Tarih Felsefesi - Tarih | Açık Öğretim Portal

Ünite 1

Soru 1

Tarih felsefesi deyimi ilk kez kim tarafından kullanılmıştır?

Voltaire

Francis Bacon

Thukydides

Polybius

Tacitus

Açıklama:

Tarih felsefesi deyimi ilk kez Voltaire (1694-1778) tarafından kullanılmış ve tarih üzerine girişilen felsefi
soruşturma bir tarihsel düşünme etkinliği olarak
nitelenmiştir (Aysevener, 2015).

Doğru Cevap: A

Soru 2

Tarih tasarısı temellerini kimden almıştır?

Herder

St. Augustinus

Kant

Fichte

Hegel

Açıklama:

18 ve 19. yüzyılın tarih filozofları, idealist ve materyalist tarih yorumlarında, bu kabullerden yola çıkarak tarih tasarıları geliştirmişlerdir. Temelini Hristiyan öğretisinin kurucu
babalarından olan St. Augustinus’un attığı tarih tasarısı, Herder, Kant, Fichte, Schelling, Hegel gibi idealistleri, Comte gibi pozitivistleri ve Marx gibi materyalistleri etkilemiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Pers Savaşlarının kronolojik tarihinin ve ilintili olarak gerçekleşen önemli olayların yer aldığı "Tarih" isimli çalışma aşağıdakilerden hangisine aittir?

Heradot

Hegel

Dilthey

Spengler

Voltaire

Açıklama:

Tarih, büyük ölçekte bir başyapıttır. Pers Savaşlarının kronolojik tarihinin ve ilintili olarak gerçekleşen önemli olayların yer aldığı kapsamlı bir araştırmanın ürünü olduğu kadar, bir romancının hız ve gerilim konusundaki yeteneğiyle yarışacak denli bir anlatım zenginliğiyle yazan Herodot, yaklaşık 400 sayfa boyunca sözü edilen olayların gerçekleştiği zaman dilimiyle yüzleşmeyi mümkün kılan bir yapıt ortaya koymuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 4

Peloponez Savaşı Tarihi adlı kitabın yazarı aşağıdakilerden hangisidir?

Heredot

Thukydides

Hegel

Platon

Hesiodos

Açıklama:

Epik öykülerle başlayan geçmişin dile getirilme sürecinin gittikçe asıl anlamında bir tarihsel anlatıma ve bu anlamda tarih bilimine dönüşmesi veya en azından bu yoldan ciddi bir girişimde bulunulması sürecinin önemli temsilcilerinden birinin Thukydides (MÖ 460-400) olduğu yaygın bir kabuldür. Ünlü Peloponez Savaşı Tarihi başlıklı
kitabı üzerinde çok sayıda analitik çalışma yapılmıştır ve bu çalışmanın önceki yazarların çalışmalarında gözlemlenen epik öykü veya hatırat kimliği taşımaması bakımlarından farklılaştığı hususunda uzlaşılmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 5

Civitas Dei [Tanrı Devleti] adlı yapıtında serimlediği ana düşüncesini Tanrı devleti ve yeryüzü devleti arasındaki ayrıma dayandıran düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Hegel

Heredot

St. Augustinus

Thukydides

Platon

Açıklama:

St. Augustinus’un Civitas Dei [Tanrı Devleti] adlı yapıtında serimlediği ana düşüncesi, Tanrı devleti ve yeryüzü devleti
arasındaki ayrıma dayanır. Tanrı devleti gelecekteki Tanrı ülkesinin bütün yurttaşlarından oluşacaktır.

Doğru Cevap: C

Soru 6

Tarih taslağı ilk defa aşağıdaki eserlerden hangisinde ele alınmıştır?

Mukaddime

İlyada

Tarih

Peloponez Savaşı Tarihi

Gılgamış

Açıklama:

İlk kez İbn Haldun’un Mukaddime’de ele aldığı bu tarih taslağı, daha sonra Vico, Spengler ve Toynbee’de de kendisini gösterecektir.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Hermeneutik ilk kez kim tarafından genel bir kurama dönüştürülmüştür?

Hegel

Heidegger

Dilthey

F. Schleiermacher

Gadamer

Açıklama:

İlk kez F. Schleiermacher tarafından genel bir kurama dönüştürülmüş olan hermeneutik, sonradan Dilthey tarafından, insan
eylemlerini anlama ve belgelerin anlamını açıklamaya yönelik yorumsal işlemleri doğa bilimlerinin
genelleyici ve açıklayıcı işlemlerinden ayırt edilerek genişletilmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 8

Hermeneutik ve Tin Bilimleri adlı çalışma kime aittir?

Dilthey

İbn-Haldun

Heredot

Hegel

Homeros

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 9

Troya Savaşı’na ilişkin kahramanlık öykülerine, kentin tanıtımına ve töresel değerlerin anlatımlarına yer verilen eser aşağıdakilerden hangisidir?

Odysseia

İlyada

Mukaddime

Gılgamış

Theogony

Açıklama:

İlyada’da, Troya Savaşı’na ilişkin kahramanlık öykülerine, kentin tanıtımına ve töresel değerlerin anlatımlarına yer verildiğini görmek mümkündür. Başka bir deyişle eserin içeriği Grek kültürünün yaşam, savaş, ölüm, kahramanlık, töre vb. konulardaki yerleşik kabullerinin yer aldığı anlatımlarla doludur ve bu açıdan tarihten beklenen ve yukarıda vurgulandığı üzere ibret alınmasını sağlayan niteliğiyle daha yetkin bireylerin yetişmesine imkân verecek bir erdem öğretisine sahip olduğu görülmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 10

“Tanrı insana bir an için mutluluk verir, sonra onu tamamen mahveder.” sözleri aşağıdaki kitaplardan hangisinde geçmektedir?

İlyada

Odysseia

Tarih

Mukaddime

Tanrı Devleti

Açıklama:

Kitapta dikkat çeken temel ifadelerden biri şudur: “Tanrı insana bir an için mutluluk verir, sonra onu tamamen mahveder.” Öyleyse tarihçiler için “gelecek geçmişe benzer” sayıltısını yadsımamak gerekir. Açgözlülük, şehvet ve aşırı gururun insan güdülerini sınırsız hale getirdiğini, Tarih’in sayfalarında irdeleyen Herodot, savaş üzerine değerlendirmelerde bulunurken, “Hiç kimse barış yerine savaşı seçecek kadar aptal değildir; çünkü barışta oğullar babalarını, savaşta ise babalar oğullarını gömer.”

Doğru Cevap: C

Soru 11

İnsanın akıl, duygu ve duyum varlığı olarak yapıp etmelerinin zamansal olarak dile getirilmesine ne ad verilir?

Tarih

Söylence

Mitoloji

Öykü

Destan

Açıklama:

Tarih

Doğru Cevap: A

Soru 12

"Felsefe herhangi bir soruna ilişkin .............. bir bilgi oluşturmayı amaçlarken, bilim aynı sorunu ................ bir yönüyle irdeler."
Yukarıdaki ifadede boş bırakılan yerleri aşağıdakilerden hangisi doğru olarak tamamlar?

Bütünlüklü-Belirli

Belirli- Bütünlüklü

Detaylı- Belirli

Belirli- Detaylı

Detaylı- Bütünlüklü

Açıklama:

Bilim olmak bakımından tarih ile felsefenin bir disiplini olarak tarih felsefesi arasında belirgin farklılıklar vardır. Felsefe herhangi bir soruna ilişkin bütünlüklü bir bilgi oluşturmayı amaçlarken, bilim aynı sorunu belirli bir yönüyle irdeler. Felsefi etkinlik, bir bütün olarak dünya hakkında düşünmek iken, bilim dünyanın belli bir kısmını göz önünde bulundurarak sonuca gider. Bu karakteristik yapı tarih bilimi ve tarih felsefesi için de geçerlidir.

Doğru Cevap: A

Soru 13

19.yy. sonunda "Hermeneutik ve Tin Bilimleri" çalışmasıyla tarif felsefesi çalışmalarına yeni bir ivme kazandırmış olan kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Wilhelm Dilthey

Friedrich Schleiermacher

Martin Heidegger

Georg Wilhelm Friedrich Hegel

Hans Georg Gadamer

Açıklama:

Wilhelm Dilthey

Doğru Cevap: A

Soru 14

Efsanelere dayalı gerçeküstü anlatımlı tarihçilik yerine olgusal olana ve akla dayalı bir anlatımı yeğleyen tarih biliminin kurucusu diye adlandırılan isim aşağıdakilerden hangisidir?

Heredot

Homeros

Hesiodos

Odysseus

Hume

Açıklama:

Heredot

Doğru Cevap: A

Soru 15

"Pelopenez Savaşı Tarihi" başlıklı kitabında epik öykü veya hatırat anlamını aşan bir ifade düzeyini gerçekleştiren tarihçi aşağıdakilerden hangisidir?

Thukydides

Heredot

Homeros

Hesiodos

Odysseus

Açıklama:

Thukydides

Doğru Cevap: A

Soru 16

Tarihin bir başlangıcı ve sonu olduğunu, onu belirleyen bir gücün olduğu ve sürekli olarak bir sona doğru ilerlediği biçiminde tanımlanan eskatolojik tarih bilinci kimin tarafından adlandırılmıştır?

Löwith

Herder

Kant

Paracelsus

Augustinus

Açıklama:

Löwith

Doğru Cevap: A

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi İbn Miskeveyh'in tarih anlayışını anlatmaz?

Tarih, tanrının iradesinin dışa vurumudur.

Tarih, olgu bilgisidir.

Tarih, milletin tecrübesidir.

Tarih, doğrulanmış bilgidir.

Tarih, olguların nedeninin açıklanmasıdır.

Açıklama:

Tarih, tanrının iradesinin dışa vurumudur.

Doğru Cevap: A

Soru 18

"İbn Haldun, tarihin ......... olarak incelenmesi konusunda bir deha olarak değerlendirilir."
Yukarıdaki ifadede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru olarak tamamlar?

Morfolojik

Teolojik

Sosyolojik

Antropolojik

Psikolojik

Açıklama:

Morfolojik

Doğru Cevap: A

Soru 19

Tarih felsefesi deyimi ilk kez kimin tarafından kullanılmıştır?

Voltaire

İbn Haldun

Tacitus

Polybius

Livy

Açıklama:

Voltaire

Doğru Cevap: A

Soru 20

Homeros ve Hesiodos'un metinleri aşağıdaki hangi kabullerin örneklerini içerir?

Gelecek geçmişe benzer.

Toplulukların alışkanlıkları değişir.

Geçmişin değerleri sorgulanabilir.

Efsaneler olgusal değildir.

Bir düşünceyi yerleşik tutumlar zorunlu kılar.

Açıklama:

Gelecek geçmişe benzer

Doğru Cevap: A

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi tarih felsefesinin tanımıdır?

İnsanın bütün eylemlerinin ve edimlerini içinde gerçekleştiği geçmiş zamandır.

Geçmişte olup bitenleri irdeleyen disiplindir.

İnsanın bütün zamanlar boyunca eylemlerini ve edimlerini felsefenin kavram, yöntem ve ilkeleri ışığında ele alan bir düşünce formudur.

İnsanlığın bireyden bireye, kuşaktan kuşağa, toplumdan topluma aktarılabilir başarımlarını, geçmişte ortaya konulmuş ve çeşitli nedenlerle uygun görülmüş taleplerini, savaş, barış, doğayla mücadele vb. hususlara ilişkin yapıp etmelerini irdeleyen bir disiplindir.

İnsanın zaman içerisinde yapıpetmelerine ilişkin olguların açıklanmasıyla uğraşan etkinliktir.

Açıklama:

Tarih felsefesi, insanın bütün zamanlar boyunca eylemlerini ve edimlerini felsefenin kavram, yöntem ve ilkeleri ışığında ele alan bir düşünce formudur. Doğru yanıt C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 22

Tarihçilerin önündeki problemin, toplumdaki “geçmiş duygusu”nun doğasını analiz etmek ve duygudaki değişikliklerin ve dönüşümlerin izini sürmek olduğunu belirten tarihçi aşağıdakilerden hangisidir?

Hobsbawm

Fetscher

Dilthey

Hofstadter

Collingwood

Açıklama:

Hobsbawm, tarihçilerin önündeki problemin, toplumdaki “geçmiş duygusu”nun doğasını analiz etmek ve duygudaki değişikliklerin ve dönüşümlerin izini sürmek olduğunu belirtmiştir. Doğru yanıt A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Aşağıdaki görüşlerden hangisi Dilthey’e aittir?

Var olanşeyler tarihselliklerini yalnızca bir şey olmakla değil, insanoğlunun tarihsel varoluş içindeki çabasından kazanırlar.

Her birimizin yaşamı, kendi derin ilgileri yönünde, ancak güzel sanatların, edebiyatın, tarih yazımcılığının ve bilimsel düşünmenin oluşturduğu atmosfer içinde soluk alabilir.

Her şey, insanla ilgileri içinde oldukları hâle gelir; bu nedenle şeylerin tarihsel görünümleri onların, bir anlamda, zorunlu görünümleridir.

İnsan yalnızca güçlü değil, ölçülü de olmalıdır.

Aranan şey, her şeyin sonu olan duyulur nesnelerden, her tür kötüden arınmış olarak, ilk olanlara sürüklenmelidir.

Açıklama:

Dilthey, her birimizin yaşamı, kendi derin ilgileri yönünde, ancak güzel sanatların, edebiyatın, tarih yazımcılığının ve bilimsel düşünmenin oluşturduğu atmosfer içinde soluk alabilir. Doğru yanıt B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 24

Tarihin döngüsel bir süreç olduğuna ilişkin ilk tasarılar aşağıdakilerden hangisi kökenlidir?

Mezopotamya

Grek

Mısır

Çin

Hint

Açıklama:

Tarihin döngüsel bir süreç olduğuna ilişkin ilk tasarılar Mezopotamya kökenlidir. Doğru yanıt A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 25

Tarih felsefesi deyimi ilk kez kim tarafından kullanılmıştır?

İbn Haldun

Tacitus

Voltaire

Thukydides

Polybius

Açıklama:

Tarih felsefesi deyimi ilk kez Voltaire tarafından kullanılmıştır. Doğru yanıt C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 26

Aşağıdakilerden hangisi bilimleri, yasacı (Nomotetik) bilimler ve betimleyici (İdiografik) bilimler diye iki gruba ayırmıştır?

Rotenstreich

Herder

Kant

Windelband

Schelling

Açıklama:

Windelband, bilimleri, yasacı (Nomotetik) bilimler ve betimleyici (İdiografik) bilimler diye iki gruba ayırmıştır. Doğru yanıt D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 27

Hermeneutik aşağıdakilerden hangisi tarafından ilk kez genel bir kurama dönüştürülmüştür?

Schleiermacher

Dilthey

Heidegger

Gadamer

Herodot

Açıklama:

Hermeneutik Schleiermacher tarafından ilk kez genel bir kurama dönüştürülmüştür. Doğru yanıt A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 28

Geçmişten ders almak, şimdiyi kurmak için gerekliyse geçmişe ait sağlam ve güvenilir bilgiler geleceği tasarlamak için de temel belirleyici bir işlevi yerine getirmektedir. Bunun için gereken ise geçmişin tam bilgisine sahip olmaktır.

Yukarıdaki görüşü savunan tarihçi aşağıdakilerden hangisidir?

Hesiodos

Thukydides

Homeros

Hume

Thales

Açıklama:

Thukydides’e göre geçmişten ders almak, şimdiyi kurmak için gerekliyse geçmişe ait sağlam ve güvenilir bilgiler geleceği tasarlamak için de temel belirleyici bir işlevi yerine getirmektedir. Bunun için gereken ise geçmişin tam bilgisine sahip olmaktır. Doğru yanıt B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 29

Aşağıdakilerden hangisi Hristiyan tarih yazımının evrensellik, Tanrı yaptırımı, Tanrı sözü ve devirsellik şeklinde dört ilkeye dayandığını savunmuştur?

Platon

Stoa

Collingwood

Augustinus

Plotinos

Açıklama:

Collingwood, Hristiyan tarih yazımının evrensellik, Tanrı yaptırımı, Tanrı sözü ve devirsellik şeklinde dört ilkeye dayandığını savunmuştur. Doğru yanıt C‘dir.

Doğru Cevap: C

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisinin tarihsel süreç düşüncesi, yeryüzü ve Tanrı Devletinin karşılıklı gerilimi üzerinden açımlanmış ve bu gerilimin odağında olan insanın nihai amacı gerçekleştirmek üzere gerçekleştireceği eylemlerini tarihsel anlatıya dönüştürerek Hristiyanlık için bir anlam dünyası oluşturmuştur?

Platon

Plotinos

Thukydides

Augustinus

Heredot

Açıklama:

Augustinus’un tarihsel süreç düşüncesi, yeryüzü ve Tanrı Devletinin karşılıklı gerilimi üzerinden açımlanmış ve bu gerilimin odağında olan insanın nihai amacı gerçekleştirmek üzere gerçekleştireceği eylemlerini tarihsel anlatıya dönüştürerek Hristiyanlık için bir anlam dünyası oluşturmuştur. Doğru yanıt D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 31

Tarih felsefesi deyimi ilk kez kim tarafından tarafından kullanılmıştır?

Thukydides

Polybius

Tacitus

Voltaire

Livy

Açıklama:

Tarih felsefesi deyimi ilk kez Voltaire (1694-1778) tarafından kullanılmış ve tarih üzerine girişilen felsefi soruşturma bir tarihsel düşünme etkinliği olarak nitelenmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 32

Bir tarih taslağının ana hatlarını oluşturacak söylencelerin en eski örneği aşağıdakilerden hangisidir?

Oğuz Kaan Destanı

Gılgamış Destanı

Bozkurt Destanı

Alp Er Tunga Destanı

Manas Destanı

Açıklama:

Bir tarih taslağının ana hatlarını oluşturacak söylencelerde ölümsüzlük gibi evrensellik gibi kavramlar ortaya çıkmaya başlamıştır. Bu söylencelerin en eskisi Gılgamış Destanı’dır.

Doğru Cevap: B

Soru 33

Gılgamış Destanı'nda ortaya çıkan, ölümsüzlük ve sonsuz zamanı sembolize etmek amacıyla kullanılan figür hangi hayvana aittir?

Aslan

Kaplan

Yılan

Baykuş

Kartal

Açıklama:

Gılgamış Destanı’nda ortaya çıkan, ölümsüzlüğü ve sonsuz zamanı temsil eden yılan sembolizmi, sonradan Grek, Mısır, Çin, Hint ve Roma dünyasının yaratılış öykülerinde de kendisini göstermiştir

Doğru Cevap: C

Soru 34

Gılgamış Destanı’nda ortaya çıkan, ölümsüzlüğüve sonsuz zamanı temsil eden yılan sembolizmi, aşağıdaki verilen yaratılış öykülerinden hangisinde veya hangilerinde kendisini göstermiştir?
I- Çin II- Hint III- Mısır

I,II

I,III

I,II ve III

Açıklama:

Gılgamış Destanı’nda ortaya çıkan, ölümsüzlüğü, sonsuz zamanı temsil eden yılan sembolizmi, sonradan Grek, Mısır, Çin, Hint ve Roma dünyasının yaratılış öykülerinde de kendisini göstermiştir
I,II ve III

Doğru Cevap: E

Soru 35

Aşağıdakilerden hangisi yada hangileri döngüsel tasarılarda, toplumsal ilişkilerin düzenlenmesinin ana eksenini oluşturan kültür ürünüdür?
I- Alışkanlık II- Üretim tarzı III- Yönetim şekli

I,II

II,III

I,III

I,II ve III

Açıklama:

Döngüsel tasarılar, bir diğer yönüyle, kültür kavramı üzerinden şekillenmişlerdir. Bu tasarılarda, toplumsal ilişkilerin düzenlenmesinin ana eksenini oluşturan örf, adet, alışkanlık, yaşam biçimi, üretim tarzı, yönetim şekli gibi kültür ürünlerinin, basit toplumsal ilişkiler olarak ortaya çıkmalarından karmaşık toplumsal ilişkilere doğru gelişip daha sonra yok olmaları, benzer tarihsel süreçlerin, tıpkı bir organizma gibi benzer gelişim aşamalarından geçerek, ortaya çıkıp yok oldukları bir ilişki içinde ele alınmışlardır.
I,II ve III

Doğru Cevap: E

Soru 36

Hesiodos efsanelerden ve söylencelerden oluşan eserlerinde hangi öğretiyi öne çıkarmaktadır?

Erdem

Mutluluk

Liderlik

Yanlızlık

Özgürlük

Açıklama:

Grek epik edebiyatının bir diğer temsilcisi de Hesiodos’tur (MÖ 8. yüzyıl). Efsanelerden ve söylencelerden oluşan eserlerinde, o da Homeros gibi erdem öğretisini öne çıkarmaktadır. Nitekim Theogony adlı eserinde erdemli olmaya göndermede bulunarak, insan ile erdem arasına ölümsüzlerin, yani Tanrıların zorlayıcı süreçler koyduklarını belirtmekte ve “erdeme giden yol uzundur, dik yokuşları vardır, ilk başta tırmanmak zordur ama sonunda zirveye varmak mümkün olursa aşılmış olan zor kısımdan sonrasını gitmek kolaydır demektedir

Doğru Cevap: A

Soru 37

İnsan doğası dün ne idiyse bugün de o ise, geleceğin de geçmişe benzer şekilde oluşması aynı şeydir esasını temel alan düşünür kimdir?

Thukydides

Heidegger

Dilthey

Rickert

St. Augustinus

Açıklama:

Grek dünyasının seçkin düşünürlerinden biri olan tarihçi Thukydides’in geçmişe bakışının başlangıç noktasını da bu kabul oluşturmaktadır. Başka bir deyişle, onun düşüncesinde nasıl ki “İnsan doğası dün ne idiyse bugün de o ise, geleceğin de geçmişe benzer şekilde oluşması aynı şeydir.” ilkesi esastır. Buna göre, geçmişten ders almak, şimdiyi kurmak için gerekliyse geçmişe ait sağlam ve güvenilir bilgiler geleceği tasarlamak için de temel belirleyici bir işlevi yerine getirmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 38

Savaş ile ilgili görüşünü “Hiç kimse barış yerine savaşı seçecek kadar aptal değildir; çünkü barışta oğullar babalarını, savaşta ise babalar oğullarını gömer.” şeklinde ifade eden düşünür kimdir?

Homeros

Hume

Hesiodos

Heredot

Hegel

Açıklama:

Açgözlülük, şehvet ve aşırı gururun insan güdülerini sınırsız hale getirdiğini, Tarih’in sayfalarında irdeleyen Herodot, savaş üzerine değerlendirmelerde bulunurken, “Hiç kimse barış yerine savaşı seçecek kadar aptal değildir; çünkü barışta oğullar babalarını, savaşta ise babalar oğullarını gömer.” diyerek geçmişi anlamanın önemine derin bir göndermede bulunmaktadır.
Heredot

Doğru Cevap: D

Soru 39

Aşağıda verilen düşünürlerden hangisi insanın amacını, Tanrı devletinin ilke ve kurallarının geçerli olduğu bir Yeryüzü devleti kurmak olarak tanımlar?

Hegel

Augustinus

Comte

Marks

Platon

Açıklama:

Hristiyan tarih anlayışını Augustinus, Müslüman tarih anlayışını ise İbn Haldun temsil etmektedir. Düşüncelerini Tanrı devleti ve yeryüzü devleti biçiminde yaptığı ayrıma dayanarak sergilemiş olan Augustinus’a göre insanın amacı Tanrı devletinin ilke ve kurallarının geçerli olduğu bir Yeryüzü devleti kurmak olacaktır. Tarih bunun neden önemli olduğunun ve neler yapılması gerektiğinin örnekleriyle doludur. Tümü göz önüne alındığında, Augustinus’un tarihsel süreç düşüncesini Yeryüzü ve Tanrı Devleti ikilemi üzerine kurduğunu ve bu ikilemin odağında olan insanın nihai amacını gerçekleştirmek üzere gerçekleştireceği eylemlerinin tarihsel anlatının kendisini oluşturduğunu görmek mümkün olmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 40

Tarihi, toplumların ve devletlerin nasıl değişime uğradıklarını, kuvvet ve kudretlerinin nasıl arttığını, ölüm ve yıkılma çağı gelinceye kadar yeryüzünü nasıl imar ettiklerini bildiren bir disiplin olarak tanımlayan düşünür kimdir?

Homeros

Hesiodos

İbn Haldun

Heidegger

Gadamer

Açıklama:

İbn Haldun’a göre tarih toplumların birbirlerinden aktardıkları söylemlerin yer aldığı, bu söylemlerin dayanaklarıyla yapıldığı, toplumların ve devletlerin nasıl değişime uğradıklarını, kuvvet ve kudretlerinin nasıl arttığını, ölüm ve yıkılma çağı gelinceye kadar yeryüzünü nasıl imar ettiklerini bildirir.

Doğru Cevap: C

Soru 41

Aşağıdaki tanımlardan hangisi "tarih felsefesi"ni açıklamaktadır.

Tarihsel olguların yöntem bakımından analiz edilmesidir.

Tariksel olayaların felsefe olarak kabul edilmesidir.

Tarih felsefenin aynasıdır.

Felsefe tarihi anlamamıza yardımcı tek bilimdir.

Felsefe ve tarih eş zamnalı mantık yürütür.

Açıklama:

Başka bir deyişle insanın zaman içerisinde yapıp etmeleri birer olgu iken, bu olguların açıklanmasıyla uğraşan etkinlik tarih bilimi olmakta, yapılan açıklamanın yöntem bakımından analiz edilmesi, bilimsel olmasının koşulları ve dayandırıldığı mantık gibi hususların irdelenmesi de tarih felsefesi olmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 42

Bireyi ve toplumu kuşatan yaşam atmosfer bütün yönleriyle şekillendirdiği ve oluşturduğu kavram nedir?

Tarihin temel sebebi

Felsefe estetiğinin ana konusu

Tarihsel araştırmanın ana konusu

Tarih yazılıcılığın temeli

Tarih ve felsefenin örtüşmesi

Açıklama:

O hâlde diyebiliriz ki insan doğayı ve toplumu dönüştürürken ve belirlerken aynı zamanda onun tarihsel varoluşunun koşullarını da belirler. Bu yönüyle, bireyi ve toplumu kuşatan yaşam atmosferi bütün yönleriyle tarihsel araştırmanın ana konusunu oluşturur.

Doğru Cevap: C

Soru 43

Tarih felsefesi deyimini ilk kez tarih üzerine girişilen felsefi soruşturma, bir tarihsel düşünme etkinliği olarak nitelendiren düşünür kimdir?

Plinius

İbn Haldun

Francis Bacon

Hegel

Voltaire

Açıklama:

Erken dönemde, kendi dönemlerinin olaylarını tanıklıkla anlatan, kısmen de olsa yapılan işin alanını ve sınırlarını tayin etmeye çalışan Thukydides (MÖ V. yüzyıl), Polybius (MÖ 204-122), Livy (MÖ 59-MS 17), Tacitus (MS 14-70) gibi tarihçiler olmuştur. Ancak tarihin ne olduğu, tarih bilgisinin değeri ve yöntemi üzerine daha kapsamlı çalışmalar, nispeten geç bir dönemde, önce İbn Haldun (1332-1404), daha sonra da Francis Bacon (1561-1626) ile kendini göstermiştir. Tarih felsefesi deyimi ilk kez Voltaire (1694-1778) tarafından kullanılmış ve tarih üzerine girişilen felsefi soruşturma bir tarihsel düşünme etkinliği olarak nitelenmiştir. Bu deyim, Hegel (1770-1831) için evrensel tarih ya da dünya tarihi anlamına karşılık gelen bir bilme etkinliğidir. Tarihsel olguları tasnif ederek ve ilişkilendirerek birtakım genellemeler yapmak, ardından da bu genellemeler üzerine kapsamlı açıklamalar getirmek bu etkinliğin ana hattını oluşturur. Bu hat üzerinde, tarihsel olayların ortaya çıkmasına sebep olan ve onları yöneten zorunlu ve evrensel yasaların olup olmadığı, olaylar arasında nedensel ya da amaçsal ilişkilerin saptanıp saptanamayacağı, düzenli, tutarlı, bütünlüklü bir tarih bilgisinin elde edilip edilemeyeceği ve benzerleri gibi konular tartışılan sorunları oluşturmuştur

Doğru Cevap: E

Soru 44

19. yüzyılın sonunda tarih felsefesi çalışmalarına yeni bir ivme kazandıran "Hermeneutik ve Tin Bilimleri" adlı çalışma hangi felsefeciye aittir.

Hegel

Voltaire

İbn Haldun

Karl Max

Dilthey

Açıklama:

Dilthey’in Hermeneutik ve Tin Bilimleri adlı çalışması 19. yüzyılın sonunda tarih felsefesi çalışmalarına yeni bir ivme kazandırmıştır. Yorumlama ve anlama, 20. yüzyılda tarihsel bilgi üzerine yapılan tartışmalara yön veren iki temel kavram olarak, hermeneutiği tarih felsefesinin ana konularından biri hâline getirmiştir. İlk kez F. Schleiermacher tarafından genel bir kurama dönüştürülmüş olan hermeneutik, sonradan Dilthey tarafından, insan eylemlerini anlama ve belgelerin anlamını açıklamaya yönelik yorumsal işlemleri doğa bilimlerinin genelleyici ve açıklayıcı işlemlerinden ayırt edilerek genişletilmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 45

Zorbalığını sürdüren Akhilleus’a “insan yalnızca güçlü değil, ölçülü de olmalıdır." biçiminde hitap ederek erdem öğretisi ile urana kahraman aşağıdakilerden hangisidir?

Agamemnon

Odysseus

Homeros

Thukydides

Hesiodos

Açıklama:

Öğretinin esasını ölçüsüz öfkenin yarattığı acı oluşturmaktadır ve bu hususu dile getirirken Homeros, diğer taraftan öfkenin savaşa dönmesine yol açan uzlaşmazlığa göndermede bulunarak, iki büyük önder olan Agamemnon ile Akhilleus arasında patlak veren anlaşmazlığın gurur ve zorbalıkla toplumda onulmaz yaralar açtığını ibret verici bir biçimde anlatmaktadır. Dikkat çeken önemli bir husus ise zorbalığını sürdüren Akhilleus’a bir diğer önder olan Odysseus’un “insan yalnızca güçlü değil, ölçülü de olmalıdır” biçiminde hitap ederek dile getirdiği erdem öğretisidir.

Doğru Cevap: B

Soru 46

“Hiç kimse barış yerine savaşı seçecek kadar aptal değildir; çünkü barışta oğullar babalarını, savaşta ise babalar oğullarını gömer.” Cümlesi hangi tarihçiye aittir.

Hesiodos

Homeros

Herodotos

Thukydides

Cicero

Açıklama:

Pers Savaşlarının korkunç kargaşasının bir dalga gibi yükselişiyle başlayan anlatım, yaklaşık 508’de Atina’da gündeme gelen demokrasi talepleri 499’da İyonya’nın Pers imparatorluğuna karşı isyanının patlak vermesi vs. iç içe geçmiş onlarca olayın anlatımı sunulmaktadır. Bununla birlikte, Tarih bundan çok, çok daha fazlasıdır. Bu, bugün anladığımız şekliyle geleneksel bir tarih değil. Savaş ve imparatorluk, insanlık durumunun kırılganlığı, talihin gelgitleri, zorbalığa karşı özgürlük, duyarsız kalınamayacak bir ahlaki mesajla tarih hakkında bir destandır. Kaderin değişmezliği, gücün kibri, din, aşk, geleneğin önemi ve tanrıların da nasıl kaprisli olabildiği hakkındadır. Kitapta dikkat çeken temel ifadelerden biri şudur: “Tanrı insana bir an için mutluluk verir, sonra onu tamamen mahveder.” Öyleyse tarihçiler için “gelecek geçmişe benzer” sayıltısını yadsımamak gerekir. Açgözlülük, şehvet ve aşırı gururun insan güdülerini sınırsız hale getirdiğini, Tarih’in sayfalarında irdeleyen Herodot, savaş üzerine değerlendirmelerde bulunurken, “Hiç kimse barış yerine savaşı seçecek kadar aptal değildir; çünkü barışta oğullar babalarını, savaşta ise babalar oğullarını gömer.” diyerek geçmişi anlamanın önemine derin bir göndermede bulunmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 47

Thukydides'in tarih bilimi açısından savaşın nedenlerinin yalnızca askeri güç olmadığı anlatmaktadır. Askeri güç dışındaki etken veya etkenler aşağıdakilerden hangisidir?

Kara ordusu ile deniz gücünün etkisi

Savaşçı donanımlarının önemi

Askeri strateji

Uluslararası ilişkilerin önemi

Siyasi ve ekonomik yayılımcılık

Açıklama:

Açıkçası savaşı ve gerekçelerini konumlandırırken, kişisel çıkarların önemini vurgulamaktan kaçınmamış, bireysel davranıştan, askeri konulardaki donanma gücünden, mali rezervlerden, bir güç ve büyüklük kaynağı olarak emperyalizm korkusundan temel faktörler olduğunu belirtmiştir. Böylece askeri güç kadar, savaşı belirleyen temel etmenlerden bir diğerinin de siyasi ve ekonomik yayılmacılık olduğunu açıkça vurgulamış olmakla Thukydides tarih biliminin gelişim sürecinin vaz geçilmez bir unsuru olduğunu göstermiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 48

Collingwood'un Hristiyan tarih yazımının dört ilkesi olarak belirttiği özelliklerden olmayan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Evrensellik

Tanrı yaptırımı

Tanrı sözü

Sonsuzluk

Devirsellik

Açıklama:

Collingwood, Hristiyan tarih yazımının dört ilkeye dayandığını belirtir. Bunlar, evrensellik, Tanrı yaptırımı, Tanrı sözü ve devirselliktir. Evrenselliği insanlığın kökenlerine kadar uzanan bir dünya tarihi olmayı talep etmesiyle gerçekleşmektedir. Tanrı yaptırımı olması, tarihsel olayların akışını, onları önceden belirleyip, düzenleyen Tanrı’nın istenciyle ilişkili olmasıdır. Tanrı sözü olması, Tanrı’nın İsa’nın doğumuyla birlikte kendi isteklerini dile getirmesiyle tarihsel sürecin vahiyden önce ve vahiyden sonra ya da karanlık ve aydınlık diye ikiye ayrılmış olmasından yükselmesidir. Devirsel olması ise, geçmişin karanlık ve aydınlık dönemler diye ikiye ayrılmış olmasından ötürüdür.

Doğru Cevap: D

Soru 49

İbn Haldunun "asabiyet" olarak belirttiği özel kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Tiranlık ve teokratik yönetim

Demokratik davranış ve gerilim

Özgürlük ve bağımsızlıktan doğan saldırganlık

Güç erkinin oluşması ve zorbalık

İktidar ve yetki sarhoşluğu

Açıklama:

Bu bağlamda İbn Haldun’un “tarihin morfolojik olarak incelenmesi konusunda olağanüstü bir deha” olarak görülmesi yerinde bir değerlendirmedir. Bu bakış açısıyla kaleme aldığı, sosyoloji ve tarih alanlarının başyapıtlarından biri olduğu bugün için yeterince açık hale gelmiş olan Mukaddime İbn Haldun’un on dördüncü yüzyılda İslâm coğrafyasında gerçekleşen nüfus hareketliliğini yakından görmesi yoluyla edindiği gözlem, deneyim ve tarihsel kayıtlara dayalı bir eser olarak karşımızdadır. Kuzeybatı Afrika’da farklı zamanlarda gerçekleşmiş olan iki Arap istilasının değişik etkilerini yakından gözlemleyerek, sosyo-politik yapılanma, yönetim erkinin oluşması ve bu süreçlere etki eden başat bir unsur olarak dinin sevk ve idare edici yönü gibi hususlara ilişkin güçlü çıkarımlarda bulunmuştur. Sosyolojik ve politik gözlemlerine kuramsal bir art alan da oluşturan İbn Haldun, güç erkinin oluşması ve tahakküm kurma süreçlerine ilişkin düşüncelerinin esasını ise asabiyet adını verdiği özel bir kavramlaştırmaya dayandırmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 50

İbn Haldun "umrân" kavramı ile neyi anlatmaya çalışmıştır?

Toplumsal asabiyeti kontrol eden güçtür.

Toplumsal dinamikleri inceleyen disiplindir.

Toplum içindeki güç erki ve yapısıdır.

Toplum içindeki sınıflar (bedevi - hadari) bütünüdür.

Toplum dışladığı dini red eden doğacılık düşüncesidir.

Açıklama:

İşte değişmeyen hakikat budur. Bu bakış açısıyla toplumsal yapıyı ve tarihsel koşulların belirleyiciliğini dikkatli bir biçimde toplum morfolojisini analiz etmekte kullanan İbn Haldun, sürecin başat belirleyici unsurunu ise iktisadi yapılanma olarak görmüş, üretim ve gelir dağılımı bağlamında oluşturduğu kurguyla toplum sınıflandırması yapmıştır. Bu tam da onun umrân kavramlaştırmasıyla ne yaptığını anlatmak istediği şeydir. Çünkü umrân medeniyet ve toplumsal örgütlenme meselelerini, başka bir deyişle toplumsal dinamikleri inceleyen bir disiplindir ve İbn Haldun umrân dedikçe toplumlarda gözlemlenen örgütlenme farklılığının nedenlerini, gelişim sürecinin gerçekleştiği zemin olarak tarihi belirleyen iktisadi-toplumsal süreçlerin neler olduğunu ve devletlerin yükseliş ve çöküş sebeplerini üretim süreçleri üzerinde tarihsel bir sorgulamayla araştırmayı hedeflemiştir.

Doğru Cevap: B

Ünite 2

Soru 1

"14. yüzyılda İtalya’da başlayan 15-16. yüzyıllarda tüm Avrupa’da etkisini hissettiren sosyo-ekonomik ve kültürel alandaki dönüşümleri
nitelemek için kullanılan bir sözcüktür ve ‘yeniden doğuş’ anlamına gelir."
Yukarıda tanımı verilen kavram hangisidir?

Rönesans

Reform

Tanrı odaklı felsefe

Theoria-historia gerilimi

Bilgi odaklı ilerleme

Açıklama:

Rönesans, 14. yüzyılda İtalya’da başlayan 15-16. yüzyıllarda tüm Avrupa’da etkisini hissettiren sosyo-ekonomik ve kültürel alandaki dönüşümleri
nitelemek için kullanılan bir sözcüktür ve ‘yeniden doğuş’ anlamına gelir.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Orta çağın çözülüp Yeni çağı oluşturacak ilke ve düşüncelerin artık belirmeye başladığı bir geçit ya da geçiş dönemi olarak adlandırılan dönem aşağıdakilerden hangisidir?

Modernleşme

Islahat dönemi

Teolojik tarih

Reform

Rönesans

Açıklama:

Rönesans, Orta çağın çözülüp Yeni çağı oluşturacak ilke ve düşüncelerin artık belirmeye başladığı bir geçit ya da geçiş dönemdir.

Doğru Cevap: E

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi Okültizmin kapsadığı alanlardan biri değildir?

Büyü

Simya

Astroloji

Numeroloji

Teoloji

Açıklama:

Okültizmin kapsadığı alanlar arasında büyü (maji), simya, astroloji, numeroloji, sembolizm, teürji, psişürji, kâhinlik veya falcılık türleri sayılabilir.

Doğru Cevap: E

Soru 4

"Diller, tarih, gramer, hatta mantık konusunda bilgi sahibi olmanın faydası, edinilen bilginin Kutsal Kitap üzerine çalışmalara yardımcı olma kapasitesine bağlıdır." biçiminde düşünce aşağıdakilerden hangisine aittir?

Comte

Augustinus

Weber

Hegel

Marx

Açıklama:

Orta çağ Avrupa’sında, bilgi
üretiminin genellikle Augustinus’un belirlediği
çerçeveye dayandığı biliniyor. Augustinus’a göre,
diller, tarih, gramer, hatta mantık konusunda bilgi sahibi olmanın faydası, edinilen bilginin Kutsal
Kitap üzerine çalışmalara yardımcı olma kapasitesine bağlıdır

Doğru Cevap: B

Soru 5

Aşağıda verilen yazar-eser eşleşmelerinden hangisi doğrudur?

Machiavelli-Floransa Tarihi

Donato-İtalya Tarihi

Vergilius-Venedikliler Cumhuriyeti

Nardi-Yeni İspanya'nın Olaylarının Genel Tarihçesi

Sahagun-Floransa Şahrinin Tarihi

Açıklama:

Machiavelli’nin Floransa Tarihi’ni (Istorie Fiorentina), Guicciardini’nin, Floransa Tarihi (Storia Fiorentine) ve İtalya Tarihi’ni (Storia d’Italia), Donato
Gionnatti’nin Venedikliler Cumhuriyeti (Repubblica
dei Veneziani) ve Floransalılar Cumhuriyeti’ni (Repubblica dei Fiorentini), Jacopo Nardi’nin Floransa Şehrinin Tarihi’ni (Istorie della citta di Firenze),
Vernardino de Sahagun’un Yeni İspanya’nın Olaylarının Genel Tarihçesi’ni (Historia general de las cosas
de Nueva Espana), Polydorus Vergilius’un İngiltere Tarihi’ni (Anglica Historia

Doğru Cevap: A

Soru 6

Olayları gerçek nedenleriyle anlatan böyle bir siyasi tarih yazımı, her şeyden önce geçmişi doğru olarak bilme ihtiyacı olan siyasilere yararlı bir hizmet sunacaktır. Bu görüşü nedeniyle onun, siyasi tarihin kurucusu olduğu söylenir.
Yukarıda verilen bilgilerde sözü edilen düşünür kimdir?

Machiavelli

Fortuna

Montaigne

Bodin

Flacius

Açıklama:

Machiavelli’ye
göre olayları gerçek nedenleriyle anlatan böyle bir
siyasi tarih yazımı, her şeyden önce geçmişi doğru
olarak bilme ihtiyacı olan siyasilere yararlı bir hizmet sunacaktır. Bu görüşü nedeniyle onun, siyasi
tarihin kurucusu olduğu söylenir.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Machiavelli gibi tarihe politik saiklerle yönelir.
Ana ilgisi Tanrı odaklı felsefedir.
Ona göre egemenlik sınırsız, bölünmez ve sürekli niteliktedir.

Yukarıda Bodin'e ilişkin verilen bilgilerden hangisi/hangileri doğrudur?

Yalnızca I

I-II

Yalnızca II

I-III

II-III

Açıklama:

Jean Bodin de tıpkı Machiavelli gibi tarihe politik saiklerle yönelir. Ana ilgisi egemenlik teorisidir.
Ona göre, devlet organik bir bütündür ve devletin
temelini aile oluşturur, devlet büyük bir ailedir. O,
mülkün aileye, egemenliğin ise yöneticiye ait olduğu görüşündedir. Bodin’e göre egemenlik; sınırsız,
bölünemez ve sürekli niteliktedir.

Doğru Cevap: D

Soru 8

Michel de Montaigne, Rönesans döneminin en şöhretli filozoflarından biridir. Montaigne aşağıdaki alanlardan hangisinde uzmandır?

Felsefe

Tarih

Teoloji

Hümanist sanatlar

İktisat kuramları

Açıklama:

Michel de Montaigne, Rönesans döneminin
en şöhretli filozoflarından biridir ve Denemeler’iyle ünlüdür. Hümanist sanatlar konusunda uzman
olan Monteigne, doğrudan tarihle ilgili yazmaz;
ana sorunsalı insandır ve insanı anlamak açısından
tarih, ona göre, bulunmaz bir kaynaktır.

Doğru Cevap: D

Soru 9

16-17. yüzyıl epistemolojisine damgasını vuran tartışma aşağıdakilerden hangisidir?

Deneycilik-akılcılık

Tanrıcılık-akılcılık

Deneycilik-sanat

Din-felsefe

Akılcılık-Dincilik

Açıklama:

16-17. yüzyıl epistemolojisine damgasını vuran tartışmanın deneycilik
(empirizm)-akılcılık (rasyonalizm) ya da a priori-a
posteriori bilgi tartışması olduğu söylenebilir.

Doğru Cevap: A

Soru 10

İnsan zihninde ilke olarak veya kısmen duyu organlarından vücuda gelmemiş hiçbir algılamanın olmadığını, tüm bilginin bu köke geri gittiğini düşünen düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Bacon

Hobbes

Aristoteles

Platon

Comte

Açıklama:

Tarihin epistemolojisi deneyci (empirist) Thomas Hobbes’un da ilgi alanındadır. Hobbes, insan
zihninde ilke olarak veya kısmen duyu organlarından vücuda gelmemiş hiçbir algılamanın olmadığını, tüm bilginin bu köke geri gittiğini düşünür.

Doğru Cevap: B

Soru 11

Özde bir şeyi düşünsel açıdan tümel olarak görmek, uzay ve zamana kayıtlı olmayan değişmez özü ya da özleri kavramak anlamına gelen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Naturalis

Historia

Civilis

Theoria

Empeiria

Açıklama:

Theoria, özde bir şeyi düşünsel açıdan tümel olarak görmek, uzay ve zamana kayıtlı olmayan değişmez özü ya da özleri kavramaktır.

Doğru Cevap: D

Soru 12

Theoria-historia ikilemini, toplumsal olanın değişmez doğasını ya da özlerini araştıran, bu yönüyle tümeli ve evrenseli elde etmeye yönelen ilm-i umrân ile aşmaya çalışan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Aristoteles

İbn Miskevyh

Machiavelli

Augustinus

İbn Haldun

Açıklama:

İbn Haldun, theoria-historia ikilemini, toplumsal olanın değişmez doğasını ya da özlerini araştıran, bu yönüyle tümeli ve evrenseli elde etmeye yönelen ilm-i umrân ile aşmaya çalışmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 13

Tarihsel bir dönem olarak Orta çağ karanlığından sonra antik düşünce ve değerlerin yeniden doğuşuna, aklın skolastik karşısındaki zaferine, otorite ve boş inançla mücadeleye, bireyin ve özgürlüğün doğuşuna ve doğanın keşfine işaret etmek için kullanılan sözcük aşağıdakilerden hangisidir?

Sembolizm

Reformasyon

Empirizm

Rönesans

Ökültizm

Açıklama:

Tarihsel bir dönem olarak Rönesans, Orta çağ karanlığından sonra antik düşünce ve değerlerin yeniden doğuşuna, aklın skolastik karşısındaki zaferine, otorite ve boş inançla mücadeleye, bireyin ve özgürlüğün doğuşuna ve doğanın keşfine işaret eden bir sözcük olarak kullanılır.

Doğru Cevap: D

Soru 14

Rönesans döneminde düşünsel açıdan yaşanan çoğulcu duruma ve bu arada okültizme yoğun ilgiye dikkatleri çeken ve Rönesans dönemini özetlemek için “her şey olanaklıdır” cümlesini öneren bilim tarihçisi aşağıdakilerden hangisidir?

Platon

Mesudi

Koyre

Taberi

Bodin

Açıklama:

Rönesans döneminde düşünsel açıdan yaşanan çoğulcu duruma ve bu arada okültizme (simya, astroloji, numeroloji, kâhinlik vb.) yoğun ilgiyi ünlü bilim tarihçisi A. Koyre de dikkatleri çeker. Ona göre, Rönesans ortamı ile anlayışının somut örneği olan kişi hiç kuşkusuz büyük sanatçıdır; ama aynı zamanda, belki de özellikle, çağın öncülüğünü, haberciliğini ve/veya ’çığırtkanlığını’ yapanlar hümanistlerdir. Öte yandan yine Rönesans dönemi, dünyanın tanıdıkları içerisinde en yoğun, en derin boş inan çağı; büyücülüğe, gözbağcılığa duyulan inancın şaşırtıcı bir biçimde yayıldığı, Orta çağdakinden sonsuzcasına daha yaygın olduğu bir dönemdir ve bu dönemde, müneccimliğin gök biliminden -Kepler’in dediği gibi “zavallı akraba”- çok daha büyük bir rol
oynadığı, müneccimlerin kentlerde, krallar yanında resmi konumları olduğu iyi bilinir. Bu dönemin
yazınsal ürünlerine bakılacak olursa, en başarılı yapıtlar; klasiklerin Venedik basımevlerinden çıkmış güzel çevirileri değil, daha çok cin-peri bilimi ve büyücülük kitaplarıdır. Tüm bu nedenlerden dolayı Koyre, Rönesans dönemini tek bir cümleyle özetlemek gerekirse, “Her şey olanaklıdır.” cümlesini önerebileceğini söyler (Koyre, 1994).

Doğru Cevap: C

Soru 15

Tarihte yaşanmış olayları gerçek nedenleriyle ele alan bir siyasal tarih yazımının, geçmişi doğru olarak bilme ihtiyacı olan siyasilere yaralı bir hizmet sunacağını ileri süren siyaset felsefecisi aşağıdakilerden hangisidir?

Machiavelli

Descartes

Grotius

Hobbes

Montaigne

Açıklama:

Machiavelli, tarihsel araştırmayı; tarihte yaşanmış olayları gerçek nedenleriyle ele alan bir disiplin olarak görür ve Machiavelli’ye göre böyle bir siyasal tarih yazımı, geçmişi doğru olarak bilme ihtiyacı olan siyasilere yaralı bir hizmet sunacaktır.

Doğru Cevap: A

Soru 16

İnsana dair hâlleri anlatırken tarihsel kişilikleri, tarihsel olaylar karşısında tarihsel figürlerin eylemlerini aktaran ve ana ilgisi, gerçekleşmiş veya gerçekleşebilecek olan insan doğasıyla uyumlu eylemler ve olaylar olan filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Leibniz

Montaigne

Hobbes

Machiavelli

Descartes

Açıklama:

Montaigne, insana dair hâlleri anlatırken tarihsel kişilikleri, tarihsel olaylar karşısında tarihsel figürlerin eylemlerini gözler önüne serer. Ana ilgisi, gerçekleşmiş veya gerçekleşebilecek olan insan doğasıyla uyumlu eylemler ve olaylardır.

Doğru Cevap: B

Soru 17

Hem uluslararası hem de doğal hukukun kurucularından olan, hukukun incelenmesi bakımından ünlü tarihçilerin çok yararının dokunduğunu ileri süren ve savaş, barış ve doğal hukuk gibi kavramları temellendirmek için sıkça tarihe göndermeler yapan filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Grotius

Hobbes

Bacon

Leibniz

Bodin

Açıklama:

Hem uluslararası hem de doğal hukukun kurucularından olan Grotius, savaş, barış ve doğal hukuk gibi kavramları temellendirmek için sıkça tarihe göndermeler yapar ve hukukun incelenmesi bakımından ünlü tarihçilerin çok yararının dokunduğunu ileri sürer.

Doğru Cevap: A

Soru 18

Bilginin kaynağının akıl olduğunu; doğru bilginin ancak akıl ve düşünce ile elde edilebileceği tezini savunan felsefi yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Averroizm

Sembolizm

Rasyonalizm

Empirizm

Okültizm

Açıklama:

Rasyonalizm, bilginin kaynağının akıl olduğunu; doğru bilginin ancak akıl ve düşünce ile elde edilebileceği tezini savunan felsefi yaklaşıma verilen addır.

Doğru Cevap: C

Soru 19

Felsefedeki en genel anlamıyla, tüm bilginin kaynağının deneyim olduğunu söyleyen bilgi kuramı aşağıdakilerden hangisidir?

Radikalizm

Sembolizm

Okültizm

Rasyonalizm

Empirizm

Açıklama:

Felsefedeki en genel anlamıyla empirizm, tüm bilginin kaynağının deneyim olduğunu söyleyen bilgi kuramıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 20

Bilimi, salt akıl temelindeki düşünmeyle varlığa yönelme yerine, historik verilerin, olguların, planlı ve düzenli bir incelemesini gerektiren bir etkinlik olarak ifade eden düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Grotius

Bacon

Hobbes

Bodin

Leibniz

Açıklama:

Bacon’a göre bilim, salt akıl temelindeki düşünmeyle varlığa yönelme yerine, historik verilerin, olguların, planlı ve düzenli bir incelemesini gerektiren bir etkinliktir.

Doğru Cevap: B

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi Rönesans ile sorgulanan/ eleştirilen kavram veya yaklaşımlardan birisi değildir?

İyi bir Tanrı’nın varlığı ve Tanrı’nın inayeti

Yer eksenli Batlamyus sistemi

Aristotelesçi Ay altı/ay üstü evren ayırımı

İnsanın evrendeki merkezî konumu

Okültizm ve astrolojik uygulamalar

Açıklama:

Bu söylem nedensiz değildir, zira salgının kimilerince tanrısal bir ceza olarak yorumlanıp bu bağlamda insanlığın ve uygarlığın; kimilerince ise iyi bir Tanrı’dan kuşku duyulup Tanrı’nın inayetinin sorgulanmasına yol açtığı söylenir. Bu sürecin aynı zamanda kentleşmede ve kapitalist ekonomik modelin doğuşunda da etkilerinin olduğu ileri sürülmektedir. Sözünü ettiğimiz tüm bu faktörler, Avrupa’da büyük kuramsal yapıların, özellikle Hristiyan teolojisinin hizmetine sunulan Aristotelesçiliğin ve yer eksenli Batlamyus sisteminin sarsılmasını ve bunlara bağlı yeni entelektüel arayışları tetiklemiştir. Rönesans ile birlikte artık sınırlı evren anlayışı yerine, sınırsız ve sonsuz evren anlayışı egemen olmaya başlamış, Aristotelesçi Ayüstü/Ay-altı evren ayrımı eleştiriye uğramış, evrenin her yanında aynı yasaların egemen olduğu fikri doğmuş, makine evren modeli belirmeye başlamış ve yer eksenli sistemin çöküşüyle birlikte insanın evrendeki merkezî konumu sorgulanır olmuştur.
Doğru cevap e) şıkkıdır

Doğru Cevap: E

Soru 22

Rönesans döneminde kralların yanında resmi konumları olan ve Kepler tarafından “zavallı akraba” olarak tanımlanan grup aşağıdakilerden hangisidir?

Müneccimler

Ruhban sınıfı

Tüccarlar

Saray kadınları

Matbaacılar

Açıklama:

Öte yandan yine Rönesans dönemi, dünyanın tanıdıkları içerisinde en yoğun, en derin boş inan çağı; büyücülüğe, gözbağcılığa duyulan inancın şaşırtıcı bir biçimde yayıldığı, Orta çağdakinden sonsuzcasına daha yaygın olduğu bir dönemdir ve bu dönemde, müneccimliğin gök biliminden -Kepler’in dediği gibi “zavallı akraba”- çok daha büyük bir rol oynadığı, müneccimlerin kentlerde, krallar yanında resmi konumları olduğu iyi bilinir. Bu dönemin yazınsal ürünlerine bakılacak olursa, en başarılı yapıtlar; klasiklerin Venedik basımevlerinden çıkmış güzel çevirileri değil, daha çok cin-peri bilimi ve büyücülük kitaplarıdır.
Doğru cevap a) şıkkıdır

Doğru Cevap: A

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi “Rönesans’ın ardından gelen 16 ve 17. Yüzyıl bilimsel metodolojiye yönelik tartışmalardan sonra teorik düzlemde verimli bir kuramlar çağına yol açan” düşünürlerden birisi değildir?

Kopernik

Macchiavelli

Galileo

Newton

Kepler

Açıklama:

Orta çağ kilisesinin dar kalıplarından sıyrılan düşünürler, kendilerini olgusal veri zenginliği içerisinde bulmuşlar ve bu verileri kuramsallaştırmaktan çok, onları öznel bakış açılarıyla bir bir sayıp dökmüşlerdir. Bu yüzden olsa gerek Rönesans’ın bilimsel kuramlar alanında başarısı oldukça cılızdır ancak Rönesans’ın ardından gelen 16 ve 17. yüzyıl bilimsel metodolojiye yönelik tartışmalardan sonra, teorik düzlemde Galileo, Kepler, Kopernik, Newton gibi insanlarla oldukça verimli bir kuramlar çağına yol açmıştır
Doğru cevap b) şıkkıdır

Doğru Cevap: B

Soru 24

Alman üniversitelerinde ilk tarih dersi verenlerden birisi olan ve “dünya üzerinde yaşayan bir kimseye olgunluk konusunda en çok yarar sağlayan şeyin, her şeyden daha yararlı ve verimli olan şeyin tarih (historia) olduğunu” savunan tarihçi aşağıdakilerden hangisidir?

Vergilius

Sahagun

Nardi

Schaeffer

Augustinus

Açıklama:

Alman üniversitelerinde tarih adı altında ilk ders verenler arasında yer alan Georg Schaeffer’in, ‘dünya üzerinde yaşayan bir kimseye olgunluk konusunda en çok yarar sağlayan şeyin, her şeyden daha yararlı ve verimli olan şeyin tarih (historia) olduğunu’ savunduğu görülür
Doğru cevap d) şıkkıdır

Doğru Cevap: D

Soru 25

Reformcuların tarihe bakışlarını doğru olarak betimlemeyen tanım aşağıdakilerden hangisidir?

Tarihi insan ve doğa ilişkileri çerçevesindeki olaylardır

Tarih insan toplulukları arasındaki ilişkileri inceleyen bir disiplindir

Tarih Tanrı’nın bir planı, eylemi ya da yapıtıdır

Tarih, kiliseden bağımsız gelişen laik bir bilgi alanıdır

Tarih ancak Antik dönemlerdeki olayları inceleyen bir disiplindir

Açıklama:

Reformasyon hareketi her ne kadar Katolik Kilisesi’nin baskıcı ve tekelci tutumuna bir tepkiyse de, özünde İncil’e dönüşü temele alan dinsel bir harekettir. Dinsel bir hareket olduğu için reformcuların, tarihi hümanistlerden farklı yorumlayacakları açıktır. Tarih onların elinde, tıpkı Orta çağdaki gibi, Tanrı’nın planı, eylemi ya da yapıtı olarak görülür ve tarih yazıcılığının daha çok Hristiyan ahlakı ve eğitimi açısından önemi üzerinde durulur. Nitekim Martin Luther ve Philipp Melanchthon gibi düşünürlerin, tarihsel verilerin betiminde geleneksel Orta çağ yorumculuğuna, ama bu kez Protestan Kilisesinin ilkeleri ışığında, geri döndükleri görülür. M. Luther, tarihi, bir bütün olarak, tıpkı Augustinus gibi, Tanrı ile şeytan arasındaki bir savaş olarak yorumlar.
Doğru cevap c) şıkkıdır

Doğru Cevap: C

Soru 26

Tarihi ilkini insanla, ikincisini doğayla ve üçüncüsünü Tanrı ile açıklamak üzere Historia Civilis, Historia Naturalis ve Historia Divina şeklinde üç kategoriye ayıran düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Luther

Bodin

Montaigne

Spinoza

Nardi

Açıklama:

Bodin’e göre tarih, geçmişte olan şeylerin doğru anlatımını temel alır ve historia civilis, historia naturalis ve historia divina olmak üzere üç türü vardır. İlki insanla, ikincisi doğayla, üçüncüsü ise Tanrı’nın doğasıyla ilgilidir. İnsanla ilgili olan tarih, insanın toplum içinde yaşamını sürdürürken yaptığı eylemleri tasvir eder. Doğal tarih, doğada gizli nesneleri ve onların başlangıçtan itibaren açılımlarını ve gelişimlerini inceler. Tanrısal tarih ise, Tanrı’nın gücünü ve diğer ölümsüz kutsal ruhları irdeler.
Doğru cevap b) şıkkıdır

Doğru Cevap: B

Soru 27

Tarihi “tanıklıklarla ispatlanmış çok eski olaylardan söz eden bir disiplin” olarak tanımlayan tarihçinin de olayların birincil ve ikincil nedenlerini ortaya koymak ve nedensel bir açıklama yapmakla yükümlü sayan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Grotius

Saradon

Macchiavelli

Montaigne

Bodin

Açıklama:

Grotius, doğal hukuku temellendirmek için kullandığı tarihi, Rönesans döneminin ruhuna uygun olarak kutsal, ulusal ve halkların tarihi gibi ayrımlara da tabi tutar. Ona göre, tarih, tanıklıklarla ispatlanmış, çok eski olaylardan söz eden bir disiplindir. Bu yüzden tarihçiler, yalnız haklı ve suçsuz olanı anlatmazlar; tarihlerde adalete aykırı, öfkeyle yapılmış ya da zorbalık sayılacak olaylar da söz konusu edilir. Sözgelimi tarih kitapları, elçilere karşı yapılmış kötü davranışların öcünü almak için girişilmiş savaşlardan söz ederler. Kutsal Kitap’ta bile, bu yüzden girişilmiş savaşlar konu edilir. Yine tarihçiler, kendi istekleriyle kayıtsız-şartsız teslim olmuş, teslim olma dilekleri de kabul edilmiş düşmanların bile sonradan öldürüldüğünü yazarlar. Tarih kitaplarının hemen hemen her sayfası, tüm kentlerin yıkılıp-yakıldığının, kale duvarlarının yerle bir edildiğinin, tarlaların, ya da her yanın ateşe verildiğinin örnekleriyle doludur. Tarihçi, Grotius’a göre, olayların sadık bir anlatıcısıdır; ancak o olayları anlatırken aynı zamanda olayların birincil ve ikincil nedenlerini de ortaya koyar. O, olayların nedensel bir açıklamasını da vermek zorundadır
Doğru cevap a) şıkkıdır

Doğru Cevap: A

Soru 28

“İnsanlık tarihini (historia civilis) düzenlilikten uzak, rastlantısal ve bireysel olgular olarak yorumlayan ve böyle olgulardan yasaların elde edilemeyeceği” sonucuna varan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Leibniz

Hobbes

Bacon

Descartes

Bodin

Açıklama:

Bacon, bilim kavramını tam olarak historia naturalis’e dayandırmakla, felsefeciler için de yeni bir yol çizmiş olur. Bu yol, elbette doğa bilimlerinden başkası değildir çünkü yasa elde etmeye olanak tanıyan düzenli olgular yalnızca doğadaki olgulardır ve bir theoria etkinliği de yalnızca böyle olgulara yönelebilir. Oysa historia civilis ile işaret edilen olaylar yığını, Bacon’da düzenlilikten uzak, rastlantısal ve bireysel olgular olarak yorumlanmış ve böyle olgulardan yasaların elde edilemeyeceği sonucuna varılmıştır.
Doğru cevap c) şıkkıdır

Doğru Cevap: C

Soru 29

Tarihi “Algı ve belleğe dayandırdığı duyumsal bilgi olarak adlandıran ve onu tanıklık bilgisi şeklinde de” tanımlayan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Montaigne

Descartes

Spinoza

Hobbes

Macchiavelli

Açıklama:

Hobbes, algı ve belleğe dayandırdığı duyumsal bilginin kaydını historia olarak adlandırır; ona tanıklık bilgisi de der. Yer yer bu bilgi, dinlerdeki otoritelerin tanıklığına benzetilir
Doğru cevap d) şıkkıdır

Doğru Cevap: D

Soru 30

I Bacon
II Leibniz
III Hobbes
IV Descartes
V Montaigne
16.-17. Epistomolojisine damgasını vuran deneycilik-akılcılık tartışmalarında deneyciler kanadında duran iki düşünür aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

I-II

II-IV

III-V

IV-V

I-III

Açıklama:

Özellikle deneyciler (empiristler), fiziği model alarak doğanın ve toplumun a posteriori (deneysel) bilgisini öncelemeye yönelirler. Ancak bu epistemolojik tartışmaların bir yüzüdür; diğer yandan matematiği model alıp a priori (önsel) bilgiyi önceleyen akılcı (rasyonalist) bir geleneğin de boy verdiği gözlenir. Bu bakımdan 16-17. yüzyıl epistemolojisine damgasını vuran tartışmanın deneycilik (empirizm)-akılcılık (rasyonalizm) ya da a priori-a posteriori bilgi tartışması olduğu söylenebilir. Deneyci kanatta, Bacon ve Hobbes, akılcı kanatta ise Descartes ve Leibniz gibi filozoflar vardır
Doğru cevap e) şıkkıdır

Doğru Cevap: E

Soru 31

Görerek, tanık olarak ya da haberdar olarak bilme anlamına gelen sözcük hangisidir?

Historia

Theoria

Episteme

Theo-Centric

Doxa

Açıklama:

Görerek, tanık olarak ya da haber yoluyla edinilen bilgiye historia denir ve historia-theoria ayrımı geçmişten bugüne daima önemli bir ayrım olmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 32

Aşağıdakilerden hangisi Rönesansa yol açan düşünsel olaylar sonucu sorgulanmaya başlayan olgulardandır?

Aristotelesçi düşünce

Batlamyus sistemi

Sınırlı evren anlayışı

Ay üstü-ay altı evren ayrımı

Makine evren modeli

Açıklama:

Makine evren modeli rönesansla birlikte beliren bir görüştür.

Doğru Cevap: E

Soru 33

Koyre, "her şey olanaklıdır' cümlesini hangi dönemi özetlemek için kullanmıştır?

Modern Çağ

20. Yüzyıl

Rönesans

Reform Dönemi Almanyası

İlkçağ

Açıklama:

Koyre, bu cümleyi rönesans dönemini özetlemek için kullanmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 34

Theoria-historia gerilimini ilk kez ciddi olarak aşmaya çalışan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Augustinus

Taberi

Mesudi

İbn Miskevyh

İbn Haldun

Açıklama:

Orta çağ Hristiyan dünyasında Aristoteles’in dikkatleri çektiği theoriahistoria gerilimini ilk kez ciddi olarak aşmaya çalışan düşünür Augustinus olmuştu. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 35

Hangisi okültizmin kapsadığı alanlardan biri değildir?

Numeroloji

Astroloji

Simya

Astronomi

Teürji

Açıklama:

Astronomi Okültizm kapsamında olan disiplinler arasında yer almamaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 36

1348-1374 yılları sırasında Avrupa’yı saran ve Avrupa nüfusunun yarısından çoğunun hayatını yitirmesine neden olan salgın aşağıdakilerden hangisidir?

Kolera

Veba

Kızamık

Çiçek hastalığı

İspanyol gribi

Açıklama:

1348-1374 yılları sırasında Avrupa’yı saran ve daha çok farelerce taşınan veba salgını Avrupa nüfusunun yarısından çoğunun hayatını yitirmesine neden olmuştur. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 37

Aşağıdakilerden hangisi, 16. ve 17. yüzyıl bilimsel metodolojiye yönelik tartışmalardan sonra önemli kuramlar ortaya koyan bilim insanlarından biri değildir?

Galileo

Kepler

Koyre

Kopernik

Newton

Açıklama:

16 ve 17. yüzyıl bilimsel metodolojiye yönelik tartışmalardan sonra, teorik düzlemde Galileo, Kepler, Kopernik, Newton gibi insanlarla oldukça verimli bir kuramlar çağına yol açmıştır. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 38

Aşağıdakilerden hangisi Rönesansla birlikte meydana gelen tarih yazımı ve felsefesine yönelik dönüşümlerden biri değildir?

Tarihe yönelik metodolojik ve epistemolojik tartışmaların artması

Bir disiplin olarak tarihin üniversitelerde ağırlığının artması

Astrolojik uygulamaların artışının tarih yazımı üzerinde etkili olması

Tarihsel sürecin İncil kaynaklı kronoloji üzerinden ele alınması

Uydurma ve asılsız olan hikâyelerin tarihin dışına itilmesi

Açıklama:

Rönesans döneminde, daha öceleri tarihsel sürecin İncil kaynaklı kronoloji üzerinden ele alınışında da köklü bir değişim-dönüşüm gerçekleşmiştir. Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 39

15. yüzyılın ortalarından itibaren üniversitelerde retorik ve şiir sanatının yanında bir edebî bir tür olarak okutulan sosyal bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir?

Coğrafya

Arkeoloji

Antropoloji

Sosyoloji

Tarih

Açıklama:

Tarih 15. yüzyılın ortalarından itibaren artık üniversitede okutulan bir ders, bir üniversite disiplini hâline gelmiştir. Ancak bu disiplinden anlaşılan şey, henüz modern anlamıyla bir tarih bilimi değil, Antik çağın belirlediği bir konum içerisinde retoriğin ve şiir sanatının yanında yer alan edebi bir türdür.Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 40

Tarihi, Tanrı'nın yazdığı bir senaryo olarak gören düşünür hangisidir?

Melanchton

Herder

Hamann

Kant

Diderot

Açıklama:

Melanchton, Luther ile birlikte tarihi Tanrı'nın senaryosu olarak görmekteydi

Doğru Cevap: A

Soru 41

Rönesans ve Reform hareketleri döneminde yazılan yerel-ulusal tarihi eserlerden biri olan Anglica Historia (İngiltere Tarihi) adlı eserinin yazarı aşağıdakilerden hangisidir?

Polydorus Vergilius

Guicciardini

Machiavelli

Jacopo Nardi

Vernardino de Sahagun

Açıklama:

Rönesans ve Reform hareketleri döneminde, küresel tarih yazımının yanında, pek çok yerel-ulusal tarih yazımıyla karşılaşılır. Bu süreçte, Machiavelli’nin Floransa Tarihi’ni (Istorie Fiorentina), Guicciardini’nin, Floransa Tarihi (Storia Fiorentine) ve İtalya Tarihi’ni (Storia d’Italia), Donato Gionnatti’nin Venedikliler Cumhuriyeti (Repubblica dei Veneziani) ve Floransalılar Cumhuriyeti’ni (Repubblica dei Fiorentini), Jacopo Nardi’nin Floransa Şehrinin Tarihi’ni (Istorie della citta di Firenze), Vernardino de Sahagun’un Yeni İspanya’nın Olaylarının Genel Tarihçesi’ni (Historia general de las cosas de Nueva Espana), Polydorus Vergilius’un İngiltere Tarihi’ni (Anglica Historia) yazdıkları görülür. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 42

Tüm tarihi, senaryosunu Tanrı’nın yazdığı ve yönettiği bir oyun olarak betimleyen filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Matthias Flacius

Philipp Melanchthon

Girolamo Muzio

Cesara Baronio

Martin Luther

Açıklama:

16. yüzyılın ortalarında Wittenberg Üniversitesi’nde tarih dersleri okutan Melanchthon ise tüm tarihi, senaryosunu Tanrı’nın yazdığı ve yönettiği bir oyun olarak betimle. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 43

Fortuna sözcüğünü Hıristiyanlıktaki kader anlayışının dışına çekerek sekülerleştiren isim hangisidir?

Bodin

Macchiavelli

Melanchton

Luther

Diderot

Açıklama:

Macchiavelli Fortuna sözcüğünü dini bir anlamın dışına çıkararak sekülerleştirdi

Doğru Cevap: B

Soru 44

Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde tarihi, politik amaçla kullanan filozoflar birlikte verilmiştir?

Michel de Montaigne ve Machiavelli

Michel de Montaigne ve Jean Bodin

Machiavelli ve Jean Bodin

Hugo Grotios ve Machiavelli

Hugo Grotios ve Jean Bodin

Açıklama:

Tarihin politik amaçlı olarak kullanan filozoflar Machiavelli ve Jean Bodin'dir. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 45

Macchiavelli, insanın kader karşısındaki gücünü dile getirmekte hangi sözcüğü kullanmıştır?

Civitas

Historia civilis

Fortuna

Virtu

Episteme

Açıklama:

Macchiavelli, virtu sözcüğünü insanın kader karşısındaki gücü olarak düşündü

Doğru Cevap: D

Soru 46

Tarihi, doğal hukuku temellendirmek için kullanan filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Cesara Baronio

Philipp Melanchthon

Michel de Montaigne

Hugo Grotios

Martin Luther

Açıklama:

Hugo Grotius, doğal hukuku temellendirmek için kullandığı tarihi, Rönesans döneminin ruhuna uygun olarak kutsal, ulusal ve halkların tarihi gibi ayrımlara da tabi tutar. Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 47

Tarihin Kolay Anlaşılması İçin Yöntem (Method for the Easy Comprehension of History) adlı yapıtında, tarihsel bilgiyi rivayet ve kronoloji bilgisinin ötesine taşımaya isteyen ve tarihte nedensel açıklamalara da yer veren filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Gottfried Leibniz

René Descartes

Thomas Hobbes

Francis Bacon

Jean Bodin

Açıklama:

Bodin, Method for the Easy Comprehension of History (Tarihin Kolay Anlaşılması İçin Yöntem) adlı yapıtında, tarihsel bilgiyi rivayet ve kronoloji bilgisinin ötesine taşımaya istemiş, tarihi şeylerin nedensel açıklamalara da yer veren doğru anlatımı olarak belirlemiştir. Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 48

Tarihi insan doğasını anlamak adına kullanan düşünür hangisidir?

Luther

Melanchton

Herder

Bodin

Montaigne

Açıklama:

Montaigne, tarihi insan doğasını anlamak adına kullanan ilk, öncü düşünürlerden biri olarak tanınır

Doğru Cevap: E

Soru 49

Doğal hukukun önce savunucularından biri olup tarihi doğal hukuku temellendirmekte kullanan düşünür hangisidir?

Hugo Grotius

Jean Bodin

Desiderius Erasmus

Montaigne

Martin Luther

Açıklama:

Hugo Grotius tarihi doğal hukuku temellendirmekte kullandı

Doğru Cevap: A

Soru 50

Hangisi deneysel bilgiyi dile getirmekte kullanılır

A priori

Apodiktik

A posteriori

Aporta

Apostolik

Açıklama:

A priori deneye öncel, a posteriori deneyle elde edilen, deneysel demektir

Doğru Cevap: C

Ünite 3

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi gerçekliğin idea yani düşünce cinsinden olduğunu dile getiren bir öğretidir?

Realizm

İdealizm

Sürrealizm

Gerçeklik

Hepsi

Açıklama:

İdealizm, gerçekliğin idea yani düşünce cinsinden olduğunu dile getiren bir öğretidir. İdealistlere göre, gerçeklik zihinseldir. Onlar düşüncelerin, tasarımların ve soyutlamaların, duyumsal olan şeylerden daha temel olduğunu savlarlar.

Doğru Cevap: B

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi İdealist tarih düşüncesinin şekillenmesinde 18. yüzyılın önemli Alman filozoflarından biridir?

Aristoteles

Kant

Hegel

Fichte

Schelling

Açıklama:

İdealist tarih düşüncesinin şekillenmesinde 18. yüzyılın iki önemli Alman filozofu önemli rol üstlenmişlerdir. Bunlar, Kant ve Herder’dir. Birbirinin çağdaşı olan bu filozoflar, özellikle Aydınlanma’nın idealini felsefi düşüncelerinde yansıtmışlardır.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Açıklama:

Kant, “Dünya Yurttaşlığı Amacına Yönelik Genel Bir Tarih Düşüncesi” başlıklı çalışmasında, başlangıcından sonuna aşamalı bir biçimde gerçekleşecek olan bu sürecin, insanın içgüdüsel yaşantısından itibaren insan yeteneklerinin akıl ve istenç sayesinde gelişerek özgür yurttaşlar birliğini kuracakları dokuz ilke saptar. Aydınlanma ruhunun genel bir ifadesi olarak da anlaşılabilecek bu dokuz ilke, insanlığın tarihsel seyrini belirlemektedir. Kant, bireylerin tek tek bir karmaşa gibi görünen eylemlerinin, insan türünün eylemleri olarak nasıl bir düzenlilik gösterdiğini gözler önüne sermek ve doğanın gizli planını açığa çıkararak insanlığın ortak amacını göstermek amacındadır.
9

Doğru Cevap: E

Soru 4

Aşağıdaki hangi filozoflar insan aklının, doğanın planına uygun bir biçimde gelişerek ilerlediğini kabul ederler?

Kant - Herder

Kant - Fichte

Herder - Fichte

Kant - Schelling

Herder - Schelling

Açıklama:

Kant ve Herder’in tarih tasarılarında, insan türünün kendi doğal güçlerini açarak olgunlaşması ve yetkinleşmesi, kendi özgür ve bu nedenle de ahlaki yaşamını kurması anlamına gelir. Aydınlanma düşünürleri olarak Kant ve Herder, insan aklının, doğanın planına uygun bir biçimde gelişerek ilerlediğini kabul ederler. İlerleme, insanın tarihsel süreç içinde kendini gerçekleştirmesinin ve özgürleşmesinin bir ifadesidir.
Kant - Herder

Doğru Cevap: A

Soru 5

19. yüzyıl Alman İdealist geleneğinin Kant’tan sonra bir diğer temsilcisi aşağıdakilerden hangisidir?

Herder

Collingwood

Croce

Fichte

Hepsi

Açıklama:

Alman İdealist geleneğinin Kant’tan sonra bir diğer temsilcisi Johann Gottlieb Fichte’dir (1762- 1814). O da Aydınlanma düşüncesinin tarih anlayışının temel ilkeleri üzerinden hareket etmiş ve tarihsel süreci ilerleme kavramı çerçevesinde ele
alıp işlemiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 6

Aşağıdaki filozoflardan hangisi şimdiyi anlamanın imkânının geçmişle onun arasında kurulan ilişki üzerinden elde edilebileceğini,
bu ilişkiyi kurabilmek için de a priori ilkelerden hareket etmek gerektiğini vurgular?

Herder

Kant

Fichte

Schelling

Hegel

Açıklama:

Fichte şimdiyi anlamanın imkânının geçmişle onun arasında kurulan ilişki üzerinden elde edilebileceğini, bu ilişkiyi kurabilmek için de a priori ilkelerden hareket etmek gerektiğini vurgular.

Doğru Cevap: C

Soru 7

İlerlemeyen şey tarihin nesnesi değildir

Mekanizmin olduğu yerde tarih yoktur; ve aynı şekilde, tarihin olduğu yerde mekanizm yoktur

Teorisi a priori yapılabilenin tarihi olmaz ve aynı şekilde, neyin a priori teorisi yoksa, sadece onun tarihi vardır

Hepsi

Hiçbiri

Açıklama:

Schelling’in tarih tasarısı, onun ontolojisiyle iç içe geçmiş açıklamalarından yükselmektedir. Kendisi 1797/98 yılında yayımlanmış olan “Ist eine Philosophie dr Geschichte möglich?” (Tarihin Felsefesi Olur mu?) başlıklı yazısında, tarih konusunda, kendi yaptığı tartışmayı temellendirmek yoluna gider. Schelling, “Tarih yalnızca bir idealin olduğu yerde vardır.” der (Schelling, 2006). Bununla ulaştığı yargı, yalnızca cins özelliği taşıyan varlıkların tarihi olabileceğidir. Bu yargı da bizi, insan soyunu tarih içinde bir bütün olarak tasarlama yetkisine sahip olduğumuz sonucuna götürür. O zaman tarih için şu önermeleri kurmak mümkündür:
1. İlerlemeyen şey tarihin nesnesi değildir.
2. Mekanizmin olduğu yerde tarih yoktur; ve aynı şekilde, tarihin olduğu yerde mekanizm yoktur.
3. Teorisi a priori yapılabilenin tarihi olmaz ve aynı şekilde, neyin a priori teorisi yoksa, sadece onun tarihi vardır (Schelling, 2006).
Hepsi

Doğru Cevap: D

Soru 8

Aşağıdaki hangi filozofun tarih felsefesinin kendi çağı ve kendi halkının tiniyle sona ermesi sıklıkla eleştirilerin hedefi
olmuştur?

Hegel

Kant

Fichte

Schelling

Herder

Açıklama:

Hegel’in tarih felsefesinin kendi çağı ve kendi halkının tiniyle sona ermesi sıklıkla eleştirilerin hedefi olmuştur. Ne var ki tarihe bakan usta bir düşünür olarak Hegel, tarihsel bilgi için en önemli noktanın “geçmiş-şimdi” ilişkisi olduğunu kavrar. Tarih onun
için geçmişin sürekli etkililiği olarak bugünü var eder ve bu da geleneğin şimdi için anlam kaynağı olmayı sürekli olarak sürdürmesi ile eştir.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Aşağıdaki filozoflardan hangisi Kant’ın eleştirel idealizmine karşı Hegel’in mutlak idealizmini savunmuştur?

Schelling

Fichte

Herder

Croce

Collinwood

Açıklama:

Croce (1866-1952), İtalya’da, idealist geleneğin en önemli savunucularından biridir. Kant’ın eleştirel idealizmine karşı Hegel’in mutlak idealizmini savunmuştur. Tarih konusundaki yazıları, kendisinden çok etkilenen Collingwood tarafından İngilizceye çevrilmiş ve Collingwood’un tarih düşüncesinin şekillenmesinde önemli yer tutmuşlardır

Doğru Cevap: D

Soru 10

Aşağıdaki filozoflardan hangisinin metafizik reformu 20. yüzyıl düşüncesi için bir sıçrama noktası olmuştur?

Hegel

Kant

Herder

Croce

Collingwood

Açıklama:

Collingwood’un metafizik reformu 20. yüzyıl düşüncesi için bir sıçrama noktası olmuştur. Her türlü yargımızın temelinde bulunan ön kabuller, o ön kabullere dayanarak eyleyen belirli bir topluluk için mutlaktır. Farklı ön kabullere sahip toplulukların ön kabulleri birbirlerine göre görecelidir.

Doğru Cevap: E

Soru 11

Tarihsel süreci insanın düşünce ve yeteneklerinin geliştiği bir ilerleme durumu olarak anlayan 18. yüzyıl filozofu aşağıdakilerden hangisidir?

Kant

Aristoteles

Platon

Collingwood

Cassirer

Açıklama:

Toplumsal yapıda görüş ve yaşam farklılıklarından ortaya çıkan anlaşmazlıkların aklı doğru kullanmamakla ilgili olduğunu düşünen Kant, tam
bir Aydınlanma filozofu olarak, anlaşmazlıkların
ortadan kaldırılabilmesinin yolunun akla uygun
yaşamak olduğunu belirtir. Akla uygun yaşamak,
aklın kendi koyduğu ilkelere uygun davranmak
anlamına gelir ki insanın ahlaksal olarak kendini
gerçekleştirmesi ve özgürleştirmesi buna bağlıdır.
Kant bunun, insanın tarihsel süreç içinde gerçekleştireceği zorunlu bir ödevi olduğunu düşünmektedir. O, tarihsel süreci insanın düşünce ve
yeteneklerinin geliştiği bir ilerleme durumu olarak
anlar. İnsan bilgisi içgüdüsel olandan akılsal olana
doğru ilerler.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Aydınlanma düşüncesinin temel karakteristiği aşağıdakilerden hangisidir?

etik ilkeler

ilerleme

akıl

içgüdü

özgürleşme

Açıklama:

Bu yaklaşımıyla Kant,
Aydınlanma düşüncesinin temel karakteristiği olan
“ilerleme” düşüncesini, insanlığın tarihsel ve tinsel
olarak gelişimini ve ilerleyerek özgürleşmesini talep
eden bir düşünceyi, kendi tarih felsefesinin ana ekseni olarak belirlemiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 13

Herder’in düşünce tarihine kazandırdığı önemli kavramlardan biri aşağıdakilerden hangisidir?

kültür

kaos

akıl

bildung

sembol

Açıklama:

Herder’in düşünce tarihine kazandırdığı
önemli kavramlardan biri “bildung”tur. İnsanın kendisini eğitim ve kültür aracılığıyla
yükseltmesi anlamına gelir

Doğru Cevap: D

Soru 14

Hangi filozof 19. yüzyılda insanlık tarihi hakkındaki açıklamaları ile eskatolojik bir anlayışa yönelmiştir?

Cassirer

Kant

Fichte

Herder

Collingwood

Açıklama:

Fichte’nin insanlık tarihi hakkındaki bu
açıklamaları onu eskatolojik bir anlayışa yöneltmiştir. Özellikle Alman Ulusuna Söylevler’de de vurgulandığı hâliyle her çağın akılsal olarak çözümlenebileceği fikri, onu, tarihsel gelişmenin Alman
dünyasında son bulacağı inancına yöneltmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 15

Dünyasal yaşamın eskatoloji olarak kendini gösteren beş ilkesel devri vardır, 19. yüzyıl Fichte’ye göre nasıl bir dönemdir?

üçüncü devirden dördüncü devire bir geçiş

ikinci devirden dördüncü devire bir geçiş

ikinci devirden beşinci devire bir geçiş

birinci devirden dördüncü devire bir geçiş

dördüncü devirden beşinci devire bir geçiş

Açıklama:

Fichte, tıpkı Kant’ta olduğu gibi, ilk devirden
son devire, insan türünün ilerlemesine duyduğu
inançla, aslında insanlığın gelecekte oluşturacağı
kusursuz bir devletin tarihsel resmini oluşturmaktadır. İçgüdülerin hâkim olduğu başlangıç evresinden, bilim ve erdem aracılığıyla kazanılan masumiyetle kendini gösteren haklı kılma evresine doğru
bir gidiştir bu. 19. yüzyıl, Fichte’ye göre, üçüncü
devirden dördüncü devire bir geçiş dönemidir

Doğru Cevap: A

Soru 16

"İlerlemeyen şey tarihin nesnesi değildir" diyen 19. yüzyıl filozofu aşağıdakilerden hangisidir?

Kant

Herder

Schelling

Collingwood

Fichte

Açıklama:

Schelling’in tarih tasarısı, onun ontolojisiyle iç
içe geçmiş açıklamalarından yükselmektedir. Kendisi 1797/98 yılında yayımlanmış olan “Ist eine
Philosophie dr Geschichte möglich?” (Tarihin Felsefesi Olur mu?) başlıklı yazısında, tarih konusunda, kendi yaptığı tartışmayı temellendirmek yoluna
gider. Schelling, “Tarih yalnızca bir idealin olduğu
yerde vardır.” der (Schelling, 2006). Bununla ulaştığı yargı, yalnızca cins özelliği taşıyan varlıkların
tarihi olabileceğidir. Bu yargı da bizi, insan soyunu
tarih içinde bir bütün olarak tasarlama yetkisine sahip olduğumuz sonucuna götürür. O zaman tarih
için şu önermeleri kurmak mümkündür:
1. İlerlemeyen şey tarihin nesnesi değildir.
2. Mekanizmin olduğu yerde tarih yoktur; ve
aynı şekilde, tarihin olduğu yerde mekanizm yoktur.
3. Teorisi a priori yapılabilenin tarihi olmaz
ve aynı şekilde, neyin a priori teorisi yoksa,
sadece onun tarihi vardır (Schelling, 2006)

Doğru Cevap: C

Soru 17

Tarih yazıcılığında İlkel tarih, refleksiyonlu tarih ve felsefi tarih adlı üç türü saptayan filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Hegel

Kant

Herder

Fichte

Schelling

Açıklama:

Hegel’in “Dünya Tarihi Felsefesi” başlıklı çalışması, onun tarafından, ders notu olarak hazırlanmış ve sunulmuştur. Bu notlar sonradan düzenlenerek kitap haline getirilmiştir. Bu konuya giriş
niteliğindeki temel görüşlerini Hukuk Felsefesinin
İlkeleri’nde açıkladıktan sonra, ilk kez bu derslerle birlikte, felsefi dünya tarihinden ne anladığına
açıklık getirmek için, konuya yeniden dönmüştür.
Hegel bu çalışmasında üç farklı tarih yazıcılığı türü
saptamıştır. Bunlar: İlkel tarih; refleksiyonlu tarih
ve felsefi tarihtir (Hegel, 2006).

Doğru Cevap: A

Soru 18

Kant’ın eleştirel idealizmine karşı Hegel’in mutlak idealizmini savunan 20. yüzyıl filozofu aşağıdakilerden hangisidir?

Croce

Fichte

Schelling

Platon

Aristoteles

Açıklama:

Croce (1866-1952), İtalya’da, idealist geleneğin en önemli savunucularından biridir. Kant’ın
eleştirel idealizmine karşı Hegel’in mutlak idealizmini savunmuştur. Tarih konusundaki yazıları,
kendisinden çok etkilenen Collingwood tarafından İngilizceye çevrilmiş ve Collingwood’un tarih düşüncesinin şekillenmesinde önemli yer tutmuşlardır

Doğru Cevap: A

Soru 19

Croce, kendi döneminin sanatını diğer disiplinlerin karşısında konumlandıran estetik anlayışına karşı çıkmakla sanatı ne için dayanak haline getirmiştir?

tarih bilgisi

tüm bilme durumları

pozitivistler

geleneğe ve yetke

geçmişi hatırlama

Açıklama:

Croce, kendi döneminin sanatı diğer disiplinlerin karşısında konumlandıran estetik anlayışına karşı çıkarak, sanatı tüm bilme durumları
için dayanak hâline getirir.

Doğru Cevap: B

Soru 20

"Her türlü yargımızın temelinde bulunan ön kabuller, o ön kabullere dayanarak eyleyen belirli bir topluluk için mutlaktır. Farklı ön kabullere sahip toplulukların ön kabulleri birbirlerine göre görecelidir" felsefesi aşağıdakilerden hangi 20. yüzyıl filozofuna aittir?

Kant

Hegel

Collingwood

Croce

Platon

Açıklama:

Collingwood’un metafizik reformu 20. yüzyıl düşüncesi için bir sıçrama noktası olmuştur. Her türlü
yargımızın temelinde bulunan önkabuller, o önkabullere dayanarak eyleyen belirli bir topluluk için
mutlaktır. Farklı önkabullere sahip toplulukların önkabulleri birbirlerine göre görecelidir

Doğru Cevap: C

Soru 21

Antik dönemde metafizik hakkındaki tespitlerde, genellikle ilk bilim, bilgelik ya da nedenlerin bilimi olarak isimlendiren filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Aristoteles.

Socrates.

Sosipatra.

Phthagoras.

Alkmaion.

Açıklama:

Lütfen "18. YÜZYILDA TARİH DÜŞÜNCESİ" bölümlü yazı içinde yer alan "dikkat" başlığını gözden geçiriniz.
Aristoteles, metafizik hakkındaki tespitlerinde, onu genellikle ilk bilim, bilgelik (sofia) ya da nedenlerin bilimi olarak adlandırmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 22

İdealist tarih düşüncesinin şekillenmesinde önemli rol oynayan iki filozofun ismi aşağıdakilerden hangisidir?

Fichte ve Schelling.

Croce ve Collingwood.

Cassirer ve Kant.

Bradley ve Collingwood.

Kant ve Herder.

Açıklama:

Lütfen "18. YÜZYILDA TARİH DÜŞÜNCESİ" başlıklı yazıyı gözden geçiriniz.
İdealist tarih düşüncesinin şekillenmesinde 18. yüzyılın iki önemli Alman filozofu önemli rol üstlenmişlerdir. Bunlar, Kant ve Herder’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi Kant'ın aydınlanma ruhunun genel bir ifadesi olarak da anlaşılabilecek dokuz ilkesinden biri değildir?

"Hümanite, insan doğasının gayesidir ve tanrı bu amaçla türümüze kaderini tayin etme yetkisi vermiştir."

“Bu sorun insan türünün çözeceği hem güç "hem de en son sorundur.”

“Bir yaratığın bütün doğal yetenekleri, kendi amaçlarına er geç uygun gelecek bir tarzda gelişmeleri yönünde belirlenmiştir.”

“Yeteneklerin gelişmesini gerçekleştirmek için doğanın kullandığı araç toplumdaki antagonizmdir; öyle ki sonunda bu antagonizm yasaya uygun bir düzenin nedeni olur.”

“Yetkin bir yurttaşlık anayasasının yapılması sorunu başka devletlerle yasal, ilkeli bir dış ilişki sorununa bağlıdır ve bu ikincisi çözülmeden birincisi de çözülemez.”

Açıklama:

Lütfen "Kant’ın Tarih Tasarımı" başlıklı yazıyı gözden geçiriniz.
Yanlış olan başlık Herder'in tarih tasarımıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 24

Aşağıdakilerden hangisi Herder'in "tarihi bir planın, bir amacın açılımı olarak göremeyenlerin tarihe yüzeysel baktıklarını belirterek insanlık tarihinin nasıl anlaşılması gerektiğini gösteren kuralları bu yüzeysellikten kurtulmanın bir yolu olarak" sunduğu kurallardan biri değildir?

Dünyamızda hayat bulması gereken her şey hayat bulmuştur.

Hiçbir birey, varlığını bir başkasına ya da gelecek bir nesle borçlu olduğuna inanmayı varsayamaz.

Eğer dünyaya sadece tek bir insan gelseydi, o takdirde insani varlığın gayesi tam olarak onda tecelli etmiş olacaktı.

İnsanda (yeryüzündeki tek akıl sahibi varlık olarak) aklın kullanımına yönelik doğal yetenekler, tam olarak bireyde değil, ancak türde gelişebilir.

Genel tarihte, sefil insanların hayatında olduğu gibi, insanoğlunun çılgınlık ve tutkuları, onun zaruretlerin zorlamasıyla akıl ve adaleti öğrenmesine kadar devam etmiştir.

Açıklama:

Lütfen "Herder’in Tarih Tasarımı" başlıklı yazıyı gözden geçiriniz.
Söz konusu kural Kant'ın tarih tasarımıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 25

"Belli bir mekanizmaya göre meydana gelen ya da teorisi a priori olan hiçbir şey kesinlikle tarihin nesnesi olamaz. Teori ve tarih birbirine tamamen karşıttır. Ne yapacağı hiçbir teoriyle önceden hesaplanamadığı için insan, tarihe sahiptir. Bu yüzden keyfilik tarihin tanrıçasıdır" sözleri ile farklı bir tarih tasarımı oluşturan filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Fichte.

Kant.

Schelling.

Collingwood.

Herder.

Açıklama:

Lütfen "Schelling’in Tarih Tasarımı" başlıklı yazıyı gözden geçiriniz.
Bu sözcük Schelling'in Tarih Tasarımı içinde yer alan ilkelerdir.

Doğru Cevap: C

Soru 26

Özellikle tarih felsefesi konusunda Fichte ve Schelling’den oldukça etkilenmiş, geniş ölçüde onların görüşlerinden hareket etmiş ama onları aşmış filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Georg Wilhelm Friedrich Hegel.

Benedetto Croce.

Robin George Collingwood.

Immanuel Kant.

Ernst Cassirer.

Açıklama:

Lütfen "Hegel’in Tarih Tasarımı" başlıklı yazıyı gözden geçiriniz.
Georg Wilhelm Friedrich Hegel (1770-1831), tarih felsefesi konusunda Fichte ve Schelling’den oldukça etkilenmiş, geniş ölçüde onların görüşlerinden hareket etmiş ama onları aşmış bir filozoftur.

Doğru Cevap: A

Soru 27

"“Her tarih içinde varsayılan ilerleme, özgür edimleri hep kendi içine geri dönen bir eylemler zinciri olarak kısıtlayan bir yasallığa izin vermez" ifadesi aşağıdakilerden hangi filozofa aittir?

Schelling.

Collingwood.

Kant.

Fichte.

Herder.

Açıklama:

Lütfen "Schelling’in Tarih Tasarımı" başlıklı yazıyı gözden geçiriniz.
Schelling’in tarih tasarımındaki ilkelerdir.

Doğru Cevap: A

Soru 28

Özgürlüğün, ahlaksal politik bir düzen içinde mümkün olabileceğine ve özgür devletin hukuk ve ahlâk yasaları olmaksızın gerçekleşmeyeceğine vurgu yapan filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Fichte.

Schelling.

Herder.

Hegel.

Kant.

Açıklama:

Lütfen "Hegel’in Tarih Tasarımı" başlıklı yazıyı gözden geçiriniz.
Hegel için özgürlük, ahlaksal politik bir düzen içinde mümkün olabilir.
Görüldüğü üzere Hegel, özgür devletin hukuk ve ahlâk yasaları olmaksızın gerçekleşmeyeceğine
vurgu yapmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 29

Kendi döneminin sanatı diğer disiplinlerin karşısında konumlandıran estetik anlayışına karşı çıkarak, sanatı tüm bilme durumları için dayanak hâline getiren filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Benedetto Croce.

Robin George Collingwood.

Hayden White.

Georg Wilhelm Friedrich Hegel.

Friedrich Wilhelm Joseph Schelling.

Açıklama:

Lütfen "Benedetto Croce’nin Tarih Tasarımı" başlıklı yazıyı gözden geçiriniz.
Croce, kendi döneminin sanatı diğer disiplinlerin karşısında konumlandıran estetik anlayışına karşı çıkarak, sanatı tüm bilme durumları için dayanak hâline getirir.

Doğru Cevap: A

Soru 30

Collingwood, inceleyeceğimiz konuyla ilgili olarak elimizde az sayıda kanıt varsa şayet, o kanıtlardan çıkarabildiğimiz az sayıda ipucuna dayanarak yaratıcı ve yorumlayıcı bir çözümleme yapmamız gerektiğini düşünür. Bu çözümleme için uygun olan şey, başlangıç noktası olarak iyi saptanmış bir sorudur. İyi saptanmış bir soru aşağıdaki hangi eylemin yarısı olarak kabul edilir?

Hareket Eylemi.

Oluş Eylemi.

Bilme Eylemi.

Okumak Eylemi.

Gözlemlemek Eylemi.

Açıklama:

Lütfen "Robin George Collingwood’un Tarih Tasarımı" başlıklı yazıyı gözden geçiriniz.
Collingwood, inceleyeceğimiz konuyla ilgili olarak elimizde az sayıda kanıt varsa şayet, o kanıtlardan çıkarabildiğimiz az sayıda ipucuna dayanarak yaratıcı ve yorumlayıcı bir çözümleme yapmamız gerektiğini düşünür. Bu çözümleme için uygun olan şey, başlangıç noktası olarak iyi saptanmış bir sorudur. İyi saptanmış soru, bilme eyleminin yarısıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 31

Hangi filozof metafizik hakkındaki tespitlerinde, onu genellikle ilk bilim, bilgelik (sofia) ya da nedenlerin bilimi olarak adlandırmıştır?

Platon

Sokrates

Aristoteles

Diagenes

Pisagor

Açıklama:

18. YÜZYILDA TARİH DÜŞÜNCESİ
Aristoteles, metafizik hakkındaki tespitlerinde, onu genellikle ilk bilim, bilgelik (sofia) ya da nedenlerin bilimi olarak adlandırmıştır

Doğru Cevap: C

Soru 32

"..............., aklın dünyanın kurucusu olduğunu; tüm deneyimin ise bir düşünceler ya da kavramlar dünyasına karşılık geldiğini ileri sürerler" cümlesindeki boşluğa gelmesi gereken en uygun ifade aşağıdakilerden hangisidir?

Hümanistler

İdealistler

Realistler

Romantikler

Fütüristler

Açıklama:

18. YÜZYILDA TARİH DÜŞÜNCESİ
İdealistler, aklın dünyanın kurucusu olduğunu; tüm deneyimin ise bir düşünceler ya da kavramlar dünyasına karşılık geldiğini ileri sürerler.

Doğru Cevap: B

Soru 33

"Dünya Yurttaşlığı Amacına Yönelik Genel Bir Tarih Düşüncesi, Aydınlanma Nedir Sorusuna Yanıt ve Herder’in İnsanlık Tarihi
Felsefesi Üzerine Düşünceler’inin Eleştirisi” adlı yazıları yazan ünlü düşünür kimdir?

Hegel

Fichte

Schelling

Kant

Herder

Açıklama:

18. YÜZYILDA TARİH DÜŞÜNCESİ
Aydınlanma düşüncesinin en önemli simalarından olan Immanuel Kant (1724-1804), tarih felsefesi ile ilgili görüşlerini “Dünya Yurttaşlığı Amacına Yönelik Genel Bir Tarih Düşüncesi”, “Aydınlanma Nedir Sorusuna Yanıt” ve “Herder’in İnsanlık Tarihi Felsefesi Üzerine Düşünceler’inin Eleştirisi” adlı yazılarında dile getirmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 34

18. yüzyılda İdealist tarih düşüncesinin şekillenmesinde, en önemli rolü üstlenen ve özellikle "Aydınlanma'nın ideali"ni felsefi düşüncelerle yansıtan iki önemli filozof aşağıdakilerden hangileridir?

Fichte ve Schelling

Croce ve Collingwood

Hegel ve Cassier

Nietzsche ve Engels

Kant ve Herder

Açıklama:

18. YÜZYILDA TARİH DÜŞÜNCESİ
İdealist tarih düşüncesinin şekillenmesinde 18. yüzyılın iki önemli Alman filozofu önemli rol üstlenmişlerdir. Bunlar, Kant ve Herder’dir. Birbirinin çağdaşı olan bu filozoflar, özellikle Aydınlanma’nın idealini felsefi düşüncelerinde yansıtmışlardır.

Doğru Cevap: E

Soru 35

Alman romantik hareketinin öncülerinden olan Johann Gottfried von Herder hangi ünlü filozofun öğrencisi olmuştur?

Kant

Hegel

Fichte

Schelling

Croce

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 36

Aslında 25 kitap olarak tasarlanan Heder'in İnsanlık Tarihi Felsefesi Üzerine Düşünceler (Ideen zur Philosphie der Geschishte der Menscheit), adlı çalışmalarının kaç bölümü tamamlanabilmiştir?

Açıklama:

Herder’in Tarih Tasarımı
Alman romantik hareketinin öncülerinden olan Johann Gottfried von Herder (1744-1803), insanlık tarihinin felsefesi üzerine yapmış olduğu çalışmasıyla dikkatleri üzerine çekmiş önemli bir tarih filozofudur. Kant’ın öğrencisi olmuştur. İnsanlık
Tarihi Felsefesi Üzerine Düşünceler (1784-1787) (Ideen zur Philosphie der Geschishte der Menscheit), aslında 25 kitap olarak tasarlanmış ancak 20 bölümü tamamlanabilmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 37

İdealist düşüncenin temsilcilerinden olan ve bu konudaki tek kitabı “Çağımızın Temel Karakteristikleri”ni (Die Grundzüge des gegenwaertigen Zeitaiters) yazan ünlü Alman filozof kimdir?

Fichte

Kant

Heder

Hegel

Schelling

Açıklama:

19. YÜZYILDA TARİH DÜŞÜNCESİ
Fichte’nin, bu konudaki çalışmaları geniş kapsamlı değildir; bu konudaki tek eseri “Çağımızın
Temel Karakteristikleri” (Die Grundzüge des gegenwaertigen Zeitaiters) başlığını taşımaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 38

Düşüncelerinde; şimdiyi anlamanın imkânının geçmişle onun arasında kurulan ilişki üzerinden elde edilebileceğini, bu ilişkiyi kurabilmek için de a priori ilkelerden hareket etmek gerektiğini vurgulayan Alman filozof kimdir?

Kant

Heder

Schelling

Fichte

Hegel

Açıklama:

Fichte’nin Tarih Tasarımı
Fichte şimdiyi anlamanın imkânının geçmişle onun arasında kurulan ilişki üzerinden elde edilebileceğini, bu ilişkiyi kurabilmek için de a priori ilkelerden hareket etmek gerektiğini vurgular

Doğru Cevap: D

Soru 39

"............ ve Schelling’in insan aklının özgürleşmesi olarak tasarladıkları tarihsel süreç fikri, Alman Romantiklerini derinden etkilemiştir" ifadesindeki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

Hegel

Heder

Kant

Collingwood

Fichte

Açıklama:

Schelling’in Tarih Tasarımı
Fichte ve Schelling’in insan aklının özgürleşmesi olarak tasarladıkları tarihsel süreç fikri, Alman Romantiklerini derinden etkilemiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 40

Collingwood’un metafizik reformu hangi yüzyıl düşüncesi için bir sıçrama noktası olmuştur?

20.

21.

19.

18.

17.

Açıklama:

Robin George Collingwood’un Tarih Tasarımı
Collingwood’un metafizik reformu 20. yüzyıl düşüncesi için bir sıçrama noktası olmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 41

Metafiziği genellikle ilk bilim, bilgelik (sofia) ya da nedenlerin bilimi olarak adlandıran düşünür kimdir?

Aristoteles

Hegel

Kant

Bradley

Croce

Açıklama:

Aristoteles, metafizik hakkındaki tespitlerinde, onu genellikle ilk bilim, bilgelik (sofia) ya da nedenlerin bilimi olarak adlandırmıştır. Bu adlandırmalar, metafiziğin, bilimlerin kendi özel konularının yanı sıra onların kendi sınırlarını aşan bir amaç doğrultusunda şekillenen daha ileri işlevleri olduğu anlamına gelir

Doğru Cevap: A

Soru 42

"Bir sözcük, içinde düşünüldüğü, canlandırıldığı ve üretildiği tutumdan ayrı tutulduğunda artık hiçbir anlam taşımaz" sözüyle idealist bir tarih düşüncesinin ana hattını da işaret eden düşünür kimdir?

Collingwood

Croce

Kant

Herder

Cassier

Açıklama:

Collingwood’a ilham kaynağı olan Croce, bu düşünceleri özetleyerek “Bir sözcük, içinde düşünüldüğü, canlandırıldığı ve üretildiği tutumdan ayrı tutulduğunda artık hiçbir anlam taşımaz.” (Boucher, 2003) derken idealist bir tarih düşüncesinin ana hattını da işaret etmiş olur.

Doğru Cevap: B

Soru 43

Immanuel Kant (1724-1804), tarih felsefesi ile ilgili görüşlerini aşağıda verilen yazıların hangisinde veya hangilerinde dile getirmiştir?
I- Dünya Yurttaşlığı Amacına Yönelik Genel Bir Tarih Düşüncesi
II- Aydınlanma Nedir Sorusuna Yanıt
III- Herder’in İnsanlık Tarihi Felsefesi Üzerine Düşünceler’inin Eleştirisi

I,II

II,III

I,III

I,II ve III

Açıklama:

Aydınlanma düşüncesinin en önemli simalarından olan Immanuel Kant (1724-1804), tarih felsefesi ile ilgili görüşlerini “Dünya Yurttaşlığı Amacına Yönelik Genel Bir Tarih Düşüncesi”, “Aydınlanma
Nedir Sorusuna Yanıt” ve “Herder’in İnsanlık Tarihi Felsefesi Üzerine Düşünceler’inin Eleştirisi” adlı yazılarında dile getirmiştir.
I,II ve III

Doğru Cevap: E

Soru 44

Kant, doğal yetenek ve becerilerin doğru şekilde geliştirilmesini ne ile ilişkilendirir?

Bireysellik

Yanlızlık

Kültür

Doğa

Özgürlük

Açıklama:

Kant için, doğal yetenek ve becerilerin doğru şekilde geliştirilmesi kültür ile ilişkidir. İnsanın bu becerilerinin somutlaştığı ortam kültürdür. İlerleme, işlenmiş kültürün ürünlerinde eylem, duyuş ve kavrayış olarak bir olgunluğa ve dakikliğe karşılık gelir.

Doğru Cevap: C

Soru 45

Aşağıdaki düşünürlerden hangisi İnsan türü için en büyük sorunun, evrensel adalet yaptırımını uygulayacak bir yurttaşlar toplumuna ulaşmak olduğunu ileri sürer?

Fichte

Hegel

Herder

Kant

Schelling

Açıklama:

Kant, bireylerin tek tek bir karmaşa gibi görünen eylemlerinin, insan türünün eylemleri olarak nasıl bir düzenlilik gösterdiğini gözler önüne sermek ve doğanın gizli planını açığa çıkararak insanlığın ortak amacını göstermek amacındadır. Bu maddeler arasında yer alan görüşlerinden birinde “İnsan türü için en büyük sorun, evrensel adalet yaptırımını uygulayacak bir yurttaşlar toplumuna ulaşmaktır; doğa insan türünü bunun çözümüne doğru zorlamaktadır.” der.

Doğru Cevap: D

Soru 46

“Bildung” durumuna karşılık gelen, İnsanlığı eğitim ve kültür aracılığıyla yükseltmek fikri hangi düşünüre aittir?

Herder

Schelling

Hegel

Croce

Collingwood

Açıklama:

Herder, tarihi bir planın, bir amacın açılımı olarak göremeyenlerin tarihe yüzeysel baktıklarını belirterek insanlık tarihinin nasıl anlaşılması gerektiğini gösteren kuralları bu yüzeysellikten kurtulmanın bir yolu olarak sunar. Bu kurallar, Herder’de, akla uygun bir yaşamanın insanı mutluluğa eriştireceği konusundaki Aydınlanmacı ruhun bir yansımasıdır. Herder, bu anlamıyla, bir “bildung” durumuna karşılık gelen, “insanlığı eğitim ve kültür aracılığıyla yükseltmek” fikrini açığa vurmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 47

Şimdiyi anlamanın imkânının geçmişle onun arasında kurulan ilişki üzerinden elde edilebileceğini, bu ilişkiyi kurabilmek için de a priori ilkelerden hareket etmek gerektiğini vurgulayan düşünür kimdir?

Croce

Kant

Fichte

Collingwood

Herder

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 48

Aşağıda verilen düşüncelerden hangisi veya hangileri Schelling'e aittir?
I- Tarih yalnızca bir idealin olduğu yerde vardır
II- İlerlemeyen şey tarihin nesnesi değildir
III- Dünyamızda hayat bulması gereken her şey hayat bulmuştur

I,II

II,III

I,III

I,II ve III

Açıklama:

Schelling, “Tarih yalnızca bir idealin olduğu yerde vardır.” der (Schelling, 2006). Bununla ulaştığı yargı, yalnızca cins özelliği taşıyan varlıkların tarihi olabileceğidir. Bu yargı da bizi, insan soyunu tarih içinde bir bütün olarak tasarlama yetkisine sahip olduğumuz sonucuna götürür. O zaman tarih için şu önermeleri kurmak mümkündür:
1. İlerlemeyen şey tarihin nesnesi değildir.
2. Mekanizmin olduğu yerde tarih yoktur; ve aynı şekilde, tarihin olduğu yerde mekanizm yoktur.
3. Teorisi a priori yapılabilenin tarihi olmaz ve aynı şekilde, neyin a priori teorisi yoksa, sadece onun tarihi vardır
I,II

Doğru Cevap: B

Soru 49

Tarihin, mekanik ilişkiler olarak önceden saptanmış olayların gerçekleşmesi olmayıp, tersine yaşamın bizzat kendisinden yükseldiği fikri doğrultusunda, Schelling, “İnsan tarihini beraberinde getirmez, aksine onu kendisi yapar.” sonucuna ulaşarak hangi düşünürün görüşüyle kesişen bir yargıya
ulaşmıştır?

Hegel

Herder

Kant

Collingwood

Fichte

Açıklama:

1. İlerlemeyen şey tarihin nesnesi değildir.
2. Mekanizmin olduğu yerde tarih yoktur; ve aynı şekilde, tarihin olduğu yerde mekanizm yoktur.
3. Teorisi a priori yapılabilenin tarihi olmaz ve aynı şekilde, neyin a priori teorisi yoksa, sadece onun tarihi vardır (Schelling, 2006).
Bu önermelerden çıkaracağımız sonuç, tarihin, mekanik ilişkiler olarak önceden saptanmış olayların gerçekleşmesi olmayıp, tersine yaşamın bizzat yükseldiği olacaktır. Bu doğrultuda, Schelling, “İnsan tarihini beraberinde getirmez, aksine onu kendisi yapar.” (Schelling, 2006) sonucuna ulaşarak Herder’in görüşüyle kesişen bir yargıya ulaşmış olur.

Doğru Cevap: B

Soru 50

Aşağıdakilerden hangisi veya hangileri Hegel'in tarih yazıcılığı türleri arasında yer alır?
I-İlkel tarih II-Refleksiyonlu tarih III- Felsefi tarihtir

I,II

I,III

II,III

I,II ve III

Açıklama:

Hegel’in “Dünya Tarihi Felsefesi” başlıklı çalışması, onun tarafından, ders notu olarak hazırlanmış ve sunulmuştur. Bu notlar sonradan düzenlenerek kitap haline getirilmiştir. Bu konuya giriş niteliğindeki temel görüşlerini Hukuk Felsefesinin İlkeleri’nde açıkladıktan sonra, ilk kez bu derslerle birlikte, felsefi dünya tarihinden ne anladığına açıklık getirmek için, konuya yeniden dönmüştür. Hegel bu çalışmasında üç farklı tarih yazıcılığı türü saptamıştır. Bunlar: İlkel tarih; refleksiyonlu tarih ve felsefi tarihtir.
I,II ve III

Doğru Cevap: E

Ünite 4

Soru 1

18. Yüzyılda, tarihi ilerleme ve değişmenin anlaşılmasının, insanın yapıp etmelerinin bilgisiyle mümkün olduğunu ve insan tarihinin, doğa bilimlerinde olduğu gibi evrensel yasalara bağlı olduğunu ifade eden düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Dilthey

Engels

Popper

Condorcet

Hempel

Açıklama:

18. Yüzyılda Condorcet için tarihi ilerlemenin ve değişmenin anlaşılması, insanın yapıp etmelerinin bilgisiyle mümkündü. İnsanın tarihi, tıpkı doğa bilimlerinde olduğu gibi, evrensel yasalara bağlıydı.

Doğru Cevap: D

Soru 2

Duyumcu-deneyci bir bilgi kuramına dayanan, doğa bilimindeki gibi işleyen yasalar koyabilen bir tarih ve toplum bilimi kurma amacı güden ve bilimin genel olarak tek bir gerçekliğe ilişkin olduğunu savunan yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Pozitivizm

Diyalektik

Hermeneutik

İdealizm

Metafizik

Açıklama:

Pozitivizm, duyumcu-deneyci bir bilgi kuramına dayanır. Doğa bilimindeki gibi işleyen yasalar koyabilen bir tarih ve toplum bilimi kurma amacı güder. Bu anlayışa göre, bilim genel olarak tek bir gerçekliğe ilişkindir.

Doğru Cevap: A

Soru 3

Comte’a göre insan aklının, araştırmalarını özellikle varlıkların iç yapısına, onları etkileyen her etkinin ilk ve son nedenlerine, yani mutlak bilgiye yönelttiği durum aşağıdakilerden hangisidir?

Metafizik durum

Soyut durum

Bilimsel durum

Pozitif durum

Teolojik durum

Açıklama:

Comte’a göre teolojik durumda insan aklı, araştırmalarını özellikle varlıkların iç yapısına, onları etkileyen her etkinin ilk ve son nedenlerine, yani mutlak bilgiye yöneltir.

Doğru Cevap: E

Soru 4

Toplumsal gelişmenin farklı uygarlık ve kültürel ilerleme aşamalarından geçtiğini, bu aşamaların ve bunları oluşturucu ögelerinin belirlenmesinin deneysel bir iş olduğunu ifade eden düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Croce

Marx

Kant

Mill

Hegel

Açıklama:

Mill’e göre toplumsal gelişme, farklı uygarlık ve kültürel ilerleme aşamalarından geçer. Bu aşamaların ve bunları oluşturucu ögelerinin belirlenmesi deneysel bir iştir.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Tarih anlayışı, üretim sürecinin gelişmesine dayanan ve insan ilişkilerinin şeklinin üretim tarzına bağlı olduğunu ileri süren düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Hempel

Comte

Marx

Croce

Hegel

Açıklama:

Marx’ın tarih anlayışı, üretim sürecinin gelişmesine dayanır. İnsan ilişkilerinin şekli, üretim tarzına bağlıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 6

Marx’ın Hegel’den aldığı ve çözümlemelerinde toplumsal değişme görüşü olarak kullandığı yöntem aşağıdakilerden hangisidir?

Diyalektik

Sezgisel

Metafizik

Deneysel

Teolojik

Açıklama:

Marx, Hegel’den diyalektik yöntemi alarak çözümlemelerinde toplumsal değişme görüşü olarak kullanır.

Doğru Cevap: A

Soru 7

1883’te yayımlanan “Tin Bilimlerine Giriş” adlı kitabında, tin bilimlerinin felsefi temellerini sorununu çözmek için, tarihin yöntemini sistemli bir yöntem haline getirmeyi amaçlayan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Hegel

Dilthey

Popper

Engels

Comte

Açıklama:

Dilthey, 1883’te yayımlanan “Tin Bilimlerine Giriş” adlı kitabında, tin bilimlerinin felsefi temellerini sorununu çözmek için, tarihin yöntemini sistemli bir yöntem haline getirmeyi amaçlar.

Doğru Cevap: B

Soru 8

1893’te yayımlanan “Genel Sanat Kavramı Altında Tarih” adlı kitabında, tarihin bir bilim mi yoksa bir sanat mı olduğu sorusuna cevap arayan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Hempel

Comte

Kant

Popper

Croce

Açıklama:

1893’te yayımlanan “Genel Sanat Kavramı Altında Tarih” adlı kitabında Croce, tarihin bir bilim mi yoksa bir sanat mı olduğu sorusuna cevap arar.

Doğru Cevap: E

Soru 9

Tarihin belgeyle ilişkisinin, onun yaşamla ilişkisi anlamına geldiğini ve tarihte, yaşam ile düşünce arasında çözülmez bir bağ olduğunu ifade eden düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Engels

Dilthey

Croce

Hegel

Popper

Açıklama:

Croce’ye göre, tarihin belgeyle ilişkisi, onun yaşamla ilişkisi demektir. Tarihte, yaşam ile düşünce arasında çözülmez bir bağ vardır.

Doğru Cevap: C

Soru 10

Bir bilgi alanının “bilim” adını hak etmesinin genel yasalı açıklamalar yapmasına bağlı olduğunu düşünen ve tarihin genel yasalar kullanan bir “bilim” olduğunu göstermeye çalışan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Comte

Popper

Kant

Croce

Hempel

Açıklama:

Popper, bir bilgi alanının “bilim” adını hak etmesinin genel yasalı açıklamalar yapmasına bağlı olduğunu düşünür, tarihin genel yasalar kullanan bir “bilim” olduğunu göstermeye çalışır.

Doğru Cevap: B

Soru 11

Condorcet’nin insan davranışlarının yasalarını ortaya çıkarma ve bunlara dayanarak geleceği önceden görme, toplumu yeniden düzenleme düşüncesinin kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?

Aydınlanma düşüncesi

Ampirik düşünce

İdealist düşünce

Romantik düşünce

Teolojik düşünce

Açıklama:

Condorcet’nin insan davranışlarının yasalarını ortaya çıkarma ve bunlara dayanarak geleceği önceden görme, toplumu yeniden düzenleme düşüncesinin kaynağı Aydınlanma düşüncesidir. İnsanların birbirleriyle ilişkilerini anlamak, toplumsal olayları açıklamak bir bilim konusu haline geliyordu. Aydınlanma’nın bu temel görüşünü 19. yüzyılda Auguste Comte, Saint-Simon, ve K. Marx gibi düşünürler, toplumsal alana uyguladılar (Dinçer, 2011). Cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Duyumcu-deneyci bir bilgi kuramına ne denir?

Metafizik

Spiritüalizm

Realizm

Pozitivizm

İdealizm

Açıklama:

Pozitivizm duyumcu-deneyci bir bilgi kuramına dayanır. Cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi Comte’un tarih ve toplum görüşünün ana kavramlarından biridir?

Açıklama

Anlama

İlerleme

Vurgulama

Belirleme

Açıklama:

“İlerleme” kavramı, Comte’un tarih ve toplum görüşünün ana kavramlarından biridir. Cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 14

Comte, bilimlere bakarak, her birinin büyük tarihsel dönemlerinin olduğunu belirtmiştir. Aşağıdakilerden hangisi Comte’un tarihsel dönem tanımlarından biri değildir?

Teolojik

Kurgusal

Metafizik

Bilimsel

Anti-Pozitif

Açıklama:

Comte, tarihe bu gözle baktığında, insan aklının gelişmesi boyunca değişmez bir zorunlulukla uyduğu büyük bir temel yasa görür. Geçmişin dikkatle incelenmesi bunu doğrulamaktadır. Bu yasaya göre, temel kavram çerçevelerimiz ve bilgimizin her dalı, ardarda üç kuramsal durumdan geçer: sırasıyla, a. Teolojik ya da kurgusal durum b. Metafizik ya da soyut durum c. Bilimsel ya da pozitif durum. Cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 15

J.S. Mill, toplum durumlarının ardarda gelişinin yasalarını hangi yöntemsel yaklaşımla belirlenebileceğini söylemektedir?

Doğrudan Tümevarım Yöntemi

Ters Tümdengelim Yöntemi

Ters Tümevarım Yöntemi

Tümevarım Yöntemi

Doğrudan Tümdengelim Yöntemi

Açıklama:

Mill, toplum durumlarının ardarda gelişinin yasalarını ancak Ters Tümdengelim Yöntemiyle belirleyebileceğimizi söyler. (Mill 1974). Cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 16

J.S. Mill’in Tarihsel Yönteminde toplum durumlarını açıklarken aşağıdakilerden hangisi kullandığı kavramlardan biri değildir?

Toplumsal Statik

Toplumsal Fenomenlerin Biraradalıklarının Bilimi

Hermeneutik yorumlama

Toplumsal Dinamik

Toplumsal Fenomenlerin Ardardalıklarının Bilimi

Açıklama:

Mill burada, “Toplumsal Statik” ya da “Toplumsal Fenomenlerin Biraradalıklarının Bilimi” ile “Toplumsal Dinamik” ya da “Toplumsal Fenomenlerin Ardardalıklarının Bilimi”nden söz eder. Bu kavramları Comte’tan almıştır ve içerikleri konusunda onunla tamamen anlaşmaktadır. Ancak Mill’e göre, toplumsal fenomenlere statik bakışı dinamik bakışla birleştirmek ve yalnızca farklı öğelerin ilerleyici değişmelerini değil, her birinin çağdaş durumunu da göz önüne almak ve yalnız eşanlı durumlar arasında değil, bu öğelerin eşanlı değişmeleri arasındaki uygunluk yasalarını da deneysel olarak elde etmek gerekir (Mill 1974). Cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 17

K. Marx, toplumsal değişme olgusunu çözümlerken kullandığı diyalektik yöntemi hangi felsefeciden etkilenerek oluşturmuştur?

Sokrates

Decartes

Hume

Hegel

Spinoza

Açıklama:

Marx’ın, Hegel’den alarak çözümlemelerinde kullandığı diyalektik yöntem konusunda, Hegel’den ayrıldığı önemli bir nokta vardır. Hegel diyalektiği toptan bir gerçeklik görüşü olarak kullanırken, Marx’ta diyalektik, toptan bir gerçeklik görüşü değil, yalnızca bir toplumsal değişme görüşüdür. Cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 18

Comteçu pozitivist tutuma tepki olarak ortaya çıkan yaklaşım çoğu kez idealizm şeklinde isimlendirilmiştir. Bununla beraber, tinsel dünyanın yazılı ürünlerini anlamaya, yorumlamaya çalışan yaklaşımın adı aşağıdakilerden hangisidir?

Metafizik

Tarihsel Yöntem

Hermeneutik

Spiritüalizm

Romantizm

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi Anti-Pozitivist yaklaşımın en önemli temsilcilerinden biridir?

Max Weber

Auguste Comte

Jeremy Bentham

John Stuart Mill

Saint Simon

Açıklama:

Comteçu pozitivist tutuma tepki olarak ortaya çıkan yaklaşım çoğu kez idealizm şeklinde isimlendirilmiştir. Ama tinsel dünyanın yazılı ürünlerini anlamaya, yorumlamaya çalışan bu yaklaşıma/düşünceye ‘yorumsama’ (Hermeneutik) adı da verilir. Anti-pozitivist yaklaşımın en önemli temsilcileri Alman filozofları Dilthey, Simmel, Max Weber, Windelband, Rickert, İtalyan Croce ve İngiliz Collingwood’tur (Dinçer, 2011).Cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 20

Tarihin bir bilim mi yoksa bir sanat mı olduğu sorusuna cevap arayan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Auguste Comte

Saint Simon

Benedetto Croce

Immanuel Kant

G. W. Friedrich Hegel

Açıklama:

1893’te yayımlanan “Genel Sanat Kavramı Altında Tarih” adlı kitabında Croce, tarihin bir bilim mi yoksa bir sanat mı olduğu sorusuna cevap arar. Cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 21

Tarih hakkında “İnsanın tarihi, tıpkı doğa bilimlerinde olduğu gibi, evrensel yasalara bağlıydı. Bunların geçmişe bakılarak elde edilen bilgisi sayesinde, hem öngörü ve tahminlerde bulunmak hem de siyasi ve toplumsal sorunların çözümünü sağlama imkanı olacaktı.” sözlerini ifade eden düşünür kimdir?

Auguste Comte

Saint-Simon

Kant

Condercet

K. Marx

Açıklama:

DOĞA BİLİMLERİNDEKİ GELİŞMELERİN DİĞER ALANLAR ÜZERİNDEKİ ETKİSİ
18. yüzyılda yaşayan Condorcet, tarih hakkında yukarıdaki ifadeleri kullanmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 22

Kant “tarihte bir düzenlilik olması gerektiği” ilkesini hangi düşünürün fikrinden esinlenerek ortaya atmıştır?

Condorcet

Hobbes

Aristoteles

Herder

Aziz Augustinus

Açıklama:

DOĞA BİLİMLERİNDEKİ GELİŞMELERİN DİĞER ALANLAR ÜZERİNDEKİ ETKİSİ
Kant’ın Herder’den esinlendiği “tarihte bir düzenlilik olması gerektiği” düşüncesi, kendisinden sonraki tarih felsefelerini büyük ölçüde tesir altında bırakmıştır

Doğru Cevap: D

Soru 23

Aşağıdaki alanlardan hangisi Comte'un “Toplum fiziği” kavramı içinde yer almaz?

Fizik

Sanat

Kimya

Matematik

Biyoloji

Açıklama:

POZİTİVİZM
“Toplum fiziği”, matematiğin, gökbilimin, fiziğin, kimyanın ve biyolojinin, yani pozitif bilimlerin ardarda ortaya çıktığı tarihsel sürecin doruk noktasını oluşturacaktır, yani sanat bu alanlardan biri değildir

Doğru Cevap: B

Soru 24

Comte'un üç hal yasası, akla hangi düşünürün fikirlerini getirmektedir?

Aristoteles

Kant

Hegel

Spinoza

Kierkegaard

Açıklama:

POZİTİZVM
Comte’un tarih görüşüyle Hegel’inki arasındaki benzerlikler bununla kalmaz; oluşun ve düşüncenin, bilginin ilkelerinin bir ve aynı olması bakımından da benzerler.

Doğru Cevap: C

Soru 25

Comte'a göre insanın en büyük gücü nedir?

Duyu

Algı

Sezgi

Zeka

Eylem

Açıklama:

Pozitivizm
Genel olarak, insan büyük bir eylem gerçekleştirmiş gibi göründüğünde, bu, son derece küçük olan kendi güçleriyle olmaz. Bu güçler hep onun üzerinde etkiyen dış güçlerdir. Onun bütün gücü zekâsındadır; onu kullanarak, gözlem yoluyla bu
güçlerin yasasını bilir ve etkilerini önceden görür.

Doğru Cevap: D

Soru 26

“Ters Tümdengelimli Yöntem” fikri ortaya atan düşünür kimdir?

Mill

Comte

Hegel

Condercet

Herder

Açıklama:

J.S. Mill: İnsan Doğasının Bilimi
Toplum biliminin başlıca sorunu, bir toplum durumunun, kendisini izleyen, kendisinin yerini alan durumu yaratırken uyduğu yasaları bulmaktır. Burada izlenen yöntemse etkiden nedene giden tümdengelimli yöntemdir. Mill buna “Ters Tümdengelimli Yöntem” ya da “Tarihsel Yöntem” adını verir.

Doğru Cevap: A

Soru 27

Mill toplumsal olguları açıklarken, hangi bilim alanından farkını vurgular?

Fizik

Kimya

Biyoloji

Mantık

Astronomi

Açıklama:

J.S. Mill: İnsan Doğasının Bilimi
Mill’e göre, toplumsal olgular hakkındaki bilgi, astronomide olduğu gibi kesin ve tam değildir. Kesinlik farkı yasalarda değil verilerdedir. Astronomide sonucu etkileyen nedenler azdır; değişmeler de az olur, üstelik bilinen yasalara göre olur.

Doğru Cevap: E

Soru 28

Marx’ın tarih anlayışı, aşağıdaki hangi olguya dayanır?

Doğa

Savaş

Kıtlık

Üretim süreci

Göç

Açıklama:

Marx: Toplumsal Değişmenin Yasası
Marx’ın tarih anlayışı, üretim sürecinin gelişmesine dayanır ve yaşamın maddi üretiminden hareket eder.

Doğru Cevap: D

Soru 29

Aşağıdaki düşünürlerden hangisi pozitivist tutuma tepki veren isimlerden biri değildir?

Marx

Dilthey

Simmel

Weber

Windelband

Açıklama:

ANTİ-POZİTİVİZM
Comteçu pozitivist tutuma tepki olarak ortaya çıkan yaklaşım çoğu kez idealizm şeklinde isimlendirilmiştir. Ama tinsel dünyanın yazılı ürünlerini anlamaya, yorumlamaya çalışan bu yaklaşıma/düşünceye ‘yorumsama’ (Hermeneutik) adı da verilir. Anti-pozitivist yaklaşımın en önemli temsilcileri Alman
filozofları Dilthey, Simmel, Max Weber, Windelband, Rickert, İtalyan Croce ve İngiliz Collingwood’tur.

Doğru Cevap: A

Soru 30

Tarihte yasa olmadığını savunan düşünür kimdir?

Simmel

Weber

Popper

Collingwood

Dilthey

Açıklama:

Popper: Tarihsiciliğin Eleştirisi
Tarihte yasa olmadığını savunan düşünür Popper'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 31

İnsan davranışlarının yasalarını ortaya çıkarma ve bunlara dayanarak geleceği önceden görme, toplumu yeniden düzenleme düşüncesini savunan filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Nietzsche

Condorcet

Rousseau

Descartes

Sokrates

Açıklama:

İnsan davranışlarının yasalarını ortaya çıkarma ve bunlara dayanarak geleceği önceden görme, toplumu yeniden düzenleme düşüncesini savunan filozof Condorcet'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 32

Aşağıdaki yaklaşımlardan hangisi duyumcu-deneyci bir bilgi kuramına dayanır ve doğa bilimindeki gibi işleyen yasalar koyabilen bir tarih ve toplum bilimi kurma amacı güder?

Pozitivizm

Anti-Pozitivizm

Post pozitivizm

Rasyonalizm

Realizm

Açıklama:

A seçeneğinde verilen "Potivizm", duyumcu-deneyci bir bilgi kuramına dayanır ve doğa bilimindeki gibi işleyen yasalar koyabilen bir tarih ve toplum bilimi kurma amacı güder.

Doğru Cevap: A

Soru 33

Aşağıdakilerden hangisi pozitivist yaklaşımın filozoflarından biridir?

Dilthey

Simmel

Weber

Windelband

Comte

Açıklama:

Comte pozitivist yaklaşımın filozoflarından biridir.

Doğru Cevap: E

Soru 34

Aşağıdakilerden hangisi Anti-Pozitivizm yaklaşımının filozoflarından biri değildir?

Weber

Rickert

Croce

Collingwood

Mill

Açıklama:

Doğru cevap E seçeneğinde verilen "Mill"dir. 19. yüzyıl pozitivizminin ikinci büyük temsilcisi olan Mill, toplum felsefesinde, toplumsal gelişmenin ancak tarihsel olarak anlaşılabileceğini düşünüyordu.

Doğru Cevap: E

Soru 35

Bütün insanlık tarihi sınıf savaşımlarının, sömürenle -sömürülen, ezenle -ezilen sınıflar arasındaki savaşımların tarihi olduğunu savunan filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Marx

Comte

Mill

Weber

Dilthey

Açıklama:

Bütün insanlık tarihi sınıf savaşımlarının, sömürenle -sömürülen,
ezenle -ezilen sınıflar arasındaki savaşımların tarihi olduğunu savunan filozof Marx'dır.
Bütün insanlık tarihi sınıf savaşımlarının, sömürenle -sömürülen, ezenle -ezilen sınıflar arasındaki savaşımların tarihi olduğunu savunan filozof Marx'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 36

1893’te yayımlanan “Genel Sanat Kavramı Altında Tarih” adlı kitabında tarihin bir bilim mi yoksa bir sanat mı olduğu sorusuna cevap arayan filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Weber

Croce

Marx

Collingwood

Dilthey

Açıklama:

1893’te yayımlanan “Genel Sanat Kavramı Altında Tarih” adlı kitabında tarihin bir bilim mi yoksa bir sanat mı olduğu sorusuna cevap arayan filozof Croce'dur.

Doğru Cevap: B

Soru 37

Aşağıdaki filozoflardan hangisinin ana çabası tarihin özerk bir bilgi alanı olduğunu, kendine özgü işlemleri ve kategorileri bulunduğunu, tarihçinin malzemesine ilişkin bilgisinin kendine özgü biricik yapısı olduğunu vurgulamaktır?

Popper

Dilthey

Croce

Collingwood

Mill

Açıklama:

Collingwood'un ana çabası, tarihin özerk bir bilgi alanı olduğunu, kendine özgü işlemleri ve kategorileri bulunduğunu, tarihçinin malzemesine ilişkin bilgisinin kendine özgü biricik yapısı olduğunu vurgulamaktır.

Doğru Cevap: D

Soru 38

Aşağıdakilerden hangisi Popper'ın ileri sürdüğü görüşlerden biri değildir?

Toplum bilimlerinin işi tarihsel gelişmeleri önceden kestirmek değildir.

Tarihte yasa yoktur.

Toplum bilimleri kehanette bulunamazlar.

Bir toplum bilimi olan tarih geçmişi açıklamayı amaçlar.

Doğa bilimindeki gibi yasalar koyabilen bir tarih ve toplum bilimi kurulmalıdır.

Açıklama:

A, B, C ve D seçeneğinde Popper'ın görüşleri verilmiştir. E seçeneğinde verilen "Doğa bilimindeki gibi yasalar koyabilen bir tarih ve toplum bilimi kurulmalıdır" görüşüne Popper karşıdır.
Popper, toplum bilimlerinin işinin tarihsel gelişmeleri önceden kestirmek olduğunu ileri süre tarihsici öğretiye karşı çıkar. Ona göre tarihte yasa yoktur. Toplum bilimleri kehanette bulunamazlar. Bir toplum bilimi olan tarih geleceği önceden kestirmeyi değil, geçmişi açıklamayı amaçlar.
A, B, C ve D seçeneğinde Popper'ın görüşleri verilmiştir. E seçeneğinde verilen "Doğa bilimindeki gibi yasalar koyabilen bir tarih ve toplum bilimi kurulmalıdır" görüşüne Popper karşıdır.
Popper, toplum bilimlerinin işinin tarihsel gelişmeleri önceden kestirmek olduğunu ileri süre tarihsici öğretiye karşı çıkar. Ona göre tarihte yasa yoktur. Toplum bilimleri kehanette bulunamazlar. Bir toplum bilimi olan tarih geleceği önceden kestirmeyi değil, geçmişi açıklamay amaçlar.

Doğru Cevap: E

Soru 39

Toplum bilimlerinin temel amacının tarihsel öndeyilerde bulunmak olduğunu ileri süren öğretilere tarihsicilik adını veren filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Popper

Mill

Marx

Comte

Collingwood

Açıklama:

Toplum bilimlerinin temel amacının tarihsel öndeyilerde bulunmak olduğunu ileri süren öğretilere tarihsicilik adını veren filozof Popper'dir.

Doğru Cevap: A

Soru 40

Toplumsal hareket doğal-tarihsel bir süreçtir ve bu süreç insanların istenç, bilinç ve düşüncelerini etkileyen yasalarca belirlendiğini savunan ve toplumsal koşulların belli bir sırayla art arda gelmelerinin zorunluluğunu göstermek ve kendisine hareket noktası sağlayacak olguları ortaya koymayı amaçlayan filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Collingwood

Dilthey

Croce

Popper

Marx

Açıklama:

Marx’ın amacı, toplumsal koşulların belli bir sırayla art arda gelmelerinin zorunluluğunu göstermek ve kendisine hareket noktası sağlayacak olguları ortaya koymaktır. Toplumsal hareket doğal-tarihsel bir süreçtir ve bu süreç insanların istenç, bilinç ve düşüncelerini
etkileyen yasalarca belirlenir. Şu andaki düzen zorunludur ve yine zorunlu olarak, kaçınılmaz bir biçimde bir başka düzene dönüşecektir. Ama Marx’ın soruşturması, şu andaki düzene ilişkindir; gelecektekine değil.
Marx’ın amacı, toplumsal koşulların belli bir sırayla art arda gelmelerinin zorunluluğunu göstermek ve kendisine hareket noktası sağlayacak olguları ortaya koymaktır. Toplumsal hareket doğal-tarihsel bir süreçtir ve bu süreç insanların istenç, bilinç ve düşüncelerini etkileyen yasalarca belirlenir. Şu andaki düzen zorunludur ve yine zorunlu olarak, kaçınılmaz bir biçimde bir başka düzene dönüşecektir. Ama Marx’ın soruşturması, şu andaki düzene ilişkindir; gelecektekine değil.

Doğru Cevap: E

Soru 41

Aşağıdaki düşünürlerden hangisi Aydınlanma’nın temel görüşünü toplumsal alana uygulayanlardan biridir?

Rene Descartes

Nicolas Copernikus

Immanuel Kant

Auguste Comte

Jean - Jacques Rousseau

Açıklama:

Condorcet’nin insan davranışlarının yasalarını ortaya çıkarma ve bunlara dayanarak geleceği
önceden görme, toplumu yeniden düzenleme düşüncesinin kaynağı Aydınlanma düşüncesidir.
İnsanların birbirleriyle ilişkilerini anlamak, toplumsal olayları açıklamak bir bilim konusu haline geliyordu. Aydınlanma’nın bu temel görüşünü 19. yüzyılda Auguste Comte, Saint-Simon, ve K.Marx gibi düşünürler, toplumsal alana uyguladılar (Dinçer, 2011).

Doğru Cevap: D

Soru 42

Kant “tarihte bir düzenlilik olması gerektiği" düşüncesini aşağıdaki hangi düşünürden almıştır?

Johann Wolfgang von Goethe

Johann Gottfried Herder

Voltaire

Jean Jacques Rousseau

Georg Vilhelm Fridrih Hegel

Açıklama:

Kant’ın Herder’den esinlendiği “tarihte bir düzenlilik olması gerektiği” düşüncesi, kendisinden
sonraki tarih felsefelerini büyük ölçüde tesir altında bıraktı.

Doğru Cevap: B

Soru 43

Aşağıdaki düşünürlerden hangisi Pozitivizm’in kurucusudur?

Georg Wilhelm Friedrich Hegel

Auguste Comte

Karl Marx

Friedrich Engels

Immanuel Kant

Açıklama:

‘Pozitivizm’ adını kendisine borçlu olduğumuz Comte, pozitivist bilim anlayışının çerçevelerini şöyle ortaya koyar: “...pozitif felsefeden, tek bir yönteme bağlı kılınmış olan, aynı genel araştırma planının farklı parçalarını oluşturan farklı bilimlerin genelliklerinin incelenmesini anlıyorum yalnızca” (Comte 1968, s.XIV). Comte’un tutumu bir bilim felsefesi tutumudur ve “toplum fiziğinin”, yani sosyolojinin kurulması için gerekli temelleri ortaya koymayı amaçlar.

Doğru Cevap: B

Soru 44

Aşağıdaki kavramlardan hangisi Comte’un tarih ve toplum görüşünün ana kavramlarından biridir?

Öngörme

Anlama

İlerleme

Varsayma

Yeniden adlandırma

Açıklama:

“İlerleme” kavramı, Comte’un tarih ve toplum görüşünün ana kavramlarından biridir. Tarihsel toplumsal ilerlemeye ilişkin görüşlerini, 1822’de yazdığı ve Système de politique positive’e ek olarak 1854’de yeniden yayınlanan “Plan des travaux scientifiques nécessaires pour réorganiser la société” adlı bir yazısında buluyoruz.

Doğru Cevap: C

Soru 45

19. yüzyıl pozitivizminin ikinci büyük temsilcisi olan, toplum felsefesinde, toplumsal gelişmenin ancak tarihsel olarak anlaşılabileceğini düşünen filozof aşağıdakilerden hangisidir?

John Stuart Mill

Karl Marx

Ernest Renan

Hippolyte Adolphe Taine

Auguste Comte

Açıklama:

19. yüzyıl pozitivizminin ikinci büyük temsilcisi olan Mill, toplum felsefesinde, toplumsal gelişmenin ancak tarihsel olarak anlaşılabileceğini düşünüyordu.

Doğru Cevap: A

Soru 46

"Mill’e göre, yeni tarih okulunda, tarihten çıkardığımız bütün genellemelerimizin insan doğasının yasalarıyla bağlantısını kurma zorunluluğunu gören yalnızca __________ olmuştur."
Yukarıdaki açıklamada verilen boşluğa hangi düşünür yazılmalıdır?

Emerson

Feuerbach

Hegel

Marx

Comte

Açıklama:

Mill’e göre, yeni tarih okulunda, tarihten çıkardığımız bütün genellemelerimizin insan doğasının yasalarıyla bağlantısını kurma zorunluluğunu gören yalnızca Comte olmuştur.

Doğru Cevap: E

Soru 47

Aşağıdaki düşünürlerden hangisi, üretim sürecinin gelişmesine dayanan ve yaşamın maddi üretiminden hareket eden tarih anlayışını dile getirmektedir?

Ernst Mach

Schelling

Comte

Karl Marx

John Stuart Mill

Açıklama:

Marx’ın tarih anlayışı, üretim sürecinin gelişmesine dayanır ve yaşamın maddi üretiminden hareket eder. İnsan ilişkilerinin şekli üretim tarzına bağlıdır. Tarih bu temel üzerine kuruludur. iktisadi üretim ve değiş-tokuş şekli ve ondan zorunlu olarak doğan toplumsal örgütlenme, o dönemin üzerinde kurulu olduğu temeli oluşturur.

Doğru Cevap: D

Soru 48

Tinsel dünyanın yazılı ürünlerini anlamaya, yorumlamaya çalışan yaklaşıma/düşünceye ne ad verilir?

Alımsama

Yorumsama

Özümseme

Düşünseme

Sezimseme

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 49

Aşağıdakilerden hangisi Anti-pozitivist yaklaşımın en önemli İtalyan temsilci filozoflarından biridir?

Croce

Collingwood

Dilthey

Simmel

Rickert

Açıklama:

Anti-pozitivist yaklaşımın en önemli temsilcileri Alman filozofları Dilthey, Simmel, Max Weber, Windelband, Rickert, İtalyan Croce ve İngiliz Collingwood’tur.

Doğru Cevap: A

Soru 50

1883’te yayımlanan Tin Bilimlerine Giriş adlı kitabında, tin bilimlerinin felsefi temelleri sorununu çözmek için, tarihin yöntemini sistemli bir yöntem haline getirmeyi amaçlayan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Bentham

Peir

Dilthey

Feuerbach

Comte

Açıklama:

Dilthey, 1883’te yayımlanan Tin Bilimlerine Giriş adlı kitabında, tin bilimlerinin felsefi temelleri sorununu çözmek için, tarihin yöntemini sistemli bir yöntem haline getirmeyi amaçlar (Dilthey
1979). Bu kitapta, “Tarih yazarlarının yargısının, ulusal iktisatçıların vardığı sonuçların, hukukçunun kavramlarının temelinde yatan, bunların kesinliklerini belirlemeyi olanaklı kılan nedir?”, “Metafizik kavramlara dayalı bir tarih felsefesi var mı?”, “Tek tek bilimlere kesinliklerini ve birbiriyle bağlantılarını veren ilkeler bütününün sağlam temelleri nerededir?” gibi sorularla uğraşır (Dilthey 1979).

Doğru Cevap: C

Ünite 5

Soru 1

Marksist kuramın ikinci kurucusu kabul edilen ......, tarihsel gelişim seyri içerisinde birbirini takip eden birbirine sıkı sıkıya bağlı nedensel ilişkiler olduğunu kanıtlamaya çalışan ilk kişinin Hegel olduğunu ifade etmektedir.
Yukarıdaki boşluğa gelecek olan isim aşağıdakilerden hangisidir?

Nietzsche

Platon

Friedrich Engels

Locke

Andre Gunder Frank

Açıklama:

Marksist kuramın ikinci kurucusu kabul edilen Friedrich Engels, tarihsel gelişim seyri içerisinde birbirini takip eden birbirine sıkı sıkıya bağlı nedensel ilişkiler olduğunu kanıtlamaya çalışan ilk kişinin Hegel olduğunu ifade etmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 2

İnsanı varlık olarak doğrudan tarihsel bir var oluş içerisine yerleştiren filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Hegel

Platon

Engels

Kant

Aristo

Açıklama:

Hegel, insanı varlık olarak doğrudan tarihsel bir var oluş içerisine yerleştirir: “Ne olursak
olalım, oluşumuz aynı zamanda tarihseldir.”

Doğru Cevap: A

Soru 3

Aşağıdaki filozofların hangisi toplumsal ilişkiler bütününün hâkim üretici güçler ile uyuşmazlığı durumunda yeniden üretim sürecinin sekteye uğrayacağı, dolayısıyla bütün bu yapının kökten değişeceği teorisini öngörmektedir?

Hegel

Marx

Engels

Platon

Aristo

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 4

Gramsci’nin fikriyatını özgün kılan başlıca kavramlar “...”, “...” ve “...”dir.
Yukarıda boş bırakılan yerlere gelebilecek en uygun kelimeler aşağıdakilerden hangisidir?

Tarih-Yaşam-Felsefe

Manifesto-Tarihsel olaylar-Yaşam

Hegemonya-Sosyoloji-Felsefe

Tarihsel blok-Kurucu ilke-Praksis felsefe

Hegemonya-Tarihsel blok-Praksis felsefe

Açıklama:

Gramsci’nin fikriyatını özgün kılan başlıca kavramlar “hegemonya”, “tarihsel blok” ve “praksis felsefesi”dir.

Doğru Cevap: E

Soru 5

Aşağıdaki isimlerden hangisi ATÜT’çü yaklaşım içinde yer almıştır?

Niyazi Berkes

Doğan Avcıoğlu

Ömer Lütfi Barkan

Stefanos Yerasimos

Behice Boran

Açıklama:

Bu tartışmalarda imparatorluktan başlayan bir tarihsel analiz ile Cumhuriyet Türkiye’sinin güncel sorunları üzerine açılımlama getirmenin gerekliliği üzerinde durulur. Bu tartışmalarda ATÜT’çüler diye adlandırılan başlıca isimler Sencer Divitçioğlu, İdris Küçükömer, Selahattin Hilav, Muzaffer Sencer, Stefanos Yerasimos’dur

Doğru Cevap: D

Soru 6

Başlangıçta .... tarafından geliştirilen ilkeler ve öneriler, bağımlılık teorisinin temsili fikirleri olarak kabul edilmiştir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru olarak tamamlar?

Enrique Cardozo

Andre Gunder Frank

Raul Prebish

Antonio Gramsci

Stefanos Yerasimos

Açıklama:

Bağımlılık Okulunun Tarihsel Gelişimi
Başlangıçta Raul Prebish tarafından geliştirilen ilkeler ve öneriler, bağımlılık teorisinin temsili fikirleri olarak kabul edilmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 7

Modern dünya tarihinin analizi aşağıda verilen tarihlerden hangisinden başlatılmaktadır?

15. yüzyıl

16. yüzyıl

17. yüzyıl

18. yüzyıl

19. yüzyıl

Açıklama:

Modern dünya tarihinin analizi 16. yüzyıldan başlar.

Doğru Cevap: B

Soru 8

Wallerstein’ın modern dünya tarihi analizindeki en önemli aşama aşağıdakilerden hangisidir?

Ortodoks Marksizm emperyalizmi Batı Avrupa’daki tekelci kapitalizmin
son aşamasıdır.

20. yüzyılın üçüncü çeyreğinde Latin Amerika’daki ekonomi politiği ve tarihsel devinimini yapısalcı yaklaşımın öne sürdüğü merkez-çevre ilişkisi son aşamadır.

16. yüzyıldan bu yana azgelişmiş merkez ve çevre ülkeler arasındaki ortakyaşar gibi görünen ilişki biçimi son aşamadır.

20. yüzyılın ikinci yarısında başlayan Asya tipi üretim tarzını ele aldığı ve bağımlılık teorisinin geliştirilmesini amaçladığı son aşamadır.

Merkez ülkelerdeki ekonomik birimler arası ilişkiler dengeli bir tutuma sahipken yapılan son aşamadır

Açıklama:

Wallerstein’ın modern dünya tarihi analizindeki en önemli aşama ise 20. yüzyılın ikinci yarısında başlayan Asya tipi üretim tarzını ele aldığı ve bağımlılık teorisinin geliştirilmesini amaçladığı son aşamadır.

Doğru Cevap: D

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi 20. yüzyılın ikinci yarısında ötekinin tarih yazımı olarak nitelendirilen maduniyet okulunun sembol isimlerinden biridir?

Theotonio Dos Santos

Andre Gunder Frank

Enrique Cardozo

I. Wallerstein

Partha Chartterjee

Açıklama:

20. yüzyılın ikinci yarısında ötekinin tarih yazımı olarak nitelendirilen maduniyet okulunun sembol isimleri Ranajit Guha, Partha Chartterjee ve Dipesh Chakrabarty’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 10

.....post kolonyal teori ve madun çalışmalarının öncü isimlerindendir. Sadece Hindistan’da değil,Bengal’daki işçi sınıfı ve Bengal tarihi üzerine de çalışmalar yapmıştır.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru olarak tamamlar?

Dipesh Chakrabarty

Ranajit Guha

Samir Amin

Andre Gunder Frank

Stefanos Yerasimos

Açıklama:

Dipesh Chakrabarty
Post kolonyal teori ve madun çalışmalarının öncü isimlerindendir. Sadece Hindistan’da değil, Bengal’daki işçi sınıfı ve Bengal tarihi üzerine de çalışmalar yapmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Friedrich Engels,in ifadesine göre tarihsel gelişim seyri içerisinde birbirini takip eden birbirine sıkı sıkıya bağlı nedensel ilişkiler olduğunu kanıtlamaya çalışan ilk kişi kimdir?

Gramsci

Hegel

Althusser

Varge

Brosius

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 12

Marksist diyalektiğin özünü aşağıdaki seçeneklerden hangisi oluşturur?

Varlık bilinci

Deterministik olguları

Diyalektik çelişki

Kapitalizm

Nesnel bakış

Açıklama:

Marksist diyalektiğin özünü diyalektik çelişki oluşturur. Bu diyalektik çelişki; tarihsel olgular üzerinden açıklandığında, her tarihsel dönem içerisinde var olan egemen bir sınıf ve bu sınıf tarafından sömürülen bir sınıf arasındaki çatışmada karşılığını bulur.

Doğru Cevap: C

Soru 13

Marksist düşünceye yeni açılımlar ve özgün kavram setleriyle farklı bir kavrayış getiren ve başlıca kavramı “hegemonya” olan düşünür aşağıdaki seçeneklerden hangisidir.

Platon

Wallerstein

Dos Santos

Aristo

Gramsci

Açıklama:

Marksist düşünceye yeni açılımlar ve özgün kavram setleriyle farklı bir kavrayış
getirmiştir. Gramsci’nin fikriyatını özgün kılan
başlıca kavramlar “hegemonya”,

Doğru Cevap: E

Soru 14

"Marx ve Engels ikilisinin çizdiği kuramsal çerçevedeki esnemelerden kendisine özgün bir patika inşa eden ilk önemli Marksist düşünür........ dir." Cümlesindeki boşluğa aşağıdaki seçeneklerden hangisi gelmelidir?

Varga Licteim'dir.

Antonio Gramsci’dir.

Stefanos Yerasimos’dur

Alberto Durer'dir

Yanishio Mercisi'dir.

Açıklama:

Bu doğrultuda belki de Marx ve Engels ikilisinin çizdiği kuramsal çerçevedeki esnemelerden kendisine özgün bir patika inşa eden ilk önemli
Marksist düşünür Antonio Gramsci’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 15

Marx, üretim ilişkileri tarihini hangi dönemlere ayırarak inceler?

Komünizm, laiklik ve feodalite

İlkel komünizm, kavramsallık ve özgürlük

Dini ilişkiler, laik ilişkiler ve feodalite

İlkel komünizm, kölelik ve feodalite

İlkel ilişkiler, çağdaş ilişkiler ve monarşizm

Açıklama:

Marx, üretim ilişkileri tarihini belirli dönemlere ayırarak inceler. Bu dönemler ilkel komünizm, kölelik ve feodalite olarak geçmişi sınıflandırırken günümüzü işaret eden dönem kapitalizmdir.

Doğru Cevap: D

Soru 16

"Reaya" en basit olarak nasıl tanımlanır?

Devletle ilişkisinde hür; toplumla ilişkisinde sömürülendir.

Toprakla ilişkisinde hür; devletle ilişkisinde sömürülendir.

Toprakla ilişkisinde üretken; devletle ilişkisinde yapıcıdır.

Toplumla ilişkisinde kuralcı; devletle ilişkisinde sömürülendir.

Toprakla ilişkisinde geleneksel; halkla ilişkisinde sömürülendir.

Açıklama:

Reaya, en basit tanımla toprakla ilişkisinde hür; devletle ilişkisinde
sömürülendir.

Doğru Cevap: B

Soru 17

Açıkça Asya Tipi Üretim Tarzı savunucuların temel tezi olan Doğulu olduğumuz argümanını reddeden isim kimdir?

Tuncay Cevazi'dir

Ahmet Cezvari'dir.

Selahattin Hila'dır.

Sencer Divitçi'dir.

Doğan Avcıoğlu’dur.

Açıklama:

Behice Boran’a benzer şekilde ATÜT’çülerin kavrayışları dışında meseleye yaklaşan bir diğer önemli isim ise Doğan Avcıoğlu’dur. O, açıkça Asya Tipi Üretim Tarzı savunucuların temel tezi olan Doğulu olduğumuz argümanını reddeder.

Doğru Cevap: E

Soru 18

"Bağımlılık okulunun yararlandığı temel teorik gelenek ......." Cümlesindeki boşluğa aşağıdaki seçeneklerden hangisi gelmelidir?

Neo-Marksizmdir.

Neo-Kapitalizmdir.

Libaralizmdir

Komünizmdir.

Monarşizmdir.

Açıklama:

Bağımlılık okulunun yararlandığı temel teorik gelenek Neo-Marksizmdir.

Doğru Cevap: A

Soru 19

Bağımlılık okulu çerçevesinde “Eurocentrism” terimi ve merkez-çevre yaklaşımı ile tanınan isim kimdir?

Fernari Coso

Fernando Cardoso

Raul Prebish

Samir Amin

Frank Aminu

Açıklama:

Bu hattın diğer önemli ismi Samir Amin ise Kahire doğumlu Mısırlı-Fransız eleştirmen ve ekonomisttir. Bağımlılık okulunun Marksist anlayışa en yakın ismidir. Amin bağımlılık okulu çerçevesinde “Eurocentrism” terimi ve merkez-çevre yaklaşımı ile tanınmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 20

"......... 50 ve 60’larda CHP etrafında birleşen DP karşıtları arasında ortaya çıkmıştır." Cümlesindeki boşluğa aşağıdaki seçeneklerden hangisi gelmelidir?

Yön hareketi,

Bağımlılık hareketi,

Sistem teorisi,

Kuruluş hareketi,

Bağımsızlık hareketi,

Açıklama:

Yön hareketi 50 ve 60’larda CHP etrafında birleşen DP karşıtları arasında ortaya çıkmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi Marksist kuramın ikinci kurucusu olarak kabul edilir?

Friedrich Engels

Karl Marx

Adam Smith

Max Weber

Lev Troçki

Açıklama:

MARKSİST TARİH OKULU VE BİRİKİMLERİNİN TÜRKİYELİ SOSYAL BİLİM ALANINA İNTİKALİ
Friedrich Engels

Doğru Cevap: A

Soru 22

Selahattin Hilav’ın Eylem Dergisi’nde “Asya Tipi Üretimi Biçimi” adlı Makalesi kaç yılında yayımlanmıştır?

1962

1965

1970

1980

1982

Açıklama:

Marksist Okulun Türkiye Üzerine Etkileri
1965

Doğru Cevap: B

Soru 23

Bağımlılık Okulu hangi ülke gruplarının ekonomi pratiğini ele almıştır?

Avrupa Ülkeleri

Rusya Federasyonu Ülkeleri

Latin Amerika Ülkeleri

Asya Ülkeleri

Ortadoğu Ülkeleri

Açıklama:

Bağımlılık Okulu
Latin Amerika Ülkeleri

Doğru Cevap: C

Soru 24

Aşağıdakilerden hangisi Birleşmiş Milletler Latin Amerika Ekonomik Komisyonu’nun kısaltması olarak verilmiştir?

OECD

SBB

KAP

ECLA

TEK

Açıklama:

Bağımlılık Okulunun Ortaya Çıkışı
ECLA

Doğru Cevap: D

Soru 25

Bağımlılık okulunun temel ilke ve önerileri kim tarafından geliştirilmiştir?

Antonio Gramsci

Aldo Ferer

Robert Solow

Celso Furtado

Raul Prebish

Açıklama:

Bağımlılık Okulunun Tarihsel Gelişimi
Raul Prebish

Doğru Cevap: E

Soru 26

Maduniyet Okulu ekolü hangi ülkenin mevcut durumu, postkolonyal tarih yazımı için oldukça uygundur?

Hindistan

Almanya

Çin

Küba

İrlanda

Açıklama:

Maduniyet Okulu
Hindistan

Doğru Cevap: A

Soru 27

Türkiye’de Bağımlılık Okuluna ilk değinen isim aşağıdaki isimlerden hangisidir?

İdris Küçükömer

Doğan Avcıoğlu

Behice Boran

Niyazi Berkes

Selahattin Hilav

Açıklama:

Bağımlılık Okulu
Doğan Avcıoğlu

Doğru Cevap: B

Soru 28

Aşağıdakilerden hangisi Maduniyet okulu temsilcilerinden birdir?

Raul Prebish

Aldo Ferer

Ranajit Guha

Robert Solow

Frantz Fanon

Açıklama:

Maduniyet Ortaya Çıkışı ve Tarihsel Gelişimi
Ranajit Guha

Doğru Cevap: C

Soru 29

Maduniyet Okulu ne zaman ortaya çıkmıştır?

19. Yüzyıl

18. Yüzyıl

21. Yüzyıl

20. Yüzyıl

17. Yüzyıl

Açıklama:

Maduniyet Ortaya Çıkışı ve Tarihsel Gelişimi
20. Yüzyıl

Doğru Cevap: D

Soru 30

Hint milliyetçiliği tarih yazımını, Sömürge Elitizm ve Burjuva-Milliyetçi Elitizm olmak üzere iki temel Elitizm altında ele alan kimdir?

Dipesh Chakrabarty

Partha Chartterjee

Raul Prebish

Karl Marx

Ranajit Guha

Açıklama:

Maduniyet Okulu Ortaya Çıkışı ve Tarihsel Gelişimi
Ranajit Guha

Doğru Cevap: E

Soru 31

Marksist kuramın ikinci kurucusu kabul edilen felsefeci aşağıdakilerden hangisidir?

Marx

Hegel

Gramsci

Engels

Althusser

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 32

Marksist diyalektiğin özünü aşağıdakilerden hangisi oluşturur?

Diyalektik çelişki

Materyalizm

Toplumsal ilişkiler

Tarihsel metaryalizm

Maddesel yaşam

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 33

Aşağıdaki hangi felsefeciye göre; insanlar genel anlamda “tarihin devindirici güçleri” nin bilincinden yoksundur?

Marx

Hegel

Engels

Gramsci

Althusser

Açıklama:

Engels’e göre, insanlar genel anlamda “tarihin devindirici güçleri” nin bilincinden yoksundur. Ancak bu bilinçsizlik durumu insanların eylemlerinin nedenselliklerinin farkında olmadıkları anlamına gelmez. Engels daha çok insanların bu
eylemlerinin genel nedenlerinin ve nihai sonuçlarının toplumsal ve tarihsel süreçteki önemini anlamadıklarını vurgulamaktadır. Kuşku yok ki farkında oldukları takdirde nedenlerinde ve eylemlerinde değişimler olacaktır. Bu bakımdan Marx ve Engels tarihsel materyalizm analiziyle giriştikleri çözümlemeler aracılığıyla insanlarda bu türden bir bilinçlilik oluşturmayı amaçlar.

Doğru Cevap: C

Soru 34

Marksist tarih okuluna göre tarihsel atılımın özneleri aşağıdakilerden hangisidir?

Üretici güçler

İnsanlar

Diyalektik düşünce

Materyalizm

Kavramlar

Açıklama:

Marx’ın teorisinde bu toplumsal ilişkiler bütününün hâkim üretici güçler ile uyuşmazlığı durumunda yeniden üretim sürecinin sekteye uğrayacağı, dolayısıyla bütün bu yapının kökten değişeceği öngörülür. Bu devrimsel atılımın özneleri üretici güçler değil insanlardır. Marksist tarih kavrayışında birbirinden farklı bilinç düzeyindeki bireylerin tarihi şekillendirdikleri düşünülür
İnsanlar

Doğru Cevap: B

Soru 35

Marx ve Engels ikilisinin çizdiği kuramsal çerçevedeki esnemelerden kendisine özgün bir patika inşa eden ilk önemli
Marksist düşünür kimdir?

Gramsci

Hegel

Althusser

Hepsi

Hiçbiri

Açıklama:

Marx ve Engels ikilisinin çizdiği kuramsal çerçevedeki esnemelerden kendisine özgün bir patika inşa eden ilk önemli
Marksist düşünür Antonio Gramsci’dir. Gramsci (1891-1937), Marksist düşünceye yeni açılımlar ve özgün kavram setleriyle farklı bir kavrayış getirmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 36

Althusser için ilk kez “tarih-kıtasını” bilimsel bir arayışla araştırma nesnesi hâline getirme şerefine ulaşmış olan düşünür kimdir?

Hegel

Engel

Gramsci

Prebish

Marx

Açıklama:

Althusser için ilk kez “tarih-kıtasını” bilimsel bir arayışla araştırma nesnesi hâline getirme şerefine ulaşmış olan kişi Marx’tır (Althusser, 2006)

Doğru Cevap: E

Soru 37

Formen adlı metinde Marx daha önce değindiğimiz üretim biçimlerinden farklı olarak kaç farklı üretim biçimine değinir?

Açıklama:

Formen adlı metinde Marx daha önce değindiğimiz üretim biçimlerinden farklı olarak yedi farklı üretim biçimine değinir. Bunlar belirli geçiş aşamaları olarak “ilkel topluluk, Asya-tipi Üretim Tarzı, Antik Üretim Tarzı, Köleci Üretim Tarzı, Germanik Üretim
Tarzı, Feodal Üretim Tarzı ve Kapitalist Üretim tarzı” olarak sıralanmaktadır (Godelier, 1966).
7

Doğru Cevap: E

Soru 38

Bağımlılık okulu, ilk bakışta hangi yüzyılda kullanılan bir yaklaşımdır?

19. Yüzyıl

20 Yüzyıl

18. Yüzyıl

Hepsi

Hiçbiri

Açıklama:

Bağımlılık okulu, ilk bakışta 20. yüzyılın üçüncü çeyreğinde Latin Amerika’daki ekonomi politiği ve tarihsel devinimini yapısalcı yaklaşımın öne sürdüğü merkez-çevre ilişkisiyle Marksist perspektif üzerinden açıklayan bir yaklaşım olarak tanımlansa
da günümüzde egemen ülkeler ile üçüncü dünya ülkeleri arasındaki kapitalist ilişki biçimlerini incelemekte de kullanılan bir yaklaşımdır.

Doğru Cevap: B

Soru 39

Bağımlılık okulunun perspektifini doğru kavramak için oldukça önemli olan seçenek hangisidir?

Neo-Marksizmi doğru anlamak ve Ortodox Marksizminden ayırmak

Bağımlılık perspektifi

Yeni Bağımlılık Teorisi

Neo-Marksizmi doğru anlamak

Ortodox Marksizmini anlamak

Açıklama:

Neo-Marksizmi doğru anlamak ve Ortodox Marksizminden ayırmak, bağımlılık okulunun perspektifini doğru kavramak için oldukça önemlidir.

Doğru Cevap: A

Soru 40

Maduniyet okulu, 20. yüzyılın hangi çeyreğinde ortaya çıkan bir ekoldür

İlk Çeyreğinde

İkinci Çeyreğinde

Üçüncü Çeyreğinde

Son Çeyreğinde

Hepsi

Açıklama:

Maduniyet okulu, 20. yüzyılın son çeyreğinde ortaya çıkan, tarih yazımını ezilen sınıfın penceresinden gerçekleştirmeyi amaçlayan bir ekoldür. Hindistan’ın mevcut durumu, postkolonyal tarih yazımı için oldukça uygundur.

Doğru Cevap: D

Soru 41

Avrupa dışındaki üretim tarzlarını dile getirmekte kullanılan ifade hangisidir?

Sosyalist enternasyonal

Komünizm

Proleter sosyalizm

Asya tarzı üretim tipi

Nasyonal sosyalizm

Açıklama:

Asya tipi üretim tarzı, Avrupa dışındaki üretim tarzlarına verilen genel addır

Doğru Cevap: D

Soru 42

Hegemonya, praksis felsefesi ve tarihsel blok kavramlarını Marksist düşünceye kazandıran düşünür hangisidir?

Luis Althusser

Ludwig Feurbach

Antonio Gramsci

Friedrich Engels

Karl Marx

Açıklama:

Antonio Gramschi bütün bu kavramlarla fikriyatını inşa etti
Antonio Gramsci

Doğru Cevap: C

Soru 43

Tarihsel materyalizmin kurucu iki kertesi aşağıdakilerden hangisidir?

Alt yapı-üst yapı

İşçi-İşveren

Emek-değer

Tarih-Toplum

Devlet-Toplum

Açıklama:

Alt yapı-üst yapı ayrımı Marksist düşüncede iki kurucu kerte olarak kabul edilir.

Doğru Cevap: A

Soru 44

Saadettin Hilav'a göre Osmanlı İmparatorluğunun Bizans'ın bir devamı olması, onu aşağıdaki üretim tiplerinden hangisine dahil eder?

Asya Tipi Üretim Tarzı

Antik Üretim Tarzı

Feodal Üretim Tarzı

Kapitalist Üretim Tarzı

Köleci Üretim Tarzı

Açıklama:

Hilav, gerek Marx’ın “Geleneksel Rus Politikası” yazısında Bizans’tan Osmanlı İmparatorluğuna kurduğu benzerlikten yola çıkarak gerek son dönem Marksist yazılarda Bizans İmparatorluğunun bu sınıflandımalar içerisinde ATÜT kapsamında olduğundan hareketle Bizans-Osmanlı arasındaki devamlılık ilişkisine dikkat çekerek Osmanlı İmparatorluğu’nu ATÜT kapsamına yerleştirmektedir.
Asya Tipi Üretim Tarzı

Doğru Cevap: A

Soru 45

Aşağıdaki isimlerden hangisi ATÜT'çüler (Asya Tarzı Üretim Tipini Savunanlar) arasında değildir?

Sencer Divitçioğlu

İdris Küçükömer

Muzaffer Sencer

Behice Boran

Stefanos Yerasimos

Açıklama:

Behice Boran, Osmanlı ekonomisinin feodal üretim biçimi doğrultusunda örgütlendiği düşüncesindeydi.

Doğru Cevap: D

Soru 46

Feodal toplum yapısının temel belirleyeni hangisidir?

Burjuva

Kilise

Şehir

Toprak

Emek

Açıklama:

Toprak feodal toplum düzeninin temel dayanağı olup toprağa bağlılığın düzeyi toplumdan topluma değişse de toprağın feodalitenin özü olduğu gerçeği değişmez

Doğru Cevap: D

Soru 47

Doğan Avcıoğlu, Asya Tipi Üretim Tarzının savunucularına karşı çıkarak geri kalmışlığımızın nedenleri konusundaki asıl sorulması gereken sorunun Türkiye'nin neden diğer kapitalist ülkelerle benzer bir gelişim seyri içinde olmadığı, neden endüstrileşmede geç kaldığı sorusu olduğunu savunarak aşağıdakilerden hangisine karşı çıkmış olmaktadır?

Avrasyacılık tezlerine

Türk toplumunun Doğulu bir toplum olduğu savına

Türkiye'nin tipik bir Asya ülkesi olmadığı savına

Köleci Üretim Tipi savunucularına

Muhafazakar çizgiye

Açıklama:

Avcıoğlu, bu savıyla Türk toplumunun Doğulu bir toplum olmadığını, asıl sorunun diğer Batı toplumlarıyla aynı anda sanayileşmemesi olduğunu savunmuştur
Türk toplumunun doğulu bir toplum olduğu savına

Doğru Cevap: B

Soru 48

Bağımlılık Okulu özellikle hangi düşünce çizgisinden yararlanmıştır?

Marksizm

Webercilik

Neo-Marksizm

Presbiteryanizm

Kapitalizm

Açıklama:

Bağımlılık okulu özellikle Neo-Marksizmden etkilenmiştir

Doğru Cevap: C

Soru 49

Aşağıdaki ülkelerden hangisi Neo-Marksist görüşlerin şekillenmesine ilham olmuştur?

Küba

İngiltere

Sovyetler Birliği

Honduras

Almanya

Açıklama:

Çin ve Küba, Neo-Marksist görüşlerin şekillenmesinde etkili olmuş ülkelerdir. Neo-Marksistler bu ülkelerdeki devrimleri izlerler

Doğru Cevap: A

Soru 50

Gramsci, Hapishane Defterleri adlı yapıtında 'Madun' kavramını aşağıdakilerden hangisi için kullanmıştır?

Devlet eliti

Orta Sınıf

Burjuva

Parya

Hegemonik olmayan grup

Açıklama:

Madun kavramı, ilk olarak Antonio Gramsci’nin Hapishane Defterleri’nde sınıfsal bir perspektiften hegemonya kavramı ile ilişkilendilerek hegemonik olmayan grupları tanımlamak için kullanılmıştır.

Doğru Cevap: E

Ünite 6

Soru 1

"Bilimin ele alamayacağı hiçbir konu veya olgu türü olmadığını; felsefenin, ahlakın ve sanatın da bilimsel yöntemle ele alınacağını ileri süren ve bilim modeli olarak doğa bilimini esas alan bilim anlayışıdır."
Tanımı verilen bu ifade aşağıdaki bilim anlayışlarından hangisi ile açıklanmaktadır?

Bilimcilik

Fizikselciler

Tarihselci yaklaşım

Felsefeciler

Pozitivizm

Açıklama:

2. Bilimcilik: Bilimin ele alamayacağı hiçbir
konu veya olgu türü olmadığını; felsefenin, ahlakın ve sanatın da bilimsel yöntemle ele alınacağını
ileri süren ve bilim modeli olarak doğa bilimini esas
alan bilim anlayışıdır. Bu özellikleri ile Bilimciler,
Fizikselcilere yakın bir tavır sergilerler.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi Alman Tarih Okulunun benimsediği felsefi yaklaşımdır?

Bilimcilik

Tarihselcilik

Postpozivitizm

Felsefecilik

Nomatatik

Açıklama:

Tarihselcilik Alman Tarih Okulunun da benimsediği felsefi yaklaşımdır.
Okulun ortaya çıkışında Dilthey’in azımsanamayacak önemli bir katkısı vardır.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Teorik olarak meydana gelmiş iktisadi kanunların reddedilmesi
Sosyal yaşamın çoğulluğuna duyulan inanç
Gelişme kavramına yönelik ilgi

Yukarıda verilen ifadelerden hangisi Alman Tarih Okulunun benimsediği ilkelerdendir?

Yalnızca I

I-III

Yalnızca II

II-III

Yalnızca III

Açıklama:

Alman Tarihçi Okulu şu temel ilkeleri benimser
ve savunur:
a. Teorik olarak meydana gelmiş iktisadi kanunların reddedilmesi
b. Tarihi monografilerden ve istatistiki incelemelerden doğmuş kanunların “ampirik
kanunlar” olarak yorumlanması
c. İktisat ile diğer tüm sosyal bilimler arasında
bir birleşme gerçekleşmesinin gerektiğinin
belirtilmesi
d. Sosyal yaşamın tekliğine duyulan inanç
e. Sosyal yaşamın bileşenleri arasındaki ayrılmaz ilişkiye dair inanç
f. Gelişme kavramına yönelik ilgi
g. Organik ve bütüncül (holistik) bir bakış
açısının sahiplenilmesi
h. Olayların genel doğasından ziyade somut
yönlerine ağırlık verilmesi
ı. bireysel ilişkilere duyulan ilgi
i. İnsan güdülerinin büyük bir kısmının kabulü (Shionoya 2005).

Doğru Cevap: B

Soru 4

İnsanın daima aynı olduğu ve daima aynı iktisadi formlar ile hareket ettiği Klasik İktisat teorisine karşı çıkan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Platon

Thorndike

Hegel

Weber

Schmoller

Açıklama:

Schmoller, insanın daima aynı olduğu ve daima
aynı iktisadi formlar ile hareket ettiği Klasik İktisat
teorisine karşı çıktı. Toplumun gerçekçi bütünsel
bir resmine ulaşabilmek için tarih, felsefe, sosyoloji, sosyal-psikoloji gibi disiplinler arası bir yaklaşımın gerekliliğini ileri sürdü.

Doğru Cevap: E

Soru 5

Alman tarihçilerine, doğa bilimlerinde keşfedilen kanunları kendilerine rehber edecek ilkeler olarak almaları çağrısında bulunuldu. Bu devirde, kimyacılar, fizikçiler ve biyologlar tarih yazmaya koyuldular.
Buna göre Alman Tarihçilerine bu konuda çağrı yapan düşünür kimdir?

Schmoller

Werner Sombart

Du Bois-Reymond

Weber

Carl Menger

Açıklama:

1878’de ünlü bilim adamı Du Bois-Reymond, Alman tarihçilerini, doğa bilimlerinde keşfedilen kanunları kendilerine rehber edecek ilkeler olarak almaları
çağrısında bulundu. Bu devirde, kimyacılar, fizikçiler ve biyologlar tarih yazmaya koyuldular. Onları en fazla uğraştıran şey, tarihsel değişimin temelinde
yatan sebepti ve bunu kimi enerji tüketimi, kimi
toprak kullanımı düzeylerine, kimi de belirli ırk
karışımlarına yoruyorlardı.

Doğru Cevap: C

Soru 6

"Duyusal olarak algılanan evren sınırsız bir çokluktur ve hiçbir bilgi bu evreni tümden kucaklayamaz."
Yukarıda verilen görüş hangi düşünüre aittir?

Weber

Rickert

Sombart

Marx

Hegel

Açıklama:

Weber, bilim kuramında kendisini hep
Rickert’in öğrencisi olarak görür. Rickert’e göre:
Duyusal olarak algılanan evren sınırsız bir çokluktur ve hiçbir bilgi bu evreni tümden kucaklayamaz.

Doğru Cevap: B

Soru 7

Osmanlı döneminde Ziya Gökalp Hangi sosyologun görüşlerini takip etmiştir?

Comte

Le Play

Durkheim

Weber

Marx

Açıklama:

Yeni Osmanlıların imparatorluğu ihya etme
çabası yerini halefleri Jön Türkler de ulus devlet
inşaa etmeye dönüştü. Jön Türkler ulus devletin
yeni insanını pozitivist sosyolojide Comte, Durkheim ve Le Play sosyolojisi üzerinden inşaa etmeyi düşlediler. Ahmet Rıza Comte sosyolojisi, Ziya
Gökalp Durkheim sosyolojisinin amansız takipçisi
ve de Prens Sabahattin Le Play sosyolojisinin takipçisi olarak Türkiye’de sosyolojinin tanınır olmasında önemli bir misyon yüklendiler.

Doğru Cevap: C

Soru 8

Fuat Köprülü tarafından kaleme alınan ve Türkçü toplum projesinin en önemli
eseri olarak görülen kitap aşağıdakilerden hangisidir?

Türk Edebiyatında İlk Mutasavvıflar

Türk Edebiyatında Aşık Tarzının Menşe ve Tekamülü Hakkında Bir Tecrübe

Sultanizm Üzerine Yorumları: Max Weber’in Osmanlı İmparatorluğu Siyasal Tiplemesi

Türk Tefekkürü Tarihi

Türkiye’de Çağdaş Düşünce Tarihi

Açıklama:

Fuat Köprülü, Ziya Gökalp’in izinde çalışmalara koyuldu. Fuat Köprülü’nün 1918‘de yayımladığı
Türk Edebiyatında İlk Mutasavvıflar başlıklı kitabı ve “Türk Edebiyatında Aşık Tarzının Menşe ve
Tekamülü Hakkında Bir Tecrübe” başlıklı makalesi
edebi metinlerin kültür tarihi çalışmalarında kullanılmasının ilk örneklerini oluşturur. İlk Mutasavvıflar kitabı, Türkçü toplum projesinin en önemli
eserlerinden biridir.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Aşağıdaki düşünürlerden hangisi Osmanlı son dönemini pozitivist aydınlanmacı bir tarzda ele alıp inceleyenlerden biri değildir?

Fuat Köprülü

Enver Ziya Karal

Bekir Sıtkı Baykal

Reşat Kaynar

Tarık Zafer Tunaya

Açıklama:

Cumhuriyet’in ilk tarihçi kuşağından Enver Ziya Karal, Bekir Sıtkı Baykal, Reşat Kaynar ve Tarık Zafer Tunaya’dır. Bu tarihçiler, Osmanlı son dönemini pozitivist aydınlanmacı bir tarzda ele alıp incelemişlerdir

Doğru Cevap: A

Soru 10

Sabri Fehmi Ülgener aşağıdaki eserlerden hangisinde zihniyet düzeyinde din
ve tasavvufun yerine izmler veya ideolojilerin nasıl ve ne şekilde ikame edildiğini ele almıştır?

Yakın Şark Türk İslam Dünyası’nın İktisat Ahlakı ve Zihniyet

Kapitalizmden Evvel İaşe Buhranları

Tarih’te Darlık Buhranları ve İktisadi Muvanesizlik Meseleleri

Zihniyet, Aydınlar ve İzmler

Protestan Ahlakı ve Kapitalizmin Ruhu

Açıklama:

Sabri Fehmi Ülgener sorumlu ve problematiği olan bir aydın ve bilim adamı olarak
içinde yaşadığı ülkeyi araştırma nesnesine dönüştüren nadir insanlarından biridir ve Zihniyet, Aydınlar ve İzmler isimli eserinde zihniyet düzeyinde din ve tasavvufun yerine izmler veya ideolojilerin nasıl ve ne şekilde ikame edildiğini ortaya koymuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 11

I- İdealist Felsefe
II- Pozitivist Felsefe
III- Marksist Felsefe
Yukarıda verilen felsefe türlerinden hangisi ya da hangilerinin öne sürdüğü determinist tarih yaklaşımını Nietzsche tarihsicilik olarak tanımlar?

I, II ve III

I ve II

I ve III

Yalnız I

Yalnız III

Açıklama:

İdealist, Pozitivist ve Marksist felsefelerin öne sürdüğü determinist tarih yaklaşımını Nietzsche tarihsicilik olarak tanımlar. Tarihsicilik sıklıkla ve tarihsellik ile çok sık karıştırılır. Oysa tarihselcilik ya da tarihsellik her tarihsel olayı içinde bulunan çağa özgü koşullardan hareketle anlaşılabileceğini öne sürmek olarak tarihsiciliğin tam zıttıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi Alman Tarihçi Okulu'nun benimsediği ve savunduğu temel ilkelerden birisi değildir?

Teorik olarak meydana gelmiş iktisadi kanunların reddedilmesi

Olayların genel doğasından ziyade soyut yönlerine ağırlık verilmesi

Sosyal yaşamın tekliğine duyulan inanç

İnsan güdülerinin büyük bir kısmının kabulü

Organik ve bütüncül (holistik) bir bakış açısının sahiplenilmesi

Açıklama:

Alman Tarihçi Okulu şu temel ilkeleri benimser
ve savunur:
a. Teorik olarak meydana gelmiş iktisadi kanunların reddedilmesi
b. Tarihi monografilerden ve istatistiki incelemelerden doğmuş kanunların “ampirik kanunlar” olarak yorumlanması
c. İktisat ile diğer tüm sosyal bilimler arasında bir birleşme gerçekleşmesinin gerektiğinin belirtilmesi
d. Sosyal yaşamın tekliğine duyulan inanç
e. Sosyal yaşamın bileşenleri arasındaki ayrılmaz ilişkiye dair inanç
f. Gelişme kavramına yönelik ilgi
g. Organik ve bütüncül (holistik) bir bakış açısının sahiplenilmesi
h. Olayların genel doğasından ziyade somut yönlerine ağırlık verilmesi
ı. bireysel ilişkilere duyulan ilgi
i. İnsan güdülerinin büyük bir kısmının kabulü
B Şıkkı somut yerine soyut yönlere ağırlık verdiği için yanlıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 13

Aşağıda verilen Alman Tarihçi Okulu'na ait düşünürlerden hangisi ikinci kuşak düşünürlerinden birisidir?

Bruno Hildebrand

Karl Knies

Gustav Schmoller

Max Weber

Werner Sombart

Açıklama:

Alman Tarihçi Okulu, Klasik İktisat öğretisine karşı çıkmış ve kurumsal modern iktisadın kuruluşunda önemli katkı sunmuş isimlerden üç kuşaktan oluşur. Birinci kuşak temsilcileri Wilhelm Roscher (1817-1894), Bruno Hildebrand (1812-1878) ve Karl Knies (1821-1898)’tir. İkinci kuşak akımın öncüsü Gustav Schmoller (1838-1917)’in yanında, Gustav Friedrich von Schnberg (1839-1908), Adolph Wagner (1835-1917) ve Ljo Brentano (1844-1931) tarafından perçinlendi. Üçüncü kuşakta Werner Sombart (1863-1941), Max Weber (1864-1920) ve Arthur Spiethoff (1873-1957) yer almaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 14

Protestan Ahlakı ve Kapitalizmin Ruhu kitabıyla materyalist tarih anlayışına karşı tepkisini ortaya koyan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Werner Sombart

Karl Max

Gustav Von Schmoller

Max Weber

Lujo Brentano

Açıklama:

Max Weber’in 1905’te kaleme aldığı Kapitalizmin doğuşuna dair ünlü eseri Protestan Ahlakı ve Kapitalizmin Ruhu iktisat ve din sosyolojisi konusunda pek çok esere ilham kaynağı oldu. Weber, bu eserinde dinsel anlayışların ekonomik davranışların gerçekten bir belirleyici olduğu ve bu bakımdan toplumların ekonomik değişmelerinin nedenlerinden biri olduğunu göstermek ister. Weber, tıpkı Marx gibi Kapitalizmin neden Batı’da ortaya çıktığı sorunu üzerinden hareket eder. Weber’e göre, Protestan ahlakı inanana bu dünya nimetlerinden sakınma ve çileci bir davranış buyurur. Weber, Protestan Ahlakı ve Kapitalizmin Ruhu kitabıyla materyalist tarih anlayışına karşı tepkisini ortaya koymuş olur.

Doğru Cevap: D

Soru 15

I- Enver Ziya Karal
II- Bekir Sıtkı Baykal
III- Tarık Zafer Tunaya
Yukarıda ismi verilen tarihçilerden hangisi ya da hangilerinin Osmanlı tarihini pozitivist açıdan ele aldığı söylenebilir?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I ve III

I, II ve III

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 16

Aşağıdaki kitaplardan hangisi Fuat Köprülü tarafından kaleme alınmış kültür tarihi kitaplarındandır?

Türk Edebiyatında İlk Mutasavvıflar

Anadolu’nun Dini Sosyal Tarihi

Türk Tefekkürü Tarihi

Türkiye’de Çağdaş Düşünce Tarihi

Kültür Değişmeleri

Açıklama:

Fuat Köprülü’nün 1918‘de yayımladığı Türk Edebiyatında İlk Mutasavvıflar başlıklı kitabı ve “Türk Edebiyatında Aşık Tarzının Menşe ve Tekamülü Hakkında Bir Tecrübe” başlıklı makalesi edebi metinlerin kültür tarihi çalışmalarında kullanılmasının ilk örneklerini oluşturur. İlk Mutasavvıflar kitabı, Türkçü toplum projesinin en önemli eserlerinden biridir. Orta Asya ve Anadolu arasında kesintisiz devam edegelen Türk kültürü teziyle Türklüğün özünü Anadolu’ya taşımıştır

Doğru Cevap: A

Soru 17

Gustav von Schmoller'in tarih bilimi anlayışı hangi Müslüman bilim adamının düşünceleri ile paralellik göstermektedir?

El-Bîrûnî

İbn Haldun

Ömer Hayyam

İbn-i Sina

Gazali

Açıklama:

Scmoller’in ve diğer Alman Tarih Okulunun çerçevesini çizdikleri bilim yaklaşımı İbn Haldun’un çerçevesini çizdiği “Umran İlmi”ne yakındır. Zira İbn Haldun “Umran İlmi”, toplumsal örgütlenme biçimlerini, toplumsal grupları, kurumları, egemenlik tarzlarını, mülkiyet ilişkilerini, ekonomik düzenleri vb. genellikle inceleyen bir bilimdir. Alman Tarih Okulunun tümevarımcı metot yaklaşımı yanında organizmacı yaklaşımlarında da İbn Haldun’un görüşleriyle örtüşmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 18

Gustav von Schmoller klasik iktisatçıların tersine iktisadın temeline neyi yerleştirmektedir?

Birey

Yöneticiler

Halk

Din

Doğa

Açıklama:

Schmoller, Klasik iktisatçılarının aksine bireyi değil, halkı kabul eder. Klasik iktisatçılar, bütün insanların kendi maddi refah düzeylerini maksimize etme ve kendi çıkarlarını kollama içgüdüsü ile hareket ettiklerini söyleyerek, iktisadın temeline bir evrensel yasa yerleştiriyorlardı. İnsanın çalışma alanı olarak ele alınması, halklar arasındaki farkların ortadan kalkarak hepsinin aynı evrensel yasalara tabi oldukları anlamına geliyordu. Schmoller ise, Tarihçi Okul içindeki kendi seleflerine paralel olarak, iktisadi hayatın evrensel olduğu varsayılan tek bir insani hareket motifine indirgenemeyeceğini belirtiyor ve insanın toplumsal hayatı üzerinde varlığı görülen içinde yaşanılan coğrafya, iklim, konuşulan dil, din, ahlak, gelenek ve hukuk sistemi vb etkenlerin sayısız olduğunu; İktisadi olayları yalnızca matematiksel olarak değerlendirmenin yanlış olduğu görüşündedir. Ona göre, iktisadi olayları ve kurumları ölçmek mümkün değildir. Olaylar her şeyden önce içinde sonsuz sayıda unsurun olduğu toplum tarafından belirlenir.

Doğru Cevap: C

Soru 19

Aşağıdaki eserlerden hangisi Werner Sombart tarafından kaleme alınmıştır?

Tin Bilimlerine Giriş

Protestan Ahlakı ve Kapitalizmin Ruhu

Kültür Değişmeleri

Modern Kapitalizm

Kamusal İnsanın Çöküşü

Açıklama:

Almanya’da kültür tarihi çalışmalarının devam etmesinde Werner Sombart’ın azımsanamayacak bir yeri olduğuna şüphe yoktur. Sombart’ın, 1902’de yayımlanan Der Moderne
Kapitalismus (Modern Kapitalizm) adlı iki ciltlik yapıtı şiddetli tartışmalara yol açtı. Sombart tarih araştırmalarını genel iktisat bilgileriyle birleştirerek kendi düşüncesine göre Kapitalizmin zaman içinde ne şekilde geliştiğini ve önüne geçilemez bir biçimde kendini kabul ettirdiğini gösterdi.

Doğru Cevap: D

Soru 20

I- Millî Gelir İstihdam ve İktisadi Büyüme
II- Zihniyet, Aydınlar ve İzmler
III- Garplılaşmanın Neresindeyiz
Yukarıdaki eserlerden hangisi ya da hangileri Sabri Fehmi Ülgener tarafından kaleme alınmıştır?

Yalnız I

Yalnız II

I ve III

II ve III

I ve II

Açıklama:

1962’de Ülgener, Keynesgil iktisadı Alman Tarih Okulunun fikirleri açısından yorumladığı Millî Gelir İstihdam ve İktisadi Büyüme isimli kitabını yayınladı. 1983’te Ülgener son olarak Zihniyet, Aydınlar ve İzmler isimli eserini çıkarmıştır. Garplılaşmanın Neresindeyiz eseri Mümtaz Turhan tarafından kaleme alınmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 21

Gözlemlenemeyen, deney yapılamayan, bir defalık ve tekrarlanamayan olayların ampirist bir yaklaşımla ele alınamayacağını ileri süren felsefi tutum aşağıdakilerden hangisidir?

Tarihsellik

Olguculuk

Fizikselcilik

Bilimcilik

Felseficilik

Açıklama:

Bilgi ve bilim kavramları konusunda yapılan hararetli tartışmalar sonucunda iki büyük felsefi tutum ortaya çıktı. Bunlardan biri gözlemlenemeyen, deney yapılamayan, bir defalık ve tekrarlanamayan olayların ampirist bir yaklaşımla ele alınamayacağını ileri süren tarihselliktir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi Viyana Çevresi olarak bilinen topluluğun en önemli üyesi R. Carnap’ın, bilimin konusu yalnızca fiziksel dünya olduğu, bilim adına layık bütün önermelerin yalnızca fiziksel önermeler olduğu yaklaşımının benimsendiği bilim anlayışıdır?

Psikoloji

Olguculuk

Tarihselci Yaklaşım

Bilimcilik

Fizikselciler

Açıklama:

Fizikselciler: Viyana Çevresi olarak bilinen topluluğun en önemli üyesi R. Carnap’ın, bilimin konusu yalnızca fiziksel dünya olduğu, bilim adına layık bütün önermelerin yalnızca fiziksel önermeler olduğu yaklaşımının benimsendiği bilim anlayışıdır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 23

Kültür bilimlerinin konusu olarak tinsel dünya, doğa bilimlerinin açıklama yöntemi ve nedensellik ilişkisi bağlamında ele alınamayacağını savunan kimdir?

A. Comte

Dilthey

Hegel

Nietzsche

Wilhelm Roscher

Açıklama:

Dilthey’e göre, kültür bilimlerinin konusu olarak tinsel dünya, doğa bilimlerinin açıklama
yöntemi ve nedensellik ilişkisi bağlamında ele alınamaz. Çünkü kültürel gerçeklikte doğal yasalar yoktur. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 24

İdealist, Pozitivist ve Marksist felsefelerin öne sürdüğü determinist tarih yaklaşımını Nietzsche aşağıdakilerden hangisi ile tanımlamıştır?

Pozitivistlik

Bilimcilik

Olguculuk

Tarihsicilik

Tarihsellik

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 25

1870 yılında yayımladığı 19. yüzyıldaki Küçük Alman İşletmelerinin Tarihine Dair İstatistikî ve İktisadi Araştırmalar kitabı yazarı iktisatçı kimdir?

Carl Menge

Werner Sombart

Gustav Von Schmoller

İbn Haldun

Max Weber

Açıklama:

Gustav Von Schmoller 1870 yılında yayımladığı 19. yüzyıldaki Küçük Alman İşletmelerinin Tarihine Dair İstatistikî ve İktisadi Araştırmalar kitabı yazarı iktisatçıdır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 26

Evrak-ı Perişan, Osmanlı ve İslam Tarihi gibi eserleri Cezmi ve Vatan Yahut Silistre tarih konulu tiyatro ve romanlarıyla yeni bir insanı inşaa etmenin yolunu arayan yazar kimdir?

Namık Kemal

Ahmet Vefik Paşa

Mustafa Sâtı

Ziya Gökalp

Fuat Köprülü

Açıklama:

Yeni Osmanlıların en önemli ismi Namık Kemal; Evrak-ı Perişan, Osmanlı ve İslam Tarihi gibi eserleri Cezmi ve Vatan Yahut Silistre tarih konulu tiyatro ve romanlarıyla yeni bir insanı inşaa etmenin yolunu aradı. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 27

Türkiye'de doğrudan Alman Tarihçi Okul ile ilk temaslar kim tarafından başlatılmıştır?

Ziya Gökalp

Fuat Köprülü

Abdülkadir İnan

İsmail Hüsrev Tökin

Halil İnalcık

Açıklama:

Doğrudan Alman Tarihçi Okul ile ilk temaslar İsmail Hüsrev Tökin’in özellikle Sombart tarafından ortaya konulan kapitalizmin dayandığı ilkeleri Türkiye’ye uyarlama çabaları ile başlamıştır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 28

Weber’in aksine İslam’ın feodal olmadığı bilakis feodal değerlere karşı mücadele ettiğini ileri süren tarihçi Alman Tarihçi Okul İzinde Kültür ve Zihniyet Tarihçisi kimdir?

Hilmi Ziya Ülken

Şerif Mardin

Niyazi Berkes

Fuat Köprülü

Sabri Fehmi Ülgener

Açıklama:

Sabri Fehmi Ülgener, Weber’in aksine İslam’ın feodal olmadığı bilakis feodal değerlere karşı mücadele ettiğini ileri sürer. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 29

Alman Tarih Okulunun adeta Türkiye temsilcisi konumundadır, Weber’in opus magnumu olan Protestan Ahlakı ve Kapitalizmin Ruhu isimli kitabından fazlasıyla etkilenmiş olmakla birlikte Weber’in oryantalist yaklaşımlarının farkındaydı ve Weber’in İslam üzerine geliştirdiği tezleri hem tarafgir ve aceleci bulmuş hem de Weber’in vardığı sonuçları yanlışlamıştır.
Yukarıda sözü edilen tarihçi aşağıdakilerden hangisidir?

Sabri Fehmi Ülgener

Cevdet Paşa

İbn Haldun

Ahmet Hamdi Tanpınar

Namık Kemal

Açıklama:

Alman Tarih Okulunun adeta Türkiye temsilcisi konumunda olan Ülgener, Weber’in opus magnumu olan Protestan Ahlakı ve Kapitalizmin Ruhu isimli kitabından fazlasıyla etkilenmiş olmakla birlikte Weber’in oryantalist yaklaşımlarının farkındaydı ve Weber’in İslam üzerine geliştirdiği tezleri hem tarafgir ve aceleci bulmuş hem de Weber’in vardığı sonuçları yanlışlamıştır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 30

Modernleşmenin insanların ve toplumların zihin dünyasına yaptığı etkiler dönemin pek çok yazarının 1960’dan itibaren bu konu üzerine eğilmesine yol açmıştır. Aşağıdakilerden hangisi modernleşme zihniyetini ortaya çıkarma amacıylayazan tarihçilerden biri değildir?

Bernard Lewis

Hilmi Ziya Ülken

Şerif Mardin

Ziya Gökalp

Niyazi Berkes

Açıklama:

Modernleşmenin insanların ve toplumların zihin dünyasına yaptığı etkiler dönemin pek çok yazarının 1960’dan itibaren bu konu üzerine eğilmesine yol açmıştır. Bernard Lewis’in Modern Türkiye’nin Doğuşu, Niyazi Berkes’in Türkiye’de Çağdaşlaşma, Şerif Mardin’in Yeni Osmanlı Düşüncesinin Doğuşu ve Hilmi Ziya Ülken’in Türkiye’de Çağdaş Düşünce Tarihi isimli eserleri modernleşme zihniyetini ortaya çıkarma amacıyla yazılmıştır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 31

Bilimin ele alamayacağı hiçbir konu veya olgu türü olmadığını; felsefenin, ahlakın ve sanatın da bilimsel yöntemle ele alınacağını ileri süren ve bilim modeli olarak doğa bilimini esas alan anlayışa ne ad verilir?

Fizikselcilik

Bilimcilik

Tarihselci Yaklaşım

İdealizm

Neopozitivizm

Açıklama:

GİRİŞ
Bilimcilik: Bilimin ele alamayacağı hiçbir konu veya olgu türü olmadığını; felsefenin, ahlakın ve sanatın da bilimsel yöntemle ele alınacağını ileri süren ve bilim modeli olarak doğa bilimini esas alan bilim anlayışıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 32

Konu ve yöntemleri açısından iki farklı bilim olduğu, tarihe, topluma, kültüre, doğa bilimsel yöntem ile yaklaşılamayacağını ileri süren bilim anlayışına ne denir?

Doğa bilimi

İdealist yaklaşım

Tarihselci yaklaşım

Fizik bilimi

Neopozitivizm

Açıklama:

Giriş
Tarihselci Yaklaşım: Konu ve yöntemleri açısından iki farklı bilim olduğu, tarihe, topluma ,kültüre, doğa bilimsel yöntem ile yaklaşılamayacağını ileri sürerler.

Doğru Cevap: C

Soru 33

Bilimin konusunun sadece fiziksel dünya olduğunu savunan ve neopozitivizmin fizik bilimini temel alan doğa bilimleri felsefesinin öncüsü olan bilim insanı aşağıdakilerden hangisidir?

A. Comte

C. Menger

R. Carnap

G.V. Schmoller

M. Weber

Açıklama:

R. Carnap; Bilimin konusu yalnızca fiziksel dünya olduğunu, bilim adına layık bütün önermelerin yalnızca fiziksel önermeler olduğu yaklaşımını benimsemiş ve bu yaklaşımıyla neopozitivizmin fizik bilimini temel alan doğa bilimleri felsefesinin öncüsü olmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 34

Nietzsche İdealist, Pozitivist ve Marksist felsefelerin öne sürdüğü determinist tarih yaklaşımını aşağıdakilerden hangisiyle adlandırmaktadır?

Tarihsicilik

Tarihsellik

Döngüsellik

İlerlemecilik

Arkeoloji

Açıklama:

ALMAN TARİHÇİ OKULU VE KÜLTÜR BİLİMLERİ
İdealist, Pozitivist ve Marksist felsefelerin öne sürdüğü determinist tarih yaklaşımını Nietzsche tarihsicilik olarak tanımlar

Doğru Cevap: A

Soru 35

Aşağıdakilerden hangileri Alman Tarihçi Okulu'nun üçüncü kuşak temsilcileridir?

W. Roscher, B. Hildebrand, K. Knies

G. Schmoller, A. Wagner, L. Brentano

G. F. von Schnberg, A. Wagner, W. Sombart

W. Sombart, M. Weber, A. Spiethoff

K. Knies, L. Brentano, M. Weber

Açıklama:

Alman Tarihçi Okulu, Klasik İktisat öğretisine karşı çıkmış ve kurumsal modern iktisadın kuruluşunda önemli katkı sunmuş isimlerden üç kuşaktan oluşur.
Birinci kuşak temsilcileri Wilhelm Roscher (1817-1894), Bruno Hildebrand (1812-1878) ve Karl Knies (1821-1898)’tir.
İkinci kuşak akımın öncüsü Gustav Schmoller (1838-1917)’in yanında, Gustav Friedrich von Schnberg (1839-1908), Adolph Wagner (1835-1917) ve Ljo Brentano (1844-1931)
tarafından perçinlendi.
Üçüncü kuşakta Werner Sombart (1863-1941), Max Weber (1864-1920) ve Arthur Spiethoff (1873-1957) yer almaktadır.
W. Sombart, M. Weber, A. Spiethoff

Doğru Cevap: D

Soru 36

1870 yılında yayımladığı 19. yüzyıldaki Küçük Alman İşletmelerinin Tarihine Dair İstatistikî ve İktisadi Araştırmalar kitabıyla ise, hem sosyal meseleyi ele alan hem de tarihçi metodu kullanan iktisatçılar arasındaki merkezî yerini almayı başaran ünlü tarih bilimci kimdir?

Wagner

Sombart

Nietzsche

Hildebrand

Schmoller

Açıklama:

Gustav Von Schmoller
1870 yılında yayımladığı 19. yüzyıldaki Küçük Alman İşletmelerinin Tarihine Dair İstatistikî ve İktisadi Araştırmalar kitabıyla ise, hem sosyal meseleyi ele alan hem de tarihçi metodu kullanan iktisatçılar arasındaki merkezî yerini almaya başladı

Doğru Cevap: E

Soru 37

Aşağıdakilerden hangisi Alman Tarihçi Okulu temsilcilerinin benimsediği ve savunduğu temel ilkelerden biri değildir?

Sosyal yaşamın bileşenleri arasındaki ayrılmaz ilişkiye dair inanç

Teorik olarak meydana gelmiş iktisadi kanunların reddedilmesi

Organik ve bütüncül (holistik) bir bakış açısının sahiplenilmesi

İnsan güdülerinin büyük bir kısmının kabulü

Sosyal yaşamın çokluğuna duyulan inanç

Açıklama:

Alman Tarihçi Okulu şu temel ilkeleri benimser ve savunur:
a. Teorik olarak meydana gelmiş iktisadi kanunların reddedilmesi
b. Tarihi monografilerden ve istatistiki incelemelerden doğmuş kanunların “ampirik kanunlar” olarak yorumlanması
c. İktisat ile diğer tüm sosyal bilimler arasında bir birleşme gerçekleşmesinin gerektiğinin belirtilmesi
d. Sosyal yaşamın tekliğine duyulan inanç
e. Sosyal yaşamın bileşenleri arasındaki ayrılmaz ilişkiye dair inanç
f. Gelişme kavramına yönelik ilgi
g. Organik ve bütüncül (holistik) bir bakış açısının sahiplenilmesi
h. Olayların genel doğasından ziyade somut yönlerine ağırlık verilmesi
ı. bireysel ilişkilere duyulan ilgi
i. İnsan güdülerinin büyük bir kısmının kabulü
Sosyal yaşamın çokluğuna duyulan inanç

Doğru Cevap: E

Soru 38

1902’de yayımlanan Der Moderne Kapitalismus (Modern Kapitalizm) adlı şiddetli tartışmalara yol açan iki ciltlik yapıtı kim yazmıştır?

Schmoller

Hildebrand

Spıethoff

Sombart

Weber

Açıklama:

Werner Sombart
Sombart’ın, 1902’de yayımlanan Der Moderne Kapitalismus (Modern Kapitalizm) adlı iki ciltlik yapıtı şiddetli tartışmalara yol açtı.

Doğru Cevap: D

Soru 39

Aşağıdakilerden hangisi Weber’in savunularından biri değildir?

İnsan kendi niyetlerini iç gözlemle anlayabilir ya da anlamaya çalışabilir.

Sosyal bilimler olması gerekeni araştırmalıdır.

Sosyal bilimler değer yargılarından arınmış olmalıdırlar.

Değer yargılarından kesin bir biçimde arınmadan incelenirse varılan sonuçlar bilimsel niteliklerini kaybetmiş olurlar.

Başka insanların davranışlarının ardındaki niyetleri açısından yorumlayabilir.

Açıklama:

Weber’e göre insan kendi niyetlerini iç gözlemle anlayabilir ya da anlamaya çalışabilir. Başka insanların davranışlarının ardındaki niyetleri açısından yorumlayabilir. Sosyal bilimler olması gerekeni değil olanı araştırmalıdır. Sosyal bilimler değer yargılarından arınmış olmalıdırlar. Değer yargılarından kesin bir biçimde arınmadan incelenirse varılan sonuçlar bilimsel niteliklerini kaybetmiş olurlar
Sosyal bilimler olması gerekeni araştırmalıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 40

Aşağıdakilerden hangisi Alman Tarih ve Tarihçi Okulu'nu etkileyen önemli bir tarihi olaydır?

Balkan Savaşları

Sanayi Devrimi

Soğuk Savaşlar

I. Dünya Savaşı

II. Dünya Savaşı

Açıklama:

I.Dünya Savaşı’nın patlak vermesi pek çok alanda olduğu gibi tarih ve kültür bilimleri alanında
tartışmalara ve yeni arayış ve yaklaşımlara yol açtı. Bu tartışmalardan Alman Tarih ve Tarihçi Okulu dahi nasibini fazlasıyla aldı.
I. Dünya Savaşı

Doğru Cevap: D

Soru 41

Weber’in aksine İslam’ın feodal olmadığı bilakis feodal değerlere karşı mücadele ettiğini ileri süren Türk tarih bilimci kimdir?

Fuat Köprülü

Sabri Ülgener

Halil İnalcık

Ahmet Hamdi Tanpınar’

Sencer Divitçioğlu

Açıklama:

Sabri Fehmi Ülgener’in Alman Tarihçi Okul İle Tanışması
Ülgener, Weber’in aksine İslam’ın feodal olmadığı bilakis feodal değerlere karşı mücadele ettiğini ileri sürer.

Doğru Cevap: B

Soru 42

Durkheim sosyolojisinin amansız takipçisi olarak Türkiye’de sosyolojinin tanınır olmasında önemli bir misyon yüklenen kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Ahmet Rıza

Ziya Gökalp

Ahmet Vefik Paşa

Prens Sabahattin

Rıza Tevfik

Açıklama:

Ahmet Rıza Comte sosyolojisi, Ziya Gökalp Durkheim sosyolojisinin amansız takipçisi ve Prens Sabahattin Le Play sosyolojisinin takipçisi olarak Türkiye’de sosyolojinin tanınır olmasında önemli bir misyon yüklendiler.

Doğru Cevap: B

Soru 43

Evrak-ı Perişan, Osmanlı ve İslam Tarihi gibi eserleri Cezmi ve Vatan Yahut Silistre tarih konulu tiyatro ve romanlarıyla yeni bir insanı inşaa etmenin yolunu arayan yazarımız kimdir?

Ahmet Vefik Paşa

Rıza Tevfik

Cavit Bey

Namık Kemal

Bedi Nuri

Açıklama:

ALMAN TARİHÇİ OKULUNUN TÜRKİYE’DEKİ ETKİLERİ: TÜRKİYE’DE KÜLTÜR TARİHİ ÇALIŞMALARI
Yeni Osmanlıların en önemli ismi Namık Kemal; Evrak-ı Perişan, Osmanlı ve İslam Tarihi gibi eserleri Cezmi ve Vatan Yahut Silistre tarih konulu tiyatro ve romanlarıyla yeni bir insanı inşaa etmenin yolunu aradı.

Doğru Cevap: D

Soru 44

Weber'in materyalist tarih anlayışına karşı tepkisini ortaya koyduğu kitabının ismi nedir?

Aşk Lüks Kapitalizm

Kapitalizm ve Yahudiler

Tin Bilimlerine Giriş

Modern Kapitalizm

Protestan Ahlakı ve Kapitalizmin Ruhu

Açıklama:

Max Weber
Weber, Protestan Ahlakı ve Kapitalizmin Ruhu kitabıyla materyalist tarih anlayışına karşı tepkisini ortaya koymuş olur.

Doğru Cevap: E

Soru 45

Alman Tarihçi Okulundan etkilenen, 1960-1980 yılları arasında modernleşme, siyasi zihniyet, din ve ideoloji ve aydınlar konularında eser veren yazar aşağıdakilerden hangisidir?

Mümtaz Turhan

Sabri Ülgener

Erol Güngör

Şerif Mardin

Muzaffer Sencer

Açıklama:

Alman Tarihçi Okulundan etkilenen Şerif Mardin modernleşme, siyasi zihniyet, din ve ideoloji ve aydınlar konularında yoğunlaşmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 46

1949 yılında, Tanzimat zihniyetinin izini sürdüğü "19. Asır Türk Edebiyatı Tarihi" adını taşıyan zihniyet tarihi alanında yapılmış ve pek çok çalışmaya kaynaklık etmiş öncü eseri kim yazmıştır?

Ahmet Hamdi Tanpınar

Halil İnalcık

Hilmi Ziya Ülken

Fuat Köprülü

Sabri Fehmi Ülgener

Açıklama:

Cumhuriyet Dönemi Kültürel Tarih Çalışmaları
Ahmet Hamdi Tanpınar’ın 1949 kaleme aldığı ve Tanzimat zihniyetinin izini sürdüğü 19. Asır Türk Edebiyatı Tarihi adını taşıyan eseri zihniyet tarihi alanında yapılmış ve pek çok çalışmaya kaynaklık etmiş öncü bir eser niteliğindedir.

Doğru Cevap: A

Soru 47

Aşağıdakilerden hangisi "Osmanlıların kapitalistleşmesinin önündeki engel Weber’in ileri sürdüğü gibi İslam değil tasavvufi düşüncenin ağır basan batini tarafının rasyonel bir iktisadi bireyin oluşmasına engel olmasıdır." görüşünün savunucusudur?

Fuat Köprülü

Sabri Fehmi Ülgener

Ziya Gökalp

Hilmi Ziya Ülken

Bekir Sıtkı Baykal

Açıklama:

Ülgener’e göre; Osmanlıların kapitalistleşmesinin önündeki engel Weber’in ileri sürdüğü gibi İslam değil tasavvufi düşüncenin ağır basan batini tarafının rasyonel bir iktisadi bireyin oluşmasına engel olmasıdır.
Sabri Fehmi Ülgener

Doğru Cevap: B

Soru 48

1933-1934 yılları arasında iki cilt olarak yazdığı "Türk Tefekkürü Tarihi "isimli kitabı Türk kozmogonisinden mitolojiye, dini zihniyetin teşekkülünden Selçuklu ve Osmanlı düşünce geleneğine tasavvufi düşüncesinin tarihsel gelişimini kendi sürekliliği içinde ele alıp inceleyen yazarımız kimdir?

Ahmet Hamdi Tanpınar

Halil İnalcık

Hilmi Ziya Ülken

Sabri Fehmi Ülgener

Niyazi Berkes

Açıklama:

Cumhuriyet Dönemi Kültürel Tarih Çalışmaları
Hilmi Ziya Ülken’in 1933-1934 yılları arasında iki cilt olarak kaleme aldığı Türk Tefekkürü Tarihi isimli kitabı Türk kozmogonisinden mitolojiye, dini zihniyetin teşekkülünden Selçuklu ve Osmanlı düşünce geleneğine tasavvufi düşüncesinin
tarihsel gelişimini kendi sürekliliği içinde ele alıp incelemiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 49

Aşağıdakilerden hangileri Ülgener’in "Zihniyet, Aydınlar ve İzmler" isimli kitabını önemsemiş ve Ülgener’in takipçileri olmuştur?

Cevdet Paşa ve Fuat Köprülü

Muzaffer Sencer ve İdris Küçükkömer

Şerif Mardin ve Erol Güngör

Şerif Mardin ve Mehmet Servet

Bedi Nuri ve Erol Güngör

Açıklama:

Ülgener’in Zihniyet, Aydınlar ve İzmler isimli kitabı Şerif Mardin (Mardin, 2011) ve Erol Güngör
(Göngör, 2011) tarafından önemsenmiş, bir anlamda bu iki isim Ülgener’in takipçileri olmuştur.
Şerif Mardin ve Erol Güngör

Doğru Cevap: C

Soru 50

Aşağıdakilerden hangisi Cumhuriyet’in ilk tarihçi kuşağından olan ve Osmanlı son dönemini pozitivist aydınlanmacı bir tarzda ele alan tarihçilerden biri değildir?

Tarık Zafer Tunaya

Enver Ziya Karal

Reşat Kaynar

Fuat Köprülü

Bekir Sıtkı Baykal

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Ünite 7

Soru 1

Toplumbilimlerinin kurucularından olan ve ‘Üç Hâl’ Yasasını kurumsallaştıran filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Auguste Comte

Guizot

Thiers

Michelet

Quinet

Açıklama:

Toplumbilimlerinin kurucularından ve ‘Üç Hâl’ Yasasını kurumsallaştıran Auguste Comte'dür.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Yunanca geriye doğru anlamındaki ana- geriye döndürme anlamındaki ön ekiyle zaman anlamındaki khronos sözcüğünün birleşiminden oluşan terim aşağıdakilerden hangisidir?

Pozitivizm

Anakronizm

Kapitalizm

Dogmatizm

Nümizm

Açıklama:

Anakronizm. Yunanca geriye doğru anlamındaki ana- geriye döndürme anlamındaki ön ekile zaman anlamındaki khronos sözcüğünün birleşiminden oluşan bu terim tarih metinlerinde ya da edebi metinlerde yeniden kurgulanan, referans dönemde var olmayan bir kavramın ya da nesnenin o dönemde varlığını sürdürdüğü düşüncesi ve çoğu zaman, yanılgısı.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi Diderot'un tarih tanımına girer?

Tarihsel politik olayları konu alan bir kavramdır.

Tarih geçmişi ve geleceği öngören bir olgudur.

Tarih, gerçekleştiği kabul görmüş olayların öyküsüdür.

Sadece önemli olayların dikkate alındığı bir döngüdür.

Gerçekleri yansıtan bir kavramdır.

Açıklama:

Diderot (1713-1784) Ansiklopedi’si için yazdığı tarih maddesinde, tarihin “gerçekleştiği kabul görmüş olayların öyküsü” olduğunu ifade eder. Bu yazı türünün anlatısal ve ahlaki değerini ele aldıktan sonra tarihin yazımında da güzel betimlemelerin önemini vurgular.

Doğru Cevap: C

Soru 4

Tarihin ancak ve ancak ele aldığı olaylar arasındaki ilişkileri Toplumbilimsel yasalar çerçevesinde kurmaya başladıktan sonra bilimsellik düzeyine erişebileceğini öneren filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Diderot

Voltaire

Condorcet

Volney

Auguste Comte

Açıklama:

Auguste Comte (1798-1857) tarihin ancak ve ancak ele aldığı olaylar arasındaki ilişkileri Toplumbilimsel yasalar çerçevesinde kurmaya başladıktan sonra bilimsellik düzeyine erişebileceğini önermiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 5

1868’de Sorbonne bünyesinde farklı şubelerden oluşturulan Uygulamalı Yüksek Araştırmalar Okulu'nun (EPHE) kuruluş amacı aşağıdakilerden hangisidir?

Genç araştırmacıları teşvik edecek yeni projeler geliştirmek

Matematik ve fizik kuramları geliştirmek

Sosyal bilimler alanında araştırmalar yapmak

Dinler tarihi ve sosyolojisi, Eski Çağ Araştırmaları ve Şarkiyat alanlarında uzman yetiştirmek

Yabancı dil alanında araştırmacı yetiştirmek

Açıklama:

1868’de Sorbonne bünyesinde farklı şubelerden oluşturulan Uygulamalı Yüksek Araştırmalar Okulu [École pratique des hautes de études (EPHE)] özellikle dinler tarihi ve sosyolojisi, Eski Çağ Araştırmaları ve Şarkiyat alanlarında uzman yetiştirmek üzere kurulmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 6

Braudel’in bir yöntem önerisi olarak da değerlendirilebilecek üç katmanlı zamanında en üst katmanı aşağıdakilerden hangisi oluşturmaktadır?

Kısa süremli zaman

Çevrimsel zaman

Konjonktürel zaman

Uzun süremli zaman

Tarihsel zaman

Açıklama:

Braudel’in bir yöntem önerisi olarak da değerlendirilebilecek üç katmanlı zamanında en üst katmanı kısa süremli zaman oluşturmaktadır. Bu katman birbirini takip eden olay dizilerinden oluşur.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi Braudel'in Uygarlıkların Grameri adlı çalışması için belirlediği ölçütlerden değildir?

Zaman ve mekan içindeki süreklilikler

Diğer uygarlıklarla ilgili girdiği etkileşimlerden Avrupai olmayanlar

Uygarlıkların çatışmalı ilişkileri üzerinde Avrupai olanlar

Kolonyalist bir perspektif

Sadece toplumbilimcilerin değersel yaklaşımı

Açıklama:

Uygarlıkların Grameri’nin yazarına olan Braudel'e göre tarih ve toplumbilimlerinin üzerinde çalıştıkları konu ortaktır: Tarihsel yapılar. Başka bir deyişle aynı coğrafi mekânı paylaşıp birbirine benzer ürünleri üreten uygarlıklar. Braudel, bu kitabında, bir uygarlığın kültürel olgular ve özellikler bütünü olduğunu söyledikten sonra belirlediği başlıca ölçütler (zaman ve mekan içinde süreklilikler; diğer uygarlıklarla girdiği etkileşimler ya da çatışmalı ilişkiler) üzerinden Avrupaî olmayan (Müslüman, Afrika ve Uzak Doğu) ve Avrupaî olanlar (Avrupa, Amerika ve Avustralya kıtasındaki) şeklinde ayrıştır ve bugün okunduğunda oldukça Avrupa merkezci ve neredeyse kolonyalist bir perspektif önerdiği kolaylıkla görülür.

Doğru Cevap: E

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi Georges Duby'nin çözümlemelerinde kullandığı kaynaklardandır?

İkonografik ve arkeolojik kaynaklar

Matematiksel kaynaklar

Fiziksel ve matematiksel kaynaklar

Tarihsel ve coğrafî kaynaklar

Kültürel kaynaklar

Açıklama:

Georges Duby (1919-1996), ilk çalışmalarından itibaren Orta çağ kavramını sorunsallaştırırken farklı çözümleme araçlarını devreye sokar. Orta çağ tarih çalışmaların kaynağı olarak pek kabul edilmeyen ikonografik ve arkeolojik kaynakları hatta kırsal bölgelerde tarlaların aldığı şekilleri çözümlemelerinde kullanır.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi Annales Okulunun üçüncü kuşak temsilcilerinin görüşlerini yansıtmamaktadır?

Temsil ve tasavvurlara önem vermek

Birey eylemliliğinin yapı karşısındaki konumunu sorunsallaştırmak

Anlatı tarihini, mikro tarih ve yaşam öyküsü kurgulamaları çerçevesinde yeni bir biçimle ortaya çıkarmak

Siyasi tarihi yeni bir çerçevede ele almak

Zihniyete daha çok önem verecek biçimde tarihi ele almak

Açıklama:

Üçüncü kuşak temsilcileri, zihniyetlerden daha çok temsil ve tasavvurlara önem vererek birey eylemliliğinin yapı karşısındaki konumunu sorunsallaştırırlar. Birinci ve ikinci kuşağın pek sıcak bakmadığı anlatı tarihi, mikro tarih ve yaşam öyküsü kurgulamaları çerçevesinde yeni bir biçimle ortaya çıkar. Bunu yaparken, bir ölçüde Michel Foucault’nun mikro düzlemdeki tahakküm ve iktidar tertibatlarını incelemesinden esinlenirler ve siyasi tarihi yeni bir çerçevede ele alırlar.

Doğru Cevap: E

Soru 10

Languedoc Köylüleri veya Romans Karnavalı adlı çalışmaları ele alan ve üçüncü kuşak temsilcilerinden olan filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Braduel

Febvre

Emmanuel Le Roy Ladurie

Roger Chartier

Georges Duby

Açıklama:

Üçüncü kuşağın önemli temsilcisi Emmanuel Le Roy Ladurie, Languedoc Köylüleri veya Romans Karnavalı adlı çalışmasında ele aldığı bölgelerdeki mevsimlere ve aylara göre ortalama sıcaklıkları, demografik verileri, ücretleri, niceliksel çözümlemeye tabii tutar.

Doğru Cevap: C

Soru 11

1971’de yayımlanan Tarih Nasıl Yazılır adlı kuramsal metnin yazarı aşağıdakilerden hangisidir?

Paul Veyne

Marc Bloch

Lucien Febvre

Fernand Broudel

Mübahat Kütükoğlu

Açıklama:

1971’de yayımlanan Tarih Nasıl Yazılır adlı kuramsal metninde Paul Veyne, tarihin bir bilim
olmadığı gibi bilimlerden bir beklentisinin de olamayacağı; olguları açıklama zorunluluğunun ve bir
yönteminin bulunmadığı kuvvetli önermelerini sıraladıktan sonra kökeni Aydınlanma öncesine uzanan bir tanım önerir: “Tarih, gerçeksi bir romandır.”

Doğru Cevap: A

Soru 12

İlk tarih kürsüsü ne zaman kurulmuştur?

1812

1845

1876

1897

1912

Açıklama:

1812’de Sorbonne Üniversitesinde tarih kürsüsü kurulur ve tarih yazımı da zaman içinde açıklamaya ve belgelendirmeye dayalı pozitivist bir mesleğe dönüşür.

Doğru Cevap: A

Soru 13

"Tarihin amacı, aynı zamanda, uygarlıkların birbirlerini anlamalarına ve diyalog kurmalarına imkân veren bir araç oluşturmak" görüşünü savunan aşağıdakilerden hangisidir?

Henri Berr

Émile Durkheim

Marc Bloch

Lucien Febvre

François Simiand

Açıklama:

Berr’e göre tarihin amacı yalnızca tüm uygarlıkları aynı düzlem üzerinde ele alan hem eşzamanlı
hem de artzamanlı geniş çaplı bir bakış açısı sunmak değildi. Tarihin amacı, aynı zamanda, uygarlıkların birbirlerini anlamalarına ve diyalog kurmalarına imkân veren bir araç oluşturmak olmalıydı (Dosse, 2017).

Doğru Cevap: A

Soru 14

Anakronizm sözcüğünün kökeni hangi dile dayanmaktadır?

Yunanca

Latince

Fransızca

İtalyanca

Rusça

Açıklama:

Anakronizm. Yunanca geriye doğru anlamındaki ana- geriye döndürme anlamındaki ön ekile
zaman anlamındaki khronos sözcüğünün birleşiminden oluşan bu terim tarih metinlerinde
ya da edebi metinlerde yeniden kurgulanan, referans dönemde var olmayan bir kavramın ya
da nesnenin o dönemde varlığını sürdürdüğü düşüncesi ve çoğu zaman, yanılgısı.

Doğru Cevap: A

Soru 15

Kollektif Bellek adlı çalışmanın yazarı aşağıdakilerden hangisidir?

Maurice Halbwachs

Charles Seignobos

Marc Bloch

Lucien Febvre

Johan Huizinga

Açıklama:

Maurice Halbwachs’ın (1877-1945) Kollektif Bellek çalışmasında olduğu gibi, duygusal, içgüdüsel ve örtük olanı, yani insan düşüncesinin, çoğunlukla dilsel ifade bulmamış alanlarını ele alır (Halbwachs, 2018).

Doğru Cevap: A

Soru 16

Bugün Fransa’da modern coğrafyanın kurucusu olarak kabul gören araştırmacı aşağıdakilerden hangisidir?

Paul Vidal de la Blache

François Simiand

Henri Berr

Gabriel Monod

Maurice Halbwach

Açıklama:

Lucien Febvre öğrencilik yıllarında, insan ve mekân arasındaki ilişkiye yeni bir bakış açısı getiren Paul Vidal de la Blache’dan (1845-1918) etkilenir.Bugün Fransa’da modern coğrafyanın
kurucusu olarak kabul gören Blache, bu iki temel kategori arasındaki ilişkisellik üzerine odaklanırken toplumu hem çevresini biçimlendiren hem de çevre tarafından biçimlendirilen bir yapı biçiminde tanımlar; bir toplumun varlığını ve koşullara göre evrilebilmesini belirleyenin “yaşama biçimi”
olduğunu önerir.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Lucien Febvre'in ülkenin en saygıdeğer eğitim kurumu Collège de France’a seçildiği yıl aşağıdakilerden hangisidir?

1933

1945

1950

1952

1963

Açıklama:

Lucien Febvre 1933’te ülkenin en saygıdeğer eğitim kurumu Collège de France’a seçilir. Buradaki açılış dersinde tarihçinin belgelerden ziyade düşünsel bir dizgeye oturtulmuş sorulardan, başka
türlü dersek sorunsallardan yola çıkması gerektiğini vurgular.

Doğru Cevap: A

Soru 18

İktisat tarihçiliği hangi yüzyıldan itibaren bir alan olarak kabul görmeye başlamıştır?

19. yüzyıl

18. yüzyıl

17. yüzyıl

20. yüzyıl

21. yüzyıl

Açıklama:

19. yüzyıl sonlarında bir alan olarak kurulmaya başlanan iktisat tarihçiliğinde, kullanılan tekniklerin çeşitliliğine rağmen, istatistiklerin kullanımı ekonomi tarihinin geleneksel yöntemlerinde köklü bir değişim oluşturmuyor, bilinenlerin sayılarla bulgulanılmasının ötesine pek geçemiyordu.

Doğru Cevap: A

Soru 19

1944’te Devr-i Sabıkın Bitiminde ve İhtilal’ın Başlangıcı Döneminde İktisadi Bunalımı adlı doktora tezini yayınlayan araştırmacı aşağıdakilerden hangisidir?

Ernest Labrousse

Claude Lévi-Strauss

Fernand Braudel

Marc Bloch

Charles Seignobos

Açıklama:

Labrousse 1944’te yayınladığı La Crise de l’économie française à la fin de l’Ancien Régime et au
début de la Révolution [Devr-i Sabıkın Bitiminde ve İhtilal’ın Başlangıcı Döneminde İktisadi Bunalımı] adlı doktora tezinde Fransız Devrimi’ni Marksçı açıdan ama somut verilerden hiç uzaklaşmadan açıklar. Bunu yaparken özellikle istatistik verilerini oluşturur ve yorumlar, nicel tarihçiliğe yeni bir soluk katar ve öğrencilerini de bu yönde etkiler.

Doğru Cevap: A

Soru 20

Aşağıdaki isimlerden hangisi Romantik Tarihçiler arasında yer almaz?

Voltaire

Guizot

Thiers

Michelet

Quinet

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 21

1-Olgulara sadakatin bir zorunluluk olmadığını, ileri süren düşünür kimdir?

Auguste Comte

Volney

Voltaire

Condorset

Diderot

Açıklama:

yüzyılın ilk yarısında Fransa’daki başlıca tarihyazımı akımlarının geçmişi ele alma biçimleri ve tarih disiplinini nasıl algıladıkları inceleyebilme

Volney (1757-1820), üstadı Condorcet’nin (1743-1794) izinden giderek tarih bilgisinin doğa bilimlerindeki kesinliklere ulaşamayacağından ve tarihyazımı da anlatım becerilerine dayanan bir sanat olduğundan, geçmişin bugüne aktarılmasına yönelik işlemlerde olgulara sadakatin bir zorunluluk olmadığını yazabiliyordu.

Doğru Cevap: B

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi Guizot, Thiers, Michelet ve Quinet’in tarihçilikten beklentilerinden değildir?

Olmuş bitmiş olayları aktarmak

İlintileri bulmak

Geleceği anlamlandırmak

Doğaüstü anlatıları elemek

Tarihi gerçeksi roman kılmak

Açıklama:

yüzyılın ilk yarısında Fransa’daki başlıca tarihyazımı akımlarının geçmişi ele alma biçimleri ve tarih disiplinini nasıl algıladıkları inceleyebilme

Guizot (1787-1874), Thiers (1797-1877), Michelet (1798-1874) ve Quinet (1803-1875) dörtlüsünün başlıca temsilcileri olduğu Romantik tarihçiler, olayları açıklarken mucizevî, doğaüstü veya söylencesel ögeleri anlatılarından elerler ve çeşitlendirdikleri kaynak türlerinin (idari kayıtlar, tutanaklar, mektuplar, günlükler vd.) karşılaştırmalı düzlemde okunup sentetik biçimde sunulmasını yazım ilkesi hâline getirirler. Muarızlarının ve ardıllarının sonradan Romantik adıyla yaftaladığı bu anlayışa göre tarih, yalnız olmuş bitmiş olayları aktarmakla kalmamalı, onlar arasındaki ilintileri ortaya çıkarıp bugünü ve geleceği de anlamlandırmalıdır (Hartog: 2000).
Paul Veyne, tarihin bir bilim olmadığı gibi bilimlerden bir beklentisinin de olamayacağı; olguları açıklama zorunluluğunun ve bir yönteminin bulunmadığı kuvvetli önermelerini sıraladıktan sonra kökeni Aydınlanma öncesine uzanan bir tanım önerir: “Tarih, gerçeksi bir romandır.”
tarih, yalnız olmuş bitmiş olayları aktarmakla kalmamalı, onlar arasındaki ilintileri ortaya çıkarıp bugünü ve geleceği de anlamlandırmalıdır

Doğru Cevap: E

Soru 23

………… göre tarihsel anlatı ne malumatfuruşluğu ne de sanatlı anlatımları kaldırabilir.
Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

Romantikler

İdealistler

Pozitivistler

Realistler

Marksistler

Açıklama:

yüzyılın ilk yarısında Fransa’daki başlıca tarihyazımı akımlarının geçmişi ele alma biçimleri ve tarih disiplinini nasıl algıladıkları inceleyebilme

Pozitivistlere göre tarihsel anlatı ne malumatfuruşluğu ne de sanatlı anlatımları kaldırabilir.

Doğru Cevap: C

Soru 24

Charles Seignobos ve Victor Langlois tarih konusunda hangisini ileri sürmez?

Belgeye dayanmak

Her kaynağı olduğu gibi kullanma

İç tenkit yapma

Tarihi çağlara ayırma

Yardımcı ilimlerden yararlanma

Açıklama:

yüzyılın ilk yarısında Fransa’daki başlıca tarihyazımı akımlarının geçmişi ele alma biçimleri ve tarih disiplinini nasıl algıladıkları inceleyebilme

Charles Seignobos (1854-1942) ve Victor Langlois (1863- 1929), Tarih Tetkiklerine Giriş adlı kitaplarında,
belgeye dayanmayan tarih anlatısının edebiyat olacağını vurguladıktan sonra haricî tenkidin, kaynakların -onların deyişiyle, geçmişin izlerinin- sahihliğini denetlemenin ve anlatının bağlamını; iç tenkitin ise, olayların tutarlı biçimde ve mantıksal düzlemde yorumlanmasının koşullarını oluşturması gerektiğini yazarlar. Eski, Orta, Yeni vs. diye çağlara ayırdıkları tarihe, paleografya, nümizmatik gibi yardımcı bilimler de atayarak bu disiplinde uzmanlaşmanın önemini vurgulamaktan geri kalmazlar. Pozitivistlere göre tarihsel anlatı ne malumatfuruşluğu ne de sanatlı anlatımları kaldırabilir. Olayların anlatımında edebî ve şairane dil kullanımını hoş görmeseler de açık, özenli ve güzel yazmayı mesleğin başat zorunlulukları olarak sunarlar

Doğru Cevap: B

Soru 25

Toplum yerine bireyi merkezi alan açıklama biçimi ifadesiyle tarihçilerin hatalarından birini ortaya koyan kimdir?

Condorset

Durkheim

Seignobos

Langlois

Simiand

Açıklama:

İkinci Dünya savaşı sonrasında başta Fernand Braudel olmak üzere Annales tarihçilerinin tarihçiliğe getirdikleri yeni yaklaşımları öğrenebilme
Durkheim’in öğrencilerinden François Simiand (1873-1935) 1903 yılında yayınladığı - Annales dergisinde de 1958’de yeniden yayımlanan “Tarihin Yordamı ve Toplum Bilimleri” adlı yazısında pozitivist tarihçileri, iddialarının aksine, bilimsel olmamakla ve birbiriyle ilintisi kuşkulu olayları birbirine eklemleyerek çözümleme derdine düşmüş olmakla itham eder. Bununla da kalmaz, tarihçilerin üç putunu ifşa eder:
Siyaset Putu: Siyasi düzlemdeki olaylara diğer toplumsal olguların rağmına verilen öncelik,

Birey Putu: Toplum yerine bireyi merkezi alan açıklama biçimi,
Kronoloji Putu:

Doğru Cevap: E

Soru 26

Aşağıdakilerden hangisi Henry Berr’e göre tarihin amaçlarındandır?

Uyarlıkların birbirlerini anlamalarına araç oluşturmak

Tüm uygarlıkları farklı düzlemde ele almak

Kronoloji Putunu kırmak

Siyaset putunu ortadan kaldırmak

Tarihle toplum bilimi uzlaştırmak

Açıklama:

İkinci Dünya savaşı sonrasında başta Fernand Braudel olmak üzere Annales tarihçilerinin tarihçiliğe getirdikleri yeni yaklaşımları öğrenebilme
amaçlayan çözümlemeci bir tarih yazımını savunur. Tarihsel Sentez Dergisi’nin yanı sıra içeriğini önden belirlediği, ‘İnsanlığın Evrimi’ (Évolution de l’Humanité) başlıklı monografi serisinde Eski çağlardan Fransız Devrimi’ne kadar geçen zamanda geçmişin, iktisattan zihniyetlere, farklı katmanlarını çözümleyen bir küresel tarih anlatısı çatısını kurmayı ve türlü insan ve toplumbilimlerin de bu çerçevede bir sentezini ortaya çıkartmayı amaçlar. Berr, bilimsel yasaların ve nedenselliklerin peşinde olan Durkheimci yöntemden yana olsa da katı teorik çerçeveleri ve dogmatizmi reddederken tarihçinin şimdiki zaman ile bağlantısını koparmamasını, psikolojik ve zihinsel örüntüleri de ele almasını öğütler.

Doğru Cevap: A

Soru 27

-…………., Michelet’in izinden giderek halk kitlelerini oluşturan insanlara ve onların gündelik deneyimlerine de yönelir.
Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

Lucien Febvre

Marc Bloch

Maurice Halbwachs

Gabriel Monod

Fernand Braudel

Açıklama:

İkinci Dünya savaşı sonrasında başta Fernand Braudel olmak üzere Annales tarihçilerinin tarihçiliğe getirdikleri yeni yaklaşımları öğrenebilme
Lucien Febvre, Michelet’in izinden giderek halk kitlelerini oluşturan insanlara ve onların gündelik deneyimlerine de yönelir.

Doğru Cevap: A

Soru 28

Aşağıdakilerden hangisi Marc Bloch’un tarihçilik anlayışında yer almaz?

Arkeolojik veriler gibi belge dışı verilere müracaat

Belgeleri tutarlı biçimde sorgulamak

Olayları ilişkiler biçimi üzerinden açıklamak

Zihniyeti önemsememe

Karşılaştırmalar yapmak

Açıklama:

İkinci Dünya savaşı sonrasında başta Fernand Braudel olmak üzere Annales tarihçilerinin tarihçiliğe getirdikleri yeni yaklaşımları öğrenebilme
Ne var ki şimdi doğrudan algılanabilse de geçmiş zaman ancak dolaylı yollardan anlaşılabilir. Ona göre, tarihin asıl kavraması gereken donmuş yazılı belgeler, geçmişin teknolojileri ve kendilerini oluşturanlardan bağımsızmış gibi gözüken kurumlar değil, insanlar ve bıraktıkları izlerin doğasıdır. Bu izlerin, tarihsel tanıklıkların, neredeyse sonsuz bir çeşitliliğe sahip olduğunu öne sürer. Bloch, tarihsel izden, kendi başına yakalanması mümkün olmayan bir fenomenin ardında bıraktığı, duyularla algılanabilen imi anlar ve ona göre tarihsel belge, bu tür bir izden başka bir şey değildir. Dolayısıyla ister maddi ister maddi olmayan türden olsun, insanın elinin değdiği her kalıntı tarihsel bir tanıktır. Pozitivist öncüllerinin tanımını olumlayarak geçmişin bilgisine ancak izler yoluyla ulaşılabileceğini belirtirse de bu izlerin - örneğin, çok uzun zaman önce uygulanması sona ermiş törenler - zamanın etkisiyle bugün duyularla kavranılamayacak hale gelmiş olmalarının pek bir önemi olmadığını önererek öncüllerinden ayrışmaya başlar. Tarihçi, elindeki izler ve tanıklıklar üzerinden olguyu yeniden inşa edecektir. İyi bir tarihsel araştırmanın bir diğer şartı, belgedekileri kaydetmek değil, bağlamına yerleştirip eleştirdikten sonra yorumlamaktır. Bunun ardından, Bloch tarihçinin incelediği nesneleri yargılamaktan ziyade anlaması gerektiğini belirtir.
Tarihsel bir araştırmada başvurulacak tanıklar sadece arşiv ya da kütüphane envanterlerinden, müze kataloglarından, türlerine göre tasniflenmiş metin derlemelerinden ibaret değildir. Sözgelimi, tarihçi arkeolojik bulgular gibi yazılı olmayan tanıklıkların muazzam yığınına karşı kayıtsız kalmamalıdır zira insan elinin dokunduğu her şey bir tarihsel tanıktır: Satış sözleşmeleri, mahkeme zabıtları ve idari kararnamelerinin yanı sıra, destan ve şarkılar hatta bir arazinin şekli bile. Tarihsel tanıkların inanılmaz çeşitliliği, tarihçilerin önemli bir sorununu da oluşturur. Sözgelimi, Germen istilalarına ilişkin araştırma yapan bir tarihçinin, belli başlı müverrihlerin metinlerini ve hukukî sözleşmeleri incelemesinin yanı sıra, epigrafik kalıtlar ve yer adları üzerine de yoğunlaşması gerekir. Ne var ki tarihçinin kendi mesleğinin belli başlı tüm ‘yardımcı bilimlerine’ uzmanlık derecesinde hâkim olması pek kolay olmadığından, Bloch uzmanlık alanları farklı olan araştırmacıların disiplinler-arası ve birlikte çalışmalarının teşvik edilmesini önerir.
Bloch’a göre en sarih tarihsel belgeler veya metinler, tarihçi ancak onları tutarlı biçimde sorgulayabiliyorsa konuşmaya başlarlar. Dolayısıyla, araştırmacı belgedekileri yeniden kaydetmez, konuşturur. Bunu yapabilmek üzere hem olgunun belirlenmesi sürecine göre yeniden biçimlenebilen hem de tutarlı bir soru dizisi üzerinden belgelerini sorguya çeker. Böylelikle belgesinin sıhhatini yoklarken kendine yorum alanı da açar. Ancak buradaki sorgulama yargılamaktan ziyade anlatabilmek üzere anlamayı amaçlar çünkü tarihçi, bir yargıç gibi başat neden saplantısına takılırsa, bu tutum tarihçinin tarihsel olayları açıklamasının önünde bir engel oluşturur. Toplumsal olmalarından ötürü çoğul ve karmaşık yapıya sahip olan tarihsel olgular, tek bir neden üzerinden değil ancak ilişkisel biçimde açıklanabilirler. Doğadaki en büyük değişken insanın kendisi olmasından ötürü, tarihsel olguların açıklanmasında Durkheimci toplumbilimlerinde işler oldukları varsayılan yasalar işlemez.
Belgelerin değerlendirilmesi, Bloch’a göre, aslında o belgeyi bırakan toplumun zihniyetinin çözümlenmesidir. Başka türlü denirse, gözlemden ve veri toplamaktan sonraki aşama, tarihsel eleştiri aşamasıdır. Tarihsel eleştiri, tanıkların doğruyu söyleyip söylemediğinden emin olmak için, olası olanla olmayanı karşılıklı değerlendirme anlamına gelir ve Bloch tarihsel tanıklara ilişkin akılcı bir eleştiri metodunun geliştirilmesini hem tarihsel bilgi hem de genel anlamda epistemoloji açısından önemli bir kazanım olarak değerlendirir. Buradan bir adım daha ileri giderek hukuk, siyaset ve iktisat gibi pek çok beşerî bilimde uzun zamandır kullanılan karşılaştırmalı yöntemin tarih alanında da kullanılması gerektiğine dikkat çeker. Karşılaştırmanın farklı toplumsal ortamlarda ortaklıkları göze çarpan olguların birbiriyle ilişkilerini, ilintilerini gösterebileceğini; onların kıyaslanmasıyla da aralarındaki farklılıklar ve benzerlikler üzerinden evrimlerinin anlaşılabileceğini ve onları çevreleyen daha genel olguların, yapıların açıklanabileceğini önerir.
Bloch, farklı toplumların özgünlüklerini saptamada, karşılaştırılan toplumların hangi nitelikleriyle farklılaştıklarını belirlemede karşılaştırmalı yöntemden daha kapsamlı ve yararlı başka bir yöntem olmadığını belirtir. Ancak karşılaştırmanın sağlaya
cağı görece somut sonuçlara ulaşmak için bu işlemin sağlam bir belge dizisine, akılcı bir eleştiriye ve olgu çözümlemesine dayanması gerektiğini vurgular. Böylece hem zaman hem de mekan olarak birbirine yakın ya da uzak olan toplumlar arasındaki benzerlik ve farklılıklar, buradan da insan topluluklarındaki süreçler ve evrimler ortaya konabilecektir.

Doğru Cevap: D

Soru 29

“Uzun zamana yayılan süreçlerin etkin olduğu, insan topluluklarının ve onların türlü sosyokültürel pratiklerinin toplamı olan toplumsal tarih bulunur.” yaklaşımı kime aittir?

Braudel

Febvre

Bloch

Lévi-Strauss

Condorcet

Açıklama:

İkinci Dünya savaşı sonrasında başta Fernand Braudel olmak üzere Annales tarihçilerinin tarihçiliğe getirdikleri yeni yaklaşımları öğrenebilme
Konjonktürel ya da çevrimsel zaman ise gelişmelerin daha uzun toplumsal süreçlere yayıldığı ikinci katmanı oluşturur. Bu katmanda uzun zamana yayılan süreçlerin etkin olduğu, insan topluluklarının ve onların türlü sosyokültürel pratiklerinin toplamı olan toplumsal tarih bulunur. Braudel, en önemli tarihsel aktörlerin bile inanç ve davranışlarının, idare ettikleri ekonomi ve kurumlarca belirlendiğini ve bu ekonomi ve kurumların ise, en alt katmanı oluşturan iklim ve coğrafyanın zorunluluklarıyla şekillendiğini öne sürer. Yüzyıllara hatta bin yıllara yayılan bu uzun süremli zamanen alt katmanı oluşturur (Braudel, 2019).

Doğru Cevap: A

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisi Türkiye’de Annales ekolü ile ilişkilendirilemez?

Halil İnalcık

Huri İslamoğlu

Osman Turan

Reşat Kasaba

Ömer Lütfi Barkan

Açıklama:

1970’lerden bugüne Annales Okulunun belirgin olmayı sürdürdüğü Fransa’da tarihin farklı biçimlerde ele alınışı ve Anales’in Türk Tarih Yazımına etkilerini irdeleyebilme
Annales Okulunun etkisinin Türkiye’de hangi tarihten itibaren görüldüğü üzerine farklı öneriler vardır. Genel itibarı ile Ömer Lütfü Barkan’ın Annales dergisinin yayınlanmaya başladığı yıllarda Strasbourg Üniversitesinde yüksek öğretimini sürdürüyor olması (1927-31), makalelerinden birinin Annales dergisinde yayımlanması, Braudel’in Akdeniz kitabının ikinci baskısında ona teşekkürlerini sunması bu görüşe bazı dayanaklar sunabilir. Halil İnalcık ise türlü yerlerde Annales Okulunun bakış açısını benimsediğini belirtse ve hatta söz konusu tarihyazımı okulunun Osmanlı çalışmaları üzerindeki etkisi hakkında bir makale de yayımlamış olsa da bu tarihçinin nesne kurma biçimleri, sorunsalları ve kullandığı tarihyazımsal teknikler Annales tarihçilerinkinden ziyade yirminci yüzyıl başı tarihçiliğininkilere benzer (İnalcık, 2009). Coğrafyanın etkisinin, zihniyetlerin derinlemesine irdelenmesinin ve nicel tarihin araçlarının İnalcık’ın tarihçiliğinde kayda değer bir yer tuttuğu söylenemezse de böyle bir yer tutmasının zorunlu olmadığı yine de unutulmamalıdır.
Bu okulun Türkiye’deki tarih yazımı tartışmalarında baskın bir yer tutmaya başlamasının, kısmen dolaylı yoldan, Amerika Birleşik Devletleri’nde Immanuel Wallerstein ve onun çevresinde geliştirilmeye başlanan merkez-çevre temelli iktisat tarihi çalışmaları bağlamında Wallerstein ile birlikte çalışan Çağlar Keyder, Huri İslamoğlu ve Reşat Kasaba gibi tarihçiler aracılığı ile olmuştur. Türkiye’de 1990’lı yıllar sonrasında önem kazanmaya başlayan toplumsal tarih ve kültür tarihçiliğinde zihniyetler tarihçiliği ve mikro tarihsel bakış açısı önem kazanır. Bu da adı geçen okulun yöntem ve çözümlemelerinin derinlemesine tartışılmasına zemin hazırlar. Annales Okulunun Türkiye’de tarihyazımı tartışmalarında önemli bir yer tutmasında Mehmet Ali Kılıçbay’ın okulun üç kuşağının belli başlı temsilcilerinin en önemli kitaplarından yaptığı çeviriler önemli bir yer tutar.

Doğru Cevap: C

Soru 31

I Bloch II Braudel III Seignobos IV Febvre
Yukarıda verilen tarihçilerden hangileri 1929’da aynı üniversitenin çatısı altında, ileride kurucusu olarak anılacakları tarihyazımı okuluna adını verecek Annales d’histoire économique et social isimli dergiyi yayınlamaya başlamışlardır?

I ve II

I ve IV

II ve III

II ve IV

III ve IV

Açıklama:

1919’den itibaren Strasbourg Üniversitesinde birlikte çalışmaya başlayan Bloch ile Febvre 1929’da aynı üniversitenin çatısı altında, ileride kurucusu olarak anılacakları tarihyazımı okuluna adını verecek Annales d’histoire économique et sociale adlı dergiyi yayınlamaya başlarlar

Doğru Cevap: B

Soru 32

Aşağıda verilen hangi tarihçi II. Dünya Savaşı sırasında Almanlara esir düştükten sonra hapishanede, tüm çalışmasını belirleyen üç katmanlı zaman ya da sürem (uzun-orta-kısa) kavramını geliştirmiştir?

Duby

Chartier

Febvre

Bloch

Braudel

Açıklama:

Fernand Braudel ve Üç Katmanlı Zaman II. Dünya Savaşı sırasında Almanlara esir düştükten sonra hapishanede, tüm çalışmasını belirleyen üç katmanlı zaman ya da sürem (uzun-orta-kısa) kavramını geliştirmeye koyulur

Doğru Cevap: E

Soru 33

Aşağıdaki hangi tarihçi Akdeniz Dünyası, Maddi Uygarlık Ekonomi ve Kapitalizm isimli eserlerinde ustalıkla ortaya koyduğu tarihin üç katlı inşasında, tarihsel sürecin her bir katmanı hem kendisinden sonrakilerle etkileşim hâlinde hem de kendisinden sonrakilerin sınırlarını belirleyen ve hem de onları açıklar niteliktedir?

Braudel

Fernand

Duby

Labrousse

Febvre

Açıklama:

Braudel’in gerek Akdeniz Dünyası’nda gerek Maddi Uygarlık Ekonomi ve Kapitalizm’de ustalıkla
ortaya koyduğu tarihin üç katlı inşasında, tarihsel sürecin her bir katmanı hem kendisinden sonrakilerle etkileşim hâlinde hem de kendisinden sonrakilerin sınırlarını belirleyen ve hem de onları açıklar niteliktedir.

Doğru Cevap: A

Soru 34

Annales Okulu anlayışı çerçevesinde nicel tarihçilikle ilgili en erken ve etkili örnekleri aşağıdaki hangi tarihçiler vermiştir?

Febvre ve Bloch

Simiand ve Labrousse

Braudel ve Guizot

Marc ve Qinet

Duby ve Martin

Açıklama:

Annales Okulu anlayışı çerçevesinde nicel tarihçilikle ilgili en erken ve etkili örnekler olarak
her ikisi de 1932 yılında yayımlanmış olan François Simiand’ın Recherches anciennes et nouvelles sur le mouvement général des prix du XVIe au XIXe siècle
[Onaltıncı Yüzyıldan Ondokuzuncu Yüzyıla Fiyatların Genel Hareketleri Üzerine Eski ve Yeni Çalışmalar] ile Ernest Labrousse’un Esquisse du mouvement des prix et des revenus en France au XVIIIe siècle [Onsekizinci Yüzyılda Fransa’da Fiyatların ve Gelirlerin Hareketleri Üzerine] adlı eserleri gösterilmektedir

Doğru Cevap: B

Soru 35

Aşağıdaki ifadelerden hangisi Georges Duby'ye ait değildir?

Zihinsel tasarımlar ve onların zaman içinde değişimleri ve toplumu dönüştürme biçimlerinin üzerine eğilir

İlk çalışmalarından itibaren Orta çağ kavramını sorunsallaştırırken farklı çözümleme araçlarını devreye sokar

İktisatçılardan aldığı uzun dönemli değişim modellerini inceleyen konjonktür çözümlemelerini tarihe uygular

İkonografik ve arkeolojik kaynakları hatta kırsal bölgelerde tarlaların aldığı şekilleri çözümlemelerinde kullanır

Nedensellik yerine daha çok karşılıklı ilişkiler kavramını benimser; incelediği yapıların birbirini belirleme ve etkileme biçimlerine yoğunlaşır, aralarındaki bağıntıları inceler

Açıklama:

Labrousse iktisatçılardan aldığı uzun dönemli değişim modellerini inceleyen konjonktür çözümlemelerini tarihe uygular

Doğru Cevap: C

Soru 36

Aşağıdaki tarihçilerden hangisi Annales’in İlk Kuşağı içinde yer almaktadır?

Labrousse

Febvre

Braudel

Goff

Martin

Açıklama:

Febvre Annales’in İlk Kuşağı içinde yer almaktadır

Doğru Cevap: B

Soru 37

Uzmanlık alanları farklı olan araştırmacıların disiplinler-arası ve birlikte çalışmalarının teşvik edilmesini öneren ve Tarihçinin Mesleği isimli esrin yazarı aşağıdakilerden hangisidir?

Duby

Goff

Bloch

Febvre

Aries

Açıklama:

Bloch uzmanlık alanları farklı olan araştırmacıların disiplinler-arası ve birlikte çalışmalarının teşvik edilmesini önerir. Tarihçinin Mesleği’nde ise Bloch, metin yarım kalmış olsa bile, kendi yönteminin ana çerçevesini ortaya koyar (Bloch 2013). Bu kitap üzerinde biraz fazla durmak gerekir zira Annales’in tarih yöntembilimi yazınına en değerli katkısı dense yeridir.

Doğru Cevap: C

Soru 38

Annales Tarihçiliği ismini nereden almıştır?

Kişiden

Kitaptan

Şehirden

Dergiden

Dönemden

Açıklama:

1919’den itibaren Strasbourg Üniversitesinde birlikte çalışmaya başlayan Bloch ile Febvre
1929’da aynı üniversitenin çatısı altında, ileride kurucusu olarak anılacakları tarihyazımı okuluna adını verecek Annales d’histoire économique et sociale
adlı dergiyi yayınlamaya başlarlar.

Doğru Cevap: D

Soru 39

Kural arayıcı ve karşılaştırmacı Durkheimci yöntemin karşısında, belli bir bölgeye özgü olan tikel nitelikleri saptamaya çalışan ........... yaklaşım yer alır
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru bir şekilde tamamlar?

Blohcu

Vidalcı

Febvreci

Braudelci

Simiandcı

Açıklama:

Kural arayıcı ve karşılaştırmacı Durkheimci yöntemin karşısında, belli bir bölgeye özgü olan tikel nitelikleri saptamaya çalışan Vidalcı yaklaşım yer alır

Doğru Cevap: B

Soru 40

Aşağıdakilerden hangisi Annales üçüncü kuşak temsilcilerindendir?

Fernand Braudel

Ernest Labrousse

Lucien Febvre

Emmanuel Le Roy Ladurie

Marc Bloch

Açıklama:

Üçüncü kuşağın önemli temsilcisi Emmanuel Le Roy Ladurie, Languedoc Köylüleri veya Romans
Karnavalı adlı çalışmasında ele aldığı bölgelerdeki mevsimlere ve aylara göre ortalama sıcaklıkları, demografik verileri, ücretleri, niceliksel çözümlemeye tabii tutar

Doğru Cevap: D

Soru 41

I-Önerdiği bakış açısı olaylara odaklanmaya ve belge fetişizmine karşı çıkar.
II-Tarihçinin şimdiki zaman ile bağlantısını koparmamasını, psikolojik ve zihinsel örüntüleri de ele almasını öğütler.
III-Bir toplumun varlığını ve koşullara göre evrilebilmesini belirleyenin “yaşama biçimi” olduğunu önerir.
IV-Pozitivist tarihçileri birbiriyle ilintisi kuşkulu olayları birbirine eklemleyerek çözümleme derdine düşmüş olmakla itham eder.
V-Tarihin amacı uygarlıkların birbirlerini anlamalarına ve diyalog kurmalarına imkân veren bir araç oluşturmak olmalıdır.
Yukarıdakilerden hangileri Henri Berr'in görüşleri arasında yer almaktadır?

I, II ve IV

I, II ve V

II, III ve V

II, IV ve V

III, IV ve V

Açıklama:

Tarihi, bilimlerin bilimi olarak kabul eden ve toplumun işleyişinde kolektif psikolojinin önemini öne çıkaran Henri Berr’in önerdiği bakış açısı olaylara odaklanmaya ve belge fetişizmine karşı çıkar. Berr, bilimsel yasaların ve nedenselliklerin peşinde olan Durkheimci yöntemden yana olsa da katı teorik çerçeveleri ve dogmatizmi reddederken tarihçinin şimdiki zaman ile bağlantısını koparmamasını, psikolojik ve zihinsel örüntüleri de ele almasını öğütler. Berr’e göre tarihin amacı yalnızca tüm uygarlıkları aynı düzlem üzerinde ele alan hem eşzamanlı hem de artzamanlı geniş çaplı bir bakış açısı sunmak değildi. Tarihin amacı, aynı zamanda, uygarlıkların birbirlerini anlamalarına ve diyalog kurmalarına imkân veren bir araç oluşturmak olmalıydı . Doğru yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 42

I-Olguculuk Putu
II-Siyaset Putu
III-Birey Putu
IV-Kronoloji Putu
V-Yöntem Putu
Yukarıdakilerden hangileri François Simiand'ın ortaya koyduğu tarihçilerin üç putu arasında yer almaktadır?

I, III ve IV

I, IV ve V

II, III ve IV

II, IV ve V

III, IV ve V

Açıklama:

François Simiand (1873-1935) tarihçilerin üç putunu ifşa eder: a. Siyaset Putu: Siyasi düzlemdeki olaylara diğer toplumsal olguların rağmına verilen öncelik, b. Birey Putu: Toplum yerine bireyi merkezi alan açıklama biçimi, c. Kronoloji Putu: Nedenselliği yalnızca zaman-dizim üzerinden kuran bir anlatıma bağlılık. Doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 43

I-Tarihçinin belgelerden ziyade düşünsel bir dizgeye oturtulmuş sorulardan yola çıkması gerektiğini vurgular.
II-Tarihçinin incelediği nesneleri yargılamaktan ziyade anlaması gerektiğini belirtir.
III-Uzmanlık alanları farklı olan araştırmacıların disiplinler-arası ve birlikte çalışmalarının teşvik edilmesini önerir.
IV-Karanlık dönem olarak nitelendirilen Ortaçağın aslında pek de öyle olmadığını öne sürer.
V-Tarihin yalnızca yazılı belgelerle yapılabileceği düşüncesini eleştirir.
Yukardakilerden hangileri Lucien Febvre'in düşünceleri arasında yer almaktadır?

I, II ve IV

I, III ve IV

I, IV ve V

II, IV ve V

III, IV ve V

Açıklama:

Lucien Febvre tarihçinin belgelerden ziyade düşünsel bir dizgeye oturtulmuş sorulardan, başka türlü dersek sorunsallardan yola çıkması gerektiğini vurgular. 16. yüzyıl Fransa’sı insanını hem toplumsallığı hem de bireyselliği çerçevesinde incelediği Rönesans İnsanı’nda ise karanlık dönem olarak nitelendirilen Ortaçağın aslında pek de öyle olmadığını öne sürer ve iki dönem arasındaki yoğun ilişkilere odaklanır. Febvre 1930’lardan 1950’lere dek hazırladığı yöntembilim yazılarında, belge fetişine ve yüzeysel anlatıma karşı çıkarken tekdüze mantığa dayalı pozitivist tarih yazımını topa tutar ve tarihin yalnızca yazılı belgelerle yapılabileceği düşüncesini eleştirir. Doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 44

I-Sağlam bir belge dizisi
II-Akılcı bir eleştiri
III-Zaman algısı
IV-Olgu çözümlemesi
V-Nesneleştirilebilir veri
Yukarıdakilerden hangileri March Bloch'un önerdiği farklı toplumların özgünlüklerini saptamada, karşılaştırılan toplumların hangi nitelikleriyle farklılaştıklarını belirlemede karşılaştırmalı yöntemin sağlayacağı somut sonuçlarına ulaşılabilmesi için öne sürdüğü gereklilikler arasında yer alır?

I, II ve III

I, II ve IV

II, III ve IV

II, IV ve V

III, IV ve V

Açıklama:

Bloch, farklı toplumların özgünlüklerini saptamada, karşılaştırılan toplumların hangi nitelikleriyle farklılaştıklarını belirlemede karşılaştırmalı yöntemden daha kapsamlı ve yararlı başka bir yöntem olmadığını belirtir. Ancak karşılaştırmanın sağlayacağı görece somut sonuçlara ulaşmak için bu işlemin sağlam bir belge dizisine, akılcı bir eleştiriye ve olgu çözümlemesine dayanması gerektiğini vurgular. Doğru yanıt B seeçneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 45

I-Maddi Uygarlık Ekonomi ve Kapitalizm
II-Tarihçinin Mesleği
III-Uygarlıkların Grameri
IV-Feodal Toplum
V-Akdeniz Dünyası
Yukarıdakilerden hangileri Fernand Braudel'in çalışmaları arasında yer almaktadır?

I, III ve V

I, IV ve V

II, III ve IV

II, IV ve V

III, IV ve V

Açıklama:

Akdeniz Dünyası, Maddi Uygarlık Ekonomi ve Kapitalizm ve Uygarlıkların Grameri Fernand Braudel'in çalışmaları arasında yer almaktadır. Doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 46

I-16. yüzyılda iktisadî, toplumsal ve kültürel evrimleri çerçevesindeki bir Akdeniz’i betimler.
II-Jeo-tarihsel çözümleme coğrafi oluşumların o bölgedeki toplumların yaşam tarzlarını belirlemesine yöneliktir.
III-Braudel'e göre II. Felipe devrinin siyasi olayları Akdeniz’in kıyıya bıraktığı köpükten başka bir şey değildir.
IV-İklimlerin toplumların üretim biçimleri ve kültürel pratikleri üzerindeki etkilerine odaklanır.
V-Akdeniz’i, toplumların evriminin aracı ve coğrafi düzlemde belirleyicisi olarak ele alır.
Fernand Braudel'in Akdeniz kitabına ilişkin yukarıdaki ifadelerden hangileri uzun süremli zaman katmanı kapsamında yer alır?

I, II ve IV

I, III ve IV

II, III ve V

II, IV ve V

III, IV ve V

Açıklama:

Braudel Akdeniz kitabında, önce uzun sürem düzleminde, tarihsel değişimlerden bağımsız bir Akdeniz’i, toplumların evriminin aracı ve coğrafi düzlemde belirleyicisi olarak ele alır. Jeo-tarihsel çözümleme Akdeniz bölgesinin jeomorfolojik özelliklerinden ziyade türlü coğrafi oluşumların (adalar, dağlar, nehirler) o bölgedeki toplumların yaşam tarzlarını belirleme biçimleridir. Braudel, kitabının bu bölümünde endüstri devrimi öncesi toplumlar için başat önemde olan iklim koşullarına değinirken, betimlemeci yöntem yerine iklimlerin toplumların üretim biçimleri ve kültürel pratikleri üzerindeki etkilerine odaklanır. Doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 47

I-Fernand Braudel
II-Lucien Febvre
III-Ernest Labrousse
IV-Georges Duby
Yukarıdakilerden hangileri Annales'in ikinci kuşak temsilcileri arasında yer almaktadır?

I ve II

I ve III

I ve IV

II ve III

III ve IV

Açıklama:

Fernand Braudel ve Ernest Labrousse Annales'in ikinci kuşak temsilcileri arasında yer alır. Doğru yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 48

I-Nüfusun evrimi ile ekonomik gelişme arasındaki korelasyonu irdeler.
II-Toplumu bütüncül biçimde ele alır.
III-Siyasi olanı ekonomik ya da kültürel olandan ayırmak mümkün olmadığını savunur.
IV-Fransız Devrimi’ni Marksçı açıdan ama somut verilerden uzaklaşmadan açıklar.
V-Nedensellik yerine daha çok karşılıklı ilişkiler kavramını benimser.
Yukarıdakilerden hangileri Georges Duby'nin bakış açıları arasında yer almaktadır?

I, II ve III

I, II ve IV

I, IV ve V

II, IV ve V

II, III ve V

Açıklama:

Toplumu bütüncül biçimde ele alan Duby için, siyasi olanı ekonomik ya da kültürel olandan ayırmak mümkün değildir. Duby, nedensellik yerine daha çok karşılıklı ilişkiler kavramını benimser; incelediği yapıların birbirini belirleme ve etkileme biçimlerine yoğunlaşır, aralarındaki bağıntıları inceler. Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 49

I-Henri-Jean Martin
II-Emmanuel Le Roy Ladurie
III-Ernest Labrousse
IV-March Bloch
V-Georges Duby
Yukarıdakilerden hangileri Annales okulunun son temsilcileri arasında yer almaktadır?

I, II ve IV

I, II ve V

II, III ve IV

II, IV ve V

III, IV ve V

Açıklama:

Georges Duby, Emmanuel Le Roy Ladurie ve Henri-Jean Martin Annales okulunun öne çıkan temsilcileri arasında yer almaktadır. Doğru yanıt B seçneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 50

I-Ömer Lütfü Barkan
II-Çağlar Keyder
III-Huri İslamoğlu
IV-Reşat Kasaba
V-Halil İnalcık
Yukarıdakilerden hangileri Annales okulunun Türkiye’deki tarih yazımı tartışmalarında baskın bir yer tutmaya başlamasına aracılık edenler arasında yer almaktadır?

I, II ve IV

I, IV ve V

II, III ve IV

II, IV ve V

III, IV ve V

Açıklama:

Annales okulunun Türkiye’deki tarih yazımı tartışmalarında baskın bir yer tutmaya başlamasının, kısmen dolaylı yoldan, Amerika Birleşik Devletleri’nde Immanuel Wallerstein ve onun çevresinde geliştirilmeye başlanan merkez-çevre temelli iktisat tarihi çalışmaları bağlamında Wallerstein ile birlikte çalışan Çağlar Keyder, Huri İslamoğlu ve Reşat Kasaba gibi tarihçiler aracılığı ile olmuştur. Doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Ünite 8

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi 20. Yüzyılda İmparatorluklar sonrası dönem tarihçiliği için söz konusu edilemez?

“Biz” kavramına odaklanma

“Milli tarihçiliği” destekleme

Toplumlarda diğerine yönelik düşmanlık algısı

Kültürel etkileşimi öncelemesi

Uluslararası karşılaştırmalı araştırmalar yaygınlaşması

Açıklama:

Postmodernizmin temel özelliklerini kavrayabilme

yüzyıldan itibaren yaşanan ve etkileri 20. yüzyılda tam olarak görülebilen, imparatorlukların yerine devlet merkezli ulusların inşası, “biz” kavramına odaklanıyor, bunu da yarattığı “ötekiler” üzerinden meşru kılıyordu. Siyasal düzlemde yaşanan bu uluslaşma, devletler eliyle modern bilim ilkelerine de uygun ama romantik bir “milli tarihçiliği” destekliyor, okullaşma üzerinden de inşa edilen milli bir tarihin öğretimini öngörüyordu. Uluslararası camianın yaptığı incelemeler, tarihçilik ve tarih eğitimi alanlarındaki bu gelişmelerin her toplumda diğerlerine yönelik düşmanlık algısı yarattığını gösterdi. Bu tespit üzerine sorunun çözümüne yönelik olarak tarih ders kitapları üzerine uluslararası karşılaştırmalı araştırmalar yaygınlaştı.

Doğru Cevap: D

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi post modern eleştiri getiren düşünürlerden biri değildir?

Hegel

Nietzsche

Marks

Freud

Kuhn

Açıklama:

Postmodernizmin temel özelliklerini kavrayabilme
Aslında Modernizme yönelik kökten eleştirilerin başlangıcı 19. yüzyılın sonudur. Marks’ın aydınlanmayı mülkiyet, eşitlik, özgürlük ve kardeşlik gibi bazı temel ilkelerle karşıt bulması, onu burjuva temelli olmakla eleştirmesi, moderniteye yönelik ilk önemli eleştirilerden sayılabilir. Bu durum Marks’la sınırlı kalmadı. Nietzsche ilerlemeyi “modern ama yanlış bir düşünce” olarak tanımlamıştır. Freud ise Psikanaliz Kuramı çerçevesinde ortaya attığı bilinçdışı çerçevesinde, özne, benlik, öznellik, gerçeklik gibi kavramlardan hareketle Aydınlanma Düşüncesi ve sunduğu “uygarlık projesi” olarak modernliğin sorunlu yönlerini eleştirmişti. Ancak modernliğe yönelik asıl eleştiri birikimi için İkinci Dünya Savaşı sonunu beklemek gerekti.
Postmodernizm, modern paradigmanın ana felsefesi olan pozitivizmin uzun zamandır belirlediği yaklaşımın yeniden inşasında, heterojenliği ve farklılığı ön plana çıkardı. Ayrıca modernitenin özellikle göz ardı ettiği bütüncül paradigmalara karşı derin bir güvensizliği beraberinde getirdi. Rorty (1979), Kuhn (1972) ve Feyerabend’in (1975) bilim felsefesi alanına getirdikleri yeni görüşler; Foucault’nun tarihte süreksizliğe ve farklılığa yaptığı vurgu; matematik alanında katastrof ve kaos teorileri, fraktal geometri gibi belirlenemezliği temel alan yeni gelişmeler; politika, antropoloji ve etikte

Doğru Cevap: A

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi post modernizm bağlamında söz konusudur?

Heterarşi

Düzen

Hiyareraşi

İdeoloji

Nesnellik

Açıklama:

Postmodernizmin temel özelliklerini kavrayabilme
Görüldüğü üzere postmodernizm, modern temelli olduğu düşünülen her bir alana ilişkin farklı eleştiriler getirmiştir. Postmodernizm, modern düşüncenin unsurları olarak sayılabilecek biçimcilik, düzen, hiyerarşi, ilerleme, akılcılık, seçkinlik, erkek egemenlik, büyük anlatı, ideoloji, nesnellik gibi kavramlara tabiri caizse savaş açmış gibidir. Kabul etmek gerekir ki modernizm, aydınlanmaya dayalı bu kavramları bir anlamda önemser ve meşru kılarken, bu kavramların toplumsal ve bireysel yansımaları her zaman olumlu görülmemişti. Bütün bu modernizm eleştirileriyle teori ve pratikteki çelişkili durumlar gündeme taşınmış, çoğu süreç içinde değersizleştirilmiştir. Postmodern düşünürler bu kavramların her birinin yerine neredeyse karşıtlarını önermişlerdir. Örneğin “biçim”in reddi, kaos, heterarşi, döngüsellik, sıradanlık, akıl dışılık, cinsiyet eşitliği, kişisel ya da yerel anlatılar, bireycilik, öznellik ya da görecelilik, yorumsallık bunlardandır. Dünyada dile getirilen modernizm eleştirilerinin, süreç içinde kitle iletişim araçlarının yaygınlaşması ve bireyselleşmesiyle birlikte kendini yeniden üreten kapitalizm içinde bir pazar karşılığı da bulduğu söylenebilir.

Doğru Cevap: A

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi post modernist eleştirinin bilim eleştirisi noktasında geçerli bir zemini göstermez?

Deney ve Gözlem metodolojisi kullanan anlayış

Kopernik

Teknoloji

Üniversite ve akademilere ulusal destekler

Kuantum

Açıklama:

Postmodernizmin temel özelliklerini kavrayabilme
Doğru şık dışındakiler modern bilimin oluşturduğu zemindir ve post modern eleştiri bunun karşısında gelişir. Kuantum ise bu eleştiriyi mümkün kılan bir alandır.

Doğru Cevap: E

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi epitemolojik boyutta post modern eleştiri alanlarından değildir?

Materyaller dünyasına dayanmak

Temel duyu organları ile sınırlı kalmak

İndirgemeci olmak

Döngülsellik taşımak

Beyaz Yakalı sınıf yaratma

Açıklama:

Postmodernizmin temel özelliklerini kavrayabilme
Postmodernistler, modern bilimin metodolojik -epistemolojik sınırlılıklarını ve sosyal değerini konu ederek birçok eleştiri getirmişlerdir. Bunların başında modern bilim paradigması olarak tanımlanabilecek pozitivizmin dayattığı düşünülen olumsuzluklar gelir. Bunlar, pozitivizmin sadece nesneler (materyaller) dünyasına odaklanması ve gerçeği insanın beş temel duyusu aracılığıyla toplanan verilere dayandırmasıdır. Bu durum pozitivizmin metafiziği reddetmesi bağlamında başından beri eleştiri konusu olmasını sağlamıştı. Diğeri ise gerçeğe ulaşma bağlamında geliştirdiği metodolojinin ve sonuçta üretilen verilerin genellikle bir “indirgeme” içerdiği iddiasıydı. Bir diğeri ise aşırı uzmanlaşma nedeniyle her bir çalışma alanında derinleşmiş ancak diğer çalışma alanlarıyla ilişkisi zayıf “beyaz yakalı” bir sınıf yarattığı, bunun da toplumda karşılaşılan sorunları çözemediği, üstelik kültürel bir çoraklık yaratığıydı. Zira kültür, insan hayatını tamamen bir felaket olmaktan kurtaran şeydi (Gasset, 1997).

Doğru Cevap: D

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi yapısal tarihçilikle bağdaşmaz?

Fenomenlerin tekil öğelere ayrılması

Örgütlenmiş bütün olarak sisteme bakmak

Doğrudan gözlenebilene bakmak

Sosyal gerçekliği arkasındaki yapıya bakmak

Tüm zamanların için geçerli yapıları çıkarmak

Açıklama:

Yapısalcılığın tarihe etkilerini analiz edebilme
Böylelikle tarihçinin görevi tüm zamanlar için geçerli yapıların ortaya çıkartılmasıdır. Görünmez yapıların keşfine yönelik tarihçilik geçmişin eksik kayıtlarına başvurmadan bugünkü göstergelerini inceleyerek yapılabilirdi. Yapısalcılara göre fenomenler tekil ögelerine ayrılmamalı ve atomistik olarak incelenmemelidir. Her sistemin, karşılıklı ilişki ögelerinin örgütlenmiş bir bütünü olarak incelenmesi gerektiğini ileri sürmüşlerdir. Bunun yanı sıra yapısalcılar, doğrudan gözlenebilen, sosyal gerçekliğin arkasındaki yapıyı ortaya koymaya çalışmışlardır.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Braudel (1992) tarihi üçe ayırır. Kısa zaman dilimini kapsayan, yüzeyde yer alan olaysal tarih olarak ……….., daha geniş ve daha yavaş ritimli olan ………….., hareket edenle, hareketsiz arasında olan …………..
Aşağıdakilerden hangisi yukarıda boş kalan yere gelmelidir?

Yapısal Tarih-Konjektürel Tarih-Mikro Tarih

Mikro tarih-Yapısal Tarih-Konjenktürel Tarih

İlerlemecilik-Döngüsellik-Yapısalcılık

Yapısalcılık-Döngüsellik-Mikro Tarih

Mikro Tarih-Konjektürel Tarih, Yapısal Tarih

Açıklama:

Yapısalcılığın tarihe etkilerini analiz edebilme
Braudel (1992) tarihi üçe ayırır. Kısa zaman dilimini kapsayan, yüzeyde yer alan olaysal tarih olarak
mikro tarih, daha geniş ve daha yavaş ritimli olan konjektürel tarih, hareket edenle, hareketsiz arasında olan
yapısal tarih. Bu düşünce, Braudel’in Akdeniz kitabında; Akdeniz’in bir coğrafi mekân olarak durağan zamanı
(longuee duree), toplumsal ve ekonomik yapılardaki değişimlerin ağır ilerleyen zamanı (conjonctures)
ile siyasi olayların hızlı akan zamanı (evenements) olmak üzere geliştirilmiştir (Iggers 2000).

Doğru Cevap: E

Soru 8

Türkiye’de Siyasal Kültürün Resmi Kaynakları adlı çalışma hangi tarih yazım ekolünde görülmektedir?

Yapısalcı

Post Yapısalcı

Gelenekçi

Tarihsici

Yeni Tarihselci

Açıklama:

Postyapısalcılık ile tarihyazımında ortaya çıkan değişimi değerlendirebilme
İdeoloji temelli çalışmalarda ise Nilüfer Göle’nin ilerleme paradigmasının farklı politik görüşlerde olsa bile modern Türkiye’nin temel söylemi olduğunu ortaya koyduğu “Mühendisler ve İdeoloji” adlı çalışması, Taha Parla’nın Kemalist ideolojinin temel metinlerini Nutuk, Söylev ve Demeçler’i söylem analizi çerçevesinde değerlendirdiği Türkiye’de Siyasal Kültürün Resmi Kaynakları adlı çalışması, Şerif Mardin’in fikir ürünlerinin siyasal yapının şekillenmesindeki rolü üzerine hazırladığı Jön Türklerin Siyasi Fikirleri: 1895-1908, Türk Modernleşmesi ve Türkiye’de Din ve Siyaset adlı çalışmaları, Mesut Yeğen’in eleştirel söylem analizi ile tasarımladığı

Doğru Cevap: B

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi Hayden White’ın post yapısalcı tarih yaklaşımı içindeki kavramlar arasında sayılamaz?

Biçimsel kanıtlarla açıklama

Sergileyerek açıklama

İdeolojiyi karıştırarak açıklama

Arkeoloji

Mekanizm ve Bağlamsalcılık

Açıklama:

Postyapısalcılık ile tarihyazımında ortaya çıkan değişimi değerlendirebilme
White (2008) tarihçilerin geçmişe dair anlatıları inşa ederken biçimsel kanıtlarla açıklama, sergileyerek açıklama ve ideolojiyi karıştırarak açıklama olmak üzere üç tür yaklaşım benimsediklerini söylemektedir. White (2008) yaklaşımını şu sözlerle aktarmaktadır: “Bu farklı stratejilerin her birinde, tarihçinin özel bir açıklayıcı etki yaratmak için başvurabileceği dört eklemleme tarzı olduğunu gösteriyorum. Biçimsel kanıtlarla açıklamada Biçimcilik, Organisizm, Mekanizm ve Bağlamsalcılık tarzları vardır; sergileyici açıklamadaki tarzlar da Roman, Komedya, Tragedya ve Satir türlerinin ilk biçimleridir; nihayet ideolojiyi karıştırarak açıklamada da Anarşizm, Muhafazakarlık, Köktencilik ve Liberalizm taktikleri söz konusudur. İşte bir tarihçi ya da tarih felsefecisinin “üslubunu” bu eklemleme tarzlarının özgül bir bileşimi oluşturmaktadır.” White (2008) tarihsel alanın tarihçi tarafından önceden tasvir edildiğini düşünür. Bu tarihsel alanın da tarihçinin “gerçekte o tarihte orada olup bitmekte olanları” açıklamak için kullandığı kuramlar arasında bağlantı kuracağı bir bölge olarak inşa ettiğini ifade eder. Bu önceden tasvir etme durumu, birkaç biçimde olabilir. Bu tasarlama tiplerine: Eğretileme, Düzdeğişmece, Kapsamlama ve İroni olmak üzere poetik dile ait dört ayrı değişmece (trope) adını verir. Böylelikle tarih, dilsel ifadelerin bir sonucu olarak Yeni Tarihselciliğin temel tartışma konularını oluşturur.

Doğru Cevap: D

Soru 10

I-Tarih metinsel bir anlatıdır
II-Tarih aktaran kişiden bağımsız düşünülemez
III-Gerçekleştiği dönemden bağımısız aktarımlar vardır
Yukarıdakilerden hangisi Yeni Tarihselcilik edebiyat bağlamında değerlendirilebilir?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

I ve III

Açıklama:

Yeni Tarihselcilikle tarihyazımının edebiyatla ilişkisini kavrayabilme
Klasik tarihçiliğe kökten eleştiriler getirerek tarihi, gerçeklerin aktarımı olarak değil, metinsel bir anlatı olarak tanımlanır. Dolayısıyla geçmiş, çeşitli somut belgelere dayansa da gerçeği aktaramayabilir. Tarih, tarihi aktaran kişiden ya da kişilerden bağımsız düşünülemez. Bu bağlamda “tarih”, yorumlanabilir metinlerden oluşur. Tarih, tarihçinin bakış açısından soyutlanamadığı için asla nesnel bir zemine oturamaz. Hiçbir tarihsel aktarım, gerçekleştiği dönemden bağımsız değildir. Hiçbir edebi metin kendi döneminin egemen gücünden ayrılamaz.

Doğru Cevap: D

Soru 11

Modernizm ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Aydınlanma düşüncesine karşı çıkmıştır.

Akıl ve bilimi temel almıştır.

Nietzsche tarafından desteklenmiştir.

Heterojenliği ve farklılığı ön plana çıkarmıştır.

Bütüncül paradigmalara karşı derin bir güvensizliği beraberinde getirmiştir.

Açıklama:

Modernizm, akıl ve bilimi temel almıştır. Doğru yanıt B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 12

Postmodern sayılan tutumu “üst-anlatılara karşı inançsızlık” olarak nitelendiren kimdir?

Lyotard

Freud

Marks

Nietzsche

Carr

Açıklama:

Lyotard, postmodern sayılan tutumu “üst-anlatılara karşı inançsızlık” olarak nitelendirmiştir. Doğru yanıt A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Postmodernizm aşağıdakilerden hangisine savaş açmamıştır?

Biçimcilik

Düzen

Hiyerarşi

Kuşkuculuk

Büyük anlatı

Açıklama:

Postmodernizm, kuşkuculuğa savaş açmamıştır. Doğru yanıt D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 14

Tarihi, tarihçi ile olguları arasında kesintisiz bir karşılıklı etkileşim süreci, bugün ile geçmiş arasında bitmez bir diyalog olarak tanımlayan tarihçi aşağıdakilerden hangisidir?

Rorty

Kuhn

Carr

Feyerabend

Harvey

Açıklama:

Carr, tarihi, tarihçi ile olguları arasında kesintisiz bir karşılıklı etkileşim süreci, bugün ile geçmiş arasında bitmez bir diyalog olarak tanımlamıştır. Doğru yanıt C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 15

Aşağıdaki yaklaşımlardan hangisi tarih eserlerini edebiyata yaklaştırmıştır?

Yeni Tarihselcilik

Yapısalcılık

Post-Yapısalcılık

Metinlerarasılık

Formalizm

Açıklama:

Yeni Tarihselcilik, tarih eserlerini edebiyata yaklaştırmıştır. Doğru yanıt A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 16

Ferdinand de Saussure’ün dil kuramı ile aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

Dilin tek işlevi, anlam ve anlam birimlerini iletmektir.

Anlam, dilin bir işlevidir.

Dili kullanmanın amacı düşünceleri aktarmaktır.

Dil belirli kurallarla çalışmaz.

Dil ile ve gerçeklik arasında bir ilişki vardır.

Açıklama:

Anlam, dilin bir işlevidir. Doğru yanıt B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 17

Yapısalcılık ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Tarihi, geçmişte olmuş bitmişin bilgisi olarak görür.

Tarihten, genel açıklamalar yapmaya yarayacak bir süreklilik ve düzenlilik çıkartmaya çalışır.

İktisat tarihini bilinçdışı icraatların tarihi olarak görür.

Doğrudan gözlenebilen, sosyal gerçekliğin arkasındaki yapıyı göz ardı eder.

Fenomenleri tekil ögelere ayırır ve atomistik olarak inceler.

Açıklama:

Yapısalcılık, İktisat tarihini bilinçdışı icraatların tarihi olarak görür. Doğru yanıt C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 18

Michel Foucault ile ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

Hakikati oluşturan standartların evrenselliğine dikkat çekmiştir.

Söylemlerin özgül özne türlerini yarattığına inanmıştır.

Tarihin önemine vurgu yapmıştır.

Söylem analizinde tarihsel şartları göz ardı etmiştir.

Tarihçilerin, gerçeğin nesnel şekilde araştırılması mitinin önemini savunurken hiçbir çıkar gözetmediklerini iddiaetmiştir.

Açıklama:

Foucault söylemlerin özgül özne türlerini yarattığına inanmıştır. Doğru yanıt B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi Yeni Tarihselcilerin savunduğu bir görüştür?

Mutlak bir gerçek vardır.

Tarih, yalnızca nesnel olguları sonraki kuşaklara taşıyan bir aktarıcıdır.

Tarih, politik bir güç tarafından kurgulanmıştır.

Edebi eser ile tarih metni arasında kurgulama açısından bir yakınlık

Yazılmış eserlerin gerçekçiliğine kuşku yoktur.

Açıklama:

Yeni Tarihselcilere göre tarih, politik bir güç tarafından kurgulanmıştır. Doğru yanıt C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 20

Stephen Greenblatt ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Tarihsel gelişimsürecinin ve kültürel üretimin oluşum evrelerinin açıklanması noktasında Marksizm’i temel almıştır.

Geçmişte yaşamış sıradan kişilerin tarihçiler tarafından nasıl keşfedebileceğini sorgulamıştır.

Tarihi herkes tarafından kabul edilmesi gereken tek gerçek olarak kabul etmiştir.

Tarihselcilik akımını fazla genelleyici olmasından dolayı eleştirmiştir.

Foucault‘un arkeoloji ve jeneoloji kavramlarını eleştirmiştir.

Açıklama:

Stephen Greenblatt, Tarihselcilik akımını fazla genelleyici olmasından dolayı eleştirmiştir. Doğru yanıt D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi "Modernizm" kavramı ile ilişkilidir?

Evrensellik

Süreksizlik

Farklılık

Kaos

Belirlenemezlik

Açıklama:

Evrensellik

Doğru Cevap: A

Soru 22

Yapısalcılık kaynağını aşağıdaki hangi alanlardan alır?

Dilbilim ve Etnoloji

Tarih ve Arkeoloji

Sosyoloji ve Felsefe

Sanat ve Estetik

Matematik ve Fizik

Açıklama:

Dilbilim ve Etnoloji

Doğru Cevap: A

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi Sassure'ün argümanına göre yanlıştır?

Dil ile gerçeklik arasında ilişki vardır.

Dil(langue) dilin yapısını açıklar.

Dil gösterenler arasındaki ilişkiyi açıklar.

Kelimeler göndergelerine denk düşmezler.

Göstergeler gösteren ve gösterilenden meydana gelir.

Açıklama:

Dil ile gerçeklik arasında ilişki vardır.

Doğru Cevap: A

Soru 24

Aşağıdakilerden hangisi evrensel kodun bir özelliği değildir?

Kodlar arası hiyerarşi

Sabit unsurlar

Tüm zamanlar için geçerli

İstikrarlı

İnsan iradesinden bağımsız

Açıklama:

Kodlar arası hiyerarşi

Doğru Cevap: A

Soru 25

Tarihi, mikro tarih, konjektürel tarih ve yapısal tarih olarak üçe ayıran araştırmacı kimdir?

Braudel

Strauss

Saussure

Febvre

Foucault

Açıklama:

Braudel

Doğru Cevap: A

Soru 26

Yapısalcı tarih yaklaşımı izlerini taşıyan "Kolonizatör Türk Dervişleri" adlı kitabın yazarı kimdir?

Ömer Lütfi Barkan

Taner Timur

Halil İnalcık

Kemal Tahir

Doğan Avcıoğlu

Açıklama:

Ömer Lütfi Barkan

Doğru Cevap: A

Soru 27

Aşağıdakilerden hangisi "yapı sökümü"nü ifade etmez?

Yapısızlaştırma

Metnin açımlanması

Anlamın üretimi

Metne dair sorgulama

Dönüşüm

Açıklama:

Yapısızlaştırma

Doğru Cevap: A

Soru 28

"Bütün tarih, geçmişte yaşanmış olan insanların akıllarının tarihi olmaktan çok, tarihçilerin akıllarının tarihidir." görüşü kime aittir?

Jenkins

Derrida

Saussure

Strauss

Munslow

Açıklama:

Jenkins

Doğru Cevap: A

Soru 29

White göre tarihçiler geçmişe dair anlatıları inşa ederken biçimsel kanıtlarla açıklama, sergileyerek açıklama ve ideolojiyi karıştırarak açıklama yaklaşımını benimserler. Aşağıdakilerden hangi eklemleme tarzı biçimsel kanıtlarla açıklama yaklaşımına aittir?

Bağlamsalcılık

Roman

Anarşizim

Muhafazarkarlık

Liberalizm

Açıklama:

Bağlamsallık

Doğru Cevap: A

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisi "Yeni Tarihçilik"te yer almaz?

Tarih epistemolojik olarak tartışılır

Tarih gerçekliği yeniden inşa eder.

Tarih, sıradanın, ötekinin geçmişi ile ilgilenir.

Tarih suçluları tarihin konusu olarak ele alır.

Tarihte sözcükler aynı anlama referans vermez.

Açıklama:

Tarih epistemolojik olarak tartışılır.

Doğru Cevap: A

Soru 31

İlerlemeyi “modern ama yanlış bir düşünce” olarak tanımlayan aşağıdakilerden hangisidir?.

Marks

Nietzsche

Freud

Lyotard

Feyerabend

Açıklama:

Nietzsche ilerlemeyi “modern ama yanlış bir düşünce” olarak tanımlamıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 32

Postmodernizm için aşağıdakilerden hangileri söylenebilir?• Anti-Modernizm olarak,

Batı uygarlığının reddi
Modern bilimin reddi
Modernizmin devamı
Kapitalizmin devamı

I, II, III

I, II, III, IV

I, II, IV

I, III, IV

II, III, IV

Açıklama:

Postmodernizm için şu temellendirmelerin konuyu biraz daha anlaşılır kılabileceğini söylemek mümkündür (Aydın, 2021):
• Anti-Modernizm olarak,
• Batı uygarlığının reddi olarak,
• Modern bilimin reddi olarak,
• Nihilizm olarak,
• Modernizmin devamı olarak,
• Kapitalizmin devamı olarak,
• Yaşanan bir durum olarak,
• Kuşkuculuk olarak postmodernizmden bahsedilebilir.

Doğru Cevap: B

Soru 33

Tarihi, “tarihçi ile olguları arasında kesintisiz bir karşılıklı etkileşim süreci, bugün ile geçmiş arasında bitmez bir diyalog” olarak tanımlayan aşağıdakilerden hangisidir?

Kuhn

Jenkins

Gasset

Carr

İllich

Açıklama:

Ünlü tarihçi Carr (1992) tarihi, “tarihçi ile olguları arasında kesintisiz bir karşılıklı etkileşim süreci, bugün ile geçmiş arasında bitmez bir diyalog” olarak tanımlamıştı.

Doğru Cevap: D

Soru 34

"İnsan, düşüncelerini aktarmak amacıyla dili kullanmaz, fakat dil insanın düşündükleri üzerinde belirleyicidir" fikri aşıdakilerden hangisine aittir?

Saussure

Munslow

Hartog

Keat

Urry

Açıklama:

Ferdinand de Saussure’ün, dil kuramı, birbiriyle ilişkili iki temel fikir üzerinden anlaşılabilir. Bunlardan ilkine göre dil, sözdizimsel bir yapıda olmasının yanı sıra kapalı bir özerk sistemdir. Ayrıca dil, anlam ve anlam birimlerini iletmenin bir aracı değil, anlam, dilin bir işlevidir. İnsan, düşüncelerini aktarmak amacıyla dili kullanmaz, fakat dil insanın düşündükleri üzerinde belirleyicidir

Doğru Cevap: A

Soru 35

Tarihi, mikro tarih, konjektürel tarih, yapısal tarih olarak üçe ayıran aşağıdakilerden hangisidir?

Lévi-Strauss

Lucien Febvre’

Iggers

Munslow

Braudel

Açıklama:

Braudel (1992) tarihi üçe ayırır. Kısa zaman dilimini kapsayan, yüzeyde yer alan olaysal tarih olarakmikro tarih, daha geniş ve daha yavaş ritimli olan konjektürel tarih, hareket edenle, hareketsiz arasında olanyapısal tarih.

Doğru Cevap: E

Soru 36

Yapısal dilbilim ve antropolojiyi eleştirmesi nedeniyle postyapısalcı olarak değerlendirilen aşağıdakilerden hangisidir?

Benton

Munslow

Derrida

Saussure

Levi-Strausse

Açıklama:

Derrida genelde, yapısal dilbilim (Saussure) ve antropolojiyi (Levi-Strausse) eleştirmesi nedeniyle postyapısalcı olarak değerlendirilir.

Doğru Cevap: C

Soru 37

Modern felsefenin özerk, kendi kendisini kuran öznesinin (Kartezyen öznenin) belli bir zamanda belli bir söylemin yaratısı olup şimdilerde tutulmaya uğradığını, gözden kaybolduğunu öne süren aşağıdakilerden hangisidir?

Derrida

Craib

Paul

Breisach

Foucault

Açıklama:

Foucault modern felsefenin özerk, kendi kendisini kuran öznesinin (Kartezyen öznenin) belli bir zamanda belli bir söylemin yaratısı olup şimdilerde tutulmaya uğradığını, gözden kaybolduğunu öne sürer.

Doğru Cevap: E

Soru 38

“Tarih, bir söylem, bir dil oyunudur: tarihteki ‘hakikat’ ve benzeri ifadeler, yorumlar açmanın, düzenlemenin ve kapamanın araçlarıdır." fikri aşağıdakilerden hangisi tarafından söylenmiştir?

Jenkins

Iggers

Foucault

Revel

Derrida

Açıklama:

Jenkins’e (1997) göre “tarih, bir söylem, bir dil oyunudur: tarihteki ‘hakikat’ ve benzeri ifadeler, yorumlar açmanın, düzenlemenin ve kapamanın araçlarıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 39

Aşağıdakilerden hangisine göre Barthes, Paul De Man, White, Derrida ve Lyotard gibi kuramcılar tarihin metinlerin dışında hiçbir gerçeklikle ilişkisi olmadığını düşünüyorlardı?

Foucault

White

Munslow

Jenkins

Veyne

Açıklama:

Munslow’a (2000) göre Barthes, Paul De Man, White, Derrida ve Lyotard gibi kuramcılar tarihin metinlerin dışında hiçbir gerçeklikle ilişkisi olmadığını düşünüyorlardı.

Doğru Cevap: C

Soru 40

Yeni Tarihselcilik 1980 yılında aşağıdakilerden hangisi tarafından yazılan "Rönesans’ın Benlik Öztanımı: More’dan Shakespeare’e" adlı eserden sonra ortaya çıkmıştır?

Derrida

Greenblatt

Montrose

Opperman

Davis

Açıklama:

Yeni Tarihselcilik, tarihi, postmodern bir perspektiften edebi metinler gibi inceleyen teoridir. 1980 yılında Stephen Greenblatt tarafından Rönesans’ın Benlik Öztanımı: More’dan Shakespeare’e adlı eserden sonra ortaya çıkmıştır.

Doğru Cevap: B

Tarih Felsefesi - Tüm Sorular

Ünite 1

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Ünite 2

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler