Türkiye Cumhuriyeti İktisat Tarihi - Tüm Sorular
Ünite 1
Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı aydınlarının, imparatorluğun buhran dönemindeki genel durumunu özetler şekilde, uzun bir süre boyunca odaklandığı soru olarak tanımlanabilir?
Seçenekler
A
Devlet eski ihtişamına nasıl kavuşturulabilir?
B
Devletin dış ticaret açığı nasıl kapatılabilir?
C
Gayrimüslim unsurlar nasıl kontrol altında tutulabilir?
D
Osmanlı ordusu nasıl revize edilebilir?
E
Devlet nasıl kurtarılabilir?
Açıklama:
İttihat ve Terakki Cemiyeti, uzun yıllar süren askeri ve politik bir mücadeleden sonra 23 Temmuz 1908’de meşruti düzeni ikinci kez ilan ettirmeyi başarmıştı. Cemiyet’in 1908’den önceki temel amacı, 1876 Kanun-u Esasi’sini tekrar uygulanmasını ve Meclis-i Mebusan’ın yeniden toplanmasını sağlamaktı. Ancak birçok yazar tarafından “1908 Devrimi” olarak nitelendirilen bu gelişme, daha sonraki yıllarda toplumun sosyo-ekonomik ve sosyo-kültürel yapısını değiştirme amacına evrildi. Osmanlı aydınlarının uzun süreden beri sordukları “Bu devlet nasıl kurtarılabilir?” sorusuna bu yıllarda farklı cevaplar verildi.
Soru 2
Aşağıdakilerden hangisi 1889’da kurulan İttihad-ı Osmanî Cemiyeti'nin kurucularından birisi değildir?
Seçenekler
A
İbrahim Temo
B
İshak Sukuti
C
Abdullah Cevdet
D
Mehmet Reşit
E
Ali Suavi
Açıklama:
II. Abdülhamit’in mutlakiyetçi rejimi önce düşünsel daha sonra da eylemsel olarak muhalefetle karşılaşmaya başladı. İstanbul’da yüksek okullarda hürriyet talep eden öğrenciler tarafından gizli dernekler kurulmaya başlandı. Bunlardan biri Mekteb-i Tıbbiye’de hayata geçirildi. Arnavut asıllı İbrahim Temo’nun önerisiyle Abdullah Cevdet, İshak Sukuti, Mehmet Reşit ve Hüseyinzade Ali tarafından 1889’da İttihad-ı Osmanî Cemiyeti kuruldu.
Soru 3
Aşağıdakilerden hangisi 4-9 Şubat 1902’de Paris’te toplanan I. Liberaller Kongresi'nde Rejimin devrilmesinde Batılı demokrat hükümetlerden yardım alınmasını savunan gurubun başını çekmiştir?
Seçenekler
A
Damat Mahmut Paşa
B
Ahmet Rıza Bey
C
Mizancı Murat Bey
D
Prens Sabahattin
E
Lütfullah Bey
Açıklama:
1897 yılında Jön Türklerin Paris şubesinin başına, bir dönem Mülkiye’de siyasi tarihi dersleri veren Mizancı Murat Bey geçti. Aynı yıl Murat Bey ve birkaç arkadaşı, Cemiyet’in merkezini
Cenevre’ye taşıdı. Murat Bey’in Padişahla uzlaşması ve İstanbul’a dönmesinden sonra cemiyet, Ahmet Rıza Bey’in kontrolüne girdi. Damat Mahmut Paşa’nın 1899’da Padişah’la ihtilafa düşmesinden sonra iki oğlunu (Lütfullah ve Sabahattin Beyler) yanına alarak Paris’e gelmesinden sonra mücadele hareketlendi. II. Abdülhamit’e karşı mücadele veren gruplar, 4-9 Şubat 1902’de Paris’te bir araya gelerek kongre düzenlemişlerdi. I. Liberaller Kongresi
olarak da adlandırılan bu girişim, güç birliği yerine ayrılığı daha da derinleştirdi. Rejimin devrilmesinde Batılı demokrat hükümetlerden yardım alınıp alınmayacağı konusunda tartışmalar yaşandı. Prens Sabahattin’in başını çektiği grup müdahaleden yana, Ahmet Rıza ve arkadaşları da müdahale karşıtı bir tutum takınmışlardır.
Cenevre’ye taşıdı. Murat Bey’in Padişahla uzlaşması ve İstanbul’a dönmesinden sonra cemiyet, Ahmet Rıza Bey’in kontrolüne girdi. Damat Mahmut Paşa’nın 1899’da Padişah’la ihtilafa düşmesinden sonra iki oğlunu (Lütfullah ve Sabahattin Beyler) yanına alarak Paris’e gelmesinden sonra mücadele hareketlendi. II. Abdülhamit’e karşı mücadele veren gruplar, 4-9 Şubat 1902’de Paris’te bir araya gelerek kongre düzenlemişlerdi. I. Liberaller Kongresi
olarak da adlandırılan bu girişim, güç birliği yerine ayrılığı daha da derinleştirdi. Rejimin devrilmesinde Batılı demokrat hükümetlerden yardım alınıp alınmayacağı konusunda tartışmalar yaşandı. Prens Sabahattin’in başını çektiği grup müdahaleden yana, Ahmet Rıza ve arkadaşları da müdahale karşıtı bir tutum takınmışlardır.
Soru 4
Mehmet Cavit Bey tarafından kaleme alınan “İlm-i İktisad” adlı eserle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
Dört cilt halinde 1899’da basılmıştır.
B
Üretim, değişim, bölüşüm, tüketim, para, kredi ve dış ticaret gibi iktisadın çeşitli başlıklarını içermekteydi.
C
Kitapta, liberal ekonominin savunuculuğu yapılmış ve himaye reddedilmiştir.
D
Liberal ekonomi politikalarının öncüsü sayılabilecek Friedrich List’in görüşlerine destek verilmiştir.
E
Kitapta, List’in bir ulusun hem ziraatçi, hem sanayici, hem de tüccar olmasına ilişkin düşüncelerinin mümkün olmadığı açıklanmıştır.
Açıklama:
Mehmet Cavit Bey, kaleme aldığı “İlm-i İktisad” kitabıyla biliniyordu. Dört cilt olarak 1899’da basılan kitap, üretim, değişim, bölüşüm, tüketim, para, kredi ve dış ticaret gibi iktisadın çeşitli başlıklarını içermişti. Kitapta, liberal ekonominin savunuculuğu yapılmış ve himaye reddedilmişti. Himayeci ekonomi politikalarının öncüsü sayılabilecek Friedrich List’in
görüşlerine ağır eleştiriler getirilmiştir. List’in bir ulusun hem ziraatçi, hem sanayici, hem de tüccar olmasına ilişkin düşüncelerinin mümkün olmadığı açıklanmıştı.
görüşlerine ağır eleştiriler getirilmiştir. List’in bir ulusun hem ziraatçi, hem sanayici, hem de tüccar olmasına ilişkin düşüncelerinin mümkün olmadığı açıklanmıştı.
Soru 5
Türkçülük fikri aşağıdaki savaşlardan hangisinden sonra ülkeye egemen olmuş, iktisadi alanı doğrudan etkilemiş ve milli iktisat politikasının uygulanmasının ideolojik ortamını oluşturmuştur?
Seçenekler
A
Trablusgarp Savaşı
B
Balkan Savaşları
C
I. Dünya Savaşı
D
Kurtuluş Savaşı
E
II. Dünya Savaşı
Açıklama:
Balkan Savaşlarının sonunda ülkeye egemen olan Türkçülük fikri, iktisadi alanı doğrudan etkiledi ve milli iktisat politikasının uygulanmasının ideolojik ortamını oluşturdu.
Soru 6
Aşağıdakilerden hangisi milli iktisat düşüncesinin savunuculuğunu yapan düşünürlerden birisi değildir?
Seçenekler
A
Ziya Gökalp
B
Tekin Alp
C
Yusuf Akçura
D
Prens Sabahattin
E
Ahmet Muhiddin
Açıklama:
Milli iktisat düşüncesinin savunuculuğunu yapan ünlü düşünürlerden biri de Tekin Alp’tir. Türkçülük ideolojisini benimsemiş olan Tekin Alp, iktisat alanında millileşmenin gerekliliğine inanmıştı. Yazılarında ülkenin iktisadi alanında ilerlemesi için maddi ve manevi himayeye muhtaç olduğunu açıklamıştı. Ziya Gökalp ve Tekin Alp’in dışında Yusuf Akçura ve Ahmet Muhiddin gibi dönemin üretken düşünürleri milli iktisat, Müslüman-Türk orta sınıfının oluşturulması ve sanayileşmenin gerekliliği gibi konularda birçok makale yayınlamışlardır.
Soru 7
Tanzimat döneminde özel hukuk alanında çıkartılan ilk yasa olan Kanunname-i Ticaret-i Berriye hangi tarihte çıkarılmıştır?
Seçenekler
A
1840
B
1845
C
1848
D
1850
E
1855
Açıklama:
Ticaret Nezâreti 1839’da kurulduktan bir yıl sonra bu nezarete bağlı ticaret mahkemesi kuruldu. Mevzuat alanındaki boşluğu tamamlamak üzere 1850’de Kanunname-i
Ticaret-i Berriye adıyla bir kanun çıkartıldı. Bu kanun Tanzimat döneminde özel hukuk alanında çıkartılan ilk yasadır.
Ticaret-i Berriye adıyla bir kanun çıkartıldı. Bu kanun Tanzimat döneminde özel hukuk alanında çıkartılan ilk yasadır.
Soru 8
Aşağıdakilerden hangisi II. Meşrutiyetin ilanının ardından Osmanlı toplumunun boykotuna uğramamıştır?
Seçenekler
A
Avusturya-Macaristan
B
Yunanistan
C
İtalya
D
Bulgaristan
E
İngiltere
Açıklama:
Balkan Savaşı, Osmanlı toplumu üzerinde büyük bir sarsıntı yarattı. Osmanlıcılık ideolojisi terk edilerek Türkçülük ideolojisi benimsendi. Kültür, eğitim ve ekonomi başta olmak üzere toplum ve devlet yaşamı bu ideoloji doğrultusunda yeniden örgütlendi. Toplumdaki iktisadi uyanış duygusu güçlendi. II. Meşrutiyet döneminde gerçekleştirilen boykotlar (Avusturya-Macaristan’a, Yunanistan’a, İtalya’ya, 1913-1914 Osmanlı Rumları’na ve Bulgaristan’a karşı) iktisadi uyanışı pekiştiren bir niteliğe sahip olmuştur.
Soru 9
Aşağıdaki düşünürlerden hangisi Osmanlı İmparatorluğu'nun sanayileşmesini kaynak israfı olarak değerlendirmiştir?
Seçenekler
A
Salih Zeki
B
Musa Akyiğitzade
C
Ahmet Mithat Efendi
D
Mizancı Murat Bey
E
Sakızlı Ohannes Paşa
Açıklama:
Mekteb-i Mülkiye’de dersler veren Sakızlı Ohannes Paşa ve Portakal Mihail Paşa da
Osmanlı Devleti’nin sanayileşmesini kaynak israfı olarak değerlendirmişlerdir. Buna rağmen Osmanlı Devleti’nde sanayileşmenin gerekliliğini savunan aydınlar da mevcuttu. Jön Türk hareketi içinde yer almış bulunan Mizancı Murat Bey, tarımın yanı sıra sanayi ve ticaretin de geliştirilmesini önermişti. Ahmet Mithat Efendi ve Musa Akyiğitzade de sanayileşmeyi savunan etkili aydınlardandı. Bunların dışında 1908 Devrimi’nden önce sanayileşmenin
gerekliliği üzerinde duran ender yayın organlarından biri, 1907’de İzmir’de Salih Zeki tarafından çıkarılan Osmanlı Ziraat ve Ticaret Gazetesi önemli bir yer tutmaktadır.
Osmanlı Devleti’nin sanayileşmesini kaynak israfı olarak değerlendirmişlerdir. Buna rağmen Osmanlı Devleti’nde sanayileşmenin gerekliliğini savunan aydınlar da mevcuttu. Jön Türk hareketi içinde yer almış bulunan Mizancı Murat Bey, tarımın yanı sıra sanayi ve ticaretin de geliştirilmesini önermişti. Ahmet Mithat Efendi ve Musa Akyiğitzade de sanayileşmeyi savunan etkili aydınlardandı. Bunların dışında 1908 Devrimi’nden önce sanayileşmenin
gerekliliği üzerinde duran ender yayın organlarından biri, 1907’de İzmir’de Salih Zeki tarafından çıkarılan Osmanlı Ziraat ve Ticaret Gazetesi önemli bir yer tutmaktadır.
Soru 10
Osmanlı İmparatorluğu'nda kurulan ilk modern banka aiağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
General Bank of Constantinople
B
The Bank of Smyrna
C
Bank-ı Dersaadet
D
The Ottoman Bank
E
Bank-ı Osmanî-i Şâhane
Açıklama:
En sonunda 1842’de İsveç Konsolosluğu’nun himayesinde, İngiliz, Fransız, Avusturyalı, Hollandalı, Danimarkalı, İspanyol, Rus, Sardunyalı, Toskanalı, Yunan ve ABD’li tüccarlar tarafından The Bank of Smyrna (İzmir Bankası) kuruldu. The Bank of Smyrna, Osmanlı Devleti’nde kurulan ilk modern bankadır. Banka, İsveç Konsolosluğu’nun himayesinde ve hükûmetten izin alınmadan kurulması nedeniyle kapatıldı.
Soru 11
Kanun-i Esasi kaç yılında ilan edilmiştir?
Seçenekler
A
1872
B
1876
C
1870
D
1873
E
1883
Açıklama:
Kanun-i Esasi 1876 yılında yapılmıştır
Soru 12
1876’da ilan edilen Kanun-ı Esasi, iki yıl sonra kim tarafından rafa kaldırılmıştır?
Seçenekler
A
I. Mehmet
B
Fatih Sultan Mehmet
C
II. Abdülhamit
D
II. Selim
E
III. Murat
Açıklama:
876’da ilan edilen Kanun-ı Esasi, iki yıl sonra II. Abdülhamit tarafından rafa kaldırılmıştır
Soru 13
1897 yılında Jön Türklerin Paris şubesinin başına kim geçirilmiştir?
Seçenekler
A
Kemal Karpat
B
Mithat Şükrü
C
Ahmet Rıza Bey
D
Ziya Gökalp
E
Mizancı Murat Bey
Açıklama:
1897 yılında Jön Türklerin Paris şubesinin başına Mizancı Murat Bey geçmiştir.
Soru 14
“Fert yok, Cemiyet var” özdeyişi kime aittir?
Seçenekler
A
Mehmet Emin Yurdakul
B
Ömer Seyfettin
C
Ziya Gökalp
D
Reşat Nuri Güntekin
E
Yusuf Ziya Ortaç
Açıklama:
Ziya Gökalp’ın “Fert yok, Cemiyet var” özdeyişi milli iktisat düşüncesine işaret
etmişti.
etmişti.
Soru 15
Kanunname-i Ticaret-i Berriye adıyla anılan kanun hangi yıl çıkmıştır?
Seçenekler
A
1859
B
1857
C
1854
D
1850
E
1852
Açıklama:
1850’de Kanunname-iTicaret-i Berriye adıyla bir kanun çıkartıldı
Soru 16
1849 tarihinde Osmanlı İmparatorluğu’nda kurulan ilk anonim şirket aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Şirket-i Hayriyye
B
Cemilzade Şekerci Udi Cemil Bey
C
Teksima Tekstil Mehmet Botsalı
D
Hacı Bekir Lokumları
E
Kuru Kahveci Mehmet Efendi
Açıklama:
1849 tarihinde Osmanlı İmparatorluğu’nda kurulan ilk anonim şirket-i Hayriyye’dir
Soru 17
Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Devleti’nin sanayi devrimini sırasında mevcut olduğu zanaatlardan değildir?
Seçenekler
A
Dokumacılık
B
ipekçilik
C
ağaç işlemeciliği
D
arıcılık
E
çinicilik
Açıklama:
Dokumacılık, ipekçilik, ağaç işlemeciliği, çinicilik, bakır ve demircilik, bıçak, kılıç, kama, tabanca
ve tüfek yapan silah imalatçılığı, terzilik, kunduracılık ve kuyumculuk gibi zanaatlar mevcuttu
ve tüfek yapan silah imalatçılığı, terzilik, kunduracılık ve kuyumculuk gibi zanaatlar mevcuttu
Soru 18
Aşağıdakilerden hangisi Tanzimat döneminde üretime yönelik kurulan şirketlerden değildir?
Seçenekler
A
Simkeşler Şirketi
B
Debbağlar Şirketi
C
Oduncular şirketi
D
Saraçlar Şirketi
E
Kumaşçılar Şirketi
Açıklama:
Tanzimat döneminde üretime yönelik bazı şirketler kurulmuştur. Bunlar; Simkeşler Şirketi (14
Ağustos 1866), Debbağlar Şirketi (Eylül 1866), Saraçlar Şirketi (25 Haziran 1867), Kumaşçılar Şirketi (9 Nisan 1868), Dökümcüler Şirketi (14 Nisan1868) ve Demirciler Şirketi (29 Nisan 1868)’dir.
Ağustos 1866), Debbağlar Şirketi (Eylül 1866), Saraçlar Şirketi (25 Haziran 1867), Kumaşçılar Şirketi (9 Nisan 1868), Dökümcüler Şirketi (14 Nisan1868) ve Demirciler Şirketi (29 Nisan 1868)’dir.
Soru 19
Aşağıdakilerden hangisi Milli olmaktan uzak ve Osmanlı Devleti’nin sömürülmesine aracılık eden bankalardan değildir?
Seçenekler
A
Şirket-i Umûmiye-i Osmaniye Bankası
B
İş bankası
C
Şirket-i Maliye-i Osmaniye Bankası
D
Avusturya-Osmanlı Bankası
E
Rus Bankası
Açıklama:
Milli olmaktan uzak ve Osmanlı Devleti’nin sömürülmesine aracılık eden bu bankalardan bazıları şunlardı:
• Şirket-i Umûmiye-iOsmaniye Bankası(1864)
• Şirket-i Maliye-i Osmaniye Bankası (1866)
• İtibar-ı Umumî-yi Osmanî Bankası (1869)
• Avusturya-Osmanlı Bankası (1871)
• Osmanlı-Türk Bankası (1871)
• İstanbul Bankası (1872)
• Kambiyo ve Esham Bankası (1872)
• Rus Bankası (1871)
• Osmanlı Umûr-ı Nafia Bankası (1871
• Şirket-i Umûmiye-iOsmaniye Bankası(1864)
• Şirket-i Maliye-i Osmaniye Bankası (1866)
• İtibar-ı Umumî-yi Osmanî Bankası (1869)
• Avusturya-Osmanlı Bankası (1871)
• Osmanlı-Türk Bankası (1871)
• İstanbul Bankası (1872)
• Kambiyo ve Esham Bankası (1872)
• Rus Bankası (1871)
• Osmanlı Umûr-ı Nafia Bankası (1871
Soru 20
Ünlü tarihçi Halil İnalcık’a göre Osmanlı Devleti’nde ilk kapitülasyonlar kime verilmiştir?
Seçenekler
A
Roma imparatorluğu
B
Fransızlara
C
Ruslara
D
Almanlara
E
Cenevizlilere
Açıklama:
Ünlü tarihçi Halil İnalcık’a göre Osmanlı Devleti’nde ilk kapitülasyonlar 1352’de Cenevizlilere verilmişti.
Soru 21
Kanun-ı Esasi, II. Abdülhamit tarafından hangi yıl kaldırılmıştır?
Seçenekler
A
1854
B
1878
C
1889
D
1910
E
1920
Açıklama:
Yeni Osmanlılar Hareketi’nin yıllarca süren mücadelesi sonucu 1876’da ilan edilen Kanun-ı Esasi, iki yıl sonra II. Abdülhamit tarafından rafa kaldırıldı ve Meclis-i Mebusan kapatıldı. Bunu izleyen on yıl içerisinde Ali Suavi ve Cleanthi Scalieri’nin darbe girişimleri dışında herhangi bir direnme görülmedi. II. Abdülhamit’in mutlakiyetçi rejimi önce düşünsel daha sonra da eylemsel olarak muhalefetle karşılaşmaya başladı. Doğru cevap B’dir.
Soru 22
Osmanlı Hürriyet Cemiyeti’nin diğer cemiyetlerden farkı nedir?
Seçenekler
A
II. ve III. Ordu mensupları arasında yayılmıştır.
B
Mutlakiyetçi rejimi savunmuşlardır.
C
Merkezi yurtdışıda bulunan tek cemiyettir.
D
Jön Türk hareketini pasif bir hale getirmiştir.
E
Padişah üzerinde en etkili olan cemiyettir.
Açıklama:
Muhalif hareket, 1906-1907 yıllarında başta Selanik olmak üzere Rumeli’ye yayıldı. Bu bölgenin sosyo-ekonomik, etnik, dinî ve kültürel yapısı bu genişlemede önemli rol oynadı. Makedonya sorunun aldığı şekil Müslüman-Türk unsuru telaşlandırmıştı. Mithat Şükrü (Bleda) Bey’in evinde Eylül 1906’da yapılan toplantıda Osmanlı Hürriyet Cemiyeti kuruldu. Bu Cemiyet, Paris’teki Cemiyet’ten tamamen bağımsızdı. Bu örgütün önemli özelliklerinden birisi II. ve III. Ordu mensupları arasında yayılmış olmasıydı. Enver, Resneli Niyazi, Ömer Naci Beyler gibi genç idealist subaylar hareketin etkili üyeleri idiler. Jön Türk hareketi pasifist olmaktan çıkıp silahlı direnişi de eylem pratikleri içine almaya başladı. Doğru cevap A’dır.
Soru 23
Milli iktisat politikasının uygulanmasının ideolojik ortamını oluşturan olay aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kapitülasyonlar
B
1908 Devrimi
C
Balkan Savaşı
D
I. Meşrutiyet
E
II. Dünya Savaşı
Açıklama:
Osmanlı toplumunda 1908 Devrimi sıralarında iki iktisadi ekolün tartışması yapılıyordu. Birincisi, serbest ticaret, ikincisi de usul-ü himaye idi. Ülkede tarım ve sanayinin geliştirilmesi ve iktisadi bağımsızlığın kazanılması ele alınan konuların başında geliyordu. Halkın, Avusturya Macaristan İmparatorluğu’nun 5 Ekim 1908’de Bosna-Hersek’i ilhak etmesi nedeniyle bu ülkeye karşı düzenlediği boykot, iktisadi bağımsızlığı gündeme getirmişti. Boykot, Balkan Savaşı’ndan hemen sonra 19131914’te Osmanlı vatandaşı Rum girişimci sınıfını da kapsayacak şekilde genişledi. Balkan Savaşlarının sonunda ülkeye egemen olan Türkçülük fikri, iktisadi alanı doğrudan etkiledi ve milli iktisat politikasının uygulanmasının ideolojik ortamını oluşturdu. Doğru cevap C’dir.
Soru 24
Aşağıdakilerden hangisi milli iktisat düşüncesini savunan düşünürlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Yusuf Akçura
B
Tekin Alp
C
Ahmed Muhiddin
D
Feroz Ahmad
E
Ziya Gökalp
Açıklama:
Ziya Gökalp, milli iktisat düşüncesinin yayın organı niteliğinde bulunan İktisadiyat Mecmuası’nda yayınladığı makalelerde milletleşmeyi sağlayacak etkenlerden birinin de milli iktisat anlayışı olduğunu belirtmişti. Milli iktisat düşüncesinin savunuculuğunu yapan ünlü düşünürlerden biri de Tekin Alp’tir. Türkçülük ideolojisini benimsemiş olan Tekin Alp, iktisat alanında millileşmenin gerekliliğine inanmıştı. Ziya Gökalp ve Tekin Alp’in dışında Yusuf Akçura ve Ahmet Muhiddin gibi dönemin üretken düşünürleri milli iktisat, Müslüman-Türk orta sınıfının oluşturulması ve sanayileşmenin gerekliliği gibi konularda birçok makale yayınlamışlardır. Doğru cevap D’dir.
Soru 25
Osmanlı İmparatorluğu’nda kurulan ilk anonim şirket aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Şirket-i Hayriyye
B
Ticaret-i Berriye
C
Ziraat Bankası
D
Dersaadet Ticaret
E
Ticaret Nezâreti
Açıklama:
I. Meşrutiyet’in ilanına kadar ticaret alanına yönelik yasal ve kurumsal düzenlemeler genişleyerek devam etmiştir. 1850 tarihli Kanunname-i Ticaret-i Berriye’nin 10. Maddesi ticaret türlerini sıralamıştı. Şirketler, kolektif, komandit ve anonim olarak belirtilmişti. Kanunun 36. Maddesinde de adî ortaklıklardan söz edilmişti. Osmanlı İmparatorluğu’nda kurulan ilk anonim şirket 1849 tarihli Şirket-i Hayriyye’dir. Şirket, İstanbul Boğazı’nda yolcu taşımacılığı yapmak üzere kurulmuştu. Islahat Fermanı’ndan sonra yabancı sermayenin Osmanlı İmparatorluğu’na girişinin hızlanmasıyla birlikte kurulan imtiyazlı yabancı şirketlerin sayısı artmıştır. Doğru cevap A’dır.
Soru 26
Osmanlı Devletinde, İsveç Konsolosluğu’nun himayesinde kurulan ilk modern banka aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İstanbul Bankası
B
Osmanlı Bankası
C
Şirket-i Umûmiye-i Osmaniye Bankası
D
İtibar-ı Umumî-yi Osmanî Bankası
E
İzmir Bankası
Açıklama:
Osmanlı Devletinde modern anlamda ilk banka kurma girişimi İngilizler’den geldi. Bu istek Osmanlı yönetimi tarafından reddedildi. En sonunda 1842’de İsveç Konsolosluğu’nun himayesinde, İngiliz, Fransız, Avusturyalı, Hollandalı, Danimarkalı, İspanyol, Rus, Sardunyalı, Toskanalı, Yunan ve ABD’li tüccarlar tarafından The Bank of Smyrna (İzmir Bankası) kuruldu. The Bank of Smyrna, Osmanlı Devleti’nde kurulan ilk modern bankadır. Banka, İsveç Konsolosluğu’nun himayesinde ve hükûmetten izin alınmadan kurulması nedeniyle kapatıldı. Doğru cevap E’dir.
Soru 27
Aşağıdakilerden hangisi 1838 yılında imzalanan Balta Limanı antlaşmasının şartlarından biri değildir?
Seçenekler
A
İthalata %5 vergi getirildi.
B
Osmanlı kanunları değiştirildi.
C
Dahili vergiler kaldırıldı.
D
Kapitülasyonlar süresiz kabul edildi.
E
İhracata %9 gümrük vergisi konuldu.
Açıklama:
19. yüzyılda Avrupalı emperyalist devletlerin Osmanlı üzerindeki baskısı arttı. 1838 Osmanlı-İngiliz Ticaret Antlaşması (Balta Limanı Antlaşması) ile Osmanlı topraklarındaki mevcut kapitülasyonları süresiz olarak teyit etmenin yanında dâhilî vergiler de kaldırıldı. İthalatta eşyanın değeri üzerinden %5, ihracatta ise %9 gümrük vergisi alınması antlaşmanın diğer bir hükmüydü. Osmanlı Devleti bu antlaşmayla iktisadi bağımsızlığını büyük ölçüde kaybetti. Bağımsız bir gümrük politikası izleyemedi. Doğru cevap B’dir.
Soru 28
İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin temel tüketim maddelerinin ticaretini yapmak için kurduğu örgüt aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İktisadiyyat Meclisi
B
Men-i İhtikâr Heyeti
C
İaşe Nezâreti
D
Heyet-i Mahsusa-ı Ticariyye
E
Havayic-i Zaruriye Komisyonu
Açıklama:
Savaş sırasında yiyecek maddelerinde, özellikle unun sağlanmasında büyük sıkıntı çekiliyordu. Romanya, Rusya ve Marsilya’dan un ithal edilemez olmuştu. İttihat ve Terakki Cemiyeti İstanbul Heyet-i Merkeziyesi, tüketim maddelerinin ticaretini yapmak üzere “Heyet-i Mahsusa-ı Ticariyye” adlı bir örgüt oluşturdu. İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin ünlü İstanbul murahhası (Kara) Kemal Bey bu örgütün denetimini yapacaktı. Doğru cevap D’dir.
Soru 29
Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin ilk çıkardığı kanun aşağıdakilerden hangisi ile ilgilidir?
Seçenekler
A
Ordu
B
Yabancılar
C
Gümrük
D
Vergiler
E
Tarım
Açıklama:
23 Nisan 1920’de Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin açılmasından sonra ele alınan en önemli konulardan biri, ordunun tamamen düzenli hale getirilmesiydi. Ancak bu adım için hem insan hem de maddi kaynak sorununu çözmek gerekmişti. Askere alınanların silahlarıyla beraber kaçmasını önlemek için 11 Eylül 1920’de “Firariler Hakkında Kanun” çıkarıldı ve değişik şehirlerde İstiklal Mahkemeleri kuruldu. Meclis, egemenliği altındaki bölgelerde iktidarını pekiştirmek için de zaman kaybetmeden önlemler almaya başladı. Ve önceliği vergileri toplamaya verdi. Nitekim Meclis’in çıkardığı ilk yasanın bir vergi kanunu olması rastlantı değildi. Söz konusu bu kanunla ağnam vergisine zam yapılması gündeme gelmişti. 27 Kasım 1920’de çıkarılan “Sene-i haliye ağnam resmine bir misli zamma dair kanun” ile de 1920 yılı için bir kat zam yapılması kararlaştırılmıştı. Doğru cevap D’dir.
Soru 30
Milli Mücadele sırasında aşağıdaki ülkelerin hangisinden en çok yardım alınmıştır?
Seçenekler
A
Almanya
B
Hindistan
C
Sovyetler Birliği
D
Fransa
E
İtalya
Açıklama:
Milli Mücadele boyunca dış yardımların önemli bir bölümü Sovyetler Birliği’nden gelmişti. Bu yardımlar, hibe niteliğinde yani karşılıksız yardımlardı. 16 Mart 1921 tarihinde imzalanan Moskova Antlaşması’yla bu yardımlar resmi bir niteliğe bürünmüştü. Altın ruble ve silah ve cephane şeklinde verilen yardımlar 1921-1922 yıllarında çeşitli partiler halinde gelmişti. Bu yardımların tutarı 10 milyon altın rubleydi. Doğru cevap C’dir.
Soru 31
II. Meşrutiyet hangi yılda ilan edilmiştir?
Seçenekler
A
1908
B
1915
C
1919
D
1920
E
1923
Açıklama:
İttihat ve Terakki Cemiyeti, uzun yıllar süren askeri ve politik bir mücadeleden sonra 23 Temmuz 1908’de meşruti düzeni ikinci kez ilan ettirmeyi başarmıştı.
Soru 32
1907 yılında “Osmanlı Terakki ve İttihat Cemiyeti'n,n kurulmasının ardından çeşitli muhalif örgütlerin katıldığı kongreye, Ahmet Rıza Bey, Prens Sabahattin ve Malumyan ortak başkanlık yaptığı toplantı hangi şehirde yapılmıştır?
Seçenekler
A
İstanbul
B
Anakara
C
İzmir
D
Berlin
E
Paris
Açıklama:
26 Eylül 1907’de bir bildiri yayınlandı ve bu iki cemiyetin “Osmanlı Terakki ve İttihat Cemiyeti” adı altında birleştirildiği açıklandı. Bu gelişmeden sonra 27-29 Aralık 1907 tarihlerinde Paris’te bir kongre daha düzenlendi. Çeşitli muhalif örgütlerin katıldığı kongreye, Ahmet Rıza Bey, Prens Sabahattin ve Malumyan ortak başkanlık yaptı.
Soru 33
Ziya Gökalp'e göre Türkler'in iktisadi mefküresi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Tarımı geliştirmek
B
Kapalı bir ekonomik sistem kurmak
C
Büyük sanayiyi geliştirmek
D
İthalatı arttırmak
E
ekonomi Bakanlığı kurmak
Açıklama:
Gökalp, Türklerin bir iktisadi mefkuresi olduğunu ve bu mefkurenin de ülkede büyük sanayiyi kurmak olduğunu ileri sürmüştür
Soru 34
Avrupa’nın Osmanlı toplumundaki iktisadi sömürüsü üzerinde duran ve İttihat ve Terraki Cemiyeti'ne danışmanlık yapan isim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ziya Gökalp
B
Tekin Alp
C
Hasan Âli Yücel
D
Alexander Helphand-Parvus
E
Friedrich Hayek
Açıklama:
Alexander Helphand-Parvus, iktisadi bağımsızlığın önemini vurgulamıştı. Bilgi Mecmuası, Jeune Turc, Türk Yurdu, İçtihad, Azadamard ve Tasvir-i Efkâr gibi dergi ve gazetelerde yazı yazan Parvus, Avrupa’nın Osmanlı toplumundaki iktisadi sömürüsü üzerinde durmuştu.
Soru 35
Mevzuat alanındaki boşluğu tamamlamak üzere Kanunname-i Ticaret-i Berriye hangi yılda çıkarılmıştır?
Seçenekler
A
1838
B
1845
C
1850
D
1855
E
1860
Açıklama:
Mevzuat alanındaki boşluğu tamamlamak üzere 1850’de Kanunname-i Ticaret-i Berriye adıyla bir kanun çıkartıldı.
Soru 36
Islah-ı Sanayi Komisyonu’nu oluşturulma amacı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ticareti arttırmak
B
İthalatın olumsuzlukların ortadan kaldırmak
C
Devlet memurlarının çalışma hayatını iyileştirmek
D
Ülkeye yabancı sermayeyi çekmek
E
Esnaf ve sanatkârların sorunlarını çözmek
Açıklama:
1860’lı yıllarda esnaf ve sanatkârların sorunlarını çözmek üzere Islah-ı Sanayi Komisyonu’nu oluşturmalarıdır.
Soru 37
Bank-ı Osmanî-i Şâhane (Osmanlı Bankası) hangi yılda kurulmuştur?
Seçenekler
A
1838
B
1842
C
1855
D
1863
E
1870
Açıklama:
İngiliz-Fransız ortaklığıyla 4 Şubat 1863’te Bank-ı Osmanî-i Şâhane (Osmanlı Bankası) kuruldu.
Soru 38
I. Dünya Savaşı sonrası sırasında Osmanlı Hükümeti'nin ithalatının %90'nı aşağıdaki ülkelerden hangileri ile yapılmıştır?
Seçenekler
A
Fransa ve İtalya
B
Almanya ve Avusturya-Macaristan
C
Almanya ve İtalya
D
Bulgaristan ve Rusya
E
Almanya ve Fransa
Açıklama:
Osmanlı Hükûmeti, savaş sırasında ithalatın %90’ını Almanya ve Avusturya-Macaristan’la gerçekleştirmiştir.
Soru 39
Kapitülasyonlar hangi yılda kaldırılmıştır?
Seçenekler
A
1910
B
1912
C
1914
D
1916
E
1917
Açıklama:
Birinci Dünya Savaşı’nın çıkması, İttihatçı Hükûmet’e kapitülasyonları kaldırması konusunda bir fırsat yarattı. Prens Said Halim Paşa Hükûmeti, 2 Eylül 1914’te yaptığı toplantıda kapitülasyonların kaldırılması için bir nota hazırlanmasına karar verdi. Nihayet hükûmet 8 Eylül 1914’te kapitülasyonların kaldırılması kararını aldı ve ertesi gün ilgili devletlerin elçilerine tebliğ etti.
Soru 40
Mustafa Kemal Tekalif-i Milliye Emirleri' hangi amaçla yayınlanmıştır?
Seçenekler
A
Yabancı sermayenin Osmanlı topraklarındaki egemenliğine son vermek
B
Savunma planlarının hazırlanması
C
Askere alımların denetlenmesi
D
Ülkenin tüm kaynaklarının Milli Mücadele'nin emrine verilmesi
E
Yeni bankaların kurulması
Açıklama:
Mustafa Kemal Atatürk’ün yayınladığı Tekalif-i Milliye Emirleri, ülkenin bütün kaynaklarını bu mücadelenin emrine verilmesi anlamına geliyordu.
Soru 41
I. Osmanlıcılık
II. İslamcılık
III. Türkçülük
IV. Batıcılık
İttihat ve Terakki Cemiyeti, uzun yıllar süren askeri ve politik bir mücadeleden sonra 23 Temmuz 1908’de meşruti düzeni ikinci kez ilan ettirmeyi başarmıştı. Cemiyet’in 1908’den önceki temel amacı, 1876 Kanun-u Esasi’sini tekrar uygulanmasını ve Meclis-i Mebusan’ın yeniden toplanmasını sağlamaktı. Ancak birçok yazar tarafından “1908 Devrimi” olarak nitelendirilen bu gelişme,
daha sonraki yıllarda toplumun sosyo-ekonomik ve sosyo-kültürel yapısını değiştirme amacına evrildi. Osmanlı aydınlarının uzun süreden beri sordukları “Bu devlet nasıl kurtarılabilir?” sorusuna bu yıllarda farklı cevaplar verildi. Siyasi ve ideolojik olarak çok zengin bir tartışma yapıldı. Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri bu dönemin başlıca düşünce akımlarındandır?
II. İslamcılık
III. Türkçülük
IV. Batıcılık
İttihat ve Terakki Cemiyeti, uzun yıllar süren askeri ve politik bir mücadeleden sonra 23 Temmuz 1908’de meşruti düzeni ikinci kez ilan ettirmeyi başarmıştı. Cemiyet’in 1908’den önceki temel amacı, 1876 Kanun-u Esasi’sini tekrar uygulanmasını ve Meclis-i Mebusan’ın yeniden toplanmasını sağlamaktı. Ancak birçok yazar tarafından “1908 Devrimi” olarak nitelendirilen bu gelişme,
daha sonraki yıllarda toplumun sosyo-ekonomik ve sosyo-kültürel yapısını değiştirme amacına evrildi. Osmanlı aydınlarının uzun süreden beri sordukları “Bu devlet nasıl kurtarılabilir?” sorusuna bu yıllarda farklı cevaplar verildi. Siyasi ve ideolojik olarak çok zengin bir tartışma yapıldı. Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri bu dönemin başlıca düşünce akımlarındandır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
II ve III
D
I, II ve III
E
Hepsi
Açıklama:
Bütün seçenekler bu dönemin başlıca akımlarındandır.
Soru 42
Yeni Osmanlılar Hareketi’nin yıllarca süren mücadelesi sonucu 1876’da ilan edilen Kanun-ı Esasi,
iki yıl sonra hangi padişah tarafından rafa kaldırılmıştır?
iki yıl sonra hangi padişah tarafından rafa kaldırılmıştır?
Seçenekler
A
II. Abdülhamit
B
Sultan Reşat
C
Sultan Vahdettin
D
I. Abdülhamit
E
Sultan Abdülaziz
Açıklama:
Yeni Osmanlılar Hareketi’nin yıllarca süren mücadelesi sonucu 1876’da ilan edilen Kanun-ı Esasi,
iki yıl sonra II. Abdülhamit tarafından rafa kaldırılmıştır.
iki yıl sonra II. Abdülhamit tarafından rafa kaldırılmıştır.
Soru 43
I. Abdullah Cevdet
II. İshak Sukuti
III. Mehmet Reşit
IV. Ali Suavi
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri İttihad-ı Osmanî Cemiyeti'nin kurucuları arasında yer almaktadır?
II. İshak Sukuti
III. Mehmet Reşit
IV. Ali Suavi
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri İttihad-ı Osmanî Cemiyeti'nin kurucuları arasında yer almaktadır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
I, II ve III
D
Yalnız III
E
Hepsi
Açıklama:
Ali Suavi kurucular arasında yer almamaktadır.
Soru 44
1859’da Boğaziçi’nde
Vaniköyü’nde doğdu. Babası, dönemin İngiliz
kıyafeti modasına uygun giyindiği için “İngiliz”
lakabıyla tanınmıştı. Annesi Avusturya asıllıydı. Anadolu’nun yoksul ve bakımsız halini gördükten sonra Fransa’ya giderek tarım öğrenimi
gördü. Ülkeye döndükten sonra bir süre Maarif
Nezareti’nde çalıştı. Tekrar Fransa’ya gitti. Pozitivist Pierre Laffitte’nin derslerine devam etti.
Padişah II. Abdülhamit rejimine karşı mücadele etti. Fransa’da Meşveret adlı bir gazete çıkardı. Bu gazete aynı zamanda İttihat ve Terakki
Cemiyeti’nin yayın organı oldu. Meşrutiyet’in
ilanından sonra Meclis-i Mebusan’ın başkanlığına seçildi. İttihatçılarla ters düştü. Meclis-i Ayan
üyeliğine seçildi. Milli Mücadeleyi destekledi.
1930’da öldü. Türkiye’de pozitivist akımın en
önemli temsilcilerinden biridir. Bahsedilen kişi aşağıdakilerden hangisidir?
Vaniköyü’nde doğdu. Babası, dönemin İngiliz
kıyafeti modasına uygun giyindiği için “İngiliz”
lakabıyla tanınmıştı. Annesi Avusturya asıllıydı. Anadolu’nun yoksul ve bakımsız halini gördükten sonra Fransa’ya giderek tarım öğrenimi
gördü. Ülkeye döndükten sonra bir süre Maarif
Nezareti’nde çalıştı. Tekrar Fransa’ya gitti. Pozitivist Pierre Laffitte’nin derslerine devam etti.
Padişah II. Abdülhamit rejimine karşı mücadele etti. Fransa’da Meşveret adlı bir gazete çıkardı. Bu gazete aynı zamanda İttihat ve Terakki
Cemiyeti’nin yayın organı oldu. Meşrutiyet’in
ilanından sonra Meclis-i Mebusan’ın başkanlığına seçildi. İttihatçılarla ters düştü. Meclis-i Ayan
üyeliğine seçildi. Milli Mücadeleyi destekledi.
1930’da öldü. Türkiye’de pozitivist akımın en
önemli temsilcilerinden biridir. Bahsedilen kişi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ahmet Rıza
B
Enver Paşa
C
Mahmut Şevket Paşa
D
Ziya Paşa
E
Namık Kemal
Açıklama:
Bahsedilen kişi Ahmet Rıza'dır.
Soru 45
“İlm-i İktisad” kitabını yazarı kimdir?
Seçenekler
A
Ahmet Rıza
B
Mehmet Cavit Bey
C
Ziya Paşa
D
Ziya Gökalp
E
Tekin Alp
Açıklama:
“İlm-i İktisad” kitabının yazarı Mehmet Cavit Bey'dir.
Soru 46
I. Ziya Gökalp
II. Tekin Alp
III. Yusuf Akçura
IV. Ahmet Muhiddin
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri milli iktisat, Müslüman-Türk orta sınıfının oluşturulması ve sanayileşmenin gerekliliği
gibi konularda birçok makale yayınlamışlardır?
II. Tekin Alp
III. Yusuf Akçura
IV. Ahmet Muhiddin
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri milli iktisat, Müslüman-Türk orta sınıfının oluşturulması ve sanayileşmenin gerekliliği
gibi konularda birçok makale yayınlamışlardır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
II ve III
D
I, II ve III
E
Hepsi
Açıklama:
Bütün yazarlar milli iktisat, Müslüman-Türk orta sınıfının oluşturulması ve sanayileşmenin gerekliliği
gibi konularda birçok makale yayınlamışlardır
gibi konularda birçok makale yayınlamışlardır
Soru 47
Ticaret Nezâreti hangi yılda kuruldu?
Seçenekler
A
1836
B
1837
C
1838
D
1839
E
1840
Açıklama:
Ticaret Nezâreti 1839 yılında kurulmuştur
Soru 48
Osmanlı Ziraat ve Ticaret
Gazetesi’nde yayınladığı “Şirketler ve Faideleri”
başlıklı yazısında, büyük ticarethaneler ve fabrikaların kurulması için şirketlerin oluşturulmasının
zorunlu olduğunu belirten yazar aşağıdakilerden hangisidir?
Gazetesi’nde yayınladığı “Şirketler ve Faideleri”
başlıklı yazısında, büyük ticarethaneler ve fabrikaların kurulması için şirketlerin oluşturulmasının
zorunlu olduğunu belirten yazar aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ahmet Rıza
B
Tekin Alp
C
Reşad Sami Bey
D
Ziya Gökalp
E
Yusuf Akçura
Açıklama:
Reşad Sami Bey, Osmanlı Ziraat ve Ticaret
Gazetesi’nde yayınladığı “Şirketler ve Faideleri”
başlıklı yazısında, büyük ticarethaneler ve fabrikaların kurulması için şirketlerin oluşturulmasının
zorunlu olduğunu belirtmişti.
Gazetesi’nde yayınladığı “Şirketler ve Faideleri”
başlıklı yazısında, büyük ticarethaneler ve fabrikaların kurulması için şirketlerin oluşturulmasının
zorunlu olduğunu belirtmişti.
Soru 49
I. Mizancı Murat Bey
II. Ahmet Mithat Efendi
III. Musa Akyiğitzade
IV. Sakızlı Ohannes Paşa
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri sanayileşmeyi savunan aydınlardandır?
II. Ahmet Mithat Efendi
III. Musa Akyiğitzade
IV. Sakızlı Ohannes Paşa
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri sanayileşmeyi savunan aydınlardandır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
II ve III
D
I, II ve III
E
Hepsi
Açıklama:
Sakızlı Ohannes Paşa sanayileşmenin israf olduğunu savunmuştur.
Soru 50
Osmanlı Devleti’nde kurulan ilk modern banka olan The Bank of Smyrna (İzmir Bankası) hangi ülkenin konsolosluğu himayesinde kurulmuştur?
Seçenekler
A
Norveç
B
İngiltere
C
Danimarka
D
İsveç
E
Almanya
Açıklama:
1842’de İsveç Konsolosluğu’nun
himayesinde, İngiliz, Fransız, Avusturyalı, Hollandalı, Danimarkalı, İspanyol, Rus, Sardunyalı,
Toskanalı, Yunan ve ABD’li tüccarlar tarafından
The Bank of Smyrna (İzmir Bankası) kuruldu.
himayesinde, İngiliz, Fransız, Avusturyalı, Hollandalı, Danimarkalı, İspanyol, Rus, Sardunyalı,
Toskanalı, Yunan ve ABD’li tüccarlar tarafından
The Bank of Smyrna (İzmir Bankası) kuruldu.
Soru 51
Aşağıdakilerden hangisi II. Meşrutiyet'in ilan edilme sürecinde muhalefetin eylemleri ile ilgili doğru bir bilgidir?
Seçenekler
A
Muhalefet örgütlenmesi askeriye içinden başladı.
B
II. Abdülhamit'in haberdar olmasıyla İttihad'-ı Osmanlı Cemiyeti faaliyetleri son buldu.
C
Carbonari Cemiyeti’nin modeli benimsenerek örgütlenildi.
D
Muhaliflerin amacı serbest piyasa ekonomisine geçmekti.
E
Muhalefet Ankara merkezli olarak başlayarak Anadolu'ya yayıldı.
Açıklama:
II. Meşruiyet'in ilanına götüren süreçte İstanbul'daki Mekteb-i Tıbbiye içerisinden öğrencilerin başını çektiği muhalefet grubu oluştu. Sonrasında oluşan İttihad-ı Osmanî Cemiyeti Mekteb-i Tıbbiye ve Mekteb-i Mülkiye'de taraftar buldu. İtalyan siyasal birliğinin sağlanmasında öncü rol oynayan Carbonari Cemiyeti’nin modelinden yararlanıldı ve hücreler biçiminde örgütlenildi. “Milli bir burjuvazi” ve “milli bir ekonomi” oluşturmak hedefleri arasındaydı. Her ne kadar II. Abdülhamit bu örgütlenmeden jurnaller vasıtasıyla haberdar olarak muhalefeti bastırmaya yönelik önlemler alsa da bir süre sonra İttihad-ı Osmanî Cemiyeti daha etkin bir şekilde eylemlerine yeniden başladı. Doğru cevap C'dir.
Soru 52
1908 sonrasında yapılan pek çok tartışmanın neticesinde İttihat ve Terakki Cemiyeti hangi ideolojiyi benimsemiştir?
Seçenekler
A
Milliyetçilik/Türkçülük
B
Adem-i merkeziyetçilik
C
Liberalizm
D
Osmanlıcılık
E
Ümmetçilik
Açıklama:
1908'e kadar yapılan pek çok kongre ve toplantıda çeşitli ideolojiler tartışılmıştır, ancak İttihat ve Terakki Cemiyeti, pek çok ideolojinin tartışıldığı 1908 sonrasında, milliyetçilik/Türkçülük ideolojisini biçimlendirmeye, benimsemeye çalıştı. Doğru cevap A'dır.
Soru 53
Aşağıdakilerden hangisi Jön Türklerin 4-9 Şubat 1902’de Paris’te gerçekleştirdiği kongrenin sonuçlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Kongre sonucunda muhalif gruplar arasındaki ayrılıklar derinleşmiştir.
B
Merkeziyetçi ve adem-i merkeziyetçi politik çizgi meydana geldi.
C
Prens Sabahattin “Teşebbüs-i Şahsi ve Âdem-i Merkeziyet Cemiyeti”ni kurdu.
D
Ahmet Rıza Bey grubu “Terakki ve İttihat Cemiyeti” ile yoluna devam etti.
E
Batılı demokrat hükümetlerden yardım alınması yönünde karara varıldı.
Açıklama:
I. Liberaller Kongresi olarak da adlandırılan bu girişim, güç birliği yerine ayrılığı daha da derinleştirdi. Rejimin devrilmesinde Batılı demokrat hükümetlerden yardım alınıp alınmayacağı konusunda tartışmalar yaşandı. Prens Sabahattin’in başını çektiği grup müdahaleden yana, Ahmet Rıza ve arkadaşları da müdahale karşıtı bir tutum takınmışlardır. Kongreden sonra Türk düşünce tarihi açısından iki temel damara karşılık gelen merkeziyetçi ve adem-i merkeziyetçi politik çizgi meydana geldi. Prens Sabahattin’in başını çektiği grup “Teşebbüs-i Şahsi ve Âdem-i Merkeziyet Cemiyeti”, Ahmet Rıza Bey grubu ise “Terakki ve İttihat Cemiyeti” olarak yollarına devam etti. İlk 4 şıkta yer alan ifadeler gerçekleşmiştir ancak batılı hükümetlerden yardım alınıp alınmaması konusunda ortak bir karar çıkmamıştır. Doğru cevap E'dir.
Soru 54
Aşağıdakilerden hangisi milli iktisat fikrini savunan ve bu doğrultuda eserler veren düşünürlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Ziya Gökalp
B
Mizancı Murat Bey
C
Tekin Alp
D
Yusuf Akçura
E
Ahmet Muhiddin
Açıklama:
Ziya Gökalp ve Tekin Alp’in dışında Yusuf Akçura ve Ahmet Muhiddin gibi dönemin üretken düşünürleri milli iktisat, Müslüman-Türk orta sınıfının oluşturulması ve sanayileşmenin gerekliliği gibi konularda birçok makale yayınlamışlardır. Mizancı Murat Bey Mekteb-i Mülkiyye'de siyasi tarih dersleri vermiş olup bu konuda eser vermiş düşünürler arasında değildir. Doğru cevap B'dir.
Soru 55
I. Sermayenin gayrı-müslimlerden Müslümanlara geçirilmesi
II. Müslüman girişimcilerin desteklenmesi
III. Yunanistan'a boykot uygulanması
IV. Ziraatin terk edilerek sanayiye yönelinmesi
V. Liberalizme geçilmesi
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri milli iktisat fikri doğrultusunda benimsenen fikirler arasındadır?
II. Müslüman girişimcilerin desteklenmesi
III. Yunanistan'a boykot uygulanması
IV. Ziraatin terk edilerek sanayiye yönelinmesi
V. Liberalizme geçilmesi
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri milli iktisat fikri doğrultusunda benimsenen fikirler arasındadır?
Seçenekler
A
Yalnızca I
B
I ve II
C
I, II ve III
D
I, II, III ve IV
E
II, III, IV ve V
Açıklama:
Milli iktisat politikası sermayenin yabancıların ve ülkede yaşayan gayri Müslimlerin elinden alınarak Müslüman-Türk girişimci sınıfına verilmesiyle ilişkili bir konudur. “Ekonominin Türkleştirilmesi” politikası olarak değerlendirilmelidir. Liberalizm değil milli iktisat benimsenmiştir zira Birinci Dünya Savaşı koşullarında ülkenin dışa kapanması ve hükûmetin büyük bir savaş finansmanı sıkıntısı yaşaması iktisadi liberalizmden milli iktisat anlayışına geçilmesinde zorlayıcı etkenler olmuştu. Ziraatin tümden terk edilmesi değil sanayiye de ağırlık verilmesi görüşü hakimdir. Doğru cevap C'dir.
Soru 56
Tanzimat döneminde özel hukuk alanında çıkartılan ilk yasa aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1876’da ilan edilen Kanun-ı Esasi
B
1850’de çıkartılan Kanunname-i Ticaret-i Berriye
C
1861’de çıkartılan Usul-i Muhakeme-i Ticaret Nizamnamesi
D
1863’te kabul edilen Ticaret-i Bahriye Kanunnamesi
E
1879'de çıkartılan Hukuk Muhakemeleri Usulu Yasası
Açıklama:
Yeni ticaret hukuku Fransız mevzuatının etkisinde hazırlanmıştır. Ticaret Nezâreti 1839’da kurulduktan bir yıl sonra bu nezarete bağlı ticaret mahkemesi kuruldu. Mevzuat alanındaki boşluğu tamamlamak üzere 1850’de Kanunname-i Ticaret-i Berriye adıyla bir kanun çıkartıldı. Bu kanun Tanzimat döneminde özel hukuk alanında çıkartılan ilk yasadır. 1807 tarihli Fransız Ticaret Kanunu’nun birinci ve ikinci bölümlerinin çevirisi sonucu oluşturulan bu kanun metni, sonradan çıkartılan zeyillerle (eklerle) genişletilmiştir. Doğru cevap B'dir.
Soru 57
Aşağıdakilerden hangisi Zafer Toprak'ın “Türkiye’de Milli İktisat (1908-1918)” adlı kitabında yazdığı üzere, dönemin yayın organları tarafından 1908 Devrimi’nden önce ticaretin ve şirketçiliğin gelişememesinin nedenleri olarak ileri sürülen maddeler arasında değildir?
Seçenekler
A
II. Abdülhamit döneminin caydırıcı keyfi yönetimi
B
Mevzuat yetersizliği
C
Tüzel kişiliğin Osmanlı mevzuatına girmemiş olması
D
Ticaretin gayrı-müslimlerin ve yabancıların elinde olması
E
Ticaret eğitimine yeterince önem verilmemiş olması
Açıklama:
Zafer Toprak, “Türkiye’de Milli İktisat (1908-1918)” adlı kitabında dönemin yayın organları tarafından 1908 Devrimi’nden önce ticaretin ve şirketçiliğin gelişememesinin birkaç nedeninin olduğunu belirttiklerini açıklamaktadır. Bunlar; II. Abdülhamit döneminin caydırıcı keyfi yönetimi, mevzuat yetersizliği, tüzel kişiliğin Osmanlı mevzuatına girmemiş olması ve ticaret eğitimine yeterince önem verilmemiş olmasıdır. Doğru cevap D'dir.
Soru 58
I. Demiryolu
II. Bankacılık
III. Madencilik
IV. Elektrik
V. Havagazı
Yukarıdakilerden hangileri Osmanlı'da 1908 devrimine kadar tamamen yabancı sermaye elinde olan alanlar arasındadır?
II. Bankacılık
III. Madencilik
IV. Elektrik
V. Havagazı
Yukarıdakilerden hangileri Osmanlı'da 1908 devrimine kadar tamamen yabancı sermaye elinde olan alanlar arasındadır?
Seçenekler
A
I ve II
B
I, II ve III
C
II, III ve IV
D
I, III, IV ve V
E
I, II, IV ve V
Açıklama:
Islahat Fermanı’ndan sonra yabancı sermayenin Osmanlı İmparatorluğu’na girişinin hızlanmasıyla birlikte kurulan imtiyazlı yabancı şirketlerin sayısı artmıştır. Demiryolu, bankacılık, madencilik, elektrik, havagazı gibi farklı alanlarda şirketler faaliyet göstermiştir. Avrupa kapitalizmi yabancı sermayeli şirketler aracılığıyla Osmanlı üzerinde sömürü mekanizması kurmuştu. 1908 Devrimi’ne kadar yerli sermaye ile kurulan sadece Şirket-i Hayriyye ve Ziraat Bankası vardı. Dolayısıyla bankacılığın sadece yabancı sermaye elinde olmadığı anlaşılmaktadır. Doğru cevap D'dir.
Soru 59
I. İstanbul
II. İzmir
III. Adana
IV. Manisa
V. Bursa
Ticaret ve Ziraat Nezaretinin 1913 ve 1915 yıllarında yaptığı sanayi sayımına göre fabrikalar hangi illerde yoğunlaşmıştı?
II. İzmir
III. Adana
IV. Manisa
V. Bursa
Ticaret ve Ziraat Nezaretinin 1913 ve 1915 yıllarında yaptığı sanayi sayımına göre fabrikalar hangi illerde yoğunlaşmıştı?
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve III
C
I, II ve III
D
I, II ve IV
E
II, III, IV ve V
Açıklama:
Ticaret ve Ziraat Nezareti, 1913 ve 1915 yıllarında bir sanayi sayımı yapmıştır. Bu sayım İstanbul, İzmir, Manisa, Bursa, İzmit, Karamürsel, Bandırma ve Uşak şehirlerini kapsamıştı. Sanayi sayımı sonuçlarına göre, fabrikalar İstanbul ve İzmir çevresinde toplanmıştı. Bazı şehirlerde ise, birkaç un ve deri fabrikası vardır. Adana ve Tarsus’ta ise dört pamuk fabrikası dikkat çekmiştir. Anadolu’nun genelinde ise kayda değer bir kuruluşa rastlanılmamıştı. Doğru cevap A'dır.
Soru 60
Aşağıdakilerden hangisi mlli mücadele döneminde ekonomiyle ilgili alınan tedbirler arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Yoksul çiftçilere tohumluk ve çift hayvanı verilmesi
B
Her çift hayvan başına sahibi, yazlık ve kışlık olmak üzere en az 40 dönüm araziyi ekmekle yükümlü kılınması
C
Askerde bulunanların ve dul ile yetimlerin arazilerinin boş kalmaması için halkın haftada bir gün imece yöntemiyle ekip biçmesi
D
Ziraat Bankası şubelerindeki depolarda yer alan tarım araçlarının çiftçilerin kullanımına sunulması
E
Savaştaki diğer ülkelerin ulaştırma ve süvari birlikleri için hayvan dışsatımı yoluyla döviz akışının sağlanması
Açıklama:
Ekonomik alanda alınan önlemlerden bir başkası ise dışsatımla ilgili önlemlerdi. Öncelikle savaş için gereken silah ve cephanenin alınması için döviz sağlanması gerekirdi. Bu nedenle de dışsatımın arttırılması için çözüm önerileri düşünüldü ve dışsatımın tümüyle serbest bırakılması kararlaştırıldı. 10 Mayıs 1920 tarihinde çıkarılan kararnameyle dışsatımın koşulsuz serbest bırakıldığı, bu serbestliğin ancak Bakanlar Kurulu kararıyla sınırlandırılabileceği açıklandı. 23 Ekim 1920 tarihli 2181 sayılı kanunla da ulaştırma ve süvari birlikleri için yararlı olabilecek bütün hayvanların dışsatımı yasaklanmıştı. İlk 4 şıkta yer alan tedbirler tarımın sekteye uğramaması için alınmıştır ancak döviz akışı gerekli de olsa ulaştırma ve süvari birlikleri için yararlı olabilecek hayvan dışsatımı önlenmiştir. Doğru cevap E'dir.
Soru 61
İttihat ve Terakki Cemiyeti, uzun yıllar süren askeri ve politik bir mücadeleden sonra hangi tarihte meşruti düzenini ikinci kez ilan ettirmeyi başarmıştı?
Seçenekler
A
23 Temmuz 1908
B
22 Haziran 1907
C
21 Mayıs 1906
D
20 Nisan 1905
E
19 Mart 1904
Açıklama:
İttihat ve Terakki Cemiyeti, uzun yıllar süren askeri ve politik bir mücadeleden sonra 23 Temmuz 1908’de meşruti düzeni ikinci kez ilan ettirmeyi başarmıştı.
Soru 62
Ahmet Rıza’nın başkanlığındaki Terakki ve İttihat Cemiyeti ile Selanik’te bulunan Osmanlı Hürriyet Cemiyeti hangi tarihte “Osmanlı Terakki ve İttihat Cemiyeti” adı altında birleşmiştir?
Seçenekler
A
28 Kasım 1907
B
27 Ekim 1907
C
26 Eylül 1907
D
25 Ağustos 1907
E
24 Temmuz 1907
Açıklama:
1907 yılının ikinci yarısından itibaren Ahmet Rıza’nın başkanlığındaki Terakki ve İttihat Cemiyeti ile Selanik’te bulunan Osmanlı Hürriyet Cemiyeti karşılıklı görüşmelere başladı. En sonunda 26 Eylül 1907’de bir bildiri yayınlandı ve bu iki cemiyetin “Osmanlı Terakki ve İttihat Cemiyeti” adı altında birleştirildiği açıklandı.
Soru 63
Ticaret Nezâreti ne zaman kuruldu?
Seçenekler
A
1837
B
1838
C
1839
D
1840
E
1841
Açıklama:
Ticaret Nezâreti 1839’da kurulduktan bir yıl sonra bu nezarete bağlı ticaret mahkemesi kuruldu.
Soru 64
“Ruh-ı Ticaret” adlı yazısında ticarette şirketleşmenin önemine değinen aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ahmet Muhiddin
B
İsmail Hakkı
C
Mehmet Cavit
D
Reşad Sami
E
Ethem Nejat
Açıklama:
Genellikle eğitim üzerine yazdığı yazılarla tanınan Ethem Nejat ise “Ruh-ı Ticaret” adlı yazısında ticarette şirketleşmenin önemine değinmişti.
Soru 65
İngiliz tüccarı lehine imtiyazlar içeren ve özellikle ihraç yasaklarını ve tekel usulünü kaldırması Osmanlı zanaatlarını derinden etkileyen Osmanlı-İngiliz Ticaret Antlaşması hangi tarihte imzalanmıştır?
Seçenekler
A
1837
B
1838
C
1839
D
1840
E
1841
Açıklama:
1838 Osmanlı-İngiliz Ticaret Antlaşması’nın İngiliz tüccarı lehine imtiyazlar içermesi ve özellikle ihraç yasaklarını ve tekel usulünü kaldırması Osmanlı zanaatlarını derinden etkilemişti.
Soru 66
İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin 1912 kongresinde sözü edilen Teşvik-i Sanayi Kanunu, Kanun-u Muvakkat olarak ne zaman yayımlanmıştır?
Seçenekler
A
13 Kasım 1913
B
14 Aralık 1913
C
15 Ocak 1914
D
16 Şubat 1914
E
17 Mart 1914
Açıklama:
İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin 1912 kongresinde sözü edilen Teşvik-i Sanayi Kanunu, 14 Aralık 1913’te Kanun-u Muvakkat olarak yayımlanmıştır.
Soru 67
Osmanlı Devleti’nde kurulan ilk modern banka aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Avusturya-Osmanlı Bankası
B
Rus Bankası
C
Osmanlı-Türk Bankası
D
İstanbul Bankası
E
İzmir Bankası
Açıklama:
En sonunda 1842’de İsveç Konsolosluğu’nun himayesinde, İngiliz, Fransız, Avusturyalı, Hollandalı, Danimarkalı, İspanyol, Rus, Sardunyalı, Toskanalı, Yunan ve ABD’li tüccarlar tarafından The Bank of Smyrna (İzmir Bankası) kuruldu. The Bank of Smyrna, Osmanlı Devleti’nde kurulan ilk modern bankadır.
Soru 68
Maliye Nezâreti, kâğıt para ihracı için Düyûn-ı Umûmiye İdaresi’yle sözleşmeyi ne zaman imzaladı?
Seçenekler
A
2 Haziran 1915
B
3 Temmuz 1915
C
4 Ağustos 1915
D
5 Eylül 1915
E
6 Ekim 1915
Açıklama:
Maliye Nezâreti, 3 Temmuz 1915’te kâğıt para ihracı için Düyûn-ı Umûmiye İdaresi’yle bir sözleşme imzaladı.
Soru 69
İaşe-i Umumiye Kararnamesi hangi tarihte çıkartılarak Harbiye Nezâreti’ne bağlı İaşe Umum Müdürlüğü oluşturuldu?
Seçenekler
A
15 Mayıs 1914
B
16 Haziran 1915
C
17 Temmuz 1916
D
18 Ağustos 1917
E
19 Eylül 1918
Açıklama:
18 Ağustos 1917 tarihinde İaşe-i Umumiye Kararnamesi çıkartılarak Harbiye Nezâreti’ne bağlı İaşe Umum Müdürlüğü oluşturuldu.
Soru 70
Ankara Hükümeti’ni resmen tanıyan ilk Batılı devlet aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Avusturya
B
Fransa
C
Almanya
D
İngiltere
E
İtalya
Açıklama:
Nitekim Fransa, Ankara Hükümeti’ni resmen tanıyan ilk Batılı devlet olmuş ve 20 Ekim 1921 Ankara’da Türk-Fransız Antlaşmasını imzalamıştı.
Soru 71
II. Abdülhamit tarafından Kanun'ı Esasi'nin rafa kaldırılması ve Meclis-i Mebusan'ın kapatılmasını izleyen 10 yıl içinde aşağıdaki isimlerden hangisi darbe teşebbüsünde bulunmuştur?
Seçenekler
A
Ali Suavi
B
Feroz Ahmad
C
İbrahim Temo
D
Abdullah Cevdet
E
Mehmet Reşit
Açıklama:
Yeni Osmanlılar Hareketi’nin yıllarca süren mücadelesi sonucu 1876’da ilan edilen Kanun-ı Esasi, iki yıl sonra II. Abdülhamit tarafından rafa kaldırıldı ve Meclis-i Mebusan kapatıldı. Bunu izleyen on yıl içerisinde Ali Suavi ve Cleanthi Scalieri’nin darbe girişimleri dışında herhangi bir direnme görülmedi.
Soru 72
Aşağıdakilerden hangisi 1889’da kurulan İttihad-ı Osmanlı Cemiyeti'nin kurucuları arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Abdullah Cevdet
B
Feroz Ahmad
C
Hüseyinzade Ali
D
Mehmet Reşit
E
İshak Sukuti
Açıklama:
Arnavut asıllı İbrahim Temo’nun önerisiyle Abdullah Cevdet, İshak Sukuti, Mehmet Reşit ve Hüseyinzade Ali tarafından 1889’da İttihad-ı Osmanî Cemiyeti kuruldu.
Soru 73
Jön Türk hareketinin pasif olmaktan çıkıp silahlı direnişi de eylem pratikleri içine almaya başlamasında etkili olan cemiyet aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Osmanlı Hürriyet Cemiyeti
B
Teşebbüs-i Şahsi ve Âdem-i Merkeziyet Cemiyeti
C
“Terakki ve İttihat Cemiyeti”
D
İttihad-ı Osmanî Cemiyeti
E
Osmanlı İttihat ve Terakki Cemiyeti”
Açıklama:
Makedonya sorunun aldığı şekil Müslüman-Türk unsuru telaşlandırmıştı. Mithat Şükrü (Bleda) Bey’in evinde Eylül 1906’da yapılan toplantıda Osmanlı Hürriyet Cemiyeti kuruldu. Bu Cemiyet, Paris’teki Cemiyet’ten tamamen bağımsızdı. Bu örgütün önemli özelliklerinden birisi II. ve III. Ordu mensupları arasında yayılmış olmasıydı. Enver, Resneli Niyazi, Ömer Naci Beyler gibi genç idealist subaylar hareketin etkili üyeleri idiler. Jön Türk hareketi pasifist olmak
tan çıkıp silahlı direnişi de eylem pratikleri içine almaya başladı.
tan çıkıp silahlı direnişi de eylem pratikleri içine almaya başladı.
Soru 74
Dönemin padişahının Meclis-i Mebusan’ın içtimaa davet olunması hakkında irade-i seniyye”yi yayınlamak zorunda kaldığı olay aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İttihatçıların Osmanlı Terakki ve İttihat Cemiyeti olarak birleşmesi
B
İttihatçılar tarafından hürriyet ilanı
C
Babıali Baskını
D
Mahmut Şevket Paşa süikasti
E
Osmanlı hürriyet cemiyeti kuruluşu
Açıklama:
İttihatçılar, Makedonya’da bir isyan başlattılar ve isyanı kısa bir süre içerisinde oldukça genişlettiler. İsyanı bastırmak için yoğun çaba sarf eden II. Abdülhamit ise başarılı sonuçlar alamadı. İttihatçılar 23 Temmuz 1908’de Makedonya’da çeşitli şehir ve kasabalarda “hürriyeti” ilan ettiklerini duyurdular. Bu durum karşısında Padişah da 24 Temmuz 1908’de “Meclis-i Mebusan’ın içtimaa davet olunması hakkında irade-i seniyye”yi yayınlamak zorunda kaldı. Dönemin metinlerinde “hürriyetin ilanı” olarak adlandırılan, günümüzde ise birçok araştırmacı tarafından 1908 Devrimi olarak değerlendirilen siyasal olay gerçekleştirildi.
Soru 75
Ziya Gökalp’ın “Fert yok, Cemiyet var” özdeyişi ile kastettiği aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Milli zafer
B
Milli mücadele
C
Milli iktisat
D
Milli bayram
E
Milli bayrak
Açıklama:
Milli iktisat politikasına geçişte iki temel neden öne çıkmaktadır. Birincisi, başta Ziya Gökalp olmak üzere bazı İttihatçı ideologların Alman modelinin etkisinde kalmalarıdır. Almanya’nın kısa sürede gelişmesini sağlayan milli iktisat, bu aydınlar için çekici gelmişti. Ziya Gökalp’ın “Fert yok, Cemiyet var” özdeyişi milli iktisat düşüncesine işaret etmişti.
Soru 76
Aşağıdaki düşünürlerden hangisi milli iktisat düşüncesinin savunucularından değildir?
Seçenekler
A
Ziya Gökalp
B
Tekin Alp
C
Yusuf Akçura
D
Ahmet Muhittin
E
Mehmet Cavit
Açıklama:
Ziya Gökalp, milli iktisat düşüncesinin yayın organı niteliğinde bulunan İktisadiyat Mecmuası’nda yayınladığı makalelerde milletleşmeyi sağlayacak etkenlerden birinin de milli iktisat anlayışı olduğunu belirtmişti. O’na göre “Türkleri bir camia haline getirecek ve Türk harsının teşekkülünü temin edecek âmillerden biri de “milli iktisat”tır. (Gökalp, 1333: 1-2) Milli iktisat düşüncesinin savunuculuğunu yapan ünlü düşünürlerden biri de Tekin Alp’tir. Türkçülük ideolojisini benimsemiş olan Tekin Alp, iktisat alanında millileşmenin gerekliliğine inanmıştı. Yazılarında ülkenin iktisadi alanında ilerlemesi için maddi ve manevi himayeye muhtaç olduğunu açıklamıştı. Ziya Gökalp ve Tekin Alp’in dışında Yusuf Akçura ve Ahmet Muhiddin gibi dönemin üretken düşünürleri milli iktisat, Müslüman-Türk orta sınıfının oluşturulması ve sanayileşmenin gerekliliği gibi konularda birçok makale yayınlamışlardır.
Soru 77
Osmanlı İmparatorluğu’nda kurulan ilk anonim şirket aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Simkeşler Şirketi
B
Debbağlar Şirketi
C
Kumaşçılar Şirketi
D
Şirket-i Hayriyye
E
Dökümcüler Şirketi
Açıklama:
Osmanlı'da kurulan ilk anonim şirket 1849 tarihli Şirket-i Hayriyye’dir. Şirket, İstanbul Boğazı’nda yolcu taşımacılığı yapmak üzere kurulmuştur.
Soru 78
Müslüman kesimi ticaret ve sanayi ile uğraşmaya teşvik etmiştir. Müslümanları ticaretle uğraşmaya özendiren en önemli dergilerden biri İslamcı-Türkçü çizgide yayın yapan derginin adı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Müslüman Mecmuası
B
Türk Mecmuası
C
İslam Mcmuası
D
Türk-İslam Mcmuası
E
Jön Türk Mecmuası
Açıklama:
1908’den sonra Müslüman-Türk kesiminin büyük bir hevesle ticaret yapmaya özendirildiği görülmektedir. İstanbul’da Müslüman Ticaret Cemiyeti kurularak, Müslüman topluluğun ticaret alanında bilgilendirilmesi amaçlanmıştı. Manastırlı İsmail Hakkı gibi bazı İslamcı aydınlar ayet ve hadisleri kullanarak, Müslüman kesimi ticaret ve sanayi ile uğraşmaya teşvik etmiştir. Müslümanları ticaretle uğraşmaya özendiren en önemli dergilerden biri İslamcı-Türkçü çizgide yayın yapan İslam Mecmuası’ydı.
Soru 79
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi Tanzimat döneminde üretime yönelik kurulan şirketlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Simkeşler Şirketi
B
Debbağlar Şirketi
C
Kumaşçılar Şirketi
D
Kalaycılar Şrketi
E
Demirciler Şirketi
Açıklama:
Tanzimat döneminde üretime yönelik bazı şirketler kurulmuştur. Bunlar; Simkeşler Şirketi (14 Ağustos 1866), Debbağlar Şirketi (Eylül 1866), Saraçlar Şirketi (25 Haziran 1867), Kumaşçılar Şirketi (9 Nisan 1868), Dökümcüler Şirketi (14 Nisan 1868) ve Demirciler Şirketi (29 Nisan 1868)’dir. Fakat girişimler istenilen sonucu verememişti.
Soru 80
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi Osmanlı Devleti sömürülmesine aracılık eden bankalardan biri değildir?
Seçenekler
A
Osmanlı-Türk Bankası
B
Osmanlı Umûr-ı Nafia Bankası
C
İstanbul Bankası (1872)
D
İngiliz Bankası
E
Avusturya-Osmanlı Bankası
Açıklama:
Osmanlı Devleti’nin sömürülmesine aracılık eden bu bankalardan bazıları şunlardı: • Şirket-i Umûmiye-i Osmaniye Bankası (1864) • Şirket-i Maliye-i Osmaniye Bankası (1866) • İtibar-ı Umumî-yi Osmanî Bankası (1869) • Avusturya-Osmanlı Bankası (1871) • Osmanlı-Türk Bankası (1871) • İstanbul Bankası (1872) • Kambiyo ve Esham Bankası (1872) • Rus Bankası (1871) • Osmanlı Umûr-ı Nafia Bankası 'dır.
Ünite 2
Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi İzmir İktisat Kongresi'nde alınan kararların vurgu yaptığı temalardan birisi değildir?
Seçenekler
A
Çalışkanlık
B
Bilimsellik
C
Yabancı sermaye
D
Eğitim
E
İktisadi korumacılık
Açıklama:
İzmir İktisat Kongresi'nin kararlarından birisi açıkça iktisadi serbestliğe vurgu yapmaktadır. Dolayısıyla korumacılık en azından 1923'de Türkiye'nin iktisadi esaslarından biri olarak görülmemiştir. Doğru cevap E'dir.
Soru 2
İzmir İktisat Kongresi hangi yılda toplanmıştır?
Seçenekler
A
1920
B
1923
C
1925
D
1932
E
1935
Açıklama:
İzmir İktisat Kongresi, 1923 yılında toplanmıştır. Milli bir modele dayalı iktisadi kalkınmanın esasları bu toplantıda karara bağlanmıştır. Doğru cevap B'dir.
Soru 3
Aşağıdaki sosyal gruplardan hangisi İzmir İktisat Kongresi'nde temsil edilmemiştir?
Seçenekler
A
Sanayiciler
B
Çiftçiler
C
Dini cemaatler
D
İşçiler
E
Tüccarlar
Açıklama:
İzmir İktisat Kongresi, esasen iktisadi grupların bir araya gelmesini amaçlamıştır ve her bir grubun talepleri dikkate alınmıştır. Bunlar arasında sanayiciler, tüccarlar, işçiler ve çiftçiler vardır. Doğru cevap C'dir.
Soru 4
Erken cumhuriyet döneminde Osmanlı'dan miras alınan aşar vergisinin kaldırımasıyla temel olarak aşağıdakilerden hangisi amaçlanmıştır?
Seçenekler
A
Tarımsal kesim üzerindeki mültezim baskısını kaldırmak
B
Devletin vergi gelirlerini düşürmek
C
Osmanlı İmparatorluğu ile olan bağın tamamıyla kesilmesi
D
Aşar vergisinin dini gruplara arasında yarattığı ayrımcılığın giderilmesi
E
Tarımsal üretimden ziyade ticareti destekleme arzusu
Açıklama:
Aşar vergisi mültezimin kendi kârını da düşünerek hareket etmesine ve zamanla tarımsal kesim üzerinde bir mültezim baskısının ve zulmünün oluşmasına neden olmuştu. Bu nedenle Cumhuriyetin tarımsal alanda atmış olduğu en önemli adımlardan biri aşar vergisinin kaldırılmasıdır. Doğru cevap A'dır.
Soru 5
Aşağıdakilerden hangisi 1929 Büyük Buhranı sonrasında tarımda makineleşme hamlesinin gözden geçirilmesinin sebebidir?
Seçenekler
A
Tarım işgücünün kısıtlı olması
B
Makineleşmeye karşı başlatılan dini propoganda
C
Makine satın alınacak sermayenin yokluğu
D
Sermayenin başka alanlara yönelmesi
E
Vergi gelirlerinin azalması
Açıklama:
Makineleşmenin sağlanması için birtakım ayrıcalıkların tanındığı yıllarda az sayıda makina olduğu, ancak kısa sürede makina sayısının hızlı artışıyla hazinenin vergi kaybının büyümesi ve makineli tarımın 50-60 milyon dönümlük tarımsal alanın yalnızca 1,5 milyon dönümünde yapılması gibi nedenlerle tarımda makineleşmenin özendirilmesi konusu tekrar gözden geçirilmişti. Doğru cevap E'dir.
Soru 6
Aşağıdakilerden hangisi veya hangileri Teşvik-i Sanayi kanununun ele aldığı konulardandır?
(I) Sanayi kuruluşlarının bazı vergilerden muaf tutulması
(II) Tekel ayrıcalıklarının sağlanması
(III) Yabancılara uygulanan gümrük vergilerinin düşürülmesi
(I) Sanayi kuruluşlarının bazı vergilerden muaf tutulması
(II) Tekel ayrıcalıklarının sağlanması
(III) Yabancılara uygulanan gümrük vergilerinin düşürülmesi
Seçenekler
A
Yalnız II
B
Yalnız III
C
I ve II
D
I ve III
E
II ve III
Açıklama:
Teşvik-i sanayi kanunu, başta yerli sermayenin teşvik edilmesi esasına dayanıyordu. Buna bağlı olarak, yabancı sermayeye sağlanan kolaylıklardan söz edemiyoruz. Doğru cevap C'dir.
Soru 7
Cumhuriyet yönetiminin merkezi olan Ankara'nın imarında büyük rol oynayan banka aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ziraat Bankası
B
Emlak ve Eytam Bankası
C
Sanayi ve Maadin Bankası
D
Türkiye İş Bankası
E
Osmanlı Bankası
Açıklama:
Emlak ve Eytam Bankası, bir inşaat sektörü bankası niteliğiyle konut ihtiyacının karşılanmasını sağlamıştı. Özellikle cumhuriyet yönetiminin merkezi olan Ankara’nın imarında büyük bir rol oynamıştı. Doğru cevap B'dir.
Soru 8
1924 yılında Ziraat vekaleti tarafından kurulan Rasadat-ı Cevriye Müessesesi hangi alanda faaliyet göstermiştir?
Seçenekler
A
Meteoroloji
B
Ulaştırma
C
Ticaret
D
Sanayi
E
Tarım
Açıklama:
1924 yılında Ziraat Vekaleti tarafından Meteroloji Enstitüsü’nün çekirdiğeni oluşturan “Rasadat-ı Cevriye Müessesesi” Ankara’da çalışmalarına başladı. Doğru cevap A'dır.
Soru 9
Aşağıdakilerden hangisi İzmir İktisat Kongresi'nde işçi grubunun sunduğu taleplerden birisi değildir?
Seçenekler
A
Amele yerine işçi denilmesi
B
Sendika kurma hakkının tanınması
C
1 Mayıs'ın işçi bayramı olması
D
Haftada 1 gün tatil tanınması
E
Aşarın kaldırılması
Açıklama:
Bir tarımsal vergi olan aşarın kaldırılması daha çok tarım kesimlerini ilgilendiren bir talepti. Doğru cevap E'dir.
Soru 10
Aşağıdaki etnik gruplardan hangilerinin ülkeden ayrılmasıyla Türkiye ekonomisi iyice zayıflamıştır?
Seçenekler
A
Gürcüler ve Rumlar
B
Çerkezler ve Ermeniler
C
Ermeniler ve Rumlar
D
Çerkezler ve Rumlar
E
Yahudiler ve Ermeniler
Açıklama:
Meslek sahibi pek çok insanın savaşlarda yaşamını kaybetmesi ve ekonomiyi ellerinde bulunduran Ermeni ve Rumların tehcir ve mübadele sonucu ülkeden ayrılmaya zorlanması, ekonomiyi iyice zayıflatmıştı. Doğru cevap C'dir.
Soru 11
Aşağıdakilerden hangisi İzmir İktisat Kongresi'nin düzenlenmesi için oluşturulan Heyet-i Faale'nin hazırladığı rapora göre kongrede ele alınması gereken başlıklardan birisi değildir?
Seçenekler
A
Türkiye'de kredi sorunu
B
Gümrük sorunları
C
Vergiler
D
Ulaştırma araçları
E
Eğitim sorunu
Açıklama:
“Heyet-i Faale” üyeleri kongrede ele alınması gereken konuları içeren rapor hazırlamıştı. Bu rapora göre başlıca konular şu şekilde belirlenmişti: • Türkiye’de kredi sorunu • Üretimin düzenlenmesi • Gümrük sorunları • Vergiler • Ulaştırma araçları. Doğru cevap E'dir.
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi İzmir İktisat Kongresi'nde işçiler tarafından öne sürülen taleplerden birisidir?
Seçenekler
A
Tarım dışında günlük çalışma süresinin sekiz saat olması
B
Milli bir emisyon bankasının kurulması
C
Aşarın kaldırılması
D
Teşvik-i Sanayi kanununun tadil edilmesi
E
Temettü vergisinin değiştirilmesi
Açıklama:
İşçi grubunun isteklerinden birisi, tarım dışında günlük çalışma saatlerinin sekiz saat olması yönündeydi. Doğru cevap A'dır.
Soru 13
İzmir İktisat Kongresi'nde alınan kararların genel olarak hangi nitelikte olduğu söylenebilir?
Seçenekler
A
Sosyalist
B
Liberal
C
Adem-i merkeziyetçi
D
Korumacı
E
Milliyetçi
Açıklama:
Türk iktisat tarihi ile ilgili yapılan çalışmalarda, İzmir İktisat Kongresi'nde benimsenen politikalar genel olarak “liberal” diye nitelendirilmektedir. Kongrenin amaçlarından birisi de Lozan'daki muhataplara serbest ticaretin güvence altına alındığını gösteren bir mesaj göndermekti. Doğru cevap B'dir.
Soru 14
Aşağıdakilerden hangisi veya hangileri tarımsal anlamda Osmanlı'dan alınan mirasın özeliklerindendir? I) İşletmelerin geçimlik nitelikte olması II) Karasal bölgelerde kapalı köy ekonomisi olması III) Toprağın merkezileşme/toplulaşma düzeyinin düşük olması
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
I ve III
E
II ve III
Açıklama:
Osmanlı’dan alınan miras 1920’li yılların Türkiye tarımını ve üretim ilişkilerinin niteliğini belirlemişti. Bu mirasın belirgin özellikleri arasında; toprağın yüksek merkezileşme/toplulaşma düzeyi ve pazar ekonomisinin “gelişkenliği” açısından farklı bölgelerin varlığı sayılabilir. Cumhuriyetin kurulmasından sonra, Türkiye tarımına genelde küçük köylü işletmeler egemendi. Aile emeği ile üretim yapılan bu yapıdaki işletmeler “geçimlik” işletme niteliğine sahipti. Kıyı bölgelerinin dışında ise “kapalı köy ekonomisi” vardı. Büyük toprak mülkiyeti ise “küçük köylü ekonomisi”nden ayrı ve adeta sorunlu bir unsurmuş gibi değerlendirilmekteydi. Doğru cevap C'dir.
Soru 15
Aşağıdakilerden hangisi veya hangileri Diyarbakır mebusu Zülfü Bey tarafından Kasım 1923'te aşar vergisinin kaldırılmasına dair meclise sunulan teklifte yer alan gerekçelerdendir?
I) Mültezimlerin uygulamada halka zulmettiği
II) Halkın hükümete karşı ayaklanmasının temel sebebi olduğu
III) Hükümete gelir nispetinde yarar sağlamadığı
I) Mültezimlerin uygulamada halka zulmettiği
II) Halkın hükümete karşı ayaklanmasının temel sebebi olduğu
III) Hükümete gelir nispetinde yarar sağlamadığı
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
I ve III
E
II ve III
Açıklama:
İzmir İktisat Kongresi’nde aşar vergisinin kaldırılması gündeme getirilmişti. Konu 1923’ün sonlarına doğru TBMM’ne taşınmıştır. Diyarbakır Mebusu Zülfü Bey, Kasım 1923’te aşarın kaldırılması için Meclis’e teklif sunmuştur. Yasa teklifinin gerekçesinde; (1) içinde bulunulan düzende topraksız köylünün hiçbir zaman toprak sahibi olamayacağı, (2) mültezimlerin uygulamada halka zulmettikleri, (3) aşarın hükümete gelir nispetinde yarar sağlamadığı belirtmişti. Doğru cevap D'dir.
Soru 16
1923'te 10 milyon nüfusa sahip olan Türkiye'de en çok işçi ve iş yeri sayısının olduğu ekonomik sektör aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Deri
B
Metalurji
C
Gıda
D
Tekstil
E
Ağaç ve marangozluk işleri
Açıklama:
1923'te Türkiye'de tekstil sektöründe tahmini olarak 20.057 iş yeri ve 35.316 işçi vardı. Bu rakam ikinci sırada gelen deri sektöründen epey fazlaydı. Doğru cevap D'dir.
Soru 17
Teşvik-i Sanayi Kanunu hangi yılda çıkartılmıştır?
Seçenekler
A
1924
B
1925
C
1927
D
1929
E
1935
Açıklama:
Teşvik-i sanayi kanununun amacı öncelikle, milli sanayinin özendirilmesi, yeni sanayi işletmelerinin açılması, yerli-yabancı büyük çaplı sanayi tesislerinin kurulması ve henüz parasını işletmeye alışmamış olan Türk halkını birleştirerek toplu girişimlerde bulunmasını sağlamak olarak özetlenebilir. Zaten 1927 yılına gelindiğinde sanayi biraz gelişme kaydetmiş ve 1913 Teşvik-i Sanayi Kanunu’ndan yararlanan kuruluş sayısı 1913’te 239 iken 1927’de 470’e yükselmişti. Bu gelişmeyi hızlandırmak için Teşvik-i Sanayi Kanunu 15 Mayıs 1927’de kabul edilmiştir. 15 yıl yürürlükte kalacağı belirtilen bu kanunla birlikte, imalat ve madencilik, sanayi kuruluşlarına bazı kolaylıklar sağlanması hedeflenmiştir. Doğru cevap C'dir.
Soru 18
Cumhuriyetin ilk yıllarında kurulan aşağıdaki bankalardan hangisi veya hangileri özel sermayeyle kurulmuştur?
I) Türkiye İş Bankası
II) Türkiye Sînai ve Maadin Bankası
III) Emlak ve Eytam Bankası
I) Türkiye İş Bankası
II) Türkiye Sînai ve Maadin Bankası
III) Emlak ve Eytam Bankası
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız III
C
I ve II
D
I ve III
E
II ve III
Açıklama:
Türkiye İş Bankası, özel sermayeyle, diğer bankalar ve 1924 yılında yeniden yapılandırılan Türkiye Ziraat Bankası da dahil olmak üzere kamu sermayesiyle kurulmuştur. Doğru cevap A'dır.
Soru 19
Ziraat Bankası özellikle hangi sektörün kalkınmasını sağlamak için kurulmuştur?
Seçenekler
A
Ticaret
B
Sanayi
C
Ulaştırma
D
Tarım
E
İnşaat
Açıklama:
1924 tarihli bütçe kanununa göre Ziraat Bankasının üstleneceği görevler ve yapacağı işler şu şekildedir. Çiftçilere tek tek veya toplu kefaletle veya diğer teminatlarla kredi vermek, • Tarımsal ürünler ve mevadı kendi veya diğer şahıslar hesabına alıp satmak, • Aynî suretle arazi kiralanması, imarı ve devri yapmak, • Tarımsal sanayi veya sair zirai amaçlarla kurulmuş şirketlere iştirak etmek, kredi vermek vb. suretlerle yardım etmek, • İdare meclisi kararı ile çıkarlarına ve kuruluş amacına uygun her türlü bankacılık işlemi yapmak, • On beş milyon liraya kadar tahvil çıkarabilmek. Doğru cevap D'dir.
Soru 20
Aşağıdakilerden hangisi İzmir İktisat Kongresi’nin düzen içerisinde yürütülmesi için oluşturulan heyettir?
Seçenekler
A
Ticaret-i Hariciye
B
Heyet-i Faale
C
İktisat Vekâleti
D
Milli Türk Ticaret Birliği
E
Heyet-i Temsiliye
Açıklama:
Türkiye, henüz Lozan Barış Konferansı devam ederken büyük çaplı bir kongre toplama kararı alarak ülkenin kalkınmasına ne denli önem verdiğini göstermekteydi. İktisat Kongresi'nin yapılmasının kararlaştırılmasından sonra İktisat Vekâleti çalışmalara başlamış ve kongrenin düzen içerisinde yürütülmesi için “Heyet-i Faale” oluşturulmuştur.
Soru 21
Aşağıdakilerden hangisi İzmir İktisat Kongresinin amaçlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Yabancı sermayedarlara güvence vermek
B
Ekonomik bağımsızlığı sağlamak
C
Hammadde ithalatına teşvik etmek
D
İktisadi zümrelerin sorunlarını çözme
E
Milliyetçi ve özel teşebbüse dayalı bir kalkınma
Açıklama:
İzmir İktisat Kongresinin amaçları: Milli ekonominin amaçlarını ve amaçlara ulaşmak için izlenecek yöntemi belirlemek, Ekonomik bağımsızlığın yöntemini belirlemek, Milli ekonominin temellerini atmak, bağımsız, liberal ve milli ekonomiyi benimsemektir.
Soru 22
Aşağıdaki grup ve sınıflardan hangisi İzmir İktisat Kongresi’ne katılmamıştır?
Seçenekler
A
Tüccarlar
B
Çiftçiler
C
Sanayiciler
D
İşçiler
E
Askerler
Açıklama:
Askerler İzmir İktisat Kongresi’ne katılmamıştır.
Soru 23
Aşar vergisinin kaldırılmasıyla aşağıdakilerden hangisinin geliştirilmesi amaçlanmıştır?
Seçenekler
A
Askeriye
B
Tarım
C
Sanayi
D
Ticaret
E
Ulaşım
Açıklama:
Aşar sistemi, Mültezimin kendi kârını da düşünerek hareket etmesine ve zamanla tarımsal kesim üzerinde bir mültezim baskısının ve zulmünün oluşmasına neden olmuştu. Bu nedenle Cumhuriyetin tarımsal alanda atmış olduğu en önemli adımlardan biri aşar vergisinin kaldırılmasıdır. Aşar vergisinin kaldırılmasının tarımsal gelişme üzerinde birçok etkisi olmuştur.
Soru 24
Cumhuriyet’in kuruluşu sırasında çiftçiye kredi veren tek kurum aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Halk Bankası
B
Ziraat Bankası
C
Sümer Bank
D
Merkez Bankası
E
İş Bankası
Açıklama:
Cumhuriyet’in kuruluşu sırasında çiftçiye kredi veren tek kurum, iflasın eşiğinde olan Ziraat Bankası’ydı. Banka’nın kuruluşundan Milli Mücadele’nin başına kadarki 32 yıllık sürede köylüye verilen zirai kredi tutarı 22 milyon lira idi.
Soru 25
Yatırımcılara sermaye ve bilgi vermek, onlara rehberlik etmek amacıyla kurulan banka aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Deniz Bank
B
Ziraat Bankası
C
Sümerbank
D
Emlak ve Eytam Bankası
E
Sanayi ve Maadin Bankası
Açıklama:
Devletin özel sektör sanayisine yaptığı yardım ve teşviklerin yetersizliği ve sermaye sahiplerinin, yeterli bilgi ve tecrübeye sahip olmamalarından ötürü, yatırımcılara sermaye ve bilgi vermek, onlara rehberlik etmek amacıyla 19 Nisan 1925 tarihinde Sanayi ve Maadin Bankası kuruldu.
Soru 26
Deniz ticaretinin serbest bırakılması ve teşviki amacıyla Türk yurttaşlarına mal ve yolcu taşıma hakkı tanıyan Kabotaj Kanunu kaç tarihinde yürürlüğe girmiştir?
Seçenekler
A
19 Ocak 1925
B
5 Nisan 1925
C
17 Aralık 1926
D
1 Temmuz 1926
E
20 Haziran 1927
Açıklama:
1 Temmuz 1926’da yürürlüğe giren Kabotaj Kanunu’yla Türk yurttaşlarına mal ve yolcu taşıma hakkı tanınmıştır.
Soru 27
Aşağıdakilerden hangisi İzmir İktisat Kongresi’nde İşçi Grubu’nun isteklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Sendika kurma hakkının tanınması
B
Aşar vergisinin kaldırılması
C
Amele yerine işçi denilmesi
D
İşçi ücretlerinin muntazaman ve nakit olarak ödenmesi
E
Asgari ücretlerin sendikalar kuruluna denk belediye meclislerince saptanması
Açıklama:
Aşar vergisinin kaldırılmasını çiftçiler istemişlerdir.
Soru 28
Aşağıdakilerden hangisi Emlak ve Eytam Bankası’nın kuruluş kanununa göre başlıca görevlerinden değildir?
Seçenekler
A
Kendisine devredilmiş sanayi kuruluşlarını, kurulacak şirketlere devir olana dek yönetmek
B
Eytam paralarını mevduat olarak alıp bunlara açacağı cari hesaplara belli bir oranda faiz vermek
C
Her türlü bankacılık işlemlerini yapmak
D
Belli bir tutara kadar (10 Milyon TL) tahvil çıkarabilmek
E
Belediye sınırları içindeki binaların ve üzerine bina inşa edilecek arsaların ipotek edilmesi karşılığında müşterilerine kredi vermek
Açıklama:
Kendisine devredilmiş sanayi kuruluşlarını kurulacak şirketlere devir olana dek yönetmek Sanayi ve Maadin Bankası’nın başlıca görevidir.
Soru 29
Aşağıdakilerden hangisi Teşvik-i Sanayi Kanunu’nun amaçlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Özel girişimcileri desteklemek
B
İhtiyaçtan fazla üretim yapmak
C
Yabancı sermayenin girişini hızlandırmak
D
Yeni sanayi işletmelerini açmak
E
Ekonomik kalkınmayı sağlamak
Açıklama:
Teşvik-i Sanayi Kanununun amacı öncelikle, milli sanayinin özendirilmesi, yeni sanayi işletmelerinin açılması, yerli-yabancı büyük çaplı sanayi tesislerinin kurulması ve henüz parasını işletmeye alışmamış olan Türk halkını birleştirerek toplu girişimlerde bulunmasını sağlamak olarak sıralayabiliriz.
Soru 30
İzmir İktisat Kongresinin oluşmasına öncülük yapan İktisat Vekili kimdir?
Seçenekler
A
Osmanzade Hamdi Bey
B
Enver Bey
C
Necati Bey
D
Mahmut Esat Bozkurt
E
Vehbi Bey
Açıklama:
Mahmut Esat Bozkurt hariçi diğer isimler "Heyet-i Faale” de yer alan dönemin mebuslarıdır.
Soru 31
Aşağıdakilerden hangisi İktisat Vekâlet’inin oluşturduğu bir kuruluştur?
Seçenekler
A
Milli Türk Ticaret Birliği
B
Türk Umum Amele Birliği
C
Heyet-i Faale
D
Aydınlık Grubu
E
İhtisas Komisyonları
Açıklama:
İktisat Vekâlet’inin oluşturduğu “Heyet-i Faale”nin dışında kongreye katılacak olan birliklerin de bir takım çalışmaları vardı. Milli Türk Ticaret Birliği, kongre öncesi yoğun çalışmalarda bulunan ve sesini en fazla duyuran kuruluştu.
Soru 32
I. Devlet ekonomik hayatın içerisinde olmuştur
II. Türkiye ,sermaye ve teknolojik bakımdan yetersizdi.
III. Ekonomik anlamda tam olarak liberal bir dönem değildir.
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri 1923-1929 yıllarını kapsayan dönem için söylenebilir?
II. Türkiye ,sermaye ve teknolojik bakımdan yetersizdi.
III. Ekonomik anlamda tam olarak liberal bir dönem değildir.
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri 1923-1929 yıllarını kapsayan dönem için söylenebilir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I,II
E
I,II,III
Açıklama:
1923-1929 yıllarını kapsayan devletçilik öncesi bu dönem, ekonomik anlamda tam olarak liberal bir dönem değildir. Devlet ekonomik hayatın içerisinde olmuştur (Akgül, 2006: 36-38).
Soru 33
Köylünün topraklandırılması hangi yılda kanunlaşmıştır?
Seçenekler
A
1924
B
1925
C
1926
D
1930
E
1945
Açıklama:
Köylünün topraklandırılması konusu ancak 1930’ların sonlarına doğru gündeme
getirilmiş ve 1945’te ise kanunlaştırılmıştır (Silier, 1981: s.15-17).
getirilmiş ve 1945’te ise kanunlaştırılmıştır (Silier, 1981: s.15-17).
Soru 34
1923-1929 yılları arasında tarım kesiminden (gayrisafi gelirden) alınan bu vergi, koyun sayısı başına hesaplanmıştı. Tanımı verilen hangi vergidir?
Seçenekler
A
Ağnam
B
Arazi
C
Yol
D
Maarif
E
Aşar
Açıklama:
1923-1929 yılları arasında tarım kesiminden alınan vergilerden birisi de Ağnam Vergisi’dir. Aşar gibi gayrisafi gelirden alınan bu vergi, koyun sayısı başına hesaplanmıştı.
Soru 35
İlk Türk şekeri hangi şeker fabrikasında üretilmiştir?
Seçenekler
A
Uşak
B
Alpullu
C
Eskişehir
D
Tekirdağ
E
Kayseri
Açıklama:
Devletin destek ve teşviklerinden faydalanan Alpullu Şeker Fabrikası’nda ilk Türk şekeri 26 Kasım 1926’da üretildi.
Soru 36
1924 yılında ticareti desteklemek ve geliştirmek üzere özel sermayeli kurulan banka hangisidir?
Seçenekler
A
Ziraat Bankası
B
Türkiye İş Bankası
C
Türkiye Sînai ve Maadin Bankası
D
Emlak ve Eytam Bankası
E
T.C. Merkez Bankası
Açıklama:
1924 yılında kurulan Türkiye İş Bankası (Özel sermayeli) ticareti desteklemek amaçlıydı.
Soru 37
Cumhuriyetin ilanından sonra Türkiye’nin 1929 yılına kadarki ticari ilişkilerinde hangi ülke ön plana çıkmıştı?
Seçenekler
A
İtalya
B
Fransa
C
Rusya
D
İngiltere
E
İspanya
Açıklama:
Cumhuriyetin ilanından sonra Türkiye’nin 1929 yılına kadarki ticari ilişkilerinde İtalya ön plana çıkmıştı. Bunun nedenleri ise, öncelikle Türkiye’den
ayrılan bazı Rum tüccarların Trieste’ye yerleşmeleri ve eskiden Türkiye’den başka devletlerle yaptıkları ticareti, Trieste’yi bir transit merkezi olarak kullanarak sürdürmeleridir.
ayrılan bazı Rum tüccarların Trieste’ye yerleşmeleri ve eskiden Türkiye’den başka devletlerle yaptıkları ticareti, Trieste’yi bir transit merkezi olarak kullanarak sürdürmeleridir.
Soru 38
1923-1929 yılları arasında Türkiye’nin hangi ülkeyle ticaret hacmi fazla gelişmemişti?
Seçenekler
A
Sovyetler Birliği
B
ABD
C
Almanya
D
İtalya
E
Mısır
Açıklama:
Türkiye’nin, Sovyetler Birliği ile ticaret hacmi ise fazla gelişmemişti. Sovyetler
Birliği’nin 1924-1929 yılları arasında Türkiye’nin ithalatındaki payı%4, ihracatındaki payı ise %3’tü.
Birliği’nin 1924-1929 yılları arasında Türkiye’nin ithalatındaki payı%4, ihracatındaki payı ise %3’tü.
Soru 39
I. Ticaret ve Sanayi Odaları
II. Âli İktisat Meclisi
III. İstatistik Umum Müdürlüğü
IV. İktisat Vekâleti
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri Türkiye’de 1925- 1928 döneminde ekonomide yeniden yapılandırılan kurumlardandır?
II. Âli İktisat Meclisi
III. İstatistik Umum Müdürlüğü
IV. İktisat Vekâleti
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri Türkiye’de 1925- 1928 döneminde ekonomide yeniden yapılandırılan kurumlardandır?
Seçenekler
A
I,II
B
II,III
C
I,II,III
D
III,IV
E
I,II,III,IV
Açıklama:
Ticaret ve Sanayi Odaları, Âli İktisat Meclisi, İstatistik Umum Müdürlüğü ve İktisat Vekâleti ekonominin yönlendirilmesi ve sistemleştirilmesinde belirleyici bir rol oynamışlardı.
Soru 40
Aşağıda verilenlerden hangisi, çiftçi grubunun İzmir İktisat Kongresinde dile getirdiği istekler arasında yer almaktadır?
Seçenekler
A
Reji ve idare usulünün kaldırılması.
B
Gümrük himayesi ve gümrük bağımsızlığının kayıtsız-şartsız olması.
C
Cuma günü bütün Türk halkı için resmi tatil gününün olması.
D
Milli bir emisyon bankasının kurulması.
E
Temettü vergisinin değiştirilmesi.
Açıklama:
Çiftçi grubunun İzmir İktisat Kongresinde dile getirdiği isteklerden bazıları şunlardır:
- Reji ve idare usulünün kaldırılması.
- Tütün ziraat ve ticaretinin serbest olması.
- Köylülere, çiftçilere ziraatın muhtelif şubelerini ameli olarak öğretecek surette yazılmış kitap ve mecmualar bastırılarak bedava dağıtılması.
- Aşarın kaldırılması.
- Ziraat Bankası’nın geliştirilmesi ve köylüye daha yararlı hale getirilmesi.
- Milli ürünler için asgari bir deniz ve kara taşıma ücretinin tespiti.
- Ormanlarımızın muhafazası.
- Ormanların çoğaltılması ve yeniden arazinin ormanlaştırılması.
- Hayvancılığın geliştirilmesi için bazı tedbirlerin alınması.
- Ziraatle makineleşmeyi sağlamak için tarım araç ve gereçlerinin gümrük muafiyeti.
Soru 41
“Heyet-i Faale” üyelerinin hazırladığı raporda, İzmir iktisat kongresinde ele alınması gereken konular arasında aşağıda verilenlerden hangisi yer almamaktadır?
Seçenekler
A
Türkiye’de kredi sorunu
B
Üretimin düzenlenmesi
C
Sermaye piyasalarının derinleştirilmesi
D
Gümrük sorunları
E
Ulaştırma araçları
Açıklama:
“Heyet-i Faale” üyeleri İzmir iktisat kongresinde ele alınması gereken konuları içeren bir rapor hazırlamıştı. Bu rapora göre başlıca konular şu şekilde belirlenmişti:
- Türkiye’de kredi sorunu
- Üretimin düzenlenmesi
- Gümrük sorunları
- Vergiler
- Ulaştırma araçları
Soru 42
Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşunun ilk yıllarında kaldırılan aşar vergisi yerine aşağıda verilenlerden hangisi getirilmiştir?
Seçenekler
A
Ağnam vergisi
B
Yol vergisi
C
Maarif vergisi
D
Katma değer vergisi
E
Arazi vergisi
Açıklama:
Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşunun ilk yıllarında, aşar vergisinin kaldırılmasından sonra doğacak açığı kapatmak için arazi vergisi çıkartılmıştır. Cevabımız E seçeneğidir.
Soru 43
1923-1929 yılları arasında tarım kesiminden alınan ve koyun sayısı başına hesaplanan vergi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Aşar vergisi
B
Ağnam vergisi
C
Arazi vergisi
D
Yol vergisi
E
Maarif vergisi
Açıklama:
1923-1929 yılları arasında tarım kesiminden alınan vergilerden birisi de Ağnam Vergisi’dir. Aşar gibi gayrisafi gelirden alınan bu vergi, koyun sayısı başına hesaplanmıştı.
Soru 44
1883’te çiftçileri tefecilerin elinden kurtarmak ve bu kesim arasında dayanışmayı sağlamak amacıyla oluşturulan “Menafi Sandıkları”nın 15 Ağustos 1888’de modern bir finans kuruluşu olarak yerini alan kuruluş aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Türkiye İş Bankası
B
Türkiye Sanayi ve Maadin Bankası
C
Emlak ve Eytam Bankası
D
Ziraat Bankası
E
T.C. Merkez Bankası
Açıklama:
Mithat Paşa, 1863’de çiftçileri tefecilerin elinden kurtarmak ve bu kesim arasında dayanışmayı sağlamak amacıyla 1863’te “Memleket Sandıkları” denilen organizasyonu başlattı. “Memleket Sandıkları” kısa sürede ülkede yaygınlaştırıldı. Ancak bir süre sonra işlevlerinde bozulmalar meydana geldi. 1883’te aynı amaçlar doğrultusunda “Menafi Sandıkları” oluşturuldu. Ardından 15 Ağustos 1888’de “Menafi Sandıkları” yerine modern bir finans kuruluşu olarak Ziraat Bankası kuruldu. Cevabımız D seçeneğidir.
Soru 45
Aşağıda verilenlerden hangisi, Teşvik-i Sanayi Kanunu'nun amaçları arasında sayılamaz?
Seçenekler
A
Milli sanayinin özendirilmesi
B
Yeni sanayi işletmelerinin açılması
C
Milli tarımın desteklenmesi
D
Yerli-yabancı büyük çaplı sanayi tesislerinin kurulması
E
Henüz parasını işletmeye alışmamış olan Türk halkını birleştirerek toplu girişimlerde bulunmasını sağlamak
Açıklama:
Teşvik-i Sanayi Kanunu’nun amacı öncelikle, milli sanayinin özendirilmesi, yeni sanayi işletmelerinin açılması, yerli-yabancı büyük çaplı sanayi tesislerinin kurulması ve henüz parasını işletmeye alışmamış olan Türk halkını birleştirerek toplu girişimlerde bulunmasını sağlamak olarak özetlenebilir. Cevabımız C seçeneğidir.
Soru 46
1926’da Türk yurttaşlarına mal ve yolcu taşıma hakkı tanıyan kanun aşağıda verilenlerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kabotaj Kanunu
B
Teşvik-i Sanayi Kanunu
C
Islah-ı Hayvanat Kanunu
D
Köy Kanunu
E
Gümrükler Kanunu
Açıklama:
Cumhuriyetin ilk yıllarında ulaştırma alanında atılan adımlardan biri, deniz ticaretinin serbest bırakılması ve teşviki olmuştur. 1 Temmuz 1926’da yürürlüğe giren Kabotaj Kanunu’yla Türk yurttaşlarına mal ve yolcu taşıma hakkı tanınmıştır. Cevabımız A seçeneğidir.
Soru 47
Türkiye’nin dış ticaretinin dünya ticaret hacmine oranının en yüksek olduğu yıl aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1923
B
1925
C
1970
D
1980
E
2001
Açıklama:
1924-1928 yılları arasında milli üretimin ortalama %11’i ihraç ediliyordu. %11’lik ihracatın onda dokuzu tarım kökenli metalardı. Bu miktar tahıl dışı tarımsal üretimin yarısından fazlasının ihraç edildiğini gösteriyordu. Böylece tarım sektörünün geçimlik fazlası üretimi, büyük ölçüde, dış pazarların varlığıyla koşullanmıştı. 1925 yılında en yüksek noktasına ulaşan Türkiye’nin dış ticareti, 1927 yılında gerilemiş, 1928’de düzelerek 1929 yılında düzeyini korumuştu. Sonuç olarak Türkiye’nin dış ticaretinin dünya ticaret hacmine oranının en yüksek olduğu yıl 1925 olmuştu. 1927-1929 yılları arasında ise ülkenin dünya ticaretindeki payı %3’tü Cevabımız B seçeneğidir.
Soru 48
İstatistik Genel Müdürlüğü ne zaman kurulmuştur?
Seçenekler
A
2003
B
1984
C
1972
D
1946
E
1926
Açıklama:
Uygulanacak ekonomik politikaların geliştirilebilmesi için yapılması gereken en önemli işlerden biri de ülkenin ekonomik yapısı hakkında güvenilir bilgilere sahip olmaktı. Esasen çağın gereklerine uygun bir istatistik kurumunun gerekliliği 19. yüzyıldan itibaren kendini hissettirmişti. 1920’li yıllara gelindiğinde Türkiye’nin ekonomik yapısı hakkındaki bilgiler daha çok ithalat ve ihracat ile ilgiliydi. Ülkenin ithalat ve ihracatı hakkında bilgiler olmasına karşın, nüfusun sayısı bile tam olarak bilinmiyordu. Nitekim 1926 yılında başbakanlığa bağlı İstatistik Genel Müdürlüğü kurulmuştur. Cevabımız E seçeneğidir.
Soru 49
İktisat Vekâleti ne zaman kurulmuştur?
Seçenekler
A
23 ekim 1923
B
24 Ocak 1924
C
26 Eylül 1927
D
16 Ocak 1928
E
8 Nisan 1930
Açıklama:
Cumhuriyetin ilk yıllarında, ekonominin tüm faaliyetleri kapsaması ve daha sistemli bir hale getirilmesi amacıyla 16 Ocak 1928 tarih ve 1200 sayılı “Ticaret ve Ziraat Vekâletlerinin Tevhidi (Birleştirilmesi) ile İktisat Vekâleti Teşkili Hakkında Kanun” kabul edilmiş ve Ticaret ve Sanayi Vekaletleri birleştirilerek İktisat Vekâleti kurulmuştur. Cevabımız D seçeneğidir.
Soru 50
Aşağıdakilerden hangisi “Heyet-i Faale” üyelerinin İzmir İktisat Kongresi'nde ele alınması gereken konuları içeren rapordaki başlıca konulardan değildir?
Seçenekler
A
Tüketim sorunu
B
Üretimin düzenlenmesi
C
Gümrük sorunları
D
Vergiler
E
Ulaştırma araçları
Açıklama:
“Heyet-i Faale” üyeleri kongrede ele alınması gereken konuları içeren rapor hazırlamıştı. Bu rapora göre başlıca konular şu şekilde belirlenmişti:
• Türkiye’de kredi sorunu
• Üretimin düzenlenmesi
• Gümrük sorunları
• Vergiler
• Ulaştırma araçları
• Türkiye’de kredi sorunu
• Üretimin düzenlenmesi
• Gümrük sorunları
• Vergiler
• Ulaştırma araçları
Soru 51
İzmir İktisat Kongresi hangi yıl açılmıştır?
Seçenekler
A
1920
B
1923
C
1925
D
1928
E
1930
Açıklama:
İzmir İktisat Kongresi, çiftçi, tüccar, sanayici ve işçileri temsil eden 1135 kişinin katılımıyla 17 Şubat 1923 tarihinde açıldı.
Soru 52
Aşağıdakilerden hangisi İzmir İktisat Kongresi'nde işçi grubunun isteklerinden değildir?
Seçenekler
A
Amele yerine işçi denilmesi.
B
Sendika kurma hakkının tanınması.
C
Tarım dışında günlük çalışma süresinin yedi buçuk saat olması.
D
1 Mayıs’ın işçi bayramı olması.
E
Büyük iş yerlerinde işçilerin kaza ve ihtiyarlık sigortalarına bağlanması.
Açıklama:
İşçi Grubunun İstekleri
Kongre’de işçi grupları için ekonomik esaslar başlığı altında 34 madde halinde tespit edilmişti.
Önemlileri şunlardı:
1. Amele yerine işçi denilmesi.
2. Belediye ve milletvekili seçimlerinde mesleki temsil usulünün kabulü.
3. Tarım dışında günlük çalışma süresinin sekiz saat olması.
4. Sendika kurma hakkının tanınması.
5. Grev Kanunu’nun işçiler lehine yeniden incelenmesi.
6. Asgari ücretlerin sendikalar kuruluna denk belediye meclislerince saptanması.
7. 1 Mayıs’ın işçi bayramı olması.
8. İşçi ücretlerinin muntazaman ve nakit olarak ödenmesi.
9. Haftada bir gün tatil tanınması.
10. Büyük iş yerlerinde işçilerin kaza ve ihtiyarlık sigortalarına bağlanması.
11. İşyerlerinin sağlık açısından denetimi.
12. İşçi çocuklarının şehir çocuklarından öncelikle yatılı sanat okullarına ücretsiz kabulü.
13. Ülkede tüm işgücü açıklarının Türk işçilerince doldurulması (Berberoğlu, 1976:230-231; Ökçün: 1981: 426-435).
Kongre’de işçi grupları için ekonomik esaslar başlığı altında 34 madde halinde tespit edilmişti.
Önemlileri şunlardı:
1. Amele yerine işçi denilmesi.
2. Belediye ve milletvekili seçimlerinde mesleki temsil usulünün kabulü.
3. Tarım dışında günlük çalışma süresinin sekiz saat olması.
4. Sendika kurma hakkının tanınması.
5. Grev Kanunu’nun işçiler lehine yeniden incelenmesi.
6. Asgari ücretlerin sendikalar kuruluna denk belediye meclislerince saptanması.
7. 1 Mayıs’ın işçi bayramı olması.
8. İşçi ücretlerinin muntazaman ve nakit olarak ödenmesi.
9. Haftada bir gün tatil tanınması.
10. Büyük iş yerlerinde işçilerin kaza ve ihtiyarlık sigortalarına bağlanması.
11. İşyerlerinin sağlık açısından denetimi.
12. İşçi çocuklarının şehir çocuklarından öncelikle yatılı sanat okullarına ücretsiz kabulü.
13. Ülkede tüm işgücü açıklarının Türk işçilerince doldurulması (Berberoğlu, 1976:230-231; Ökçün: 1981: 426-435).
Soru 53
Toprakta özel mülkiyeti sağlamlaştıran Kadastro Yasası hangi yıl kabul edilmiştir?
Seçenekler
A
1920
B
1923
C
1925
D
1926
E
1928
Açıklama:
1925 tarihli Kadastro Yasası, toprakta özel mülkiyeti sağlamlaştıran maddeler getirirken, 1926 yılında kabul edilen Medeni Kanun da kişilerin tasarruflarında bulunan topraklara tam mülkiyet hakkı tanınmıştı.
Soru 54
Aşar vergisinin oranı kaçtır?
Seçenekler
A
1/2
B
1/4
C
1/5
D
1/10
E
1/20
Açıklama:
Matrahı gayrisafi ürün olan aşar vergisi, çiftçinin hasat sonu elde ettiği hasılatın üzerinden hesaplanmıştı. Vergi oranı esas olarak 1/10’du.
Soru 55
Gayrisafi gelirden alınan koyun sayısı başına hesaplanan vergi aşağıdakilerden hangidir?
Seçenekler
A
Ağnam vergisi
B
Maarif vergisi
C
Avarız vergi
D
Resm-i arus
E
Aşar vergisi
Açıklama:
1923-1929 yılları arasında tarım kesiminden alınan vergilerden birisi de Ağnam Vergisi’dir. Aşar gibi gayrisafi gelirden alınan bu vergi, koyun sayısı başına hesaplanmıştı.
Soru 56
I. Bursa Halk Tütünleri Kooperatifi
II. Hendek Tütün Kooperatifi
III. Aydın Tütüncülük Kooperatifi
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri 1923 tarihli nizamnameye göre kurulan kooperatiflerdir?
II. Hendek Tütün Kooperatifi
III. Aydın Tütüncülük Kooperatifi
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri 1923 tarihli nizamnameye göre kurulan kooperatiflerdir?
Seçenekler
A
Yalnız III
B
I ve II
C
I ve III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
1923 tarihli nizamnameye göre kurulan kooperatifler şunlardır:
1. Ödemiş Tütün Müstahsilleri Kooperatifi (1924)
2. Bursa Halk Tütünleri Kooperatifi (1925)
3. Hendek Tütün Kooperatifi (1925)
4. İzmit Tütüncülük Kooperatifi (1925)
1. Ödemiş Tütün Müstahsilleri Kooperatifi (1924)
2. Bursa Halk Tütünleri Kooperatifi (1925)
3. Hendek Tütün Kooperatifi (1925)
4. İzmit Tütüncülük Kooperatifi (1925)
Soru 57
Aşağıdakilerden hangisi İş Bankası’nın kuruluş kanununa göre görevlerindendir?
Seçenekler
A
Kendisine devredilmiş sanayi kuruluşlarını, kurulacak şirketlere devir olana dek yönetmek.
B
Aynî suretle arazi kiralanması, imarı ve devri yapmak.
C
Belediye sınırları içindeki binaların ve üzerine bina inşa edilecek arsaların ipotek edilmesi karşılığında müşterilerine kredi vermek.
D
Malların üretim ve tedariki için ortaklık kurmak veya bu maksatla kurulan ortaklıklara katılmak.
E
Eytam paralarını mevduat olarak alıp bunlara açacağı cari hesaplara belli bir oranda faiz vermek.
Açıklama:
İş Bankası’nın kuruluş sözleşmesine göre:
• Her türlü banka işlemleri yapmak,
• Tarım, sanayi, madencilik, enerji üretimi ve dağıtımı, bayındırlık işleri, nakliyecilik, sigortacılık, turizm, ihracat alanlarında her türlü teşebbüsü kurmak ve iştirak etmek,
• Malların üretim ve tedariki için ortaklık kurmak veya bu maksatla kurulan ortaklıklara katılmak,
• Sınai ve ticari işlemleri gerek kendi nam ve hesabına, gerekse yerli ve yabancı kuruluşlarla birlikte veya bu kuruluşlar nam ve hesabına üstlenerek yapmak.
• Her türlü banka işlemleri yapmak,
• Tarım, sanayi, madencilik, enerji üretimi ve dağıtımı, bayındırlık işleri, nakliyecilik, sigortacılık, turizm, ihracat alanlarında her türlü teşebbüsü kurmak ve iştirak etmek,
• Malların üretim ve tedariki için ortaklık kurmak veya bu maksatla kurulan ortaklıklara katılmak,
• Sınai ve ticari işlemleri gerek kendi nam ve hesabına, gerekse yerli ve yabancı kuruluşlarla birlikte veya bu kuruluşlar nam ve hesabına üstlenerek yapmak.
Soru 58
İzmir İktisat Kongresi'ne kim başkanlık etmiştir?
Seçenekler
A
M. Kemal Atatürk
B
İsmet İnönü
C
Kazım Karabekir
D
Refet Paşa
E
Mithat Paşa
Açıklama:
Kongredeki çalışmalar sonucunda tüm gruplar için ayrı ayrı pek çok ekonomik esas kabul edilmiş ve Kongre Başkanı Kazım Karabekir Paşa’nın isteğiyle 12 maddeden oluşan bir Misak-ı İktisadi yayımlanmıştı.
Soru 59
I. Milli sanayinin özendirilmesi
II. Yerli-yabancı büyük çaplı sanayi tesislerinin kurulması
III. Henüz parasını işletmeye alışmamış olan Türk halkını birleştirerek toplu girişimlerde bulunmasını sağlamak
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Teşvik-i Sanayi Kanunu'nun amaçlarındandır?
II. Yerli-yabancı büyük çaplı sanayi tesislerinin kurulması
III. Henüz parasını işletmeye alışmamış olan Türk halkını birleştirerek toplu girişimlerde bulunmasını sağlamak
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Teşvik-i Sanayi Kanunu'nun amaçlarındandır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
I ve III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Teşvik-i Sanayi Kanunu: Bu kanunun amacı öncelikle, milli sanayinin özendirilmesi, yeni sanayi işletmelerinin açılması,
yerli-yabancı büyük çaplı sanayi tesislerinin kurulması ve henüz parasını işletmeye alışmamış olan Türk halkını birleştirerek toplu girişimlerde bulunmasını sağlamak olarak özetlenebilir (Türkdoğan, 1981: 459).
yerli-yabancı büyük çaplı sanayi tesislerinin kurulması ve henüz parasını işletmeye alışmamış olan Türk halkını birleştirerek toplu girişimlerde bulunmasını sağlamak olarak özetlenebilir (Türkdoğan, 1981: 459).
Soru 60
Aşağıdakilerden hangisi İzmir iktisat kongresinin toplanma nedenlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Milli ekonominin amaçlarını belirlemek
B
Milli ekonominin temellerini atmak
C
Ekonomik bağımsızlık yönteminin belirlemek
D
Ekonomik faaliyetleri özelleştirmek
E
Ekonomik politikaları belirlemek
Açıklama:
Doğru cevap: D şıkkı
Soru 61
Aşağıdakilerden hangisi İzmir iktisat kongresinin sonuçlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Milli banklar kurmak
B
Sanayiyi teşvik etmek
C
Sanayi mallarına gümrük vergisi konulması
D
Tüketim mallarına öncelik vermek
E
Yabancı kurumları millileştirmek
Açıklama:
Doğru cevap: C şıkkı
Soru 62
Cumhuriyetin ilk yıllarında özel girişimin desteklenmiş fakat istenilen verim alınamamıştır.
Aşağıdakilerden hangisi istenilen verimin alınamamasının nedenlerinden biri değildir?
Aşağıdakilerden hangisi istenilen verimin alınamamasının nedenlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Özel sermayenin yetersizliği
B
Yetişmiş iş gücünün yetersizliği
C
Deneyim ve bilgi eksikliği
D
1929’da dünya ekonomik bunalımının çıkması
E
Devletin yeterli katkıyı sağlayamaması
Açıklama:
Doğru cevap: E şıkkı
Soru 63
Aşağıdakilerden hangisi Cumhuriyetin kuruluşundan sonraki ekonomik gelişmelerden biri değildir?
Seçenekler
A
Aşar vergisinin kaldırılması
B
Teşvik-i Sanayi kanununun çıkartılması
C
Uşak şeker fabrikasının kurulması
D
Alpullu şeker fabrikasının kurulması
E
Ziraat bankasının kurulması
Açıklama:
Doğru cevap: E şıkkı
Soru 64
Aşağıdakilerden hangisi 1929 ekonomik buhranının Türkiye ekonomisi üzerindeki etkilerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Dış borç ödemeleri ertelenmiş ve ithalat kısılmak zorunda kalınmıştır.
B
Türk tarım ürünlerinin fiyatı gerilemiş ve ihracat gelirleri azalmıştır.
C
Türkiye yapacağı ithalatın finansmanı için borç para bulmakta zorlanmaya başlamıştır.
D
İç ticaret açığı artmıştır.
E
Dış ticaret açığı artmıştır
Açıklama:
Doğru cevap: D şıkkı
Soru 65
Aşağıdakilerden hangisi birinci beş yıllık sanayileşme planının hedeflerinden değildir?
Seçenekler
A
Büyük ölçüde dış alımlarla sağlanan temel tüketim mallarının ülke içinde üretimine geçilmesi
B
Kurulacak sanayilerin yerli hammaddelere dayalı olması
C
Sanayi kuruluşlarının hammadde ve işgücü kaynaklarına yakın bölgelerde kurulması
D
Türkiye’nin kalkınması ve sanayi altyapısının güçlenmesi
E
Plan kamu kesimine ait yatırım programlardan ibaret değildir
Açıklama:
Doğru cevap: E şıkkı
Soru 66
İkinci Dünya Savaşının etkilerini üzerinde hisseden Türk Hükümetinin savaş ekonomisi koşullarından yaralanarak karaborsacılık, ihtikar ve vurgunculuk yaparak fevkalade kazanç sağlayanları bir nevi cezalandırmak amacıyla 1942 Kasım’ında çıkartılan ve on altı ay yürürlükte kalan ve bir defaya mahsus olmak üzere alınan bir vergidir.
Yukarıda sözü edilen vergi aşağıdakilerden hangisidir?
Yukarıda sözü edilen vergi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Varlık vergisi
B
Aşar vergisi
C
Temettü vergisi
D
Harp vergisi
E
İktisadi buhran vergisi
Açıklama:
Doğru cevap: A şıkkı
Soru 67
Bir çeşit kamuoyu yoklaması niteliğinde olan İzmir İktisat Kongresi’nde, ülkenin yönetici kadroları bir taraftan ülkenin üretken kesiminin ve toplumsal tabakaların beklentilerini öğrenmiş, diğer taraftan da Lozan’daki muhataplarına bazı mesajlar göndermiştir.
Aşağıdakilerden hangisi bu mesajlardan biri olamaz?
Aşağıdakilerden hangisi bu mesajlardan biri olamaz?
Seçenekler
A
Sosyalist bir ekonomik modelin izlenmesi
B
Serbest-i Ticaretin (liberalizm) temel ekonomik ilke olarak benimsenmesi
C
Yabancı sermaye düşmanlığının güdülmemesi
D
Ticaret ve borçlar gibi şirketleri yakından ilgilendiren yasaların Batı yasaları çerçevesinde düzenlenmesi
E
Uluslararası ölçü ve saat gibi standartlara uygun dönüşümlerin gerçekleştirilmesi, kısaca Türk hukuk yapısının kapitalist hukuk ana ilkelerine uyumlu hale getirilmesi
Açıklama:
Doğru cevap :A şıkkı
Soru 68
Aşağıdakilerden hangisi Aşar vergisinin kaldırılmasının tarımsal gelişme üzerindeki etkilerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Aşarın tahsil edilmesi sırasında çiftçilerin gördüğü zararlar ortadan kaldırılmıştır
B
Aşar vergisinin kaldırılmasıyla şehirlinin refah seviyesini yükseltilmesi amaçlanmıştır
C
Aşarın kaldırılmasıyla hem küçük çiftçiler hem de büyük toprak sahibi çiftçiler üretimi arttırma yönünde teşvik edilmişlerdir
D
Aşarın kaldırılmasıyla mültezimlerin köylü üzerinden kazandıkları haksız kazançlara son verilmiş, böylece çiftçiye ve tarımsal gelişmeye yönelik önemli bir kaynak daha aktarılmıştır
E
Aşar vergisinin kaldırılmasıyla mültezimlerin baskıları son bulmuş ve köylüye ürettiği ürünlerde tasarruf edebilme şansı tanınmıştır
Açıklama:
Doğru cevap: B şıkkı
Soru 69
Aşağıdakilerden hangisi 1923-1929 yılları arasında alınan vergilerden biri değildir?
Seçenekler
A
Maarif vergisi
B
Yol vergisi
C
Emlak vergisi
D
Ağnam vergisi
E
Arazi vergisi
Açıklama:
Doğru cevap: C şıkkı
Soru 70
Aşağıdakilerden hangisi İzmir İktisat Kongresi için oluşturulan Heyet-i Faale'nin kongre için belirlediği konular arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Türkiye’de kredi sorunu
B
Sigortacılık sorunları
C
Gümrük sorunları
D
Vergiler
E
Ulaştırma araçları
Açıklama:
“Heyet-i Faale” üyeleri kongrede ele alınması gereken konuları içeren rapor hazırlamıştı. Bu rapora göre başlıca konular şu şekilde belirlenmişti:
• Türkiye’de kredi sorunu
• Üretimin düzenlenmesi
• Gümrük sorunları
• Vergiler
• Ulaştırma araçları
Raporda ayrıca, yatırımlar için gerekli kredi ve sermayeyi Türkiye’nin kendi başına yaratamayacağı, bu nedenle de yabancı sermayeye ihtiyaç duyulduğu, ancak ülkenin ekonomik bağımsızlığını kısıtlayacak ayrıcalıkların verilmemesinin gerektiği açıklanmıştı. Öte yandan banknot ihracı ve kamu kredisini düzenleyecek bir Merkez Bankası’nın kurulması, köylülerin bir araya gelerek büyük Tarımsal Üretim Kooperatifleri kurması, kredi sağlanması için Ziraat Bankası’nın yeniden yapılandırılması, Kredi Kooperatiflerinin kurulması, el sanatları, tezgâhlar, sütçülük, değirmencilik gibi sanayi faaliyetlerinin modernleştirilmesi, maden kaynaklarının verimli kullanılması, adil bir vergi sisteminin getirilmesi, iyi bir ulaşım ağının kurulması gibi tespitlere de raporda yer verilmişti. Doğru yanıt B'dir.
• Türkiye’de kredi sorunu
• Üretimin düzenlenmesi
• Gümrük sorunları
• Vergiler
• Ulaştırma araçları
Raporda ayrıca, yatırımlar için gerekli kredi ve sermayeyi Türkiye’nin kendi başına yaratamayacağı, bu nedenle de yabancı sermayeye ihtiyaç duyulduğu, ancak ülkenin ekonomik bağımsızlığını kısıtlayacak ayrıcalıkların verilmemesinin gerektiği açıklanmıştı. Öte yandan banknot ihracı ve kamu kredisini düzenleyecek bir Merkez Bankası’nın kurulması, köylülerin bir araya gelerek büyük Tarımsal Üretim Kooperatifleri kurması, kredi sağlanması için Ziraat Bankası’nın yeniden yapılandırılması, Kredi Kooperatiflerinin kurulması, el sanatları, tezgâhlar, sütçülük, değirmencilik gibi sanayi faaliyetlerinin modernleştirilmesi, maden kaynaklarının verimli kullanılması, adil bir vergi sisteminin getirilmesi, iyi bir ulaşım ağının kurulması gibi tespitlere de raporda yer verilmişti. Doğru yanıt B'dir.
Soru 71
I. Tüccarlar
II. Ameleler
III. Çiftçiler
IV. Yabancı Sermayedarlar
Yukarıdakilerden hangileri İzmir İktisat Kongresinde temsil edilen gruplardandır?
II. Ameleler
III. Çiftçiler
IV. Yabancı Sermayedarlar
Yukarıdakilerden hangileri İzmir İktisat Kongresinde temsil edilen gruplardandır?
Seçenekler
A
I. ve II.
B
I. II. ve III.
C
I. II. ve IV.
D
II. III. ve IV.
E
III. ve IV.
Açıklama:
İktisat Vekâleti hazırlık sürecinde yayımladığı bir genelgede kongreye katılacak üyelerin belirlenmesi esaslarını açıkladı. Buna göre her kazadan üçü çiftçi temsilcisi, diğer beşi ise amele, tüccar, zanaatkâr, şirket ve banka temsilcisi olmak üzere sekiz üye belirlenecekti. Üyelerin belirlenmesinde servetlere bakılmayacak ve muhtaç üyelere kalacak yer tahsis edilecekti. Doğru yanıt B'dir.
Soru 72
İzmir İktisat Kongresi'nde aşar vergisinin kaldırılması aşağıdaki gruplardan hangisinin talebidir?
Seçenekler
A
Tüccarlar
B
Ameleler
C
Çiftçiler
D
Sanayiciler
E
Milli Türk Ticaret Birliği
Açıklama:
İzmir İktisat Kongresi'nde çiftçi grubuyla ilgili esaslar on konu içinde doksan beş madde şeklinde sıralanmıştı. Bu konular şu şekilde belirlenmişti: Reji, ziraat ve maarif, asayiş, aşar, Ziraat Bankası ve zirai, kredi, yollar, orman, hayvancılık, çiftçiliğe ve ziraatta makineleşmeye ait sorunlar. Doğru yanıt C'dir.
Soru 73
Vergi yükü olarak fiziksel çalışmanın öngörüldüğü vergi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ağnam
B
Arazi
C
Aşar
D
Maarif
E
Yol
Açıklama:
1921 yılında yürürlüğe giren yol vergisi, 1925 ve 1929 yıllarında bir takım değişikliklere uğramıştı. 18-60 yaşları arasındaki tüm erkek nüfusun vergi mükellefi olduğu bu vergiye göre, vergi yükü yılda on gün çalışma mükellefiyeti ve 6 lira olarak belirlenmiştir. Doğru yanıt E'dir.
Soru 74
Aşağıdakilerden hangisi yerli şeker üretimini teşvik için alınan önlemler arasında yer almaz?
Seçenekler
A
İşçi sigorta prim desteği
B
Vergi muafiyeti
C
Ücretsiz fabrika arazisi
D
Şeker ithalatının sınırlandırılması
E
Kamu bankalarının yatırıma iştiraki
Açıklama:
5 Nisan 1925 tarihinde kısaca şeker kanunu olarak bilinen 601 sayılı “Şeker Fabrikalarına Bahşolunan İmtiyazat ve Muafiyat Hakkında Kanun” kabul edildi. Böylece Türkiye’de şeker fabrikaları kuracak olan şirkete, üretim tekeli ve bazı ayrıcalıklar tanınarak sanayi alanında özel birikime doğrudan destek sağlamanın önü açıldı. Ayrıca pancar üretim bölgelerinde 25 yıl için şeker fabrikası kurma tekelini alan şirkete hükümet tarafından bedava fabrika arsaları verilecek ve 8 yıl üretim vergisinden muaf tutulacaktı. Birkaç ay sonra çıkarılan başka bir kanunla da şeker ithalatında bir devlet tekeli kuruldu. Bu tekel, iki fabrika inşa eden şeker şirketinin üretimini, ithal edilen şekerin maliyetine gümrük ve tüketim vergileri ve tekel resmi eklenmesiyle bulunacak fiyattan alacaktı. Şirketin en büyük hissedarı ise İş Bankası’ydı. Dönem içerisinde kurulan fabrikalar ise, Alpullu Şeker Fabrikası (1926) ve Uşak Şeker Fabrikası (1926)’dır. Doğru yanıt A'dır.
Soru 75
Ulaştırma politikalarının odağında bulunan ulaşım türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Havayolu
B
Karayolu
C
Denizyolu
D
Nehir taşımacılığı
E
Demiryolu
Açıklama:
Türkiye coğrafyasının ulaştırma konusunda ortaya koyduğu doğal kısıtlılıkların toplumsal ve iktisadi yapıların şekillenmesinde büyük etkisi olmuştu. Arazinin genelde dağlık olması, taşımacılığa elverişli nehirlerin bulunmayışı, ulaşımın oldukça pahalı olmasına etki etmişti. Böylece Anadolu’daki toplumsal ve ekonomik olgunların bütünleşmesi engellenmişti. 1920’lerde demiryolu yapımına ciddi biçimde önem verilmesinin ardında ‘bütünleştirilmiş bir iç pazar yaratmak’ ihraç kapasitesini arttırmak gibi temel ekonomik nedenler vardı. Doğru yanıt E'dir.
Soru 76
Aşağıdaki banka-sektör eşleştirmelerinden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Türkiye İş Bankası-Tarım
B
Türkiye Sînai ve Maadin Bankası- Konut
C
T.C. Ziraat Bankası- Ticaret
D
Emlak ve Eytam Bankası - İnşaat
E
TC Merkez Bankası- Sanayi
Açıklama:
Millî bankacılığın gelişmeye başladığı bu dönemde, inşaat sektörüne kredi sağlamak ve ülkenin hızla imar edilmesi amacıyla 22 Mayıs 1926 tarihli, 844 sayılı yasa ile ve 20 milyon Türk Lirası sermaye ile Emlak ve Eytam(Yetimler) Bankası kurulmuştu. Doğru yanıt D'dir.
Soru 77
Türk Kurtuluş Savaşı’nın sıcak savaş dönemi hangi tarihte sonra erdi?
Seçenekler
A
10 Eylül 1922
B
11 Ekim 1922
C
12 Kasım 1922
D
13 Aralık 1922
E
14 Ocak 1923
Açıklama:
Türk Kurtuluş Savaşı’nın sıcak savaş dönemi 11 Ekim 1922 tarihli Mudanya Ateşkes Antlaşması’yla sona erdikten sonra yeni devletin inşa süreci başlatıldı.
Soru 78
Cumhuriyetin ilk yıllarında tütünün türkiye ihracatındaki öneminin azalmasının sebebi nedir?
Seçenekler
A
Tütünün zararlarının ortaya çıkması.
B
Tütüne olan talebin azalması.
C
Türkiye'de tütün üretiminin azalması
D
Dünyada yeni tütün üreticilerinin orataya çıkması.
E
Türk tütününün kalitesinin düşmesi.
Açıklama:
Türkiye, ihracatının 3’te birini oluşturan tütün ihracatında 1926 yılından sonra bütün dünyada artan üretimle birlikte, bir düşme görüldü. İhracatta yaşanan bu daralma, yabancı bankaların ve Avrupa firmalarının dış ticaretle ilgili olarak açtıkları kredilerde ciddi bir azalma yarattı. Daha sonra bu kredi azalması Türkiye’de “para bunalımı” diye adlandırılacak olayın en önemli etkenlerinden biri oldu. Dış ticaret işlemlerinde kullanılan krediye bir teminat olarak gösterilen tütün, dış piyasada aranan mal olmaktan çıkınca bu işlevi de artık yerine getiremez oldu. Doğru yanıt D'dir.
Soru 79
İzmir İktisat Kongresi, çiftçi, tüccar, sanayici ve işçileri temsil eden 1135 kişinin katılımıyla hangi tarihte açıldı?
Seçenekler
A
20 Mayıs 1923
B
19 Nisan 1923
C
18 Mart 1923
D
17 Şubat 1923
E
16 Ocak 1923
Açıklama:
İzmir İktisat Kongresi, çiftçi, tüccar, sanayici ve işçileri temsil eden 1135 kişinin katılımıyla 17 Şubat 1923 tarihinde açıldı.
Soru 80
"Türk, ilim ve sanat yeniliklerini nerede olursa olsun, doğrudan doğruya alır ve her türlü münasebette fazla mutavassıt (aracı) istemez." ifadesi Misak-ı İktisadi'nin kaçıncı maddesinde bulunmaktadı?
Seçenekler
A
6
B
7
C
8
D
9
E
10
Açıklama:
9. Madde: Türk; dinine, milliyetine, toprağına, hayatına ve müessesatına (kurumlarına) düşman olmayan milletlere daima dosttur; ecnebi sermayesine aleyhtar değildir. Ancak, kendi yurdunda kendi lisanına ve kanununa uymayan müesseselerle münasebette bulunmaz. Türk, ilim ve sanat yeniliklerini nerede olursa olsun, doğrudan doğruya alır ve her türlü münasebette fazla mutavassıt (aracı) istemez.
Soru 81
Cumhuriyetin ilk yıllarında aşağıdaki ülkelerden hangisi ile yapılan ticaret Türkiye açısından ticaret fazlası yaratmaktadır?
Seçenekler
A
ABD
B
Fransa
C
İngiltere
D
Almanya
E
SSCB
Açıklama:
Türk dış ticareti, ABD ve İtalya dışındaki bütün belli başlı ticari ortakları karşısında açık veriyordu. Almanya ve İngiltere, ABD’nin satabileceği malları ulaşım ve haberleşmedeki avantajları ile daha düşük fiyatlarla sunabiliyordu. Ancak ABD’nin Türkiye’den tütün, incir, kuru üzüm ve halı talebi devam ediyordu. Doğru yanıt A'dır.
Soru 82
Türkiye'nin ilk dış ödemeler tablosu aşağıdaki kurumlardan hangisi tarafından oluşturulmuştur?
Seçenekler
A
Ticaret ve Sanayi Odaları
B
İstatistik Umum Müdürlüğü
C
Âli İktisat Meclisi
D
İktisat Vekâleti
E
Reji İdaresi
Açıklama:
Âli İktisat Meclisi, kurulduğu ilk yıllarda, hayat pahalılığı ve para ve gümrük politikasına önem vermiş, daha sonraki yıllar ise ödemeler dengesi konusuna ağırlık vermişti. Milletler Cemiyeti’nin yöntemlerine uygun biçimde ülkenin ilk dış ödemeler tablosu da bu meclis tarafından hazırlanmışı. Doğru yanıt C'dir.
Soru 83
Kişilerin tasarruflarında bulunan topraklara tam mülkiyet hakkı hangi tarihte tanınmıştı?
Seçenekler
A
1927
B
1926
C
1925
D
1924
E
1923
Açıklama:
1925 tarihli Kadastro Yasası, toprakta özel mülkiyeti sağlamlaştıran maddeler getirirken, 1926 yılında kabul edilen Medeni Kanun da kişilerin tasarruflarında bulunan topraklara tam mülkiyet hakkı tanınmıştı.
Soru 84
Aşar yürürlükten ne zaman kaldırılmıştı?
Seçenekler
A
17 Şubat 1925
B
18 Mart 1926
C
19 Nisan 1927
D
20 Mayıs 1928
E
21 Haziran 1929
Açıklama:
Konu uzun bir aradan sonra Ekim 1924’te Meclis’te tekrar ele alınmıştır. Tartışmaların sonunda 17 Şubat 1925’de 552 sayılı yasa ile aşar yürürlükten kaldırılmıştı.
Soru 85
1924 yılına kadar Türkiye’de kaç tane traktör bulunmaktaydı?
Seçenekler
A
441
B
456
C
471
D
486
E
501
Açıklama:
1924 yılına kadar Türkiye’de 486’sı “Hükümet malı” olmak üzere 501 traktör bulunmaktaydı.
Soru 86
Ziraat Bankası, hangi tarihli Bütçe Kanunu ile sadece tarımsal kredi veren bir kuruluş olmaktan çıkarılarak çok yönlü bir kredi kurumu haline getirilmiştir?
Seçenekler
A
17 Ocak 1922
B
18 Şubat 1923
C
19 Mart 1924
D
20 Nisan 1925
E
21 Mayıs 1926
Açıklama:
Ziraat Bankası, 19 Mart 1924 tarihli Bütçe Kanunu ile sadece tarımsal kredi veren bir kuruluş olmaktan çıkarılarak çok yönlü bir kredi kurumu haline getirilmiştir.
Soru 87
Türk Ticaret Kanunu ne zaman kabul edilmiştir?
Seçenekler
A
1926
B
1927
C
1928
D
1929
E
1930
Açıklama:
1926’da kabul edilen “Türk Ticaret Kanunu”nda yer alan dört ticaret şirketi arasına beşinci şirket türü olarak “Kooperatif Şirketi” de ilave edilmiştir.
Soru 88
“Yol Mükellefiyeti Kanunu” ne zama kabul edildi?
Seçenekler
A
17 Kasım 1923
B
18 Aralık 1924
C
19 Ocak 1925
D
20 Şubat 1926
E
21 Mart 1927
Açıklama:
Bu amaçlar doğrultusunda öncelikle 19 Ocak 1925 tarihinde “Yol Mükellefiyeti Kanunu” kabul edildi
Soru 89
İş Bankası hangi tarihte kurulmuştur?
Seçenekler
A
23 Nisan 1928
B
23 Mayıs 1927
C
24 Haziran 1926
D
25 Temmuz 1925
E
26 Ağustos 1924
Açıklama:
Atatürk önderliğinde özel hukuk alanında 26 Ağustos
1924’te bir anonim şirket olarak kurulan İş Bankası’nın
kurucuları arasında çok sayıda milletvekili, tüccar ve yüksek dereceli bürokrat vardı.
1924’te bir anonim şirket olarak kurulan İş Bankası’nın
kurucuları arasında çok sayıda milletvekili, tüccar ve yüksek dereceli bürokrat vardı.
Ünite 3
Soru 1
Türkiye Cumhuriyeti'nin gümrük vergileri üzerinde bağımsız politikalar izlemesini 1929 yılına kadar engelleyen antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sevr Antlaşması
B
Lozan Antlaşması
C
Boğazlar Mütarekesi
D
Ankara Antlaşması
E
Paris Antlaşması
Açıklama:
Lozan Barış Antlaşması’nın ilgili hükümleri uyarınca 1929 yılına kadar ertelenmişti. Lozan’daki bu kısıtlayıcı hükümlerin 1929’da yürürlükten kaldırılmasıyla birlikte gümrük tarifeleri kontrol altına alınmış ve ardından kamu gelirlerinde ciddi bir artış sağlanmıştı. Artan gümrük gelirleriyle birlikte kamu maliyesinin ekonomiye müdahale olanakları da artmıştı.
Soru 2
Türkiye'de devletçi iktisat politikalarının başlangıcı olarak hangi yıl kabul edilmektedir?
Seçenekler
A
1928
B
1932
C
1938
D
1940
E
1945
Açıklama:
Türkiye’de devletçilik uygulamaları, en belirgin şekliyle 1932 yılında başlamıştı. 1932 Temmuz’unda devlete iktisadî konularda müdahale yetkisi veren sekiz kanun tasarısının Meclis’e sunulması devletçi iktisat politikaların başlangıcı kabul edilmektedir.
Soru 3
Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında Kanun'nu hangi yıl yürürlüğe girmiştir?
Seçenekler
A
1930
B
1934
C
1937
D
1940
E
1942
Açıklama:
Hükümet, 25 Şubat 1930 tarih ve 1567 sayılı “Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında Kanun”la; Türk parasının kıymetinin korunması hakkında önlemler
alma yetkisi almış, dış borçların ödenmesini ertelemiş ve ithalatı kısmıştır. Millileştirme ise 1933 yılından itibaren büyük bir ivme kazanmıştır.
alma yetkisi almış, dış borçların ödenmesini ertelemiş ve ithalatı kısmıştır. Millileştirme ise 1933 yılından itibaren büyük bir ivme kazanmıştır.
Soru 4
Buğday fiyatlarındaki dalgalanmaları önlemek amacıyla yürürlüğe konulan ilk Buğday Koruma Kanunu hangi yıl çıkartılmıştır?
Seçenekler
A
1925
B
1928
C
1932
D
1938
E
1941
Açıklama:
Ziraat Bankası 1931 yılında, köylüden buğday alarak fiyatlardaki düşüşü önlemeye çalışmıştı. Alımlar ise köylünün borcunu ödeyememesi nedeniyle
borca karşılık yapılacaktı. Bankanın bu işten doğabilecek zararı ise devletçe karşılanacaktı. Ziraat Bankası kanalıyla piyasaya müdahale, alım fiyatlarının
düşük tutulması nedeniyle yeterli olamamıştı. Hükümet de 3 Temmuz 1932 tarihinde 2056 sayılı “Buğday Koruma Kanunu”nu çıkarmıştı. Kanun ile buğday fiyatlarındaki kısa dönemli dalgalanmaların önlenmesi hedeflenmişti.
borca karşılık yapılacaktı. Bankanın bu işten doğabilecek zararı ise devletçe karşılanacaktı. Ziraat Bankası kanalıyla piyasaya müdahale, alım fiyatlarının
düşük tutulması nedeniyle yeterli olamamıştı. Hükümet de 3 Temmuz 1932 tarihinde 2056 sayılı “Buğday Koruma Kanunu”nu çıkarmıştı. Kanun ile buğday fiyatlarındaki kısa dönemli dalgalanmaların önlenmesi hedeflenmişti.
Soru 5
Kooperatifleşmeyi teşvik etmek amacıyla kurulan Tarım Satış Kooperatifleri Kanunu hangi yıl çıkartılmıştır?
Seçenekler
A
1929
B
1931
C
1935
D
1938
E
1940
Açıklama:
Erken Cumhuriyet Dönemi içerisinde dikkati çeken bir başka faaliyet de kooperatifleşmeyi teşvik etmeyi amaçlayan 1935 tarih ve 2834 sayılı “Tarım Satış Kooperatifleri Kanunu”nun çıkarılmasıdır. Kanun’un temel amacı, küçük üreticiyi örgütlemek ve bu kesimi özel girişimciliğin güçlü bir unsuru olarak ekonomik yaşama sokabilmekti.
Soru 6
Gazi Mustafa Kemal Atatürk kaç yılında Gazi Çiftliği de dahil olmak üzere kurduğu çiftlikleri teknik yayma amacıyla hazineye bağışlamıştır?
Seçenekler
A
1929
B
1932
C
1935
D
1937
E
1942
Açıklama:
Atatürk, 1937 yılında, başta Ankara’daki Gazi Çiftliği olmak üzere ülkenin çeşitli yerlerinde kurmuş olduğu özel çiftliklerini, teknik yayma çabalarında kullanılmak üzere hazineye bağışlamıştı. 1938 yılına gelindiğinde bu çiftlikleri devralmak üzere, bir iktisadi devlet girişimi olarak örgütlenen Devlet Ziraat İşletmeleri Kurumu kurulmuştu. Kurum’un başlıca görevi, tarımda çağdaş bilgi ve becerileri yaymak olarak tespit edilmişti.
Soru 7
Aşağıdaki devlet kuruluşlarından hangisi zirai faaliyetlerin geliştirilmesi amacıyla kurulmamıştır?
Seçenekler
A
Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş.
B
Zirai Kombinalar
C
Ziraat Bankası
D
Toprak Mahsulleri Ofisi
E
Türkiye İş Bankası
Açıklama:
1929-1939 yılları arasında gerçekleştirilen faaliyetler arasında; dağınık köylerin birleştirilmesi, bine yakın zirai kombinanın tesisi, Anadolu’nun on iki su bölgesine ayrılarak merkezi bir sulama sisteminin oluşturulması ve tarıma yönelik Devlet İktisadi Teşekkülleri’nin kurulmasının hızlandırılması gibi çabalar da yer almıştı. Bu kuruluşların belli başlı olanları ise; Zirai Kombinalar (1937),
Ziraat Bankası, Tekel, Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. (1935), Toprak Mahsülleri Ofisi (1938), Tarım Satış Kooperatifleri Birlikleri (1935) dir.
Ziraat Bankası, Tekel, Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. (1935), Toprak Mahsülleri Ofisi (1938), Tarım Satış Kooperatifleri Birlikleri (1935) dir.
Soru 8
Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün teşvikiyle kurulan Milli İktisat ve Tasarruf Cemiyeti hangi yıl faaliyete başlamıştır?
Seçenekler
A
1925
B
1929
C
1933
D
1935
E
1940
Açıklama:
1929 Aralık’ında, Atatürk’ün himayesinde kurulan “Milli İktisat ve Tasarruf Cemiyeti”nin yarı resmi bir nitelik taşıdığını belirtmek gerekir. Cemiyet’in kurucuları, TBMM Başkanı Kazım Özalp, TBMM Başkan Vekili Hasan Saka, Yusuf
Kemal Tengirşenk, Saffet Arıkan, Mahmut Soydan, Celal Bayar, Fuat Umay, Reşit Saffet Ataman ve Emlak Bankası Genel Müdürü Hakkı Saffet Tan’dı. Bu cemiyet günümüzde Türkiye Ekonomi Kurumu ismiyle çalışmalarını sürdürmektedir.
Kemal Tengirşenk, Saffet Arıkan, Mahmut Soydan, Celal Bayar, Fuat Umay, Reşit Saffet Ataman ve Emlak Bankası Genel Müdürü Hakkı Saffet Tan’dı. Bu cemiyet günümüzde Türkiye Ekonomi Kurumu ismiyle çalışmalarını sürdürmektedir.
Soru 9
Devlet Sanati Ofisi Kanunu ve Türkiye Sanai Kredi Bankası Kanunu hangi yıl TBMM'den geçmiştir?
Seçenekler
A
1928
B
1930
C
1932
D
1935
E
1937
Açıklama:
2058 sayılı Devlet Sanayi Ofisi Kanunu 3 Temmuz 1932’de, 2064 sayılı Türkiye Sanai Kredi Bankası Kanunu ise 7 Temmuz 1932 tarihinde TBMM’den geçti. Devlet Sanayi Ofisi’nin ilk görevi, devlet teşebbüsü halinde kurulması planlanan fabrikaların yapımını sağlamaktı. Ayrıca Ofis’e, yerli hammaddelerin üretimde kullanım şekilleri ve tüketimlerini arttırıcı araştırmalar yapmak, Ofis’e gönderilecek teknik sorunları çözmek ve üretim tesisleriyle ilgili projeleri
değerlendirmek gibi görevler de yüklenmişti
değerlendirmek gibi görevler de yüklenmişti
Soru 10
Aşağıdakilerden hangisi 1933 yılında kurulan Sümerbankl'ın başlıca görevlerinden birisi değildir?
Seçenekler
A
Özel sanayi kuruluşlarındaki devlet iştiraklerini yönetmek
B
Devlet Sanayi Ofisi’nden devralacağı fabrikaları işletmek
C
Ülkeye ve kendi fabrikalarına gerekli iş gücünü yetiştirmek
D
Halk Sandıkları’nın gelişip ilerlemesi için gerekli işlemleri yapmak ve uygun tedbirleri almak
E
Sınai kurumlara kredi vermek ve her türlü bankacılık işlemleri yapmak.
Açıklama:
3 Haziran 1933 tarihli ve 2262 sayılı kanunla bu iki kuruluş birleştirilerek 20 milyon TL sermayeli Sümerbank kurulmuştur.
Sümerbank’ın başlıca görevleri şunlardı:
• Devlet Sanayi Ofisi’nden devralacağı fabrikaları işletmek,
• Özel sanayi kuruluşlarındaki devlet iştiraklerini yönetmek,
• Özel kanunlara göre kurulacak fabrikalar dışındaki devlete ait bütün sınai kurumlarının etüt ve projelerini hazırlamak, bunları kurmak ve yönetmek,
• Sermayesi ölçüsünde ülkenin kalkınması için gerekli sınai kuruluşlarına katılmak,
• Ülkeye ve kendi fabrikalarına gerekli iş gücünü yetiştirmek,
• Sınai kurumlara kredi vermek ve her türlü bankacılık işlemleri yapmak.
• Ulusal sanayiin gelişmesi için gerekli önlemleri araştırmak.
Sümerbank’ın başlıca görevleri şunlardı:
• Devlet Sanayi Ofisi’nden devralacağı fabrikaları işletmek,
• Özel sanayi kuruluşlarındaki devlet iştiraklerini yönetmek,
• Özel kanunlara göre kurulacak fabrikalar dışındaki devlete ait bütün sınai kurumlarının etüt ve projelerini hazırlamak, bunları kurmak ve yönetmek,
• Sermayesi ölçüsünde ülkenin kalkınması için gerekli sınai kuruluşlarına katılmak,
• Ülkeye ve kendi fabrikalarına gerekli iş gücünü yetiştirmek,
• Sınai kurumlara kredi vermek ve her türlü bankacılık işlemleri yapmak.
• Ulusal sanayiin gelişmesi için gerekli önlemleri araştırmak.
Soru 11
İsmet Paşa, devletçilik kavramını resmi anlamda ilk kez kaç yılında Sivas nutkunda kullanmıştır?
Seçenekler
A
1928
B
1929
C
1930
D
1931
E
1938
Açıklama:
İsmet Paşa, devletçilik kavramını da resmi anlamda ilk kez 30 Temmuz 1930’da Sivas nutkunda kullanmıştı.
Soru 12
Devletçilik ilkesinin, Türkiye Cumhuriyeti Devleti’ nin temel özelliklerinden biri olduğu kaç yılında kabul edilmiştir?
Seçenekler
A
1929
B
1932
C
1933
D
1935
E
1937
Açıklama:
1937’ye gelindiğinde; devletçilik ilkesinin, Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin temel özelliklerinden biri olduğu kabul edilmişti
Soru 13
Ekonomik bunalım sırasında fiyatı en çok düşen tarım ürünü aşağıdakilerden hangisi olmuştur?
Seçenekler
A
Tütün
B
Pamuk
C
Buğday
D
İncir
E
Üzüm
Açıklama:
Ekonomik bunalım sırasında fiyatı en çok düşen tarım ürünü ise buğday olmuştu
Soru 14
Tarım Satış Kooperatifleri kurulmalarından itibaren, iyi bir örgütlenme süreci geçirmiştir. Bu bağlamda Ege Bölgesi’ nde üzüm, incir, pamuk ve zeytinle ilgili olarak kurulan birlik aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Tariş
B
Koza birlik
C
Antbirlik
D
Tasko birlik
E
Çukobirlik
Açıklama:
Tarım Satış Kooperatifleri kurulmalarından itibaren, iyi bir örgütlenme süreci geçirmişti. Örneğin; Ege Bölgesi’nde üzüm, incir, pamuk ve zeytinle ilgili olarak Tariş; Bursa’da Zeytin Birliği ve ipek börekçiliğiyle ilgili Koza Birlik; Marmara ve Trakya’da ayçiçeği ekimini geliştirmek ve pazarlamak üzere Trakya Birlik; Güney’de önemli bir sanayi ürünü olan pamuğu korumak ve kollamak amacıyla Antalya’da Antbirlik ve Adana’da Çukobirlik; Güneydoğu’da bakliyat, biber, antepfıstığı ve üzümü değerlendirecek Güneydoğu Birlikleri; İç Anadolu’da yetişen üzümleri üzüm suyu ve şarap olarak değerlendirecek Tasko Birlik kurulmuştu.
Soru 15
Türkiye’nin bağımsız bir gümrük politikası izlemesi, Lozan Barış Antlaşması’nın ilgili hükümleri uyarınca hangi yıla kadar ertelenmiştir?
Seçenekler
A
1927
B
1928
C
1929
D
1930
E
1931
Açıklama:
Türkiye’nin bağımsız bir gümrük politikası izlemesi, Lozan Barış Antlaşması’nın ilgili hükümleri uyarınca 1929 yılına kadar ertelenmişti. Lozan’daki bu kısıtlayıcı hükümlerin 1929’da yürürlükten kaldırılmasıyla birlikte gümrük tarifeleri kontrol altına alınmış ve ardından kamu gelirlerinde ciddi bir artış sağlanmıştı.
Soru 16
3 Temmuz 1932 tarihinde 2056 sayılı olarak çıkan aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Buğday Koruma Kanunu
B
Arpa Koruma Kanunu
C
Hububat Koruma Kanunu
D
Yerli Malı Koruma Kanunu
E
Tarım Koruma Kanunu
Açıklama:
Ziraat Bankası 1931 yılında, köylüden buğday alarak fiyatlardaki düşüşü önlemeye çalışmıştı. Hükümet de 3 Temmuz 1932 tarihinde 2056 sayılı “Buğday Koruma Kanunu”nu çıkarmıştı.
Soru 17
Yüksek Ziraat Enstitüleri hangi yılda kurulmaya başlanmıştır?
Seçenekler
A
1930
B
1931
C
1932
D
1933
E
1934
Açıklama:
1933 yılında Yüksek Ziraat Enstitüleri kurulmaya başlanmış ve ilk enstitü Ankara’da açılmıştı.
Soru 18
Aşağıdakilerden hangisi 22-23 Nisan 1930 tarihleri arasında “gayemiz: Türkiye, Türkiye devleti gibi yeni ve ileri olmalıdır” parolasıyla toplanmıştır?
Seçenekler
A
İktisat Kongresi
B
Ticaret Kongresi
C
Sanayi Kongresi
D
Tarım Kongresi
E
Ziraat Kongresi
Açıklama:
Sanayi Kongresi, 22-23 Nisan 1930 tarihleri arasında “gayemiz: Türkiye, Türkiye devleti gibi yeni ve ileri olmalıdır” parolasıyla toplanmıştı.
Soru 19
“Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı" hangi tarihte yürürlüğe konmuştur?
Seçenekler
A
12 Kasım 1933
B
9 Eylül 1936
C
11 Eylül 1935
D
31 Aralık 1933
E
17 Nisan 1934
Açıklama:
Prof. Orlof başkanlığındaki Sovyet heyetinin hazırladığı rapor 1933 yılı sonuna doğru hükümete sunulmuştu. Hükümet ve Atatürk rapor üzerinde gerekli düzeltmeleri yapmış ve kesinleşen plan, “Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı” olarak 17 Nisan 1934’te yürürlüğe konulmuştur.
Soru 20
2804 sayılı Maden Tetkik Arama Enstitüsü Kanunu’nun gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Maden araştırmasının yapılmaması nedeniyle madenciliğin gelişmemesi
B
Madencilikte dışa bağımlılığı azaltma
C
Maden rezervlerinin tespit edilmesi
D
Madenciliğin geliştirilmesi
E
Maden sektöründe yürütülen faaliyetlerin düzenlenmesi
Açıklama:
2804 sayılı Maden Tetkik Arama Enstitüsü Kanunu’nun gerekçesinde, Türkiye’de maden araştırmaları yapılmadığı için madencilik alanında büyük ve ciddi sermayenin oluşmadığı belirtilmişti.
Soru 21
Cumhuriyet’in ilk yılında saptanabilen milli ve yabancı banka sayısı aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
15 - 16
B
18 - 13
C
19 - 35
D
13 - 23
E
10 - 34
Açıklama:
Cumhuriyet’in ilk yılında saptanabildiği kadarıyla 18’i milli 13’ü yabancı banka olmak üzere toplam 31 banka vardı.
Soru 22
Belediyeler Bankası ne zaman kurulmuştur?
Seçenekler
A
11 Haziran 1933
B
12 Temmuz 1933
C
5 Kasım 1934
D
1 Eylül 1936
E
12 Kasım 1937
Açıklama:
Belediyeler Bankası, 11 Haziran 1933 tarih ve 2301 sayılı kanunla kurulmuştur.
Soru 23
İkili ticaret anlaşması çerçevesinde ülkeler arasında dışalım ve dışsatımdan doğan alacak ve borçların döviz kullanılmadan karşılıklı olarak denkleştirilmesine dayalı dış ticaret biçimi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kliring
B
Ex Works
C
Antrepo
D
Açık Hesap
E
Avarya
Açıklama:
Kliring, ikili ticaret anlaşması çerçevesinde ülkeler arasında dışalım ve dışsatımdan doğan alacak ve borçların döviz kullanılmadan karşılıklı olarak denkleştirilmesine dayalı dış ticaret biçimidir.
Soru 24
Çay, şeker ve kahvenin ithalini tek elden idare etme yetkisini Hükümete bırakan 1932 tarihli kanunun adı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Çay, Şeker ve Kahve Kanunu
B
Çay, Şeker ve Kahve'nin İthalatı Kanunu
C
Çay, Şeker ve Kahve İthalatının Bir Elden İdaresi Hakkında Kanun
D
Çay, Şeker ve Kahve Kontrolü Kanunu
E
Çay, Şeker ve Kahve'in İthalatına Dair Kanun
Açıklama:
Dönemin önemli kanunlardan biri de, 2 Temmuz 1932 tarihli ve 2054 sayılı “Çay, Şeker ve Kahve İthalatının Bir Elden İdaresi Hakkında Kanun”dur. Buna göre, çay, şeker ve kahvenin ithalini tek elden idare etme yetkisi Hükümete bırakılmıştır.
Soru 25
Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı’nın hazırlıkları kaç yılında tamamlanmıştır?
Seçenekler
A
1930
B
1931
C
1932
D
1933
E
1934
Açıklama:
Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı’nın hazırlıkları 1933 yılında tamamlanmıştır.
Soru 26
Aşağıdakilerden hangisi İkinci Beş yıllık Sanayi Planı’yla işletmeler kurulması hedeflenen ve yatırım yapılan dokuz alandan biri değildir?
Seçenekler
A
Madencilik
B
Elektrik santrallari
C
Kimya sanayi
D
Deniz ulaşımı
E
Pamuk fabrikaları
Açıklama:
İkinci Beş yıllık Sanayi Planı’yla madencilik, maden kömürü ocakları, elektrik santralları, ev yakacakları sanayi ve ticareti, toprak sanayi, gıda maddeleri sanayi ve ticareti, kimya sanayi, makine sanayi ve deniz ulaşımı şeklinde dokuz alanda yatırımlar yapılarak işletmeler kurulmasını hedeflenmiştir.
Soru 27
T.C. Merkez Bankası dahil olmak üzere, 1932 yılında mevcut milli banka sayısı kaçtır?
Seçenekler
A
13
B
18
C
31
D
45
E
60
Açıklama:
Cumhuriyet’in ilk yılında saptanabildiği kadarıyla 18’i milli 13’ü yabancı banka olmak üzere toplam 31 banka vardı. Bu sayı 1932’de -T.C. Merkez Bankası dâhil olmak üzere- 45’i milli, 15’i yabancı olmak üzere 60’a yükselmişti.
Soru 28
Ülkenin toprakaltı servetlerini rasyonel bir şekilde işleterek değerlendirmek, devletin madencilik ve elektrifikasyon alanındaki faaliyetlerini kurmak, işletmek, finanse etmek ve her türlü bankacılık işlemlerini gerçekleştirmek üzere 14 Haziran 1935 tarihli ve 2805 sayılı kanunla 20 milyon TL sermayeyle kurulan banka aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sümerbank
B
Ziraat Bankası
C
Etibank
D
Sanayi ve kredi bankası
E
Halk bankası
Açıklama:
ETİBANK: Ülkenin toprakaltı servetlerini rasyonel bir şekilde işleterek değerlendirmek, devletin madencilik ve elektrifikasyon alanındaki faaliyetlerini kurmak, işletmek, finanse etmek ve her türlü bankacılık işlemlerini gerçekleştirmek üzere 14 Haziran 1935 tarihli ve 2805 sayılı kanunla 20 milyon TL sermayeyle kurulmuştur.
Soru 29
1930-1938 yılları arasında Türkiye’nin dış ticaretindeki en önemli dört alıcısı arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
Seçenekler
A
Almanya
B
Fransa
C
İtalya
D
Amerika
E
İngiltere
Açıklama:
1930-1938 yılları arasında Türkiye’nin dış ticaretindeki en önemli dört alıcısı sırasıyla, Almanya, İtalya, Amerika ve İngiltere’ydi.
Soru 30
1936-38 antlaşmalarıyla, Türkiye’ye kendisinden yapılacak, sanayi makine araç-gereci ile silah ithalatında kullanılmak ve karşılığı Türk ihraç mallarıyla ödenmek üzere o zamanki resmi kura göre 118 milyon TL tutarında kredi açan ülke aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İngiltere
B
Almanya
C
Amerika
D
İtalya
E
Fransa
Açıklama:
İngiltere, 1936-38 antlaşmalarıyla, Türkiye’ye kendisinden yapılacak, sanayi makine araç-gereci ile silah ithalatında kullanılmak ve karşılığı Türk ihraç mallarıyla ödenmek üzere o zamanki resmi kura göre 118 milyon TL tutarında kredi açtı.
Soru 31
İsmet Paşa, devletçilik kavramını da resmi anlamda ilk kez aşağıdaki hangi tarihte kullanmıştı?
Seçenekler
A
1926
B
1928
C
1930
D
1936
E
1938
Açıklama:
İsmet Paşa, devletçilik kavramını da resmi anlamda ilk kez 30 Temmuz 1930’da Sivas nutkunda kullanmıştı.
Soru 32
İktisadi Devlet Teşekkülleri Kanunu aşağıdaki hangi tarihte kabul edilmiştir?
Seçenekler
A
1928
B
1930
C
1933
D
1936
E
1938
Açıklama:
Atatürk, devletçiliği belirlerken devlet tekelini gerektiren yatırımlar hariç iktisadi devlet teşebbüslerinin özel teşebbüslere devredilebileceğini önemle belirtmişti. Sanayileşme çabasında; devletin öncülük ederek doğrudan yatırımlar yapması ve devlet teşekküllerinin kurulması ile ilgili konular, ayrıca 1938 yılı İktisadi Devlet Teşekkülleri Kanunu’nda belirtilmişti. Kanunda, devletin yatırım yapacağı
alanların aynı zamanda özel teşebbüse de açık olduğu ifade edilmişti.
alanların aynı zamanda özel teşebbüse de açık olduğu ifade edilmişti.
Soru 33
1929 ekonomik bunalımı sırasında Türkiye'de fiyatı en çok düşen tarım ürün aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Buğday
B
Tütün
C
İncir
D
Pamuk
E
Üzüm
Açıklama:
Ekonomik bunalım sırasında fiyatı en çok düşen tarım ürünü ise buğday olmuştu. Bir kilo buğdayın yıllık ortalama fiyatı, 1929’da 12,6 kuruştan 1931’de 4 kuruşa düşmüştü.
Soru 34
Buğday Koruma Kanunu aşağıdaki hangi tarihte çıkarılmıştır?
Seçenekler
A
1925
B
1928
C
1932
D
1935
E
1938
Açıklama:
3 Temmuz 1932 tarihinde 2056 sayılı “Buğday Koruma Kanunu”nu çıkarılmıştır.
Soru 35
Türkiye'de Birinci Tütün Kongresi aşağıdaki hangi tarihte düzenlenmiştir?
Seçenekler
A
1928
B
1932
C
1935
D
1938
E
1940
Açıklama:
1-5 Şubat 1932 tarihleri arasında Ankara’da Birinci Tütün Kongresi düzenlenmişti.
1-5 Şubat 1932 tarihleri arasında Ankara’da Birinci Tütün Kongresi
düzenlenmişti.
1-5 Şubat 1932 tarihleri arasında Ankara’da Birinci Tütün Kongresi
düzenlenmişti.
Soru 36
Tarım Satış Kooperatifleri Kanunu aşağıdaki hangi tarihte çıkarılmıştır?
Seçenekler
A
1927
B
1933
C
1935
D
1938
E
1941
Açıklama:
Kooperatifleşmeyi teşvik etmeyi amaçlayan 1935 tarih ve 2834 sayılı “Tarım Satış Kooperatifleri Kanunu”nun çıkarılmasıdır. Kanun’un temel amacı, küçük üreticiyi örgütlemek ve bu kesimi özel girişimciliğin güçlü bir unsuru olarak ekonomik yaşama sokabilmekti.
Soru 37
Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı aşağıdaki hangi tarihte yürürlüğe girmiştir?
Seçenekler
A
1930
B
1934
C
1937
D
1940
E
1943
Açıklama:
Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı, Cumhuriyet döneminin ilk büyük sanayi atılımıdır. Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı, ekonomik kaynakların düzene sokulması ve devletçilik ilkelerinin uygulanması bakımından da oldukça önemlidir (Kahraman, 2005: 56). Çalışmalarını 1929 yılına kadar götürebileceğimiz Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı’nın hazırlıkları 1933 yılında tamamlanmış ve Sanayi Planı, 1934
tarihinde yürürlüğe girmişti (İnan, 1972: Kurt, 2012:409).
tarihinde yürürlüğe girmişti (İnan, 1972: Kurt, 2012:409).
Soru 38
İkinci Beş yıllık Sanayi Planı’yla aşağıdaki hangi alanda yatırımlar yapılarak işletmeler kurulmasını hedeflenmişti?
Seçenekler
A
Tekstil
B
Sağlık
C
Eğitim
D
İnsan kaynakları
E
Elektirik santralleri
Açıklama:
İkinci Beş yıllık Sanayi Planı’yla madencilik, maden kömürü ocakları, elektrik santralları, ev yakacakları sanayi ve ticareti, toprak sanayi, gıda maddeleri sanayi ve ticareti, kimya sanayi, makine sanayi ve deniz ulaşımı şeklinde dokuz alanda yatırımlar yapılarak işletmeler kurulmasını hedeflenmişti (İnan, 1989: 5).
Soru 39
Bankalar Kanunu Türkiye Cumhuriyetinde ilk hangi tarihte çıkarılmıştır?
Seçenekler
A
1929
B
1933
C
1936
D
1938
E
1941
Açıklama:
1936 yılında, Mevduatı Koruma Kanunu hükümlerinden ve yabancı ülke deneyimlerinden yararlanılarak çıkarılan bir diğer kanun da 2999 sayılı ve 1 Haziran1936 tarihli “Bankalar Kanunu”dur.
Soru 40
Türkiye Cumhuriyeti'nde ilk kliring anlaşması aşağıdaki hangi ülkeyle yapılmıştır?
Seçenekler
A
Almanya
B
İngiltere
C
Fransa
D
Rusya
E
Amerika
Açıklama:
İlk kliring anlaşması 27 Haziran 1933’te Fransa’yla ardından da Almanya’yla yapılmıştı. Bu dönemde dış ticaretin yaklaşık % 85’i ikili anlaşmalarla %15’i ise serbest olarak yapılmıştı.
Soru 41
Devletin sanayileşme çabasına öncülük etmesi ve doğrudan yatırımlar yaparak kendi kurumlarını hayata geçirmesiyle ilişkili İktisadi Devlet Teşekkülleri Kanunu aşağıdaki tarihlerden hangisinde yayınlanmıştır?
Seçenekler
A
1928
B
1932
C
1935
D
1938
E
1942
Açıklama:
Atatürk, devletçiliği belirlerken devlet tekelini gerektiren yatırımlar hariç iktisadi devlet teşebbüslerinin özel teşebbüslere devredilebileceğini önemle belirtmişti. Sanayileşme çabasında; devletin öncülük ederek doğrudan yatırımlar yapması ve devlet teşekküllerinin kurulması ile ilgili konular, ayrıca 1938 yılı İktisadi Devlet Teşekkülleri Kanunu’nda belirtilmişti. Kanunda, devletin yatırım yapacağı
alanların aynı zamanda özel teşebbüse de açık olduğu ifade edilmişti.
alanların aynı zamanda özel teşebbüse de açık olduğu ifade edilmişti.
Soru 42
Aşağıdaki tarihlerden hangisinde hükümet, Türk parasının korunmasıyla ilgili önlemler almak için dış borçları ödemeyi ertelemiş, ithalatı kısmış ve Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında Kanun'u yürürlüğe sokmuştur?
Seçenekler
A
1925
B
1938
C
1930
D
1935
E
1938
Açıklama:
Hükümet, 25 Şubat 1930 tarih ve 1567 sayılı “Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında Kanun”la; Türk parasının kıymetinin korunması hakkında önlemler alma yetkisi almış, dış borçların ödenmesini ertelemiş ve ithalatı kısmıştı.
Soru 43
Aşağıdaki tarım kooperatiflerinden hangisi Ege Bölgesi'nde üzüm, incir, pamuk ve zeytin ürünleriyle ilgili olarak kurulmuştur?
Seçenekler
A
Tariş
B
Koza Birlik
C
Trakya Birlik
D
Antbirlik
E
Çukobirlik
Açıklama:
Tarım Satış Kooperatifleri kurulmalarından itibaren, iyi bir örgütlenme süreci geçirmişti. Örneğin; Ege Bölgesi’nde üzüm, incir, pamuk ve zeytinle ilgili olarak Tariş; Bursa’da Zeytin Birliği ve ipek börekçiliğiyle ilgili Koza Birlik; Marmara ve Trakya’da ayçiçeği ekimini geliştirmek ve pazarlamak üzere Trakya Birlik; Güney’de önemli bir sanayi ürünü olan pamuğu korumak ve kollamak amacıyla Antalya’da Antbirlik ve Adana’da Çukobirlik; Güneydoğu’da bakliyat, biber, antepfıstığı ve üzümü değerlendirecek Güneydoğu Birlikleri; İç Anadolu’da yetişen üzümleri üzüm suyu ve şarap olarak değerlendirecek Tasko Birlik kurulmuştu.
Soru 44
Aşağıdaki şehirlerden hangisi Ziraat Vekaleti tarafından hububat ıslah istasyonu kurulmuş şehirlerden birisi değildir?
Seçenekler
A
Ankara
B
Eskişehir
C
Erzurum
D
Adana
E
Çorum
Açıklama:
Ziraat Vekâleti tarafından Ankara, Eskişehir, Erzurum ve Yeşilköy’de hububat ıslah istasyonları; Adana ve Nazilli’de pamuk ıslah istasyonları; Eskişehir Drayfarming istasyonu; Bursa, Antalya, Diyarbakır, Edirne ve Denizli ipek böcekçiliği istasyonları; Kayseri Yonca istasyonu; Antalya Sıcak İklim Nebatları Islah istasyonu kurulmuştu. Aynı bakanlık tarafından; Kemalpaşa dut fidanlığı; Antep fıstık fidanlığı; Bilecik, Kırklareli, Manisa, Tekirdağ, Ankara ve Erenköy asma fidanlığı; Rize çay fidanlığı; Kastamonu, Kocaeli ve Niğde elma fidanlığı; Giresun fındık fidanlığı; Antalya, Alanya ve Mersin narenciye fidanlığı; Kütahya vişne fidanlığı; İzmir zeytin fidanlığı, Aydın incir fidanlığı gibi fidanlıklar da oluşturulmuştu.
Soru 45
Ekonomik kaynakların düzene sokulması ve devletçilik ilklerinin uygulanması bakımından oldukça önemli olan Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı aşağıdaki tarihlerden hangisinde yürürlüğe girmiştir?
Seçenekler
A
1929
B
1931
C
1934
D
1938
E
1941
Açıklama:
Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı, Cumhuriyet döneminin ilk büyük sanayi atılımıdır. Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı, ekonomik kaynakların düzene sokulması ve devletçilik ilkelerinin uygulanması bakımından da oldukça önemlidir. Çalışmalarını 1929 yılına kadar götürebileceğimiz Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı’nın hazırlıkları 1933 yılında tamamlanmış ve Sanayi Planı, 1934 tarihinde yürürlüğe girmişti.
Soru 46
Aşağıdaki alanlardan hangisi İkinci Beş yıllık Sanayi Planı kapsamında yatırımlar yapılması planlanan dokuz alandan birisi değildir?
Seçenekler
A
Kömür ocakları
B
Elektrik santralları
C
Kimya sanayi
D
Makine sanayi
E
Hava ulaşımı
Açıklama:
İkinci Beş yıllık Sanayi Planı’yla madencilik, maden kömürü ocakları, elektrik santralları, ev yakacakları sanayi ve ticareti, toprak sanayi, gıda maddeleri sanayi ve ticareti, kimya sanayi, makine sanayi ve deniz ulaşımı şeklinde dokuz alanda yatırımlar yapılarak işletmeler kurulmasını hedeflenmişti.
Soru 47
Petrol Arama ve İşletme İdaresi ile Altın Arama ve İşletme İdaresi'nin faaliyetlerinde başarısız olması üzerine 2804 sayılı kanun kapsamında Maden Tetkik Arama Enstitüsü aşağıdaki tarihlerden hangisinde kurulmuştur?
Seçenekler
A
1929
B
1932
C
1935
D
1939
E
1941
Açıklama:
n 1933 yılında İktisat Vekâleti’ne bağlı “Petrol Arama ve İşletme İdaresi” kurulmuştu. Aynı şekilde altın için de Altın Arama ve İşletme İdaresi faaliyete geçirilmişti. Bu işletmelerin yeterli katkı ve başarıyı sağlayamaması üzerine ise 2804 sayılı kanunla 14
Haziran 1935’de “Maden Tetkik Arama Enstitüsü” kurulmuştur.
Haziran 1935’de “Maden Tetkik Arama Enstitüsü” kurulmuştur.
Soru 48
Sanayi kredisi verme işlevindeki eski Sanayi ve Kredi Bankası'nın 1933 yılında değiştirilmesiyle aşağıdaki bankalardan hangisi kurulmuştur?
Seçenekler
A
Denizbank
B
Sümerbank
C
Halk Bankası
D
Ziraat Bankası
E
Etibank
Açıklama:
Sümerbank’ın çekirdeğini Sanayi ve Maadin Bankası oluşturmuştu. Kitabımızın 2. Ünitesinde açıkladığımız gibi Sanayi ve Maadin Bankası, 19 Nisan 1925 tarihli 633 sayılı kanunla kurulmuş ve 1932 yılında Sanayi ve Kredi Bankası’na dönüştürülmüştü. Böylece sanayi kredisi verme işlevi bu yeni bankaya verilmişti. Ayrıca işlettiği
devlet fabrikaları da Devlet Sanayi Ofisi’ne bağlanmıştı. 3 Haziran 1933 tarihli ve 2262 sayılı kanunla bu iki kuruluş birleştirilerek 20 milyon TL sermayeli Sümerbank kurulmuştu.
devlet fabrikaları da Devlet Sanayi Ofisi’ne bağlanmıştı. 3 Haziran 1933 tarihli ve 2262 sayılı kanunla bu iki kuruluş birleştirilerek 20 milyon TL sermayeli Sümerbank kurulmuştu.
Soru 49
Küçük esnaf ve sanatkarın kredi ihtiyacını karşılamak için 1933 yılında kurulan banka aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sümerbank
B
Etibank
C
Ziraat Bankası
D
Halk Bankası
E
Sanayi ve Kredi Bankası
Açıklama:
Halk Bankası, küçük esnaf ve sanatkârın kredi ihtiyacını karşılamak için 8 Haziran 1933’de kurulmuştur. Ancak Halk Bankası, yeterli sermayenin sağlanamaması nedeniyle 1938 yılına kadar faaliyete geçememişti. Anonim şirket statüsüne sahip ve 3
milyon lira sermayeli bankanın başlarda, ödenmiş sermayesi 1.2 milyon TL olup, bunun 1 milyon TL’si Hazine’nin katkısıyla sağlanmıştı.
milyon lira sermayeli bankanın başlarda, ödenmiş sermayesi 1.2 milyon TL olup, bunun 1 milyon TL’si Hazine’nin katkısıyla sağlanmıştı.
Soru 50
Ülkenin toprakaltı servetlerini rasyonel bir şekilde değerlendirmek ve madencilik alanındaki faaliyetleri finanse etmek için 1935 yılında kurulan banka aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sümerbank
B
Etibank
C
İller Bankası
D
Ziraat Bankası
E
Sanayi ve Kredi Bankası
Açıklama:
Etibank, ülkenin toprakaltı servetlerini rasyonel bir şekilde işleterek değerlendirmek, devletin madencilik ve elektrifikasyon alanındaki faaliyetlerini kurmak, işletmek, finanse etmek ve her türlü bankacılık işlemlerini gerçekleştirmek üzere 14 Haziran 1935 tarihli ve 2805 sayılı kanunla 20 milyon TL sermayeyle kurulmuştur.
Soru 51
İsmet Paşa, devletçilik kavramını da resmi anlamda ilk kez hangi tarihte kullanmıştır?
Seçenekler
A
30 Temmuz 1926
B
30 Temmuz 1928
C
30 Temmuz 1930
D
30 Temmuz 1932
E
30 Temmuz 1934
Açıklama:
İsmet Paşa, devletçilik kavramını da resmi anlamda ilk kez 30 Temmuz 1930’da Sivas nutkunda kullanmıştır. Doğru cevap C’dir.
Soru 52
Türkiye’de devletçilik uygulamaları, en belirgin şekliyle hangi yıl başlamıştır?
Seçenekler
A
1926
B
1928
C
1930
D
1932
E
1934
Açıklama:
Türkiye’de devletçilik uygulamaları, en belirgin şekliyle 1932 yılında başlamıştır.
1932 Temmuz’unda devlete iktisadî konularda müdahale yetkisi veren sekiz kanun tasarısının Meclis’e sunulması devletçi iktisat politikaların başlangıcı kabul edilmektedir. Doğru cevap D’dir.
1932 Temmuz’unda devlete iktisadî konularda müdahale yetkisi veren sekiz kanun tasarısının Meclis’e sunulması devletçi iktisat politikaların başlangıcı kabul edilmektedir. Doğru cevap D’dir.
Soru 53
1929 yılında yaşanan ekonomik bunalım sırasında fiyatı en çok düşen tarım ürünü aşağıdakileren hangisidir?
Seçenekler
A
Buğday
B
Fındık
C
Pamuk
D
Tütün
E
İncir
Açıklama:
1929 yılında yaşanan ekonomik bunalım sırasında fiyatı en çok düşen tarım ürünü buğday olmuştur. Doğru cevap A’dır.
Soru 54
Buğday fiyatlarındaki kısa dönemli dalgalanmaların önlenmesi hedeflenen “Buğday Koruma Kanunu” hangi tarihte çıkarılmıştır?
Seçenekler
A
3 Temmuz 1924
B
3 Temmuz 1926
C
3 Temmuz 1928
D
3 Temmuz 1930
E
3 Temmuz 1932
Açıklama:
Hükümet de 3 Temmuz 1932 tarihinde 2056 sayılı “Buğday Koruma Kanunu”nu çıkarmıştır. Kanun ile buğday fiyatlarındaki kısa dönemli dalgalanmaların önlenmesi hedeflenmiştir. Doğru cevap E’dir.
Soru 55
“Türkiye’de Afyon Yetiştiriciler Satış Birliği” kurulması hakkındaki kanun hangi tarihte çıkmıştır?
Seçenekler
A
3 Temmuz 1928
B
3 Temmuz 1930
C
3 Temmuz 1932
D
3 Temmuz 1934
E
3 Temmuz 1936
Açıklama:
Tarımsal ürünler ile ilgili çıkarılan kanunlardan biri, 3 Temmuz 1932 tarihli ve 2061 sayılı “Türkiye’de Afyon Yetiştiriciler Satış Birliği” ku- rulması hakkındaki kanundur. Doğru cevap C’dir.
Soru 56
Kooperatifleşmeyi teşvik etmeyi amaçlayan “Tarım Satış Kooperatifleri Kanunu” hangi tarihte çıkmıştır?
Seçenekler
A
1931
B
1932
C
1933
D
1934
E
1935
Açıklama:
Kooperatifleşmeyi teşvik etmeyi amaçlayan “Tarım Satış Kooperatifleri Kanunu” 1935 yılında çıkmıştır. Doğru cevap E’dir.
Soru 57
Tarım Satış Kooperatifleri kurulmalarından sonra İç Anadolu’da yetişen üzümleri üzüm suyu ve şarap olarak değerlendirmek üzere aşağıdakilerden hangisi kurulmuştur?
Seçenekler
A
Koza Birlik
B
Tasko Birlik
C
Trakya Birlik
D
Tariş
E
Çukobirlik
Açıklama:
İç Anadolu’da yetişen üzümleri üzüm suyu ve şarap olarak değerlendirmek için Tasko Birlik kurulmuştur. Doğru cevap B’dir.
Soru 58
1933 yılında Yüksek Ziraat Enstitüleri kurulmaya başlamasıyla ilk enstitü hangi şehirde açılmıştır?
Seçenekler
A
Ankara
B
Bursa
C
İzmir
D
İstanbul
E
Adana
Açıklama:
1933 yılında Yüksek Ziraat Enstitüleri kurulmaya başlanmış ve ilk enstitü Ankara’da açılmıştır. Doğru cevap A’dır.
Soru 59
Eskişehir’de şeker fabrikası hangi tarihte kurulmuştur?
Seçenekler
A
5 Aralık 1925
B
5 Aralık 1927
C
5 Aralık 1929
D
5 Aralık 1931
E
5 Aralık 1933
Açıklama:
1926 yılında Uşak ve Alpullu’da kurulan şeker fabrikalarından sonra 5 Aralık 1933 tarihinde Eskişehir ve 19 Ekim 1934 tarihinde Turhal’da iki yeni şeker fabrikası faaliyete geçirilmiştir. Doğru cevap E’dir.
Soru 60
Aşağıdakilerden hangisi 1929 Aralık’ında, Atatürk’ün himayesinde kurulan “Milli İktisat ve Tasarruf Cemiyeti”nin kurucularından değildir?
Seçenekler
A
Kazım Özalp
B
Saffet Arıkan
C
Hasan Saka
D
İsmet İnönü
E
Celal Bayar
Açıklama:
1929 Aralık’ında, Atatürk’ün himayesinde kurulan “Milli İktisat ve Tasarruf Cemiyeti”nin kurucuları, TBMM Başkanı Kazım Özalp, TBMM Başkan Vekili Hasan Saka, Yusuf Kemal Tengirşenk, Saffet Arıkan, Mahmut Soydan, Celal Bayar, Fuat Umay, Reşit Saffet Ataman ve Emlak Bankası Genel Müdürü Hakkı Saffet Tan’dır. Doğru cevap D’dir.
Soru 61
Türkiye’nin kendi gümrükleri üzerindeki bağımsızlığına dair Lozan’daki kısıtlayıcı hükümler hangi tarihten itibaren yürürlükten kalkmıştır?
Seçenekler
A
1923
B
1925
C
1927
D
1929
E
1932
Açıklama:
Türkiye’nin bağımsız bir gümrük politikası izlemesi, Lozan Barış Antlaşması’nın ilgili hükümleri uyarınca 1929 yılına kadar ertelenmişti. Lozan’daki bu kısıtlayıcı hükümlerin 1929’da yürürlükten kaldırılmasıyla birlikte gümrük tarifeleri kontrol altına alınmış ve ardından kamu gelirlerinde ciddi bir artış sağlanmıştı. Doğru yanıt “D” şıkkıdır.
Soru 62
Başbakan İsmet Paşa devletçilik kavramını resmi manada ilk kez hangi tarihte kullanmıştır?
Seçenekler
A
1928
B
1929
C
1930
D
1931
E
1932
Açıklama:
Başbakan İsmet Paşa, 12 Şubat 1929’da yerli malları haftasının açılışı dolayısıyla yaptığı konuşmada, devletin, iktisadi hayata müdahalesinin gerekliliğinden bahsetmişti. İsmet Paşa, devletçilik kavramını da resmi anlamda ilk kez 30 Temmuz 1930’da Sivas nutkunda kullanmıştı. Doğru yanıt “C” şıkkıdır.
Soru 63
Atatürk ilk kez Halk Fırkası programının bir bileşeni olarak devletçiliğe ne zaman vurgu yapmıştır?
Seçenekler
A
1929
B
1930
C
1931
D
1932
E
1933
Açıklama:
1931 yılı Ocak ayında, Atatürk İzmir’de, “Fırkamızın takip ettiği program... iktisadi noktai nazardan devletçidir...” sözleriyle ilk kez Halk Fırkası programının bir bileşeni olarak devletçiliğe vurgu yapmıştı. Böylece devletçilik biçimsel anlamda da fırka programına girmişti. Doğru yanıt “C” şıkkıdır.
Soru 64
Türkiye’de devletçilik uygulamaları, en belirgin şekliyle hangi yılda başlamıştır?
Seçenekler
A
1930
B
1931
C
1932
D
1933
E
1934
Açıklama:
Türkiye’de devletçilik uygulamaları, en belirgin şekliyle 1932 yılında başlamıştı. 1932 Temmuz’unda devlete iktisadî konularda müdahale yetkisi veren sekiz kanun tasarısının Meclis’e sunulması devletçi iktisat politikaların başlangıcı kabul edilmektedir. Doğru yanıt “C” şıkkıdır.
Soru 65
1929 Ekonomik bunalımı sırasında fiyatı en çok düşen tarım ürünü hangisi olmuştur?
Seçenekler
A
Fındık
B
İncir
C
Pamuk
D
Üzüm
E
Buğday
Açıklama:
Ekonomik bunalım sırasında fiyatı en çok düşen tarım ürünü buğday olmuştu. Bir kilo buğdayın yıllık ortalama fiyatı, 1929’da 12,6 kuruştan 1931’de 4 kuruşa düşmüştü. Doğru yanıt “E” şıkkıdır.
Soru 66
I. Uşak
II. Alpullu
III. Turhal
IV. Eskişehir
Türkiye’de kurulan ilk şeker fabrikalarının kuruluş sırası hangisinde doğru olarak verilmiştir?
II. Alpullu
III. Turhal
IV. Eskişehir
Türkiye’de kurulan ilk şeker fabrikalarının kuruluş sırası hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
I-II-III-IV
B
I-II-IV-III
C
II-III-IV-I
D
III-II-I-IV
E
IV-III-II-I
Açıklama:
1926 yılında Uşak ve Alpullu’da kurulan şeker fabrikalarından sonra 5 Aralık 1933 tarihinde Eskişehir ve 19 Ekim 1934 tarihinde Turhal’da iki yeni şeker fabrikası faaliyete geçirilmişti. Doğru yanıt “A” şıkkıdır.
Soru 67
Türkiye Cumhuriyeti tarihindeki I. Beş Yıllık Sanayi Planı hangi tarihte yürürlüğe girmiştir?
Seçenekler
A
1930
B
1931
C
1932
D
1933
E
1934
Açıklama:
Çalışmalarını 1929 yılına kadar götürebileceğimiz Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı’nın hazırlıkları 1933 yılında tamamlanmış ve Sanayi Planı, 1934 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Doğru yanıt “E” şıkkıdır.
Soru 68
1938 yılında Toprak Mahsulleri Ofisi’nin kuruluşuna kadar devlet buğday piyasasına hangi kurum vasıtasıyla müdahale etmiştir?
Seçenekler
A
İş Bankası
B
Ziraat Bankası
C
Sümer Bank
D
Yüksek Ziraat Enstitüleri
E
Tarım Satış Kooperatifleri
Açıklama:
1938 yılına kadar buğday piyasasına Ziraat Bankası’nı kullanarak müdahale eden devlet, o tarihte taban fiyatlarını ilan etmek ve stok biriktirerek tarımsal ürünlere destekleme yapmak üzere Toprak Mahsulleri Ofisi’ni kurmuştur. Doğru yanıt “B” şıkkıdır.
Soru 69
I. Altyapı yatırımları
II. Sağlık
III. Eğitim
IV. Tarım sektörü
V. İnsan kaynakları yatırımları
Yukarıdakilerden hangileri Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı kapsamı içerisinde değildir?
II. Sağlık
III. Eğitim
IV. Tarım sektörü
V. İnsan kaynakları yatırımları
Yukarıdakilerden hangileri Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı kapsamı içerisinde değildir?
Seçenekler
A
I-II-III-IV-V
B
I-II-III-IV
C
I-II-III-V
D
I-V
E
II-III-V
Açıklama:
Plan, tüm sektörleri içeren bir kalkınma planı değildir, sadece devletin dar anlamda sınai yatırımlarını içermektedir. Özel girişim yatırımları gibi, merkezi devlet dışında kalan kamu otoritelerinin sınai yatırımları da plan dışında bırakılmıştır. Ayrıca, merkezi devletin, altyapı yatırımları, sağlık, eğitim, tarım sektörü ve insan kaynakları yatırımları da plana dahil edilmemişti. Doğru yanıt “A” şıkkıdır.
Soru 70
Türkiye’nin bağımsız bir gümrük politikası izlemesi hangi yıldan itibaren mümkün olmuştur?
Seçenekler
A
1927
B
1928
C
1929
D
1930
E
1931
Açıklama:
Türkiye’nin bağımsız bir gümrük politikası izlemesi, Lozan Barış Antlaşması’nın ilgili hükümleri uyarınca 1929 yılına kadar ertelenmişti. Lozan’daki bu kısıtlayıcı hükümlerin 1929’da yürürlükten kaldırılmasıyla birlikte gümrük tarifeleri kontrol altına alınmış ve ardından kamu gelirlerinde ciddi bir artış sağlanmıştı.
Soru 71
Hükümet,“Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında Kanun”la; ne zaman Türk parasının kıymetinin korunması hakkında önlemler alma yetkisi almış, dış borçların ödenmesini ertelemiş ve ithalatı kısmıştı?
Seçenekler
A
21 Ekim 1934
B
22 Kasım 1933
C
23 Aralık 1932
D
24 Ocak 1931
E
25 Şubat 1930
Açıklama:
Hükümet, 25 Şubat 1930 tarih ve 1567 sayılı “Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında Kanun”la; Türk parasının kıymetinin korunması hakkında önlemler alma yetkisi almış, dış borçların ödenmesini ertelemiş ve ithalatı kısmıştı.
Soru 72
Hükümetin buğday fiyatlarındaki kısa dönemli dalgalanmaların önlenmesi hedefleyerek hangi tarihte “Buğday Koruma Kanunu"nu çıkarmıştır?
Seçenekler
A
4 Ağustos 1931
B
3 Temmuz 1932
C
2 Haziran 1933
D
1 Mayıs 1934
E
30 Nisan 1935
Açıklama:
Hükümet de 3 Temmuz 1932 tarihinde 2056 sayılı “Buğday Koruma Kanunu”nu çıkarmıştı. Kanun ile buğday fiyatlarındaki kısa dönemli dalgalanmaların önlenmesi hedeflenmişti.
Soru 73
Tarımsal ürünler ile ilgili çıkarılan 3 Temmuz 1932 tarihli ve 2061 sayılı kanun aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Tarım Satış Kooperatileri Kanunu
B
Buğday Koruma Kanunu
C
Türkiye’de Afyon Yetiştiriciler Satış Birliği Kurulması Kanunu
D
Pul- luk Kullanımı İçin Bir Sermaye Oluşturulması- na Dair Kanun
E
Gümrük Tarife Kanunu
Açıklama:
Tarımsal ürünler ile ilgili çıkarılan bir başka kanun ise 3 Temmuz 1932 tarihli ve 2061 sayılı “Türkiye’de Afyon Yetiştiriciler Satış Birliği” kurulması hakkındaki kanundu.
Soru 74
Temel amacı, küçük üreticiyi örgütlemek ve bu kesimi özel girişimciliğin güçlü bir unsuru olarak ekonomik yaşama sokabilmek olan “Tarım Satış Kooperatifleri Kanunu” ne zaman çıkarılmıştır?
Seçenekler
A
1935
B
1934
C
1933
D
1932
E
1931
Açıklama:
Dönem içerisinde dikkati çeken bir başka faaliyet de kooperati eşmeyi teşvik etmeyi amaçlayan 1935 tarih ve 2834 sayılı “Tarım Satış Kooperatifleri Kanunu”nun çıkarılmasıdır. Kanun’un temel amacı, küçük üreticiyi örgütlemek ve bu kesimi özel girişimciliğin güçlü bir unsuru olarak ekonomik yaşama sokabilmekti.
Soru 75
1930’larda Türkiye topraklarının yüzde kaçında tarım yapılıyordu?
Seçenekler
A
% 14.5
B
% 13.6
C
% 12.7
D
% 11.8
E
% 10.9
Açıklama:
1930’larda Türkiye topraklarının % 10.9’unda tarım yapılırken, % 15 oranında da tarıma elverişli (yedek) arazi vardı.
Soru 76
Ziraat Vekâleti tarafından oluşturulmuş “pamuk yetiştirme planı” raporu doğrultusunda TBMM, “Merinos Koyunları Yetiştirilmesi ve Islah Edilmiş Pamuk Tohumları Üretilmesi” hakkındaki 2582 sayılı bir kanunu ne zaman çıkarmıştı?
Seçenekler
A
6 Ağustos 1933
B
5 Temmuz 1934
C
4 Haziran 1935
D
3 Mayıs 1936
E
2 Nisan 1937
Açıklama:
Ziraat Vekâleti tarafından “pamuk yetiştirme planı” isimli bir rapor oluşturulmuş ve 1934 yılında uygulamaya konulmuştu. Bu rapor doğrultusunda çeşitli kanunlar da kabul edilmişti. TBMM, 5 Temmuz 1934’te “Merinos Koyunları Yetiştirilmesi ve Islah Edilmiş Pamuk Tohumları Üretilmesi” hakkındaki 2582 sayılı bir kanunu çıkarmıştı.
Soru 77
“Milli İktisat ve Tasarruf Cemiyeti” Atatürk’ün himayesinde ne zaman kurulmuştur?
Seçenekler
A
Eylül 1926
B
Ekim 1927
C
Kasım 1928
D
Aralık 1929
E
Ocak 1930
Açıklama:
Dönem içinde hâkim olan korumacı-devletçi politikaların temeli “Milli İktisat ve Tasarruf Cemiyeti” ve 1930 Sanayi Kongresi ile atılmıştı. 1929 Aralık’ında, Atatürk’ün himayesinde kurulan “Milli İktisat ve Tasarruf Cemiyeti”nin yarı resmi bir nitelik taşıdığını belirtmek gerekir.
Soru 78
T.C. Merkez Bankası hangi tarihte resmen açılmıştır?
Seçenekler
A
3 Ekim 1931
B
4 Kasım 1932
C
5 Aralık 1933
D
6 Ocak 1934
E
7 Şubat 1935
Açıklama:
T.C. Merkez Bankası’nın kuruluşuna ilişkin hazırlıklar bir yıldan fazla sürmüştür. İcra Vekilleri Heyeti (Bakanlar Kurulu) bankanın ana nizamnamesini 1 Eylül 1931’de onaylamıştı. Banka, 3 Ekim 1931’de resmen açılmıştı.
Soru 79
1930-1938 yılları arasında Türkiye’nin dış ticaretindeki en önemli alıcıları sırasıyla aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
I-Almanya, II-Amerika, III-İngiltere, IV-İtalya
I-Almanya, II-Amerika, III-İngiltere, IV-İtalya
Seçenekler
A
IV, I, II, III
B
I, IV, II, III
C
I, III, IV, II
D
III, IV, I, II
E
I, II, III, IV
Açıklama:
1930-1938 yılları arasında Türkiye’nin dış ticaretindeki en önemli dört alıcısı sırasıyla, Almanya, İtalya, Amerika ve İngiltere’ydi.
Ünite 4
Soru 1
Mustafa Kemal Atatürk’e “ebedi başkan”, İsmet İnönü’ye de “değişmez genel başkan” unvanları hangi tarihli Kurultayda verilmiştir?
Seçenekler
A
1938
B
1939
C
1936
D
1935
E
1940
Açıklama:
CHP’nin 26 Aralık 1938 tarihli I. Olağanüstü Kurultay’ında yapılan tüzük değişikliğiyle Mustafa Kemal Atatürk’e “ebedi başkan”, İsmet İnönü’ye de “değişmez genel başkan” unvanları verilmişti.
Soru 2
Bir devletin kendi sınırlarına yakın soydaşlarının bulunduğu bölgeleri ilhak etmesine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Kominizm
B
Kapitalizm
C
Sömürgecilik
D
İrredantizm
E
Federe Devlet
Açıklama:
İrredantizm:İtalyanca irredantia (kayıp topraklar) kökünden gelen bu kavram, ilk olarak 19. yüzyıl İtalyan ulusal hareketi sırasında kullanılmaya başlandı. Bir devletin kendi sınırlarına yakın soydaşlarının bulunduğu bölgeleri ilhak etmesidir
Soru 3
İktisadi Buhran Vergisi kaç yılında yürürlüğe konulmuştur?
Seçenekler
A
1929
B
1930
C
1931
D
1932
E
1933
Açıklama:
iktisadi Buhran Vergisi
1929 dünya ekonomik krizinin etkilerini
azaltmak, azalan vergileri arttırmak için
1931 yılında yürürlüğe konulmuştur. Ge-
çici bir vergi olan İktisadi Buhran Vergisi,
çalışanların maaşlarından kesilmiştir. Ka-
zanç vergisi mükellefleri, ayda 30 TL ve
altında maaş alanlar, ziraatta çalışan işçiler
bu vergiden muaf tutulmuştur.
1929 dünya ekonomik krizinin etkilerini
azaltmak, azalan vergileri arttırmak için
1931 yılında yürürlüğe konulmuştur. Ge-
çici bir vergi olan İktisadi Buhran Vergisi,
çalışanların maaşlarından kesilmiştir. Ka-
zanç vergisi mükellefleri, ayda 30 TL ve
altında maaş alanlar, ziraatta çalışan işçiler
bu vergiden muaf tutulmuştur.
Soru 4
Aşağıdakilerden hangisi köyde oturan veya oturmamakla birlikte köyde maddi ilgisi bulunanlardan alınan dağıtmalı bir çeşit genel gelir vergisi niteliğindedir?
Seçenekler
A
Salma Vergisi
B
Öşür Vergisi
C
Toprak Vergisi
D
Ayakbastı Vergisi
E
Tarım Vergisi
Açıklama:
Salma Yöntemi
Kavram olarak salma, köy ihtiyar heyetince salınan bir aile vergisidir. Salma, köy mahallî hizmetlerini karşılamak üzere köyde oturan veya oturmamakla birlikte köyde maddi ilgisi bulunanlardan alınan dağıtmalı bir çeşit genel gelir vergisi niteliğinde ve herkesin ödeme gücüne göre aile itibariyle koyulacak bir vergidir. Burada alınacak vergi miktarını belirleyecek kişi köyün muhtarıdır. Böylece kavram vergi belirleyiciliğinde kanaat yetkisini öne çıkarmaktadır.
Kavram olarak salma, köy ihtiyar heyetince salınan bir aile vergisidir. Salma, köy mahallî hizmetlerini karşılamak üzere köyde oturan veya oturmamakla birlikte köyde maddi ilgisi bulunanlardan alınan dağıtmalı bir çeşit genel gelir vergisi niteliğinde ve herkesin ödeme gücüne göre aile itibariyle koyulacak bir vergidir. Burada alınacak vergi miktarını belirleyecek kişi köyün muhtarıdır. Böylece kavram vergi belirleyiciliğinde kanaat yetkisini öne çıkarmaktadır.
Soru 5
Aşağıdakilerden hangisi ikinci Dünya Savaşı’nın Türkiye’deki sektörel faaliyete etkilerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Hammadde ithalatında meydana gelen artış
B
Tarımsal makine ithalatının durması
C
Emisyon oranlarındaki artış
D
Hammadde ihracatında meydana gelen artış
E
Kredi taleplerinin yükselmesi
Açıklama:
Hammadde ithalatında meydana gelen artış ikinci Dünya Savaşı’nın Türkiye’deki sektörel faaliyete etkilerinden biri değildir
Soru 6
Milli Korunma Kanunu hangi hükümet döneminde yürürlüğe konulmuştur?
Seçenekler
A
Recep Peker Hükümeti
B
Şükrü Saracoğlu Hükümeti
C
Refik Saydam Hükümeti
D
ismet inönü Hükümeti
E
Celal Bayar Hükümeti
Açıklama:
Milli Korunma Kanunu hangi Refik Saydam Hükümeti döneminde yürürlüğe konulmuştur.
Soru 7
Aşağıdakilerden hangisi Refik Saydam Hükümeti döneminde gerçekleştirilen ekonomi faaliyetlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Toprak Mahsulleri Vergisi Kanunu’nun yürürlüğe konulması
B
Ticareti devlet denetimine almak
C
Fiyat sınırlaması uygulamak
D
Ticaret Ofisi’nin kurulması
E
Ekmeğin karneye bağlanması
Açıklama:
Toprak Mahsulleri Vergisi Kanunu’nun yürürlüğe konulması Refik Saydam Hükümeti döneminde gerçekleştirilen ekonomi faaliyetlerinden biri değildir
Soru 8
Aşağıdaki sektörlerden hangisi ikinci Dünya Savaşı yıllarında gelişme kaydetmiştir?
Seçenekler
A
Maden ihracatı
B
Tarımsal makine ithalatı
C
Eğitim ve altyapı yatırımları
D
Tarımsal üretim
E
Çiftlik hayvanlarının üretimi
Açıklama:
Maden İhracatı ikinci Dünya Savaşı yıllarında gelişme kaydetmiştir.
Soru 9
Aşağıdakilerden olaylardan hangisi ikinci Dünya Savaşı yıllarında Türkiye’nin dış politika hamlelerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Almanlara krom madeninin satışı
B
Türk-Alman Saldırmazlık Antlaşması’nın imzalanması
C
Ödünç Verme ve Kiralama Yasası’nı boykot kararı
D
Türkiye’nin, Alman ticaret gemilerinin tamamının geçişini engelleyeceğini bildirmesi
E
Türk, Ingiliz, Fransız Üçlü Antlaşması’nın imzalanması
Açıklama:
Ödünç Verme ve Kiralama Yasası’nı boykot kararı, ikinci Dünya Savaşı yıllarında Türkiye’nin dış politika hamlelerinden biri değildir
Soru 10
Aşağıdakilerden hangisi Milli Korunma Kanunu’nun sonuçlarından biridir?
Seçenekler
A
iş kazalarında meydana gelen artış
B
Köyden kente göç
C
Emlak kiralarında meydana gelen artışlar
D
Sanayi ve maden işletmelerinin yabancı yatırımcılara satışı
E
Tarımsal ürün ihracat oranlarında ortaya çıkan yüksek rakamlar
Açıklama:
iş kazalarında meydana gelen artış, Milli Korunma Kanunu’nun sonuçlarından biridir.
Soru 11
Celal Bayar, 25 Ocak 1939’da başbakanlık görevinden istifa etmesinin sebebi hangi seçenekte yer almaktadır?
Seçenekler
A
İkinci Dünya Savaşı’nın başlayacak olması
B
Liberal ekonomi politikalarını savunması
C
Dış politikada görüş farklılıklarının ortaya çıkması
D
Ekonomik kriz
E
Toplumsal uzlaşı arayışı
Açıklama:
İstifanın nedeni Celal Bayar'ın liberal malî ve iktisadî politikaları savunmasıydı. Bu nedenle devletçi görüşleriyle bilinen Cumhurbaşkanı İnönü'yle ters düşmüştür. İnönü aynı gün İçişleri Bakanı Dr. Refik Saydam'ı hükumeti kurmakla görevlendirmiştir. Saydam hükumet programında iktisadi alandaki çalışmaların devletçilik ilkesine dayandırılacağını belirtmiştir. Doğru cevap B seçneğidir.
Soru 12
- İçişleri bakanının parti genel sekreteri olma zorunluluğunun kaldırılması
- Valilerin parti il başkanı olma zorunluluğunun kaldırılması
- Varlık vergisinin uygulanması
- Parti içinde "müstakil Grup" kurulması
- Milli korunma kanunun kabulü
Seçenekler
A
I-III-IV
B
I-II-IV
C
III-IV
D
I
E
II-IV
Açıklama:
İçişleri Bakanı'nın parti genel sekreteri olması zorunluluğunun kaldırılması, illerde valilerin il başkanı olması sistemine son verilmesi, parti müfettişliklerinin oluşturulması ve TBMM'de denetimi sağlayabilmek amacıyla parti içinde "müstakil grup" kurulması gibi değişiklikler ile otoriter rejimin yumuşatılması hedeflenmiştir. Bu durum aynı zamanda parti-devlet bütünleşmesinin hafifletilmesi anlamına da gelmiştir. Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 13
Türkiye II. Dünya Savaşı'nda izlediği denge politikasında Almanya ve Sovyetler Birliği’ne karşı hangi ülkeler ile işbirliğine gitmiştir?
Seçenekler
A
İtalya-İngiltere
B
Bulgaristan-Yunanistan
C
Almanya-Sovyetler Birliği
D
Fransa-İtalya
E
İngiltere-ABD
Açıklama:
Türkiye jeopolitik konumundan ötürü hem Mihver hem de Müttefik devletler tarafından savaşa sokulmak istenmiştir. Türkiye'nin Almanya ve Sovyetler Birliği'ne karşı izlediği politikanın denge unsurunu ABD ve İngiltere oluşturmuştur.
Soru 14
Bir devletin kendi sınırlarına yakın soydaşlarının bulunduğu bölgeleri ilhak etmesi hangi kavramla ifade edilmektedir?
Seçenekler
A
Emperyalizm
B
Merkantalizm
C
İrredantizm
D
Teraryum
E
Bolşevizm
Açıklama:
İtalyanca irredantia (kayıp topraklar) kökünden gelen bu kavram, ilk olarak 19. yüzyıl İtalyan ulusal hareketi sırasında kullanılmaya başlandı. Bir devletin kendi sınırlarına yakın soydaşlarının bulunduğu bölgeleri ilhak etmesidir. Doğru yanıt C seçeneğidir.
Soru 15
Türkiye'nin Fransa ve İngiltere ile yaptığı Üçlü İttifak Antlaşmasına göre bu üç ülkeden herhangi birine Akdeniz'de saldırı olması durumunda taraflar birbirlerine her türlü yardımı gerçekleştirmeyi taahhüt etmiştir. Hangi istisnai durumda anlaşmada belirtilen şartlar uygulanmayacaktır?
Seçenekler
A
Türkiye'nin Almanya ile ticarete devam etmesi durumunda
B
Türkiye'nin boğazları savaş gemilerine açması durumunda
C
Türkiye'nin Müttefik devlet ile savaşa girmemesi durumunda
D
Sovyetler Birliği'nin Türkiye'yi işgal etmesi durumunda
E
Türkiye'nin Sovyetlerle savaşa girmesine neden olması durumunda
Açıklama:
Türkiye, Almanya ve Sovyetler Birliği tarafından imzalanan saldırmazlık anlaşması sonrasında kendini korumak için İngiltere ve Fransa ile Üçlü İttifak Antlaşmasını imzalamıştır. Bu doğrultuda üç ülke Akdeniz'de olası bir saldırı durumunda birbirlerine yardım etmeyi kabul etmişlerdir. Ancak Türkiye'nin kendisini Sovyetler Birliği'ne karşı savaşa sokacağı durumlarda antlaşmanın uygulanmamasını taraflar kabul etmiştir. Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 16
II. Dünya Savaş'ında ABD, Türkiye’ye hangi nedenle ekonomik yaptırım uygulamıştır?
Seçenekler
A
Türkiye'nin I. Dünya Savaş'ında Almanya ile birlikte savaşmış olması
B
Türkiye'nin insan hakları ve demokrasi konusunda ilerleme kaydetmemesi
C
Türkiye'nin savaş sırasında aldığı borçların artması
D
İtalya'nın Yunanistan'ı işgali sırasından Üçlü İttifak Anlaşması kapsamında Türkiye'nin Yunanistan'a yardım etmemiş olması
E
Türkiye'nin savaş sırasından Almanya ile işbirliğini sürdürmesi
Açıklama:
Almanlarla yapılan saldırmazlık ve krom satışı antlaşmalarının ardından Türk-Amerikan ilişkilerinde gerginlik yaşanmıştır. ABD, yapılan antlaşmaların Türk politikasının dengeli olmadığını gösterdiğini düşünerek Türkiye’ye ekonomik yaptırımlar uygulamıştır. Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 17
II. Dünya Savaşı yıllarında Türkiye’de enflasyonun artmasının temel sebebi hangi seçenekte yer almaktadır?
Seçenekler
A
Savaş nedeni ile tüketimin azalması
B
Dünya ticaretinin düşüş göstermesi
C
Faizlerin yüksek olması
D
Dolaşımdaki para miktarının artması
E
İhraç fazlası malların iç pazarda satışa sunulması
Açıklama:
Savaş ekonomisinin hakim olduğu bu yıllarda ihtiyaçların giderilmesi için para arzı arttırılmış ancak bu durum enflasyonun artmasına dolayısıyla halkın fakirleşmesine neden olmuştur. 1938 yılında tedavülde olan para miktarı 219.000.000 lira iken 1946’da bu miktar 975.000.000 liraya ulaşmıştır.
Soru 18
II. Dünya Savaşı yıllarında Türkiye'de enflasyonu kontrol altına almak için hangi yöntem uygulanmıştır?
Seçenekler
A
Sıkı maliye politikası
B
Dolaşımdaki para miktarının azaltılması
C
ABD’den borç alınması
D
Talep enflasyonunu düşürmek için faizlerin arttırılması
E
Polis denetimli ekonomik kontrollerin gerçekleştirilmesi
Açıklama:
Enflasyonist gelişim tablosunu kontrol etmek için ülkede polis denetimli ekonomik kontroller uygulanmıştır. Ekonomik tedbirler ise spekülasyonu, karaborsayı ve soygunu beraberinde getirmiştir. Savaş ekonomisinin olası her türlü ağır koşulları halka yüklenmişken, hükumetlerin aldığı polis denetimli bu alternatif tedbirler istenilen sonuçlarını getirmemiştir. Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 19
Milli Korunma Kanunu ile hükümete, piyasanın her sahasına tam anlamıyla müdahale etme yetkisi verilmiştir. Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde Milli Korunma Kanunu’nun uygulanmasının nihai sonucu yer alır?
Seçenekler
A
İthalatın artması
B
İhracatın artması
C
Karaborsanın artması
D
Fiyatların düşmesi
E
Kişi başına düşen gelirin artması
Açıklama:
İlgili kanun ile hükumet, ürünlere el koyabilme ve ihtiyacı olan kuruluşlara el koyduğu bu ürünleri üzerine kâr koymadan verebilme yetkisine sahiptir. Ayrıca bazı ürünlerin yurt dışına çıkışını yasaklayarak ihracata el koyabilmekte, ithal edilecek ürünlerin de belirlemesini yapabilme gibi serbest piyasanın hoşuna gitmeyecek yetkilere sahip olmuştur. Bu durum ürünlerin piyasadan çekilerek karaborsada işlem görmesine neden olmuştur. Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 20
Aşağıdakilerden hangisi Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün "ebedi başkan" İsmet İnönü'nün de "değişmez genel başkan" unvanlarını aldıkları kurultaydır?
Seçenekler
A
1. Kurultay (4 Eylül 1919)
B
3. Kurultay (10 Mayıs 1931)
C
5. Kurultay (29 Mayıs 1939)
D
4. Kurultay (9 Mayıs 1935)
E
1. Olağanüstü Kurultay (26 Aralık 1938)
Açıklama:
CHP’nin 26 Aralık 1938 tarihli I. Olağanüstü Kurultay’ında yapılan tüzük değişikliğiyle Mustafa Kemal Atatürk’e “ebedi başkan”, İsmet İnönü’ye de “değişmez genel başkan” unvanları verilmişti. Kongre’den sonra da Mustafa Kemal Atatürk’e “ebedi şef”, İsmet İnönü’ye de yaygın bir şekilde “milli şef” denilmeye başlanmıştı.
Soru 21
Aşağıdakilerden hangisi Gazi Mustafa Kemal Atatürk'le birlikte Samsun'a çıkmış, İçişleri Bakanlığı, CHP Genel Sekreterliği ve Kızılay Başkanlığı görevlerini de üstlenmiş başbakandır?
Seçenekler
A
Fethi Okyar
B
Refik Saydam
C
Şükrü Saracoğlu
D
Adnan Menderes
E
Celal Bayar
Açıklama:
Dr. Refik Saydam, 8 Eylül 1881 tarihinde dünyaya geldi. Balkan Savaşları ve I. Dünya Savaşı’nda ordu bünyesinde tifo, dizanteri, veba ve kolera hastalıklarıyla mücadele etti ve tifüse karşı geliştirdiği aşıyla tıp literatürüne girdi. 1919 yılında 9. Kolordu Sağlık Müfettişi Muavinliği görevi ile Mustafa Kemal Atatürk’ün yanında Samsun’a çıktı. Erzurum ve Sivas Kongrelerine katıldı. Birinci TBMM’ne Doğubayazıt milletvekili olarak girdi, 1923 seçimlerinde de İstanbul milletvekili olarak üyeliğini sürdürdü. Cumhuriyet döneminde sağlık alanında birçok alışma yaptı. 1938 yılından sonra İçişleri Bakanlığı, CHP Genel Sekreterliği ve Kızılay Başkanlığı görevlerini yerine getirdi. 1939-1942 yılları arasında Başbakanlık yaptı. 8 Temmuz 1942 tarihinde bir inceleme gezisi sırasında kalp krizi geçirerek hayatını kaybetti.
Soru 22
Köy enstitüleri aşağıdaki cumhurbaşkanlarından hangisi döneminde kurulmuştur?
Seçenekler
A
Mustafa Kemal Atatürk
B
Celal Bayar
C
İsmet İnönü
D
Fahri Korutürk
E
Cemal Gürsel
Açıklama:
İsmet İnönü cumhurbaşkanı olunca, Cumhuriyet ideolojisini köylere ulaştırmak için Halkodaları oluşturmuş ve Köy Enstitülerini kurmuştur.
Soru 23
Recep Peker'in başkanlığında kurulan komisyonun hazırladığı ''Milli Korunma Kanunu'' hangi yıl T.B.M.M. 'de kabul edilmiştir?
Seçenekler
A
1940
B
1939
C
1942
D
1941
E
1945
Açıklama:
Recep Peker’in başkanlığında bir komisyonun kurulmuş,Peker'in başkanlığındaki bu komisyon, bir metin hazırlayarak “Milli Korunma Kanunu” başlığıyla Meclis’e sunmuştur.
Kanun tasarısı üzerinde yapılan tartışmaların sonucunda, 18 Ocak 1940 tarihinde Meclis’te kabul edilerek
kanunlaşmıştır
Kanun tasarısı üzerinde yapılan tartışmaların sonucunda, 18 Ocak 1940 tarihinde Meclis’te kabul edilerek
kanunlaşmıştır
Soru 24
Milli Korunma Kanunu hangi başbakan döneminde çıkartılmıştır?
Seçenekler
A
Celal Bayar
B
Refik Saydam
C
Şükrü Saraçoğlu
D
Recep Peker
E
Hasan Saka
Açıklama:
18 Ocak 1940’ta Başbakan Refik Saydam döneminde; Hükümete bu amaçla geniş yetkiler vermek için “Milli Korunma Kanunu” çıkartılmıştır.
Soru 25
Türk-Alman Saldırmazlık Antlaşması hangi tarihte imzalanmıştır?
Seçenekler
A
5 Kasım 1943
B
24 Şubat 1942
C
7 Mayıs 1945
D
18 Haziran 1941
E
1 Ocak 1944
Açıklama:
Almanya, Sovyetlere saldırmadan önce güney kanadını güvenceye almak için etrafını kuşattığı Türkiye’ye bir antlaşma önermiştir. Böylece 18 Haziran 1941’de Türk-Alman Saldırmazlık Antlaşması imzalanmıştır.
Soru 26
Aşağıdakilerden hangisi Mihver devletlerinden biridir?
Seçenekler
A
İngiltere
B
Rusya
C
Türkiye
D
Fransa
E
Almanya
Açıklama:
Mihver devletleri (Almanya, İtalya ve sonradan da Japonya) Sovyetler vasıtasıyla Türkiye’yi İngiltere ve Fransa’dan uzaklaştırma
çabası içine girmişti.
çabası içine girmişti.
Soru 27
Ödünç Verme ve Kiralama Yasası aşağıdaki devletlerden hangisinin destek programıdır?
Seçenekler
A
ABD
B
İngiltere
C
Fransa
D
Almanya
E
Rusya
Açıklama:
Ödünç Verme ve Kiralama Yasası (LendLease)
ABD’nin Mihver devletlerine karşı 1941-
1945 yılları arasında Müttefik ülkelere
savaş malzemesi sağlamak için geliştirdiği
destek programıdır.
ABD’nin Mihver devletlerine karşı 1941-
1945 yılları arasında Müttefik ülkelere
savaş malzemesi sağlamak için geliştirdiği
destek programıdır.
Soru 28
II. Dünya Savaşı aşağıdaki devletlerin hangisinin teslim olmasıyla resmen sona ermiştir?
Seçenekler
A
Rusya
B
ABD
C
İngiltere
D
Fransa
E
Almanya
Açıklama:
7 Mayıs 1945’te Almanya’nın ve 14 Ağustos’ta da Japonya’nın teslim olmasıyla II. Dünya Savaşı resmen sona ermiştir.
Soru 29
İktisadi Buhran Vergisi hangi yıl yürürlüğe konulmuştur?
Seçenekler
A
1929
B
1930
C
1932
D
1931
E
1928
Açıklama:
İktisadi Buhran Vergisi 1929 dünya ekonomik krizinin etkilerini azaltmak, azalan vergileri arttırmak için
1931 yılında yürürlüğe konulmuştur. Geçici bir vergi olan İktisadi Buhran Vergisi, çalışanların maaşlarından kesilmiştir. Kazanç vergisi mükellefleri, ayda 30 TL ve
altında maaş alanlar, ziraatta çalışan işçiler
bu vergiden muaf tutulmuştur.
1931 yılında yürürlüğe konulmuştur. Geçici bir vergi olan İktisadi Buhran Vergisi, çalışanların maaşlarından kesilmiştir. Kazanç vergisi mükellefleri, ayda 30 TL ve
altında maaş alanlar, ziraatta çalışan işçiler
bu vergiden muaf tutulmuştur.
Soru 30
Aşağıdakilerden hangisi dönemin Başbakanı Celal Bayar'ın Cumhurbaşkanı İsmet İnönü ile ters düştüğü konudur?
Seçenekler
A
Devletçiliği savunması
B
SSBC ile ilişkileri geliştirmeyi savunması
C
Liberal ekonomi politikalarını savunması
D
Varlık Vergisi Kanunu'na karşı olması
E
Yabancı yatırımlara karşı olması
Açıklama:
Celal Bayar, 25 Ocak 1939’da başbakanlık görevinden istifa etti. CHP, bu tarihte seçimlerin yenilenmesi kararını aldı. Bu istifanın asıl nedeni Celal Bayar’ın liberal mali ve iktisadi politikaları savunmasıydı. Bu nedenle devletçi görüşleriyle bilinen Cumhurbaşkanı İnönü’yle ters düşüyordu. Doğru cevap C'dir.
Soru 31
İkinci Dünya Savaşı döneminde Türkiye'nin de yararlanmış olduğu Ödünç Verme ve Kiralama Yasası hangi devlet tarafından çıkartılmıştır?
Seçenekler
A
İngiltere
B
Fransa
C
SSCB
D
ABD
E
Almanya
Açıklama:
Ödünç Verme ve Kiralama Yasası (Lend- Lease) ABD’nin Mihver devletlerine karşı 1941- 1945 yılları arasında Müttefik ülkelere savaş malzemesi sağlamak için geliştirdiği destek programıdır. ABD Başkanı bu yasayla, silah, hammadde, yedek parça ve teçhizat gibi stratejik malzemenin Müttefik ülkelere satışı, ödünç verilmesi, kiralanması ya da transferi konusunda yetkilendirilmiştir. Bu dönemde yasa kapsamında Türkiye’ye 95 milyon dolarlık savaş malzemesi verilmiştir. Doğru cevap D'dir.
Soru 32
Aşağıdakilerden hangisi İaşe Müsteşarlığı'nın kuruluş amacını ifade eder?
Seçenekler
A
Üreticilerin hangi mallardan ne kadar üretebileceğini belirlemek
B
Ürünleri üreticilerden ucuza alıp aynı fiyata tüketiciye satmak
C
Satıcıların hangi ürünü hangi fiyata satabileceğini belirlemek
D
Tüketicilerin hangi maldan ne kadar alabileceğini belirlemek
E
Planlı ekonomiye geçişin altyapısını sağlamak
Açıklama:
2. Dünya Savaşı döneminde devletin özel girişim üzerinde denetimini sağlamak üzere Ticaret Vekaleti’ne bağlı olarak çalışacak “İaşe Müsteşarlığı” kurulmuştur. Müsteşarlığın kurulmasının nedeni metayı üreticiden düşük fiyatla almak ve aldığı bu ürünü tüketiciye aynı düşük fiyat oranıyla satmaktı. Doğru cevap B'dir.
Soru 33
Aşağıdakilerden hangisi İkinci Dünya Savaşı sırasında Türkiye'nin ekonomi alanında yaptığı en önemli düzenlemedir?
Seçenekler
A
Varlık Vergisi Kanunu'nun yürürlüğe konulması
B
Ticaret Ofisi'nin kurulması
C
İaşe Müsteşarlığı'nın kurulması
D
Ekmeğin karneye bağlanması
E
Milli Koruma Kanunu'nun yürürlüğe konulması
Açıklama:
Hükümet, İkinci Dünya Savaşı sırasında toplumun ihtiyaçlarına cevap vermek için bazı yeni iktisadi önlemlere ihtiyaç duymuştur. Bu önlemlerden biri olan Milli Korunma Kanunu için, savaş döneminin en önemli düzenlemesi denilebilir. Ona bu derece önem atfedilmesinin nedeni ise, bu dönemde alınan bütün kararların bu kanuna dayanılarak çıkarılmasından ileri gelmektedir. Doğru cevap E'dir.
Soru 34
Milli Koruma Kanunu hangi yıla kadar yürürlükte kalmıştır?
Seçenekler
A
1945
B
1950
C
1955
D
1960
E
1965
Açıklama:
Milli Koruma Kanunu çeşitli değişikliklerle 15 Haziran 1960 tarihine kadar yürürlükte kalmıştır. Bu süre boyunca Hükümetler ekonomik yaşamı etkileyen birçok karar almıştır. Doğru cevap D'dir.
Soru 35
Varlık Vergisi Kanunu'nun teknik gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ekonomik adaletsizlikleri düzeltmek
B
Üretim miktarını artırmak
C
Türk lirasının düşen değerini yükseltmek
D
Lüks tüketimi kısıtlamak
E
Dış ticaret açığını azaltmak
Açıklama:
Varlık Vergisi Kanunu'nun teknik amacı Türk lirasının düşen değerini yükseltmektir. Yani piyasada bol miktarda bulunan banknot liranın değerini düşürürken, Varlık Vergisi üzerinden oldukça kısa bir süre içinde ve büyük miktarlarda banknotun piyasadan çekilecek olması, liranın değerinin yeniden artmasını sağlayacaktı. Doğru cevap C'dir.
Soru 36
Aşağıdakilerden hangisi Varlık Vergisinin tespit yöntemi olarak kullanılmıştır?
Seçenekler
A
Götürü usül
B
Salma yöntemi
C
Beyanname yöntemi
D
Karine yöntemi
E
Basit Usül
Açıklama:
Varlık Vergisi mükelleflerinin ödeyecekleri vergi miktarı il ve ilçelerde oluşturulan komisyonlar tarafından belirlenecekti. Komisyon vergi tespit işlemlerini salma yöntemiyle yani, kendi edinecekleri kanaate göre yapacaklardı. Bununla birlikte komisyonun vergi tespit işleminde aldığı kararlar nihai olduğu için, bu kararlara itiraz hakkı da yoktu. Doğru cevap B'dir.
Soru 37
Aşağıdaki vergilerden hangisi kaldırılan Aşar Vergisi'nin yarattığı boşluğu doldurmak için konulmuştur?
Seçenekler
A
Kurumlar Vergisi
B
Varlık Vergisi
C
Kazanç Vergisi
D
İktisadi Buhran Vergisi
E
Toprak Mahsulleri Vergisi
Açıklama:
Aşar Vergisi’nin kaldırılmasından beri Türkiye’de milli gelirin neredeyse yarısını oluşturan tarımsal alanlardan herhangi doyurucu bir vergi alınmamıştır. Bununla birlikte savaş yıllarında, önemli kazançlar elde etmiş büyük toprak sahiplerinin gelirlerinin vergilendirilmesi de yapılmamıştır. Bu amaçla 1944 yılında Toprak Mahsulleri Vergisi Kanunu kabul edilmiş ve yürürlüğe konulmuştur. Doğru cevap E'dir.
Soru 38
İkinci Dünya Savaşı sırasında, Türkiye'nin çıkarttığı aşağıdaki madenlerden hangisine yönelik dış talep daha çok artmıştır?
Seçenekler
A
Krom
B
Bakır
C
Civa
D
Bor
E
Mermer
Açıklama:
İkinci Dünya Savaşı yıllarında Türkiye’nin ürettiği ürünlere, gıda maddelerine ve özellikle savaş sanayinde önemli bir maden olan kroma olan talep artmıştır. Doğru cevap A'dır.
Soru 39
Türkiye İkinci Dünya Savaşı sırasında seferberlik masraflarını ağırlıklı olarak hangi yöntemle karşılamıştır?
Seçenekler
A
Hibe ve bağışlar
B
İç borçlanma
C
Dış borçlanma
D
Emisyon
E
Vergi gelirleri
Açıklama:
Türkiye savaş yıllarında seferberlik masraflarının büyük bir kısmını emisyonla karşılamıştır. Savaş döneminde banknot ve madeni paralardan oluşan para arzı 7 yılda %322 oranında artış göstermiştir. Doğru cevap D'dir.
Soru 40
Mevcut bütçe imkanları ile ordunun ve kentli nüfusun temel beslenme ihtiyacını karşılama için ticareti devlet denetimi altına alma ve sıkı polis denetimli bir fiyat sınırlaması uygulama politikası hangi hükümet döneminde uygulamaya konulmuştur?
Seçenekler
A
İsmet İnönü Hükümeti
B
Refik Saydam Hükümeti
C
Recep Peker Hükümeti
D
Şükrü Saracoğlu Hükümeti
E
Celal Bayar Hükümeti
Açıklama:
HÜKÜMETLER VE EKONOMİK POLİTİKANIN BELİRLENMESİ
Refik Saydam Hükümeti
Celal Bayar’ın görevinden istifa etmesinden sonra 25 Ocak 1939 tarihinde başbakanlığa getirilen Refik Saydam, savaşın başlarında izleyebileceği iki farklı politika ile karşı karşıya kalmıştır. Bunlardan ilki, mevcut bütçe imkânları ile ordunun ve kentli nüfusun temel beslenme ihtiyacını karşılama için ticareti devlet denetimi altına almak ve sıkı polis denetimli bir fiyat sınırlaması uygulamaktı. İkinci ise, iç ve dış piyasalarda savaş kıtlıklarından doğan talep artışlarının çiftçi ve sanayici için yaratacağı kamçılayıcı etkisinden yararlanmak amacıyla fiyatlar ve piyasa şartları üzerindeki kontrollerden olabildiğince kaçınmaktı. Ve üretimi teşvik edecek açık enflasyonist artışa da büyük ölçüde katlanmaktı (Boratav, 1982:221). Refik Saydam Hükümeti bu iki politikadan ilkini izlemiş, onun ardından gelen Saraçoğlu Hükümeti ise ikinci politika yönünde adım atmıştır.
Refik Saydam Hükümeti
Celal Bayar’ın görevinden istifa etmesinden sonra 25 Ocak 1939 tarihinde başbakanlığa getirilen Refik Saydam, savaşın başlarında izleyebileceği iki farklı politika ile karşı karşıya kalmıştır. Bunlardan ilki, mevcut bütçe imkânları ile ordunun ve kentli nüfusun temel beslenme ihtiyacını karşılama için ticareti devlet denetimi altına almak ve sıkı polis denetimli bir fiyat sınırlaması uygulamaktı. İkinci ise, iç ve dış piyasalarda savaş kıtlıklarından doğan talep artışlarının çiftçi ve sanayici için yaratacağı kamçılayıcı etkisinden yararlanmak amacıyla fiyatlar ve piyasa şartları üzerindeki kontrollerden olabildiğince kaçınmaktı. Ve üretimi teşvik edecek açık enflasyonist artışa da büyük ölçüde katlanmaktı (Boratav, 1982:221). Refik Saydam Hükümeti bu iki politikadan ilkini izlemiş, onun ardından gelen Saraçoğlu Hükümeti ise ikinci politika yönünde adım atmıştır.
Soru 41
Devletçi görüşleriyle bilinen Cumhurbaşkanı İnönü’yle ters düşen, liberal malî ve iktisadî politikaları savunması nedeniyle 25 Ocak 1939’da başbakanlık görevinden istifa eden kişi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İsmet İnönü
B
Refik Saydam
C
Recep Peker
D
Şükrü Saracoğlu
E
Celal Bayar
Açıklama:
İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI’NDA İZLENEN İÇ VE DIŞ POLİTİKA
İç Politika
Celal Bayar, 25 Ocak 1939’da başbakanlık görevinden istifa etti. CHP, bu tarihte seçimlerin yenilenmesi kararını aldı. Bu istifanın asıl nedeni Celal Bayar’ın liberal malî ve iktisadî politikaları savunmasıydı. Bu nedenle devletçi görüşleriyle bilinen Cumhurbaşkanı İnönü’yle ters düşüyordu. Cumhurbaşkanı İnönü, aynı gün İçişleri Bakanı Dr. Refik Saydamı hükümeti kurmakla görevlendirdi.
İç Politika
Celal Bayar, 25 Ocak 1939’da başbakanlık görevinden istifa etti. CHP, bu tarihte seçimlerin yenilenmesi kararını aldı. Bu istifanın asıl nedeni Celal Bayar’ın liberal malî ve iktisadî politikaları savunmasıydı. Bu nedenle devletçi görüşleriyle bilinen Cumhurbaşkanı İnönü’yle ters düşüyordu. Cumhurbaşkanı İnönü, aynı gün İçişleri Bakanı Dr. Refik Saydamı hükümeti kurmakla görevlendirdi.
Soru 42
Aşağıdakilerden hangisi Milli Korunma Kanunu’nun kabul edildiği tarihtir?
Seçenekler
A
18 Ocak 1940
B
12 Kasım 1942
C
26 Nisan 1944
D
15 Mayıs 1947
E
1 Nisan 1960
Açıklama:
HÜKÜMETLER VE EKONOMİK POLİTİKANIN BELİRLENMESİ
Milli Korunma Kanunu
Refik Saydam Hükümeti, II. Dünya Savaşı başlamadan önce savaşın yaratacağı olası ekonomik tahribatı öngörerek ülkedeki ekonomik dengelerin nasıl korunacağına ilişkin bir takım hazırlıkları başlatma gereği duymuştur. Bu amaçla Hükümet, aralarında eski Kadro Dergisi üyelerinin de bulunduğu Sanayi Tetkik Heyeti’ne bir rapor hazırlatmıştır. Bu rapor “Müdafaa Ekonomisi” adını taşımıştır. Uzmanlar grubu tarafından hazırlanan bu rapor, 1939 yılı sonunda Başbakanlık makamına sunulmuştur. Saydam Hükümeti, raporun sunulmasıyla birlikte, mevcut rapora dayanarak Meclis’ten bir yasa tasarısı hazırlanmasını istemiştir. Aynı zamanda “Milli İktisat Kanunu” adlı bir tasarıyı da Meclis’e göndermiştir. Meclis’e gönderilen bu tasarı, emek, tasarruf, mülk edinme ve şirket kurma özgürlüklerini kısıtlayan yetkileri Hükümet’e vermektedir. Özgürlüklerin kısıtlanması söz konusu olduğundan metnin anayasaya aykırı olup olmadığı tartışılmıştır. Hal böyle olunca Meclis içinde tasarıya karşı bir muhalefet de doğmuştur. Oluşan direnci kırmak için Recep Peker’in başkanlığında bir komisyonun kurulması kararlaştırılmıştır. Peker’in başkanlığındaki bu komisyon, bir metin hazırlayarak “Milli Korunma Kanunu” başlığıyla Meclis’e sunmuştur. Kanun tasarısı üzerinde yapılan tartışmaların sonucunda, 18 Ocak 1940 tarihinde Meclis’te kabul edilerek kanunlaşmıştır (Çavdar, 2003:314).
Milli Korunma Kanunu
Refik Saydam Hükümeti, II. Dünya Savaşı başlamadan önce savaşın yaratacağı olası ekonomik tahribatı öngörerek ülkedeki ekonomik dengelerin nasıl korunacağına ilişkin bir takım hazırlıkları başlatma gereği duymuştur. Bu amaçla Hükümet, aralarında eski Kadro Dergisi üyelerinin de bulunduğu Sanayi Tetkik Heyeti’ne bir rapor hazırlatmıştır. Bu rapor “Müdafaa Ekonomisi” adını taşımıştır. Uzmanlar grubu tarafından hazırlanan bu rapor, 1939 yılı sonunda Başbakanlık makamına sunulmuştur. Saydam Hükümeti, raporun sunulmasıyla birlikte, mevcut rapora dayanarak Meclis’ten bir yasa tasarısı hazırlanmasını istemiştir. Aynı zamanda “Milli İktisat Kanunu” adlı bir tasarıyı da Meclis’e göndermiştir. Meclis’e gönderilen bu tasarı, emek, tasarruf, mülk edinme ve şirket kurma özgürlüklerini kısıtlayan yetkileri Hükümet’e vermektedir. Özgürlüklerin kısıtlanması söz konusu olduğundan metnin anayasaya aykırı olup olmadığı tartışılmıştır. Hal böyle olunca Meclis içinde tasarıya karşı bir muhalefet de doğmuştur. Oluşan direnci kırmak için Recep Peker’in başkanlığında bir komisyonun kurulması kararlaştırılmıştır. Peker’in başkanlığındaki bu komisyon, bir metin hazırlayarak “Milli Korunma Kanunu” başlığıyla Meclis’e sunmuştur. Kanun tasarısı üzerinde yapılan tartışmaların sonucunda, 18 Ocak 1940 tarihinde Meclis’te kabul edilerek kanunlaşmıştır (Çavdar, 2003:314).
Soru 43
Dünya Savaşı yıllarında dış ticarette önemli bir yer tutan madenimiz aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kömür
B
Bor
C
Uranyum
D
Krom
E
Bakır
Açıklama:
SAVAŞ DÖNEMİNDE TÜRKİYE’DE SEKTÖREL FAALİYET
Dış Ticaret
II.Dünya Savaşı yıllarında dış ticaret Türk ekonomisinin nispeten lehindedir. Çünkü bu dönemde dış ticaret sonucu ülkeye 300.000.000 dolara yakın bir döviz girmiştir. Yine de 1950 yılının 500.000.000 dolarlık dış ticaret hacmi göz önüne alındığında mevcut rakam düşük kalmaktadır (Çavdar, 2003:364). Bu kazancın temelinde yatan nedenler ise, ihracat alanı için, savaş yıllarında diğer ülkelerin (Almanya, ABD ve İngiltere) Türkiye’nin ürettiği ürünlere, gıda maddelerine ve özellikle savaş sanayinde önemli bir maden olan kroma olan taleplerinin artması, bunun yanında Türkiye’nin fiyat avantajlarına sahip bir ülke olmasıdır.
Dış Ticaret
II.Dünya Savaşı yıllarında dış ticaret Türk ekonomisinin nispeten lehindedir. Çünkü bu dönemde dış ticaret sonucu ülkeye 300.000.000 dolara yakın bir döviz girmiştir. Yine de 1950 yılının 500.000.000 dolarlık dış ticaret hacmi göz önüne alındığında mevcut rakam düşük kalmaktadır (Çavdar, 2003:364). Bu kazancın temelinde yatan nedenler ise, ihracat alanı için, savaş yıllarında diğer ülkelerin (Almanya, ABD ve İngiltere) Türkiye’nin ürettiği ürünlere, gıda maddelerine ve özellikle savaş sanayinde önemli bir maden olan kroma olan taleplerinin artması, bunun yanında Türkiye’nin fiyat avantajlarına sahip bir ülke olmasıdır.
Soru 44
Refik Saydam Hükümeti döneminde devletin iç ve dış ticarette fiilen yer alarak piyasalara inmesini sağlamak amacıyla kurulan kurum aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ankara Elektrik ve Havagazı Şirketi
B
Toprak Mahsulleri Ofisi
C
Petrol Ofisi
D
İaşe Müsteşarlığı
E
Ticaret Ofisi
Açıklama:
HÜKÜMETLER VE EKONOMİK POLİTİKANIN BELİRLENMESİ
Refik Saydam Hükümeti
18 Ocak 1940’ta Hükümete bu amaçla geniş yetkiler vermek için “Milli Korunma Kanunu” çıkartılmıştır. Bu kanun olağanüstü bir kanundu. Kanun’un çıkmasından bir ay sonra da idari örgütlenmeye gidilmiş, devletin iç ve dış ticarette fiilen yer alarak piyasalara inmesini sağlamak amacıyla 5.000.000 lira sermaye ile İstanbul’da “Ticaret Ofisi” kurulmuştur.
Refik Saydam Hükümeti
18 Ocak 1940’ta Hükümete bu amaçla geniş yetkiler vermek için “Milli Korunma Kanunu” çıkartılmıştır. Bu kanun olağanüstü bir kanundu. Kanun’un çıkmasından bir ay sonra da idari örgütlenmeye gidilmiş, devletin iç ve dış ticarette fiilen yer alarak piyasalara inmesini sağlamak amacıyla 5.000.000 lira sermaye ile İstanbul’da “Ticaret Ofisi” kurulmuştur.
Soru 45
Türkiye II. Dünya Savaşı yıllarında seferberlik masraflarının büyük bir kısmını aşağıdakilerden hangisi ile karşılamıştır?
Seçenekler
A
Emisyonla
B
Tarım ürünleri ihracıyla
C
Sanayi ürünleri ihracıyla
D
Vergi gelirleri artışıyla
E
Halktan altın toplama yoluyla
Açıklama:
SAVAŞ DÖNEMİNDE TÜRKİYE’DE SEKTÖREL FAALİYET
Bankacılık
Türkiye savaş yıllarında seferberlik masraflarının büyük bir kısmını emisyonla karşılamıştır. Savaş döneminde banknot ve madeni paralardan oluşan para arzı 7 yılda %322 oranında artış göstermiştir.
Bankacılık
Türkiye savaş yıllarında seferberlik masraflarının büyük bir kısmını emisyonla karşılamıştır. Savaş döneminde banknot ve madeni paralardan oluşan para arzı 7 yılda %322 oranında artış göstermiştir.
Soru 46
Aşağıdakilerden hangisi Şükrü Saracoğlu Hükümeti’nin ekonomi alanında yaptığı düzenlemelerden biridir?
Seçenekler
A
Milli Korunma Kanunu’nun çıkartılması
B
İaşe Müsteşarlığını kaldırılması
C
İstanbul’da Ticaret Ofisi’nin kurulması
D
Türkiye İktisat Kongresi’nin toplanması
E
Kömürün karneye bağlanması
Açıklama:
HÜKÜMETLER VE EKONOMİK POLİTİKANIN BELİRLENMESİ
Şükrü Saraçoğlu Hükümeti
Refik Saydam’ın vefatının ardından 9 Temmuz 1942’de Şükrü Saraçoğlu başbakanlığa atanmıştır. Bir önceki bölümde bahsedildiği gibi fiyatlar ve piyasa
şartları üzerindeki kontrollerden olabildiğince kaçınmayı amaçlayan bir politika seçen Saraçoğlu Hükümeti, ekonomi üzerindeki sıkı kontrol politikalarını
gevşetmeye başlamıştır. Bu uğurda ilk iş olarak piyasadaki özel girişim üzerinde devlet denetimini yerleştirme hedefiyle kurulmuş olan İaşe Müsteşarlığını kaldırmıştır.
Şükrü Saraçoğlu Hükümeti
Refik Saydam’ın vefatının ardından 9 Temmuz 1942’de Şükrü Saraçoğlu başbakanlığa atanmıştır. Bir önceki bölümde bahsedildiği gibi fiyatlar ve piyasa
şartları üzerindeki kontrollerden olabildiğince kaçınmayı amaçlayan bir politika seçen Saraçoğlu Hükümeti, ekonomi üzerindeki sıkı kontrol politikalarını
gevşetmeye başlamıştır. Bu uğurda ilk iş olarak piyasadaki özel girişim üzerinde devlet denetimini yerleştirme hedefiyle kurulmuş olan İaşe Müsteşarlığını kaldırmıştır.
Soru 47
Milli Korunma Kanunu hangi hükümet döneminde yasalaşmıştır?
Seçenekler
A
Recep Peker Hükümeti
B
İsmet İnönü Hükümeti
C
Refik Saydam Hükümeti
D
Şükrü Saracoğlu Hükümeti
E
Celal Bayar Hükümeti
Açıklama:
HÜKÜMETLER VE EKONOMİK POLİTİKANIN BELİRLENMESİ
Refik Saydam Hükümeti
Birinci politikanın benimsenmesine karar verilmesinden sonra ekonominin devlet tarafından geniş boyutlu kontrolü için zorunlu hukuki düzenlemeler yapılması ve devletin iktisadi sahaya yani piyasalara inmesini sağlayacak bir takım idari örgütlenmeler oluşturulması gerekmiştir. 18 Ocak 1940’ta Hükümete bu amaçla geniş yetkiler vermek için “Milli Korunma Kanunu” çıkartılmıştır.
Refik Saydam Hükümeti
Birinci politikanın benimsenmesine karar verilmesinden sonra ekonominin devlet tarafından geniş boyutlu kontrolü için zorunlu hukuki düzenlemeler yapılması ve devletin iktisadi sahaya yani piyasalara inmesini sağlayacak bir takım idari örgütlenmeler oluşturulması gerekmiştir. 18 Ocak 1940’ta Hükümete bu amaçla geniş yetkiler vermek için “Milli Korunma Kanunu” çıkartılmıştır.
Soru 48
Varlık Vergisi Kanunu hangi hükümet döneminde yasalaşmıştır?
Seçenekler
A
Recep Peker Hükümeti
B
İsmet İnönü Hükümeti
C
Refik Saydam Hükümeti
D
Celal Bayar Hükümeti
E
Şükrü Saracoğlu Hükümeti
Açıklama:
SAVAŞ SIRASINDA ALINAN EKONOMİK TEDBİRLER
Varlık Vergisi Kanunu
Böylece arzulanan vergi kanunu metni, Başbakan Saraçoğlu’nun talimatlarından hareketle Müsteşar Mahmut Esat Tekeli tarafından hazırlanmıştır. Hazırlanan tasarı önce CHP grubunda görüşülerek Meclis’e sunulmuş, 12 Kasım 1942 tarihinde 4305 sayılı ile kanunlaşmıştır. Bununla birlikte mevcut kanuna 17 Ağustos 1943 ve 15 Mart 1944 tarihlerinde eklemeler yapılmıştır (Ökte, 1951:54).
Varlık Vergisi Kanunu
Böylece arzulanan vergi kanunu metni, Başbakan Saraçoğlu’nun talimatlarından hareketle Müsteşar Mahmut Esat Tekeli tarafından hazırlanmıştır. Hazırlanan tasarı önce CHP grubunda görüşülerek Meclis’e sunulmuş, 12 Kasım 1942 tarihinde 4305 sayılı ile kanunlaşmıştır. Bununla birlikte mevcut kanuna 17 Ağustos 1943 ve 15 Mart 1944 tarihlerinde eklemeler yapılmıştır (Ökte, 1951:54).
Soru 49
Bir devletin kendi sınırlarına yakın soydaşlarının bulunduğu bölgeleri ilhak etmesine ne ad verilir?
Seçenekler
A
İrredantizm
B
Egzotizm
C
Hümanizm
D
Siyonizm
E
Fütürizm
Açıklama:
İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI’NDA İZLENEN İÇ VE DIŞ POLİTİKA
Dış Politika
İrredantizm
İtalyanca irredantia (kayıp topraklar) kökünden gelen bu kavram, ilk olarak 19. yüzyıl İtalyan ulusal hareketi sırasında kullanılmaya başlandı. Bir devletin kendi sınırlarına yakın soydaşlarının bulunduğu bölgeleri ilhak etmesidir.
Dış Politika
İrredantizm
İtalyanca irredantia (kayıp topraklar) kökünden gelen bu kavram, ilk olarak 19. yüzyıl İtalyan ulusal hareketi sırasında kullanılmaya başlandı. Bir devletin kendi sınırlarına yakın soydaşlarının bulunduğu bölgeleri ilhak etmesidir.
Soru 50
Mustafa Kemal Atatürk’e “ebedi başkan”, İsmet İnönü’ye de “değişmez genel başkan” unvanlarının verildiği I. Olağanüstü Kurultayı hangi tarihte gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
26 Aralık 1932
B
26 Aralık 1934
C
26 Aralık 1936
D
26 Aralık 1938
E
26 Aralık 1940
Açıklama:
CHP’nin 26 Aralık 1938 tarihli I. Olağanüstü Kurultay’ında yapılan tüzük değişikliğiyle Mustafa Kemal Atatürk’e “ebedi başkan”, İsmet İnönü’ye de “değişmez genel başkan” unvanları verilmiştir. Doğru cevap D’dir.
Soru 51
I. Olağanüstü Kurultay’ından sonra “milli şef” olarak anılmaya başlayan isim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Reşat Şemsettin Sirer
B
İsmet İnönü
C
Mustafa Kemal Atatürk
D
Kazım Karabekir
E
Fevzi Çakmak
Açıklama:
Kongre’den sonra Mustafa Kemal Atatürk’e “ebedi şef ”, İsmet İnönü’ye de yaygın bir şekilde “milli şef” denilmeye başlanmıştır. Doğru cevap B’dir.
Soru 52
Celal Bayar, hangi tarihte başbakanlık görevinden istifa etmiştir?
Seçenekler
A
25 Ocak 1933
B
25 Ocak 1935
C
25 Ocak 1937
D
25 Ocak 1939
E
25 Ocak 1941
Açıklama:
Celal Bayar, 25 Ocak 1939’da başbakanlık görevinden istifa etmiştir. Doğru cevap D’dir.
Soru 53
Dr. Refik Saydam hangi tarihler arasında Başbakanlık yapmıştır?
Seçenekler
A
1927-1930
B
1930-1933
C
1933-1936
D
1936-1939
E
1939-1942
Açıklama:
Dr. Refik Saydam 1939-1942 yılları arasında Başbakanlık yapmıştır. Doğru cevap E’dir.
Soru 54
Türk-Alman Saldırmazlık Antlaşması hangi tarihte imzalanmıştır?
Seçenekler
A
18 Haziran 1935
B
18 Haziran 1937
C
18 Haziran 1939
D
18 Haziran 1941
E
18 Haziran 1943
Açıklama:
Türk-Alman Saldırmazlık Antlaşması 18 Haziran 1941 yılında imzalanmıştır. Doğru cevap D’dir.
Soru 55
19 Ekim 1939’da imzalanan Üçlü İttifak Antlaşması’nda aşağıdaki ülkelerden hangisi yer alır?
Seçenekler
A
Fransa
B
Yunanistan
C
Romanya
D
İtalya
E
Almanya
Açıklama:
Sovyetlerle yapılan görüşmelerin başarısızlıkla sonuçlanmasının ardından, İngiltere, Fransa ve Türkiye arasında 19 Ekim 1939’da Üçlü İttifak Antlaşması imzalanmıştır. Doğru cevap A’dır.
Soru 56
Stratejik açıdan Mihver devletlerine karşı savaşan Müttefikleri desteklemeyi ve ABD’nin savunulmasını amaçlayan
Ödünç Verme ve Kiralama Yasası hangi tarihte kabul edilmiştir?
Ödünç Verme ve Kiralama Yasası hangi tarihte kabul edilmiştir?
Seçenekler
A
11 Mart 1939
B
11 Mart 1940
C
11 Mart 1941
D
11 Mart 1942
E
11 Mart 1943
Açıklama:
ABD Başkanı Roosevelt tarafından sunulan ve 11 Mart 1941 tarihinde ABD Senatosunca kabul edilen yasa, stratejik açıdan Mihver devletlerine karşı savaşan Müttefikleri desteklemeyi ve ABD’nin savunulmasını amaçlamıştır. Doğru cevap C’dir.
Soru 57
II. Dünya Savaşı hangi tarihte sona ermiştir?
Seçenekler
A
1941
B
1942
C
1943
D
1944
E
1945
Açıklama:
7 Mayıs 1945’te Almanya’nın ve 14 Ağustos’ta da Japonya’nın teslim olmasıyla II. Dünya Savaşı resmen sona ermiştir. Doğru cevap E’dir.
Soru 58
II. Dünya Savaşı sırasında toplumun ihtiyaçlarına cevap vermek için, hükümet dönemin ana iktisat politikasını kaç temel kanun ile belirlemiştir?
Seçenekler
A
İki
B
Üç
C
Dört
D
Beş
E
Altı
Açıklama:
Hükümet, II. Dünya Savaşı sırasında toplumun ihtiyaçlarına cevap vermek için bazı yeni iktisadi önlemlere ihtiyaç duymuştur. Bu önlemler;
-Milli Korunma Kanunu
-Varlık Vergisi Kanunu
-Toprak Mahsulleri Vergisi Kanunu
Doğru cevap B’dir.
-Milli Korunma Kanunu
-Varlık Vergisi Kanunu
-Toprak Mahsulleri Vergisi Kanunu
Doğru cevap B’dir.
Soru 59
Bir ülkede kâğıt para, tahvil, bono, hisse senedi gibi değerlerin ilk kez piyasaya sürülmesi faaliyetine ne ad verilir?
Seçenekler
A
İktisadi Buhran Vergisi
B
Emisyon
C
Dış Ticaret
D
Munzam Karşılık Oranı
E
Clearing
Açıklama:
Emisyon;
Bir ülkede kâğıt para, tahvil, bono, hisse senedi gibi değerlerin ilk kez piyasaya sürülmesi faaliyetidir. Piyasadaki geçerli birimin miktarını, dolaşımını, alım-satım durumunu ifade eder. Doğru cevap B’dir.
Bir ülkede kâğıt para, tahvil, bono, hisse senedi gibi değerlerin ilk kez piyasaya sürülmesi faaliyetidir. Piyasadaki geçerli birimin miktarını, dolaşımını, alım-satım durumunu ifade eder. Doğru cevap B’dir.
Soru 60
İsmet İnönü'nün Cumhurbaşkanlığı döneminin ilk başbakanı kimdir?
Seçenekler
A
Celal Bayar
B
Refik Saydam
C
Şükrü Saraçoğlu
D
Recep Peker
E
Hasan Saka
Açıklama:
İsmet İnönü, Mustafa Kemal Atatürk’ün ölümü üzerine Genelkurmay Başkanı Fevzi Çakmak’ın (dolayısıyla ordunun) da desteğini alarak Cumhurbaşkanı seçilmiş ve yeni bir yapı tesis etmeye çalışmıştı. Başbakan Celal Bayar yeni Cumhurbaşkanına istifasını sunmuş ise de, hükümeti tekrar kurmakla görevlendirilmişti. Doğru cevap A'dır.
Soru 61
Varlık Vergisi Kanunu hangi hükümet döneminde yürürlüğe girmiştir?
Seçenekler
A
Recep Peker
B
Refik Saydam
C
Hasan Saka
D
Celal Bayar
E
Şükrü Saraçoğlu
Açıklama:
Varlık Vergisi Kanunu 12 Kasım 1942 tarihinde Şükrü Saraçoğlu hükümeti döneminde yürürlüğe girmiştir. Doğru cevap E'dir.
Soru 62
Bankaların kuruluş biçimlerini, sermayelerini ve ihtiyatlarını, kabul edebilecekleri tasarruf mevduatı tutarlarını ve bir kişiye verebilecekleri en fazla kredi tutarı hangi kanunla belirlenmiştir?
Seçenekler
A
Milli Korunma Kanunu
B
Mevduatı Koruma Kanunu
C
Ödünç Para Verme İşleri Kanunu
D
Varlık Vergisi Kanunu
E
Bankalar Kanunu
Açıklama:
1933 yılında çıkarılan Mevduatı Koruma Kanunu’na göre devlet, bankaların kuruluş biçimlerini, sermayelerini ve ihtiyatlarını, kabul edebilecekleri tasarruf mevduatı tutarlarını ve bir kişiye verebilecekleri en fazla kredi tutarını belirlemiştir. Doğru B'dir.
Soru 63
Türkiye, Almanya ve Japonya'ya hangi yıl savaş ilan etmiştir?
Seçenekler
A
1941
B
1942
C
1943
D
1944
E
1945
Açıklama:
Yalta Konferansı’nda (4-11 Şubat 1945) alınan “Birleşmiş Milletler Konferansı’na 1 Mart 1945 tarihi itibariyle Almanya ve Japonya ile savaşta olmayan devletlerin kurucu üye olarak katılamayacakları” kararı sonrası Türkiye, 23 Şubat’ta mevcut koşulu yerine getirmek adına bu iki devlete savaş ilan etmiştir. Doğru cevap E'dir.
Soru 64
1929 dünya ekonomik krizinin etkilerini azaltmak, azalan vergileri arttırmak için 1931 yılında yürürlüğe konulan ve çalışanların maaşlarından kesilen vergi hangisidir?
Seçenekler
A
Varlık vergisi
B
İktisadi buhran vergisi
C
Toprak mahsülleri vergisi
D
Muamele vergisi
E
Tekalif-i milliye vergisi
Açıklama:
1929 dünya ekonomik krizinin etkilerini azaltmak, azalan vergileri arttırmak için 1931 yılında İktisadi Buhran Vergisi yürürlüğe konulmuştur. Geçici bir vergi olan İktisadi Buhran Vergisi, çalışanların maaşlarından kesilmiştir. Kazançvergisi mükellefleri, ayda 30 TL ve altında maaş alanlar, ziraatta çalışan işçiler bu vergiden muaf tutulmuştur. Doğru cevap B'dir.
Soru 65
Aşağıdakilerden hangisi 2. Dünya Savaşı yıllarında tarım sektöründe yaşanan gerilemenin nedenlerinden değildir?
Seçenekler
A
Genç nüfusun silah altına alınması
B
Kuraklıkların yaşanması
C
Traktör sayısının azalması
D
Toprak Mahsulleri Ofisi'nin kurulması
E
Böcek ilaçlamanın yetersiz kalması
Açıklama:
Toprak Mahsülleri Ofisi, üretilen tahılın fiyatlarını üreticinin emeğini koruyan bir düzeyde tutmak, tahıl piyasasını korumak, düzenlemek ve stoklamak amaçlarıyla kurulmuştur. Doğru cevap D'dir.
Soru 66
19 Ekim 1939'da imzalanan Üçlü İttifak Antlaşması'nı Türkiye ile birlikte hangi devletler imzalamıştır?
Seçenekler
A
Almanya ve İtalya
B
Sovyetler Birliği ve Almanya
C
İngiltere ve Fransa
D
ABD ve Sovyet Rusya
E
İngiltere ve ABD
Açıklama:
Üçlü İttifak Antlaşması Türkiye, İngiltere ve Fransa arasında imzalanmıştır. Doğru cevap C'dir.
Soru 67
Aşağıdakilerden hangisi Şükrü Saraçoğlu Hükümeti döneminde gerçekleşen ekonomik faaliyetlerdendir?
Seçenekler
A
Piyasa üzerinde fiyat kontrolün azaltılması
B
Ticaret Ofisi'nin kurulması
C
İaşe Müsteşarlığı'nın kurulması
D
Ticaretin devlet denetimi altına alınması
E
Milli korunma kanunun kabul edilmesi
Açıklama:
Fiyatlar ve piyasa şartları üzerindeki kontrollerden olabildiğince kaçınmayı amaçlayan bir politika seçen Saraçoğlu Hükümeti, ekonomi üzerindeki sıkı kontrol politikalarını gevşetmeye başlamıştır. Doğru cevap A'dır.
Soru 68
Refik Saydam hangi yılda başbakan olmuştur?
Seçenekler
A
1938
B
1939
C
1940
D
1941
E
1942
Açıklama:
Celal Bayar, 25 Ocak 1939’da başbakanlık görevinden istifa etti. Cumhurbaşkanı İnönü, aynı gün İçişleri Bakanı Dr. Refik Saydamı hükümeti kurmakla görevlendirdi. Yeni Başbakan Refik Saydam, Celal Bayar Hükümeti’nin bakanlarının büyük kısmını yerinde bıraktı. Doğru cevap B'dir.
Soru 69
Savaş döneminde krom ve linyit gibi madenlere olan talebin artması ve Türkiye'nin bu madenlerin ihracatını artırması hangi ilimizin sanayisinin gelişmesinde önemli bir rol oynamıştır?
Seçenekler
A
Kayseri
B
Batman
C
İzmir
D
Eskişehir
E
Karabük
Açıklama:
Uluslararası arenada krom ve linyit gibi maddelere duyulan ihtiyaç bu dönemde Karabük gibi bir sanayi kentinin gelişmesini sağlamıştır. Doğru cevap E'dir.
Soru 70
CHP’nin 26 Aralık 1938 tarihli I. Olağanüstü Kurultay’ında yapılan tüzük değişikliğiyle "değişmez genel başkan" unvanını alan kişi kimdir?
Seçenekler
A
Celal Bayar
B
İsmet İnönü
C
Fevzi Çakmak
D
Refik Saydam
E
Kazım Karabekir
Açıklama:
İsmet İnönü, Mustafa Kemal Atatürk’ün ölümü üzerine Genelkurmay Başkanı Fevzi Çakmak’ın (dolayısıyla ordunun) da desteğini alarak Cum- hurbaşkanı seçilmiş ve yeni bir yapı tesis etmeye çalışmıştı. Başbakan Celal Bayar yeni Cumhurbaşkanına istifasını sunmuş ise de, hükümeti tekrar kurmakla görevlendirilmişti. İsmet İnönü’nün Cumhurbaşkanlığı CHP içindeki liberallerin gücünü azaltmıştı. CHP’nin 26 Aralık 1938 tarihli I. Olağanüstü Kurultay’ında yapılan tüzük değişikliğiyle Mustafa Kemal Atatürk’e "ebedi başkan", İsmet İnönü’ye de "değişmez genel başkan" unvanları verilmişti. Kongre’den sonra da Mustafa Kemal Atatürk’e "ebedi şef", İsmet İnönü’ye de yaygın bir şekilde "milli şef" denilmeye başlanmıştı.
Soru 71
Cumhurbaşkanı İsmet İnönü, Celal Bayar'ın 1939 yılındaki istifası üzerine hükümeti kurma görevini kime vermiştir?
Seçenekler
A
Refik Saydam
B
Rauf Orbay
C
Adnan Adıvar
D
Kazım Karabekir
E
Rıza Nur
Açıklama:
Celal Bayar, 25 Ocak 1939’da başbakanlık görevinden istifa etti ve CHP, bu tarihte seçimlerin yenilenmesi kararını aldı. Bu istifanın asıl nedeni Celal Bayar’ın liberal malî ve iktisadî politikaları savunmasıydı. Bu nedenle devletçi görüşleriyle bilinen Cumhurbaşkanı İnönü’yle ters düşüyordu. Cumhurbaşkanı İnönü, aynı gün İçişleri Bakanı Dr. Refik Saydamı hükümeti kurmakla görevlendirdi. Yeni Başbakan Refik Saydam, Celal Bayar Hükümeti’nin bakanlarının büyük kısmını yerinde bıraktı. Hükümet programında iktisadi alandaki çalışmaların devletçilik ilkesine dayandırılacağını belirtti.
Soru 72
Hangisi CHP'nin 1939 yılındaki V. Olağan Kurultayı ile parti tüzüğüne getirilen değişikler arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Başbakan’ın Parti Genel Başkan Vekili olması zorunluluğunun kaldırılması
B
İçişleri Bakanının Parti Genel Sekreteri olması zorunluluğunun kaldırılması
C
İllerde valilerin il başkanı olmasına karar verilmesi.
D
Parti müfettişliklerinin oluşturulması.
E
Parti içinde "Müstakil Grup" kurulması.
Açıklama:
Seçimlerden sonra Dr. Refik Saydam Hükümeti is- tifa etmişti. Cumhurbaşkanı İnönü hükümeti kurmak için yakın arkadaşını tekrar görevlendirmişti. CHP, 29 Mayıs-3 Haziran 1939 tarihleri arasında V. Olağan Kurultayı’nı toplayarak tüzüğünde önemli değişiklikler yaptı. Başbakan’ın Parti Genel Başkan Vekili, İçişleri Bakanının da Parti Genel Sekreteri olması zorunluluğunun kaldırılması, illerde valilerin il başkanı olması sistemine son verilmesi, parti müfettişliklerinin oluşturulması ve TBMM’nde denetimi sağlayabilmek amacıyla parti içinde "Müstakil Grup" kurulması gibi ilkeler kabul edildi. Müstakil Grubun kurulmasıyla otoriter rejimin yumuşatılması hedeflenmişti . Bu aynı zamanda parti-devlet bütünleşmesinin hafifletilmesi anlamına da gelmişti.
Soru 73
İngiltere, Fransa ve Türkiye arasındaki Üçlü İttifak Antlaşması hangi yılda imzalanmıştır?
Seçenekler
A
1938
B
1939
C
1940
D
1941
E
1943
Açıklama:
İngiltere, Fransa ve Türkiye arasında 19 Ekim 1939’da Üçlü İttifak Antlaşması imzalanmıştır. Antlaşma’nın en önemli hükmü şu şekildedir: "Türkiye’ye karşı bir Avrupa Devletince girişilecek bir saldırı sonucunda, Türkiye bu Devletle savaş durumuna girdiği taktirde, Fransa ve Birleşik Krallık, fiili olarak, Türkiye ile işbirliği yapacaklar ve ona ellerinden gelen tüm yardım ve desteği göstereceklerdir."
Soru 74
Türkiye 1941-1945 döneminde, ABD'den hangi yasal düzenleme çerçevesinde 95 milyon dolarlık savaş malzemesi yardımı almıştır?
Seçenekler
A
Askeri Yardım Yasası
B
Karşılıklı Yardım Antlaşması
C
Sadabat Paktı
D
Ödünç Verme ve Kiralama Yasası
E
Ticaret Antlaşması
Açıklama:
Ödünç Verme ve Kiralama Yasası, ABD’nin Mihver devletlerine karşı 1941- 1945 yılları arasında Müttefik ülkelere savaş malzemesi sağlamak için geliştirdiği destek programıdır. ABD Başkanı Roose- velt tarafından sunulan ve 11 Mart 1941 tarihinde ABD Senatosunca kabul edilen yasa, stratejik açıdan Mihver devletlerine karşı savaşan Müttefikleri desteklemeyi ve ABD’nin savunulmasını amaçlamıştır. ABD Başkanı bu yasayla, silah, hammadde, yedek parça ve teçhizat gibi stratejik malzemenin Müttefik ülkelere satışı, ödünç verilmesi, kiralanması ya da transferi konu- sunda yetkilendirilmiştir. Bu dönemde yasa kapsamında Türkiye’ye 95 milyon dolarlık savaş malzemesi verilmiştir.
Soru 75
Müttefik Devletleri hangi konferans ile Türkiye’nin hava sahasını Müttefiklere açması ve Alman ticaret gemilerinin Boğazlardan geçişinin engellenmesi isteklerini kararlaştırmışlardır?
Seçenekler
A
Tahran Konferansı
B
I. Kahire Konferansı
C
II. Kahire Konferansı
D
Moskova Konferansı
E
Quebec Konferansı
Açıklama:
İngiltere ve ABD, Kuzey Afrika’daki Müttefik zaferinin ardından, 12-16 Mayıs 1943’te Washington’da bir araya gelerek, Türkiye’yi savaşa sokma ve Romanya’daki Alman petrol tesislerine Türkiye üzerinden saldırı düzenleme planlarını görüşmüşlerdir. 11-24 Ağustos 1943’te düzenlenen Quebec Konferansı’nda da Türkiye’nin hava sahasını Müttefiklere açması ve Alman ticaret gemilerinin Boğazlardan geçişinin engellenmesi istekleri kararlaştırılmıştır. Mihver devletlerinin art arda yenilgilere uğratıldığı bir dönemde Türkiye, savaşta taraf olmanın ötesinde, Sovyetlerin savaş sonrası tutumunu hesaplamaya hazırlanmıştır. Nitekim 19 Ekim 1943’te yapılan Moskova Konferansı ile birlikte İngiltere, taahhüt ettiği yardımda tasarruf etme düşüncesiyle artık Türkiye’nin savaşa kendiliğinden girmesini istemiştir. İngiltere ve SSCB arasında 1 Kasım’da imzalanan protokole de, Türkiye’nin müttefik devletler safında savaşa girmesi ve hava üslerini açması için bir çağrıda bulunulacağı belirtildi. Bu dönemde özellikle Sovyetlerin kullandığı dil, Türkiye’nin savaş sonrası masasına oturabilmesi için savaşa girmesi gerektiği şeklinde olmuştur.
Soru 76
Hangisi Refik Saydam hükümetinin izlediği ekonomik politikalar arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Milli Korunma Kanunu çıkarılmıştır.
B
Devletin iç ve dış ticarette fiilen yer alarak piyasalara inmesini sağlamak amacıyla İstanbul’da Ticaret Ofisi kurulmuştur.
C
Varlık Vergisi Kanunu çıkarılmıştır.
D
Devletin özel girişim üzerinde denetimini sağlamak üzere Ticaret Vekaleti’ne bağlı olarak çalışacak "İaşe Müsteşarlığı" kurulmuştur.
E
Buğday ve kömürün dağıtımı karneye bağlanmıştır.
Açıklama:
Refik Saydam Hükümeti döneminde ekonominin devlet tarafından geniş boyutlu kontrolü için zorunlu hukuki düzenlemeler yapılması ve devletin iktisadi sahaya yani piyasalara inmesini sağlayacak bir takım idari örgütlenmeler oluşturulması gerekmiştir. 18 Ocak 1940’ta Hükümete bu amaçla geniş yetkiler vermek için “Milli Korunma Kanunu” çıkartılmıştır. Bu kanun olağanüstü bir kanundu. Kanun’un çıkmasından bir ay sonra da idari örgütlenmeye gidilmiş, devletin iç ve dış ticarette fiilen yer alarak piyasalara inmesini sağlamak amacıyla 5.000.000 lira sermaye ile İstanbul’da “Ticaret Ofisi” kurulmuştur. Bu kuruluş, piyasa sahasına, her türlü yiyecek maddelerini satın almak, satmak, dağıtmak, stoklamak, depolamak, piyasadaki fiyatları denetlemek ve bu amaçla örgütler kurabilmek yetkileriyle donatılmıştır. Bununla birlikte dış ticaretle uğraşan ihracatçı ve ithalatçı girişimcilerin kendi alanlarındaki birlikler içerisinde örgütlenmelerine çalışılarak girişimcilerin bir araya getirilmeleri istenmiştir. Öte yandan devletin özel girişim üzerinde denetimini sağlamak üzere Ticaret Vekaleti’ne bağlı olarak çalışacak “İaşe Müsteşarlığı” da kurulmuştur. Refik Saydam, tarım ürünlerinin cari piyasa fiyatlarının oldukça altında fiyatla devletçe satın alınmasını savunmuştur. Örneğin kent nüfusunun beslenmesi ve ısınması için hayati bir öneme sahip olan iki ürün, buğday ve kömür karneye bağlanarak ucuza dağıtılmaya çalışılmış; ayrıca pasta ve benzeri unlu mamullerin yapımı devlet tarafından yasaklanmıştı. 1942 tarihli Varlık Vergisi Kanunu ise Şükrü Saraçoğlu Hükümeti döneminde çıkarılmıştır.
Soru 77
Saraçoğlu Hükümeti döneminde, büyük tüccarın elde ettiği gelirin bir defaya mahsus alınmak üzere devlet tarafından finanse edilmesi amacıyla çıkarılan kanun hangisidir?
Seçenekler
A
Milli Korunma Kanunu
B
Toprak Mahsülleri Kanunu
C
Gelir Vergisi Kanunu
D
Ticaret Vergisi Kanunu
E
Varlık Vergisi Kanunu
Açıklama:
1942 yılı Kasım ayında çıkarılan "Varlık Vergisi Kanunu"ndaki esas amaç, %25 kararı ile birlikte büyük tüccarın elde ettiği gelirin bir defaya mahsus alınmak üzere devlet tarafından finanse edilmesidir. Ancak kanunla birlikte bürokrasinin eline sınırsız yetkilerin verilmesiyle ve bazı bürokratların da çeşitli burjuva unsurlarla ortak olmasıyla Varlık Vergisi Kanunu istenilen disiplini sağlayamamıştır. Yine de 1944 yılında yürürlükten kaldırılana kadar Varlık Vergisi ile 114.368 mükelleften yaklaşık 315.000.000 liralık vergi tahsil edilmiştir. Elde edilen bu gelir ise 1943 yılına ait devlet harcamalarının %38’ini oluşturmuştur.
Soru 78
Toprak Mahsulleri Vergisi Kanunu hangi yılda kabul edilmiştir?
Seçenekler
A
1940
B
1941
C
1942
D
1944
E
1945
Açıklama:
21 Mart 1944 tarihinde Şükrü Saraçoğlu Hükümeti tarafından Meclis’e sunulan "Toprak Mahsulleri Kanunu" tasarısı 19 Nisan’da görüşülmeye başlanmış ve 26 Nisan 1944’de sonuçlanarak "Toprak Mahsulleri Vergisi Kanunu" adıyla kanunlaşmıştır. 1944 yılındaki kanuna göre, cetvellerde sayılan çeşitli toprak ürünlerinin değer ve miktarları, alınacak verginin miktarını belirlemek için temel alınan değerler olarak kabul edilecekti. Hububat ve bazı bakliyat ürünleri ayni yani tarımsal ürünün kendisi olarak verilebilecekti. Bunun yanında sanayide kullanılan bitkiler için ise vergi nakit olarak alınacaktı. Yine üreticinin tahmin ettiği miktar vergide değer tespitinin hareket noktası olacak, bununla birlikte görevli memurlar tarafında da bunun denetimi yapılacaktı. Yeni Kanunun 1943 yılındakinden farklı olan kısmı ise artık vergi oranının %10’a yükselmiş olmasıdır.
Soru 79
Ülke içindeki mallara, ithal mallara ve banka/sigorta faaliyetlerine ilişkin olarak 1940 yılında çıkarılan kanun hangisidir?
Seçenekler
A
Muamele Vergisi Kanunu
B
Sanayi Teşvik Kanunu
C
Mevduatı Koruma Kanunu
D
Ödünç Para Verme İşleri Kanunu
E
Bankalar Kanunu
Açıklama:
4 Mayıs 1940 tarihinde 3843 sayılı "Muamele Vergisi Kanunu" çıkarılmış ve bu kanun ile ülke içindeki mallara, ithal mallara ve banka/sigorta faaliyetlerine muamele vergisi konmuştur. Diğer taraftan 1941 yılında Sanayi Teşvik Kanunu’nun süresi dolmakla birlikte kanun, uzatılma ya da üzerinde yenilenme yapılmadığı için yürürlükten kaldırılmıştır.
Soru 80
Bugün gazetesindeki bir yazısında TBMM’nin İsmet İnönü’ye “milli şef” sıfatını vermesini öneren kişi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ali Naci Karacan
B
Şükrü Saraçoğlu
C
Hasan Ali Yücel
D
Osman Bölükbaşı
E
Yunus Nadi
Açıklama:
Milli şef sözcüğü, 1926-27’den sonra Atatürk, Fevzi Çakmak, İnönü ve bazen de CHP Genel Sekreteri için kullanılmıştır. Atatürk’ün ölümünden sonra ise Ali Naci Karacan, Bugün gazetesindeki bir yazısında TBMM’nin İsmet İnönü’yü “milli şef” sıfatını vermesini önerdi.
Soru 81
İsmet İnönü cumhurbaşkanı olduktan sonra Celal Bayar'a hükümeti kurma görevi vermişti. Hükümeti kurup başbakanlık makamına oturan Celal Bayar 25 Ocak 1939’da başbakanlık görevinden istifa etti. Bu istifanın asıl nedeni nedir?
Seçenekler
A
Celal Bayar'ın devletçi bir anlayışa sahip olması
B
Celal Bayar'ın cumhurbaşkanı olmak istemesi
C
Celal Bayar’ın liberal malî ve iktisadî politikaları savunması
D
Celal Bayar'ın dörtlü takriri verenlerden birisi olması
E
Celal Bayar'ın Demokrat Parti'yi kurmak istemesi
Açıklama:
Celal Bayar, 25 Ocak 1939’da başbakanlık görevinden istifa etti. CHP, bu tarihte seçimlerin yenilenmesi kararını aldı. Bu istifanın asıl nedeni Celal Bayar’ın liberal malî ve iktisadî politikaları savunmasıydı. Bu nedenle devletçi görüşleriyle bilinen Cumhurbaşkanı İnönü’yle ters düşüyordu.
Soru 82
Hükümete savaş yıllarında geniş yetkiler vermek için çıkarılan “Milli Korunma Kanunu” hangi tarihte çıkarılmıştır?
Seçenekler
A
1 Eylül 1939
B
18 Ocak 1940
C
6 Ağustos 1940
D
12 Mayıs 1941
E
15 Temmuz 1941
Açıklama:
Bahsedilen kanun 18 Ocak 1940 tarihinde çıkarılmıştır.
Soru 83
Devletin iç ve dış ticarette fiilen yer alarak piyasalara inmesini sağlamak amacıyla 5.000.000 lira sermaye ileİstanbul'da piyasa sahasına, her türlü yiyecek maddelerini satın almak, satmak, dağıtmak, stoklamak, depolamak, piyasadaki fiyatları denetlemek ve bu amaçla örgütler kurabilmek yetkileriyle donatılmış olan kuruluş aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Tarım Kredi Kooperatifi
B
Şekerbank
C
Çiftlikbank
D
Tüketici Ofisi
E
Ticaret Ofisi
Açıklama:
18 Ocak 1940’ta Hükümete bu amaçla geniş yetkiler vermek için “Milli Korunma Kanunu” çıkartılmıştır. Bu kanun olağanüstü bir kanundu. Kanun’un çıkmasından bir ay sonra da idari örgütlenmeye gidilmiş, devletin iç ve dış ticarette fiilen yer alarak piyasalara inmesini sağlamak amacıyla 5.000.000 lira sermaye ile İstanbul’da “Ticaret Ofisi” kurulmuştur. Bu kuruluş, piyasa sahasına, her türlü yiyecek maddelerini satın almak, satmak, dağıtmak, stoklamak, depolamak, piyasadaki fiyatları denetlemek ve bu amaçla örgütler kurabilmek yetkileriyle donatılmıştır.
Soru 84
Refik Saydam’ın vefatının ardından 9 Temmuz 1942’de Başbakanlığa atanan kişi kimdir?
Seçenekler
A
Celal Bayar
B
Hasan Ali Yücel
C
Rauf Orbay
D
Şükrü Saraçoğlu
E
Feridun Menemencioğlu
Açıklama:
Refik Saydam’ın vefatının ardından 9 Temmuz 1942’de Şükrü Saraçoğlu başbakanlığa atanmıştır.
Soru 85
1944 yılında yürürlükten kaldırılana kadar Varlık Vergisi ile 114.368 mükelleften yaklaşık 315.000.000 liralık vergi tahsil edilmiştir. Elde edilen bu gelir ise 1943 yılına ait devlet harcamalarının %38’ini oluşturmuştur.
Hakkında bilgi verilen Varlık Vergisi Kanunu hangi yıl çıkarılmıştır?
Hakkında bilgi verilen Varlık Vergisi Kanunu hangi yıl çıkarılmıştır?
Seçenekler
A
1940
B
1941
C
1942
D
1943
E
1944
Açıklama:
“Varlık Vergisi Kanunu” 1942 yılında çıkarılmıştır.
Soru 86
Aşağıdakilerden hangisi 2. Dünya Savaşı yıllarına ait bir gelişme değildir?
Seçenekler
A
Milli Korunma Kanunun çıkarılması
B
İstanbul'da Ticaret Ofisi açılması
C
Irkçılık-Turancılık davası açılması
D
Türkiye Varlık Fonu'nun oluşturulması
E
Toprak Mahsulleri Vergisi Kanunu'nun çıkarılması
Açıklama:
Türkiye Varlık Fonu'nun oluşturulması daha sonraki yıllara ait bir gelişmedir.
Soru 87
Varlık Vergisi Kanunu çıkarıldığı esnada başbakan kimdi?
Seçenekler
A
Celal Bayar
B
Refik Saydam
C
Şükrü Saraçoğlu
D
İsmet İnönü
E
Fevzi Çakmak
Açıklama:
Varlık Vergisi Kanunu Başbakan Saraçoğlu’nun talimatlarından hareketle Müsteşar Mahmut Esat Tekeli tarafından hazırlanmıştır.
Soru 88
1929 dünya ekonomik krizinin etkilerini azaltmak, azalan vergileri arttırmak için 1931 yılında yürürlüğe konulmuştur. Geçici bir vergi olan bu vergi , çalışanların maaşlarından kesilmiştir. Kazanç vergisi mükellefleri, ayda 30 TL ve altında maaş alanlar, ziraatta çalışan işçiler bu vergiden muaf tutulmuştur.
Bahsedilen vergi aşağıdakilerden hangisidir?
Bahsedilen vergi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İktisadi Buhran Vergisi
B
Varlık Vergisi
C
Özel Tüketim Vergisi
D
Ohal Vergisi
E
Toprak Mahsulleri Vergisi
Açıklama:
1929 dünya ekonomik krizinin etkilerini azaltmak, azalan vergileri arttırmak için 1931 yılında yürürlüğe konulmuştur. Geçici bir vergi olan İktisadi Buhran Vergisi, çalışanların maaşlarından kesilmiştir. Kazanç vergisi mükellefleri, ayda 30 TL ve altında maaş alanlar, ziraatta çalışan işçiler bu vergiden muaf tutulmuştur.
Soru 89
Savaş yıllarında Türkiye dış ticaretten gelir elde etmiştir. Bunun Başlıca sebebi savaş yıllarında diğer ülkelerin (Almanya, ABD ve İngiltere) Türkiye’nin ürettiği ürünlere, gıda maddelerine ve özellikle savaş sanayinde önemli bir maden olan .............. olan taleplerinin artması, bunun yanında Türkiye’nin fiyat avantajlarına sahip bir ülke olmasıdır.
Boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Seçenekler
A
Linyit
B
Kömür
C
Demir
D
Altın
E
Krom
Açıklama:
İkinci Dünya Savaşı yıllarında Türkiye'nin ihraç ettiği madenler düşünüldüğünde akla ilk olarak krom gelir.
Soru 90
Celal Bayar, başbakanlık görevinden hangi tarihte istifa etmiştir?
Seçenekler
A
25 Ocak 1935
B
25 Ocak 1936
C
25 Ocak 1937
D
25 Ocak 1938
E
25 Ocak 1939
Açıklama:
Celal Bayar, 25 Ocak 1939’da başbakanlık görevinden istifa etmiştir. Doğru cevap E’dir.
Soru 91
Balkan Savaşları ve I. Dünya Savaşı’nda ordu bünyesinde farklı hastalıklarla mücadele eden Dr. Refik Sayfam hangi hastalığa karşı aşı geliştirmiştir?
Seçenekler
A
Kolera
B
Tifüs
C
Tifo
D
Dizanteri
E
Veba
Açıklama:
Balkan Savaşları ve I. Dünya Savaşı’nda ordu bünyesinde tifo, dizanteri, veba ve kolera hastalıklarıyla mücadele eden Dr. Refik Sayfam, tifüse karşı geliştirdiği aşıyla tıp literatürüne girmiştir. Doğru cevap B’dir.
Soru 92
26 Mart 1939’da yapılan genel seçimde kaç milletvekili seçilmiştir?
Seçenekler
A
24
B
124
C
224
D
324
E
424
Açıklama:
Cumhurbaşkanı İnönü, Hükümet ve Parti üzerinde otoritesini sağlamlaştırmıştır. 26 Mart 1939’da yapılan genel seçimden sonra Meclis’e de hâkim olmuştur. Seçimler iki dereceli seçim esasına göre yapılmış, 62 ilden 424 milletvekili seçilmiştir. Bu rakamın 420’si CHP tarafından partililere danışılarak elde edilmiş isimlerdir. Doğru cevap E’dir.
Soru 93
İkinci Saraçoğlu hükümeti hangi tarihte kurulmuştur?
Seçenekler
A
9 Mart 1939
B
9 Mart 1941
C
9 Mart 1943
D
9 Mart 1945
E
9 Mart 1947
Açıklama:
TBMM, Şubat 1943’te seçimlerin yapılmasından sonra yedinci dönem çalışmalarına 8 Mart 1943’te başlamıştır. 9 Mart’ta İkinci Saraçoğlu Hükümeti kurulmuştur. Doğru cevap C’dir.
Soru 94
Aşağıdakilerden hangisi iç politikada hızlı gelişmelerin yaşandığı 1944 yılında kapatılan gazetelerden biri değildir?
Seçenekler
A
Yeni Birlik
B
Adımlar
C
Yurt ve Dünya
D
Yürüyüş
E
Barış Dünyası
Açıklama:
Bu dönemde sol görüşleriyle tanınan Adımlar, Yurt ve Dünya, Yürüyüş ve Barış Dünyası’nın yayına son verildi. Basın üzerindeki baskı Tan ve Vatan gazetelerinin kapatılmasıyla devam etti. Doğru cevap A’dır.
Soru 95
Aşağıdakilerden hangisi, Türkiye'nin savaş yıllarında izlediği iç ve dış politikayala ilgili doğru bir bilgi değildir?
Seçenekler
A
İç politikada otoriterin müdahaleciliğine yatkınlık özelliği ortaya çıkmaktadır
B
Türkiye'nin batı demokratik külrütünün yanında yer almıştır.
C
Parti-devlet ayrışması sağlanmaya çalışılmıştır.
D
Türkiye, hem otoriter Mihver devletleri, hem de liberal ve demokratik Müttefik devletleri ile ekonomik ve politik iş birliklerine giderek manevralar yapabilmiştir.
E
Savaş döneminde, Türkiye'de özel girişimcinin yani liberal yatkınlık göz ardı edilmiştir.
Açıklama:
II. Dünya Savaşı yıllarında Türkiye’nin izlediği iç ve dış politikalar birbirine benzer özellikler taşımakla birlikte, bu özellikler dönemin ekonomi anlayışına da aktarılmıştır. Buna göre, iç politikada Türkiye, Cumhurbaşkanı İsmet İnönü’nün Milli Şef olarak adlandırıldığı bir dönem geçirmiştir. Bu tanımlama politik kanaatleri dağınık fertleri birleştirerek onların bu kanaatlerini olgunlaştırmak, dolayısıyla onları yetiştirmek fiilleriyle çevrelenmiştir. Böyle bir tanımlama ile iç politikada otoriterin müdahaleciliğine yatkınlık özelliği ortaya çıkmaktadır. Ancak esasında Türkiye ilke olarak batı demokratik kültürünün yanında yer almıştır. Bunun göstergesi de eski sürgünlerin de aralarında yer aldığı, mesleki çeşitliliğe sahip bir mecliste müstakil bir grubun oluşturulması isteği ve parti-devlet ayrışmasının sağlanması sürecidir. Böylece bu iki özelliğe sahip olan Türkiye, hem otoriter Mihver devletleri, hem de liberal ve demokratik Müttefik devletleri ile ekonomik ve politik iş birliklerine giderek manevralar yapabilmiştir. Örneğin, Almanya ile ticaret anlaşması yaparken bunun İngiltere’nin Akdeniz’deki çıkarlarını korumak amacıyla yapıldığını belirten bir denge politikası izlemiştir. Ancak dış politikada yine ilke olarak hep İngiltere ve ABD’nin yani batılı demokrasilerin yanında yer almıştır. İç ve dış politikadaki bu ortak özellikler de dönemin ekonomi anlayışının içine sızmış, özel girişimcinin yani liberal yatkınlığın pek de göz ardı edilemediği bir devlet müdahalesi gerçekleştirilmiş- tir. Dönemin savaş ekonomisindeki bu ikili özellik iki farklı hükümet ile ortaya koyulmuştur
Soru 96
Aşağıdakilerden hangisi, Türkiye'nin 3 temmuz 1944'te İkinci Dünya Savaşı'na girmek için öne sürdüğü şartlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Ödünç Verme ve Kiralama Yasası’ndan yeniden yararlanma
B
Romanya’daki Alman petrol tesislerine Türkiye üzerinden saldırı düzenlemesi
C
Savaş sonrası Müttefik karar alma mekanizmasına katılma hakkı elde etme
D
Savunma için savaş malzemesi ve uçak alma
E
Almanya ile ilişkilerin kesilmesi ve savaş şartlarından doğacak mali ihtiyaçların karşılanması
Açıklama:
Türkiye süreçten endişe duymuştur. Savaşa girmek için 3 Temmuz 1944’te, Ödünç Verme ve Kiralama Yasası’ndan yeniden yararlanma, savaş sonrası Müttefik karar alma mekanizmasına katılma hakkı elde etme, savunma için savaş malzemesi ve uçak alma, Almanya ile ilişkilerin kesilmesi ve savaş şartlarından doğacak mali ihtiyaçların karşılanması gibi şartlar öne sürmüştür. İngiltere teklifleri kabul ederek bu durumun Türklerle ittifakın teyidi oldu- ğunu ilan etmiştir. Bunun üzerine Türkiye, Almanya ile bütün ilişkilerini keseceğini bildirmiştir
Soru 97
ABD’nin Mihver devletlerine karşı 1941- 1945 yılları arasında Müttefik ülkelere savaş malzemesi sağlamak için geliştirdiği destek programının adı nedir?
Seçenekler
A
Yardım Kampanyası
B
Borçlandırma Yasası
C
Ödünç Verme ve Kiralama Yasası
D
Geri Dönüşüm Yasası
E
Mortgage Yasası
Açıklama:
Ödünç Verme ve Kiralama Yasası (LendLease) ABD’nin Mihver devletlerine karşı 1941- 1945 yılları arasında Müttefik ülkelere savaş malzemesi sağlamak için geliştirdiği destek programıdır. ABD Başkanı Roosevelt tarafından sunulan ve 11 Mart 1941 tarihinde ABD Senatosunca kabul edilen yasa, stratejik açıdan Mihver devletlerine karşı savaşan Müttefikleri desteklemeyi ve ABD’nin savunulmasını amaçlamıştır. ABD Başkanı bu yasayla, silah, hammadde, yedek parça ve teçhizat gibi stratejik malzemenin Müttefik ülkelere satışı, ödünç verilmesi, kiralanması ya da transferi konusunda yetkilendirilmiştir. Bu dönemde yasa kapsamında Türkiye’ye 95 milyon dolarlık savaş malzemesi verilmiştir.
Soru 98
Aşağıdakilerden hangisi, Refik Saydam hükümeti döneminde olmamıştır?
Seçenekler
A
Mevcut bütçe imkânları ile ordunun ve kentli nüfusun temel beslenme ihtiyacını karşılama için ticareti devlet denetimi altına almak
B
sıkı polis denetimli bir fiyat sınırlaması uygulamak
C
Fiyatlar ve piyasa şartları üzerindeki kontrollerden olabildiğince kaçınmak
D
“Milli Korunma Kanunu”nun çıkarılması
E
“Ticaret Ofisi”nin kurulması
Açıklama:
Celal Bayar’ın görevinden istifa etmesinden sonra 25 Ocak 1939 tarihinde başbakanlığa getirilen Refik Saydam, savaşın başlarında izleyebileceği iki farklı politika ile karşı karşıya kalmıştır. Bunlardan ilki, mevcut bütçe imkânları ile ordunun ve kentli nüfusun temel beslenme ihtiyacını karşılama için ticareti devlet denetimi altına almak ve sıkı polis denetimli bir fiyat sınırlaması uygulamaktı. İkinci ise, iç ve dış piyasalarda savaş kıtlıklarından doğan talep artışlarının çiftçi ve sanayici için yaratacağı kamçılayıcı etkisinden yararlanmak amacıyla fiyatlar ve piyasa şartları üzerindeki kontrollerden olabildiğince kaçınmaktı. Ve üretimi teşvik edecek açık enflasyonist artışa da büyük ölçüde katlanmaktı (Boratav, 1982:221). Refik Saydam Hükü- meti bu iki politikadan ilkini izlemiş, onun ardından gelen Saraçoğlu Hükümeti ise ikinci politika yönünde adım atmıştır.
Soru 99
Aşağıdakilerden hangisi, Şükrü Saraçoğlu hükümeti döneminde gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
İaşe Müsteşarlığını'nın kaldırılması
B
Milli Korunma Kanunu'nun çıkarılması
C
Ticaret Ofisi'nin kurulması
D
İstanbul Tramvay ve Tünel Şirketi satın alınması
E
Adana, Bursa ve Mersin elektrik işletmeleri ile Ankara Elektrik ve Havagazı Şirketi de devletleştirilmesi
Açıklama:
Refik Saydam’ın vefatının ardından 9 Temmuz 1942’de Şükrü Saraçoğlu başbakanlığa atanmıştır. Bir önceki bölümde bahsedildiği gibi fiyatlar ve piyasa şartları üzerindeki kontrollerden olabildiğince kaçınmayı amaçlayan bir politika seçen Saraçoğlu Hükümeti, ekonomi üzerindeki sıkı kontrol politikalarını gevşetmeye başlamıştır. Bu uğurda ilk iş olarak piyasadaki özel girişim üzerinde devlet denetimini yerleştirme hedefiyle kurulmuş olan İaşe Müsteşarlığını kaldırmıştır. Görevi sona eren Şevket Süreyya Aydemir, Saraçoğlu Hükümeti’nin, ziraat ve ticaret alanlarında hemen hemen bütün kontrol ve dağıtma kayıtlarını kaldırdığını öne sürmüştür.
Soru 100
Aşağıdakilerden hangisi 8 Nisan 1939’da İtalya’nın Arnavutluk’u işgal etmesi ve Almanya’nın Orta Avrupa’da irredentist politikalara yönelmesi üzerine Türkiye’nin deklarasyon imzaladığı ülkelerden biri hangisidir?
Seçenekler
A
Portekiz
B
Macaristan
C
İngiltere
D
Polonya
E
İspanya
Açıklama:
İtalya’nın Arnavutluk’u işgal etmesi (8 Nisan 1939) ve Almanya’nın Orta Avrupa’da irredentist politikalara yönelmesi Türkiye’yi bir hayli kaygılandırmış, bunun üzerine Türkiye, 12 Mayıs’ta İngiltere ve 23 Haziran’da da Fransa ile iki ayrı “deklarasyon imzalamıştır. Doğru cevap C’dir.
Soru 101
İngiltere, Fransa ve Türkiye arasındaki Üçlü İttifak Antlaşması hangi tarihte imzalanmıştır?
Seçenekler
A
19 Ekim 1936
B
19 Ekim 1937
C
19 Ekim 1938
D
19 Ekim 1939
E
19 Ekim 1940
Açıklama:
İngiltere, Fransa ve Türkiye arasında 19 Ekim 1939’da Üçlü İttifak Antlaşması imzalanmıştır. Doğru cevap D’dir.
Soru 102
II. Dünya Savaşı sırasında toplumun ihtiyaçlarına cevap vermek için alınan ekonomik tedbirlerden en önemlisi hangisidir?
Seçenekler
A
Milli korunma kanunu
B
Varlık vergisi kanunu
C
Salma yöntemi
D
Toprak mahsulleri vergisi kanunu
E
İktisadi buhran vergisi
Açıklama:
Hükümet, II. Dünya Savaşı sırasında toplumun ihtiyaçlarına cevap vermek için bazı yeni iktisadi önlemlere ihtiyaç duymuştur. Bu önlemlerden biri olan Milli Korunma Kanunu için, savaş döneminin en önemli düzenlemesi denilebilir. Ona bu derece önem atfedilmesinin nedeni ise, bu dönemde alınan bütün kararların bu kanuna dayanılarak çıkarılmasından ileri gelmektedir. Dolayısıyla kanunun uygulanmasını izlemek, başlı başına dönemin iktisat politikalarını anlamak demektir. Bununla birlikte Varlık Vergisi ve Toprak Mahsulleri Kanunları ise, dönemin olağanüstü şartlarına müdahale ve denge oluşturma amaçlıdır. Böylece bu vergi kanunları da bize dönemin karmaşık şartlarını da anlatacaktır. Kısacası dönemin ana iktisat politikasını belirleyen ya da anlatan metinler işte bu üç temel kanundur
Soru 103
Aşağıdaki meslek gruplarından hangisi varlık vergisinden muaf tutulmuştur?
Seçenekler
A
Kazanç ve buhran vergisi mükellefleri
B
İşine zarar vermeden vergi mükellefi olabileceği komisyonlarca belirlenmiş çiftçiler
C
1939 yılından beri kazanç ve buhran vergilerine bağlı bir işle uğraştığı halde kanunun yayını tarihinde işini terk, devir ve tasfiye etmiş olanlar
D
Meslekleri tüccarlık, komisyonculuk, aracılık olmadığı halde 1939 yılından beri bir defaya mahsus bile olsa ticari alışverişe aracılık etmek karşılığında para veya ürün almış olanlar
E
Kamu kuruluşlarında çalışan memurlar
Açıklama:
Yukarıda bahsedilen mükellef gruplarından birden fazlasına dâhil olanlar, ait oldukları her grup için ayrıca vergiye tabi tutulmuşlardır. Tüzel kişiler de vergiye tabi olmuşlar ve onların vergisi, şirketlerin gayrimenkul varlıklarının tamamı üzerinden hesaplanmıştır. Bunun yanında kamu kuruluşlarında çalışan memurlar vergiden muaf tutulmuştur.
Soru 104
Toprak Mahsülleri Kanunu hangi hükümet döneminde çıkarılmıştır?
Seçenekler
A
İsmet İnönü
B
Celal Bayar
C
Refik Saydam
D
Şükrü Saraçoğlu
E
Recep Peker
Açıklama:
Aşar Vergisi’nin kaldırılmasından beri Türkiye’de milli gelirin neredeyse yarısını oluşturan tarımsal alanlardan herhangi doyurucu bir vergi alınmamıştır. Bununla birlikte savaş yıllarında, önemli kazançlar elde etmiş büyük toprak sahiplerinin gelirlerinin vergilendirilmesi de yapılmamıştır. Nitekim bu yönde yapılacak bir vergilendirme Korkut Boratav’a göre Varlık Vergisi uygulamasının da tamamlayıcısı olacaktı (Boratav, 1982:265). Şükrü Saraçoğlu Hükümeti bu yönde bir talebi 1943 yı- lında bir tasarı ile Meclis’e taşımış ve tasarı 4 Haziran 1943’de kanunlaşmıştır. Başbakan Şükrü Saraçoğlu, kanunun gerekçesini Varlık Vergisi ile bir kısmı kapatılan bütçe açığının kalan kısmının da maliyet fiyatlarının birkaç misli derecesinde artan toprak mahsullerinden alınacak vergi ile kapatılması olarak göstermiştir (Çavdar, 2003:328).
Soru 105
Aşağıdakilerden hangisi, savaş döneminde Türkiye'de faaliyet göstermiş önde gelen sektörlerden biri olarak gösterilemez?
Seçenekler
A
Tarım
B
Sanayi
C
DIş ticaret
D
Bankacılık
E
Turizm
Açıklama:
Ülke ekonomisini takip etmek esasında sektörlerin davranışlarını bilmek demektir. Sektörel gelişmeler ise II. Dünya Savaşı’nın yarattığı havadan etkilenmiştir. Dönemin belli başlı sektörleri tarım, sanayi, dış ticaret ve bankacılıktır.
Soru 106
Aşağıdakilerden hangisi, savaş yıllarında Türkiye'de sanayi sektörünü durma noktasına getiren doğrudan etmenlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Yükselen enflasyon
B
Devletçilik politikasının uygulanması
C
Tüketimin kısıtlanması
D
Dağıtımın karneyle yapılması
E
Sanayi Teşvik Kanunu’nun yürürlükten kaldırılması
Açıklama:
Savaş yıllarında tarım sektörü iki unsurdan etkilenmiştir. Bunlar seferberlik neticesinde dinamik nüfusun orduya alınması ve art arda gelen kuraklıklardır. Bu yüzden dönemin tarımsal üretiminde önemli bir gelişme kaydedilememiştir. Bunun yanında Toprak Mahsulleri Ofisi, piyasayı düzenlemek ve korumak amacıyla kurulmuş olmasına rağmen piyasaya üretim hacmini arttırıcı bilimsel bilgi aktarma ve satın alma potansiyelini geliştirme yönünden katkılar sağlayamamıştır. Böylece dönemin tarımsal alan verilerine bakıldığında 1942 yılından itibaren hektar seviyelerinde daralmalar görülmektedir. Bunun yanında sanayi sektöründe de benzer sıkıntılar yaşanmıştır. Savaşla birlikte çıkarılan Milli Korunma Kanunu özel girişimcilerin hareketlerini önemli ölçüde kısıtlamış ve yatırımların büyük çoğunluğu da zaten ordunun ya da kamunun ihtiyaçlarına cevap vermek amacıyla yapılmıştır. Ayrıca yükselen enflasyon, tüketimin kısıtlanması, dağıtımın karneyle yapılması ve Sanayi Teşvik Kanunu’nun yürürlükten kaldırılması sanayi sektörünü savaş yıllarında durma noktasına getiren diğer etmenler olmuştur. Ancak savaş yıllarında dış ticaret alanı nispeten Türk ekonomisine katkı sağlamıştır. Bu katkının altında yatan sebepler arasında savaş döneminde fiyat avantajlı Türk sanayi ürünlerinin savaşan ülkeler tarafından talep edilmesi bulunur.
Soru 107
ABD Başkanı Roosevelt tarafından sunulan “Ödünç Verme ve Kiralama Yasası” hangi tarihte kabul edilmiştir?
Seçenekler
A
11 Mart 1938
B
11 Mart 1939
C
11 Mart 1940
D
11 Mart 1941
E
11 Mart 1942
Açıklama:
ABD Başkanı Roosevelt tarafından sunulan ve 11 Mart 1941 tarihinde ABD Senatosunca kabul edilen yasa, stratejik açıdan Mihver devletlerine karşı savaşan Müttefikleri desteklemeyi ve ABD’nin savunulmasını amaçlamıştır. Doğru cevap D’dir.
Soru 108
Aşağıdakilerden hangisi Celal Bayar’ın görevinden istifa etmesinden sonra 25 Ocak 1939 tarihinde başbakanlığa getirilmiştir?
Seçenekler
A
Refik Saydam
B
Refik Koraltan
C
Şevket Süreyya Aydemir
D
Şükrü Sökmensüer
E
Şükrü Saraçoğlu
Açıklama:
Celal Bayar’ın görevinden istifa etmesinden sonra 25 Ocak 1939 tarihinde Refik Saydam başbakanlığa getirilmiştir. Doğru cevap A’dır.
Soru 109
Bir ülkede kâğıt para, tahvil, bono, hisse senedi gibi değerlerin ilk kez piyasaya sürülmesi faaliyetine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Kliring
B
İthalat
C
Emisyon
D
İhracat
E
Munzam Karşılık Oranı
Açıklama:
Emisyon;
Bir ülkede kâğıt para, tahvil, bono, hisse senedi gibi değerlerin ilk kez piyasaya sürülmesi faaliyetidir. Piyasadaki geçerli birimin miktarını, dolaşımını, alım-satım durumunu ifade eder. Doğru cevap C’dir.
Bir ülkede kâğıt para, tahvil, bono, hisse senedi gibi değerlerin ilk kez piyasaya sürülmesi faaliyetidir. Piyasadaki geçerli birimin miktarını, dolaşımını, alım-satım durumunu ifade eder. Doğru cevap C’dir.
Ünite 5
Soru 1
İkinci dünya savaşı sonrası dünya ekonomik düzenini belirleyen soğuk savaş döneminin iki kutbunda hangi süper güçler yer almaktadır?
Seçenekler
A
ABD-Almanya
B
Almanya-İngiltere
C
SSCB-İngiltere
D
Fransa-ABD
E
SSCB-ABD
Açıklama:
İkinci dünya savaşının fiili iki galibi olan SSCB ve ABD'nin iki kutbunda yer aldığı soğuk savaş dönemi, sıcak savaşın nadiren yaşandığı ancak uluslararası iktisadi, politik ve askeri bir gerginlik dönemidir. Doğru cevap E'dir.
Soru 2
İkinci dünya savaşı sonrasında geniş uygulama alanı bulan ve arzın değil de talebi oluşturan harcamaların ekonomik krize engel ya da sebep olabileceğini savunan iktisat teorisi hangi iktisatçı tarafından geliştirilmiştir?
Seçenekler
A
John Maynard Keynes
B
Thorstein Veblen
C
Oliver Eaton Williamson
D
Adam Smith
E
Gary Becker
Açıklama:
Savaş sonrasında Dünya’da İngiliz iktisatçı J.M.Keynes’den (1883-1946) adını alan Keynesyen İktisat Teorisi yaygın uygulama alanı bulmuştur. Keynes teorisinde, toplam talebin bir ekonomide en önemli taşıyıcı güç olduğu iddia etmektedir. “Klasik iktisat teorisi” olarak adlandırılan kendisinden önceki teori ise arzın öncelikli olduğunu vurgulamaktadır. Bu basitçe Keynes’e göre talebi oluşturan hükümet (ya da devlet), işletmeler ve hane halklarının toplam harcamalarının değişmesinin ekonomik krize engel ya da neden olabileceği fikridir. Doğru cevap A'dır.
Soru 3
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye'nin ikinci dünya savaşı sonrası dönemde dünya ekonomisine eklemlenme yolunda attığı adımlardandır?
(I) Küresel kurumlara üyelik
II) Gümrük vergilerinin arttırılması
III) Devalüasyon
(I) Küresel kurumlara üyelik
II) Gümrük vergilerinin arttırılması
III) Devalüasyon
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız III
C
I ve II
D
I ve III
E
II ve III
Açıklama:
Türkiye ikinci dünya savaşı sonrasında IMF ve Dünya Bankası gibi uluslararası kurumlara üye olarak ve ihracattı arttırarak ödemeler bilançosunu dengeleme ve fiyat avantajı yaratmayı amaçlayan devalüasyon yoluyla dünya ekonomisiyle eklemlenmeye çalışmıştır. Doğru cevap D'dir.
Soru 4
Türkiye hangi tarihte IMF'ye girmiştir?
Seçenekler
A
1940
B
1945
C
1947
D
1959
E
1965
Açıklama:
Dönemin hükümeti, 7 Eylül 1946’da kur değişikliğini ve dış ticarette liberalizasyonu içeren bir dizi önlemi alarak IMF’ye üye olmayı tercih etmiştir. 7 Eylül kararları ile primli kur sistemi kaldırılmış, Türk lirası devalüe edilmiş, ithalatta kontenjan, tavan uygulamaları kaldırılmış, dövizle ithal edilecek malların listesi genişletilmiş, ulusal sanayinin korunması amacıyla bazı alanlarda gümrük tarifeleri gözden geçirilmiştir. Doğru cevap C'dir.
Soru 5
İkinci dünya savaşı sonrasındaki Vaner Planı aşağıdaki sektörlerden hangisinde en çok yatırım yapılmasını sağlamıştır?
Seçenekler
A
Enerji
B
Maden
C
Endüstri
D
Ulaştırma
E
Tarım
Açıklama:
Toplamda 1,628.000.000 TL ile en çok yatırım ulaştırma alanında yapılmıştır. Doğru cevap D'dir.
Soru 6
Aşağıdakilerden hangisi veya hangileri IMF'nin Türkiye'yle 1958'de masaya oturduğunda sunduğu koşullardandır?
(I) İhracatı destekleyici tedbirler alınması
(II) Kamu harcamalarının düşürülmesi
(III) Türk lirasının değerinin arttırılması
(I) İhracatı destekleyici tedbirler alınması
(II) Kamu harcamalarının düşürülmesi
(III) Türk lirasının değerinin arttırılması
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız III
C
I ve II
D
I ve III
E
II ve III
Açıklama:
Dış borçların ödenemez hale gelmesi, Türkiye’yi IMF’yle onun şartları ile masaya oturmaya zorlamıştır. Pazarlığı yapılan konulardan bazıları, ihracatı arttırıcı tedbirler alınması, kamu harcamalarının ve Türk lirasının değerinin düşürülmesidir. Doğru cevap C'dir.
Soru 7
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye'de 1946-1961 arası dönemde uygulanan ekonomik politikaların sonuçlarından değildir?
Seçenekler
A
Milli bir burjuvazinin doğmasına imkan veren bir ortam yaratılmıştır
B
Hastalık kaynaklı ölümlerde azalma gözlenmiştir
C
Ortalama eğitim seviyesinde artış olmuştur
D
Genel olarak pozitif büyüme değerleri elde edilmiştir
E
Kalkınma değerlerinde gelişmiş ülkelerle yarışacak bir seviyeye ulaşılmıştır
Açıklama:
1946-1961 arası dönemde her ne kadar kalkınma ve büyüme göstergelerinde olumlu sinyaller verilmişse de bunların hiçbirisi Türkiye'yi gelişmiş ülkelere yakın bir seviyeye getirmemiştir. Doğru cevap E'dir.
Soru 8
Aşağıdakilerden hangisi 1946-1960 arası Türkiye'sinde yaşanan nüfus artışın sebepleri arasında gösterilemez?
Seçenekler
A
Doğum kontrol yöntemlerinin gelişmesi
B
Cumhuriyetin ilk kuşağının doğurganlık yaşına gelmesi
C
Nüfus arttırmayı teşvik eden politikalar
D
Sağlık alanındaki gelişmeler neticesinde ölüm oranlarının düşmesi
E
İkinci dünya savaşı esnasında silah altında olanların eve dönmesi ve evlenmesi
Açıklama:
1946-1961 arası dönemde Türkiye'nin nüfusu önemli ölçüde artmıştır. Bunun sebepleri arasında nüfus arttırıcı politikalar, ölüm oranlarının düşmesi ve bazı dönemsel nedenler gösterilebilir. Ancak doğum kontrol yöntemlerinin yaygın hale gelmesi aksi bir etkiye sebep olacaktır. Doğru cevap A'dır.
Soru 9
Aşağıdakilerden hangisi 1950'lerdeki hızlı kentleşmenin yarattığı ilk ve en temel sorundur?
Seçenekler
A
Eski ve yeni kentliler arasındaki eğitim farkı
B
Konut ihtiyacı
C
Artan suç oranları
D
İşsizlik
E
Hastalıklarda artış
Açıklama:
Köyden kente göçün yarattığı ilk ve en temel sorun konut sorunu olmuştur. 1950’lerden sonra öncelikle İstanbul, Ankara gibi büyük şehirlerde gözlenmeye başlanan bu sorun, günümüzde bütün illerde söz konusudur. Bu nedenle başarılı bir mücadeleden söz etmek zordur. Fakat bununla birlikte kamu eliyle yapılan konutlardan, kamu tarafından kredilendirilen ortak üretimlere (konut kooperatifleri), ailelerin kendilerinin çözümü olarak düşünülebilecek gecekondulaşmaya kadar farklı uygulamalara rastlamak mümkündür. 1950-60 arasında ise ilk toplu konutlar ve yaygın bir gecekondulaşma görülmektedir. Hızlı kentleşme nedeniyle ister legal olsun ister gecekondular gibi illegal olsun inşaat sektörünün gelişmesinde önemli bir katkısı vardır. Hatta temel mal ve imalat sanayine ayrılabilecek sermayenin inşaat ve arsa ticaretine yönelmiş olması mümkündür. Doğru cevap B'dir.
Soru 10
American Standart Oil Şirketi’nden Max Weston Thornburg, Graham Spry ve George Soule'ın 1949-1950 yıllarında Türkiye’de yaptıkları inceleme neticesinde yaptıkları Thornburg raporu olarak adlandırılan çalışmada Türkiye'nin hangisine dayalı bir kalkınma modeli benimsemesi gerektiği ifade edilmiştir?
Seçenekler
A
Ulaştırma
B
Enerji
C
Tarım
D
Sanayi
E
Hizmet
Açıklama:
American Standart Oil Şirketi’nden Max Weston Thornburg, Graham Spry ve George Soule ile birlikte 1949-1950 yıllarında Türkiye’de inceleme yapmışlar. Thornburg raporu olarak adlandırılan çalışmalarında “Türkiye’nin tarımla kalkınmasın gerekliliğinden, demir, çelik, makine, kimya gibi ağır sanayi kollarına el atmasının Türkiye için bir cinayet olacağından, uygulanmaya çalışılan sanayi planının devlet sosyalizminin aşırı bir ifadesi olduğundan ya da Türkiye’nin (birbirine yollarla bağlanmadığı için) 40000 küçük Türkiye’den oluştuğundan bahsedilmektedir. Doğru cevap C'dir.
Soru 11
Aşağıdaki ülkelerden hangisi 2. Dünya Savaşı'ndan sonra sekiz sosyalist ülkenin katılımıyla kurulan Varşova Paktı'ndaki ülkelerden birisidir?
Seçenekler
A
Romanya
B
İngiltere
C
Belçika
D
Amerika Birleşik Devletleri
E
Türkiye
Açıklama:
Varşova Paktı, Arnavutluk, Bulgaristan, Çekoslovakya, Doğu Almanya, Macaristan, Polonya, Romanya ve SSCB'nin katılımıyla, 1955 yılında kurulmuştur. Doğru cevap A'dır.
Soru 12
Aşağıdaki beş yıllık dönemlerden hangisinde Türkiye ekonomisinde ciddi bir küçülme gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
1930-1935
B
1935-1940
C
1940-1945
D
1945-1950
E
1950-1955
Açıklama:
İkinci dünya savaşı yıllarının (1940-45 arası) kişisel gelirler üzerindeki etkisi, 1945’in 1940’a göre %35’lik toplam küçülmeden görülebilmektedir. Doğru cevap C'dir.
Soru 13
1947 yılında kabul edilen ve bir iktisadi kalkınma planı olan Vaner planında en yüksek yatırım aşağıdaki sektörlerden hangisine ayrılmıştır?
Seçenekler
A
Tarım
B
Ulaştırma
C
Enerji
D
Maden
E
Demir-çelik
Açıklama:
Vaner Planında ulaştırmaya ayrılan pay %43.7 ile en yüksek yatırım payını teşkil etmektedir. Doğru cevap B'dir.
Soru 14
Türkiye'de 1946’dan itibaren uygulanan genişleyici dış ticaret, para ve maliye politikalarının demografik sonuçlarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Nüfus kimi zaman artmış, kimi zaman düşmüştür
B
Tarımsal faaliyete yönelimle birlikte kırsal nüfus kent nüfusunda daha hızlı artmıştır
C
Ölüm oranları düşmüştür
D
Doğum oranları düşmüştür
E
Nüfus genel olarak azalmıştır
Açıklama:
1946 sonrası uygulanan politikaların genel olarak ölüm oranlarını düşürdüğü, doğum oranlarını yükselttiği, köyden kente göçle birlikte kentsel nüfusu kırsal nüfusa oranla daha hızlı arttırdığı ve genel nüfusu da arttırdığı söylenebilir. Doğru cevap C'dir.
Soru 15
Türkiye IMF'ye kaç yılında üye olmuştur?
Seçenekler
A
1947
B
1950
C
1960
D
1968
E
1980
Açıklama:
Türkiye içinde bulunduğu ekonomik krizden sonra ve 1946'da yaşanan devalüasyonun da etkisiyle 1947 yılında IMF'ye üye olmuştur. Doğru cevap A'dır.
Soru 16
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye'nin IMF ile 1958 yılında yaptığı anlaşmada yer alan önlemlerden birisi değildir?
Seçenekler
A
Para arzının kontrol altına alınması, kredi hacminin daraltılması
B
Kamu iktisadi kuruluşlarının ürünlerinin fiyatlarının yükseltilmesi
C
İhracat artırılmak için destekleme tedbirleri alınması
D
Denk bütçe sağlayacak şekilde kamu harcamalarının arttırılması
E
Yatırımlarda verimli ve kısa vadeli olanlara öncelik verilmesi
Açıklama:
Türk Hükümeti 1957 seçimlerinin hemen ertesinde, OEEC ve IMF’yle borç ertelemek ve yeni kredi bulabilmek için bağlantı kurduğunda, IMF tarafından desteklenen istikrar programları konusunda blgilendirilmiştir. Müzakereler 1958’in ortalarına kadar sürmüştür. Üzerinde uzlaşılan kredi anlaşması • Para arzının kontrol altına alınması, kredi hacminin daraltılması • Kamu iktisadi kuruluşlarının ürünlerinin fiyatlarının yükseltilmesi • İhracat artırılmak için destekleme tedbirleri alınması • Denk bütçe sağlayacak şekilde kamu harcamalarının azaltılması • Yatırımlarda verimli ve kısa vadeli olanlara öncelik verilmesi • Türk lirasının değerinin düşürülmesi temel başlıklarını içermektedir (Tokgöz, 1997: 128) Standart IMF reçetesi olarak düşünülebilecek bu önlemler, ekonominin alıştığı para arzı düzeyini ve kamu harcama düzeyini düşürmeyi, dış ticarette daha çok liberalizasyon önerdiği için genellikle uygulanırken, ülke ekonomilerini sıkıntıya düşürmektedir. Doğru cevap D'dir.
Soru 17
Türkiye'de Demokrat parti yıllarının ekonomisi için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
Önceki dönemlerin aksine planlama yapılmamaktadır
B
Ülkenin gelirleri yatırım kararları destekleyecek seviyeye çıkmıştır
C
Çiftçiye çok geniş fiyat destekleme ve kredi verme siyaseti hakimdir
D
Yeni Kamu İktisadi Teşekkülleri kurulmuştur
E
Özel sektör kamunun koruması altında büyümüştür
Açıklama:
Demokrat parti yıllarında birçok yatırım kararı alınmış ve uygulanmaya konmuş olmasına rağmen Türkiye bu yatırım politikasının sürdürülebilmesi için gerekli olan zengin bir kamu kasasından yoksundu. DP hükümetleri çok yoğun yatırım kararları almışlardır, sorun belirlenen bu iktisadi hedeflere ulaşmakta ülkenin gelirlerinin yeterli olmamasıdır. Doğru cevap B'dir.
Soru 18
Aşağıdaki yıllardan hangisinde Türkiye ekonomisinde ciddi bir devalüasyon yaşanmıştır?
Seçenekler
A
1940
B
1945
C
1946
D
1947
E
1950
Açıklama:
1946 yılı öncesindeki ekonomik krizin aşılabilmesi için dönemin hükümeti, 7 Eylül 1946’da kur değişikliğini ve dış ticarette liberalizasyonu içeren bir dizi önlemi alarak IMF’ye üye olmayı tercih etmiştir. 7 Eylül kararları ile primli kur sistemi kaldırılmış, Türk lirası devalüe edilmiş, ithalatta kontenjan, tavan uygulamaları kaldırılmış, dövizle ithal edilecek malların listesi genişletilmiş, ulusal sanayinin korunması amacıyla bazı alanlarda gümrük tarifeleri gözden geçirilmiştir. Doğru cevap C'dir.
Soru 19
J.M.Keynes kendisinden sonraki iktisat disiplinini önemli ölçüde etkileyecek teorisini aşağıdaki olaylardan hangisinin etkisiyle geliştirmiştir?
Seçenekler
A
1929 ekonomik buhranı
B
2. dünya savaşı
C
1. dünya savaşı
D
Soğuk savaş
E
SSCB'nin yıkılması
Açıklama:
Keynes teorisinde, toplam talebin bir ekonomide en önemli taşıyıcı güç olduğu iddia etmektedir. “Klasik iktisat teorisi” olarak adlandırılan kendisinden önceki teori ise arzın öncelikli olduğunu vurgulamaktadır. Bu basitçe Keynes’e göre talebi oluşturan hükümet (ya da devlet), işletmeler ve hane halklarının toplam harcamalarının değişmesinin ekonomik krize engel ya da neden olabileceği fikridir. Klasikler de aynı etkiyi arz yani üretimin yapacağını düşünmektedirler. Keynes ekonomide (1929 krizi gibi) bir sorun olduğunda talebi harekete geçirecek devlet müdahalelerinin ekonomiyi canlandırabileceğini iddia etmektedir. Müdahale ise devletin gelirlerine bağlı olmaksızın örneğin bireylerin gelirlerine zam yaparak ya da sonuçları uzun vadede alınacak kamu yatırımları yaparak oluşturulabilir. Doğru cevap A'dır.
Soru 20
Aşağıdakilerden hangisi 1944 Bretton Woods'ta gerçekleşen konferansta görüşülen konu başlıklarından birisi değildir?
Seçenekler
A
Para politikası
B
Uluslararası ticaret
C
Ödemeler dengesi
D
Uluslararası para sistemi
E
Eğitim politikaları
Açıklama:
Bretton Woods'ta toplanan konferans esas itibariyle bir para ve finans konferansıdır. Eğitim politikaları görüşülen ana başlıklardan birisi olarak değerlendirilemez. Doğru cevap E'dir.
Soru 21
Aşağıda verilen ekonomi politikalarından hangisi İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra uygulanmıştır?
Seçenekler
A
Neo-liberal ekonomi politikaları
B
Keynesyen ekonomi politikaları
C
Klasik iktisat politikaları
D
Serbest piyasa ekonomisi
E
Liberal ekonomi politikaları
Açıklama:
Savaş sonrasında Dünya’da İngiliz iktisatçı J.M.Keynes’den (1883-1946) adını alan Keynesyen İktisat Teorisi yaygın uygulama alanı bulmuştur. Keynes ekonomide (1929 krizi gibi) bir sorun olduğunda talebi harekete geçirecek devlet müdahalelerinin ekonomiyi canlandırabileceğini iddia etmektedir. Müdahale ise devletin gelirlerine bağlı olmaksızın örneğin bireylerin gelirlerine zam yaparak ya da sonuçları uzun vadede alınacak kamu yatırımları yaparak oluşturulabilir. Doğru cevap B'dir.
Soru 22
Varşova Paktı kaç ülkenin katılımıyla kurulmuştur?
Seçenekler
A
Dört
B
Beş
C
Altı
D
Yedi
E
Sekiz
Açıklama:
VarşovaPaktı, 1955’te Federal Almanya’nın NATO’ya alınmasının da tetiklemesi ile Varşova’da sekiz sosyalist ülkenin imzaladığı Dostluk, İşbirliği ve Karşılıklı Yardım Antlaşması ile kurulmuştur. Doğru cevap E'dir.
Soru 23
Bretton Woods sistemi ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
IMF ve Dünya Bankası Bretton Woods sisteminin kurumlarıdır
B
Bretton Woods'da uluslararası antlaşmaların kuralları ve süreçleri yeniden düzenlenmiştir
C
Altın kambiyo sistemidir
D
Bretton Woods sistemi 1970'lere kadar kullanılmıştır
E
Uluslararası ödemelerde kullanılan bir sistemdir
Açıklama:
Bretton Woods sistemi, uluslararası para sisteminin kuralları, kurumları ve süreçleri yeniden düzenlenmektedir. Doğru cevap B'dir.
Soru 24
Aşağıdakilerden hangisi 1950-1960 döneminde başbakanlık yapmıştır?
Seçenekler
A
Hasan Saka
B
Recep Peker
C
Cemal Gürsel
D
Adnan Menderes
E
Şükrü Saraçoğlu
Açıklama:
Şükrü Saraçoğlu 1943-1946, Cemal Gürsel 1960-1961, Hasan Saka 1947-1949, Recep Peker ise 1946-1947 yılları arasında başbakanlık görevinde bulunmuşlardır. 1950-1960 döneminde Adnan Menderes başbakanlık yapmıştır. Doğru cevap D'dir.
Soru 25
Türkiye'de İkinci Dünya Savaşı öncesinde yapılan iç borçlanmalar hangi alanda kullanılmıştır
Seçenekler
A
Demiryolları
B
Savunma
C
Eğitim
D
Sanayi
E
Tarım
Açıklama:
1933-38 dönemindeki yapılan iç borçlanmaların hemen hemen tamamı ulaşım (demiryolları) yatırımları-nın finansmanı için, İkinci Dünya Savaşı döneminde yapılan iç borçlanmalar, savunma harcamalarının finansmanı için kullanılmıştır. Doğru cevap A'dır.
Soru 26
Türkiye'de bütçe açıklarının finansmanı için iç borçlanmaya ilk kez hangi dönemde gidilmiştir?
Seçenekler
A
1930-1933
B
1933-1938
C
1940-1946
D
1946-1950
E
1955-1960
Açıklama:
Bütçe açıklarının finansmanı için iç borçlanmaya ilk kez 1946-1950 döneminde gidilmiştir. Doğru cevap D'dir.
Soru 27
Türkiye'de Demokrat Parti döneminde hangi sektöre öncelik verilmiştir?
Seçenekler
A
Sanayi
B
İthalat
C
Tarım
D
Madencilik
E
İnşaat
Açıklama:
DP Hükümeti ana ağırlığı tarım ve ulaştırma olan, makineleşme ile birlikte yürüyecek olan, hazırlığı 1946’dan beri yapılan bir kalkınma hamlesi deneyecektir. Bu nedenle Demokrat Parti iktidarını 1950 öncesinden ayıran en önemli özellik tarım sektörünü (diğer planların sanayi vurgusunun aksine) öncelemesidir. Doğru cevap C'dir.
Soru 28
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye'nin 1950'lerin sonunda ekonomik yapısının özellikleri arasında yer almaktadır?
Seçenekler
A
Ödemeler bilançosu düşmüştür
B
Ekonomi dışa kapalı hale gelmiştir
C
Serbest piyasa ekonomisine geçilmiştir
D
Vadesi geçmiş ve ödenmemiş borçlar bulunmamaktadır
E
Yurt dışından kredi ve borç alınmıştır
Açıklama:
1956-1958 yılları arasında ödemeler bilançosu sorunları nedeniyle Türkiye giderek dışa kapalı bir ekonomiye dönüşmüştür. Yurt dışından kredi ve borç bulma koşulları giderek zorlaşıp hatta tamamen yok olunca, Demokrat Parti Hükümeti yeniden üye olunan uluslararası kurumları ve onların koşullarını düşünmeye başlamıştır. 1958’de Türkiye’nin vadesi geçmiş ve ödenmemiş dış borcu bulunmaktadır. Nihayetinde dış borçların ödenemez hale gelmesi, Türkiye’yi IMF’yle onun şartları ile masaya oturmaya zorlamıştır. Pazarlığı yapılan konular, yeni krediye karşılık 1946’dan beri Türkiye’ye önerilen yatırımlarının sınırlandırılması, kamu harcamalarının ve Türk lirasının değerinin düşürülmesidir. Doğru cevap B'dir.
Soru 29
1950'li yıllarda Türkiye'nin nüfus yapısıyla ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Kırsal nüfusta artış yaşanmıştır
B
Kentsel nüfusta artış yaşanmıştır
C
Köylerden kentlere yüksek oranda iç göç yaşanmıştır
D
Köylerde işgücü fazlalığı ortaya çıkmıştır
E
1950'de 16 milyon kişi köylerde yaşanmaktaydı
Açıklama:
1955 sayımlarında 1950-55 arasında kent nüfusu %6,4 büyürken, kır nüfusunun %1,8 büyümüştür. Kentlerdeki nüfus artışının tek nedeni doğurganlığın artışı ve ölüm oranlarının düşüşü değildir. 1950’ler boyunca aynı zamanda yüksek bir köyden kente göç, iç göç yaşanmıştır. 1950-60 arasında uygulanan tarımsal politikaların, makineleşmenin, sulama ve yeni tohumlar için yapılan yatırımların tarım sektörünün verimliliğini artırması, köydeki iş gücü fazlalığını ortaya çıkarmıştır. Doğru cevap A'dır.
Soru 30
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye'de 1950’lerde tarımda makineleşmenin doğurduğu sonuçlardan değildir?
Seçenekler
A
Tarımsal ürünün artışı
B
Kırsal nüfusun mutlak surette düşüşü
C
Çiftçilerin gelirlerinin artışı
D
Kente göçün artması
E
Ekilebilir arazinin artması
Açıklama:
1950'ler boyunca aynı zamanda yüksek bir köyden kente göç, iç göç yaşanmıştır. 1950-60 arasında uygulanan tarımsal politikaların, makineleşmenin, sulama ve yeni tohumlar için yapılan yatırımların tarım sektörünün verimliliğini artırması, köydeki iş gücü fazlalığını ortaya çıkarmıştır. Doğru cevap C'dir.
Soru 31
İki kutuplu dünya ismi , hangi ülkelerin liderliğinde dönemin güç dengesini anlatmak için kullanılmaktadır ?
Seçenekler
A
ABD - Almanya
B
Sovyetler Birliği - Almanya
C
Japonya - ABD
D
ABD - Sovyetler Birliği
E
Almanya - Japonya
Açıklama:
İki kutuplu Dünya, İkinci Dünya Savaşı sonrasında oluşan yeni dünya düzenine verilen bu isim, ABD ve Sovyetler Birliği’nin liderliğinde dönemin güç dengesini anlatmak için kullanılmaktadır.
Soru 32
Aşağıdakilerden hangisi “Altın para standardı” ya da “altın standardı” olarak isimlendirilen sistem için söylenemez?
Seçenekler
A
Merkez Bankası’nın kasasındaki altın, piyasadaki tüm kâğıt paradan az değildir.
B
Piyasada dolaşan paranın değerini belirleyen aslında Merkez Bankası’nın kasasındaki altın vb. değerli madendir.
C
İki savaş arası dönemde ülkeler önce altın standardına dönmeyi denemişlerdir.
D
Merkez Bankalarınca basılan paranın banka da birebir altın karşılığı vardır.
E
Türkiye tarihi boyunca asla bu sistemi kullanmamıştır.
Açıklama:
“Altın para standardı”ya da “altın standardı” olarak isimlendirilen bu sistemde, Merkez Bankası’nın kasasındaki altın, piyasadaki tüm kâğıt paradan az değildir. Böyle bir durumda piyasada dolaşan paranın değerini belirleyen aslında Merkez Bankası’nın kasasındaki altın vb. değerli madendir. İki savaş arası dönemde ülkeler önce altın standardına dönmeyi denemişlerdir. ABD’de 1919’da, İngiltere 1925’de kendisiyle birlikte hareket eden devletlerle birlikte ve 1928’de geri kalan ülkelerin tamamı altın standardına geri dönmüştür (Gümüş, 2011: 6). Türkiye bu dönemde önce Sterlin’le birlikte, sonra İngiltere’nin standarttan ayrılmasıyla da standartta devam eden ülkeler ile birlikte hareket etmiştir.
Soru 33
I. Toplam talebin bir ekonomide en önemli taşıyıcı güç olduğu iddia etmektedir.
II. Talebi oluşturan hükümet (ya da devlet), işletmeler ve hane halklarının toplam harcamalarının değişmesinin ekonomik krize engel ya da neden olabilir.
III. Ekonomide (1929 krizi gibi) bir sorun olduğunda talebi harekete geçirecek devlet müdahaleler ekonomiyi canlandırabilir.
IV. Devlet, vatandaşlarının gelirlerini artırmayı başarırsa, vergilerden kaynaklanmasa da enflasyon yaratmadan kriz aşılabilir.
Yukarıdakilerden hangileri Keynesyen İktisat Teorisi’ne ait doğru bilgilerdir?
II. Talebi oluşturan hükümet (ya da devlet), işletmeler ve hane halklarının toplam harcamalarının değişmesinin ekonomik krize engel ya da neden olabilir.
III. Ekonomide (1929 krizi gibi) bir sorun olduğunda talebi harekete geçirecek devlet müdahaleler ekonomiyi canlandırabilir.
IV. Devlet, vatandaşlarının gelirlerini artırmayı başarırsa, vergilerden kaynaklanmasa da enflasyon yaratmadan kriz aşılabilir.
Yukarıdakilerden hangileri Keynesyen İktisat Teorisi’ne ait doğru bilgilerdir?
Seçenekler
A
I,II
B
I,II,III
C
III,IV
D
II,III,IV
E
I,II,III,IV
Açıklama:
Seçeneklerin tümü Keynesyen İktisat Teorisi'ne aittir.
Soru 34
Türkiye, Marshall yardımlarının dağıtılması için kurulan hangi teşkilatın kurucu üyeleri arasındadır?
Seçenekler
A
Avrupa Ekonomi İşbirliği (OEEC)
B
Uluslararası Kalkınma Birliği( IDA)
C
NATO
D
IMF
E
IBRD
Açıklama:
Türkiye, Marshall yardımlarının dağıtılması için kurulan Avrupa Ekonomi İşbirliği Teşkilatı (OEEC)’nin kurucu üyeleri arasındadır. IMF’ye üyelik ise, 14 Şubat 1947 tarihli ve 5016 sayılı yasayla gerçekleşmiştir.
Soru 35
“ İthalat ihracattan fazla ise ve bu süreklilik içeriyorsa, ulusal paranın değeri düşer.”
Yukarıda tanımlanan hangisidir?
Yukarıda tanımlanan hangisidir?
Seçenekler
A
İhracat
B
İthalat
C
Revalüasyon
D
Devalüasyon
E
İstikraz
Açıklama:
Dış ticaret dengesi ile ulusal paranın yurt dışı değeri arasında yakın ve karşılıklı bir ilişki söz konusudur. Dengenin sonucu para üzerinde etkili olduğu gibi, para değeri değiştirilerek de ihracat ve ithalata müdahale edilebilir. Bir ülkenin dışarıya sattıkları (ihracat), dışarıdan aldıklarından (ithalat) çoksa, bütün ülke sınırlarından mal ve hizmet giriş ve çıkışlarını gösteren tablo “ödemeler dengesi” fazla verir ve ulusal paranın değeri yükselir (revalüasyon). Eğer ithalat ihracattan fazla ise ve bu süreklilik içeriyorsa, ulusal paranın değeri düşer (devalüasyon).
Soru 36
I. İç borçlanma
II. Zorunlu tasarruf
III. Dış borçlanma
IV. Para basma
Yukarıdakilerden hangileri Genç Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk yıllarında yatırım kararlarında yoğun uyguladığı yoldur?
II. Zorunlu tasarruf
III. Dış borçlanma
IV. Para basma
Yukarıdakilerden hangileri Genç Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk yıllarında yatırım kararlarında yoğun uyguladığı yoldur?
Seçenekler
A
I,II
B
I,II,III
C
III,IV
D
I,II,III,IV
E
Yalnız IV
Açıklama:
Genç Türkiye Cumhuriyeti ilk yıllarında yatırım kararlarında, yoğun olarak vergileme ve istikraz (iç borçlanma ya da zorunlu tasarruf) seçeneklerini kullanmıştır.
Soru 37
I. Bebek ölüm değerlerinin düşmesi
II.İnsan ömrünün uzaması
III. Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYİH)daki değişmeler aracılığı ile ölçülen milli gelir artışı
Yukarıdakilerden hangileri büyüme ve kalkınmayla ilgili göstergelerdir?
II.İnsan ömrünün uzaması
III. Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYİH)daki değişmeler aracılığı ile ölçülen milli gelir artışı
Yukarıdakilerden hangileri büyüme ve kalkınmayla ilgili göstergelerdir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I,II
E
I,II,III
Açıklama:
Seçeneklerde belirtilenlerin üçü de büyüme ve kalkınma göstergeleridir.
Soru 38
Aşağıdakilerden hangisi İkinci dünya savaşı sonrası Türkiye’de kentlerde nüfus artışının nedenlerinden değildir?
Seçenekler
A
Doğurganlığın artışı
B
Ölüm oranlarının düşüşü
C
Köyden kente göç
D
Kırsal kesimdeki konut sorunu
E
İmalat sanayinin kentlerde olması
Açıklama:
D seçeneği harici diğerleri söz konusu göçün nedenleridir. Konu sorunu kırsal kesimde değil şehirlerde söz konusu olabilir.
Soru 39
Aşağıdakilerden hangisi 4 Ağustos 1958 İstikrar Tedbirleri arasında yer almamaktadır?
Seçenekler
A
Para arzının kontrol altına alınması
B
Kamu iktisadi kuruluşlarının ürünlerinin fiyatlarının yükseltilmesi
C
İhracat artırılmak için destekleme tedbirleri alınması
D
Türk lirasının değerinin yükseltilmesi
E
Kredi hacminin daraltılması
Açıklama:
D seçeneği harici diğerleri anlaşma metininde yer almaktadır.
Soru 40
I. Uluslararası Para Fonu
II. Uluslararası İmar ve Kalkınma Bankası
III. Avrasya Ekonomi Birliği
IV. Uluslararası Kalkınma Birliği
V. Avrupa Ekonomik İşbirliği Örgütü
1946’ların ikinci yarısında oluşmaya başlayan dünya düzeni pek çok ekonomik kurumu beraberinde getirmiştir yukarıdakilerden hangileri bu kurumlar arasındadır?
II. Uluslararası İmar ve Kalkınma Bankası
III. Avrasya Ekonomi Birliği
IV. Uluslararası Kalkınma Birliği
V. Avrupa Ekonomik İşbirliği Örgütü
1946’ların ikinci yarısında oluşmaya başlayan dünya düzeni pek çok ekonomik kurumu beraberinde getirmiştir yukarıdakilerden hangileri bu kurumlar arasındadır?
Seçenekler
A
I,II,III
B
II,III
C
I,II,IV,V
D
III,IV,V
E
I,II,III,IV,V
Açıklama:
Avrasya Ekonomi Birliği 2014 yılında kurulmuştur. III harici diğerleri cevaptır.
Soru 41
İkinci Dünya Savaşı sonrasında ise bireysel çıkarlar ve çatışmalar, askeri ve ekonomik birlikteliklerin içinde yok olmaya başlamıştır.
Aşağıdakilerden hangisi bu birlikteliklerden değildir?
Aşağıdakilerden hangisi bu birlikteliklerden değildir?
Seçenekler
A
IMF
B
Dünya Bankası
C
NATO
D
Varşova Paktı
E
SSCB
Açıklama:
Savaş sonrasında ise bireysel çıkarlar ve çatışmalar IMF, Dünya Bankası gibi ekonomik birlikteliklerin, NATO, Varşova Paktı gibi askeri birlikteliklerin içinde yok olmaya başlamıştır. SSCB ise bunlardan ayrı olarak tek çatıda toplanmış siyasi bir birlikteliktir.
Soru 42
NATO 1949 yılında hangi şehirde imzalanan anlaşma ile kurulmuştur?
Seçenekler
A
Varşova
B
Berlin
C
Washington
D
Bretton Woods
E
Londra
Açıklama:
1949’da Washington’da imzalanan anlaşmayla kurulan NATO (North Atlantic Treaty Organization, Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü, 1949) ABD ve çevresindekilerin askeri birlikteliğidir.
Soru 43
Aşağıdaki birliklerden hangisi 1944’de ABD’nin küçük bir şehri olan Bretton Woods’da toplanan Para ve Finans Konferansı’nda vücut bulmuştur?
Seçenekler
A
NATO (Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü)
B
IMF (Uluslararası Para Fonu)
C
AB (Avrupa Birliği)
D
Varşova Paktı
E
AET (Avrupa Ekonomik Topluluğu)
Açıklama:
İkinci Dünya Savaşı sonrası oluşan ekonomik ortam, savaş sırasında, 1944’de ABD’nin küçük bir şehri olan Bretton Woods’da oluşturulmuştur. Dünya’daki bütün ulusların, günümüzde de ekonomik hayatlarını en çok etkileyen kurumlar, Uluslararası Para Fonu (IMF, the International Monetary Fund) ve bugünün Dünya Bankası’nın (World Bank) bir parçası olan Uluslararası İmar ve Kalkınma Bankası (IBRD, the International Bank for Reconstruction and Development), bu şehirde toplanan Para ve Finans Konferansı’nda tartışılmış ve vücut bulmuşlardır.
Soru 44
Hangisi 1944 yılında henüz savaş sürerken Bretton Woods'ta Para ve Finans Konferansı’nın yapılabilmesinin gerekçeleri arasında değildir?
Seçenekler
A
Birinci Dünya Savaşı boyunca, savaşı finanse etmenin para değerleri üzerinde aşındırıcı etkisi olması
B
Savaş boyunca Merkez Bankası matbaaları savaşın maliyetlerini karşılamak için, hazine odalarındaki altınlardan daha fazla kâğıt para basılması
C
Savaş sonrası tazminatları ödemek üzere basılan paraların, -ticaret için zorunluluk olan- ülke paralarının değerlerinin karşılaştırılmasını zorlaştırması
D
SSCB'nin, ABD yanlısı ülkeleri ekonomik olarak köşeye sıkıştırması
E
İki savaş arasında ülke paralarının değerleri üzerinde karşılıklı anlaşılmış bir kurum olmamasına bağlı olarak uluslararası ticaretin daralması
Açıklama:
A, B, C ve E seçenekleri, toplantının gerekçelerini teşkil etmektedir.
Soru 45
Bretton Woods’ta toplanan ülkeler dolara karşı değer ilan ettiklerinde 1 ons altının, kaç dolar değeri vardı?
Seçenekler
A
1 dolar
B
15 dolar
C
35 dolar
D
50 dolar
E
75 dolar
Açıklama:
Bu yapıda sadece doların altına karşı bir değeri vardır: 1 ons altın = 35 dolar. Diğer ulusal paralar dolara karşı bir değer (kur) ilan etmişlerdir.
Soru 46
Türkiye, IMF’ye hangi tarihte üye olmuştur?
Seçenekler
A
14 Şubat 1947
B
21 Temmuz 1946
C
3 Haziran 1946
D
15 Haziran 1945
E
8 Ekim 1944
Açıklama:
Türkiye, Marshall yardımlarının dağıtılması için kurulan Avrupa Ekonomi İşbirliği Teşkilatı (OEEC)’nin kurucu üyeleri arasındadır. IMF’ye üyelik ise, 14 Şubat 1947 tarihli ve 5016 sayılı yasayla gerçekleşmiştir.
Soru 47
Kişi başı gayrı safi milli hasıla değerleri göz önüne alındığında 1923-1975 yılları arasında Türkiye, en büyük küçülmeyi hangi 5 yıllık dönemde yaşamıştır?
Seçenekler
A
1925-1930
B
1940-1945
C
1950-1955
D
1955-1960
E
1965-1970
Açıklama:
Türkiye ekonomisi 40-45 arasında yaşadığı gibi bir küçülmeyi tabloda verilen hiçbir beş yılda yaşamamıştır.
Soru 48
Türkiye'de kaç yılına kadar iç borçlanma yapılmamıştır?
Seçenekler
A
1933
B
1938
C
1940
D
1945
E
1950
Açıklama:
İç borçlanma, bireysel tasarrufların devlet eliyle kullanılması nedeniyle, satın alma gücünün özel kesimden kamusal kesimlere aktarılması olarak düşünülebilir. 1933’e kadar Türkiye’de iç borçlanma yapılmamıştır.
Soru 49
1950’lerde kentleşme, uygulanan pek çok politikanın beklenmeyen bir sonucu, bir yan etkisi olarak ortaya çıkmıştır. Bunun ilk nedeni Türkiye’de yaşanan yüksek nüfus artış hızı olarak düşünülebilir.
Aşağıdakilerden hangisi bu dönemdeki nüfus artış hızının sebepleri gösterilemez?
Aşağıdakilerden hangisi bu dönemdeki nüfus artış hızının sebepleri gösterilemez?
Seçenekler
A
Türkiye Cumhuriyet’in kuruluşundan itibaren nüfus artırıcı politikalar takip etmesi
B
Cumhuriyetin ilk kuşağının doğurganlık yaşına gelmesi
C
İkinci Dünya Savaşı nedeniyle silah altında olan grubun evlerine dönünce evlenmesi
D
Sağlık alanında penisilin ve DDT kullanımının ölüm oranlarını düşürmesi
E
Doğum kontrolünün yaygınlaşması
Açıklama:
Türkiye Cumhuriyet’in kuruluşundan itibaren nüfus artırıcı (pronatalist) politikalar (çok çocuk sahibi olan aileleri özellikle bedenen yapılan vergilerden muaf tutmak gibi) takip etmiştir. Çavdar 1940 ların ikinci yarısında bu artışın hızlanmasının diğer nedeni ise Cumhuriyetin ilk kuşağının doğurganlık yaşına gelmesi, İkinci Dünya Savaşı nedeniyle silah altında olan grubun evlerine dönünce evlenmesi ve çocuk sahibi olması olduğunu düşünmektedir (Çavdar, 2003: 385). Hatta sağlık alanında penisilin (ölüm oranını düşürüyor) ve DDT (zararlı haşerelerle mücadele işe yarıyor) kullanımının ölüm oranlarını düşürdüğünü bununda nüfus artışına katkısı olduğunu iddia etmektedir
Soru 50
1950-1960 yılları arasında Türkiye'de çeşitli bankalar kurulmuştur.
Aşağıdakilerden hangisi bu bankalar arasında yer almaz?
Aşağıdakilerden hangisi bu bankalar arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Öğretmenler Bankası
B
İşçi Kredi Bankası
C
Şekerbank
D
Ziraat Bankası
E
Vakıflar Bankası
Açıklama:
1953’de İstanbul Bankası ve Demirbank, 1954’de İşçi Kredi Bankası, Şekerbank ve Vakıflar Bankası, 1955’de Pamukbank, 1958’de Çay Bank, 1959’da Öğretmenler Bankası gibi özel ve kamu bankalarının sayısı artarken, aynı zamanda bankalardaki tasarruf miktarı da artırmaktadır.
Soru 51
20. yüzyıl Dünya tarihinde önemli bir yer tutan iki kutuplu dünya hangi yıla kadar devam etmiştir?
Seçenekler
A
1961
B
1974
C
1989
D
1991
E
1995
Açıklama:
İkiye bölünmüş Dünya, diğer bir ifade ile iki kutuplu Dünya, 1991’de Sovyetler Birliği’nin dağılmasına kadar devam edecek olan askeri, ekonomik,
siyasi dünya düzeninin temel verisini oluşturmaktadır.
siyasi dünya düzeninin temel verisini oluşturmaktadır.
Soru 52
NATO (North Atlantic Treaty Organization, Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü ne zaman kurulmuştur?
Seçenekler
A
1945
B
1939
C
1918
D
1957
E
1949
Açıklama:
1949’da Washington’da imzalanan anlaşmayla kurulan NATO (North Atlantic Treaty Organization, Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü, 1949) ABD ve çevresindekilerin askeri birlikteliğidir.
Soru 53
Toplam talebin bir ekonomide en önemli taşıyıcı güç olduğu iddia eden ve talebi oluşturan hükümet (ya da devlet), işletmeler ve hane halklarının toplam harcamalarının değişmesinin ekonomik krize engel ya da neden olabileceği fikrine sahip olan görüş aşağıdakilerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
J.M.Keynes
B
Adam Smith
C
Bretton Woods
D
Jürgen Habermas
E
Jonathan Hughes
Açıklama:
Savaş sonrasında Dünya’da İngiliz iktisatçı J.M.Keynes’den (1883-1946) adını alan Keynesyen İktisat Teorisi yaygın uygulama alanı bulmuştur. Keynes teorisinde, toplam talebin bir ekonomide en önemli taşıyıcı güç olduğu iddia etmektedir. “Klasik iktisat teorisi” olarak adlandırılan kendisinden önceki teori ise arzın öncelikli olduğunu vurgulamaktadır. Bu basitçe Keynes’e göre talebi oluşturan hükümet (ya da devlet), işletmeler ve hane halklarının toplam harcamalarının değişmesinin ekonomik krize engel ya da neden olabileceği fikridir.
Soru 54
“Sistemi değiştirmemiş olsa idik, dünya ticaret nizamı içinde ister istemez tecrit edilmiş bulunacaktık” sözü hangi eski başbakana aittir?
Seçenekler
A
İsmet İnönü
B
Adnan Menderes
C
Şükrü Saraçoğlu
D
Süleyman Demirel
E
Recep Peker
Açıklama:
Söz konusu söylem Recep Peker'e aittir.
Soru 55
Türkiye İMF'ye ne zaman üye oldu?
Seçenekler
A
14 Şubat 1947
B
14 Mayıs 1947
C
14 Aralık 1948
D
16 Mayıs 1952
E
19 Nisan 1957
Açıklama:
İkinci Dünya Savaşı sonrası oluşan Dünya düzeninde Türkiye tercihini sisteme üyelikten yana yapmıştır. Kurumlara üyelik zaten birbirinin ön şartı içinde yer aldığı için, birine üye olmak diğerlerine üyeliği de zincirleme getirmektedir. Örneğin, dönemin kurumlarından Uluslararası Kalkınma Birliği IDA’ya üye olabilmek için öncelikle IBRD’ye üye olmak gerekmektedir. IBRD’ye üye olmanın ön şartı ise IMF’e üye olmaktır (IBRD, 1989). Türkiye, Marshall yardımlarının dağıtılması için kurulan Avrupa Ekonomi İşbirliği Teşkilatı (OEEC)’nin kurucu üyeleri arasındadır. IMF’ye üyelik ise, 14 Şubat 1947 tarihli ve 5016 sayılı yasayla gerçekleşmiştir. Dolayısıyla birbirine bağlantılı olarak bütün olası ekonomik kuruluşlarla bağlantı kurulmaktadır.
Soru 56
1940-45 arası dönemde Türkiye maden olarak büyük oranda ne satmıştır?
Seçenekler
A
Bakır
B
Kömür
C
Krom
D
Bor
E
Demir
Açıklama:
Türkiye savaş yıllarında sonraki yıllarda da yapacağı gibi tarımsal ürünler ve işlenmemiş maden ihracatı yapmaktadır. Örneğin 1940-45 döneminde ihracatın %56,6’si tütün, üzüm, fındık, pamuk ve madendir (Parasız, 1998: 65). Maden olarak satılan da büyük oranda kromdur.
Soru 57
Vaner Planı olarak da bilinen 1947 Türkiye iktisadi Kalkınma Planı'nda en büyük pay aşağıdakilerden hangisine ayırılmıştır?
Seçenekler
A
Enerji
B
Endüstri
C
Ulaştırma
D
Tarım
E
Demir çelik
Açıklama:
Kitabınızın 157. sayfasında yer alan tabloya göre doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 58
Demokrat Parti iktidarını 1950 öncesinden ayıran en önemli özellik aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Madenciliği öncelemesi
B
Tarımı öncelemesi
C
Ticareti öncelemesi
D
Turizmi öncelemesi
E
Sanayiyi öncelemesi
Açıklama:
Demokrat Parti iktidarını 1950 öncesinden ayıran en önemli özellik tarım sektörünü (diğer planların sanayi vurgusunun aksine) öncelemesidir.
Soru 59
1951 yılında Türkiye'de en çok ekim alanı aşağıdakilerden hangisine ayrılmıştır?
Seçenekler
A
Hububat
B
Pamuk
C
Çay
D
Tütün
E
Domates
Açıklama:
160. sayfadaki tabloya göre doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 60
Aşağıdaki bankalardan hangisi Demokrat Parti iktidarında kurulmamıştır?
Seçenekler
A
Vakıflar Bankası
B
Şekerbank
C
İşçi Kredi Bankası
D
Demirbank
E
Türkiye İş Bankası
Açıklama:
Demokrat Parti iktidarında 1953’de İstanbul Bankası ve Demirbank, 1954’de İşçi Kredi Bankası, Şekerbank ve Vakıflar Bankası, 1955’de Pamukbank, 1958’de Çay Bank, 1959’da Öğretmenler Bankası gibi özel ve kamu bankalarının sayısı artarken, aynı zamanda bankalardaki tasarruf miktarı da artırmaktadır. Türkiye İş Bankası ise daha önce kurulmuştur.
Soru 61
I-IMF(the International Monetary Fund)
II-IBRD(the International Bank for Reconstruction and Development)
III- Avrupa Ekonomi Fonu
Yukarıda verilen maddelerden hangisi ya da hangileri 1944’de ABD’nin küçük bir şehri olan Bretton Woods’da oluşturulmuş ve Dünya’daki bütün ulusların, günümüzde de ekonomik hayatlarını en çok etkileyen kurumlardan olmuştur?
II-IBRD(the International Bank for Reconstruction and Development)
III- Avrupa Ekonomi Fonu
Yukarıda verilen maddelerden hangisi ya da hangileri 1944’de ABD’nin küçük bir şehri olan Bretton Woods’da oluşturulmuş ve Dünya’daki bütün ulusların, günümüzde de ekonomik hayatlarını en çok etkileyen kurumlardan olmuştur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
I ve III
E
II ve III
Açıklama:
İkinci Dünya Savaşı sonrası oluşan ekonomik ortam, savaş sırasında, 1944’de ABD’nin küçük bir şehri olan Bretton Woods’da oluşturulmuştur. Dünya’daki bütün ulusların, günümüzde de ekonomik hayatlarını en çok etkileyen kurumlar, Uluslararası Para Fonu (IMF, the International Monetary Fund) ve bugünün Dünya Bankası’nın (World Bank) bir parçası olan Uluslararası İmar ve Kalkınma Bankası (IBRD, the International Bank for Reconstruction and Development), bu şehirde toplanan Para ve Finans Konferansı’nda tartışılmış ve vücut bulmuşlardır. Buna göre cevap “C” seçeneğidir.
Soru 62
Birinci Dünya Savaşı öncesi ulusal paraların ülke içinde arz edilmesinde ve uluslararası ödemelerde aşağıdakilerden hangisi kullanılmaktaydı?
Seçenekler
A
Gümüş Standardı
B
Altın Standardı
C
Değerli Maden Standardı
D
Dolar Standardı
E
Sterlin Standardı
Açıklama:
Birinci Dünya Savaşı öncesi ulusal paraların ülke içinde arz edilmesinde ve uluslararası ödemelerde altına bağlı bir düzenleme vardır. “Altın para standardı” ya da “altın standardı” olarak isimlendirilen bu sistemde, Merkez Bankası’nın kasasındaki altın, piyasadaki tüm kâğıt paradan az değildir. Böyle bir durumda piyasada dolaşan paranın değerini belirleyen aslında Merkez Bankası’nın kasasındaki altın vb. değerli madendir. Buna göre cevap “B” seçeneğidir.
Soru 63
II. Dünya Savaşı sonrası dolara, rezerv para özelliği kazandıran sistemin ismi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Altın-Dolar Sistemi
B
Değerli Maden Sistemi
C
Amerikan Altın Sistemi
D
Amerikan Altın Sistemi
E
Altın Kambiyo Sistemi
Açıklama:
Altın kambiyo sistemi dolara rezerv para özelliği kazandırmıştır. Diğer bir ifade ile altın kambiyo sistemi altında bütün Dünya’daki Merkez Bankaları kasalarında, dış ödemeler için altın ve dolar tutacak; dış ticaret ödemelerinde bu ikisini bir birine denk olarak kullanabileceklerdir. Buna göre cevap “E” seçeneğidir.
Soru 64
Altın Kambiyo sistemi ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Altın kambiyo sistemi dolara rezerv para özelliği kazandırmıştır.
B
Dünya’daki Merkez Bankaları kasalarında, dış ödemeler için altın ve dolar tutacaktır.
C
Dış ticaret ödemelerinde dolar ve altını birbirine denk olarak kullanabileceklerdir.
D
Bu sistem Doların Altın karşısında değer kaybetmesine neden olmuştur.
E
Bu sistem Dolara Dünya parası özelliği kazandırmıştır.
Açıklama:
Altın kambiyo sistemi dolara rezerv para özelliği kazandırmıştır. Diğer bir ifade ile altın kambiyo sistemi altında bütün Dünya’daki Merkez Bankaları kasalarında, dış ödemeler için altın ve dolar tutacak; dış ticaret ödemelerinde bu ikisini bir birine denk olarak kullanabileceklerdir. Bu yapı 1970’lere kadar, dolara Dünya parası özelliği, Amerikan Merkez Bankası (Federal Reserve Bank) matbaasına, Dünya piyasası için basma yetkisi, ABD’ye de kendi harcamaları için yüksek bir ödeme gücü kazandıracaktır. Buna göre “D” seçeneği yanlıştır.
Soru 65
1945 yılında toplanılan ve savaş sonrası barış metninin temel noktalarının müzakere edildiği konferans aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Potsdam Konferansı
B
Moskova Konferansı
C
Tahran Konferansı
D
Yalta Konferansı
E
Casablanca konferansı
Açıklama:
1945’de Yalta Konferansında savaş sonrası barış metninin temel noktaları müzakere edilmiştir. Yalta Konferans’ında İngiltere’yi Churchill, ABD’yi Roosevelt ve SSCB’yi Stalin temsil etmiştir. Konferans’ta karara bağlanan konular arasında Almanya’nın savaş sonrasında silahsızlandırılması, Avrupa’nın etki alanlarının taraflarca belirlenmesi gibi hususların yanı sıra, Birleşmiş Milletler’in kurulması ve Birleşmiş Milletler Sözleşmesi’nin temel ilkeleri de vardır. Doğru cevap D'dir.
Soru 66
İkinci Dünya Savaşı sonrası yaygın uygulama alanı bulan ve toplam talebin bir ekonomide en önemli taşıyıcı güç olduğu iddia eden iktisat teorisi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Keynesyen İktisat Teorisi
B
Klasik İktisat Teorisi
C
Neoklasik İktisat Teorisi
D
Marksist İktisat Teorisi
E
Kapitalist İktisat Teorisi
Açıklama:
Savaş sonrasında Dünya’da İngiliz iktisatçı J.M.Keynes’den (1883-1946) adını alan Keynesyen İktisat Teorisi yaygın uygulama alanı bulmuştur. Keynes teorisinde, toplam talebin bir ekonomide en önemli taşıyıcı güç olduğu iddia etmektedir. Buna göre cevap “A” seçeneğidir.
Soru 67
I-Türkiye, savaşta yer almayarak II. Dünya Savaşının sonuçlarından etkilenmemiştir.
II- II. Dünya Savaşı sırasında ülkemizin milli gelirinde herhangi bir düşüş olmamıştır.
III-Türkiye savaş yılları boyunca mal darlıkları ve yüksek enflasyonla mücadele etmiştir.
Yukarıda II. Dünya Savaşı sonrası Türkiye ile ilgili verilen bilgilerden hangisi doğrudur?
II- II. Dünya Savaşı sırasında ülkemizin milli gelirinde herhangi bir düşüş olmamıştır.
III-Türkiye savaş yılları boyunca mal darlıkları ve yüksek enflasyonla mücadele etmiştir.
Yukarıda II. Dünya Savaşı sonrası Türkiye ile ilgili verilen bilgilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve II
E
II ve III
Açıklama:
Savaş sonrası Türkiye, savaşa girmemiş ama kentlisi ve köylüsü ile savaşın tüm yükünü, yoksulluğunu ve yoksunluğunu yaşamış bir ülkedir. Bir milyona yakın yetişmiş insan güçü silah altına alınmış, bu muazzam askeri güçü tarlalardaki kadınlar, çocuklar ve yaşlılar beslemiştir. Savaş yılları boyunca mal darlıkları ve yüksek enflasyonla mücadele etmiştir. Buna göre “C” seçeneği doğrudur.
Soru 68
1940-45 döneminde Türkiye'nin ihracatının önemli bir kısmını oluşturan maden hangisidir?
Seçenekler
A
Krom
B
Altın
C
Gümüş
D
Uranyum
E
Demir
Açıklama:
1940-45 döneminde ihracatın %56,6’si tütün, üzüm, fındık, pamuk ve madendir. Maden olarak satılan da büyük oranda kromdur. Doğru cevap A'dır.
Soru 69
Ödemeler bilançosunu dengeleme ve fiyat avantajı yaratmak için paranın değerinin yeniden belirlenmesine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Enflasyon
B
Manipülasyon
C
Spekülasyon
D
Deflasyon
E
Develüasyon
Açıklama:
Devalüasyon, ödemeler bilançosunu dengeleme ve fiyat avantajı yaratma yöntemidir. Doğru cevap E'dir.
Soru 70
1958 yılında IMF ile yapılan kredi anlaşmasında üzerinde uzlaşılan temel başlıklardan ilişkin aşağıda verilenlerden yanlıştır?
Seçenekler
A
Yatırımlarda verimli ve kısa vadeli olanlara öncelik verilmesi
B
Kamu iktisadi kuruluşlarının ürünlerinin fiyatlarının düşürülmesi
C
İhracat artırılmak için destekleme tedbirleri alınması
D
Para arzının kontrol altına alınması, kredi hacminin daraltılması
E
Denk bütçe sağlayacak şekilde kamu harcamalarının azaltılması
Açıklama:
Varılan uzlaşmada Kamu iktisadi kuruluşlarının ürünlerinin fiyatlarının yükseltilmesi üzerinde karara varılmıştır. Doğru cevap B'dir.
Soru 71
Hükümete, mal ve hizmetlerin dağılımını ve fiyatIandırılmasını düzenlemede artan bir yetkiyle birlikte, ekonomiyi yönlendirme yetkisi veren ve 18 Mayıs 1956 yılında çıkan kanun hangisidir?
Seçenekler
A
Varlık Vergisi Kanunu
B
Milli Koruma Kanunu
C
Toprak Mahsulleri Vergisi Kanunu
D
Mevduat Koruma Kanunu
E
Mali Denge Vergisi Kanunu
Açıklama:
18 Mayıs 1956 Milli Koruma Kanunu: Hükümete, mal ve hizmetlerin dağılımını ve fiyatIandırılmasını düzenlemede artan bir yetkiyle birlikte, ekonomiyi yönlendirme yetkisi de veriyordu. Doğru cevap B'dir.
Soru 72
1951’de faaliyete geçen bu banka özel sektöre orta ve uzun vadeli sanayi yatırım kredisi vermek, Marshall yardımlarının dağıtılmasında yardımcı olmak, ithal girdileri için döviz ve teknik yardım sağlamak için kurulmuştur.
Yukarıda bahsi geçen banka aşağıdakilerden hangisidir?
Yukarıda bahsi geçen banka aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Merkez Bankası
B
Demirbank
C
Sümerbank
D
İşçi Kredi Bankası
E
Türkiye Sınai Kalkınma Bankası
Açıklama:
Türkiye Sınai Kalkınma Bankası dönemin önemli bankalarından ve dolayısıyla finans kaynaklarındandır. 1951’de faaliyete geçen bu banka özel sektöre orta ve uzun vadeli sanayi yatırım kredisi vermek, Marshall yardımlarının dağıtılmasında yardımcı olmak, ithal girdileri için döviz ve teknik yardım sağlamak için kurulmuştur.
Soru 73
Bretton Woods standartlarına göre 1 ons altın kaç dolara eşitlenmişti?
Seçenekler
A
10 dolar
B
25 dolar
C
35 dolar
D
40 dolar
E
50 dolar
Açıklama:
1 ons altın = 35 dolar biçiminde standart getirilmiştir. Doğru cevap C'dir.
Soru 74
Bireysel tasarrufların devlet eliyle kullanılması nedeniyle, satın alma gücünün özel kesimden kamusal kesimlere aktarılmasına yol açan uygulama hangisidir?
Seçenekler
A
İç borçlanma
B
Devalüasyon
C
Revalüasyon
D
Enflasyon
E
Dış borçlanma
Açıklama:
Genellikle kamu bütçesindeki hizmetlerin finansmanı için, hükümetlerin, ülke sınırları içinde kişi ya da kurumlara ulusal para cinsinden borçlanmasına iç borçlanma (istikraz) denilmektedir. İç borçlanma, bireysel tasarrufların devlet eliyle kullanılması nedeniyle, satın alma gücünün özel kesimden kamusal kesimlere aktarılması olarak düşünülebilir. Doğru cevap A'dır.
Soru 75
Vaner Planı'na göre yapılması planlanan en büyük yatırım kalemi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Tarım
B
Demir çelik
C
Ulaştırma
D
Çimento
E
Büyük su işleri
Açıklama:
En büyük yatırım kalemi ulaştırmadır (demiryolları). Doğru cevap C'dir.
Soru 76
Türkiye Cumhuriyeti'nde ilk iç borçlanma ne zaman yapılmıştır?
Seçenekler
A
1933
B
1936
C
1641
D
1946
E
1950
Açıklama:
1933’e kadar Türkiye’de iç borçlanma yapılmamıştır. 1933-38 dönemindeki yapılan iç borçlanmaların hemen hemen tamamı ulaşım (demiryolları) yatırımlarının finansmanı için, İkinci Dünya Savaşı döneminde yapılan iç borçlanmalar, savunma harcamalarının finansmanı için kullanılmıştır. Doğru cevap A'dır.
Soru 77
İkinci Dünya Savaşı sonrası bütçe açıklarının finansmanı için iç borçlanmaya ilk kez kaç yılında gidilmiştir?
Seçenekler
A
1933-38
B
1943-48
C
1946-50
D
1953-58
E
1960-65
Açıklama:
Bütçe açıklarının finansmanı için iç borçlanmaya ilk kez 1946-1950 döneminde gidilmiştir. Buna göre cevap “C” seçeneğidir.
Soru 78
Türkiye IMF’e kaç yılında üye olmuştur?
Seçenekler
A
1940
B
1942
C
1945
D
1947
E
1950
Açıklama:
IMF’ye üyelik ise, 14 Şubat 1947 tarihli ve 5016 sayılı yasayla gerçekleşmiştir. Buna göre cevap “D” seçeneğidir.
Soru 79
Uygulanan politikaların sonuçları ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Tarım sektörü 1954’de ciddi bir küçülme yaşamış ve sonraki yıllardaki büyüme oranlarının giderek düştüğü gözlenmiştir.
B
Sanayi sektörünün bu gelişiminde ilk kez devletin itmesinin değil, aksine devletin getirdiği bazı sınırlılıkların katkısı olduğundan söz edilebilir.
C
Ekonomik konularda tüccar örgütlerinin azda olsa etkili olur hale gelmesi, eşraf ve tacirin saygınlığının arttığının bir diğer göstergesidir.
D
Bu dönemde halka rağmen halk için karar alan bürokrasi ise toplumsal statü açısından bir kayıp yaşamıştır.
E
Tarımda, sanayide, ulaştırmada, iç kaynaklar ve iç tasarruflarla desteklenerek dış borç yükü giderek azalmıştır.
Açıklama:
Tarımda, sanayide, ulaştırmada, iç kaynaklar ve iç tasarruflarla desteklenemediği için dış borç yükünü artıran sağlıksız bir hızlı büyüme yakalamışlardır ve plansız oluşu da ciddi israfa neden olmuştur. Buna göre “E” seçeneği yanlıştır.
Soru 80
I-1950’lerde kentleşme, uygulanan pek çok politikanın beklenmeyen bir sonucu, bir yan etkisi olarak ortaya çıkmıştır.
II1950’ler ve sonrasında politikaların sonucu olarak nüfus artış hızı azalmıştır.
III- 1950-60 arasında uygulanan tarımsal politikaların, makineleşmenin, sulama ve yeni tohumlar için yapılan yatırımların tarım sektörünün verimliliğini artırması, köydeki iş gücü fazlalığını ortaya çıkarmıştır.
Yukarıda verilen bilgilerden hangisi ya da hangileri doğrudur?
II1950’ler ve sonrasında politikaların sonucu olarak nüfus artış hızı azalmıştır.
III- 1950-60 arasında uygulanan tarımsal politikaların, makineleşmenin, sulama ve yeni tohumlar için yapılan yatırımların tarım sektörünün verimliliğini artırması, köydeki iş gücü fazlalığını ortaya çıkarmıştır.
Yukarıda verilen bilgilerden hangisi ya da hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız III
C
I ve II
D
I ve III
E
II ve III
Açıklama:
Türkiye Cumhuriyet’in kuruluşundan itibaren nüfus artırıcı (pronatalist) politikalar (çok çocuk sahibi olan aileleri özellikle bedenen yapılan vergilerden muaf tutmak gibi) takip etmiştir. Çavdar 1940 ların ikinci yarısında bu artışın hızlanmasının diğer nedeni ise Cumhuriyetin ilk kuşağının doğurganlık yaşına gelmesi, İkinci Dünya Savaşı nedeniyle silah altında olan grubun evlerine dönünce evlenmesi ve çocuk sahibi olması olduğunu düşünmektedir. Buna göre II numaralı madde yanlış olduğundan cevap “D” seçeneğidir.
Soru 81
Aşağıdakilerden hangisi İkinci Dünya Savaşı sonlandığında, savaşın fiili iki galibinden biri olmuştur?
Seçenekler
A
Polonya
B
Almanya
C
SSCB
D
Avusturya
E
Yugoslavya
Açıklama:
İkinci Dünya Savaşı sonlandığında, savaşın fiili iki galibi Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ve Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği (SSCB)’dir. Doğru cevap C’dir.
Soru 82
Aşağıdakilerden hangisi İkinci Dünya Savaşı’nı sonlandıran barış antlaşmasının temel başlıklarından biri değildir?
Seçenekler
A
Milliyetçiliğin ve militarizmin ortadan kaldırılması
B
Almanya’nın küçültülmüş sınırlarının ötesinde kalan Almanların, yeni Almanya’da iskân edilebilmesi için bulundukları bölgelerde kalmasının sağlanması
C
Almanya’nın ve Avusturya’nın (barış düzenlenene kadar) dört işgal bölgesine ayrılması
D
Alman askeri gücünün kaynağı sanayi tesislerinin imha edilmesi
E
Berlin’e özel bir statü tanınması
Açıklama:
“Almanya’nın küçültülmüş sınırlarının ötesinde kalan Almanların, yeni Almanya’da iskân edilebilmesi için bulundukları bölgelerden “nazikçe” göçlerinin sağlanması” İkinci Dünya Savaşı’nı sonlandıran barış antlaşmasının temel başlıklarından biridir. Doğru cevap B’dir.
Soru 83
Berlin duvarı hangi yıl oluşmuştur?
Seçenekler
A
1957
B
1959
C
1961
D
1963
E
1965
Açıklama:
Berlin Duvarı, 1961’de SSCB’nin Berlin’de (ve/veya Almanya’da) savaşın galibi olarak işgal ettiği bölgeleri diğerlerinin bölgelerinden ayırması ile oluşmuştur. Doğru cevap C’dir.
Soru 84
Varşova Paktı kaç ülke tarafından imzalanmıştır?
Seçenekler
A
2
B
4
C
6
D
8
E
10
Açıklama:
Dostluk, İşbirliği ve Karşılıklı Yardım Antlaşması ile kurulan Varşova Paktı, sekiz sosyalist ülke tarafından imzalanmıştır. Doğru cevap D’dir.
Soru 85
İkinci Dünya Savaşı hangi tarihte sona ermiştir?
Seçenekler
A
1943
B
1944
C
1945
D
1946
E
1947
Açıklama:
İkinci Dünya Savaşı 1940-1945 yılları arasında yaşanmıştır. Doğru cevap C’dir.
Soru 86
Aşağıdakilerden hangisi Haziran 1948-Ocak 1949 tarihleri arasında başbakanlık yapmıştır?
Seçenekler
A
Hasan Saka
B
Şükrü Saraçoğlu
C
Adnan Menderes
D
Recep Peker
E
Şemsettin Günaltay
Açıklama:
Hasan Saka, Haziran 1948-Ocak 1949 tarihleri arasında başbakanlık yapmıştır. Doğru cevap A’dır.
Soru 87
1944-1960 yılları arasında ihracattın en yüksek olduğu yıl aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1949
B
1951
C
1953
D
1955
E
1957
Açıklama:
1953 yılında ihracat en üst seviyeye ulaşmıştır. Doğru cevap C’dir.
Soru 88
Geçiş planı ve I.planının teknik çalışmalarını yürütmek üzere oluşturulan Koordinasyon Dairesi hangi yıl kurulmuştur?
Seçenekler
A
1956
B
1957
C
1958
D
1959
E
1960
Açıklama:
1958’de geçiş planı ve I.planının teknik çalışmalarını yürütmek üzere bir Koordinasyon Dairesi oluşturmuş ve Hollandalı iktisatçı Jan Timbergen’i (1903-1994) başkanlığına getirmiştir.
Soru 89
Aşağıdakilerden hangisi Mayıs 1950 - Mart 1951 tarihleri arasında başbakanlık yapmıştır?
Seçenekler
A
Recep Peker
B
Şükrü Saraçoğlu
C
Cemal Gürsel
D
Hasan Saka
E
Adnan Menderes
Açıklama:
Adnan Menderes, Mayıs 1950 - Mart 1951 tarihleri arasında başbakanlık görevi yapmıştır. Doğru cevap E’dir.
Soru 90
1944-1960 yılları arasında ithalatın en yüksek olduğu yıl aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1951
B
1952
C
1953
D
1954
E
1955
Açıklama:
1944-1960 yılları arasında ithalatın en yüksek olduğu yıl 1953’tür. Doğru cevap B’dir.
Soru 91
Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği (SSCB) ve Amerika Birleşik Devletleri (ABD) arasında 2. Dünya Savaşı sonrasında ortaya çıkan stratejik mücadele aşağıdakilerden hangisiyle adlandırılmaktadır?
Seçenekler
A
İktisadi Savaş
B
İki Kutuplu Savaş
C
Çoklu Savaş
D
Yumuşak Savaş
E
Soğuk Savaş
Açıklama:
Ünite detaylarında
okuyacağınız gibi, savaşın iki galibi Sovyet Sosyalist
Cumhuriyetler Birliği (SSCB) ve Amerika Birleşik
Devletleri (ABD) takım kuran rakip iki oyun kurucu gibi, takım arkadaşlarını belirlerken, dünyada da iki kutuplu Dünya düzeni ortaya çıkmıştır.
Bu ülkeler arasındaki stratejik oyun da soğuk savaş
olarak isimlendirilmiştir.
okuyacağınız gibi, savaşın iki galibi Sovyet Sosyalist
Cumhuriyetler Birliği (SSCB) ve Amerika Birleşik
Devletleri (ABD) takım kuran rakip iki oyun kurucu gibi, takım arkadaşlarını belirlerken, dünyada da iki kutuplu Dünya düzeni ortaya çıkmıştır.
Bu ülkeler arasındaki stratejik oyun da soğuk savaş
olarak isimlendirilmiştir.
Soru 92
Gelişmekte olan bir ülke olarak Türkiye, 2. Dünya Savaşı sonrasında ekonomi alanında sanayi ağırlıklı planlamadan hangisine yönelmiştir?
Seçenekler
A
Tarım merkezli bakış açısı
B
Dış ticaret merkezli bakış açısı
C
Serbest piyasa merkezli bakış açısı
D
Turizm merkezli bakış açısı
E
Kendine yeterlik merkezli bakış açısı
Açıklama:
Gelişmekte olan bir ülke olarak Türkiye, daha önce
denediği devletin başat role sahip olduğu ekonomik
düzenden, sürükleyici role sahip olduğu düzene geçmektedir. Sanayi ağırlıklı planlamadan tarım merkezli bir bakış açısına yönelmektedir. Korumacı içe
dönük bir politikadan serbest dış ticaret politikasının deneneceği bir zaman dilimine girmektedir.
denediği devletin başat role sahip olduğu ekonomik
düzenden, sürükleyici role sahip olduğu düzene geçmektedir. Sanayi ağırlıklı planlamadan tarım merkezli bir bakış açısına yönelmektedir. Korumacı içe
dönük bir politikadan serbest dış ticaret politikasının deneneceği bir zaman dilimine girmektedir.
Soru 93
Soğuk Savaş Döneminin iki kutuplu düzeninde her iki tarafla da birlikte hareket etmek istemeyen devletlerin oluşturduğu yapı aşağıdakilerden hangisiyle adlandırılmaktadır?
Seçenekler
A
Tarafsızlık Hareketi
B
Pasiflik Hareketi
C
Çekimserlik Hareketi
D
Bağlantısızlık Hareketi
E
Etkisizlik Hareketi
Açıklama:
Bu
dönemde, tüm ülkeleri taraf tutmaya ve birlikte hareket etmeye iten bir psikolojik ortam vardır. Hatta
bu iki güçle birlikte hareket etmek istemeyenler bile
bir arada olmaya zorlanmışlardır. Bağlantısızlık hareketi bu dönemde iki taraftan da olmamaya çalışanların örgütlenmesi olarak düşünülebilir.
dönemde, tüm ülkeleri taraf tutmaya ve birlikte hareket etmeye iten bir psikolojik ortam vardır. Hatta
bu iki güçle birlikte hareket etmek istemeyenler bile
bir arada olmaya zorlanmışlardır. Bağlantısızlık hareketi bu dönemde iki taraftan da olmamaya çalışanların örgütlenmesi olarak düşünülebilir.
Soru 94
NATO (Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü) hangi tarihte kurulmuştur?
Seçenekler
A
1946
B
1947
C
1948
D
1949
E
1950
Açıklama:
Askeri alandaki birliktelik için ise NATO, Varşova
Paktı düşünülebilir. 1949’da Washington’da imzalanan anlaşmayla kurulan NATO (North Atlantic
Treaty Organization, Kuzey Atlantik Antlaşması
Örgütü, 1949) ABD ve çevresindekilerin askeri
birlikteliğidir.
Paktı düşünülebilir. 1949’da Washington’da imzalanan anlaşmayla kurulan NATO (North Atlantic
Treaty Organization, Kuzey Atlantik Antlaşması
Örgütü, 1949) ABD ve çevresindekilerin askeri
birlikteliğidir.
Soru 95
Bağımsız devletler arasındaki parasal ilişkileri, uluslararası düzeyde alınan kararlarla yönlendirmeyi hedefleyen ilk müzakere olan "Para ve Finans Konferansı" 1944 yılında hangi ülkede toplanmıştır?
Seçenekler
A
İngiltere
B
Kanada
C
Amerika Birleşik Devletleri
D
Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği
E
Türkiye
Açıklama:
İkinci Dünya Savaşı sonrası oluşan ekonomik
ortam, savaş sırasında, 1944’de ABD’nin küçük
bir şehri olan Bretton Woods’da oluşturulmuştur. Dünya’daki bütün ulusların, günümüzde de
ekonomik hayatlarını en çok etkileyen kurumlar,
Uluslararası Para Fonu (IMF, the International
Monetary Fund) ve bugünün Dünya Bankası’nın
(World Bank) bir parçası olan Uluslararası İmar ve
Kalkınma Bankası (IBRD, the International Bank
for Reconstruction and Development), bu şehirde
toplanan Para ve Finans Konferansı’nda tartışılmış ve vücut bulmuşlardır. Bu konferans, bağımsız
devletler arasındaki parasal ilişkileri, uluslararası
düzeyde alınan kararlarla yönlendirmeyi hedefleyen ilk müzakere olma özelliğini taşımaktadır ve
askeri ortamdaki birlikteliklerin ekonomik ortama
taşınacağının da habercisidir.
ortam, savaş sırasında, 1944’de ABD’nin küçük
bir şehri olan Bretton Woods’da oluşturulmuştur. Dünya’daki bütün ulusların, günümüzde de
ekonomik hayatlarını en çok etkileyen kurumlar,
Uluslararası Para Fonu (IMF, the International
Monetary Fund) ve bugünün Dünya Bankası’nın
(World Bank) bir parçası olan Uluslararası İmar ve
Kalkınma Bankası (IBRD, the International Bank
for Reconstruction and Development), bu şehirde
toplanan Para ve Finans Konferansı’nda tartışılmış ve vücut bulmuşlardır. Bu konferans, bağımsız
devletler arasındaki parasal ilişkileri, uluslararası
düzeyde alınan kararlarla yönlendirmeyi hedefleyen ilk müzakere olma özelliğini taşımaktadır ve
askeri ortamdaki birlikteliklerin ekonomik ortama
taşınacağının da habercisidir.
Soru 96
I. Zengin altın madenlerinin varlığı
II. Avrupa’dan savaş boyunca kaçan sermayeyi ağırlaması
III. Savaş sırasında yıkılmadığı için yeniden inşası gerekmemesi
IV. Müttefiklerinden savaş sırasında tedarik ettiği düşük faizli krediler
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri İkinci Dünya Savaşı sonrasında ABD'nin parasının değerini koruyabilmesini mümkün kılan etmenler arasında gösterilebilir?
II. Avrupa’dan savaş boyunca kaçan sermayeyi ağırlaması
III. Savaş sırasında yıkılmadığı için yeniden inşası gerekmemesi
IV. Müttefiklerinden savaş sırasında tedarik ettiği düşük faizli krediler
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri İkinci Dünya Savaşı sonrasında ABD'nin parasının değerini koruyabilmesini mümkün kılan etmenler arasında gösterilebilir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız III
C
I, II ve III
D
I, III, ve IV
E
II, III ve IV
Açıklama:
İkinci Dünya Savaşı sonrası ise, taraflar kasalarındaki altından daha fazla para basarak savaşı finanse ettikleri için, altın para sistemlerine dönüş,
ABD Doları hariç hiçbir ulusal para için mümkün
görünmemektedir. ABD, zengin altın madenlerinin varlığı, Avrupa’dan savaş boyunca kaçan sermayeyi ağırlamakta oluşu ve savaş sırasında yıkılmadığı için yeniden inşası gerekmediği gibi nedenlerle
parasının değerini koruyabilmektedir.
ABD Doları hariç hiçbir ulusal para için mümkün
görünmemektedir. ABD, zengin altın madenlerinin varlığı, Avrupa’dan savaş boyunca kaçan sermayeyi ağırlamakta oluşu ve savaş sırasında yıkılmadığı için yeniden inşası gerekmediği gibi nedenlerle
parasının değerini koruyabilmektedir.
Soru 97
Sadece Amerikan Dolarının altına karşı bir değerinin bulunduğu, diğer ulusal para birimlerinin dolara karşı bir değer (kur) ilan ettiği, 1970'lerdeki krize kadar varlığını koruyan sistem aşağıdakilerden hangisiyle adlandırılmaktadır?
Seçenekler
A
Dolar Endeks Sistemi
B
Altın Kambiyo Sistemi
C
Dolar Kambiyo Sistemi
D
Tek Merkezli Para Sistemi
E
Dolar Merkezli Kambiyo Sistemi
Açıklama:
Sonuçta savaş sonrası paraların altına bağlı olamayacağı gerçeği ile karşı karşıya olan ülkeler, Bretton Woods’ta, güvenilir bir paraya karşı kurun oluşması ile uluslararası ticarette para sorunlarının çözümlenebileceğini düşünmüşlerdir. Bu yapıda sadece doların
altına karşı bir değeri vardır: 1 ons altın = 35 dolar. Diğer ulusal paralar dolara karşı bir değer (kur) ilan
etmişlerdir. Bu yeni sistem “altın kambiyo” sistemidir ve 1970’lerdeki krize kadar, uluslararası ödemelerde uygulanacak olan sistem de budur.
altına karşı bir değeri vardır: 1 ons altın = 35 dolar. Diğer ulusal paralar dolara karşı bir değer (kur) ilan
etmişlerdir. Bu yeni sistem “altın kambiyo” sistemidir ve 1970’lerdeki krize kadar, uluslararası ödemelerde uygulanacak olan sistem de budur.
Soru 98
Türkiye’nin ithal ettiği her şeyi içerde üretmek amacı taşıyan Geniş Plan Taslağı hangi tarihte uygulamaya konulmuştur?
Seçenekler
A
1943
B
1945
C
1948
D
1950
E
1955
Açıklama:
İkinci Dünya Savaşı sonrası, hükümet, hemen
savaş öncesinde hazırlanmış, savaş nedeniyle uygulanamamış, devlet önderliğinde sanayileşme
ağırlıklı kalkınma planını (ya da planlarını) uygulamaya hazırlanmıştır. Bu planlar 1945’de Geniş
Plan Taslağı, 1946’da o taslaktan Sümerbank ve
Etibank tarafından yürütülebilecek yatırımlar seçilerek oluşturulan İvedi Sanayi Planı ve son olarak 1947 Vaner Planı olarak sayılabilir. 1945 Geniş Plan Taslağı, “Türkiye’nin ithal ettiği her şeyi
içerde üretmek amacı taşımaktadır”.
savaş öncesinde hazırlanmış, savaş nedeniyle uygulanamamış, devlet önderliğinde sanayileşme
ağırlıklı kalkınma planını (ya da planlarını) uygulamaya hazırlanmıştır. Bu planlar 1945’de Geniş
Plan Taslağı, 1946’da o taslaktan Sümerbank ve
Etibank tarafından yürütülebilecek yatırımlar seçilerek oluşturulan İvedi Sanayi Planı ve son olarak 1947 Vaner Planı olarak sayılabilir. 1945 Geniş Plan Taslağı, “Türkiye’nin ithal ettiği her şeyi
içerde üretmek amacı taşımaktadır”.
Soru 99
Türkiye'nin 2. Dünya Savaşı yıllarında ihraç ettiği madenler içerisindeki en büyük pay aşağıdakilerden hangisine ait olmuştur?
Seçenekler
A
Demir
B
Bakır
C
Krom
D
Çinko
E
Bor
Açıklama:
1940’lara geri dönersek, Türkiye savaş yıllarında sonraki yıllarda da yapacağı gibi tarımsal ürünler
ve işlenmemiş maden ihracatı yapmaktadır. Örneğin 1940-45 döneminde ihracatın %56,6’si tütün,
üzüm, fındık, pamuk ve madendir (Parasız, 1998: 65). Maden olarak satılan da büyük oranda kromdur.
ve işlenmemiş maden ihracatı yapmaktadır. Örneğin 1940-45 döneminde ihracatın %56,6’si tütün,
üzüm, fındık, pamuk ve madendir (Parasız, 1998: 65). Maden olarak satılan da büyük oranda kromdur.
Soru 100
I. Primli kur sisteminin kaldırılması
II. Türk Lirasının devalüe edilmesi
III. İthalatta kontenjan ve tavan uygulamalarının kaldırıması
IV. Dövizle ithal edilecek malların listesinin daraltılması
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Türkiye'nin IMF'ye üye olmadan ölce aldığı 7 Eylül (1946) Kararları arasında yer almaktadır?
II. Türk Lirasının devalüe edilmesi
III. İthalatta kontenjan ve tavan uygulamalarının kaldırıması
IV. Dövizle ithal edilecek malların listesinin daraltılması
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Türkiye'nin IMF'ye üye olmadan ölce aldığı 7 Eylül (1946) Kararları arasında yer almaktadır?
Seçenekler
A
Yalnız II
B
Yalnız IV
C
I ve III
D
I, II ve III
E
II, III ve IV
Açıklama:
Sonuç olarak, dönemin hükümeti, 7 Eylül
1946’da kur değişikliğini ve dış ticarette liberalizasyonu içeren bir dizi önlemi alarak IMF’ye üye olmayı tercih etmiştir. 7 Eylül kararları ile primli kur
sistemi kaldırılmış, Türk lirası devalüe edilmiş, ithalatta kontenjan, tavan uygulamaları kaldırılmış,
dövizle ithal edilecek malların listesi genişletilmiş,
ulusal sanayinin korunması amacıyla bazı alanlarda gümrük tarifeleri gözden geçirilmiştir.
1946’da kur değişikliğini ve dış ticarette liberalizasyonu içeren bir dizi önlemi alarak IMF’ye üye olmayı tercih etmiştir. 7 Eylül kararları ile primli kur
sistemi kaldırılmış, Türk lirası devalüe edilmiş, ithalatta kontenjan, tavan uygulamaları kaldırılmış,
dövizle ithal edilecek malların listesi genişletilmiş,
ulusal sanayinin korunması amacıyla bazı alanlarda gümrük tarifeleri gözden geçirilmiştir.
Soru 101
I. NATO
II. Varşova Paktı
III. IMF
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri II. Dünya Savaşı sonrası ortaya çıkan askeri birlikteliklerdendir?
II. Varşova Paktı
III. IMF
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri II. Dünya Savaşı sonrası ortaya çıkan askeri birlikteliklerdendir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
II ve III
D
I ve III
E
Hepsi
Açıklama:
IMF askeri değil ekonomik bir oluşumdur.
Soru 102
Yalta Konferans’ında İngiltere’yi Churchill, ABD’yi Roosevelt ve SSCB’yi Stalin temsil etmiştir. Konferans’ta karara bağlanan konular arasında Almanya’nın savaş sonrasında silahsızlandırılması, Avrupa’nın etki alanlarının taraflarca belirlenmesi gibi hususların yanı sıra, Birleşmiş Milletler’in kurulması ve Birleşmiş Milletler Sözleşmesi’nin temel ilkeleri de vardır. Yalta Konferansı hangi yılda gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
1943
B
1944
C
1945
D
1946
E
1947
Açıklama:
Yalta Konferansı 1945 yılında toplanmıştır.
Soru 103
I. Milliyetçiliğin ve militarizmin ortadan kaldırılması, (diğer bir ifade ile Nazizmin kökünün kazınması ve Almanya’nın askersizleştirilmesi),
II. Almanya’nın ve Avusturya’nın (barış düzenlenene kadar) dört işgal bölgesine ayrılması, Berlin’e
özel bir statü tanınması,
III. Almanya’nın küçültülmüş sınırlarının ötesinde kalan Almanların, yeni Almanya’da iskân edilebilmesi için bulundukları bölgelerden “nazikçe” göçlerinin sağlanması
IV. Alman askeri gücünün kaynağı sanayi tesislerinin imha edilmesi (silah üretimi ile bağlantılı olanlar tamamen yok edilecek ve Alman yaşam standartlarının Avrupa ortalamasını aşmamasının sağlanması için diğer üretim alanların da kontrolüne gidilecek)
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri İkinci Dünya Savaşı’nı sonlandıran barış antlaşmasında yer alan temel başlıklardandır?
II. Almanya’nın ve Avusturya’nın (barış düzenlenene kadar) dört işgal bölgesine ayrılması, Berlin’e
özel bir statü tanınması,
III. Almanya’nın küçültülmüş sınırlarının ötesinde kalan Almanların, yeni Almanya’da iskân edilebilmesi için bulundukları bölgelerden “nazikçe” göçlerinin sağlanması
IV. Alman askeri gücünün kaynağı sanayi tesislerinin imha edilmesi (silah üretimi ile bağlantılı olanlar tamamen yok edilecek ve Alman yaşam standartlarının Avrupa ortalamasını aşmamasının sağlanması için diğer üretim alanların da kontrolüne gidilecek)
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri İkinci Dünya Savaşı’nı sonlandıran barış antlaşmasında yer alan temel başlıklardandır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
I, II ve III
D
I ve IV
E
Hepsi
Açıklama:
Bütün seçenekler İkinci Dünya Savaşı’nı sonlandıran barış antlaşmasında yer alan temel başlıklar arasında yer almaktadır.
Soru 104
İkinci Dünya Savaşı sonrası oluşan ekonomik ortam, savaş sırasında, ABD’nin küçük
bir şehri olan Bretton Woods’da oluşturulmuştur. Dünya’daki bütün ulusların, günümüzde de ekonomik hayatlarını en çok etkileyen kurumlar, Uluslararası Para Fonu (IMF, the International
Monetary Fund) ve bugünün Dünya Bankası’nın (World Bank) bir parçası olan Uluslararası İmar ve Kalkınma Bankası (IBRD, the International Bank for Reconstruction and Development), bu şehirde
toplanan Para ve Finans Konferansı’nda tartışılmış ve vücut bulmuşlardır. Bu konferans hangi yılda toplanmıştır?
bir şehri olan Bretton Woods’da oluşturulmuştur. Dünya’daki bütün ulusların, günümüzde de ekonomik hayatlarını en çok etkileyen kurumlar, Uluslararası Para Fonu (IMF, the International
Monetary Fund) ve bugünün Dünya Bankası’nın (World Bank) bir parçası olan Uluslararası İmar ve Kalkınma Bankası (IBRD, the International Bank for Reconstruction and Development), bu şehirde
toplanan Para ve Finans Konferansı’nda tartışılmış ve vücut bulmuşlardır. Bu konferans hangi yılda toplanmıştır?
Seçenekler
A
1941
B
1942
C
1943
D
1944
E
1945
Açıklama:
1944 yılında toplanmıştır
Soru 105
I. CHP hükûmetlerinin “ceberrut devlet” politikaları ile tarım kesimini ezmesi
II. Varlık vergisinin uygulamasındaki keyfilik
III. Dış ticarette liberalleşme arzusunda olan İstanbul burjuvazisi
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Demokrat Parti’nin kurulmasına neden olan faktörlerdendir?
II. Varlık vergisinin uygulamasındaki keyfilik
III. Dış ticarette liberalleşme arzusunda olan İstanbul burjuvazisi
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Demokrat Parti’nin kurulmasına neden olan faktörlerdendir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
Yalnız II
D
Yalnız III
E
Hepsi
Açıklama:
Bütün seçenekler Demokrat Parti’nin kurulmasına neden olan faktörlerdendir.
Soru 106
I. Bütün arzu edilenler yapılamaz çünkü kaynaklar sınırlıdır
II. Yapılabilecekler arasında daima bir seçim yapılır ve öncelikler belirlenir
III. Seçilemeyenler seçilenler için alternatif maliyet oluşturur
IV. Maliyetler çok ağırsa seçilenler sorun yaratır hale gelebilir
Bugünkü iktisat bilgisi ve deneyimi ile planlamaya dair yukarıdaki ifadelerden hangisi ya da hangileri doğrudur?
II. Yapılabilecekler arasında daima bir seçim yapılır ve öncelikler belirlenir
III. Seçilemeyenler seçilenler için alternatif maliyet oluşturur
IV. Maliyetler çok ağırsa seçilenler sorun yaratır hale gelebilir
Bugünkü iktisat bilgisi ve deneyimi ile planlamaya dair yukarıdaki ifadelerden hangisi ya da hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
II ve III
D
I, II ve III
E
Hepsi
Açıklama:
Bütün seçenekler doğrudur.
Soru 107
Marshall yardımlarının dağıtılması için kurulan Avrupa Ekonomi İşbirliği Teşkilatı'nın kısa adı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
IMF
B
OEEC
C
NATO
D
IBRD
E
IDA
Açıklama:
Doğru cevap OEEC'dir.
Soru 108
I. İlk olarak savaş boyunca yüksek fiyatlarla
gerçekleştirilen ihracatın sürdürülmesinin
mümkün olmadığı düşünülmektedir. Gerek tarımsal ürünlerde gerekse madenler
için savaş ortamının yarattığı fiyatlar savaş
sonrası düşmesi beklenmektedir.
II. İhraç ürünlerimizin fiyatlarındaki olası bir
düşüşün Türk üretici ve ihracatçılarını zor
durumda bırakma endişesi taşınmaktadır.
III. Dış ticaret büyük oranda kliring ve takas
yöntemi ile (temelde malın malla değişimi ile) yapıldığı için, ticarettin avantaj mı
dezavantaj mı yarattığını ödemeler dengesi
aracılığı ile izlemek mümkün değildir.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri 7 Eylül 1946 istikrar kararlarının
ve kur düzenlemesinin arkasında yer alan nedenlerdendir?
gerçekleştirilen ihracatın sürdürülmesinin
mümkün olmadığı düşünülmektedir. Gerek tarımsal ürünlerde gerekse madenler
için savaş ortamının yarattığı fiyatlar savaş
sonrası düşmesi beklenmektedir.
II. İhraç ürünlerimizin fiyatlarındaki olası bir
düşüşün Türk üretici ve ihracatçılarını zor
durumda bırakma endişesi taşınmaktadır.
III. Dış ticaret büyük oranda kliring ve takas
yöntemi ile (temelde malın malla değişimi ile) yapıldığı için, ticarettin avantaj mı
dezavantaj mı yarattığını ödemeler dengesi
aracılığı ile izlemek mümkün değildir.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri 7 Eylül 1946 istikrar kararlarının
ve kur düzenlemesinin arkasında yer alan nedenlerdendir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
II ve III
D
Yalnız III
E
Hepsi
Açıklama:
Bütün seçenekler bu nedenler arasındadır.
Soru 109
1949 yılında Türkiye’nin isteği ile James M. Barker başkanlığındaki bir heyet Türkiye’ye
gelmiştir. Baker tarafından hazırlanan rapor, yatırımların hangi alanlarda yapılması gerektiğinden, tarım ve sanayi üretimini artırılması için tedbirlerden ve idari/mali mekanizmanın koordinasyonundan bahsetmektedir.
Baker'ı gönderen kurum aşağıdakilerden hangisidir?
gelmiştir. Baker tarafından hazırlanan rapor, yatırımların hangi alanlarda yapılması gerektiğinden, tarım ve sanayi üretimini artırılması için tedbirlerden ve idari/mali mekanizmanın koordinasyonundan bahsetmektedir.
Baker'ı gönderen kurum aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
IBRD
B
IMF
C
OECD
D
IDA
E
NATO
Açıklama:
Baker'ı IBRD göndermiştir.
Soru 110
1949-1950 yıllarında hazırlanan ve “Türkiye’nin tarımla kalkınmasın gerekliliğinden, demir, çelik, makine, kimya gibi ağır sanayi kollarına el atmasının Türkiye için
bir cinayet olacağından, uygulanmaya çalışılan sanayi planının devlet
sosyalizminin aşırı bir ifadesi olduğundan ya da Türkiye’nin (birbirine yollarla
bağlanmadığı için) 40000 küçük Türkiye’den oluştuğundan bahsedilen" rapor kime aittir?
bir cinayet olacağından, uygulanmaya çalışılan sanayi planının devlet
sosyalizminin aşırı bir ifadesi olduğundan ya da Türkiye’nin (birbirine yollarla
bağlanmadığı için) 40000 küçük Türkiye’den oluştuğundan bahsedilen" rapor kime aittir?
Seçenekler
A
Max Weston Thornburg
B
Fritz Neumark
C
H.G.Hilts
D
James M. Barker
E
Graham Spry
Açıklama:
Rapor Max Weston Thornburg'a aittir.
Soru 111
Almanya'nın, Almanya Federal Cumhuriyeti (Batı Almanya) ve Alman Demokratik Cumhuriyeti (Doğu Almanya) şeklinde ikiye bölünmesinin sembolü haline gelen Berlin Duvarı SSCB tarafından hangi tarihinde inşa edilmiştir?
Seçenekler
A
1960
B
1961
C
1962
D
1963
E
1964
Açıklama:
Potsdam’da üzerinde tartışılan konulardan biri olan Berlin, savaş sonrası ortamın bir simgesi olarak düşünülebilir. Almanya’ya ve başkent Berlin’e dört müttefik Amerika, İngiltere,
Fransa ve Sovyetler Birliği farklı bölgelerden, birlikte girmişlerdir. Fakat sonrasında birlikte
hareketleri sınırlıdır. Eşgüdümü sağlayacak ve oy birliği ile karar alabilen (işgali) Denetleme Kurulu çok az çalışma şansı bulmuştur. Bir süre sonra Amerika, İngiltere, Fransa’nın
hareketleri ve işgal yönetim birimleri birbirleriyle uyumlu hale gelirken, Sovyetler Birliği yalnız hareket
etmeye başlamıştır. Bu durum Berlin’in ve Almanya’nın önce fiilen ikiye bölünmesine, sonra da 1954’den
itibaren Almanya Federal Cumhuriyeti (Batı Almanya) ve Alman Demokratik Cumhuriyeti (Doğu Almanya) olarak iki devlet haline gelmesine neden olmuştur. Bu bölünmenin vücut bulmuş simgesi olan
Berlin Duvarı da, 1961’de, SSCB’nin Berlin’de (ve/veya Almanya’da) savaşın galibi olarak işgal ettiği
bölgeleri diğerlerinin bölgelerinden ayırması ile oluşmuştur.
Fransa ve Sovyetler Birliği farklı bölgelerden, birlikte girmişlerdir. Fakat sonrasında birlikte
hareketleri sınırlıdır. Eşgüdümü sağlayacak ve oy birliği ile karar alabilen (işgali) Denetleme Kurulu çok az çalışma şansı bulmuştur. Bir süre sonra Amerika, İngiltere, Fransa’nın
hareketleri ve işgal yönetim birimleri birbirleriyle uyumlu hale gelirken, Sovyetler Birliği yalnız hareket
etmeye başlamıştır. Bu durum Berlin’in ve Almanya’nın önce fiilen ikiye bölünmesine, sonra da 1954’den
itibaren Almanya Federal Cumhuriyeti (Batı Almanya) ve Alman Demokratik Cumhuriyeti (Doğu Almanya) olarak iki devlet haline gelmesine neden olmuştur. Bu bölünmenin vücut bulmuş simgesi olan
Berlin Duvarı da, 1961’de, SSCB’nin Berlin’de (ve/veya Almanya’da) savaşın galibi olarak işgal ettiği
bölgeleri diğerlerinin bölgelerinden ayırması ile oluşmuştur.
Soru 112
Avrupa'nın Amerika ve taraftarları ile Sovyetler Birliği ve taraftarları arasında ikiye bölünmesini ifade eden Demir Perde söylemi aşağıdakilerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Franklin D. Roosevelt
B
Josef Stalin
C
Winston Churchill
D
Harry S. Truman
E
İsmet İnönü
Açıklama:
Bu yıllarda ikiye bölünen sadece Berlin ve
Almanya değildir. Churchill, 1946’da Westminster kolejinde ABD Başkanı Truman’ın
(d.1884-ö.1972) önünde yaptığı konuşmada, bir
tarafta Amerika ve taraftarları, diğer tarafta ise Sovyetler Birliği ve taraftarları olmak üzere, Avrupa’nın
“demir bir perdeyle” ikiye bölündüğünü ifade etti.
Almanya değildir. Churchill, 1946’da Westminster kolejinde ABD Başkanı Truman’ın
(d.1884-ö.1972) önünde yaptığı konuşmada, bir
tarafta Amerika ve taraftarları, diğer tarafta ise Sovyetler Birliği ve taraftarları olmak üzere, Avrupa’nın
“demir bir perdeyle” ikiye bölündüğünü ifade etti.
Soru 113
Soğuk Savaş döneminde iki taraftan da olmamaya çalışanların örgütlenmesi olarak adlandırılan grubun ismi aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
Seçenekler
A
Çekimser Cephe
B
Tarafsızlar Grubu
C
Pasif Grup
D
Barış Cephesi
E
Bağlantısızlık Hareketi
Açıklama:
Bu sistemde, yetkilerini az veya çok ortakları ile paylaşmalarına rağmen
nihai karar alıcı bu iki devlet gibi görünmektedir. Bu
dönemde, tüm ülkeleri taraf tutmaya ve birlikte hareket etmeye iten bir psikolojik ortam vardır. Hatta
bu iki güçle birlikte hareket etmek istemeyenler bile
bir arada olmaya zorlanmışlardır. Bağlantısızlık hareketi bu dönemde iki taraftan da olmamaya çalışanların örgütlenmesi olarak düşünülebilir.
nihai karar alıcı bu iki devlet gibi görünmektedir. Bu
dönemde, tüm ülkeleri taraf tutmaya ve birlikte hareket etmeye iten bir psikolojik ortam vardır. Hatta
bu iki güçle birlikte hareket etmek istemeyenler bile
bir arada olmaya zorlanmışlardır. Bağlantısızlık hareketi bu dönemde iki taraftan da olmamaya çalışanların örgütlenmesi olarak düşünülebilir.
Soru 114
I. Olimpiyatlar
II. Uzay Yolculukları
III. Nükleer Silahlanma
IV. Casus Faaliyetleri
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Soğuk Savaş Dönemi'nde iki kutup arasında rekabete söz konusu olan alanlardan birisi olarak ele alınabilir?
II. Uzay Yolculukları
III. Nükleer Silahlanma
IV. Casus Faaliyetleri
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Soğuk Savaş Dönemi'nde iki kutup arasında rekabete söz konusu olan alanlardan birisi olarak ele alınabilir?
Seçenekler
A
Yalnız II.
B
I. ve II.
C
I, II. ve III.
D
I, II. ve IV.
E
I, II, III. ve IV.
Açıklama:
Bu tarafgir yapı, iki
grubun birbirine karşı hiç kullanmayacağı silahları
üretmek için askeri harcamalar yapmasına, birbirleri ile buldukları her ortamda yarışmasına (olimpiyatlar, uzay yolculukları, nükleer silahlanma),
birbirleri hakkında bilgi edinmek için özel bir çaba
göstermesine (casuslar savaşı) neden olmuştur. Ayrıca iki süper güç arasındakiler hariç tüm çatışmaları dondurarak, I. ve II. Dünya Savaşı sonrasında
kurulan yeni devletlerin ayakta kalmasını sağlamıştır.
grubun birbirine karşı hiç kullanmayacağı silahları
üretmek için askeri harcamalar yapmasına, birbirleri ile buldukları her ortamda yarışmasına (olimpiyatlar, uzay yolculukları, nükleer silahlanma),
birbirleri hakkında bilgi edinmek için özel bir çaba
göstermesine (casuslar savaşı) neden olmuştur. Ayrıca iki süper güç arasındakiler hariç tüm çatışmaları dondurarak, I. ve II. Dünya Savaşı sonrasında
kurulan yeni devletlerin ayakta kalmasını sağlamıştır.
Soru 115
1944’de topladığı Para ve Finans Konferansı ile dünyadaki bütün ulusların, günümüzde de ekonomik hayatlarını en çok etkileyen kurumlar olan Uluslararası Para Fonu (IMF) ve bugünün Dünya Bankası’nın (World Bank) bir parçası olan Uluslararası İmar ve
Kalkınma Bankası'nın (IBRD) tartışılmasına ve vücut bulmasına vesile olan ülke aşağıdakilerden hangisidir?
Kalkınma Bankası'nın (IBRD) tartışılmasına ve vücut bulmasına vesile olan ülke aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
SSCB
B
Fransa
C
İngiltere
D
ABD
E
İtalya
Açıklama:
İkinci Dünya Savaşı sonrası oluşan ekonomik
ortam, savaş sırasında, 1944’de ABD’nin küçük
bir şehri olan Bretton Woods’da oluşturulmuştur. Dünya’daki bütün ulusların, günümüzde de
ekonomik hayatlarını en çok etkileyen kurumlar,
Uluslararası Para Fonu (IMF, the International
Monetary Fund) ve bugünün Dünya Bankası’nın
(World Bank) bir parçası olan Uluslararası İmar ve
Kalkınma Bankası (IBRD, the International Bank
for Reconstruction and Development), bu şehirde
toplanan Para ve Finans Konferansı’nda tartışılmış ve vücut bulmuşlardır.
ortam, savaş sırasında, 1944’de ABD’nin küçük
bir şehri olan Bretton Woods’da oluşturulmuştur. Dünya’daki bütün ulusların, günümüzde de
ekonomik hayatlarını en çok etkileyen kurumlar,
Uluslararası Para Fonu (IMF, the International
Monetary Fund) ve bugünün Dünya Bankası’nın
(World Bank) bir parçası olan Uluslararası İmar ve
Kalkınma Bankası (IBRD, the International Bank
for Reconstruction and Development), bu şehirde
toplanan Para ve Finans Konferansı’nda tartışılmış ve vücut bulmuşlardır.
Soru 116
Merkez Bankası’nın kasasındaki altının, piyasadaki tüm kâğıt paradan az olmaması ilkesine dayanan sistem aşağıdakilerden hangisiyle adlandırılmaktadır?
Seçenekler
A
Merkez Odaklı Para Sistemi
B
Rezerv Kontrollü Para Sistemi
C
Serbest Para Sistemi
D
Altın Para Standardı
E
Rezerv Para Standardı
Açıklama:
Birinci Dünya Savaşı öncesi ulusal paraların ülke içinde arz edilmesinde de uluslararası ödemelerde kullanılmasında da altına bağlı bir düzenleme vardır. “Altın para standardı”
ya da “altın standardı” olarak isimlendirilen bu
sistemde, Merkez Bankası’nın kasasındaki altın,
piyasadaki tüm kâğıt paradan az değildir. Böyle
bir durumda piyasada dolaşan paranın değerini
belirleyen aslında Merkez Bankası’nın kasasındaki altın vb. değerli madendir.
ya da “altın standardı” olarak isimlendirilen bu
sistemde, Merkez Bankası’nın kasasındaki altın,
piyasadaki tüm kâğıt paradan az değildir. Böyle
bir durumda piyasada dolaşan paranın değerini
belirleyen aslında Merkez Bankası’nın kasasındaki altın vb. değerli madendir.
Soru 117
İngiltere'nin Altın Standartı'na dönüşü hangi tarihte gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
1923
B
1925
C
1931
D
1933
E
1935
Açıklama:
İki savaş arası dönemde ülkeler önce altın standardına dönmeyi
denemişlerdir. ABD’de 1919’da, İngiltere 1925’de
kendisiyle birlikte hareket eden devletlerle birlikte
ve 1928’de geri kalan ülkelerin tamamı altın standardına geri dönmüştür.
denemişlerdir. ABD’de 1919’da, İngiltere 1925’de
kendisiyle birlikte hareket eden devletlerle birlikte
ve 1928’de geri kalan ülkelerin tamamı altın standardına geri dönmüştür.
Soru 118
Toplam talebin bir ekonomide en önemli taşıyıcı güç olduğu savunan iktisat teorisi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Klasik iktisat teorisi
B
Neoklasik İktisat Teorisi
C
Keynesyen İktisat Teorisi
D
Marksist İktisat Teorisi
E
Merkantilizm
Açıklama:
Savaş sonrasında Dünya’da İngiliz iktisatçı
J.M.Keynes’den (1883-1946) adını alan Keynesyen
İktisat Teorisi yaygın uygulama alanı bulmuştur.
Keynes teorisinde, toplam talebin bir ekonomide en
önemli taşıyıcı güç olduğu iddia etmektedir. “Klasik iktisat teorisi” olarak adlandırılan kendisinden
önceki teori ise arzın öncelikli olduğunu vurgulamaktadır. Bu basitçe Keynes’e göre talebi oluşturan
hükümet (ya da devlet), işletmeler ve hane halklarının toplam harcamalarının değişmesinin ekonomik
krize engel ya da neden olabileceği fikridir. Klasikler
de aynı etkiyi arz yani üretimin yapacağını düşünmektedirler.
J.M.Keynes’den (1883-1946) adını alan Keynesyen
İktisat Teorisi yaygın uygulama alanı bulmuştur.
Keynes teorisinde, toplam talebin bir ekonomide en
önemli taşıyıcı güç olduğu iddia etmektedir. “Klasik iktisat teorisi” olarak adlandırılan kendisinden
önceki teori ise arzın öncelikli olduğunu vurgulamaktadır. Bu basitçe Keynes’e göre talebi oluşturan
hükümet (ya da devlet), işletmeler ve hane halklarının toplam harcamalarının değişmesinin ekonomik
krize engel ya da neden olabileceği fikridir. Klasikler
de aynı etkiyi arz yani üretimin yapacağını düşünmektedirler.
Soru 119
“Türkiye’nin ithal ettiği her şeyi içerde üretmek" amacını taşıyan Geniş Plan Taslağı hangi tarihte yürürlüğe konulmuştur?
Seçenekler
A
1945
B
1947
C
1950
D
1951
E
1955
Açıklama:
İkinci Dünya Savaşı sonrası, hükümet, hemen
savaş öncesinde hazırlanmış, savaş nedeniyle uygulanamamış, devlet önderliğinde sanayileşme
ağırlıklı kalkınma planını (ya da planlarını) uygulamaya hazırlanmıştır. Bu planlar 1945’de Geniş
Plan Taslağı, 1946’da o taslaktan Sümerbank ve
Etibank tarafından yürütülebilecek yatırımlar seçilerek oluşturulan İvedi Sanayi Planı ve son olarak 1947 Vaner Planı olarak sayılabilir. 1945 Geniş Plan Taslağı, “Türkiye’nin ithal ettiği her şeyi
içerde üretmek amacı taşımaktadır”.
savaş öncesinde hazırlanmış, savaş nedeniyle uygulanamamış, devlet önderliğinde sanayileşme
ağırlıklı kalkınma planını (ya da planlarını) uygulamaya hazırlanmıştır. Bu planlar 1945’de Geniş
Plan Taslağı, 1946’da o taslaktan Sümerbank ve
Etibank tarafından yürütülebilecek yatırımlar seçilerek oluşturulan İvedi Sanayi Planı ve son olarak 1947 Vaner Planı olarak sayılabilir. 1945 Geniş Plan Taslağı, “Türkiye’nin ithal ettiği her şeyi
içerde üretmek amacı taşımaktadır”.
Soru 120
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye'nin 2. Dünya Savaşı yıllarındaki maden ihracatının büyük çoğunluğunu oluşturmuştur?
Seçenekler
A
Bakır
B
Demir
C
Çelik
D
Krom
E
Gümüş
Açıklama:
1940’lara geri dönersek, Türkiye savaş yıllarında sonraki yıllarda da yapacağı gibi tarımsal ürünler
ve işlenmemiş maden ihracatı yapmaktadır. Örneğin 1940-45 döneminde ihracatın %56,6’si tütün,
üzüm, fındık, pamuk ve madendir (Parasız, 1998: 65). Maden olarak satılan da büyük oranda kromdur.
1940’a kadar, yüksek çelik ürünlerinin yapımında kullanılan krom, savaş yıllarında savaş araçlarında
kullanılmıştır. Savaş yıllarında ABD ve İngiltere “önleyici ticaret” (Almanya’ya satılmasın diye) kapsamında, Türkiye’den krom satın almıştır. 1941’den sonra ise, Türkiye’nin Müttefik Devletleri ile kara
bağı koptuktan ve Almanya ile karşılıklı saldırmazlık anlaşması imzalanmasından sonra Almanya’ya da
krom satılmaya başlanmıştır.
ve işlenmemiş maden ihracatı yapmaktadır. Örneğin 1940-45 döneminde ihracatın %56,6’si tütün,
üzüm, fındık, pamuk ve madendir (Parasız, 1998: 65). Maden olarak satılan da büyük oranda kromdur.
1940’a kadar, yüksek çelik ürünlerinin yapımında kullanılan krom, savaş yıllarında savaş araçlarında
kullanılmıştır. Savaş yıllarında ABD ve İngiltere “önleyici ticaret” (Almanya’ya satılmasın diye) kapsamında, Türkiye’den krom satın almıştır. 1941’den sonra ise, Türkiye’nin Müttefik Devletleri ile kara
bağı koptuktan ve Almanya ile karşılıklı saldırmazlık anlaşması imzalanmasından sonra Almanya’ya da
krom satılmaya başlanmıştır.
Ünite 6
Soru 1
1960’lar ve 1970’ler denildiği zaman aşağıdakilerden hangisi akla gelmez?
Seçenekler
A
Elvis Presley
B
Beatles
C
Başkan Kennedy
D
James Bond
E
Abraham Lincoln
Açıklama:
1960’lar ve 1970’ler mini eteğin, Elvis Presley’in, Beatles’in, Başkan Kennedy’nin, James Bond’un yıllarıdır.
Abraham Lincoln ise 19. yüzyılda yaşamıştır. Bu sebeple doğru yanıt E seçeneğidir.
Abraham Lincoln ise 19. yüzyılda yaşamıştır. Bu sebeple doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 2
Getirdiği ağır mâli yükler sebebiyle de 1980lerin ikinci yarısında SSCB’nin dağılma sürecini başlatmış olan Afganistan'ın SSCB tarafından işgali hangi yıl meydana gelmiştir?
Seçenekler
A
1976
B
1977
C
1978
D
1979
E
1980
Açıklama:
1979’da Afganistan’ın işgalinin maliyetleri 1980lerin ikinci yarısında SSCB’nin dağılma sürecini başlatmıştır.
Soru 3
1974’de İsrail’in sıcak çatışmada yenilemeyeceğine karar veren Arap ülkeleri OPEC'i yeni bir savaş alanı olarak belirlemişlerdir. OPEC'in açılımı nedir?
Seçenekler
A
Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü
B
Orta Doğu Devletler Topluluğu
C
Arap Birliği
D
Asya-Afrika Birleşik Ülkeler Cemiyeti
E
Petrol Üreten Ülkeler Birliği
Açıklama:
1974’de İsrail’in sıcak çatışmada yenilemeyeceğine karar veren Arap ülkeleri yeni bir savaş alanı belirlemişlerdir: OPEC. (Organization of Petroleum Exporting Countries, Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü) Eylül 1960’ta kurulmuştur.
Soru 4
1958 yılında Türkiye'ye gelerek danışma hizmeti vermeye başlayan ünlü ekonomist kimdir?
Seçenekler
A
John Maynard Keynes
B
Adam Smith
C
Jan Tinbergen
D
Jürgen Habermas
E
Noam Chomsky
Açıklama:
1950’lerde plansız yatırımların ya da bakanlıklar arasında birbirlerinden habersiz
verilen harcama kararlarının israfa neden olduğu düşüncesi, 1950’lerin sonunda koordinasyon birimi oluşturulması fikrine neden olmuştur. Hatta bunun yapılma tarzıyla ilgili olarak 1958’de ünlü ekonomist Jan Tinbergen ve öğrencisi J.Koopman Türkiye’ye gelerek danışma hizmeti vermeye başlamışlardır.
verilen harcama kararlarının israfa neden olduğu düşüncesi, 1950’lerin sonunda koordinasyon birimi oluşturulması fikrine neden olmuştur. Hatta bunun yapılma tarzıyla ilgili olarak 1958’de ünlü ekonomist Jan Tinbergen ve öğrencisi J.Koopman Türkiye’ye gelerek danışma hizmeti vermeye başlamışlardır.
Soru 5
Aşağıdakilerden hangisi iki meclis (Millet Meclisi ve Cumhuriyet Senatosu), Anayasa Mahkemesi, Yüksek Hâkimler Kurulu gibi siyasi otoritenin gücünü dengeleyici anayasal bir kurum olarak oluşturulmuştur?
Seçenekler
A
Devlet Planlama Teşkilatı
B
HSYK
C
Danıştay
D
Yargıtay
E
Barolar Birliği
Açıklama:
Devlet Planlama Teşkilatı (kısaca DPT), iki meclis (Millet Meclisi ve Cumhuriyet Senatosu), Anayasa Mahkemesi, Yüksek Hâkimler Kurulu gibi siyasi otoritenin gücünü dengeleyici anayasal bir kurum olarak oluşturulmuştur.
Soru 6
Devlet Planlama Teşkilatı, “siyasi iktidarın bürokrasiyle bir anlamda dengelenmesi amacı güdülerek oluşturulmuş” bürokratik bir teşkilattır'' diyen ve 1991-1993 yılları arasında ilgili kurumun müsteşarlığını yapan kişi kimdir?
Seçenekler
A
Turgut Özal
B
Necmettin Erbakan
C
İlhan Kesici
D
Adnan Kahveci
E
Erdal İnönü
Açıklama:
DPT, 1991-1993 yılları arasında müsteşarlık görevini de yürüten İlhan Kesici’nin ifadesi ile “siyasi iktidarın bürokrasiyle bir anlamda dengelenmesi amacı güdülerek oluşturulmuş” bürokratik bir teşkilattır (Akçay, 2007: 80). Kesici’ye göre “her ne kadar kâğıt üstünde aynı kurulda bir eşitlik varmış gibi görünse bile, hem Başbakanlar bunu öyle işletmemişlerdir, hem de planlama Müsteşarları o tür bir pozisyon almamışlardır.”
Soru 7
İthal ikâmesi nedir?
Seçenekler
A
Yurt dışından ithal edilmekte olan malların, özendirici önlemlerle yurt içinde üretilmesini hedefleyen politikaların genel adıdır.
B
Üretimde İthalata önem verilmesini hedefleyen politikadır.
C
Teknolojik ürünlerin ithalatını, tarım ürünlerinin ihracatını hedefleyen politikadır.
D
Ekonomide ihracatı öne alan politikadır.
E
Ekonomide ihracat ithalat dengesini hedefleyen politikadır.
Açıklama:
Sanayileşme kavramının içi de 1930’larda da, 1950’lerde de, 1960’da da ithal ikâmesi yönünde doldurulmuştur. İthal ikâmesi, yurt dışından ithal edilmekte olan malların, özendirici önlemlerle yurt içinde üretilmesini hedefleyen politikaların genel adıdır.
Soru 8
İthalatı ikâme etmeye yönelik bir sanayileşme planı, birkaç basamaklı bir koruma modelini gerektirmektedir. Aşağıdakilerden hangisi bu modellerden birisi değildir?
Seçenekler
A
Koruyucu dış ticaret politikası izlenmesi
B
Sabit döviz kuru uygulanması
C
Planlamanın önerdiği alanlarda yapılan yatırımlara teşvik uygulanması
D
Emeğin kiralanma bedelinin ücretle kontrol edilebilmesi
E
İhracatın teşvik edilmesi
Açıklama:
İthalatı ikâme etmeye yönelik bir sanayileşme planı, birkaç basamaklı bir koruma modelini gerektirmektedir. Sayfa 191 ve 192'de bu modeller anlatılmıştır. Bu madeller içinde İhracatın teşvik edilmesi diye bir model yoktur.
Soru 9
16 Temmuz 1974'te ABD, Türkiye’ye gönderilen bütün askeri, ekonomik ve diğer başlıklı yardımlar ile tüm savunma amaçlı mühimmat ya da hizmet satışı ve silah nakliyesine ait ruhsatları askıya almıştır. ABD niçin böyle bir girişimde bulunmuştur?
Seçenekler
A
Türkiye'nin Kıbrıs Barış Harekatını başlatması
B
Türkiye Hükümetinin Haşhaş ekimine onay vermesi
C
Başbakan Turgut Özal'ın ABD aleyhinde siyaset takip etmesi
D
Başbakan Süleyman Demirel İle ABD Başkanı Lyndon B. Johnson'ın Kıbrıs Politikası üzerinde anlaşamaması
E
Başbakan Necmettin Erbakan'ın ABD ile olan ilişkileri geriletmesi
Açıklama:
Mart 1974’de CHP ve MSP koalisyon hükümeti haşhaş ekimini yeniden başlatacağını duyurmuş ve 1 Temmuz 1974’de sıkı kontrol altında 7 ilde üretime onay vermiştir. 16 Temmuz’da da ABD, Türkiye’ye gönderilen bütün askeri, ekonomik ve diğer başlıklı yardımlar ile tüm savunma amaçlı mühimmat ya da hizmet satışı ve silah nakliyesine ait ruhsatları askıya almıştır. Aynı gün Temsilciler Meclisi aldığı diğer bir kararla ABD İhracat ve İthalat Bankası’nın Türk Hükümeti’ne, ajanslarına ve ulusal kuruluşlarına garanti, sigorta ve kredi vermesini 1 Ocak 1975’ten geçerli olmak üzere durdurmuştur. Bütün bu ifadeler ABD’nin Türkiye’ye uyguladığı ekonomik ambargonun başlıklarını oluşturmaktadır ve ekonomik ilişkilerin askıya alındığını göstermektedir.
Soru 10
Ekonomik istikrarı hedefleyen 24 Ocak kararları hangi tarihte ilan edilmiştir?
Seçenekler
A
24 Ocak 1979
B
24 Ocak 1980
C
24 Ocak 1981
D
24 Ocak 1982
E
24 Ocak 1983
Açıklama:
Kitabın 208. sayfasında görüleceği üzere 24 Ocak kararları 24 Ocak 1980 tarihinde ilan edilmiştir.
Soru 11
Aşağıdakilerden hangisi Arap-İsrail çatışması neticesinde tüm dünya ekonomisini etkileyen ve "petrol krizi" olarak isimlendirilen sürecin sonuçları arasındadır?
Seçenekler
A
Japonya ya da Avrupa ile ABD arasındaki gelişme farklarının kapanmaya başlaması.
B
Petrolün fiyatının düşmesine bağlı olarak bütün ürün fiyatlarının düşmesi.
C
Gelişmiş ülkelerin gelişmekte olan ülkelere göre daha zor durumda kalmaları.
D
Petrole olan rağbet hızla azalması.
E
Petrol üreten ülkelerin gelirlerinde ciddi düşüşler görülmesi.
Açıklama:
Son olarak denilebilir ki petrol silahı, gelişmiş ülkelere kendi kurallarını kabul ettirmeye çalışan petrol ihracatçısı ülkelerin eliyle ve parasıyla, gelişmekte olanları zor duruma düşürmüştür: Geri dönen bir silah gibi (Kutlu ve Eşkinat, 2002: 187). Petrol krizi ve borç krizi ayrıca kapitalist dünya sisteminin yeniden şekillenişine de yol açmıştır. Gelişmekte olan ülkelerin krizden etkilenme farkları aralarındaki hiyerarşik yapıyı değiştirmiştir. Japonya ya da Avrupa ile ABD arasındaki gelişme farkları kapanmaya başlamıştır (Kutlu ve Eşkinat, 2002: 188).
Soru 12
Amerika Birleşik Devletleri'nin dünya para sistemindeki rolünü kaybetmesine neden olan savaş aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Vietnam Savaşı
B
Körfez Savaşı
C
II. Dünya Savaşı
D
Arap-İsrail Savaşı
E
Yom Kippur Savaşı
Açıklama:
Tamamlandı.
Vietnam, 1970lerin ortasında ABD’nin dünya para sistemindeki rolünü kaybetmesine neden olmuştur.
Doğru cevap A.
Vietnam, 1970lerin ortasında ABD’nin dünya para sistemindeki rolünü kaybetmesine neden olmuştur.
Doğru cevap A.
Soru 13
Fransa ve İngiltere’nin 1800'lü yıllarda sömürgeleştirdiği Çinhindi adlı bölgesinde aşağıdakilerden ülkelerden hangisi yer almaktadır?
Seçenekler
A
Tayland
B
Laos
C
Endonezya
D
Avustralya
E
Hindistan
Açıklama:
Tamamlandı.
1800’lerde Fransa ve İngiltere’nin sömürgeleştirdiği bir bölge olan Çinhindi (ya da Hindiçin ya da Fransız Hindiçini, bugünkü Vietnam, Laos, Kamboçya’yı da içeriyordu), İkinci Dünya Savaşı sonrası Fransa’nın tekrar hâkimiyet kurma denemeleri sırasında Kuzey ve Güney Vietnam olarak ikiye bölünmüştür. Doğru cevap B.
1800’lerde Fransa ve İngiltere’nin sömürgeleştirdiği bir bölge olan Çinhindi (ya da Hindiçin ya da Fransız Hindiçini, bugünkü Vietnam, Laos, Kamboçya’yı da içeriyordu), İkinci Dünya Savaşı sonrası Fransa’nın tekrar hâkimiyet kurma denemeleri sırasında Kuzey ve Güney Vietnam olarak ikiye bölünmüştür. Doğru cevap B.
Soru 14
15 Ağustos 1971 tarihinde Doları devalüe edebilmek için, onsu 35 dolardan altın satılmasını durduran Amerika Birleşik Devletleri (ABD) başkanı kimdir?
Seçenekler
A
Gerald Ford
B
Lyndon B. Johnson
C
John F. Kennedy
D
Dwight D. Eisenhower
E
Richard Nixon
Açıklama:
Tamamlandı.
ABD başkanı Richard Nixon (1913-1994), 15 Ağustos 1971’de Doları devalüe edebilmek için, onsu 35 dolardan altın satılmasını durdurmuştur.
Doğru cevap E.
ABD başkanı Richard Nixon (1913-1994), 15 Ağustos 1971’de Doları devalüe edebilmek için, onsu 35 dolardan altın satılmasını durdurmuştur.
Doğru cevap E.
Soru 15
Aşağıdakilerden hangisi İsrail ile bölge ülkesi Arap Devletleri arasında çeşitli sıcak çatışmalar arasında yer almaz?
Seçenekler
A
1948 Arap-İsrail Savaşı
B
1956’da Süveyş Krizi
C
1939 İkinci Dünya Savaşı
D
1967 Altı Gün Savaşı
E
1973’de Yom Kippur Savaşı
Açıklama:
Tamamlandı.
İsrail ile bölge ülkesi Arap Devletleri arasında çeşitli sıcak çatışmalar (1948 Arap-İsrail Savaşı, 1956’da Süveyş Krizi, 1967 Altı Gün Savaşı, 1973’de Yom Kippur Savaşı) yaşanmıştır.
Doğru cevap C.
İsrail ile bölge ülkesi Arap Devletleri arasında çeşitli sıcak çatışmalar (1948 Arap-İsrail Savaşı, 1956’da Süveyş Krizi, 1967 Altı Gün Savaşı, 1973’de Yom Kippur Savaşı) yaşanmıştır.
Doğru cevap C.
Soru 16
1961 Anayasasının 129. maddesi ile Devlet Planlama Teşkilatı'na (DPT) verilen görev hangisidir?
Seçenekler
A
Nüfus planlaması yapmak
B
İktisadi, sosyal ve kültürel kalkınma planı yapmak
C
Toplumsal olaylara karşı önlem planı hazırlamak
D
Olası savaş hallerine karşı seferberlik planlaması yapmak
E
Finans kuruluşlarını denetlemek
Açıklama:
Örneğin 1961 Anayasasının 41.maddesinde devlete “iktisadî, sosyal ve kültürel kalkınmayı demokratik yollarla gerçekleştirmek, bu maksatla, milli tasarrufu arttırmak, yatırımları toplum yararının gerektirdiği önceliklere yöneltmek ve kalkınma plânlarını yapmak” görevi verilmekte, yine 129. Maddesinde de “iktisadi, sosyal ve kültürel kalkınma planı yapmak görevinin (1961 Anayasası, https://www.tbmm.gov.tr/anayasa/anayasa61. htm), Devlet Planlama Teşkilatı’nca (kısaca DPT) yapılacağını belirtilmektedir. Dolayısıyla kalkınma ve onunla özdeş tutulan sanayileşme bu yeni anayasa süresince planlarla ve DPT’ce yürütülecektir.
Soru 17
DPT, Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı ile Yüksek Planlama Kurulu’ndan oluşmaktadır.
Buna göre aşağıdakilerden hangisi Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı'nın sorumluluğudur?
Buna göre aşağıdakilerden hangisi Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı'nın sorumluluğudur?
Seçenekler
A
Harcama yetkisi ve yeteneği olan (icracı) bakanlıkların kendi aralarında ve DPT ile ilişkilerinde koordinasyonu sağlamak
B
Milli Savunma Bakanlığı'nın bütçe ve harcamalarını denetlemek
C
Bakanlar Kurulunun tasdik ettiği esaslar ve hedefler doğrultusunda uzun vadeli kalkınma planı ve yıllık programları hazırlamak
D
Bankalar ile Merkez Bankası arasındaki koordinasyonu ve bankaların faiz oranlarının denetimini sağlamak
E
Kotaya tâbi olan tarım ürünleri yetiştirilmesi konusunda çiftçilerin denetimini yapmak
Açıklama:
DPT, Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı ile Yüksek Planlama Kurulu’ndan oluşmaktadır. Yüksek Planlama Kurulu, Maliye ve Gümrük, Tarım, Orman ve Köy İşleri, Sanayi ve Ticaret, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanları gibi (harcama yetkisi ve yeteneği olan) icracı bakanlıkların kendi aralarında ve DPT ile ilişkilerinde koordinasyonu sağlamaktadır. Bu nedenle kurul, Bakanlar ve DPT müsteşarından oluşmaktadır. DPT müsteşarlığı ise Bakanlar Kurulunun tasdik ettiği esaslar ve hedefler doğrultusunda uzun vadeli kalkınma planı ve yıllık programları hazırlama görevi taşır.
Soru 18
Altına bağlı dolar üzerinden kurulan Dünya para sistemi hangi savaştan sonra çökmüştür?
Seçenekler
A
İkinci Dünya Savaşı
B
Vietnam Savaşı
C
Yom Kippur Savaşı
D
Altı Gün Savaşı
E
Arap İsrail Savaşı
Açıklama:
Tamamlandı.
İkinci Dünya Savaşı sonrası altına bağlı dolar üzerinden kurulan Dünya para sistemi çökmüştür. Doğru cevap A.
İkinci Dünya Savaşı sonrası altına bağlı dolar üzerinden kurulan Dünya para sistemi çökmüştür. Doğru cevap A.
Soru 19
Aşağıdakilerden hangisi Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü'nün (OPEC-Organization of Petroleum Exporting Countries) 1960 yılındaki kurucu ülkelerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Venezuela
B
İran
C
Irak
D
Katar
E
Kuveyt
Açıklama:
Tamamlandı.
Countries, Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü) Eylül 1960’ta kurulmuştur. Başlangıçta Venezuela, İran, Irak, Suudi Arabistan ve Kuveyt’ten oluşan gruba daha sonra sırasıyla Katar, Libya, Endonezya, Abu Dabi, Birleşik Arap Emirlikleri, Cezayir, Nijerya, Ekvator ve Gabon da katıldılar. OPEC üyesi ülkeler, Dünya ham petrol rezervlerinin üçte ikisine ve doğal gaz rezervlerinin de üçte birine sahip oldukları için Dünya petrol üretiminin denetimini ellerinde tutmaktadırlar.
Countries, Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü) Eylül 1960’ta kurulmuştur. Başlangıçta Venezuela, İran, Irak, Suudi Arabistan ve Kuveyt’ten oluşan gruba daha sonra sırasıyla Katar, Libya, Endonezya, Abu Dabi, Birleşik Arap Emirlikleri, Cezayir, Nijerya, Ekvator ve Gabon da katıldılar. OPEC üyesi ülkeler, Dünya ham petrol rezervlerinin üçte ikisine ve doğal gaz rezervlerinin de üçte birine sahip oldukları için Dünya petrol üretiminin denetimini ellerinde tutmaktadırlar.
Soru 20
Siyasi ya da ekonomik bir nedenle bir ülkenin diğer bir ülkeyle ticari ilişkilerini kısmen ya da tamamen durdurmasına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Ambargo
B
Boykot
C
Yaptırım
D
Gümrük
E
İthalatta Gözetim Önlemi
Açıklama:
Tamamlandı.
Siyasi ya da ekonomik bir nedenle bir ülkenin diğer bir ülkeyle ticari ilişkilerini kısmen ya da tamamen durdurmasına ambargo denilmektedir.
Doğru cevap A.
Siyasi ya da ekonomik bir nedenle bir ülkenin diğer bir ülkeyle ticari ilişkilerini kısmen ya da tamamen durdurmasına ambargo denilmektedir.
Doğru cevap A.
Soru 21
1 Temmuz 1974 tarihinde haşhaş ekimine kaç ilde izin verilmiştir?
Seçenekler
A
4
B
5
C
6
D
7
E
8
Açıklama:
Tamamlandı.
Mart 1974’de CHP ve MSP koalisyon hükümeti haşhaş ekimini yeniden başlatacağını duyurmuş ve 1 Temmuz 1974’de sıkı kontrol altında 7 ilde üretime onay vermiştir. Doğru cevap D.
Mart 1974’de CHP ve MSP koalisyon hükümeti haşhaş ekimini yeniden başlatacağını duyurmuş ve 1 Temmuz 1974’de sıkı kontrol altında 7 ilde üretime onay vermiştir. Doğru cevap D.
Soru 22
Aşağıdakilerden hangisi Bağımsız Kıbrıs Cumhuriyeti’nin ilk cumhurbaşkanıdır?
Seçenekler
A
Nikos Anastasiadis
B
III. Makarios
C
Grivas
D
Nicholas Kaldor
E
Dimitris Hristofyas
Açıklama:
Tamamlandı.
Kıbrıs sorununun geçmişi de 1950’lere kadar götürülebilir. 1954’de, daha sonra bağımsız Kıbrıs Cumhuriyeti’nin ilk cumhurbaşkanı ve Kıbrıs Ortodoks Kilisesi başpiskoposu olan III. Makarios, Kıbrıs’ın Yunanistan’a katılması gerektiğini söylemektedir.
Doğru cevap B
Kıbrıs sorununun geçmişi de 1950’lere kadar götürülebilir. 1954’de, daha sonra bağımsız Kıbrıs Cumhuriyeti’nin ilk cumhurbaşkanı ve Kıbrıs Ortodoks Kilisesi başpiskoposu olan III. Makarios, Kıbrıs’ın Yunanistan’a katılması gerektiğini söylemektedir.
Doğru cevap B
Soru 23
Aşağıdakilerden hangisi 24 Ocak 1980 istikrar tedbirleri kapsamında kabul edilenlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Türk lirasının yabancı ulusal paralar karşısında
değerinin düşürülmesi
değerinin düşürülmesi
B
Büyüyen devletin ekonomideki payının küçültülmesi
C
Faiz kontrollerinin kaldırılması
D
Teşviklerin İthalatı ikâme eden sektörlere kaydırılmasını
E
Yüksek gümrük vergilerinin azaltılması
Açıklama:
Tamamlandı.
- Türk lirasının yabancı ulusal paralar karşısında değeri düşürülmektedir.
- İthal ikâmeci politikaların sonucu olarak büyüyen devletin ekonomideki payının küçültülmesi tedbirler arasındadır.
- İthalatı ikâme edecek yeni sanayilerin korunması
için oluşturulmuş yüksek gümrük vergilerinin azaltılması, daha liberal daha açık bir dış ticaret takip edilmesini karara bağlanmaktadır. - İthalatı ikâme eden sektörlere tahsis edilen vergi iadesi, düşük faizli kredi, imalatçı ithal girdide gümrük muafiyeti gibi teşviklerin ihracata yönelik sanayi alanlarına kaydırılmasını önerilmektedir.
• Faiz kontrollerinin kaldırılması da öneriler
arasındadır. Doğru cevap D.
Soru 24
ABD’nin dünya para sistemindeki rolünü kaybetmesine neden olan olay aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kore Savaşı
B
Küba Krizi
C
Vietnam Savaşı
D
Soğuk Savaş
E
Afganistan Savaşı
Açıklama:
Bu savaşlardan Vietnam, 1970lerin ortasında ABD’nin dünya para sistemindeki rolünü kaybetmesine neden olmuştur. Doğru cevap C dir.
Soru 25
1960-1980 arası Dünya’da bütün bu olayların gelişimi belirleyen olaylardan ilki aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Arap - İsrail Savaşı
B
Kıbrıs Barış Harekatı
C
Nükleer silahların gelişmesi
D
İki Almanya'nın birleşmesi
E
Soğuk Savaş
Açıklama:
1960-1980 arası Dünya’da bütün bu olayların gelişimi belirleyen olaylardan ilki soğuk savaştır. Doğru cevap E dir.
Soru 26
OPEC, ABD ve diğer gelişmiş ülkelere İsrail’i desteklemeye devam etmeleri durumunda petrol satışını durduracağını ya da sınırlayacağını ilan etmesi aşağıdaki olaylardan hangisinden sonra olmuştur?
Seçenekler
A
1974 Yom Kippur Savaşı
B
1948 Arap-İsrail Savaşı
C
1956’da Süveyş Krizi
D
1967 Altı Gün Savaşı
E
1982 Lübnan'ın İşgali
Açıklama:
Arap- İsrail çatışmasına geri dönersek, 1974’de Yom Kippur Savaşı sonrasında, çoğunluğu Arap
ülkelerinden oluşan OPEC, ABD ve diğer gelişmiş ülkelere İsrail’i desteklemeye devam etmeleri durumunda petrol satışını durduracağını ya da sınırlayacağını ilan etti. Doğru cevap A dır.
ülkelerinden oluşan OPEC, ABD ve diğer gelişmiş ülkelere İsrail’i desteklemeye devam etmeleri durumunda petrol satışını durduracağını ya da sınırlayacağını ilan etti. Doğru cevap A dır.
Soru 27
Petrol krizi olarak isimlendirilen bu sürecin önemli sonuçları arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
Seçenekler
A
Türkiye’de enflasyon çift haneli rakamlara çıkmıştır.
B
Fiyatlar tarımsal ürünlere daha kolay yansıtılmıştır.
C
Gelişmekte olan ülkelerin hiyerarşik yapısını değiştirmiştir.
D
Türkiye'de ilk borç ödeme sorunları ortaya çıkmaya başlamıştır.
E
Dış ticaret harcamalarında petrol lehine bir dönüşüm olmuştur.
Açıklama:
Ayrıca bütün ürünler için üretim maliyetleri artmış olmasına rağmen, fiyatlar tarımsal ürünlere daha zor, sanayi ürünlerine daha kolay yansıtılabildiği için ve gelişmekte olan ülkeler daha çok tarımsal ürün sattıkları için gelişmekte olan ülkeler aleyhine bir sonuç ortaya çıkmıştır. Doğru cevap B dir.
Soru 28
"Dolar altına karşılığı olan kilit paradır". Bu durum aşağıda belirtilen hangi toplantıda alınan ekonomik bir karar olmuştur?
Seçenekler
A
Camp David
B
Davos
C
Cenevre
D
Bretton Woods
E
Helsinki
Açıklama:
Bretton Woods sisteminde Dolar altına karşılığı olan kilit paradır. Doğru cevap D dir.
Soru 29
1960-1980 arasında yirmi yıllık süre boyunca Cemal Gürsel yönetiminde kurulan 24. Hükümetten 44. Hükümete, bir darbeden diğerine yirmi hükümet görev yapmıştır. 44. Hükümeti aşağıdaki siyasetçilerden hangisi kurmuştur?
Seçenekler
A
Nihat Erim
B
Ferit Melen
C
Bülent Ulusu
D
Sadi Irmak
E
Naim Talu
Açıklama:
1960-1980 arasında yirmi yıllık süre boyunca büyük çoğunluğu koalisyon hükümeti olan hatta bir kaçı Meclis çoğunluğuna dayanmayan azınlık hükümetleri olan, Cemal Gürsel yönetiminde kurulan 24. Hükümetten Bülent Ulusu yönetiminde olan 44. Hükümete, bir darbeden diğerine yirmi hükümet görev yapmıştır. Doğru cevap C dir.
Soru 30
İnönü’nün başbakanlığı ile başlar. 1965’de hükümetin bütçesi reddedilince, kontenjan senatörü S.H.Ürgüplü’nün geçici hükümeti ile devam eder ve sonrasında S.Demirel hükümetiyle biter. Bu beş yıllık kalkınma planı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İkinci Beş Yıllık Kalkınma Planı
B
Üçüncü Beş Yıllık Kalkınma Planı
C
Beşinci Beş Yıllık Kalkınma Planı
D
Dördüncü Beş Yıllık Kalkınma Planı
E
Birinci Beş Yıllık Kalkınma Planı
Açıklama:
Birinci Beş Yıllık Kalkınma Planı (1.BYKP), İnönü’nün başbakanlığı ile başlar. 1965’de hükümetin bütçesi reddedilince, kontenjan senatörü S.H.Ürgüplü’nün geçici hükümeti ile devam eder ve sonrasında S.Demirel hükümetiyle biter. Doğru cevap E dir.
Soru 31
1958’de Türkiye’ye gelerek danışma hizmeti vermeye başlayan, DPT’nin fikir babası olan ekonomist aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Tinbergen
B
Chomsky
C
Krugman
D
Stiglitz
E
Keynezyen
Açıklama:
1958’de ünlü ekonomist Jan Tinbergen ve öğrencisi J.Koopman Türkiye’ye gelerek danışma hizmeti vermeye başlamışlardır. DPT’nin fikir babası olarak çok uygundur. Doğru cevap A dır.
Soru 32
İthal ikâmesi politikaları özünde yurt dışından alınmak zorunda kalınan ürünlerin içerde üretilmesini hedeflemesi birkaç basamaklı bir koruma modelinin aşağıdaki özelliklerinden hangisini gösterir?
Seçenekler
A
Sabit döviz kuru uygulanması
B
Koruyucu dış ticaret politikası izlenmesi
C
Sermaye ve emek üzerindeki fiyat kontrolleri
D
Emeğin kiralanma bedelinin ücretle kontrol edilebilmesi
E
Planlamanın önerdiği alanlarda teşvik uygulanması
Açıklama:
İthalatı ikâme etmeye yönelik bir sanayileşme planı, birkaç basamaklı bir koruma modelini gerektirmektedir. Örneğin: Koruyucu dış ticaret politikası izlenmesi: İthal ikâmesi politikaları özünde yurt dışından alınmak zorunda kalınan ürünlerin içerde üretilmesini hedefler. Doğru cevap B dir.
Soru 33
1961-1973 yılları arasında yabancı ülkelere işçi gönderilmiştir. İşçi olarak çalışamaya en az gidilen ülke aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Avustralya
B
Danimarka
C
İsviçre
D
İngiltere
E
Belçika
Açıklama:
1961-1973 İngiltere 2 062 işçi ile en alt sırada yer almıştır. Doğru cevap D dir.
Soru 34
Asgari ücret uygulaması, ithalatı ikâme etmeye yönelik aşağıdaki tedbirlerden hangisi ile ilişkilidir?
Seçenekler
A
Sabit döviz kuru uygulanması
B
Koruyucu dış ticaret politikası izlenmesi
C
Sermaye ve emek üzerindeki fiyat kontrolleri
D
Emeğin kiralanma bedelinin ücretle kontrol edilebilmesi
E
Planlamanın önerdiği alanlarda yapılan yatırımlara teşvik uygulanması
Açıklama:
Emeğin kiralanma bedelinin ücretle kontrol edilebilmesi: En basit uygulama asgari ücret uygulamasıdır. Bir üst basamak olarak devletin kendisinin de işveren olduğu durumlarda kendi çalışanlarına sunduğu ücretler ve sosyal haklar, bütün işgücü piyasası için yönlendirici olabilir.
Soru 35
Türkiye'nin 3.Beş Yıllık Kalkınma Planı (3.BYKP) hangi yılları kapsamaktadır?
Seçenekler
A
1978-1982
B
1973-1977
C
1968-1972
D
1963-1967
E
1958-1962
Açıklama:
1.Beş Yıllık Kalkınma Planı (1.BYKP) 1963-1967, 2.BYKP 1968-1972, 3.BYKP 1973-1977 yıllarını kapsamaktadır.
Soru 36
1961’de Birleşmiş Milletler kapsamında uzlaşılan ve 1966'da Türkiye'nin de taraf olduğu Uyuşturucu Maddelere Dair Tek Sözleşme'ye dayanarak, ABD'nin Türkiye'de ekimi konusunda baskı yaptığı tarım ürünü hangisidir?
Seçenekler
A
Kenevir
B
Kargı Kamışı
C
Pelin Otu
D
Hint Cevizi
E
Haşhaş
Açıklama:
Türkiye’de, bu yıllarda uyuşturucu olarak tanımlanan afyonun hammaddesi olan haşhaşın üreticisi ülkeler arasındadır. 1960’lar ve 1970’ler de, ABD, ülkesinde uyuşturucu problemi büyüdükçe, Amerikan kamuoyu daha yoğun bir baskı ile Türkiye’nin haşhaş ekim alanları ve bunların illegal ürünlere dönüştürülüp dönüştürülmediğini tartışır hale gelmiştir. 1960’lar boyunca Türkiye’deki haşhaş ekim alanlarının kontrolü için defalar
ca hükümetlerle görüşülmüştür. (Gürses, 2015). Türkiye’nin Tek Sözleşmeye taraf olması ve bunun gereğini yerine getirmesi sağlanmaya çalışılmıştır. Bu anlaşma ilk adımda “haşhaş ekilen alanlarda üreticilerin devlete ne kadar afyon vereceklerinin önceden belirlenmesini ve ekim alanların sınırlandırılmasını” öngörmektedir (Gürses, 2015). 1966’da Türkiye sözleşmeye taraf olur. Bununla birlikte sözleşmenin uygulamasına yavaş yavaş geçmeyi arzu etmektedir.
ca hükümetlerle görüşülmüştür. (Gürses, 2015). Türkiye’nin Tek Sözleşmeye taraf olması ve bunun gereğini yerine getirmesi sağlanmaya çalışılmıştır. Bu anlaşma ilk adımda “haşhaş ekilen alanlarda üreticilerin devlete ne kadar afyon vereceklerinin önceden belirlenmesini ve ekim alanların sınırlandırılmasını” öngörmektedir (Gürses, 2015). 1966’da Türkiye sözleşmeye taraf olur. Bununla birlikte sözleşmenin uygulamasına yavaş yavaş geçmeyi arzu etmektedir.
Soru 37
1960’da planlar hazırlanırken, 1977’nin sonunda Türkiye’nin olması arzu edilen nokta için niyet ortaya konulmuştur.
Buna göre aşağıdakilerden hangisi 1977'den geriye bakıldığında Türkiye için görülmesi beklenenler arasında yer almaz?
Buna göre aşağıdakilerden hangisi 1977'den geriye bakıldığında Türkiye için görülmesi beklenenler arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Son 15 yılda asgari %7'lik bir büyüme hızıyla büyümüş bir Türkiye
B
Yurttaşları arasında sosyal adaleti sağlayabilmiş bir Türkiye
C
Sanayileşmiş bir Türkiye
D
İstihdam sorunlarını çözümlemiş bir Türkiye
E
Tarımda ithalatı yükselmiş bir Türkiye
Açıklama:
Özetle, 1960’da planlar hazırlanırken, 1977’nin sonunda Türkiye’nin olması arzu edilen nokta için niyet ortaya konulmuştur.. 1977’de geriye bakıldığında da;
• Son 15 yıldır asgari %7’lik bir büyüme hızıyla büyümüş,
• İstihdam sorunlarını çözümlemiş
• Dış ödemeler dengesinde sorun yaşamayan
• Sanayileşmiş
• Bütün bunları yaparken enflasyonist ya da deflasyonist sorunlar yaşamamış ve
• Yurttaşları arasında sosyal adaleti sağlayabilmiş bir ülke görmek arzu edilmiştir (Kurtoğlu, 2012: 484).
• Son 15 yıldır asgari %7’lik bir büyüme hızıyla büyümüş,
• İstihdam sorunlarını çözümlemiş
• Dış ödemeler dengesinde sorun yaşamayan
• Sanayileşmiş
• Bütün bunları yaparken enflasyonist ya da deflasyonist sorunlar yaşamamış ve
• Yurttaşları arasında sosyal adaleti sağlayabilmiş bir ülke görmek arzu edilmiştir (Kurtoğlu, 2012: 484).
Soru 38
- İktisat literatüründe “yaparak öğrenme” olarak isimlendirilir.
- Sonradan sanayileşen ülkeler için önerilen bir yöntemdir.
- Gelişmekte olan ülkeler, zamanla azalan sayıda parça ithal ederek sanayi ürünlerini kendi ülkelerinde üretmektedirler.
Seçenekler
A
1, 2 ve 3
B
1 ve 3
C
Yalnız 1
D
Yalnız 2
E
Yalnız 3
Açıklama:
Bu bilgi birikimi eksikliğinin diğer önemli sonucu, ürünlerin parçalarının Türkiye’de üretilmesinin zaman almasıdır. Televizyon, buzdolabı ya da radyo parçalarının tamamının Türkiye’de üretilip satılmasının gerçekleşmesi zaman alacaktır. Yani aslında parçalar Türkiye’ye ithal edilip burada birleştirilmektedir. İthal ikâmesi aracılığı ile kurulan aslında montaj (yani birleştirme) sanayidir. İktisat literatüründe “yaparak öğrenme” olarak isimlendirilen bu sanayileşme politikası, sonradan sanayileşen ülkeler için önerilen yöntemlerden biridir. Gelişmekte olan ülkeler, zamanla azalan sayıda parça ithal ederek sanayi ürünlerini kendi ülkelerinde üretmektedirler.
Soru 39
1960-1980 arasında pek çok defa IMF ile masaya oturulmuş olmasına rağmen 1970 ve 1980 istikrar tedbirleri diğerlerinden önemlidir.
Buna göre 24 Ocak 1980 istikrar tedbirleri ve sonuçları değerlendirildiğinde hangisi söylenemez?
Buna göre 24 Ocak 1980 istikrar tedbirleri ve sonuçları değerlendirildiğinde hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
İthal ikâmesine yönelik politikalara geçişin resmi olarak belgelendiği noktadır.
B
Günümüze kadar sürecek olan bir kalkınma stratejisi izlenmiştir.
C
Tarım üreticileri serbest piyasa koşulları ve rekabetle karşılaşınca, ciddi kayıplara uğramıştır.
D
Stratejinin ihracata yönelik olarak çeşitlilik yarattığı gözlenmektedir.
E
Bu strateji değişikliği ilk yıllarında önceki strateji ile desteklenerek kurulan sanayi sektöründe büyük sorunlar yaratmıştır.
Açıklama:
- Fakat 24 Ocak 1980 istikrar tedbirleri, ithal ikâmesine yönelik politikalardan ihracata yönelik politikalara geçişin resmi olarak belgelendiği noktadır.
- 24 Ocak 1980 kararları ile günümüze kadar sürecek olan bir kalkınma stratejisi izlenmiştir. Bu strateji değişikliği ilk yıllarında önceki strateji ile desteklenerek kurulan sanayi sektöründe büyük sorunlar yaratmıştır. Gelişmek için devletin yön göstermesine ve teşviklerine alışmış sanayi kurumları, kamunun ürününü almasına alışmış tarım üreticileri serbest piyasa koşulları ve rekabetle karşılaşınca, ciddi kayıplara uğramıştır. Yeniden örgütlenmeleri gerekmiştir. Fakat bu kayıpların yanı sıra stratejinin ihracata yönelik olarak çeşitlilik yarattığı da gözlenmektedir. Bununla birlikte, bütün kalkınma stratejisinin en büyük olumsuz sonucunun hala yeterince istihdam olanağı üretememek olduğu rahatlıkla söylenebilir. İşsizlik ve ödemeler bilançosu sorunları günümüzde de devam etmektedir.
Soru 40
Aşağıdakilerden hangisi 1960-1980 arası ekonomik sonuçlar yaratan sıcak çatışmalardan değildir?
Seçenekler
A
Arap İsrail Savaşı
B
Altı Gün Savaşı
C
Vietnam Savaşı
D
Birinci Körfez Savaşı
E
Yom Kippur Savaşı
Açıklama:
1960-1980 arası ekonomik sonuçlar yaratan sıcak çatışmalardan burada bahsedileceklerden ilki Vietnam Savaşı’dır.
Ayrıca; İsrail ile bölge ülkesi Arap Devletleri arasında çeşitli sıcak çatışmalar (1948 Arap-İsrail Savaşı, 1956’da Süveyş Krizi, 1967 Altı Gün Savaşı, 1973’de Yom Kippur Savaşı) yaşanmıştır.
Ayrıca; İsrail ile bölge ülkesi Arap Devletleri arasında çeşitli sıcak çatışmalar (1948 Arap-İsrail Savaşı, 1956’da Süveyş Krizi, 1967 Altı Gün Savaşı, 1973’de Yom Kippur Savaşı) yaşanmıştır.
Soru 41
Vietnam aşağıdaki ülkelerden hangisinin II. Dünya Savaşı sonrasında gerçekleştirdiği sömürgeleştirme faaliyetleri sonrasında Kuzey Vietnam ve Güney Vietnam olmak üzere ikiye bölünmüştür?
Seçenekler
A
İngiltere
B
ABD
C
SSCB
D
Fransa
E
İtalya
Açıklama:
1960-1980 arası ekonomik sonuçlar yaratan sıcak çatışmalardan burada bahsedileceklerden ilki Vietnam Savaşı’dır. 1800’lerde Fransa ve İngiltere’nin sömürgeleştirdiği bir bölge olan
Çinhindi (ya da Hindiçin ya da Fransız Hindiçini, bugünkü Vietnam, Laos, Kamboçya’yı da içeriyordu), İkinci Dünya Savaşı sonrası Fransa’nın tekrar hâkimiyet kurma denemeleri sırasında Kuzey ve Güney Vietnam olarak ikiye bölünmüştür.
Çinhindi (ya da Hindiçin ya da Fransız Hindiçini, bugünkü Vietnam, Laos, Kamboçya’yı da içeriyordu), İkinci Dünya Savaşı sonrası Fransa’nın tekrar hâkimiyet kurma denemeleri sırasında Kuzey ve Güney Vietnam olarak ikiye bölünmüştür.
Soru 42
15 Ağustos 1971’de Doları devalüe edebilmek için, onsu 35 dolardan altın satılmasını durduran Amerikan başkanı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Harry s. Truman
B
Dwight D. Eisenhower
C
John F. Kennedy
D
Lyndon B. Johnson
E
Richard Nixon
Açıklama:
ABD başkanı Richard Nixon (1913-1994), 15 Ağustos 1971’de Doları devalüe edebilmek için,
onsu 35 dolardan altın satılmasını durdurmuştur (Öztürk, 2002: 108). Nihayetinde diğer ülke merkez bankaları ile Smithsonian Enstitüsünde varılan antlaşmayla 1 ons altın 38 Dolara devalüe edilmiştir. Fakat değer kaybı durmamıştır.
onsu 35 dolardan altın satılmasını durdurmuştur (Öztürk, 2002: 108). Nihayetinde diğer ülke merkez bankaları ile Smithsonian Enstitüsünde varılan antlaşmayla 1 ons altın 38 Dolara devalüe edilmiştir. Fakat değer kaybı durmamıştır.
Soru 43
Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü, OPEC hangi tarihte kurulmuştur?
Seçenekler
A
1960
B
1961
C
1962
D
1963
E
1964
Açıklama:
Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü’nün de (Organization of Petroleum Exporting Countries, kısaca OPEC) geçmişi ilginçtir. OPEC Eylül 1960’ta kurulmuştur
Soru 44
Aşağıdakilerden hangisi Opec'in ilk kurucularından birisi değildir?
Seçenekler
A
Venezuela
B
İran
C
Irak
D
Suudi Arabistan
E
Ürdün
Açıklama:
1960’da fikir örgütlenmeye dönüşürken, ilk kurucular Venezuela, İran, Irak, Suudi Arabistan ve Kuveyt o günlerin petrol üretiminin %80’ine sahiptirler.
Soru 45
Opec'in 1974 Yom Kippur Savaşı sonrasında doğrudan petrol ambargosu uyguladığı iki ülke aşağıdaki seçeneklerden hangisinde bir arada verilmiştir?
Seçenekler
A
ABD ve Fransa
B
ABD ve Hollanda
C
ABD ve İngiltere
D
Fransa ve İngiltere
E
Fransa ve Hollanda
Açıklama:
Arap- İsrail çatışmasına geri dönersek, 1974’de Yom Kippur Savaşı sonrasında, çoğunluğu Arap ülkelerinden oluşan OPEC, ABD ve diğer gelişmiş ülkelere İsrail’i desteklemeye devam etmeleri durumunda petrol satışını durduracağını ya da sınırlayacağını ilan etti. Son çatışma sırasında hava köprüsü kurarak İsrail’i destekleyen ABD ve ona yardım eden Hollanda için ambargo hemen başladı.
Soru 46
1970’ler boyunca Türk Dışişleri mensuplarını hedef alan kaçırma, suikast eylemleri gerçekleştiren Ermenistan kaynakla terör örgütü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
IRA
B
ETA
C
17 Kasım
D
ASALA
E
PKK
Açıklama:
Zorluklar sadece yurtiçinden de kaynaklanmamaktadır. Yurt dışında da Ermeni terör
örgütü (Armenian Secret Army for the Liberation of Armenia, kısaca ASALA) 1970’ler boyunca Türk Dışişleri mensuplarını hedef alan kaçırma, suikast eylemleri gerçekleştirmiştir.
örgütü (Armenian Secret Army for the Liberation of Armenia, kısaca ASALA) 1970’ler boyunca Türk Dışişleri mensuplarını hedef alan kaçırma, suikast eylemleri gerçekleştirmiştir.
Soru 47
DPT'nin (Devlet Planlama Teşkilatı) fikir babası olarak nitelendirilen Hollandalı iktisatçı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
J.Koopman
B
Jan Tinbergen
C
A. Greenspan
D
M. Friedman
E
J. M. Keynes
Açıklama:
Tinbergen’e gelince, çalışmaları tam bu bakış açısı ile örtüşmektedir. Jan Tinbergen, matematik ve fizik bilgisini iktisat ile birleştiren ve böylece iktisata hedeflenebilir değerler ve bu değerlere ulaşmak için kullanılabilir araçlar hediye eden ilk iktisatçılardandır. İlk çalışmaları da enflasyon ve işsizlik arasındaki değişime (takasa) ve dolayısıyla iktisadi
dalgalanmalara yöneliktir (the concise encylopedia of economics). Bu alandaki ilk uygulamaları da Hollanda, İngiltere ve ABD için iktisadi dalgalanmaları açıklamayı amaçlayan modellerdir. Bu nedenle Tinbergen’in bakış açısından planlama daha az enflasyon ve daha iyi bir istihdam düzeyini sağlayan yatırım ve tasarruf planlamasını içermektedir. Özetle DPT’nin fikir babası olarak çok uygundur.
dalgalanmalara yöneliktir (the concise encylopedia of economics). Bu alandaki ilk uygulamaları da Hollanda, İngiltere ve ABD için iktisadi dalgalanmaları açıklamayı amaçlayan modellerdir. Bu nedenle Tinbergen’in bakış açısından planlama daha az enflasyon ve daha iyi bir istihdam düzeyini sağlayan yatırım ve tasarruf planlamasını içermektedir. Özetle DPT’nin fikir babası olarak çok uygundur.
Soru 48
1.Beş Yıllık Kalkınma Planı hangi yılları kapsamaktadır?
Seçenekler
A
1963-1967
B
1965-1969
C
1968-1972
D
1970-1974
E
1973-1977
Açıklama:
Planlar beşer yıllık olarak düşünülmüştür. Bununla birlikte, plancının bakış açısı on beş yıllıktır. Diğer bir ifade ile Türkiye’nin 15 yıl sonra olması arzu edilen yer hedeflenmiş ve üç aşamada ulaşılacak ya da her beş yılda bir planın yeterliliğinin kontrol edileceği basamaklar planlanmıştır. 1.Beş Yıllık Kalkınma Planı (1.BYKP) 1963-1967, 2.BYKP 1968-1972, 3.BYKP 1973-1977 yıllarını kapsamaktadır.
Soru 49
1960’da hazırlanan kalkınma planları, 1977’nin sonunda Türkiye’nin olması arzu edilen nokta için niyet ortaya koymuştur. Aşağıdakilerden hangisi kalkınma planlarının 1977 yılına ilişkin ortaya koyduğu amaçlar arasında gösterilemez?
Seçenekler
A
Son 15 yıldır asgari %7’lik bir büyüme hızıyla büyümüş olmak
B
İstihdam sorunlarını çözümlemiş olmak
C
Dış ödemeler dengesinde sorun yaşamayan bir ülke olmak
D
Sanayileşmiş bir ülke olmak
E
Petrol ihraç eden bir ülke olmak
Açıklama:
Özetle, 1960’da planlar hazırlanırken, 1977’nin sonunda Türkiye’nin olması
arzu edilen nokta için niyet ortaya konulmuştur..
1977’de geriye bakıldığında da;
• Son 15 yıldır asgari %7’lik bir büyüme hızıyla büyümüş,
• İstihdam sorunlarını çözümlemiş
• Dış ödemeler dengesinde sorun yaşamayan
• Sanayileşmiş
• Bütün bunları yaparken enflasyonist ya da
deflasyonist sorunlar yaşamamış ve
• Yurttaşları arasında sosyal adaleti sağlayabilmiş bir ülke görmek arzu edilmiştir
arzu edilen nokta için niyet ortaya konulmuştur..
1977’de geriye bakıldığında da;
• Son 15 yıldır asgari %7’lik bir büyüme hızıyla büyümüş,
• İstihdam sorunlarını çözümlemiş
• Dış ödemeler dengesinde sorun yaşamayan
• Sanayileşmiş
• Bütün bunları yaparken enflasyonist ya da
deflasyonist sorunlar yaşamamış ve
• Yurttaşları arasında sosyal adaleti sağlayabilmiş bir ülke görmek arzu edilmiştir
Soru 50
Tasarruf Bonolarının resmen vergiye dönüştürülmesini ifade eden "Mali Denge Vergisi Kanunu" hangi tarihte kabul edilmiştir?
Seçenekler
A
1970
B
1971
C
1972
D
1973
E
1974
Açıklama:
Tasarruf bonosu ise zorunludur. Diğer bir ifade ile devlet, bu bonoları arz ederken, kimlerin alacağını da belirlemiştir. Gelir Vergisi (tüm ücretlileri kapsıyor), Kurumlar Vergisi, Veraset ve İntikal Vergisi ve Gayrimenkul Alım-Satım Vergisi mükellefleri vergi matrahlarının belli bir oranı kadar Tasarruf Bonosu almak zorundadırlar. Bu zorunluluk örneğin devletin alışanlarına aylık ücretlerinin ve maaşlarının % 3’u kadar bir kısmını bono şeklinde ödemesi tarzında uygulanmıştır. Darbe ortamında elde edilen bu yetki, 1972 yılında çıkarılan “Mali Denge Vergisi Kanunu” ile resmen vergiye dönüştürülünceye kadar da kullanılmıştır.
Soru 51
OPEC petrol krizinin sonuçları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Ürün maliyetleri azalmıştır.
B
Gelişmekte olan ülkeler gelişmiş ülkelere göre daha az etkilenmiştir.
C
Petrol üreten ülkeler elde ettikleri gelirlerle uluslararası fonlara kaynak sağlamıştır.
D
Petrodolarlardan gelen krediler de düşük faizli ve uzun vadelidir.
E
Gelişmekte olan ülkeler, uzun vadeli borçlarla petrolden kaynaklanan ödemeler dengesi açıklarını ve kalkınmalarını fonlamışlardır.
Açıklama:
Petrol üreten ülkelerin ellerinde ise, ciddi büyüklükte, kendi ülkelerinde kullanabileceklerinden çok fazla kaynak (petrodolar)
oluşmuştur. Onlarda bir süre sonra elde edilen bu geliri uluslararası finans kurumlarına aktarmışlardır. Doğru yanıt C'dir.
oluşmuştur. Onlarda bir süre sonra elde edilen bu geliri uluslararası finans kurumlarına aktarmışlardır. Doğru yanıt C'dir.
Soru 52
OPEC'in Türkçe anlamı nedir ve kaç yılında kurulmuştur?
Seçenekler
A
Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü- 1960
B
Sosyal Haklar Örgütü - 1960
C
Kadın Hakları Savunuculuğu- 1950
D
Hayvan Hakları Savunuculuğu-1955
E
Toplumsal Eşitlik Örgütü-1970
Açıklama:
OPEC (Organization of Petroleum Exporting
Countries, Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü) Eylül 1960’ta kurulmuştur.
Countries, Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü) Eylül 1960’ta kurulmuştur.
Soru 53
Aşağıdakilerden hangisi petrol krizi olarak isimlendirilen sürecin önemli sonuçları arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Uluslararası finans kurumları da zaten hem ülke içinde hem de ülke dışında finans sıkıntısı olan gelişmekte olan ülkelere bu fonları uygun faiz oranları ile borç vermişlerdir.
B
Petrol satın alan ülkeler, yurt dışından aldıkları her şeyi azaltarak, ülkelerinin enerji ihtiyacını sağlamaya çalışmışlardır.
C
Her şeyin temel girdisi olan petrolün fiyatının artmasından kaynaklanan bütün ürün fiyatları için fiyat artışıdır ki maliyet enflasyonu olarak isimlendirilebilir.
D
Bütün ürünler için üretim maliyetleri artmış olmasına rağmen, fiyatlar tarımsal ürünlere daha zor, sanayi ürünlerine daha kolay yansıtılabildiği için ve gelişmekte olan ülkeler daha çok tarımsal ürün sattıkları için gelişmekte olan ülkeler aleyhine bir sonuç ortaya çıkmıştır.
E
Petrol satın alan ülkeler, yurt dışından aldıkları her şeyi çoğaltarak, ülkelerini dışa bağımlı hale getirmişlerdir.
Açıklama:
Petrol krizi olarak isimlendirilen bu sürecin
önemli sonuçları olduğunu söylemek yanlış olmaz.
• İlki hemen hemen her şeyin temel girdisi
olan petrolün fiyatının artmasından kaynaklanan bütün ürün fiyatları için fiyat artışıdır
ki maliyet enflasyonu olarak isimlendirilebilir
(Kazgan, 2005: 137). Türkiye’den bahsederken görülebileceği gibi enflasyon çift haneli
rakamlara çıkmıştır. Bütün Dünyada aynı
zamanda ortaya çıkan bu fiyat artışı Dünya
ekonomisinin daralmasına neden olmuştur.
• Ayrıca bütün ürünler için üretim maliyetleri artmış olmasına rağmen, fiyatlar tarımsal
ürünlere daha zor, sanayi ürünlerine daha
kolay yansıtılabildiği için ve gelişmekte
olan ülkeler daha çok tarımsal ürün sattıkları için gelişmekte olan ülkeler aleyhine
bir sonuç ortaya çıkmıştır. Aynı zamanda
gelişmiş ülkelerde bir durgunluk yaşadıkları
için satın alma kabiliyetleri azalmış, diğer
ülkelerden yaptıkları ticaret de düşmüştür.
Özetle gelişmekte olan ülkeler gelişmiş ülkelere göre daha zor durumda kalmışlardır.
• Türkiye’nin ithalat verileri incelenirken görebileceğiniz gibi (Tablo 6.6’daki bilgileri
inceleyebilirsiniz) tüm dünyada dış ticaret
harcamalarında petrol lehine bir dönüşüm
olmuştur. Petrol satın alan ülkeler, yurt dışından aldıkları her şeyi azaltarak, ülkelerinin enerji ihtiyacını sağlamaya çalışmışlardır. Hatta petrol ihtiyacının tamamını
karşılamak konusunda da yeterli olamayan,
bu nedenle de ülke de petrol kıtlığı görülen, ulaştırması kısıtlı hale gelen ülkeler
olduğu gibi, alternatif enerji kaynaklarına
kayan (nükleer enerji gibi) Fransa gibi ülkeler de olmuştur.
• Petrol üreten ülkelerin ellerinde ise, ciddi
büyüklükte, kendi ülkelerinde kullanabileceklerinden çok fazla kaynak (petrodolar)
oluşmuştur. Onlarda bir süre sonra elde
edilen bu geliri uluslararası finans kurumlarına aktarmışlardır.
• Uluslararası finans kurumları da zaten
hem ülke içinde hem de ülke dışında finans sıkıntısı olan gelişmekte olan ülkelere
bu fonları uygun faiz oranları ile borç vermişlerdir. Fakat bu fonlar ticari bankaların elinde olduğu için, normalde ülkelere
finansal kaynak öneren uluslararası kurumların önerdiği vadelerden daha düşük
vade ile (kısa vadeli) borçlanmak mümkün olmuştur. Böyle ödünç verilebilir bir
fon ortaya çıkmadan önce, sadece Dünya
Bankası, IMF veya Kalkınma Bankaları örneklerinde olduğu gibi kalkınma amacına
yönelik uzmanlaşmış finans kurumlarının
ya da ülkeler arasında ikili anlaşmalarla verilen krediler söz konusudur. Bu krediler
hem uygun faizli hem de uzun vadelidirler.
Zaten genellikle gelişmekte olan ülkelerin
yaptıkları yatırımlar uzun vadeli eğitim,
sağlık, ulaştırma gibi alt yapı yatırımlarıdır. Kısa vadeli bir borçta, ülke ekonomisinde anlamlı bir büyüme yaratılmadan
borcun vadesi gelmesi ihtimali nedeniyle
ödeme sorunları oluşabilir. Petrodolarlardan gelen krediler de başlangıçta düşük
faizli ve genellikle kısa vadelidir. Zaman
geçtikçe zaten faizlerde değişecektir. Grafik 6.1’de uygulanan faiz oranının zaman
içindeki seyri görülebilir. Düşük faiz oranları 1980lere kadar devam etmiş görünmektedir. (Grafikte kullanılan prime rate
faiz oranıdır. Normalde ülkelere uygulanan
faiz oranı, prime rate oranına “spread” olarak isimlendirilen ülkenin kendi kredi güvenilirliği ile ilgili bir marjın eklenmesi ile
elde ediliyor (Kazgan, 2005: 137). Bu nedenle grafikte gösterilen faiz oranı asgari faiz
olarak kabul edilmelidir. Ödeme güçlüğü çeken gelişmekte olan bir ülkenin katlanmak
zorunda kalacağı faiz oranı daha yüksek
olacaktır. Bununla birlikte baz (temel) faizin gelişimi, faiz oranlarının nasıl yükseldiğini gösterebilir.)
• Türkiye gibi tüm gelişmekte olan ülkeler,
bu kısa vadeli borçlarla petrolden kaynaklanan ödemeler dengesi açıklarını ve
kalkınmalarını fonlamışlardır. 70lerin
sonralarına gelindiğinde de bu ülkelerde
ilk borç ödeme sorunları ortaya çıkmaya başlamıştır. Türkiye, Arjantin, Zaire,
Peru’nun ardından Meksika, Brezilya,
Arjantin zor durumlarını ilan etmişlerdir
(Kazgan, 2005: 137). Gelişmekte olan ülkelerin hepsinin benzer pozisyonları nedeniyle “Dünya borç krizi” olarak adlandırılan bu durum, zor durumdaki bu ülkeleri
yeniden IMF ve Dünya Bankası ile masaya
oturmaya zorlamıştır.
Son olarak denilebilir ki petrol silahı, gelişmiş ülkelere kendi kurallarını kabul ettirmeye çalışan
petrol ihracatçısı ülkelerin eliyle ve parasıyla, gelişmekte olanları zor duruma düşürmüştür: Geri
dönen bir silah gibi (Kutlu ve Eşkinat, 2002: 187). Petrol krizi ve borç krizi ayrıca kapitalist dünya
sisteminin yeniden şekillenişine de yol açmıştır. Gelişmekte olan ülkelerin krizden etkilenme farkları
aralarındaki hiyerarşik yapıyı değiştirmiştir. Japonya ya da Avrupa ile ABD arasındaki gelişme farkları kapanmaya başlamıştır (Kutlu ve Eşkinat, 2002: 188).
önemli sonuçları olduğunu söylemek yanlış olmaz.
• İlki hemen hemen her şeyin temel girdisi
olan petrolün fiyatının artmasından kaynaklanan bütün ürün fiyatları için fiyat artışıdır
ki maliyet enflasyonu olarak isimlendirilebilir
(Kazgan, 2005: 137). Türkiye’den bahsederken görülebileceği gibi enflasyon çift haneli
rakamlara çıkmıştır. Bütün Dünyada aynı
zamanda ortaya çıkan bu fiyat artışı Dünya
ekonomisinin daralmasına neden olmuştur.
• Ayrıca bütün ürünler için üretim maliyetleri artmış olmasına rağmen, fiyatlar tarımsal
ürünlere daha zor, sanayi ürünlerine daha
kolay yansıtılabildiği için ve gelişmekte
olan ülkeler daha çok tarımsal ürün sattıkları için gelişmekte olan ülkeler aleyhine
bir sonuç ortaya çıkmıştır. Aynı zamanda
gelişmiş ülkelerde bir durgunluk yaşadıkları
için satın alma kabiliyetleri azalmış, diğer
ülkelerden yaptıkları ticaret de düşmüştür.
Özetle gelişmekte olan ülkeler gelişmiş ülkelere göre daha zor durumda kalmışlardır.
• Türkiye’nin ithalat verileri incelenirken görebileceğiniz gibi (Tablo 6.6’daki bilgileri
inceleyebilirsiniz) tüm dünyada dış ticaret
harcamalarında petrol lehine bir dönüşüm
olmuştur. Petrol satın alan ülkeler, yurt dışından aldıkları her şeyi azaltarak, ülkelerinin enerji ihtiyacını sağlamaya çalışmışlardır. Hatta petrol ihtiyacının tamamını
karşılamak konusunda da yeterli olamayan,
bu nedenle de ülke de petrol kıtlığı görülen, ulaştırması kısıtlı hale gelen ülkeler
olduğu gibi, alternatif enerji kaynaklarına
kayan (nükleer enerji gibi) Fransa gibi ülkeler de olmuştur.
• Petrol üreten ülkelerin ellerinde ise, ciddi
büyüklükte, kendi ülkelerinde kullanabileceklerinden çok fazla kaynak (petrodolar)
oluşmuştur. Onlarda bir süre sonra elde
edilen bu geliri uluslararası finans kurumlarına aktarmışlardır.
• Uluslararası finans kurumları da zaten
hem ülke içinde hem de ülke dışında finans sıkıntısı olan gelişmekte olan ülkelere
bu fonları uygun faiz oranları ile borç vermişlerdir. Fakat bu fonlar ticari bankaların elinde olduğu için, normalde ülkelere
finansal kaynak öneren uluslararası kurumların önerdiği vadelerden daha düşük
vade ile (kısa vadeli) borçlanmak mümkün olmuştur. Böyle ödünç verilebilir bir
fon ortaya çıkmadan önce, sadece Dünya
Bankası, IMF veya Kalkınma Bankaları örneklerinde olduğu gibi kalkınma amacına
yönelik uzmanlaşmış finans kurumlarının
ya da ülkeler arasında ikili anlaşmalarla verilen krediler söz konusudur. Bu krediler
hem uygun faizli hem de uzun vadelidirler.
Zaten genellikle gelişmekte olan ülkelerin
yaptıkları yatırımlar uzun vadeli eğitim,
sağlık, ulaştırma gibi alt yapı yatırımlarıdır. Kısa vadeli bir borçta, ülke ekonomisinde anlamlı bir büyüme yaratılmadan
borcun vadesi gelmesi ihtimali nedeniyle
ödeme sorunları oluşabilir. Petrodolarlardan gelen krediler de başlangıçta düşük
faizli ve genellikle kısa vadelidir. Zaman
geçtikçe zaten faizlerde değişecektir. Grafik 6.1’de uygulanan faiz oranının zaman
içindeki seyri görülebilir. Düşük faiz oranları 1980lere kadar devam etmiş görünmektedir. (Grafikte kullanılan prime rate
faiz oranıdır. Normalde ülkelere uygulanan
faiz oranı, prime rate oranına “spread” olarak isimlendirilen ülkenin kendi kredi güvenilirliği ile ilgili bir marjın eklenmesi ile
elde ediliyor (Kazgan, 2005: 137). Bu nedenle grafikte gösterilen faiz oranı asgari faiz
olarak kabul edilmelidir. Ödeme güçlüğü çeken gelişmekte olan bir ülkenin katlanmak
zorunda kalacağı faiz oranı daha yüksek
olacaktır. Bununla birlikte baz (temel) faizin gelişimi, faiz oranlarının nasıl yükseldiğini gösterebilir.)
• Türkiye gibi tüm gelişmekte olan ülkeler,
bu kısa vadeli borçlarla petrolden kaynaklanan ödemeler dengesi açıklarını ve
kalkınmalarını fonlamışlardır. 70lerin
sonralarına gelindiğinde de bu ülkelerde
ilk borç ödeme sorunları ortaya çıkmaya başlamıştır. Türkiye, Arjantin, Zaire,
Peru’nun ardından Meksika, Brezilya,
Arjantin zor durumlarını ilan etmişlerdir
(Kazgan, 2005: 137). Gelişmekte olan ülkelerin hepsinin benzer pozisyonları nedeniyle “Dünya borç krizi” olarak adlandırılan bu durum, zor durumdaki bu ülkeleri
yeniden IMF ve Dünya Bankası ile masaya
oturmaya zorlamıştır.
Son olarak denilebilir ki petrol silahı, gelişmiş ülkelere kendi kurallarını kabul ettirmeye çalışan
petrol ihracatçısı ülkelerin eliyle ve parasıyla, gelişmekte olanları zor duruma düşürmüştür: Geri
dönen bir silah gibi (Kutlu ve Eşkinat, 2002: 187). Petrol krizi ve borç krizi ayrıca kapitalist dünya
sisteminin yeniden şekillenişine de yol açmıştır. Gelişmekte olan ülkelerin krizden etkilenme farkları
aralarındaki hiyerarşik yapıyı değiştirmiştir. Japonya ya da Avrupa ile ABD arasındaki gelişme farkları kapanmaya başlamıştır (Kutlu ve Eşkinat, 2002: 188).
Soru 54
Eylül 1980 - Aralık 1983 arası 44. Hükümet'in başında hangi Başbakan vardır?
Seçenekler
A
Süleyman Demirel
B
Bülent Ulusu
C
Bülent Ecevit
D
Sadi Irmak
E
Ferit Melen
Açıklama:
44.Hükümet Eylül 1980 - Aralık 1983 Bülent Ulusu 12 Eylül Askeri Darbe Hükümeti
Soru 55
DPT'nin açılımı nedir?
Seçenekler
A
Darbe Planlama Teşkilatı
B
Devlet Planlama Teşkilatı
C
Dış işleri Planlama Teşkilatı
D
Dünya Planlama Teşkilatı
E
Disiplinli Plan Yapma Teşkilat
Açıklama:
Devlet Planlama Teşkilatı (kısaca DPT), iki
meclis (Millet Meclisi ve Cumhuriyet Senatosu),
Anayasa Mahkemesi, Yüksek Hâkimler Kurulu gibi
siyasi otoritenin gücünü dengeleyici anayasal bir
kurum olarak oluşturulmuştur.
meclis (Millet Meclisi ve Cumhuriyet Senatosu),
Anayasa Mahkemesi, Yüksek Hâkimler Kurulu gibi
siyasi otoritenin gücünü dengeleyici anayasal bir
kurum olarak oluşturulmuştur.
Soru 56
DPT'nin kurulum amacı nedir?
Seçenekler
A
İki meclis, Anayasa Mahkemesi, Yüksek Hâkimler Kurulu gibi siyasi otoritenin gücünü dengeleyici anayasal bir kurum olarak oluşturulmuştur.
B
Anayasa Mahkemesi, Yüksek Hâkimler Kurulunun dokunulmazlığı için kurulmuştur.
C
Siyasi otoritenin gücünü yüceltmek için kurulmuştur.
D
Anayasal bir kurumlara karşı durmak için kurulmuştur.
E
Toplumsal hakları korumak için kurulmuştur.
Açıklama:
Devlet Planlama Teşkilatı (kısaca DPT), iki
meclis (Millet Meclisi ve Cumhuriyet Senatosu),
Anayasa Mahkemesi, Yüksek Hâkimler Kurulu gibi
siyasi otoritenin gücünü dengeleyici anayasal bir
kurum olarak oluşturulmuştur.
meclis (Millet Meclisi ve Cumhuriyet Senatosu),
Anayasa Mahkemesi, Yüksek Hâkimler Kurulu gibi
siyasi otoritenin gücünü dengeleyici anayasal bir
kurum olarak oluşturulmuştur.
Soru 57
İktisat teorisini matematik ve istatistikle buluşturan öncü çalışmaları ile Nobel İktisat Ödülü alan Hollandalı iktisatçı kimdir?
Seçenekler
A
Karl Marx
B
John Maynard Keynes
C
Jan Tinbergen
D
Milton Friedman
E
Irving Fisher
Açıklama:
Jan Tinbergen. Hollandalı İktisatçı. İktisat
teorisini matematik ve istatistikle buluşturan öncü
çalışmaları ile Nobel İktisat Ödülü alan Hollandalı
iktisatçıdır.
teorisini matematik ve istatistikle buluşturan öncü
çalışmaları ile Nobel İktisat Ödülü alan Hollandalı
iktisatçıdır.
Soru 58
Yurt dışından ithal edilmekte olan malların, özendirici önlemlerle yurt içinde üretilmesini hedefleyen politikaların genel adı nedir?
Seçenekler
A
İthal ikâmesi
B
Planlama teşkilatı
C
Sendikal hareketler
D
Kalkınma planı
E
Kültürel kalkınma planı
Açıklama:
İthal
ikâmesi, yurt dışından ithal edilmekte olan malların,
özendirici önlemlerle yurt içinde üretilmesini hedefleyen politikaların genel adıdır.
ikâmesi, yurt dışından ithal edilmekte olan malların,
özendirici önlemlerle yurt içinde üretilmesini hedefleyen politikaların genel adıdır.
Soru 59
1965'te iç borç oranı 0,9 iken dış borç oranı ne kadardır?
Seçenekler
A
1,2
B
0,7
C
1,1
D
1,3
E
0,9
Açıklama:
Dış borç oranı 1,2'dir.
Soru 60
Şehir nüfusu artış hızının en fazla yaşandığı yıl aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1950
B
1965
C
1970
D
1955
E
1980
Açıklama:
Şehir nüfusu artış hızının en fazla yaşandığı yıl 1955'tir.
Soru 61
Aşağıdakilerden hangisi t 24 Ocak 1980 istikrar tedbirlerin ana hatları ile ilgili yanlış bilgidir?
Seçenekler
A
Türk lirasının yabancı ulusal paralar karşısında değeri yükseltilmektedir.
B
İthal ikâmeci politikaların sonucu olarak büyüyen devletin ekonomideki payının küçültülmesi tedbirler arasındadır.
C
İthalatı ikâme edecek yeni sanayilerin korunması için oluşturulmuş yüksek gümrük vergilerinin azaltılması, daha liberal daha açık bir dış ticaret takip edilmesini karara bağlanmaktadır.
D
İthalatı ikâme eden sektörlere tahsis edilen vergi iadesi, düşük faizli kredi, imalatçı ithal girdide gümrük muafiyeti gibi teşviklerin ihracata yönelik sanayi alanlarına kaydırılmasını önerilmektedir.
E
Faiz kontrollerinin kaldırılması da öneriler arasındadır.
Açıklama:
24 Ocak Kararları’nın
ana hatları aşağıdaki gibidir:
• Türk lirasının yabancı ulusal paralar karşısında değeri düşürülmektedir. Bununla
ödemeler bilançosu açıklarını azaltmak, devalüasyon aracılığı ile ihracat ürünlerine fiyat
avantajı sağlamak hedeflenmektedir. Zaman
içerisinde esnek kur politikasına geçilecektir
• İthal ikâmeci politikaların sonucu olarak
büyüyen devletin ekonomideki payının küçültülmesi tedbirler arasındadır. Diğer bir
ifade KİT’ler aracılığı ile piyasaya yapılan
müdahaleler azaltılacak, hatta KİT’lerin de
özelleştirme ile azaltılması hedeflenecektir.
Sonraki yıllarda çok tartışılacak bu amaç,
destekleme alımlarını, destekleme fiyatlarını, gübre, enerji ve ulaştırma dışında sübvansiyonlarının tasfiyesini gerektirmektedir.
• İthalatı ikâme edecek yeni sanayilerin korunması için oluşturulmuş yüksek gümrük
vergilerinin azaltılması, daha liberal daha
açık bir dış ticaret takip edilmesini karara
bağlanmaktadır.
• İthalatı ikâme eden sektörlere tahsis edilen
vergi iadesi, düşük faizli kredi, imalatçı ithal
girdide gümrük muafiyeti gibi teşviklerin
ihracata yönelik sanayi alanlarına kaydırılmasını önerilmektedir.
• Faiz kontrollerinin kaldırılması da öneriler
arasındadır.
ana hatları aşağıdaki gibidir:
• Türk lirasının yabancı ulusal paralar karşısında değeri düşürülmektedir. Bununla
ödemeler bilançosu açıklarını azaltmak, devalüasyon aracılığı ile ihracat ürünlerine fiyat
avantajı sağlamak hedeflenmektedir. Zaman
içerisinde esnek kur politikasına geçilecektir
• İthal ikâmeci politikaların sonucu olarak
büyüyen devletin ekonomideki payının küçültülmesi tedbirler arasındadır. Diğer bir
ifade KİT’ler aracılığı ile piyasaya yapılan
müdahaleler azaltılacak, hatta KİT’lerin de
özelleştirme ile azaltılması hedeflenecektir.
Sonraki yıllarda çok tartışılacak bu amaç,
destekleme alımlarını, destekleme fiyatlarını, gübre, enerji ve ulaştırma dışında sübvansiyonlarının tasfiyesini gerektirmektedir.
• İthalatı ikâme edecek yeni sanayilerin korunması için oluşturulmuş yüksek gümrük
vergilerinin azaltılması, daha liberal daha
açık bir dış ticaret takip edilmesini karara
bağlanmaktadır.
• İthalatı ikâme eden sektörlere tahsis edilen
vergi iadesi, düşük faizli kredi, imalatçı ithal
girdide gümrük muafiyeti gibi teşviklerin
ihracata yönelik sanayi alanlarına kaydırılmasını önerilmektedir.
• Faiz kontrollerinin kaldırılması da öneriler
arasındadır.
Soru 62
Bretton Woods sisteminin çökmesine sebep olan olay aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kore Savaşı
B
Vietnam Savaşı
C
Arap-İsrail Savaşları
D
Soğuk Savaş
E
II. Dünya Savaşı
Açıklama:
Vietnam savaşının askeri harcamaları nedeniyle ABD’nin ödemeler dengesi açığı süratle artmış ve açığı karşılamak için ABD para otoritesi, kasasındaki altından fazla para basmıştır. Bu olay sıradan bir ülkenin parasının değerinin düşürülmesi ile sonuçlanmalıdır. Fakat Bretton Woods sisteminde Dolar altına karşılığı olan kilit paradır. Doğru yanıt B'dir.
Soru 63
Aşağıdakilerden hangisi 1960-1980 arası Türkiye'nin sorunları arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Kısa ömürlü hükümetler
B
Toplumsal taleplerdeki artış.
C
ASALA sorunu.
D
Sağ-Sol çatışmaları.
E
Ekonomik planlar uygulaması.
Açıklama:
Planlar beşer yıllık olmakla birlikte beş yıllık planı hazırlayıp plan süresinde iktidarda kalan hükümet ve parti neredeyse olmamıştır. Yine de bütün bu istikrarsızlık içinde planın varlığı belki de Türkiye için iyi şeylerden biridir. Planlar sayesinde her yeni kurulan hükümetin az çok izleyeceği bir ekonomik yol haritası söz konusudur. Ayrıca ekonominin içindeki diğer karar alıcılar, çalışanlar, işverenler için de öngörülebilir bir ekonomiye yol açmıştır. Doğru yanıt E'dir.
Soru 64
Devlet Planlama Teşkilatı'nın kurulmasında danışmanlık yapan ünlü iktisatçı kimdir?
Seçenekler
A
Jan Tinbergen
B
Ragnar Anton Kittil Frisch
C
Leonid Hurwicz
D
Trygve Haavelmo
E
Gunnar Myrdal
Açıklama:
1950’lerde plansız yatırımların ya da bakanlıklar arasında birbirlerinden habersiz verilen harcama kararlarının israfa neden olduğu düşüncesi, 1950’lerin sonunda koordinasyon birimi oluşturulması fikrine neden olmuştur. Hatta bunun yapılma tarzıyla ilgili olarak 1958’de ünlü ekonomist Jan Tinbergen ve öğrencisi J.Koopman Türkiye’ye gelerek danışma hizmeti vermeye başlamışlardır. Doğru yanıt A'dır.
Soru 65
Aşağıdakilerden hangisi ithal ikameci sanayileşmeyi benimsemiş bir politikada beklenmeyecek kararlardandır?
Seçenekler
A
Koruyucu dış ticaret politikası izlenmesi.
B
Serbest döviz kuru uygulanması.
C
Planlamanın önerdiği alanlarda yapılan yatırımlara teşvik uygulanması.
D
Sermaye ve emek üzerindeki fiyat kontrolleri.
E
Emeğin kiralanma bedelinin ücretle kontrol edilebilmesi.
Açıklama:
İthal ikameci politikalarda yerli paranın yabancı paralar karşısında değerinin yüksek tutulması amaçlanır. Böylece yerli sanayinin ham madde ihtiyacı ucuz olarak ithal edilebilmektedir. Bu durumda ulusal paranın değeri serbest olarak oluşmaz; belirli aralıklarla para otoritesi tarafından düzenlenir ve ilan edilir (sabit döviz kuru). Böylece yerli para değerli tutularak yurt dışından alınmak arzusunda olan hammadde vb.leri nispeten düşük fiyatlarla yurt içine girerler. Doğru yanıt B'dir.
Soru 66
I. Sanayileşme
II. İşsizlik
III. Enflasyon
IV. Döviz kuru
Yukarıdakilerden hangileri kalkınma planlarının hedefleri arasında yer alır?
II. İşsizlik
III. Enflasyon
IV. Döviz kuru
Yukarıdakilerden hangileri kalkınma planlarının hedefleri arasında yer alır?
Seçenekler
A
I. ve II.
B
I. ve III.
C
II. ve IV.
D
I., II. ve III.
E
Hepsi
Açıklama:
Planların hedefleri, hangi konuların öncelikli, hangi konuların Türkiye’nin temel problemi olarak görüldüğünü de göstermektedir. Türkiye için hedeflerin de söylediği gibi, sanayileşme, işsizlik, enflasyon, dış ödemeler dengesi temel problemlerdir. Doğru yanıt D'dir.
Soru 67
3. Beş Yıllık Kalkınma Planı'nın hedeflerden uzaklaşmasındaki en büyük sebep aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A ![]()
![]()
Planları uygulamada popülizme kayılması.
Planları uygulamada popülizme kayılması.
B ![]()
![]()
Büyümede teknik sınırlara yaklaşılması.
Büyümede teknik sınırlara yaklaşılması.
C ![]()
![]()
CHP ve MSP koalisyonundaki anlaşmazlıklar.
CHP ve MSP koalisyonundaki anlaşmazlıklar.
D ![]()
![]()
ABD ile yaşanan haşhaş ve Kıbrıs krizleri.
ABD ile yaşanan haşhaş ve Kıbrıs krizleri.
E ![]()
![]()
3. BYKP'nın gerçeklikten uzak hedeflerinin olması.
3. BYKP'nın gerçeklikten uzak hedeflerinin olması.
Açıklama:
1970’lerin ikinci yarısı Türkiye için ABD ile haşhaş ve Kıbrıs krizleri ve ambargoları ile geçmiştir. Bu nedenle de yatırımlar için gereken dış kaynaklarda aksama olmaya başlamıştır. Bu durumunun doğal sonucu olarak 3.BYKP dönemi ihracat kısıtlamaları ve finansman zorlukları ile geçmiş ve hedeflerden uzaklaşılmıştır. Doğru yanıt D'dir.
Soru 68
1. Beş Yıllık kalkınma Planı'nın finansmanı nereden sağlanmıştır?
Seçenekler
A
Tahviller
B
İç Borçlanma
C
IMF
D
OECD
E
Vergiler
Açıklama:
1960’larda, birinci plan için Türkiye’nin bulabildiği dış kaynak 1962’de OECD nezdinde kurulmuş olan bir konsorsiyumdan gelmektedir. Bu kanaldan sağlanan krediler, 20-30 yıl vadeli, %2-4 faiz oranına sahip, diğer bir ifade ile uygun borçlanma şartları taşıyan kredilerdir. Doğru yanıt D'dir.
Soru 69
Aşağıdakilerden hangisi düşük faizlerin 1960-1980 döneminde yol açtığı etkilerden biri değildir?
Seçenekler
A
Sanayi yatırımlarının işsizliğin azaltılmasında katkısını düşürmüştür.
B
Tüketicileri enflasyona yol açacak harcamalara yöneltmiştir.
C
Tasarruf edebilecek parası olanların bunu bankada değerlendirmesini anlamsız kılmıştır.
D
Holding bankacılığı ve bankerlik krizine yol açmıştır.
E
Sanayi yatırımlarının makine yoğun olarak gelişmesini engellemiştir.
Açıklama:
Düşük faiz ile borç alınabilmesi sanayi yatırımlarının daha az emek kullanan daha çok sermaye malları kullanan yatırımlar olarak planlanmasına neden olmuştur. 1960-80 arası ayrıca Türkiye’de sendikal faaliyetlerde yaygındır. Bu da iki temel girdi, emek ve sermaye bedelleri açısından karşılaştırıldığında, sermayenin daha kolay ve ucuz bir çözüm olarak görülmesine yol açmaktadır. Bu da 60-80 arasında planlanmış dönemlerin sanayi yatırımlarının işsizliğin azaltılmasında katkısını düşürmüştür. Doğru yanıt E'dir.
Soru 70
I. Kamu desteğine göre plan yapmış sanayi ve tarım kesimi zorluk yaşamıştır.
II. İhracat çeşitliliği artmıştır.
III. İstihdam sonucu çözülmüştür.
IV. Ödemeler dengesi sorun olmaktan çıkmıştır.
24 Ocak kararlarının etkileri ile ilgili yukarıdakilerden hangileri doğrudur?
II. İhracat çeşitliliği artmıştır.
III. İstihdam sonucu çözülmüştür.
IV. Ödemeler dengesi sorun olmaktan çıkmıştır.
24 Ocak kararlarının etkileri ile ilgili yukarıdakilerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I. ve II.
B
I. ve III.
C
I., II. ve III.
D
I., II. ve IV.
E
Hepsi
Açıklama:
24 Ocak 1980 kararları ile günümüze kadar sürecek olan bir kalkınma stratejisi izlenmiştir. Bu strateji değişikliği ilk yıllarında önceki strateji ile desteklenerek kurulan sanayi sektöründe büyük sorunlar yaratmıştır. Gelişmek için devletin yön göstermesine ve teşviklerine alışmış sanayi kurumları, kamunun ürününü almasına alışmış tarım üreticileri serbest piyasa koşulları ve rekabetle karşılaşınca, ciddi kayıplara uğramıştır. Yeniden örgütlenmeleri gerekmiştir. Fakat bu kayıpların yanı sıra stratejinin ihracata yönelik olarak çeşitlilik yarattığı da gözlenmektedir. Bununla birlikte, bütün kalkınma stratejisinin en büyük olumsuz sonucunun hala yeterince istihdam olanağı üretememek olduğu rahatlıkla söylenebilir. İşsizlik ve ödemeler bilançosu sorunları günümüzde de devam etmektedir. Doğru yanıt A'dır.
Soru 71
1970'lerin ortasında ABD’nin dünya para sistemindeki rolünü kaybetmesine hangi olay neden olmuştur?
Seçenekler
A
Vietnam Savaşı
B
Richard Nixon’ın istifa etmesi
C
Arap İsrail çatışması
D
Kıbrıs Sorunu
E
Dünya Bankası ve IMF’nin yaptırımları
Açıklama:
Soğuk savaşın rüzgârları altında, SSCB’nin kuşatılması teorisi ve SSCB’nin etkisinin domino taşları gibi yayılabileceği teorisi nedeniyle Güney Vietnam ABD’nin ilgisini çekmeye başladı. Önce danışmanlar, yerel kuvvetlere silah, yerel halka yiyecek desteği olarak başlayan bu ilgi, sonra savaşan kuvvetlere hava desteği vb. dolaylı destekler, nihayetinde ABD askerlerinin savaşa girmesi ile devam etmiştir ve ABD’nin bitmeyen savaşı haline gelmiştir. Askeri harcamalar nedeniyle ABD’nin ödemeler dengesi açığı süratle artmış ve açığı karşılamak için ABD para otoritesi, kasasında ki altından fazla para basmıştır. 1971’de ABD’nin altın rezervi 11 milyar civarındayken, yabancılara sorumluluğu 24,5 milyar dolara ulaşmıştır. Vietnam ve Afganistan çatışmaları ABD ve SSCB için ve tabi karşılarında savaşanlar için ciddi insan ve gelir kayıpları yaratmıştır. Bu savaşlardan Vietnam, 1970lerin ortasında ABD’nin dünya para sistemindeki rolünü kaybetmesine neden olmuştur. Yanıt A’dır.
Soru 72
OPEC’e dair aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Petrol İhraç Eden Ülkeler anlamına gelmektedir
B
Eylül 1935’te kurulmuştur
C
Dünya petrol üretimini ellinde tutmaktadır
D
Arap-İsrail çatışmasında İsrail’i destekleyen ülkelere yaptırım uygulamıştır
E
Venezuela, İran, Irak, Suudi Arabistan bünyesinde yer almaktadır
Açıklama:
OPEC (Organization of Petroleum Exporting Countries, Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü) Eylül 1960’ta kurulmuştur. Başlangıçta Venezuela, İran, Irak, Suudi Arabistan ve Kuveyt’ten oluşan gruba daha sonra sırasıyla Katar, Libya, Endonezya, Abu Dabi, Birleşik Arap Emirlikleri, Cezayir, Nijerya, Ekvator ve Gabon da katıldılar (Zycher, 2008). OPEC üyesi ülkeler, Dünya ham petrol rezervlerinin üçte ikisine ve doğal gaz rezervlerinin de üçte birine sahip oldukları için Dünya petrol üretiminin denetimini ellerinde tutmaktadırlar. OPEC, ABD ve diğer gelişmiş ülkelere İsrail’i desteklemeye devam etmeleri durumunda petrol satışını durduracağını ya da sınırlayacağını ilan etmiştir. Yanıt B'dir.
Soru 73
1. Beş Yıllık Kalkınma Planı hangi ismin başkanlığı ile başlamıştır?
Seçenekler
A
Cemal Gürsel
B
İsmet İnönü
C
Süleyman Demirel
D
Nihat Erim
E
Ferit Melen
Açıklama:
Birinci Beş Yıllık Kalkınma Planı (1.BYKP), İnönü’nün başbakanlığı ile başlar. 1965’de hükümetin bütçesi reddedilince, kontenjan senatörü S.H.Ürgüplü’nün geçici hükümeti ile devam eder ve sonrasında S.Demirel hükümetiyle biter. Yanıt B'dir.
Soru 74
Yurt dışından satın alınan malların, özendirici önlemlerle yurt içinde üretilmesini hedefleyen politikaların genel adı nedir?
Seçenekler
A
İthal ikâmesi
B
Yerli sanayi
C
Döviz kuru düzenlemesi
D
İthalat-İhracat dengesi
E
Kalkınma Planı
Açıklama:
İthal ikâmesi, yurt dışından ithal edilmekte olan malların, özendirici önlemlerle yurt içinde üretilmesini hedefleyen politikaların genel adıdır. 1930’larda un, şeker ve pamukla (üç beyaz) başlayan, temel gıda ve giyim maddelerin ülke içinde üretilmesini hedefleyen ithal ikâmeci sanayileşme politikaları, 1960’larda da planlar aracılığı ile ara malları ve yatırım malları üretimine yönelmiştir. Yanıt A’dır.
Soru 75
Kalkınma Planları hazırlanırken hedeflenen asgari büyüme hızı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yüzde 3
B
Yüzde 7
C
Yüzde 10
D
Yüzde 12
E
Yüzde 20
Açıklama:
1960’da planlar hazırlanırken, 1977’nin sonunda Türkiye’nin olması arzu edilen nokta için niyet ortaya konulmuştur. 1977’de geriye bakıldığında da son 15 yıldır asgari %7’lik bir büyüme hızıyla büyümüş olması hedeflenmiştir. Yanıt B’dir.
Soru 76
Üçüncü beş yıllık kalkınma planı hangi yılları kapsamaktadır?
Seçenekler
A
1963-1967
B
1968-1972
C
1973-1977
D
1977-1981
E
1981-1985
Açıklama:
1.Beş Yıllık Kalkınma Planı (1.BYKP) 1963-1967, 2.BYKP 1968-1972, 3.BYKP 1973-1977 yıllarını kapsamaktadır. Özetle, 1960’da planlar hazırlanırken, 1977’nin sonunda Türkiye’nin olması arzu edilen nokta için niyet ortaya konulmuştur. Yanıt C'dir.
Soru 77
Kalkınma Planları’nın sonuçlarına dair aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
İlk iki dönemde büyüme hedefi yakalanmıştır
B
Sanayi tarımdan daha fazla büyümüştür
C
3. dönemden sonra arzulanan yatırım çizgisi sağlanamamıştır
D
Sanayi ve tarım için eşit derecede büyüme hedeflenmiştir
E
Tarım sektörü başlangıçtan itibaren zor durumda kalmıştır
Açıklama:
1. ve 2. BYKP dönemlerinde ülkenin genel büyümesini gösteren Gayri Safi Milli Hâsıla büyüme hedeflerinin yakalandığı gözlenmektedir. Sonraki dönemlerde ise büyüme oranları giderek küçülmüş ve 15 yılın sonunda olmak arzu edilen noktadan ciddi oranda uzaklaşılmıştır. Daha doğru bir ifade ile 3. Plan döneminden ya da 1973den sonra planların arzu edilen yatırım çizgisi sağlanamaz hale gelmiştir. Ekonominin sanayi sektörü ile birlikte ya da ondan güç alarak büyümesi hedeflenmiştir. Örneğin 1.BYKP döneminde sanayinin %12,3, tarımınsa %4,2 büyümesi hedeflenmiştir. Sanayi %10,9, tarımsa %3 büyümüştür. Bu nedenle yatırımların çoğunluğu sanayi sektöründe gerçekleşmektedir. Daima hedeflerin altında kalınmış olmasına rağmen, tarım sektörünün başlangıçtan itibaren, sanayi sektörünün de 3.BYKP dönemiyle birlikte daha zor durumda kaldığı gözlenmektedir. Yanıt D’dir.
Soru 78
Türkiye Kıbrıs'a hangi tarihte askeri harekat düzenlemiştir?
Seçenekler
A
1960
B
1967
C
1970
D
1974
E
1980
Açıklama:
Türkiye, 20 Temmuz ve 14 Ağustos 1974’de Kıbrıs’a iki askeri harekât düzenlemiştir. Yanıt D'dir.
Soru 79
İlk işgücü göçünü düzenleyen anlaşma hangi ülke ile imzalanmıştır?
Seçenekler
A
Fransa
B
Hollanda
C
Belçika
D
Almanya
E
İsveç
Açıklama:
İlk işgücü göçünü düzenleyen anlaşma, 1961’de Türkiye ile Almanya arasında yapılmıştır. 1964’de Avusturya, Hollanda ve Belçika ile; 1965’de Fransa ile; 1967’de İsveç ile benzer bir anlaşma imzalanmıştır. Yanıt D'dir.
Soru 80
24 Ocak Kararları arasında aşağıdakilerden hangisine yönelik bir düzenleme yer almaz?
Seçenekler
A
Türk lirasının değerinin artırılması
B
Devletin ekonomideki payının küçültülmesi
C
Yüksek gümrük vergilerinin azaltılması
D
Vergi iadesi, düşük faizli kredi gibi teşviklerin ihracata yönelik sanayi alanlarına kaydırılması
E
Faiz kontrollerinin kaldırılması
Açıklama:
24 Ocak Kararları’nın ana hatlarından biri deTürk lirasının yabancı ulusal paralar karşısında değerinin düşürülmesidir. Bununla ödemeler bilançosu açıklarını azaltmak, devalüasyon aracılığı ile ihracat ürünlerine fiyat avantajı sağlamak hedeflenmektedir. Zaman içerisinde esnek kur politikasına geçilecektir. Yanıt A’dır.
Ünite 7
Soru 1
1970’lere kadar, dünya geneli ele alındığında baskılayıcı finansal sistemlerin yaygın olduğunu söylemek mümkündür. Aşağıdakilerden hangisi bu sistemin özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Tahvil ve hisse sendi piyasaları oluşmamış durumdaydı
B
Finansal sektörde özel sektör temsilciler yok denecek kadar azdı.
C
Ülkeler arası sermaye hareketleri oldukça az miktarda gerçekleşiyordu
D
Ülkeler arası sermaye hareketleri kontrol altında tutulmuyordu.
E
Bankaların sınırlar ötesinde genişlemesine izin verilmiyordu
Açıklama:
Ülkeler arası sermaye hareketleri oldukça az miktarda gerçekleşiyor ve bu gerçekleşmeler de devletler tarafından çok ciddi kontrol altında tutuluyordu. Doğru cevap D dir.
Soru 2
Bretton Woods sisteminin kurulmasına ilk kıvılcımı yakan neden aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Döviz piyasası
B
Üretim artışı
C
Tüketim artışı
D
Arz - talep dengesi
E
Sermaye hareketi
Açıklama:
Bu dönemde ayrıca döviz piyasalarında da yüksek oynaklık söz konusu idi. Döviz piyasalarındaki bu oynaklık, Bretton Woods sisteminin kurulmasına ilk kıvılcımı yakan nedendir. Doğru cevap A dır.
Soru 3
Ülkeler Amerikan Doları dışında herhangi bir para birimini sadece istisnai durumlarda ve sınırlı oranda kullanmayı kabul etmiş, karşılığında da ABD, bu ülkelerin ellerindeki doları, istedikleri zaman altına çevirmeyi taahhüt etmiştir. Bu karar aşağıda belirtilen yerlerden hangisinde yapılan toplantıda alınmıştır?
Seçenekler
A
Davos
B
Camp David
C
Bretton Woods
D
Cenevre
E
Bandung
Açıklama:
Bretton Woods toplantısının başladığı 1 Temmuz 1944 tarihinde dünya, ekonomik ve mali açıdan karmaşa içinde yer alıyordu. Burada kabul edilen sistemle, ülkeler Amerikan Doları dışında herhangi bir para birimini sadece istisnai durumlarda ve sınırlı oranda kullanmayı kabul etmiş, karşılığında da ABD, bu ülkelerin ellerindeki doları, istedikleri zaman altına çevirmeyi taahhüt etmiştir. Doğru cevap C dir.
Soru 4
Aşağıdaki hangi olay liberal ekonomilerin baskılayıcı sistemlerden daha iyi çalıştığı görüşünün hem devletler nezdinde hem de akademik dünyada daha yaygın olarak kabul edilişini pekiştirmiştir?
Seçenekler
A
Körfez Savaşı'nın çıkması
B
Doğu Bloku'nun Çöküşü
C
İki Almanya'nın birleşmesi
D
Petrol üretiminin azalması
E
Arap Baharı'nın başlaması
Açıklama:
Doğu Bloku ya da diğer adıyla Demir Perde çökmeye başladı. Bu çöküş de liberal ekonomilerin baskılayıcı sistemlerden daha iyi çalıştığı görüşünün hem devletler nezdinde hem de akademik dünyada daha yaygın olarak kabul edilişini pekiştirmiştir. Doğru cevap B dir.
Soru 5
Bankalar arası para piyasası 1986 yılında bankacılık sektöründe aşağıda belirtilen hangi amaç için kurulmuştur?
Seçenekler
A
Yurdumuzda yabancı banka sayısını arttırmak
B
Şube ağı bulunmayan banka sayısını denetlemek
C
Bankacılık sisteminde de dışa açılımı sağlamak
D
Türkiye’de İslami bankacılığın önünü açmak
E
Bankacılık sektöründe likidite durumunu düzenlemek
Açıklama:
Bankalar arası para piyasası da 1986 yılında bankacılık sektöründe likidite durumunu düzenlemek amacıyla kurulmuştur. Doğru cevap E dir
Soru 6
Türkiye’de bankalara 1988’de aşağıdakilerden hangisini belirleme izni verilmiştir?
Seçenekler
A
Döviz kurlarını belirleme
B
Faiz oranlarını belirleme
C
Yabancı sermayeyi belirleme
D
Şube sayısını belirleme
E
Kredi miktarını belirleme
Açıklama:
Türkiye’de bankalara 1988’de faiz oranlarını belirleme izni verilmiştir. Doğru cevap B dir?
Soru 7
İthal ikameci saniyeleşme politikasının terk edilerek ihracata dönük sanayileşme politikasının benimsenmesi aşağıda belirtilen hangi karaların alınmasıyla sağlanmıştır?
Seçenekler
A
24 Ocak 1980 Kararları
B
4 Şubat 1988 Kararları
C
5 Nisan 1994 Kararları
D
28 Şubat 1997 Kararları
E
19 Şubat 2001 Kararları
Açıklama:
24 Ocak Kararlarının temel amacı ithal ikameci saniyeleşme politikasının terk edilerek ihracata dönük sanayileşme politikasının benimsenmesini sağlamak ve Türkiye ekonomisinin dışa açılmasını kolaylaştırmaktır. Doğru cevap A dır?
Soru 8
Aşağıdakilerden hangisi 5 Nisan'da alınan ekonomik kararlardan birisidir?
Seçenekler
A
Günlük kur uygulaması hayata geçirilmiştir
B
Devletin sigara tekelindeki etkileri azaltılmıştır.
C
Dış ticaretin serbestleşmesi adına kararlar alınmıştır
D
Türkiye ekonomisinin dışa açılmasını kolaylaşmıştır
E
Menkul kıymetlerden alınan vergiler kaldırılmıştır
Açıklama:
5 Nisan Ekonomik İstikrar kararları alınmıştır. Bu kararlar çerçevesinde TL %39 oranında değer kaybetmiş, menkul kıymetlerden alınan vergiler kaldırılmış, bankaların topladıkları fonlar için ödemek zorunda kaldıkları munzam karşılık oranları sıfırlanmıştır. Döviz kurları serbest bırakılmış ve hazinenin merkez bankasından alacağı borca bir limit konmuştur. Doğru cevap E dir?
Soru 9
Günümüz dünyasında, özellikle gelişmekte olan ülkelerin belirlediği finans politikaları finans alanında değişimlerin başlangıcı aşağıda belirtilen hangi ekonomistin olduğu kabul edilen çalışmalarının ürünleridir?
Seçenekler
A
Roubini
B
Chomsky
C
Stiglitz
D
McKinnon
E
Keynezyen
Açıklama:
Günümüz dünyasında, özellikle gelişmekte olan ülkelerin belirlediği finans politikaları McKinnon (1973) ve Shaw (1973)’ın finans alanında değişimlerin başlangıcı olduğu kabul edilen çalışmalarının ürünleridir. Doğru cevap D dir.
Soru 10
Turgut Özal’ın öncelikli ve önemli olarak vurguladığı ekonomik hedef aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Merkezi reel üretimden finans sektörüne doğru geçiş
B
Yapısal reformların uygulandığı istikrar politikaları uygulanmak
C
Türk ekonomisini dünya ekonomisi ile bütünleştirmek
D
Bankacılık sistemini finansal sistemin en önemli unsuru yapmak
E
Aramal ve sermaye malları üretiminin yurtiçinde gerçekleştirmek
Açıklama:
Turgut Özal’ın öncelikli ve önemli olarak vurguladığı hedef, Türk ekonomisini dünya ekonomisi ile bütünleştirmek olmuştur. Doğru cevap C dir.
Soru 11
- Doğu Bloku'nun (Demir Perde) çökmeye başlaması
- Bretton Woods sisteminin çökmesi.
- Elektronik bankacılık sisteminin kurulması
- EFT sisteminin kurulması
Seçenekler
A
Yalnız 1
B
Yalnız 2
C
1, 2 ve 4
D
2 ve 3
E
1, 2, 3 ve 4
Açıklama:
1970’lerden önce finansal yapıdaki bu sınırlayıcı çerçeve ülkeleri genellikle kendi imkânları ile baş başa bırakıyor, ya da ilişkilerinin iyi olduğu ülkelerden resmi yollardan kredi, borç ya da hibe bulabilecek kadar nefes aldırıyordu. Derken 1971 yılında Bretton Woods sistemi çöktü. Bu sistemin çöküşü, gelişmiş dünya ülkelerinde sermaye kontrollerinin kalkmaya başlamasını beraberinde getirmiştir.
Soru 12
Bretton Woods Sistemi kaç yılında çökmüştür?
Seçenekler
A
1969
B
1971
C
1975
D
1980
E
1981
Açıklama:
...Derken 1971 yılında Bretton Woods sistemi çöktü. Bu sistemin çöküşü, gelişmiş dünya ülkelerinde sermaye kontrollerinin kalkmaya başlamasını beraberinde getirmiştir. Bu başlangıcı takiben tüm dünya büyük bir globalleşme dalgasının yayılmasını izlemeye başlamıştır. Bu dalgayla birlikte insanların ve ticari ürünlerin sınırlar arası geçişleri oldukça kolaylaşmış ve hızlı bir şekilde artmıştır.
Soru 13
Türkiye'de bankalara döviz kurlarını belirleme izni vermek suretiyle döviz kurları üzerindeki baskının kaldırılması ne zaman gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
1984
B
1986
C
1988
D
1990
E
1992
Açıklama:
Türkiye’de bankalara 1988’de faiz oranlarını belirleme, 1990’da ise döviz kurlarını belirleme izni verilmiştir.
Soru 14
Aşağıdakilerden hangisi 24 Ocak kararlarına bağlı olarak görülen bir gelişmedir?
Seçenekler
A
Türk Lirası'nın %39 değer kaybetmesi.
B
Petrol ihraç eden ülkelerin artan petrol fiyatlarıyla zenginleşmesi.
C
Doğu Bloku'nun (Demir Perde) çökmeye başlaması.
D
Bretton Woods sisteminin çökmesi.
E
Faiz oranları ve döviz kurları üzerindeki baskı kaldırılması.
Açıklama:
1980 öncesinde devlet kontrolünde olan bankacılık sektörü 24 Ocak Kararlarından sonra liberalleşme sürecine girmiş, bankacılığın daha da verimli hale gelmesi için bazı yapısal değişimlere gidilmiştir. Bu doğrultuda faiz oranları ve döviz kurları üzerindeki baskı kaldırılmış ve yeni bankaların piyasaya giriş çıkışları serbest hale getirilmiştir.
Soru 15
Körfez Savaşının getirdiği belirsizlikten dolayı bankalardan mevduat çıkışı hızlanmış bu durum bankacılık sektörünü krize sürüklemiştir.1993 yılında faiz oranları yükselmiş faiz oranı döviz kuru dengesi bozulmuş ve 1993 yılında iki
büyük rating kuruluşu Türkiye’nin kredi notunu düşürmüştür. Bunun sonucu Türkiye’den büyük oranda sıcak para çıkışı olmuştur.
Bu durum hangisine zemin hazırlamıştır?
büyük rating kuruluşu Türkiye’nin kredi notunu düşürmüştür. Bunun sonucu Türkiye’den büyük oranda sıcak para çıkışı olmuştur.
Bu durum hangisine zemin hazırlamıştır?
Seçenekler
A
24 Ocak Kararları
B
4 Şubat Kararları
C
5 Nisan Kararları
D
SPK’nın kuruluşu
E
BDDK’nın kuruluşu
Açıklama:
1990 yılında yaşanan Körfez Krizi ve 1991 yılında yaşanan erken seçimden dolayı daraltıcı para politikası uygulanamamıştır. Kamu açıkları yine artmış ve Körfez Savaşının getirdiği belirsizlikten dolayı bankalardan mevduat çıkışı hızlanmış bu durum bankacılık sektörünü krize sürüklemiştir.1993 yılında faiz oranları yükselmiş faiz oranı döviz kuru dengesi bozulmuş ve 1993 yılında iki
büyük rating kuruluşu Türkiye’nin kredi notunu düşürmüştür. Bunun sonucu Türkiye’den büyük oranda sıcak para çıkışı olmuştur. Bu durum 5 Nisan kararlarına zemin hazırlamıştır.
büyük rating kuruluşu Türkiye’nin kredi notunu düşürmüştür. Bunun sonucu Türkiye’den büyük oranda sıcak para çıkışı olmuştur. Bu durum 5 Nisan kararlarına zemin hazırlamıştır.
Soru 16
IMF tarafından Meksika’da 1990’larda bankacılık sektöründe ticari banka kredilerindeki ve ödenemeyen kredilerdeki artışın nedeni olarak ileri sürülen neden hangisidir?
Seçenekler
A
Piyasa yerine hükümetlerin kimin kredi alacağına karar vermesi.
B
Hükümetlerin faiz oranlarını belirlemesi.
C
Finans sektörüne girişlerin hükümet kontrolü altında olması.
D
Finansal liberalleşme ile yüksek riskli yatırımların fon bulabilmesi.
E
Devletin finansal kurumu sahibi olması.
Açıklama:
Finansal liberalleşme ile yüksek riskli yatırımların fon bulabilmesi, IMF tarafından Meksika’da 1990’larda bankacılık sektöründe ticari banka kredilerindeki ve ödenemeyen kredilerdeki artışın nedeni olarak da ileri sürülmüştür.
Soru 17
Aşağıdakilerden hangisi globalleşme ve liberalleşmeye Chomsky'nin getirdiği yorumlardan değildir?
Seçenekler
A
Krizler finansal liberalizasyonun içerisine gömülüdür.
B
Global finansal sistemde finansal işlemlerin ölçeği ve aralığı arttıkça, finansal krizlerin sıklığı ve şiddeti de artmaktadır.
C
Günümüzde dünyada kullanılan ekonomik sistem bir devlet kapitalizmidir
D
Piyasa kendi dinamikleriyle dışsallıkları içselleştirmez.
E
Kredilerin devlet tarafından yönlendirilmesi, bir kaynak israfı yaratır.
Açıklama:
McKinnon ve Shaw kredilerin devlet tarafından yönlendirilmesinin, bir kaynak israfı yaratacağını ifade etmişlerdir. Diğer seçeneklerdekiler ise Chomsky'nin ifade ettikleridir.
Soru 18
Türkiye'de uluslararası sermaye hareketlerinin tamamen liberalleştirilmesine yönelik kararlar kaç yılında alınmıştır?
Seçenekler
A
1980
B
1983
C
1987
D
1989
E
1994
Açıklama:
Tamamen liberalleştirilmesine yönelik kararlar ancak 1989 yılında alınabilmiştir. 1988’den itibaren Türkiye’deki dönüşüm sürecinin merkezi reel üretimden finans sektörüne doğru kaymıştır. 1989’da çıkarılan 32 Sayılı Kararname ile Türkiye globalleşme sürecinde önemli bir adım atmış ve ekonomisinin yüzünü iyice dışarıya doğru çevirmiştir.
Soru 19
Tünya ekonomisi bakımından 24 Ocak 1980 kararlarıyla hangi ekonomik politikanın ana politika olarak uygulanmasını sağlamak amaçlanmıştır?
A. İhracatın desteklenmesi B. Serbest piyasa ekonomisi C. İhracata yönelik sanayileşme D. Kamunun payının küçültülmesi E. İç talep merkezli ekonomi
A. İhracatın desteklenmesi B. Serbest piyasa ekonomisi C. İhracata yönelik sanayileşme D. Kamunun payının küçültülmesi E. İç talep merkezli ekonomi
Seçenekler
A
İhracata dönük sanayileşme
B
Serbest piyasa ekonomisi
C
Kamunun payının küçültülmesi
D
İç talep merkezli ekonomi
E
İthal ikameci politika
Açıklama:
24 Ocak Kararlarının temel amacı ithal ikameci saniyeleşme politikasının terk edilerek ihracata dönük sanayileşme politikasının benimsenmesini sağlamak ve Türkiye ekonomisinin dışa açılmasını kolaylaştırmaktır.
Soru 20
Türkiye’de finansal liberalleşmenin gelişimi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
1980’den önce, Türkiye’de devlet kontrolü altında düşük nominal faiz uygulaması yürütülmüştür.
B
1980 yılına gelindiğinde Türkiye’de üç haneli rakamlara tırmanan enflasyon oranı, iki yıl içerisinde % 30’lar civarını düşürülmüştür.
C
1980’lerin ortasından itibaren hem ticarette hem de sermaye hareketlerinde liberalleşme hareketleri başlamıştır.
D
1980-1989 dönemi, Türkiye’de finansal liberalleşme hareketlerinin emekleme dönemidir.
E
1980’lerde başlayan ekonomik yapıdaki dönüşümün genel amacı içe dönük, kapalı ve kontrol altında ilerleyen bir sisteme geçebilmektir.
Açıklama:
1980’lerde başlayan ekonomik yapıdaki dönüşümün genel amacı içe dönük, kapalı ve kontrol altında ilerleyen bir sistem politikası yerine dışa dönük ve merkezinde serbest piyasanın yer aldığı bir sisteme geçebilmekti.
Soru 21
- 1970’lere kadar, dünya genelinde baskılayıcı finansal sistemler yaygındı.
- Tahvil ve hisse sendi piyasaları oldukça gelişmiş durumdaydı.
- Ülkeler arası sermaye hareketleri oldukça az miktarda gerçekleşiyordu.
- Bankaların sınırlar ötesinde genişlemesine izin veriliyordu.
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve IV
C
I ve III
D
II ve IV
E
I, II, III, IV
Açıklama:
1970’lere kadar, dünya genelinde baskılayıcı finansal sistemler yaygındı ve ülkeler arası sermaye hareketleri oldukça az miktarda gerçekleşiyordu.
Soru 22
Aşağıdakilerden hangisi Bretton Woods sisteminin kurulmasında ilk kıvılcımı yakan nedendir?
Seçenekler
A
Ekonomik Rekabet
B
Döviz Piyasalarındaki Yüksek Oynaklık
C
Savaşlar
D
Ekonomik Yatırımlar
E
Sermaye Hareketlerinin Azalması
Açıklama:
Döviz kurlarındaki yüksek oynaklık ilk kıvılcımı yakan nedendir.
Soru 23
- Toplantı 7 Temmuz 1940’da gerçekleşmiştir.
- Ülkeler istedikleri para birimini kullanmak konusunda özgür hale gelmiştir.
- ABD, ülkelerin ellerindeki doları, istedikleri zaman altına çevirmeyi taahhüt etmiştir.
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve III
E
II ve III
Açıklama:
ABD, ülkelerin ellerindeki doları, istedikleri zaman altına çevirmeyi taahhüt etmiştir.
Soru 24
Bretton Woods sistemi hangi yılda çökmüştür?
Seçenekler
A
1970
B
1971
C
1972
D
1973
E
1974
Açıklama:
1971 yılında çökmüştür
Soru 25
Aşağıdaki olayların hangisi liberal ekonomilerin baskılayıcı sistemlerden daha iyi çalıştığı görüşünün hem devletler nezdinde hem de akademik dünyada daha yaygın olarak kabul edilişini pekiştirmiştir?
Seçenekler
A
Doğu Bloğunun çökmeye başlaması
B
Uluslararası likiditenin bollaşması
C
Bretton Woods sisteminin çökmesi
D
Sermaye kontrollerinin kalkması
E
Dünya ekonomilerinin entegre hale gelmesi
Açıklama:
Doğu Bloğunun çökmeye başlaması liberal ekonomilerin baskılayıcı sistemlerden daha iyi çalıştığı görüşünün hem devletler nezdinde hem de akademik dünyada daha yaygın olarak kabul edilişini pekiştirmiştir?
Soru 26
Hangi yıllarla birlikte gelişmiş ülkelerdeki yaşlanan nüfus artışını takiben emeklilik için ayrılan tasarrufların arttığı bir döneme girilmiştir?
Seçenekler
A
1950’lar
B
1960’ler
C
1970’ler
D
1980’ler
E
1990’lar
Açıklama:
1980’lerle birlikte gelişmiş ülkelerdeki yaşlanan nüfus artışını takiben emeklilik için ayrılan tasarrufların arttığı bir döneme girilmiştir
Soru 27
- Faiz oranlarının liberalleşmesi
- Bankacılık sektöründe girişlerin önündeki engellerin kaldırılması
- Sermaye hesabı üzerindeki sınırlandırmaların kaldırılması
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Faiz oranlarının liberalleşmesi, Bankacılık sektöründe girişlerin önündeki engellerin kaldırılması, Sermaye hesabı üzerindeki sınırlandırmaların kaldırılması 1980’lerin sonunda yaşanan finansal değişimler içinde yaşanan reform hareketlerindendir
Soru 28
- Türkiye’de bulunan yabancı banka sayısı yükselmiştir
- Faiz oranları ve döviz kurları üzerindeki baskı artmıştır
- Yeni bankaların piyasaya giriş çıkışları serbest hale getirilmiştir
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Türkiye’de bulunan yabancı banka sayısı yükselmiştir
Faiz oranları ve döviz kurları üzerindeki baskı azalmıştır
Yeni bankaların piyasaya giriş çıkışları serbest hale getirilmiştir
Faiz oranları ve döviz kurları üzerindeki baskı azalmıştır
Yeni bankaların piyasaya giriş çıkışları serbest hale getirilmiştir
Soru 29
Aşağıdakilerden hangisi 24 Ocak Kararları doğrultusunda atılan adımlar arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Devlet müdahalesini en aza indirmek
B
Piyasanın kendi kendine işlemesini sağlamak
C
Vergi oranlarını azaltmak
D
Özel sektörün daha fazla fona sahip olmasını sağlamak
E
Tasarruf mevduatlarına devlet tarafından güvence sağlamak
Açıklama:
Tasarruf mevduatlarına devlet tarafından güvence sağlamak atılan adımlar arasında yer almaz
Soru 30
Enflasyonla mücadele etmek ve ekonomik istikrarı sağlamak amacıyla İsrail’de yürürlüğe konan istikrar programlarıyla benzerlik gösteren kararlar aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
24 Ocak 1980 Karaları
B
5 Nisan 1994 Kararları
C
4 Şubat 1988 Kararları
D
223 Sayılı KHK
E
32 Sayılı Karar
Açıklama:
Enflasyonla mücadele etmek ve ekonomik istikrarı sağlamak amacıyla İsrail’de yürürlüğe konan istikrar programlarıyla benzerlik gösteren kararlar 5 Nisan 1994 Kararlarıdır
Soru 31
Bretton Woods sisteminin çökmesinin gelişmiş ülkelerde yarattığı sonuç aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Dolar dışındaki para birimlerinin kullanımı sınırlandırılmıştır
B
Sermaye kontrolleri ortadan kalkmaya başlamıştır
C
Özel sektör temsilcilerinin piyasaya girişi sınırlandırılmıştır
D
Döviz piyasalarında yüksek oranda oynaklık yaşanmıştır
E
Ülkeler arası sermaye hareketleri oldukça azalmıştır
Açıklama:
Bretton Woods toplantısının başladığı 1 Temmuz 1944 tarihinde dünya, ekonomik ve mali açıdan karmaşa içinde yer alıyordu. Burada kabul edilen sistemle, ülkeler Amerikan Doları dışında herhangi bir para birimini sadece istisnai durumlarda ve sınırlı oranda kullanmayı kabul etmiş, karşılığında da ABD, bu ülkelerin ellerindeki doları, istedikleri zaman altına çevirmeyi taahhüt etmiştir. 1970’lerden önce finansal yapıdaki bu sınırlayıcı çerçeve ülkeleri genellikle kendi imkânları ile baş başa bırakıyor, ya da ilişkilerinin iyi olduğu ülkelerden resmi yollardan kredi, borç ya da hibe bulabilecek kadar nefes aldırıyordu. Derken 1971 yılında
Bretton Woods sistemi çöktü. Bu sistemin çöküşü, gelişmiş dünya ülkelerinde sermaye kontrollerinin kalkmaya başlamasını beraberinde getirmiştir. Bu başlangıcı takiben tüm dünya büyük bir globalleşme dalgasının yayılmasını izlemeye başlamıştır. Bu
dalgayla birlikte insanların ve ticari ürünlerin sınırlar arası geçişleri oldukça kolaylaşmış ve hızlı bir şekilde artmıştır. Bu süreç, dünya ekonomilerini daha entegre hale getirmeye başlamıştır. Doğru cevap B'dir.
Bretton Woods sistemi çöktü. Bu sistemin çöküşü, gelişmiş dünya ülkelerinde sermaye kontrollerinin kalkmaya başlamasını beraberinde getirmiştir. Bu başlangıcı takiben tüm dünya büyük bir globalleşme dalgasının yayılmasını izlemeye başlamıştır. Bu
dalgayla birlikte insanların ve ticari ürünlerin sınırlar arası geçişleri oldukça kolaylaşmış ve hızlı bir şekilde artmıştır. Bu süreç, dünya ekonomilerini daha entegre hale getirmeye başlamıştır. Doğru cevap B'dir.
Soru 32
24 Ocak kararlarının temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Serbest piyasa ekonomisinin benimsenmesini sağlamak
B
Enflasyon oranını düşürmek
C
Vergi oranlarını azaltmak
D
Atıl kapasitelerin kullanımını artırmak
E
Devlet müdahalesini en aza indirmek
Açıklama:
24 Ocak Kararlarının temel amacı ithal ikameci saniyeleşme politikasının terk edilerek ihracata dönük sanayileşme politikasının benimsenmesini sağlamak ve Türkiye ekonomisinin dışa açılmasını kolaylaştırmaktır. Bu programın kısa vadede amacı enflasyon oranını düşürmekle beraber, atıl kapasitelerin kullanımını artırmak ve dış ödeme problemlerini çözmektir. Bu amaçla devlet müdahalesini en aza indirmek, piyasanın kendi kendine işlemesini sağlamak ve vergi oranlarını azaltarak özel sektörün daha fazla fona sahip olmasını sağlamaya yönelik adımlar atılmıştır. Doğru cevap A'dır.
Soru 33
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye'nin 1980 öncesi ekonomik sistemini ifade etmektedir?
Seçenekler
A
Günlük kur ayarlamalarına geçilmesi
B
Devlet müdahalesinin en aza indirilmesi
C
Ticari bankaların faiz oranlarının artırılması
D
Finansal kazançlar üzerinden yüksek vergilerin alınması
E
Enflasyon oranlarının düşürülmesi
Açıklama:
1980’den önce, Türkiye’de devlet kontrolü altında düşük nominal faiz uygulaması yürütülmüştür. Yüksek enflasyon dönemlerinde de bu durum negatif reel faizle sonuçlanmıştır. Bu baskılayıcı finansal sistemin ilk ve önemli örneğidir. Bankacılık sektöründe hem devlet payı oldukça yüksekti, hem de bankaların yüksek maliyetle çalışmalarına yol açan yüksek likidite ve rezerv tutma zorunlulukları vardı. Finansal kazançlar üzerinden yüksek vergiler alınmaktaydı. Sermaye piyasası kurumsallaşmasını tamamlayamamış ve bu da piyasanın gelişmesini engellemişti. Bankacılık sektörüne yeni girişler sıkı kontrol altında tutuluyor ve bu yüzden bankacılık piyasasında gerekli rekabet ortamı oluşamıyordu. Son olarak da kamu açıkları genellikle parasallaşma yolu ile finanse edilmekteydi. Görüldüğü gibi 1980’e gelene kadar Türkiye’deki finansal sistem gelişmemiş bir yapıya sahipti. A, B, C ve E seçenekleri 1980 sonrası ekonomik sistemini ifade etmektedir. Doğru cevap D'dir.
Soru 34
Aşağıdaki dönemlerden hangisi Türkiye’de finansal liberalleşme hareketlerinin emekleme dönemi olarak adlandırılabilir?
Seçenekler
A
1960-1970
B
1970-1978
C
1980-1989
D
1945-1970
E
1950-1960
Açıklama:
1980 sonrasında Türkiye’de yaşanan makroekonomik gelişmeler iki aşamaya ayrılabilir. 1980 ile 1990’ların ortasına kadar olan dönem ve sonrası. 1980-89 dönemi Türkiye’deki liberalleşme hareketlerinin emekleme dönemi, 90 sonrası ise ayağa kalkıp yürüyebildiği ve hatta koşabildiği dönem olarak kabul edilmektedir. 1980 ile başlayan yeni dönemde ilk olarak uluslararası ticaret faaliyetleri üzerinde strateji değişikliğine gidilmiştir. Doğru cevap C'dir.
Soru 35
Türkiye'de 1923-1980 yılları arasında hangi ekonomik model uygulanmıştır?
Seçenekler
A
Serbest piyasa ekonomisi
B
İhracata dayalı ekonomik kalkınma
C
Sanayi ağırlıklı ekonomi
D
İthal ikameci ekonomi
E
Tam finansal serbestlik
Açıklama:
Cumhuriyet’in kuruluşundan 1980’e kadar geçen dönemde aslında endüstrileşmeyi sağlayabilecek özel girişimcilerin, sermaye birikiminin, sanayici kapitalistlerin ve işçilerin oluşturulabilmesi için ithal ikameci ekonomi politikaları takip edilmiştir. Doğru cevap D'dir.
Soru 36
Kanun halinde yürürlüğe konulan ilk bankacılıkta liberalleşme hareketi hangi yılda gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
1981
B
1982
C
1983
D
1984
E
1985
Açıklama:
Kanun halinde yürürlüğe konulan ilk bankacılıkta liberalleşme hareketi 1985 ortasında gerçekleşmiştir. Bu ilk düzenlemede temel
amaç, bu sektörün yasal bir çerçeveye sahip olması ve düzenlenmesi ile denetlenmesinin kurallara bağlanmasıydı. Muhasebelerinin standartlaştırılmasına ve finansal yapılarını denetleyecek organlara ihtiyaç olduğuna karar verilmiş ve buna göre düzenlemeler getirilmeye çalışılmıştır. Doğru cevap E'dir.
amaç, bu sektörün yasal bir çerçeveye sahip olması ve düzenlenmesi ile denetlenmesinin kurallara bağlanmasıydı. Muhasebelerinin standartlaştırılmasına ve finansal yapılarını denetleyecek organlara ihtiyaç olduğuna karar verilmiş ve buna göre düzenlemeler getirilmeye çalışılmıştır. Doğru cevap E'dir.
Soru 37
Türkiye'de uluslararası sermaye hareketlerinin tamamen liberalleştirilmesine yönelik kararlar hangi yılda alınmıştır?
Seçenekler
A
1980
B
1986
C
1989
D
1990
E
1991
Açıklama:
Uluslararası sermaye hareketlerinin liberalleştirilmesinin Türkiye’nin 1980 sonrası yaşadığı sürecin önemli bir parçasıdır. Sermaye hareketlerinin liberalleştirilmesi 1980 Ocak Kararları’ndan hemen sonra başlatılmıştır. 1980’den sonra bu konuyla ilgili alınan kararlar 1983 yılından itibaren uygulamaya konulmuştur. Ancak 1980’lerin sonuna kadar geçen dönemde sermaye hareketlerindeki liberalleşme uygulamaları kısıtlı kalmıştır. Tamamen liberalleştirilmesine yönelik kararlar ancak 1989 yılında alınabilmiştir. 1988’den itibaren Türkiye’deki dönüşüm sürecinin merkezi reel üretimden finans sektörüne doğru kaymıştır. 1989’da çıkarılan 32 Sayılı Kararname ile Türkiye globalleşme sürecinde önemli bir adım atmış ve ekonomisinin yüzünü iyice dışarıya doğru çevirmiştir. Doğru cevap C'dir.
Soru 38
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye’de 1980 öncesinde yasaklanmıştır?
Seçenekler
A
Altın
B
Döviz
C
Gümüş
D
Gayrimenkul
E
Finansal sermaye
Açıklama:
1980’den önce baskılayıcı finansal bir sisteme sahip olan Türkiye’de insanların üzerlerinde döviz bulundurmasının yasak olduğu dönemler bile yaşanmıştı. 1982 yılının sonuna gelindiğinde bu alanda bir adım atıldı ve ticari bankaların bünyelerinde döviz hesabı bulundurmalarına izin verildi. Döviz hesabını serbestleştirerek, dövizin ve yabancı sermayenin ülkeden kaçışını bir nebze
olsun engellemek amaçlanmıştır. Nihayet Temmuz 1984’te döviz kuru sistemi bir takım kararlar zinciri ile ciddi anlamda liberalleştirilmiştir. TL cinsinden ödeme araçlarını ithalatı ve ihracatı önündeki engeller azaltılmıştır. Yasak olan döviz bulundurma
hakkı serbestleştirilmiş ve Türkiye’de yaşayanların döviz bulundurmalarına ve döviz hesabı açmalarına izin verilmiştir. Dövizle işlem yapmayla ilgili bankacılık sektörüne de rahatlama getirilmiştir. Bankalar, Merkez Bankası tarafından belirlenen bandın içinde kalmak şartıyla kendi belirledikleri döviz kurundan işlem yapabileceklerdi. Doğru cevap B'dir.
olsun engellemek amaçlanmıştır. Nihayet Temmuz 1984’te döviz kuru sistemi bir takım kararlar zinciri ile ciddi anlamda liberalleştirilmiştir. TL cinsinden ödeme araçlarını ithalatı ve ihracatı önündeki engeller azaltılmıştır. Yasak olan döviz bulundurma
hakkı serbestleştirilmiş ve Türkiye’de yaşayanların döviz bulundurmalarına ve döviz hesabı açmalarına izin verilmiştir. Dövizle işlem yapmayla ilgili bankacılık sektörüne de rahatlama getirilmiştir. Bankalar, Merkez Bankası tarafından belirlenen bandın içinde kalmak şartıyla kendi belirledikleri döviz kurundan işlem yapabileceklerdi. Doğru cevap B'dir.
Soru 39
Aşağıdakilerden hangisi 1994 krizi öncesindeki ekonomik durum için söz konusu değildir?
Seçenekler
A
Güçlü bankacılık piyasası
B
Yüksek enflasyon oranı
C
Yüksek iç faizler
D
Aşırı değerlenmiş yerel para
E
Dış ticaret açığında artış
Açıklama:
1990 yılında yaşanan Körfez Krizi ve 1991 yılında yaşanan erken seçimden dolayı daraltıcı para politikası uygulanamamıştır. Kamu açıkları yine artmış ve Körfez Savaşının getirdiği belirsizlikten dolayı bankalardan mevduat çıkışı hızlanmış bu durum bankacılık sektörünü krize sürüklemiştir.1993 yılında faiz oranları yükselmiş faiz oranı döviz kuru dengesi bozulmuş ve 1993 yılında iki büyük rating kuruluşu Türkiye’nin kredi notunu düşürmüştür. Bunun sonucu Türkiye’den büyük oranda sıcak para çıkışı olmuştur. Bu durum 5 Nisan kararlarına zemin hazırlamıştır. 1980 yılı sonrası kamu kesimi açığı oldukça artmıştır. Toplanan vergiler bu açığı kapatmaya yetmemiştir. Devlet bu açığı iç borçlanma yöntemiyle kapatmaya çalışmıştır. Zamanla iç borç dış borca dönüşmüştür. Devletin merkez bankası döviz rezervlerine başvurmaya başlamasıyla Merkez Bankası (MB) rezervleri azalmış yeni bir istikrar programının hazırlanması kaçınılmaz olmuştur. İç faiz oranları hızla yükselmiş ve bu durumdan ötürü Türkiye’ye sıcak para girişi artmıştır. Döviz miktarı arttığı için TL yabancı paralar karşısında değer kazanmış, ihracat azalmış ve ithalat artmıştır. Dış ticaret açığı ve cari işlemler açığı tırmanmıştır. Kamu kesiminin iç borç ve faiz ödemeleri toplanan vergilerin üzerine çıkmıştır. Bu tarz olumsuz gelişmelerin yaşandığı dönemde iki büyük rating kuruluşu Türkiye'nin kredi notunu düşürmüştür. Türkiye riskli ülke konumuna düşmüştür. Doğru cevap A'dır.
Soru 40
Noam Chomsky’e göre küresel finansal sistemde finansal işlemlerin ölçeği ve aralığı ile krizlerin sıklığı ve şiddeti arasında nasıl bir bağlantı vardır?
Seçenekler
A
Finansal işlemlerin ölçeği ve aralığı arttıkça, krizlerin sıklığı ve şiddeti azalmaktadır
B
Finansal işlemlerin ölçeği ve aralığı azaldıkça, krizlerin sıklığı ve şiddeti de azalmaktadır
C
Finansal işlemlerin ölçeği ve aralığı azaldıkça, krizlerin sıklığı ve şiddeti artmaktadır
D
Finansal işlemlerin ölçeği ve aralığı arttıkça, krizlerin sıklığı ve şiddeti de artmaktadır
E
Finansal işlemlerin ölçeği ve aralığı ile krizlerin sıklığı ve şiddeti konjonktüre göre değişmektedir
Açıklama:
globalleşme ve finansal liberalizasyon süreçlerine genel akımın dışında bir yaklaşım sunan Noam Chomsky, 2008 krizinin başlarındayken bu krizin öngörülmesinin kolay olduğunu ama öngörülemediğini açıklamıştır. O’na göre, finansal liberalizasyonun içerisine gömülüdür krizler ve bu yapıdaki krizler hem sık sık meydana gelir hem de derin olurlar. Chomsky'e göre, global finansal sistemde finansal işlemlerin ölçeği ve aralığı arttıkça, finansal krizlerin sıklığı ve şiddeti de artmaktadır. Doğru cevap D'dir.
Soru 41
Bretton Woods toplantısı hangi tarihte başlamıştır?
Seçenekler
A
1 Temmuz 1944
B
1 Ağustos 1944
C
1 Eylül 1944
D
1 Ekim 1944
E
1 Kasım 1944
Açıklama:
Bretton Woods toplantısının başladığı 1 Temmuz 1944 tarihinde dünya, ekonomik ve mali açıdan karmaşa içinde yer alıyordu.
Soru 42
Türkiye’de bankalara hangi tarihte döviz kurlarını belirleme izni verilmiştir?
Seçenekler
A
1989
B
1990
C
1991
D
1992
E
1993
Açıklama:
Türkiye’de bankalara 1988’de faiz oranlarını belirleme, 1990’da ise döviz kurlarını belirleme izni verilmiştir.
Soru 43
Günlük kur uygulaması hangi tarihte hayata geçirilmiştir?
Seçenekler
A
1979
B
1980
C
1981
D
1982
E
1983
Açıklama:
24 Ocak Kararları çerçevesinde TL dolar karşısında develüe edilmiş, 1981 yılından sonra günlük kur uygulaması hayata geçirilmiştir.
Soru 44
Aşağıdakilerden hangisi 5 Nisan kararlarına zemin hazırlayan etkenlerden biri değildir?
Seçenekler
A
1993 yılında iki büyük rating kuruluşunun Türkiye’nin kredi notunu düşürmesi
B
1993 yılında faiz oranlarının yükselmesi faiz oranı döviz kuru dengesinin bozulması
C
Körfez Savaşının getirdiği belirsizlikten dolayı bankalardan mevduat çıkışının hızlanması
D
Vadeli mevduat faiz oranlarınun %120’ye çıkarılması
E
1990 yılında yaşanan Körfez Krizi ve 1991 yılında yaşanan erken seçimden dolayı daraltıcı para politikası uygulanamaması
Açıklama:
1990 yılında yaşanan Körfez Krizi ve 1991 yılında yaşanan erken seçimden dolayı daraltıcı para politikası uygulanamamıştır. Kamu açıkları yine artmış ve Körfez Savaşının getirdiği belirsizlikten dolayı bankalardan mevduat çıkışı hızlanmış bu durum bankacılık sektörünü krize sürüklemiştir.1993 yılında faiz oranları yükselmiş faiz oranı döviz kuru dengesi bozulmuş ve 1993 yılında iki büyük rating kuruluşu Türkiye’nin kredi notunu düşürmüştür. Bunun sonucu Türkiye’den büyük oranda sıcak para çıkışı olmuştur. Bu durum 5 Nisan kararlarına zemin hazırlamıştır.
Soru 45
5 Nisan Ekonomik İstikrar kararları alınması çerçevesinde TL % kaç oranında değer kaybetmiştir?
Seçenekler
A
%35
B
%36
C
%37
D
%38
E
%39
Açıklama:
Böyle bir ortamda enflasyonla mücadele etmek ve ekonomik istikrarı sağlamak amacıyla İsrail’de yürürlüğe konan istikrar programlarıyla benzerlik gösteren, 5 Nisan Ekonomik İstikrar kararları alınmıştır. Bu kararlar çerçevesinde TL %39 oranında değer kaybetmiş, menkul kıymetlerden alınan vergiler kaldırılmış, bankaların topladıkları fonlar için ödemek zorunda kaldıkları munzam karşılık oranları sıfırlanmıştır.
Soru 46
1998-99 Krizini en hafif atlatanların başında gelen ülke hangisidir?
Seçenekler
A
Malezya
B
İtalya
C
İngiltere
D
İspanya
E
A.B.D.
Açıklama:
1998-99 Krizini en hafif atlatanların başında gelen Malezya bile takip eden süreçte, şirket yönetimlerinin, muhasebe sisteminin, makroekonomik açıklığın standartlarını arttırarak daha serbest sermaye kontrolü sistemine geçiş yapmıştır ki sermaye kontrolünün Malezya için krizden daha az zarar görmesinin sebebi diye bahsedilmektedir.
Soru 47
1980 sonrasında Türkiye’de yaşanan makroekonomik gelişmeler kaç aşamaya ayrılabilir?
Seçenekler
A
Bir
B
İki
C
Üç
D
Dört
E
Beş
Açıklama:
1980 sonrasında Türkiye’de yaşanan makroekonomik gelişmeler iki aşamaya ayrılabilir. 1980 ile 1990’ların ortasına kadar olan dönem ve sonrası. 1980-89 dönemi Türkiye’deki liberalleşme hare- ketlerinin emekleme dönemi, 90 sonrası ise ayağa kalkıp yürüyebildiği ve hatta koşabildiği dönem olarak kabul edilmektedir.
Soru 48
Hangi tarihte döviz kuru sistemi bir takım kararlar zinciri ile ciddi anlamda liberalleştirilmiştir?
Seçenekler
A
Mayıs 1984
B
Haziran 1984
C
Temmuz 1984
D
Ağustos 1984
E
Eylül 1984
Açıklama:
1982 yılının sonuna gelindiğinde bu alanda bir adım atıldı ve ticari bankaların bünyelerinde döviz hesabı bulundurmalarına izin verildi. Döviz hesabını serbestleştirerek, dövizin ve yabancı sermayenin ülkeden kaçışını bir nebze olsun engellemek amaçlanmıştır. Nihayet Temmuz 1984’te döviz kuru sistemi bir takım kararlar zinciri ile ciddi anlamda liberalleştirilmiştir.
Soru 49
Merkez Bankasına 1983 sonundan itibaren tekrar faiz oranları konusunda verilen yetki hangi yıla kadar sürdü?
Seçenekler
A
1984
B
1985
C
1986
D
1987
E
1988
Açıklama:
Büyük bankalara faiz oranlarını belirleme izni verilirken, diğerlerine de belirlenen bu oranın biraz üzerinde prim ödeme hakkı verildi. Bu durumun istenilen sonucu vermemesi ile Merkez Bankası 1983 sonundan itibaren tekrar faiz oranları konusunda yetkili oldu. Bu yetki 1987’e kadar sürdü ve 87’den itibaren tekrar bankalara belirlenen bir üst sınırı aşmamak koşulu ile kendi faiz oranlarını belirleme izni tanındı.
Soru 50
Kanun halinde yürürlüğe konulan ilk bankacılıkta liberalleşme hareketi hangi yıl ortasında gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
1981
B
1982
C
1983
D
1984
E
1985
Açıklama:
Kanun halinde yürürlüğe konulan ilk bankacılıkta liberalleşme hareketi 1985 ortasında gerçekleşmiştir. Bu ilk düzenlemede temel amaç, bu sektörün yasal bir çerçeveye sahip olması ve düzenlenmesi ile denetlenmesinin kurallara bağlanmasıydı.
Soru 51
Bretton Woods sistemi hangi yılda çökmüştür?
Seçenekler
A
1944
B
1960
C
1968
D
1971
E
1074
Açıklama:
Bretton Woods sistemi 1971 yılında ökmüştür.
Soru 52
Türkiye’nin iktisat tarihini daha detaylı öğrenebilmek için okunabilecek ''Türkiye’nin 200 Yıllık İktisat
Tarihi'' isimli kitabın yazarı kimdir?
Tarihi'' isimli kitabın yazarı kimdir?
Seçenekler
A
Tevfik Çavdar
B
Ali Akyıldız
C
Şevket Pamuk
D
Halil Sahillioğlu
E
Ömer Lütfi Barkan
Açıklama:
Bahsedilen kitabın yazarı Şevket Pamuk'tur.
Soru 53
Doğu Bloku'nun diğer adı nedir?
Seçenekler
A
Nato
B
Demir Perde
C
Sadabat
D
Şangay Beşlisi
E
Opec
Açıklama:
Doğu Bloku'nun diğer adı Demir Perde'dir.
Soru 54
Türkiye'de elektronik bankacılık sistemi hangi yılda kurulmuştur?
Seçenekler
A
1988
B
1990
C
1992
D
1994
E
1996
Açıklama:
Türkiye'de elektronik bankacılık sistemi 1990 yılında kurulmuştur.
Soru 55
Türkiye'de EFT sistemi hangi yılda kurulmuştur?
Seçenekler
A
1988
B
1991
C
1992
D
1993
E
1996
Açıklama:
Türkiye'de EFT sistemi 1992 yılında kurulmuştur.
Soru 56
Aşağıdakilerden hangisi 24 Ocak Kararlarının amaçlarından değildir?
Seçenekler
A
İthal ikameci saniyeleşme politikasının terk etmek
B
İhracata dönük sanayileşme politikasının benimsenmesini sağlamak
C
Türkiye ekonomisinin dışa açılmasını kolaylaştırmak
D
Kısa vadede amacı enflasyon oranını düşürmekle
E
Ekonomiye devletin müdahalesini artırarak Türk Lirasına değer kazandırmak
Açıklama:
24 Ocak Kararlarının temel amacı ithal ikameci saniyeleşme politikasının terk edilerek ihracata dönük sanayileşme politikasının benimsenmesini sağlamak ve Türkiye ekonomisinin dışa açılmasını kolaylaştırmaktır. Bu programın kısa vadede amacı enflasyon oranını düşürmekle beraber, atıl kapasitelerin kullanımını artırmak ve dış ödeme problemlerini çözmektir. Bu amaçla devlet müdahalesini en aza indirmek, piyasanın kendi kendine işlemesini sağlamak ve vergi oranlarını azaltarak özel sektörün daha fazla fona sahip olmasını sağlamaya yönelik adımlar atılmıştır.
Soru 57
Aşağıdakilerden hangisi 24 Ocak Kararları çerçevesinde yapılmamıştır?
Seçenekler
A
Ekonomide devletçilik ilkesi güçlendirilmiştir.
B
TL dolar karşısında develüe edilmiştir.
C
1981 yılından sonra günlük kur uygulaması hayata geçirilmiştir.
D
Devletin ekonomiye etkisini azaltmak amacıyla sigara tekeli azaltılmıştır.
E
Döviz alım satımı serbest hale getirilmiş, döviz piyasası liberalleşmiştir.
Açıklama:
24 Ocak Kararları çerçevesinde TL dolar karşısında develüe edilmiş, 1981 yılından sonra günlük kur uygulaması hayata geçirilmiştir. Devletin ekonomiye etkisini azaltmak amacıyla sigara tekeli azaltılmış ve KİTlerin (Kamu İktisadi Teşekülleri) özelleştirmeleri için adım atılmıştır. Dış ticaretin serbestleşmesi adına kararlar alınmış ve yabancı sermaye teşvik edilmiştir. Döviz alım satımı serbest hale getirilmiş, döviz piyasası liberalleşmiştir. Aynı şekilde faiz oranları üzerindeki baskılar kaldırılmış, reel döviz kuru politikasına geçilmiştir.
Bu kararlar ekonomide devletin etkisini azaltmaya yöneliktir.
Bu kararlar ekonomide devletin etkisini azaltmaya yöneliktir.
Soru 58
1980 yılı sonrası kamu kesimi açığı oldukça artmıştır. Toplanan vergiler bu açığı kapatmaya yetmemiştir. Devlet bu açığı nasıl kapatmaya çalışmıştır?
Seçenekler
A
İç borçlanma yöntemiyle kapatmaya çalışmıştır
B
Kemer sıkma politikasıyla kapatmaya çalışmıştır.
C
Kapitülasyonlarla kapatmaya çalışmıştır.
D
Zonguldak kömür madenlerini özelleştirerek kapatmaya çalışmıştır.
E
Tekel İşletmelerini özelleştirerek kapatmaya çalışmıştır.
Açıklama:
1980 yılı sonrası kamu kesimi açığı oldukça artmıştır. Toplanan vergiler bu açığı kapatmaya yetmemiştir. Devlet bu açığı iç borçlanma yöntemiyle kapatmaya çalışmıştır. Zamanla iç borç dış borca dönüşmüştür. Devletin merkez bankası döviz rezervlerine başvurmaya başlamasıyla Merkez Bankası (MB) rezervleri azalmış yeni bir istikrar programının hazırlanması kaçınılmaz olmuştur.
Soru 59
5 Nisan Ekonomik İstikrar kararları hangi ülkede enflasyonla mücadele etmek ve ekonomik istikrarı sağlamak amacıyla yürürlüğe konan kararlarla benzerlik gösterir?
Seçenekler
A
İngiltere
B
Mısır
C
Brezilya
D
İsrail
E
Fransa
Açıklama:
5 Nisan Ekonomik İstikrar kararları enflasyonla mücadele etmek ve ekonomik istikrarı sağlamak amacıyla İsrail’de yürürlüğe konan istikrar programlarıyla benzerlik gösterir.
Soru 60
Günümüz dünyasında, özellikle gelişmekte olan ülkelerin belirlediği finans politikaları finans alanında değişimlerin başlangıcı olduğu kabul edilen çalışmalarının ürünleridir. Bu çalışmalar kimlerin eseridir?
Seçenekler
A
Chomsky ve Keynezyen
B
Shaw ve Smith
C
McKinnon ve Shaw
D
Keynezyen ve Shaw
E
Stiglitz ve McKinnon
Açıklama:
Günümüz dünyasında, özellikle gelişmekte olan ülkelerin belirlediği finans politikaları McKinnon (1973) ve Shaw (1973)’ın finans alanında değişimlerin başlangıcı olduğu kabul edilen çalışmalarının ürünleridir.
Soru 61
Bretton Woods sistemi hangi tarihte çökmüştür?
Seçenekler
A
1963
B
1965
C
1967
D
1969
E
1971
Açıklama:
1971 yılında Bretton Woods sistemi çökmüştür. Doğru cevap E’dir.
Soru 62
Türkiye’de elektronik bankacılık sistemi hangi tarihte kurulmuştur?
Seçenekler
A
1988
B
1990
C
1992
D
1994
E
1996
Açıklama:
1990 yılında elektronik bankacılık sistemi, 1992 yılında ise EFT sistemi kurulmuştur. Doğru cevap B’dir.
Soru 63
24 Ocak Kararları çerçevesinde aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
TL dolar karşısında develüe edilmiştir
B
Günlük kur uygulaması hayata geçirilmiştir
C
Sigara tekeli azaltılmıştır
D
Yabancı sermaye teşvik edilmiştir
E
Döviz alım satımı yasaklanmıştır
Açıklama:
24 Ocak Kararları çerçevesinde TL dolar karşısında develüe edilmiş, 1981 yılından sonra günlük kur uygulaması hayata geçirilmiştir. Devletin ekonomiye etkisini azaltmak amacıyla sigara tekeli azaltılmış ve KİTlerin (Kamu İktisadi Teşekülleri) özelleştirmeleri için adım atılmıştır. Dış ticaretin serbestleşmesi adına kararlar alınmış ve yabancı sermaye teşvik edilmiştir. Döviz alım satımı serbest hale getirilmiş, döviz piyasası liberalleşmiştir. Doğru cevap E’dir.
Soru 64
Tasarruf Mevduat Sigorta Fonu hangi tarihte kurulmuştur?
Seçenekler
A
1980
B
1981
C
1982
D
1983
E
1984
Açıklama:
Tasarruf Mevduat Sigorta Fonu 1983 yılında kurulmuştur. Doğru cevap D’dir.
Soru 65
Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında 32 sayılı karar hangi yıl çıkmıştır?
Seçenekler
A
1987
B
1988
C
1989
D
1990
E
1991
Açıklama:
Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında 32 sayılı karar 1989 yılında çıkmıştır. Doğru cevap C’dir.
Soru 66
Bretton woods sistemi, aşağıdaki savaşlardan hangisi devam ederken kurulmuştur?
Seçenekler
A
Amerikan iç savaşı
B
l.Dünya Savaşı
C
ll.Dünya Savaşı
D
Soğuk Savaş
E
Waterloo Savaşı
Açıklama:
Bretton woods sistemi 2.dünya savaşı devam ederken kurulmuştur.
Soru 67
Türkiye'de bankacılık sisteminde dışa açılım aşağıdaki yıllardan hangisinde gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
1980
B
1996
C
1976
D
1992
E
1967
Açıklama:
1980 yılından sonra Türkiye’de bulunan yabancı banka sayısı yükselmiş, şube ağı bulunmayan banka sayısında da ciddi artış yaşanmıştır. Yani
1980 yılından sonra bankacılık sisteminde de dışa açılım yaşanmıştır.
1980 yılından sonra bankacılık sisteminde de dışa açılım yaşanmıştır.
Soru 68
Aşağıdakilerden hangisi 1992 yılında Türkiye'de bankacılık alanında atılan önemli adımlardan biridir?
Seçenekler
A
Bankalara döviz kurlarını belirleme izni verilmiştir.
B
Bankalara faiz oranlarını belirleme izni verilmiştir.
C
Yeni bankaların kurulmasının ve yabancı bankaların şube açmalarının önü açılmıştır.
D
EFT sistemi kurulmuştur.
E
elektronik bankacılık sistemi kurulmuştur.
Açıklama:
1992 yılında EFT sistemi kurulmuştur.
Soru 69
Aşağıdakilerden hangisi 24 Ocak kararlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Devletin ekonomide payını büyülten önlemler alınmıştır.
B
Günlük kur uygulaması hayata geçirilmiştir.
C
Dış ticaretin serbestleşmesi adına kararlar alınmış ve yabancı sermaye teşvik edilmiştir.
D
Döviz alım satımı serbest hale getirilmiş, döviz piyasası liberalleşmiştir.
E
Faiz oranları üzerindeki baskılar kaldırılmış, reel döviz kuru politikasına
geçilmiştir.
geçilmiştir.
Açıklama:
Devletin ekonomide payını küçülten önlemler alınmıştır.
Soru 70
24 Ocak 1980 yılında alınan ekonomik kararlar aşağıdaki ekonomik politikalarından hangisini benimsemiştir?
Seçenekler
A
İhracata dönük sanayileşme politikası
B
ithal ikameci saniyeleşme politikası
C
Devletçi ekonomi politikası
D
Beş yıllık sanayi planı
E
Beş yıllık kalkınma planı
Açıklama:
24 Ocak 1980 yılında alınan ekonomik kararlar, ithal ikameci saniyeleşme politikasının terk edilerek ihracata dönük sanayileşme politikasının benimsenmesini sağlamayı amaçlamıştır.
Soru 71
Kapitalist ülkelerin piyasa üzerinde baskılayıcı politikalar uygulamak yerine dışa açık sermaye hareketlerini serbest bırakmalarını, yani korumacı ekonomi politikaları yerine finansal liberalizasyona yönelmelerini öneren yaklaşım aşağıdaki ekonomistlerden hangileri tarafından ortaya atılmıştır?
Seçenekler
A
Mckinnon ve Shaw
B
Mckinnon ve Laffer
C
Shaw ve Laffer
D
Jonathan Levin ve Mckinnon
E
Jonathan Levin ve Douglas Bernheim
Açıklama:
Kapitalist ülkelerin piyasa üzerinde baskılayıcı politikalar uygulamak yerine dışa açık sermaye hareketlerini serbest bırakmalarını, yani korumacı ekonomi politikaları yerine finansal liberalizasyona yönelmelerini öneren yaklaşımı mckinnon ve shaw ortaya atmıştır.
Soru 72
Liberalleşme hareketleri konusunda olumlu görüşlere daha şüpheci yaklaşan ekonomist aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Joseph E. Stiglitz
B
Ronald McKinnon
C
Douglas Bernheim
D
Michael Spence
E
Paul Krugman
Açıklama:
Stiglitz, liberalleşme hareketleri konusunda olumlu görüşlere daha şüpheci yaklaşmıştır.
Soru 73
Chomsky’e göre günümüzde dünyada kullanılan ekonomik sistem aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sosyalizm
B
Devlet kapitalizmi
C
Kapitalizm
D
Liberalizm
E
Karma sistem
Açıklama:
Chomsky’e göre günümüzde dünyada kullanılan ekonomik sistem bir devlet kapitalizmidir ve sistemin maliyet ve riskleri tüm toplumlar tarafından paylaşılırken karlar çok açık biçimde özelleştirilmektedir.
Soru 74
Türkiye’ye gelen yabancı sermayenin önemli bir bölümünün A.B.D. kaynaklı sermaye şeklinde gerçekleşmesi aşağıdaki dönemlerden hangisinde gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
1950-1960
B
1940-1950
C
1960-1970
D
1970-1980
E
1980-1990
Açıklama:
1950-1960 döneminde Türkiye’ye gelen yabancı sermayenin önemli bir bölümü A.B.D. kaynaklı sermaye şeklinde gerçekleşmiştir.
Soru 75
Türkiye'de bankalara faiz oranlarını belirleme izni hangi yılda verilmiştir?
Seçenekler
A
1988
B
1990
C
1992
D
1994
E
1995
Açıklama:
Türkiye’de bankalara 1988’de faiz oranlarını belirleme izni verilmiştir.
Soru 76
1980-1994 döneminde görülen görüşmeler hakkında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Elektronik bankacılık sistemi kurulmuştur
B
Emeklilik için ayrılan tasarrufların arttığı bir dönemdir
C
Türkiye’de İslami bankacılık özel finans kuruluşları adı altında faaliyete geçmiştir
D
Yabancı bankaların şube açmaları yasaklanmıştır
E
EFT sistemi kurulmuştur
Açıklama:
Yeni bankaların kurulmasının ve yabancı bankaların şube açmalarının önü açılmış, bu konudaki yasaklar kaldırılmıştır. Doğru cevap D’dir.
Soru 77
24 Ocak kararları çerçevesinde günlük kur uygulaması hangi tarihte hayata geçirilmiştir?
Seçenekler
A
1981
B
1983
C
1985
D
1987
E
1989
Açıklama:
24 Ocak kararları çerçevesinde TL dolar karşısında develüe edilmiş, 1981 yılından sonrahi günlük kur uygulaması hayata geçirilmiştir. Doğru cevap A’dır.
Soru 78
24 Ocak kararları ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Ekonomik istikrarı sağlamada başarılı olmuştur
B
İthal ikameci saniyeleşme politikasının terk edilerek ihracata dönük sanayileşme politikasının benimsenmesini sağlamayı amaçlamıştır
C
Türkiye’nin ekonomisinin dışa açılmasını engellenmiştir
D
Kısa vadede enflasyon oranını yükseltmektir
E
Vergi oranını yükseltmektir
Açıklama:
24 Ocak Kararlarının temel amacı, ithal ikameci saniyeleşme politikasının terk edilerek ihracata dönük sanayileşme politikasının benimsenmesini sağlamayı amaçlamıştır. Doğru cevap B’dir.
Soru 79
Bretton Woods sisteminin kurulmasına ilk kıvılcımı yakan neden aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ülkeler arası sermaye hareketlerinin oldukça hareketli olması
B
Ülkeler arası sermaye hareketlerinin oldukça az olması
C
Döviz piyasalarındaki oynaklık
D
Tahvil ve hisse sendi piyasalarının neredeyse hiç oluşmamış durumda olması
E
Finansal liberalleşme eğilimlerinin hızla yükselmesi
Açıklama:
19. Yüzyılın sonları ile 20. Yüzyılın başlarında ülkeler arası sermaye akımları oldukça fazladır. İki Dünya Savaşı arası dönemde sermaye hareketleri oldukça spekülatif nedenlerle devam etmiştir. Bu dönemde ayrıca döviz piyasalarında da yüksek oynaklık söz konusu idi. Döviz piyasalarındaki bu oynaklık, Bretton Woods sisteminin kurulmasına ilk kıvılcımı yakan nedendir. Doğru cevap C'dir.
Soru 80
Türkiye’deki liberalleşme hareketlerinin emekleme dönemi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1950-1959
B
1960-1969
C
1970-1979
D
1980-1989
E
1990-1999
Açıklama:
1980-1889 dönemi Türkiye’deki liberalleşme hareketlerinin emekleme dönemidir. Doğru cevap D’dir.
Soru 81
Bretton Woods Sistemi hangi tarihte çökmüştür?
Seçenekler
A
1969
B
1970
C
1971
D
1972
E
1973
Açıklama:
1971 yılında Bretton Woods sistemi çökmüştür. Doğru cevap C’dir.
Soru 82
Türkiye’de İslami bankacılık özel finans kuruluşları adı altında hangi yıl faaliyete geçmiştir?
Seçenekler
A
1980
B
1981
C
1982
D
1983
E
1984
Açıklama:
Türkiye’de İslami bankacılık özel finans kuruluşları adı altında 1984 yılında faaliyete geçmiştir. Doğru cevap E’dir.
Soru 83
24 Ocak Kararları çerçevesinde günlük kur uygulaması hangi yıldan sonra hayata geçirilmiştir?
Seçenekler
A
1980
B
1981
C
1982
D
1983
E
1984
Açıklama:
24 Ocak Kararları çerçevesinde TL dolar karşısında develüe edilmiş, 1981 yılından sonra günlük kur uygulaması hayata geçirilmiştir. Doğru cevap B’dir.
Soru 84
24 Ocak 1980 kararlarının ertesi günü yaşanan devalüasyon ile manşetlerde de vurgulanan “1 doların TL karşılığı” aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
40 TL
B
50 TL
C
60 TL
D
70 TL
E
80 TL
Açıklama:
24 Ocak 1980 kararlarını ertesi günü ulusal yaygınlığı olan Milliyet Gazetesi’nin manşetinde Türk Lirası’nda yaşanan devalüasyon vurgusu izlenmektedir.
Manşet şu şekildedir;
Türk parasının değeri düşürüldü, dışalımla ilgili Damga Resmi indirildi; 1 DOLAR =70 TL
Doğru cevap D’dir.
Manşet şu şekildedir;
Türk parasının değeri düşürüldü, dışalımla ilgili Damga Resmi indirildi; 1 DOLAR =70 TL
Doğru cevap D’dir.
Soru 85
Aşağıdakilerden hangisi 5 Nisan kararlarının alınmasının sebeplerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Körfez Savaşı’nın getirdiği belirsizliklerden dolayı bankacılık sektörünün krize sürüklenmesi
B
Faiz oranlarının döviz kuru dengesini bozması
C
Dış ticaret açığı ve cari işlemler açığı azalmıştır
D
İhracat azalmıştır
E
İthalat artmıştır
Açıklama:
Döviz miktarı arttığı için TL yabancı paralar karşısında değer kazanmış, ihracat azalmış ve ithalat artmıştır. Dış ticaret açığı ve cari işlemler açığı tırmanmıştır. Doğru cevap C’dir.
Soru 86
5 Nisan Ekonomik İstikrar Kararları hangi yılda alınmıştır?
Seçenekler
A
1980
B
1984
C
1988
D
1990
E
1994
Açıklama:
5 Nisan Ekonomik İstikrar Kararları 1994 yılında alınmıştır. Doğru cevap E’dir.
Soru 87
4 Şubat Kararları hangi yılda alınmıştır?
Seçenekler
A
1980
B
1984
C
1988
D
1990
E
1994
Açıklama:
4 Şubat Kararları 1988 yılında alınmıştır. Doğru cevap C’dir.
Soru 88
24 Ocak Kararları hangi yılda alınmıştır?
Seçenekler
A
1980
B
1984
C
1988
D
1990
E
1994
Açıklama:
24 Nisan Kararları 1980 yılında alınmıştır. Doğru cevap A’dır.
Soru 89
Aşağıdakilerden hangisi Boam Chomsky’nin 2008 Krizi hakkındaki düşüncelerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Günümüzde dünyada kullanılan ekonomik sistem bir devlet kapitalizmidir
B
Bu yapıdaki krizler seyrek görülür ve hafif atlatılır
C
1973’te kurumsal bir şekilde başlayan finansal liberalizasyon hareketleri dönemi ele alındığında bu krizlerin geleceği aşikardır
D
Dünyada kullanılan ekonomik sistemin maliyet ve riskleri tüm toplumlar tarafından paylaşılırken karlar çok açık biçimde özelleştirilmektedir
E
Global finansal sistemde finansal işlemlerin ölçeği ve aralığı arttıkça, finansal krizlerin sıklığı ve şiddeti de artmaktadır
Açıklama:
Chomsky’ye göre, finansal liberalizasyonun içerisine gömülüdür krizler ve bu yapıdaki krizler hem sık sık meydana gelir hem de derin olurlar. Doğru cevap B’dir.
Soru 90
1983 yılının sonundan itibaren faiz oranları konusunda yetkili olan Merkez Bankası’nın yetkisi kaç yılına kadar sürmüştür?
Seçenekler
A
1985
B
1986
C
1987
D
1988
E
1989
Açıklama:
Büyük bankalara faiz oranlarını belirleme izni verilirken, diğerlerine de belirlenen bu oranın biraz üzerinde prim ödeme hakkı verildi. Bu durumun istenilen sonucu vermemesi ile Merkez Bankası 1983 sonundan itibaren tekrar faiz oranları konusunda yetkili oldu. Bu yetki 1987’e kadar sürdü. Doğru cevap C’dir.
Soru 91
1970’lere kadar, dünya geneli ele alındığında aşağıdakilerden hangisi ekonomi hususunda ileri sürülemez?
Seçenekler
A
Baskılayıcı finansal sistemler yaygındır
B
Gelişmekte olan ülkelerde devlet bankaları kredi verirken piyasa faiz oranlarından oldukça aşağı oranlarla işlem yapmaktadır
C
Tahvil ve hisse sendi piyasaları neredeyse hiç oluşmamıştır
D
Finansal sektörde girişimde bulunmak isteyen özel sektör temsilcileri için piyasaya girişler engellemelerden dolayı yok
denecek kadar azdır
denecek kadar azdır
E
Bankaların sınırlar ötesinde genişlemesine izin verilmekte ve sermaye hareketleri serbest bırakılmaktadır
Açıklama:
1970’lere kadar, dünya geneli ele alındığında
baskılayıcı finansal sistemlerin yaygın olduğunu
söylemek mümkündür. Gelişmekte olan ülkelerde
devlet bankaları kredi verirken piyasa faiz oranlarından oldukça aşağı oranlarla işlem yapmaktaydı. Tahvil ve hisse sendi piyasaları neredeyse hiç
oluşmamış durumdaydı. Finansal sektörde girişimde bulunmak isteyen özel sektör temsilcileri
için piyasaya girişler engellemelerden dolayı yok
denecek kadar azdı. Ülkeler arası sermaye hareketleri oldukça az miktarda gerçekleşiyor ve bu
gerçekleşmeler de devletler tarafından çok ciddi
kontrol altında tutuluyordu. Amerika Birleşik
Devletleri’nde bile faiz oranı tavanı uygulanmaya
devam ediliyor; bankaların sınırlar ötesinde genişlemesine izin verilmiyor ve sermaye hareketleri
sınırlandırılıyordu.
baskılayıcı finansal sistemlerin yaygın olduğunu
söylemek mümkündür. Gelişmekte olan ülkelerde
devlet bankaları kredi verirken piyasa faiz oranlarından oldukça aşağı oranlarla işlem yapmaktaydı. Tahvil ve hisse sendi piyasaları neredeyse hiç
oluşmamış durumdaydı. Finansal sektörde girişimde bulunmak isteyen özel sektör temsilcileri
için piyasaya girişler engellemelerden dolayı yok
denecek kadar azdı. Ülkeler arası sermaye hareketleri oldukça az miktarda gerçekleşiyor ve bu
gerçekleşmeler de devletler tarafından çok ciddi
kontrol altında tutuluyordu. Amerika Birleşik
Devletleri’nde bile faiz oranı tavanı uygulanmaya
devam ediliyor; bankaların sınırlar ötesinde genişlemesine izin verilmiyor ve sermaye hareketleri
sınırlandırılıyordu.
Soru 92
Bretton Woods toplantısı ABD'de hangi yıl gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
1944
B
1946
C
1950
D
1952
E
1955
Açıklama:
Bretton Woods toplantısının başladığı 1 Temmuz 1944 tarihinde dünya, ekonomik ve mali
açıdan karmaşa içinde yer alıyordu. Burada
kabul edilen sistemle, ülkeler Amerikan Doları dışında herhangi bir para birimini sadece
istisnai durumlarda ve sınırlı oranda kullanmayı kabul etmiş, karşılığında da ABD, bu
ülkelerin ellerindeki doları, istedikleri zaman
altına çevirmeyi taahhüt etmiştir.
açıdan karmaşa içinde yer alıyordu. Burada
kabul edilen sistemle, ülkeler Amerikan Doları dışında herhangi bir para birimini sadece
istisnai durumlarda ve sınırlı oranda kullanmayı kabul etmiş, karşılığında da ABD, bu
ülkelerin ellerindeki doları, istedikleri zaman
altına çevirmeyi taahhüt etmiştir.
Soru 93
Aşağıdakilerden hangisi Bretton Woods Sistemi'nin çöküş yılını ifade etmektedir?
Seçenekler
A
1965
B
1971
C
1977
D
1980
E
1981
Açıklama:
1970’lerden önce finansal yapıdaki bu sınırlayıcı çerçeve ülkeleri genellikle kendi imkânları ile baş
başa bırakıyor, ya da ilişkilerinin iyi olduğu ülkelerden resmi yollardan kredi, borç ya da hibe bulabilecek kadar nefes aldırıyordu. Derken 1971 yılında
Bretton Woods sistemi çöktü. Bu sistemin çöküşü,
gelişmiş dünya ülkelerinde sermaye kontrollerinin
kalkmaya başlamasını beraberinde getirmiştir.
başa bırakıyor, ya da ilişkilerinin iyi olduğu ülkelerden resmi yollardan kredi, borç ya da hibe bulabilecek kadar nefes aldırıyordu. Derken 1971 yılında
Bretton Woods sistemi çöktü. Bu sistemin çöküşü,
gelişmiş dünya ülkelerinde sermaye kontrollerinin
kalkmaya başlamasını beraberinde getirmiştir.
Soru 94
Türkiye’de İslami bankacılık özel finans kuruluşları adı altında hangi tarihte faaliyete geçmiştir?
Seçenekler
A
1981
B
1982
C
1983
D
1984
E
1985
Açıklama:
Türkiye’de İslami bankacılık
özel finans kuruluşları adı altında 1984 yılında
faaliyete geçmiştir. Bankalar arası para piyasası da
1986 yılında bankacılık sektöründe likidite durumunu düzenlemek amacıyla kurulmuştur.
özel finans kuruluşları adı altında 1984 yılında
faaliyete geçmiştir. Bankalar arası para piyasası da
1986 yılında bankacılık sektöründe likidite durumunu düzenlemek amacıyla kurulmuştur.
Soru 95
Elektronik Bankacılık Sistemi Türkiye'de hangi tarihte kurulmuştur?
Seçenekler
A
1990
B
1992
C
1995
D
1997
E
1999
Açıklama:
1990 yılında elektronik bankacılık sistemi, 1992 yılında ise
EFT sistemi kurulmuştur. Fakat 1994 yılında yaşanan kriz bankacılık sektörüne zarar vermiş ve 3 banka
iflas etmiştir. Bankacılık sektörünü bu tarz krizlerden korumak adına tasarruf mevduatlarına devlet tarafından güvence sağlanmıştır.
EFT sistemi kurulmuştur. Fakat 1994 yılında yaşanan kriz bankacılık sektörüne zarar vermiş ve 3 banka
iflas etmiştir. Bankacılık sektörünü bu tarz krizlerden korumak adına tasarruf mevduatlarına devlet tarafından güvence sağlanmıştır.
Soru 96
EFT Sistemi Türkiye'de hangi tarihte kurulmuştur?
Seçenekler
A
1990
B
1991
C
1992
D
1997
E
2001
Açıklama:
1990 yılında elektronik bankacılık sistemi, 1992 yılında ise
EFT sistemi kurulmuştur. Fakat 1994 yılında yaşanan kriz bankacılık sektörüne zarar vermiş ve 3 banka
iflas etmiştir. Bankacılık sektörünü bu tarz krizlerden korumak adına tasarruf mevduatlarına devlet tarafından güvence sağlanmıştır.
EFT sistemi kurulmuştur. Fakat 1994 yılında yaşanan kriz bankacılık sektörüne zarar vermiş ve 3 banka
iflas etmiştir. Bankacılık sektörünü bu tarz krizlerden korumak adına tasarruf mevduatlarına devlet tarafından güvence sağlanmıştır.
Soru 97
Aşağıdakilerden hangisi 24 Ocak (1980) Kararlarının amaçları arasında gösterilemez?
Seçenekler
A
İthal ikameci saniyeleşme politikasını terk etmek
B
İhracata dönük sanayileşme politikasının benimsenmesini sağlamak
C
Türkiye ekonomisinin dışa açılmasına sınırlamalar getirmek
D
Enflasyon oranını düşürmek
E
Dış ödeme problemlerini çözmek
Açıklama:
24 Ocak Kararlarının temel amacı ithal ikameci saniyeleşme politikasının terk edilerek ihracata dönük
sanayileşme politikasının benimsenmesini sağlamak ve Türkiye ekonomisinin dışa açılmasını kolaylaştırmaktır. Bu programın kısa vadede amacı enflasyon oranını düşürmekle beraber, atıl kapasitelerin kullanımını artırmak ve dış ödeme problemlerini çözmektir. Bu amaçla devlet müdahalesini en aza indirmek,
piyasanın kendi kendine işlemesini sağlamak ve vergi oranlarını azaltarak özel sektörün daha fazla fona
sahip olmasını sağlamaya yönelik adımlar atılmıştır.
sanayileşme politikasının benimsenmesini sağlamak ve Türkiye ekonomisinin dışa açılmasını kolaylaştırmaktır. Bu programın kısa vadede amacı enflasyon oranını düşürmekle beraber, atıl kapasitelerin kullanımını artırmak ve dış ödeme problemlerini çözmektir. Bu amaçla devlet müdahalesini en aza indirmek,
piyasanın kendi kendine işlemesini sağlamak ve vergi oranlarını azaltarak özel sektörün daha fazla fona
sahip olmasını sağlamaya yönelik adımlar atılmıştır.
Soru 98
Yasak olan döviz bulundurma hakkının serbestleştirildiği ve Türkiye’de yaşayanların döviz bulundurmalarına ve döviz hesabı açmalarına izin verildiği tarih aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1981
B
1982
C
1983
D
1984
E
1985
Açıklama:
Nihayet Temmuz
1984’te döviz kuru sistemi bir takım kararlar zinciri ile ciddi anlamda liberalleştirilmiştir. TL cinsinden ödeme araçlarını ithalatı ve ihracatı önündeki
engeller azaltılmıştır. Yasak olan döviz bulundurma
hakkı serbestleştirilmiş ve Türkiye’de yaşayanların
döviz bulundurmalarına ve döviz hesabı açmalarına izin verilmiştir. Dövizle işlem yapmayla ilgili
bankacılık sektörüne de rahatlama getirilmiştir.
Bankalar, Merkez Bankası tarafından belirlenen
bandın içinde kalmak şartıyla kendi belirledikleri
döviz kurundan işlem yapabileceklerdi.
1984’te döviz kuru sistemi bir takım kararlar zinciri ile ciddi anlamda liberalleştirilmiştir. TL cinsinden ödeme araçlarını ithalatı ve ihracatı önündeki
engeller azaltılmıştır. Yasak olan döviz bulundurma
hakkı serbestleştirilmiş ve Türkiye’de yaşayanların
döviz bulundurmalarına ve döviz hesabı açmalarına izin verilmiştir. Dövizle işlem yapmayla ilgili
bankacılık sektörüne de rahatlama getirilmiştir.
Bankalar, Merkez Bankası tarafından belirlenen
bandın içinde kalmak şartıyla kendi belirledikleri
döviz kurundan işlem yapabileceklerdi.
Soru 99
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye’deki liberalleşme hareketlerinin ayağa kalkıp yürüyebildiği ve hatta koşabildiği dönemin başlangıç yılı olarak kabul edilmektedir?
Seçenekler
A
1985
B
1988
C
1990
D
1992
E
1994
Açıklama:
1980 sonrasında Türkiye’de yaşanan makroekonomik gelişmeler iki aşamaya ayrılabilir. 1980 ile
1990’ların ortasına kadar olan dönem ve sonrası.
1980-89 dönemi Türkiye’deki liberalleşme hareketlerinin emekleme dönemi, 90 sonrası ise ayağa
kalkıp yürüyebildiği ve hatta koşabildiği dönem
olarak kabul edilmektedir. 1980 ile başlayan yeni
dönemde ilk olarak uluslararası ticaret faaliyetleri
üzerinde strateji değişikliğine gidilmiştir.
1990’ların ortasına kadar olan dönem ve sonrası.
1980-89 dönemi Türkiye’deki liberalleşme hareketlerinin emekleme dönemi, 90 sonrası ise ayağa
kalkıp yürüyebildiği ve hatta koşabildiği dönem
olarak kabul edilmektedir. 1980 ile başlayan yeni
dönemde ilk olarak uluslararası ticaret faaliyetleri
üzerinde strateji değişikliğine gidilmiştir.
Soru 100
Türkiye'de bankalara bankalar arası işlemleri gerçekleştirirken, ticari ve ticari olmayan işlemleri için kendi kurlarını belirleme
hakkı tanınması hangi tarihte gerçekleşmiştir?
hakkı tanınması hangi tarihte gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
1980
B
1983
C
1985
D
1990
E
1995
Açıklama:
Haziran 1985’te
de tüm bunlara ek olarak döviz kurunda Merkez
Bankası’nın etkisini biraz daha azaltan bir düzenleme gelmiştir. Bu tarihten itibaren, bankalara bankalar arası işlemleri gerçekleştirirken, ticari ve ticari
olmayan işlemleri için kendi kurlarını belirleme
hakkı tanınmıştır. Bu düzenleme esnek döviz kuruna geçişte atılan ciddi adımlardan bir tanesidir.
de tüm bunlara ek olarak döviz kurunda Merkez
Bankası’nın etkisini biraz daha azaltan bir düzenleme gelmiştir. Bu tarihten itibaren, bankalara bankalar arası işlemleri gerçekleştirirken, ticari ve ticari
olmayan işlemleri için kendi kurlarını belirleme
hakkı tanınmıştır. Bu düzenleme esnek döviz kuruna geçişte atılan ciddi adımlardan bir tanesidir.
Ünite 8
Soru 1
TMSF (Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu) kaç yılında kurulmuştur?
Seçenekler
A
1978
B
19180
C
1983
D
1989
E
1992
Açıklama:
1990 yılından sonra Türkiye’deki banka sayısı ve aktif büyüklüğü artmıştır. Ancak 2000 ve 2001 yıllarında yaşanan krizlere bankacılık sistemine ve
mali yapıya büyük zararlar vermiştir. Bu süreçte yaşanan olumsuz gelişmelerin ardından piyasada güveni sağlamak adına mevduat sigortasına önemli
görevler düşmüştür. 1983 yılında kurulan ve tüzel kişiliğe sahip olan TMSF, merkez bankası tarafından idare edilmektedir.
mali yapıya büyük zararlar vermiştir. Bu süreçte yaşanan olumsuz gelişmelerin ardından piyasada güveni sağlamak adına mevduat sigortasına önemli
görevler düşmüştür. 1983 yılında kurulan ve tüzel kişiliğe sahip olan TMSF, merkez bankası tarafından idare edilmektedir.
Soru 2
5 Nisan Kararları olarak adlandırılan ekonomik önlem planı hangi yılda gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
1990
B
1991
C
1995
D
1997
E
1999
Açıklama:
1994 yılında enflasyonun artmasındaki temel sebep kamusal mal ve hizmetlerin fiyatlarındaki yükselme sonucu TL’nin yabancı paralar karşısında değer kaybetmesidir. 5 Nisan kararlarının ardından özel sektör ürünlerinin fiyatlarında da artışlar yaşandığı gözlenmiştir bundan ötürü de döviz kurlarında
overshooting (ani sıçrama) etkisi meydana gelmiştir. Fakat bu fiyat artışları bir süre sonra yerini fiyat düşüşlerine bırakmıştır.
overshooting (ani sıçrama) etkisi meydana gelmiştir. Fakat bu fiyat artışları bir süre sonra yerini fiyat düşüşlerine bırakmıştır.
Soru 3
Bankacılık Denetleme ve Düzenleme Kurulu hangi yıl faaliyetlerine başlamıştır?
Seçenekler
A
1992
B
1995
C
1999
D
2001
E
2005
Açıklama:
1999 yılındaki kararlar ile yalnızca denetimin ve düzenleyiciliğin etkinliğinin
arttırılması değil aynı zamanda Avrupa Birliği ve dünya ile bu sektörün çalışma koşullarının uyumlaştırılması da amaçlanmıştır. Bu yıldan itibaren Türkiye, bankacılık sektörü için önemli ve etkili olan yeni bir kurumla tanışmış oldu. Bankacılık Denetleme ve Düzenleme Kurulu bu yıldan itibaren faaliyetlerine başlamıştır. Sektördeki serbestleştirmenin aksi yönünde atılan adımlardan biri
de yeni banka kurulması ve işletilmesine yönelik kuralların daha da sertleştirilmesi olmuştur. Artık, bankalar için iç denetim ve risk yönetimi zorunluluktur. 1999 yılında gelen tüm bu denetleyici ve düzenleyici kararlara rağmen 2001 yılı genel anlamda finansal ve daha özelde bankacılık sektöründe
ciddi bir krize daha sahne olmuştur.
arttırılması değil aynı zamanda Avrupa Birliği ve dünya ile bu sektörün çalışma koşullarının uyumlaştırılması da amaçlanmıştır. Bu yıldan itibaren Türkiye, bankacılık sektörü için önemli ve etkili olan yeni bir kurumla tanışmış oldu. Bankacılık Denetleme ve Düzenleme Kurulu bu yıldan itibaren faaliyetlerine başlamıştır. Sektördeki serbestleştirmenin aksi yönünde atılan adımlardan biri
de yeni banka kurulması ve işletilmesine yönelik kuralların daha da sertleştirilmesi olmuştur. Artık, bankalar için iç denetim ve risk yönetimi zorunluluktur. 1999 yılında gelen tüm bu denetleyici ve düzenleyici kararlara rağmen 2001 yılı genel anlamda finansal ve daha özelde bankacılık sektöründe
ciddi bir krize daha sahne olmuştur.
Soru 4
Yaşanan krizin ardından çıkartılan yeni merkez bankası kanunu ile birliklte yürürlüğe giren Güçlü Ekonomiye Geçiş Programı hangi yıl yürürlüğe girmiştir?
Seçenekler
A
1995
B
1996
C
1999
D
2001
E
2005
Açıklama:
Krizle mücadele etmek adına 2001 yılında Nisan ayında yeni merkez bankası kanunu çıkarılmış ve Güçlü Ekonomiye Geçiş Programı hazırlanmıştır. Bu programın amacı terk edilen kur rejiminin meydana getirdiği belirsizliği ortadan kaldırmak ve bu problemlerin tekrar yaşanmaması için yapısal önlemler almaktır. Bu programda en çok dikkat çeken düzenleme bankacılık sektörü ile ilgilidir.
Soru 5
Piyasalarda Mortgage Krizi olarak adlandırılan global kriz hangi yıl yaşanmıştır?
Seçenekler
A
2001
B
2005
C
2006
D
2008
E
2010
Açıklama:
ABD’de bankacılık sektörünün elinde büyük miktarda para vardır ve bu paranın bir şekilde krediye dönüşmesi gerekmektedir. Bu amaçla bankalar bu parayı kredibilitesi az olan insanlara kredi olarak dağıtmaya başlamıştır. Faizlerin düşük olması insanları cezp etmiş düşük gelir grubundaki kişilerin kredi talebi artmıştır. Ancak 2006 ve 2007 yıllarında FED faiz oranlarını artırmış ve konut piyasası durgunluk yaşamaya başlamış, konut fiyatları ve kiralar gerçek değerinin altına düşmüştür. Bu durumda kredi çekip konut alan insanlar kredi borçlarını ödeyemez duruma gelmişlerdir. Akabinde piyasalarda Mortgage Krizi diye anılan kriz baş göstermiştir.
Soru 6
Türkiye hangi yıl AB ile gümrük birliği antlaşması imzalamıştır?
Seçenekler
A
1983
B
1989
C
1991
D
1993
E
1995
Açıklama:
1994 krizinin etkileri henüz tam olarak ortadan kaybolmamışken 95 yılından sonra Türkiye ekonomisi yerli ve yabancı kaynaklı bir değişim sürecine girmiştir. 1995 yılında Türkiye, AB ile gümrük birliği anlaşması imzalamış ve dış ticarette yeni bir sayfa açmıştır. Gümrük birliğine girdikten sonra Türkiye, AB’ye satacağı tarım ve sanayi ürünlerine koyduğu vergiyi kaldırmıştır. Gümrük
birliği cari açığa zarar vermiştir.
birliği cari açığa zarar vermiştir.
Soru 7
Taylanda'da başlayan Güney-doğu Asya Krizi hangi yıl gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
1991
B
1993
C
1994
D
1997
E
2000
Açıklama:
1997 yılında Tayland’da başlayan Güneydoğu Asya Krizi, hızla Rusya’ya kadar yayılmış ve Rusya dahil pek çok ülkenin sıcak para kaybetmesine neden olmuştur.1997 yılından dolayı İMKB Endeksi %13 oranında değer kaybetmiş, iç talep azalmış ve ekonomi küçülmüştür.
Soru 8
IMF'yle yapılan üç yıllık stand by antlaşması sonrasında Enflasyonla Mücadele Programı hangi yıl çıkartılmıştır?
Seçenekler
A
1995
B
1997
C
1999
D
2002
E
2005
Açıklama:
17 Ağustos’ta yaşanan depremin ardından kamu harcamaları artmış, ekonomi
küçülmüş, ihracat oranı azalmış ve yüksek enflasyon devam etmiştir. Bunun üzerine IMF’ye bir niyet mektubu gönderilerek 3 yıllık stand by anlaşması yapılmıştır.1999 yılında ise 2000-2001 yıllarını kapsayan Enflasyonla Mücadele Programı çıkarılmış olup bu programın amacı ekonomide istikrar sağlamak, enflasyon beklentisini düşürmek ve ekonomik büyümenin yolunu açmaktır. Ancak program Kasım 2000 ve Şubat 2001 krizlerinden ötürü başarı sağlayamamıştır.
küçülmüş, ihracat oranı azalmış ve yüksek enflasyon devam etmiştir. Bunun üzerine IMF’ye bir niyet mektubu gönderilerek 3 yıllık stand by anlaşması yapılmıştır.1999 yılında ise 2000-2001 yıllarını kapsayan Enflasyonla Mücadele Programı çıkarılmış olup bu programın amacı ekonomide istikrar sağlamak, enflasyon beklentisini düşürmek ve ekonomik büyümenin yolunu açmaktır. Ancak program Kasım 2000 ve Şubat 2001 krizlerinden ötürü başarı sağlayamamıştır.
Soru 9
IMF'yle üç yıllık stanb by antlaşması hangi yıl imzalanmıştır?
Seçenekler
A
1986
B
1989
C
1992
D
1994
E
1999
Açıklama:
17 Ağustos’ta yaşanan depremin ardından kamu harcamaları artmış, ekonomi
küçülmüş, ihracat oranı azalmış ve yüksek enflasyon devam etmiştir. Bunun üzerine IMF’ye bir niyet mektubu gönderilerek 3 yıllık stand by anlaşması yapılmıştır.1999 yılında ise 2000-2001 yıllarını kapsayan Enflasyonla Mücadele Programı çıkarılmış olup bu programın amacı ekonomide istikrar sağlamak, enflasyon beklentisini düşürmek ve ekonomik büyümenin yolunu açmaktır. Ancak program Kasım 2000 ve Şubat 2001 krizlerinden ötürü başarı sağlayamamıştır.
küçülmüş, ihracat oranı azalmış ve yüksek enflasyon devam etmiştir. Bunun üzerine IMF’ye bir niyet mektubu gönderilerek 3 yıllık stand by anlaşması yapılmıştır.1999 yılında ise 2000-2001 yıllarını kapsayan Enflasyonla Mücadele Programı çıkarılmış olup bu programın amacı ekonomide istikrar sağlamak, enflasyon beklentisini düşürmek ve ekonomik büyümenin yolunu açmaktır. Ancak program Kasım 2000 ve Şubat 2001 krizlerinden ötürü başarı sağlayamamıştır.
Soru 10
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye'ye kısa vadeli sermaye hareketlerinin girişini arttıran unsurdur?
Seçenekler
A
Enflasyonla Mücadele Programı
B
Faiz oranlarının yükselmesi
C
Güçlü Ekonomiye Geçiş Programı
D
1990'dan sonra sermaye hareketlerinin serbest bırakılması
E
Yabancı sermayenin Türkiye'deki faaliyetleri
Açıklama:
2001 yılında Cumhuriyet tarihinin en beter krizi yaşanmış GSMH 50 milyar dolar azalmıştır. Ekonomi ikinci dünya savaşından sonra en feci daralmayı yaşamıştır. Türk halkı 2002 yılına büyük bir sefalet içine girmiş, iç ve dış borç yükü artmıştır. IMF’den alınan borçla ancak 2004 yılında ekonomi kriz öncesi
seviyeye dönebilmiştir.Türkiye’ye kısa vadeli sermaye hareketlerinin girişini arttıran unsur, 1990 yılında sonra sermaye hareketlerinin tamamıyla serbest hale gelmesidir.
seviyeye dönebilmiştir.Türkiye’ye kısa vadeli sermaye hareketlerinin girişini arttıran unsur, 1990 yılında sonra sermaye hareketlerinin tamamıyla serbest hale gelmesidir.
Soru 11
Türkiye ekonomisinde 2001 yılına kadar ciddi sıkıntılara yol açan plansız liberalleşme hareketleri ne zaman başlamıştır?
Seçenekler
A
1960'lar
B
1970'ler
C
1980'ler
D
1990'lar
E
2000'ler
Açıklama:
80’lerde başlayan plansız liberalleşme hareketleri Türkiye ekonomisinde 2001 yılına
kadar süren ciddi sıkıntılara yol açmıştır.
kadar süren ciddi sıkıntılara yol açmıştır.
Soru 12
Türkiye’deki banka sayısı ve aktif büyüklüğü hangi yıldan sonra artmıştır?
Seçenekler
A
1990
B
1980
C
1970
D
1960
E
1950
Açıklama:
1990 yılından sonra Türkiye’deki banka sayısı ve aktif büyüklüğü artmıştır.
Soru 13
Merkez bankası tarafından idare edilen TMSF ne zaman kurulmuştur?
Seçenekler
A
1983
B
1991
C
1977
D
1963
E
1958
Açıklama:
Merkez bankası tarafından idare edilen TMSF 1983 yılında kurulmuştur.
Soru 14
5 Nisan 1994 ekonomik istikrar kararları sonrası 1998 yılına kadar, ekonomi mercilerinin tüm uğraşı ne üzerine olmuştur?
Seçenekler
A
Enflasyon
B
İşsizlik
C
Tarım
D
Turizm
E
Eğitim
Açıklama:
5 Nisan 1994 ekonomik istikrar kararları sonrası 1998 yılına kadar, ekonomi mercilerinin nerdeyse tüm uğraşı enflasyonla mücadele olmuştur.
Soru 15
Dış ticarette yeni bir sayfa açan, 1995 yılında Türkiye ve AB arasında imzalanan anlaşma hangisidir?
Seçenekler
A
Ankara Anlaşması
B
Katma Protokol
C
Gümrük birliği
D
Katılım ortaklığı
E
Lizbon Anlaşması
Açıklama:
1995 yılında Türkiye, AB ile gümrük birliği anlaşması imzalamış ve dış ticarette yeni bir sayfa açmıştır.
Soru 16
1997 yılında hazinenin merkez bankasından borçlanması neden yasaklanmıştır?
Seçenekler
A
Yeni borç kanalları yaratmak için
B
Ekonomideki aksaklıkları gidermek için
C
Merkez bankasının rezervleri tükendiği için
D
Tasarruf teşviki için
E
Kamu açıklarını kapatmak için
Açıklama:
Ekonomideki aksaklıkları gidermek amacıyla 1997 yılında hazinenin merkez bankasından borçlanması kesinlikle yasaklanmıştır.
Soru 17
Aşağıdakilerden hangisi 1999 yılında 2000-2001 yıllarını kapsayan Enflasyonla Mücadele Programının amaçlarından değildir?
Seçenekler
A
Ekonomide istikrar sağlamak
B
Enflasyon beklentisini düşürmek
C
Ekonomik büyümenin yolunu açmak
D
İhracat oranını artırmak
E
Kamu harcamalarını artırmak
Açıklama:
1999 yılında 2000-2001 yıllarını kapsayan Enflasyonla Mücadele Programı çıkarılmış olup bu programın amacı ekonomide istikrar sağlamak, enflasyon beklentisini düşürmek, ihracat oranını artırmak ve ekonomik büyümenin yolunu açmaktır.
Soru 18
1998 yılında bankalara yatırılan paraların bir kereye mahsus olmak üzere kaynağının soruşturulamamasını içeren mali reform paketine ne ad verilmiştir?
Seçenekler
A
Mali yıl
B
Örtülü ödenek
C
Sınırsız kaynak
D
Mali milat
E
Sınırlı kaynak
Açıklama:
1998 yılında bankalara yatırılan paraların bir kereye mahsus olmak üzere kaynağının soruşturulamamasını içeren mali reform paketi uygulanmıştır. Bu uygulama mali milat olarak bilinir.
Soru 19
Mali nitelikteki krizler için aşağıdakilerden hangisi geçerlidir?
Seçenekler
A
Faiz oranlarını ve döviz kurlarını artırıcı etki yapar.
B
Faiz oranlarını ve döviz kurlarını azaltıcı etki yapar.
C
Faiz oranlarını artırıcı, döviz kurlarını azaltıcı etki yapar.
D
Faiz oranlarını azaltıcı, döviz kurlarını artırıcı etki yapar.
E
Faiz oranları ve döviz kurları mali krizlerden etkilenmemektedir.
Açıklama:
Türkiye’de art arda yaşanan Kasım ve Şubat krizleri mali nitelikte krizlerdir. Mali krizler faiz oranlarını ve döviz kurlarını artırıcı etki yapar.
Soru 20
Bireysel kredi kartlarının geri ödemelerinde oluşabilecek riskleri azaltmak için 2013 Ekim’inden itibaren BDDK hangi kuralı getirmiştir?
Seçenekler
A
Kredi kartı limitlerini cinsiyete göre belirleme
B
Kredi kartı limitlerini yaşa göre belirleme
C
Kredi kartı limitlerini gelire göre belirleme
D
Kredi kartlarının minimum ödemelerini azaltma
E
Kredi kartı başvurusunda kısıtlama
Açıklama:
Bireysel kredi kartlarının geri ödemelerinde oluşabilecek riskleri azaltmak için 2013 Ekim’inden itibaren BDDK kredi kartı limitlerini gelire göre belirleme kuralını getirdi. Kredi kartlarının minimum ödemleri arttırıldı ve bu düzenlemeler tüketici borçlanmasındaki büyümeyi yavaşlattı.
Soru 21
5 Nisan 1994 ekonomik istikrar kararları sonrası 1998 yılına kadar, ekonomi mercilerinin sarfettiği uğraş hangi yönde olmuştur?
Seçenekler
A
Finansal piyasalarda istikrar sağlama
B
Enflasyonla mücadele
C
Piyasalara olan güveni istikrarlı kılma
D
Tasarruf artışlarını devam ettirmek
E
Finansal liberalleşme ile sermaye birikimi arasındaki pozitif ilişkiyi korumak
Açıklama:
5 Nisan 1994 ekonomik istikrar kararları sonrası 1998 yılına kadar, ekonomi mercilerinin nerdeyse tüm uğraşı enflasyonla mücadele olmuştur.
Soru 22
Türkiye AB ile gümrük birliği anlaşmasını kaç yılında imzalamıştır?
Seçenekler
A
1991
B
1992
C
1993
D
1994
E
1995
Açıklama:
1995 yılında Türkiye, AB ile gümrük birliği anlaşması imzalamış ve dış ticarette yeni bir sayfa açmıştır.
Soru 23
Bankalara yatırılan paraların bir kereye mahsus olmak üzere kaynağının soruşturulamamasını içeren mali reform paketine ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Bireysel tasarruf
B
Aşırı birikim
C
Mali milat
D
Bilanço
E
Devlet tahvili
Açıklama:
1998 yılında ise bankalara yatırılan paraların bir kereye mahsus olmak üzere kaynağının soruşturulamamasını içeren mali reform paketi uygulanmıştır. Bu uygulama mali milat olarak bilinir.
Soru 24
Güçlü Ekonomiye Geçiş Programı kaç yılında kabul edilmiştir?
Seçenekler
A
1998
B
1999
C
2000
D
2001
E
2002
Açıklama:
Krizle mücadele etmek adına 2001 yılında Nisan ayında yeni merkez bankası kanunu çıkarılmış ve Güçlü Ekonomiye Geçiş Programı hazırlanmıştır.
Soru 25
Türkiye ekonomisinin İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra karşılaştığı en kötü kriz dönemi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1980 krizi
B
1991 krizi
C
1994 krizi
D
1998 krizi
E
2001 krizi
Açıklama:
Sarfedilen tüm çabalar 2001 krizinin Cumhuriyet tarihinin en beter krizi olarak anılmasını engelleyememiştir. GSMH 50 milyar dolar azalmıştır. Türkiye ekonomisi ikinci dünya savaşından sonra en feci daralmayı bu krizle yaşamıştır.
Soru 26
1980-2013 döneminin büyüme ortalaması aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
2,25
B
4,19
C
6,15
D
3,5
E
5,15
Açıklama:
1980-2013 dönemi ele alındığında büyüme oranı tam 5 kez negatif alanda gerçekleşmiştir. Bu dönemin ortalaması da 4,19’da kalmaktadır.
Soru 27
Aşağıdaki tarihlerden hangisi Türkiye ekonomisinin dışa oldukça kapalı olduğu bir dönemdir?
Seçenekler
A
1978
B
1985
C
1990
D
2000
E
2001
Açıklama:
1960-1980 dönemi Türkiye ekonomisi için oldukça dışa kapalı bir dönemdir.
Soru 28
Piyasalarda Mortgage Krizi diye anılan krizin yaşandığı dönem aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
2006
B
2007
C
2008
D
2009
E
2010
Açıklama:
2008 yılının son aylarında kaynağı dış piyasalardaki dalgalanma olan bir kriz yaşanmıştır. Konut kredisinin sebep olduğu problemler 2003 yılında ABD’de baş göstermiştir. Bu problemler zaman içinde büyümüş ve bütün dünyaya yayılmıştır. ABD’de bankacılık sektörünün elinde büyük miktarda para vardır ve bu paranın bir şekilde krediye dönüşmesi gerekmektedir. Bu amaçla bankalar bu parayı kredibilitesi az olan insanlara kredi olarak dağıtmaya başlamıştır. Faizlerin düşük olması insanları cezp etmiş düşük gelir grubundaki kişilerin kredi talebi artmıştır. Ancak 2006 ve 2007 yıllarında FED faiz oranlarını artırmış ve konut piyasası durgunluk yaşamaya başlamış, konut fiyatları ve kiralar gerçek değerinin altına düşmüştür. Bu durumda kredi çekip konut alan insanlar kredi borçlarını ödeyemez duruma gelmişlerdir. Akabinde piyasalarda Mortgage Krizi diye anılan kriz baş göstermiştir.
Soru 29
Türkiye’nin cari işlemler açığının gayrisafi yurtiçi hasılaya oranı 2013 yılında % kaç olmuştur?
Seçenekler
A
%8
B
%9
C
%10
D
%11
E
%12
Açıklama:
Türkiye’nin cari işlemler açığının gayrisafi yurtiçi hasılaya oranı 2013 yılında tehlikeli sayılabilecek %8 düzeyine ulaşmıştır.
Soru 30
2015 yılı için insani gelişmişlik indeksleri göz önüne alındığında Türkiye 187 ülke arasında kaçıncı sıradadır?
Seçenekler
A
66
B
67
C
68
D
69
E
70
Açıklama:
2015 yılı için insani gelişmişlik indeksleri göz önüne alındığından Türkiye 187 ülke arasında 69. sıradadır.
Soru 31
Türkiye, AB ile gümrük birliği anlaşmasını hangi yıl imzalamıştır?
Seçenekler
A
1995
B
1996
C
1997
D
1998
E
1999
Açıklama:
1995 yılında Türkiye, AB ile gümrük birliği anlaşması imzalamış ve dış ticarette
yeni bir sayfa açmıştır.
yeni bir sayfa açmıştır.
Soru 32
Ekonomik anlamda liberalleşme hareketlerinin dönüm noktası olarak ...... yılı kabul edilir.
Yukarıdaki cümleyi aşağıdaki seçeneklerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Yukarıdaki cümleyi aşağıdaki seçeneklerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Seçenekler
A
1970
B
1980
C
1990
D
2000
E
2010
Açıklama:
Ekonomik anlamda liberalleşme hareketlerinin dönüm noktası olarak 1980 yılı kabul edilir.
Soru 33
Aşağıdakilerden hangisi TL’nin aşırı değerlenmesi sonucunda gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
AB ile gümrük birliği anlaşması imzalanmıştır.
B
Yeni merkez bankası kanunu çıkarılmıştır.
C
Merkez Bankasının döviz rezervleri azalmıştır.
D
Hazinenin merkez bankasından borçlanması kesinlikle yasaklanmıştır.
E
5 Nisan ekonomik istikrar kararları alınmıştır.
Açıklama:
1999 yılından sonra TL’nin aşırı değerlenmesi sonucu Merkez Bankasının döviz rezervleri azalmıştır.
Soru 34
TMSF hangi yıl kurulmuştur?
Seçenekler
A
1970
B
1973
C
1980
D
1983
E
1990
Açıklama:
1983 yılında kurulan ve tüzel kişiliğe sahip olan TMSF, merkez bankası tarafından idare edilmektedir.
Soru 35
1983 yılında kurulan ve tüzel kişiliğe sahip olan TMSF, ......... ........ tarafından idare edilmektedir.
Yukarıdaki cümleyi aşağıdaki seçeneklerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Yukarıdaki cümleyi aşağıdaki seçeneklerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Seçenekler
A
İçişleri Bakanlığı
B
özel sektör
C
Avrupa Birliği
D
Gümrük Birliği
E
Merkez Bankası
Açıklama:
1983 yılında kurulan ve tüzel kişiliğe sahip olan TMSF, merkez bankası tarafından idare edilmektedir.
Soru 36
Aşağıdaki yıllardan hangisinde bankalara yatırılan paraların bir kereye mahsus olmak üzere kaynağının soruşturulamamasını içeren mali reform paketi uygulanmıştır?
Seçenekler
A
1998
B
1999
C
2000
D
2008
E
2018
Açıklama:
1998 yılında ise bankalara yatırılan paraların bir kereye mahsus olmak üzere kaynağının soruşturulamamasını içeren mali reform paketi uygulanmıştır. Bu uygulama mali milat olarak bilinir.
Soru 37
Aşağıdakilerden hangisi "mali milat" olarak bilinmektedir?
Seçenekler
A
2001 ekonomik krizi.
B
1998 yılında ise bankalara yatırılan paraların bir kereye mahsus olmak üzere kaynağının soruşturulamaması.
C
1995 yılında Türkiye, AB ile gümrük birliği anlaşması imzalanması.
D
1997 yılında Tayland’da başlayan Güneydoğu Asya Krizi
E
1999 yılından sonra TL’nin aşırı değerlenmesi.
Açıklama:
1998 yılında ise bankalara yatırılan paraların bir kereye mahsus olmak üzere kaynağının soruşturulamamasını içeren mali reform paketi uygulanmıştır. Bu uygulama mali milat olarak bilinir.
Soru 38
Aşağıdakilerden hangisi 2001 krizi ile ilgili yanlış bir ifadedir?
Seçenekler
A
2001 krizi sonrası ekonomi %9,5 oranında küçülmüştür
B
Krizle mücadele etmek adına 2001 yılında Nisan ayında yeni merkez bankası kanunu çıkarılmıştır.
C
GSMH 50 milyar dolar azalmıştır.
D
2001 yılında bankalara yatırılan paraların bir kereye mahsus olmak üzere kaynağının soruşturulamamasını içeren mali reform paketi uygulanmıştır.
E
IMF’den alınan borçla ancak 2004 yılında ekonomi kriz öncesi
seviyeye dönebilmiştir
seviyeye dönebilmiştir
Açıklama:
1998 yılında bankalara yatırılan paraların bir kereye mahsus olmak üzere kaynağının soruşturulamamasını içeren mali reform paketi uygulanmıştır.
2001 krizi sonrası ekonomi %9,5 oranında küçülmüştür.
Krizle mücadele etmek adına 2001 yılında Nisan ayında yeni merkez bankası kanunu çıkarılmıştır.
GSMH 50 milyar dolar azalmıştır.
IMF’den alınan borçla ancak 2004 yılında ekonomi kriz öncesi
seviyeye dönebilmiştir.
2001 krizi sonrası ekonomi %9,5 oranında küçülmüştür.
Krizle mücadele etmek adına 2001 yılında Nisan ayında yeni merkez bankası kanunu çıkarılmıştır.
GSMH 50 milyar dolar azalmıştır.
IMF’den alınan borçla ancak 2004 yılında ekonomi kriz öncesi
seviyeye dönebilmiştir.
Soru 39
Aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
1990 yılından sonra Türkiye’deki banka sayısı ve aktif büyüklüğü artmıştır.
B
TMSF 1983 yılında kurulmuştur.
C
TMSF, merkez bankası tarafından idare edilmektedir.
D
1995 yılında Türkiye, AB ile gümrük birliği anlaşması imzalamıştır.
E
Gümrük birliğine girdikten sonra Türkiye, AB’ye satacağı tarım ve sanayi
ürünlerine koyduğu vergiyi yükseltmiştir.
ürünlerine koyduğu vergiyi yükseltmiştir.
Açıklama:
1990 yılından sonra Türkiye’deki banka sayısı ve aktif büyüklüğü artmıştır.
TMSF 1983 yılında kurulmuştur.
TMSF, merkez bankası tarafından idare edilmektedir.
1995 yılında Türkiye, AB ile gümrük birliği anlaşması imzalamıştır.
Gümrük birliğine girdikten sonra Türkiye, AB’ye satacağı tarım ve sanayi
ürünlerine koyduğu vergiyi kaldırmıştır.
TMSF 1983 yılında kurulmuştur.
TMSF, merkez bankası tarafından idare edilmektedir.
1995 yılında Türkiye, AB ile gümrük birliği anlaşması imzalamıştır.
Gümrük birliğine girdikten sonra Türkiye, AB’ye satacağı tarım ve sanayi
ürünlerine koyduğu vergiyi kaldırmıştır.
Soru 40
2015 yılı için insani gelişmişlik indeksleri göz önüne alındığında Türkiye 187 ülke arasında kaçıncı sıradadır?
Seçenekler
A
69
B
79
C
89
D
99
E
109
Açıklama:
2015 yılı için insani gelişmişlik indeksleri göz önüne alındığında Türkiye 187 ülke arasında 69. sıradadır.
Soru 41
Türkiye’nin cari işlemler açığının gayrisafi yurtiçi hasılaya oranı 2013 yılında yüzde kaç olmuştur?
Seçenekler
A
%4
B
%5
C
%6
D
%7
E
%8
Açıklama:
Türkiye’nin cari işlemler açığının gayrisafi yurtiçi hasılaya oranı 2013 yılında tehlikeli sayılabilecek %8 düzeyine ulaşmıştır.
Soru 42
Mali milat olarak bilinen uygulama aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1997 yılında hazinenin merkez bankasından borçlanmasının kesinlikle yasaklanması
B
1998 yılında bankalara yatırılan paraların bir kereye mahsus olmak üzere kaynağının soruşturulamaması
C
1999 yılında 2000-2001 yıllarını kapsayan Enflasyonla Mücadele Programının çıkarılması
D
1995 yılından sonra Türkiye ekonomisinin yerli ve yabancı kaynaklı bir değişim sürecine girmesi
E
1995 yılında Türkiye’nin, AB ile gümrük birliği anlaşması imzalaması
Açıklama:
Ekonomideki aksaklıkları gidermek amacıyla 1997 yılında hazinenin merkez bankasından borçlanması kesinlikle yasaklanmıştır.1998 yılında ise bankalara yatırılan paraların bir kereye mahsus olmak üzere kaynağının soruşturulamamasını içeren mali reform paketi uygulanmıştır. Bu uygulama mali milat olarak bilinir. Doğru cevap B’dir.
Soru 43
Bankacılık Denetleme ve Düzenleme Kurulu hangi yıl faaliyetlerine başlamıştır?
Seçenekler
A
1995
B
1997
C
1999
D
2000
E
2001
Açıklama:
Denetleyici ve düzenleyici kurum ve kararların hangi düzeyde olması gerektiği konusunda profesyoneller ve akademisyenler arasında tartışma devam etse de bunların varlığına gereklilik tartışılmamaktadır. 1999 yılındaki kararlar ile yalnızca denetimin ve düzenleyiciliğin etkinliğinin arttırılması değil aynı zamanda Avrupa Birliği ve dünya ile bu sektörün çalışma koşullarının uyumlaştırılması da amaçlanmıştır. Bu yıldan itibaren Türkiye, bankacılık sektörü için önemli ve etkili olan yeni bir kurumla tanışmış oldu. Bankacılık Denetleme ve Düzenleme Kurulu bu yıldan itibaren faaliyetlerine başlamıştır. Doğru cevap C’dir.
Soru 44
Aşağıdakilerden hangisi 1999 yılından sonra TL’nin aşırı değerlenmesinin sonuçlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Merkez Bankasının döviz rezervleri azalmıştır
B
Ellerinde çok fazla değerli kâğıt barındıran bankalar likidite problemi ile karşı karşıya kalmıştır
C
Faiz oranlarının yükselmesine sebep olmuştur
D
Bazı bankalar iflas etmiştir
E
Finansal liberalleşme süreci başlamıştır
Açıklama:
1999 yılından sonra TL’nin aşırı değerlenmesi sonucu Merkez Bankasının döviz rezervleri azalmıştır. Ellerinde çok fazla değerli kâğıt barındıran bankalar likidite problemi ile karşı karşıya kalmış ve bu durum faiz oranlarının yükselmesine sebep olmuştur. Bunalım derinleşmiş, bazı bankalar iflas etmiş ve ekonomi ciddi bir krize yakalanmıştır. Görüldüğü üzere finansal libarelleşmenin başlamasına etki etmemiştir. Finansal libarelleşme çok daha eskiye dayanmaktadır. Doğru cevap E’dir.
Soru 45
Cumhuriyet tarihinin en büyük krizi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1994 krizi
B
1999 krizi
C
2000 krizi
D
2001 krizi
E
2008 krizi
Açıklama:
Türkiye ekonomisi 2000 yılından itibaren likidite azlığı, artan yapısal problemler, spekülatif hareketler ve siyasi problemlerle mücadele etmiştir. Bu sebepler cumhuriyet tarihinin en büyük krizi olan 2001 krizinin yaşanmasına sebep olmuştur. Doğru cevap D’dir.
Soru 46
Türkiye için ekonomik anlamda liberalleşme hareketlerinin dönüm noktası olarak hangi yıl kabul edilmektedir?
Seçenekler
A
1960
B
1970
C
1980
D
1990
E
2000
Açıklama:
Türkiye için finansal liberalleşmenin 1990’larda daha ciddi ivme kazandığı bilinmektedir. Ancak ekonomik anlamda liberalleşme hareketlerinin dönüm noktası olarak 1980 yılı kabul edilir. Doğru cevap C’dir.
Soru 47
1960-1980 dönemi Türkiye ekonomisi için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
Oldukça dışa kapalı bir dönemdir
B
Devlet ekonomide direkt olarak yer almıştır
C
Büyüme ortalamasına bakıldığında 1980-2013 döneminden daha iyi sonuç verdiği görülmektedir
D
Büyüme oranı ortalaması neredeyse hiç değişmeden tekrar etmiştir
E
Büyüme ortalaması 5,15’tir
Açıklama:
1960-1980 dönemi Türkiye ekonomisi için oldukça dışa kapalı bir dönemdir. Devletin ekonomide direkt olarak yer aldığı hem de çok ciddi paylara sahip olduğu dönemdir bu dönem. Bir kez daha tekrar edelim ki, nedenleri gözardı ederek sonuçlar üzerinden yorumlama yapılıp, büyüme ortalamasına bakıldığında 1960-1980 döneminin 1980-2013 döneminden daha iyi sonuç verdiği görülmektedir. Basit olarak 1 puanlık bir fark olduğu izlenmektedir. 1960-1980 dönemi için büyüme ortalaması 5,15 iken 1980-2013 dönemi için bu rakam 4,19’dur. Doğru cevap D’dir.
Soru 48
Finansal liberalleşmenin olgunlaştığı yıllar olarak hangi dönem makul durmaktadır?
Seçenekler
A
1960 ve sonrası
B
1980 ve sonrası
C
1994 ve sonrası
D
1999 ve sonrası
E
2001 ve sonrası
Açıklama:
80 öncesi dönemde tüm diğer gelişmekte olan ülkelerde ve hatta gelişmişlerde olduğu gibi Türkiye’de de finansal sistemin oldukça baskılayıcı bir sistem olduğunu unutmamak gerekir. 1980’de liberalleşme hareketlerinin başladığı bilindiği için bu üç göstergede bu tarihten sonraki değişmeler daha da ilgi çeker hale gelmektedir. Üç göstergede 1980’den 90ların ortalarına kadar artış ve azalışlar ile karışık bir seyir göstermektedir. Ancak özel sektöre sağlanan krediler hariç diğer iki gösterge 1990’ların ortasından itibaren çok ciddi artış eğilimine girmekte ve bu eğilim devam edecek gibi görünmektedir. Bu beklenti yalnızca teknik yorum olarak düşünülmemelidir. Türkiye ekonomisinin genel yapısında bir değişiklik olmadığı için bu eğilimlerin değişmesi için de bir neden açığa çıkamaz diye düşünülmektedir. Finansal liberalleşmenin olgunlaştığı yıllar olarak 1994 ve sonrasını kabul etmek bu göstergelere göre makul durmaktadır. Doğru cevap C’dir.
Soru 49
Piyasalarda Mortgage Krizi diye anılan kriz aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1994 krizi
B
1999 krizi
C
2001 krizi
D
2008 krizi
E
2012 krizi
Açıklama:
2008 yılının son aylarında kaynağı dış piyasalardaki dalgalanma olan bir kriz yaşanmıştır. Konut kredisinin sebep olduğu problemler 2003 yılında ABD’de baş göstermiştir. Bu problemler zaman içinde büyümüş ve bütün dünyaya yayılmıştır. ABD’de bankacılık sektörünün elinde büyük miktarda para vardır ve bu paranın bir şekilde krediye dönüşmesi gerekmektedir. Bu amaçla bankalar bu parayı kredibilitesi az olan insanlara kredi olarak dağıtmaya başlamıştır. Faizlerin düşük olması insanları cezp etmiş düşük gelir grubundaki kişilerin kredi talebi artmıştır. Ancak 2006 ve 2007 yıllarında FED faiz oranlarını artırmış ve konut piyasası durgunluk yaşamaya başlamış, konut fiyatları ve kiralar gerçek değerinin altına düşmüştür. Bu durumda kredi çekip konut alan insanlar kredi borçlarını ödeyemez duruma gelmişlerdir. Akabinde piyasalarda Mortgage Krizi diye anılan kriz baş göstermiştir. Doğru cevap D’dir.
Soru 50
Türkiye hangi yıldan sonra bankacılık krizi yaşamamıştır?
Seçenekler
A
2008
B
2009
C
2010
D
2011
E
2012
Açıklama:
Türkiye, 2001 Krizi’nden sonra özellikle bankacılık sektöründe ciddi bir yeniden yapılanma yaşamış ve bu revizyonların ödülünü, en azından 2008 sonrası Türkiye’de yeni bir bankacılık krizi yaşamayarak toplamıştır. Doğru cevap A’dır.
Soru 51
Türkiye’nin cari işlemler açığının gayrisafi yurtiçi hasılaya oranı 2013 yılında neydi?
Seçenekler
A
%8
B
%9
C
%9.5
D
%10
E
%10.5
Açıklama:
Türkiye’nin cari işlemler açığının gayrisafi yurtiçi hasılaya oranı 2013 yılında tehlikeli sayılabilecek %8 düzeyine ulaşmıştır. Cari işlemler açığının temel nedeni ticari işlemlerdir. Bu sorunun üstesinden ancak ve ancak katma değeri ve teknolojik niteliği yüksek malların ihracata konu olmasıyla gelinebilir. Doğru cevap A’dır.
Soru 52
TMSF hangi yılda kurulmuştur?
Seçenekler
A
1983
B
1990
C
1994
D
2001
E
2003
Açıklama:
1983 yılında kurulmuştur.
Soru 53
5 Nisan 1994 ekonomik istikrar kararları sonrası 1998 yılına kadar, ekonomi mercilerinin nerdeyse tüm uğraşı ........................... olmuştur.
Boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Seçenekler
A
Tarımsal üretimi artırma
B
Enflasyonla mücadele
C
GSMH'yı artırma
D
Dış yatırımı ülkeye çekme
E
İhracatı artırma
Açıklama:
5 Nisan 1994 ekonomik istikrar kararları sonrası 1998 yılına kadar, ekonomi mercilerinin nerdeyse tüm uğraşı enflasyonla mücadele olmuştur.
Soru 54
1997 yılında başlayan Güneydoğu Asya Krizi, hızla Rusya’ya kadar yayılmış ve Rusya dahil pek çok ülkenin sıcak para kaybetmesine neden olmuştur. Bu kriz ilk olarak hangi ülkede başlamıştır?
Seçenekler
A
Güney Kore
B
Filipinler
C
Endonezya
D
Tayvan
E
Tayland
Açıklama:
1997 yılında Tayland’da başlayan Güneydoğu Asya Krizi, hızla Rusya’ya kadar yayılmış ve Rusya dahil pek çok ülkenin sıcak para kaybetmesine neden olmuştur.
Soru 55
Cumhuriyet tarihinin en büyük ekonomik krizi hangi yılda olmuştur?
Seçenekler
A
1980
B
1972
C
1994
D
2001
E
2008
Açıklama:
Türkiye ekonomisi 2000 yılından itibaren likidite azlığı, artan yapısal problemler, spekülatif hareketler ve siyasi problemlerle mücadele etmiştir. Bu sebepler cumhuriyet tarihinin en büyük krizi olan 2001 krizinin yaşanmasına sebep olmuştur.
Soru 56
Güçlü Ekonomiye Geçiş Programı hangi krizle mücadele için hazırlanmıştır?
Seçenekler
A
1980
B
1988
C
1994
D
2001
E
2008
Açıklama:
Krizle mücadele etmek adına 2001 yılında Nisan ayında yeni merkez bankası kanunu çıkarılmış ve Güçlü Ekonomiye Geçiş Programı hazırlanmıştır. Bu programın amacı terk edilen kur rejiminin meydana getirdiği belirsizliği ortadan kaldırmak ve bu problemlerin tekrar yaşanmaması için yapısal önlemler almaktır. Bu programda en çok dikkat çeken düzenleme bankacılık sektörü ile ilgilidir.
Soru 57
2001 yılında Cumhuriyet tarihinin en beter krizi yaşanmış GSMH ....... milyar dolar azalmıştır.
Boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Seçenekler
A
20
B
50
C
80
D
110
E
140
Açıklama:
2001 yılında Cumhuriyet tarihinin en beter krizi yaşanmış GSMH 50 milyar dolar azalmıştır. Ekonomi
ikinci dünya savaşından sonra en feci daralmayı yaşamıştır.
ikinci dünya savaşından sonra en feci daralmayı yaşamıştır.
Soru 58
Türkiye ekonomisi ikinci dünya savaşından sonra en feci daralmayı hangi krizle yaşamıştır?
Seçenekler
A
1972
B
1980
C
2001
D
2008
E
1994
Açıklama:
2001 krizi Cumhuriyet tarihinin en beter krizi olarak anılmaktadır. GSMH 50 milyar dolar azalmıştır. Türkiye ekonomisi ikinci dünya savaşından sonra en feci daralmayı bu krizle yaşamıştır.
Soru 59
Ekonomik anlamda liberalleşme hareketlerinin dönüm noktası olarak hangi yıl kabul edilir?
Seçenekler
A
1945
B
1961
C
1972
D
1980
E
1989
Açıklama:
Türkiye için finansal liberalleşmenin 1990’larda daha ciddi ivme kazandığı bilinmektedir. Ancak ekonomik anlamda liberalleşme hareketlerinin dönüm noktası olarak 1980 yılı kabul edilir.
Soru 60
2008 yılının son aylarında kaynağı dış piyasalardaki dalgalanma olan bir kriz yaşanmıştır. Konut kredisinin sebep olduğu problemler 2003 yılında .............’de/da baş göstermiştir. Bu problemler zaman içinde büyümüş ve bütün dünyaya yayılmıştır.
Boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Seçenekler
A
İngiltere
B
Çin
C
Almanya
D
Fransa
E
ABD
Açıklama:
2008 yılının son aylarında kaynağı dış piyasalardaki dalgalanma olan bir kriz yaşanmıştır. Konut kredisinin sebep olduğu problemler 2003 yılında ABD’de baş göstermiştir. Bu problemler zaman içinde büyümüş ve bütün dünyaya yayılmıştır.
Soru 61
2015 yılı için insani gelişmişlik indeksleri göz önüne alındığında Türkiye 187 ülke arasında kaçıncı sıradadır?
Seçenekler
A
29
B
49
C
69
D
89
E
99
Açıklama:
2015 yılı için insani gelişmişlik indeksleri göz önüne alındığından Türkiye 187 ülke arasında 69. sıradadır.
Soru 62
Aşağıdakilerden hangisi 90'ların sonunda bankacılık alanında getirilen düzenlemelerden biri değildir?
Seçenekler
A
Bankacılık Denetleme ve Düzenleme Kurulu'nun kurulması.
B
Yeni banka kurulması ve işletilmesine yönelik kuralların sıkılaştırılması.
C
Bankalar için iç denetim ve risk yönetimi zorunluluk haline getirilmesi.
D
Mali milat uygulamasının hayata geçirilmesi.
E
Devletin tasarruf hesaplarına tam garanti uygulayacağı açıklanması.
Açıklama:
1998 yılında bankalara yatırılan paraların bir kereye mahsus olmak üzere kaynağının soruşturulamamasını içeren mali reform paketi uygulanmıştır. Bu uygulama mali milat olarak bilinir. Mali milat bankacılık alanını doğrudan düzenlememektedir. Doğru yanıt D'dir.
Soru 63
I. Likidite azlığı
II. Spekülatif hareketler
III. Banka fazlalığı
IV. Siyasal sorunlar
Yukarıdakilerden hangileri 2001 krizinin sebepleri arasında yer alır?
II. Spekülatif hareketler
III. Banka fazlalığı
IV. Siyasal sorunlar
Yukarıdakilerden hangileri 2001 krizinin sebepleri arasında yer alır?
Seçenekler
A
I. ve II.
B
II. ve III.
C
I. II. ve III.
D
I. II ve IV.
E
Hepsi
Açıklama:
Türkiye ekonomisi 2000 yılından itibaren likidite azlığı, artan yapısal problemler, spekülatif hareketler ve siyasi problemlerle mücadele etmiştir. Bu sebepler cumhuriyet tarihinin en büyük krizi olan 2001 krizinin yaşanmasına sebep olmuştur. Doğru yanıt D'dir.
Soru 64
Kasım 2000 Şubat 2001 krizi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
GSMH 50 milyar dolar azalmıştır.
B
Dünya Bankası kredileri ile kriz atlatılmıştır.
C
2. Dünya savaşından bu yana yaşanan en büyük daralma yaşanmıştır.
D
Krizle mücadele için Güçlü Ekonomiye Geçiş Programı hazırlandı.
E
2001 Nisan ayında yeni merkez bankası kanunu çıkarıldı.
Açıklama:
2001 yılında Cumhuriyet tarihinin en beter krizi yaşanmış GSMH 50 milyar dolar azalmıştır. Ekonomi ikinci dünya savaşından sonra en feci daralmayı yaşamıştır. Türk halkı 2002 yılına büyük bir sefalet içine girmiş, iç ve dış borç yükü artmıştır. Krizle mücadele etmek adına 2001 Nisan ayında yeni merkez bankası kanunu çıkarılmış ve Güçlü Ekonomiye Geçiş Programı hazırlanmıştır. IMF’den alınan borçla ancak 2004 yılında ekonomi kriz öncesi seviyeye dönebilmiştir. Doğru yanıt B'dir.
Soru 65
Türkiye'de büyümenin en büyük değişkeni aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İhracat
B
İç talep
C
Stoklardaki değişim
D
Faiz oranı
E
Dözviz kuru
Açıklama:
Türkiye büyümesinin büyük bir bölümü iç talebe bağımlıdır. İhracattan büyümeye gelen katkının son 10-15 yıllık dönemde birkaç yıl hariç negatiftir. Büyümenin iç talebe olan bağımlılığının yanında sermaye akımlarına ve özellikle de dışarıdan gelen portföy yatırımlarına olan bağımlılığı da unutulmamalıdır. Doğru yanıt B'dir.
Soru 66
Türkiye'de Liberalleşme öncesi(1960-1980) ve sonrası dönem(1980-2013) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Büyüme oranı liberalleşme öncesi pek çok kez negatiftir.
B
Liberalleşme sonrası büyüme ortalaması liberalleşme öncesinden büyüktür.
C
Liberalleşme sonrası büyüme oynaklığı artmıştır.
D
Liberalleşme öncesi dönemde ekonomik büyüme oynaklığı dengesizdir.
E
Liberalleşme Türkiye ekonomisine olumlu yansımıştır.
Açıklama:
Büyüme oranındaki dalgalanma Türkiye için incelenen tüm dönemde oynaklık ile ilgili bilgiyi de barındırmaktadır. Oynaklığın seyrini gösteren eğriler ele alındığında, 1980 öncesi dönemde oynaklığın 2 ile 4 aralığında seyrettiği ve nadiren 4’e yaklaştığı ya da geçtiği izlenmektedir. Liberalleşmenin dönüm noktası kabul edilen 1980 yılı öncesi yaklaşık 20 yıllık döneme bakıldığında oynaklık ortalamasının 2,6 olarak gerçekleştiği görülmektedir. 1980-2013 dönemi yani liberalleşmenin Türkiye için hız kazandığı dönemde oynaklık ortalaması 3,9’a yükselmektedir. Oynaklıktaki bu ciddi yükselişin tek nedeni olarak finansal liberalleşmeyi göstermek çok doğru bir yaklaşım olmayacaktır. Ancak teknik anlamda uzun dönemli bir ilişkiden söz etmenin bir sakıncası yoktur. Liberalleşme öncesi dönemde Türkiye’de çıktı oynaklığı kesinlikle sonrası dönemden azdır. Doğru yanıt C'dir.
Soru 67
2008 ekonomik krizini ABD'de tetikleyen sektör aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sanayi
B
Hizmet
C
Emlak
D
Turizm
E
Silikon Vadisi
Açıklama:
2008 yılının son aylarında kaynağı dış piyasalardaki dalgalanma olan bir kriz yaşanmıştır. Konut kredisinin sebep olduğu problemler 2003 yılında ABD’de baş göstermiştir. Bu problemler zaman içinde büyümüş ve bütün dünyaya yayılmıştır. ABD’de bankacılık sektörünün elinde büyük miktarda para vardır ve bu paranın bir şekilde krediye dönüşmesi gerekmektedir. Bu amaçla bankalar bu parayı kredibilitesi az olan insanlara kredi olarak dağıtmaya başlamıştır. Faizlerin düşük olması insanları cezp etmiş düşük gelir grubundaki kişilerin kredi talebi artmıştır. Ancak 2006 ve 2007 yıllarında FED faiz oranlarını artırmış ve konut piyasası durgunluk yaşamaya başlamış, konut fiyatları ve kiralar gerçek değerinin altına düşmüştür. Bu durumda kredi çekip konut alan insanlar kredi borçlarını ödeyemez duruma gelmişlerdir. Akabinde piyasalarda Mortgage Krizi diye anılan kriz baş göstermiştir. Doğru yanıt C'dir.
Soru 68
2008 ekonomik krizi ve Türkiye ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Küresel kriz Türkiye ekonomisini olumsuz etkilemiştir.
B
2008’den sonra IMKB endeksi düşüş trendine girmiştir.
C
2008 yılında negatif büyüme görülmüştür.
D
Merkez Bankası Türk Lirası'nın düşüşünü başarılı bir şekilde yönetmiştir.
E
Negatif büyüme 2009 ve 2010'da devam etmiştir.
Açıklama:
Küresel kriz Türkiye ekonomisini de olumsuz etkilemiş 2008’den sonra IMKB endeksi düşüş trendine girmiştir. 2002 yılından itibaren başarılı bir seyir izleyen Türkiye ekonomisi TL’nin Euro ve dolar karşısında değer kaybetmesini önlemiştir. TL’nin çok fazla değer kaybetmemesi ve Merkez Bankasının başarılı bir şekilde düşürmesi yerinde olmuştur. 2008 yılında negatif büyüme görülmüş fakat 2009 yılı son çeyreğinden itibaren ve 2010-2011 yıllarında büyüme yüksek boyutlara ulaşmıştır. Doğru yanıt E'dir.
Soru 69
2001 ve 2012 yıllarında Türkiye'nin tasarruf oranları göz önüne alındığında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Türkiye'de tasarruf eğilimi yatay seyretmektedir.
B
Türkiye'de tasarruf eğilimi artmaktadır.
C
Türkiye'de 2012 yılı itibariyle tasarruf oranları yeterli seviyededir.
D
Türkiye'de tasarruf eğilimi azalmaktadır.
E
Türkiye'de tasarruf oranları ekonomik olarak sorun teşkil etmemektedir.
Açıklama:
Türkiye Ekonomisinde günümüzde görülen önemli sorunlardan bir tanesinin de düşük tasarruf oranı olduğu savunuabilir. 2001 yılında %25 düzeyinde olan özel kesim tasarrufları/gayrisafi yurtiçi hâsıla oranı 2012 yılından bu yana %12’nin altında seyretmektedir. Bu ise önemli bir tasarruf açığı ortaya çıkarmakta ve bu açığın kapatılabilmesi için yabancı sermaye akışlarına olan bağımlılık daha da artmaktadır. Doğru yanıt D'dir.
Soru 70
Dünya bankasına göre 2001-2006 yıllarında Türkiye ekonomisinin hızlı büyüme gerçekleştirebilmesinin sebebi nedir?
Seçenekler
A
Siyasal istikrar
B
Dünyadaki dolar bolluğu
C
Turizm gelirleri
D
Hammadde ihracatı
E
Yapısal reformlar
Açıklama:
Dünya Bankası (2014) verilerine göre Türkiye Ekonomisinde yapısal reformların gerçekleştirildiği dönem olan 2001-2006 aralığında toplam faktör verimliliği çok ciddi artışlar göstermiş ve bunu reel kişi başına gelir biraz gecikmeyle takip etmiştir. Bu, reformların ekonomi için önemini vurgulayan pek çok kanıttan bir tanesidir. Doğru yanıt E'dir.
Soru 71
2015 itibariyle Türkiye finansal sisteminin en güçlü parçası aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Cari işlemler dengesi
B
Faiz oranları
C
Enflasyon
D
Büyüme oranları
E
Bankacılık sektörü
Açıklama:
2015’te Türkiye finansal sisteminin en güçlü ve sağlam parçası bankacılık sektörü olarak durmaktadır. Bankacılık sektörünün uluslararası kıyaslamalarda sağlıklı verilere sahip olduğu yalnızca yurtiçinde değil yurtdışı raporlamalarında da dile getirilmektedir. Doğru yanıt E'dir.
Soru 72
5 Nisan 1994 ekonomik istikrar kararları sonrası 1998 yılına kadar, ekonomi mercilerinin nerdeyse tüm uğraşı ............................ olmuştur.
Boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Seçenekler
A
İşsizlikle Mücadele
B
Enflasyonla mücadele
C
Yolsuzlukla mücadele
D
Yasaklarla mücadele
E
Dış-iç ticaret dengesini sağlama
Açıklama:
Doğru cevap enflasyonla mücadele'dir.
Soru 73
Türkiye, AB ile gümrük birliği anlaşmasını hangi yıl imzalamış ve dış ticarette yeni bir sayfa açmıştır?
Seçenekler
A
1958
B
1971
C
1980
D
1995
E
2008
Açıklama:
1995 yılında Türkiye, AB ile gümrük birliği anlaşması imzalamış ve dış ticarette yeni bir sayfa açmıştır.
Soru 74
Aşağıdakilerden hangisi Kasım 2000 krizinin sebebi olabilir?
Seçenekler
A
Dünya ekonomik buhranı
B
1980 darbesi
C
Turgut Özal'ın vefat etmesi
D
Refah-Yol hükümetinin güven oyu alamaması
E
Ülkeden sıcak paranın kaçması
Açıklama:
1994 yılında sıcak paranın kötü yüzüyle karşılaşılmış, 1993 yılında döviz kuruna baskı kurulmasıyla yüksek oranda cari işlemler açığı vermiştir. Tansu Çiller, o denemde iç borçlanma faiz oranını düşürmeye kalkmış ve ülkeden sıcak para kaçmıştır. Kaçan yabancı para Kasım 2000 krizine yol açmıştır.
Soru 75
Cumhuriyet tarihinin en büyük krizi hangisidir?
Seçenekler
A
1997 krizi
B
2001 krizi
C
2008 krizi
D
1971 krizi
E
2018 krizi
Açıklama:
Türkiye ekonomisi 2000 yılından itibaren likidite azlığı, artan yapısal problemler, spekülatif hareketler ve siyasi problemlerle mücadele etmiştir. Bu sebepler cumhuriyet tarihinin en büyük krizi olan 2001 krizinin yaşanmasına sebep olmuştur.
Soru 76
Ekonomik anlamda liberalleşme hareketlerinin dönüm noktası olarak hangi yıl kabul edilir.
Seçenekler
A
1945
B
1971
C
1980
D
2001
E
2016
Açıklama:
Ekonomik anlamda liberalleşme hareketlerinin dönüm noktası olarak 1980 yılı kabul edilir. Büyümede yaşanan dalga boyutlarının 1980’den günümüze kadar geçen zamanda liberalleşmeden önceki döneme kıyasla daha büyük olduğu anlaşılmaktadır.
Soru 77
2008 yılının son aylarında kaynağı dış piyasalardaki dalgalanma olan bir kriz yaşanmıştır. Konut kredisinin sebep olduğu problemler 2003 yılında ................’de baş göstermiştir.
Boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Seçenekler
A
ABD
B
İngiltere
C
İsviçre
D
Çin
E
Türkiye
Açıklama:
Doğru cevap ABD olacaktır.
Soru 78
Aşağıdakilerden hangisi 2008 krizi sonrası iflas eden Amerikan bankasıdır?
Seçenekler
A
Lehman Brothers
B
HSBC Holdings
C
Lloyds Banking Group
D
Barclays Plc
E
Standart Chartered
Açıklama:
2008 krizi sırasında yaşanan likidite sıkışıklığından ötürü ABD’nin en büyük yatırım bankası olan Lehman Brothers iflas etmiş ve kriz bütün dünyaya yayılmıştır.
Soru 79
2015’te Türkiye finansal sisteminin en güçlü ve sağlam parçası ............. sektörü olarak durmaktadır.
Boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Seçenekler
A
İnşaat
B
Bankacılık
C
Tarım
D
Hayvancılık
E
Turizm
Açıklama:
Boşluğa bankacılık getirilmelidir.
Soru 80
2015 yılı için insani gelişmişlik indeksleri göz önüne alındığından Türkiye 187 ülke arasında kaçıncı sıradadır?
Seçenekler
A
11
B
20
C
33
D
55
E
69
Açıklama:
2015 yılı için insani gelişmişlik indeksleri göz önüne alındığından Türkiye 187 ülke arasında 69. sıradadır. Halen nüfusun %3 kadarı günlük 3,1 dolardan daha az kazanmaktadır.
Soru 81
2015 yılı için OECD’nin Türkiye için büyüme tahmini yüzde kaç idi?
Seçenekler
A
% 4
B
% 2
C
% -1
D
% 6
E
% 8
Açıklama:
2015 yılı için OECD’nin büyümede Türkiye tahmini % 4’tür.
Soru 82
Avrupa Birliği ile Türkiye arasındaki Gümrük Birliği Anlaşması hangi yılda imzalanmıştır?
Seçenekler
A
1990
B
1994
C
1995
D
1997
E
2001
Açıklama:
Avrupa Birliği ile Türkiye arasındaki Gümrük Birliği Anlaşması 5 Nisan 1994 ekonomik istikrar paketini takiben 1995 yılında imzalanmıştır. 1994 krizi etkileri devam ederken gelen bu anlaşma kamu ve özel piyasa dengelerinin bozulmasına neden olmuştur.
Soru 83
Hangisi 1997 tarihli Güneydoğu Asya Krizi'nin Türkiye ekonomisi üzerindeki etkileri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Finans piyasası savunmasız hale gelmiştir.
B
Bankalara yatırılan paraların bir kereye mahsus olmak üzere kaynağının soruşturulamamasını içeren mali reform paketi devreye sokulmuştur.
C
Yüksek faizlerden dolayı çok fazla kar elde eden özel sektör bu karı kamu açıklarını kapatmak için kullanmıştır.
D
İç talep azalmış ve ekonomi küçülmüştür.
E
İMKB Endeksi %13 oranında değer kaybetmiştir.
Açıklama:
1997 yılında Tayland’da başlayan Güneydoğu Asya Krizi, hızla Rusya’ya kadar yayılmış ve Rusya dahil pek çok ülkenin sıcak para kaybetmesine neden olmuştur. 1997 yılından dolayı İMKB Endeksi %13 oranında değer kaybetmiş, iç talep azalmış ve ekonomi küçülmüştür. Yüksek faizlerden dolayı çok fazla kar elde eden özel sektör bu karı yatırım yapmak yerine kamu açıklarını kapatmak için kullanmış ve bankalar da benzer şekilde hareket etmişlerdir. Bunun sonucunda finans piyasasını savunmasız bırakmıştır.
Soru 84
Türkiye'de 2000 yılında yaşanan Kasım krizinin nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Likiditeye olan talebin artmasından dolayı döviz talebinde genişleme yaşanması.
B
Kısa vadeli sermaye hareketlerinin girişinin arttırılması.
C
Finans sektöründeki serbestleştirme.
D
İç borçlanma faiz oranının düşürülmesi.
E
Ekonomideki spekülatif hareketler.
Açıklama:
Türkiye’de art arda yaşanan Kasım 2000 ve Şubat 2001 krizleri mali nitelikte krizlerdir. Mali krizler faiz oranlarını ve döviz kurlarını artırıcı etki yapar. Kasım krizi likiditeye olan talebin artmasından dolayı döviz talebindeki genişlemeden dolayı yaşanmıştır. Likidite eksikliğini gidermek için önce mevcut rezervler kullanılmış daha sonra bu durum IMF’ye verilen niyet mektubunda olmadığı için vazgeçilmiştir. Likidite ihtiyacı karşılanamadığı için döviz kuru ve faiz oranları yükselmiş ve kasım krizi doğmuştur. IMF’nin verdiği krediyle faiz ve döviz kurlarında meydana gelen artışın önüne geçilmeye çalışılmış ama kriz tam anlamıyla önlenememiştir. Kasım krizi tam anlamıyla atlatılamadığı için Şubat krizi yaşanmıştır.
Soru 85
2001 Krizi ile mücadele etmek adına hazırlanan ekonomik program hangisidir?
Seçenekler
A
Enflasyonla Mücadele Programı
B
Ekonomik Reform Programı
C
Yeni Ekonomi Programı
D
Güçlü Ekonomiye Geçiş Programı
E
Ekonomik İstikrar Programı
Açıklama:
Türkiye ekonomisi 2000 yılından itibaren likidite azlığı, artan yapısal problemler, spekülatif hareketler ve siyasi problemlerle mücadele etmiştir. Bu sebepler cumhuriyet tarihinin en büyük krizi olan 2001 krizinin yaşanmasına sebep olmuştur. Enflasyonla Mücadele Programına inanç cari dengede bozulma, yapısal reformların zamanında gerçekleştirilememesi ve bankacılık sisteminde yaşanan problemlerden dolayı azalmıştır. Krizle mücadele etmek adına 2001 yılında Nisan ayında yeni Merkez Bankası Kanunu çıkarılmış ve Güçlü Ekonomiye Geçiş Programı hazırlanmıştır. Bu programın amacı terk edilen kur rejiminin meydana getirdiği belirsizliği ortadan kaldırmak ve bu problemlerin tekrar yaşanmaması için yapısal önlemler almaktır.
Soru 86
Güçlü Ekonomiye Geçiş Programı ile aşağıdaki enflasyon stratejilerinden hangisinin uygulanması hedeflenmiştir?
Seçenekler
A
Açık enflasyon stratejisi
B
Beklenen enflasyon stratejisi
C
Döviz kuru enflasyonu stratejisi
D
Kur rejimi enflasyon stratejisi
E
Örtük enflasyon stratejisi
Açıklama:
Güçlü Ekonomiye Geçiş Programı çapa olarak beklenen enflasyon oranını seçmiş ve beklenen enflasyon hedeflemesini göz önünde bulundurup kısa vadeli faizlerde değişikliğe giderek örtük enflasyon stratejisini uygulamaya çalışmıştır.
Soru 87
Türkiye'de ekonomik anlamda liberalleşme hareketlerinin dönüm noktası olarak kabul edilen tarih hangisidir?
Seçenekler
A
1960
B
1970
C
1980
D
1990
E
2000
Açıklama:
Türkiye için ekonomik anlamda liberalleşme 1990’larda daha ciddi ivme kazanmış olmakla birlikte finansal liberalleşme hareketlerinin dönüm noktası olarak 1980 yılı kabul edilmektedir. Büyümede yaşanan dalga boyutlarının 1980’den günümüze kadar geçen zamanda liberalleşmeden önceki döneme kıyasla daha büyük olduğu anlaşılmaktadır.
Soru 88
Türkiye'de liberal ekonomik dönemdeki beş kez tekrar eden negatif büyüme yıllarından hangisinde global ekonomik kriz yaşanmamıştır?
Seçenekler
A
1995
B
1997
C
1999
D
2001
E
2008
Açıklama:
Türkiye 1980 yılı ile başlayan 34 yılllık liberal ekonomik dönemde 5 kere tekrar eden negatif büyüme yılından 2 tanesinde yani, 1994 ve 2001 yıllarında global ölçekte ekonomik kriz yaşanmamıştır. Finansal liberalleşmenin daha da hız kazandığı 1990 sonrası dönem ele alındığında hem büyüme oranında düşüş hem de oynaklıkta artış izlenmektedir. Yani finansal liberalleşme hareketleri Türkiye büyümesinin dengesizliği için bir destek oluşturmuştur.
Soru 89
2013 yılındaki cari işlemler açığının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ticari işlemler
B
Yüksek dış ve iç fonlama maliyetleri
C
Teknolojik niteliği yüksek malların ihracata konu olması
D
Toplam faktör verimliliği
E
Geri ödenmeyen kredi oranlarındaki artış
Açıklama:
Türkiye’nin cari işlemler açığının gayrisafi yurtiçi hasılaya oranı 2013 yılında tehlikeli sayılabilecek %8 düzeyine ulaşmıştır. Cari işlemler açığının temel nedeni ticari işlemlerdir. Bu sorunun üstesinden ancak ve ancak katma değeri ve teknolojik niteliği yüksek malların ihracata konu olmasıyla gelinebilir.
Soru 90
2015 yılında Türkiye finansal sisteminin en güçlü öğesi hangisi olmuştur?
Seçenekler
A
Faktoring şirketleri
B
Bankacılık sektörü
C
Varlık yönetim şirketleri
D
Holdingler
E
Ödeme kuruluşları
Açıklama:
2015’te Türkiye finansal sisteminin en güçlü ve sağlam parçası bankacılık sektörü olmuştur. Bankacılık sektörünün uluslararası kıyaslamalarda sağlıklı verilere sahip olduğu yalnızca yurtiçinde değil yurtdışı raporlamalarında da dile getirilmektedir. Bu kadar olumlu yorumları alan bankacılık sektörünün olumsuzlukları hakkında da bazı şeylere değinmek gereklidir.
Soru 91
Bankacılık Denetleme ve Düzenleme Kurulu kredi kartı limitlerini gelire göre belirleme kuralını hangi yılda getirmiştir?
Seçenekler
A
2004
B
2008
C
2010
D
2011
E
2013
Açıklama:
Bireysel kredi kartlarının geri ödemelerinde oluşabilecek riskleri azaltmak için 2013 Ekim’inden itibaren Bankacılık Denetleme ve Düzenleme Kurulu kredi kartı limitlerini gelire göre belirleme kuralını getirdi. Kredi kartlarının minimum ödemleri arttırıldı ve bu düzenlemeler tüketici borçlanmasındaki büyümeyi yavaşlattı.