Türk Düşünce Tarihi - Tarih | Açık Öğretim Portal

Soru 27

I. Könilik - Adalet
II. Uzluk - İyilik
III. Tüzlük - İnsanlık
IV. Kişilik - Eşitlik
Yukarıda verilen töre hükümleri eşleştirmelerinden hangisi ve hangileri doğrudur?

I ve II

II ve III

II ve IV

I ve IV

III ve IV

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 28

Göktürk devletinde toprak köleleliğinin bulunmamasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Ziraatin az yer tutması

Eli silah tutan herkesin asker olması

Devletin dini bir nitelik taşımaması

Kağanın görevinin milleti bakıp gözetmek olması

Yüksek memuriyetlerin irsî olmaması

Açıklama:

Göktürk devletine baktığımızda şunları görürüz. Her şeyden önce, Göktürklerde ziraatın çok az yer tutmasından dolayı toprak köleliği (servage) söz konusu olamaz. Eli silah tutan herkesin asker olduğu bozkır toplumunda askerliğin ayrı bir meslek olduğu düşünülemez. Zaten Göktürkleri anlatan Çin kaynakları Göktürk ordusundan bahsederken, bunu çoğu kez asker kelimesi yerine kullanmıştır. Doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

"Divanü Lügati’tTürk" kim tarafından yazılmıştır?

Yusuf Has Hacip

Mukan Kağan

Bilge Kağan

Kaşgarlı Mahmud

Kapgan Kağan

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 33

Göktürklerde meclis kelimesinin karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?

İl

Könilik

Buyruk

Ayukı

Toy

Açıklama:

Göktürklerde meclis kelimesinin karşılığı “toy” idi.

Doğru Cevap: E

Soru 34

Aşağıdakilerden hangisi Göktürk Devletinde hukuk sistemi ile ilgili yanlış bir ifadedir?

Ceza işlemleri devlet adamlarına uygulanmazdı.

Göktürk Devletinde yüksek devlet mahkemesine yargu denirdi.

Vatana ihanet edenler, ordudan kaçanlar ölüme mahkûm edilirdi.

At ve koyun çalanlar on katından fazlasını ödemeye mahkûm edilirdi.

Hafif suçlar on günü geçmemek üzere cezalandırılırdı.

Açıklama:

Göktürk Devletinde yüksek devlet mahkemesine yargu denirdi. Yine kaynaklar araştırıldığında, Göktürklerde bir könilik (adliye) müessesesi olduğunu anlıyoruz. Yarguların vazifeleri töreyi ve örfi hukuku uygulamak idi. Ünlü Göktürk devlet adamı Tonyukuk, mahkeme başkanlığı, yani yarganlık yapmıştı. Hükümdarlar da yarganlık yaparlardı. Kaynaklardan anlaşıldığına göre Türk ülkesinde geçerli cezai hükümler şunlardı: Zina yapan evlilerin, adam öldürmenin, soygun yapanın,bağlı at çalanın cezası idamdı. Genç kızları aldatanlar, ağır bir şekilde mal ile tazminat ödemek zorunda bırakılır, sonra o kızla mutlaka evlendirilirdi. Adam yaralayanlar, yaranın derecesine göre mal mülk ödemek suretiyle suçlarını tazmin ederlerdi. At ve koyun çalanlar on katından fazlasını ödemeye mahkûm edilirdi. Diğer hafif suçlar on günü geçmemek üzere cezalandırılırdı. Vatana ihanet edenler, ordudan kaçanlar ise ölüme mahkûm edilirdi. Ceza işlemleri herkese hiçbir fark gözetmeksizin uygulanırdı.

Doğru Cevap: A

Soru 35

Göktürklerde siyasi iktidar aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilmektedir?

Tüzlük

Uzluk

Kut

Töre

Urug

Açıklama:

Göktürklerde siyasi iktidar “kut” tabiri ile ifade olunuyordu.

Doğru Cevap: C

Soru 36

Göktürklerde Devlet başkanı ...... unvanını taşıyordu.
Yukarıdaki cümleyi aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?

Toy

Kut

Tuğ

Kağan

Örgin

Açıklama:

Göktürklerde hükümdarlık, yani, devlet başkanlığı kağanlık ile temsil edilmektedir. Devlet başkanı da kağan unvanını taşıyordu.

Doğru Cevap: D

Soru 37

Göktürklerde hükümetin karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?

Töre

Toy

Kün

Ayukı

Buyruk

Açıklama:

Göktürklerde hükümetin karşılığı “ayukı” tabiri idi.

Doğru Cevap: D

1069’da yazılan Kutadgu Bilig kim tarafından yazılmıştır?

Kaşgarlı Mahmut

Yusuf Has Hacip

Bilge Kağan

Kapgan Kağan

Mukan Kağan

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 60

Eski Türk toplumunun sosyal yapısı göze alındığında sosyal yapıların küçükten büyüğe doğru sıralanışı aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Bodun-boy-aile-urug

Urug-boy-aile-bodun

Aile-urug-boy-bodun

Bodun-aile-boy-urug

Urug-bodun-boy-aile

Açıklama:

Bu sosyal yapıyı aileden (oguş) başlayarak, urug-boy, bodun şeklinde birbirinin içine geçen halkalar şeklinde belirtmek mümkündür.

Doğru Cevap: C

Soru 61

Aşağıdaki ifadelerden hangisi Göktürk Devleti’ndeki ‘töre’ ile ilgili söylenemez?

Göktürk Devleti’ndeki kanunlar bütününe verilen isimdir.

Orhun kitabelerinde töreden bahsedilmemektedir.

Törenin bazı hükümleri kesinlikle değişmezdi.

Devletin varlığı törenin varlığına sıkı sıkıya bağlıydı.

Töre ile devleti yönetme siyaseti arasında sıkı bir bağlantı vardır.

Açıklama:

Göktürk Devleti’ndeki kanunlar bütününe töre deniyordu. Kitabelerde töre kelimesi 11 yerde geçmekte, bunun altısında il (devlet) deyimiyle birlikte kullanılmaktadır. Diğer beş yerde de il ile alakası açıkça belirlidir. Kanun ile törenin arasındaki bağlantı doğrudan siyaset üzerinden sağlanıyordu. Bir başka ifade ile töre ile toplumu birleştirme işi töreye yüklenmişti. Bu da Göktürk Devleti’nin töreye (kanuna) ne kadar bağlı olduğunu göstermektedir. Bir başka deyişle, devletin varlığı törenin varlığına sıkı sıkıya bağlıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 62

Aşağıdakilerden hangisi devlet düşüncesinin yapılanma şekli ile ilgili doğrudur?

Sosyal yapının çekirdeğini “boy” oluşturmaktadır.

Herhangi bir siyasi birliğe dahil olmamış boylara “şad ” denirdi.

7. yüzyılın ortalarından itibaren boyların idarecilerinin ilteber ve erkin gibi unvanlar taşıdığını görüyoruz.

En yüksek siyasi kuruluş urug’dur.

Devlet felsefesinde hükümdar yani kağan devletten önce gelmektedir.

Açıklama:

İslâmiyet’ten önce ve sonra Orta Asya bozkır sahasında kurulmuş Türk devletlerinde sosyal örgütlenme açısından yukarıda belirttiğimiz birbirine bağlı halkalar zinciri söz konusudur. Sosyal yapının çekirdeğini aile (oguş) oluşturuyordu. Aileler birliğine “urug” denilmesine rağmen, henüz bunun tam fonksiyonu anlaşılamamıştır. Herhangi bir siyasi birliğe dâhil olmuş boylara ok denirdi. Boylar da zamanına göre birleşip üst bir birlik meydana getirirlerdi. Yazıtlardan açıkça anlaşıldığına göre söz konusu boy birliklerine bodun adı verilirdi.Göktürk ilinde vatan anlayışının bir devlet felsefesi hâlinde geliştiğini görmekteyiz. Devlet, hükümdar yani kağandan önce gelmektedir. Bu sebepten bütün Göktürk yazıtlarında il (devlet) sözü kağandan önce zikredilmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 63

Aşağıdakilerden hangisi hükümdarlık sembollerinden değildir?

Davul

Tuğ

Otağ

Yay

Kalkan

Açıklama:

Anlaşıldığına göre otağ, örgin (taht), tuğ (kurt başlı sancak), davul (sorguç-köbürge) ve yay hükümdarlık sembolleri idi.

Doğru Cevap: E

Soru 64

Aşağıdakilerden hangisi Göktürk Devleti’nde hükümetin karşılığıdır?

Tudun

Ayukı

Tegin

Toy

Toygun

Açıklama:

Orhun Kitabelerinde geçtiği üzere, Göktürklerde hükümetin karşılığı “ayukı” tabiri idi.

Doğru Cevap: B

Soru 65

I.Doğa ve doğaüstü güçlere saygı göstermek
II. Ataların ruhlarına saygı duymak
III. Ataların ruhlarına kurban sunmak
IV. Gök Tanrı’ya inanmak
V. Hac’ca gitmek
Yukarıdakilerden hangileri İslamiyet öncesi dönemde Türklerin inançlarının üzerine kurulduğu temellerdendir?

I-II-III-V

I-III-IV-V

I-II-III-IV

II-III-IV-V

I-II-IV-V

Açıklama:

Bozkırlarda gelişen Eski Türk inanç sistemi çok karmaşık bir yapıya sahip değildir. Ayrıca tarihin ilk devirlerinden itibaren Avrasya bozkırlarının hayat şartlarının izlerini taşır. İslam Öncesi dönemde Türkler yaşadıkları doğal ortam gereği inançlarını üç ana temel üzerine oturtmuşlardır:

Doğa ve doğaüstü güçlere saygı göstermek,
Ataların ruhlarına saygı duymak ve kurban sunmak,
Gök Tanrı’ya inanmak.

Doğru Cevap: C

Soru 66

Eski Türklerde ölen kişinin ardından yapılan törenlerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Ölen kişinin çadırı etrafında dolaşılır.

En sevdiği at kurban edilir.

Yanına çok sayıda değerli eşya konulurdu.

Ölen kişinin öteki dünyada huzur içinde kalmasına gayret edilirdi.

Ölen kişi mumyalanırdı.

Açıklama:

Ölen kişinin çadırı etrafında dolaşılır, en sevdiği at kurban edilir, yanına çok sayıda değerli eşya konularak öteki dünyada huzur içinde kalmasına gayret edilirdi. Saçların kesildiği, saçın başın dağıtıldığı, yüzün bıçakla çizilerek kan ve gözyaşının birlikte akıtıldığı törenler yapılırdı. Ölen kişinin atlarının önce kuyruklarının kesildiği sonradan kurban edildiği bildirilir.

Doğru Cevap: E

Soru 67

Orhun Yazıtlarından anlaşıldığı üzere Göktürk çağında doğa ruhlarına aşağıdaki isimlerden hangisi verilirdi?

Tengri

Bayat

Açu

İdi

Yer-sub

Açıklama:

Doğa ruhlarına, Göktürk çağında Orhun Yazıtlarından açıkça anlaşılacağı üzere, Yer-Sub (yer ve su) adı veriliyordu.

Doğru Cevap: E

Soru 68

Aşağıdakilerden hangisi Gök Tanrı dini ile ilgili yanlıştır?

Tengri, Eski Türklerde hem Tanrı hem de Gök karşılığı kullanılmıştır.

Tengri ezeli, ebedi, ulu ve güçlü olarak değerlendirilmiştir.

Tengri ,Oğuz Kağan Destanında dünyayı kaplayan yüce bir varlıktır.

Tabiat olayları Tanrı tanımının içine dahildir.

Tört Bulung’da yani dünyanın her tarafında yaşayan insanlar Tengri’ye bağlanmıştır.

Açıklama:

Gök Tanrı dininin merkezinde yer alır. Tanrı, daima Gök Tanrı ile birlikte anılır. Dolayısıyla Gök ile ilgisi açıktır. Konuyla ilgili bütün tarihi metinlerde Gök Tanrı ifadesi kullanılarak yukarıdaki gökte soyut bir tanrıya işaret edilir. Bozkırın hayat şartları icabı ortaya çıktığı yerleşik topluluklarla ilgisi bulunmadığı açıktır. Türkçenin bilinen en eski kelimelerinden olan Tengri, Eski Türklerde hem Tanrı hem de Gök karşılığı kullanılmıştır. Daha sonraki dönemlerde Türklerin girdiği bütün dinlerde varlığını koruyarak günümüze gelmiştir. Tengri ezeli, ebedi, ulu ve güçlü olarak değerlendirilmiştir. Tengri’nin en iyi tanımı Orhun Yazıtlarında bulunur. Yazıtlarda “Üstte Mavi Gök, altta yağız yer yaratıldığında ikisinin arasında insanoğlu yaratılmıştır” ifadesi yer almaktadır. Dolayısıyla evrenin iki unsuru olan gök ve yerin açıkça Tanrı tarafından yaratılması söz konusudur.
“Tanrı gibi Tanrıdan olmuş Türk Bilge Kağan” ifadesiyle yaratılmışlık başka şekilde de anlatılır. Başka seyyah ve Çin kaynaklarının verdiği bilgiye göre Tanrı’nın tek yaratıcı ve tek olduğu açıkça bildirilir. Gökyüzünün anlam olarak karşılamasıyla birlikte Türklerin Tanrı’yı anlamsal olarak yukarıdaki bütün varlıkları kapsayan soyut bir kavram halinde algıladıklarını söylemek mümkündür. Ancak, tabiat olayları Tanrı tanımının içine dahil değildir. Oğuz Kağan Destanında ise dünyayı kaplayan yüce bir varlıktır. Tört Bulung’da yani dünyanın her tarafında yaşayan insanlar ona bağlanmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 69

Aşağıdakilerden hangisi Göktürk Kağanlığının devamı olan devlet ya da beyliklerden biri değildir?

Karahanlı Devleti

Avarlar

Selçuklu Devleti

Osmanlı Devleti

Gazneliler

Açıklama:

Göktürk devlet sistemini bir şablon haline getirerek bozkırlarda kurulmuş bütün Türk siyasi kuruluşlarını analiz edebiliriz. Müslüman olmasına rağmen Karahanlı Devleti, Göktürklerin devamı sayılır. Göktürklerin Türk tarihine en büyük katkısı gerçekte siyasi tarih açısından olmuştur. Onların siyasi tabakası zayıflayıp tarih sahnesinden çekildikten sonra bünyelerinden çıkan Uygur, Karahanlı, Gazneli, Selçuklu, Osmanlı, Türkiye Cumhuriyeti başta olmak üzere diğer Türk kökenli devlet ve beylikleri aslında Göktürk Kağanlığının devamıdır.

Doğru Cevap: B

Aşağıdakilerden hangisi eski Türk düşüncesinde hükümdarlık sembolleri arasında yer almamaktadır?

Otağ

Tuğ

Davul

Yay

Açıklama:

Kaynaklardan anlaşıldığına göre otağ, örgin (taht), tuğ (kurt başlı sancak), davul (sorguç-köbürge) ve yay hükümdarlık sembolleri idi.

Doğru Cevap: E

Soru 86

Türk lehçelerinde meclis, toplantı anlamına gelen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

İl

Urug

Toy

Beğçor

Kut

Açıklama:

Demokrasinin önemli göstergesi meclisin eski Türk devletinde var olduğunu, Çin kaynaklarından ve Orhun Yazıtlarından çok açık bir şekilde anlamaktayız. Yasama kurulu niteliğini taşıyan bu meclis aslında milattan önceki devirlerden beri devam eden bir kurum olarak görünmektedir. Göktürklerde meclis kelimesinin karşılığı “toy” idi. Bütün diğer Türk lehçelerinde ve Türkçeden geçtiği bütün yabancı dillerde de meclis, toplantı anlamına gelmektedir. Bu meclisin üyelerine Toygun denirdi. Oğuz Destanında da “Toy”dan bahsedilir.

Doğru Cevap: C

Soru 87

Göktürklerde hükümetin karşılığı aşağıdaki tabirlerden hangisidir?

Ayukı

Apa

Erkin

İlteber

Tarhan

Açıklama:

Toylara katılan toygunlar tegin, kül-çor, apa, erkin, tudun, ilteber, tarhan gibi unvanlar taşırlardı. Toylarda önce dinî-millî törenler yapılarak başlanır, devletin bütün meseleleri görüşülür, sonra ziyafetler verilirdi. Orhun Kitabelerinde geçtiği üzere, Göktürklerde hükümetin karşılığı “ayukı” tabiri idi.

Doğru Cevap: A

Soru 88

Aşağıdakilerden hangisi, Türklerin dünyaya bakış açılarının en önemli unsurudur?

Kutsal Dağ

Dünya Ağacı

Gök

Duman

Alev

Açıklama:

Gök, herşeyi kapsadığı için davranışlarla yer ile iletişim sağlar ve bütün dünyaya düzen verir. Gök, bütün dünyayı kaplayan bir kubbe gibi düşünülmüştür. Demir Kazık, yani Kutup yıldızı Göğün merkezinde yer alır. Kutup yıldızı hükümdarın sarayı, büyük ayı yıldız takımı da hükümdarın akrabası kabul edilirdi. Gök Kubbe, Demir Kazık etrafında dönerken, yıldızları bulunduran Gök Çarkı da dönerdi. Türklerin dünyaya bakış açılarının en önemli unsuru Gök’tür.

Doğru Cevap: C

Soru 89

Orhun yazıtları hangi devlet döneminde meydana getirilmiştir?

Asya Hun Devleti

Avrupa Hun Devleti

I.Göktürk Devleti

II.Göktürk Devleti

Uygurlar

Açıklama:

Orhun yazıtları II.Göktürk Devleti döneminde meydana getirilmiştir.
Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 90

Aşağıdakilerden hangisi göçebe hayatta görülen faaliyetlerden biri değildir?

Tarım

Hayvancılık

Taşınabilir mimari eserler

Ticaret

Süt ürünleri

Açıklama:

Göçebe hayatta tarımsal faaliyetlere rastlanmaz.
Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 91

Göçebe hayatta sosyal hayatı düzenleyen kurallara ne ad verilir?

Ferman

Tuğra

Töre

Kanunname

Yasa

Açıklama:

Tanımı yapılan kavram töre'dir.
Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

I. Yerleşik tarım
II. Türk göçleri
III. Sosyal yapı
IV. Yönetim sistemi
Yukarıdakilerden hangileri eski bozkır Türk kültürün en önemli iki karakteristiğidir?

I ve II

II ve III

I ve III

III ve IV

I ve IV

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 114

Aile toplumun en küçük birimidir, aileler biraz büyüdüğünde --- ortaya çıkmaktadır. Küçük kabile dediğimiz sosyal sistem, göçebe hayatı 20. yüzyıla kadar sürdüren topluluklar arasında hâlâ yaşamaktadır. Küçük kabileler birleştiğinde ise --- meydana gelmektedir. Boşluklara aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

Uruglar, Boylar

Boylar, Uruglar

Bodun, Uruglar

Uruglar, Bodun

Bodun, Boylar

Açıklama:

Aile toplumun en küçük birimi- dir, aileler biraz büyüdüğünde uruglar ortaya çıkmaktadır. Küçük kabile dediğimiz sosyal sistem, göçebe hayatı 20. yüzyıla kadar sürdüren topluluklar arasında hâlâ yaşamaktadır. Uruglar, yani küçük kabileler birleştiğinde ise boylar meydana gelmektedir. Doğru seçenek A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 115

Eski Türklerde bir devletin (yani il’in) bağımsız olabilmesi için bazı şartlara sahip olması gerekmektedir. Aşağıdakilerden hangisi bu şartlardan biri değildir?

Siyasi istiklal

Ülke

Halk

Din

Kanun

Açıklama:

Bir devletin (yani il’in) bağımsız olabilme- si için bazı şartlara sahip olması gerekmek- tedir. Bunlar siyasi istiklal, ülke, halk ve kanundur. Doğru seçenek D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 116

Göktürklerde hükümdarlık, yani, devlet başkanlığı nasıl temsil edilmektedir?

Başkanlık

Padişahlık

Hükümdarlık

Kraliyet

Kağanlık

Açıklama:

Göktürklerde hükümdarlık, yani, devlet başkanlığı kağanlık ile temsil edilmektedir. Devlet baş- kanı da kağan unvanını taşıyordu. Doğru seçenek E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 117

I. Otağ
II. Örgin
III. Tuğ
IV. Kılıç
Göktürk devletinde yukarıdakilerden hangileri kağanlık sembollerindendir?

I, II

I, II, IV

I, II, III

II, III

I, IV

Açıklama:

Kaynaklardan anlaşıldığına göre otağ, örgin (taht), tuğ (kurt başlı sancak), davul (sorguç-köbürge) ve yay hükümdarlık sembolleri idi. Doğru seçenek C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 118

I. Yarlığ
II. Kut
III. Ülug
Göktürk devletinde yukarıdaki ifadeleri neyi temsil etmektedir?

Göktürk devletinde kağanlara Tanrı tarafından verilmiş özelliklerdir.

Göktürk devletinde saygın aile reislerinin adlarıdır.

Göktürk devletinde aile yapısını temsil eder.

Göktürk devletinde üç ayrı bölgenin adıdır.

Göktürk devletinde kağanları temsil eden isimleridir.

Açıklama:

Bir Türk’ün başarılı bir kağan olabilmesi için Tanrı tarafından verilmiş üç özelliği kendinde toplaması gerekiyordu: yarlığ, kut ve ülüg (kısmet). Doğru seçenek A'dır.

Doğru Cevap: A

Aşağıdakilerden hangisi, Göktürklerdeki töre düşüncesinin değişmez hükümleri arasında yer almaz?

Özel mülkiyet

Könilik

Uzluk

Tüzlük

Kişilik

Açıklama:

Töre hükümleri değişik şartlar altında etkinliğini sürdürebilmek için değişebilirdi. Ancak törenin bazı hükümleri kesinlikle değişmez idi: Bunlar könilik (adalet), uzluk (iyilik, faydalılık), tüzlük (eşitlik), kişilik (insanlık) idi.
Diğer eski Türk devletlerinde olduğu gibi, Göktürk Devleti’ni de yerleşik ve kabilevi devletlerden ayıran başlıca özellikler şunlar idi: Velayet-i amme, özel mülkiyet, serbest çalışma, imtiyazsızlık, hükümranlığın karizmatik oluşu, birleştiricilik, askerî karakter, dinî tolerans, imperium telakkisi, töre (kanunilik), besicilik-çobanlık. Fakat, özellikle vurgulanması gereken nokta ise, Göktürk Devleti’nin kamu hukukuna sahip olmasıdır. Bu, onları diğer kabilevi devletlerden ayıran en önemli özelliktir.

Doğru Cevap: A

Soru 123

634/635 yılında başsız kalan boyların İli Irmağı civarında toplanarak yeniden örgütlenmeleri neticesinde boylara ne denmiştir?

İlteber

Urug

Oguş

Bodun

Açıklama:

İslâmiyet’ten önce ve sonra Orta Asya bozkır sahasında kurulmuş Türk devletlerinde sosyal örgütlenme açısından birbirine bağlı halkalar zinciri söz konusudur. Sosyal yapının çekirdeğini aile (oguş) oluşturuyordu. Aileler birliğine “urug” denilmesine rağmen, henüz bunun tam fonksiyonu anlaşılamamıştır. Sonraki devirlerde küçük boy/kabile anlamına kullanılmıştır. Bir sonraki halka olan boy, aileler ve uruglar birliği olarak ortaya çıkıyordu. Boyların başında beyler bulunurdu. 7. yüzyılın ortalarından itibaren boyların idarecilerinin ilteber ve erkin gibi unvanlar taşıdığını görüyoruz. Yine 634/635 yılında başsız kalan boyların İli Irmağı civarında toplanarak yeniden örgütlenmeleri neticesinde boylara “ok” denildiği açıkça anlaşılmaktadır. Herhangi bir siyasi birliğe dâhil olmuş boylara ok denirdi. Boylar da zamanına göre birleşip üst bir birlik meydana getirirlerdi. Yazıtlardan açıkça anlaşıldığına göre söz konusu boy birliklerine bodun adı verilirdi. Bu büyük insan kitlelerinin yöneticilerinin unvanları yabgu, şad, ilteber gibi duruma göre değişiklik gösterirdi.

Doğru Cevap: B

Soru 124

Göktürklerde ziraatın çok az yer tutmasından dolayı toprak köleliği (servage) söz konusu olamaz.
Bozkır sahasında kurulmuş bütün diğer eski Türk devletleri gibi, Göktürk Devleti de siyasi, dini ve askerî karakter taşıyordu.
Göktürklerde sınıflaşma veya sosyal tabakalaşma olduğuna dair kaynaklarda herhangi bir malumat yoktur.

Yukarıdaki bilgilerden hangileri doğrudur?

I-II

II-III

I-III

Yalnız II

Yalnız III

Açıklama:

Bozkır sahasında kurulmuş bütün diğer eski Türk devletleri gibi, Göktürk Devleti de siyasi ve askerî karakter taşıyor, dinî karakter taşımıyordu.

Doğru Cevap: C

Soru 125

Aşağıdakilerden hangisi, Türklerin dünyaya bakış açılarının en önemli unsuru olan "Gök"ün, gündelik yaşama etki ettiğinin bir kanıtıdır?

Ağaç, dağ, alev, duman yerle gök arasında eksen görevi görürlerdi.

Demir Kazık, yani Kutup Yıldızı hükümdarın sarayı, büyük ayı yıldız takımı da hükümdarın akrabası kabul edilirdi.

Gök, bütün dünyayı kaplayan bir kubbe gibi düşünülürdü.

Gök, kubbe biçiminde olduğu için halkın yaşadığı çadırda bundan etkilenmiş ve Türk çadırı kubbeli şekilde yapılmıştır.

Gök Kubbe, Demir Kazık etafında dönerken, yıldızları bulunduran Gök Çarkı da dönerdi.

Açıklama:

Gök, kubbe biçiminde olduğu için halkın yaşadığı çadırda bundan etkilenmiş ve Türk çadırı kubbeli şekilde yapılmıştır. Ayrıca kurganlar da kubbe biçimindedir. Gündelik hayatta göğün etkisi hissedilir. Özellikle çadırların tepesindeki dairesel boşluk dünyanın penceresidir. Çadırın direği dünyayı tutan hayat ağacı, Demir Kazık gibi değerlendirilmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 126

Hayvanlar kurban edilerek Tanrı ile ilişki sağlanır.
Hayvan Tanrı ve hayvana tapma yaygındır.
İnsan yeryüzündeki tek hâkim canlı olarak görülür.

Türklerin hayvanlara ilişkin düşünceleriyle ilgili aşağıda verilmiş olan bilgilerden hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I-II

II-III

Açıklama:

Hayvanlar Göğün altında aynı düzlemdedir. Aynı haklara sahip olduğu gibi insanla aynı toplumsal yaşama sahiptir. Kuşlar Tanrının habercileri olarak görülmüş; ruhu sembolleştirmede kullanılmıştır. Oğuz Destanında hayvanlar, insanlara rehberlik eder. Yine hayvanlar kurban edilerek Tanrı ile ilişki sağlanır. Ancak, hayvan Tanrı ve hayvana tapma yoktur. Hayvanlarla insanlar bütünleşerek evren tasavvuruna dönüşmüştür. İnsan yeryüzündeki tek hâkim canlı varlık değildir. Çevresiyle uyumlu ve sorumludur.

Doğru Cevap: A

Soru 127

Kağanlardan, aşağıdakilerden hangisi beklenmezdi?

Yalnız I

I ve II

II ve III

I, II ve III

Hepsi

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 28

Emevî devleti yıkılıp yerine Abbâsîlerin geçmesiyle ilim hareketlerinin ağırlık merkezi neresi oldu?

Şam

Bağdat

Medine

Kahire

Horasan

Açıklama:

Emevî devleti yıkılıp yerine Abbâsîlerin geçmesiyle ilim hareketlerinin ağırlık merkezi artık Bağdat idi.

Doğru Cevap: B

Soru 29

I. Farabî
II. İbn-i Sina
III. Biruni
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri İslam felsefesinin ve tabii ki Türk-İslam felsefesinin en büyük filozofları arasında sayılan türk flozoflardandır?

Yalnız I

I ve II

Yalnız III

I ve III

Hepsi

Açıklama:

İslam felsefesinin ve tabii ki Türk-İslam felsefesinin
en büyük filozofları arasında sayılan Farabî (d.871-
72/ö.950), İbn Sina (d.980-981/ö.1037) ve Birunî
(d.973/ö.1061) Türk’tü.

Doğru Cevap: E

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisi Türklerin İslamiyet öncesinde mensup oldukları dinlerden birisi değildir?

Maniheizm

Budizm

Zerdüştlük

Paganizm

Hıristiyanlık

Açıklama:

Türklerin İslamiyetten önce inandıkları dinler arasında Budizm, Maniheizm, Zerdüştlük, Hristiyanlık ve Yahudilik olduğu gibi çok tanrılı dinlere mensup olanlar da bulunuyordu.

Doğru Cevap: D

Soru 31

704 yılında Buhara'ya vali atandıktan sonra burada İslamiyet'in kalıcı olması için Arapları buraya yerleştiren ve beklediğinin tersi sonuçlar alan Emevi devlet adamı aşağıdakilerden hangisidir?

Ubeydullâh bin Ziyâd

Ömer bin Abdülaziz

Kuteybe bin Müslim

Ebû Müslim

Ali bin Ebu Talib

Açıklama:

Emevî hâkimiyetinin Buhara’da kalıcı olması ve İslamiyetin bölgede yayılmasını hedeflemişti. Bu yüzden Buhara’yı yeniden ele geçirdikten sonra kendisinden önceki Horasan emirleri gibi hemen bölgeden ayrılmadı. Kuteybe bin Müslim’in bölge halkı arasında İslamın yayılmasını sağlamak amacıyla başvurduğu yöntemlerden en önemlisi Buhara halkının evlerinin, bağ ve bahçelerinin yarısına Müslüman Arapların yerleştirilmesi oldu. Bu uygulama bölge halkının İslam’a ısınmasından çok, Araplara ve onların şahsında İslam’a karşı bakışlarını olumsuz etkiledi.

Doğru Cevap: C

Özellikle tıp alanında büyük şöhret kazanmış, 17. yy.'a kadar Batı üniversitelerinde kaynak eser olarak kullanılan el-Kanun fi’t-Tıb adlı eseri ile önemli katkılar sağlayan Türk filozof kimdir?

Birunî

Hoca Ahmet Yesevî

Kindî

İbn Sina

Farabî

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 64

El-Fıkhü’l-Ekber adlı eserinde dile getirdiği yöntem ve yaklaşımlar ile bir fıkıh ekolüne öncülük eden aşağıdakilerden hangisidir?

İbn Sina

İmam Ebu Hanife

İmam Maturidî

Farabî

Hoca Ahmet Yesevî

Açıklama:

Bu iki büyük âlimden Ebu Hanife, Kûfe’de doğmuştu. Gerek hayatı, gerekse eserleriyle haklı bir şöhrete kavuşmuş ve özellikle el-Fıkhü’l-Ekber adlı
eserinde dile getirdiği yöntem ve yaklaşımlar kendi adıyla anılan bir fıkıh ekolüne öncülük etmişti.

Doğru Cevap: B

Soru 65

Aşağıdakilerden hangisi Türk mistik felsefe alanında derin izler bırakan temsilcilerden değildir?

Hoca Ahmet Yesevî

Hacı Bektaş-ı Veli

Buranî

Mevlânâ

Yunus Emre

Açıklama:

Bazı Türk âlimleri İslam felsefesinde, fıkıh-muamelat ve kelam-akaid gibi dinî bilimlerde büyük başarılara imza atarken bazıları da mistik felsefe
alanında derin izler bıraktılar. Hatta tasavvuf da dediğimiz bu mistik felsefenin en önemli temsilcileri Türkler arasından çıktı. Bu alanda dünya çapında
şöhrete sahip olan Hoca Ahmet Yesevî (ö. 1167), Hacı Bektaş-ı Veli (ö.1270), Mevlânâ (ö.1273) ve Yunus Emre (ö.1320?) gibi büyük Türk düşünürleri, bir anlamda insan felsefesi yaparak Türk düşüncesini renklendirdiler.

Doğru Cevap: C

Soru 66

Aşağıdakilerden hangisi Hoca Ahmet Yesevi'nin sadece dil bakımından değil, göçer Türk topluluklarına fıkhî ve itikadî hususları basit ve sade bir dil ile anlatılan her yönüyle Türkçe olan bir eserdir?

Divan-ı Hikmet

el-Fıkhü’l-Ekber

Kitâbü’t-Tevhîd

el-Kanun fi’t-Tıb

Kutadgu Bilig

Açıklama:

Hoca Ahmet Yesevi'nin Divan-ı Hikmet’i, sadece dil bakımından değil, her yönüyle Türkçe bir eser olup göçer Türk topluluklarına fıkhî ve itikadî hususları basit ve sade bir dil ile anlatılması sebebiyle bütün Türkistan coğrafyasında en fazla okunan kitaplardan biri oldu. Diğer bir ifadeyle İslamiyeti, tasavvuf ve millî kültür, yani Türk düşüncesi perspektifinden bir bütün olarak sundu. Öyle ki onun Hikmet’leri, temel iman esaslarını kelâm ve felsefenin ayrıntılı ve karmaşık ifadelerine, kelâm-akaid veya fıkıh-muamelat tartışmalarının ayrıntılarına girmeden halka nasıl anlatılabileceğinin, vicdanlara nasıl hitap edilebileceğinin en başarılı örnekleriydi.

Doğru Cevap: A

I. Hoca Ahmet Yesevî
II. Hacı Bektaş-ı Veli
III. Mevlânâ
IV. Yunus Emre
Yukarıdaki tasavvufçulardan hangileri Türk-İslam dönemi mistik felsefesinin temsilcileri arasında yer almaktadır?

I ve II

I, II ve III

II, III ve IV

I, III ve IV

Hepsi

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 78

Oğuzlar, İslamiyeti kabul ettiklerinde hangi mezhebi benimsemişlerdir?

Osmanlı Devleti kuruluş yılları ve XVI. yüzyıla kadar olan bilim ve düşünce sistemi ele alındığında;

Ali Kuşcu
Dâvûd-i Kayserî
Zekeriya el Kazvini

hangisi ya da hangilerinin ağırlıklı olarak matematik-astronomi alanında çalışmaları bulunmaktadır?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

II ve III

Açıklama:

Semarkant’ta Kadızade Rumi, Uluğ Bey ve Gıyâseddin Cemşîd’den dersler alan Ali Kuşcu Osmanlı ülkesine gelerek 1473’de Fatih Sultan Mehmet Ayasofya Medresesine müderris olarak tayin edilmiştir. İstanbul’da astronomi ve matematik alanındaki çalışmalara canlılık getirmiş, hatta Ali Kuşçu’nun derslerini ilim adamları dahi takip etmişlerdir.

Doğru Cevap: A

Osmanlı düşüncesinde ilmi performansın azalmasında;

Yüksek mevkilere gelebilmek için ulemanın kendi içindeki rekabeti
Zındıklık ve mülhidlik isnadı
Osmanlıların Selçuklulardan miras olarak aldıkları bilginin siyasallaşması

seçeneklerinden hangisi doğrudan etkili olmuştur?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve III

II ve III

Açıklama:

Osmanlı düşüncesinde ilmi performansın azalmasının belki de en önemli sebeplerinden biri, Osmanlıların Selçuklulardan miras olarak aldıkları bilginin siyasallaşması meselesidir.
Osmanlı İmparatorluğu’nun merkeziyetçi yapısı, mesleğinde parlayan ve başarı gösteren ulemaya cazip bürokratik mevkiler sunuyordu. Yüksek mevkilere gelebilmek için ulema kendi içinde müthiş bir rekabete giriyor bu da onların ilmi performansını olumsuz yönde etkiliyordu.

Doğru Cevap: D

Soru 59

Gazali, yazdığı eserde yirmi konu ele almıştır. Üç konuda filozofları küfürle itham etmiştir. Bunlar; Alemin kıdemi, Allah’ın cüz’ileri bilmediği ve Cismanî haşrin inkârı konularıdır. Gazali’ye göre filozoflar bu üç konuda İslam’dan çıkmışlardır. Geri kalan on yedi konuda ise diğer bazı İslam fırkalarının görüşleri ile uygunluk içindedir.
Gazali'nin belirtilen metinde bahsedilen eseri aşağıdakilerden hangisidir?

Tahafut Al-Tahafut

Tehâfüt

Et-Tarîkatü’l-Muhammediyye ve Risale-i Birgivi

Daire-i Adliye

Medinetü’l Fazıla

Açıklama:

Gazali, Tehâfüt adlı eserde yirmi konu ele almıştır. Üç konuda filozofları küfürle itham etmiştir. Bunlar; Alemin kıdemi, Allah’ın cüz’ileri bilmediği ve Cismanî haşrin inkârı konularıdır. Gazali’ye göre filozoflar bu üç konuda İslam’dan çıkmışlardır. Geri kalan on yedi konuda ise diğer bazı İslam fırkalarının görüşleri ile uygunluk içindedir. Gazali’den yaklaşık yüzyıl sonra yani 12. yüzyılda, Endülüs’te İbn Rüşt (1126-1198) Gazali’nin filozoflara yönelik eleştirisine cevap olarak Ta-hafut Al-Tahafut adlı eseri yazmıştır

Doğru Cevap: B

Soru 60

Kınalızâde Ahlâk-ı Alâî adlı eserini kaç yılında kaleme almıştır?

1553

1558

1562

1564

1572

Açıklama:

Kınalızâde, 1564 yılında Şam’daki kadılık vazifesi sırasında kaleme aldığı Ahlâk-ı Alâî eserinin sonunda formülleştirdiği Daire-i Adliye, teorik olan ile geleneksel olanın nasıl bir uyum içinde formülleştirildiğine iyi bir örnek teşkil etmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 61

Acaibü’l Mahlûkat adlı kitabın yazarı aşağıdakilerden hangisidir?

Ahmet Bican

Molla Lütfi

Kâtip Çelebi

Ebussuud Efendi

Zekeriya el Kazvini

Açıklama:

Zekeriya el Kazvini’nin Acaibü’l Mahlûkat adlı kitabı 1436 senesinde Rükneddin Ahmet tarafından Türkçe’ye çevrilmiş.

Doğru Cevap: E

Soru 62

Acaibü’l Mahlûkat adlı kitap kaç yılında Türkçeye çevrilmiştir?

1423

1436

1452

1526

1572

Açıklama:

Zekeriya el Kazvini’nin Acaibü’l Mahlûkat adlı kitabı 1436 senesinde Rükneddin Ahmet tarafından Türkçe’ye çevrilmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 63

Anadolu-Semerkant adlı okulun gerçek anlamda ilk temsilcisi sayılan kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Ali Kuşçu

Molla Lütfi

Mirim Çelebi

Kâtip Çelebi

Ebussuud Efendi

Açıklama:

Tarih ve edebiyat alanlarında da söz sahibi olan Mîrim Çelebi, ilmî zihniyet itibariyle dedeleri Kadızâde-i Rûmî ile Ali Kuşçu temsilcisi oldukları Semerkant matematik-astronomi okulunun çizgisini takip etmekle birlikte kendilerine has yorumlar getirmeyi de ihmal etmediler. Mirim Çelebi Anadolu-Semerkant okulu olarak adlandıracağımız okulun gerçek anlamda ilk temsilcisidir. Anadolu ve Semerkant birikimi Mirim Çelebi’nin yetiştirdiği öğrencileri ile varlığını devam ettirdi.

Doğru Cevap: C

Soru 64

Ali Kuşçu’nun bilmece tarzında sorduğu bir geometri sorusuna cevap olarak Risâle fi’zzâviyeti’l-ḥâdde iẕâ füriżat ḥareketü eḥadi ḍılʿayhâ taḥṣulü zâviye münferice adlı eseri yazan aşağıdakilerden hangisidir?

Hızır Bey

Sinan Paşa

Kâtip Çelebi

Molla Yegân

Ebussuud Efendi

Açıklama:

Ali Kuşçu’nun öğrencilerinden Sinan Paşa olarak bilinen Sinâneddin Yûsuf (ö.1486), Fâtih’in huzurunda Ali Kuşçu’nun bilmece tarzında sorduğu bir geometri sorusuna cevap olarak Risâle fi’zzâviyeti’l-ḥâdde iẕâ füriżat ḥareketü eḥadi ḍılʿayhâ taḥṣulü zâviye münferice adıyla bir eser yazmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 65

Yusuf Has Hacib’in İslamiyet sonrası Türk ideal devlet anlayışını ele aldığı eserinin adı aşağıdakilerden hangisidir?

Ahlâk-ı Celâlî

Miftâḥu’l-ḥisâb

Kutadgu Bilig

Dürr-i Meknun

Tahafut Al-Tahafut

Açıklama:

Yusuf Has Hacib, Kutadgu Bilig de İslamiyet sonrası Türk ideal devlet anlayışını ele aldı. Bu yapıt, Uygur harfleri ile Türkçe olarak yazılan
ve Türk dilinin kitap haline gelmiş abidevi eseridir. Siyasetname tarzının ilk örneği olan eser uzun bir dönem yöneticilerin başucu kitabı olarak okunmuştur. Türk İslam algısı ve kültürel kodlarının en temel metinlerinden biri olan Kutadgu Bilig, Karahanlı Tabgaç Buğra Han adına yazılmıştır. 1072- 1074 arasında yazılan bu eserde (b. 2057, 2958, 2059) Daire-i Adliye’ye ait ifadeler vardır (Köseoğlu, 1995: 12).

Doğru Cevap: C

Soru 66

Harname isimli eserinde “Ey zaman, yazıklar olsun alçaklar yükseklere çıktı, şerefli insanlar aşağılara indi.” (Gökyay,1995:39) diyerek sadece muhteris ulemayı değil, siyasal iktidarı da mizahi bir dille eleştiren yazar aşağıdakilerden hangisidir?

Kadızâde-i Rûmî

Kâtip Çelebi

Molla Lütfi

Ebussuud Efendi

Molla Yegân

Açıklama:

Molla Lütfi, Harname isimli eserinde “Ey zaman, yazıklar olsun alçaklar yükseklere çıktı, şerefli insanlar aşağılara indi.” (Gökyay,1995:39) diyerek sadece muhteris ulemayı değil, siyasal iktidarı da mizahi bir dille eleştirmekten geri durmadı.

Doğru Cevap: C

Soru 67

Birgivî Mehmed Efendi “et-Tarîkatü’l-Muhammediyye ve Risale-i Birgivi” isimli eserlerini kaç yılında kaleme almıştır?

1556

1564

1573

1576

1588

Açıklama:

Selefiyeci yaklaşımın Osmanlı topraklarında uç vermesinde Birgivî Mehmed Efendi’nin 1564 yılında kaleme aldığı “et-Tarîkatü’l-Muhammediyye ve Risale-i Birgivi” isimli eserleri etkili olmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 68

Antropomorfik teorinin ayrıntılı bir şekilde yorumlandığı Medinetü’l Fazıla isimli kitabın yazarı aşağıdakilerden hangisidir?

Platon

Aristo

İbn Sina

Farabi

Nasîrüddin Tûsî

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Aşağıdaki isimlerden hangisi Sefirler ve Reisilküttaplar çağına dahil edilemez?

Mustafa Reşit Paşa

Mahmut Raif Efendi

Ebubekir Ratıp Efendi

İbrahim Müteferrika

Yirmisekiz Mehmet Çelebi

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 9

Aşağıdaki isimlerden hangisi münevverler çağı içerisine dahil edilemez?

Münif Paşa

Fuat Paşa

Hayrullah Efendi

Mustafa Reşit

Ahmet Resmi

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Aşağıdaki seçeneklerden hangisi Kâtip Çelebi’nin de içinde bulunduğu Çelebiler Çağı'na dahil olarak yer alır?

Mustafa Reşit Paşa

Ziya Paşa

Namık Kemal

Enver Paşa

İbrahim Müteferrika

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 16

Viyana ve Berlin elçiliklerinde bulunmuş olan ......... ........ ........., “Hulasatü’l İtibar” adlı kitabında ısrarla askerî alanda yapılması gereken yeniliklerle birlikte barışın Osmanlı devletinin bekası için önemine dikkat çeker.
Yukarıdaki cümleyi aşağıdaki seçeneklerden hangisi doğru şekilde tamamlar?

Ebubekir Ratib Efendi

Yirmisekiz Çelebi Mehmed

Yusuf Agah Efendi

Ahmet Resmi Efendi

Mahmud Raif Efendi

Açıklama:

Viyana ve Berlin elçiliklerinde bulunmuş olan Ahmet Resmi Efendi, “Hulasatü’l İtibar” adlı kitabında ısrarla askerî alanda yapılması gereken yeniliklerle birlikte barışın Osmanlı devletinin bekası için önemine dikkat çeker.

Doğru Cevap: D

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi Viyana elçiliği sırasında gözlemlerini “Avrupa Ahvaline Dair Risale” adlı eserinde ifade etmiştir?

Ebubekir Ratib Efendi

Mahmud Raif Efendi

Sadık Rıfat Paşa

Ahmet Azmi

Ahmed Resmi

Açıklama:

Sefirler çağının son halkası kuşkusuz Sadık Rıfat Paşa’dır. Kalemiyenin parlak
bir üyesi olarak Viyana elçiliği sırasında gözlemlerini “Avrupa Ahvaline Dair Risale” de ifade etti.

Doğru Cevap: C

Soru 18

İlk matbanın kurucusu aşağıdakilerden hangisidir?

Kâtip Çelebi

İbrahim Müteferrika

Mustafa Reşit

Namık Kemal

Ziya Paşa

Açıklama:

İlk matbaanın kurucusu İbrahim Müteferrika'dır.

Doğru Cevap: B

Soru 19

............. ............. ........., 1798 yılında Divan’a sunduğu “Muvâzene-i Politikiye” isimli lâyihada Voltaire ve Rousseau gibi aydınlanma düşünürlerinden bahsetmekle kalmaz aynı zaman da Fransız İhtilali’nin Osmanlılar için açık bir tehdit olduğunu öne sürer.
Yukarıdaki cümleyi aşağıdaki seçeneklerden hangisi doğru şekilde tamamlar?

Reisülküttap Atıf Efendi

Yirmisekiz Mehmet Çelebi

Ahmet Resmi Efendi

Ebubekir Ratib Efendi

Lagari Hasan Çelebi

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 20

Siyasi (meşruiyet) kriz
Ekonomik kriz
Sosyal kriz

Yukarıdakilerden hangisi/hangileri Osmanlı Devleti'nin 17. yüzyıla girerken karşı karşıya geldiği sorunlar arasındadır?

Yalnız I

I-II

I-III

II-III

I-II-III

Açıklama:

Osmanlı Devleti 17. yüzyıla girerken üç önemli sorunla karşı karşıya kaldı. Bunlar siyasi (meşruiyet) krizi, ekonomik kriz ve epistemik krizdir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi ilk defa isyancılar arasında devletin Osmanlı hanedanı tarafından idaresi meselesinin tartışıldığı isyandır?

Edirne Vakası

Celali İsyanları

Atmeydanı Vakası

Çınar Vakası

Banat İsyanı

Açıklama:

Edirne Vakası sırasında ilk defa Âl-i Osman’a alternatif teşkil edebilecek yeni saltanat arayışları görüldü. İsyancılar arasında devletin Osmanlı hanedanı tarafından idaresi meselesi tartışıldı. Onların yerini alması bakımından Kırım Hanedanı ve hatta Sokullu’nun to- runları İbrahim Hanzadeler gibi başka güçlü aileler öne sürüldü. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi klasik dönemin son, arayış döneminin ilk ismi olarak anılmaktadır?

Kuyucaklızâde Mehmed Âtıf Efendi

Gelenbevî İsmâil Efendi

Darendeli Mehmed Efendi

Müneccimbaşı Ahmed Dede

Hezarfen Hüseyin Çelebi

Açıklama:

1631 senesinde doğan meşhur tarihçi ve düşünür Müneccimbaşı Ahmed Dede klasik dönemin son, arayış döneminin ilk ismi olarak dikkat çeker. Kendisi, Osmanlı ilim zihniyetinde merkezî konumda bulunan kelâmî tabiat felsefesiyle bu felsefenin rakibi durumunda bulunan ve eleştirel sebeplerle dikkate alınan İbn Sînâcı doğa felsefesini bir kenara bırakarak, sayı kavramı eksenli (adedî) Pisagorcu teoloji, kozmoloji ve dolayısıyla tabiat felsefesine yöneldi. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi İmparatorluğu askerî bir imparatorluktan bürokratik -parlamenter- monarşiye dönüştürmek için çabalayanların kişilerin çağına verilen addır?

Dedeler Çağı

Çelebiler Çağı

Sefirler Çağı

Reîsülküttâplar Çağı

Münevverler Çağı

Açıklama:

Münevverler (Aydınlar) Çağı”nda Tercüme Odasında yetişmiş başta Mustafa Reşit, Âli ve Fuat Paşalar, Münif Paşa, Hayrullah Efendi, Şinasi, Namık Kemal, Ziya Paşa vd. İmparatorluğu askerî bir imparatorluktan bürokratik -parlamenter- monarşiye dönüştürmek için çabaladılar. Bu söz konusu kuşakların yazın dünyasının ortak teması imparatorluğu kurtarmak ve dönüştürmektir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 24

Aşağıdakilerden hangisi “Mîzânü’l- hakk’ta” dinle hayat arasında sağlıklı bir ilişki kurmanın ancak ilim yoluyla olabileceğini belirten kişidir?

Ebubekir Ratıp Efendi

Kâtip Çelebi

Hezarfen Hüseyin Çelebi

Reîsülküttâp Atıf Efendi

Yirmisekiz Çelebi Mehmed

Açıklama:

İlmin toplumsal hayatın devamı açısından ne kadar önemli olduğunu vurgulayan Kâtip Çelebi, “Mîzânü’l- hakk’ta” dinle hayat arasında sağlıklı bir ilişki kurmanın ancak ilim yoluyla olabileceğini belirtir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 25

Aşağıdakilerden hangisi Nizam-ı Cedit terimini ilk kullanan yazardır?

Sadık Rıfat Paşa

Reîsülküttâp Atıf Efendi

İbrahim Müteferrika

Kâtip Çelebi

Yirmisekiz Çelebi Mehmed

Açıklama:

İbrahim Müteferrika, Nizam-ı Cedit terimini ilk kullanan yazardır. Bu yönüyle değişmez düzen (nizam) karşısında ilk defa yeni düzen anlayışını dile getirir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 26

Aşağıdakilerden hangisi eserleri, yetiştirdiği öğrenciler, yaptığı görevler ve özellikle felsefe-mantık alanında Aristo’nun bazı eserlerini Grekçeden Arapçaya çevirip şerh etmesi ile tanınan Lale devri'nin önemli ilim ve fikir insanıdır?

Yanyalı Esat Efendi

Reisülküttap Atıf Efendi

Ahmet Resmi Efendi

Ebubekir Ratib Efendi

İbrâhim Kâmi

Açıklama:

Lâle Devri’nin en önemli ilim ve fikir insanlarından biri Yanyalı Esat Efendi’dir. Eserleri, yetiştirdiği öğrenciler, yaptığı görevler ve özellikle felsefe-mantık alanında Aristo’nun bazı eserlerini Grekçeden Arapçaya çevirip şerh etmesi ile tanınır. Yanyalı Esat Efendi bilgi ve birikimiyle ulemâ ve devlet adamlarının takdirini kazandı. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 27

Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı’nın ilk daimî elçisi Yusuf Agah Efendi’nin sır kâtibi olarak 1793 yılında Londra’ya gidip orada dört yıla yakın görev yapan ve bu görevi sırasında edindiği izlenimleri Fransızca olarak kaleme alan kişidir?

Yanyalı Esat Efendi

Yirmisekiz Çelebi Mehmed

Ebubekir Ratib Efendi

Ahmet Resmi Efendi

Mahmud Raif Efendi

Açıklama:

Mahmud Raif Efendi, Osmanlı’nın ilk daimî elçisi Yusuf Agah Efendi’nin sır kâtibi olarak 1793 yılında Londra’ya gidip orada dört yıla yakın görev yaptı. Bu görevi sırasında edindiği izlenimleri Fransızca olarak kaleme aldı. Eser, güçlü İngiliz donanması, İngiltere’nin maliyesi, ticareti, polis teşkilatı, mahkemeleri ve jüri sistemi, İngiliz halkının durumu, şehirlerin düzeni, Londra’da bulunan hastane, cezaevi, yetimhane ve mektep gibi bazı müesseselerin işleyiş tarzları, ulaşım ve posta hizmetleri, fabrika ve imalathaneler ve İngiliz Anayasası ile Parlamentosu hakkında bilgi verir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 28

Teknik bilgi yanında opera ve tiyatro gibi kültürel konulara da ağırlık verir.
Onun Sefâretnâmesi diğerlerinden farklıdır.
Avrupa’yı farklı kültür ve yeni tekniklerle kurulmuş, Osmanlı’dan bambaşka bir dünya olarak gözlemler.
Avrupa'daki yeniliklerin Osmanlı ülkesine girmesini onaylamaz.

Yukarıdakilerden hangisi Yirmisekiz Çelebi Mehmed'in Sefâretnâmesi ile ilgili doğru bilgiler içerir?

I-II-III

I-II-IV

I-III-IV

II-III-IV

I-II-III-IV

Açıklama:

Yirmisekiz Çelebi Mehmed, Sefâretnâmesi’nde teknik bilgi yanında opera ve tiyatro gibi kültürel konulara da ağırlık verir. Bu durum onun Sefâretnâmesini diğerlerinden farklı kılar. Avrupa’yı farklı kültür ve yeni tekniklerle kurulmuş, Osmanlı’dan bambaşka bir dünya olarak gözlemler. Kendisi bu yeniliklerden bahsetmekle kalmaz bunları Osmanlı ülkesine taşımak da ister. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 29

Aşağıdakilerden hangisi Sefirler ve Reîsülküttâplar çağının temsilcileri arasında yer almaz?

Ebubekir Ratıp Efendi

Mahmut Raif Efendi

Sadık Rıfat Paşa

Mustafa Reşit Paşa

Ziya Paşa

Açıklama:

"Sefirler ve Reîsülküttâplar Çağı”; Yirmisekiz Çelebi Mehmed ile başlayan bu çağ içinde Ahmet Resmi, Ebubekir Ratıp Efendi, Reîsülküttâp Atıf Efendi, Mahmut Raif Efendi, Sadık Rıfat Paşa ve Mustafa Reşit Paşa yer alır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 30

Osmanlı Devleti'nin 17. yüzyıla girerken yaşadığı krizlerle ilişkili olarak aşağıdakilerin hangisi söylenemez?

Meşruiyet krizinde Padişah II.Osman’ın katledilmesi başat bir rol oynamıştır.

Ulema ve Seyfiye’nin zaman içinde ittifak kurmaları krizlerin doğmasında önemli bir etken olmuştur.

II. Osman’ın katledilişi Osmanlı hanedanında travmatik bir etki yapmıştır.

II. Osman'ın katledilişiyle Osmanlı sultanlarının
kutsaldan sıradan insana geçişinin kapısı aralanmıştır.

Krizler merkezi idarenin gücünün artırmak için Batı'ya yönelmesine yol açmıştır.

Açıklama:

17. yüzyıldaki siyasi (meşruiyet) krizi Osmanlı egemenlik anlayışını zorlamıştır. Yeniçeriler, II.Osman’ı katlettiğinde dokunulmaz sultan imgesini de yıkmışlardır. II. Osman’ın katlinde yeniçeri ile ittifak içinde olan ulemanın hanedan nezdinde konumu tartışılır hâle gelmiş, sultanın kendine sadık yeni ordu arayışları, Osmanlı modernleşmesinin
seyrini belirlemiştir. Bir tarafta kendi varlığını tehlikeye sokan ordu ve diğer tarafta ordu ile ittifak içinde bulunan ulema, sultanın baş etmesi gereken
güç odakları halini almıştı. Sultanın kalemiyeyi merkeze alıp devleti modern anlamda bürokratik devlete dönüştürme isteği, kuşkusuz sözünü ettiğimiz isyan ve ihtilallerden bağımsız düşünülemez.
Krizler merkezi idarenin gücünün artırmak için ulema ve seyfiye sınıfına yaslanma yoluna gitmesine yol açmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 31

Aşağıdakilerin hangisi II. Mustafa'nın devlet yönetiminde söz sahibi olan Köprülüleri tasfiye etme çabalarının sonuçlarından biri değildir?

Padişah, bu olaydan sonra Edirne'de oturmayı tercih etmeye başlamıştır.

İlmiye mensuplarının başında bulunan Hocası Şeyhülislam Feyzullah
Efendi’yi yönetimde söz sahibi yapmıştır.

Şeyhülislam Feyzullah Efendi’nin devlet idaresindeki kayırmacı ve tahakkümcü yaklaşımı
1703 Edirne Vakası’nın ortaya çıkmasına yol açmıştır.

İktidar mücadelelerine İstanbul halkı ve askerî devlet erkânı da dâhil olmuştur.

Köprülülerin uzun uğraşları neticesinde 1703’te III. Ahmed tahta çıkarılmıştır.

Açıklama:

Şeyhülislam Feyzullah Efendi’nin devlet idaresindeki kayırmacı ve tahakkümcü yaklaşımı
yeni bir mücadeleye ve 1703 Edirne Vakası’nın ortaya çıkmasına yol açmıştır. Bu mücadeleye İstanbul halkı, sivil ve askerî devlet erkânı da dâhil olmuştur. Meydana gelen mücadelede II. Mustafa, babası IV. Mehmed gibi tahttan indirilmiş, Şeyhülislam Feyzullah Efendi hayatını kaybetmiştir. Köprülülerin uzun uğraşları neticesinde 1703’te III. Ahmed tahta çıkarılmıştır. Bundan sonra Edirne'de oturmayı tercih ettikleri söylenemez.
Padişah, bu olaydan sonra Edirne'de oturmayı tercih etmeye başlamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 32

Aşağıdakilerden hangisi Kadızade Mehmet Efendi için söylenemez?

Birgivi okulunun düşüncelerinin devlet nazarında bir karşılık bulmasını sağlamıştır.

Güzel söz söylemesi ve halkı cezb ve celb etmesiyle saray ve padişaha kendini kabul ettirmiştir.

Devlet idarecilerinin istediği tarzda vaazlar vermemesi devlet erkânının ve halkın hoşuna gitmemiştir.

Kadızâde Mehmed Efendi, İbni Teymiyye’nin ve Birgivî Mehmed Efendi’nin görüşlerinin üzerine bir şey ekleyememiştir.

Ezan, mevlid ve Kur’an’ın makamlı okunması, türbe ve kabir ziyareti, tütün ve sigara içilmesi konularının hepsinin haram olduğunu belirtmiştir.

Açıklama:

Kadızâde Mehmed Efendi’nin devlet idarecilerinin istediği tarzda vaazlar vermesi devlet erkânının hoşuna gitmiş ve Osmanlı tarihine hoca nüfuzu olarak geçen bu
husus halk arasında ciddi oranda huzursuzluk artışına sebep olmuştur.
Devlet idarecilerinin istediği tarzda vaazlar vermemesi devlet erkânının ve halkın hoşuna gitmemiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 33

Aşağıdakilerden hangisi Kadızâdelilerin Padişah IV. Murat ve ve genel olarak yönetim üzerinde etkilerinden biri değildir?

IV. Murad 1633’te Cibali’de çıkan bir yangın sonrası Kadızâde Mehmed Efendi’nin etkisiyle İstanbul’daki bütün kahvehaneleri yıktırmıştır.

Kadızadeliler, Köprülü Mehmed Paşa'yı etkileyerek benimsemedikleri tarikatların gücünü kırmaya çalışmışlardır.

IV. Murat, Kadızâde Mehmed Efendi’nin etkisiyle tütün içmeyi yasaklamış, uymayanları katlettirmiştir.

Kadızâdeliler tarikat ve tasavvufa bütünüyle karşı çıkmışlardır.

Kadızadeliler, insanın imanını tehlikeye soktuğu gerekçesiyle aklî ve felsefi bilimlerine de karşı çıkıp bunlarla uğraşanları Müslüman saymamışlardır.

Açıklama:

Köprülü Mehmed Paşa, devrin âlimlerini Fatih Camii’nde toplayarak Kadızâdeliler hakkındaki fikirlerini sormuş ve daha sonra Padişahtan Kadızâdelilerin katli için ferman almıştır. Bu ceza sürgüne çevrilmiş, Üstüvânî, Türk Ahmed ve Divâne Mustafa Kıbrıs’a sürülmüş, böylece hareketin ikinci safhası sona ermişti
Kadızadeliler, Köprülü Mehmed Paşa'yı etkileyerek benimsemedikleri tarikatların gücünü kırmaya çalışmışlardır.

Doğru Cevap: B

Sultanların dokunulmaz imgesini yıkan olayda Yeniçeriler tarafından katledilen padişah aşağıdakilerden hangisidir?

III. Selim

II. Osman

V. Ahmed

III. Murad

Abdülaziz

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 41

Şeyhülislam Feyzullah Efendi'nin hayatını kaybettiği ve tarihe Edirne Vakası olarak geçen olayda tahttan indirilen padişah aşağıdakilerden hangisidir?

IV. Mehmed

II. Osman

V. Ahmed

Abdülhamid

II. Mustafa

Açıklama:

17. yüzyılın sonu ile 18. yüzyıl başlarında Osmanlı kurumsal yapısı içerisinde
sert iktidar mücadeleleri yaşanmıştır. II. Mustafa, devlet yönetiminde söz sahibi olan Köprülüleri tasfiye etmek için ilmiye mensuplarının başında bulunan Hocası Şeyhülislam Feyzullah Efendi’yi yönetimde söz sahibi hâline getirmiştir. Şeyhülislam Feyzullah Efendi’nin devlet idaresindeki kayırmacı ve tahakkümcü yaklaşımı ise yeni bir mücadeleye ve 1703 Edirne Vakası’nın ortaya çıkmasına yol açmıştır. Bu mücadeleye
İstanbul halkı, sivil ve askerî devlet erkânı da dâhil olmuştur. Meydana gelen mücadelede II. Mustafa, babası IV. Mehmed gibi tahttan indirilmiş, Şeyhülislam Feyzullah Efendi hayatını kaybetmiştir. Köprülülerin uzun uğraşları neticesinde 1703’te III. Ahmed tahta çıkarılmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 42

Osmanlı dini düşüncesine hakim olan Fahr-i Râzî Mektebi'ne karşı bir tepki hareketi olarak çıkan ve bu yeni mektebe adını veren ünlü ulema aşağıdakilerden hangisidir?

İbni Teymiyye

Kadızâde Mehmed Efendi

Birgivî Mehmed Efendi

Bahâî Mehmed Efend

Vânî Mehmed Efend

Açıklama:

Birgivî Mehmet Efendi’nin etkilendiği İbni Teymiyye Mektebi’nin önemli bir etkisi vardır. İbni Teymiyye Mektebi, Osmanlı dinî düşüncesine hâkim olan Fahr-i Râzî Mektebi’ne karşı bir tepki hareketi olarak ortaya çıkmıştır. Mektep adını 1328 yılında hapiste ölmüş olan İbni Teymiyye’den alır. İbni Teymiyye özellikle Osmanlı taşra uleması ve cami vaizleri arasında taraftar bulmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 43

IV. Murad'a içinde bulunulan zor durumdan çıkılması için çözüm olarak sunduğu Tacu’r-Resâil fi Minâhici’l-Vesâil risalesiyle bilinen saraya yakın alim aşağıdakilerden hangisidir?

İbni Teymiyye

Kadızâde Mehmed Efend

Birgivî Mehmed Efend

Bahâî Mehmed Efendi

Vânî Mehmed Efend

Açıklama:

Kadızâde Mehmed Efendi ise 1582’de Balıkesir’de doğmuştur. Fatih ve daha sonra da Ayasofya Camii’ne vaiz olmuştur. Güzel söz söylemesi ve halkı cezb ve celb etmesini bilmesi sebebiyle az zamanda meşhur olmuş ve önce saray adamlarına ve daha sonra Padişaha kendisini kabul ettirmiştir. Kadızâde Mehmed Efendi devrin siyasi ve sosyal
bunalımlarını işaretle bütün sıkıntıların şer’-i şerîfe aykırı hareketlerden ileri geldiğini belirterek tarikatlara cephe almıştır. IV. Murad cemiyet hayatını düzeltmek istediğinde, kahvehaneleri ve tütünü yasaklamış; bu sert tedbirleri alması konusunda IV. Murad’a destek veren tek zümre de Kadızâdeliler olmuştur (Zilfi, 1999: 65-79). Kadızâde Mehmed Efendi’nin devlet idarecilerinin istediği tarzda vaazlar vermesi devlet erkânının hoşuna gitmiş ve Osmanlı tarihine hoca nüfuzu olarak geçen bu husus halk arasında ciddi oranda huzursuzluk artışına sebep olmuştur. Kadızâde Mehmed Efendi 17. yüzyılın giderek ağırlaşan iktisadi, içtimai ve siyasi şartlarından bir kurtuluş reçetesi olarak IV.
Murad’a “Tacu’r-Resâil fi Minâhici’l-Vesâil” adında bir risale sunmuştur. Aslında bu risale İbni Teymiyye’nin “es-Siyasetü’ş-şer’iyye” adlı risalesinin bir çevirisidir.

Doğru Cevap: B

Soru 44

Aralarında Yirmi Sekiz Çelebi Mehmed, Ahmet Resmi ve Mahmut Raif Efendi gibi isimlerin bulunduğu katipler çağı aşağıdakilerden hangisidir?

Çelebiler Çağı

Kadızadeler Çağı

Sefirler ve Reîsülküttâplar Çağı

Münevverler Çağı

Aydınlar Çağı

Açıklama:

İmparatorluğu askerî bir imparatorluktan bürokratik bir devlete dönüştürmek isteyen kâtip sınıfını üç kuşak ve çağ üzerinden okumak mümkündür.“Sefirler ve Reîsülküttâplar Çağı”: Yirmisekiz Çelebi Mehmed ile başlayan bu çağ içinde Ahmet Resmi, Ebubekir Ratıp Efendi, Reîsülküttâp Atıf Efendi, Mahmut Raif Efendi, Sadık Rıfat Paşa ve Mustafa Reşit Paşa yer alır.

Doğru Cevap: C

Soru 45

Aşağıdakilerden hangisi Münevverler (Aydınlar) Çağı'na dahil olan isimlerden birisi değildir?

Ebubekir Ratıp Efendi

Mustafa Reşit Paşa

Şinasi

Ziya Paşa

Namık Kemal

Açıklama:

İmparatorluğu askerî bir imparatorluktan bürokratik bir devlete dönüştürmek isteyen kâtip sınıfını üç kuşak ve çağ üzerinden okumak mümkündür.“Münevverler (Aydınlar) Çağı”: Tercüme Odasında yetişmiş başta Mustafa Reşit, Âli ve Fuat Paşalar, Münif Paşa, Hayrullah Efendi, Şinasi, Namık Kemal, Ziya Paşa vd. İmparatorluğu askerî bir imparatorluktan bürokratik -parlamenter- monarşiye dönüştürmek için çabaladılar. Bu söz konusu kuşakların yazın dünyasının ortak teması imparatorluğu kurtarmak ve dönüştürmektir. Bu dönüşümde kendilerine tuttukları ayna
Avrupa’dır. Ebubekir Ratıp Efendi bu isimlerden değildir.

Doğru Cevap: A

Soru 46

Tarih-i Düvel-i Rumiyye isimli ilk Yunan ve Roma tarihi kitabını Osmanlı'da yayınlayan isim aşağıdakilerden hangisidir?

Ahmet Resmi

İbrahim Müteferrika

Evliya Çelebi

Kâtip Çelebi

Hezarfen Hüseyin Çeleb

Açıklama:

Hezarfen Hüseyin Çelebi, Avrupalıların tanıdığı bir dünya tarihçisidir. Hüseyin Çelebi Latince ve Yunanca biliyordu ve yazdığı “Tarih-i Düvel-i Rumiyye” isimli tarih kitabı bizde Eski Yunan ve Roma’dan bahseden ilk tarih kitabı olarak biliniyordu. İlk defa Yunan ve Roma tarihiyle Kâtip Çelebi, “İrşad-ül Hayaran Fi’t- Tarihi’l-Yunan ve’r Rum ve’n Nasara” adındaki eserinde meşgul olmuştur.

Doğru Cevap: E

Soru 47

Nizam- Cedit kavramını ilk defa kullanan ve matbaayı Osmanlı'ya getiren isim aşağıdakilerden hangisidir?

Katip Çelebi

Yirmisekiz Çelebi Mehmed

İbrahim Müteferrika

Şinasi

Mustafa Reşit Paşa

Açıklama:

Aynı zamanda ilk matbaayı da kuran İbrahim Müteferrika, Nizam-ı Cedit terimini ilk kullanan yazardır. Bu yönüyle değişmez düzen (nizam) karşısında ilk defa yeni düzen anlayışını dile getirir. Kâtip Çelebi’nin 17. yüzyılda dile getiremediği yeni kavramı yani yeni düzen anlayışını onun izinden giden Müteferrika 18. yüzyılda dile getirebilmiştir. Müteferrika, tehdit olmaktan çıkan, yenilgilerle tanışan Osmanlı’yı yeniden eski günlerine döndürmenin çarelerini arama noktasında Avrupa’nın askeri düzeni ve ilmi başarılarını model olarak görür.

Doğru Cevap: C

Soru 48

Fransa'ya elçi olarak da atanan ve orada kaldığı süre boyunca ilmi ve teknik konularda tespitler bulunarak edindiği deneyimleri Sefâretnâme isimli eserinde toplayan isim aşağıdakilerden hangisidir?

Yirmisekiz Çelebi Mehmed

İbrahim Müteferrika

Katip Çelebi

Ahmet Resmi

Mahmut Raif Efendi

Açıklama:

Yirmisekiz Çelebi Mehmed, 1720’de Fransa’ya elçi olarak gönderildiğinde ilk yaptığı işlerden birinin matbaa ile ilgilenmek olduğu bilinmektedir. Yirmisekiz Çelebi Mehmed Paris gözlemlerini anlattığı Sefâretnâmesinde önemle üzerinde durduğu konu, bilim ve tekniktir. Geçtiği kanallar, köprüler, viyadükler Yirmisekiz Çelebi Mehmed’in ilgisini
çeker. Avrupa’nın bambaşka bir dünyayı teknikle kurduğunu fark eder. Yirmisekiz Çelebi Mehmed, kişisel olarak da teknik şeylere karşı oldukça ilgilidir. Gelgit olayı, sümbül ve menekşelerin vaktinden önce açması, Türkiye’de bilinmeyen bitkiler ve hayvanlar, Çelebi’nin okuyucusu ile paylaşmak istediği konulardır. Sefirlerin, Yirmisekiz Çelebi Mehmed gibi teknik ve mühendislik konulara merakı üzerinde önemle durulması gerekir. Yirmisekiz Çelebi Mehmed, bilim ve tekniğe dair daha çok somut örneklerden hareketle, köprüler, kanallar ve rasathane gibi teknik Avrupa’yı müşahede eder. Yirmisekiz Çelebi Mehmed, Sefâretnâmesi’nde teknik bilgi yanında opera ve tiyatro gibi kültürel konulara da ağırlık verir.

Doğru Cevap: A

Soru 49

Muvâzene-i Politikiye isimli kitabında Voltaire ve Rousseau'dan bahseden ayrıca Fransız İhtilali'ni Osmanlı için bir tehdit olarak gören isim aşağıdakilerden hangisidir?

İbrahim Müteferrika

Yirmisekiz Çelebi Mehmed

Esad Efendi

Ahmet Resmi Efendi

Reisülküttap Atıf Efendi

Açıklama:

Reisülküttap Atıf Efendi, 1798 yılında Divan’a sunduğu “Muvâzene-i Politikiye” isimli lâyihada Voltaire ve Rousseau gibi aydınlanma düşünürlerinden bahsetmekle kalmaz
aynı zaman da Fransız İhtilali’nin Osmanlılar için açık bir tehdit olduğunu öne sürer. İhtilal bildirgesinden hareketle Osmanlı ülkesinde pek çok yerin işgal edileceği öngörüsünde bulunur.

Doğru Cevap: E

Soru 50

Osmanlı Devleti 17. yüzyıla girerken karşı karşıya kaldığı siyasi krize neden olan aşağıdakilerden hangi padişahın katledilmesidir?

ll. Osman

ll. Mustafa

lll. Murat

lll. Selim

lV. Murat

Açıklama:

Siyasi (meşruiyet) krizinde Padişah II.Osman’ın katledilmesi baş rol oynar.

Doğru Cevap: A

Aşağıdakilerden hangisi Kâtip Çelebi’nin de içinde bulunduğu “Çelebiler Çağı" na dahil edilemez?

Divâne Mustafa

Evliya Çelebi

Hezarfen Hüseyin Çelebi

Yirmisekiz Çelebi Mehmed

İbrahim
Müteferrika

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 67

Aşağıdakilerden hangisi, “Sefirler ve Reîsülküttâplar Çağı” içersinde yer almaz?

Yirmisekiz Çelebi Mehmed

Katip Çelebi

Ahmet Resmi

Ebubekir Ratıp Efendi

Mahmut Raif Efendi

Açıklama:

“Sefirler ve Reîsülküttâplar Çağı”: Yirmisekiz Çelebi Mehmed ile başlayan bu çağ içinde Ahmet Resmi, Ebubekir Ratıp Efendi, Reîsülküttâp Atıf Efendi, Mahmut Raif Efendi, Sadık Rıfat Paşa ve Mustafa Reşit Paşa yer alır.

Doğru Cevap: B

Soru 68

Aşağıdakilerden hangisi, Osmanlı İmparatorluğunu askerî bir imparatorluktan
bürokratik -parlamenter- monarşiye dönüştürmek için çabalayanlardan birisi değildir?

Mustafa Reşit Paşa

Münif Paşa

Namık Kemal

Evliya Çelebi

Ziya Paşa

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 69

Müslümanları yaşadıkları gaflet uykusundan uyandırmak gibi bir misyonu
kendine ilke edinen çelebi aşağıdakilerden hangisidir?

Evliya Çelebi

Katip Çelebi

Hezarfen Hüseyin Çelebi

Yirmisekiz Çelebi Mehmed

İbrahim Müteferrika

Açıklama:

Kâtip Çelebi Müslümanları yaşadıkları gaflet uykusundan uyandırmak gibi bir misyonu kendine ilke edinmiştir.

Doğru Cevap: B

1720 yılında Fransa'ya elçi olarak gönderilen ve döndüğünde oradaki teknik gelişmelerden söz eden Sefâretnâme isimli eseri kaleme alan isim aşağıdakilerden hangisidir?

Kâtip Çelebi

Yirmisekiz Çelebi Mehmed

Hezarfen Hüseyin Çelebi

İbrahim Müteferrika

Ahmet Resmi

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 76

Nizam-ı Cedit terimini ilk kez kullanan ve matbaayı kuran kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Ahmet Resmi

Kâtip Çelebi

İbrahim Müteferrika

Namık Kemal

Şinasi

Açıklama:

İbrahim Müteferrika, Nizam-ı Cedit terimini ilk kullanan yazardır. Bu yönüyle değişmez düzen (nizam) karşısında ilk defa yeni düzen anlayışını dile getirir. Kâtip Çelebi’nin 17. yüzyılda dile getiremediği yeni kavramı yani yeni düzen anlayışını onun izinden giden Müteferrika 18. yüzyılda dile getirebilmiştir. Müteferrika, tehdit olmaktan çıkan,
yenilgilerle tanışan Osmanlı’yı yeniden eski günlerine döndürmenin çarelerini arama noktasında Avrupa’nın askeri düzeni ve ilmi başarılarını model olarak görür.

Doğru Cevap: C

Soru 77

Aristo'nun bazı eserleri de olmaz üzere çeşitli kitapları Grekçe'den Arapça'ya çevirerek bunları Osmanlı'ya kazandıran Lale Devri alimi aşağıdakilerden hangisidir?

Kâtip Çelebi

Reîsülküttâp Atıf Efendi

İbrahim Müteferrika

Yirmisekiz Çelebi Mehmed

Yanyalı Esat Efendi

Açıklama:

Lâle Devri’nin en önemli ilim ve fikir insanlarından biri Yanyalı Esat Efendi’dir. Eserleri, yetiştirdiği öğrenciler, yaptığı görevler ve özellikle felsefe-mantık alanında Aristo’nun bazı eserlerini Grekçeden Arapçaya çevirip şerh etmesi ile tanınır. Yanyalı Esat Efendi bilgi ve birikimiyle ulemâ ve devlet adamlarının takdirini kazandı. Arapça, Farsça
yanında Grekçe ve Latince de bilen Esad Efendi, 18. yüzyılın ilk çeyreğinde Sadrazam Damad İbrâhim Paşa’nın öncülüğünde başlatılan yenileşme hareketleri çerçevesinde Grekçeden tercüme yapan heyetin başkanlığına getirildi. Sadrazamın ve Şeyhülislâm Yenişehirli Abdullah Efendi’nin isteği üzerine Aristo’nun bazı eserleri ile Porphyrios’un
“Îsâgūcî” adlı eserini Arapçaya çevirdi.

Doğru Cevap: E

Soru 78

Voltaire ve Rousseau'dan söz eden ve Fransız İhtilali'ni Osmanlı için açık bir tehdit olarak gören Lale Devri alimi aşağıdakilerden hangisidir?

Reisülküttap Atıf Efendi

Ebubekir Ratib Efendi

Ahmet Resmi Efendi

Yanyalı Esat Efendi

Namık Kemal

Açıklama:

Reisülküttap Atıf Efendi, 1798 yılında Divan’a sunduğu “Muvâzene-i Politikiye”
isimli lâyihada Voltaire ve Rousseau gibi aydınlanma düşünürlerinden bahsetmekle kalmaz aynı zaman da Fransız İhtilali’nin Osmanlılar için açık bir tehdit olduğunu öne sürer. İhtilal bildirgesinden hareketle Osmanlı ülkesinde pek çok yerin işgal edileceği öngörüsünde bulunur.

Doğru Cevap: A

Soru 79

Avrupa Ahvaline Dair Risale isimli eserinde Viyana elçiliği sırasındaki gözlemlerini aktaran Osmanlı diplomatı aşağıdakilerden hangisidir?

Mustafa Reşit Paşa

Sadık Rıfat Paşa

Ziya Paşa

Münif Paşa

Reîsülküttâp Atıf Efendi

Açıklama:

Sadık Rıfat Paşa, Kalemiyenin parlak bir üyesi olarak Viyana elçiliği sırasında gözlemlerini “Avrupa Ahvaline Dair Risale” de ifade etti. Paşa’nın bu risalesi “Müntehabat-ı Âsâr” isimli kitabındaki yazılarının temelini teşkil eder. Paşa, Avrupa gözlemlerini devletin kurtuluşu için bir reçeteye dönüştürmeyi bilir.

Doğru Cevap: B

Soru 80

Edirne Vakası ile ilgili olarak biline siyasi krizde aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır?

Bu mücadeleye İstanbul halkı, hariç askerî devlet erkânı dâhil olmuştur.

İlk defa Âl-i Osman’a alternatif teşkil edebilecek yeni saltanat arayışları görüldü.

II. Mustafa, devlet yönetiminde söz sahibi olan Köprülüleri tasfiye etmek istemiştir.

II. Mustafa, Hocası Şeyhülislam Feyzullah Efendi’yi yönetimde söz sahibi yapmıştır.

Şeyhülislam Feyzullah Efendi’nin katli gerçekleşti.

Açıklama:

Doğru cevap A seçeneğidir. Sayfa 79’da KRİZ VE ARAYIŞLAR İÇİNDE OSMANLI DÜŞÜNCESİ ana konu başlığında ki açıklamalarda “Bu mücadeleye İstanbul halkı, sivil ve askerî devlet erkânı da dâhil olmuştur. Meydana gelen mücadelede II. Mustafa, babası IV. Mehmed gibi tahttan indirilmiş, Şeyhülislam Feyzullah Efendi hayatını kaybetmiştir.” açıklanmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 81

I.İbni Teymiyye Mektebi’nin düşüncelerinin devlet nazarında bir karşılık bulmasını sağlayan Kadızâde Mehmed Efendidir.
II.Kadızâde Mehmed Efendi 1582’de Balıkesir’de doğmuştur.
III. IV. Murad’a kahvehaneleri ve tütünü yasaklaması konusunda destek veren tek zümre de Kadızâdeliler olmuştur.
IV Kadızâdeliler tasavvufu külliyen reddetmemişler tasavvufun yalnızca saptırılmış yönlerini eleştirmiştir.
Osmanlıda ki Kadızâdeliler hareketi ile ilgili yukarıda verilen açıklamalardan hangisi ya da hangileri doğrudur?

I-II-III

II-III-IV

I-II-IV

I-III-IV

Yalnız II

Açıklama:

Doğru cevap A seçeneğidir. Sayfa 80’de KRİZ VE ARAYIŞLAR İÇİNDE OSMANLI DÜŞÜNCESİ ana konu başlığında ki açıklamalarda “Epistemik Kriz “alt başlıkta “Kadızâdeliler ile Sivasîler arasında yaşanan bu tartışma şeriat-tarikat çekişmesi olarak da yorumlanabilir. Kadızâdeliler, tarikat ve tasavvuf konusunda Birgivî Mehmed Efendi’den daha ileri gitmiş; Birgivî tasavvufun yalnızca saptırılmış yönlerini eleştirirken Kadızâdeliler tasavvufu külliyen reddetmişlerdir.” açıklanmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 82

I.Genel olarak Kadızâdelilerin Padişah IV. Murat üzerinde etkili olduğu görülür.
II.Kadızâdelilerin saray nüfuzu Çınar Vak’a’sına kadar sürmüştür.
III. Kadızâdeli vâizlerin hiçbiri resmi ulemâ hiyerarşisi içerisinde yer almamıştır
IV Kadızâdeliler 17. yüzyıla kadar da Osmanlı’da varlığını devam ettiren fikir ve düşünce geleneğini sürdürmüşlerdir.
Osmanlıda ki Kadızâdeliler hareketi ile ilgili yukarıda verilen açıklamalardan hangisi ya da hangileri doğrudur?

I-II-IV

II-III-IV

I-II-III

I-III-IV

Yalnız II

Açıklama:

Doğru cevap C seçeneğidir. Sayfa 82’de KRİZ VE ARAYIŞLAR İÇİNDE OSMANLI DÜŞÜNCESİ ana konu başlığında ki açıklamalarda “Epistemik Kriz “alt başlıkta “Kadızâdeliler hareketi, bir bütün olarak, İbn Teymiyye ve Birgivî ekolünün devamı olarak tekke-medrese ahengini alt üst etmiş, Türklerin, İslam’a giriş süreciyle başlayıp Selçuklu’ya ve Anadolu Beyliklerine taşınan, 17. yüzyıla kadar da Osmanlı’da varlığını devam ettiren fikir ve düşünce geleneğini yok saymıştır.” açıklanmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 83

Osmanlı düşünce sisteminde “Çelebiler Çağı” olarak bilinen kâtip sınıfı içinde aşağıdaki kişilerden hangisi yer alır?

Ahmet Resmi

Ebubekir Ratıp Efendi

Reîsülküttâp Atıf Efendi

İbrahim Müteferrika

Mahmut Raif Efendi

Açıklama:

Doğru cevap D seçeneğidir. Sayfa 84’te OSMANLI DÜŞÜNCESİNİN YENİ AKTÖRLERİ: KATİPLER ana konu başlığında ki açıklamalarda “Çelebiler Çağı”: Bu çağa başta Kâtip Çelebi, Evliya Çelebi, Hezarfen Hüseyin Çelebi, Yirmisekiz Çelebi Mehmed ve İbrahim Müteferrika’yı dâhil etmek mümkündür. “ Şeklinde açıklanmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 84

Osmanlı düşünce sisteminde “Münevverler (Aydınlar) Çağı” olarak bilinen kâtip sınıfı içinde aşağıdaki kişilerden hangisi yer alır?

Ahmet Resmi

Reîsülküttâp Atıf Efendi

Mustafa Reşit

Sadık Rıfat Paşa

Ebubekir Ratıp Efendi

Açıklama:

Doğru cevap C seçeneğidir. Sayfa 84’te OSMANLI DÜŞÜNCESİNİN YENİ AKTÖRLERİ: KATİPLER ana konu başlığında ki açıklamalarda “Münevverler (Aydınlar) Çağı”: Tercüme Odasında yetişmiş başta Mustafa Reşit, Âli ve Fuat Paşalar, Münif Paşa, Hayrullah Efendi, Şinasi, Namık Kemal, Ziya Paşa vd. İmparatorluğu askerî bir imparatorluktan bürokratik -parlamenter- monarşiye dönüştürmek için çabaladılar. Şeklinde açıklanmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 85

Çelebiler çağının ilk temsilcisi aşağıdakilerden hangisidir?

İbrahim Müteferrika

Yirmisekiz Çelebi Mehmed

Hezarfen Hüseyin Çelebi

Evliya Çelebi

Kâtip Çelebi

Açıklama:

Doğru cevap E seçeneğidir. Sayfa 84’te OSMANLI DÜŞÜNCESİNİN YENİ AKTÖRLERİ: KATİPLER ana konu başlığında ki açıklamalarda “Çelebiler çağının ilk temsilcisi şüphesiz Kâtip Çelebidir.” Şeklinde açıklanmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 86

Nizam-ı Cedit terimini ilk kullanan yazar aşağıdakilerden hangisidir?

Mahmut Raif Efendi

Hezarfen Hüseyin Çelebi

Yirmisekiz Çelebi Mehmed

İbrahim Müteferrika

Kâtip Çelebi

Açıklama:

Doğru cevap D seçeneğidir. Sayfa 88’te DÜŞÜNCEDEN EYLEME: GÖZLEMDEN TEŞHİSE, TEŞHİSTEN ÖNERİYE, ÖNERİDEN UYGULAMAYA, NİZAM-I CEDİT’TEN TANZİMAT’A ana konu başlığında ki açıklamalarda “İbrahim Müteferrika, Nizam-ı Cedit terimini ilk kullanan yazardır. Bu yönüyle değişmez düzen (nizam) karşısında ilk defa yeni düzen anlayışını dile getirir.” Şeklinde açıklanmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 87

“İbrahim Müteferrika’nın matbaasının kurulmasında sefirler çağının ilk temsilcisi olan …………….. ve oğlu Sait Çelebi’nin katkısı büyüktür. “
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi ile doğru şekilde tamamlarız?

Mahmut Raif Efendi

Hezarfen Hüseyin Çelebi

Kâtip Çelebi

İbrahim Müteferrika

Yirmisekiz Çelebi Mehmed

Açıklama:

Doğru cevap E seçeneğidir. Sayfa 88’te DÜŞÜNCEDEN EYLEME: GÖZLEMDEN TEŞHİSE, TEŞHİSTEN ÖNERİYE, ÖNERİDEN UYGULAMAYA, NİZAM-I CEDİT’TEN TANZİMAT’A ana konu başlığında ki açıklamalarda “İbrahim Müteferrika’nın matbaasının kurulmasında sefirler çağının ilk temsilcisi olan Yirmisekiz Çelebi Mehmed ve oğlu Sait Çelebi’nin katkısı büyüktür.” Şeklinde açıklanmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 88

Lâle Devri’nin en önemli ilim ve fikir insanlarından biri olan ve 18. yüzyılın ilk çeyreğinde Sadrazam Damad İbrâhim Paşa’nın öncülüğünde başlatılan yenileşme hareketleri çerçevesinde Grekçeden tercüme yapan heyetin başkanlığına getirilen kişi kimdir?

Reisülküttap Atıf Efendi

Yanyalı Esat Efendi

Ebubekir Ratib Efendi

Sadık Rıfat Paşa

Ahmet Resmi Efendi

Açıklama:

Doğru cevap B seçeneğidir. Sayfa 90’da DÜŞÜNCEDEN EYLEME: GÖZLEMDEN TEŞHİSE, TEŞHİSTEN ÖNERİYE, ÖNERİDEN UYGULAMAYA, NİZAM-I CEDİT’TEN TANZİMAT’A ana konu başlığında ki açıklamalarda “Lâle Devri’nin en önemli ilim ve fikir insanlarından biri Yanyalı Esat Efendi’dir. Yanyalı Esat Efendi bilgi ve birikimiyle ulemâ ve devlet adamlarının takdirini kazandı. Arapça, Farsça yanında Grekçe ve Latince de bilen Esad Efendi, 18. yüzyılın ilk çeyreğinde Sadrazam Damad İbrâhim Paşa’nın öncülüğünde başlatılan yenileşme hareketleri çerçevesinde Grekçeden tercüme yapan heyetin başkanlığına getirildi.” Şeklinde açıklanmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 89

Büyük Lâyiha’da aydınlanma dönemi düşünürleri Voltaire, Rousseau, Montesquieu ve Reinhold’tan bahseden , aydınlanma düşüncesi ve düşünürlerinden ilk bahseden Osmanlı devlet adamı olan kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Ebubekir Ratib Efendi

Ahmet Resmi Efendi

Mahmud Raif Efendi

Sadık Rıfat Paşa

Reisülküttap Atıf Efendi

Açıklama:

Doğru cevap A seçeneğidir. Sayfa 91’de DÜŞÜNCEDEN EYLEME: GÖZLEMDEN TEŞHİSE, TEŞHİSTEN ÖNERİYE, ÖNERİDEN UYGULAMAYA, NİZAM-I CEDİT’TEN TANZİMAT’A ana konu başlığında “Aydınlanma düşüncesi ve düşünürlerinden ilk bahseden Osmanlı devlet adamı da Ebubekir Ratib Efendi olmuştur. Büyük Lâyiha’da aydınlanma dönemi düşünürleri Voltaire, Rousseau, Montesquieu ve Reinhold’tan bahseder” Şeklinde açıklanmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 90

I. Osman’ın katledilmesi II.Edirne Vakası III. Temel ticaret rotalarındaki eksen değişikliği Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri Osmanlı Devletinde Sultanın meşruiyetini sarsan önemli gelişmedir?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I,II

I,II,III

Açıklama:

III. seçenekte belirtilen durum ekonomiyi etkilemiştir.Ekonomik krizde de 16. yüzyıldan itibaren Atlantik Okyanusu merkezinde yeni ticaret rotalarının oluşması, Dünya’nın temel ticaret rotalarının,Akdeniz’den Atlantik Okyanusu’na kayması ile bir dizi global ölçekli ekonomik değişimin ortaya çıkması önemli yer tutmaktadır. Doğru cevap " D" .

Doğru Cevap: D

Soru 91

I. Sema ve devran,
II. Aklî ilimlerin tahsili,
III. Ezan, mevlid ve Kur’an’ın makamlı okunması,
IV. Tasliye ve tarziye, türbe ve kabir ziyareti,
Yukarıdakilerin hangilerini Kadızâde Mehmed Efendi haram olarak belirtmiştir?

I,II

I,II,III

I,II,IV

I,II,III,IV

III,IV

Açıklama:

Kadızâde Mehmed Efendi; sema ve devran, aklî ilimlerin tahsili, ezan, mevlid ve Kur’an’ın makamlı okunması, tasliye ve tarziye, türbe ve kabir ziyareti, cemaatle nafile namazları kılma, tütün ve sigara içilmesi, inhina (eğilmek) ve musâfaha (el sıkışmak, tokalaşmak) konularının hepsinin haram olduğunu belirtmiştir (Semiramiz, 2012: 100-102).

Doğru Cevap: D

Soru 92

Aşağıdakilerden hangisi Kadızâdeliler hareketi için söylenemez?

İbn Teymiyye ve Birgivî ekolünün devamıdır.

Tekke-medrese ahengini alt üst etmiştir.

yüzyılda sisteme egemen olmuştur.

Bu dönemde Osmanlı toplumu hukuk bilgisi üretememiştir.

Kadızâdeli vâizlerin hiçbiri resmi ulemâ hiyerarşisi içerisinde yer almamıştır.

Açıklama:

Kadızâdeliler, 17. yüzyılda sisteme egemen olmuşlardır. Doğru cevap “C” dir.

Doğru Cevap: C

Soru 93

Kâtip Çelebi için hangisi söylenemez?

Müslümanları yaşadıkları gaflet uykusundan uyandırmak gibi bir misyonu kendine ilke edinmiştir.

Müslümanların bakışlarını dünyaya çevirmek için özellikle coğrafya ve tarih ile ilgilenir.

İmparatorluğu askerî bir imparatorluktan bürokratik -parlamenter- monarşiye dönüştürmek için çabaladı.

Aklî ilimlerin dışlandığı bir zamanda ilmin cemiyet hayatı için ne denli önemli olduğunun altını çizmeye çalışmıştır.

İlk matbaanın kurucusudur.

Açıklama:

Kâtip Çelebi’nin fikirlerinin savunucusu ve yayıcısı şüphesiz İbrahim Müteferrika olmuştur. İlk matbaanın kurucusu olan İbrahim Müteferrika, ustası Kâtip Çelebi’nin üç eserini matbaasında basmıştır.

Doğru Cevap: E

Edirne Vakası ile ilgili verilen bilgilerden hangisi doğru değildir?

17. yüzyılın sonu ile 18. yüzyıl başlarında Osmanlı kurumsal yapısı içerisinde geçmiştir.

II. Mustafa Hocası Şeyhülislam Feyzullah Efendi’yi yönetimde söz sahibi hâline getirmiştir.

Şeyhülislam Feyzullah Efendi’nin devlet idaresindeki kayırmacı ve tahakkümcü yaklaşımı Edirne Vakasını alevlendirmiştir.

Mücadeleye sadece sivil halk dahil olmuştur.

Meydana gelen mücadelede II. Mustafa, babası IV. Mehmed gibi tahttan indirilmiştir.

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 110

Amerika’da oluşan yeni kolonilerden bolca hangi madenin tedariki yapılmasının etkisiyle Osmanlı'da gıda ürünlerinin fiyatları artmıştır?

Altın

Gümüş

Bakır

Elmas

Kömür

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 15

Ülkede ilk kez nüfus sayımı yapılması
Fes ve pantolon uygulaması
Posta sisteminin kurulması
İlköğretimin zorunlu hale gelmesi
Avrupa’ya öğrenci gönderilmeye başlanması

Yukarıdaki yenilikler aşağıdakilerden hangi padişah zamanında uygulanmıştır?

II.Selim

III.Selim

IV.Mustafa

I. Mahmud

II. Mahmud

Açıklama:

II.Mahmud döneminde ülkede ilk kez nüfus sayımı gerçekleştirilir. 1831’de
Takvim-i Vekayi adıyla ilk resmî gazete yayımlanır. Posta sistemi kurulur. Yurtdışına çıkışlara pasaport uygulaması getirilir. Sağlık meselelerine de el atılarak ilk defa karantina usulü uygulanır. Kıyafette yenilik yapılarak fes ve pantolon giyilmeye başlanır. II. Mahmud Avrupa hükümdarları gibi doğum
günlerini kutlamaya devlet dairelerine resimlerini astırmaya, elçiliklerde davetlere gitmeye başlar. Kıyafet değiştirmeden şehir içi hatta yurt içi inceleme
gezileri gerçekleştirir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi II. Mahmud döneminde hükümet teşkilatında yapılan değişikliklerden biri değildir?

Nezaretler (bakanlıklar) kurulması

Yurtdışına çıkışlara pasaport uygulaması getirilmesi

Ayanların etkinliğinin kırılması ve kanunlar hazırlamaları amacıyla kurullar oluşturulması

Ülkede yapılacak yenilikleri belirlemek ve uygulamak amacıyla meclisler kurulması

Sadrazamın gücünün zayıflatılarak padişahın gücü ve otoritesinin daha da kuvvetlendirilmesi

Açıklama:

II. Mahmud döneminde hükümet teşkilatında değişiklikler yapılmıştır. Nezaretler (bakanlıklar) kurulmuş, merkezî otoriteyi güçlendirmek adına ayanların etkinliği kırılmış, ve kanunlar hazırlamaları amacıyla kurullar oluşturulmuştur. Sadrazamın gücü zayıflatılarak padişahın gücü ve otoritesi daha da kuvvetlendirilmiştir. Ülkede yapılacak
yenilikleri belirlemek ve uygulamak amacıyla meclisler kurulmuştur. Yurtdışına çıkışlara pasaport uygulaması getirilmesi hükümet teşkilatı bünyesindeki değişiklikler aerasında yer almaz. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 17

Aşağıdaki 1856 tarihli Islahat Fermanı'nın öne çıkan kararlarına dair ifadelerden hangisi yanlıştır?

Gayri müslimlerin yargı ve hapishane şartlarının sıkılaştırılarak, gayri müslimlere yönelik daha caydırıcı hükümler getirilmesi

Gayrimüslimlere vergi konusunda eşitlik sağlanarak, iltizam yöntemi ve cizye vergisinin kaldırılması

Gayrimüslimlerin ibadethane, okul,mezarlık gibi yapıları tamir etmelerine ve yenilerini inşa etmelerine izin verilmesi

Gayrimüslimlerin eyalet meclislerine seçilebilmesi ve kendi işlerini görebilmeleri için cemaat meclisleri oluşturabilmesi

Gayrimüslimlere devlet görevine girme, askerlik yapma ve
askerî okullara girme gibi konularda Müslümanlarla aynı hakların tanınması

Açıklama:

Kırım Savaşı sonrasında Avrupa’nın hâkim güçleri nezdinde konumunu güçlendirmeye çalışan Osmanlı Devleti, gayrimüslimlere tanınan hakları teyit edip vurgulayan yeni bir resmî belge yayımladı. 1856 tarihli Islahat Fermanı ile :
Gayrimüslimlere devlet görevine girme, askerlik yapma ve askerî okullara girme gibi konularda Müslümanlarla aynı hakların tanınması; vergi konusunda eşitlik
sağlanarak, iltizam yöntemi ve cizye vergisinin kaldırılması; tüm dinî gruplara din ve ibadet özgürlüğü sağlanması, gayrimüslimlerin ibadethane, okul,mezarlık gibi yapıları tamir etmelerine ve yenilerini inşa etmelerine izin verilmesi; halka açık ve adil yargılama sağlanması, işkence ve kötü muamelenin yasaklanarak cezalar ve hapishane şartlarının iyileştirilmesi; gayrimüslimlerin eyalet meclislerine seçilebilmesi ve kendi işlerini görebilmeleri için cemaat meclisleri oluşturabilmesi yönündeki kararlar fermanda ön plana çıkan kararlardan bazıları oldu. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi Tanzimat döneminde yayına başlayan ve William
Churchill’in imtiyaz sahibi olduğu ilk özel gazetenin adıdır?

Ceride-i Havadis

Encümen-i Daniş

Tasvir-i Efkar

Tercüman-ı Ahval

Vekayi-i Mısriyye

Açıklama:

İlk resmî gazete, II. Mahmud’un (Kavalalı Mehmet Ali Paşa’nın
Vekayi-i Mısriyye’sini takiben) 1831’de yayımlattırdığı Takvim-i Vekayi idi. Bunu Tanzimat dönemi içinde 1840’ta yayına başlayan ve William Churchill’in imtiyaz sahibi olduğu Ceride-i Havadis adlı ilk özel gazete izledi. Ancak Osmanlı gazeteciliğinin esas atılımı 1860’larda oldu. Türkler tarafından çıkarılan ilk özel gazete olan Tercüman-ı Ahval de 1860’ta Şinasi’nin başyazarlığında yayın
hayatına girdi. 1862’de bu gazeteden ayrılan Şinasi Tasvir-i Efkar’ı çıkarmaya başladı. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 19

Tanzimat döneminde 1850'de yayımlanmaya başlayan ilk Türk dergisi aşağıdakilerden hangisidir?

Mecmua-i Fünun

Tasvir-i Efkar

Tercüman-ı Ahval

Vekayi-i Mısriyye

Vekayi-i Tıbbiye

Açıklama:

İlk Türk dergisi ise, 1850’de yayınlanmaya başlayan Vekayi-i Tıbbiye’dir. Meslek
dergisi özelliğinde olan bu dergiden başka Temmuz 1862’de Münif Paşa tarafından ilk Osmanlı bilim dergisi, Mecmua-i Fünun yayımlanmaya başladı. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 20

Darülfünun gibi yüksek düzey okullara öğrenci yetiştirmek amacıyla açılan Mekteb-i Sultani (Galatasaray Lisesi) hangi yılda faaliyete geçmiştir?

1848

1857

1859

1868

1870

Açıklama:

Tanzimat döneminde pek çok okul faaliyete geçer. Mekteplerin ıslahı ve bu mekteplerde görev alacak muallimlerin yetiştirilmesi meselesi bağlamında 1848 tarihinde açılan Dârü’l-Muallimin, Osmanlı Devleti’nde yeni tarzda ve medrese dışında öğretmen yetiştiren ilk eğitim müessesesi olmuştur. Dârü’l-Mualliminin ilk müdürü ve nizâmnâmesini hazırlayan kişi devrin tanınmış devlet ve fikir adamı olan Ahmed Cevdet Paşa’dır. Kadın öğretmen yetiştiren ilk okul olan Dârü’l-Muallimat ise 26 Nisan 1870 tarihinde açılmıştır. Paris’e gönderilen askerî okul öğrencilerinin bir çatı altında öğrenim görmeleri ve disiplinli
bir şekilde eğitilmeleri hedefiyle 1857’de Paris’te Mekteb-i Osmani, 1859 tarihinde ise kaymakamlık ve müdürlük gibi mülki kadrolarda istihdam
edilecek memurların yetiştirilmesi için Mekteb-i Mülkiye kurulur.
Bunun yanı sıra Darülfünun gibi yüksek düzey okullara öğrenci yetiştirmek amacıyla 1868’de Mekteb-i Sultani (Galatasaray Lisesi) açılır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

I. Mekteb-i Harbiye'nin açılması - 1830
II. Mekteb-i Tıbbiye'nin açılması - 1822
III. Yeniçeri ocağının kaldırılması -1826
Yukarıda sunulan olay-tarih eşleştirmelerinden hangisi veya hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

I ve III

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 50

Aşağıdakilerden hangisi lll.Selim'in yaptığı yeniliklerden biri değildir?

Nizam-ı Cedit ordusunu kurmak

Kara Mühendis Okulunu açmak

Mühendishane Matbaası kurmak

Avrupa Ülkelerine daimi elçilikler açmak

Sekban-ı Cedit Ocağı açmak

Açıklama:

Nizâm-ı Cedit (Yeni Düzen anlamına gelen bu ifade zamanla Selim’in bütün programlarının adı olacaktır.) adıyla bilinen Avrupa tipi bir ordu kurmaktır. Bu ordunun ihtiyaçlarını karşılamak üzere İrad-ı Cedit hazinesi de kurulur. 1795’te Mühendishane-i Berri-i Hümayun (Kara Mühendis Okulu) açılır. Mühendishane’nin zemin katında hizmete giren Mühendishane Matbaası da eğitim, bilim ve matbaacılık tarihinde önemli bir
yer edinecektir. Batılı devletlerin Osmanlı devletine yönelik politikalarını daha yakından izlemek ve onlara karşı izlenecek politikayı belirlemek üzere Paris, Londra, Berlin ve Viyana gibi önemli Avrupa başkentlerinde daimi elçilikler açılır.

Doğru Cevap: E

Soru 51

Aşağıdakilerden hangisi lll.Selim'i tahtından indiren ayaklanmanın önderidir?

Köprülüler

Kabakçı Mustafa

Alemdar Mustafa Paşa

ll. Mahmud

Mustafa Reşit Paşa

Açıklama:

Ancak yeniliklere karşı güçler Kabakçı Mustafa önderliğinde bir araya gelip isyan
ederek III. Selim’i tahttan indireceklerdir.

Doğru Cevap: B

Soru 52

Aşağıdakilerden hangisi Sekban-ı Cedit adındaki ocağı kurmuştur?

Köprülüler

lll.Selim

Kabakçı Mustafa

II. Mahmud

Alemdar Mustafa Paşa

Açıklama:

Alemdar Mustafa Paşa’nın darbesiyle tahta çıkan II. Mahmud (1808-1839) III. Selim’in yolundan ilerler. Öncelikle yine orduyu ele alarak Sekban-ı Cedit adında bir ocak kurar.

Doğru Cevap: D

Soru 53

Aşağıdakilerden hangisi Vaka-i Hayriye anlamına gelir?

Hayırlı Olay

Hayret verici

Şaşırılacak olay

Zor Olay

Anlamsız olay

Açıklama:

Yeniçeri Ocağı’nın bertaraf edilmesi gerektiğini anlayan II. Mahmud bu yönde çalışarak 1826’da Yeniçeri Ocağı’nı ortadan kaldırır. Vaka-i Hayriye (Hayırlı Olay) olarak adlandırılan bu olayın.....

Doğru Cevap: A

Soru 54

II. Mahmud'un kurduğu ikinci ordunun adı aşağıdakilerden hangisidir?

Sekban-ı Cedit

Nizâm-ı Cedit

Asakir-i Mansure-i Muhammediye

Usul-i Cedid

Mühendishane-i Berri-i Hümayun

Açıklama:

Vaka-i Hayriye (Hayırlı Olay) olarak adlandırılan bu olayın ardından onun yerine Asakir-i Mansure-i Muhammediye adıyla yeni ve modern bir ordu kurar.

Doğru Cevap: C

Soru 55

Aşağıdakilerden hangisi II. Mahmud döneminde doğrudan askeri alanda yapılan reformlar arasında sayılabilir?

Mekteb-i Tıbbiye okullarının açılması

İlköğretimin zorunlu hale gelmesi

Takvim-i Vekayi'nin yayımlanması

Karantina usulünün uygulanması

Nezaretlerin kurulması

Açıklama:

Yabancı uzmanların yardımıyla Mekteb-i Harbiye (1834) ve Tıbbiye (1827) gibi yeni askerî okullar açılır. 1826’da Yeniçeri Ocağı’nın kaldırılması ile eski Mehterhane de ortadan kalkmıştır ve yerini 1834’te açılan Mızıka-i Hümayun Mektebi alır. İlköğretim zorunlu hale getirilir. Medrese dışındaki tüm okullar Nafia Nezareti’ne bağlanır. Ülkede ilk kez nüfus sayımı gerçekleştirilir. 1831’de Takvim-i Vekayi adıyla ilk resmî gazete yayımlanır. Posta sistemi kurulur. Yurtdışına çıkışlara pasaport uygulaması getirilir. Sağlık meselelerine de el atılarak ilk defa karantina usulü uygulanır. Kıyafette yenilik yapılarak fes ve pantolon giyilmeye başlanır. Doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 56

I. 1836 yılında yayımlanmıştır.
II. Birinci nesil bürokratlar tarafından kaleme alınmıştır.
III. İltizam yönetimi ve cizye vergisinin kaldırılması gibi kararları içermektedir.
Islahat fermanı ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi veya hangileri söylenebilir?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

I ve III

Açıklama:

Kırım Savaşı sonrasında Avrupa’nın hâkim güçleri nezdinde konumunu güçlendirmeye çalışan Osmanlı Devleti, gayrimüslimlere tanınan hakları teyit edip vurgulayan yeni bir resmî belge yayımladı. 1856 tarihli Islahat Fermanı, ikinci nesil Tanzimat bürokratları tarafından Avrupalı elçilerin yoğun baskıları altında kaleme alındı. Gayrimüslimlere devlet görevine girme, askerlik yapma ve askerî okullara girme gibi konularda Müslümanlarla aynı hakların tanınması; vergi konusunda eşitlik sağlanarak, iltizam yöntemi ve cizye vergisinin kaldırılması gibi kararları içermektedir. Doğru cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 57

Tanzimat döneminde yayıncılığın gelişimi ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

İlk Türk dergisi 1845' yılında kurulmuştur.

Ceride-i Havadis kurulan ilk Resmi gazetedir.

Türkler tarafından çıkarılan ilk özel gazete Tercüman-ı Ahval'dir.

Tasvir-i Efkar 1850 senesinde çıkmıştır.

Osmanlı gazeteciliğinin atılımı 1870 yılında olmuştur.

Açıklama:

Osmanlı Türkçesiyle yayınlanan ilk resmî gaze- te, II. Mahmud’un (Kavalalı Mehmet Ali Paşa’nın Vekayi-i Mısriyye’sini takiben) 1831’de yayımlat- tırdığı Takvim-i Vekayi idi. Bunu Tanzimat dönemi içinde 1840’ta yayına başlayan ve William Churchill’in imtiyaz sahibi olduğu Ceride-i Havadis adlı ilk özel gazete izledi. Ancak Osmanlı ga- zeteciliğinin esas atılımı 1860’larda oldu. Türkler tarafından çıkarılan ilk özel gazete olan Tercüman-ı Ahval de 1860’ta Şinasi’nin başyazarlığında yayın hayatına girdi. 1862’de bu gazeteden ayrılan Şinasi Tasvir-i Efkar’ı çıkarmaya başladı. Doğru cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 58

I. Meclis-i Muvakkat'ın açılması
II. Meclis-i Vâlâ-yı Ahkâm-ı Adliye açılması
III. Dârü’l-Muallimat'ın açılması
Aşağıdakilerden hangisi veya hangileri Tanzimat dönemindeki eğitim alandaki yeniliklerden biri değildir?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve III

II ve III

Açıklama:

Meclis-i Vâlâ-yı Ahkâm-ı Adliye, 1838’de II. Mahmud’un kurduğu, reformları planlayıp icrasını denetleyen yüksek yasama ve yargı organıdır. Doğru cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 59

I. Samipaşazade Sezai- Sergüzeşt
II. Recaizade Ekrem - Mürebbiye
III. Hüseyin Rahmi - Eylül
II. Abdülhamid döneminde yazılan yazar eser eşleştirmelerinden hangisi veya hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve III

II ve III

Açıklama:

Osmanlı edebiyatına 1870’li yılların başında giren roman türünün ilk olgun örnekleri yüzyılın sonlarında yazılmıştır. Samipaşazade Sezai’nin Sergüzeşt (1889), Recaizade Ekrem’in Araba Sevdası (1896), Hüseyin Rahmi’nin Mürebbiye (1899), Halit Ziya’nın Aşk-ı Memnu (1900) ve Mehmet Rauf’un Eylül (1901) adlı romanları toplumsal yaşam alanında görülen değişimin edebiyat alanındaki yansımasıdır. Doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 60

Osmanlıda İlk daimî elçilik ne zaman ve nerede hizmete girmiştir?

1783 - Londra

1793 - Londra

1793 - Paris

1795 - Londra

1795 - Paris

Açıklama:

Doğru cevap B seçeneğidir. Sayfa 101’de II. MAHMUD VE TANZİMAT DÖNEMİ REFORMLARI ana konu başlığında ki açıklamalarda “İlk daimî elçilik 1793’te Londra’da hizmete girer. İlk daimî büyükelçi olan Yusuf Agâh Efendi, “Havadisname-i İngiltere” adlı sefâretnâmeyi kaleme alır. Bu sefâretnâme diğer sefâretnâmelerden farklıdır. Büyükelçinin Londra’da yaptığı diplomatik ilişkileri konu edinmektedir.” açıklanmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 61

Uluslararası ilişkilerle birlikte tercümanların dış politikadaki etkinliğinin de artması üzerine dil ve diplomasi bilen Müslümanlar yetiştirmek amacıyla “Tercüme Odası“ hangi yıl kurulmuştur?

1793’de

1820’de

1834’de

1821’de

1876’da

Açıklama:

Doğru cevap D seçeneğidir. Sayfa 102’de II. MAHMUD VE TANZİMAT DÖNEMİ REFORMLARI ana konu başlığında ki açıklamalarda “Uluslararası ilişkilerle birlikte tercümanların dış politikadaki etkinliğinin de artması üzerine 1821’de dil ve diplomasi bilen Müslümanlar yetiştirmek amacıyla Tercüme Odası kurulur. Tercüme Odası, Osmanlı reform sürecine damga vuracak kitlenin yetiştiği yer olacaktır.” açıklanmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 62

Islahatlar gerçekleştirebilmek için Yeniçeri Ocağı’nın bertaraf edilmesi gerektiğini anlayan II. Mahmud 1826’da Yeniçeri Ocağı’nı ortadan kaldırır. ………………….. olarak adlandırılan bu olayın ardından onun yerine Asakir-i Mansure-i Muhammediye adıyla yeni ve modern bir ordu kurar.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi ile doğru şekilde tamamlarız?

Vaka-i Selimiyye

Edirne Vakası

Vaka-i Hayriye

Kuleli Vakası

Vaka-i Vakvakiye

Açıklama:

Doğru cevap C seçeneğidir. Sayfa 102’de II. MAHMUD VE TANZİMAT DÖNEMİ REFORMLARI ana konu başlığında ki açıklamalarda “Yeniçeri Ocağı’nın bertaraf edilmesi gerektiğini anlayan II. Mahmud bu yönde çalışarak 1826’da Yeniçeri Ocağı’nı ortadan kaldırır. Vaka-i Hayriye (Hayırlı Olay) olarak adlandırılan bu olayın ardından onun yerine Asakir-i Mansure-i Muhammediye adıyla yeni ve modern bir ordu kurar.” açıklanmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 63

Osmanlıda Fransız Bilimler Akademisi’nden ilhamla kurulması planlanan modern üniversitenin (Darülfünun) altyapısını oluşturmak amacıyla 1850 yılında aşağıda verilen yeniliklerden hangisi gerçekleştirilmiştir?

Mekteb-i Harbiye

Mızıka-i Hümayun Mektebi

Takvim-i Vekayi

Vekayi-i Tıbbiye

Encümen-i Daniş

Açıklama:

Doğru cevap E seçeneğidir. Sayfa 104’de II. MAHMUD VE TANZİMAT DÖNEMİ REFORMLARI ana konu başlığında ki açıklamalarda “Devlet, bilimsel üretimin desteklenmesi ve bu konudaki bilincin yaygınlaştırılması için yeni girişimlerde bulundu. Kurulması planlanan modern üniversitenin (Darülfünun) altyapısını oluşturmak amacıyla 1850 yılında Fransız Bilimler Akademisi’nden ilhamla “Encümen-i Daniş” adlı bir bilim kurulu oluşturuldu.” açıklanmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 64

İlk kadın yazar aynı zamanda ilk kadın romancı olan Fatma Aliye Hanım kimin kızıdır?

Ahmet Mithat

Cevdet Paşa

Mustafa Reşit Paşa

Fuat Paşa

Ali Paşa

Açıklama:

Sayfa 104’de II. MAHMUD VE TANZİMAT DÖNEMİ REFORMLARI ana konu başlığında ki açıklamalarda “Ahmet Mithat ve Şemseddin Sami gibi isimlerin, kadın haklarını özellikle de eğitim hakkını savunduğu ortamda ilk kadın yazar aynı zamanda ilk kadın romancı olan Cevdet Paşa’nın kızı Fatma Aliye Hanım’dır. “ Şeklinde açıklanmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 65

Kadın hakları ve seçimden söz eden ilk yayın aşağıdakilerden hangisidir?

Terakki gazetesi

Vekayi-i Tıbbiye

Mecmua-i Fünun

Ceride-i Havadis

Tercüman-ı Ahval

Açıklama:

Doğru cevap A seçeneğidir. Sayfa 104’de II. MAHMUD VE TANZİMAT DÖNEMİ REFORMLARI ana konu başlığında ki açıklamalarda “Kadın hakları ve seçimden söz eden ilk gazete ise 1868’de çıkmaya başlayan Terakki gazetesi olup Muhadderat adı ile kadınlar için haftalık ek de verilmiştir. “ Şeklinde açıklanmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 66

Mekteplerin ıslahı ve bu mekteplerde görev alacak muallimlerin yetiştirilmesi meselesi bağlamında açılan ,Osmanlı Devleti’nde yeni tarzda ve medrese dışında öğretmen yetiştiren ilk eğitim müessesesi aşağıdakilerden hangisidir?

Mekteb-i Sultani

Mekteb-i Mülkiye

Mekteb-i Osmani

Dârü’l-Muallimat

Dârü’l-Muallimin

Açıklama:

Doğru cevap E seçeneğidir. Sayfa 105’de II. MAHMUD VE TANZİMAT DÖNEMİ REFORMLARI ana konu başlığında ki açıklamalarda “Mekteplerin ıslahı ve bu mekteplerde görev alacak muallimlerin yetiştirilmesi meselesi bağlamında 1848 tarihinde açılan Dârü’l-Muallimin, Osmanlı Devleti’nde yeni tarzda ve medrese dışında öğretmen yetiştiren ilk eğitim müessesesi olmuştur.” Şeklinde açıklanmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 67

Sağır, dilsiz ve görme engellilerin toplumsal hayata dâhil olmalarını sağlama amacıyla Sağır ve Dilsiz Mektebi ne zaman hangi padişah tarafından açılmıştır?

30 Eylül 1880 V. Murat

30 Eylül 1850 II. Mahmud

30 Eylül 1889 II. Abdülhamid

30 Mayıs 1876 Sultan Abdülaziz

3 Ekim 1889 II. Abdülhamid

Açıklama:

Doğru cevap C seçeneğidir. Sayfa 113’te II. ABDÜLHAMİD DÖNEMİNDE REFORM ana konu başlığında ki açıklamalarda “Türk eğitiminin en büyük adımlarından biri atılmış; sağır, dilsiz ve görme engellilerin toplumsal hayata dâhil olmalarını sağlama amacıyla 30 Eylül 1889’da Sağır ve Dilsiz Mektebi açılmış, okula 1891’de de körler sınıfı ilave edilmiştir.” Şeklinde açıklanmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 68

Osmanlıda yenileşme hareketleri kapsamında “Osmanlı Arkeolojisi” aşağıdaki kişilerden hangisinin öncülüğünde doğmuştur?

Ahmed Rıza

Abdullah Cevdet

Beşir Fuad

Recaizade Ekrem Bey

Osman Hamdi Bey

Açıklama:

Doğru cevap E seçeneğidir. Sayfa 114’te II. ABDÜLHAMİD DÖNEMİNDE REFORM ana konu başlığında ki açıklamalarda “Osman Hamdi Bey’in önderliğinde Osmanlı arkeolojisi doğmuş, bu alanda da 1884’te çıkarılan Âsâr-ı Âtika Nizâmnâmesi ile kurumsallaşma süreci başlamıştır..” Şeklinde açıklanmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 69

19. yüzyıl Osmanlı edebiyatında ilk defa natüralizmi işleyen temel kaynak kime aittir?

Beşir Fuat

Ahmed Şuayb

Abdullah Cevdet

Ali Suavi

Namık Kemal

Açıklama:

Doğru cevap A seçeneğidir. Sayfa 116’da II. ABDÜLHAMİD DÖNEMİNDE REFORM ana konu başlığında “Beşir Fuat’ın 1885 tarihli Victor Hugo adlı çalışması, 19. yüzyıl Osmanlı edebiyatında ilk defa natüralizmi işleyen temel kaynaktır.” Şeklinde açıklanmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 70

Sekban-ı Cedit ordusunun kurucusu olan Osmanlı padişahı aşağıdakilerden hangisidir?

II. Mahmud

IV. Mustafa

II. Ahmed

II. Abdülhamid

Abdülaziz

Açıklama:

Kabakçı Mustafa ayaklanmasıyla tahttan indirilen III. Selim’in yerine padişah olan IV. Mustafa
uzun süre bu makamda kalamamıştır. Alemdar Mustafa Paşa’nın darbesiyle tahta çıkan II. Mahmud (1808-1839) III. Selim’in yolundan ilerler. Öncelikle yine orduyu ele alarak Sekban-ı Cedit adında bir ocak kurar.

Doğru Cevap: A

Soru 71

Yeniçeri Ocağının kapatılması, Mekteb-i Harbiye ve Tıbbiye'nin kurulması ve ilköğretimin zorunlu hale getirilmesiyle ilk nüfus sayımı gibi gelişmeler aşağıdaki padişahlardan hangisinin saltanatında gerçekleşmiştir?

III. Selim

II. Ahmed

II. Mahmud

IV. Murad

Abdülhamid

Açıklama:

II. Mahmud döneminde 19. Yüzyılda Reformlar ve Düşüncenin Gelişimi öncekinin akıbetine uğrayarak Yeniçerilerin ayaklanmasıyla son bulur. Alemdar da bu ayaklanma sırasında öldürülür. Bunun üzerine, ıslahatlar gerçekleştirebilmek için Yeniçeri Ocağı’nın bertaraf edilmesi gerektiğini anlayan II. Mahmud bu yönde çalışarak 1826’da Yeniçeri Ocağı’nı ortadan kaldırır. Vaka-i Hayriye (Hayırlı Olay) olarak adlandırılan bu olayın ardından onun yerine Asakir-i Mansure-i Muhammediye adıyla yeni ve modern bir ordu kurar. Ardından yeniliklere hız verir. Avrupa’ya ilk kez öğrenci gönderilmesi bu dönemde gerçekleşir. Yabancı uzmanların yardımıyla Mekteb-i Harbiye
(1834) ve Tıbbiye (1827) gibi yeni askerî okullar açılır. 1826’da Yeniçeri Ocağı’nın kaldırılması
ile eski Mehterhane de ortadan kalkmıştır ve yerini 1834’te açılan Mızıka-i Hümayun Mektebi
alır. İlköğretim zorunlu hale getirilir. Medrese dışındaki tüm okullar Nafia Nezareti’ne bağlanır. Ülkede ilk kez nüfus sayımı gerçekleştirilir. 1831’de Takvim-i Vekayi adıyla ilk resmî gazete yayımlanır. Posta sistemi kurulur. Yurtdışına çıkışlara pasaport uygulaması getirilir. Sağlık meselelerine de el atılarak ilk defa karantina usulü uygulanır. Kıyafette yenilik yapılarak fes ve pantolon giyilmeye başlanır.

Doğru Cevap: C

Soru 72

Aşağıdaki Osmanlı devlet adamlarından hangisi Tanzimat Fermanı'nın mimarı olarak anılan isimdir?

Mustafa Reşit Paşa

Alemdar Mustafa Paşa

Kılıç Ali Paşa

Âli ve Fuat Paşalar

Cevdet Paşa

Açıklama:

Resmî alanda o ana dek gerçekleşen en yoğun ve kapsamlı batılılaşma hamlesinin başlangıcı olan Tanzimat, Osmanlı toplumsal ve kültürel hayatında da kalıcı ve derin değişimlere neden olmuştur. Bu sürecin merkezinde kendi içinde farklılıklar gösteren Osmanlı bürokrat seçkinleri, diğer tarafında ise türlü beklenti ve talepleriyle Avrupa güçleri, yerel (muhafazakâr) muhalefet ve çeşitli Müslüman gayrimüslim güç odakları yer almıştır. Mimarı Mustafa Reşit Paşa olan Tanzimat Fermanı, dili ve yapısı bakımından geleneksel Osmanlı yönetim anlayışı ile seçkin bürokrasinin yeni devlet ve toplum fikirleri arasında ustaca mekik dokuyan bir metindir. Fermanın giriş kısmında geride kalmış parlak bir ihtişam ve refah çağına gönderme yapılır ve şeriata uygun bazı pratik kanuni düzenlemelerle bu ideal düzenin yeniden canlandırılabileceği belirtilir.

Doğru Cevap: A

Soru 73

Yeni Osmanlılar hareketinin önde gelen fikir adamlarından olan ve Vatan Yahut Silistre eseriyle tanınan yazar aşağıdakilerden hangisidir?

Ziya Gökalp

Namık Kemal

Yahya Kemal Beyatlı

Yaşar Kemal

Yakup Kadri Karaosmanoğlu

Açıklama:

Yeni Osmanlılar hareketinin önderlerinden, fikir adamı. Çocukluk ve gençliğinde Afyon, İstanbul, Kars ve Sofya’da okudu, özel derslerle Arapça ve Farsça öğrendi. İlk şiirinden sonra Namık takma ismini kullanmaya başladı. 1857’de Tercüme Odası’nda çalışmaya başladı. Fransızca öğrendi ve başkentin seçkin edebiyat çevrelerine girdi. 1862’de Şinasi’nin çıkardığı Tasvir-i Efkarda yayımlanan, anayasal yönetime geçilmesi yolundaki yazılarıyla Yeni Osmanlılar hareketinin düşünsel temellerini attı. Hükümetin baskısı sonucunda 1867’de Batı Avrupa’ya kaçıp mücadelesine oradan devam etti, 1870’te yurda döndü. Yazıları yüzünden 1873’te Kıbrıs’a
sürüldü. 1876’da İstanbul’a dönüp Kanun-ı Esasi’nin hazırlanıp kabul edilmesinde önemli
rol oynadı. 1877’de Midhat Paşa’nın tutuklanmasıyla Namık Kemal de Midilli’ye sürüldü,
ömrünün geri kalanını Midilli, Rodos ve Sakız adalarında çeşitli memurluklarda bulunarak
geçirdi. Siyasi mücadelesinin yanı sıra tiyatro, roman, eleştiri, şiir, tarihi biyografi ve tarih
alanında verdiği onlarca eserle gelecek kuşaklar üzerinde etkili oldu.

Doğru Cevap: B

Soru 74

Hüseyin Avni Paşa, Midhat Paşa ve Süleyman Paşa’nın düzenledikleri darbe sonrasında tahta geçen V. Murat'ın akli sebeplerle alaşağı edilmesi üzerine aşağıdaki padişahlardan hangisinin saltanatı başlamıştır?

III. Selim

Abdülaziz

II. Abdülhamid

Abdülmecid

II. Ahmed

Açıklama:

Hüseyin Avni Paşa, Midhat Paşa ve Süleyman Paşa’nın düzenledikleri bir saray darbesiyle 30 Mayıs
1876’da Sultan Abdülaziz tahttan indirilip yerine Yeni Osmanlılar Hareketine yakınlığıyla tanınan
V. Murat padişah ilan edilmişti. Ancak birkaç gün sonra Abdülaziz’in Feriye Sarayı’nda ölü bulunması, Haziran ayı ortasında da birkaç kabine üyesinin Midhat Paşa’nın konağında toplantı hâlindeyken suikaste kurban gitmeleri gibi olayların etkisiyle yeni Sultan’ın ruh sağlığı ciddi bir şekilde bozuldu. Bunun üzerine saray darbesinin arkasındaki en önemli amaç olan anayasa ilanını gerçekleştirmek için yeni bir yol bulundu. Akli dengesinin yerinde olmadığına dair şeyhülislamdan alınan fetva sonrasında V. Murat tahttan indirildi ve anayasa ilan etmeyi kabul eden Veliaht Abdülhamid, 31 Ağustos 1876’da Sultan II. Abdülhamid olarak tahta çıktı.

Doğru Cevap: C

Soru 75

II. Abdülhamid tarafından onaylanan Osmanlı Devletinin ilk anayasası niteliğindeki Kanun-i Esasi aşağıdaki tarihlerden hangisidne yürürlüğe girmiştir?

1865

1869

1872

1876

1881

Açıklama:

Kasım 1876 başında, aralarında Yeni Osmanlıların önemli isimlerinden Namık Kemal ve Ziya
Paşa’nın yanı sıra Cevdet Paşa gibi muhafazakâr kişilerin de bulunduğu 28 üyeden oluşan komisyon, bir anayasa taslağı hazırlamak için çalışmaya başladı. Hazırlanan iki taslağı, yetkilerinin daha geniş tutulmasında ısrar eden sultan reddetti. Anayasayı Tersane Konferansı’nın açılışına yetiştirme telaşında olan Midhat Paşa, yakın çevresinin karşı çıkmasına rağmen, 113. maddesi padişaha istediği kişileri sürgüne gönderme yetkisi veren üçüncü bir anayasa taslağını sultana sundu. Bu son metin, bazı küçük değişikliklerle, 23 Aralık’ta Kanun-ı Esasi olarak ilan edildi.

Doğru Cevap: D

Soru 76

Aşağıdakilerden hangisi II. Abdülhamid'in eğitim reformları kapsamında açılan okullardan birisidir?

Mekteb-i Osmani

Mekteb-i Sultani

Sıbyan Mektebi

Sağır ve Dilsiz Mektebi

Enderun Mektebi

Açıklama:

1876-1909 arasında rüştiye, idadi, öğretmen okulları ve ibtidailerin sayısı dikkat çekici ölçüde arttırılmıştır. Bunların yanı sıra, ders müfredatlarında ciddi değişiklikler yapılmış, okulların
maddi olanakları iyileştirilmiş, modern eğitim araç ve gereçleri satın alınmıştır. Kız okullarının sayısı hızla artarken, Türk eğitiminin en büyük adımlarından biri atılmış; sağır, dilsiz ve görme engellilerin toplumsal hayata dâhil olmalarını sağlama amacıyla 30 Eylül 1889’da Sağır ve Dilsiz Mektebi açılmış, okula 1891’de de körler sınıfı ilave edilmiştir. Bütün bunlar için gereken mali kaynağı sağlamak amacıyla 1884’te Maarif hisse-i iânesi adıyla yeni bir vergi konmuştur. Ayrıca Müslümanların eğitim ve öğretimleri için özel okullar da açılmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 77

Tanzimat Dönemi aydınının insan tasarımına karşı çıkarak yeni bir yaklaşım öneren ve Osmanlı'da materyalizmin kurucusu kabul edilen yazar aşağıdakilerden hangisidir?

Ahmed Şuayb

Beşir Fuad

Abdullah Cevdet

Mehmet Rauf

Halit Ziya

Açıklama:

Osmanlı materyalizminin kurucusu ise Beşir Fuad’dır. Yazı hayatı 1883’ten intihar ettiği 1887’ye kadar süren oldukça kısa bir dönemi kapsar. Beşir Fuad’ı insan gerçeğini incelemeye yönelten, Divan geleneğinin soyut insanı yerine Tanzimat edebiyatının getirdiği somut insan anlayışı, varlığın gerçek niteliklerini kapsamakta mıdır; yoksa toplum içinden seçilmiş bu örnek tip, sanatın çarpıttığı düşsel bir imge midir? sorusudur. Bu soruyla birlikte Beşer adlı eserinde insan varlığına bedenin maddi işlevleri açısından eğilen Beşir Fuad, Tanzimat aydınının gerçekle örtüşmeyen insan tasarımına karşı çıkmıştır. İnsan gerçeğinin ancak bilim aracılığıyla kavranabileceğini ve bu bilimin de fizyoloji olduğunu savunmaktadır. Herbert Spencer’ın bilimsel disiplinler arasında yaptığı sıralamada fizyolojiyi en başa, sanatı ise en sona yerleştirmesini de görüşünü destekleyen kanıt olarak sunar.

Doğru Cevap: B

Soru 78

Aşağıdakilerden hangisi Tanzimat Dönemiyle birlikte Osmanlı'da ortaya çıkan düşünce akımlarından birisi değildir?

Mandacılık

İslamcılık

Türkçülük

Osmanlıcılık

Batıcılık

Açıklama:

Osmanlı ıslahat hareketlerinin özellikle Tanzimat döneminde hız kazanmasıyla birlikte, Batı fikirleri
de Osmanlı aydınları üzerindeki etkisini arttırmıştır. Devletin bütünlüğünü koruma isteği ise,
resmî ideoloji Osmanlıcılıktan başlayıp İslamcılık, Batıcılık ve Türkçülüğe uzanacak ölçüde çeşitli fikir akımlarının ön plana çıkmasında etkili olmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 79

Aşağıdakilerden hangisi Kırım Türkçesiyle yayınlanan ve Osmanlı aydınları tarafından destek gören gazetedir?

Tercüman

Muhbir

Hürriyet

Ceride-i Havadis

Takvim-i Vekayi

Açıklama:

1883’ten itibaren Bahçesaray’da Kırım Türkçesiyle yayımlanarak Osmanlı entelektüelleri tarafından okunan Tercüman gazetesinin oynadığı role değinmek gerekir. Kültürel Türkçülük hareketindeki önemli bir aşama da Süleyman Hüsnü Paşa’nın Târîh-i Âlem adlı kitabının 1876’da yayımlanmasıdır. Joseph de Guignes’ten etkilenen Süleyman Paşa, değişik Türk kavimlerinin tarihini ayrıntılı biçimde ele alarak Osmanlı tarih yazımında genel kabul gören tarih metodolojisinin oldukça dışına çıkıyordu.

Doğru Cevap: A

Soru 80

Osmanlı'da ilk daimi elçilik hangi şehirde hizmete girmiştir?

Londra

Paris

Tokyo

Berlin

Atina

Açıklama:

İlk daimî elçilik 1793’te Londra’da hizmete girer. İlk daimî büyükelçi olan Yusuf Agâh Efendi, “Havadisname-i İngiltere” adlı
sefâretnâmeyi kaleme alır. Bu sefâretnâme diğer sefâretnâmelerden farklıdır. Büyükelçinin Londra’da yaptığı diplomatik ilişkileri konu edinmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 81

"Mülkî idareyi ıslah ve yeniden organize etme" manasına gelen sözcük aşağıdakilerden hangisidir?

Meşrutiyet

Tanzimat

Sekban-ı Cedit

Nezaret

İhtilal

Açıklama:

Tanzimat ifadesi, sözlükte “düzenlemek, sıraya koymak, ıslah etmek” anlamına gelen tanzim kelimesinin çoğulu olup literatürde “mülkî idareyi ıslah ve yeniden organize etme” mânasında kullanılır.

Doğru Cevap: B

Soru 82

Batı’da 18. yüzyılda Fransa’da ortaya çıkan bir düşünce olan halkın, halk için neyin iyi olduğunu sadece kendilerinin bildiğini düşünen aydınlar tarafından yönetilmesi gerektiğini savunan yaklaşıma verilen ad nedir?

Kemalizm

Ulusculuk

Kameralizm

Demokrasi

Teokrasi

Açıklama:

Kameralizm: Batı’da 18. yüzyılda Fransa’da ortaya çıkan bir düşünce olan halkın, halk için neyin iyi olduğunu sadece kendilerinin bildiğini düşünen aydınlar tarafından yönetilmesi gerektiğini savunan yaklaşıma verilen ad.

Doğru Cevap: C

Soru 83

1857’de Tercüme Odası’nda çalışmaya başladı.
Kanun-ı Esasi’nin kabul edilmesine karşı protestolarda önemli rol oynadı.
Yeni Osmanlılar hareketinin düşünsel temellerini attı.
1873’te Fransa’ya sürüldü.

Yukarıda Namık Kemal'in hayatıyla ilgili verilen bilgilerden hangileri doğrudur?

I, II ve III

I ve II

II ve IV

I ve III

Sadece III

Açıklama:

Namık Kemal: Yeni Osmanlılar hareketinin önderlerinden, fikir adamı. Çocukluk ve gençliğinde Afyon, İstanbul, Kars ve Sofya’da okudu, özel derslerle Arapça ve Farsça öğrendi. İlk şiirinden sonra Namık takma ismini kullanmaya başladı. 1857’de Tercüme Odası’nda çalışmaya başladı. Fransızca öğrendi ve başkentin seçkin edebiyat çevrelerine girdi. 1862’de Şinasi’nin çıkardığı
Tasvir-i Efkarda yayımlanan, anayasal yönetime geçilmesi yolundaki yazılarıyla Yeni Osmanlılar hareketinin düşünsel temellerini attı. Hükümetin baskısı sonucunda 1867’de Batı Avrupa’ya kaçıp mücadelesine oradan devam etti, 1870’te yurda döndü. Yazıları yüzünden 1873’te Kıbrıs’a sürüldü. 1876’da İstanbul’a dönüp Kanun-ı Esasi’nin hazırlanıp kabul edilmesinde önemli rol oynadı. 1877’de Midhat Paşa’nın tutuklanmasıyla Namık Kemal de Midilli’ye sürüldü, ömrünün geri kalanını Midilli, Rodos ve Sakız adalarında çeşitli memurluklarda bulunarak geçirdi. Siyasi mücadelesinin yanı sıra tiyatro, roman, eleştiri, şiir, tarihi biyografi ve tarih alanında verdiği onlarca eserle gelecek kuşaklar üzerinde etkili oldu.

Doğru Cevap: D

Soru 84

Araştırmaları olgulara dayandıran, metafiziği reddeden, en güvenilir bilginin deneyler yoluyla elde edilebileceğini savunan felsefe öğretisi aşağıdakilerden hangisidir?

Emperyalizm

Materyalizm

Liberalizm

İdealizm

Pozitivizm

Açıklama:

Pozitivizm: Araştırmaları olgulara dayandıran, metafiziği reddeden, en güvenilir bilginin deneyler yoluyla elde edilebileceğini savunan felsefe öğretisi ve akımı olup önde gelen temsilcisi Fransız Sosyolog ve Filozof Auguste Comte’tur

Doğru Cevap: E

Soru 85

19. yüzyıl Osmanlı edebiyatında ilk defa natüralizmi işleyen çalışma aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru verilmiştir?

Victor Hugo

Seyahatname

Tarihi Alem

Beşer

Kanunların Ruhu

Açıklama:

Beşir Fuat’ın 1885 tarihli Victor Hugo adlı çalışması, 19. yüzyıl Osmanlı edebiyatında ilk defa natüralizmi işleyen temel kaynaktır.

Doğru Cevap: A

Soru 86

Aşağıdakilerden hangisi 19. yüzyılda Osmanlı düşünce akımlarından biri değildir?

Osmanlıcılık

İslamcılık

Türkçülük

Doğruculuk

Batıcılık

Açıklama:

Osmanlı ıslahat hareketlerinin özellikle Tanzimat döneminde hız kazanmasıyla birlikte, Batı fikirleri de Osmanlı aydınları üzerindeki etkisini arttırmıştır. Devletin bütünlüğünü koruma isteği ise, resmî ideoloji Osmanlıcılıktan başlayıp İslamcılık,
Batıcılık ve Türkçülüğe uzanacak ölçüde çeşitli fikir akımlarının ön plana çıkmasında etkili olmuştur.

Doğru Cevap: D

Osmanlı tarihinde “mülkî idareyi ıslah ve yeniden organize etme” mânasında kullanılan ve tarihsel süreci de tanımlayan kavram hangisidir?

Islahat

Tanzimat

Hürriyet

Reform

Devrim

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 92

Osmanlı'da ilk kadın yazar kimdir?

Fatma Nesibe Hanım

Selma Rıza

Fatma Aliye Hanım

Halide Edip

Mihri Müşfik

Açıklama:

Ahmet Mithat ve Şemseddin Sami gibi isimlerin, kadın haklarını özellikle de eğitim hakkını savunduğu ortamda ilk kadın yazar aynı zamanda ilk kadın romancı olan Cevdet Paşa’nın kızı Fatma Aliye Hanım’dır.

Doğru Cevap: C

Soru 93

Türk aydınlarının, modern bilim ve kültürü yaymak için kendi aralarında kurdukları ilk cemiyet hangisidir?

Meclis-i Maarif-i Umûmiye

Dârü’l-Muallimin

Cemiyet-i Kitabet

Cemiyet-i İlmiye-i Osmaniye

Cemiyet-i Tıbbiye-i Şahane

Açıklama:

Türk aydınlarının, modern bilim ve kültürü yaymak için kendi aralarında kurdukları ilk cemiyet ise, Cemiyet-i İlmiye-i Osmaniye’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 94

İslam fıkhını Avrupa hukukuna uyarlayarak oluşturduğu “Osmanlı Medeni Kanunu” (Mecelle) kaleme alan isim kimdir?

Mithat Paşa

Mustafa Fazıl

Mehmet Ali Paşa

Reşit Paşa

Ahmet Cevdet Paşa

Açıklama:

Tanzimat dönemine ilişkin daha çok gözden kaçan ise, seküler ve din odaklı iki kutup arasındaki gri alanda yer alan farklı, sentezci arayışlardır. Tanınmış âlim ve bürokrat Ahmet Cevdet Paşa’nın İslam fıkhını Avrupa hukukuna uyarlayarak oluşturduğu “Osmanlı Medeni Kanunu” (Mecelle), bu uzlaşmacı tavrın en bariz örneklerinden biridir.

Doğru Cevap: E

Soru 95

Abdülaziz hangi sarayda ölü bulunmuştur?

Feriye Sarayı

Topkapı Sarayı

Dolmabahçe

Yıldız Sarayı

Çırağan Sarayı

Açıklama:

1876’da Sultan Abdülaziz tahttan indirilip yerine Yeni Osmanlılar Hareketine yakınlığıyla tanınan V. Murat padişah ilan edilmişti. Ancak birkaç gün sonra Abdülaziz’in Feriye Sarayı’nda ölü bulunması, Haziran ayı ortasında da birkaç kabine üyesinin Midhat Paşa’nın konağında toplantı hâlindeyken suikaste kurban gitmeleri gibi olayların etkisiyle yeni Sultan’ın ruh sağlığı ciddi bir şekilde bozuldu.

Doğru Cevap: A

Soru 96

Fransızca kökenli olup gazete anlamına gelen sözcük sonradan ihbar, şikâyet ve insanı kötüleyerek verilen haber yahut rapor anlamı kazanan kavram hangisidir?

İhbar

Jurnal

Pochette

Moniteur

Ajans

Açıklama:

Jurnalcilik: Fransızca kökenli olup gazete anlamına gelen sözcük sonradan ihbar, şikâyet ve insanı kötüleyerek verilen haber yahut rapor anlamı kazanmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 97

Beşir Fuat’ın 1885 tarihli hangi adlı çalışması, 19. yüzyıl Osmanlı edebiyatında ilk defa natüralizmi işleyen temel kaynaktır?

Emil Zola

Gustave Courbet

Victor Hugo

Charles Dickens

Alphonse Daudet

Açıklama:

Beşir Fuat’ın 1885 tarihli Victor Hugo adlı çalışması, 19. yüzyıl Osmanlı edebiyatında ilk defa natüralizmi işleyen temel kaynaktır.

Doğru Cevap: C

Aşağıdakilerden hangisi 1902 yılındaki Birinci Jön Türk Kongresi’nden sonra ortaya çıkan liberal ve âdem-i merkeziyetçi grubun başında yer almıştır?

Ahmed Rıza

Ali Şefkati Bey

Ali Suavi

Prens Sabahaddin

II. Abdülhamid

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Birinci Jön Türk Kongresi, hangi yıl düzenlenmiştir?

1910

1908

1906

1904

1902

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 42

Osmanlı Hürriyet Cemiyeti, 1906 yılında aralarında Bursalı Mehmed Tahir, Rahmi, Ömer Naci ve Talat Bey’in bulunduğu 10 kişi tarafından nerede kurulmuştur?

Şam

Selanik

Dobruca

Plevne

Bağdat

Açıklama:

Hiç kuşkusuz Meşrutiyet’in ilânına giden süreçte Rumeli’deki örgütlenme ve İttihad ve Terâkki Cemiyeti’nin bu bölgedeki eylemleri belirleyici bir role sahip olmuştur. Selanik’te 1906’da aralarında Bursalı Mehmed Tahir, Rahmi, Ömer Naci ve Talat Bey’in bulunduğu 10 kişi Osmanlı Hürriyet Cemiyeti’ni kurmuşlardır. Selanik kentinin sosyo-ekonomik ve sosyo-kültürel yapısı Cemiyet’in daha yaygın bir şekilde örgütlenmesini kolaylaştırdı.

Doğru Cevap: B

Soru 43

Avrupalı güçlerin baskısı sonucunda Islahat Fermanı’yla Hristiyan topluluklara aşırı haklar ve imtiyazlar tanındığı görüşünde olan ve uygarlık düzeninin adaletle sağlanabileceğine inanan, Yeni Osmanlıların popüler ismi aşağıdakilerden hangisidir?

Prens Sabahaddin

Namık Kemal

Ömer Seyfettin

Yusuf Akçura

İbrahim Temo

Açıklama:

Avrupalı güçlerin baskısı sonucunda Islahat Fermanı’yla Hristiyan topluluklara aşırı haklar ve imtiyazlar tanındığı görüşünde olan Yeni Osmanlıların popüler ismi olan Namık Kemal, Osmanlıcılığı savunmaktadır. Ona göre uygarlık düzeni adaletle sağlanabilirdi. Adalet ise “Osmanlı ümmetinin hukuki müsavatı” ile gerçekleşebilirdi. Tüm bu siyasal modernleşmenin kilit kavramı ise meşveretti. Namık Kemal’in söyleminde bir parlamentonun açılması ve ülkedeki çeşitli unsurların bu parlamentoda temsil edilmesi önemli bir yer tutuyordu.

Doğru Cevap: B

Soru 44

Aşağıdakilerden hangisi 1908 Devrimi’nden önce ülkenin kurtarılmasına ilişkin ideolojik arayışta “Üç Tarz-ı Siyaset” başlıklı makalesi ile özel bir yere sahiptir?

Dr. Abdullah Cevdet

Tevfik Fikret

Ahmed Rıza

Yusuf Akçura

Sadrazam Said Paşa

Açıklama:

1908 Devrimi’nden önce ülkenin kurtarılmasına ilişkin ideolojik arayışta Yusuf Akçura ve onunla özdeşleşen “Üç Tarz-ı Siyaset” başlıklı makale özel bir yere sahiptir. Enver Ziya Karal’a göre bu makale tez niteliğindedir.

Doğru Cevap: D

Soru 45

Türk modernleşmesi, İslam ve laiklik üzerine çalışmalarıyla tanınan Şerif Mardin İslamcılık düşüncesine ait ilk kıpırtıların 17. yüzyılda nerede ortaya çıktığını öne sürmektedir?

Hindistan

Libya

Selanik

Şam

İşkodra

Açıklama:

Türk modernleşmesi, İslam ve laiklik üzerine çalışmalarıyla tanınan Şerif Mardin, İslamcılık düşüncesine ait ilk kıpırtıların 17. yüzyılda Hindistan’da ortaya çıktığını öne sürmektedir (Mardin, 1985: 1404-1405). Ancak bu düşüncenin bir ideoloji hâline gelmesinin 19. yüzyılın ikinci yarısını bulduğunu iddia etmektedir. Batı’nın Osmanlı Devleti’ne saldırması İslamcılık düşüncesinin bir akım/ideoloji hâline dönüşmesini hızlandırmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 46

İslamcılık düşüncesi hangi Osmanlı padişahı döneminde iç ve dış siyasette etkili bir araç olarak kullanılmıştır?

II. Mahmud

Abdülmecid

Abdülaziz

Mehmed Reşad

II. Abdülhamid

Açıklama:

İslamcılık düşüncesi II. Abdülhamid döneminde iç ve dış siyasette etkili bir araç olarak kullanıldı. II. Abdülhamid, sultan-hükümdar vasfı yerine “halifelik” vasfının kullanılmasına önem verdi. Halifelik makamının itibarını arttırmaya çalıştı. Ona göre “halifenin” bir sözü bütün Müslümanları harekete geçirmeye yeterli olacaktı. Hindistan’da bir sözü ile İngiltere’nin egemenliğini sarsacağını iddia etmekteydi.

Doğru Cevap: E

Soru 47

Aşağıdakilerden hangisi eserlerinde, Türk, Macar, Fin ve Estonyalıların Turan dil ve ırk gruplarına bağlı olduğunu öne sürmüş, Türklerin dil, kültür ve medeniyet konusundaki ürünlerini ele almıştır?

Antoine Isaac Silvestre de Sacy

Arminius Vambery

Wilhelm Radloff

Wilhelm Thomsen

Abdünnâsır Kursavî

Açıklama:

Macar Türkoluğu Arminius Vambery’in eserlerinde, Türk, Macar, Fin ve Estonyalıların Turan dil ve ırk gruplarına bağlı olduğunu öne sürmüş, Türklerin dil, kültür ve medeniyet konusundaki ürünlerini ele almıştır. Fransız Antoine Isaac Silvestre de Sacy, Alman Wilhelm Radloff ve Orhun nehri yakınlarındaki eski Türk yazıtlarını çözen Danimarkalı Wilhelm Thomsen’un Türk aydınları üzerinde izler bırakarak, Türkçülük düşüncesinin ortaya çıkmasında etkili olduğu söylenebilir.

Doğru Cevap: B

Soru 48

Aşağıdakilerden hangisi Abdullah Cevdet’in 1904’ten itibaren çıkarmaya başladığı ve Batıcılık akımının en önemli yayın organı olan dergidir?

İctihad

Madde ve Kuvvet

Serbest Fikir

İslam Mecmuası

Türk Yurdu

Açıklama:

II. Meşrutiyet’in ilanından sonra Batıcılar İstanbul’da yayımlanan Mehtap adlı derginin (kapatılınca Şebtab) etrafında toplanmışlar ve Batılılaşmanın zorunlu olduğunu savunmuşlardır. Hiç kuşkusuz Abdullah Cevdet’in 1904’ten itibaren çıkarmaya başladığı İctihad dergisi bu akımın en önemli yayın organı olmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 49

Aşağıdakilerden hangisinin formüle ettiği yönetim tarzında Vilâyet Umumî Meclisleri, yerel yönetim, inzibat (güvenlik), adliye, bayındırlık, maliye, mülk edinme (mülkiyet) ve eğitim konularında geniş yetkilere sahip olacaktı?

Yusuf Akçura

Ziya Gökalp

Prens Sabahaddin

Cemaleddin Afgani

Muhammed Abduh

Açıklama:

Prens Sabahaddin formüle ettiği yönetim tarzında Vilâyet Umumî Meclislerinin, yerel yönetim, inzibat (güvenlik), adliye, bayındırlık, maliye, mülk edinme (mülkiyet) ve eğitim konularında geniş yetkilere sahip olacaktı. Âdem-i merkeziyetçi yönetimde vilayetlerin birkaçının bir araya getirilmesiyle bölgesel taksimata gidilecekti ve bu çerçevede yerel yönetim örgütleri kurulacaktı.

Doğru Cevap: C

Soru 50

Aşağıdakilerden hangisi 1911’de uğradığı takibat ve siyasi baskı nedeniyle çalışmalarını Paris’e kaydırmış ve burada Dr. Refik Nevzat’ın çabalarıyla bir şube oluşturmuştur?

Osmanlı Amele Cemiyeti

Cemiyet-i İnkılabiye

Nesl-i Cedit Kulübü

Osmanlı Sosyalist Partisi

Hürriyet ve İtilaf Partisi

Açıklama:

Osmanlı Sosyalist Partisi, İttihad ve Terakki Cemiyeti’nin baskıcı tutumu nedeniyle etkili bir siyasi çalışma yürütemedi. Yayın organı sıkıyönetim mahkemesi tarafından sık sık kapatıldı ve bazı üyeleri sürgüne gönderildi. İştirak dergisinin kapatılması üzerine Sosyalist, İnsaniyet ve Medeniyet gazeteleri partinin yayın organı olmuşlardı. Osmanlı Sosyalist Partisi 1911’de uğradığı takibat ve siyasi baskı nedeniyle çalışmalarını Paris’e kaydırmış ve burada Dr. Refik Nevzat’ın çabalarıyla bir şube oluşturmuştur. Ayrıca bir “Islahat Programı” yayımlamıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 51

Osmanlı İttihad ve Terâkki Cemiyeti başta olmak üzere çeşitli muhalif grupların baskısı sonucu, “istibdatçı” olarak nitelendirilen II. Abdülhamid rejimine hangi yılda son verilmiştir?

1902

1906

1908

1913

1915

Açıklama:

Osmanlı İttihad ve Terâkki Cemiyeti başta olmak üzere çeşitli muhalif grupların baskısı sonucu, “istibdatçı” olarak nitelendirilen II. Abdülhamid rejimine 23 Temmuz 1908’de son verildi ve Meşrutiyet ikinci kez ilan edildi.

Doğru Cevap: C

Soru 52

20 Mayıs 1878’de meydana gelen Çırağan Sarayı Baskını kim tarafından başlatılmıştır?

Ali Suavi

Cleanthi Scalieri

Aziz Bey

Ali Şefkati Bey

Dr. Nazım

Açıklama:

II. Abdülhamid’in yönetim anlayışına iki darbe girişimiyle karşılık verildi. İlki, ünlü Jön Türk liderlerinden Ali Suavi’nin 20 Mayıs 1878’de giriştiği Çırağan Sarayı baskınıdır. İkincisi ise Cleanthi Sca- lieri ve Aziz Bey Komitesi’nin Temmuz 1878 girişimidir.

Doğru Cevap: A

Soru 53

Aşağıdakilerden hangisi 3 Haziran 1889’da rejime muhalefet olarak ortaya çıkan İttihad-ı Osmanî Cemiyeti’ni kuran öğrenciler arasında yer almamaktadır?

İbrahim Temo

İshak Sükûtî

Abdullah Cevdet

Mehmed Tahir

Mehmed Reşit

Açıklama:

Tıbbiye-i Şahâne de (Askerî Tıbbiye) İbrahim Temo, İshak Sükûtî, Abdullah Cevdet ve Mehmed Reşit adında dört öğrenci, 3 Haziran 1889’da İttihad-ı Osmanî Cemiyeti’ni kurmuşlardır.

Doğru Cevap: D

Soru 54

Bülent Tanör'e göre “Türk ve Türk olmayan unsurların demokratik ve liberal bir anlaşma zemini içinde giriştikleri ilk ve son hareket" aşağıdakilerden hangisidir?

Meşrutiyetin ikinci kez ilan edilmesi

Âdem-i Merkeziyet Cemiyeti’ni kurulması

İttihad ve Terâkki Cemiyeti'nin kurulması

Rus-Japon Savaşı'nın çıkması

İttihad-ı Osmanî Cemiyeti’nin kurulması

Açıklama:

Bülent Tanör’e göre, Meşrutiyet’in ikinci kez ilân edilmesi, “Türk ve Türk olmayan unsurların demokratik ve liberal bir anlaşma zemini içinde giriştikleri ilk ve son hareketti”.

Doğru Cevap: A

Mekteb-i Harbiye
Mekteb-i Tıbbiye
Mekteb-i Mülkiye

Yukarıdaki okullardan hangisinde ya da hangilerinde Padişahın rejimine örgütlü muhalefet hareketleri ortaya çıkmıştır?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve III

I, II ve III

Açıklama:

Sultan II. Abdülhamid, eğitime verdiği özel önemin sonucunda bu alandaki kurumların her kademesinde önemli reformlar gerçekleştirdi. Bu çerçevede Mekteb-i Harbiye, Mekteb-i Tıbbiye ve Mekteb-i Mülkiye gibi yüksek okulların müfredatını Batılı tarzda değiştirmeye çalıştı. Padişah’ın eğitim alanındaki reformlarının temel yansımalarından biri de pozitivist, biyolojik ve materyalist felsefi akımlarının yüksek okul öğrencilerini etkilemesidir (Hanioğlu, 1985: 51-56; Mardin, 2006). Padişahın rejimine ilk örgütlü muhalefet hareketleri de bu okullarda çıktı. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 63

Ordu içinde propagandaya ağırlık verilmesi
Halkın vergi ödememesi
Silahlı direniş yapılması

Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Jön Türklerin Sultan II. Abdülhamid’i tahtan inmeye zorlanmak için Paris’te yaptıkları kongreden sonra kararlaştırdıkları eylem planlarındandır?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

I, II ve III

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 64

1877'de açılmıştır

Meclisin bir kanadını Meclis-i Mebusan oluşturmaktadır

Gayrimüslimler nüfuslarına oranla daha fazla milletvekiline sahiptir

Yukarıda Meclis-i Umumi ile ilgili verilen bilgilerden hangisi ya da hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

I, II ve III

Açıklama:

19 Mart 1877’de Meclis-i Umumî açılmıştır. Meclis-i Umumi’nin bir kanadını oluşturan Meclis-i Mebusan’daki milletvekillerinin dağılımı gayrimüslimlerin lehinedir. Çünkü gayrimüslimler nüfuslarına oranla daha fazla milletvekiline sahip olmuşlardı. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Osmanlı Devleti’ni çöküşten kurtarmak için 1913’te kaleme alınan ve ilk kez Türk Yurdu’nda yayınlanan “Türkleşmek, İslamlaşmak, Muasırlaşmak” adlı sentezci bir yaklaşıma sahip olan makale aşağıdaki yazarlardan hangisine aittir?

Ahmed Naim

Süleyman Nazif

Ziya Gökalp

Namık Kemal

Yusuf Akçura

Açıklama:

Ziya Gökalp’ın Osmanlı Devleti’ni çöküşten, kurtarmak için, 1913’te kaleme aldığı ve ilk kez Türk Yurdu’nda yayınladığı “Türkleşmek, İslâmlaşmak, Muasırlaşmak” adlı makalesi sentezci bir yaklaşıma sahipti. Hiç kuşkusuz, Gökalp, önceliği Türkçülüğe vermektedir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 69

Turancı bir bakış açısına sahipti
Türklüğe hizmet etmeyi birincil amaç olarak belirlemiştir
Osmanlıcı tezleri savunurdu

Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri 30 Kasım 1911’de çıkarılan Türk Yurdu dergisinin özelliklerindendir?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

I, II ve III

Açıklama:

30 Kasım 1911’de yayın organı olarak Türk Yurdu dergisini çıkardı. Dergi, “Türklüğe hizmet etmeyi” birincil amaç olarak belirlemiştir. Derginin dili sade olacaktı ve “Türk ırkının” çoğunluğu tarafından okunması sağlanacaktı. Dergide, Türklerin tanışmalarına, iktisad ve ahlâkça yükselmelerine ve fen bilgileriyle zenginleşmelerine hizmet eden konulara yer verilecekti. Ayrıca Türk millî ruhunu geliştirilmesi ve Türk dünyasındaki topluluklarla ilişki kurulması, derginin temel hedefleri arasında yer alacaktı (Sarınay, 1994: 113-115). Derginin bu yönüyle Osmanlıcı tezleri reddeden ve Turancı (Pan-Türkist) bir bakış açısına sahip olduğu söylenebilir (Arai, 1992: 85-110). Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Millî Korunma Kanunu
Vergi Usul Kanunu
Tüketici Hakları Kanunu
Varlık Vergisi Kanunu
Toprak Mahsulleri Vergisi Kanunu

Yukarıdakilerden hangileri Saydam ve Şükrü Saraçoğlu Hükümetleri, İkinci Dünya Savaşı sırasında ekonomik sorunlara çözüm bulmak amacıyla çıkarılan kanunlardandır?

I, II, IV, V

I, IV, V

IV ve V

I, II, IV

I, II, III, IV, V

Açıklama:

Refik Saydam ve Şükrü Saraçoğlu Hükümetleri, İkinci Dünya Savaşı sırasında ekonomik sorunlara çözüm bulmak amacıyla Millî Korunma Kanunu, Varlık Vergisi Kanunu, Toprak Mahsulleri Vergisi Kanunu’nu çıkarmışlardır. Bu düzenlemeler günümüzde de çok tartışılmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 20

Demokrat Parti’nin kuruluşunda önemli bir yeri olan Dörtlü Takrir önergesini veren kişiler arasında yer almaz?

Adnan Menderes

Fuad Köprülü

Refik Koraltan

Şükrü Saraçoğlu

Celal Bayar

Açıklama:

Celal Bayar, Refik Koraltan, Fuad Köprülü ve Adnan Menderes tarafından 7 Haziran 1945’te CHP Meclis Grubu’na verilen Dörtlü Takrir, Demokrat Parti’nin kuruluşunda önemli bir yer tutmaktadır. Bu takrirde siyasi liberalleşme talep edilmiş, "yurttaşların siyasi hak ve hürriyetlerini Anayasa’nın gerektirdiği genişlikte kullanabilmeleri" istenmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 21

Adalet Partisi hangi yılda iktidara gelmiştir?

1945

1961

1965

1968

1971

Açıklama:

Kapatılan Demokrat Parti'nin mirasını devralan Adalet Partisi (AP) 1965’te iktidara gelmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 22

Hangisi Adalet Partisi döneminin benimsediği politikalar arasında yer almaz?

İhracata dayalı bir büyüme anlayışı benimsenmiştir.

İlk kez bir sosyalist parti Meclis’e girmiştir.

Montaj sanayisinde üretilen dayanıklı tüketim malları ve özellikle beyaz ev eşyası, gündelik yaşamın bir parçası olmaya başlamıştır.

Sağ ve sol eğilimli birçok parti kurulmuş ve ideolojik eksenli yayınların sayısı hızla artmıştır.

Ekonomi büyük ölçüde devlet müdahalesini içeren biçimde bir sanayileşme politikası üzerine temellendirilmiştir.

Açıklama:

Kapatılan Demokrat Parti'nin (DP) mirasını devralan Adalet Partisi (AP) 1965’te iktidara geldi. AP geçmiş dönemde DP’nin tersine iktidar bloğuna ordu ve sanayi çevrelerini de dahil etti. Öte yandan, 60’lı yıllarda izlenen ithal ikameci sanayileşme politikaları yoluyla hızla genişleyen bir iç pazar ve bu arzı emebilecek bir ücret artışının gerçekleşmesi kentli sınıfların düzene umutla bakmalarını sağlıyordu. Bu dönemde montaj sanayisinde üretilen dayanıklı tüketim malları ve özellikle beyaz ev eşyası, gündelik yaşamın bir parçası olmaya başladı. Bu dönemde toplumsal, ekonomik ve kültürel alanların uyumlu bir bütün oluşturdukları görülmektedir. Ekonomi büyük ölçüde devlet müdahalesini içeren biçimde bir sanayileşme politikası üzerine temellendirilmiştir. Sağ ve sol eğilimli birçok parti kurulmuş, ilk kez bir sosyalist parti Meclis’e girmiş, ideolojik eksenli yayınların sayısı hızla artmıştı.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Spekülatif sermaye akışlarına, ihracat teşviklerine, turizm bankacılık, inşaat gibi alanlardaki yatırımlara bel bağlayan bir sermaye birikim rejimi benimsenmiştir.
Dönemin altyapısı iç ve dış borçlanmayla, özelleştirme geliri ve uluslararası finans kuruluşlarından alınan kredilerle kurulmaya çalışılmıştır.
Kamunun sanayi yatırımları önemli ölçüde azalmıştır.
İthal ikamesine dayalı bir sanayileşme rejimi benimsenmiştir.
Özellikle 1990’lı yıllardan itibaren mevcut kamu iktisadi teşekküllerinin özelleştirilmesi yoluna gidilmiştir.

Yukarıdaki ifadelerden hangileri 1980-2002 dönemi Türkiye ekonomisinin eğilimlerindendir?

II, IV, V

II, III, V

I, III, IV

I, II, III, IV, V

I, II, III, V

Açıklama:

1980 ile 2002 arasında Türkiye ekonomisinin genel eğilimleri şu şekilde özetlenebilir:

İthal ikamesi temelindeki birikim mekanizmaları yerini spekülatif sermaye akışlarına, ihracat teşviklerine, turizm bankacılık, inşaat gibi alanlardaki yatırımlara bel bağlayan bir sermaye birikim rejimine bırakmıştır.
Bu geçiş sürecinin altyapısı iç ve dış borçlanmayla, 1990’ların ortalarında yapılan özelleştirme geliri ve uluslararası finans kuruluşlarından alınan kredilerle kurulmaya çalışılmış ve bu sayede ekonominin kırılganlığı ve sıcak para akışlarına bağımlılığı artmıştır.
Bu tarihsel aralıkta, kamunun sanayi yatırımları önemli ölçüde azalırken, özellikle 1990’lı yıllardan itibaren mevcut kamu iktisadi teşekküllerinin özelleştirilmesi yoluna gidilmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 24

Hangi seçenekte 27 Mayıs 1960 Darbesi'nden sonra sosyalist solda beliren üç ana akım bir arada verilmiştir?

Yön Devrim Hareketi - Millî Demokratik Devrim - Kadro Hareketi

Türkiye İşçi Partisi - Yön Devrim Hareketi - Milli Görüş Hareketi

Türkiye İşçi Partisi - Yön Devrim Hareketi - Kadro Hareketi

Türkiye İşçi Partisi - Yön Devrim Hareketi - Millî Demokratik Devrim

Millî Demokratik Devrim - Milli Görüş Hareketi - Kadro Hareketi

Açıklama:

27 Mayıs 1960 Darbesin'den sonra sosyalist solda üç ana akım belirdi. Bunlardan birincisi Türkiye İşçi Partisi, ikincisi Yön Devrim Hareketi ve üçüncüsü de Millî Demokratik Devrim akımıydı.

Doğru Cevap: D

Soru 25

Türkiye siyasal düşünce tarihinde Kemalizm ile sosyalizmi birleştirmeye yönelik kuramsal çabanın önde gelen ismi olan Yön Dergisi başyazarı kimdir?

Mümtaz Soysal

İlhan Selçuk

Doğan Avcıoğlu

Sadun Aren

Mihri Belli

Açıklama:

Doğan Avcıoğlu, Türkiye siyasal düşünce tarihinde Kemalizm ile sosyalizmi birleştirmeye yönelik kuramsal çabanın önde gelen ismidir. 1950’lerin ikinci yarısından itibaren Demokrat Parti iktidarına karşı yürütülen muhalefet hareketi içinde yer almış; 27 Mayıs sonrasında İsmet İnönü kontenjanından Kurucu Meclis’e girmiştir. Bir yandan 1961 Anayasası’nın ortaya çıkardığı siyasi iklimin elverişli koşullarında Cemal Reşit Eyüboğlu, Mümtaz Soysal, İlhami Soysal ve İlhan Selçuk ile birlikte Yön dergisini çıkarmıştır. İlk sayısı 20 Aralık 1961’de yayımlanan Yön’ün çıkış bildirgesi geniş yankılar uyandırdı. Avcıoğlu’nun başyazarı olduğu Yön, yayın hayatında kaldığı beş buçuk yıllık dönem boyunca Türkiye’nin bütün temel sorunlarını tartışmaya açtığı gibi, Türkiye’nin belli, başlı tabularının yıkılmasında cesur ve öncü bir rol oynadı.

Doğru Cevap: C

Soru 26

Millî Demokratik Devrim akımının kuramcısı kimdir?

Mihri Belli

Mehmet Ali Aybar

Erol Güngör

İlhan Selçuk

Turan Güneş

Açıklama:

Mihri Belli, Türkiye sosyalist hareketinin belirgin simalarından birisi; solda 1960’lara kadar damgasını vuran aşamacı devrim fikrinin Doğuculuk, millicilik, cuntacılık ve koyu bir Kemalizm ile kaynaştırılması ile ortaya çıkan Millî Demokratik Devrim çizgisinin kuramcısıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 27

İslamcılık ile milliyetçilik, milliyetçilik ile muhafazakârlık, muhafazakârlık ile İslamcılık arasındaki yumuşak geçişlere imkan tanıyan iletişim kanallarını, dili ve grameri temsil eden yazar kimdir?

Erol Güngör

Necip Fazıl Kısakürek

İsmet Özel

Şerif Mardin

Fethi Naci

Açıklama:

Necip Fazıl Kısakürek, Türk basını, siyaseti ve düşünce tarihinde, sağcı yaklaşımları teşkil eden çeşitli siyasal ve ideolojik bütünlükler arasındaki önemli "geçiş figürü"dür. İslamcılık ile milliyetçilik, milliyetçilik ile muhafazakârlık, muhafazakârlık ile İslamcılık; deyim yerindeyse onun aracılığıyla birbirleriyle konuşup anlaşırlar. Türk sağındaki en önemli ideolojik ve siyasal konumları teşkil eden bu üç yaklaşım da ya Kısakürek’in eserlerinde dile gelen düşüncelerle söze başlarlar ya da onlarla lafı bağlamaya özen gösterirler. Bu açıdan Kısakürek’in siyasi görüşleri, bu üç konum arasındaki "yumuşak" geçişlere imkan tanıyan iletişim kanallarını, "dil"i ve "gramer"i temin ve temsil eder.

Doğru Cevap: B

Soru 28

Hangisi 1960 yılına kadar olan zaman diliminde yayın hayatına başlayan milliyetçi yayınlardan birisi değildir?

Hareket

Özleyiş

Kızılelma

Düven

Ant

Açıklama:

1960 yılına kadar olan zaman dilimi ayrıca milliyetçi yayınlar için de oldukça bereketli geçmiştir. Zira Hareket, Özleyiş, Altınışık, Millî Birlik, Kürşad, Serdengeçti, Kızılelma, Düven gibi Türkçü yayınlar bu dönemde yayın hayatlarına başlamışlardır.

Doğru Cevap: E

Soru 29

Türkiye Cumhuriyeti'nde çok partili sisteme geçilmeden önce iktidarda olan tek parti hangisidir?

Cumhuriyet Halk Fırkası

Demokrat Parti

Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası

Serbest Cumhuriyet Fırkası

Adalet Partisi

Açıklama:

Çok partili hayata geçiş için girişimlerde bulunmuş olan Mustafa Kemal Atatürk, öncelikle Cumhuriyet Halk Fırkası’nın kuruluşuna öncülük yapmıştır. Yine Atatürk’ün yaşadığı dönemde Cumhuriyet Halk Partisi (CHP)’nin dışında Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası ve Serbest Cumhuriyet Fırkası kurulmuştur. Ancak bu son iki partinin çeşitli siyasal meseleler yüzünden kısa sürede kapatılmış olması nedeniyle Atatürk’ün yaşadığı dönemde çok partili hayata geçiş sağlanamamıştır.

Doğru Cevap: A

Aşağıdakilerden hangisi Demokrat Parti’nin kurucu üyelerinden değildir?

İsmet İnönü

Celal Bayar

Adnan Menderes

Fuad Köprülü

Refik Koraltan

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 41

27 Mayıs darbesi sonrasında yürürlüğe giren anayasa hangisidir?

1961 Anayasası

1921 Anayasası

1924 Anayasası

1982 Anayasası

Kanun-i Esasi

Açıklama:

27 Mayıs 1960 tarihinde gerçekleşen darbe sonrasında 1961 Anayasası yürürlüğe girmiş ve bu anayasa da yerini daha sonradan 1982 Anayasası’na bırakmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 42

1980 sonrasında Türkiye’nin dünya pazarları ve uluslararası para piyasalarıyla bütünleşmek için borç aldığı Dünya Para Fonu’nun kısaltması nedir?

IMF

FED

EMF

Açıklama:

1980 sonrası dünya pazarları ve uluslararası para piyasalarıyla bütünleşmek ve bu yolla ödemeler dengesini düzenlemek amacıyla Dünya Para Fonu (IMF) istikrar politikaları temelinde bir program yürürlüğe kondu. Türkiye ekonomisi, serbest faiz ve döviz kuru politikalarıyla ve düşük emek maliyetleri aracılığıyla ihracat yapabilir duruma getirildi.

Doğru Cevap: A

Aşağıdaki isimlerden hangisi 27 Mayıs sonrası yapılan ilk seçimlerin ardından 20 Aralık 1961’de çıkarılmaya başlayan Yön Dergisinde yer almamıştır?

Necip Fazıl Kısakürek

Doğan Avcıoğlu

İlhan Selçuk

Mümtaz Soysal

Cemal Eyüboğlu

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 54

Aşağıdakilerden hangisi Yön Dergisi içinde görüşlerini ifade etme olanağı bulmuş olan sol kesime mensup aydın-düşünürler arasında gösterilemez?

Sadun Aren

Mihri Belli

Erol Güngör

Muzaffer Erdost

İdris Küçükömer

Açıklama:

Yön, çekirdek bir kadro ile sınırlı, dar bir çevrenin yayın organı olmamıştır. Dönemin sol yazarları
için önemli bir çekim merkezi olan Yön, sayfalarını
birçok yazara açmış ve geniş bir yazar kadrosuna
sahip olmuştur. Kendisini solda konumlandıran
ve daha sonraları sol içinde belirecek ayrışmaların
karşıt tarafları olacak birçok aydın-düşünür, Yön
içinde görüşlerini ifade etme olanağı bulmuştur.
Sadun Aren, Mihri Belli, Muzaffer Erdost, İdris
Küçükömer, Fethi Naci, Muammer Aksoy, Turan
Güneş gibi yazarlar bunlardan sadece birkaçıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 55

1950’lerin ikinci yarısından itibaren Demokrat Parti iktidarına karşı yürütülen muhalefet hareketi içinde yer alan, bu dönemde haftalık Akis ve Kim dergileri ile CHP’nin yayın organı niteliğindeki Ulus gazetesinde yazılar yazan, "Türkiye’nin Düzeni: Dün-Bugün-Yarın’ı" eserinin sahibi düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Doğan Avcıoğlu

Turan Güneş

Muammer Aksoy

Fethi Naci

İdris Küçükömer

Açıklama:

“Türkiye siyasal düşünce tarihinde Kemalizm
ile sosyalizmi birleştirmeye yönelik kuramsal çabanın önde gelen ismidir. 1950’lerin ikinci yarısından
itibaren Demokrat Parti iktidarına karşı yürütülen
muhalefet hareketi içinde yer aldı. Bu dönemde haftalık Akis ve Kim dergileri ile CHP’nin yayın organı
niteliğindeki Ulus gazetesinde yazılar yazdı. Kuruluşunda aktif olarak yer aldığı ve müdür yardımcılığını yaptığı CHP Araştırma Bürosu’nda iktisadi ve
toplumsal konular üzerine çalışmalar yaptı. 27 Mayıs sonrasında İsmet İnönü kontenjanından Kurucu
Meclis’e girdi. Bir yandan 1961 Anayasası’nın ortaya çıkardığı siyasi iklimin elverişli koşullarında Cemal Reşit Eyüboğlu, Mümtaz Soysal, İlhami Soysal
ve İlhan Selçuk ile birlikte Yön dergisini çıkardı. İlk
sayısı 20 Aralık 1961’de yayımlanan Yön’ün çıkış
bildirgesi geniş yankılar uyandırdı. Avcıoğlu’nun
başyazarı olduğu Yön, yayın hayatında kaldığı beş
buçuk yıllık dönem boyunca Türkiye’nin bütün temel sorunlarını tartışmaya açtığı gibi, Türkiye’nin
belli, başlı tabularının yıkılmasında cesur ve öncü
bir rol oynadı. 1962’de Türk-İş tarafından kuruluş
çalışmaları yapılan Çalışanlar Partisi girişiminin hazırlık ve program toplantılarına katıldı. 1963-1965
yılları arasında Türk-İş Araştırma Merkezi Müdürlüğü görevini yürüttü. 30 Haziran 1967’de Yön dergisinin yayın hayatına son verdikten sonra, başyapıtı olan Türkiye’nin Düzeni: Dün-Bugün-Yarın’ı
yazdı.

Doğru Cevap: A

Soru 56

Gerek Marksist-Leninist tezlere karşı savunduğu hümanist bakış açısı ve bu doğrultuda Türkiye sosyalizmine ilişkin değerlendirmeleri, gerekse eylem adamı ve lider kimliğiyle, Türkiye’de sosyalist düşünce ve pratiğin mihenk taşlarından biri olarak ele alınan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Doğan Avcıoğlu

Mehmet Ali Aybar

Mihri Belli

Muammer Aksoy

Turan Güneş

Açıklama:

Mehmet Ali Aybar (1908-1995), gerek Marksist-Leninist tezlere karşı savunduğu hümanist bakış açısı ve bu doğrultuda Türkiye sosyalizmine ilişkin değerlendirmeleri, gerekse eylem adamı ve lider
kimliğiyle, Türkiye’de sosyalist düşünce ve pratiğin
mihenk taşlarından biridir.

Doğru Cevap: B

Soru 57

Hırslı, atak, efsanevi militan imgesiyle Türkiye sosyalist hareketinin belirgin simalarından birisi olmakla birlikte solda 1960’lara kadar damgasını vuran aşamacı devrim fikrinin Doğuculuk, millicilik, cuntacılık ve koyu bir Kemalizm ile
kaynaştırılması ile ortaya çıkan Millî Demokratik Devrim (MDD) çizgisinin kuramcısı olan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

İdris Küçükömer

Sadun Aren

Mehmet Ali Aybar

Mihri Belli

Doğan Avcıoğlu

Açıklama:

Mihri Belli, hırslı, atak, efsanevi militan imgesiyle Türkiye sosyalist hareketinin belirgin simalarından birisi; solda 1960’lara kadar damgasını vuran aşamacı devrim fikrinin Doğuculuk,
millicilik, cuntacılık ve koyu bir Kemalizm ile
kaynaştırılması ile ortaya çıkan Millî Demokratik Devrim (MDD) çizgisinin kuramcısıdır.

Doğru Cevap: D

Fethi Naci

İdris Küçükömer

Mihri Belli

Mehmet Ali Aybar

Doğan Avcıoğlu

Açıklama:

Türkiye siyasal düşünce tarihinde Kemalizm ile sosyalizmi birleştirmeye yönelik kuramsal çabanın önde gelen ismi ve 1950’lerin ikinci yarısından itibaren Demokrat Parti iktidarına karşı yürütülen muhalefet hareketi içinde yer alan kişi Doğan Avcıoğlu'dur.

Doğru Cevap: E

Soru 64

Aşağıdaki düşünce adamlarından hangisi kendisini Gökalp-Turhan geleneğine yerleştirmiş ancak bu gelenekle hesaplaşarak geleneği devam ettirmiş ve Türk düşünce hayatında miladı kendisinden başlatan seçkin bir kişidir?

Necip Fazıl Kısakürek

Erol Gündör

İsmet Özel

Mümtaz Turhan

Doğan Avcıoğlu

Açıklama:

Erol Güngör kendisini Gökalp-Turhan geleneğine yerleştirmiş ancak bu gelenekle hesaplaşarak geleneği devam ettirmiş ve Türk düşünce hayatında miladı kendisinden başlatan müstesna bir örnektir.

Doğru Cevap: B

Soru 65

Türk basını, siyaseti ve düşünce tarihinde, sağcı yaklaşımları teşkil eden çeşitli siyasal ve ideolojik bütünlükler arasındaki önemli “geçiş figürü” olarak tanımlanan düşünce adamı aşağıdakilerden hangisidir?

Erol Güngör

İsmet Özel

Necip Fazıl Kısakürek

Mihri Belli

Muzaffer Erdost

Açıklama:

Necip Fazıl Kısakürek, Türk basını, siyaseti ve düşünce tarihinde, sağcı yaklaşımları teşkil eden çeşitli siyasal ve ideolojik bütünlükler arasındaki önemli “geçiş figürü”dür. İslamcılık ile milliyetçilik, milliyetçilik ile muhafazakârlık, muhafazakârlık ile İslamcılık; deyim yerindeyse onun aracılığıyla birbirleriyle “konuşup anlaşırlar”.

Doğru Cevap: C

Soru 66

"İslamcı düşünceye taze bir soluk getirmiştir; geleneksel/gelenekçi dilin de, milliyetçi-muhafazakâr vasatla simbiyoz hâlindeki sağ çizginin de varoluşçu edebi söylemin de, 1960’ların sonlarından itibaren tesirini arttıran beynelmilel İslamcılık literatürünün de dışındadır."
Yukarıdaki bilgi aşağıdaki yer alan fikir adamlarından hangisini tanıtır?

Mihri Belli

Erol Güngör

Ataol Behramoğlu

Necip Fazıl Kısakürek

İsmet Özel

Açıklama:

İsmet Özel, İslamcı düşünceye taze bir soluk getirmiştir; hem geleneksel/gelenekçi dilin, hem milliyetçi-muhafazakâr vasatla simbiyoz hâlindeki sağ çizginin hem de varoluşçu edebi söylemin, 1960’ların sonlarından itibaren tesirini arttıran beynelmilel İslamcılık literatürünün de dışındadır. Hepsinin ve güncelliğin yukarılarında bir yerlerden konuşur. Muhafazakâr karamsarlıkla, iman teyakkuzu arasında bir gerilim görürüz Özel’de. Bu gerilimin enerjisiyle, İslamcıların kendi düşüncelerine sürekli eleştirel bir bakışla eğilmelerini telkin eder.

Doğru Cevap: E

Soru 67

Dokuz Işık adlı metin Türk Milliyetçiliği'nin temel temsilcilerinden olan hangi kişiye aittir?

Erol Güngör

Nurettin Topçu

Alpaslan Türkeş

Mümtaz Turhan

Necip Fazıl Kısakürek

Açıklama:

Türkeş fikirlerini Dokuz Işık adlı metinde ifade etmiştir. Dokuz Işık şu ilkelerden oluşmaktadır: Milliyetçilik, Ülkücülük, Ahlakçılık, Toplumculuk-Özel Teşebbüscülük, İlimcilik, Hürriyetçilik, Köycülük, Gelişmecilik ve Halkçılık ve Endüstricilik -Teknikçilik.

Doğru Cevap: C

Soru 68

İkinci Dünya Savaşı sırasında ekonomik sorunlara çözüm bulmak amacıyla Millî Korunma Kanunu, Varlık Vergisi Kanunu, Toprak Mahsulleri Vergisi Kanunu’nu çıkarılmıştır.
Yukardaki kanunlar hangi hükümetler zamanında çıkartılmıştır?

Refik Saydam ve Şükrü Saraçoğlu

İsmet İnönü-Fethi Okyar

Celal Bayar- Ahmet Fikri Tüzer

Recep Peker-Hasan Saka

Şemsettin Günaltay-Adnan Menderes

Açıklama:

Doğru cevap: A şıkkı

Doğru Cevap: A

Soru 69

Celal Bayar, Refik Koraltan, Fuad Köprülü ve Adnan Menderes tarafından 7 Haziran 1945’te CHP Meclis Grubu’na Dörtlü Takrir vermiştir. Bu takrirde siyasi liberalleşme talep edilmiş, “yurttaşların siyasi hak ve hürriyetlerini Anayasa’nın gerektirdiği genişlikte kullanabilmeleri” istenmiştir.
Yukarıda bahse konu olan olay hangi partinin kuruluşunun çıkış noktası olmuştur?

Adalet Partisi

Demokrat Parti

Serbest Frıka

Terakki Perver Halk Fırkası

Cumhuriyet Halk Partisi

Açıklama:

Doğru cevap: B şıkkı

Doğru Cevap: B

Soru 70

Aşağıdakilerden hangisi 1960 darbesi öncesi yaşanan olaylardan biri değildir?

CHP'nin genel başkanı İsmet İnönü’n saldırıya uğraması.

Üniversite öğrencileri, hükümet aleyhine gösterilere başlaması.

Harp Okulu öğrencilerinin sokağa çıkması ve Zafer Anıtı'na kadar ''sessiz" yürüyüş yapması

555K koduyla Ankarada Hükümete karşı eylemler düzenlenmesi

Cumhuriyet Senatosunun kurulması

Açıklama:

Doğru cevap:

Doğru Cevap: E

Soru 71

Aşağıdakilerden hangisi 1960 darbesi sonuçlarından değildir?

Darbenin hemen aynı günü Milli Birlik Komitesi (MBK) kurulmuş ve başına Kara Kuvvetleri Komutanı Cemal Gürsel getirilmiştir.

28 Mayıs’ta kurulan yeni hükümetin başına ise Cemal Gürsel getirilmiştir.

Hükümetin Cumhurbaşkanı Celal Bayar ve 7 Bakan TSK gözetiminde tutulmuştur.

Askeri darbe hükümeti ile birlikte Adnan Menderes, Fatin Rüştü Zorlu ve Hasan Polatkan idam edilmişleridir.

1961 anayasası yürürlükten kaldırılmıştır

Açıklama:

Doğru cevap: E şıkkı

Doğru Cevap: E

Soru 72

Türkiye Cumhuriyeti’nin en demokratik anayasası aşağıdakilerden hangisidir?

1924

1926

1982

1961

1972

Açıklama:

Doğru cevap: D şıkkı

Doğru Cevap: D

Soru 73

27 Mayıs darbesi ve kurduğu rejim, Türkiye siyasal hayatında kalıcı izler ve etkiler bırakmasının yanı sıra gelecek on yıllarda varlığını sürdürecek yeni kurumlar ve bir de anayasa yarattı.
Aşağıdakilerden hangisi bu anayasanın getirdiği yeni değişimlerden biri değildir?

Cumhuriyet senatosu oluşturuldu ve yasama yetkisi verildi

Parlamenter sisteme geçildi

Sosyal devlet ilkesi kabul edildi

Anayasa mahkemesi kuruldu

Kuvvetler birliği ilkesi güçlü tutulmaya çalışılmıştır

Açıklama:

Doğru cevap: E şıkkı

Doğru Cevap: E

Soru 74

Doğan Avcıoğlu’nun öncülüğünde ortaya çıkan bir politik ve entelektüel hareket yön dergisi etrafında birleşmiştir. Yön, çekirdek bir kadro ile sınırlı, dar bir çevrenin yayın organı olmamıştır. Dönemin sol yazarları için önemli bir çekim merkezi olan Yön, sayfalarını birçok yazara açmış ve geniş bir yazar kadrosuna sahip olmuştur. Kendisini solda konumlandıran ve daha sonraları sol içinde belirecek ayrışmaların karşıt tarafları olacak birçok aydın-düşünür, Yön içinde görüşlerini ifade etme olanağı bulmuştur. Sadun Aren, Mihri Belli, Muzaffer Erdost, İdris Küçükömer, Fethi Naci, Muammer Aksoy, Turan Güneş gibi yazarlar bunlardan sadece birkaçıdır
Aşağıdakilerden hangisi yön dergisinin savunduğu fikirlerden biri değildir?

Yöncüler devrim düşüncesini savunmuşlardır.

Yöncüler sosyal adalet ve hızlı kalkınmayı slogan etmişlerdir.

Yöncüler ülkede köklü reformlar ve gerçek demokrasi fikirlerini savunmuşlardır.

Yöncüler ekonomik olarak liberal bir çizgidedirler.

Yöncüler, hedeflerine ulaşmak için parlamenter demokrasi yerine, “zinde kuvvetler”e (askerlere) dayanmayı tercih etmişlerdir

Açıklama:

Doğru cevap: D şıkkı

Doğru Cevap: D

Soru 75

Yazar hırslı, atak, efsanevi militan imgesiyle Türkiye sosyalist hareketinin belirgin simalarından birisi; solda 1960’lara kadar damgasını vuran aşamacı devrim fikrinin Doğuculuk, millicilik, cuntacılık ve koyu bir Kemalizm ile kaynaştırılması ile ortaya çıkan Millî Demokratik Devrim (MDD) çizgisinin kuramcısıdır. Yazarın siyasi fikirleri, MDD stratejisine temel teşkil eden bir dizi tahlil, tasvir ve tezden oluşmaktaydı.
Yukarıda bahsedilen kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Mihri Belli

Doğan Avcıoğlu

Reşit Eyüboğlu

Mümtaz Soysal

İlhami Soysal

Açıklama:

Doğru cevap: A şıkkı

Doğru Cevap: A

Soru 76

Alpaslan Türkeş 1960 yılların millitçiliğinin önemli bir simasıdır. 1969 Yılında Milliyetçi Hareket Partisini Kurmuştur. Türkeş, bu sırada bir yandan resmî milliyetçilikle bağını sürdürürken diğer yandan da kendi doktriner milliyetçiliğini geliştirdi. Türkeş fikirlerini Dokuz Işık adlı metinde ifade etmiştir.
Aşağıdakilerden hangisi Alpaslan Türkeş’in Dokuz Işık olarak ifade ettiği İlkelerden biri değildir?

Ahlakçılık

Ülküçülük

Özel Teşebbüsçülük

Adaletçilik

Halkçılık

Açıklama:

Doğru cevap: D şıkkı

Doğru Cevap: D

Soru 77

Aşağıdakilerden hangisi çok partili hayata geçişin Atatürk döneminden sonra gerçekleşmesinin nedenidir?

Cumhuriyet Halk Fırkası’ndan başka parti kurulmamış olması

Kurulan partilerin kısa sürede kapatılması

Kurulan partilerin seçimde baraj altında kalması

Kurulan partilerin Cumhuriyet Halk Fırkası’nı desteklemesi

Çok partili dönemi destekleyen anayasanın Atatürk döneminden sonra kabul edilmesi

Açıklama:

Atatürk’ün yaşadığı dönemde Cumhuriyet Halk Fırkası (CHP)’nin dışında Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası ve Serbest Cumhuriyet Fırkası kurulmuştur. Ancak bu son iki partinin çeşitli siyasal meseleler yüzünden kısa sürede kapatılmış olması nedeniyle Atatürk’ün yaşadığı dönemde çok partili hayata geçiş sağlanamamıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 78

Aşağıdakilerden hangisi çok partili yaşama geçişin dinamikleri arasında yer almaz?

Temel ihtiyaç mallarındaki eksiklik

Hayat pahalılığı

Türkiye’nin Sovyetler Birliği karşısında Batıya yaklaşma isteği

Türkiye’nin NATO’ya dahil oluşu

İkinci Dünya Savaşında özgürlük ve demokrasi kavramlarının önem kazanması

Açıklama:

Temel ihtiyaç mallarındaki eksiklik, hayat pahalılığı çok partili yaşama geçişin iç dinamiklerindendir. İkinci Dünya Savaşında özgürlük ve demokrasi kavramlarının önem kazanması ve Türkiye’nin Sovyetler Birliği karşısında Batıya yaklaşma isteği ise dış dinamikler arasında yer alır. Türkiye’nin NATO üyeliği çok partili yaşama geçişin ardından gerçekleşmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 79

Aşağıdakilerden hangisi 27 Mayıs 1960 darbesinin sonuçları arasında yer almaz?

1961 Anayasası’nın kabul edilmesi

Anayasa Mahkemesi’nin kurulması

Cumhuriyet Senatosu’nun kurulması

Üniversitelerin özerkleştirilmesi

Halkevlerinin kapatılması

Açıklama:

1961 Anayasası’nın kabul edilmesi, Anayasa Mahkemesi’nin kurulması, Cumhuriyet Senatosu’nun kurulması, Üniversitelerin özerkleştirilmesi 27 Mayıs darbesinin sonuçlarındandır. Ancak Halkevleri 1951 senesinde kapatılmıştır. Bu nedenle Cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 80

Türkiye İşçi Partisinin 15 milletvekili ile Meclis’e girdiği ve sosyalist bir partinin ilk defa Meclis’e girişi olarak bilinen dönem aşağıdakilerden hangisidir?

1950-1960 Dönemi

1960-1970 Dönemi

1970-1980 Dönemi

1980-1990 Dönemi

1990-2000 Dönemi

Açıklama:

Türkiye İşçi Partisi 1965 seçimlerinde 15 milletvekili ile parlamentoya girmeyi başarmıştır. Bu ilk kez bir sosyalist parti Meclis’e girdiği tarihtir. Bu nedenle Cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 81

1961 senesinde yayın hayatına başlayan, çağdaşlaşma, kalkınma, bağımsızlık ve anti-emperyalizm kavramları çerçevesinde sol görüşü destekleyen tezler sunan dergi aşağıdakilerden hangisidir?

Hareket

Kızılelma

Altınışık

Yön

Özleyiş

Açıklama:

Çağdaşlaşma, kalkınma, bağımsızlık ve anti- emperyalizm kavramları ekseninde gelişen sol görüş tezleriyle birlikte Yön dergisi 1961 senesinde yayın hayatına başlamıştır. Bu nedenle Cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 82

Türkiye siyasal düşünce tarihinde Kemalizm ile sosyalizmi birleştirmeye yönelik kuramsal çabanın önde gelen ismi olan gazeteci kimdir?

Doğan Avcıoğlu

Nurettin Topçu

İsmet Özel

Erol Güngör

Mehmet Ali Aybar

Açıklama:

Doğan Avcıoğlu Türkiye siyasal düşünce tarihinde Kemalizm ile sosyalizmi birleştirmeye yönelik kuramsal çabanın önde gelen ismidir. Bu nedenle Cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Türkiye İşçi Partisi 1965 seçimlerinde kaç milletvekili ile parlamentoya girmeyi başarmıştır?

Açıklama:

Doğru cevap D seçeneğidir. Sayfa 197’de ÇOK PARTİLİ YAŞAMA GEÇİŞ ana konu başlığında ki 1960-70 Dönemi açıklamalarında “Türkiye İşçi Partisi 1965 seçimlerinde 15 milletvekili ile parlamentoya girmeyi başarmıştır. Bu parti emekçi sınıflar için bir çekim merkezi hâline gelmiştir.” açıklanmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 90

Sendikalaşmanın ve grevlerin hızla arttığı yıllar aşağıdaki seçeneklerden hangisidir?

1950’ler

1960’lar

1970’ler

1980’ler

DP'nin demokrasiyi meclis egemenliğine dayandıran bir söylem yoluyla iktidarı parti/başbakan elinde toplamaya çalışması,
Dinin siyasete alet edilmesi
Ülke kaynaklarını plansız kullanması
Truman Doktrini'nin kabul edilmesi

Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri 27 Mayıs 1960 darbesinin ana sebeplerindendir?

I ve III

II, III ve IV

Yalnız III

I, II ve IV

I, II ve III

Açıklama:

27 Mayıs 1960 darbesi DP’ye karşı, çok boyutlu bir tepkiyi içeren ve içinde çeşitli toplumsal sınıf ve kesimlerin zımni ittifakının bir ifadesidir denilebilir. DP iktidarının en çok eleştirilen ve darbeye zemin sağlayan nitelikleri, demokrasiyi meclis egemenliğine dayandıran bir söylem yoluyla iktidarı parti/başbakan elinde toplamaya çalışması, dinin siyasete alet edilmesi ve ülke kaynaklarını plansız kullanmasıydı. Bu unsurların eleştirisi ekseninde çizilen yeni rejimin esası, demokrasinin sadece bir halk egemenliği olarak değil, iktidarın çeşitlenmesine dayalı bir denge ve denetleme sistemi olarak tanımlanmasıydı.

Doğru Cevap: E

Soru 98

Askeri darbe sonucu kapatılan Demokrat Parti'nin devamı niteliğindeolan ve 1965 seçimlerinde iktidara gelen parti aşağıdakilerden hangisidir?

Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası

Serbest Cumhuriyet Fırkası

Demokratik Sol Parti

Adalet Partisi

Adalet ve Kalkınma Partisi

Açıklama:

Kapatılan DP mirasını devralan Adalet Partisi (AP) 1965’te iktidara geldi. AP geçmiş dönemde DP’nin tersine iktidar bloğuna ordu ve sanayi çevrelerini de dâhil etti.

Doğru Cevap: D

Soru 99

İlk kez meclise giren sosyalist siyasi parti aşağıdakilerden hangisidir?

Demokrat Parti

Cumhuriyet Halk Partisi

Türkiye İşçi Partisi

Demokratik Sol Parti

Türkiye Komünist Partisi

Açıklama:

Sağ ve sol eğilimli birçok parti kurulmuş, ilk kez bir sosyalist parti Meclis’e girmiş, ideolojik eksenli yayınların sayısı hızla artmıştı. Yine bu dönemde kentlerde kitle iletişim araçları yoluyla yayılan bir tüketim kültürünün yaygınlaştığı görülmektedir.
Türkiye İşçi Partisi 1965 seçimlerinde 15 milletvekili ile parlamentoya girmeyi başarmıştır. Bu parti emekçi sınıflar için bir çekim merkezi hâline gelmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 100

İç ve dış pazarlarda serbestlik,
Faiz oranlarının düşürülmesi,
Piyasaya yoğun devlet müdahalesi,
Kamu giderlerinin azaltılması,

Yukarıda verilen politikaların hangisi ya da hangileri dünyada Thatcher ve Reagan’ın temsil ettiği arz merkezli monetarist politikalara uygundur?

Yalnız I

I ve IV

II ve III

I,II ve III

II ve IV

Açıklama:

Türkiye ekonomisi, serbest faiz ve döviz kuru politikalarıyla ve düşük emek maliyetleri aracılığıyla ihracat yapabilir duruma getirildi. Bu yaklaşım, dünyada Thatcher ve Reagan’ın temsil ettiği arz merkezli monetarist politikalarla birebir aynı politikalardır. Buna göre ekonomik karar alımında tümüyle serbest piyasa koşullarında oluşan fiyatların egemen olması, iç ve dış pazarlarda serbestlik, faiz oranlarının yukarı çekilmesi, devalüasyon, piyasaya en az devlet müdahalesi, kamu giderlerinin azaltılması, destekleme alımlarının gözden geçirilmesi, para arzının sıkı bir biçimde denetlenmesi vb. gerektiriyordu.

Doğru Cevap: B

Soru 101

2001 Şubat ayında yaşanan krizin ardından IMF yönlendirmesinde ekonomik politikaların teslim edildiği teknokrat kimdir?

Kemal Derviş

Şükrü Saraçoğlu

Mihri Belli

İsmet Özel

Mehmet Ali Aybar

Açıklama:

2001 Şubatında Cumhuriyet tarihinin en büyük krizlerinden birinin yaşanmasının ardından DSP, MHP ve ANAP’tan oluşan koalisyon hükümeti IMF yönlendiriciliğinde hazırlanan ve dalgalı döviz kuru ve sıkı mali politikalarına dayalı bir dizi ekonomik önlemi devreye soktu. Bu sıkı ekonomik politikaların yönetimi parlamento dışından bir teknokrata yani Kemal Derviş’e bırakıldı.

Doğru Cevap: A

Soru 102

Bağımsızlık
Dini Değerler
Kalkınma
Kültür-Sanat
Demokrasi
Devlet Otoritesi

Yöncülerin, 1960’lar Türkiye’sinde en önemli gördükleri üç sorun yukarıda verilenlerden hangileridir?

I-III-V

II-IV-VI

I-II-III

II-V-VI

IV-V-VI

Açıklama:

Yöncülerin, 1960’lar Türkiye’sinde en önemli gördükleri üç sorun bağımsızlık, kalkınma ve demokrasiydi. Bağımsızlık ve kalkınmanın ise demokrasi sorununa göre önceliği vardı. Bağımsızlık için milliyetçiliği, kalkınma için devletçiliği, demokrasi için de sosyalizmi öneriyorlardı.

Doğru Cevap: A

Soru 103

Aşağıdakilerden hangisi Mihri Belli’nin geleneksel aşamacı devrim modeline getirdiği dört yenilikten biri değildir?

Tanzimat’tan beri aydınlar arasında hüküm sürmekte olan Batıcı akıma karşı “Doğucu” bir akım yaratmaya çalışmak.

Kişisel özgürlükleri arttırarak, vatandaşın refah ve huzurunu yukarı taşımak.

TKP’nin öteden beri sahip olduğu programatik görüşleri millici bir tonla yeniden üretmek.

Sosyalizmi, cuntacılığa bir basamak olmak üzere Kemalizme eklemlemek.

İktidar perspektifi bakımından cuntacı bir çizgiyi benimsemek.

Açıklama:

Mihri Belli’nin, MDD adı altında Türkiye Komünist Partisi’nin (TKP) Komintern perspektifinden köklenen geleneksel aşamacı devrim modeline getirdiği dört yenilik vardı. Birincisi, Tanzimat’tan beri aydınlar arasında hüküm sürmekte olan Batıcı akıma karşı “Doğucu” bir akım yaratmaya çalışmak; ikincisi, TKP’nin öteden beri sahip olduğu programatik görüşleri millici bir tonla yeniden üretmek; üçüncüsü, sosyalizmi, cuntacılığa bir basamak olmak üzere Kemalizme eklemlemek; ve nihayet dördüncüsü, iktidar perspektifi bakımından cuntacı bir çizgiyi benimsemek.

Doğru Cevap: B

Soru 104

Necip Fazıl Kısakürek'in kendini babası olarak gördüğü düşünsel ve siyasal yaklaşım hangisidir?

Muhafazakarlık

Milliyetçilik

İslamcılık

Batıcılık

Sosyalizm

Açıklama:

Necip Fazıl Kısakürek, son kertede, Batılılaşma sürecine ve Batıcılığa yönelttiği sert eleştiriler dolayısıyla, İslamcılık düşüncesinin sınırları içinde yer alır; kendisini, bu düşünsel ve siyasal yaklaşımın ‘babası’ olarak görür. Bu sebeple, İslamcılığın diğer sağcı siyasal konumlarla yakınlaşma, eklemlenme ya da uzlaşma ve çatışma durumları en iyi onun eserlerinde izlenir.

Doğru Cevap: C

Soru 105

Necip Fazıl Kısakürek'e göre "Yüceler Kurultayı" üyelerinin içinde bulunması gereken yaş aralığı aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru verilmiştir?

18-33

18-40

33-65

40-65

60-65

Açıklama:

“Yüceler Kurultayı”nın âzası, en aşağı, 40, en yukarı 65 yaşında ve maddî ve manevî kâmil sıhhat içinde olur.

Doğru Cevap: D

Soru 106

Aşağıdakilerden hangisi Alparslan Türkeş'in Dokuz Işık ilkelerinden biri değildir?

Milliyetçilik

Hürriyetçilik

Köycülük

Endüstricilik -Teknikçilik

İslamcılık

Açıklama:

Türkeş, bu sırada bir yandan resmî milliyetçilikle bağını sürdürürken diğer yandan da kendi doktriner milliyetçiliğini geliştirdi. Türkeş fikirlerini Dokuz Işık adlı metinde ifade etmiştir. Dokuz Işık şu ilkelerden oluşmaktadır:
Milliyetçilik,
Ülkücülük,
Ahlakçılık,
Toplumculuk-Özel Teşebbüscülük,
İlimcilik,
Hürriyetçilik,
Köycülük,
Gelişmecilik ve Halkçılık
Endüstricilik -Teknikçilik.

Doğru Cevap: E

Türk Düşünce Tarihi - Tüm Sorular

Ünite 1

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler