Sosyolojiye Giriş - Tarih | Açık Öğretim Portal

Sistemli gözlemlere dayanma ve sorumlu konuşma
Yargı oluşturmak için materyalin çıkarıldığı alanın büyüklüğü
İnsan gerçekliğine anlam verme biçimi
Bildik olanı bilmedikleştirme

Doğru Cevap: D

Soru 33

Üyelerinin ortak kültürü
Üyelerinin fiziksel ortaklıkları
Üyelerinin ortak maddi çıkarları
Üyelerinin ortak toplumsal kurumları
Üyeleri arasında karşılıklı ilişkiler

Maddelerden hangileri toplum tanımlaması için gerekli niteliklerdendir?

I, II, III, IV, V

I, II, V

III, IV, V

II, III, IV

I, IV, V

Açıklama:

Toplum bireylerin toplamından ibaret değildir, insanlardan oluşan bir topluluğun toplum olabilmesi için üyelerinin ortak bir kültürü ve ortak toplumsal kurumları paylaşmaları ve aralarında karşılıklı ilişkiler olması gerekir. Başka bir deyişle toplumu oluşturan şey bireylerden çok bireylerin arasındaki ilişkiler, paylaştıkları değerler ve davranış kalıplarıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 34

Toplumu oluşturan temel gruplardan ve toplumsal kurumlardan meydana gelen kalıcı, sürekli ve örgütlü ilişkilere ne ad verilir?

Toplumsal Yapı

Toplumsal Davranış

Toplumsal Olgu

Toplum Tipi

Toplumsal Rol

Açıklama:

Toplumsal Yapı Toplumu oluşturan temel gruplardan ve toplumsal kurumlardan meydana gelen kalıcı, sürekli ve örgütlü ilişkilerdir.

Doğru Cevap: A

Soru 35

Öğretmen olmak

Yoksul bir ailede doğmuş olmak

Baba olmak

Piyangoyu kazanıp zengin olmak

Başka bir bireyin kardeşi olmak

Sosyolog olmak

Kadın olmak

Maddelerden hangileri edinilmiş statüye örnektir?

I, II, III, IV, V, VI, VII

I, II, III, V, VI, VII

I, III, IV, VI, VII

III, IV, V

II,V, VII

Açıklama:

Bir bireyin çocuk, erkek, kardeş, bölüm birincisi, doktor gibi çok sayıda statüsü olabilir. İnsanlar hem edinilmiş (verilmiş) statülere hem de kazanılmış statülere sahiptirler. Örneğin erkek ya da kadın olmak, zengin ya da yoksul bir ailede doğmuş olmak ya da belirli bir ırkta doğmuş olmak gibi statüler, edinilmiş, yani doğuştan gelen statülerdir. İnsanların daha sonra kendi çabalarıyla ve bazen de şansla elde ettikleri statüler ise kazanılmış statülerdir. Öğretmen olmak, baba olmak ya da piyangoyu kazanıp zengin olmak, kazanılmış statülere örnektir. Bir bireyin kadın olması edinilmiş (verilmiş) statü, sosyolog olması ise kazanılmış statüdür.

Doğru Cevap: E

Soru 36

Gerçeği yansıtan saptamalara ne ad verilir?

Statü

Değer

Olgu

Norm

Toplumsallaşma

Açıklama:

Olgu: En genel tanımıyla gerçeği yansıtan saptamalardır. Kadınların siyasal sistemde erkeklerden daha az temsil edilmesi ya da toplumda zenginliğin eşitsiz bir şekilde dağılması birer toplumsal olgudur.

Doğru Cevap: C

Soru 37

Toplumda hangi davranışların uygun sayılacağına ilişkin düşüncelerden oluşan inanç, ideal ve standartlara ne ad verilir?

Değer

Norm

Rol

Toplumsallaşma

Toplumsal yapı

Açıklama:

Değerler Toplumda hangi davranışların uygun sayılacağına ilişkin düşüncelerden oluşan inanç, ideal ve standartlardır.

Doğru Cevap: A

Soru 38

Bireylerin üyesi oldukları topluma ait değerleri, tutumları, bilgi ve becerileri, kısacası o toplumun kültürünü öğrendikleri etkileşim sürecine ne ad verilir?

Değer

Toplumsallaşma

Norm

Rol

Toplumsal yapı

Açıklama:

Toplumsallaşma (Sosyalleşme): Bireylerin üyesi oldukları topluma ait değerleri, tutumları, bilgi ve becerileri, kısacası o toplumun kültürünü öğrendikleri etkileşim süreci toplumsallaşma olarak adlandırılır. Statüler ve roller değiştikçe insanlar bu rollere uygun davranmayı öğrendiği için toplumsallaşma süreci ölene dek sürer.

Doğru Cevap: B

Soru 39

İnsanların doğal ve sosyal çevreyi tanıma, olaylar arasındaki ilişkileri kavrama yolundaki sistemli çabaları ve bu çaba sonucunda elde ettikleri bilgi kümesine ne ad verilir?

Sosyoloji

Disiplin

Bilim

Yöntem

Araştırma

Açıklama:

Bilim: İnsanların doğal ve sosyal çevreyi tanıma, olaylar arasındaki ilişkileri kavrama yolundaki sistemli çabaları ve bu çaba sonucunda elde ettikleri bilgi kümesidir.

Doğru Cevap: C

Soru 40

Bilimsel bilgiye ulaşmak için gerekli olan bilimsel sürecin izlenmesi ve bilimsel kuralların uygulanmasına ne ad verilir?

Strateji

Yöntem

Disiplin

Araştırma

Ölçüm

Açıklama:

Bilimsel Yöntem Bilimsel bilgiye ulaşmak için gerekli olan bilimsel sürecin izlenmesi ve bilimsel kuralların uygulanmasıdır. Bilimsel yöntem amaca götüren yol, araştırma teknikleri ise bilimsel yöntemin hedefine ulaşmak için kullandığı araçlardır.

Doğru Cevap: B

Soru 41

I.Sosyoloji kişisel sorunların arkasındaki toplumsal sorunları görmemizi sağlar.
II. Sosyolojik olgular diğer bilimlerde olduğu gibi bilim insanlarının tekelindedir ve ancak onlar tarafından incelenmelidir.
III.Sosyolojinin amacı, sahip olduğumuz bilgileri “düzeltmek” ya da yanlış bildiklerimizin yerine sorgulanamaz doğruları koymaktır.
IV.Sosyoloji kesin olduğu iddia edilen görüşleri çözümleme ve sorgulama alışkanlığı kazanmamıza yardımcı olur .
Sosyoloji ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

Yalnız I

I ve II

I ve IV

I, II ve III

II, III ve IV

Açıklama:

Sosyoloji, özel olanın içinde genel olanı, bireysel olanın içinde toplumsal olanı, yani kişisel sorunların arkasındaki toplumsal sorunları görmemize yardımcı olur. Örneğin, bir insanın işsiz kalması kişisel bir sorundur, ülkede çalışma çağındaki nüfusun üçte birinin işsiz olması ise toplumsal bir sorundur. Bu durum, bu sorunların bireysel özelliklerden kaynaklanmadığını, toplumsal düzeyde sorunlar olduğunu ve toplumsal düzeyde incelenmesi ve çözülmesi gerektiğini göstermektedir. Sosyoloji aynı zamanda yaşamın görünüşte bildik olan yanlarının nasıl başka bir gözle görülebileceğini ve yorumlanabileceğini gösterir. Sosyolojinin amacı, sahip olduğumuz bilgileri “düzeltmek” ya da yanlış bildiklerimizin yerine sorgulanamaz doğruları koymak değildir. Sosyolojik düşünmek, bugüne kadar tartışmasız kabul edilen inançları eleştirme, kesin olduğu iddia edilen görüşleri çözümleme ve sorgulama alışkanlığı kazanmaktır. Sosyolojinin fizik, kimya, biyoloji gibi bilimlerden farklı olarak konusu üzerinde tekelci bir hâkimiyeti yoktur. Doğal olarak sosyolojinin incelediği olay ve olgular, sosyolojik olarak ele alınmadan önce zaten herkes tarafından yaşanmıştır ve herkes sosyolojinin konusuyla, yani günlük yaşamlarındaki deneyimleri hakkında sağduyuya dayalı bir bilgiye sahiptir. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 42

Sosyolojik tahayyül ya da sosyolojik düş gücü olarak da bilinen bireysel deneyimleri toplumsal kurumlarla ve toplumların tarihteki yeriyle ilişkilendirmeyi ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Sosyolojik imgelem

Simge

Değer

Olgu

Toplumsal Yapı

Açıklama:

Sosyolojik düşünmek, bugüne kadar tartışmasız kabul edilen inançları eleştirme, kesin olduğu iddia edilen görüşleri çözümleme ve sorgulama alışkanlığı kazanmaktır. Sosyolojik düşünmek, sosyolojik imgelemi kullanmak demektir. C. Wright Mills’in geliştirdiği bir kavram olan sosyolojik imgelem (sosyolojik tahayyül ya da sosyolojik düş gücü olarak da bilinir), bireysel deneyimleri toplumsal kurumlarla ve toplumların tarihteki yeriyle ilişkilendirmeyi ifade eder. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 43

Nüfusun büyük bölümünün fabrikalar ya da dükkanlarda çalışarak üretimin yoğun olduğu kentlerde yaşadığı, gelişmiş siyasal düzene sahip olan toplum türü aşağıdakilerden hangisidir?

Avcı ve toplayıcı toplum

Tarım toplumu

Kırsal toplum

Endüstriyel toplum

Bilgi toplumu

Açıklama:

Avcı ve toplayıcı toplumlar, insanların yaşamlarını bitkileri toplama ve hayvanları avlama yoluyla sürdürdükleri, birkaç düzine gibi nispeten az sayıda insandan oluşan ve eşitsizliğin çok az olduğu toplumlardır. Tarım toplumları, toplumsal yaşamın toprağın ekilip biçilmesine bağlı olduğu toplumlardır. Kırsal toplumlar, tarımsal üretime ek olarak evcilleştirilmiş hayvan yetiştiriciliğinin önemli bir geçim kaynağı olduğu ve açık eşitsizliklerin bulunduğu toplumlardır. Toplumun endüstri ve teknolojiye dayandığı, nüfusun büyük bölümünün fabrikalar, ofisler ya da dükkanlarda çalıştığı, insanların çoğunlukla endüstriyel üretimin yoğun olduğu kentlerde yaşadıkları, önceki toplum tiplerine göre daha gelişmiş ve yoğun siyasal düzene sahip olan bu toplum tipi modern toplum ya da endüstri toplumu olarak adlandırılır. Günümüzde ise endüstrinin, endüstri toplumundaki formundan büyük ölçüde farklılaştığı ve görece arka planda kaldığı, bilgi ve iletişim sektörlerinin ön plana çıktığı, “bilgi toplumu” ya da “endüstri sonrası toplum” olarak adlandırılan yeni bir toplum tipinin oluşmakta olduğu kabul edilmektedir. Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 44

Toplumu oluşturan temel gruplardan ve toplumsal kurumlardan meydana gelen kalıcı, sürekli ve örgütlü ilişkilere verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

Toplumsal Yapı

Toplumsal Davranış

Toplumsal Olgu

Toplumsal Kurum

Sosyolojik imgelem

Açıklama:

Toplumsal Yapı: Toplumu oluşturan temel gruplardan ve toplumsal kurumlardan meydana gelen kalıcı, sürekli ve örgütlü ilişkilerdir. Toplumsal yapılar, toplumsal yaşamı oluşturan ve toplumları birbirinden farklılaştıran ilişkilerdir. Bir başka deyişle toplumsal yapı, toplumun üyeleri arasındaki düzenli, kalıcı ve kalıplaşmış ilişkilerdir. Örneğin ailenin, ebeveyn, çocuklar ve diğer akrabaların düzenli olarak belirli şekilde etkileşimde bulundukları bir yapıya sahip olduğu söylenebilir. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 45

Toplum tarafından kolektif biçimde geliştirilen, bireyin dışında ve kaçınılmaz olan ve bireyi sınırlandıran kural ve pratiklerden çıkarılan davranış biçimlerine verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

Toplumsal Yapı

Toplumsal Davranış

Toplumsal Olgu

Toplumsal Kurum

Sosyolojik imgelem

Açıklama:

Her toplumda, doğa bilimlerinin incelediği olgulardan farklı niteliklerle kendini gösteren olgular vardır. Toplumsal gerçeklik olarak da adlandırılan toplumsal olgu, toplum tarafından kolektif biçimde geliştirilen, bireyin dışında ve kaçınılmaz olan ve bireyi sınırlandıran kural ve pratiklerden çıkarılan davranış biçimleridir. Başka bir deyişle toplumsal olgu, bireyin dışında bulunan ve sahip oldukları zorlama gücü sayesinde kendilerini bireye kabul ettiren davranış, düşünme ve hissetme biçimleridir. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 46

Ödül ve cezalarla güvence altına alınan, yaptırımı olan kurallar sistemine verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

Değer

Norm

Rol

Örf

Olgu

Açıklama:

Normlar, ödül ve cezalarla güvence altına alınan, yaptırımı olan kurallar sistemidir. Normlar, belirli durumlarda insanların nasıl davranmaları gerektiği konusunda yaptırımı olan beklentilerdir. Normlar, değerlere dayalı olarak geliştirilen kurallardır. Örneğin toplumun önemli değerlerinden biri dürüstlükse yalan söyleme davranışı, yaptırımı olan kurallarla engellenmeye çalışılır. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 47

Toplumun bilimsel olarak incelenmesini sosyoloji olarak adlandıran ilk düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Comte

Marx

Durkheim

Weber

Simon

Açıklama:

Auguste Comte, toplumun bilimsel olarak incelenmesini sosyoloji olarak adlandıran ilk düşünürdür ve bu nedenle sosyolojinin isim babası olarak bilinir. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 48

I. Toplumsal gerçeklik, fiziksel gerçeklikler gibi bireylerin öznellikleri dışında var olan ve keşfedilmeyi bekleyen düzenliliklerdir
II.Araştırmanın amacı, toplumsal ilişkileri eleştirmek, dönüştürmek ve dünyayı değiştirmektir
III. Bilim değerlerden bağımsızdır, bilim insanları değer, düşünce ve inançlardan bağımsız ve nesnel olmalıdır
Sosyal bilimlerde kullanılan yöntemsel yaklaşımlardan Pozitivist yaklaşıma göre yukarıdakilerden hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I ve III

I, II ve III

Açıklama:

Pozitivist yaklaşıma göre toplumsal gerçeklik, fiziksel gerçeklikler gibi bireylerin öznellikleri dışında var olan ve keşfedilmeyi bekleyen düzenliliklerdir. Araştırmanın amacı, insanların tahminde bulunmaları ve olayları kontrol altına alabilmeleri için doğal ve toplumsal yasaları keşfetmektir. İyi bir bulgu, diğer bilim adamları tarafından tekrarlanabilecek olan doğru gözlemlere dayanan bulgudur. İnsanlar özgür iradeleriyle değil, rasyonel olarak hareket ederler ve davranışları dış güçler tarafından şekillendirilirler. Bilim değerlerden bağımsızdır, bilim insanları değer, düşünce ve inançlardan bağımsız ve nesnel olmalıdır. Araştırmanın amacının toplumsal ilişkileri eleştirmek, dönüştürmek ve dünyayı değiştirmek olduğu yöntemsel yaklaşım eleştirel yaklaşımın amaçlarındandır. Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 49

Aşağıdakilerden hangisi nicel araştırmalarda kullanılan veri toplama tekniklerinden bir tanesi değildir?

Yapılandırılmış görüşme

Derinlemesine görüşme

Anket

Deney

Survey

Açıklama:

Nicel araştırmalarda kullanılan veri toplama teknikleri yapılandırılmış (denetimli) gözlem, anket, yapılandırılmış (denetimli) görüşme, deney, yarı-deney ve surveydir. Örneklemdeki kişilerin araştırma problemiyle ilgili düşünce, görüş ve deneyimleriyle ilgili bilgi toplanmak istendiğinde kullanılan, az sayıda insanla görüşülüp çok ayrıntılı ve derinlemesine bilgi elde edilmeye çalışılan ve standart bir görüşme formunun kullanılmadığı bir veri toplama tekniği olan derinlemesine görüşme nitel araştırmalarda kullanılan bir veri toplama tekniğidir. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 50

Araştırma probleminde sorulan soruyu cevaplamak için örneklemden gereken bilgilerin nasıl edinileceği tasarlandığı ve veri toplamak için deney tasarımı, anket formları veya görüşme formları gibi ölçüm araçları geliştirildiği araştırma aşaması aşağıdakilerden hangisidir?

Araştırmanın evreninin belirlenmesi ve örneklem seçimi

Veri toplama

Veri Analizi

Ölçüm aracı geliştirme

Araştırma için uygun araştırma tipi, yöntem ve tekniklerin seçilmesi

Açıklama:

Ölçüm aracı geliştirme: Bu aşamada araştırma probleminde sorulan soruyu cevaplamak için örneklemden gereken bilgilerin nasıl edinileceği tasarlanır ve veri toplamak için deney tasarımı, anket formları ya da görüşme formları gibi ölçüm araçları geliştirilir. Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 51

Sosyolojiyi herkesin kullandığı gündelik hayata ilişkin bilgiden, yani sağduyudan ayıran şey nedir?

Sistemli gözlemlere dayanma ve sorumlu konuşma

Yargı oluşturmak için materyalin çıkarıldığı alanın büyüklüğü

İnsan gerçekliğine anlam verme biçimi

Bildik olanı bilmedikleştirme

Hepsi

Açıklama:

Sağduyu ile sosyolojinin insan deneyimlerini ele alışları arasındaki fark, konuyu ele alış biçiminden ve bakış açısından kaynaklanır. Bu farklılıkları dört başlıkta özetlemek mümkündür. Sistemli gözlemlere dayanma ve sorumlu konuşma, yargı oluşturmak için materyalin çıkarıldığı alanın büyüklüğü, insan gerçekliğine anlam verme biçimi, bildik olanı bilmedikleştirme. Dolayısıyla seçeneklerin hepsi doğrudur. Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 52

Bir topluluğun toplum olabilmesi için aşağıdaki seçeneklerden hangisi gerekli değildir?

Topluluk üyelerinin ortak bir kültürü paylaşması

Ortak toplumsal kurumların topluluk üyelerince paylaşılması

Topluluk üyeleri arasında karşılıklı ilişkilerin olması

Topluluk üyelerinin davranış kalıpları

Toplum bireylerin toplamından meydana gelir.

Açıklama:

Toplum bireylerin toplamından ibaret değildir, insanlardan oluşan bir topluluğun toplum olabilmesi için üyelerinin ortak bir kültürü ve ortak toplumsal kurumları paylaşmaları ve aralarında karşılıklı ilişkiler olması gerekir. Başka bir deyişle toplumu oluşturan şey bireylerden çok bireylerin arasındaki ilişkiler, paylaştıkları değerler ve davranış kalıplarıdır. Dolayısıyla doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 53

Aşağıdakilerden hangisi toplumsal değişmeyi ifade etmez?

Toplumun tarihsel süreçte değişme

Toplumun kültürel özelliklerindeki değişme

Toplumun ekolojik özelliklerindeki değişme

Toplumun yapısal özelliklerindeki değişme

Toplumun demografik özelliklerindeki değişme

Açıklama:

Toplumsal değişme, toplumun kültürel, yapısal, ekolojik veya demografik özelliklerindeki değişmeyi ifade eder. Tarihsel süreç konu edilmemiştir. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 54

Aşağıdaki seçeneklerden hangisi bir toplumun toplumsal yapısından bahsetmek için gerekli öğeler arasında yer almaktadır?

O toplumdaki statüler ve roller

O toplumdaki norm ve değerler

O toplumdaki toplumsal gruplar ve kurumlar

O toplumdaki ilişki kalıpları

Hepsi

Açıklama:

Bir toplumun toplumsal yapısından bahsetmek, o toplumdaki statülerden, rollerden, norm ve değerlerden, toplumsal gruplardan ve kurumlardan, özetle o toplumdaki ilişki kalıplarını meydana getiren ögelerden bahsetmek demektir. Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 55

Toplum tarafından kolektif biçimde geliştirilen, bireyin dışında ve kaçınılmaz olan ve bireyi sınırlandıran kural ve pratiklerden çıkarılan davranış biçimlerine ne ad verilir?

Toplumsal davranış

Toplumsal olgu

Toplumsal yapı

Toplumsal kurum

Toplumsal rol

Açıklama:

Toplumsal gerçeklik olarak da adlandırılan toplumsal olgu, toplum tarafından kolektif biçimde geliştirilen, bireyin dışında ve kaçınılmaz olan ve bireyi sınırlandıran kural ve pratiklerden çıkarılan davranış biçimleridir.

Doğru Cevap: B

Soru 56

Aşağıdaki seçeneklerden hangisi norm kavramını tanımlamaktadır?

Kendimize, kimliğimize ve niteliklerimize ilişkin algı ve düşüncelerimizin bütünüdür.

Diğer insanların bireylerin toplum içindeki yerine verdikleri addır.

Belirli durumlarda insanların nasıl davranmaları gerektiği konusunda yaptırımı olan beklentiler.

Toplum tarafından kolektif biçimde geliştirilen, bireyin dışında ve kaçınılmaz olan ve bireyi sınırlandıran kural ve pratiklerden çıkarılan davranış biçimleridir.

Davranışlarımızı yargılarken ve hayattaki amacımızı seçerken başvurduğumuz; toplumsal olarak paylaşılan, amaçlarımızı ve davranışlarımızı belirlemede bize neyin doğru, neyin yanlış olduğunu söyleyen standartlardır.

Açıklama:

Normlar, belirli durumlarda insanların nasıl davranmaları gerektiği konusunda yaptırımı olan beklentilerdir. Normlar, değerlere dayalı olarak geliştirilen kurallardır. Örneğin toplumun önemli değerlerinden biri dürüstlükse yalan söyleme davranışı, yaptırımı olan kurallarla engellenmeye çalışılır. Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 57

Aşağıdaki seçeneklerden hangisi bilimin sahip olduğu niteliği karşılamamaktadır?

Bilim, doğrudan ve sistematik yoldan elde edilen ve ampirik kanıtları temel alan bilgidir.

Bilim, gözlenebilir ve deneysel bir konusu olan ve bu konularda çıkarımlar yapma olanağı sağlayan sistemli bilgiler kümesidir.

Bilim, sistemli ve organize edilmiş bilgiler bütünü ve teknik yöntemdir.

Geleneklerden, televizyondan, internetten ya da gazetelerden öğrendiğimiz ya da kişisel deneyimlerimiz sonucunda elde ettiğimiz bilgiler bütünüdür.

Bilim, hem bilgiyi üreten sistemin hem de bu sistemin ürettiği bilginin adı, yani hem bilgi üretmenin bir yolu hem de bir toplumsal kurumdur.

Açıklama:

Bilimi çeşitli şekillerde tanımlanmıştır.

“Bilim, doğrudan ve sistematik yoldan elde edilen ve ampirik kanıtları temel alan bilgidir” (Bozkurt, 1999:65).

“Bilim, gözlenebilir ve deneysel bir konusu olan ve bu konularda çıkarımlar yapma olanağı sağlayan sistemli bilgiler kümesidir” (Sencer ve Sencer 1978:4).

“Bilim, sistemli ve organize edilmiş bilgiler bütünü ve teknik yöntemdir” (Kaptan, 1973:5).

“Bilim, hem bilgiyi üreten sistemin hem de bu sistemin ürettiği bilginin adı, yani hem bilgi üretmenin bir yolu hem de bir toplumsal kurumdur” (Neuman, 2000:6).
Ancak geleneklerden, televizyondan, internetten ya da gazetelerden öğrendiğimiz ya da kişisel deneyimlerimiz sonucunda elde ettiğimiz bilgiler bilimsel bilgi niteliği taşımaz. Bilim, amacı itibariyle diğer bilgilerden ayrılır. Dolayısıyla doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 58

Bir araştırmacının araştırma problemiyle ilgili olarak konunun kimleri temel alacağına karar vermesi ve uygun bir araştırma tekniği kullanması bilimsel araştırmanın hangi aşamasını oluşturmaktadır?

Araştırma konusunun seçilmesi ve araştırma probleminin belirlenmesi

Araştırma için uygun araştırma tipi, yöntem ve tekniklerin seçilmesi

Araştırmanın evreninin belirlenmesi ve örneklem seçimi

Veri toplama

Veri analizi ve bulguların yorumlanması ve rapor yazımı

Açıklama:

Araştırmanın evreninin belirlenmesi ve örneklem seçimi ,araştırma problemiyle ilgili olan insanların tamamı araştırma evrenini oluşturması gerçeğine bağlı olarak, ancak çoğu zaman da konuyla ilgili bütün insanlardan veri toplamanın mümkün olmadığı bir aşamadır. Dolayısıyla araştırmacının, verilerini kimlerden toplayacağına karar vermesi ve uygun örneklem seçim tekniklerini kullanarak bir örneklem oluşturması gerekir. Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 59

Aşağıdaki seçeneklerden hangisi doğa bilimleri ve sosyal bilimler arasında yer alan farklardan biridir ?

Doğa bilimlerinde deney yapılabilmesi, gelecekte aynı koşullar söz konusu olduğunda ne olacağına dair kesin tahminlerin yapılabilmesini sağlarken, sosyal bilimlerde tahminde bulunmak doğa bilimlerinde olduğu kadar kolay değildir.

Doğa bilimlerinde bilim insanı,sosyal bilimlerde araştırmacılar incelediği nesnelere ya da topluma müdahalede bulunamaz ve onları etkileyemez.

Doğa bilimleride, sosyal bilimcilerde olayları teker teker ele alıp aralarındaki neden sonuç ilişkisini inceleyebilirler.

Doğa bilimlerinde ve sosyal bilimlerde ölçümlemede aynı güçlüklerle karşılaşılır.

Sosyal bilimlerde doğa bilimleride kesinlikle aynı yöntemleri kullanabilir.

Açıklama:

Doğa bilimlerinde deney yapılabilmesi, gelecekte aynı koşullar söz konusu olduğunda ne olacağına dair kesin tahminlerin yapılabilmesini sağlar. Fakat sosyal bilimlerin konusunu oluşturan toplum, birey ve grup ilişkileri karmaşık bir etkileşim içinde olduğu ve insanların özgür iradeleriyle karar değiştirme olasılıkları söz konusu olduğu için sosyal bilimlerde tahminde bulunmak doğa bilimlerinde olduğu kadar kolay değildir.
Doğa bilimlerinde bilim insanı, incelediği nesnelere müdahalede bulunamaz ve onları etkileyemez. Sosyal bilimlerde ise araştırmacılar inceledikleri toplumun üyesidirler ve inceledikleri insanları etkileme ve onlardan etkilenme olasılıkları vardır.
Doğa bilimleri doğal olayları teker teker ele alıp aralarındaki neden sonuç ilişkisini inceleyebilir. Sosyal bilimciler ise hangi olguyu incelerlerse incelesinler, toplumsal dünyayı bir bütün olarak ele almak zorundadırlar çünkü toplum yapısı karmaşıktır ve neden sonuç ilişkilerini etkileyen çok sayıda faktör vardır.
Doğa bilimlerinde ölçüm yapmak sosyal bilimlerden daha kolaydır.
Aralarındaki bu farklılıklar, sosyal bilimlerin yöntemi hakkında çeşitli tartışmalara yol açmış, sosyal bilimlerin doğa bilimlerinin kullandığı yöntemi kullanabileceğini savunanlar olduğu gibi, kullanamayacağını da ileri sürenler olmuştur. Bu tartışmada kesinlikten söz etmek söz konusu değildir.
Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 60

Sadece içinde bulunduğumuz yer ve zamanın geçerli olduğunu savunan ve bu nedenle geçmişi ya da başka yerleri incelemeyi reddeden, yaşamın çok karmaşık olduğunu ve hızlı bir şekilde değiştiğini, bu nedenle de nedenselliğin incelenemeyeceğini savunan yaklaşım aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer almaktadır?

Pozitivist Yaklaşım

Yorumlayıcı Yaklaşım

Eleştirel Yaklaşım

Postmodern Yaklaşım

Feminist Yaklaşım

Açıklama:

Postmodern yaklaşım sosyal teori de dahil olmak üzere bütün örgütlü inanç sistemlerini ve bütün ideolojileri reddeder. Sadece içinde bulunduğumuz yer ve zamanın geçerli olduğunu savunur ve bu nedenle geçmişi ya da başka yerleri incelemeyi reddeder. Yaşamın çok karmaşık olduğunu ve hızlı bir şekilde değiştiğini, bu nedenle de nedenselliğin incelenemeyeceğini savunur. Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 61

Sosyoloji, sağduyudan farklı olarak, bilimin bir vasfı olduğu kabul edilen sorumlu konuşma kurallarına uyar.

Sosyolog olmayan insanlar, kendi yaşam dünyalarında yaptıkları şeylere, sahip oldukları amaçlara ve karşılaştıkları insanlara dayanarak yargıda bulunurlar.

Sosyolojik düşünmeyen bireyler bu bağın farkında olmayabilir ve bu bağı denetleyemezler.

İnsanlar yaşadıklarının, yaptıklarının, dünyada olup bitenlerin bireylerin bilinçli eylemleri, istek ve amaçları sonucunda meydana geldiğini düşünürler.

Gündelik hayatımızda hareketlerimizin çoğu alışılagelmiş ve tekdüze hareketlerdir.

Açıklama:

Sağduyu ile sosyolojinin insan deneyimlerini ele alışları arasındaki
fark, konuyu ele alış biçiminden ve bakış açısından kaynaklanır. Bu farklılıkları dört başlıkta özetlemek mümkündür:
Sistemli gözlemlere dayanma ve sorumlu konuşma başlığında ise; Sosyoloji, ampirik bir bilimdir. Bu, sonuçların sistematik gözlemlerin sonucuna dayanması gerektiği anlamına gelir. Sosyologlar araştırma yaparken çeşitli yöntemler kullansalar da sosyolojinin ampirik bir zemine sahip olması, sosyolojik bulguları sağduyudan ayırır. Sosyoloji, sağduyudan farklı olarak, bilimin bir vasfı olduğu kabul edilen sorumlu konuşma kurallarına uyar. Bu, sosyologların kendi inançlarından kaynaklanan fikirleri bilimsel bulgular olarak göstermekten sakınmaları anlamına gelir. Sosyologlar, bilim insanlığı mesleğinin gereği olarak içtenlikle savundukları fikirler olsa bile bunları bilimsel bulgular gibi göstermez ve sınanmamış, tahmin niteliğindeki önermelerle kanıtlanmış bulguları birbirinden ayırmaya büyük özen gösterirler.

Doğru Cevap: A

Aşağıdaki sosyoloji ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Sosyolojinin amacı, sahip olduğumuz bilgileri “düzeltmek” ya da yanlış bildiklerimizin yerine sorgulanamaz doğruları koymaktır.

Sosyologlar, insanların deneyimleri arasındaki benzerlikleri ve bu benzerliklerin arasındaki farklılıkları ortaya koyarlar.

Toplumbilim bizi deneyimlerimizi yeniden değerlendirmeye yöneltir.

Sosyolojik düşünmek, hem kendi yaşamımızı ve sorunlarımızı, hem de çevremizdeki insanları daha iyi anlamamızı sağlar.

Sosyolojik düşünmek, aramızda karşılıklı anlayış ve saygıya dayanan bir dayanışma oluşmasını sağlar ve bu dayanışmayı güçlendirir.

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 72

Aşağıda sosyolojik bakış açısı ile ilgili ifade edilenlerden hangisi yanlıştır?

Sosyolojik bakış açısı sistemli gözlemlere dayanma ve sorumlu konuşma gerektirir.

Yargı oluşturmak için materyalin çıkarıldığı alanın büyüklüğü önemlidir.

Sosyologlar insan davranışlarını kişiselleştirilmiş bir şekilde algılamazlar ve gözlemlerini bireysel failler ve eylemler yerine insanlar arasındaki bağımlılık ağlarına dayandırırlar.

Sosyologlar bildik gibi görünen konuları inceleyerek, sorgulayarak, eleştirerek bilmedikleştirir.

Sosyologlar, sosyal süreçleri incelerken bireysel hayat hikâyeleri üzerinde durmazlar.

Açıklama:

Sosyolog olmayan insanlar, kendi yaşam dünyalarında yaptıkları şeylere, sahip oldukları amaçlara ve karşılaştıkları insanlara dayanarak yargıda bulunurlar. Ancak yalnızca kişisel yaşamımıza, kişisel deneyimlerimize dayanan yargılar büyük ihtimalle kısmi ve tek yanlı yargılar olacaktır. Bu kısmilik ve tek yanlılık ancak sosyolojinin yaptığı gibi, kişisel hayat deneyimlerinin diğer insanların deneyimleriyle bir araya getirilmesi ve karşılaştırılmasıyla çözülebilir. Böylece bireysel hayat hikâyeleri ile sosyal (toplumsal) süreçler arasında var olan sıkı bağ görülebilir. Sosyolojik düşünmeyen bireyler bu bağın farkında olmayabilir ve bu bağı denetleyemezler.

Doğru Cevap: E

Araştırma evrenini temsil edecek bir örnekleme (temsili örneklem) sahip olan, standart veri toplama araçları kullanan ve verilerin sistemli bir şekilde toplandığı ve verilerin birden çok veri toplama tekniği ile toplandığı araştırmalara ne ad verilir?

Survey

Deney

Yarı-Deney

Doküman incelemesi

Örnek olay incelemesi

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 81

Aşağıdaki kavramlardan hangisi toplumun, toplumsal etkileşimin, bireyle toplum arasındaki ilişkinin, toplumsal kurumların yapılarının ve birbirleriyle ilişkilerinin bilimsel olarak incelenmesi için kullanılır?

Psikoloji

Sosyoloji

Antropoloji

Ekonomi

Tarih

Açıklama:

Sosyoloji, toplumun, toplumsal etkileşimin, bireyle toplum arasındaki ilişkinin, toplumsal kurumların yapılarının ve birbirleriyle ilişkilerinin bilimsel olarak incelenmesidir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 82

Aşağıdaki kavramlardan hangisi toplumu oluşturan temel gruplardan ve toplumsal kurumlardan meydana gelen kalıcı, sürekli ve örgütlü ilişkiler için kullanılır?

Toplumsal grup

Toplumsal davranış

Toplumsal yapı

Toplumsal kurum

Toplumsal olgu

Açıklama:

Toplumu oluşturan temel gruplardan ve toplumsal kurumlardan meydana gelen kalıcı, sürekli ve örgütlü ilişkilere toplumsal yapı adı verilir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 83

Aşağıdakilerden hangisi bireylerin üyesi oldukları topluma ait değerleri, tutumları, bilgi ve becerileri, kısacası o toplumun kültürünü öğrendikleri etkileşim sürecine verilen addır?

Yaptırım

Toplumsal yapı

Toplumsal olgu

Toplumsallaşma

Sosyoloji

Açıklama:

Bireylerin üyesi oldukları topluma ait değerleri, tutumları, bilgi ve becerileri, kısacası o toplumun kültürünü öğrendikleri etkileşim sürecine toplumsallaşma adı verilir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 84

Aşağıdakilerden hangisi toplumun bilimsel olarak incelenmesini sosyoloji olarak adlandıran ilk düşünür olan ve bu nedenle sosyolojinin isim babası olarak bilinen kişidir?

Auguste Comte

Max Weber

Karl Marx

Sigmund Freud

Emile Durkheim

Açıklama:

Auguste Comte, toplumun bilimsel olarak incelenmesini sosyoloji olarak adlandıran ilk düşünürdür ve bu nedenle sosyolojinin isim babası olarak bilinir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 85

Aşağıdakilerden hangisi matematik bilimlerinden biridir?

Fizik

Kimya

Biyoloji

Mantık

Sosyoloji

Açıklama:

Bilimleri, en temel düzeyde matematik bilimler ve pozitif bilimler şeklinde ikiye ayırmak mümkündür. Pozitif bilimler doğa bilimleri (fizik, kimya ve biyoloji gibi ve sosyal bilimlerden (sosyoloji gibi) oluşurken, Matematik bilimler, matematik ve mantıktan oluşur: Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 86

Aşağıdakilerden hangisi, hipotetik tümdengelim yolunu kullanarak belirli bir teorik yapı içinde geliştirilmiş hipotezleri sınayan ve insan davranışına ilişkin tahminlerde bulunmayı sağlayacak genel yasaları ortaya koymayı amaçlayan sosyal bilim yaklaşımıdır?

Yorumlayıcı

Eleştirel

Feminist

Pozitivist

Postmodern

Açıklama:

Hipotetik tümdengelim yolunu kullanarak belirli bir teorik yapı içinde geliştirilmiş hipotezleri sınayan ve insan davranışına ilişkin tahminlerde bulunmayı sağlayacak genel yasaları ortaya koymayı amaçlayan sosyal bilim yaklaşımına pozitivist sosyal bilim adı verilir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 87

Aşağıdakilerden hangisi kökleri Karl Marx’a ve Sigmund Freud’a dayanan, toplumsal ilişkilerin altında yatan çatışma ve çelişkilerin üzerinin örtülü olduğunu ve dolayısıyla da sosyal bilimlerin görevinin, gerçeklerin üzerindeki bu örtüleri kaldırmasıı ve toplumsal gerçekliğin aslında ne olduğunu göstermeye çalışması olduğunu savunan yaklaşımdır?

Pozitivist Yaklaşım

Yorumlayıcı Yaklaşım

Eleştirel Yaklaşım

Feminist Yaklaşım

Postmodern Yaklaşım

Açıklama:

Kökleri Karl Marx’a ve Sigmund Freud’a dayanan Eleştirel yaklaşıma göre toplumsal ilişkilerin altında yatan çatışma ve çelişkilerin üzeri örtülüdür, sosyal bilim gerçeklerin üzerindeki bu örtüleri kaldırmaya ve toplumsal gerçekliğin aslında ne olduğunu göstermeye çalışır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 88

Aşağıdakilerden hangisi nitel araştırmalarda kullanılan veri toplama tekniklerinden biridir?

Yarı deney

Anket

Deney

Survey

Doküman incelemesi

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Aşağıdakilerden hangisi bilimsel araştırmanın aşamalarından birisi değildir?

Araştırma konusunun seçilmesi ve araştırma probleminin belirlenmesi,

Problemin olgunlaştırılması,

Araştırmanın evreninin belirlenmesi ve örneklem seçimi,

Ölçüm aracı geliştirme,

Veri analizi

Açıklama:

Bilimsel araştırmanın aşamaları,

Araştırma konusunun seçilmesi ve araştırma probleminin belirlenmesi,
Araştırma için uygun araştırma tipi, yöntem ve tekniklerin seçilmesi,
Araştırmanın evreninin belirlenmesi ve örneklem seçimi,
Ölçüm aracı geliştirme,
Veri toplama,
Veri analizi,
Bulguların yorumlanması ve rapor yazımı,

olarak sıralanabilir.

“………………………, toplumsal normlar tarafından sürekli olarak tekrarlanan, onaylanan, sürdürülen, toplumun yerleşik görünümlerini yansıtan ve toplumsal olarak örgütlenmiş olan toplumsal davranış kalıplarıdır.”
Verilen cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisinin getirilmesi en uygun olur?

Toplumsal kurum

Toplumsal davranış

Toplumsal yapı

Toplumsal olgu

Toplumsal grup

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 113

I Benlik II Değer III Norm IV Statü V Kişiselleşme Yukarıdakilerden hangileri sosyolojinin temel kavramları arasında sayılabilir?

I ve II

I, II ve IV

I, II ve V

II, III ve V

I, II, III ve IV

Açıklama:

Sosyolojinin temel kavramlarından başlıcaları içinde toplum, toplumsal davranış, toplumsal olgu (toplumsal gerçeklik), toplumsal yapı, toplumsal kurum, toplumsal değişme, grup, benlik, statü, toplumsal rol, değer, norm ve toplumsallaşma sayılabilir.

Doğru Cevap: E

Soru 114

Rönesans, Reform hareketleri, Aydınlanma Dönemi, Fransız İhtilali, Endüstri Devrimi gibi önemli gelişmelerin sosyolojinin bilim olarak ortaya çıkmasındaki en önemli katkısı nedir?

Toplumların yapısında önemli değişimler yaşanmıştır.

Ticaret yolları değişmiştir.

Eski toplum anlayışına dönüş yaşanmıştır.

Orta Çağ görüşleri yeniden önem kazanmıştır.

Bilim, önemini yitirmiştir.

Açıklama:

Yaşanan bu büyük dönüşümle kırsal, bütünleşmiş, durağan toplum yapısı kentsel, kozmopolit, hızla değişen bir yapıya dönüşmüş; geleneksel toplumların yerini modern toplumlar almıştır. Sosyolojinin ortaya çıkmasındaki en büyük etken bu geniş çaplı değişim ve dönüşümdür.

Doğru Cevap: A

Soru 115

Sosyoloji ile diğer disiplinler karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisini söylemek doğru olur?

Toplumsal davranışı ve toplumsal değişmeyi ele alan tek disiplin sosyolojidir.

Antropoloji de sosyoloji gibi çağdaş toplumları ve içinde bulundukları toplumları inceler.

Tarih ve sosyolojinin konuları birbiriyle hiçbir zaman örtüşmez.

Sosyoloji, sosyal bilimlerden ve diğer disiplinlerden faydalanmaz.

Sosyoloji ile felsefe arasında yakın bir ilişki vardır.

Açıklama:

Tarih, ekonomi, siyasal bilimler, sosyoloji, hepsi insan eylemlerini ve bu eylemlerin sonuçlarını inceler. Toplumsal davranışı ve toplumsal değişmeyi çalışan tek disiplin sosyoloji değildir; psikoloji, antropoloji, siyaset bilimi, ekonomi gibi diğer disiplinler de toplumsal yaşamla ilgilenirler. Felsefeyle sosyoloji arasında, en basit şekliyle üç açıdan bir ilişki vardır. İlk olarak, bir bilim olarak sosyoloji de bilim felsefesinden yararlanır. İkincisi, sosyoloji sosyal olguları ele alırken değerlerle de ilgilenmektedir ve değerlerin ahlak felsefesinde ve toplumsal felsefede nasıl tartışıldığını bilmesi gerekir. Son olarak sosyoloji yeni felsefi soruların ortaya çıkmasına katkıda bulunur.

Doğru Cevap: E

Soru 116

“Araştırmacı, elde etmek istediği bilginin türüne göre keşfedici, betimleyici ya da açıklayıcı bir araştırma, ilgilendiği zaman açısından da kesitsel ya da boylamsal bir araştırma yapabilir.”
Yukarıda verilen cümle, bir bilimsel araştırmanın hangi aşamasıyla ilgilidir?

Araştırma konusunun seçilmesi ve araştırma probleminin belirlenmesi

Araştırma için uygun araştırma tipi, yöntem ve tekniklerin seçilmesi

Araştırma evreninin belirlenmesi ve örneklem seçimi

Ölçüm aracı geliştirme

Bulguların yorumlanması ve rapor yazımı

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 117

Sosyal bilimlerde kullanılan temel yaklaşımlara ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Feminist yaklaşım, ataerkil yapıyı savunur.

Pozitivist yaklaşım, genelleme amacı taşır.

Postmodern yaklaşım, bilimi sanattan ya da edebiyattan ayrı görür.

Yorumlayıcı yaklaşım, genel geçer yasalara ulaşmaya çalışır.

Eleştirel yaklaşım, pozitivist ve yorumlayıcı yaklaşıma tamamen karşıdır.

Açıklama:

Pozitivist yaklaşım, toplumsal gerçekliklerin fiziksel gerçeklikler gibi insan etkileşiminden bağımsız olarak var olduğunu, bu nedenle dışarıdan gözlemlenerek incelenebileceğini ve bilimin değerlerden bağımsız olduğunu, toplumsal dünyanın fiziksel dünyadan farklı olmadığını, bu nedenle toplumsal dünyayı incelemek için de doğa bilimlerinde kullanılan yöntem ve tekniklerin uygulanması gerektiğini savunur. Pozitivist yaklaşıma göre sosyal bilimin amacı toplumsal olgular arasında insanlardan bağımsız olarak var olan nedensellik ilişkilerini açıklamaktır ve bu amaca ulaşmak için doğa bilimlerindeki deney ve gözlem gibi teknikler kullanılmalıdır. Yorumlayıcı yaklaşım, doğal gerçekliklerle toplumsal gerçekliklerin aynı yöntemle incelenemeyeceğini savunur, çünkü doğal dünya insan etkileşiminden bağımsız olarak var olduğu halde, toplumsal dünyanın insanların anlamlı ve amaçlı eylemleri ile kurulduğunu, toplumsal gerçeklerin sabit ve durağan olmadıklarını ileri sürer. Bu nedenlerle doğa bilimlerindeki gibi genel geçer toplumsal yasalara ulaşılamayacağını savunur ve genelleme amacı taşımaz. Bu yaklaşıma göre sosyal bilimlerin amacı açıklamaya yönelik nedensellik ilişkilerini ortaya koymaya değil, insanların anlamı nasıl ürettiklerini keşfetmek, toplumsal yaşamı ve toplumsal eylemi anlamak ve yorumlamaktır. Eleştirel Yaklaşım, Pozitivist ve Yorumlayıcı yaklaşımı eleştirir ve ikisinin de bazı özelliklerini taşır. Bu yaklaşıma göre toplumsal ilişkilerin altında ilk anda görünmeyen, örtülü olan çatışma ve çelişkiler vardır ve mevcut sosyal gerçeklik bu çatışmaların sonucu olarak ortaya çıkmaktadır. Sosyal bilimin amacı, toplumsal gerçekliğin altındaki mekanizmaları, çatışma ve çelişkileri ortaya koymak, böylece toplumsal ilişkileri eleştirmek ve dönüştürmektir. Feminist araştırmaların amacı, cinsiyet ve iktidar ilişkilerinin toplumsal yaşamın her alanının içine işlemiş olduğunu göstermek, toplumsal bilimde baskın olan erkek yönelimli bakış açısını düzeltmek ve kadınların sesini duyurmaktır. Postmodern yaklaşım, bilimi sanattan ya da edebiyattan ayrı görmez, sosyal teori de dahil olmak üzere bütün örgütlü inanç sistemlerini, bütün ideolojileri reddeder ve nedenselliğin incelenemeyeceğini savunur.

Doğru Cevap: B

Kişilerin günlük yaşamı idame ettirebilmek için gerekli bilgi ve becerileri kazandığı, tutum geliştirdiği, toplumsal ve kültürel değerleri içselleştirdiği toplumsal etkileşim sürecine ne ad verilir?

Toplumsal değişme

Toplumsallaşma

Toplumsal yaptırım

Toplumsal olgu

Kültürleme

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Aşağıdakilerden hangisi fiziksel dünyanın gözlem ve deneyle test edilerek inceleneceğini öne süren yaklaşımdır?

Post modernizm

Dogmatizm

Pozitivizm

Görecilik

İşlevselcilik

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 43

Aşağıdaki sosyologlardan hangisi toplumsal değişmenin basit homojen toplumlardan karmaşık toplumlara giden genel bir evrimsel yol izlediğini savunur?

Comte

Durkheim

Saint-Simon

Spencer

Marx

Açıklama:

Toplumsal değişme basit homojen toplumlardan karmaşık heterojen toplumlara doğru giden genel bir evrimsel yol izlediğini savunan sosyolog Spencer'dir. Bu evrim sürecinde Spencer doğal seleksiyon sonucunda çevresine farklılaşarak bütünleşme yoluyla uyum sağlayan toplumların hayatta kaldığını bunu başaramayanların ise yok olduğunu savunuyordu. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 44

Toplumsal gelişimin anlaşılmasında üretim ilişkilerine kritik önem veren yazar aşağıdakilerden hangisidir?

Saint-Dimon

Spencer

Durkheim

Weber

Marx

Açıklama:

Üretim araçlarına sahip olmak ya da olmamak şeklinde iki farklı biçimde ortaya çıkan toplumsal üretim ilişkileri Marx için tarihsel gelişmenin anlaşılmasında kritik bir öneme sahiptir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 45

Durkheim'in toplum üyelerinin ortalama inanç ve duyguları olarak tanımladığı kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Kolektif bilinç

Mekanik dayanışma

Organik dayanışma

Anomi

Toplumsal statik

Açıklama:

Durkheim kolektif bilinci toplum üyelerinin ortalama ortak inanç ve duyguları olarak tanımlar. Durkheim toplumsal olguları kolektif bilinç temelinde ortak şekilde hareket etme, düşünme ve hissetme biçimleri olarak tanımlamaktadır ve kolektif bilincin bireysel bilinçlere indirgenemeyeceklerini savunmaktaydı. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 46

Toplumu öz-düzenlemeye sahip bir sistem olarak ele alan yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Tarihsel materyalizm

Pozitivizm

İşlevselcilik

Çatışma teorisi

Eleştirel teori

Açıklama:

İşlevselcilik toplumu öz-düzenlemeye (self-regulation) sahip olan bir sistem olarak ele alır. Bu ise, biyolojik bir sistem gibi, toplumun kendini koruma ve dengede olma gibi doğal bir eğilime sahip olması demektir. Bir başka ifadeyle öz-düzenleme topluma çevredeki değişime karşı kurumlarını yeniden düzenleyerek dengesini koruma ve tekrar etkin şekilde işleme imkânı sağlar. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 47

Aşağıdaki düşünürlerden hangisi yapısalcı Marksizm teorisinin kurucusu olarak kabul edilir?

Merton

Althusser

Fromm

Habermas

Gramsci

Açıklama:

Louis Althusser yapısalcı Marksizm teorisinin kurucusu olarak kabul edilir. Althusser analizinde bir toplumda belirli ilişkilerden oluşan üç temel toplumsal yapıdan söz eder. Bunlar ekonomik, siyasal ve ideolojik toplumsal yapılardır. Geleneksel Marksizmden farklı olarak Althusser bir toplumda olup bitenlerin belirlenmesinde bu üç toplumsal yapının her birinin görece bir bağımsızlığa ve özerkliğe sahip olduğunu savunur.

Doğru Cevap: B

Soru 48

Dahrendorf'a göre toplumsal çatışmanın kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?

Mülkiyet

İnanç

İdeoloji

Güç

Cinsiyet

Açıklama:

Dahrendorf güç (otorite) üzerinde temellenen bir sınıf modeli tanımlar. Dahrendorf kapitalist toplumda meydana gelen önemli değişmeler sonucunda çatışmanın kaynağının mülkiyet olmaktan çıktığını gücün (otoritenin) çatışmanın yeni kaynağı hâline geldiğini savunmuştur. Dahrendorf'a göre post-kapitalist toplumda çatışma üretim araçlarına sahip olanlar ile olmayanlar arasında değil otoriteyi uygulayanlar ile ona tabi olanlar arasında ortaya çıkmaktadır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 49

Aşağıdaki yaklaşımlardan hangisi toplumsal yaşamın şekillenmesinde bireye daha aktif bir rol verir?

İşlevselcilik

Marksizm

Çatışma teorisi

Eleştirel teori

Sembolik etkileşimcilik

Açıklama:

Diğer sosyolojik yaklaşımlarla karşılaştırıldığında sembolik etkileşimcilik toplumsal dünyanın şekillenmesinde bireyi daha aktif olarak değerlendirir. Toplumu alt sistemlerin ya da alt-üst şeklindeki yapıların etkileri açısından ele almaya çalışan işlevselcilik ya da Marksizm gibi makro boy sosyolojik yaklaşımlardan ayrılır. Bu yaklaşımların aksine sembolik etkileşimcilik toplumun aktif, yapıcı, yaratıcı ve yorumlama kabiliyeti olan insan özneler tarafından gündelik yaşamda sembolik etkileşim ve iletişim aracılığıyla her gün nasıl inşa edildiğini yorumlamaya çalışır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 50

Aşağıdaki yaklaşımlardan hangisi bilime, ilerlemeye yönelik inanca ve geleceğe olan güvene karşı bir eleştiri olarak ortaya çıkmıştır?

Postmodernizm

Feminizm

Çatışma teorisi

Marksizm

Sembolik etkileşimcilik

Açıklama:

Postmodernizm 18. yüzyılda aydınlanma döneminde ortaya çıkan ve teknolojiye, bilime, ilerlemeye inanan, geleceğe de güven duyan düşünceleri, değerleri ve varsayımları içeren modernizme karşıt olarak gelişmiştir. Bu noktada, postmodernizm, akıl, rasyonelleşme ve ilerleme düşünceleri üzerine kurulu olan modernlik projesinin bittiğini ve toplumların artık tarihsel gelişme ve belli bir amaca doğru ilerleme şeklindeki meta anlatılar tarafından yönlendirilmediğine inanan ve bunun yerine çoğulculuğun ve çeşitliliğin hâkim olduğu postmodern bir toplumun oluşumundan söz eden bir yaklaşım olarak tanımlanabilir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 51

Genel olarak modernliği endüstrileşme üzerinden okuyan Saint-Simon’un sosyolojik teorinin gelişimine ilişkin yaptığı en dikkat çekici kavramsal katkı hangisidir?

Endüstri toplumu

Tüketim toplumu

Simülakr ve Simülasyon

Modernizm

Postmodernizm

Açıklama:

Genel olarak modernliği endüstrileşme üzerinden okuyan Saint-Simon’un sosyolojik teorinin gelişimi üzerinde yaptığı en dikkat çekici katkının ise bir tarafta Marx gibi radikal, öte tarafta da Comte gibi muhafazakâr kuramcıları aynı anda etkileyen hem sosyalist hem de muhafazakâr bakış açılarını taşıyan endüstri toplumu kavramı olduğu vurgulanır.

Doğru Cevap: A

Soru 52

Sanayi toplumunun geleceği ve ilerlemesi için feodal toplumdan sanayi toplumuna geçiş aşamasında ortaya çıkan sosyal problemlerin de sosyal fizik olarak adlandırdığı pozitif bir bilimin gelişimi ile aşılacağını ve bu yeni bilimle toplumun yeni bir yapıya kavuşturulacağını düşünen, bu nedenle bazı çevrelerce “ilk sosyolog, ilk sosyalist” olarak nitelendirilen düşünür hangisidir?

Auguste Comte

Saint-Simon

Karl Marx

Saint Augustine

David Hume

Açıklama:

Sanayi toplumunun geleceğine ve ilerlemeye inanan Saint-Simon feodal toplumdan sanayi toplumuna geçiş aşamasında ortaya çıkan sosyal problemlerin de sosyal fizik olarak adlandırdığı pozitif bir bilimin gelişimi ile aşılacağını ve bu yeni bilimle toplumun yeni bir yapıya kavuşturulacağını düşünüyordu. Bu nedenle Saint-Simon bazı çevrelerce “ilk sosyolog, ilk sosyalist” olarak nitelendirilmektedir (Meriç, 1995).

Doğru Cevap: B

“Üretim araçlarına sahip olmak ya da olmamak şeklinde iki farklı biçimde ortaya çıkan ……………..x1………………….. Marx için tarihsel gelişmenin anlaşılmasında kritik bir öneme sahiptir”.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan bölüme yerleştirilebilecek uygun seçenek hangisidir?

Ekonomik etkileşim

Endüstri devrimi

Toplumsal üretim ilişkileri

Ticaret

Üretim değeri

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 58

İşçilerin yarattıkları değerle onlara ödenen ücret arasında kalan farka ne ad verilir?

Devalüasyon

Borçlanma

Değer farkı

Artı değer

Nema

Açıklama:

Artı-değer işçilerin yarattıkları değerle onlara ödenen ücret arasında kalan farktır.

Doğru Cevap: D

Soru 59

Toplumsal olguları kolektif bilinç temelinde ortak şekilde hareket etme, düşünme ve hissetme biçimlerine dayandıran, kolektif bilinci toplum üyelerinin ortalama ortak inanç ve duyguları olarak tanımlayan düşünür hangisidir?

Durkheim

Karl Marx

Auguste Comte

Herbert Spencer

Max Weber

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 60

Durkheim Toplumsal İşbölümü adlı eserinde de toplumsal işbölümü ve uzmanlaşmaya bağlı olarak ortaya çıkan mekanik dayanışma ile organik dayanışma tiplerinden söz eder. Buna göre; Modern toplumlarda görülen farklılaşmaya dayalı karmaşık bir işbölümü ve uzmanlaşmanın söz konusu olduğu toplumsal işbölümü tipi hangisidir?

Kolektif bilinç

Anomi

Toplumsal eylem

Mekanik dayanışma

Organik dayanışma

Açıklama:

Durkheim Toplumsal İşbölümü adlı eserinde de toplumsal işbölümü ve uzmanlaşmaya bağlı olarak ortaya çıkan mekanik dayanışma ile organik dayanışma tiplerinden söz eder. Buna göre;

Mekanik dayanışma benzeşmeye dayalı basit bir işbölümünün olduğu geleneksel toplumlarda söz konusudur. Bu düzen ve dayanışma tipinde kolektif bilinç ve kolektif kimlik bireysel bilinç ve kimliklerden daha güçlü ve baskındır.
Organik dayanışma ise farklılaşmaya dayalı karmaşık bir işbölümü ve uzmanlaşmanın olduğu modern toplumlarda söz konusudur.

Durkheim’a göre mekanik dayanışma daha çok sanayi öncesi toplumlarda, organik dayanışma ise daha çok günümüz sanayi toplumlarında görülmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 61

Toplumsal yaşamın sosyoloji adı altında bağımsız bir akademik disiplin çerçevesinde ele alınması hangi yüzyılda gerçekleşmiştir?

17.

18.

19.

20.

21.

Açıklama:

Toplumsal yaşamın sosyoloji adı altında bağımsız bir akademik disiplin çerçevesinde ele alınması on dokuzuncu yüzyıla dayanır. On dokuzuncu yüzyıldan günümüze sosyoloji biliminin gelişimine katkıda bulunan pek çok yaklaşım bulunmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 62

Toplumsal yaşamın doğal yaşama benzer bir nesnel gerçekliği olduğunu ve bu sebep ile doğa bilimlerinde kullanılan niceliksel bilgiye dayalı bilimsel yöntemin sosyal bilimlerde de kullanılabileceğini öne süren yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Marksizm

Pozitivism

Humanism

Sembolism

Determinism

Açıklama:

En genel tanımı ile pozitivizm, sosyal ve fiziksel dünyanın gözlem ve deneyle test edilerek inceleneceğini öne süren bir yaklaşımdır. Saint-Simon, Comte ve benzeri pozitivistlerin yazılarında ‘pozitif veya pozitivizm’ kavramı daha çok ‘bilimsel’ olanla eş anlamda kullanılmıştır. Bununla birlikte, sosyolojide Comte tarafından geliştirilen pozitivist yaklaşım toplumsal yaşamın doğal yaşama benzer bir nesnel gerçekliği olduğu yönünde temel bir varsayıma dayanır. Bu açıdan pozitivizm doğa bilimlerinde kullanılan niceliksel bilgiye dayalı bilimsel yöntemin sosyal bilimlerde de kullanılabileceğini savunur.

Doğru Cevap: B

Soru 63

Toplumu biyolojik bir organizmadaki sisteme benzeterek, sosyolojiyi tarihsel yöntem aracılığıyla toplumsal düzenin (statiğin) ve toplumsal değişmenin (dinamiğin) yasalarını keşfedip analiz eden bir bilim olarak tanımlayan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Marx

Weber

Durkheim

Saint-Simon

Comte

Açıklama:

Comte toplumu biyolojik bir organizmadaki sisteme benzetir. Bu bakımdan biyolojideki anatomi ve fizyoloji ayırımına benzer şekilde sosyolojide de istikrarlı ilişkileri ve sosyal yapıyı inceleyen toplumsal statik ile toplumsal değişmeyi inceleyen toplumsal dinamik adı altında iki farklı çalışma alanı belirler. Comte toplumsal statiği toplumsal düzen ile toplumsal dinamiği de toplumsal değişme ve ilerleme ile özdeşleştirir. Böylece Comte sosyolojiyi tarihsel yöntem aracılığıyla toplumsal düzenin (statiğin) ve toplumsal değişmenin (dinamiğin) yasalarını keşfedip analiz eden bir bilim olarak tanımlamış olur.

Doğru Cevap: E

Soru 64

Comte’nin insan toplumları için önerdiği evrimsel gelişme modeline göre insan düşüncesinin sosyal veya fiziksel tüm olgu ve olayları soyut güçlerle açıklamaya çalıştığı aşama aşağıdakilerden hangisidir?

Teolojik

Teknolojik

Metafizik

Pozitif

İşlevsel

Açıklama:

Comte’un insan toplumları için önerdiği evrimsel gelişme modeline göre insan düşüncesi sosyal veya fiziksel tüm olgu ve olayları soyut güçlerle açıklamaya çalıştığı aşama Metafizik aşamadır.

Doğru Cevap: C

Soru 65

Güçlü olanın hayatta kalması olarak bilinen “doğal seleksiyon” ilkesini toplumsal evrime de uyarlayarak ve toplumsal yaşamda devletin dezavantajlı konumdaki bireyleri destekleyici nitelikteki her türlü devlet müdahaleciliğine ve sosyal reformlara karşı çıkan sosyolog aşağıdakilerden hangisidir?

Marx

Weber

Spencer

Saint-Simon

Comte

Açıklama:

Sosyolojinin ilk dönem gelişiminde İngiltere’den Herbert Spencer da evrimci toplumsal gelişme kuramıyla katkıda bulunmuştur. Önemli ölçüde Comte’un çalışmalarından beslenen ve ilk dönem İngiliz sosyolojisinde önemli bir ağırlığa sahip olan Spencer, güçlü olanın hayatta kalması olarak bilinen “doğal seleksiyon” ilkesini toplumsal evrime de uyarlamış ve toplumsal yaşamda devletin dezavantajlı konumdaki bireyleri destekleyici nitelikteki her türlü devlet müdahaleciliğine ve sosyal reformlara karşı çıkmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 66

Toplumsal değişmede düşünce ve değerlerden çok ekonomik faktörlerin önemini vurgulayan ve kısaca tarihin materyalist açıdan kavranışı olarak tanımlanan yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Sosyal Darwinism

Positivism

İşlevselcilik

Tarihsel Materyalizm

Sosyal Fizik

Açıklama:

Klasik dönemde sosyolojide pozitivizm ve evrimcilik dışında on dokuzuncu yüzyılda Karl Marx tarafından geliştirilen ve tarihsel materyalizm olarak bilinen teorinin önemli bir etkisi olmuştur. Toplumsal değişmede düşünce ve değerlerden çok ekonomik faktörlerin önemini vurgulayan ve bu açıdan kısaca tarihin materyalist açıdan kavranışı olarak tanımlanan tarihsel materyalizm yaklaşımında Marx özellikle üretim üzerinde yoğunlaşır. Marx, tarihsel süreç içerisinde toplumsal yaşamlarını üretmek amacıyla üretim sürecine katılan insanlar arasında, adına üretim ilişkileri denilen bazı toplumsal ilişkiler geliştiğini öne sürer.

Doğru Cevap: D

Klasik ve modern sosyolojide yer alan bütün sosyolojik yaklaşımlara eleştirel bakmakla birlikte kadın-erkek eşitsizliği üzerine kurulan ilişkilerin analiz edilmesine ve dönüştürülmesine yönelik olarak geliştirilen sosyolojik yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Feminism

Modernism

Postmodernism

İşlevselcilik

Etkileşimcilik

Açıklama:

Feminism, klasik ve modern sosyolojide yer alan bütün sosyolojik yaklaşımlara eleştirel bakmakla birlikte cinsiyetleri nedeniyle dışlanan ve baskı altına alınan kadınların
maruz kaldıkları eşitsizliklere ve haksızlıklara karşı verdikleri örgütlü mücadeleyi destekleyen feminist yazarların erkek egemen bilgi sistemine karşı eleştirel olarak geliştirdikleri feminist bilgi birikimi olarak tanımlanabilir.

Doğru Cevap: A

Soru 71

Sosyolojinin bağımsız bir akademik disiplin olarak kabul edilmesi hangi tarihe dayanmaktadır?

19.yy

18. yy

17. yy

16. yy

15. yy

Açıklama:

Sosyolojinin bağımsız bir akademik disiplin olarak ele alınması 19.yy'a dayanmaktadır. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 72

Saint-Simon bazı çevreler tarafından neden ilk sosyolog ya da ilk sosyalist olarak kabul edimektedir?

Endüstri toplumu kavramını ortaya attığı için

Toplumu evrimci ve pozitivist bir kavramsal çerçevede ele aldığı için

Pozitif bir bilimin gerekliliğini savunduğu için

Çalışmalarında muhafazakar bir bakış açısına sahip olduğu için

Sosyal problemlerin pozitif bilimin gelişimi ile aşılacağını düşündüğü için

Açıklama:

Saint-Simon feodal toplumdan sanayi toplumuna geçiş aşamasında ortaya çıkan sosyal problemlerin de sosyal fizik olarak adlandırdığı pozitif bir bilimin gelişimi ile aşılacağını ve bu yeni bilimle toplumun yeni bir yapıya kavuşturulacağını düşünüyordu. Bu nedenle Saint-Simon bazı çevrelerce “ilk sosyolog, ilk sosyalist” olarak nitelendirilmektedir. Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 73

Aşağıdakilerden hangisi Auguste Comte'un bazı çevreler tarafından sosyolojinin kurucusu olarak kabul edilme nedenidir?

Toplumda radikal değişimlere karşı olması

Sosyoloji kavramı icat etmiş ve pozitivist sosyoloji olarak bilinen geleneği kurmuş olması

Üç hal yasasını ortaya koyması

Aydınlanma felsefesine eleştirel yaklaşmış olması

Toplumu biyolojik bir organizma sistemine benzetmesi

Açıklama:

Auguste Comte “sosyoloji” kavramını icat etmiş ve sosyolojide pozitivist sosyoloji olarak bilinen geleneği kurmuştur. Bu nedenle bazı çevrelerde Comte sosyolojinin kurucusu olarak kabul edilir. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 74

Toplumsal değişmeyi Charles Darwin'in evrim teorisindeki ilkeler çerçevesinde ele alan ve "Sosyal Darwinizm" yaklaşımını ortaya atan düşünür kimdir?

Auguste Comte

Saint Simon

Herbert Spencer

Karl Max

Emile Durkheim

Açıklama:

Spencer’in çalışmalarında pozitivizm toplumsal değişmeyi Charles Darwin’in evrim teorisindeki ilkeler çerçevesinde ele alan evrimci bir sistem yaklaşımı çerçevesinde geliştirilmiştir. Bu açıdan kimi çevrelere göre doğal seleksiyonu anlatmada kullanılan “uyum sağlayanlar (güçlüler) yaşar” ifadesini Spencer, Darwin’den önce insan toplumları için kullanmıştır. Bu nedenle Spencer’in genel yaklaşımı “sosyal Darwinizm” olarak da adlandırılır. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 75

Karl-Max'ın sosyoloji anlayışına göre aşağıdakilerden hangisi doğru değildir?

Toplum üretim araçlarına sahip olan ya da olmayan olarak ikiye ayrılır

Toplumsal değişimi etkileyen en önemli faktör üretim ilişkileridir

Toplumda alt yapı üretim araçlarından yoksun işçi sınıfından oluşur

Toplumda üst yapı hukuk, siyaset, din, aile ve ideolojilerden oluşur

Kapitaliz emek gücünün alınıp satıldığı metalaşmış ve yabancılaşmış toplumsal ilişkilere dayanır

Açıklama:

Marx’ın toplumsal değişmede ekonomik faktörlere yaptığı bu vurguyu toplum analizinde alt yapı ile üst yapı arasında yaptığı ayrımda daha net görmek mümkündür. Bu ayırımda alt yapı ekonomik yapıdan (üretim araçlarından ve üretim ilişkilerinden) oluşur. Üst yapı ise hukuk, siyaset, din, aile ve ideolojilerden oluşur. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 76

Emile Durkheim'a göre aşağıda verilenlerden hangisi doğru değildir?

Toplumsal düzen ve değişmenin temel kaynağı kolektif niteliğe sahip olan merkezi değerler sistemidir

Toplumsal olguları araştırmanın ve açıklamanın nedensel ve işlevsel olmak üzere iki farklı yöntemi vardır

Bir toplumda aşırı veya yetersiz düzeyde bütünleşme ve düzenleme intihara yol açabilir

Din toplumsal dayanışma üreten en önemli toplumsal olgulardan birisidir

Merkezi değer sisteminin ani toplumsal değişimlere bağlı olarak zayıflaması durumunda kuralsızlık ve belirsizlik oluşur

Açıklama:

Durkheim'a göre toplumsal düzen ve değişmenin temel kaynağı ise toplumsal işbölümü ve uzmanlaşmaya dayalı farklılaşmadır. Bu noktada Durkheim, gelişmiş toplumlarda toplumsal işbölümü ve uzmanlaşmaya bağlı olarak giderek artan toplumsal farklılaşmanın mekanik dayanışmadan organik dayanışmaya doğru yeni bir toplumsal düzene yol açtığını belirtir. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 77

Sosyologların toplumsal eylemi bilimsel olarak açıklamaya başlamadan önce bireyin eyleme atfettiği anlamı yorumlamaları gerektiğini savunan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Emile Durkheim

Auguste Comte

Saint Simon

Max Weber

Herbert Spencer

Açıklama:

Weber’e göre sosyologlar toplumsal eylemi bilimsel olarak açıklamaya başlamadan önce bireyin eyleme atfettiği anlamı yorumlamak zorundadırlar. Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 78

İşlevselciliğe göre aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

İşlevselcilik toplumu birbiri ile bağlantılı parçalardan oluşan bir sistem olarak ele alır.

Toplumsal sistemin hayatta kalabilmesi için karşılanması gereken bazı temel ihtiyaçları vardır.

Modern sosyolojideki işlevselcilik toplumu öz-düzenlemeye sahip olan bir sistem olarak ele alır.

İşlevselcilik evrimci bir toplumsal değişme sunar.

İşlevselcilik toplumsal yaşamın incelenmesinde post-pozitivist sosyal bilim anlayışına dayalı bir yöntem benimsemiştir.

Açıklama:

İşlevselcilik toplumsal yaşamın incelenmesinde pozitivist sosyal bilim anlayışına dayalı bir yöntem benimsemiştir. Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 79

Kendi çıkarları peşinde koşan farklı gruplar arasındaki toplumsal bölünmelerin önemini vurgulayarak güç, eşitsizlik ve mücadele üzerinde yoğunlaşan yaklaşım/lar aşağıdakilerden hangisidir?

Etnomoloji

İşlevselcilik

Fenomenoloji

Çatışmacı yaklaşımlar ve Marksizm

Sembolik Etkileşimcilik

Açıklama:

Çatışmacı yaklaşımlar ve Marksizm kendi çıkarları peşinde koşan farklı gruplar arasındaki toplumsal bölünmelerin önemini vurgulayarak güç, eşitsizlik ve mücadele üzerinde yoğunlaşırlar. Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 80

Kadın erkek eşitsizliği üzerine kurulan ilişkilerin analiz edilmesine ve dönüştürülmesine yönelik olarak geliştirilen yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Eleştirel Teori

Yapılsalcı Marksizim

Çatışma Teorisi

Feminizm

Post-modernizim

Açıklama:

Feminizm kadın erkek eşitsizliği üzerine kurulan ilişkilerin analiz edilmesine ve dönüştürülmesine yönelik olarak geliştirilen ayrı bir gelenek olarak kabul edilir. Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 81

Aşağıdakilerden hangisi Marx’ın kullanmış olduğu temel kavramlardan biri değildir?

Üretim güçleri

Artı-değer

Üretim ilişkileri

Organik dayanışma

Alt yapı

Açıklama:

Organik dayanışma Durkheim'in toplumsal çalışmalarda kullandığı bir kavramdır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 82

Aşağıdaki seçeneklerden hangisi Anomi kelimesinin anlamını vermektedir?

Kuralsızlık

Uyum

İdeoloji

Dayanışma

Gelenek

Açıklama:

Anomi kuralsızlık ya da toplumun temel değerlerinde belirsizlik anlamına gelen bir olgudur. Bu doğrultuda doğru seçenek A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 83

Karl Marx'a göre altyapıyı oluşturan kavram aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer almaktadır?

Ekonomi

Siyaset

Din

Hukuk

İdeoloji

Açıklama:

Marx’ın toplumsal değişmede ekonomik faktörlere yaptığı vurguyu toplum analizinde alt yapı ile üst yapı arasında yaptığı ayrımda daha net görmek mümkündür. Bu ayırımda alt yapı ekonomik yapıdan (üretim araçlarından ve üretim ilişkilerinden) oluşur. Üst yapı ise hukuk, siyaset, din, aile ve ideolojilerden oluşur. Bu doğrultuda doğru seçenek A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 84

Durkheim'e göre modern toplumlarda iş bölümü sonucunda farklılaşmaya bağlı olarak ortaya çıkan dayanışma aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer almaktadır?

Statik

Organik

Cemaat

Cemiyet

Mekanik

Açıklama:

Organik dayanışma farklılaşmaya dayalı karmaşık bir işbölümü ve uzmanlaşmanın olduğu modern toplumlarda söz konusudur. Bu kapsamda doğru seçenek B seçeneğidir

Doğru Cevap: B

Soru 85

Toplum çalışmalarında anomi kavramını vurgulayan sosyolog aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer almaktadır?

Spencer

Simon

Marx

Weber

Durkheim

Açıklama:

Sosyal hayatı mümkün kılan ve bireylere rehberlik eden kolektif nitelikteki merkezi değer sisteminin özellikle ani toplumsal değişmelere bağlı olarak daha da zayıflaması durumunda, Durkheim adına anomi dediği tehlikeli bir olgunun gelişmesinden söz eder. Bu kapsamda doğru seçenek E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 86

Kapitalizm ile Protestan ahlakı arasında nedensel ilişki kurmaya çalışan sosyolog aşağıdaki seçeklerin hangisinde yer almaktadır?

Simmel

Durkheim

Engels

Weber

Tönnies

Açıklama:

Yöntemsel olarak Weber düşünce ve değerlerin de toplumsal değişmede en az ekonomik faktörler kadar önemli dinamikler olduğunu savunmuş ve bu nitelikteki düşüncelerini Protestan Ahlakı ve Kapitalizmin Ruhu (1905) adlı önemli eserinde ifade etmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 87

Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde işçilerin yarattıkları değer ile onlara ödenen ücret arasında kalan fark yer almaktadır?

Fazla çalışma

Zorunlu iş süreci

Artı-değer

Zorunlu çalışma

Gerekli çalışma zamanı

Açıklama:

Artı-değer işçilerin yarattıkları değerle onlara ödenen ücret arasında kalan farktır. Bu kapsamda doğru seçenek C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 88

İntihar adlı ünlü çalışmasında psikolojik nedenlere bağlı bireysel bir eylem gibi görünen intiharın bile aslında nasıl toplumsal nedenlere bağlı bir toplumsal olgu olduğunu intihar oranlarındaki değişmeleri inceleyerek kanıtlamaya çalışan sosyolog aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer almaktadır?

Durkheim

Simon

Marx

Weber

Spencer

Açıklama:

Durkheim İntihar adlı ünlü çalışmasında psikolojik nedenlere bağlı bireysel bir eylem gibi görünen intiharın bile aslında nasıl toplumsal nedenlere bağlı bir toplumsal olgu olduğunu intihar oranlarındaki değişmeleri inceleyerek kanıtlamaya çalışır.

Doğru Cevap: A

Soru 89

"Benliği kişinin içinde yaşadığı topluluğun toplumsal alışkanlıklarını içselleştirmesi anlamında genelleştirilmiş diğerleridir" olarak tanımlayan sosyolog aşağıdakilerden hangisidir?

Mead

Weber

Durkheim

Comte

Simmel

Açıklama:

Mead’ın ifadesiyle benlik kişinin içinde yaşadığı topluluğun toplumsal alışkanlıklarını içselleştirmesi anlamında genelleştirilmiş diğerleridir. Bu kapsamda doğru seçenek A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 90

Toplumda çatışmanın üretim araçlarına sahip olanlar ile olmayanlar arasında değil otoriteyi uygulayanlar ile ona tabi olanlar arasında ortaya çıkabileceğini savunan kişi aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer almaktadır?

Parsons

Marx

Weber

Dahrendorf

Merton

Açıklama:

Dahrendorf post-kapitalist olarak adlandırdığı toplumda çatışmanın üretim araçlarına sahip olanlar ile olmayanlar arasında değil otoriteyi uygulayanlar ile ona tabi olanlar arasında ortaya çıkabileceğini savunmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 91

"Auguste Comte tıpkı gibi toplumu evrimci ve pozitivist bir çerçevede ele alır. çalışmaları ile sosyoloji biliminin gelişimine katkıda bulunmuş Comte ise “sosyoloji” kavramını icat etmiş ve sosyolojide pozitivist sosyoloji olarak bilinen geleneği kurmuştur. Bu nedenle bazı çevrelerde Comte sosyolojinin kurucusu olarak kabul edilir." Boşluğa gelmesi gereken isim aşağıdakilerden hangisidir?

Karl Marx

Emile Durkheim

Max Weber

Saint-Simon

Harriet Martineau

Açıklama:

Auguste Comte tıpkı Saint-Simon gibi toplumu evrimci ve pozitivist bir çerçevede ele alır. Saint-Simon çalışmaları ile sosyoloji biliminin gelişimine katkıda bulunmuş Comte ise “sosyoloji” kavramını icat etmiş ve sosyolojide pozitivist sosyoloji olarak bilinen geleneği kurmuştur. Bu nedenle bazı çevrelerde Comte sosyolojinin kurucusu olarak kabul edilir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Aşağıdakilerden hangisi tarihsel materyalist yaklaşımını çalışmalarında kullanmıştır?

Karl Marx

Max Weber

Auguste Comte

Emile Durkheim

Talcott Parsons

Açıklama:

Marx tarihsel materyalist yaklaşımı ile ekonomik faktörlerin toplumun işleyişindeki ağırlığını göstermiştir.Doğru cevap A’dır

Doğru Cevap: A

Soru 102

Aşağıdakilerden hangisi pozitivist sosyoloji olarak bilinen geleneği kurmuştur?

Max Weber

Auguste Comte

Talcott Parsons

Emile Durkheim

Karl Marx

Açıklama:

Saint Simon ile çalışmalarda bulunan sosyoloji biliminin gelişimine katkıda bulunmuş Comte, sosyolojide pozitivist sosyoloji olarak bilinen geleneği kurmuştur. Doğru cevap B’dir

Doğru Cevap: B

Soru 103

Aşağıdakilerden hangisi çalışmalarında pozitivizm toplumsal değişmeyi Charles Darwin’in evrim teorisindeki ilkeler çerçevesinde ele alan evrimci bir sistem yaklaşımı çerçevesinde geliştirmiştir?

Auguste Comte

Emile Durkheim

Herbert Spencer

Karl Marx

Max Weber

Açıklama:

Spencer’in çalışmalarında pozitivizm toplumsal değişmeyi Charles Darwin’in evrim teorisindeki ilkeler çerçevesinde ele alan evrimci bir system yaklaşımı çerçevesinde geliştirmiştir. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 104

Aşağıdakilerden hangisi kapitalizmde çelişkilerin artması sonucunda sınıfsız bir toplum aşaması olan sosyalizmin geleceğine inanıyordu?

Emile Durkheim

Max Weber

Herbert Spencer

Karl Marx

Auguste Comte

Açıklama:

Marx, kapitalizmde çelişkilerin daha da artması sonucunda sınıfsız bir toplum aşaması olan sosyalizmin geleceğine inanıyordu. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 105

Aşağıdakilerden hangisi, kolektif bilinci toplum üyelerinin ortalama ortak inanç ve duyguları olarak tanımlar?

Herbert Spencer

Auguste Comte

Karl Marx

Max Weber

Emile Durkheim

Açıklama:

Emile Durkheim, kolektif bilinci toplum üyelerinin ortalama ortak inanç ve duyguları olarak tanımlar. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 106

Anomi kavramı aşağıdaki düşünürlerden hangisine aittir?

Emile Durkheim

Max Weber

Karl Marx

Herbert Spencer

Auguste Comte

Açıklama:

Anomi kuralsızlık ya da toplumun temel değerlerinde belirsizlik anlamına gelen bir olgudur. Durkheim sosyolojisinde toplumsal hayatı mümkün kılan ve bireylere rehberlik eden kolektif nitelikteki merkezi değerler sisteminde özellikle ani toplumsal değişimlere bağlı olarak ortaya çıkan belirsizlik ya da kuralsızlık durumunu genel olarak tanımlamada kullanılan bir kavramdır. Doğru cevap A’dır

Doğru Cevap: A

Soru 107

Weber’e göre akılcılaşmanın en açık örneği aşağıdakilerden hangisidir?

Bürokrasi

Toplum

Grup

Sınıf

Otorite

Açıklama:

Weber, akılcılaşmanın en açık örneğinin de giderek daha da yaygın hale gelen bürokratik örgütlenme olduğunu düşünür. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Aşağıdaki düşünürlerden hangisi için üretim araçlarına sahip olmak ya da olmamak şeklinde iki farklı biçimde ortaya çıkan toplumsal üretim ilişkileri tarihsel gelişmenin anlaşılmasında kritik bir öneme sahiptir?

Saint-Simon

Auguste Comte

Herbert Spencer

Karl Marx

Max Weber

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 125

Aşağıdakilerden hangisi işlevselci (fonksiyonalist) olarak adlandırılan bir bakış açısı benimsemiş ve bu açıdan modern sosyolojinin en önemli yaklaşımlarından yapısal işlevselciliğin gelişiminde önemli bir rol oynamış olan sosyologdur?

Emile Durkheim

Max Weber

F. Tonnies

Max Horkheimer

Erich Fromm

Açıklama:

Durkheim işlevselci (fonksiyonalist) olarak adlandırılan bir bakış açısı benimsemiş ve bu açıdan modern sosyolojinin en önemli yaklaşımlarından yapısal işlevselciliğin gelişiminde önemli bir rol oynamıştır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 126

Aşağıdaki kuramlardan hangisi Durkheim sosyolojisinde toplumsal hayatı mümkün kılan ve bireylere rehberlik eden kolektif nitelikteki merkezi değerler sisteminde özellikle ani toplumsal değişmelere bağlı olarak ortaya çıkan belirsizlik ya da kuralsızlık durumunu genel olarak tanımlamada kullanılanılır?

Anomi

Organik dayanışma

Mekanik dayanışma

Kolektif bilinç

Toplumsal eylem

Açıklama:

Anomi kuralsızlık ya da toplumun temel değerlerinde belirsizlik anlamına gelen bir olgudur. Durkheim sosyolojisinde toplumsal hayatı mümkün kılan ve bireylere rehberlik eden kolektif nitelikteki merkezi değerler sisteminde özellikle ani toplumsal değişmelere bağlı olarak ortaya çıkan belirsizlik ya da kuralsızlık durumunu genel olarak tanımlamada kullanılan bir kavramdır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 127

Aşağıdakilerden hangisi toplumu toplumsal eylemlerden meydana gelen bir oluşum olarak görür ve sosyolojinin çalışma nesnesini “toplumsal eylem” olarak tanımlar?

Karl Marx

Max Weber

Talcott Parsons

Robert K. Merton

C.H Cooley

Açıklama:

Weber toplumu toplumsal eylemlerden meydana gelen bir oluşum olarak görür ve sosyolojinin çalışma nesnesini “toplumsal eylem” olarak tanımlar. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 128

Aşağıdakilerden hangisi bozuk işlev, açık işlev, gizil işlev gibi geliştirdiği bazı kavramlarla toplumların nasıl her zaman düzgün ve sorunsuz şekilde işlemediklerini açıklamaya ve böylelikle işlevselci analizi daha esnek hale getirmeye çalışmış olan sosyologdur?

A. R. Radcliffe-Brown

Bronislaw Malinowski

Talcott Parsons

Herbert Marcuse

Robert K. Merton

Açıklama:

Metron bozuk işlev, açık işlev, gizil işlev gibi geliştirdiği bazı kavramlarla toplumların nasıl her zaman düzgün ve sorunsuz şekilde işlemediklerini açıklamaya ve böylelikle işlevselci analizi daha esnek hale getirmeye çalışmıştır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

kaçınılmaz

sürekli

doğal, kendiliğinden

ani değil, aşama aşama ilerleyen

ilerleyici, her aşaması bir önceki aşamadan daha iyi olan

geriye dönüşü olmayan bir süreç olduğu

doğal ve toplumsal evrim arasında benzerlikler olduğu konusunda hemfikirdirler. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 13

Darwin’in doğal seleksiyon fikrini de benimseyen ve bu fikri topluma uygulayarak bir toplumsal seleksiyon anlayışı ortaya koyan ve geliştirdiği bu teori Sosyal Darwinizm olarak adlandırılan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Spencer

Weber

Durkheim

Tönnies

Parsons

Açıklama:

Spencer’ın evrim hakkındaki görüşleri Darwin’in evrim anlayışından etkilenmiştir. Darwin’in doğal seleksiyon fikrini de benimseyen Spencer, bu fikri topluma uygulayarak bir toplumsal seleksiyon anlayışı ortaya koymuş ve geliştirdiği bu teori Sosyal Darwinizm olarak adlandırılmıştır. Spencer’a göre toplumsal evrim süreci doğal haline bırakılırsa insanlık önceki nesillerden aldığı özellikleri geliştirecek ve fiziksel ve zihinsel mükemmelliğe ulaşacaktır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 14

Toplumların birincil ilişkiler etrafında örgütlenen kırsal tarım toplumlarından ikincil ilişkiler ve ulus devletler etrafından örgütlenen endüstriyel kent toplumlarına doğru bir evrim geçirdiğini savunan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Marx

Spencer

Durkheim

Parsons

Tönnies

Açıklama:

Tönnies toplumların birincil ilişkiler etrafında örgütlenen kırsal tarım toplumlarından ikincil ilişkiler ve ulus devletler etrafından örgütlenen endüstriyel kent toplumlarına doğru bir evrim geçirdiğini savunur. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 15

Parsons toplumsal değişmedeki üç temel aşamayı ilkel, orta ve modern toplumlar olmak üzere ayırır. Aşağıdakilerden hangisi Parsons'a göre aşamalar arası geçişlerde ki ana unsurlardır?

İlkel aşamadan orta aşamaya geçişteki ana unsur dilin ve yazının gelişimi, orta aşamadan modern aşmaya geçişte ise ana unsur hukuktur.

İlkel aşamadan orta aşamaya geçişteki ana unsur dilin ve yazının gelişimi, orta aşamadan modern aşmaya geçişte ise ana unsur ticarettir.

İlkel aşamadan orta aşamaya geçişteki ana unsur neden - sonuç ilişkisi, orta aşamadan modern aşmaya geçişte ise ana unsur teknolojidir.

İlkel aşamadan orta aşamaya geçişteki ana unsur aile oluşumu, orta aşamadan modern aşmaya geçişte ise ana unsur sınıf farklarıdır.

İlkel aşamadan orta aşamaya geçişteki ana unsur tekerleğin gelişimi, orta aşamadan modern aşmaya geçişte ise ana unsur politikadır.

Açıklama:

Parsons toplumsal değişmedeki üç temel aşamayı ilkel, orta ve modern toplumlar olmak üzere ayırır. İlkel aşamadan orta aşamaya geçişteki ana unsur dilin ve yazının gelişimi, orta aşamadan modern aşmaya geçişte ise ana unsur hukuktur.

Doğru Cevap: A

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi seri üretim sistemi (Fordizm) için söylenemez?

İş bölümünde aşırı uzmanlaşma gerçekleşmiştir.

Anlamdan yoksun, rutin ve hızlı bir şekilde çalışma, işçilerin yabancılaşmalarına neden olmuştur.

Seri üretim sisteminde maliyetlerin düşük tutulabilmesi için kitlesel üretim yapmak zorunludur.

İşçiler bir yandan makinaların temposuna uyarken diğer yandan en küçük parçasına ayrılmış olan ve bu nedenle anlamsızlaşmış olan işleri yapar hale gelmişlerdir.

Bilgisayar teknolojileri sayesinde ürünlerin kitlesel tüketimi zorunludur.

Açıklama:

Doğru şık: E
1910’lardan itibaren seri üretim sisteminin (Fordizm) ortaya çıkması ile birlikte iş bölümünde aşırı uzmanlaşma gerçekleşmiş, işçiler bir yandan makinaların temposuna uyarken diğer yandan en küçük parçasına ayrılmış olan ve bu nedenle anlamsızlaşmış olan işleri yapar hale gelmişlerdir. Anlamdan yoksun, rutin ve hızlı bir şekilde çalışma, işçilerin yabancılaşmalarına neden olmuştur. Seri üretim sisteminde maliyetlerin düşük tutulabilmesi için kitlesel üretim yapmak zorunludur ve henüz bilgisayar kullanılmadığı için ürün çeşitliliğini artırmak maliyetli ve zor bir süreçtir. Bu nedenle kitlesel üretim yapılan bu sistemde bu ürünlerin kitlesel olarak tüketilmesi zorunlu olmuştur.

Doğru Cevap: E

Soru 17

Anthony Giddens modernliği hangi temel kurumlar aracılığıyla tanımlar?

Kapitalizm - endüstrileşme

Kapitalizm - endüstrileşme - askeri güçtür

Kapitalizm - endüstrileşme - gözetim - askeri güç

Endüstrileşme - gözetim - askeri güç

Kapitalizm - gözetim - askeri güç

Açıklama:

Anthony Giddens modernliği dört temel kurum aracılığıyla tanımlar.
Bu kurumlar kapitalizm, endüstrileşme, gözetim ve askeri güçtür.

Doğru Cevap: C

Soru 18

Postmodernizmi büyük anlatılara yönelik bir kuşkuculuk ve bir bilgi türü olarak olarak tanımlayan ve bütün büyük anlatıları reddeden düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Lyotard

Baudrillard

Jameson

Bauman

Habermas’

Açıklama:

Lyotard büyük anlatıları modern bilimle ilişkilendirir bütün büyük anlatıları reddeder. Postmodernizmi büyük anlatılara yönelik bir kuşkuculuk ve bir bilgi türü olarak olarak tanımlar. Postmodern durum aldı eserinde hem söylemlere hem de bilimsel bilgiye kuşkuyla yaklaşılması gerektiğini savunur ve postmodern bilgiyi otoritelerin aracı olmayan, farklılıklara karşı duyarlılığı belirginleştiren bir ve kıyaslanamaz olanı hoş görmeyi sağlayan bir bilgi olarak görür.

Doğru Cevap: A

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi Giddens’a göre küreselleşmenin ana boyutlarındandır?

Kapitalist dünya ekonomisi - Ulus-devlet sistemi

Kapitalist dünya ekonomisi - Ulus-devlet sistemi - Dünya askeri düzeni

Kapitalist dünya ekonomisi - Ulus-devlet sistemi - Uluslararası işbölümü

Kapitalist dünya ekonomisi - Ulus-devlet sistemi - Dünya askeri düzeni - Uluslararası işbölümü

Kapitalist dünya ekonomisi - Ulus-devlet sistemi - Dünya askeri düzeni - Uluslararası işbölümü - Teknolojik silahlanma

Açıklama:

Giddens’a göre küreselleşmenin dört ana boyutu vardır.
Kapitalist dünya ekonomisi, Ulus-devlet sistemi, Dünya askeri düzeni, Uluslararası işbölümü.

Doğru Cevap: D

Soru 20

Dünya sisteminin merkez, yarı çevre ve çevre ülkeler arasında bir iş bölümüne dayandığını iddia eden toplum bilimci kimdir?

I.Wallerstein

A.Giddens

A.G.Frank

K.Marx

M.Weber

Açıklama:

Dünya Sistemi Teorisi,
Bağımlılık Okulu’nun Latin Amerika için yaptığı
analizin Immanuel Wallerstein tarafından bütün
dünyayı içerecek şekilde genişletilme çabası sonucunda
ortaya çıkmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi Giddens'ın modernliği açıklamada temel aldığı kurumlardan biri değildir?

Kapitalizm

Siyasal iktidar

Endüstrileşme

Askeri güç

Gözetim

Açıklama:

Giddens modernliği dört temel kurum aracılığıyla tanımlar. Bu kurumlar kapitalizm,
endüstrileşme, gözetim ve askeri güçtür.

Doğru Cevap: B

Soru 22

Metropol ve uydu kavramlarını kullanarak kapitalist üretim biçiminin güçlü merkez ülkeler ve onlara bağımlı oldukları için az gelişmiş olan çevre ülkeler yarattığını iddia eden yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Az gelişmişlik okulu

Neo-Marksist okul

Bağımlılık okulu

Üçüncü dünya okulu

Modernleşme karşıtı okul

Açıklama:

Bağımlılık okulu, 1960’larda
Latin Amerikalı akademisyenlerin azgelişmişliği
Latin Amerika perspektifinden açıklama çabalarını
içeren bir dizi kurama verilen addır. Bağımlılık
Okulu, Modernleşme Okulu’nun azgelişmiş
toplumların gelişmiş toplumların izledikleri aşamaları
izleyerek ekonomik büyüme ve kalkınma
sağlayacakları yönündeki iddialarına karşı çıkmış
ve azgelişmişliğin ve gelişmişliğin aynı nedenden,
kapitalizmden kaynaklandığını ileri sürmüştür.

Doğru Cevap: C

Soru 23

Evrim sürecini mekanik dayanışmadan organik dayanışmaya geçiş olarak açıklayan sosyolog kimdir?

A.Comte

H.Spencer

M.Weber

E.Durkheim

T.Parsons

Açıklama:

Durkheim’a göre toplumsal değişme
toplumsal evrimle gerçekleşir,
toplumlar mekanik dayanışmaya
dayalı toplumlardan organik dayanışmaya
doğru toplumlara doğru
evrilirler ve evrimin temelinde işbölümü
olgusu yer alır.

Doğru Cevap: D

Soru 24

Marx doğu toplumlarını açıklamak için hangi toplum biçimi kavramını kullanmıştır?

Antik

Kapitalist

Sosyalist

Komünist

Asyatik

Açıklama:

Marx
bazı Doğu toplumları için geçerli olabilecek bir toplum tipi olarak Asyatik toplumdan bahseder, ancak bu
toplum kölelerin, serflerin veya işçilerin üretim araçlarına sahip olan sınıfa bağımı olduğu diğer toplumlara
benzemeyen, işçilerin devlete bağımlı olduğu toplumlardır

Doğru Cevap: E

Soru 25

Küreselleşme sürecine geç modernite adını veren ve küreselleşmenin kapitalist modernitenin bir sonucu olduğunu iddia eden sosyolog kimdir?

A.Giddens

A.G.Frank

I.Wallerstein

R.Robertson

D.Held

Açıklama:

Giddens, Postmodernitenin
mümkün olduğunu ilkesel olarak kabul
etmekle beraber postmodernizmle ilişkilendirilen
ilkelerin çoğunu reddeder, ona göre içinde yaşadığımız
dönemin postmodern olduğunu ileri sürmeye
yetecek derecede olgu gözlenmemektedir, bu
nedenle içinde yaşadığımız dönemi geç modernite
ya da yüksek modernite olarak adlandırır.

Doğru Cevap: A

Geleneksel toplumlardan modern topluma geçişi ekonomik büyümenin beş aşaması olarak ele alan yazar aşağıdakilerden hangisidir?

Rostow

Weber

Giddens

Marx

Durkheim

Açıklama:

Walt W.Rostow gelişmiş ülkelerin tarihsel ekonomik performanslarını inceleyerek ekonomik büyümenin beş aşamasını tanımlamıştır. Bunlar;

Geleneksel toplum

Kalkış için ön koşulların oluşması

Kalkış

Olgunluğa erişme

Kitlesel tüketim

aşamalarıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 34

Bağımlılık okulu azgelişmişliği hangi coğrafyayı temel alarak açıklar?

Batı Afrika

Orta Asya

Orta Amerika

Latin Amerika

Güney Afrika

Açıklama:

Bağımlılık okulu, 1960'lar da Latin Amerikalı akademisyenlerin azgelişmişliği Latin Amerika perspektifinden açıklama çabalarını içeren bir dizi kurama verilen addır. Bağımlılık Okulu, Modernleşme Okulu'nun azgelişmiş toplumların gelişmiş toplumların izledikleri aşamaları izleyerek ekonomik büyüme ve kalkınma sağlayacakları yönündeki iddialarına karşı çıkmış ve azgelişmişliğin ve gelişmişliğin aynı nedenden, kapitalizmden kaynaklandığını ileri sürmüştür. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 35

Aşağıdakilerden hangisi Giddens'in moderniteyi tanımlarken temel aldığı unsurlardan biri değildir?

Kapitalizm

Endüstrileşme

Bilim

Gözetim

Askeri güç

Açıklama:

Giddens modernliği dört temel kurum aracılığıyla tanımlar. Bu kurumlar kapitalizm, endüstrileşme, gözetim ve askeri güçtür.Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 36

Aşağıdaki yaklaşımlardan hangisi büyük anlatılara karşı çıkmaktadır?

İşlevselcilik

Postmodernizm

Feminizm

Modernleşme okulu

Bağımlılık okulu

Açıklama:

Postmodern toplum kuramcıları pek çok şeyi açıklamaya çalışan büyük anlatılara, toplum için üretilen kurtuluş teorilerine ve toplum analizinde evrensel, tarih dışı, rasyonel bir temel arayışına karşı çıkmış, bütünlüğü reddetmiş, parçalılığı ve farklılığı savunmuşlardır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 37

Aşağıdaki yazarlardan hangisi bir simülasyon çağında yaşadığımızı savunur?

Lyotard

Bauman

Habermas

Giddens

Baudrillard

Açıklama:

Baudrillard artık üretimin değil medya, sibernetik modeller, bilgisayarlar, eğlence ve bilgi endüstrilerinin egemen olduğu çağdaş toplumu analiz etmeye çalışır. Bir simülasyon çağında yaşadığımızı, simülasyon sürecinde nesnelerin veya olayların yeniden üretilmesi anlamına gelen similakrların üretildiğini belirtir. Artık göstergelerle gerçeklik arasındaki ayrım çökmekte, gerçekle taklidi birbirinden ayırt etmek zorlaşmak- ta ve nihayetinde taklitler, temsiller, simülasyonlar gerçekten daha baskın hale gelmektedir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 38

Robertson tarihsel gelişim sürecinde küreselleşmenin oluşum aşamasının hangi yıllarda gerçekleştiğini savunur?

1400-1750

1750-1875

1825-1925

1925-1960

1960 sonrası

Açıklama:

Robertson tarihsel gelişim sürecinde küreselleşmenin beş aşaması olduğunu, her bir aşamada küreselleşmenin daha yoğun, daha hızlı ve daha karmaşık bir hale geldiğini belirtir. Oluşum aşaması 1400-1750 yılları arasında gerçekleşen, bireyciliğin, hümanizmin ve ulusalcılığın önem kazandığı, Rönesans ve Reform hareketlerinin Batı dışına yayılmasıyla birlikte küreselleşme sürecinin tarihte ilk kez görülmeye başlandığı aşamadır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 39

Aşağıdakilerden hangisi Beck'in, bireylerin yönlendirilmediği, toplumsal ilişkilerin ve toplumsal ağların bireyler tarafından yapılan tercihlerle belirlendiği, bu nedenle sürekli olarak yeniden kurulmak ve yenilenmek zorunda olunan dönemi ifade etmek için kullandığı kavramdır?

Toplumun McDonaldlaştırılması

Hipergerçeklik

Düşünsel modernlik

Postmodern dönem

Uygarlık sonrası toplum

Açıklama:

Beck yeni bir modernlik dönemi ya da biçimi içinde olduğumuzu ama hâlâ modern dünyada var olduğumuzu düşünür ve modernliğin bu aşamasını düşünümsel modernlik olarak adlandırır. Bu kavram bireylerin yönlendirilmediği, toplumsal ilişkilerin ve toplumsal ağların bireyler tarafından yapılan tercihlerle belirlendiği, bu nedenle sürekli olarak yeniden kurulmak ve yenilenmek zorunda olduğu bir dönemi ifade eder. Beck’e göre bu yeni modernliğe risk toplumu da eşlik etmekte, klasik endüstri toplumu risk toplumuna dönüşmektedir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 40

Aşağıdakilerden hangisi toplumsal değişmenin özelliklerinden biri değildir?

Toplumsal değişme evrensel bir olgudur ve kaçınılmazdır

Toplumsal değişme süreklidir

Toplumsal değişme planlıdır

Toplumsal değişmenin sonuçları önceden tahmin edilemez

Toplumsal değişme zincirleme tepkimeler yaratabilir

Açıklama:

Sorunun doğru yanıtı C şıkkıdır. Toplumsal değişme planlı değildir. Toplumsal değişme çoğunlukla plansızdır.

Doğru Cevap: C

Soru 41

Endüstrileşme ve kentleşme sürecinde yaşanan toplumsal değişimi açıklamak için cemaat/cemiyet kavramsallaştırmasını aşağıdakilerden hangisi kullanmıştır?

Auguste Comte

Herbert Spencer

Ferdinand Tönnies

Emile Durkheim

Talcott Parsons

Açıklama:

Sorunun doğru yanıtı C şıkkıdır. Ferdinand, endüstrileşme ve kentleşme sürecinde yaşanan toplumsal değişimi açıklamak için cemaat/cemiyet (gemeinschaft/gesellschaft) kavramsallaştırmasını kullanmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 42

Toplumu biyolojik organizmalara benzeten, biyolojik organizmalar nasıl organlarına indirgenmiyorsa toplumun da kendisini oluşturan parçalara indirgenmeyip bir bütün olarak ele alınması gerektiğini düşünen bilimadamı aşağıdakilerden hangisidir?

Auguste Comte

Herbert Spencer

Daniel Lerner

Ferdinand Tönnies

Talcott Parsons

Açıklama:

Sorunun doğru yanıtı A şıkkıdır. Auguste Comte, toplumu biyolojik organizmalara benzetmiş, biyolojik organizmalar nasıl organlarına indirgenmiyorsa toplumun da kendisini oluşturan parçalara indirgenmeyip bir bütün olarak ele alınması gerektiğini düşünmüştür.

Doğru Cevap: A

Soru 43

Toplumsal değişmenin iki aşaması vardır, bunlar mekanik dayanışmaya dayalı toplumlar ve organik dayanışmaya dayalı toplumlardır.
Yukarıdaki düşünce aşağıdakilerden hangisine aittir?

Talcott Parsons

Ferdinand Tönnies

Auguste Comte

Emile Durkheim

Herbert Spencer

Açıklama:

Sorunun doğru yanıtı D şıkkıdır. Durkheim’a göre toplumsal değişmenin iki aşaması vardır, bunlar mekanik dayanışmaya dayalı toplumlar ve organik dayanışmaya dayalı toplumlardır.

Doğru Cevap: D

Soru 44

Max Weber meşru olan egemenliği aşağıdaki kavramlardan hangisi ile ifade etmiştir?

Çatışma

Uzlaşma

Yorumlama

Egemenlik

Otorite

Açıklama:

Sorunun doğru yanıtı E şıkkıdır. Weber bütün toplumlarda egemenliğin var olduğunu, ama bu egemenliğin her zaman meşru olmayabileceğini belirtir ve meşru olan egemenliği “otorite” kavramıyla ifade der.

Doğru Cevap: E

Soru 45

1960’larda Latin Amerikalı akademisyenlerin azgelişmişliği Latin Amerika perspektifinden açıklama çabalarını içeren bir dizi kurama verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

Postmodern toplum kuramı

Bağımlılık okulu

Dünya sistemi teorisi

Siber fiziksel sistem

Konsensüs teorileri

Açıklama:

Sorunun doğru yanıtı B şıkkıdır. Bağımlılık okulu, 1960’larda Latin Amerikalı akademisyenlerin azgelişmişliği Latin Amerika perspektifinden açıklama çabalarını içeren bir dizi kurama verilen addır.

Doğru Cevap: B

Soru 46

Modernliğin yapısal olarak küreselleştirici nitelikte olduğunu aşağıdakilerden hangisi savunmaktadır?

Anthony Giddens

Karl Marx

Ulrich Beck

George Ritzer

Roland Robertson

Açıklama:

Sorunun doğru yanıtı A şıkkıdır. Giddens modernliğin yapısal olarak küreselleştirici nitelikte olduğunu savunur.

Doğru Cevap: A

Soru 47

Toplumun McDonaldlaştırılması tezi aşağıdakilerden hangisine aittir?

Anthony Giddens

George Ritzer

Roland Robertson

Ulrich Beck

Max Weber

Açıklama:

Sorunun doğru yanıtı B şıkkıdır. George Ritzer, Toplumun McDonaldlaşması teziyle rasyonelleşmenin dünyanın çok geniş bir kısmına yayıldığını ortaya koyar ve McDonaldlaşmanın küreselleşme içinde özellikle kültürel benzeşmeyi artıran bir güç olduğunu savunur.

Doğru Cevap: B

Soru 48

Aşağıdakilerden hangisi toplumsal değişmenin nedenlerinden biri değildir?

Kültürel nedenler

Doğal nedenler

Demografik nedenler

Ticaretin çok gelişmesi

Savaşlar ve krizler

Açıklama:

Sorunun doğru yanıtı D şıkkıdır. Toplumsal değişmenin nedenleri arasında ticaretin çok gelişmesi yer almamaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 49

Toplumda maddi yaşamın ve maddi varlığın bilinç tarafından belirlenmediği, aksine bilinci ve ideolojik yaşamı maddi yaşamın belirlediği görüşünü savunan aşağıdakilerden hangisidir?

Auguste Comte

Herbert Spencer

Karl Marx

Ferdinand Tönnies

Emile Durkheim

Açıklama:

Sorunun doğru yanıtı C şıkkıdır. Marx toplumu tarihsel materyalist bir şekilde kavrar, bu da toplumda maddi yaşamın ve maddi varlığın bilinç tarafından belirlenmediği, aksine bilinci ve ideolojik yaşamı maddi yaşamın belirlediği görüşüdür.

Doğru Cevap: C

Soru 50

I: Krizler ve çatışmalar II: Doğal afetler III: Savaşlar ve göç Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri toplumsal değişimlerin nedenleri arasındadır?

Yalnız I

II ve III

I ve II

Yalnız II

I, II ve III

Açıklama:

Toplumsal değişmenin nedenleri maddi ve manevi kültürün değişmesi, doğal afetler, nüfusun büyüklüğünün ve kompozisyonunun değişmesi ve savaşlar, krizler ve çatışmalar olarak sıralanabilir. Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 51

'......... ' teknolojiden ve üretilen ürünlerden oluşurken; '............' ise, inançlardan, değerlerden, normlardan ve sembollerden oluştur. Kültür olgusu düşünüldüğünde yukarıda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisini yazmak uygun olur?

Maddi kültür-manevi kültür

Manevi kültür-maddi kültür

Sosyallik- değerler

Maddi kültür-maneviyat

Maddiyat- manevi kültür

Açıklama:

Maddi kültür teknolojiden ve üretilen ürünlerden oluşurken manevi kültür inançlardan, değerlerden, normlardan ve sembollerden oluştur. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 52

Maddi kültürde meydana gelen bir değişmenin manevi kültürde daha sonra meydana gelmesine, yani normlar, gelenekler, yasalar tarafından daha geç benimsenmesine ne ad verilir?

Kültürel değişme

Kültürel gecikme

Kültür ve zaman

Çağdaşlaşma

Gelişme

Açıklama:

Maddi kültürde meydana gelen bir değişmenin manevi kültürde daha sonra meydana gelmesine, yani normlar, gelenekler, yasalar tarafından daha geç benimsenmesine kültürel gecikme adı verilir. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 53

Aşağıdakilerden hangisi toplumsal değişimin özellikleri arasında değildir?

Toplumsal değişme süreklidir

Toplumsal değişme zincirleme tepkimeler yaratabilir

Toplumsal değişme genellikle muhalefet ve çatışma yaratır

Toplumsal değişme çoğunlukla plansızdır

Toplumsal değişmenin sonuçları önceden tahmin edilebilir

Açıklama:

Toplumsal değişmenin bazı genel özellikleri vardır:
Toplumsal değişme evrensel bir olgudur ve kaçınılmazdır.
Toplumsal değişme süreklidir.
Toplumsal değişme çoğunlukla plansızdır.
Toplumsal değişme genellikle muhalefet ve çatışma yaratır.
Toplumsal değişme zincirleme tepkimeler yaratabilir.
Toplumsal değişmenin sonuçları önceden tahmin edilemez. Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 54

Aşağıdaki kişilerden hangisi evrimciler ve işlevselcilerden değildir?

Engels

Parsons

Durkheim

Spencer

Comte

Açıklama:

Evrimciler ve İşlevselciler: Spencer, Comte, Durkheim, Tönnies, Parsons dur. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 55

Aşağıdakilerden hangisi evrimci düşünürlerin evrim konusunda uzlaştığı fikirlerden birisi değildir?

Bireyseldir.

İlerleyicidir.

Aşamalıdır.

Kendiliğindendir.

Süreklidir.

Açıklama:

Evrimci kuram içinde yer alan düşünürler bazı açılardan farklılaşsalar da hepsi evrimin (1) bütün toplumlarda görülen, evrensel (2) kaçınılmaz (3) sürekli (4) doğal, kendiliğinden (5) ani değil, aşama aşama ilerleyen (6) ilerleyici, her aşaması bir önceki aşamadan daha iyi olan (7) geriye dönüşü olmayan bir süreç olduğu ve (8) doğal ve toplumsal evrim arasında benzerlikler olduğu konusunda hemfikirdirler. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 56

I: Organizmalar zaman içinde hacmen büyürler, biyolojik organizmaların kütlesi, toplumların nüfusu artar. II: Evrim sürecinde çevrelerine uyum sağlamayı öğrenirler. III: Parçaların bazıları kaybedilse de bütün varlığını sürdürür. Spencer'a göre evrim süreci ile ilgili yukarıda yazılanlardan hangisi ya da hangileri doğrudur?

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Spencer'a göre;

Organizmalar zaman içinde hacmen büyürler, biyolojik organizmaların kütlesi, toplumların nüfusu artar.

Organizmalar büyüdükçe evrimleşirler,farklılaşır, yeni organlar veya parçalara sahip olurlar ve yapıları karmaşıklaşır.

Evrim sürecinde çevrelerine uyum sağlamayı öğrenirler.

Parçaların bazıları kaybedilse de bütün varlığını sürdürür. Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 57

'Dinamik yoğunluk' olgusundan bahseden düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Comte

Marx

Durkheim

Parsons

Engels

Açıklama:

Durkheim'e göre mekanik dayanışmadan organik dayanışmaya doğru değişim nüfusun artmasıyla beraber toplumdaki insanların ve insanlar arasındaki etkileşimin, yani dinamik yoğunluğun artmasıyla meydana gelir. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 58

'Modernleşme Okulu' aşağıdaki düşünürlerden hangisinin fikirleri üzerine geliştirilmiştir?

Engels

Durkheim

Comte

Marx

Parsons

Açıklama:

Parsons’ın kalıp değişkenlerin evrimine dayalı toplumsal değişme anlayışı, Modernleşme Okulu olarak bilinen ve çalışmaları 1950’lar ila 1960’ler arasında önemli etkiye sahip olan bir grup kuramcıyı etkilemiş ve bu yapıların gelişiminin temeli atılmıştır. Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 59

Aşağıdaki düşünürlerden hangisi 'modernleşme okulun' başlıca düşünürleri arasında yer almamaktadır?

William Goode

Ragnar Nurkse

Ferdinand Tönnies

Everett Hegan

Daniel Lenner

Açıklama:

Yapısal-İşlevselci yaklaşımın devamı olarak kabul edilen Modernleşme Okulu içindeki başlıca kuramcılar Ragnar Nurkse, William Goode, Bert Hoselitz, Marion Levy, Everett Hagan, Daniel Lenner, David McClelland, Neil Smelser ve Walt W. Ros- tow olarak sıralanabilir. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 60

Hangisi toplumsal değişmenin özelliklerinden birisi değildir?

Evrensel bir olgudur, kaçınılmazdır ve süreklidir

Çoğunlukla plansızdır

Genellikle muhalefet ve çatışma yaratır

Zincirleme tepkiler yaratabilir

Sonuçları önceden tahmin edilebilmelidir

Açıklama:

Toplumsal değişmenin bazı genel özellikleri vardır. Toplumsal değişme evrensel bir olgudur ve kaçınılmazdır ,süreklidir, çoğunlukla plansızdır, sonuçları önceden tahmin edilemez, genellikle muhalefet ve çatışma yaratır, zincirleme tepkimeler yaratabilir. Dolayısıyla seçenekler toplumsal değişmenin özelliklerini sıralamaktadır. Ancak E seçeneği ters bir varsayımda bulunmaktadır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 61

Evrimci yaklaşım toplumsal değişimi nasıl tanımlamaktadır?

Evrimci yaklaşıma göre toplumsal değişme evrensel, yapay, dairesel bir süreçtir.

Evrimci yaklaşıma göre toplumsal değişme bazı toplumlarda görülen, ani gelişen, süreklilik göstermeyen bir süreçtir.

Evrimci yaklaşıma göre toplumsal değişme çeşitli toplumlarda görülebilen, birden oluşan, her an geri dönüşü mümkün olan bir süreçtir.

Evrimci yaklaşıma göre toplumsal değişme evrensel, doğal, sürekli, doğrusal ve aşamalı bir süreçtir.

Evrimci yaklaşıma göre toplumsal değişme yoksul toplumlarda görülen, önlenebilir, iç ya da dış güçlerin etkisi ile birden oluşan bir süreçtir.

Açıklama:

Evrimci kuram içinde yer alan düşünürler bazı açılardan farklılaşsalar da hepsi evrimin bütün toplumlarda görülen, evrensel, kaçınılmaz, sürekli ve doğal, kendiliğinden, ani değil, aşama aşama ilerleyen ve ilerleyici olan, her aşaması bir önceki aşamadan daha iyi olan, geriye dönüşü olmayan bir süreç olduğu ve doğal ve toplumsal evrim arasında benzerlikler olduğu konusunda hemfikirdirler. Dolayısıyla doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 62

Toplumların evrimi için sınıf çatışmasını diyalektik bir zorunluluk olarak gören kuramcı hangisidir ?

Herbert Spencer

Karl Marx

Emile Durkheim

Ferdinand Tönnies

Talcott Parsons

Açıklama:

Marx’a göre toplumların evrimi için sınıf çatışması diyalektik bir zorunluluktur. Çatışmacı yaklaşım kısmen Yapısal-İşlevselciliğe bir eleştiri olarak doğmuş olan, kısmen de Marx’ın, Weber’in ve Simmel’in düşüncelerine dayanan bir yaklaşımdır. Seçeneklerde verilen kuramcılar yapısal-işlevselcidir. Dolayısıyla doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 63

Toplumsal değişmeyi evrimsel bir şekilde ele alan teoriler hangi açıdan eleştirilmemişlerdir ?

Toplumsal denge ve uyum kavramını fazla merkeze almaları ve çatışmayı görmezden gelmelerinden dolayı

Evrim sürecini ilerleme ve gelişmeyle eşanlamlı kabul etmekle ve toplumsal değişmeyi tamamen olumlu bir süreç olarak değerlendirdiklerinden dolayı

İnsanların toplumsal değişme sürecindeki etkilerini göz ardı ettikleri ve bireyleri değişim yaratma kapasitesine sahip özneler olarak değil, pasif alıcılar olarak gördüklerinden dolayı

Yayılma veya politik değişme gibi dış etkenlerin rolünü görmezden gelmeleri ve toplumsal değişmeyi sadece toplumların kendi içinde meydana gelen evrimle açıklamalarından dolayı

Bütün toplumlar için aynı evrimsel aşamaları ileri sürerek toplumsal ve tarihsel özgüllükleri dikkate aldıklarından dolayı

Açıklama:

Toplumsal değişmeyi evrimsel bir şekilde ele alan teoriler çeşitli açılardan eleştirilmişlerdir. Bütün toplumlar için aynı evrimsel aşamaları ileri sürerek toplumsal ve tarihsel özgüllükleri dikkate almadıkları için eleştirilmeleri bunlarda biridir.

Doğru Cevap: E

Soru 64

Toplumsal aşamalı evrimsel süreç aşağıdakilerden hangisinde doğru sıra ile verilmiştir ?

Antik (köleci), ilkel komünal, feodal ve kapitalist

Feodal, antik (köleci), ilkel komünal ve kapitalist

İlkel komünal, antik (köleci), feodal ve kapitalist

Feodal , kapitalist, antik (köleci) ve ilkel komünal

İlkel komünal, kapitalist, feodal ve antik (köleci)

Açıklama:

Sistemli evrim süreci içindeki başlıca aşamalar ilkel komünal, antik (köleci), feodal ve kapitalist toplumlardır. Dolayısıyla doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 65

Aşağıdakilerden hangisi azgelişmişliği Latin Amerika perspektifinden açıklama çabalarını içeren "Bağımlılık Okulu"nun iddialarından değildir ?

Bağımsızlık Okulu azgelişmişliğin ve gelişmişliğin aynı nedenden, kapitalizmden kaynaklandığını ileri sürmüştür.

Modernleşme Okulu’nun azgelişmiş toplumların gelişmiş toplumların izledikleri aşamaları izleyerek ekonomik büyüme ve kalkınma sağlayacakları yönündeki iddialarına katılmıştır.

Bağımlılık Okuluna göre azgelişmişlik, gelişmemişlikten farklıdır, çünkü gelişmemişlik sadece kaynakların kullanılmamasıyla ilgilidir.

Gelişmiş ülkelerin gelişmiş olmalarını sağlayan ekonomik artık transferidir. Bu nedenle azgelişmiş yoksul ülkeler dünyanın zengin ülkelerinin “arkasından gelen, onların gerisinde kalan” ülkeler olarak görülemezler.

Tarım arazileri egemen ülkelerin ihtiyaçları doğrultusunda ihraç edilecek ürünlere ayrılmamalı, azgelişmiş ülkelerin kendi nüfuslarını beslemek amacıyla kullanılmalıdır.

Açıklama:

Bağımlılık Okulu, Modernleşme Okulu’nun azgelişmiş toplumların gelişmiş toplumların izledikleri aşamaları izleyerek ekonomik büyüme ve kalkınma sağlayacakları yönündeki iddialarına karşı çıkmış ve azgelişmişliğin ve gelişmişliğin aynı nedenden yani kapitalizmden kaynaklandığını ileri sürmüştür. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 66

Bağımlılık Okulu’nun Latin Amerika için yaptığı analizin Immanuel Wallerstein tarafından bütün dünyayı içerecek şekilde genişletilme çabası sonucunda ortaya çıkan teori hangisidir ?

Kapitalist Dünya Sistemi

Belirlenimcilik

Evrimcilik

İlerlemecilik

Dünya Sistemi Teorisi

Açıklama:

Dünya Sistemi Teorisi, Bağımlılık Okulu’nun Latin Amerika için yaptığı analizin Immanuel Wallerstein tarafından bütün dünyayı içerecek şekilde genişletilme çabası sonucunda ortaya çıkmıştır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 67

Dördüncü Endüstri Devrimi’nin ayırt edici niteliği hangisidir ?

Kitlesel üretim dönemi olması.

Üretimde bilgisayarların kullanılmasını ve otomasyona geçişin başlaması

Üretimde siber fiziksel sistemlerin, nesnelerin internetinin ve internet bulutlarının kullanılmaya başlanması

Akıllı üretim teknolojileri kullanılarak maliyetlerin düşürülüp verimliliğin artırılmasına yönelik teknik bir takım uygulamaların tasarlanması.

Günlük kişisel ve kamusal işlerin robotlar tarafından yapılmaya başlandığı insanların
sanatsal, felsefi, mimari, edebi ve kültürel alanlarda çalıştıkları bir dönem olması

Açıklama:

Endüstri Devriminin 1800’lerde başlayan ilk evrelerini Birinci Endüstri Devrimi, 1900’lerin başında başlayan kitlesel üretim dönemini İkinci Endüstri Devrimi, 1960’lardan itibaren üretimde bilgisayarların kullanılmasını ve otomasyona geçişi Üçüncü Endüstri Devrimi olarak adlandıran bakış açısına göre günümüzde Dördüncü Endüstri Devrimi yaşanmaya başlanmıştır. Dördüncü Endüstri Devrimi’nin ayırt edici niteliği üretimde siber fiziksel sistemlerin, nesnelerin internetinin ve internet bulutlarının kullanılmaya başlanmasıdır. Dolayısıyla doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 68

Aşağıdakilerden hangisi Anthony Giddens'in modernliği tanımladığı dört kurumdan biri değildir ?

Denetim

Kapitalizm

Endüstrileşme

Gözetim

Askeri güç

Açıklama:

Giddens modernliği dört temel kurum aracılığıyla tanımlar. Bu kurumlar kapitalizm, endüstrileşme, gözetim ve askeri güçtür. Denetim bu kurumlara arasında yer almaz. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 69

Aşağıdakilerden hangisi postmodernizmin temel özelliklerinden birisi değildir ?

Postmodernizm, çoklu gerçeklikleri vurgulayıp tek bir gerçekliği ya da gerçeği inkar eden modernizmden bir kopuş, kırılıştır.

Postmodernizm tek, tutarlı, bütüncül, doğrusal ve ilerlemeci bir geçmiş anlayışına olan inancın kaybedilmesini içerir.

Meta-anlatılar ölmüştür ve artık parçalılık, süreksizlik ve farklılık vurgulanmaktadır.

Bilgi hiyerarşileri artık çökmüştür, bu da ‘uzman’ statüsünün içini boşaltmıştır.

Uzman olmayanların düşünceleri ve elde ettikleri sonuçlar uzmanlarınkine eşit geçerliliğe sahip görülmemektedir.

Açıklama:

Postmodernizm, çoklu gerçeklikleri vurgulayıp tek bir gerçekliği ya da gerçeği inkar eden modernizmden bir kopuş, kırılıştır. Postmodernizm tek, tutarlı, bütüncül, doğrusal ve ilerlemeci bir geçmiş anlayışına olan inancın kaybedilmesini içerir. Postmodernizm için meşru bir ‘tarih’ yerine, önemli olaylar üzerinde daha az duran ve günlük yaşamın sıradan olayları üzerine daha çok odaklanan çok sayıda tarih vardır. Meta-anlatılar artık ölmüştür ve artık parçalılık, süreksizlik ve farklılık vurgulanmaktadır. Bilgi hiyerarşileri artık çökmüştür, bu da ‘uzman’ statüsünün içini boşaltır. Uzman olmayanların düşünceleri ve elde ettikleri sonuçlar uzmanlarınkine eşit geçerliliğe sahip olarak değerlendirir. Bu nedenle elit ve kitle kültürleri arasındaki, entelektüel ve popüler kültür arasındaki ve uzmanlarla sıradan insanlar arasındaki farklılıklar bu nedenle daha az belirgin hale gelir. Dolayıyla E seçeneği karşıt bir görüş bildirmektedir. Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 70

Aşağıdaki seçeneklerde yer alan kavramlardan hangisi teolojik içerikli bir kavramdır?

Değişme

Gelişme

Çağdaşlaşma

Yabancılaşma

Yozlaşma

Açıklama:

Yozlaşma, olumsuz bir anlam ima eden, çözülme, yönsüzleşme, ruhsuzlaşma gibi süreçleri ifade eden teolojik bir kavramdır. Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 71

Kültürel gecikme kavramı aşağıdaki seçeneklerde yer alan kişilerden hangisi tarafından geliştirilmiştir?

Weber

Ogburn

Spencer

Comte

Durkheim

Açıklama:

Kültürel gecikme kavramı Amerikan sosyolog Ogburn tarafından geliştirilmiştir. Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Olumsuz bir anlam ima eden, "çözülme, yönsüzleşme, ruhsuzlaşma" gibi süreçleri ifade eden teolojik kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Yön değiştirme

Yozlaşma

Toplumsal değişme

Çağdaşlaşma

Modernleşme

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Aşağıdaki kavramlardan hangisi toplumun yapısında, işleyişinde, örgütlenme tarzında, bireylerin davranış, iletişim ve etkileşim biçimlerinde meydana gelen büyük çaplı dönüşümleri ifade eder?

Toplumsal dönüşüm

Toplumsal gelişim

Toplumsal değişim

Toplumsal yozlaşma

Toplumsal çağdaşlaşma

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 112

I.Kültürel nedenler II. Sosyal nedenler III. Demografik nedenler IV. Biyolojik nedenler Yukarıdakilerin hangisi/ hangileri toplumsal değişmenin nedenleri arasında yer almaktadır?

Yalnız I

I ve II

I, III ve IV

I, II ve III

Hepsi

Açıklama:

Toplumsal değişmenin nedenleri kültürel, sosyal, demografik ve doğal nedenlerdir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 113

Aşağıdakilerden hangisi toplumsal değişmenin özellikleri arasında yer almamaktadır?

Toplumsal değişme süreklidir.

Toplumsal değişme süreci kendini tekrar eder.

Toplumsal değişme muhalefet ve çatışma yaratır.

Toplumsal değişme zincirleme tepkiler yaratır.

Toplumsal değişme çoğunlukla plansızdır.

Açıklama:

Toplumsal değişme süreklidir, kendini tekrar etmez, çatışma ve zincirleme tepkiler yaratır, plansızdır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 114

I. Toplumsal değişim doğal bir süreçtir. II. Toplumsal değişm evrensel bir süreçtir. III. Toplumsal değişim doğrusal bir süreçtir. IV. Toplumsal değişim süreklidir. Yukarıdakilerden hangisi/ hangileri evrimci yaklaşıma göre toplumsal değişmenin özellikleri arasındadır?

Yalnız I

I ve IV

II, III ve IV

Yalnız III

Hepsi

Açıklama:

Evrimci yaklaşıma göre toplumsal değişme evrensel, doğal, sürekli, doğrusal, aşamalı bir süreçtir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 115

Toplumu biyolojik organizmalara benzeten ve toplumun kendisini oluşturan parçalara indirgenemeyip bir bütün olarak ele alınması gerektiğini belirten sosyolog aşağıdakilerden hangisidir?

Spencer

Hume

Durheim

Comte

Parsons

Açıklama:

Comte toplumu biyolojik organizmalara benzetmiş, biyolojik organizmalar nasıl organlarına indirgenmiyorsa toplumun da kendisini oluşturan parçalara indirgenmeyip bir bütün olarak ele alınması gerektiğini düşünmüştür. Spencer da Comte gibi toplumu bir organizmaya benzetir ve bütün insanlığın evrimini açıklamaya çalışır. Biyolojik organizmalarla toplumsal organizmaların (toplumların) örgütleneme biçimleri aynıdır, sadece arasında bazı temel farklılıklar vardır. İlk olarak toplumsal organizmaların parçaları biyolojik organizmalara göre daha dağınık ve merkezden bağımsızdır. İkinci olarak toplumsal organizmaların ömrü biyolojik organizmalardan çok daha uzundur çünkü üyeleri olsa da toplum varlığını sürdürür. Üçüncü olarak, biyolojik organizmada tek bir bilinç merkezi vardır ama toplumsal organizmada toplumun bütün üyeleri bilince sahiptir. Son olarak toplumun bütün üyeleri bilinçli varlıklar olduğu için toplumsal organizmada bütün, parçaların yararına var olur, halbuki biyolojik organizmada parçalar, yani organlar bütünün yararına var olurlar. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Durkheim' ın toplumsal değişme ile ilgili yaklaşımını özetleyecek olsanız aşağıdaki ifadelerden hangisine veya hangilerine ihtiyacınız olmaz?
I. Toplumlar basitten karmaşığa doğru bir evrim çizgisinde ilerler
II. Toplumlar benimsedikleri iş bölümü tipine göre sınıflandırılır
III. Nüfus yoğunluğu toplumsal değişmeye yol açar
IV. Sanayi öncesi toplumlarda mekanik dayanışma görülür
V. Sanayi toplumlarında organik dayanışma görülür
VI. Sanayi sonrası toplum gündelik hayatta hedonizm ile anlaşılabilir

I, II ve IV

I, II, III ve IV

IV ve V

Açıklama:

Durkheim sanayi sonrası toplumu görmemiştir ve gündelik hayatta hedonizmi gözleme şansı olmamıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 126

Toplumsal değişmeyi toplumsal aktörlerin içselleştirdiği değerlerin değişmesi olarak gören toplum bilimci kimdir?

Tönnies

Simmel

Parsons

Dahrendorf

Comte

Açıklama:

Parsons toplumsal değişmeyi toplumsal aktörlerin içselleştirdiği değerlerin değişmesi olarak görür.

Doğru Cevap: C

Soru 127

Kalkış (take-off) aşaması diye bilinen kavramsallaştırma hangi kuramda hangi kuramcı tarafından formüle edilmiştir?

Merkez-çevre kuramı/Wallerstein

Merkez-çevre kuramı/Frank

Modernleşme kuramı/Rostow

Modernleşme kuramı/Lerner

Yapılanma kuramı/Giddens

Açıklama:

Kalkış (take-off) aşaması Rostow tarafından modernleşme kuramında formüle edilmiş ve geliştirilmiştir.

Doğru Cevap: C

Aşağıdakilerden hangisi "güç-otorite ilişkisi bağlamında gelenek, görenek ve inançlara dayalı otorite tipi"ni ifade etmektedir?

Karizmatik otorite

Geleneksel otorite

Yasal otorite

Akılcı otorite

Siyasi otorite

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 54

Aşağıdakilerden hangisi totaliter devlet ile ilgili doğru bir ifadedir?

Toplumdaki tüm kurumları denetim altına alarak kendini var eder.

Toplumsal meşruiyet sahibidir.

Toplumsal düzeni sağlamak için şiddet kullanmaz.

Yönetilenler üzerinde kısmi denetim vardır.

Kamusal ve özel alan ayrılmıştır.

Açıklama:

Totaliter devlet toplumdaki tüm kurumları denetim
altına alarak kendini var eden bir devlet tipidir.
Toplumsal meşruiyetten yoksundur. Toplumsal
düzeni sağlayabilmek için her türlü şiddet ve korku
unsuru kullanılabilir. Yönetilenler üzerinde tam bir
denetim kurulmuştur. Kamusal ve özel alan ayrımı
ortadan kaldırılmıştır. Toplumsal alandaki her şey
kontrol altında tutulmaktadır. En belirgin örneği
Nazi Almanya’sıdır (Bozkurt, 2006: 224). Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 55

Aşağıdakilerden hangisi temsili demokrasiyle ilgili yanlış bir ifadedir?

Bir topluluğu etkileyen kararların, üyelerinin tarafından seçtiği insanlar tarafından alındığı bir politik” yapıdır.

Seçmenler iki ya da daha fazla parti arasından seçim yapabilir ve yetişkin
nüfusun tamamının seçme hakkı vardır.

İlkesel olarak nüfusun daha az görüldüğü, her yurttaşın karar süreçlerinde aktif olarak yer alabildiği yönetim biçimidir.

Seçimler, özgür bir kamuoyunun varlığı, yasama, yürütme ve yargı erklerinin paylaşımı ilkesel olarak bulunmalıdır.

Siyasal sistemin taşıyıcısı genellikle anayasal sistemin izin verdiği siyasal
partiler aracılığı ile iktidarın belli bir süre ile belli kurallara bağlı olarak kullanım hakkının
devredilmesidir.

Açıklama:

Temsili demokrasi ya da liberal demokrasi:
Temsili demokrasi ise katılımcı demokrasinin
günümüz toplum koşullarında
en başat olarak nüfus fazlalığının engel
olduğu doğrudan katılımı imkânsızlaştıcı
koşullarından dolayı önemlidir. Zira temsili
demokraside “bir topluluğu etkileyen
kararların, topluluğun üyelerinin bütünü
tarafından değil ama bu amaç için onların
seçtiği insanlar tarafından alındığı bir politik”
yapının var olduğunu söylemek mümkündür
(Giddens, 2005: s. 420). Demokrasinin
yerleşmesi, kişi hak ve özgürlüklerinin,
bireylerin örgütlenme, seçme ve seçilme
haklarının güvence altına alınmasını sağlayan
anayasal hukuk devletinin varlığı ile
mümkün olmuştur. Siyasal sistemin taşıyıcısı
ise belirli bir kişi ya da grup değil, genellikle
anayasal sistemin izin verdiği siyasal
partiler aracılığı ile iktidarın belli bir süre
ile belli kurallara bağlı olarak kullanım hakkının
devredilmesidir (Çelebi, 2003: 190).
Bu çerçevede Giddens’a göre “seçmenlerin
iki ya da daha fazla sayıdaki partiler
arasından seçim yapabildikleri ve yetişkin
nüfusun tamamının seçme hakkının olduğu
ülkeler” liberal demokrasiler olarak tanımlanabilmektedir
(Giddens, 2005: 421).
Temsili demokrasilerde seçimler, özgür bir
kamuoyunun varlığı, yasama, yürütme ve
yargı erklerinin paylaşımı ilkesel olarak bulunmak
durumundadır. Temsili demokrasi
her ne kadar üzerinde tartışmalar olsa da
artık günümüzde siyasetin vazgeçilmez bir
unsuru hâline gelmiştir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 56

Aşağıdakilerden hangisi ideolojiyle ilgili yanlış bir tanımdır?

Toplumsal yaşamda anlam, gösterge ve değerlerin üretim süreci

Belirli bir toplumsal grup veya sınıfa ait fikirler kümesi

Bir egemen siyasi iktidarı meşrulaştırmaya yarayan fikirler

Bireysel çıkarlar tarafından güdülenen düşünme biçimleri

Bilinçli toplumsal aktörlerin kendi dünyalarına anlam verdikleri ortam

Açıklama:

Terry Eagleton’a (2005: 18) göre ideoloji çok
yönlü bir düşünce sistemi olması nedeniyle üzerinde
tek bir tanım ile uzlaşılabilecek bir kavram
değildir. İdeolojinin var olan bazı tanımlarını şu
şekilde sıralamıştır:
• Toplumsal yaşamda anlam, gösterge ve değerlerin
üretim süreci;
• Belirli bir toplumsal grup veya sınıfa ait fikirler
kümesi;
• Bir egemen siyasi iktidarı meşrulaştırmaya
yarayan fikirler;
• Toplumsal çıkarlar tarafından güdülenen
düşünme biçimleri;
• Bilinçli toplumsal aktörlerin kendi dünyalarına
anlam verdikleri ortam [medium];
• Toplumsal yaşamın doğal gerçekliğe dönüştürüldüğü
süreç” (Eagleton, 2005:18). Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 57

Aşağıdakilerden hangisi liberalizmle ilgili doğru bir ifadedir?

Toplumsal, ekonomik, siyasal, sosyal ve kültürel ortamın korunmasını temel alan düşünce sistemidir.

Üretim araçları ve dağılımında kolektif mülkiyete ya da devlet mülkiyetine dayalı
bir iktisadi ve siyasal sistemdir.

Devlet aygıtının tipik biçimde terör içeren egemenliğini, güçler ayrımının ya da hukukun egemenliğinin olmadığı, sıklıkla ırkçı, ama milliyetçi bir küçük burjuva ideolojisini içeren siyasal parti, devlet ya da ideolojidir.

Sosyalist ideallerden esinlenen fakat ağırlıklı olarak içinde var olduğu politik ortamdan ve bu ortama özgü liberal değerler tarafından belirlenen melez bir politik gelenektir.

Bireysel hak ve özgürlüklerin teminatı için devlet mekanizmasının olabildiğince sınırlandırılmasıdır.

Açıklama:

Liberalizm: Liberalizm ideolojisi en geniş haliyle
bireysel hak ve özgürlüklerin teminatı için devlet
mekanizmasının olabildiğince sınırlandırılması
olarak düşünülebilir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 58

Aşağıdaki siyasi sosyolojik yaklaşımlardan hangisi "temelinde toplumdaki temel ihtiyaçlar meselesi üzerinden toplumu değerlendirme"yi temel almaktadır?

İşlevselci Yaklaşım

Çoğulcu Yaklaşım

Elit Teorisi

Marksist Yaklaşım

Çatışmacı Yaklaşım

Açıklama:

İşlevselci yaklaşım temelinde toplumdaki temel ihtiyaçlar meselesi üzerinden toplumu değerlendirmektedir. Bu bakımdan devlet kurumu da toplumdaki ihtiyaçtan ortaya çıkmıştır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 59

Aşağıdakilerden hangisi Avrupa Birliğiyle ilgili yanlış bir ifadedir?

Esas itibariyle Avrupa Ekonomik Topluluğu olarak ortaya çıkmıştır.

Avrupa uluslarının tek çatı altında birleşme idealini taşımaktadır.

Ortaya çıkış ekonomik amaçlara dayanmaktadır.

Rasyonel bir örgütlenme biçimidir.

Avrupa Birliği'nin oluşum amacı sorunlu siyasi düzenleri değiştirmektir.

Açıklama:

Avrupa Birliği esas itibariyle Avrupa Ekonomik
Topluluğu olarak ortaya çıktığında yalnızca ekonomik
anlamda bir ortak pazar yaratma ideali, ekonomiyi
iyileştirme anlayışına dayanmaktayken günümüzde
salt ekonomi alanını aşan, ortak para birimi,
ortak anayasa, kimlik, kültür meseleleri gibi ulusdevlet
sınırlarını aşan, Avrupa uluslarının tek çatı
altında birleşme idealini taşıyan rasyonel bir örgütlenme
biçimine dönüşmüştür. Dolayısıyla Avrupa
Birliği 21. yüzyılın dünyasında siyasal, ekonomik ve
kültürel bakımlardan en önemli oluşumlardan birisidir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 60

Aşağıdakilerden hangisi siyaset sosyolojisinin özelliklerinden biri değildir?

İdeoloji-kültür ilişkisine bakar.

Siyaset olgusunu diğer olgulardan soyutlar.

Siyasal olguların sosyolojik analizine yönelir.

Toplumdaki güç dağılımına odaklanır.

Siyasal otoritenin işlevlerini analiz eder.

Açıklama:

Toplumların içindeki ya da aralarındaki güç dağılımlarının toplumsal neden ve sonuçlarıyla ilgilenen siyaset sosyolojisi, siyasal olguların sosyolojik analizi ve daha çok siyaset, toplumsal yapılar, ideolojiler ve kültür arasındaki karşılıklı ilişkilerle ilgilenmektedir. Başka bir ifadeyle, siyasal otoritenin kurumsal bir biçimde düzenlenmesini, siyasal otoritenin işlevlerini ve siyasal düzenin sosyal gelişmeler sonucu dönüşümünü inceleyen bir sosyoloji alt dalıdır. Bununla birlikte, siyaset olgusunu diğer olgulardan soyutlayarak ele alan siyaset biliminin aksine, siyaset olgusunu toplumdaki diğer toplumsal olgular, kurumlar ve süreçler içinde değerlendirir. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 61

Siyasal anlamda hükümetin meşru güç kullanımı aşağıdaki kavramlardan hangisiyle karşılık bulmaktadır?

Paternalizm

İktidar

Otorite

Meşruiyet

Güç

Açıklama:

“Paternalizm”, baba ile çocuk arasındaki ilişkiye benzer bir biçimde siyasal gücün vatandaşları adına karar alabilme yetisini; “meşruiyet” bir hükümetin otoritesine boyun eğenlerin buna rıza göstermelerini; iktidar (power) ya da güç kavramı ise bir tür toplumsal ilişkiyi ifade etmektedir. Siyasal anlamda hükümetin meşru güç kullanımı ise “otorite” kavramıyla karşılık bulmaktadır. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 62

Otoriteyi ideal tiplerle açıklayan kuramcı aşağıdakilerden hangisidir?

Eagleton

Weber

Foucault

Giddens

Marx

Açıklama:

Otoriteyi ideal tipler üzerinden açıklayan düşünür Weber’dir. Buna göre Weber, “geleneksel otorite”, “karizmatik otorite” ve “yasal-akılcı otorite” olmak üzere üç tip otorite biçiminden söz etmektedir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 63

Foucault iktidarı aşağıdakilerden hangisi temelinde tanımlamıştır?

Karizma

Gelenek

Akıl

Meşruiyet

Bilgi

Açıklama:

İktidarın yalnızca devletin toplum üzerindeki yönetsel iradesi ile sınırlı olmadığını, yani iktidarın her yerde olduğunu öne süren Foucault, iktidar kavramını bilgi ile ilişkilendirmiştir. Yani, Foucault’ya göre, iktidar ve bilgi birbiriyle ilişkilidir ve biri diğerini üreten bir konumdadır. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 64

Aşağıdakilerden hangisi liberal demokrasinin özelliklerinden biri değildir?

İktidarın kullanımı belli kurallara bağlıdır.

Anayasal hukuk devletinin varlığı ile mümkün olmuştur.

İktidarın kullanım hakkı belli bir süre için devredilir.

İlk örneği Antik Yunan’da görülmüştür.

Özgür bir kamuoyunun varlığını gerektirir.

Açıklama:

Liberal demokrasi ya da temsili demokrasi, nüfus fazlası nedeniyle doğrudan katılımın imkansız olması nedeniyle oldukça önemlidir. Çünkü ilkesel olarak nüfusun daha az görüldüğü, her yurttaşın karar süreçlerinde aktif olarak yer alabildiği yönetim biçimi olan katılımcı demokrasinin uygulanması nüfus fazlası nedeniyle güçtür. Dolayısıyla ilk örneğini nüfusun göreli olarak daha az bir bölümünün yurttaş olarak kabul edildiği Antik Yunan’da gördüğümüz demokrasi biçimi liberal demokrasi değil katılımcı demokrasidir. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 65

Eylem ve reform unsurlarının eksik olduğu gerekçesiyle diğer ideolojiler tarafından bir ideoloji olarak değerlendirilmeyen aşağıdakilerden hangisidir?

Sosyalizm

Liberalizm

Muhafazakarlık

Faşizm

Neoliberalizm

Açıklama:

Gerçek bir ideolojide bulunması gerektiği düşünülen eylem ve reform unsurlarını taşımadığı gerekçesiyle muhafazakarlık diğer ideolojiler tarafından bir ideoloji olarak kabul edilmemektedir. Oysa Nisbet’e göre, muhafazakar ideoloji diğer ideolojilerin sahip olduğu reform ve eylem gibi dönüştürücü araçlara sahip olmasa da, bu araçlara karşı mesafeli yaklaşımı olduğu için ideoloji olma özelliği taşımaktadır. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 66

20. yüzyılın ilk çeyreğinde aşağıdaki ülkelerden hangisinde faşist yönetim biçimi görülmemiştir?

İtalya

Almanya

Portekiz

Fransa

İspanya

Açıklama:

20. yüzyılın ilk çeyreğinde demokratik rejimlerin gerilediği, faşist yönetim biçimlerinin farklı düzeylerdeki örneklerinin ortaya çıktığı ülkeler İtalya, Almanya, Portekiz ve İspanya’dır. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 67

İktidarın toplumun bütününden kaynaklandığını savunan yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

İşlevselci yaklaşım

Klasik çoğulculuk

Elitist çoğulculuk

Çatışmacı yaklaşım

Elit teorisi

Açıklama:

Temel olarak Talcott Parsons’un işlevselci yaklaşımı ile önemli benzerlikleri olan ve Parsons’un iktidarın toplumun bütününden kaynaklandığı düşüncesini savunan yaklaşım “klasik çoğulculuk yaklaşımı”dır. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 68

"İktidar Seçkinleri" isimli eser aşağıdaki kuramcılardan hangisine aittir?

Wilfredo Pareto

Gaetano Mosca

C. Wright Mills

Talcott Parsons

Michel Foucault

Açıklama:

Klasik elit teorilerinden farklı bir elit teorisi ortaya koyan ve bu düşüncelerini “İktidar Seçkinleri” adlı çalışmasında ifade eden düşünür C. Wright Mills’tir. Bu çalışmasında Mills, iktidar elitlerinin “stratejik kumanda mevkilerini” işgal edenlerden oluştuğunu vurgulamakta ve Amerika Birleşik Devletleri’ni analiz ederek siyasal elitler, askeri elitler ve büyük şirket yöneticileri olmak üzere üç elit grubun varlığından söz etmektedir. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 69

Bireyler ya da toplum ile siyasal kurumlar arasındaki karşılıklı etkileşimle ilgilenen, sosyoloji dalı var mıdır?

Eğitim Sosyolojisi,

Siyaset Sosyolojisi,

İletişim Sosyolojisi,

Endüstri Sosyolojisi,

Şehir Sosyolojisi,

Açıklama:

Siyaset olgusu farklı siyaset teorilerine göre ele alınmıştır. Ancak siyaset bilimi disiplini içerisindeki teorik değerlendirmelere göre ele alınan siyaset olgusu, sosyoloji disiplini içinde daha kapsayıcı bir şekilde ele alınmaktadır. Dahası toplumdaki diğer dinamikler ile ilişkileri, etkileşimleri bakımından da ele almaktadır. Siyaset sosyolojisi, siyaset biliminden farklı olarak toplumların içindeki ya da aralarındaki güç dağılımlarının toplumsal neden ve sonuçları ile gücün (iktidarın) tahsis edilişinde değişimlere yol açan toplumsal ve siyasal çalışmalarla ilgilenen bir sosyoloji dalı olarak tanımlanmaktadır. Başka bir ifade ile ''siyasal otoritenin kurumsal bir biçimde düzenlenmesini, siyasal otoritenin işlevlerini ve siyasal düzenin sosyal gelişmeler sonucunu dönüşümünü'' inceleyen sosyoloji alt dalıdır. Siyaset bilimi daha çok yönetim aygıtları, kamu yönetimi mekanizmaları ile seçimler, kamuoyu, baskı grupları ve siyasal davranışlarla ilgilenirken, siyaset sosyolojisi ise siyasal olguların sosyolojik analizi ve daha çok siyaset, toplumsal yapılar, ideolojiler ve kültür arasındaki karşılıklı ilişkilerle ilgilenmektedir.
Siyaset sosyolojisi ile siyaset bilimi aynı olguyu, yani siyaset olgusunu farklı biçimlerde ve yöntemlerle ele alır. Siyaset sosyolojisi, siyaset olgusunu toplumdaki diğer toplumsal olgular, kurumlar ve süreçler içerisinde değerlendirirken, siyaset bilimi aynı olguyu diğer olgulardan soyutlayarak ele almaktadır. Kısacası siyaset sosyolojisi siyaset ile toplum arasındaki ilişkileri, etkileşimleri ele alan bir sosyoloji alt disiplinidir. Libset'dan aktaran Sarıbay ise ayrımı şu biçimde ortaya koymaktadır. Siyaset bilimi kamu yönetimi ve yönetsel örgütlerin nasıl etkin kılınacağı ile ilgilenirken, siyaset sosyolojisi bürokrasinin baskı ve zorlama ögeleri ile ilgilenir. Sonuç itibariyle siyaset sosyolojisi genel olarak bireyler ya da toplum ile siyasal kurumlar arasındaki karşılıklı etkileşim ile ilgilenmektedir. Siyasetin toplumsal koşulları, siyasetin toplumda meydana gelen diğer olaylar tarafından nasıl etkilendiği, siyasetin toplumsal olayları nasıl etkilediği, siyasetin diğer toplumsal olgularla ve kurumlarla ilişkisi açısından ele alınmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 70

Otorite ile meşruiyet arasında kurulan ilişki türüne aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer verilmiştir?

Karşılıklı rızayı gerektiren bir ilişki

Meşruiyete inancın olmadığı bir ilişki

Tek taraflı fayda sağlanan bir ilişki

Yönetilenlerin onaylanmadığı bir ilişki

Otoritenin meşruiyetle bir ilişkisi yoktur.

Açıklama:

Otorite siyasal anlamda hükümetin meşru güç kullanımıdır. Bu tanımda meşruiyet unsuru ön plana çıkmaktadır. Çünkü herhengi bir iktidarın meşruiyeti o iktidarın güç kullanımını meşru kılar ya da meşruiyetini zedeler. Meşruiyet ise ''bir hükümetin otoritesine boyun eğenlerin buna rıza göstermeleri''dir. Toplumda herhangi bir iktidara karşı meşruiyetin olmaması ya da var olan meşruiyetin zedelenmesi durumlarında, özellikle günümüz modern toplumlarında meşruiyet krizi yaşanmaktadır. Modern demokrasilerde meşru olmayan bir iktidara karşı toplumsal muhalefet, modern toplumun tüm baskı ve kontrol gruplarından oluşan, devreye girerek iktidarın olası zor kullanımına ve yaptırımlarına karşı durabilmektedir. Bir iktidar ya da hükümet yasalar çerçevesinde, demokratik seçim ölçütlerine göre işbaşına gelebilir ve toplumsal meşruiyetini, toplu vicdanındaki yerini yitirdiği noktada ise yerini bir başkasına devredebilir. Ancak yasallık durumu kimi otoriter, teokratik rejimlerde, diktatörlüklerde söz konusu olmayabilir. İktidarın sağlanması ve sürekliliğinin kazanılması noktasında iktidarların meşru olduklarına dair kullandıkları araçlar vardır. Buna göre bir iktidarın kamu vicdanında tutunması, saygı görmesi sağlanmalıdır. Teokratik rejimlerde iktidarın kaynağı ve mesruiyeti ilahi bir güce dayanır, askeri yönetimlerde zora, baskıya ve güce, demokratik rejimlerde ise seçimlere dayanmaktadır.
Weber'e göre otorite itaat yolu ile istikrarın sağlanabildiği hiyerarşik bir ilişkidir. Diğer bir ifade ile ''bir kişinin iradesini başkalarının davranışlarına uygulayabilme güçüdür; ancak bu uygulama da gücün meşruiyeti hakkındaki inanç son derece önemlidir, zira otorite diğer anlamı itibari ile meşru iktidardır. ''Meşru otorite devletin belli kurallar ve usuller çerçevesinde çalışıp çalışmadığını gösterir. Meşruluk, hem devlet iktidarına itaati gerektirir hem de bu itaatin zora dayalı olmaktan çok yönetilenlerin onayıyla olduğunu işaret eder. Bir otorite, belirli bir hiyerarşiye dayandığı ve çalıştığı ölçüde meşrudur. Ama otorite meşruluğunu, yalnızca hiyerarşik özelliğinden almaz. Otoriteyi meşru kılan, aynı zamanda hitap ettiği kesimlerin itaatini de talep ediyor olmasıdır. Bu karşılıklı rızayı gerektiren bir durumdur. Otoritenin talep ettiği itaat karşılığında hitap edilen kesimin kazanımlarının olması gerekmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 71

Günümüzde modern ulus-devletlerde, hukuk devletlerinde bürokratik yapıya
sahip devletlerde sıklıkla görülen otorite tipi aşağıdakilerden hangisidir?

Geleneksel otorite

Karizmatik otorite

Yasal-akılcı otorite

Bürokratik otorite

Yerel otorite

Açıklama:

Günümüzde modern ulus-devletlerde, hukuk devletlerinde bürokratik yapıya sahip devletlerde sıklıkla görülen otorite tipi yasal-akılcı otoritedir. Bu otorite; güç-otorite ilişkisi ekseninde iktidar yönetme gücünü rasyonel aklın belirlediği yasalardan alırlar. Yasal-akılcı otoriteye sahip yöneticilerin iktidara geliş biçimleri ve yetkileri rasyonel normlarla (anayasa ve kanunlarla) açıkça belirtilmişlerdir. Bu otorite tipi “kuralların yasallığına ve bu kurallara göre yönetimi elinde tutanların emir verme hakkına inanmaya” dayanmaktadır (Sennett, 2005: 29), emir komuta zincirinde yer alan kişiler, belirli usullere uygun olarak seçilmişlerdir; emir verme yetkilerini düzenleyen genel usul ve kurallarla bağlıdırlar, iktidarın ve otoritenin kaynağı akıl ve kurallardır, hem yönetenler hem de yönetilenler yani emir verenler ve emir alanlar aynı kurallara tabidirler, emir veren kişiler bu kuralların belirlediği şekillere göre atanırlar, diğer otorite tiplerinden farklı olarak kişisel ya da geleneksel değerlerden ziyade yasal-akılcı kurallara itaat söz konusudur.

Doğru Cevap: C

Soru 72

Avrupa Birliği'nin ortaya çıkmasına temel olan felsefe aşağıdakilerden hangisidir?

Ortak para birimi

Ortak anayasa

Ortak pazar

Ortak kimlik

Ortak kültür

Açıklama:

Avrupa Birliği, Avrupa Ekonomik Topluluğu olarak ortaya çıktığında yalnızca ekonomik anlamda bir ortak pazar yaratma idealine ve ekonomiyi iyileştirme anlayışına dayanmaktayken, günümüzde ekonominin ötesinde, ortak para birimi, ortak anayasa, kimlik ve kültür gibi ulus devlet sınırlarını aşan, Avrupa uluslarını tek çatı altında birleştirme ideali taşıyan rasyonel bir örgütlenme biçimine dönüşmüştür. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 73

Aşağıdaki seçeneklerde yer alan hangi sosyolojik yaklaşım, devleti toplumdaki temel ihtiyaçlar meselesi üzerinden değerlendirir?

Marksist-Çatışmacı Yaklaşım

İşlevselci Yaklaşım

Pesimist Yaklaşım

Elit Teorisi

Çoğulcu Yaklaşım

Açıklama:

İşlevselci yaklaşım, temelinde toplumdaki temel ihtiyaçlar meselesi üzerinden toplumu değerlendirmektedir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 74

''Gücün devlet aracılığıyla uygulanmasında baskıcı olmasındansa meşru olması tercih edilir; çünkü meşru iktidarda toplumun o iktidarı kabullenmesi ve işbirliği söz konusudur. '' görüşü aşağıdaki seçeneklerde yer alan hangi siyaset yaklaşımdır?

Çoğulcu yaklaşım

İşlevci yaklaşım

Elitist çoğulculuk yaklaşımı

Marksist-Çatışmacı yaklaşım

Pesimist yaklaşım

Açıklama:

Çoğulcu yaklaşım; batılı demokratik toplumlarda iktidarın dağılımını ve gücünü açıklamaya çalışır. Klasik çoğulculuk ve elitist çoğulculuk olmak üzere iki yaklaşım bulunmaktadır. Klasik çoğulcu yaklaşımın temel olarak Talcott Parsons’un işlevselci yaklaşımı ile önemli benzerlikleri vardır. Parsons’un iktidarın toplumun bütününden kaynaklandığını savunan klasik çoğulculuk yaklaşımının temel özellikleri şu şekilde sıralanabilir:
1. Batılı demokrasilerde hükümet, toplum üyelerinin istekleri ve toplum çıkarları doğrultusunda hareket eder.
2. A.B.D, İngiltere ve Fransa gibi ülkelerdeki siyasal sistemlerin en gelişkin sistemler olduklarını düşünürler ve bu nedenle bu sistemlerin iktidarı en etkin uygulama ve yönetme yolu olduğunu düşünmektedirler.
3. Gücün devlet aracılığıyla uygulanmasında baskıcı olmasındansa meşru olması tercih edilir; çünkü meşru iktidarda toplumun o iktidarı kabullenmesi ve işbirliği söz konusudur.

Doğru Cevap: A

Soru 75

Aşağıdakilerden hangisi herhangi bir iktidarın yalnızca güç yoluyla, yaptırımla veya seçim aracılığı ile değil toplumsal rıza ile iktidarının kabulünü gerektirir?

Otorite

Meşruiyet

Paternalism

Totaliter devlet

Liberalism

Açıklama:

Seçenekler arasından yalnızca B şıkkı yani meşruiyet herhangi bir iktidarın yalnızca güç yoluyla ya da yaptırımla veya seçim aracılığı ile değil toplumsal rıza ile iktidarının kabulünü gerektirir.

Doğru Cevap: B

Soru 76

İktidar kavramıyla ilgili aşağıda yer alan bilgilerden hangisi doğru değildir?

İktidar tanımlamalarında genellikle karşılıklı bir ilişki olduğu varsayılır.

İktidar ilişkisi siyasal alanla sınırlı bir kavramdır.

İktidar rıza ya da onaylama ihtiyacı içinde olmayabilir.

İktidar karar alabilme iradesine ve aldığı kararları başkalarının varlığına ve direncine rağmen uygulayabilme potansiyeline sahiptir.

İktidar aslında bir toplumsal ilişkidir.

Açıklama:

İktidar ilişkisi siyasal alanla sınırlı bir kavram değildir. İktidar toplumsal ilişkilerin tümünde görülebilen, ebeveyn ile çocuklar, öğretmen ve öğrenciler, kadın ve erkek, patron ve işçi vb. arasında görülebilen bir ilişki biçimidir. Dolayısıyla B şıkkındaki ifade yanlıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 77

Baba ile çocuk arasındaki ilişkiye benzer bir biçimde siyasal gücün vatandaşları adına karar alabilme yetisini ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Paternalism

Liberalism

Modernism

Demokrasi

Meşruiyet

Açıklama:

Paternalizm, baba ile çocuk arasındaki ilişkiye benzer bir biçimde siyasal gücün vatandaşları adına karar alabilme yetisidir. Paternalist bir toplumda erkek egemenliği vardır; bu egemenlik erkeklerin simgesel koruyucu, müsamahasız yargıç ve güçlü kişi olarak babalık rollerine dayanmaktadır. Doğru yanıt A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 78

Yönetilenlerin liderde "kutsallık ve kahramanlık" özellikleri aradığı otorite tipi aşağıdakilerden hangisidir?

Geleneksel otorite

Karizmatik otorite

Yasal akılcı otorite

Modern otorite

Postmodern otorite

Açıklama:

Weber'e göre 3 çeşit otorite vardır ve bunlar geleneksel, yasal akılcı ve karizmatik otoritedir. Modern ve postmodern otorite diye otorite çeşiti bulunmamaktadır. Yönetilenlerin liderde kutsallık ve kahramanlık özellikleri aradığı otorite tipi ise karizmatik otoritedir.

Doğru Cevap: B

Soru 79

En belirgin örneği Nazi Almanya’sı olan otorite tipi aşağıdakilerden hangisidir?

Demokrasi

Otoriter devlet

Totaliter devlet

Yasal akılcı otorite

Liberal demokrasi

Açıklama:

Totaliter devlet toplumdaki tüm kurumları denetim altına alarak kendini var eden bir devlet tipidir. Toplumsal meşruiyetten yoksundur. Toplumsal düzeni sağlayabilmek için her türlü şiddet ve korku unsuru kullanılabilir. Yönetilenler üzerinde tam bir denetim kurulmuştur. Kamusal ve özel alan ayrımı ortadan kaldırılmıştır. Toplumsal alandaki her şey kontrol altında tutulmaktadır. En belirgin örneği Nazi Almanya’sıdır. Dolayısıyla doğru yanıt totaliter devlettir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 80

Aşağıdaki İdeolojiye dair verilen tanımlardan hangisi yanlıştır?

Toplumsal yaşamda anlam, gösterge ve değerlerin
üretim süreci

Belirli bir toplumsal grup veya sınıfa ait fikirler
kümesi

Bir egemen siyasi iktidarı meşrulaştırmaya
yarayan fikirler

Bilinçli toplumsal aktörlerin kendi dünyalarına
anlam verdikleri ortam

Toplumsal yaşamın bilimsel gerçekliğe dönüştürüldüğü
süreç

Açıklama:

E şıkkında yer alan "toplumsal yaşamın bilimsel gerçekliğe dönüştürüldüğü
süreç" tanımında geçen bilimsel gerçeklik kısmı tanımı ideolojinin var olan tanımları arasından çıkarmaktadır. Zira doğru tanım "toplumsal yaşamın doğal gerçekliğe dönüştürüldüğü süreç"tir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 81

Aşağıdakilerden hangisi belli başlı ideolojiler arasında yer almaz?

Etnosentrizm

Muhafazakarlık

Liberalizm

Sosyalizm

Faşizm

Açıklama:

Belli başlı ideolojiler sosyal demokrasi, neoliberalizm, liberalizm, faşizm, sosyalizm ve muhafazakarlık olarak 6 kategoride incelenmektedir. Etnosentrizm bunlar arasında yer almamaktadır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 82

Aşağıdakilerden hangisi ortak menfaatler etrafında birleşen ve bunları gerçekleştirmek için birtakım otoriteler üzerinde etki yapmaya çalışan örgütlenmiş gruplardır?

İktidar

Erk

Siyasi Partiler

Baskı Grupları

Sendikalar

Açıklama:

Ortak menfaatler etrafında birleşen ve bunları gerçekleştirmek için siyasal otoriteler üzerinde etki yapmaya çalışan örgütlenmiş gruplar, baskı grupları olarak tanımlanabilir. Baskı grupları kimi zaman ''çıkar grupları'' olarak da tanımlanabilir. Burada dikkat edilmesi gereken unsurun belli bir ''çıkar'' için, ister maddi ister manevi herhengi bir siyasal otorite üzerinde kurduğu baskının önemli olduğunu belirtmek gerekmektedir. Baskı gruplarının iktidar olma gibi bir hedefleri olmamakla birlikte, kendi çıkarları doğrultusunda kazanımlar elde etmek için siyasal partiler ya da hükümetlere baskı kurarlar. Baskı grupları genellikle geniş çıkar gruplarını temsil etmezler, bunun yerine bir toplumdaki belirli bir grubun çıkarlarını temsil etme amacı güderler. Baskı gruplarına örnek olarak sendikalar, meslek odaları ve birlikler, sivil toplum kuruluşları, iş veren örgütleri ve kooperatifler gösterilebilir. Bu gruplar toplumda siyasal partilere, hükümetlere kendi çıkarları doğrultusunda farklı biçimlerde -sosyal kampanyalar, medya aracılığıyla, uzman görüşleriyle, sivil itaatsizlik yöntemleri vb.- baskı unsuru oluşturabilirler. Günümüzde baskı gruplarının özellikle katılımcı demokrasi anlayışı içerisinde önemli bir rolü olduğunu belirtmek gerekmektedir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 83

Aşağıdakilerden hangisi Pareto ve Mosca tarafından geliştirilen ve belli bir grubun toplumu yönettiği düşüncesine dayanan siyeset teorisidir?

Marksist-Çatışmacı Yaklaşım

Çoğulcu Yaklaşım

Elit Teorisi

İşlevci Yaklaşım

Pesimist Yaklaşım

Açıklama:

Elit teorisi en genel ifadeyle küçük ve elit bir seçkinler grubunun toplumu yönettiği düşüncesine dayanmaktadır. Wilfredo Pareto ve Gaetano Mosca tarafından geliştirilen bir siyaset teorisidir. Mosca'ya göre bütün toplumlar yönetici ve yönetilen sınıf olmak üzere ikiye ayrılır. Yönetici sınıf azınlıkta, yönetilen sınıf ise çoğunluktadır. Ancak yönetici sınıf üstün yeteneklere sahip, toplum içinde etkinlik kazanan seçkin kişilerden oluşmaktadır. Bu nedenle de yönetici vasfına sahiptirler. Yönetici sınıf kitleleri hükmü altında tutmak için baskı, inandırma, hile ve şiddet kullanabilir. Ancak yönetici sınıfın yönetilen sınıf üzerinde mutlak hakimiyeti söz konusu olamaz. Yönetici sınıftan gelecek itirazlara karşı açık ve buna göre bu itirazlardan ve taleplerden bağımsız da hareket edemez.
Pareto'nun elit teorisi aslında Mosca'nın yönetici ve yönetilen sınıf kavramsallaştırmasından hareketle ortaya çıkartılmıştır. Buna göre Pareto toplumda insan etkinliklerinin derecelendirildiğini ve en üst düzeyde dereceye sahip olanların da elitler olduğunu ileri sürmektedir. Toplumda da elit olanlar ve elit olmayanlar ayrımı yapmaktadır. Elit sınıfı içinde ise yine ayrı grup bulunmaktadır: Yöneticiler elitler ve yönetici olmayan elitler. Yönetici elit, ''toplumun yönetiminde doğrudan doğruya veya dolaylı olarak önemli rol oynayan, siyasal iktidar üzerinde etki sahibi olan kişilerden meydana gelir''. Yönetici elitler içinde askeri elit, dini elit, işadamları eliti, aydın eliti zaman zaman yönetici elitlerin iktidarına etki etme gücüne sahip olabilirler. Yönetici olmayan elitler ise siyasal iktidar içerisinde yer almayan elitlerdir.
Wright Mills'in klasik elit teorilerinden farklı bir elit teorilerisi bulunmaktadır. ''İktidar Seçkinleri'' adlı çalışmasında Mills, iktidar elitlerinin ''stratejik kumanda mevkilerini'' işgal edenlerden oluştuğunu vurgulamaktadır. Amerika Birleşik Devletleri'nin seçkinlerini analiz eden Mills üç ayrı seçkin belirler: siyasal elitler, askeri elitler ve büyük şirket yöneticileri olan elitler. Bu üç elit grubu homojen bir elit grubu oluştururken aynı zamanda iktidarı da paylaşmaktadırlar. Bir sacayağı niteliği bulunan iktidar elitlerinin yöneticileri arasında sıkı bir bağ, dayanışma ve çıkar birliği bulunmaktadır ve dolayısıyla üçü bir arada iktidar üçgenini meydana getirmektedir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 84

Aşağıdaki yaklaşımlardan hangisi siyaset analizini, üretim araçlarının sahipliğinden yola çıkarak açıklar?

İşlevci Yaklaşım

Çoğulcu Yaklaşım

Seçkinci Teori

Elit Yaklaşım

Marksist-Çatışmacı Yaklaşım

Açıklama:

Çatışmacı yaklaşımda devletin işlevlerini (seçkinci teorinin aksine) üretim araçlarının kimin elinde bulunduğuna göre belirleyen bir siyaset analizi vardır. Karl Marx toplumdaki temel çatışmanın sınıfsal bir çatışma olduğunu düşünmektedir. Sınıfsal çatışma ise kapitalist toplumlarda görülmektedir. Marksist yaklaşım, iktidar sahipleri ile iktidar sahibi olmayanlar arasındaki farklı çıkarlar olduğunu ve bu farklılıkların toplumda bir çatışmaya neden olduğunu ileri sürmektedir. Bu yaklaşıma göre iktidarın kaynağı temel olarak ekonomik kaynaklıdır. Marx'a göre iktidar toplumda ekonomik kontrolü elinde bulunduranlarda yoğunlaşmıştır. İktidarın kaynağı ekonomik alt yapıda bulunmaktadır.
*Bütün sınıflı toplumlarda üretim araçları yönetici sınıf tarafından sahiplenilmiştir ve kontrol edilmektedir. Üretim araçlarının sahipliği egemenliğin temelini oluşturmaktadır. Bu nedenle iktidarın insanlara yeniden dönüşünün tek yolu üretim araçlarının kollektif olarak sahiplenilmesidir. * Komünist bir toplumda üretim araçları bireysel olarak değil de kollektif olarak sahiplenileceği için güç tüm halk arasında daha eşit bir şekilde dağıtılacaktır.
Üretim araçlarına sahip olan toplumdaki diğer toplumsal gruplara göre küçük azınlık, diğerlerini sömüren egemen konumuna gelir. Marksizme göre, devlet bu egemen sınıfın elindeki basit bir araçtan başka bir şey değildir. Toplumun ve siyasal rejimin tüm kurumları, bu egemenliğin devamını sağlamaya, yani egemen sınıfın ayrıcalıklarını korumaya yöneliktir. Aile, din, ahlak, hukuk egemen ideoloji vb. hep bu egemenliğin sürmesini güvence altına alan üst yapı kurumlarıdır. Marx'a göre siyasal iktidar, ekonomik iktidarın yansımasından başka bir şey olamaz. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 85

Aşağıdaki kavramlardan hangisi ekonomik anlamda ortak bir pazar yaratmak ideali ile kurulan Avrupa Ekonomik Topluluğunun nasıl Avrupa Birliği örgütlenmesi biçimine dönüştüğünü açıklayan süreci açıklar?

Küreselleşme

Kapitalizm

Emperyalizm

Liberalizm

Sosyalizm

Açıklama:

Küreselleşme olgusu tüm dünyada ekonomik, kültürel alanlarda son derece önemli etkileri olan bir süreçtir. Küreselleşme toplumların ekonomik, kültürel boyutlarını etkilediği kadar siyaset alanını da etkilemiştir. Özellikle iletişim teknolojilerinde yaşanan olağanüstü gelişmeler post-endüstriyel toplum yapılarının ortaya çıkmasına neden olmuştur. Dolayısıyla ulus devlet tanımlamalarındaki sınırların aşıldığı bir dönemde yaşamaktayız. Küresel ekonomi ulusal çerçevede işleyen piyasaların sınırlarını aşarak, ulus ötesi yeni biçimler kazanmıştır. Artık her türlü gelişme ister ekonomik ister kültürel, ister siyasal olsun, küresel ölçekte etkilere yol açmaktadır. Dünyanın herhangi bir yerinde başlayan ekonomik kriz tüm dünyayı etkileyebilmekte, herhangi bir kültürel öge hızla yaygınlaşabilmekte, bir terör saldırısı tüm dünyadaki sınırları değiştirebilecek kadar önemli siyasal ve toplumsal sonuçlara neden olabilmektedir. İşte böylesi bir ortamda ulus-devletlerin, milliyetçiliklerin sorgulandığı, tanımların yeniden gözden geçirildiği bir süreç içerisinde olduğumuzu söyleyebiliriz. Öte yandan ulus-devlet sınırlarını Avrupa Birliği benzeri farklı ekonomik, kültürel ve siyasal birliklere sınırlarını açmaktadır. Avrupa Birliği Kıta Avrupası'nda ekonomik gerekçelerle ortaya çıkan bir birlikten siyasal ve kültürel bir birlikteliğe doğru yol almaktadır.
Avrupa Birliği esas itibari ile Avrupa Ekonomik topluluğu olarak ortaya çıktığında yalnızca ekonomik anlamda bir ortak pazar yaratma ideali, ekonomiyi iyileştirme anlayışına dayanmaktayken günümüzde salt ekonomi alanını aşan, ortak para birimi, ortak anayasa, kimlik, kültür meseleleri gibi ulus devlet sınırlarını aşan, Avrupa uluslarını tek çatı altında birleşme idealini taşıyan rasyonel bir örgütlenme biçimine dönüşmüştür. Dolayısı ile Avrupa Birliği 21. yüzyılın dünyasında siyasal, ekonomik ve kültürel bakımlardan en önemli oluşumlardan birisidir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 86

I. A.B.D, İngiltere ve Fransa gibi ülkelerdeki siyasal sistemlerin en gelişkin sistemler olduklarını düşünürler ve bu nedenle bu sistemlerin iktidarı en etkin uygulama ve yönetme yolu olduğunu düşünmektedirler. II. Gücün devlet aracılığıyla uygulanmasında baskıcı olmasındansa meşru olması tercih edilir; çünkü meşru iktidarda toplumun o iktidarı kabullenmesi ve işbirliği söz konusudur. Yukarıda özellikleri verilen siyasete ilişkin sosyolojik yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

İşlevselci yaklaşım

Gerçekçi yaklaşım

Çoğulcu yaklaşım

Elit teorisi

Marksist-Çatışmacı Yaklaşım

Açıklama:

Parsons’un iktidarın toplumun bütününden kaynaklandığını savunan klasik çoğulculuk yaklaşımının temel özellikleri şu şekilde sıralanabilir:
1. Batılı demokrasilerde hükümet, toplum üyelerinin istekleri ve toplum çıkarları doğrultusunda hareket eder.
2. A.B.D, İngiltere ve Fransa gibi ülkelerdeki siyasal sistemlerin en gelişkin sistemler olduklarını düşünürler ve bu nedenle bu sistemlerin iktidarı en etkin uygulama ve yönetme yolu olduğunu düşünmektedirler.
3. Gücün devlet aracılığıyla uygulanmasında baskıcı olmasındansa meşru olması tercih edilir; çünkü meşru iktidarda toplumun o iktidarı kabullenmesi ve işbirliği söz konusudur.
Dolayısıyla doğru yanıt çoğulcu yaklaşımdır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 87

Aşağıdaki yaklaşımlardan hangisinde devletin egemen sınıfın elindeki basit bir araç olduğu ve toplumun ve siyasal rejimin tüm kurumlarının, bu egemenliğin devamını sağlamaya, yani egemen sınıfın ayrıcalıklarını korumaya yönelik olduğu iddia edilir?

Çoğulcu yaklaşım

Demokratik yaklaşım

Elit teorisi

Marksist-Çatışmacı Yaklaşım

İşlevselci yaklaşım

Açıklama:

Doğru yanıt Marksist-Çatışmacı yaklaşımdır zira bu yaklaşıma yaklaşıma göre iktidarın kaynağı temel olarak ekonomik kaynaklıdır. Marx’a göre iktidar toplumda ekonomik kontrolü elinde bulunduranlarda yoğunlaşmıştır. Bu yaklaşımda devletin egemen sınıfın elindeki basit bir araç olduğu ve toplumun ve siyasal rejimin tüm kurumlarının, bu egemenliğin devamını sağlamaya, yani egemen sınıfın ayrıcalıklarını korumaya yönelik olduğu iddia edilir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 88

I. Avrupa Birliği'nin Kıta Avrupası’ndaki temel gerekçesi güvenlikle ilgilidir. II. Avrupa Birliği giderek siyasal ve kültürel bir birlikteliğe doğru yol almakta olan bir birliktir. III. Avrupa Birliği Avrupa Ekonomik Topluluğu olarak ortaya çıkmış olan bir topluluktur. Avrupa Birliği ile ilgili olarak yukarıdakilerden hangisi/ hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I ve III

Açıklama:

Avrupa Birliği esas itibariyle Avrupa EkonomikTopluluğu olarak ortaya çıktığında yalnızca ekonomik anlamda bir ortak pazar yaratma ideali, ekonomiyi
iyileştirme anlayışına dayanmaktayken günümüzde salt ekonomi alanını aşan, ortak para birimi, ortak anayasa, kimlik, kültür meseleleri gibi ulus devlet sınırlarını aşan, Avrupa uluslarının tek çatı altında birleşme idealini taşıyan rasyonel bir örgütlenme biçimine dönüşmüştür.
Görüldüğü üzere Avrupa Birliğinin varoluş gerekçesinin güvenlikle değil ilk etapta ekonomik daha sonra ise kültürel gerekçelerle ilgisi bulunmaktadır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 89

Siyaset sosyolojisi ile siyaset bilimi arasındaki temel farklılık aşağıdakilerden hangisidir?

Siyaset sosyolojisi siyasetin sosyolojik yapısının analiz ederken, siyaset bilimi siyaseti bilimsel olarak inceler.

Siyaset sosyolojisi siyaset olgusunu sosyolojik süreçler ile değerlendirirken, siyaset bilimi siyaseti diğer olgulardan arınık olarak inceler.

Siyaset sosyolojisi, sadece bürokratik işleyişi ele alıp incelerken, siyaset bilimi tüm hiyerarşik yapıyı inceler.

Siyaset sosyolojisi siyaset tarihini de konu edinirken, siyaset bilimi konu edinmez.

Siyaset sosyolojisi siyaset biliminin değil, sosyolojinin bir çalışma alanıdır.

Açıklama:

Siyaset sosyolojisi ile siyaset bilimi aynı olguyu, yani siyaset olgusunu farklı biçimlerle ve yöntemlerle ele alırlar. Siyaset sosyolojisi, siyaset olgusunu toplumdaki diğer toplumsal olgular, kurumlar ve süreçler içinde değerlendirirken, siyaset bilimi aynı olguyu diğer olgulardan soyutlayarak ele almaktadır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 90

Bir hükümetin otoritesine boyun eğenlerin buna rıza göstermelerine ne ad verilmektedir?

İktidarlık

Otorite

Meşruiyet

Paternalizm

Hegemonya

Açıklama:

Meşruiyet ise “bir hükümetin otoritesine boyun eğenlerin buna rıza göstermeleri”dir. Toplumda herhangi bir iktidara karşı meşruiyetin olmaması ya da var olan meşruiyetin zedelenmesi durumlarında, özellikle günümüz modern toplumlarında meşruiyet krizi yaşanmaktadır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Toplumdaki tüm kurumları denetimi altına alarak kendini var eden devlet tipine ne ad verilmektedir?

Demokratik devlet

Totoliter devlet

Yasal devlet

Laik devlet

Geleneksel devlet

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 96

I. Toplumsal yaşamda anlam, gösterge ve değerlerin üretim süreci II. Bir egemen siyasi iktidarı meşrulaştırmaya yarayan fikirler III. Toplumsal yaşamın doğal gerçekliğe dönüştürüldüğü süreç Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri ideoloji kavramının tanımları arasında yer almaktadır?

Yalnız I

I ve II

I ve III

II ve III

Hepsi

Açıklama:

Terry Eagleton’a göre ideoloji çok yönlü bir düşünce sistemi olması nedeniyle üzerinde tek bir tanım ile uzlaşılabilecek bir kavram değildir. İdeolojinin var olan bazı tanımlarını şu
şekilde sıralamıştır:

Toplumsal yaşamda anlam, gösterge ve değerlerin üretim süreci

Belirli bir toplumsal grup veya sınıfa ait fikirler kümesi

Bir egemen siyasi iktidarı meşrulaştırmaya yarayan fikirler

Toplumsal çıkarlar tarafından güdülenen düşünme biçimleri

Bilinçli toplumsal aktörlerin kendi dünyalarına anlam verdikleri ortam

Toplumsal yaşamın doğal gerçekliğe dönüştürüldüğü süreç”. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 97

"Bireysel hak ve özgürlüklerin teminatı için devlet mekanizmasının olabildiğince sınırlandırılması" olarak tanımlanan akım aşağıdakilerden hangisidir?

Liberalizm

Muhafazakârlık

Sosyalizm

Modernizm

Neoliberalizm

Açıklama:

Liberalizm ideolojisi en geniş haliyle bireysel hak ve özgürlüklerin teminatı için devlet mekanizmasının olabildiğince sınırlandırılması olarak düşünülebilir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 98

I. Düzeni sağlama II. Diğer devletlerle ilişki III. Sistemi yönlendirmek IV. Ulaşımı sağlamak Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri işlevselci yaklaşıma göre devlet kurumunu ortaya çıkaran temel ihtiyaçlar arasındadır?

Yalnız I

I ve II

I, II ve III

II, III ve IV

Hepsi

Açıklama:

Düzeni sağlamak: Devletin herhangi verili bir toplumda en önemli fonksiyonu toplumdaki düzeni sağlamaktır. Devlet düzenin sağlanması ve korunması için gerektiğinde meşru bir otorite olarak güç kullanabilme yetisine sahiptir.

Diğer devletler ilişki: Modern ve özellikle de küreselleşen dünyada bir devletin diğer devletlerle ilişkisi son derece önemlidir. Ekonomik ilişkiler beraberinde siyasal ilişkileri de zorunlu kılmaktadır. Dolayısıyla ekonomik anlaşmalar, askeri anlaşmalar, diplomatik ilişkiler ve hatta zorunlu hallerde savaşın kendisi bile diğer devletlerle ilişkinin bir sonucudur.

Sistemi yönlendirmek: Toplum karmaşık sosyal, ekonomik ve siyasal bir sistemdir. Dolayısıyla devlet bu karmaşık sistemi yönlendirmekle yükümlüdür. Devletin işlevlerinden birisi de bu karmaşık yapıda ortaya çıkan sorunları çözmektir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 99

Siyaset biliminin incelediği alanı ne şekilde tanımlayabiliriz?

Devlet yönetimi

İnsan yönetimi

İktidar ve dağılımı

Değişimlere yol açan toplumsal çalışmalar

Değişimlere yol açan siyasal çalışmalar

Açıklama:

Siyaset esasen Arapça kökenli bir sözcük ve “at eğitimi” anlamına gelirken, Yunanca kökenli “politika” ise “polis” kent devleti anlamından türetilen devlete ait işler anlamını taşımaktadır (Kışlalı, 2000: 17). Siyaset bugünkü kullanımı çerçevesinde Daver’e göre kısaca ülke, devlet, insan yönetimi olarak tanımlanabilir (Daver, 1993: 5).
Siyaset bilimi, Sosyoloji Sözlüğünde farklı türden siyasal sistemlerde iktidarı ve iktidarın dağılımını inceleyen bir akademik disiplin şeklinde tanımlanmıştır (Marshall, 1999: 666). Daha kapsayıcı bir tanımlama ise “siyasal otorite ile ilgili kurumların ve bu kurumların oluşmasında ve işlemesinde rol oynayan davranışların bilimi” olarak değerlendirilen tanımdır (Kışlalı, 2000: 19).
Siyaset sosyolojisi ise siyaset biliminden farklı olarak toplumların içindeki ya da aralarındaki güç dağılımlarının toplumsal neden ve sonuçları ile gücün (iktidarın) tahsis edilişinde değişimlere yol açan toplumsal ve siyasal çalışmalarla ilgilenen bir sosyoloji dalı olarak tanımlanmaktadır (Marshall, 1999: 667). Başka bir ifade ile “siyasal otoritenin kurumsal bir biçimde düzenlenmesini, siyasal otoritenin işlevlerini ve siyasal düzenin sosyal gelişmeler sonucu dönüşümünü” inceleyen sosyoloji alt dalıdır (Çelebi, 2003: 171).

Doğru Cevap: C

Soru 100

Aşağıdakilerden hangisi siyaset sosyolojisinin incelediği alanlardan değildir?

Toplum ile siyasal kurumların etkileşimi

Yönetsel örgütlerin nasıl etkin kılınacağı

Siyasetin toplumsal koşulları

Toplum olaylarının siyaseti nasıl etkilediği

Siyasetin diğer kurumlarla ilişkisi

Açıklama:

Siyaset sosyolojisi siyaset ile toplum arasındaki ilişkileri, etkileşimleri ele alan bir sosyoloji alt disiplinidir (Vergin, 2004: 12). Lipset (1959)’dan aktaran Sarıbay ise ayrımı şu biçimde ortaya koymaktadır: Siyaset bilimi kamu yönetimi ve yönetsel örgütlerin nasıl etkin kılınacağı ile ilgilenirken, siyaset sosyolojisi bürokrasinin baskı ve zorlama öğeleriyle ilgilenir (Sarıbay, 1998: 14). Sonuç itibariyle siyaset sosyolojisi genel olarak bireyler ya da toplum ile siyasal kurumlar arasındaki karşılıklı etkileşim ile ilgilenmektedir. Siyasetin toplumsal koşulları, siyasetin toplumda meydana gelen diğer olaylar tarafından nasıl etkilendiği, siyasetin toplumsal olayları nasıl etkilediği, siyasetin diğer toplumsal olgularla ve kurumlarla ilişkisi açısından ele alınmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 101

"İktidar" ile ilgili verilmiş bilgilerden hangisi doğrudur?

Otorite ile eşanlamlıdır.

Siyasal alanla sınırlı kullanımı vardır.

Yalnızca yönetici - yönetilen ilişkisini ifade etmek için kullanılır.

Onaylama ihtiyacı içindedir.

İnsanlarca sahip olunan dönüşümsel kapasitedir.

Açıklama:

Bazen tek taraflı bir ilişki olabilmektedir; bazen bir kişi ya da grup diğerleri üzerinde sınırsız bir güç ve kontrol mekanizmasına sahip olabilir ya da diğerleri bu iktidarın farkında değildir. Dolayısıyla iktidar ilişkisi siyasal alanla sınırlı bir kavram değildir. İktidar toplumsal ilişkilerin tümünde görülebilen, ebeveyn ile çocuklar, öğretmen ve öğrenciler, kadın ve erkek, patron ve işçi vb. arasında görülebilen bir ilişki biçimidir. Zira iktidar rıza ya da onaylama ihtiyacı içinde olmayabilir. Bu nedenle iktidar bu anlamda keyfince gücü elinde bulunduran taraf olarak gerektiğinde şiddet, zor kullanabilir. İktidar insanlar tarafından sahip olunan dönüşümsel kapasitedir. Güç ise “bireylerin ya da grupların kendi çıkarlarının ya da düşüncelerinin dikkate alınmasını, başkaları buna direnseler bile, sağlayabilme yeteneği”dir.

Doğru Cevap: E

Soru 102

"Bir hükümetin yetkilerine boyun eğenlerin buna rıza göstermeleri" olarak tanımlanan kavram hangisidir?

Otorite

Meşruiyet

Paternalizm

İktidar

Teslimiyet

Açıklama:

Meşruiyet “bir hükümetin otoritesine boyuneğenlerin buna rıza göstermeleri”dir. (Giddens, 2005: s. 418).

Doğru Cevap: B

Soru 103

Genellikle bir hanedan ailesinde veya babadan oğula mirasla geçen sistemlerde görülen, adet ve inançlara dayalı otorite hangisidir?

Geleneksel otorite

Karizmatik otorite

Yasal-akılcı otorite

Patrimonyal otorite

Patriarkal otorite

Açıklama:

Geleneksel otorite; güç-otorite ilişkisi bağlamında gelenek, görenek ve inançlara dayalı otorite tipidir. İktidar sahibinin otoritesinin meşruiyetini toplumdaki geleneklerden ve inançlardan aldığı kabul edilir. Klan ve kabile toplumlarında görülebilen bir otorite tipidir, genellikle patriarkal (babadan oğula miras yoluyla geçen otorite) ve patrimonyal (belli bir hanedan ailesinde paylaşılan otorite) sistemlerde görülür, toplumsal düzenin zor ya da ağır değiştiği toplumlarda görülmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 104

Toplumdaki tüm kurumları denetim altına alarak varolan, meşruiyetten yoksun devlet tipi hangisidir?

Demokratik devlet

Otoriter devlet

Laik devlet

Totaliter devlet

Liberal devlet

Açıklama:

Totaliter devlet toplumdaki tüm kurumları denetim altına alarak kendini var eden bir devlet tipidir. Toplumsal meşruiyetten yoksundur. Toplumsal düzeni sağlayabilmek için her türlü şiddet ve korku unsuru kullanılabilir. Yönetilenler üzerinde tam bir denetim kurulmuştur. Kamusal ve özel alan ayrımı ortadan kaldırılmıştır. Toplumsal alandaki her şey kontrol altında tutulmaktadır. En belirgin örneği Nazi Almanya’sıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 105

Hangisi temsili demokrasi hakkında yanlıştır?

Yasama, yargı ve yürütmenin paylaşımı ilkesi vardır.

Anayasal hukuk devleti sayesinde mümkün olmuştur

Siyasal sistemin taşıyıcısı belirli bir gruptur.

İktidar belirli bir süre sonra devredilir.

Seçimlerle temsilcilerini belirler.

Açıklama:

Demokrasinin yerleşmesi, kişi hak ve özgürlüklerinin, bireylerin örgütlenme, seçme ve seçilme haklarının güvence altına alınmasını sağlayan anayasal hukuk devletinin varlığı ile mümkün olmuştur. Siyasal sistemin taşıyıcısı ise belirli bir kişi ya da grup değil, genellikle anayasal sistemin izin verdiği siyasal partiler aracılığı ile iktidarın belli bir süre ile belli kurallara bağlı olarak kullanım hakkının devredilmesidir. Temsili demokrasilerde seçimler, özgür bir kamuoyunun varlığı, yasama, yürütme ve yargı erklerinin paylaşımı ilkesel olarak bulunmak durumundadır.

Doğru Cevap: C

Soru 106

Aşağıdakilerden hangisi Eagleton'ın ideoloji tanımlarından birisi değildir?

Toplumsal yaşamda anlam, gösterge ve değerlerin üretim süreci

Toplumsal yaşamda diğerlerinin fikirlerini değiştirebilme yetisi

Belirli bir toplumsal grup veya sınıfa ait fikirler kümesi

Toplumsal çıkarlar tarafından güdülenen düşünme biçimleri

Toplumsal yaşamın doğal gerçekliğe dönüştürüldüğü süreç

Açıklama:

• Toplumsal yaşamda anlam, gösterge ve değerlerin üretim süreci;
• Belirli bir toplumsal grup veya sınıfa ait fikirler kümesi;
• Bir egemen siyasi iktidarı meşrulaştırmaya yarayan fikirler;
• Toplumsal çıkarlar tarafından güdülenen düşünme biçimleri;
• Bilinçli toplumsal aktörlerin kendi dünyalarına anlam verdikleri ortam [medium];
• Toplumsal yaşamın doğal gerçekliğe dönüştürüldüğü süreç” (Eagleton, 2005:18).

Doğru Cevap: B

Soru 107

Üretim araçlarını elinde bulunduranların toplumu yönettiği düşüncesi hangi kavramla açıklanmıştır?

Elitist yaklaşım

Baskı grupları

Klasik çoğulcu yaklaşım

Marksist yaklaşım

Elitist çoğulcu yaklaşım

Açıklama:

Çatışmacı yaklaşımda devletin işlevleri ya da seçkinci teorinin aksine üretim araçlarının kimin elinde bulunduğuna göre belirlenen bir siyaset analizi vardır. Marx’a göre iktidar toplumda ekonomik kontrolü elinde bulunduranlarda yoğunlaşmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 108

Aşağıdakilerden hangisi küreselleşmenin sonuçlarından değildir?

Toplumların siyasi yaklaşımları değişmektedir.

Ekonomi uluslararası boyuta taşınmıştır.

Kültürel ögeler hızla yaygınlaşmaktadır.

Avrupa Birliği önemini yitirmeye başlamıştır.

Ekonomik krizler diğer toplumları da etkilemektedir.

Açıklama:

Küreselleşen ekonomi ulusal çerçevede işleyen piyasaların sınırlarını aşarak, ulus ötesi yeni biçimler kazanmıştır. Artık her türlügelişme ister ekonomik ister kültürel, ister siyasal olsun, küresel ölçekte etkilere yol açmaktadır. Dünyanın herhangi bir yerinde başlayan ekonomik kriz tüm dünyayı etkileyebilmekte, herhangi bir kültürel öğe hızla yaygınlaşabilmekte, bir terör saldırısı tüm dünyada sınırları değiştirebilecek kadar önemli siyasal ve toplumsal sonuçlara neden olabilmektedir.
Avrupa Birliği esas itibariyle Avrupa Ekonomik Topluluğu olarak ortaya çıktığında yalnızca ekonomik anlamda bir ortak pazar yaratma ideali, ekonomiyi iyileştirme anlayışına dayanmaktayken günümüzde salt ekonomi alanını aşan, ortak para birimi, ortak anayasa, kimlik, kültür meseleleri gibi ulusdevlet sınırlarını aşan, Avrupa uluslarının tek çatı altında birleşme idealini taşıyan rasyonel bir örgütlenme biçimine dönüşmüştür.

Doğru Cevap: D

Soru 109

İnsanın siyasal özelliğini vurgulamak için söylenmiş "insan siyasal bir hayvandır" sözü kime aittir?

Heraklitos

Platon

Aristoteles

Descartes

Diderot

Açıklama:

"İnsan siyasal bir hayvandır" sözü Aristoteles'e aittir.

Doğru Cevap: C

Soru 110

Bugünkü anlamıyla siyaset teriminin ancak 19. yüzyılın ikinci yarısında ortaya çıktığı görüşü kime aittir?

Gurvitch

Duverger

Esposito

Giddens

Gramsci

Açıklama:

Bugünkü anlamıyla siyaset teriminin ancak 19. yüzyılın ikinci yarısında ortaya çıktığı görüşü Duverger'e aittir.

Doğru Cevap: B

Soru 111

Aşağıdaki ifadelerden hangisi siyaset bilimi için doğru kabul edilemez?

İktidarı ve iktidar dağılımını inceler

Siyasal otoriteyi inceler

Siyasal otorite ile ilgili kurumları inceler

Siyasal yapıları inceler

İktidarın nedenlerini ve sonuçlarını inceler

Açıklama:

İktidarın nedenlerini ve sonuçlarını siyaset bilimi incelemez; siyaset sosyolojisi inceler.

Doğru Cevap: E

Soru 112

Aşağıdakilerden hangisi siyaset biliminin araştırma konuları arasında yer almaz?

Yönetim aygıtları

Kamu yönetimi mekanizmaları

Seçimler

Otoriter kişilik

Baskı grupları

Açıklama:

Otoriter kişilik siyaset biliminin araştırma konuları arasında yer almaz.

Doğru Cevap: D

Soru 113

Otorite kavramını geleneksel, karizmatik ve yasal-akılcı otorite diye üç alt başlıkta kavramsallaştıran kuramcı kimdir?

Giddens

Duverger

Gurvitch

Weber

Marx

Açıklama:

Otorite kavramını geleneksel, karizmatik ve yasal-akılcı otorite diye üç alt başlıkta kavramsallaştıran kuramcı Weber'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 114

Devleti çağdaş insan toplumlarında en büyük örgütlenme ve insanların ilişkilerini düzenleyen bir kurum olarak tanımlayan sosyolog kimdir?

Duverger

Gurvitch

Giddens

Özkalp

Akşit

Açıklama:

Devleti çağdaş insan toplumlarında en büyük örgütlenme ve insanların ilişkilerini düzenleyen bir kurum olarak tanımlayan sosyolog Enver Özkalp'tir.

Doğru Cevap: D

Soru 115

En genel anlamda halkın kendi kendisini yönetmesi diye tanımlanan toplumsal rejim aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru ifade edilmiştir?

Federe devlet rejimi

Konfederasyon

Komünist rejim

Sosyalist rejim

Demokrasi

Açıklama:

En genel anlamda halkın kendi kendisini yönetmesi diye tanımlanan toplumsal rejim demokrasidir.

Doğru Cevap: E

Soru 116

Her yurttaşın karar süreçlerinde aktif olarak yer alabilmesi hangi rejimde görülür?

Demokrasi

Temsili demokrasi

Katılımcı demokrasi

Başkanlık sistemi

Yarı-başkanlık sistemi

Açıklama:

Her yurttaşın karar süreçlerinde aktif olarak yer alabilmesi en gelişmiş örneği A.B.D. tarafından temsil edilen katılımcı demokrasilerde görülür.

Doğru Cevap: C

Soru 117

Bireysel hak ve özgürlüklerin teminatı için devlet mekanizmasının olabildiğince sınırlandırılmasını aşağıdaki kavramlardan hangisi açıklar?

Radikal demokrasi

Sivil itaatsizlik

Katılımcı demokrasi

Liberalizm

Toplumsal kontrat

Açıklama:

Bireysel hak ve özgürlüklerin teminatı için devlet mekanizmasının olabildiğince sınırlandırılmasını liberalizm kavramı ile ifade edebiliriz.

Doğru Cevap: D

Soru 118

Neo-liberalizm için aşağıdaki ifadelerden hangisi doğru kabul edilemez?

1980' lerde ortaya çıkmıştır

Liberalizmin yeniden yorumlanmasını içerir

Yeni-sağa ait ideolojik projedir

Devlet kontrolünü küçültmeyi hedefler

Bireysel özgürlüklerin kısıtlanmasını öngörür

Açıklama:

Yeni-sağ devlet kuramına dayalı neo-liberalizm ekonomik alana devlet müdahalesini en aza indirir, bireysel özgürlüklerin kısıtlanmasını öngörmez; aksine savunur ve gelişmesini ister. Ancak küreselleşme ile birleşince bazı öngörülmeyen sonuçlar doğurabilir.

Doğru Cevap: E

Soru 119

Toplumların içindeki ya da aralarındaki güç dağılımlarının toplumsal neden ve sonuçları ile gücün (iktidarın) tahsis edilişinde değişimlere yol açan toplumsal çalışmalarla ilgilenen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir?

Siyaset bilimi

İktisat sosyolojisi

Siyaset sosyolojisi

Toplumsal değişme sosyolojisi

Kuramsal sosyoloji

Açıklama:

Doğru cevap “Siyaset sosyolojisine ilişkin temel kavramlar” başlığı altında bulunabilir.
Siyaset bilimi, Sosyoloji Sözlüğünde farklı türden siyasal sistemlerde iktidarı ve iktidarın dağılımını inceleyen bir akademik disiplin şeklinde tanımlanmıştır. Daha kapsayıcı bir tanımlama ise “siyasal otorite ile ilgili kurumların ve bu kurumların oluşmasında ve işlemesinde rol oynayan davranışların bilimi” olarak değerlendirilen tanımdır. Siyaset sosyolojisi siyaset biliminden farklı olarak toplumların içindeki ya da aralarındaki güç dağılımlarının toplumsal neden ve sonuçları ile gücün (iktidarın) tahsis edilişinde değişimlere yol açan toplumsal ve siyasal çalışmalarla ilgilenen bir sosyoloji dalı olarak tanımlanmaktadır. Başka bir ifade ile “siyasal otoritenin kurumsal bir biçimde düzenlenmesini, siyasal otoritenin işlevlerini ve siyasal düzenin sosyal gelişmeler sonucu dönüşümünü” inceleyen sosyoloji dalıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 120

Siyasal gücün vatandaşları adına baba ile çocuk arasındaki ilişkiye benzer bir biçimde karar alabilme yetisi olarak tanımlanan, “baba devlet anlayışı” olarak da bilinen otorite tipi aşağıdakilerden hangisidir?

Karizmatik otorite

Geleneksel otorite

Yasal-akılcı otorite

Paternalizm

Meşruiyet

Açıklama:

Doğru cevap “Otorite Tipleri” başlığı altında bulunabilir.
Paternalizm, baba ile çocuk arasındaki ilişkiye benzer bir biçimde siyasal gücün vatandaşları adına karar alabilme yetisidir. Paternalist bir toplumda erkek egemenliği vardır; bu egemenlik erkeklerin simgesel koruyucu, müsamahasız yargıç ve güçlü kişi olarak babalık rollerine dayanmaktadır. Paternalizm daha çok otoriter rejimlerde ya da demokrasi kültürünün çokça yerleşemediği toplumlarda görülebilen bir özelliktir. Türkiye’de de siyasal kültürde devletin “baba”, bazı karizmatik/geleneksel otoriteye sahip liderlerin “baba” portresi çizmeleri bu nedenledir. Diğer bir ifade ile “baba devlet anlayışı” olarak değerlendirilebilecek paternalizm kavramı Türkiye’deki siyasal kültürü anlamak açısından son derece önemli bir kavramdır.

Doğru Cevap: D

Soru 121

Aşağıdakilerden hangisi meşruiyet krizi kavramının tanımıdır?

Siyasal anlamda hükümetin meşru güç kullanımı

Bir hükümetin otoritesine boyun eğenlerin buna rıza göstermeleri

Toplumda iktidarın meşru olmaması halinde yaşanan durum

Toplumun iktidarın otoritesine tabi olmaması

Meşru otoritenin birden fazla olması durumunda bu otoritelerin çatışması

Açıklama:

Doğru cevap “Otorite Tipleri” başlığı altında bulunabilir.
Otorite siyasal anlamda hükümetin meşru güç kullanımıdır. Bu tanımda meşruiyet unsuru ön plana çıkmaktadır. Çünkü herhangi bir iktidarın meşruiyeti o iktidarın güç kullanımını meşru kılar ya da meşruiyetini zedeler. Meşruiyet ise “bir hükümetin otoritesine boyun eğenlerin buna rıza göstermeleri”dir. Toplumda herhangi bir iktidara karşı meşruiyetin olmaması ya da var olan meşruiyetin zedelenmesi durumlarında, özellikle günümüz modern toplumlarında meşruiyet krizi yaşanmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 122

Geleneksel br toplumda bir lider, hitabet gücü, fiziksel özellikleri ve ikna kabiliyeti sayesinde toplumda iktidara sahip olmuş, daha sonra bu iktidar sayesinde modern bir devlet kurarak devlet başkanı olmuş ve gücünü yasalardan almaya başlamıştır. Bu durumda sahip olduğu iki otorite tipi sırasıyla aşağıdaki şıklardan hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Geleneksel - Karizmatik

Karizmatik - Yasal/akılcı

Geleneksel - Yasal/akılcı

Yasal/akılcı - Karizmatik

Karizmatik - Geleneksel

Açıklama:

Doğru cevap “Otorite Tipleri” başlığı altında bulunabilir.
Birinci durumda iktidar liderin kişisel özelliklerine dayalı olduğu için karizmatik otoritedir, ikinci durumda iktidarını yasalardan aldığı için yasal/akılcı otoritedir. Lider iktidarını geleneklerden almadığı sürece toplumun geleneksel olması otorite tipini etkilemez.

Doğru Cevap: B

Soru 123

Aşağıdakilerden hangisi devlet kavramının tanımlarından biri değildir?

Bir egemen siyasi iktidarı meşrulaştırmaya yarayan fikirler ve düşünme biçimlerinden oluşan bütün

Belli bir toprak parçası üzerinde yerleşmiş bir insan topluluğuna dayanan ve bu topraklar üzerinde bulunan herşey üzerinde nihai meşru kontrole sahip; siyasal bir örgütle donanmış bir organizasyon

Dışa ve içe karşı toplum adına hareket edebilen, bu amaçla güç kullanabilen, toprağı ve insanıyla birlikte tüm bir ülkeyi temsil eden, onun simgesi olan bir kurum

Toplumda en büyük örgütlenme olan ve insanların ilişkilerini düzenleyen kurum

Belirli bir toprak parçası üzerinde fiziksel gücün kullanımını meşru olarak tekelinde bulunduran insan topluluğu

Açıklama:

Doğru cevap “Otorite Tipleri” başlığı altında bulunabilir.
A şıkkı devlet kavramını değil ideoloji kavramını tanımlamaktadır. Devlet “amacı, toplumsal düzenin, adaletin ve toplumun iyiliğinin sağlanması olan; belli bir toprak parçası (ülke) üzerinde yerleşmiş bir insan topluluğuna (halka) dayanan ve bu topraklar üzerinde bulunan herşey üzerinde nihai meşru kontrole (otoriteye) sahip; siyasal bir örgütle (hükümet) donanmış bir organizasyondur. Diğer bir tanımla devlet dışa ve içe karşı toplum adına hareket edebilen, bu amaçla güç kullanabilen, toprağı ve insanıyla birlikte tüm bir ülkeyi temsil eden, onun simgesi olan bir kurumdur. Sosyolojik bir kurum olarak devlet çağdaş insan toplumlarında en büyük örgütlenmedir ve insanların ilişkilerini düzenleyen bir kurumdur. Sosyolojide yer alan farklı bakış açılarına göre devlete ilişkin değerlendirmeler de farklılık göstermiştir. Devlet toplumdaki kaos ortamlarında ve durumlarında istenen bir kurum iken, örneğin liberal devlet anlayışında toplum yaşamına daha az müdahale eden bir devlet olgusundan söz edilmektedir. Weber’in üzerinde uzlaşma sağlanan devlet tanımı “belirli bir toprak parçası üzerinde fiziksel gücün kullanımını meşru olarak tekelinde bulunduran insan topluluğu”dur. Bu tanımdan yola çıkan Giddens’e göre ise devlet “belirli bir toprak parçası üzerinde egemen olan, yasal sisteme dayanan ve politikalarını yürütmek için askeri güç kullanma yeteneğinde olan (bir parlamento ya da kongre gibi kurumların yanında kamu görevlilerinin de dahil olduğu) bir siyasal aygıt bulunduğunda vardır”

Doğru Cevap: A

Soru 124

Aşağıdakilerden hangisi totaliter devletin özelliklerinden biridir?

Her yurttaşın karar süreçlerinde aktif olarak yer alabilmesi

Toplumsal meşruiyetin sağlanmış olması

Kamusal ve özel alanın birbirinden ayrı olması

Toplumun şiddet ve korku unsurlarıyla yönetilmemesi

Devletin toplumdaki tüm kurumları denetim altına alması

Açıklama:

Doğru cevap “Otorite Tipleri” başlığı altında bulunabilir.
Totaliter devlet toplumdaki tüm kurumları denetim altına alarak kendini var eden bir devlet tipidir. Toplumsal meşruiyetten yoksundur. Toplumsal düzeni sağlayabilmek için her türlü şiddet ve korku unsuru kullanılabilir. Yönetilenler üzerinde tam bir denetim kurulmuştur. Kamusal ve özel alan ayrımı ortadan kaldırılmıştır. Toplumsal alandaki her şey kontrol altında tutulmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 125

Toplumsal yaşamda anlam, gösterge ve değerlerin üretim süreci, belirli bir toplumsal grup veya sınıfa ait fikirler kümesi ya da bir egemen siyasi iktidarı meşrulaştırmaya yarayan fikirler şeklinde tanımlanabilecek olan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Devlet

Otorite

Meşruiyet

İdeoloji

Siyaset

Açıklama:

Doğru cevap “İdeoloji” başlığı altında bulunabilir.
İdeolojinin var olan bazı tanımları şöyledir:

Toplumsal yaşamda anlam, gösterge ve değerlerin üretim süreci,
Belirli bir toplumsal grup veya sınıfa ait fikirler kümesi;
Bir egemen siyasi iktidarı meşrulaştırmaya yarayan fikirler;
Toplumsal çıkarlar tarafından güdülenen düşünme biçimleri;
Bilinçli toplumsal aktörlerin kendi dünyalarına anlam verdikleri ortam [medium];
Toplumsal yaşamın doğal gerçekliğe dönüştürüldüğü süreç.

Doğru Cevap: D

Soru 126

En önemli değerleri toplum, işbirliği, eşitlik, sosyal sınıf ve ortak mülkiyet olan ve insanlar arasındaki toplumsal ve ekonomik ilişkilerde işbirliğine dayanan ideoloji aşağıdakilerden hangisidir?

Kapitalizm

Liberalizm

Sosyalizm

Neoliberalizm

Faşizm

Açıklama:

Doğru cevap “İdeoloji” başlığı altında bulunabilir.
Bir ideoloji olarak sosyalizmin düşünce, değer açısından önemli noktaları şu şekilde sıralanabilir: toplum, işbirliği, eşitlik, sosyal sınıf ve ortak mülkiyet. Liberalizmdeki rekabetçi anlayış yerine insanlar arasındaki toplumsal ve ekonomik ilişkilerde işbirliğinin öneminin altını çizmektedir. Eşitlik sosyalizmin en önemli ideolojik özelliklerinden birisidir. Kapitalizm toplumdaki her birey için fırsat eşitliği olduğunu varsayar ancak sosyalizme göre bu durum toplumda sürekli devam edecek yapısal olarak bir eşitsizliğe neden olur. Dolayısıyla sosyalizme göre kapitalizmin fırsat eşitliği düşüncesi bir mittir. İnsanlar eşit koşullarda yaşarlarsa, kamu yararı, toplumda birbirine bağlılık ve dayanışma da o ölçüde gerçekleşecektir. Toplumsal sınıf merkezli değerlendirme sosyalizm için kritik bir öneme sahiptir. Bu yüzden sınıflar toplumdaki ekonomik, toplumsal ve siyasi değişimin ana karakterleridirler. Sosyalizm toplumsal sınıflardan özellikle işçi sınıfının çıkarlarını gerçekleştirebilecek siyasal özgürlük ve mücadele alanı ile ilgilenmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 127

Devlet aygıtının tipik biçimde terör içeren egemenliğini, güçler ayrımının ya da hukukun egemenliğinin olmadığı, totaliter, anti demokratik, baskıcı ve milliyetçi bir küçük burjuva ideolojisini tanımlayan kavram aşağıdakilerde hangisidir?

Faşizm

Muhafazalarlık

Kapitalizm

Neoliberalizm

Sosyalizm

Açıklama:

Doğru cevap “İdeoloji” başlığı altında bulunabilir.
Faşizm: Faşizm siyaset sosyolojisi açısından devlet aygıtının tipik biçimde terör içeren egemenliğini, dolayısıyla güçler ayrımının ya da hukukun egemenliğinin olmadığı, sıklıkla ırkçı, ama milliyetçi bir küçük burjuva ideolojisini içeren siyasal partiyi, devleti ya da ideolojiyi tanımlamak için kullanılmaktadır. Faşizm bir dünya görüşü olarak kabul edildiğinde dönemindeki etkin diğer “izm”ler olan liberalizm ve sosyalizmden çok net çizgilerle ayrılmıştır. Bu ayrım dikkate alındığında faşizm demokratik çizgiden açık bir şekilde farklılaşmaktadır. “Zira, faşizm, liberalizmin ‘eşit fırsat’ üzerine kurulu, sosyalizmin ise ‘sınıfların eşit iktidarı’ üzerine kurulu eşitlik idealini kökten reddetmektedir”. Faşizm esas itibariyle “Aydınlanma’nın getirdiği değerlere, düşüncelere, modernizme ve yol açtığı politik düzenlere karşı bir isyandır”. Faşizmin en genel özellikleri rasyonel düşünceden uzaklaşmış olması, lider pozisyonunun çok önemli oluşu, siyasal itaat kültürüne dayanması, aşırı milliyetçilik ve hatta ırkçılık öğelerini taşıması, totaliterlik unsurunun son derece baskın olmasıdır. Kısaca faşizm bir toplumda var olan siyasal güç ilişkilerinin totaliter, baskıcı ve anti demokratik bir özellik arz etmesi demektir.

Doğru Cevap: A

Soru 128

Amerika Birleşik Devletleri’nin seçkinlerini analiz eden, teorisinde iktidar elitlerinin stratejik kumanda mevkilerini işgal edenlerden meydana geldiğini, siyasal elitlerin, askeri elitlerin ve büyük şirket yöneticilerinin birlikte homojen bir elit grubu oluşturduğunu ve aynı zamanda iktidarı da paylaştıklarını ileri süren kuramcı ve bu fikirlerini yazdığı eserin adı aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Wilfredo Pareto ve Gaetano Mosca - Elit Teorisi

Karl Marx - Kapital

Talcott Parsons- Sosyal Sistem

Richard Sennett - Otorite

Charles Wright Mills - İktidar Seçkinleri

Açıklama:

Doğru cevap “Siyasete Ilişkin Temel Sosyolojik Yaklaşımlar” başlığı altında bulunabilir.
C. Wright Mills’in klasik elit teorilerinden farklı bir elit teorisi bulunmaktadır. “İktidar Seçkinleri” adlı çalışmasında Mills, iktidar elitlerinin “stratejik kumanda mevkilerini” işgal edenlerden oluştuğunu vurgulamaktadır. Amerika Birleşik Devletleri’nin seçkinlerini analiz eden Mills üç ayrı seçkin belirler: siyasal elitler, askeri elitler ve büyük şirket yöneticileri olan elitler. Bu üç elit grubu homojen bir elit grubu oluştururken aynı zamanda iktidarı da paylaşmaktadırlar.

Doğru Cevap: E

Soru 129

"Siyaset sosyolojisi açısından devlet aygıtının tipik biçimde terör içeren egemenliğini, dolayısıyla güçler ayrımının ya da hukukun egemenliğinin olmadığı, sıklıkla ırkçı, ama milliyetçi bir küçük burjuva ideolojisini içeren siyasal partiyi, devleti ya da ideolojiyi tanımlamak için kullanılmaktadır."
Yukarıda açıklanan ideoloji aşağıdakilerden hangisidir?

Bireylerin davranışlarını düzenleyen resmi/yazılı ya da resmi/yazılı olmayan kurallardır.
Toplum içinde alışılmış davranışları kapsar.
İdeal davranış kalıplarına işaret eder.
Uymayanlar yaptırımlarla karşı karşıya kalır.

Yukarıda verilen özellikler aşağıdaki kavramlardan hangisine aittir?

Norm

Değer

Kültür

Kitle kültürü

Estetik

Açıklama:

Bir toplumun bütünlüğü ve devamlılığı için gerekli olduğu düşünülen ve bireylerin davranışlarını düzenleyen resmi/yazılı ya da resmi/yazılı olmayan kurallardır. Normlar, toplum içindeki alışılmış davranışları kapsadığı gibi, bizden beklenen ideal davranış kalıplarına da işaret eder. Bu nedenle, normlara uymayanlar olumsuz yaptırımlarla karşı karşıya kalır, çeşitli şekillerde cezalandırılır. Bu cezalar sert bir bakıştan, ömür boyu hapse kadar geniş bir yelpazededir. Bir cenaze merasiminde gülmek ya da bir çocuğa tecavüz etmek fiillerinde karşı karşıya kalınacağı gibi...

Doğru Cevap: A

Soru 13

Ayşen: "Bir toplumda azınlıkta olan grupların değer, tutum, inanç ve yaşam tarzına işaret etmek için kullanılır."
Seda: "Egemen kültürel değerlere topyekûn bir şekilde karşı gelen grupların yaşam biçimlerine işaret etmek üzere kullanılır."
Furkan: "Endüstri öncesi toplumlardaki geniş halk kesimlerinin gündelik kültürüne işaret eder."
Yukarıda kişilerin yaptıkları tanımlara ilişkin yapılan eşleştirmelerden hangisi doğrudur?

Ayşen-alt kültür, Seda-kitle kültürü, Furkan- yüksek kültür

Ayşen-alt kültür, Seda-karşı kültür, Furkan-folk kültür

Ayşen-karşı kültür, Seda-alt kültür, Furkan-halk kültürü

Ayşen-halk kültürü, Seda-yüksek kültür, Furkan-kitle kültürü

Ayşen-alt kültür, Seda-halk kültürü, Furkan-kitle kültürü

Açıklama:

Sosyolojide alt kültür kavramı genellikle bir toplumda azınlıkta olan grupların değer, tutum, inanç ve yaşam tarzına işaret etmek için kullanılır.
Karşı kültür, egemen kültürel değerlere topyekûn bir şekilde karşı gelen grupların yaşam biçimlerine işaret etmek üzere kullanılır.
Folk kültür veya halk kültürü özellikle endüstri öncesi toplumlardaki geniş halk kesimlerinin gündelik kültürüne işaret eder.
Kitle kültürü, esas olarak endüstriyel kapitalizme ait olan, büyük ölçüde kitle medyası tarafından üretilen bir kültürdür.
Bir toplumun ya da medeniyetin estetik olarak en güzel ya da muhteşem ürünlerine yüksek kültür olarak nitelendirilir. Bu bağlamda doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 14

İbrahim Bey "Büyük ölçüde kültür endüstrisi ürünlerinden oluşur. Toplumda büyük çoğunluklar tarafından beğenilen, tercih edilen kültürdür. Kendisini en çok televizyonda gösterir." sözleri ile hangi kavrama atıfta bulunmaktadır?

Kitle kültürü

Yüksek kültür

Popüler kültür

Paradigma

Folk kültür

Açıklama:

Popüler kültür de büyük ölçüde kültür endüstrisi ürünlerinden oluşur. Bu anlamda, geniş halk kesimlerinin tüketimi için üretilen ve yaygın olarak tüketilen bir kültürdür. Kısaca, toplumda büyük çoğunluklar tarafından beğenilen, tercih edilen kültürdür. Popüler kültür kendisini en çok televizyonda gösterir. Aynı zamanda, televizyon izlemek günümüzde milyarlarca insanın en önemli popüler kültür etkinliğidir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisinin işlevselci yaklaşıma özgü olduğu söylenemez?

Kültürün toplumsal yapının örgütlenmesinden çıktığını öne sürer.

Kültürün toplumsal birlik ve bütünleşmedeki işlevi üzerinde yoğunlaşır.

Kültürün toplumsal istikrarın oluşmasındaki rolünü önemli görür.

Kültürü ekonomik yaşam ve güç/ iktidar olgusuyla ilişkilendirir.

Kültürün toplumsal dışlanma yaratmadaki rolünü açıklayamaz.

Açıklama:

Genel olarak işlevselci sosyoloji, özel olarak Durkheim, kültürün toplumsal yapının örgütlenmesinden veya ihtiyaçlardan çıktığını öne sürer. Ayrıca, kültürün toplumsal birlik ve bütünleşmedeki işlevi üzerinde yoğunlaşır ve kültürün toplumsal istikrarın oluşmasındaki rolünü önemli görür. Bu nedenle, kültürün toplumsal çatışma ve/veya toplumsal dışlanma yaratmadaki rolünü ise açıklayamaz. Ayrıca, toplumsal yaşamda çok önemli olan güç, iktidar veya çıkar ilişkilerini büyük ölçüde ihmal eder. Genel olarak Marksist sosyoloji, özel olarak Marx da, ideoloji olarak kültür olgusuna yönelik bir model oluşturabilecek fikirler mevcuttur. Marx, tüm kültürel fikirlerin maddesel üretim sisteminin bir yansıması olduğunu ve böylece hâkim sınıfın çıkarlarına hizmet ettiğini belirtmiştir. Marx’ın bu düşüncelerinin önemi kültürü ekonomik yaşam, egemen sınıf ve güç/ iktidar olgusuyla sistematik bir şekilde ilişkilendirmesindedir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 16

Bir rejim, sosyal sistem ya da siyasi iktidarın baskıdan çok geniş toplum kesimlerinin ona rıza göstermesi sonucu ortaya çıkan egemenlik biçimine ne denir?

Hegemonya

Hale

Kültürel Emperyalizm

Kültürel Determinizm

Paradigma

Açıklama:

Hegemonya; bir rejim, sosyal sistem ya da siyasi iktidarın baskıdan çok geniş toplum kesimlerinin ona rıza göstermesi sonucu ortaya çıkan egemenlik biçimine denir. Mevcut iktidar biçimi içselleştiğinde ve doğal-normal görüldüğünde tam bir hegemonyadan söz edilebilir. Bu doğrultuda, kültürel hegemonya geniş halk kesimlerinin egemen sınıf(lar) tarafından kültürel ve ahlaksal olarak yönlendirilmesine işaret eder. Kısaca, kapitalist toplumlarda
hâkimiyetin nasıl sürdürüldüğü sorusuna yönelik olarak Gramsci tarafından geliştirilen hegemonya kavramı, egemen sınıfların bağımlı sınıflar üzerinde
zor ve ikna yöntemleri kullanarak bütünlüklü bir otorite/egemenlik kurulması sürecine işaret eder. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Farklı toplumsal ve siyasi eyleyicilerin farklı biçimlerde kullandığı dinamik bir süreç
Egemen sınıfın kültürünün eğitim sistemi yoluyla yeni nesle aktarılması süreci
Bireylerin kendi toplumsal kültürlerini içselleştirmelerini sağlayan bir süreç
Daha çok siyasal yapıların meşrulaştığı ve otorite elde ettiği bir süreç

20. yüzyılın önemli kuramcılarından Pierre Bourdieu tarafından üretilen kültürel yeniden üretim kavramına ilişkin yukarıdaki bilgilerden hangisi ya da hangileri doğrudur?

Yalnız I

II-III

I-IV

II-III-IV

I-II-III-IV

Açıklama:

Kültürel yeniden üretim kavramı, 20. yüzyılın önemli kuramcılarından Pierre Bourdieu (1930-2002) tarafından üretilmiştir. Bu kavram, egemen sınıfın kültürünün eğitim sistemi yoluyla nesilden nesile aktarılması sürecini ifade eder. Burada, sosyal eşitsizliklerin yeniden üretilmesinde eğitim çok önemli bir kurumdur. Kültürel yeniden üretim, bireylerin kendi toplumsal kültürlerini içselleştirmelerini sağlayan bir süreç veya toplumsallaşma kurumlarının bu istikrarda oynadığı rolle yakından ilişkilidir. Bu durumda daha çok toplum içindeki siyasi yapıların istikrarı olduğu için, kültürel yeniden üretim, daha çok siyasal yapıların meşrulaştığı ve otorite elde ettiği bir süreç olarak görülebilir. Birmingham Okulu ise kültürü birleştirici bir sistem ya da paylaşılan değerler bütünü olarak kabul etmemiş, onu bir mücadele ve çatışma alanı olarak tarif etmiştir. Farklı bir ifadeyle, kültür, farklı toplumsal ve siyasi eyleyicilerin farklı biçimlerde kullandığı dinamik bir süreç olarak görülmüştür. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 18

Bireylerin özellikle aileleri aracılığıyla sahip olduğu dilsel yeterlilik, sosyal tarz ve görgü gibi kültürel nitelikler aşağıdaki kavramlardan hangisini ifade etmektedir?

Kültürel gecikme

Kültürel sermaye

Kültürel rölativizm

Etnosantrizm

Küreselleşme

Açıklama:

Kültürel sermaye; bireylerin özellikle aileleri aracılığıyla sahip olduğu dilsel yeterlilik, sosyal tarz ve görgü gibi kültürel niteliklerdir. Kavramı ilk kez kullanan Bourdieu’ya göre bireyler ne kadar çok kültürel sermayeye sahipse, eğitim ve mesleki sistemde o oranda başarılı olacaklardır.

Doğru Cevap: B

Soru 19

Kendi kültürünü yüceltme
Başka kültürleri küçümseme
Kültürleri kendi içinde değerlendirme
Hetorofobi, homofobi ve ırkçılık ile yakın temas

Yukarıdaki bilgilerden hangileri etnosantrizm için geçerlidir?

I-III

II-IV

I-II-IV

I-II-III

I-II-III-IV

Açıklama:

Etnosantrizm sıklıkla kendi kültürünü yüceltme ve başka kültürleri küçümseme, ötekileştirme ya da aşağılama düzeyinde kendini gösterir. Bu nedenle, ilk bakışta her kültürel kimlik için gerekli ve masum gibi gözüken etnosantrizmin hiç de masum olmadığı, aksine hetorofobi (farklılık korkusu/düşmanlığı), zenofobi (yabancı korkusu/düşmanlığı), islamofobi (İslam korkusu/düşmanlığı), homofobi (eşcinsel düşmanlığı), şovenizm ve daha önemlisi ırkçılık ile çok yakın bir dirsek teması olduğu unutulmamalıdır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 20

Ali, "Yabancı bir kültürün değer ve alışkanlıklarının, yerli bir kültür üzerinde
yaymak ve yerleştirmek için ekonomik ve siyasi güç kullanılması şeklinde ifade edebiliriz." sözleri ile hangi kavramdan söz etmektedir?

Kültürel gecikme

Kültürel rölativizm

Küreyerelleşme

Küreselleşme

Kültürel emperyalizm

Açıklama:

Kültürel emperyalizm; genel olarak yabancı bir kültürün değer ve alışkanlıklarının, yerli bir kültür üzerinde yaymak ve yerleştirmek için ekonomik ve siyasi güç kullanılması anlamında olmakla birlikte, kültür emperyalizm tezi, uzun zamandır farklı yerel ve ulusal kültürlerin özellikle ABD’nin kültür endüstrisi ürünlerinin kuşatmasıyla yok edildiğini öne sürer. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 21

Endüstri öncesi toplumlardaki geniş halk kesimlerinin gündelik kültürüne ne ad verilir?

Karşı kültür

Folk kültür

Alt kültür

Kitle kültürü

Yüksek kültür

Açıklama:

Folk kültür veya halk kültürü özellikle endüstri öncesi toplumlardaki geniş halk kesimlerinin gündelik kültürüne işaret eder. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 22

Bir rejim, sosyal sistem ya da siyasi iktidarın baskıdan çok geniş toplum kesimlerinin ona rıza göstermesi sonucu ortaya çıkan egemenlik biçimine ne ad verilir?

Hale

Norm

Paradigma

Değer

Hegemonya

Açıklama:

Hegemonya bir rejim, sosyal sistem ya da siyasi iktidarın baskıdan çok geniş toplum kesimlerinin ona rıza göstermesi sonucu ortaya çıkan egemenlik biçimine denir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 23

Kültürel yeniden üretim kavramı kim tarafından üretilmiştir?

Pierre Bourdieu

William Ogburn

Antonio Gramsci

Emile Durkheim

Anthony Giddens

Açıklama:

Kültürel yeniden üretim kavramı, 20. yüzyılın önemli kuramcılarından Pierre Bourdieu tarafından üretilmiştir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 24

Bir toplumun bütünlüğü ve devamlılığı için gerekli olduğu düşünülen ve bireylerin davranışlarını düzenleyen resmi/yazılı ya da resmi/yazılı olmayan kurallara ne ad verilir?

Değer

Bilgi

Norm

Ahlak

Yasa

Açıklama:

Norm bir toplumun bütünlüğü ve devamlılığı için gerekli olduğu düşünülen ve bireylerin davranışlarını düzenleyen resmi/yazılı ya da resmi/yazılı olmayan kurallardır. Doğru cevap C' dir.

Doğru Cevap: C

Soru 25

Aşağıdakilerden hangisi işlevselci yaklaşımın kurucularından biridir?

Karl Marx

Emile Durkheim

Theodor Adorno

Walter Benjamin

Max Horkheimer

Açıklama:

İşlevselci yaklaşımın kurucularından biri Emile Durkheim'dır.

Doğru Cevap: B

Soru 26

Kültürel Sermaye kavramı ilk kez kullanan aşağıdakilerden hangisidir?

William Ogburn

Max Weber

Matthew Arnold

Pierre Bourdieu

Karl Marx

Açıklama:

Kültürel Sermaye bireylerin özellikle aileleri aracılığıyla sahip olduğu dilsel yeterlilik, sosyal tarz ve görgü gibi kültürel niteliklerdir. Kavramı ilk kez kullanan Bourdieudur. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 27

Kültürel Gecikme kavramı kim tarafından ortaya atılmıştır?

Ogburn

Appadurai

Robertson

Tomlinson

Parsons

Açıklama:

Kültürel Gecikme kavramı Amerikalı toplumbilimci William Ogburn (1886-1959) tarafından ortaya atılmıştır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 28

Kültür terimine dair yüz altmış dört farklı tanım olduğunu belirten kültür kuramcısı aşağıdakilerden hangisidir?

Clifford Geertz

Edward Burnett Tylor

Matthew Arnold

Ziya Gökalp

Raymond Williams

Açıklama:

Ünlü kültür kuramcısı Raymond Williams (1921-1988), kültür terimine dair yüz altmış dört farklı tanım olduğunu belirtmiştir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 29

Aşağıdakilerden hangisi Adorno ve Horkheimer'ın “kitle kültürü” terimi yerine kullandığı kavramdır?

Kültür Endüstrisi

Kültürel Rölativizm

Kültürel Etkileşim

Kültürel Çeşitlilik

Kültürel Küreselleşme

Açıklama:

Adorno ve Horkheimer 1947’den itibaren “kitle kültürü” terimi yerine “kültür endüstrisi” kavramını kullanmıştır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 30

Kültürün değişmez ve çok güçlü olduğu, içinde yer alan bireylerin de onun bir nevi esiri olduğu düşüncesine ne ad verilir?

Kültürel Emperyalizm

Kültürel Determinizm

Kültürel Çeşitlilik

Kültürel Değer

Kültürel Hegemonya

Açıklama:

Kültürel Determinizm Kültürün değişmez ve çok güçlü, içinde yer alan bireylerin de onun bir nevi esiri olduğu düşüncesidir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 31

Felsefe içinde bir alt disiplin olup, 'sanat' ve 'güzellik'i belirleyen genel ve evrensel ilkelerin belirlenmesi ile ilgilenen terime ne ad verilir?

Estetik

Kültür

Norm

Değer

Kültürel sermaye

Açıklama:

Estetik

Doğru Cevap: A

Soru 32

Bir toplumun ya da toplumsal grubun varlığını devam ettirebilmek için üyelerinin çoğunluğu tarafından doğru ve gerekli olduğu düşünülen düşünce ve ilkelere ne ad verilir?

Kültür

Değer

Estetik

Norm

Sanat

Açıklama:

Değer

Doğru Cevap: B

Soru 33

Bir toplumun bütünlüğü ve devamlılığı için gerekli olduğu düşünülen ve bireylerin davranışlarını düzenleyen resmi/yazılı ya da resmi/yazılı olmayan kurallara ne ad verilir?

Değer

Estetik

Norm

Kültür

Sanat

Açıklama:

Norm

Doğru Cevap: C

Soru 34

Bir toplumda azınlıkta olan grupların değer, tutum, inanç ve yaşam tarzına işaret etmek için kullanılan kültür çeşidi aşağıdakilerden hangisidir?

Karşı kültür

Kitle Kültürü

Halk Kültürü

Alt kültür

Yüksek kültür

Açıklama:

Alt kültür

Doğru Cevap: D

Soru 35

Egemen kültürel değerlere topyekûn bir şekilde karşı gelen grupların yaşam biçimlerine işaret etmek üzere kullanılan kültür çeşidi aşağıdakilerden hangisidir?

Alt kültür

Halk kültürü

Kitle kültürü

Yüksek kültür

Karşı kültür

Açıklama:

Karşı kültür

Doğru Cevap: E

Soru 36

Endüstri öncesi toplumlarda geniş halk kesimlerinin gündelik kültürüne işaret eden kültür çeşidi aşağıdakilerden hangisidir?

Folk kültür ya da Halk kültürü

Kitle kültürü

Alt kültür

Karşı kültür

Popüler kültür

Açıklama:

Folk kültür ya da Halk kültürü

Doğru Cevap: A

Soru 37

İnsan yaratıcılığının estetik mükemmellik ile özdeş olan en üst düzey örneklerine işaret eden kültür çeşidi aşağıdakilerden hangisidir?

Karşı kültür

Yüksek kültür

Alt kültür

Halk kültürü

Kitle kültürü

Açıklama:

Yüksek kültür

Doğru Cevap: B

Soru 38

Aşağıdakilerden hangisi yüksek kültüre örnek olarak gösterilemez?

Opera

Bale

Teknolojiye bağımlılık

Edebiyat

Klasik müzik

Açıklama:

Teknolojiye bağımlılık

Doğru Cevap: C

Soru 39

Bir bilimsel disipline, bilim topluluğuna belirli bir süre için model oluşturan ve topluluğun üyeleri tarafından yaygın olarak kabul edilen kuramsal çerçeveye ne ad verilir?

Estetik

Değer

Norm

Paradigma

Kültür

Açıklama:

Paradigma

Doğru Cevap: D

Soru 40

Bireyin kendi kültürel değerlerini merkeze alarak başka kültürleri kendi kültürünün değer sisteminden değerlendirmesine ve yargılamasına ne ad verilir?

Kültürel gecikme

Kültürel determinizm

Kültürel emperyalizm

Kültürel sermaye

Etnosantrizm

Açıklama:

Etnosantrizm

Doğru Cevap: E

Soru 41

Kültür teriminin yüzden fazla tanımı olsa da (Edles, 2002), genel olarak bu tanımları grupladığımızda aşağıdakilerden hangisi bu kapsam dışında kalır?

Kültürün estetik tanımları.

Alt kültür olarak kültür.

Kültürün antropolojik tanımları.

Bütün bir yaşam tarzı olarak kültür.

Paylaşılan anlam sistemleri olarak kültür.

Açıklama:

'Alt kültür olarak kültür'' yanlıştır.'' Yüksek kültür olarak kültür''şeklinde bir ifade
doğru olurdu.
Kültür teriminin yüzden fazla tanımı olsa da genel olarak bu tanımlar üç grupta toplanabilir (Edles, 2002): 1. “Kültürün estetik tanımları” ya da “yüksek kültür olarak kültür” 2. “Kültürün antropolojik tanımları” ya da “bütün bir yaşam tarzı olarak kültür” 3. “Paylaşılan anlam sistemleri olarak kültür”

Doğru Cevap: B

Soru 42

Kültürü; ''bir grup insanın bireysel ve toplu yaşamlarını anlamada, düzenlemedeve yapılandırmada kullandıkları bir inançlar ve adetler sistemidir.'' şeklinde yorumlayan ünlü sosyolog kimdir?

Parekh

Edles

Raymond Williams

Matthew Arnold

Jencks

Açıklama:

Kavrama ilişkin çeşitli yaklaşımlar ve çok sayıda farklı tanım olduğu hâlde, Parekh’in (2000: 184) kültür tanımı bu aşamada bizim için yararlıdır: “Kültür, tarih içerisinde yaratılan bir anlam ve önem sistemi, ya da başka bir deyişle, bir grup insanın bireysel ve toplu yaşamlarını anlamada, düzenlemede ve yapılandırmada kullandıkları bir inançlar ve adetler sistemidir. İnsan yaşamını anlamanın ve düzenlemenin bir yoludur.”

Doğru Cevap: A

Soru 43

Bir toplumun ya da toplumsal grubun varlığını devam ettirebilmek için üyelerinin çoğunluğu tarafından doğru vegerekli olduğu düşünülen düşünce ve ilkelerine ne ad verilir?

Norm

Değer

Yaşam tarzı

Yasa

Hedef

Açıklama:

Değer, bir toplumun ya da toplumsal grubun varlığını devam ettirebilmek için üyelerinin çoğunluğu tarafından doğru ve gerekli olduğu düşünülen düşünce ve ilkelerdir.

Doğru Cevap: B

Soru 44

Aşağıdakilerden hangisi kültür çeşitlerinden değildir?

Folk Kültür

Karşı Kültür

Kitle Kültürü

Yüksek Kültür

Düşük kültür

Açıklama:

Kültür çeşitleri, alt kültür, karşı kültür, kitle kültürü, yüksek kültür ve popüler kültürdür. Düşük kültür yanlış cevaptır.

Doğru Cevap: E

Soru 45

Geniş halk kesimlerinin tüketimi için üretilen ve yaygın olarak tüketilen kültür türüne ne ad verilir?

Yüksek kültür

Kitle kültürü

Popüler kültür

Karşı kültür

Halk kültürü

Açıklama:

Popüler kültür de büyük ölçüde kültür endüstrisi ürünlerinden oluşur. Bu anlamda, geniş halk kesimlerinin tüketimi için üretilen ve yaygın olarak tüketilen bir kültürdür.

Doğru Cevap: C

Soru 46

Aşağıdaki ifadelerden hangisi Marksist Yaklaşımı yansıtır?

Maddi durumun ve ekonomik etkinliklerin insan bilincini şekillendirdiğini öne sürmüştür.

Kültür, kapitalist sınıfın çıkarlarını yansıtmaz.

Eylem, inanç ve duygu biçimlerinin,yani kültürün failin seçiminden ya da toplumsal dünyayı yorumlamasından çok, toplumsal yapının örgütlenmesinden veya ihtiyaçlardan çıktığını öne sürer.

Bir toplum örgütlenmesinin ona üye olan insanların etraflarındaki dünyayı görme
ve sınıflandırma biçimini etkilemiştir.

Kültürün değer yüklü bir niteliği vardır.

Açıklama:

Maddi durumun ve ekonomik etkinliklerin insan bilincini şekillendirdiğini öne sürmüştür.

Doğru Cevap: A

Soru 47

Genellikle bir toplumda azınlıkta olan grupların değer, tutum, inanç ve yaşam tarzına işaret etmek için kullanılan kültür kavramı aşağıdakilerden hangisidir?

Kitle kültürü

Karşı kültür

Alt kültür

Yüksek kültür

Halk kültürü

Açıklama:

Sosyolojide alt kültür kavramı genellikle bir toplumda azınlıkta olan grupların değer, tutum, inanç ve yaşam tarzına işaret etmek için kullanılır.

Doğru Cevap: C

Soru 48

Modern kitle kültürünün yirminci yüzyılda kapitalizmin ideolojik tahakkümünün kilit aracı olduğunu öne süren okul aşağıdakilerden hangisidir?

Frankfurt Okulu

Britanya Okulu

Birmingham Okulu

İngiliz Okulu

Alman Okulu

Açıklama:

Frankfurt Okulu

Doğru Cevap: A

Soru 49

Sosyal sistem ya da siyasi iktidarın baskıdan çok geniş toplum kesimlerinin ona rıza göstermesi sonucu ortaya çıkan egemenlik biçimine ne ad verilir ?

Kimlik

Etkileşim

Determinizm

Hegemonya

Nosyon

Açıklama:

Bir rejim, sosyal sistem ya da siyasi iktidarın baskıdan çok geniş toplum kesimlerinin ona rıza göstermesi sonucu ortaya çıkan egemenlik biçimine denir. Mevcut iktidar biçimi içselleştiğinde ve doğal-normal görüldüğünde tam bir hegemonyadan söz edilebilir.

Doğru Cevap: D

Soru 50

Bireylerin özellikle aileleri aracılığıyla sahip olduğu dilsel yeterlilik, sosyal tarz vegörgü gibi kültürel niteliklere ne ad verilir ?

Kültür Dinamikleri

Küresel Kültür

Kültürel Sermaye

Kültürel Gecikme

Kültürel Etkileşim

Açıklama:

Bireylerin özellikle aileleri aracılığıyla sahip olduğu dilsel yeterlilik, sosyal tarz ve görgü gibi kültürel niteliklerdir. Kavramı ilk kez kullanan Bourdieu’ya göre bireyler ne kadar çok kültürel sermayeye sahipse, eğitim ve mesleki sistemde o oranda başarılı olacaklardır.

Doğru Cevap: C

Soru 51

Aşağıdakilerden hangisi 18. yy'dan önce kültürü yansıtan ifadelerden biridir?

Toprağı ıslah etme

Zihnin geliştirilmesi

Zihnin gelişkin durumu

Bütün yaşam biçimi

Paylaşılan anlam sistemi

Açıklama:

On sekizinci yüzyıla kadar kültür terimi, çoğunlukla tarımla ilgili olarak, toprağı ıslah etme ve ürün yetiştirme/ekme gibi anlamlara gelmektedir. Diğer bir deyişle, bu döneme kadar kültürün, topluma dair kullanımı yaygın değildir. Kavram, çoğunlukla tarımsal etkinliklere yönelik olarak ve yetiştirme, işleme, terbiye etme (ya da dinsel tapınma) anlamında kullanılmıştır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 52

Aşağıdakilerden hangisi kültürün, bir grubun üyelerinin inandıkları değerlerden, izledikleri normlardan ve yarattıkları maddi şeylerden oluştuğunu iddia eden görüşü ifade eder?

Kültürün estetik tanımları

Yüksek kültür olarak kültür

Bütün bir yaşam tarzı olarak kültür

Paylaşılan anlam sistemleri olarak kültür

Popüler kültür tanımları

Açıklama:

Bir grubun üyelerinin inandıkları değerlerden, izledikleri normlardan ve yarattıkları maddi şeylerden oluştuğu iddia edilen kültür kısaca “bütün bir yaşam tarzı” olarak değerlendirilmektedir. Dolayısıyla doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 53

Bir toplumda azınlıkta olan grupların değer, tutum, inanç ve yaşam tarzına vurgu yapmak amacıyla kullanılan kültür çeşidi aşağıdakilerden hangisidir?

Kitle kültürü

Alt kültür

Karşı kültür

Folk kültür

Yüksek kültür

Açıklama:

Sosyolojide genellikle bir toplumda azınlıkta olan grupların değer, tutum, inanç ve yaşam tarzına işaret etmek için kullanılan kavram alt kültürdür. Alt kültür üyeleri toplumdaki ortak kültürü önemli ölçüde paylaşmasına rağmen gündelik yaşam içinde farklı inanç, pratik ve tarzları kabul ederler. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 54

Aşağıdakilerden hangisi "yüksek kültür" ile ilgili doğru bir ifadedir?

Egemen kültürel değerlere topyekûn bir şekilde karşı gelen grupların yaşam biçimlerine işaret eder

Endüstri öncesi toplumlardaki geniş halk kesimlerinin gündelik kültürüne işaret eder

Kitleler için kitlesel bir şekilde ve kültür endüstrisi tarafından ticari kaygılarla üretilen ve kitlesel düzeyde tüketilen kültürdür

Bir toplumda azınlıkta olan grupların değer, tutum, inanç ve yaşam tarzına işaret eder

İnsan yaratıcılığının estetik mükemmellik ile özdeş olan en üst düzey örneklerine işaret eder

Açıklama:

Yüksek kültür insan yaratıcılığının estetik mükemmellik ile özdeş olan en üst düzey örneklerine işaret eder. Çeşitli sanat biçimleri, edebiyat, klasik müzik, opera yüksek kültüre örnekler olarak sıralanabilir. Bir toplumun ya da medeniyetin estetik olarak en güzel ya da muhteşem ürünlerine yüksek kültür olarak nitelendirilir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 55

Aşağıdakilerden hangisi bir bilimsel disipline veya bilim topluluğuna belirli bir süre için model oluşturan ve topluluğun üyeleri tarafından yaygın olarak kabul edilen kuramsal çerçeveyi ifade eder?

Teori

Paradigma

Araştırma

Bilim dalı

Yaklaşım

Açıklama:

Bir bilimsel disipline, bilim topluluğuna belirli bir süre için model oluşturan ve topluluğun üyeleri tarafından yaygın olarak kabul edilen kuramsal çerçeveye paradigma denilmektedir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 56

Kültürün, failin seçiminden ya da toplumsal dünyayı yorumlamasından çok, toplumsal yapının örgütlenmesinden veya ihtiyaçlardan çıktığını öne süren kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Weber

Marx

Durkheim

Gramsci

Pierre Bourdieu

Açıklama:

Eylem, inanç ve duygu biçimlerinin, yani kültürün failin seçiminden ya da toplumsal dünyayı yorumlamasından çok, toplumsal yapının örgütlenmesinden veya ihtiyaçlardan çıktığını öne süren kişi Durkheim'dir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 57

Kültürü, egemen sınıf tarafından yaratılıp dünyanın çarpıtılmış bir görünüşünün ifadesi olarak gören kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Marx

Pierre Bourdieu

Theodor Adorno

Durkheim

Marcel Mauss

Açıklama:

Marx, üretim araçlarının sahibi olan egemen kapitalist sınıfın toplumun kültürünü şekillendirmek üzere ekonomik gücünü kullandığını savunur. kullanır. Kültür basitçe egemen sınıf tarafından yaratılmış dünyanın çarpıtılmış bir görünüşünün ifadesidir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 58

Bir rejim, sosyal sistem ya da siyasi iktidarın baskıdan çok geniş toplum kesimlerinin rıza göstermesi sonucu ortaya çıkan egemenlik biçimine verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

Etnosantrizm

Kültürel Determinizm

Paradigma

Hegemonya

Kültürel Rölativizm

Açıklama:

Bir rejim, sosyal sistem ya da siyasi iktidarın baskıdan çok geniş toplum kesimlerinin ona rıza göstermesi sonucu ortaya çıkan egemenlik biçimine hegemonya denilmektedir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 59

Aşağıdakilerden hangisi kültürel determinizmi tanımlayan doğru bir ifadedir?

Bireyin kendi kültürel değerlerini merkeze alarak başka kültürleri kendi kültürünün değer sisteminden değerlendirmesi ve yargılamasıdır

Bireylerin özellikle aileleri aracılığıyla sahip olduğu dilsel yeterlilik, sosyal tarz ve görgü gibi kültürel niteliklerdir

Yabancı bir kültürün değer ve alışkanlıklarının, yerli bir kültür üzerinde yaymak ve yerleştirmek için ekonomik ve siyasi güç kullanılmasıdır

Sanat eserine özgü onu tek ve biricik yapan, onu çevreleyen parıltıdır

Kültürün değişmez ve çok güçlü, içinde yer alan bireylerin de onun bir nevi esiri olduğu düşüncesidir

Açıklama:

Kültürün değişmez ve çok güçlü, içinde yer alan bireylerin de onun bir nevi esiri olduğu düşüncesi, kültürel determinizmdir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 60

Kültürleri kendi içinde değerlendirmek ve yargılamak gerektiği, kültürlerin dışardan yargılanamayacağı düşüncesini aşağıdaki kavramlardan hangisi ifade eder?

Kültürel Rölativizm

Etnosantrizm

Kültürel Emperyalizm

Kültürel Determinizm

Kültürel Çeşitlilik

Açıklama:

I. “Kültürün estetik tanımları” ya da “yüksek kültür olarak kültür”
II. “Kültürün antropolojik tanımları” ya da “bütün bir yaşam tarzı olarak kültür”
III. “Paylaşılan anlam sistemleri olarak kültür”
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri kültür kavramını açıklayan tanımlama gruplarındandır?

Yalnız I

Yalnız III

I ve III

I ve II

Hepsi

Açıklama:

Kültür teriminin yüzden fazla tanımı olsa da genel olarak bu tanımlar üç grupta toplanabilir:

“Kültürün estetik tanımları” ya da “yüksek kültür olarak kültür”
“Kültürün antropolojik tanımları” ya da “bütün bir yaşam tarzı olarak kültür”
“Paylaşılan anlam sistemleri olarak kültür” Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 65

“Kültür, tarih içerisinde yaratılan bir anlam ve önem sistemi, ya da başka bir deyişle, bir grup insanın bireysel ve toplu yaşamlarını anlamada, düzenlemede ve yapılandırmada kullandıkları bir inançlar ve adetler sistemidir. İnsan yaşamını anlamanın ve düzenlemenin bir yoludur.” Verilen tanım aşağıda yer alan isimlerden hangisine aittir?

Raumond Williams

Ziya Gökalp

Clifford Geertz

Emile Durkheim

Bhikhu Parekh

Açıklama:

Peki, tüm bu karmaşa ve belirsizliğe rağmen kültür denince genel olarak ne anlamamız gerekiyor? Kavrama ilişkin çeşitli yaklaşımlar ve çok sayıda farklı tanım olduğu hâlde, Parekh’in (2000:184) kültür tanımı bu aşamada bizim için yararlıdır: “Kültür, tarih içerisinde yaratılan bir anlam ve önem sistemi, ya da başka bir deyişle, bir grup insanın bireysel ve toplu yaşamlarını anlamada, düzenlemede ve yapılandırmada kullandıkları bir inançlar ve adetler sistemidir. İnsan yaşamını anlamanın ve düzenlemenin bir yoludur.” Yazar, kültürümüzün yaşamlarımıza tutarlılık verdiğini, bize dünyaya anlam vermemiz için gereken kaynakları sağladığını, değerleri ve ideallerinin bize ilham vererek ahlaki pusulamız şeklinde yaşamda bize rehberlik ettiğini de ayrıca vurgular. Doğru seçenek E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 66

Aşağıdaki seçeneklerden hangisi estetik kelimesinin tanımını vermektedir?

Estetik terimi ‘sanat’ ve ‘güzellik’i belirleyen genel ve evrensel ilkelerin belirlenmesi ile ilgilidir.

Estetik terimi sadece mimari yapıların hoş ve güzel olduğunu tanımlarken kullanılan bir kelimedir.

Estetik terimi bir edebi eserin yazın kurallarına uygun olarak yazıldığını tanımlarken kullanılır.

Estetik terimi sanatsal bir eserin kötü olan taraflarını betimlerken kullanılmaktadır.

Estetik terimi üretilen eserin klişe olduğunu tanımlarken kullanılan başka bir ifadedir.

Açıklama:

Felsefe içinde sanat ve güzellikle ilgilenen bir alt disiplindir ve sanat felsefesi ile yakından ilişkilidir. Genel olarak estetik terimi ‘sanat’ ve ‘güzellik’i belirleyen genel ve evrensel ilkelerin belirlenmesi ile ilgilidir. Doğru seçenek A'dır.

Doğru Cevap: A

Aşağıdakilerden hangisi bilinen kültür çeşitlerinden biri değildir?

Kitle kültürü

Folk kültürü

Karşı kültür

Çalışma kültürü

Popüler kültür

Açıklama:

Uluslararası sınıflamaya dayalı olarak belirtilen kültür çeşitleri aşağıda yer almaktadır:

Alt kültür
Karşı kültür
Kitle kültürü
Folk kültürü ya da halk kültürü
Yüksek kültür
Popüler kültür Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Adorno ve Horkheimer'ın 1947’den itibarenkitle kültürünün bizzat kitlelerden kaynaklanan bir kültür olarak yorumlanmasını engellemek için kitle kültürü terimi yerine kullanmaya başladıkları kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Etnosantrizm

Kültürel hegemonya

Kültür endüstrisi

İdeoloji

Kültürel rölativizm

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 120

Kültür endüstrisi kavramıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Kavramı ilk kullanan Gramsci'dir.

Terimdeki "endüstri"nin tek anlamı büyük medya ve eğlence şirketleridir.

Kültür endüstrisinin ürünleri hem kültür ürünü hem de metadırlar.

Kültür endüstrisi kavramı kültür ürünlerinin standart olmadığını ve dağıtım tekniklerinin de rasyonel olmadığını ifade etmek için kullanılır.

Kültür endüstrisinin ürünleri sonradan metalaşan ürünler değil, daha en başından piyasa için üretilmiş metalardır.

Açıklama:

Doğru cevap “Çağdaş Eleştirel Yaklaşımlarda Kültür” başlığı altında bulunabilir.
Kapitalist sistemin yeniden üretimini sağlayan ve meşrulaştıran kültürel yapı, kitle kültürü, olumlayıcı kültür ya da kültür endüstrisi olarak adlandırılmıştır. Ancak, Adorno ve Horkheimer 1947’den itibaren “kitle kültürü” terimi yerine “kültür endüstrisi” kavramını kullanmıştır. Kuramcılar, kitle kültürünün “bizzat kitlelerden kaynaklanan bir kültür olarak yorumlanmasını engellemek” için kültür endüstrisi terimini tercih ederler. Adorno’nun da belirttiği gibi, burada “endüstri” ifadesi ise kelimenin düz anlamıyla düşünülmemelidir. Kavram, esas olarak kültürel yaşamın ticarileşmesiyle bağlantılıdır, kültür ürünlerinin standartlaşması ve dağıtım tekniklerinin rasyonelleşmesi süreçlerine işaret eder. Yine de somut olarak büyük medya ve eğlence şirketleri akla gelebilir. Adorno ve Horkheimer’ın da belirttiği gibi, kültür endüstrisinin ürünleri aynı zamanda meta değildir sadece ama sadece metadırlar. Farklı bir ifadeyle, kültür endüstrisinin ürünleri metalaşan ürünler değil, daha en başından piyasa için üretilmiş metalardır. Kültür endüstrisini harekete geçiren temel dinamik piyasadır.

Doğru Cevap: E

Soru 121

Sanayi kapitalizminin yükselişiyle kültürel ürünlerin olumsuz bir dönüşüme uğradığını kabul etse de mevcut teknolojik yeniliklerin ve popüler sanatın potansiyeli konusunda iyimser bir bakış açısına sahip olan ve bu yönüyle Frankfurt Okulu'nun diğer kuramcılarından ayrılan kuramcı aşağıdakilerden hangisidir?

Adorno

Horkheimer

Marcuse

Benjamin

Gramsci

Açıklama:

Doğru cevap “Çağdaş Eleştirel Yaklaşımlarda Kültür” başlığı altında bulunabilir.
Frankfurt Okulu kuramcılarının kitle kültürü olgusuna yönelik yaklaşımlarının homojen bir bütünlük sergilemediğini vurgulamamız gerekir. Adorno, Horkheimer ve Marcuse gibi kuramcılarda söz konusu olan oldukça “karamsar” ve “katı” eleştirel duruşun, okulun bir diğer önemli ismi Benjamin tarafından paylaşılmadığı bilinmektedir. “Mekanik Yeniden Üretim Çağında Sanat Eseri” (1936) adlı önemli makalesinde Benjamin, sanayi kapitalizminin yükselişiyle kültürel ürünlerin olumsuz bir dönüşüme uğradığını vurgulasa da mevcut teknolojik yeniliklerin ve popüler sanatın potansiyeli konusunda iyimser bir bakış açısına sahiptir. Kitlesel yeniden üretim sürecinde sanat eserinin halesini yitirmekte ve kültürün estetik unsurunun altının oyulmakta olduğunu kabul eden Benjamin, böylesi bir dönemin -demokratik bir kültürün gelişimi için özgürleştirici bir boyutu olabileceğini savunmuştur. Benjamin’e göre önemli olan sanatın/kültürün toplumcu yönde siyasallaştırılmasıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 122

Aşağıdakilerden hangisi yüksek kültür-aşağı kültür ayrımını ve türdeş bir bütünlük olarak kültür tanımını reddetmiş ve popüler kültürü meşru bir alan olarak tanımlamıştır?

Birmingham Okulu

Bourdieu

Frankfurt Okulu

Gramsci

Marcuse

Açıklama:

Doğru cevap “Çağdaş Eleştirel Yaklaşımlarda Kültür” başlığı altında bulunabilir.
Genişletilmiş bir kültür kavramını yaşama geçiren Birmingham Okulu yüksek kültür-aşağı kültür ayrımını reddederek herhangi bir kültürel tabakalaşmayı oluşturacak bir yaklaşımdan önemli bir kopuş gerçekleştirmiştir. Böylelikle popüler kültürü meşru bir alan olarak tanımlamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 123

Aşağıdaki kavramlardan hangisi bireyin kendi kültürel değerlerini merkeze alarak başka kültürleri kendi kültürünün değer sisteminden değerlendirip yargılamasını ifade eder?

Aşağıdakilerden hangisi işlevselci yaklaşımın aileye yaklaşımındaki varsayımlarından biri değildir?

Bütün toplumlarda var olduğunu

Temel ve evrensel biyolojik ihtiyaçların ifadesi olduğunu

Tüm toplumlar adına bir hedef olduğunu

Bazı temel sosyal işlevlere sahip olduğunu

Endüstrileşme ile birlikte geniş ailelerin çözülerek çekirdek aileye dönüştüğünü

Açıklama:

İşlevselci yaklaşım ailenin;

bütün toplumlarda var olduğunu,
temel ve evrensel biyolojik ihtiyaçların ifadesi olduğunu
bazı temel sosyal işlevlere sahip olduğunu
endüstrileşme ile birlikte geniş ailelerin çözülerek çekirdek aileye dönüştüğünü, varsayar.

Doğru Cevap: C

Soru 13

Avustralya yerlileri üzerinde yaptığı çalışmalar sonucunda ailenin insan yavrusunun ilk yıllardaki beslenme ve bakım gereksinimini karşıladığı ve bu gereksinim de evrensel olduğu için ailenin evrensel bir toplumsal kurum olduğu sonucuna varan antropolog aşağıdakilerden hangisidir?

Malinowski

Murdock

Leach

Goode

Le Play

Açıklama:

Antropolog Malinowski, Avustralya yerlileri üzerinde yaptığı çalışmalar sonucunda ailenin insan yavrusunun ilk yıllardaki beslenme ve bakım gereksinimini karşıladığı ve bu gereksinim de evrensel olduğu için ailenin evrensel bir toplumsal kurum olduğu sonucuna varır. Malinowski için çocukların beslenmesi ve yetiştirilmesi işlevi aile kurumunun varoluş nedenidir.

Doğru Cevap: A

Soru 14

Kadınların aileden zarar gördüğünü ileri süren radikal feministlere göre sömürünün asıl kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?

Kapitalizm

Feminizm

Kürtaj

Çocuk bakımı

Ataerkilik

Açıklama:

Radikal feministler kadınların aileden zarar gördüğünü ileri sürerler, ama onlara göre sömürünün asıl kaynağı kapitalizm değil, ataerkidir. Radikal feministler tahakkümün en temel ve evrensel biçiminin erkeklerin kadınlar üzerindeki tahakkümü olduğunu, toplumun ataerkil ve erkek egemen bir toplum olduğunu ve ailenin erkek otoritesini süreklileştiren önemli bir kurum olduğunu ileri sürerler.

Doğru Cevap: E

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi geniş ailenin dikey genişleme örneği için söylenebilir?

Kocanın ya da karının erkek veya kız kardeşi ile birlikte yaşaması

İkinci bir karı hane halkından biri olduğunda

ikinci bir koca hane halkından biri olduğunda

Ailede çocuk sayısı beşi geçerse

Karı veya kocanın anne veya babasının onlarla birlikte yaşaması

Açıklama:

Dikey genişleme farklı nesillerin bir arada yaşamasıyla gerçekleşir, örneğin karı veya kocanın anne veya babasının onlarla birlikte yaşaması dikey genişlemedir.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Ev kadınlarının “üretici sınıf” kocaların “sömürücü sınıf” olduğunu ve bu ?sistemin de “ataerkil üretim tarzı” olduğunu ileri süren aşağıdakilerden hangisidir

Le Play

Walby

Murdock

Gayar

Parsons

Açıklama:

Walby'e göre kadınların ev içinde yaptıkları işleri ve emekleri “görünmez” niteliktedir, bu işler sadece yapılmadıkları zaman fark edilirler. Bu işler genellikle iş olarak bile görülmezler, erkeklerin ev dışında çalıştıkları ücretli işlerin yanında değersiz görülürler. Halbuki kadınlar aynı işleri ev dışında yapsalar bu işler için ücret alacak ve çalışma yaşamındaki tatil hakları, sosyal kazanımlar, emeklilik gibi konulardaki haklardan faydalanacaklardır. Walby, ev kadınlarının “üretici sınıf” olduğunu, kocaların “sömürücü sınıf” olduğunu ve bu sistemin de “ataerkil üretim tarzı” olduğunu ileri sürer.

Doğru Cevap: B

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi aile içi şiddetin meydana gelme biçimleridir?

Fiziksel taciz
Psikolojik taciz
Ekonomik taciz
Cinsel taciz

I - II

I - III

I - III - IV

I - II - III

I - II - III - IV

Açıklama:

Aile içi şiddetin meydana gelme biçimlerini kısaca tanımlayacak olursak:
• Fiziksel taciz kasten fiziksel güç kullanarak birinin yaralanmasına, rahatsız olmasına, acı çekmesine, sakatlanmasına ya da ölmesine neden olmaktır.
• Psikolojik taciz olarak da bilinen duygusal taciz, sözlü aşağılama, küçük düşürme, izole etme ya da hapsetme gibi karşıdakinin onurunu, benliğini ve kendine duyduğu saygıyı zayıflatacak eylemleri içerir.
• Ekonomik taciz, karşıdakinin ekonomik kaynaklarını sınırlandırma, istihdama veya eğitim kaynaklarına erişimini engelleme, ekonomik konularda karar alma sürecinden dışlama, mülk edinme veya miras konusunda ayrımcı geleneksel yasaları uygulama gibi eylemlerle gerçekleşir.
• Cinsel taciz, birini kendi rızası olmadan cinsel bir etkinlikte yer almaya zorlamaktır. Cinsel tacizin önemli bir türü de evlilik içi tecavüzdür. Aile içi şiddetin de, cinsel tacizin de bir türü olan evlilik içi tecavüz Türkiye de dahil olmak üzere çok sayıda ülkede yasa dışıdır, ancak çoğu Afrika’da, Orta Doğu’da ve Asya’da bulunan pek çok ülkede halen bir suç sayılmamaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 18

1976 yılında İngiltere’de yapılan bir araştırmada çocuk sahibi olmak istemeyen kadınların oranı aşağıdakilerden hangisidir?

%10

%30

%50

Aşağıdakilerden hangisi Eleştirel yaklaşımda yer alan sosyologlardandır?

Emile Durkheim

Le Play

Edmund Ronald Leach

Max Weber

Georg Simmel

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 39

Şizofreninin aslında bir hastalık olmadığını, evlilik bağlamında ele alındığında anlamlı olabileceğini iddia eden sosyolog kimdir?

Edmund Ronald Leach

Max Weber

Emile Durkheim

Ronald David Laing

Georg Simmel

Açıklama:

Laing 1927-1989 yılları arasında yaşamış olan bir psikiyatristtir, Radikal Psikiyatri akımı içinde yer alır ve İşlevselcilerin çizdiği mutlu aile tablosunu eleştirir. Laing aile üyelerinden en az birinin şizofrenik olduğu aileler üzerinde çalışmış, şizofreninin “delilik” olmadığını, şizofrenik olduğu ileri sürülen bir davranışın aile ilişkileri bağlamında ele alındığında anlamlı olabildiğini savunmuştur. Diğer bir deyişle Laing’e göre şizofrenik davranış ancak aile ilişkileri bağlamında anlaşılabilir ve makul bir davranış olarak kabul edilebilir.

Doğru Cevap: D

Soru 40

Aşağıdakilerden hangisi çok kocalılık anlamında kullanılan kelimedir?

Polijini

Monogami

Poligami

Monopoly

poliandri

Açıklama:

Monogami tek eşlilik, poligami çok eşliliktir. Poligami çok karılılık (polijini) ve çok kocalılık (poliandri) olmak üzere ikiye ayrılır.

Doğru Cevap: E

Soru 41

Aile kurumundaki değişimleri sistematik olarak inceleyen ilk sosyolog kimdir?

Mead

Le Play

Durkheim

Parsons

Leach

Açıklama:

Aile kurumunu ve bu kurumun endüstrileşme ve sanayileşme ile olan sıkı bağını ilk ele alan sosyolog ve düşünür Le Play'dir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 42

Kararsız ailede ebeveynlerin çocuklarının bakımına ihtiyaç duydukları yaşlılık dönemlerinde kendi başlarına, yalnız kaldıklarını belirten Le Play bu durumu hangi kavramla ifade eder?

Ahlaki aşınma

Ahlaki çıkmaz

Değer yitimi

Kararsız ahlak

Cemiyet ahlakı

Açıklama:

Kararsız ailede ebeveynlerin çocuklarının bakımına ihtiyaç duydukları yaşlılık dönemlerinde kendi başlarına, yalnız kaldıklarını belirten Le Play bu durumu bir ahlaki aşınma olarak ifade eder. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 43

Ailenin (a) bütün toplumlarda var olduğunu, (b) temel ve evrensel biyolojik ihtiyaçların ifadesi olduğunu (c) bazı temel sosyal işlevlere sahip olduğunu ve (d) endüstrileşme ile birlikte geniş ailelerin çözülerek çekirdek aileye dönüştüğünü varsayan yaklaşım hangisidir?

Etkileşimci yaklaşım

Eleştirel yaklaşım

İşlevselci yaklaşım

Yapısalcı yaklaşım

Çatışmacı yaklaşım

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 44

Laing'in ailenin çoğunluğu tarafından paylaşılan değer, inanç ve genel kanıyı, aile içindeki yoğun ilişkiler ağını ifade etmek için kullandığı kavrama ne ad verilir?

Özel aile

Kök aile

Sembolik aile

Aile nexusu

Aile gettosu

Açıklama:

Laing, ailenin çoğunluğu tarafından paylaşılan değer, inanç ve genel kanıyı, aile içindeki yoğun ilişkiler ağını ifade etmek için “aile nexusu” kavramını kullanır. Nexus aile bağı değildir, ailedeki herkesin uyması beklenen ortak değerlerden oluşan son derece güçlü bir ağdır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Modern toplumun oluşumundan sonra aile kurumundaki değişimleri sistematik olarak inceleyen ilk sosyolog aşağıdakilerden hangisidir?

Emile Durkheim

Ferdinand Tönnies

Le Play

George Simmel

Max Weber

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 52

Aşağıdakilerden hangisi monografi yöntemi ile örgütlenme biçimleri, yapıları ve işlevlerine göre sınıflandırılmış aile tiplerindendir?
I- Kararsız aile
II- Maderşahi (Anaerkil) aile
III- Matrilokal aile
IV- Ataerkil aile
V- Neolokal aile

I, II, III

I,IV,V

III, V

I, IV

Hepsi

Açıklama:

Monografi yöntemi ile örgütlenme biçimleri, yapıları ve işlevleri açısından birbirinden farklı olan üç tip aile olduğu saptanmıştır: Ataerkil aile, kök aile ve kararsız aile.

Doğru Cevap: D

Soru 53

Aşağıdakilerden hangisi ailenin çocukların birincil toplumsallaşması ve yetişkin kişiliklerinin istikrarının sağlanması işlevine sahip olduğunu öne sürmüştür?

Michael Young

Talcott Parsons

G. Peter Murdock

William J. Goode

Kathleen Gayar

Açıklama:

Parsons’a göre ailenin iki temel ve indirgenemez işlevi çocukların birincil toplumsallaşması ve yetişkin kişiliklerinin istikrarının sağlanmasıdır.

Doğru Cevap: B

Aşağıdakilerden hangisi aile yaşamındaki değişimlere örnek olarak gösterilemez?

Bir erkeğin çocuk büyütmesi

Eşcinsel bir çiftin evlenmesi

Bir kadının evlat edinmesi

Bir kadının 12 çocuk doğurması

Bir çiftin boşanması

Açıklama:

Batı toplumlarında aile yaşamındaki değişimler şu şekilde özetlenebilir:

Bir kadının 12 çocuk doğurması, hane büyüklüğü azaldığı için bu değişimlere örnek olarak gösterilemez.

Doğru Cevap: D

Soru 90

Aşağıdakilerden hangisi Türkiye’de yaşanan aile yapısının dönüşümü ile ilgili doğrudur?

Evlenme yaşı düşmüştür.

Doğurganlık artmıştır.

Tek ebeveynlerin çoğu kadındır.

Geniş aile sayısı artmıştır.

Boşanma oranı azalmıştır.

Açıklama:

Aile kurumundaki çağdaş değişimlerin Türkiye’de de yaşandığı, kentleşme ve eğitim düzeyinin artmasına paralel olarak ilk evlenme yaşının yükseldiği, doğurganlığın ve hane büyüklüğünün azaldığı, en yaygın görülen ailenin çekirdek aile olduğu, tek ebeveynli ailelerin çoğunda ebeveynin kadın olduğu görülmektedir. Batı toplumlarında olduğu gibi Türkiye’de de boşanma artış göstermektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 91

Sosyolojik yaklaşımlar aileye farklı bakış açılarıyla farklı değerlendirmeler yapsalar da, hepsinin ailenin önemi konusunda uzlaşmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Yaşam boyu aile ile ilişkilerin sürmesidir.

Ailenin sadece bir sosyal grup değil, aynı zamanda bir toplumsal kurum olmasıdır.

Aile dendiğinde aklımıza yalnızca kendi ailemize benzer ailelerin gelmesidir.

Toplumsal normların aile içinde çatışmaya sebep olabilmesidir.

Bazı aileler çocuk sahibi olmak istemezler, bazı insanlar ise evlenmek ve aile kurmak istemezler. Bu tip durumların önüne geçilebilmesi için aile kavramıyla ilgilenilmeli ve bu insanlar toplum normlarıyla uzlaştırmalıdır.

Açıklama:

Sosyolojik yaklaşımlar aileye farklı bakış açılarıyla yaklaşsalar ve farklı değerlendirmeler yapsalar da hepsi ailenin önemi konusunda uzlaşırlar. Bunun nedeni ailenin sadece bir sosyal grup değil, aynı zamanda bir toplumsal kurum olmasıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 92

I. Hıristiyan-Avrupa ailesi
II. İslami Batı Asya / Kuzey Afrika ailesi
III. Güney Asya ailesi
IV. Çekirdek aile
V. Konfüçyen Asya ailesi
VI. Sahra-Altı Afrika ailesi
VII. Güneydoğu Asya ailesi
VIII. Geniş aile
IX. Kreole (Avrupa kökenli siyahlar) ailesi
Yukarıda verilen aile tiplerinden hangileri dünyada temel olarak kabul edilen aile sistemlerindendir?

IV, VIII

I, II, V, VI

I, II, III, IV, VI, VIII,

I, II, III, V, VI, VII, IX

I, II, III, IV, V, VI, VII, VIII, IX

Açıklama:

Dünyada temel olarak yedi aile sistemi olduğu kabul edilmektedir. Bunlardan birincisi Hıristiyan-Avrupa ailesidir. Batı ailesi olarak da bilinen Avrupa ailesi monogamik, neolokal, kök ailedir. İkincisi İslami Batı Asya / Kuzey Afrika ailesidir. Bu aile ataerkil, sınırlanırmış biçimde polijinik, patrilineal ailedir. Üçüncüsü Güney Asya ailesidir. Hem Müslümanlarda hem de Hindularda görülen bir aile tipidir. Pakistan, kuzey Hindistan ve Bangladeş Güney Hindistan’a göre daha patriarkaldir. Müslümanlara göre evlilik bu dünyayla ilgiliyken Hindular için çözülemez mutlak bir bağdır. Pakistan bütün dünyada kuzen evliliklerinin en çok gözlendiği ülkedir. Dördüncüsü Konfüçyen Asya ailesidir. Japonya, Kore, Kuzey Vietnam ve Çin’de görülen aile tipidir. Normatif ataerkinin en katı şekilde görüldüğü, atalara ve aileye saygının kesin bir şekilde bütün diğer değerlerin üzerinde yer aldığı aile tipidir. Monogomiktir, ama yasal olmayan ikinci eşler ailede kabul edilen bir statüye sahiptir. Japonya’nın İkinci Dünya Savaşı’nı kaybetmesi ve Çin’deki komünist devrim nedeniyle zayıflamıştır. Beşincisi Sahra-Altı Afrika ailesidir. Bir dizi geleneksel aile tipinden ve sisteminden oluşur. Yirminci yüzyılın sonlarında dünyada kitlesel ve sınırsız polijininin geçerli olduğu tek bölge SahraAltı Afrika’dır. Bu bölgede kadınların evlilik öncesi cinsel yaşamı Asya’da veya Güney Avrupa’da olduğu gibi kısıtlanmaz, ama kadınların ekonomik bağımsızlığı olmadığı için genel olarak yoğun bir erkek baskısı sürmektedir. Altıncı aile sistemi Güneydoğu Asya ailesidir. Budizm, İslam ve Hıristiyanlığın kabul edildiği bölgelerde, ağırlıklı olarak Filipinlerde görülür. Komşu bölgelere göre daha esnek olmakla beraber eşitlikçi olmayan, ataerkil, bilateral aile tipidir. Yedincisi Kreole (Avrupa kökenli siyahlar) ailesidir. Brezilya, Karayipler ve Amerika’da görülen, beyaz erkeklerin egemen olduğu, ataerkil ailedir. Bu aile tipleri tarihsel ve coğrafi kategoriler olarak oluşturulmuştur ve günümüzde hepsi çeşitli açılardan değişmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 93

Türkiye tarafından 2011 yılında imzalanan, imzalayan ülkelere kadına yönelik fiziksel, cinsel, ekonomik ve duygusal şiddeti önlemek için gerekli yasal önlemleri alma yükümlülüğü getiren “Kadınlara Yönelik Şiddet ve Aile İçi Şiddetin Önlenmesi ve Bunlarla Mücadeleye İlişkin Avrupa Konseyi Sözleşmesi” aşağıdakilerden hangisidir?

İstanbul Sözleşmesi

Cenevre Sözleşmesi

Malta Sözleşmesi

Tokyo Sözleşmesi

Lizbon Sözleşmesi

Açıklama:

İstanbul Sözleşmesi olarak da bilinen ve imzalayan ülkelere kadına yönelik fiziksel, cinsel, ekonomik ve duygusal şiddeti önlemek için gerekli yasal önlemleri alma yükümlülüğü getiren “Kadınlara Yönelik Şiddet ve Aile İçi Şiddetin Önlenmesi ve Bunlarla Mücadeleye İlişkin Avrupa Konseyi Sözleşmesi” Türkiye tarafından 2011 yılında imzalanmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 94

I- İnsanların mutsuz olduğunun söylenmemesi tabusuna aykırı bir görüş beyanıdır.
II- Bu oranlar yasal olarak boşanmayıp ayrı yaşayan bireyleri içermezler.
III- Pek çok insan evliliğinden mutlu olmasa da ekonomik, duygusal veya dinsel nedenlerle boşanmaz.
IV- Boşanma oranları tam olarak bilinmemektedir.
Yukarıdaki maddelerin hangileri boşanma oranlarının evlilikteki mutluluk ya da mutsuzluğun göstergesi sayılamayacağının gerekçelerindendir?

Yalnız I

Yalnız IV

II, III

I, III, IV

II, III, IV

Açıklama:

Boşanma oranları evlilikteki mutluluk ya da mutsuzluğun bir göstergesi olarak kabul edilemez. Çünkü ilk olarak bu oranlar yasal olarak boşanmayıp ayrı yaşayan bireyleri içermezler. İkincisi, pek çok insan evliliğinden mutlu olmasa da ekonomik, duygusal veya dinsel nedenlerle boşanmaz. Dolayısıyla boşanma oranları evlilikten duyulan mutsuzluk düzeyini yansıtmaz, daha çok günümüzde evlilikten duygusal tatminin daha çok beklendiğini gösterir.

Doğru Cevap: C

Soru 95

I- Sınavı kazanamadığı için kendine zarar veren bir genç.
II- Çocuklarda stres, kaygı ve endişe belirtileri, terleme, mide ağrısı gibi fiziksel bazı rahatsızlıklar görülmesi.
III- Çocuğun kaygılı bir belirsizlik içinde aşırı isyankâr olması.
IV- Çocuğun kaygılı bir belirsizlik içinde aşırı boyun eğici olması.
V- Çocukların, gençlerin karamsar olması.
VI- Bireylerde stres veya yetersizlik hissi
Yukarıda verilen maddelerin hangileri aile baskısına maruz kalan bireyde görülebilecek davranışlardandır?

I, II, IV, V, VI

I, II, III, V, VI

II, III, IV, V

II, III, IV, V, VI

I, II, III, IV, V, VI

Açıklama:

Aile baskısı bireylerde stres veya yetersizlik hissi yaratabilir, depresyona, hatta intihara neden olabilir. Bu baskı her zaman kaba kuvvet ve sınırlama şeklinde görülmez, örneğin bir sınavı kazanamadığı için kendine zarar veren bir genç aslında ailesinin kendisinden beklentilerini karşılayamadığını düşünmekte ve bu nedenle gerilim yaşamaktadır. Baskı, ailenin değerlerinin aşırı derecede içselleştirilmesinden ve bireyin kendi değerlerinin kaybolmasından doğar. Basında pek çok şiddet veya intihar haberi “aile baskısına dayanamayıp…” diye başalar. Ailenin yapısallığı ve nexusun yoğunluğu karşısında çaresiz olan bireyler baskıdan kaçmaya çalışırlar.

Doğru Cevap: E

Soru 96

Kentlerde özellikle gelir ve çevre standardı düştükçe akrabaların birbirlerine yakın oturma eğilimlerinin arttığını, aynı semtte ve birbirlerine yakın oturmanın akrabalık ilişkilerini pekiştirdiği ve bireylerin sosyo-ekonomik açıdan benzeşmelerine neden olduğu sonucuna varan bir çalışma yürütmüş olan sosyolog kimdir?

Emre Kongar

İbrahim Yasa

Mübeccel Belik Kıray

Çiğdem Kağıtçıbaşı

Feridun Merter

Açıklama:

Emre Kongar (1972)“İzmir’de Kentsel Aile”: Bu araştırma Kongar’ın kent ailesinin değişimini ele aldığı bir monografi çalışmasıdır. Kongar bu çalışmada kentlerde özellikle gelir ve çevre standardı düştükçe akrabaların birbirlerine yakın oturma eğilimlerinin arttığını, aynı semtte ve birbirlerine yakın oturmanın akrabalık ilişkilerini pekiştirdiği ve bireylerin sosyo-ekonomik açıdan benzeşmelerine neden olduğu sonucuna varmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 97

Aşağıda sayılan maddelerden hangisi Türkiye’de hem genel olarak nüfus yapısındaki hem de aile yapısındaki etkisiyle her ikisini de dönüştürmemektedir?

Kentleşme

Asgari evlenme yaşı

Eğitim düzeyi

İşgücüne katılım

Kişi başına düşen gelir düzeyi

Açıklama:

Kentleşme, eğitim düzeyi, işgücüne katılım, kişi başına düşen gelir düzeyi gibi çeşitli etkenlerde meydana gelen değişimler Türkiye’de hem genel olarak nüfus yapısını hem de aile yapısını dönüştürmektedir.
Türkiye’de kadınlar için asgari evlenme yaşı 2002’ye kadar 15 iken 2002 yılında Medeni Kanun’da yapılan bir değişiklikle hem kadınlar hem de erkekler için 17’ye yükseltilmiştir. Bununla beraber dini nikah yaparak bu yaşın altında evlenildiği de bilinmektedir. Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması’nın verilerine göre 2008 yılında 16 yaşındaki kadınların, %3,8’i evlidir. Yasal sınırın altındaki yaşlarda evlenenler olmakla beraber kentleşme ve eğitim düzeyindeki değişimler toplum genelinde ilk evlenme yaşının artmasına neden olmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 98

I- Aile içi şiddetin nedeni bireysel değildir, şiddet toplumun ve ailenin yapısından ve işleyişinden kaynaklanır.
II- Özel alanda ortaya çıkan şiddet, kamusal alandaki ataerkil politik ve ekonomik kurumların egemenliğinden bağımsız düşünülemez.
III- Şiddete maruz kalan veya kalabileceklerini düşünen kadınlar toplumsal kontrole daha çok boyun eğerek kendi üzerlerindeki kontrolü artırırlar.
IV- Kadına yönelik şiddet, ancak kadınlar ekonomik ve siyasal açıdan güçlendiklerinde ve kamusal alandaki pozisyonlarını iyileştirecek araçlara sahip olduklarında azalacak veya sona erecektir.
Yukarıdaki maddelerden hangileri aile içi şiddetle ilgili çalışmaların üzerinde uzlaştığı maddelerdendir?

II, III

II, III, IV

I, III, IV

I, II, III

I, II, III, IV

Açıklama:

Aile içi şiddetle ilgili çalışmaların üzerinde uzlaştığı ortak noktalar şunlardır (Ecevit, 1990:29):

Aile içi şiddetin nedeni bireysel değildir, şiddet toplumun ve ailenin yapısından ve işleyişinden kaynaklanır.
Özel alanda ortaya çıkan şiddet, kamusal alandaki ataerkil politik ve ekonomik kurumların egemenliğinden bağımsız düşünülemez.
Şiddete maruz kalan veya kalabileceklerini düşünen kadınlar toplumsal kontrole daha çok boyun eğerek kendi üzerlerindeki kontrolü artırırlar.
Kadına yönelik şiddet, ancak kadınlar ekonomik ve siyasal açıdan güçlendiklerinde ve kamusal alandaki pozisyonlarını iyileştirecek araçlara sahip olduklarında azalacak veya sona erecektir.

Doğru Cevap: E

Soru 99

Aşağıdaki sınıflandırmalardan hangisi soyun, akrabalığın kimden aktarıldığı ile ilgilidir?

Levirat

Sororat

Bilaterite

Taygeldi

Patrilinealite

Açıklama:

Matrilaterite, Patrilaterite ve Bilaterite: Bu sınıflandırma soyun, akrabalığın kimden aktarıldığı ile ilgilidir. Akrabalığın annenin tarafına bağlı olduğu evlilikler matrilateral, babanın tarafına bağlı olduğu evlilikler patrilateral, iki soyu da kabul eden, akrabalığın her iki taraftan da kabul edildiği evlilikler ise bilateral evliliklerdir.

Doğru Cevap: C

Soru 100

Sembolik etkileşimci yaklaşıma göre aile içindeki sorun ve anlaşmazlıkların sebebi nedir?

Bireyler aileyi içselleştirirler, aile üyeleri birbirlerinin ve bir bütün olarak ailenin bir parçası haline gelirler ve kendi benliklerini, özgürlüklerini ve kendi farkındalıklarını kaybederler. Aile değerleri ve tutumları bireyin kendi değerleri ve tutumları haline geldiği zaman birey artık özerklik duygusunu kaybeder. Yani aile kimliği, bireylerin özgürlükleri pahasına sağlanır ve bireye zarar verir.

Ailenin bir dizi etkileşimden oluştuğunu, bu etkileşim sırasında üyelerin birbirleriyle karmaşık bir taktik oyunu oynadıklarını, oyun sırasında da bir dizi strateji kullandıklarını, ama bu etkileşimlerden bazılarının bireyler için zararlı, sömürücü veya yok edici olabildiğini ileri sürer.

Genellikle karı ve kocaların evlilikleri ve aileleri hakkındaki anlayış, algı ve beklentilerinin farklı olmasından kaynaklanır ve eğer bu anlaşmazlıklar çözülmezse çatışmaya, hatta boşanmaya neden olabilir.

Cemiyet, göç ve ekonomik zorunluluklar nedeniyle aile üyeleri arasındaki ilişkilerin zayıflar ve çekirdek ailede fiziksel mesafe artar.

Sevgiye dayalı ailelerde bile eşitsiz bir işbölümü söz konusudur ve çocuk bakımı ve ev işleri sadece kadınların işi gibi görülür.

Açıklama:

Sembolik etkileşimci yaklaşıma göre aile içindeki sorun ve anlaşmazlıklar genellikle karı ve kocaların evlilikleri ve aileleri hakkındaki anlayış, algı ve beklentilerinin farklı olmasından kaynaklanır ve eğer bu anlaşmazlıklar çözülmezse çatışmaya, hatta boşanmaya neden olabilir (Kaufman ve Taniguchi, 2006). Örneğin Mirra Komarovsky’nin 1964 yılında yaptığı çalışma, mavi yakalı ailelerde kadınların kocalarıyla problemleri hakkında konuşmak istediklerini, ama kocaların sessiz kaldığını, buna karşılık orta sınıf ailelerde bu tip iletişim sorunlarının daha az yaşandığını göstermektedir. Sanchez ve Kane’in 1996 yılında yaptığı çalışma karı ve kocaların kendi evlilikleri hakkındaki algılarının birbirine benzemediğini, her birinin kaç saat ev işi yaptığı gibi ortak konularda sorulan sorularda bile karı ve kocaların verdikleri cevapların birbirinden çok farklı olduğunu ortaya koymaktadır. Benzer şekilde Jessie Bernard’ın “Evliliğin Geleceği” adlı (1972) eserinde kocalarla karıların evliliklerini, hatta evlilikleri ile ilgili nesnel gerçeklikleri bile birbirlerinden farklı deneyimledikleri ortaya konmaktadır. Bu çalışmada görüşülen karılar ve kocalar nişanlılık sürelerini, evlendikleri yaşları, hatta çocuk sayılarını bile farklı ifade etmişlerdir. Bu çalışmada kocaların kendilerini aslında olduklarından daha güçlü, karıların ise asında olduklarından daha güçsüz algıladıkları da ortaya konmuştur. Bernard çalışmanın sonucunda evliliğin sabit bir deneyim olmadığı, nasıl deneyimlendiğinin kimin deneyimlediğine göre değiştiği sonucuna varmıştır. Vardığı sonuçlardan bir diğeri de evliliklerden erkeklerin kadınlara oranla daha fazla fayda sağladığıdır.
A ve B şıkları eleştirel yaklaşım, d şıkkı Le Play görüşüdür.

Doğru Cevap: C

Soru 101

Aile kurumundaki değişimleri sinematik olarak inceleyen ilk sosyolog kimdir?

Max Weber

Karl Marks

Le Play

Emile Durkheim

Herbert Spencer

Açıklama:

Aile kurumundaki değişimleri sistematik olarak inceleyen ilk sosyolog Le Play olmuştur. Le Play aynı zamanda toplumun kentleşme ve endüstrileşme nedeniyle değişmekte olduğunu da ilk ileri süren sosyologlardan biridir ve bu değişimin ailede kurumunun incelenmesiyle anlaşılabileceğini savunmuştur. Bu nedenle aile sosyolojisinin köklerinin Le Play’e dayandığı söylenebilir. Doğru cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 102

Türkiye’de Le Play ekolünün öncüsü ve en önemli temsilcisi kimdir?

Prens Sabahattin

Ziya Gökalp

Hilmi Ziya Ülken

Ziyaeddin Fahri Fındıkoğlu

Nurettin Sazi Kösemihal

Açıklama:

Türkiye’de Le Play ekolünün öncüsü ve en önemli temsilcisi Prens Sabahattin’dir. Doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 103

Murdock için aile çok işlevli, indirgenemez ve kaçınılmaz bir toplumsal kurumdur. Bu işlevler aşağıdakilerden hangisi olamaz?

Ekonomik işlevi

Yeniden üretim işlevi

Cinsel işlev

Eğitim işlevi

Eğlence işlevi

Açıklama:

Murdock için aile çok işlevli, indirgenemez ve kaçınılmaz bir toplumsal kurumdur. Bu işlevler (a) cinsel işlev, (b) yeniden üretim işlevi, (c) ekonomik işlev ve (d) eğitim işlevidir. Murdock’a göre bu işlevler evrenseldir çünkü cinsel işlev ve yeniden üretim işlevi olmaksızın toplum var olamaz; yiyecek sağlama ve hazırlama gibi işlerde görülen ekonomik işlev olmaksızın toplum varlığını sürdüremez ve eğitim işlevi olmaksızın da toplumsallaşma süreci gerçekleşemeyeceği için, insan kültürü var olamaz. Doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 104

Aile içerisindeki nexus ne anlama gelir?

Aile bağı

Aile ekonomisi

Ailenin özgür olduğu güçlü bir ağdır.

Ailedeki herkesin uyması gereken ortak değerlerden oluşan güçlü bir ağdır.

Eğitim işlevi

Açıklama:

Nexus aile bağı değildir, ailedeki herkesin uyması beklenen ortak değerlerden oluşan son derece güçlü bir ağdır. Doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 105

Aşağıdaki seçeneklerde yer alan ifadelerden hangisinde radikal feminizm’in Marxist feminizmden farkı yer almaktadır?

Anaerkil aile düzeninin kalıcı olması gerektiğini savunur.

Kadın tahakkümünün temel nedeninin kapitalist üretim tarzı değil, ataerkil toplum yapısı olduğunu savunur.

Ekonomik gücü savunur.

Erkeklerin aileden zarar gördüğünü savunur.

Erkek otoritesini savunur.

Açıklama:

Radikal feminizm Marxist feminizmden farklı olarak kadın tahakkümünün temel nedeninin kapitalist üretim tarzı değil, ataerkil toplum yapısı olduğunu savunur. Doğru cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 106

Evlilik türlerinden endogami nedir?

Grup içi evlilik adıdır.

Grup dışı evlilik adıdır.

Mantık evliliğidir.

Aşk evliliğidir.

Ekonomiye dayalı evliliklerdir.

Açıklama:

Endogami grup içi bir evlilik türüdür. Doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 107

Patrilokal sistem nedir?

Evlenen çift karının akrabalarının yanına yerleşir.

Evlenen çift kocanın akrabalarının yanına yerleşir.

Evlenen çift akrabalardan bağımsız bir yere yerleşir.

Evlenen çiftin dayının yanına yerleştiği ve annenin çocukla birlikte burada yaşadığı durumdur.

Evlenen çiftin yurt dışında yaşamasıdır.

Açıklama:

Matrilokal sistemlerde evlenen çift karının akrabalarının yanına, patrilokal sistemlerde ise kocanın akrabalarının yanına yerleşir. Evlenen çiftin akrabalardan bağımsız bir yere yerleştiği evlilikler neolokal evliliklerdir. Daha az görülmekle beraber avunkulokalite ise evlenen çiftin dayının yanına yerleştiği ve annenin çocukla birlikte burada yaşadığı durumdur, örneğin Kerala’daki Nayar toplumu Avunkulokal bir toplumdur. Doğru cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 108

Aşağıdakilerden hangisi feminist yaklaşımdır?

Aileler doğal oluşumlar değillerdir.

Kadınların çocuk yetiştirme rolleri zamanlarını almaz.

Devletin çocuk bakımı konusundaki tutumunu desteklerler.

Ataerkil toplumu savunurlar.

Erkeklerin çalıştıkları için ev işlerine karışmamalarını savunurlar.

Açıklama:

Aileler “doğal” oluşumlar değildirler, evlilik ve mirasla ilgili yasalar tarafından desteklenen toplumsal kurumlardır. Doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 109

Marxist yaklaşımda aile hakkında ki ilk çalışma olan “Ailenin, Özel Mülkiyetin ve Devletin Kökeni ” adlı çalışma kime aittir?

Eli Zaretsky

Ziya Gökalp

Le Play

Friedrich Engels

Max Weber

Açıklama:

Marxist yaklaşımda aile hakkındaki ilk çalışma Friedrich Engels’in 1884 yılında yayımlanan “Ailenin, Özel Mülkiyetin ve Devletin Kökeni” adlı çalışmasıdır. Doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 110

Serim Timur ‘un “Türkiye’de Aile Yapısı ” çalışmasına göre aşağıdakilerden hangisi temel aile biçimlerinden olamaz?

Çekirdek aile

Ataerkil geniş aile

Geçici geniş aile

Parçalanmış aile

Anaerkil geniş aile

Açıklama:

Serim Timur, Türkiye’de dört temel aile biçiminin ortaya çıktığını belirtir (1972:27). Bunlardan ilki karı koca ve evlenmemiş çocuklardan oluşan çekirdek ailedir. İkincisi hane reisi ve karısıyla evli oğulları, gelinleri veya bir evli oğul ve diğer bekâr çocukları ya da tek bir evli oğul, gelin ve torunların birlikte oturdukları aile olan ataerkil geniş ailedir. Üçüncüsü hane reisinin kendi ana ve/veya babası, bekâr kardeşleri, karısının bu tür yakınları ya da her ikisinin diğer akrabalarının bulunması ile oluşan aile biçimi olan geçici geniş ailedir. Sonuncusu ise ölüm, boşanma, ayrı yaşama gibi nedenlerle eşlerden birinin ve her ikisinin bulunmadığı parçalanmış ailedir.
Doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 111

Ataerkil toplumlarda kadınların ev içinde ve ev dışında ücretsiz çalıştırılması hangi açıdan kadınları kontrol altında tutmaktır?

Emek

Üretim

Baskı

Hareketlilik

Yüceltme

Açıklama:

Emek. “Ataerkil sistemlerde kadınların yaşamları çeşitli açılardan ataerkil kontrol altında tutulur. Kontrol altında tutulan bu alanlara ve kontrol mekanizmalarına kısaca değinelim:” “Emek: Ataerkil toplumlarda kadınların hem ev içindeki ücretsiz emeği hem de ev dışında, çalışma yaşamındaki emeği kontrol altında tutulur.”

Doğru Cevap: A

Soru 112

Aşağıdakilerden hangisi ailenin sosyolojik karşılığıdır?

Kan bağı

Soyadı

Hane

Kurum

Evlilik

Açıklama:

Aile sosyolojik olarak kurumdur; ortak yaşam, ortak ekonomi, kan bağı, evlilik vs. ile birlikte görülse de sosyolojik anlamda aile kurum olarak görülür ve incelenir.

Doğru Cevap: D

Soru 113

Aşağıdakilerden hangisi ailenin toplumsal işlevleri arasında yer almaz?

Cinsel yaşamın düzenlenmesi

Yeni kuşakların yetiştirilmesi

Toplumsal değerlerin yeniden üretimi

Ekonomik hayatın yeniden üretimi

Meslek edindirme

Açıklama:

Bazı işler aile işi olduğu halde gerek aile bireylerine gerekse de diğerlerine öğretildiği halde meslek edindirme eğitim kurumu içinde değerlendirilir ve aile kurumunun işlevi değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 114

Ailenin ve yeni kuşakların yetiştirilmesi her zaman sorunsuz ve işlevsel değildir. Bazen aile içi toplumsallaşma aile içi çatışma ile sonlanır. Sizce aşağıdakilerden hangisi bunun toplumsal nedenlerinden biri değildir?

Aile içi otorite ilişkilerindeki değişme

Toplumsal normlara uymada görülen isteksizlik

Toplumsal normların benimsenmemesi

Toplumsal normların toplumsal katmanlara göre değişkenliği

Aileye yönelik ekonomik politikalar

Açıklama:

Aileye yönelik ekonomik politikalar her zaman sosyal etkiye sahiptir. Aile içi otorite ilişkilerinde de değişme görülebilir. Toplumsal normların benimsenmemesi toplumsal ölçekte düşünülebilir fakat toplumsal normlara uymada görülen isteksizlik toplumsal kaynaklı değil birey bazında düşünülecek bir boyut içeriyor.

Doğru Cevap: B

Soru 115

İşlevselci yaklaşıma göre aile ve toplum ilişkisini değerlendirecek olsanız aşağıdakilerden hangisinin toplumsal ölçekte ailenin işlevleri arasında olmasını beklemezsiniz?

Toplumsal düzenin sağlanması

Toplumsal iktidarın dengelenmesi

Toplumsal normların içselleştirilmesi

Yeni kuşakların yetiştirilmesi

Toplumsal düzeni tehdit eden unsurların öngörülmesi

Açıklama:

Aile kurumu özellikle güçlü ve büyük aileler kanalıyla bazen toplumsal iktidarı dengelese de toplumsal düzeni tehdit eden unsurları öngörmesi beklenmez. Zira bunu öngörmek aile kurumunun işlevleri arasında yer almaz.

Doğru Cevap: E

Soru 116

Ailenin doğal ve evrensel kabul edilen üreme ve barınma gibi gereksinimleri karşıladığı için var olduğu ve olması gerektiği kabulü hangi sosyolojik yaklaşıma aittir?

Sembolik etkileşimcilik

Çatışma paradigması

İşlevselcilik

Kültürel determinizm

Pozitivizm

Açıklama:

Ailenin doğal ve evrensel kabul edilen üreme ve barınma gibi gereksinimleri karşıladığı için var olduğu ve olması gerektiği kabulü işlevselci yaklaşıma aittir.

Doğru Cevap: C

Soru 117

Modern toplumla birlikte aile kurumunun da birçok işlevi başka biçimlerde de yerine getirilebilmektedir. Ancak çocukların birincil toplumsallaşması ve yetişkin kişiliklerin istikrarı hangi çalışmacıya göre ailenin vazgeçilmez ve indirgenemez işlevleridir?

Parsons

Durkheim

Weber

Foucault

Giddens

Açıklama:

Çocukların birincil toplumsallaşması ve yetişkin kişiliklerin istikrarı Parsons' a göre ailenin vazgeçilmez ve indirgenemez işlevleridir.

Doğru Cevap: A

Soru 118

Çekirdek alenin ortaya çıkışını bir evrim sonucu olarak gören ve özel mülkiyetle ilişkilendiren çalışmacı kimdir?

Parsons

Giddens

Engels

Weber

Durkheim

Açıklama:

Çekirdek alenin ortaya çıkışını bir evrim sonucu olarak gören ve özel mülkiyetle ilişkilendiren çalışmacı Engels' dir.

Doğru Cevap: C

Soru 119

Radikal feminizmin kadın ve aile konusundaki kabullerine dair aşağıdakilerden hangisi doğru değildir?

Kadının ücretli işte çalışması ailede sömürülmesini engellemeyebilir

Kadının sömürülmesi kapitalizmin sonucudur

Kadının sömürülmesi ataerki sonucudur

Kadının aile içi eş ve anne konumu sürdükçe sömürülmesi kaçınılmaz görünmektedir

Kadın cinselliği üzerindeki ataerkil kontrol ailede üretilmiştir

Açıklama:

Radikal feminizm kadının sömürülmesini kapitalizmden değil ataerkillikten kaynaklı görür.

Doğru Cevap: B

Soru 120

Aşağıdakilerden hangisi Marxist feminizmin kadının aile içi emeğine dair kabullerinden biri değildir?

Ev işlerini görev olarak yapan bir ev kadını erkek iş gücünün yeniden üretimini sağlar

Ev işlerini görev olarak yapan bir kadın çocuklarını yetiştirirken sisteme yeni emek kazandırır

Ev işlerini görev olarak yapan bir kadının sisteme maliyeti asgari ücretli emekten bile düşüktür

Ücretli işte çalışmayan bir kadın aileye sorumluluk yüzünden sendikal hareketlilikten çekinen erkek iş gücü demektir

Kadının evinden çalışması ataerkilliğin yarattığı sorunları giderir

Açıklama:

Marxist feminizm kadının evinde kalarak ücret karşılığı yapacağı iş veya üretimin ataerkilliğin sorunlarını çözeceğini iddia etmez.

Doğru Cevap: E

Soru 121

Sizce kadını erkekle eşit gören ve sosyal politika önermek üzere literatür araştırması yapan bir aile sosyoloğu aşağıdaki önermelerden hangisi veya hangileriyle karşılaşır?
I. Kadının ücretli emeği kadını özgürleştirir
II. Kadının ücretsiz ev-içi emeğinin değersiz görülmesi kapitalizmin sonucudur
III. Kadınlar kendi bedenleri ve cinsellikleri üzerinde kontrolü ele geçirmeden özgürleşemezler
IV. Sosyal devlet kadının iş gücüne katılımıyla ortaya çıkan ev-içi emek meselesini önemsemelidir
V. Ataerkil kültürün hakim olduğu toplumlarda kız çocuklarının okullaşması için devlet desteği gereklidir

I, II

I, II, III

IV, V

I, IV, V

I, II, III, IV, V

Açıklama:

Kadını erkekle eşit gören ve sosyal politika önermek üzere literatür araştırması yapan bir aile sosyoloğu bu önermelerin hepsiyle karşılaşır.

Doğru Cevap: E

Soru 122

Kan bağının evlilik bağından daha önemli olduğu aile tipi aşağıdakilerden hangisidir?

Ataerkil aile

Kök aile

Kararsız aile

Geniş aile

Akrabalık ailesi

Açıklama:

Doğru cevap E seçeneğidir. Cevap Aile Türleri başlığı altında bulunabilir.
Doğru cevap E seçeneğidir. A, B ve C seçenekleri Le Play'in aile sınıflandırmasındaki aile tipleridir. Le Play'e göre ataerkil aile tipinde evlenen erkek çocuklar babanın evine yerleşirler, ayrı bir ev açmaz ve ayrı bir hane halkı oluşturmazlar. Kök aile tipinde evlenen çocuklardan, yani mirasçılardan sadece bir tanesi (genellikle en büyük oğlan çocuk) baba evinde kalır, diğerlerine çeyiz verilir ve başka bir evde kendi yeni ailelerini kurarlar, ama baba ailesi sembolik olarak önem taşımaya devam eder. Kararsız aile tipinde ise oğlan çocukları kendilerini finanse edebilir hale gelir gelmez baba evinden ayrılırlar ve babalarının gelenek ve göreneklerini de terk ederler. D seçeneğinde yer alan geniş aile anne baba ve çocuk dışındaki aile üyelerini içeren aile tipidir. E seçeneğinde yer alan akrabalık ailesi doğru cevaptır, akrabalık ailesi kan bağının evlilik bağından daha önemli olduğu aile türüdür.

Doğru Cevap: E

Soru 123

Evlilik türleriyle ilgili aşağıdaki tanımlardan hangisi doğrudur?

Kişinin eşini sadece kendi ait olduğu etnik, sosyal veya dinsel gruptan seçebildiği evlilik egzogamik evliliktir.

Kişinin kendi ebeveynin aynı cinsteki kardeşinin çocuğuyla, yani amca veya teyze çocuğuyla evlendiği evlilik türü çapraz kuzen evliliğidir.

Bir kadının birden fazla erkekle evlendiği evlilik türü polijinidir.

Dul kalan kadının ölmüş olan kocasının erkek kardeşlerinden biriyle evlendiği evlilik Levirat evliliktir.

Akrabalığın sadece anne veya baba tarafıyla sınırlanmadığı, her iki taraftan da kabul edildiği evliliklere matrilateral evliliklerdir.

Açıklama:

Doğru cevap D seçeneğidir. Cevap Evlilik türleri başlığı altında bulunabilir.
Doğru cevap D seçeneğidir. A seçeneği yanlıştır, çünkü kişinin eşini sadece kendi ait olduğu etnik, sosyal veya dinsel gruptan seçebildiği evlilik egzogamik değil endogamik evliliktir. B seçeneği yanlıştır, çünkü kişinin kendi ebeveynin aynı cinsteki kardeşinin çocuğuyla, yani amca veya teyze çocuğuyla evlendiği evlilik türü çapraz kuzen evliliği değil paralel kuzen evliliğidir. C seçeneği yanlıştır çünkü bir kadının birden fazla erkekle evlendiği evlilik türü polijini değil, poliandridir. D seçeneği doğrudur. E seçeneği yanlıştır, çünkü akrabalığın her iki taraftan da kabul edildiği evlilikler matrilateral değil, bilateral evliliklerdir.

Doğru Cevap: D

Soru 124

Ailenin bütün toplumlarda sahip olduğu iki temel ve indirgenemez işlevin çocukların birincil toplumsallaşması ve yetişkin kişiliklerinin istikrarının sağlanması olduğunu ileri süren sosyolog aşağıdakilerden hangisidir?

Talcott Parsons

Ronald David Laing

Edmund Ronald Leach

Margaret Benston

Mirra Komarovsky

Açıklama:

Doğru cevap A seçeneğidir. Cevap İşlevselcilik başlığı altında bulunabilir.
Doğru cevap A seçeneğidir. Parsons’a göre modern toplumda üretim işlevinin aileden alınarak fabrikalara aktarılması sonucunda aile izole olmuş olan çekirdek aile çocukların toplumsallaştırılması ve yetişkin üyelerin kişisel ihtiyaçlarının karşılanması konusunda uzmanlaşmıştır. Bu nedenle Parsons’a göre ailenin bütün toplumlarda iki temel ve indirgenemez işlevi vardır, bunlar çocukların birincil toplumsallaşması ve yetişkin kişiliklerinin istikrarının sağlanmasıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 125

Aile içi şiddetle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Nedeni bireyseldir.

Aile içinde gerçekleştiği için politik değildir.

Kurbanları sadece yetişkinlerdir.

Şiddete maruz kalan kadınlar toplumsal kontrole daha kolay karşı çıkarlar.

Azalması veya ortadan kalkması için kadınların ekonomik ve siyasal açıdan güçlenmeleri gerekir.

Açıklama:

Doğru cevap E seçeneğidir. Cevap Aile İçi Şiddet başlığı ailtında bulunabilir.
Doğru cevap E seçeneğidir. A seçeneği yanlıştır, çünkü aile içi şiddetin nedeni bireysel değildir, şiddet toplumun ve ailenin yapısından ve işleyişinden kaynaklanır. B seçeneği yanlıştır, çünkü özel alanda, aile içinde ortaya çıkan şiddet, kamusal alandaki ataerkil politik ve ekonomik kurumların egemenliğinden bağımsız düşünülemez. C seçeneği yanlıştır, çünkü aile içi şiddetin ve tacizlerin tek kurbanı yetişkinler ve eşler değildir. Çocuklara yönelik cinsel taciz de yaygın bir olgudur ve bu tacizlerin büyük kısmı aile içinde meydana gelmektedir. D seçeneği yanlıştır, çünkü şiddete maruz kalan veya klabileceklerini düşünen kadınlar toplumsal kontrole daha çok boyun eğerek kendi üzerlerindeki kontrolü artırırlar. E seçeneği doğrudur, çünkü aile içi şiddet ve kadına yönelik şiddet, ancak kadınlar ekonomik ve siyasal açıdan güçlendiklerinde ve kamusal alandaki pozisyonlarını iyileştirecek araçlara sahip olduklarında azalacak veya sona erecektir.

Doğru Cevap: E

Soru 126

Aşağıdakilerden hangisi günümüz toplumlarında aile yapısında meydana gelen değişimlerden biridir?

Laisizm

Sekülerizm

Ateizm

Modernizm

Rasyonalizm

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Epistemolojik yaklaşım

Tarihsel materyalist yaklaşım

Sosyal psikolojik yaklaşım

Fenomonolojik yaklaşım

İletişimsel yaklaşım

Açıklama:

Din sosyolojisi literatürü, teorik tartışmalar açısından oldukça zengindir. Bu teorik tartışmalar, dinin bir toplumsal kurum olarak ortaya çıkışını, işleyiş biçimini, toplumsal işlevini ve diğer toplumsal kurumlarla olan ilişkisini çok farklı açılardan ele almaktadır. Bu yaklaşımlar sırasıyla tarihsel materyalist yaklaşım, sosyal psikolojik yaklaşım, toplumsallık yaklaşımı, fenomonolojik yaklaşım ve iletişimsel yaklaşımdır. Görüldüğü üzere epistemolojik yaklaşım bulunmamaktadır. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 32

Tüm dinlerin kaynağını insanların gündelik yaşamlarını kontrol eden doğa güçlerinin onların zihinlerindeki yansımalarından doğmuş kişileştirmeler olduğunu ileri süren yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Epistemolojik yaklaşım

Tarihsel materyalist yaklaşım

Sosyal psikolojik yaklaşım

Fenomonolojik yaklaşım

Ontolojik yaklaşım

Açıklama:

Tarihsel materyalist yaklaşım: Marx ve Engels dini üstyapıda görmekle birlikte “ideoloji olarak din” diye adlandırılan ve kendi başına bir perspektif olan yaklaşımlarını ortaya koyarken dinin çıkış noktası, genel niteliği ve işleyişinin mantığına dair tarihsel materyalist analizler yapmışlardır. Dinin çıkış noktası bakımından görüşleri evrimci ve tarihsel materyalist bir şemaya uyar. Marx ve Engels’e göre tüm dinlerin kaynağı insanların gündelik yaşamlarını kontrol eden doğa güçlerinin onların zihinlerindeki yansımalarından doğmuş kişileştirmelerdir ve her toplumda farklı biçimler alabilirler. Evrimin belli bir aşamasında bu çok çeşitli işlevlerde temsil bulan tanrıların tek bir tanrı kavramı altında birleştirildiğini kabul eden Marx ve Engels’e göre tektanrıcılığın kökeni de buydu. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 33

Aşağıda din sosyolojisinde yaklaşımlar ve bu yaklaşımlara öncülük eden düşünürler verilmiştir. Verilen eşleştirmelerden hangisi doğrudur?

Tarihsel materyalist yaklaşım-Durkheim

Sosyal psikolojik yaklaşım-Weber

Toplumsallık yaklaşımı-Marx ve Engels

Fenomenolojik yaklaşım-Pace

İletişimsel yaklaşım-Eliade

Açıklama:

Din sosyolojisindeki yaklaşımlardan tarihsel materyalist yaklaşımın öncüleri Marx ve Engels, sosyal psikolojik yaklaşımın öncüsü Weber, toplumsallık yaklaşımının öncüsü Durkheim, fenomenolojik yaklaşımın öncüsü Eliade, iletişimsel yaklaşımın öncüsü ise Pace’tir. Doğru verilen tek eşleşme B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 34

Din kendinden başka hiçbir şeye indirgenmemeli ve “din olarak din” yaklaşımıyla ele alınmalıdır.
Yukarıda ifade edilen görüş aşağıdaki düşünürlerden hangisine aittir?

Marx

Pace

Durkheim

Eliade

Weber

Açıklama:

Sosyolojik bir yaklaşım olmamakla birlikte Eliade’a ait “arketip olarak din” yaklaşımı din sosyolojisinin göz ardı edemeyeceği bir yaklaşımdır. Temel olarak fenomenolojik olan Eliade’ın yaklaşımına göre din kendinden başka hiçbir şeye indirgenmemeli ve “din olarak din” yaklaşımıyla ele alınmalıdır. Bu yaklaşımda dinin iç mantığı kendi dilinden incelenir, işlevleri, toplumun diğer parçalarıyla olan ilişkileri ve toplumsal sonuçları ele alınmaz. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

I. Aynı toplum içinde evlenmenin dinle ilgisi
II. Başka bir gruptan eş seçmenin dinle ilgisi
III. Evliliğin devamında çocuk sayısı konusunun dinle ilişkilendirilmesi
IV. Ailenin benimsediği “eğitimle ilgili değerler” ve bunların dinle ilgisi
V. Boşanmaya neden olan etmenlerin dinle ilgisi
Yukarıdakilerden hangileri Kehrer’in din ve aile arasındaki ilişkiler için önerdiği konu başlıkları arasına yer almaktadır?

I ve II

I, II, III

II, III, IV

I, II, III, IV

I, II, III, IV, V

Açıklama:

Kehrer, din ve aile arasındaki ilişkiler için dört ana başlıkta inceleme konusu önermiştir:

Aynı toplum içinde evlenme (endogamie)nin dinle ilgisi,
Başka bir gruptan eş seçme (exogamie) nin dinle ilgisi,
Evliliğin devamında çocuk sayısı konusunun dinle ilişkilendirilmesi ve
Ailenin benimsediği “eğitimle ilgili değerler” ve bunların dinle ilgisi. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 39

Türkiye’deki inançlardan hangisinde tek eşlilik esastır ve boşanma öngürülmez?

Sünnilik

Nesturilik

Alevilik

Gregoryanlık

Yahudilik

Açıklama:

İslam toplumlarında da mezhep farklarıyla birlikte değişmekle birlikte tek eşliliğin de yüceltilen bir değer olduğunu söyleyebiliriz. Kuran’da erkeğe şartlı da olsa tanınan dört eş iznine rağmen, şeriat rejiminde yaşayan Müslümanlarda bile ömür boyu tek eşli yaşamış çiftler sıklıkla görülür. Türkiye’ye özgü Alevilik için de tek eşlilik esastır ve boşanma öngörülmez. Bazı İslam mezhepleri ise boşanma hakkını sadece erkeğe tanır. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 40

Dinin toplumsal değişmeyle ilişkisi bağlamında aşağıda İran ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

İran’da yaşanan İslam devrimi Şii İslam’ın “Ayetullah” kavramına sahip olmasıyla da ilgilidir

Ayetullah’ın Tanrı adına hüküm vermesi İran’daki sekülerleşme potansiyelini yok eder

İran’daki dini devrim hareketi daha yüksek sekülerleşme vaadi taşır

Türkiye’ye kıyasla İran sekülerleşme bakımından daha büyük potansiyel taşır

İran için sekülerleşme olasılığını zayıflatan faktör fen bilimlerinin zayıf olmasıdır

Açıklama:

Gerek Hıristiyanlık gerekse de İslam din ve seküler yaşam arasında çeşitli gerilim ve çatışma dönemlerine tanıklık ettiler. Hatta yüzyılımızda İran’da bir İslam devrimi yaşandı. Bu devrimin gerçekleşebilmesi İran’ın toplumsal dinamikleriyle ilgili olduğu kadar Şii İslam’ın “Ayetullah” kavramına sahip olmasıyla da ilgilidir. Tanrı’nın işaretlerini okuma yetisine sahip olduğu varsayılan Ayetullah clericus anlamında din adamıdır ve Tanrı adına hüküm verdiği kabul edilir. Sünni İslam hükmü tanrıya bırakmış ve seküler otoriteyi tanımış clericus niteliği olmayan din adamlarından ve din otoritelerinden beslenir. Dini devrim hareketi olumsuz toplumsal sonuçlarına rağmen din sosyolojisi açısından bakıldığında daha yüksek sekülerleşme vaadi taşır. Çünkü dini beklentilerin boşa çıkması dini devrim hareketinin sonunu hazırladığı gibi, karşıt hareketlerin güç kazanmasına da zemin hazırlayabilir. Buradan bakıldığında gerek Osmanlı gerek de Cumhuriyet dönemlerinde Sünni ulemanın din uzmanları olarak hizmet gördüğü ve devlet kurumu içinde yer aldığı modele sahip Türkiye’ye kıyasla İran sekülerleşme bakımından daha büyük potansiyel taşır. Çünkü devletten ayrı bir din adamları sınıfı vardır ve ayırmaya karar verdiklerinde concordat tarzı bir modele sahip olabilirler. Bunun önündeki tek engel “bilinç sekülerleşmesi”dir ve bu tarz sekülerleşme fen bilimlerinin zayıf olduğu toplumlarda hayat bulmaz; İran için sekülerleşme olasılığını zayıflatan faktör de budur. Görüldüğü üzere tek yanlış seçenek B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 41

Dinlerin, bir “ideal toplum” imgesi önerdiklerini ve kolektif temsiller olarak işlev gösterdiklerini, böylelikle de sınıf çıkarları ortak olmasa da bir “ideal toplum” imgesi etrafında “kolektif temsiller” ile iletişim kuran farklı sosyal sınıflar arasında ittifaklar oluşturduğunu savunan kuramcı kimdir?

Heller

Weber

Marx

Durkheim

Eliade

Açıklama:

Marx’ı Ortodoks Marxsizmden farklı biçimde yorumlamış Heller’e göre dinler, a) bir “ideal toplum” imgesi önerirler, b) kolektif temsiller olarak işlev gösterirler. Böylelikle de sınıf çıkarları ortak olmasa da bir “ideal toplum” imgesi etrafında “kolektif temsiller” ile iletişim kuran farklı sosyal sınıflar arasında ittifaklar oluşabilir.

Doğru Cevap: A

Soru 42

Aşağıdakilerden hangisi Weber'in peygamberlik sınıflandırmasına göre örnekleyici peygamberlere örnek olarak verilebilir?

Zerdüşt

Budha

Musa

Muhammed

İsa

Açıklama:

Weber genel bir din tanımı yapmaktansa dine dair yapıları kavramsallaştırma ve örnekleme yoluna gitmiştir. İlkin peygamberliği diğer dinsel liderlik biçimlerinden ayırt eder daha sonra kendi içinde iki gruba ayırır. Bunlar; örnekleyici peygamberlik ve etik peygamberliktir. Örnekleyici peygamberlik (Lao-Tzu ve Budha gibi) örnek bir yaşantıya dayalı bir “yol” olarak kurtuluş fikrine dayalı peygamberliktir. Etik peygamberlik (Zerdüşt, Musa ve Muhammed gibi) peygamberin kişisel, aşkın ve etik bir tanrının aracı veya elçisi olarak algılandığı peygamberliktir.

Doğru Cevap: B

Soru 43

Dini “kutsal şeylere, yani belirgin olarak ayırt edilen ve yasaklanmış şeylere ilişkin
birleşik bir inançlar ve uygulamalar toplamı olarak tanımlayan kuramcı kimdir?

Engels

Weber

Durkheim

Eliade

Pace

Açıklama:

Durkheim, dini “kutsal şeylere, yani belirgin olarak ayırt edilen ve yasaklanmış şeylere ilişkin birleşik bir inançlar ve uygulamalar toplamı; onlara içtenlikle inananların tümünden oluşan ahlaki bir topluluğu bir arada tutan inançlar ve uygulamalar” olarak tanımlar.

Doğru Cevap: C

Soru 44

Aşağıdakilerden hangisi toplumsallık yaklaşımın dine yönelik önermelerinden biridir?

Dinler kendilerinden başka hiçbir şeye indirgenmemeli ve “din olarak din” yaklaşımıyla ele alınmalıdır.

Dinler her ne kadar bu dünyanın “genel teorisi”, “ahlaki yaptırımı, tesellinin ve haklılaştırmanın evrensel temeli” ise de bir yanılsamadır.

Dinler kendilerinden önceki din ve semboller sistemi tabakasıyla ilişki kurarlar.

Dinler toplumsal ölçekte bir dayanışma ve bütünleşme oluşturur.

Dinler sınıf çıkarları ortak olmasa da “ideal toplum” imgesi etrafında “kolektif temsiller” ile iletişim kuran farklı sosyal sınıflar arasında ittifaklar oluşturabilirler.

Açıklama:

Durkheim’ın din üzerine yaptığı çalışma “antropolojik gelenek” içinde ele alınır ve yaklaşımı ‘toplumsallık olarak din’ diye adlandırılabilir, çünkü Durkheim dinsel ayinde kutsananın toplumsal yaşamın kendisi olduğuna Tanrı imgesinin “yalnızca toplumun soyut ve şekilsel bir ifadesi” olduğuna hükmetmiştir. Dinin bütünleştirici, dayanışma sağlayıcı unsuru Durkheim ile Marx ve Engels’in çalışmalarının ortak vurgusudur; bir farkla ki Durkheim toplumsal ölçekte bir dayanışma ve bütünleşmeyi kastederken Marx ve Engels sınıf dayanışmasıyla ilgilidirler.

Doğru Cevap: D

Soru 45

Dinin kendinden başka hiçbir şeye indirgenmemesi ve “din olarak din” yaklaşımıyla ele alınması gerektiğini savunan kuramcı kimdir?

Marx

Weber

Pace

Durkheim

Eliade

Açıklama:

Temel olarak fenomenolojik olan Eliade’ın yaklaşımına göre din kendinden başka hiçbir şeye indirgenmemeli ve “din olarak din” yaklaşımıyla ele alınmalıdır. Bu yaklaşımda dinin iç mantığı kendi dilinden incelenir, işlevleri, toplumun diğer parçalarıyla olan
ilişkileri ve toplumsal sonuçları ele alınmaz.

Doğru Cevap: E

Soru 46

Zihnimizde kutsallık temelli yaptığımız bir sıralama olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Hierophany

Teodise

Asetisizm

Mistisizm

Denominasyon

Açıklama:

Eliade Durkheim’ın ortaya koyduğu kutsal ve dindışı ayırımını takip eder ve dinin düşünsel işlevini yarattığı hierophany ile özetler zihnimizde kutsallık temelli yaptığımız bir sıralamadır ve böylelikle inananın zihninde evrenin kaotik görünümü ortadan kalkar; kutsallık derecesine göre derecelendirilir ve anlam kazanır.

Doğru Cevap: A

Soru 47

Din ile siyaset arasında kesin bir ayırım yapan ve toplumda dinin sınırlı bir rol oynadığını savunan görüş hangisidir?

Asetizm

Laisizm

Denominasyon

Teodise

Sekülerleşme

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 48

Hangisi, din ve devlet arasında birbirinin özerk alanını tanıyan uylaşım modeline sahip ülkelere örnek olarak verilebilir?

İngiltere

Türkiye

İtalya

Fransa

Almanya

Açıklama:

İtalya (İspanya ve Portekiz’i de çok az farkla kapsar biçimde) ise Napolyon’dan kalma concordat (din ve devlet arasında birbirinin özerk alanını tanıyan uylaşım) modeline sahiptir. Vatikan’ı devletle birlikte işlev gören ayrı bir özerk kurum olarak, ki Vatikan aslında ayrı bir din devletidir, olanaklı kılan model Napolyon’un concordat modelidir.

Doğru Cevap: C

Bu dünyanın genel teorisi, ahlaki yaptırımı, tesellinin ve haklılaştırmanın evrensel temeli olmakla birlikte aynı zamanda bir yanılsamadır.
Hem gerçek sıkıntının ifadesi hem de gerçek sıkıntıya karşı protestodur.

Yukarıda din ile ilgili görüşleri ifade edilen yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Tarihsel Materyalist Yaklaşım

Sosyal Psikolojik Yaklaşım

İletişimsel Yaklaşım

Toplumsallık Yaklaşımı

Fenomenolojik Yaklaşım

Açıklama:

Tarihsel Materyalist Yaklaşım’ın önde gelen isimleri olan Marx ve Engels dini üstyapıda görmekle birlikte “ideoloji olarak din” diye adlandırılan ve kendi başına bir perspektif olan yaklaşımlarını ortaya koyarken dinin çıkış noktası, genel niteliği ve işleyişinin mantığına dair tarihsel materyalist analizler yapmışlardır. Marx ve Engels’e göre din, her ne kadar bu dünyanın “genel teorisi”, “ahlaki yaptırımı, tesellinin ve haklılaştırmanın evrensel temeli” ise de bir yanılsamadır. Ancak bu düşünürler dinsel sıkıntıya önem atfederler. Buna göre; “O hem gerçek sıkıntının ifadesi hem de gerçek sıkıntıya karşı protestodur. Din ruhsuz bir durumun ruhu olduğu kadar, ezilmiş yaratığın iniltisi, kalpsiz bir dünyanın kalbidir de. O halkın afyonudur”.

Doğru Cevap: A

Soru 72

Dini bir teodise olarak ele alan ve Dünya Dinlerinin Sosyal Psikolojisi adlı eserinde; bu dünyada telafi sözü, “öte”de telafi sözü, düalizm ve karma doktrin olmak üzere dört rasyonel teodise türünden bahseden düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Friedrich Engels

Emile Durkheim

Mircea Eliade

Max Weber

Enzo Pace

Açıklama:

Dine Sosyal Psikolojik Yaklaşım’ın öncüsü olan Max Weber dini tanımlamamış ancak “teodise olarak din” diye adlandırılan yaklaşımı çerçevesinde dinlerin vaatlerini ayrıntılı olarak ele almış ve dinsel etik ve ekonomik yaşam arasındaki ilişkiyi incelemiştir. Dünya Dinlerinin Sosyal Psikolojisi adlı eserinde ise, dört rasyonel teodise türü ortaya koymaktadır. Bunlar bu dünyada telafi sözü, bir “öte”de telafi sözü, düalizm ve karma doktrinidir.

Doğru Cevap: D

Soru 73

İletişim olarak din- Eliade
Toplumsallık olarak din- Weber
İdeoloji olarak din- Marx
Arketip olarak din- Durkheim

Yukarıdaki dine ilişkin teorisyen ve yaklaşım eşleşmelerinden hangisi veya hangilerinin doğru olduğu söylenemez?

Yalnız I

I ve III

I, II ve IV

II ve III

III ve IV

Açıklama:

Din sosyolojisi literatüründe dine farklı yaklaşımlar söz konusudur. Tarihsel materyalist yaklaşımın öncüleri olan Marx ve Engels dini üstyapıda görür ve “ideoloji olarak din” yaklaşımına sahiptirler. Weber dinleri ortaya koydukları teodise bakımından ele alır ve “teodise olarak din” yaklaşımına sahiptir. Durkheim dini toplumla eşdeğer görür. Durkheim’a göre dinsel ayinde kutsanan toplumun kendisidir. Dolayısıyla Durkheim’ın din anlayışı “toplumsallık olarak din”dir. Eliade dini başka bir şeye indirgemeden, onun iç mantığını keşfe çalışır ve “arketip olarak din” yaklaşımını ortaya koyar. Pace ise, dini iletişim olarak ele alarak, “iletişim olarak din” yaklaşımını öne sürer.

Doğru Cevap: C

Soru 74

……………. din ile siyaset arasında kesin bir ayırım yapan ve toplumda dinin sınırlı bir rol oynadığını savunan bir doktrindir. ……………. ise dinin bütün yaşam alanlarından çekilmesi, küçülmesidir.
Yukarıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri sırasıyla aşağıdaki kavramlardan hangileri tamamlamaktadır?

Laiklik- Sekülerleşme

Laiklik- Akılcılaşma

Sekülerleşme- Laiklik

Akılcılaşma- Çağdaşlaşma

Çağdaşlaşma- Sekülerleşme

Açıklama:

Laiklik din ile siyaset arasında kesin bir ayırım yapan ve toplumda dinin sınırlı bir rol oynadığını savunan bir doktrindir. Laiklik için kıstas olarak din ve devletin ayrılmış olması yetmez, dinin siyaset alanından tamamen çekilmiş olması, politika unsuru olarak var edilmemesi; ayrıca, dine dayalı olanlar da dahil eşitlik ilkesini zedeleyecek her türlü sanın lağvedilmesi gerekir. Sekülerleşme ise dinin bütün yaşam alanlarından çekilmesi, küçülmesidir.

Doğru Cevap: A

Soru 75

Toplumsal tabakaların spesifik dindarlığı üzerine analizler yapan ve dindarlık biçimlerini onların hangi toplumsal tabakalarca taşındığıyla koşut olarak inceleyen teorisyen aşağıdakilerden hangisidir?

Durkheim

Weber

Marx

Heller

Engels

Açıklama:

Din sosyolojisinin en yaratıcı temalarından birini Max Weber’in “toplumsal tabakaların spesifik dindarlığı” üzerine yaptığı incelemeler ve analizler oluşturur. Weber dindarlık biçimlerini onların hangi toplumsal tabakalarca taşındığıyla koşut olarak incelemiş, feodal soyluluğun, toprak sahibi aristokrasinin “selamet” arayışında olmadığı ve “cemaatsel din” den de uzak durduğu tespitlerinde bulunmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 76

Weber ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisinin veya hangilerinin doğru olduğu söylenebilir? Dinsel etiğin niyet etmediği hâlde kapitalizmin ruhuna hizmet ettiğini savunur, ‘Arketip olarak din’ yaklaşımını benimser, Karizmatik otorite kavramını ortaya koyar

Yalnız I

I ve II

I ve III

II ve III

Yalnız III

Açıklama:

Weber Protestan Ahlakı ve Kapitalizmin Ruhu adlı çalışmasında dinsel etiğin niyet etmediği hâlde kapitalizmin ruhuna hizmet ettiği düşüncesini ortaya koymaktadır. Ona göre kapitalizmin ruhunun Hıristiyan çileciliğinden doğmuş olması paradoksaldır, çünkü Hıristiyan çileciliği bunu hedeflemediği halde ortaya çıkmasına sebep olduğu sermaye birikimi ile kapitalizme hizmet etmiştir. Din sosyolojisinin yine Weber tarafından üretilen en temel kavramlarından biri ise “karizmatik otorite” kavramıdır ve din ile politik egemenlik arasındaki ilişki bakımından merkezi öneme sahip bir kavramdır. Ancak Weber “arketip olarak din” yaklaşımını değil, “teodise olarak din” yaklaşımını benimsemektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 77

Peygamberler önceki dinle, önceki semboller sistemi tabakasıyla ilişki kurarlar
Peygamberler mesajlarını sunarken sosyal çevrenin gerektirdiği yeni şartlara yanıt ve çözüm getirmektedirler
Peygamber öncelikle bir “evet, ama” kişisidir

Peygamberlere ilişkin yukarıdaki ifadeleri ortaya koyan yaklaşım ve düşünür çifti aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru verilmiştir?

Tarihsel Materyalist Yaklaşım- Marx

Sosyal Psikolojik Yaklaşım- Weber

Toplumsallık Yaklaşımı- Durkheim

Fenomenolojik Yaklaşım- Eliade

İletişimsel Yaklaşım- Pace

Açıklama:

Din olgusuna çağdaş yaklaşımlardan biri de Pace tarafından temsil edilen “iletişim olarak din” yaklaşımıdır. Luhmann’ın sistem teorisinden yola çıkan Pace’ye göre, peygamberler genellikle sözlü iletişim dilini kullanmışlardır ve bir peygamber öncelikle bir “evet, ama” kişisidir. Yani önce kendinden önceki inanç sistemini kısmen de olsa olumlar, sonra “ama” der belki yeni bir bilgi belki de yeni bir açıklama geliştirir ve önceki inanç sistemini yeniden yorumlar. Böylelikle önceki dinle, önceki semboller sistemi tabakasıyla da ilişki kurar. Sistem teorisinden yola çıkan ve hiçbir şeyin yok olmadığı ilkesini kabul eden Pace’ye göre, peygamberler mesajlarını sunarken aslında sosyal çevrenin gerektirdiği yeni şartlara yanıt ve çözüm getiriyordur.

Doğru Cevap: E

Soru 78

Weber peygamberliği diğer dinsel liderlik biçimlerinden ayırt ederek kendi içinde örnekleyici ve etik peygamberlik olarak iki gruba ayırmıştır. Örnekleyici peygamberlik; örnek bir yaşantıya dayalı bir “yol” olarak kurtuluş fikrine dayalı peygamberliği ifade ederken etik peygamberlik peygamberin kişisel, aşkın ve etik bir tanrının elçisi olarak algılandığı bir peygamberlik biçimini ifade etmektedir. Yukarıdaki bilgiden hareketle aşağıdakilerden hangisi veya hangileri etik peygamberlik başlığı altında sınıflandırılamaz? I-Zerdüşt, II-Musa, III-Budha, IV-Muhammed, V-Lao-Tzu

Yalnız I

I, III ve V

II ve IV

II, III ve IV

III ve V

Açıklama:

Weber genel bir din tanımı yapmaktansa dine dair yapıları kavramsallaştırma ve örnekleme yoluna gitmiştir. Öncelikle peygamberliği diğer dinsel liderlik biçimlerinden ayırt etmiş daha sonra kendi içinde iki gruba ayırmıştır. Örnekleyici peygamberlik, (Lao-Tzu ve Budha gibi) örnek bir yaşantıya dayalı bir “yol” olarak kurtuluş fikrine dayalı peygamberliği ifade etmektedir. Etik peygamberlik ise, (Zerdüşt, Musa ve Muhammed gibi) peygamberin kişisel, aşkın ve etik bir tanrının aracı veya elçisi olarak algılandığı peygamberliği ifade etmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 79

Aşağıdakilerden hangisi Weber’in dünya dinleri olarak adlandırdığı dinlerden biri değildir?

İslam

Yahudilik

Konfüçyenizm

Hinduizm

Hristiyanlık

Açıklama:

Weber’in dünya dinleri diye adlandırdığı beş din Kofüçyenizm, Hinduizm, Budizm, Hıristiyanlık ve İslam’dır. Weber Yahudiliği ayrı bir şekilde ve Hıristiyanlık ile İslam’a etkileri bağlamında ele almaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 80

Din üstyapısal bir unsurdur. Din bu dünyanın genel teorisi, tesellinin ve haklılaştırmanın evrensel temelidir. Din ruhsuz bir durumun ruhu, kalpsiz bir dünyanın kalbidir. Yukarıda dine ilişkin birtakım görüşleri sıralanan düşünür veya düşünürler aşağıdakilerden hangisidir?

Marx ve Engels

Durkheim

Eliade ve Pace

Weber

Heller

Açıklama:

Marx ve Engels dini üstyapıda görmekle birlikte bu dünyanın genel teorisi, ahlaki yaptırımı, tesellinin ve haklılaştırmanın evrensel temeli olarak tarif etmişler dinin sınıf dayanışması yaratan ve ideolojik işlevleriyle ilgilenmişlerdir.

Doğru Cevap: A

Soru 81

"Tüm dinlerin kaynağı insanların gündelik yaşamlarını kontrol eden doğa güçlerinin onların zihinlerindeki yansımalarından doğmuş kişileştirmelerdir ve her toplumda farklı biçimler alabilirler" Yukarıdaki açıklama din olgusuna ilişkin hangi temel yaklaşımın varsayımını ifade etmektedir?

Tarihsel Materyalist Yaklaşım

Fenomonolojik yaklaşım

İletişimsel yaklaşım

Toplumsallık Yaklaşımı

Sosyal psikolojik yaklaşım

Açıklama:

Bu yaklaşımlar sırasıyla tarihsel materyalist yaklaşım, sosyal psikolojik yaklaşım, toplumsallık yaklaşımı, fenomonolojik yaklaşım ve iletişimsel yaklaşımdır.
Tarihsel Materyalist Yaklaşım: Marx ve Engels’e göre tüm dinlerin kaynağı insanların gündelik yaşamlarını kontrol eden doğa güçlerinin onların zihinlerindeki yansımalarından doğmuş kişileştirmelerdir ve her toplumda farklı biçimler alabilirler. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 82

Kötülüğün varlığı ve gerçeği karşısında Tanrı’nın iyilik ve adilliğinin onaylanması anlamına gelen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Asetisizm

Mistisizm

Teodise

Düalizm

Karma doktrini

Açıklama:

Sosyal Psikolojik Yaklaşımda Weber dini tanımlamamış ancak “teodise olarak din” diye adlandırılan yaklaşımı çerçevesinde dinlerin vaatlerini ayrıntılı olarak ele almış ve dinsel etik ve ekonomik yaşam arasındaki ilişkiyi incelemiştir. Teodise için kötülüğün varlığı ve gerçeği karşısında Tanrı’nın iyilik ve adilliğinin onaylanması anlamına gelmektedir. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 83

Laiklik ile ilgili olarak aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğru değildir?

Laikliğin sekülerleşmeden en önemli farkı tarih dışı bir kavram oluşudur.

Din sosyolojisinde “laiklik” ve “sekülerlik” kavramlarını birbirinin yerine kullanılmaktadır.

Laikleştirme terimi kilise tarafından ruhbanlığı herhangi bir sebepten elinden alınacak din adamları için kullanılır.

Laisizm din ile siyaset arasında kesin bir ayırım yapan ve toplumda dinin sınırlı bir rol oynadığını savunan bir doktrindir.

Laiklik için kıstas olarak din ve devletin ayrılmış olması yetmez, dinin siyaset alanından tamamen çekilmiş olması gerekir.

Açıklama:

Laisizm din ile siyaset arasında kesin bir ayırım yapan ve toplumda dinin sınırlı bir rol oynadığını savunan bir doktrindir. Laiklik için kıstas olarak din ve devletin ayrılmış olması yetmez, dinin siyaset alanından tamamen çekilmiş olması, politika unsuru olarak var edilmemesi gerekir. Laiklikten politik bir ilkeyi anlamalıyız, bir süreci değil; sekülerleşmeden en önemli farkı tarih dışı bir kavram oluşudur. Laikleştirme terimi kilise tarafından ruhbanlığı herhangi bir sebepten elinden alınacak din adamları için kullanılır.
İngilizcede “lay” ve “secular” eşanlamlı kullanılır ancak bu iki kavram çok farklı kaynaklardan gelir. Bu yüzden din sosyolojisi “laiklik” ve “sekülerlik” kavramlarını birbirinin yerine kullanmaz.

Doğru Cevap: B

Soru 84

"Din etkisinden kurtulmuş/kurtarılmış" olarak adlandırılan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Laisizm

Laiklik

Seküler

Asetisizmin

Mistisizm

Açıklama:

Seküler kavramına tam bir Türkçe karşılık bulmak güçtür; genelde sekülerleşme karşılığı olarak kullanılan “çağdaşlaşma” kavramı, bu kavramın bazı anlamlarına karşılık gelir ama “dindışı” anlamına karşılık gelmez. Bu aşamada, seküler karşılığı olarak, “din etkisinden kurtulmuş/kurtarılmış” diyebiliriz. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 85

Kast düzeni gibi toplumsal bir tabakalaşmanın en belirleyici özelliği olarak kabul edilen ilke aşağıdakilerden hangisidir?

Süreklilik

Katılık

Değişmezlik

Düzensizlik

Eşitsizlik

Açıklama:

Toplumsal tabakalaşma insanlar arasındaki bir eşitsizlik sistemi olarak anlaşılır; bu eşitsizlikler “servet, gelir, mesleki prestij, eğitim ve de servetin özel bir türü olarak dini bilgi” olarak sıralanabilir. Tabaklaşması sadece dine dayalı toplumlar çok az olmakla birlikte din sosyolojisinin en temel verilerini de sağlamış olan “Hindistan alt kıtasının eski istikrarlı toplumsal düzeni” olan kast düzeninin belirleyici özelliği “değişmez olarak kabul edilen eşitsizlik ilkesidir.” Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 86

Şerif Mardin’e göre Türkiye’de Cumhuriyet rejimi dahil din meselelerinde gücünü kaybetmemiş olan temel öğe aşağıdakilerden hangidir?

Cemaat bağlılığı

Ümmet hissi

Dini hassasiyet

Selamet anlayışı

Cemaatsel din

Açıklama:

Şerif Mardin’e göre Türkiye’de Cumhuriyet rejimi sırasında da ümmet hissi din meselelerinde gücünü kaybetmemiştir. Aslında Mardin de Türk Devrimi üzerinde çalışan diğerleri de yeni rejimin dine karşıt bir tutumdan çok dinle uzlaşarak ortaya çıktığını bilir. Mardin’e göre, Cumhuriyeti İslami kılan öge sınıfsız toplum yaratma idealine dayanır ve bu yüzden de temel ilkesi İslamidir; bunun gördüğü işlev “ümmete benzer bir toplumsal hissin toplum bağı olarak sürdürülmesi olmuştur”. Verilen bilgiler çerçevesinde doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 87

Kapitalizmin neden doğu toplumlarında değil de batıda ortaya çıktığı dinin hangi temel kurumlar ile ilişkili olduğunu göstermektedir?

Din ve toplum

Din ve siyaset

Din ve sosyal hayat

Din ve aile

Din ve ekonomi

Açıklama:

Din sosyolojisinin önemli bir çalışma alanı da din ve ekonomi arasındaki ilişkilerdir. Max Weber için temel soru kapitalizmin neden doğu toplumlarında değil de batıda ortaya çıktığıydı. Dinsel yaşantının ekonomik alana etkisi veya başka türlü söylersek dinlerin önerdiği belli bir ekonomik etik var mıdır sorusu da çalışmasına yön veren ve altta yatan bir soru olmuştur. Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 88

Din ile politik egemenlik arasındaki ilişki bakımından merkezi öneme sahip olan “karizmatik otorite” kavramını hangi düşünür ortaya atmıştır?

Durkheim

Engels

Heller

Weber

Morris

Açıklama:

Din sosyolojisinin yine Weber tarafından üretilen en temel kavramlarından biri de “karizmatik otorite” kavramıdır ve din ile politik egemenlik arasındaki ilişki bakımından merkezi öneme sahiptir. Karizma kavramından Weber, ilk aşamada herhangi bir kimsenin olağanüstü bir yeteneğini anlar. Bu yeteneğin gerçek, yakıştırma veya sadece bir iddia olabileceğini de peşinen kabul eder. Karizmatik hareketler kendilerini doğrudan peygambere veya onun ruhaniyetinin taşıyıcılarına dayandıran karizmatik liderlerce yönlendirilir. Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 89

Din ve toplumsal değişmeye yönelik olarak aşağıdaki veriler bilgilerden hangisi doğru bir bilgi değildir?

Din de diğer kurumlar gibi değişme karşısında uyum, çatışma veya yenilenme/yenilik gibi tepkiler verebilir

Dinsel davranış sıklıkla politik nitelik kazanabilir

Dinin genellikle bütünleştirici rolü öngörülür

Din her dönem bütünleştirici rol oynamış ve şiddetli çatışmaları önlemiştir

Dinsel davranış değişme arzusunu temsil edebilir

Açıklama:

Din de diğer kurumlar gibi değişme karşısında uyum, çatışma veya yenilenme/yenilik gibi tepkiler verebilir. Din kurumu ile uzlaşının özellikle din/ devlet ayrılma modeli bakımından kitlelerce kabul gören ve yerleşik bir anlayışın olmadığı toplumlarda dinsel davranış sıklıkla politik nitelik kazanabilir ve değişme arzusunu temsil edebilir. Dinin genellikle bütünleştirici rolü öngörülür ancak egemenlik üzerine rekabetin yoğun olduğu dönemlerde din daima bütünleştirici bir rol oynamamış sık sık şiddetli çatışmalara da sebep olmuştur. Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 90

Aşağıdakilerden hangisi Lambert tarafından tanımlanan modernliğin dinsel etkilerinden birisi değildir?

Büyüme

Küçülme

Uyum

Yeniden yorumlama

Yenilik

Açıklama:

Modernliğin dinsel etkilerini Lambert küçülme, uyum ve yeniden yorumlama ve yenilik olarak değerlendirir. Bu etkileri Batı Avrupa veya Doğu Avrupa’da sayılabilecek Türkiye’de yapılacak saha çalışmalarında tespit etmek olanaklıdır. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 91

Aşağıdakilerden hangisi dinin birey ve toplumla ilgili temel işlevlerinden biri olamaz?

Ölü gömme ritüeli

Sevdiklerimizin ölümüne katlanma gücü

Ölmüş sevdiklerimizin ruhlarının yaşıyor olduğuna inanma

İbadet ve iyi ahlakla örülü toplumsal düzen

Yeni nesillerin yetiştirilmesi

Açıklama:

Yeni nesillerin yetiştirilmesi aile kurumunun temel işlevidir. Dini değerleri az veya çok, doğru veya yanlış edindiğimiz ilk kurum aile kurumudur.

Doğru Cevap: E

Soru 92

Dinsel etik ve ekonomik yaşam arasındaki ilişkiyi ayrıntılı inceleyen kuramsal ilginin sahibi kimdir?

Durkheim

Weber

Marx

Eliade

Mauss

Açıklama:

Max Weber dinsel etik ve ekonomik yaşam arasındaki ilişkiyi ayrıntılı incelemiş ilk kuramsal ilginin sahibidir.

Doğru Cevap: B

Soru 93

Dini ideoloji olarak ele alan yaklaşım hangi kuramcıda veya kuramcılarda görülür?

Durkheim ve Mauss

Eliade

Marx ve Engels

Nietzsche

Durkheim

Açıklama:

Marx ve Engels dini ideoloji olarak ele alıp analiz ederler.

Doğru Cevap: C

Soru 94

Laisizm için aşağıdaki ifadelerden hangisi doğru kabul edilemez?

Fransızca'da icat edilmiştir

Din ile siyaset arasında kesin bir ayırım yapar

Dine toplumda sınırlı bir rol öngörür

Bir doktrindir

Din karşıtlığıdır

Açıklama:

Laisizm 1842'de Fransız Ansiklopedistleri tarafından Fransızca'da icat edilmiş bir doktrindir. Din karşıtı değildir ama din ve siyaset arasında kesin bir ayırım yapar ve dine toplumsal yaşamda sınırlandırılmış bir rol öngörür.

Doğru Cevap: E

Soru 95

I.Vicdan, düşünce ve din özgürlüğü
II.Bütün vatandaşların eşit hak ve sorumluluklara sahip olması
III.Devletin ve dinlerin özerkliği
IV.Din ve devletin laisist ayrılma modeline sahip oluşu
V.Din adamlarının tören kıyafetleri ve kamu alanı kıyafetlerinin kanun veya yönetmelik ile tanımlanması
Yukarıda sıralanan seçeneklerden hangisi veya hangileri laikliğin esasları olarak kabul edilir?

Yasalara, demokrasi ilkelerine ve sosyal adalete duyarlı olmasını,
‘Vatandaş’ statüsünün görev tanımına koşut bir davranış eylemi göstermesini,
Eleştirme, yargılama, yardımsever olma, dayanışma içinde olabilme, farklılıkları tanıma, hoşgörü gösterebilme ve kendini başkalarının yerine koyabilme yetilerini geliştirmesini,
Kültürel yaşama, sanata ve müziğe katılımını,
Doğaya, bütün canlılara, çevreye, ulusal ve evrensel kaynaklara karşı sorumluk duymasını sağlamasını,
Yerel ve evrensel düzlemde ekonomik, siyasal ve sosyo-kültürel gelişmelere hakim olmasını ,

Yukarıdakilerden hangileri eğitim süreci hedefleri arasında yer alır?

I,II ve III

II, IIIve IV

III,IV,V ve VI

I,III,IV,V ve VI

I,II,III,IV,V,VI

Açıklama:

Eğitimin hukuk bağlamında önemli olan yönü, bireyin toplumda içselleştirilmiş ve yerleşmiş olan olumlu davranışları öğrenme yaşantıları kapsamında kazanmasını hedeflemesidir. Bu kapsamda bireye kazandırılması hedeflenen bilgi, beceri, tutum ve değerlerdir. Eğitim sürecinin başarı ile tamamlanması, bireyde davranış değişikliklerinin oluştuğu anlamına gelir. Sürecin hedefleri (Gültekin, 2008: 4) bireylerin; • yasalara, demokrasi ilkelerine ve sosyal adalete duyarlı olmasını, • ‘vatandaş’ statüsünün görev tanımına koşut bir davranış eylemi göstermesini, • eleştirme, yargılama, yardımsever olma, dayanışma içinde olabilme, farklılıkları tanıma, hoşgörü gösterebilme ve kendini başkalarının yerine koyabilme yetilerini geliştirmesini, • kültürel yaşama, sanata ve müziğe katılımını, • doğaya, bütün canlılara, çevreye, ulusal ve evrensel kaynaklara karşı sorumluk duymasını ve • yerel ve evrensel düzlemde ekonomik, siyasal ve sosyo-kültürel gelişmelere hakim olmasını ön görür. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 7

''Ebru okul arkadaşlarıyla çok iyi zaman geçirmekte bu nedenle onların yanında istediği gibi hareket etmektedir''.
Aşağıdakilerden hangisi bu sosyalleşmeye örnek olarak verilebilir?

Kısmi sosyalleşme

Antizipatorik sosyalleşme

Sosyal sınıf ve tabakalara göre sosyalleşme

Birincil sosyalleşme

İkincil sosyalleşme

Açıklama:

Çocukların ve gençlerin sosyalleşmesinde etkili olan en önemli iki kurum, okul ve ailedir. Ailedeki sosyalleşmenin çocukların daha sonraki okul yaşantılarını ve başarılarını nasıl etkilediğini gösteren birçok Eğitim Sosyolojisi araştırması bulunmaktadır. Öte yandan okul hayatı içinde de çocukların sosyal hayatlarının yarı zamanlarını okulda, yarı zamanlarını aile içinde geçirmeleri, okul-aile arasındaki karşılıklı etkileşimi zorunlu kılmış ve birçok araştırmada, ailedeki sosyalleşme ile okuldaki sosyalleşme arasına sınırlar konulamayacağını bu nedenle bir arada ele alınıp değerlendirilmesinin daha doğru olacağı vurgulanmıştır. Aile ve okul arasındaki bu sosyalleşme ve iletişim farklılıkları bazı çatışmaların çıkmasına da neden olmaktadır. Ailedeki birincil sosyalleşme ile okuldaki ikincil sosyalleşme arasında yapısal çatışmalar bulunmaktadır Örnek olarak ilkokula yeni başlayan bir çocuk ikili bir yaşama sahiptir; okulda öğrenci, ailede çocuk olarak görülmekte kendisi de öyle davranmaktadır. Ailenin çocuktan bekledikleri ile okulun çocuktan bekledikleri farklı şeyler olabilmektedir. (Ergün, 1997).Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 8

Marxist ve Neo Marxist yaklaşımların sınıf çatışmalarına dayalı çözümlerini temel alan yaklaşımlara göre okul ve eğitim sistemlerinin yapılanmasında aşağıdakilerden hangisi etkili olmuştur?

Toplumun egemen güçlerinin toplumsal denetimlerini sağlamak üzere yapılanırlar.

Bireylerin ve grupların, bürokrasi ve sosyal tabakalaşmasını ortaya çıkarmak için yapılanırlar.

Bireylerin ilerde toplumsal yapıda ulaşacakları yere ulaşması için yapılanırlar.

Bireylerin toplumsal yapı içinde alacakları statüyü belirlemek için yapılanırlar.

Çocukları ve gençleri sosyalleştirmek amacıyla yapılanırlar.

Açıklama:

-
Marxist ve Neo Marxist yaklaşımların sınıf çatışmalarına dayalı çözümlerini temel alan yaklaşımlara göre okul ve eğitim sistemleri toplumun egemen güçlerinin toplumsal denetimlerini sağlamak üzere yapılanırlar. Fırsat eşitliği eşitsizlikleri örtmek için kullanılan bir araç niteliğindedir. Öğrenci başarısızlığının kökenleri daha çok okul içi süreçlerde aranır. Okulların ve öğretimin alt sınıflardan çocukların aleyhine kurgulandığını savunurlar.Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Sapma hastalığı ya da anormalliğinin bedenden çok zihinde temellendiğini kabul eden yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Kültürel Yaklaşımlar

Sosyolojik Yaklaşımlar

Biyolojik Yaklaşımlar

Psikolojik Yaklaşımlar

İşlevselci Yaklaşımlar

Açıklama:

-
Psikolojik Yaklaşımlar: Bireyin fizyolojisine değil psikolojik yapısına odaklanır. Sapma hastalığı ya da anormalliğinin bedenden çok zihinde temellendiği kabul edilir (Haralambos ve Holborn, 1995: 388). Suçu açıklarken kişilik tiplerine yoğunlaşılır. İlk kriminolojik araştırmalar genellikle hapishaneler ve akıl hastaneleri gibi kurumlarda yürütülmüştür. Bu çalışmalarda suçluların ayırt edici özellikleri olarak “eblehlik” ve “ahlâki düşkünlük” öne çıkarılmıştır.Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 10

Sapmanın kaynaklarını toplumun doğasında arayan yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Sosyolojik Yaklaşım

Psikolojik Yaklaşımlar

İşlevselci Yaklaşım

Biyolojik Yaklaşımlar

Duyuşsal Yaklaşım

Açıklama:

-
İşlevselci Yaklaşım: İşlevselcilik, sapmaya ilişkin çözümlemesine bireyden çok bir bütün olarak toplumla başlar ve sapmanın kaynaklarını toplumun doğasında arar (Haralambos ve Holborn, 1995: 389). İşlevselci yaklaşım sadece bireysel güdülerin değil toplumsal yapının sapmayı üretmesine odaklanır. Sosyal durumlar birey üzerindeki baskı yoluyla bireyi sapma davranışına yöneltir. İşlevselci yaklaşım kültüre ve sosyal yapıya olan güçlü vurgusuyla oldukça sosyolojik niteliktedir.Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 11

“Benzer ve farklı ihtiyaçlar nedeniyle ortaya çıkan dayanışma ilişkilerinin” hukuk temelinde oluştuğunu aşağıdakilerden hangisi söylemiştir?

Aristo

Gratius

Marks

Durkheim

Engels

Açıklama:

İnsanlar toplum içerisinde yaşarlar. Grotius’un “toplumsallık iştihası” adını verdiği özellik, insanları bir arada yaşamaya, toplumlar kurmaya yönlendirir ve birbirleriyle çeşitli ilişkiler kurmalarını sağlar. Bu toplumsal ilişkiler, sosyolojik araştırmaların en küçük parçalarıdır. Bu ilişkilerden sadece toplum için yaşamsal önemde olanları hukuk kuralları ile düzenlenmektedir. Aristo, insanlar arasındaki “dostluk ilişkileri” nin,
Gratius “insanların hemcinslerini arama duygusundan kaynaklanan ilişkilerin”,
Durkheim ve Duguit “benzer ve farklı ihtiyaçlar nedeniyle ortaya çıkan dayanışma ilişkilerinin”,
Marks ve Engels “sınıflar arası istismar ilişkilerinin” hukuk temelinde oluştuğunu ifade etmişlerdir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi hukuk sosyolojisinin genel olarak üzerinde çalıştığı konulardan biri değildir?

Yasal normların varlığıyla toplumdaki insan davranışlarının belirlenmesi

Hukuk düzenindeki zorlama ya da özgürlük düzeyleri

Meşrulaştırma ilkeleri ve etkileri

Doğru yasal anlamlandırma formlarının aktarılması

Belirli bir siyasal ekonomik düzenle ilişkili olarak yasal düşünce formları

Açıklama:

Hukuk sosyolojisinin genel olarak üzerinde çalıştığı konular şunlardır:
• Sosyal kontrol sistemlerinin haklılaştırılması, işlevleri, yerleştirilmesi ve evrilmesi,
• Belirli bir siyasal ekonomik düzenle ilişkili olarak yasal düşünce formları,
• Meşrulaştırma ilkeleri ve etkileri,
• Doğru yasal anlamlandırma formlarının aktarılması,
• Hukuk dili sisteminin evrimi, hukuk düzenindeki zorlama ya da özgürlük düzeyleri. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi bir grubun üyesi olmayan fakat o gruba girmek isteyen bireylerin o gruptaki değerleri, kuralları öğrenmesi ve benimsemesidir?

Sosyal sınıf ve tabakalara göre sosyalleşme

Antizipatorik sosyalleşme

Kısmi sosyalleşme

Siyasal sosyalleşme

Tarihsel sosyalleşme

Açıklama:

Eğitim Sosyolojisi alanyazınında yer alan başlıca sosyalleşme çeşitleri şunlardır (Ergün, 1997);
• Antizipatorik sosyalleşme; bir grubun üyesi olmayan fakat o gruba girmek isteyen bireylerin o gruptaki değerleri, kuralları, öğrenmesi ve benimsemesi.
• Tarihsel sosyalleşme; insanlık tarihinin herhangi bir döneminde yaşayan kişinin yaşadığı zamanın şartlarına göre karakteristik bir bilgi ve davranış yapısına sahip olması demektir.
• Siyasal sosyalleşme; çocukların ve gençlerin, içinde büyüdükleri toplumun siyasal sistemini ve dünya görüşünü benimsemesi.
• Kısmi sosyalleşme; içine girilecek bir sosyal grup veya örgütün beklediği rol davranışlarının ve grup kurallarının yalnızca bir kısmının öğrenilip benimsenmesi.
• Sosyal sınıf ve tabakalara göre sosyalleşme; Bireylerin anne-babalarının içinde bulunduğu ve kendisinin de içinde yetiştiği sosyal sınıf ve tabakanın normlarını, rol beklentilerini, değerlerini, inançlarını öğrenip benimsemesi. Bu durum özellikle alt sosyal tabakalarda yetişmiş çocukların okul başarılarında kendini gösterir. Alt tabaka çocukları, özellikle dil yapıları bakımından okul içi başarılarda ve okullar arası geçişlerde orta tabakalardan gelen çocuklardan daha geride kalmaktadırlar.
Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi eğitim sosyolojisinin temel konusudur?

İktidar ilişkilerini öğretmek

Toplumdaki mevcut politik sistemi öğretmek

İçten uyumu sağlamak

Dıştan uyumu sağlamak

Eğitimin toplumsal boyutları

Açıklama:

Eğitim bir toplum içinde gerçekleşir ve eğitimin amaçları ve yöntemleri içinde bulunduğu toplumun doğasına bağlıdır. Eğitimin toplumsal boyutları eğitim sosyolojisinin temel konusudur. Eğitim sosyolojisi öz olarak eğitimle toplumun ilişkilerini konu edinen bir çalışma alanı olarak tanımlanabilir. Eğitim Sosyolojine büyük katkılar sağlayan ve bir anlamda temellerini atan Fransız Toplumbilimci E. Durkheim, eğitimde bilimsel metodolojinin kullanılabileceğini savunarak eğitimi bir toplumsal olay olarak görmüştür. Ona göre eğitim olgusu, kökeni ve işlevi bakımından sosyoloji ile yakından ilişkilidir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi Eğitim sosyolojisinin eğitim süreçlerini incelerken ele aldığı konulardan biri değildir?

Ekonomik yapılar

Mevcut statüko'ya uyum

Toplumsal sınıflar

Fırsat eşitliği

Kitle iletişim araçları

Açıklama:

Eğitim sosyolojisi eğitim süreçlerini bireyin toplumsallaşma süreci, kültür, ekonomik yapılar, toplumsal sınıflar, fırsat eşitliği, aile, kitle iletişim araçları, yeni bilgi ve iletişim teknolojileri, beyin göçü ve toplumsal değişim, toplumsal gelişme bağlamında inceler. Toplumsal değişim ile eğitim politikaları karşılıklı etkileşim içindedir. Bu nedenle toplumları belirli hedefler doğrultusunda etkilemek, yönlendirmek ve değiştirmek eğitim politikalarının hedefleri arasında yer alır. Bir toplumda gerçekleşen değişimlerin hükümetin eğitim politikasına yansıması bu açıdan önemlidir.
Eğitim yoluyla gerçekleşen sosyalleşme sürecinde birey var olan toplumsal düzeni benimser ve uyum sağlar. Bu bağlamda toplumsal yaşama yön veren ve kontrol eden hukuk kurallarına ve hukuk düzenine uyum da bu süreçlerde kazanılır.

Doğru Cevap: B

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi "Bazı insanların doğuştan suça eğilimli olduğunu, bu kişilerin bir takım ruhsal anormallikler sergilediğini ve suçlu insanların, kafa yapılarından hemen tanınabileceğini" iddia etmiştir?

Henry E. Kelly

M. Haralambos

C. Lombroso

E. Carrabine

.Clinard

Açıklama:

C. Lombroso (1835-1909) İtalyan suçbilimci. Bazı insanların doğuştan suça eğilimli olduğunu, bu kişilerin bir takım ruhsal anormallikler sergilediğini ve suçlu insanların, kafa yapılarından hemen tanınabileceğini iddia etmiştir.
Henry E. Kelly vücuttaki kimyasal dengesizliklerin suça neden olabileceğini savunmuştur ve kandaki şeker oranının yüksekliği durumu ve vitamin eksikliklerinin suça yol açabileceğini ifade etmiştir. Bununla birlikte günümüzde bu teorilerin ilk savunucularına göre oldukça ihtiyatlıdırlar.
Carrabine : Suç ve sapmaya ilişkin sosyolojik teorilerin farklı ve bazen birbirini tamamlayan yönleri vardır.Teorilerin özgün görüşlerine geçmeden önce ortak noktaları vurgulamak yararlı olacaktır. 20.yy. boyunca geliştirilen bu teoriler değerlendirildiğinde aşağıdaki ortak noktalar öne çıkmaktadır.
Bireyin sadece çocukluk dönemine ağırlık verilmesi ve yaşam boyu çeşitli sosyal kültürel etkenlerin kişilik üzerindeki etkilerinin göz ardı edilmesi de başka bir eleştiridir. Hatta Clinard alaycı biçimde sapmaya ilişkin “kötü ruhlarca ele geçirilme” diye tanımlanabilecek eski anlayışa benzeterek kötü ruhlar ele geçirilmenin yerini kişilik özelliklerinin aldığını ifade etmiştir

Doğru Cevap: C

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi Yapısalcı-İşlevselci teorilerin eksikliklerinden biridir?

Gençlerin moral değerlere ve düzene bağlılıkları zayıfladığında nötralizasyon teknikleri aracılığıyla suçluya dönüşmektedirler

Herkesin doğru ve yanlış yargısı konusunda aynı değerleri paylaştığının varsayılması

Sapmanın her toplumda görülmesine vurgu yapılmasına karşın toplumlar arasındaki suç oranlarındaki büyük farklar göz ardı edilmiştir

Suçun nasıl anlaşıldığı onunla savaşmak için geliştirilecek politikaları doğrudan etkilemektedir

Hedefler ile fırsatlar arasındaki uyumsuzluğun sadece daha az ayrıcalıklı olanlar için geçerli olduğunun düşünülmesi

Açıklama:

Yapısalcı-İşlevselci teorilerin önemli eksiklikleri şunlardır; herkesin doğru ve yanlış yargısı konusunda aynı değerleri paylaştığının varsayılması, sapma ve suçun daha çok yoksullarla ilişkilendirilmesi. Gerçekte sokak hırsızlığı kadar şirket yolsuzlukları da göz önüne alındığında söz konusu olanlar daha çok varlıklı insanlardır ve bu yaklaşımlar geleneksel kültürel standartları çiğneyen herkesin sapkın olarak adlandırılacağını ifade etmelerine karşın sapkın olarak nitelenmek oldukça karmaşık bir süreçtir.

Doğru Cevap: B

Soru 18

Aşağıdaki Teorilerden hangisi, suç etkinliğine yönelik uyaranlar ile onu engelleyen toplumsal ya da fiziksel kontroller arasındaki dengesizliğe vurgu yapmıştır?

İşlevselci Yaklaşım

Psikolojik Yaklaşım

Biyolojik Yaklaşım

Sosyal Kontrol Yaklaşımı

Yorumsamacı Yaklaşım

Açıklama:

Yorumsamacı Yaklaşım: Okul içi ve derslik içi mikro toplumsal süreçlerle ilgilenmişler ve Eğitim Sosyolojisi alanında uzun süre göz ardı edilen süreçlere odaklanmışlardır.
Biyolojik Yaklaşımlar: Sapma ve suçu açıklamaya yönelik ilk çalışmalar özünde biyolojik temellidir. Fizyolojik ve biyolojik teoriler sapma konusunda bazı bireylerin sapmaya genetik olarak daha eğilimli olduklarını savunmuşlardır. Bu anlamdaki ilk eseri 1870’lerde, suçlu tiplerinin belirli anatomik özelliklerle saptanabileceğini öne süren İtalyan kriminolog Cesare Lombroso vermiştir. Lombroso, suçluların kafatası ve alının biçimi, çene büyüklüğü ve kol uzunluğu gibi fiziksel özelliklerini incelemiş ve bunların insan evriminin önceki aşamalarından kalan özellikler sergilediğini ve insanlığın ilkel formlarına geri döndüklerini, ileri sürmüştür.
Psikolojik Yaklaşımlar: Bireyin fizyolojisine değil psikolojik yapısına odaklanır. Sapma hastalığı ya da anormalliğinin bedenden çok zihinde temellendiği kabul edilir. Suçu açıklarken kişilik tiplerine yoğunlaşılır. İlk kriminolojik araştırmalar genellikle hapishaneler ve akıl hastaneleri gibi kurumlarda yürütülmüştür. Bu çalışmalarda suçluların ayırt edici özellikleri olarak “eblehlik” ve “ahlâki düşkünlük” öne çıkarılmıştır.
İşlevselci Yaklaşım: İşlevselcilik, sapmaya ilişkin çözümlemesine bireyden çok bir bütün olarak toplumla başlar ve sapmanın kaynaklarını toplumun doğasında arar. İşlevselci yaklaşım sadece bireysel güdülerin değil toplumsal yapının sapmayı üretmesine odaklanır. Sosyal durumlar birey üzerindeki baskı yoluyla bireyi sapma davranışına yöneltir. İşlevselci yaklaşım kültüre ve sosyal yapıya olan güçlü vurgusuyla oldukça sosyolojik niteliktedir.
Sosyal Kontrol Yaklaşımı: Sosyal Kontrol Teorisi kaynaklandığı işlevselci teori gibi sosyal normlara uyumun üretilmesinde sosyalleşme sürecine vurgu yapmaktadır. Sosyal bağlamda kişisel bağların zayıfladığı büyük kentlerde suç oranlarının yüksek olması gibi birçok somut veriyle kontrol teorisi destek bulmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 19

Önemli bir etkileşimci olan Edwin Lemert'e göre sapmanın nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Bireyin Etiketlenmesi

Sorumluluğun Reddedlmesi

Suç grupları ya da çetelerine bağlılığın artması

Anormal patolojik bireylerden ortaya çıkması

Toplumsal Tepki

Açıklama:

Diğer bir önemli etkileşimci Lemert’e göre ise sapmanın nedeni toplumsal tepkidir. Becker gibi insanların sapmaya tepkileri üzerine odaklanır. Etiketleme, başkalarının bireyi nasıl gördüğünün yanı sıra bireyin kendilik duygusunu da etkilemektedir. Lemert, sapmanın oldukça yaygın olduğu ve insanların genellikle bu durumdan sıyrılabileceklerini öne sürmüştür. Birincil ve İkincil sapma ayrımını yapar.

Doğru Cevap: E

Soru 20

"Bir toplum ya da gruptaki, istenir ve doğru olana ilişkin ideal ilkeleri tanımlayan özgürlük ve eşitlik gibi prensipler" hangi terimin tanımıdır?

Değerler

Hedefler

İlkeler

Kanunlar

Özgürlükler

Açıklama:

Değerler bir toplum ya da gruptaki, istenir ve doğru olana ilişkin ideal ilkeleri tanımlayan özgürlük ve eşitlik gibi prensiplerdir.

Doğru Cevap: A

Soru 21

Bir normun kabul edilip edilmeyeceğine aşağıdakilerden hangisi aracılığıyla karar verilir?

Değerler

İlkeler

Tüzükler

Kanunlar

Kurallar

Açıklama:

Hangi normun kabul edilip edilmeyeceğine değerler aracılığıyla karar verilir.

Doğru Cevap: A

Soru 22

"Ödül ceza sistemiyle ortaya çıkan ve bireylerin davranışlarına etki eden kültürel kurallar" hangi terimi tanımlar?

Değerler

İlkeler

Normlar

Prensipler

Müeyyideler

Açıklama:

Normlar ödül ceza sistemiyle ortaya çıkan ve bireylerin davranışlarına etki eden kültürel kurallardır.

Doğru Cevap: C

Soru 23

Bireyler resmi olmayan normların ihlali sonucunda aşağıdaki ceza biçimlerinden hangisi ile karşılaşmaz?

Para cezası

Kınama

Alay

Dışlama

Hakaret

Açıklama:

Resmi olmayan normların ihlali sonucu bireyler kınama, alay etme, dışlama, hakaret gibi yaptırımlarla karşılaşabilirler.

Doğru Cevap: A

Soru 24

Ahlâk normlarının kontrol aracı aşağıdakilerden hangisidir?

Polis Karakolu

Danıştay

Sayıştay

Yargıtay

Vicdan

Açıklama:

Ahlâk normlarının kontrol aracı "vicdan"dır.

Doğru Cevap: E

Soru 25

Grotius’a göre insanları bir arada yaşamaya, toplumlar kurmaya yönlendiren ve birbirleriyle çeşitli ilişkiler kurmalarını sağlayan hangi özellikleridir?

Benzerlik arayışı

Dayanışma arzusu

Hem cins arama duygusu

Toplumsallık iştihası

Dostluk ilişkileri

Açıklama:

Grotius’un “toplumsallık iştihası” adını verdiği özellik, insanları bir arada yaşamaya, toplumlar kurmaya yönlendirir ve birbirleriyle çeşitli ilişkiler kurmalarını sağlar.

Doğru Cevap: D

Soru 26

Hukuk kurallarının üç temel işlevi nelerdir?

Baskıcı-Sınırlandırıcı-Cezalandırıcı

Baskıcı-Kolaylaştırıcı-Sosyolojik

Baskıcı-Denetleyici-İdeolojik

Düzenleyici-Kolaylaştırıcı-İdeolojik

Baskıcı-Kolaylaştırıcı-İdeolojik

Açıklama:

Hukuk kurallarının işlevleri üç ana başlıkta sınıflandırılabilir:
1. Baskıcı: Yasalar az ya da çok zorlayıcı olabilirler. Sosyal kontrol sistemlerinde çeşitli düzeylerde fiziki baskı söz konusudur.
2. Kolaylaştırıcı: Yasalar davranışlara ilişkin beklentileri kesinleştirir ve tahmin edilebilir kılar.
3. İdeolojik: Bir inanç sistemi olarak ideoloji hukuk kurallarında yansır, belirli değerlere bağlı olarak ortaya çıkar.

Doğru Cevap: E

Soru 27

“Hukuk Sosyolojisi” terimi ilk defa kim tarafından kullanılmıştır?

Dionisio Anzilotti

Eugene Elrich

İbn Haldun

George Gurvitch

Nicholas Timasheff

Açıklama:

“Hukuk Sosyolojisi” terimi ilk defa İtalyan Anzilotti tarafından 1892’de “Sociologia Juridica” şeklinde kullanılmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 28

Aşağıdakilerden hangisi hukuk sosyolojisinin genel olarak üzerinde çalıştığı konulardan biri değildir?

Sosyal kontrol sistemlerinin haklılaştırılması, işlevleri, yerleştirilmesi ve evrilmesi

Belirli bir siyasal ekonomik düzenle ilişkili olarak yasal düşünce formları

Meşrulaştırma ilkeleri ve etkileri

Doğru yasal anlamlandırma formlarının aktarılması

Topluma ve kültüre uygun cezalandırma usullerinin belirlenmesi

Açıklama:

Hukuk sosyolojisinin genel olarak üzerinde çalıştığı konular şunlardır (Milovanovic, 2003: 4):
• Sosyal kontrol sistemlerinin haklılaştırılması, işlevleri, yerleştirilmesi ve evrilmesi,
• Belirli bir siyasal ekonomik düzenle ilişkili olarak yasal düşünce formları,
• Meşrulaştırma ilkeleri ve etkileri,
• Doğru yasal anlamlandırma formlarının aktarılması,
• Hukuk dili sisteminin evrimi, hukuk düzenindeki zorlama ya da özgürlük düzeyleri.
E şıkkındaki "Topluma ve kültüre uygun cezalandırma usullerinin belirlenmesi" bu konulardan biri değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 29

Bir grubun üyesi olmayan fakat o gruba girmek isteyen bireylerin o gruptaki değerleri, kuralları, öğrenmesi ve benimsemesi ne tür bir sosyalleşme biçimidir?

Antizipatorik sosyalleşme

Sosyal sınıf ve tabakalara göre sosyalleşme

Kısmi sosyalleşme

Siyasal sosyalleşme

Tarihsel sosyalleşme

Açıklama:

Eğitim Sosyolojisi alanyazınında yer alan başlıca sosyalleşme çeşitleri şunlardır (Ergün, 1997);
• Antizipatorik sosyalleşme; bir grubun üyesi olmayan fakat o gruba girmek isteyen bireylerin o gruptaki değerleri, kuralları, öğrenmesi ve benimsemesi.
• Tarihsel sosyalleşme; insanlık tarihinin herhangi bir döneminde yaşayan kişinin yaşadığı zamanın şartlarına göre karakteristik bir bilgi ve davranış yapısına sahip olması demektir.
• Siyasal sosyalleşme; çocukların ve gençlerin, içinde büyüdükleri toplumun siyasal sistemini ve dünya görüşünü benimsemesi.
• Kısmi sosyalleşme; içine girilecek bir sosyal grup veya örgütün beklediği rol davranışlarının ve grup kurallarının yalnızca bir kısmının öğrenilip benimsenmesi.
• Sosyal sınıf ve tabakalara göre sosyalleşme; Bireylerin anne-babalarının içinde bulunduğu ve kendisinin de içinde yetiştiği sosyal sınıf ve tabakanın normlarını, rol beklentilerini, değerlerini, inançlarını öğrenip benimsemesi. Bu durum özellikl
Antizipatorik sosyalleşme; bir grubun üyesi olmayan fakat o gruba girmek isteyen bireylerin o gruptaki değerleri, kuralları, öğrenmesi ve benimsemesidir.

Doğru Cevap: A

Soru 30

Hangisi sapma için söylenemez?

Sapma bütün toplumlarda aynı biçimde tanımlanır, toplumdan topluma farklılık göstermez.

Sapmanın en çok görülen iki biçimi suç ve kabahat olarak ifade etmiştir.

Sapma ödüllendirile bilir, cezalandırılabilir ya da öylece kabul edilebilirler.

Günlük dilde sapmak kabul gören bir yoldan ayrılmak anlamına gelir.

Belirli bir sosyal grubun beklentileri ve normlarına uygun olmayan eylemlerden oluşur.

Açıklama:

Sapma bütün toplumlarda aynı biçimde tanımlanır, toplumdan topluma farklılık göstermez.

Doğru Cevap: A

Soru 31

Hangisi Hukuk Sosyolojisi için söylenemez?

Hukukun toplumsal yaşamdan nasıl doğduğunu ve toplumsal yaşam üzerindeki etkilerini araştırır.

Suçlara verilecek cezaların neler olacağını belirlemeyi amaçlar.

Kural koyma gibi bir amacı yoktur amaç hukukun sosyolojik teorisini oluşturmaktır.

Hukuku toplumsal sürecin bir ürünü olarak ele alır.

Hukukun uygulamadaki gücünün ne olduğunu araştırmak

Açıklama:

Suçlara verilecek cezaların neler olacağını belirlemeyi amaçlar.

Doğru Cevap: B

Soru 32

Aşağıdakilerden hangisi sapmaya ilişkin olarak geliştirilen sosyolojik teorilerin ortak özelliklerinden değildir?

Sosyal tabakalar, çıkarlar ve özellikle ekonomik çıkarlarla ilişkilidir.

Toplumun içindeki gerilim, zorlanma ve stresle ilişkilidir.

Modern kent yaşamıyla güçlü biçimde ilişkilidir.

Sapma büyük ölçüde biyolojik ve psikolojik kökenlere sahiptir.

Suç bütün toplumlarda görülen normal bir olgudur.

Açıklama:

Sapma büyük ölçüde biyolojik ve psikolojik kökenlere sahiptir.

Doğru Cevap: D

Soru 33

Aşağıdakilerden hangisi sapmaya ilişkin olarak geliştirilen sosyolojik olmayan teorilerdendir?

Marxist yaklaşım

Etiket Teorisi

Biyolojik ve Psikolojik Teoriler

Etkileşim teorisi

Yapısal-İşlevsel yaklaşım

Açıklama:

Biyolojik ve Psikolojik Teoriler

Doğru Cevap: C

Soru 34

Aşağıdakilerden hangisi Eğitim Sosyolojisi için söylenemez?

Eğitimle toplum arasındaki ilişkiye odaklanır

Görece olarak yeni gelişen bir bilim dalıdır

Toplumsal değişime eğitimin katkısını inceler

Eğitime sosyolojik yöntemle yaklaşır ve inceler

Bir bilim dalı olmaktan çok bir alanı ifade eder

Açıklama:

Bir bilim dalı olmaktan çok bir alanı ifade eder

Doğru Cevap: E

Soru 35

Bir eylemin başkaları onu sapma olarak algılayıp tanımlandığında sapmaya dönüştüğünü savunan ve bireyler arasındaki ilişkilere odaklanan yaklaşım hangisidir?

İşlevselci yaklaşım

Etkileşimci yaklaşım

Biyolojik yaklaşım

Psikolojik yaklaşım

Çatışma Teorileri

Açıklama:

Etkileşimci yaklaşım

Doğru Cevap: B

Soru 36

Eğitim sürecinin, toplumun kültürel değerlerini ve toplumsal davranış örneklerini genç üyelerine aktarması eğitimin hangi işlevini ifade eder?

Eğitimin gizli işlevi

Eğitimin sosyal değişmeye etki işlevi

Eğitimin tutucu işlevi

Eğitimin siyasal işlevi

Eğitimin yaratıcı işlevi

Açıklama:

Eğitimin tutucu işlevi

Doğru Cevap: C

Soru 37

Aşağıdakilerden hangisi eğitimin gizli işlevlerindendir?

Siyasi kültürün toplum üyeleri tarafından içselleştirilmesinin sağlanması

Bireylerin toplumsallaştırılmaları,

İş gücünün yetiştirilmesi.

Eş seçme, tanıdık sağlama

Toplumsal hareketliliğin artırılması

Açıklama:

Eş seçme, tanıdık sağlama

Doğru Cevap: D

Soru 38

Eğitim ve suç ilişkisi bağlamında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Eğitimli bireyler suç işlemezler.

Okul deneyimleri suça yöneltmez

Eğitim eşitsizlikleri ve sapmayı artırır.

Eğitim bireylerde hukuk bilinci oluşturamaz.

Eğitim yüksek gelir sağlayarak suça eğilimi azaltır.

Açıklama:

Eğitim yüksek gelir sağlayarak suça eğilimi azaltır.

Doğru Cevap: E

Soru 39

Çocuklardaki suç ve suça ilişkin davranışların nedeni olarak diğer bireylerle olumsuz ilişkileri gösteren kuram hangisidir?

Genel gerilim kuramı

Hukuk sosyolojisi kuramı

İşlevselci kuram

Çatışma kuramı

Kaçış kuramı

Açıklama:

Genel gerilim kuramı

Doğru Cevap: A

Soru 40

Aşağıdakilerden hangisi hukuk, suç, eğitim ve toplum ilişkisi bağlamında sosyolojinin temel alanına girer?

Toplumsal normları ve hukuksal kuralları ihlal eden davranışların cezai yaptırımlarını tanımlar.

Suç, sapkın davranış, şiddet ve sosyal kontrol gibi toplumsal olguları inceler.

Toplumsal normların öğrenilmesini sağlar.

Bireyin kişiliğini geliştirmenin yanı sıra onu toplumsal üyeliğe hazırlamayı amaçlar.

Değerleri, normları vb. yazılı ve yaptırımları olan kurallar sistemine dönüştürerek toplumsal yaşama yön verir.

Açıklama:

Sosyoloji bir bilim dalı olarak toplumsal yaşamın işleyiş biçimini ve düzenliliklerini incelemekle bir- likte, toplumsal normları ve hukuksal kuralları ih- lal eden davranışları da ele almaktadır. Dolayısıyla suç, sapkın davranış, şiddet ve sosyal kontrol gibi toplumsal olgular sosyolojinin temel alanlarından birisini oluşturmaktadır. Toplumsal normların öğ- renilmesi ise eğitim sürecinin konusudur. Eğitim olgusu da sosyolojik bağlamda, hukuk, sapma ve suç olguları ile etkileşim halindedir. Toplumlar varlıklarını ancak tarihsel süreçlerinde oluşturmuş oldukları maddi ve manevi değerleri yeni kuşaklara aktarabildiklerinde sürdürebilirler. Bunu gerçek- leştirme yollarından en önemlisi eğitimdir. Eğitim bireyin kişiliğini geliştirmenin yanı sıra onu toplumsal üyeliğe hazırlamayı amaçlamaktadır. Hu- kuk ise söz konusu değerleri, normları vb. yazılı ve yaptırımları olan kurallar sistemine dönüştürerek toplumsal yaşama yön verir.

Doğru Cevap: B

Soru 41

Aşağıdakilerden hangisi toplumsal yaşama yön veren kurallar ve değerlerin oluş sırasına göre nasıl gerçekleştiğini ifade eder?

Değerler,ilkeler, normlar

Normlar, değerler, ilkeler

Değerler, normlar, ilkeler

İlkeler, değerler, normlar

İlkeler, normlar, değerler

Açıklama:

Değerler norm ve kuralları da kapsamaktadır, hangi normun kabul edilip edilmeyeceğine değerler aracılığıyla karar verilir. Değerler ilkeleri, normlar ise bu ilkelerin özel durumlarda uygulanışını belirten özel kurallardır. Değerler pek çok normun doğuşuna neden olabilirler.

Doğru Cevap: A

Soru 42

Normların uygulanmasında, ödül ve cezanın resmi ya da gayri resmi şekliyle karşılık bulmasıyla ilgili olarak aşağıdaki örneklerden hangisi yanlıştır?

Katilin mahkemede hukuk kurallarına göre idam cezası alması resmi bir cezalandırmadır.

Katilin toplumdan dışlanması, ayıplanması, iş verilmemesi ise gayri resmi cezalandırmadır.

Takdirname alan bir çocuğun büyükleri tarafından övülmeleri, belirli hediyeler almaları gayri resmi bir ödüllendirmedir.

Karnesi düşük olan bir çocuğun büyükleri tarafından azar işitmesi gayri resmi bir cezalandırmadır.

Karnesi düşük olan bir çocuğun sınıfta kalması gayri resmi bir cezalandırmadır.

Açıklama:

Normların uygulanmasında, ödül ve cezanın resmi ya da gayri resmi şekliyle karşılık bulmasıyla ilgili olarak karnesi düşük olan bir çocuğun sınıfta kalması resmi bir cezalandırmadır.

Doğru Cevap: E

Soru 43

Aşağıdakilerden hangisi temelde beş grupta sınıflandırılan toplumsal normların içerisine girmez?

din kuralları

ahlâk kuralları

örf ve adetler

ticaret kuralları

moda kuralları

Açıklama:

Toplumsal normlar, din kuralları, ahlâk kuralları, örf ve adetler, moda kuralları ve hukuk kuralları olmak üzere temelde beş grupta sınıflandırılabilir. Ticaret kuralları toplumsal normaların içerisine girmez.

Doğru Cevap: D

Soru 44

Adı “toplumsallık iştihası” olan ve tanımında, insanları bir arada yaşamaya, toplumlar kurmaya yönlendirmeye ve birbirleriyle çeşitli ilişkiler kurmalarını sağlayan özelliği aşağıdakilerden hangisi ortaya atmıştır?

Engels

Aristo

Grotius

Durkheim

Duguit

Açıklama:

Grotius’un “toplumsallık iştihası” adını verdiği özellik, insanları bir arada yaşamaya, toplumlar kurmaya yön- lendirir ve birbirleriyle çeşitli ilişkiler kurmalarını sağlar.

Doğru Cevap: C

Soru 45

Hukuk kurallarının işlevleri ile ilgili olarak aşağıdaki özelliklerden hangileri geçerlidir? I.Baskıcıdır II.Kolaylaştırıcıdır III.İdeolojiktir

I ve III.

I ve II.

II ve III.

II.

Hepsi

Açıklama:

Hukuk kurallarının işlevlerini üç ana başlıkta sınıflayabiliriz; Baskıcıdır,Kolaylaştırıcıdır ve İdeolojiktir.

Doğru Cevap: E

Soru 46

Aşağıdakilerden hangileri hukuk sosyolojisinin üzerinde çalıştığı konulardır? I. Sosyal kontrol sistemlerinin haklılaştırılması, işlevleri, yerleştirilmesi ve evrilmesi II. Belirli bir siyasal ekonomik düzenden bağımsız yasal düşünce formları III.Meşrulaştırma ilkeleri ve etkiler IV. Doğru yasal anlamlandırma formlarının aktarılması V.Hukuk dili sisteminin evrimi, hukuk düzenindeki zorlama ya da özgürlük düzeyleri.

I, II, III ve IV

I, II, III ve V

I, III, IV ve V

II, III,IV ve V

Hepsi

Açıklama:

Hukuk sosyolojisinin genel olarak üzerinde çalıştığı konular şunlardır:

Sosyal kontrol sistemlerinin haklılaştırıl- ması, işlevleri, yerleştirilmesi ve evrilmesi,

Belirli bir siyasal ekonomik düzenle ilişkili olarak yasal düşünce formları,

Meşrulaştırma ilkeleri ve etkileri,

Doğru yasal anlamlandırma formlarının aktarılması,

Hukuk dili sisteminin evrimi, hukuk düzenindeki zorlama ya da özgürlük düzeyleri.

Doğru Cevap: E

Soru 47

Hukuk sosyolojisini, Sistematik Hukuk Sosyolojisi (Mikro), Hukuki Tipoloji (Makro) ve Jenetik Hukuk Sosyolojisi olarak üç ana bölümde ele alan kişi kimdir?

Aristo

Montesquieu

İbni-i Haldun

Gurvitch

Engels

Açıklama:

Gurvitch’in yaptığı sını ama doğrultusunda hukuk sosyolojisi üç ana bölümde ele alınabilir. Bu bölümler ve inceleme alanları şöyledir: 1. Sistematik Hukuk Sosyolojisi (Mikro): Hukukun gerçek toplumsal kaynakları, hukuk türlerinin gelişimi, 2. Hukuki Tipoloji (Makro): Hukukun kendini yaratan topluluk tiplerine göre incelenmesi, hukuk kadroları ve hukuk sistemleri 3. Jenetik Hukuk Sosyolojisi: Hukukun zaman içinde değişim ve gelişimi.

Doğru Cevap: D

Soru 48

Aşağıdakilerden hangisi Antizipatorik sosyalleşmeyi tanımlar?

Bireylerin anne-babalarının içinde bulunduğu ve kendisinin de içinde yetiştiği sosyal sınıf ve tabakanın normlarını, rol beklentilerini, değerlerini, inançlarını öğrenip benimsemesi.

Bir grubun üyesi olmayan fakat o gruba girmek isteyen bireylerin o gruptaki değerleri, kuralları, öğrenmesi ve benimsemesi.

İçine girilecek bir sosyal grup veya örgütün beklediği rol davranışla- rının ve grup kurallarının yalnızca bir kısmının öğrenilip benimsenmesi.

Çocukların ve gençlerin, içinde büyüdükleri toplumun siyasal sistemini ve dünya görüşünü benimsemesi.

İnsanlık tarihinin herhangi bir döneminde yaşayan kişinin yaşadığı zamanın şartlarına göre karakteristik bir bilgi ve davranış yapısına sahip olması.

Açıklama:

Antizipatorik sosyalleşme; bir grubun üyesi olmayan fakat o gruba girmek isteyen bireylerin o gruptaki değerleri, kuralları, öğrenmesi ve benimsemesi.

Doğru Cevap: B

Soru 49

Aşağıdakilerden hangisi okul içi ve derslik içi mikro toplumsal süreçlerle ilgilenen ve eğitim sosyolojisi alanında uzun süre göz ardı edilen süreçlere odaklanan kuram/yaklaşımdır?

Çatışmacı

Yorumsamacı

Piskolojik

Biyolojik

Sosyolojik

Açıklama:

Yorumsamacı Yaklaşım: Okul içi ve derslik içi mikro toplumsal süreçlerle ilgilenmişler ve Eğitim Sosyolojisi alanında uzun süre göz ardı edilen süreçlere odaklanmışlardır.

Doğru Cevap: B

Soru 50

Bir toplum ya da gruptaki, istenir ve doğru olana ilişkin ideal ilkeleri tanımlayan özgürlük ve eşitlik gibi prensiplere ne ad verilir?

Norm

Değer

Örf ve Adetler

Ahlâk kuralları

Moda kuralları

Açıklama:

Bir toplum ya da gruptaki, istenir ve doğru olana ilişkin ideal ilkeleri tanımlayan özgürlük ve eşitlik gibi prensipler" olarak tanımlanan kavram değerlerdir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 51

Sosyal düzenin işlememesi, bozulması durumunda ortaya çıkan normsuzluk ve kuralsızlık durumu olarak ifade edilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Entropi

Sosyal kontrol

Anomi

Değer

Resmi olmayan normlar

Açıklama:

Anomi kavramı; temel olarak sosyal düzenin işlememesi, bozulması durumunda ortaya çıkan bir normsuzluk ve kuralsızlık durumu olarak tanımlanmaktadır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 52

Bir grubun üyesi olmayan fakat o gruba girmek isteyen bireylerin o gruptaki değerleri, kuralları, öğrenmesi ve benimsemesi sosyalleşme çeşitlerinden hangisinin kapsamına girer?

Tarihsel sosyalleşme

Kısmi sosyalleşme

Siyasal sosyalleşme

Antizipatorik sosyalleşme

Sosyal sınıf ve tabakalara göre sosyalleşme

Açıklama:

Tarihsel sosyalleşme; insanlık tarihinin herhangi bir döneminde yaşayan kişinin yaşadığı zamanın şartlarına göre karakteristik bir bilgi ve davranış yapısına sahip olması demektir. Kısmi sosyalleşme; içine girilecek bir sosyal grup veya örgütün beklediği rol davranışlarının ve grup kurallarının yalnızca bir kısmının öğrenilip benimsenmesidir. Siyasal sosyalleşme; çocukların ve gençlerin, içinde büyüdükleri toplumun siyasal sistemini ve dünya görüşünü benimsemesidir. Sosyal sınıf ve tabakalara göre sosyalleşme; bireylerin anne-babalarının içinde bulunduğu ve kendisinin de içinde yetiştiği sosyal sınıf ve tabakanın normlarını, rol beklentilerini, değerlerini, inançlarını öğrenip benimsemesidir. Antizipatorik sosyalleşme ise; bir grubun üyesi olmayan fakat o gruba girmek isteyen bireylerin o gruptaki değerleri, kuralları, öğrenmesi ve benimsemesidir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 53

Okul ve eğitim sistemlerinin toplumun egemen güçlerinin toplumsal denetimlerini sağlamak üzere yapılandıklarını, en başından çocukların aleyhine kurgulandığını ve fırsat eşitliğinin, eşitsizlikleri örtmek için kullanılan bir araç niteliğinde olduğunu savunan eğitim yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?

Çatışmacı Kuram

Max Weber'in yaklaşımı

Emile Durkheim'in yaklaşımı

Fenomenolojik Sosyoloji

Yorumsamacı Yaklaşım

Açıklama:

Marxist ve Neo Marxist yaklaşımların sınıf çatışmalarına dayalı çözümlerini temel alan çatışmacı kurama göre, okul ve eğitim sistemleri toplumun egemen güçlerinin toplumsal denetimlerini sağlamak üzere yapılanırlar. Fırsat eşitliği eşitsizlikleri örtmek için kullanılan bir araç niteliğindedir. Öğrenci başarısızlığının kökenleri daha çok okul içi süreçlerde aranır. Okulların ve öğretimin alt sınıflardan çocukların aleyhine kurgulandığı savunulur. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 54

Bazı insanların doğuştan suça eğilimli olduğunu, bu kişilerin bir takım ruhsal anormallikler sergilediğini ve suçlu insanların kafa yapılarından hemen tanınabileceğini iddia eden suçbilimci aşağıdakilerden hangisidir?

E. Durkheim

M. Weber

H. E. Kelly

A. Cohen

C. Lombroso

Açıklama:

İtalyan suçbilimci olan C. Lombroso, bazı insanların doğuştan suça eğilimli olduğunu, bu kişilerin bir takım ruhsal anormallikler sergilediğini ve suçlu insanların, kafa yapılarından hemen tanınabileceğini iddia etmiştir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 55

Sapmaya ilişkin hangi yaklaşım bireyleri etkileyen sosyal çevreyle birlikte suçlu ve normal bireyler arasındaki farklılıklara odaklanmaktadır?

Biyolojik yaklaşım

Psikolojik yaklaşım

Sosyolojik yaklaşım

İşlevselci yaklaşım

Sosyal kontrol yaklaşımı

Açıklama:

Sapmaya ilişkin sosyolojik teoriler bireyleri etkileyen sosyal çevreyle birlikte suçlu ve normal bireyler arasındaki farklılıklara odaklanır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 56

Toplumun varlıklı kesimlerine mensup bireylerin vergi kaçırma, yasa dışı satışlar, menkul ve gayrimenkul sahtekârlıkları, zimmete para geçirme gibi işledikleri suçlar hangi suç türü kapsamında değerlendirilir?

Sibersuç

Cinsel suçlar

Duygusal suçlar

Beyaz yakalı suçlar

Alkol, uyuşturucu ve sağlık suçları

Açıklama:

Toplumun varlıklı kesimlerine mensup bireylerin vergi kaçırma, yasa dışı satışlar, menkul ve gayrimenkul sahtekârlıkları, zimmete para geçirme gibi işledikleri suçlar beyaz yakalı suçlara örnektir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 57

I.Kentleşme ve iç göç ile yeni bir sosyal çevreye bütünleşmeye çalışan bireylerin bu süreçte yaşadığı sorunlar II.Sosyal ve ekonomik açıdan meydana gelen hızlı değişimler III. Suçlara verilen cezaların etkisiz kalması Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri, Türkiye’de suç oranlarındaki artışın nedenlerindendir?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Türkiye’de suç oranlarındaki artışın nedenlerini şöyle sıralayabiliriz:

Kentlerdeki artış oranı kırsal alana göre daha fazladır. Bunun nedeni kentleşme ve iç göç ile yeni bir sosyal çevreye bütünleşmeye çalışan bireylerin bu süreçte yaşadığı sorunlardır.

Son yıllarda Türkiye’de sosyal ve ekonomik açıdan meydana gelen hızlı değişimlerdir. Yapılan incelemelerde ailelerin daha fazla parçalandığı ve bu parçalanmış ailelerin bireylerinin daha fazla suça karıştığı tespit edilmiştir.

Suçlara verilen cezaların etkisiz kalmasıdır.

Verilen tüm maddeler Türkiye'de suçun artış nedenlerindendir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 58

I.Tek ebeveynli ailelere sahip olma II.Okuldan uzaklaştırma cezası almış olma III.Erken yaşlarda, sigara, alkol ve uyuşturucu madde kullanımı IV.Yüksek başarı isteği Yukarıdakilerden hangileri çocukların suça yönelmesine yol açan risk faktörleri arasında yer alır?

I ve II

I ve III

I, II ve III

I, II ve IV

II, III ve IV

Açıklama:

Çocukların suça yönelmesine yol açan risk faktörleri:

Tek ebeveynli (genellikle anne) ailelere sahip olma,

Erken yaşlarda, sigara, alkol ve uyuşturucu madde kullanımı,

Okuldan uzaklaştırma cezası almış olma,

Yüksek başarı için hiçbir isteği olmama

Dolayısıyla, soruda verilen I, II ve III. maddeler doğru iken IV. madde yanlıştır. Yüksek başarı isteğine sahip olma değil, yüksek başarı için hiçbir isteği olmama durumu çocukların suça yönelmesine neden olmaktadır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 59

Aşağıdakilerden hangisi genel gerilim kuramının varsayımlarından değildir?

Çocukları suça iten neden, bireyin diğer bireylerle olumsuz ilişkileridir.

Olumlu uyarıcıların yokluğu ve olumsuz uyarıcıların yoğunluğu gerilim durumlarını ortaya çıkarır.

Gerilim durumları öfke, kızgınlık ve nefret gibi duygusal sonuçlara yol açmaktadır.

Bireyler kendini kötü ya da yetersiz hissetme, kendini değersiz görme gibi kendilerine ilişkin olumsuzluklardan kaçabilmek için suça yönelirler.

Bireysel amaçların engellenmesi gerilime neden olur.

Açıklama:

Genel gerilim kuramı, çocukları suça iten neden olarak bireyin diğer bireylerle ilişkilerini görmekte ve kişilerarası ilişkiler üzerinde durmaktadır.Genel gerilim kuramına göre suç ve suça ilişkin davranışların nedeni diğer bireylerle olumsuz ilişkilerdir. Gerilim durumları, olumlu uyarıcıların yokluğu, olumsuz uyarıcıların yoğunluğu ve bireysel amaçların engellenmesi ile ortaya çıkar. Gerilim durumları öfke, kızgınlık ve nefret gibi duygusal sonuçlara yol açmaktadır.
Kaçış kuramına göre ise bireyler kendini kötü ya da yetersiz hissetme, olumsuz duygulara sahip olma ve kendini değersiz görme gibi kendilerine ilişkin olumsuzluklardan kaçabilmek için suça yönelirler. Bir başka deyişle D seçeneği genel gerilim kuramının değil kaçış kuramının varsayımıdır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 60

Temel olarak sosyal düzenin işlememesi, bozulması durumunda ortaya çıkan bir normsuzluk ve kuralsızlık durumununu ifade eden, kişisel zihinsel bir duruma değil sosyal bir duruma ilişkin, bireysel çıkarlarla ortak kültürel bilinç arasındaki gerilimden kaynaklanan toplumsal duruma ne ad verilir?

Anomi

Anomali

Hegemonya

Antagonizma

Agonizm

Açıklama:

Temel olarak sosyal düzenin işlememesi, bozulması durumunda ortaya çıkan bir normsuzluk ve kuralsızlık durumununu ifade eden, kişisel zihinsel bir duruma değil sosyal bir duruma ilişkin, bireysel çıkarlarla ortak kültürel bilinç
arasındaki gerilimden kaynaklanan toplumsal duruma anomi denir. Bu kavram Durkheim ile birlikte sosyolojide merkezi bir önem kazanmıştır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 61

Aşağıdakilerden hangisi hukuk sosyolojisinin temel olarak üzerine çalıştığı konuların dışında kalır?

Sosyal kontrol sistemlerinin haklılaştırılması, işlevleri, yerleştirilmesi ve evrilmesi

Belirli bir siyasal ekonomik düzenle ilişkili olarak yasal düşünce formları

Meşrulaştırma ilkeleri ve etkileri

Doğru yasal anlamlandırma formlarının aktarılması

Simgesel dil sisteminin evrimi, zorlama ya da özgürlük düzeyleri

Açıklama:

Hukuk dili sisteminin evrimi, hukuk düzenindeki zorlama ya da özgürlük düzeyleri, hukukun temel çalışma alanlarındandır. Simgesel dil sistemi bu başlıkların dışında kalır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 62

Eğitim sosyolojisi alanında; bir grubun üyesi olmayan fakat o gruba girmek isteyen bireylerin, o gruptaki değerleri, kuralları, öğrenmesi ve benimsemesine ne ad verilir?

Antizipatorik sosyalleşme

Tarihsel sosyalleşme

Siyasal sosyalleşme

Kısmi sosyalleşme

Sosyal sınıf ve tabakalara göre sosyalleşme

Açıklama:

Eğitim sosyolojisi alanında; bir grubun üyesi olmayan fakat o gruba girmek isteyen bireylerin, o gruptaki değerleri, kuralları, öğrenmesi ve benimsemesine antizipatorik sosyalleşme denir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 63

Eğitim Sosyolojisinin kurucusu olarak görülen .... , .... yaklaşımı temel almış bir sosyologdur. Eğitimi temel amacı toplumsal yaşama hazır olmayan bireyi topluma hazırlamaya dönük olarak yetişkinlerce yapılan etki olarak görür. Bu bağlamda eğitim toplumdan topluma ve zamandan zamana da değişiklik gösterir.
Yukarıdaki boşluklara aşağıdaki sosyolog-yaklaşım ikilsinden hangisi gelir?

Marx- Çatışmacı

Durkheim- İşlevselci

Weber- Yorumlayıcı

Dewey- Yapısalcı

Parsons - Etkileşimci

Açıklama:

Eğitim Sosyolojisinin kurucusu olarak görülen Durkheim , işlevselci yaklaşımı temel almış bir sosyologdur. Eğitimi temel amacı toplumsal yaşama hazır olmayan bireyi topluma hazırlamaya dönük olarak yetişkinlerce yapılan etki olarak görür. Bu bağlamda eğitim toplumdan topluma ve zamandan zamana da değişiklik gösterir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 64

Öğrenci başarısızlığının kökenleri ni daha çok okul içi süreçler de arayan, okulların ve öğretimin alt sınıflardan çocukların aleyhine kurgulandığını savununan kuram hangisidir?

Marksist Çatışmacı Kuramlar

Yapısal İşlevselci Kuramlar

Etkileşimci Kuramlar

Yorumsayıcı Kuramlar

Evrimci Kuramlar

Açıklama:

Öğrenci başarısızlığının kökenleri nidaha çok okul içi süreçlerde arayan, okulların ve öğretimin alt sınıflardan çocukların aleyhine kurgulandığını savununan kuramlar Marksist, Neo-Marksist ve çatışmacı kuramlardır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 65

Aşağıdakilerden hangisi Durkheim'ın suç ve sapmaya dair görüşlerinden biri olarak değerlendirilemez?

Suç ve sapma modern yaşamın normal ve kaçınılamaz bir boyutudur.

Suç bütün toplumlarda görülür, sanayileşmiş, ileri ülkelerde ise daha fazla görülür.

Bütün toplumsal değişmeler bir çeşit sapmayla başlar.

Toplumun her bir üyesi aynı oranda paylaşılan değerlere ve
toplumun moral inanışlarına bağlıdır.

Sapma toplumda yeni düşünceler ve meydan okumalar yaratarak yenilikçi bir güç haline gelir, böylece değişiklik yaratır.

Açıklama:

Toplumun her bir üyesi aynı oranda paylaşılan değerlere ve
toplumun moral inanışlarına bağlı olması söz konusu değildir. Bu bağlamda suç ve sapma kaçınılmazdır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 66

Aşağıdakilerden hangisi etkileşimci bakış kapsamında sapma olarak etiketlenmenin etkilerinden biri olarak gösterilemez?

Bireyin toplumca sapma davranışında bulunan olarak etiketlenmesi

Sapmanın resmi tedavisinin benzer etkisi eski bir hükümlünün iş bulamayıp yeniden sapmaya yönelmesi

Organize bir sapma grubuna girişle sapma kariyerinin tamamlanması

Grupta sapma alt grubunun gelişmesi

Daha fazla sapmadan alıkonma

Açıklama:

Daha fazla sapmadan alıkonma yerine sapma ve suçun yeni sapmayı özendirmesi olasıdır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 67

Aşağıdakilerden hangisi kapitalizmin suç ile ilişkisi bağlamında dışarıda kalır?

Kapitalist üretim sistemi, zenginliğin biriktirilmesi ve bireysel yararın en üst düzeye çıkarılmasına odaklanır.

Kapitalist toplumda belirli sınıflar, gruplar çok az kaynağa ulaşabilmeleri nedeniyle varlıklarını sürdürebilmek için suça ve sapmaya zorlanırlar.

Kapitalizm toplumsal zenginliğe odaklanır bireysel yarardan çok toplumsal kazanç özendirilir.

Davranışlara toplumsal sorumluluktan daha çok ekonomik bencillik yön verir.

Kapitalist ekonomik sistem sosyal sınırları ve bağları zayıflatarak egoizmi güçlendirmektedir.

Açıklama:

Kapitalizm bireysel zenginliğe odaklanır toplumsal yarardan çok kişisel kazanç özendirilir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 68

Kaçakçılık, yasa dışı kumar oynatmak, uyuşturucu ticareti, fahişelik, büyük ölçekli hırsızlık, koruma için haraç alma gibi etkinlikler aşağıdaki hangi suç türü bağlamında değerlendirilir?

Cinsel suçlar

Örgütlü suçlar

Duygusal suçlar

Sağlık suçları

Beyaz yakalı suçlar

Açıklama:

Kaçakçılık, yasa dışı kumar oynatmak, uyuşturucu ticareti, fahişelik, büyük ölçekli hırsızlık, koruma için haraç alma gibi etkinlikler örgütlü suç türlerine örnek olarak sıralanabilir. Bu etkinlikleri yerine getirmek için şiddet ya da şiddet tehdidine başvurulur. Örgütlü suç, geleneksel olarak farklı ülkelerde kültürel olarak farklı biçimde gelişse de kapsam olarak zamanla ulus aşırı nitelik kazanmıştır. doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 69

Aşağıdakilerden hangisi çocukların suça yönelmesine yol açan risk faktörleri arasında gösterilemez?

Tek ebeveynli (genellikle anne) ailelere sahip olma

Anne babaların da suça bulaşmış olması

Erken yaşlarda, sigara, alkol ve uyuşturucu madde kullanımı

Lakap takma

Okuldan uzaklaştırma cezası almış olma

Açıklama:

Lakap takma en çok karşılaşılan suça ilişkin durumlardan biri olarak gösterilse de, çocukların suça yönelmesi bağlamında birincil bir etki gibi gösterilemez. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 70

Bir toplum ya da gruptaki, istenir ve doğru olana ilişkin ideal ilkeleri tanımlayan özgürlük ve eşitlik gibi prensipler olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Değerler

Normlar

Sosyal kontrol

Resmi normlar

Resmi olmayan normlar

Açıklama:

Bir toplum ya da gruptaki, istenir ve doğru olana ilişkin ideal ilkeleri tanımlayan özgürlük ve eşitlik gibi prensipler olarak tanımlanan kavram değerlerdir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 71

Aşağıdakilerden hangisi anomi kavramına ilişkin doğru bir ifadedir?

Kan değerleriyle ilgili bireyin yaşadığı bir rahatsızlıktır

Sosyal düzenin işlememesi durumunda ortaya çıkan bir normsuzluk ve kuralsızlık durumudur

Ödül ceza sistemiyle ortaya çıkan ve bireylerin davranışlarına etki eden kültürel kurallardır

Sosyal normlara itaati sağlamak için bunlardan sapmaları önlemeye çalışan esasların bütününe verilen addır

Bir toplum ya da gruptaki, istenir ve doğru olana ilişkin ideal ilkeleri tanımlayan özgürlük ve eşitlik gibi prensiplerdir

Açıklama:

Anomi, temel olarak sosyal düzenin işlememesi, bozulması durumunda ortaya çıkan bir normsuzluk ve kuralsızlık durumunu ifade eder. Kişisel zihinsel bir duruma değil sosyal bir duruma ilişkindir. Bireysel çıkarlarla ortak kültürel bilinç arasındaki gerilimden kaynaklanır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 72

Aşağıdakilerden hangisi hukuk sosyolojisi ile ilgili yanlış bir bilgiyi içermektedir?

Hukuk sosyolojisinin tarihi, Aristo, İbn Haldun, Grotius ve Montesquieu’ye kadar uzanır

“Hukuk Sosyolojisi” terimi ilk defa İtalyan Anzilotti tarafından kullanılmıştır

Hukuk sosyolojisi bilimi, genel sosyolojinin gelişimini tamamlamasının ardından 20.yy.’da yapılandırılan yeni bir bilimdir

Hukuk sosyolojisinin amacı, yasal normların varlığıyla toplumdaki insan davranışlarının belirlenmesi ve koordinasyonudur

Hukuk sosyolojisinin isim babası İbn Haldun’dur

Açıklama:

Hukuk sosyolojisi isim babası İbn Haldun değil İtalyan hukukçusu D. Anzilotti’dir. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 73

I. Sosyal kontrol sistemlerinin haklılaştırılması II. Belirli bir siyasal ekonomik düzenle ilişkili olarak yasal düşünce formları III. Meşrulaştırma ilkeleri ve etkileri Verilen iafadelerden hangisi ya da hangileri hukuk sosyolojisinin çalışma konularındandır?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Hukuk sosyolojisinin genel olarak üzerinde çalıştığı konular şunlardır:
(1) Sosyal kontrol sistemlerinin haklılaştırılması, işlevleri, yerleştirilmesi ve evrilmesi, (2) Belirli bir siyasal ekonomik düzenle ilişkili olarak yasal düşünce formları, (3) Meşrulaştırma ilkeleri ve etkileri, (4) Doğru yasal anlamlandırma formlarının aktarılması, (5 ) Hukuk dili sisteminin evrimi, hukuk düzenindeki zorlama ya da özgürlük düzeyleri. Dolayısıyla tüm ifadeler doğrudur. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 74

Aşağıdakilerden hangisi hukuk sosyolojisinin bölümlerinden olan sistematik hukuk sosyolojisinin inceleme alanlarındandır?

Hukukun kendini yaratan topluluk tiplerine göre incelenmesi

Hukuk kadroları

Hukukun zaman içinde değişim ve gelişimi

Hukukun gerçek toplumsal kaynakları

Hukuk sistemleri

Açıklama:

Sistematik hukuk sosyolojisi, hukukun gerçek toplumsal kaynakları ve hukuk türlerinin gelişimi ile ilgilenir. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 75

Bir grubun üyesi olmayan fakat o gruba girmek isteyen bireylerin o gruptaki değerleri, kuralları, öğrenmesi ve benimsemesi, aşağıdaki eğitim sosyolojisi alanyazınında yer alan başlıca sosyalleşme çeşitlerinden hangisine girmektedir?

Antizipatorik sosyalleşme

Tarihsel sosyalleşme

Siyasal sosyalleşme

Kısmi sosyalleşme

Sosyal sınıf ve tabakalara göre sosyalleşme

Açıklama:

Bir grubun üyesi olmayan fakat o gruba girmek isteyen bireylerin o gruptaki değerleri, kuralları, öğrenmesi ve benimsemesi, antizipatorik sosyalleşme olarak değerlendirir. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 76

I. Bazı bireyler sapmaya genetik olarak daha eğilimlidir II. Suç günlük yaşam durumlarından öğrenilir III. Suç bütün toplumlarda görülür ve toplumsal açıdan yararlı olabilen işlevleri vardır İfadelerden hangisi ya da hangileri suçu ve sapmayı açıklamaya yönelik sosyolojik yaklaşımların temel varsayımlarındandır?

Yalnız I

Yalnız II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Sosyolojik yaklaşımlara göre 1. Suç bütün toplumlarda görülür ve toplumsal açıdan yararlı olabilen işlevleri vardır. Bu işlevler çözümlendiğinde suç daha iyi anlaşılabilecektir. 2. Suç çatışmaya bağlıdır. Sosyal tabakalar, çıkarlar ve özellikle ekonomik çıkarlarla ilişkilidir. 3. Toplumun içindeki gerilim, zorlanma ve stresle ilişkilidir. 4. Modern kent yaşamıyla güçlü biçimde ilişkilidir. 5. Suç günlük yaşam durumlarından öğrenilir. 6. Grup değerlerine ve yasalara uyma ilkesine bağlılığın azlığından kaynaklanır. Genetik yatkınlık biyolojik yaklaşımların kapsamına girmektedir. Dolayısıyla doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 77

Aşağıdakilerden hangisi, Durkheim’in sapmaya ilişkin görüşlerinden birisi değildir?

Suç ve sapma modern yaşamın normal ve kaçınılamaz bir boyutudur

Suç işlevsel de olabilir

Sapma toplumda yeni düşünceler ve meydan okumalar yaratarak yenilikçi bir güç haline gelir böylece değişiklik yaratır

Suç bütün toplumlarda görülür, sanayileşmemiş, geri kalmış ülkelerde ise daha fazla görülür

Bütün toplumsal değişmeler bir çeşit sapmayla başlar, değişimlere bağlı olarak dünün sapması bugün normale dönüşebilir

Açıklama:

Durkheim’in sapmaya ilişkin görüşleri şöyledir: Suç ve sapma modern yaşamın normal ve kaçınılamaz bir boyutudur. Suç işlevsel de olabilir. Sapma toplumda yeni düşünceler ve meydan okumalar yaratarak yenilikçi bir güç haline gelir böylece değişiklik yaratır. Bütün toplumsal değişmeler bir çeşit sapmayla başlar, değişimlere bağlı olarak dünün sapması bugün normale dönüşebilir. Suç bütün toplumlarda görülür, sanayileşmiş, ileri ülkelerde ise daha fazla görülür. Dolayısıyla doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 78

Sapmanın temelinde toplumsal tepki olduğunu vurgulayan ve sapmayı birincil ve ikincil sapma olarak iki grupta ele alan kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Albert Cohen

Edwin Lemert

Durkheim

Merton

Becker

Açıklama:

Sapmanın temelinde toplumsal tepki olduğunu vurgulayan ve sapmayı birincil ve ikincil sapma olarak iki grupta ele alan kişi Edwin Lemert’tir. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 79

Toplumun varlıklı kesimlerine mensup bireylerin vergi kaçırma, yasa dışı satışlar, zimmete para geçirme gibi işledikleri suçlar, aşağıdaki suç kategorilerinden hangisi kapsamında değerlendirilebilir?

Örgütlü suç

Sibersuç

Beyaz yakalı suçlar

Mülke ilişkin suçlar

Duygusal suçlar

Açıklama:

Toplumun varlıklı kesimlerine mensup bireylerin vergi kaçırma, yasa dışı satışlar, zimmete para geçirme gibi işledikleri suçlar beyaz yakalı suçlar kapsamında değerlendirilir. Dorğu cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 80

Bir toplum ya da gruptaki, istenir ve doğru olana ilişkin ideal ilkeleri tanımlayan özgürlük ve eşitlik gibi prensiplere ne ad verilir?

Değerler

Normlar

Din Kuralları

Ahlak Kuralları

Emile Durkheim, bazı insanların doğuştan suça eğilimli olduğunu, bu kişilerin bir takım ruhsal anormallikler sergilediğini ve suçlu insanların, kafa yapılarından hemen tanınabileceğini iddia etmiştir.

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 98

I. Genel gerilim kuramına göre suç ve suça ilişkin davranışların nedeni diğer bireylerle olumsuz ilişkilerdir.
II.Kaçış kuramına göre bireyler kendini kötü ya da yetersiz hissetme, olumsuz duygulara sahip olma ve kendini değersiz görme gibi kendilerine ilişkin olumsuzluklardan kaçabilmek için suça yönelirler.
III. Okulda şiddet kavramı etrafında araştırmaların yoğunlaştığı dönem 1950' li yıllardır.
Yukarıdaki bilgilerden hangisi ya da hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I ve III

I, II ve III

Açıklama:

Okullarda şiddet konusu 1950’lerde çocuk suçluluğu bağlamında inceleme konusu yapılmışsa da 1990’lı yıllarda okulda şiddet kavramı etrafında araştırmalar yoğunlaşmıştır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 99

Aşağıda verilen suçlar türlerine göre ikili grup halinde kategorilendirildiğinde, hangisi dışarda kalır?

İntikam

Pornografi

Tecavüz

Küçük düsürme ve hiddet

Hırsızlık

Açıklama:

İntikam, küçük düşürme ve hiddet duygusal suçlar kategorisine ilişkin iken tecavüz ve pornografi cinsel suçlar kategorisindedir. Dışarda kalan hırsızlık ise mülke ilişkin suçlar kategorisinde yer alır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 100

Bir toplum ya da gruptaki, istenir ve doğru olana ilişkin ideal ilkeleri tanımlayan özgürlük ve eşitlik gibi prensiplere aşağıdakilerden hangisi denilmektedir?

Değer

Olgu

Hukuk

Eğitim

Norm

Açıklama:

Değerler bir toplum ya da gruptaki, istenir ve doğru olana ilişkin ideal ilkeleri tanımlayan
özgürlük ve eşitlik gibi prensiplerdir.

Doğru Cevap: A

Soru 101

Hukuk kurallarının temel işlevleri kaç başlık altında incelemek mümkündür?

Açıklama:

Hukuk kurallarının işlevlerini üç ana başlıkta sınıflayabiliriz (Milovanovic, 2003: 14);
1. Baskıcı: Yasalar az ya da çok zorlayıcı olabilirler. Sosyal kontrol sistemlerinde çeşitli düzeylerde fiziki baskı söz konusudur.
2. Kolaylaştırıcı: Yasalar davranışlara ilişkin beklentileri kesinleştirir ve tahmin edilebilir kılar.
3. İdeolojik: Bir inanç sistemi olarak ideoloji hukuk kurallarında yansır, belirli değerlere bağlı olarak ortaya çıkar.

Doğru Cevap: A

Suç türleri kaça ayrılmaktadır?

Açıklama:

Suç tiplerini şöyle sınıflandırabiliriz (Carrabine vd., 2004):
• Mülke ilişkin suçlar: Hırsızlık vb., entelektüel mülk hırsızlığı, kültürel mülklerin yasadışı ticareti.
• Cinsel Suçlar: Tecavüz, pornografi, internetteki cinsel suçlar.
• Duygusal Suçlar: Nefret suçu, heyecan arayışı, intikam, küçük düşürme ve hiddet.
• Örgütsel ve mesleki suç formları.
• Alkol, Uyuşturucu ve Sağlık Suçları

Doğru Cevap: A

Soru 109

sapmaya ilişkin çözümlemesine bireyden çok bir bütün olarak toplumla başlar ve sapmanın kaynaklarını toplumun doğasında arayan yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

işlevselci yaklaşım

psikolojik yaklaşım

çatışmacı yaklaşım

sosyal kontrol yaklaşımı

Chicago yaklaşımı

Açıklama:

İşlevselci Yaklaşım: İşlevselcilik, sapmaya ilişkin çözümlemesine bireyden çok bir bütün olarak toplumla başlar ve sapmanın kaynaklarını toplumun doğasında arar (Haralambos ve Holborn,
1995: 389)

Doğru Cevap: A

Soru 110

Sosyal normlara itaati sağlamak için bunlardan sapmaları önlemeye çalışan esaslar bütününe ne ad verilir?

Norm

Sosyal kontrol

Örf

Gelenek

Değer

Açıklama:

Normlar, ödüller ve cezalar aracılığıyla ideal/uygun davranışın sürekliliğini sağlamaya çalışır. Sosyal normlara itaati sağlamak için bunlardan sapmaları önlemeye çalışan esasların bütününe sosyal kontrol adı verilir.

Doğru Cevap: B

Soru 111

Sosyal düzenin işlememesi durumunda ortaya çıkan kuralsızlık durumunu tanımlayan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Çatışma

Sapma

Çözülme

Anomi

Suç

Açıklama:

Anomi, temel olarak sosyal düzenin işlememesi, bozulması durumunda ortaya çıkan bir normsuzluk ve kuralsızlık durumunu ifade eder. Kişisel zihinsel bir duruma değil, sosyal bir duruma ilişkindir. Bireysel çıkarlarla ortak kültürel bilinç arasındaki gerilimden kaynaklanır.

Doğru Cevap: D

Soru 112

Hukuk kuralları
Ahlâk kuralları
Örf ve adetler
Moda kuralları

Yukarıdakilerden hangileri toplumsal normlar olarak sınıflandırılabilir?

I ve II

I, II ve III

II ve III

II ve IV

I, II, III ve IV

Açıklama:

Toplumsal normlar, din kuralları, ahlâk kuralları, örf ve adetler, moda kuralları ve hukuk kuralları olmak üzere temelde beş grupta sınıflandırılabilir.

Doğru Cevap: E

Soru 113

Aşağıdakilerden hangisi veya hangileri hukuk kurallarının işlevlerinden değildir? İdeolojik Kolaylaşyırıcı Baskıcı Genelleştirici

Yalnız I

I ve III

II ve III

II ve IV

Yalnız IV

Açıklama:

Hukuk kurallarının işlevlerini üç ana başlıkta sınıflandırılmaktadır: Baskıcı: Yasalar az ya da çok zorlayıcı olabilirler. Sosyal kontrol sistemlerinde çeşitli düzeylerde fiziki baskı söz konusudur. Kolaylaştırıcı: Yasalar davranışlara ilişkin beklentileri kesinleştirir ve tahmin edilebilir kılar. İdeolojik: Bir inanç sistemi olarak ideoloji hukuk kurallarında yansır, belirli değerlere bağlı olarak ortaya çıkar. Dolayısıyla hukuk kurallarının işlevleri arasında genelleştirici olma işlevi bulunmamaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 114

1892 yılında “sociologia juridica” şeklinde “hukuk sosyolojisi” terimini ilk kullanan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Grotius

Montesquieu

Gurvitch

Anzilotti

İbn Haldun

Açıklama:

Hukuk sosyolojisinin tarihi, uzak haberciler diyebileceğimiz Aristo, İbn Haldun, Grotius ve Montesquieu’ye kadar uzansa da, hukuk sosyolojisi ancak 19. yüzyılın sonlarında belirginlik kazanmıştır. “Hukuk Sosyolojisi” terimi ilk defa İtalyan Anzilotti tarafından 1892’de “Sociologia Juridica” şeklinde kullanılmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 115

Eğitim sosyolojisi alanında, bir grubun üyesi olmayan fakat o gruba girmek isteyen bireylerin o gruptaki değerleri, kuralları, öğrenmesi ve benimsemesi olarak tanımlanan sosyalleşme türü aşağıdakilerden hangisidir?

Antizipatorik sosyalleşme

Siyasal sosyalleşme

Kısmi sosyalleşme

Tarihsel sosyalleşme

Sosyal sınıf ve tabakalara göre sosyalleşme

Açıklama:

Antizipatorik sosyalleşme; bir grubun üyesi olmayan fakat o gruba girmek isteyen bireylerin o gruptaki değerleri, kuralları, öğrenmesi ve benimsemesi olarak ifade edilmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 116

Eğitimde bilimsel metodolojinin kullanılabileceğini savunarak eğitimi bir toplumsal olay olarak gören ve eğitim sosyolojisinin kurucusu olarak kabul edilen teorisyen aşağıdakilerden hangisidir?

Mannheim

Durkheim

Ward

Weber

Dewey

Açıklama:

Eğitim Sosyolojisinin kurucusu olarak görülen Durkheim, işlevselci yaklaşımı temel almış bir sosyologdur. Eğitim Sosyolojine büyük katkılar sağlayan ve bir anlamda temellerini atan Fransız Toplumbilimci E. Durkheim, eğitimde bilimsel metodolojinin kullanılabileceğini savunarak eğitimi bir toplumsal olay olarak görmüştür. Ona göre eğitim olgusu, kökeni ve işlevi bakımından sosyoloji ile yakından ilişkilidir.

Doğru Cevap: B

Soru 117

Eğitimin görevini, bireyleri toplumsal yapıda ulaşacakları statülere hazırlamak olarak gören birinin aşağıdaki yaklaşımlardan hangisini benimsediği söylenebilir?

Çatışmacı yaklaşım

Fenomenolojik yaklaşım

Weberyen yaklaşım

Durkheimci yaklaşım

Yapısalcı yaklaşım

Açıklama:

Weber’e göre, eğitim, bireylerin toplumsal yapı içinde alacakları statüyü belirleme açısından çok önemlidir. Eğitimin asıl görevi, bireyleri ilerde toplumsal yapıda ulaşacakları yere ulaşması için hazırlamaktır. Dolayısıyla eğitim, bireylerin ve grupların, bürokrasi ve sosyal tabakalaşma içinde ilerde alacakları yere hazırlama çalışmalarıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 118

Bazı insanların doğuştan suça eğilimli olduğunu ve suçlu insanların, kafa yapılarından hemen tanınabileceğini iddia eden bir araştırmacı, sapmayı aşağıdaki yaklaşımlardan hangisiyle temellendirmektedir?

Psikolojik yaklaşım

Sosyolojik yaklaşım

İşlevselci yaklaşım

Sosyal kontrol yaklaşımı

Biyolojik yaklaşım

Açıklama:

Fizyolojik ve biyolojik teoriler sapma konusunda bazı bireylerin sapmaya genetik olarak daha eğilimli olduklarını savunmuşlardır. İtalyan kriminolog Cesare Lombroso ,1870’lerde, suçlu tiplerinin belirli anatomik özelliklerle saptanabileceğini öne sürmüştür. Lombroso, suçluların kafatası ve alının biçimi, çene büyüklüğü ve kol uzunluğu gibi fiziksel özelliklerini incelemiş ve çoğu suçlunun biyolojik bakımdan bozuk ya da kusurlu olduğunu ve bu özellikleri aracılığıyla suçluların ayırt edilebileceğini ifade etmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 119

Bilgi teknolojilerindeki gelişmelere paralel olarak ortaya çıkan ve telif hakları, elektronik para aklama, telepazarlama sahtekârlıkları gibi çeşitli suçları ifade eden suç türü aşağıdakilerden hangisidir?

Beyaz yakalı suç

Örgütlü suç

Duygusal suç

Sibersuç

Cinsel suç

Açıklama:

Bilgi teknolojisindeki gelişmeler aracılığıyla ortaya çıkan suç türleri sibersuç olarak tanımlanmaktadır. Telekomünikasyon sistemlerine yasadışı biçimde girmek, başkalarını dinlemek ve izlemek, telekomünikasyon hizmetleri üzerinden hırsızlık, yazılım, film ve cd gibi çeşitli malzemelerin kopyalanmasıyla telif haklarının çiğnenmesi, siberuzayda pornografi, şiddet içerikleri, ırkçı propaganda, siber taciz, telepazarlama sahtekârlıkları, elektronik fon transferlerine müdahale, elektronik kara para aklama, telekomünikasyon yoluyla suç komplolarını oluşturmak gibi suçlar teknolojiye dayalı suçlardır.

Doğru Cevap: D

Sosyolojiye Giriş - Tüm Sorular

Ünite 1

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler