Osmanlı Tarihi (1789-1876) - Tüm Sorular
Ünite 1
Soru 1
Aşağıdaki hangisi Özi Kalesi’ni kuşatan kişidir?
Seçenekler
A
General Potemkin
B
XVI. Louis
C
II. Leopold
D
Mareşal Coburg
E
II. Katerina
Açıklama:
1787-1792 Osmanlı-Rus Savaşları sırasında, General Potemkin komutasındaki Rus ordusu, Yaş ve Hotin’i aldıktan sonra Özi Kalesi’ni kuşatır.
Soru 2
Aşağıdakilerden hangisi Küçük Kaynarca ve Kırım’ın kaybedilmesi nedeniyle kamuoyunda itibar kaybeden hükümdardır?
Seçenekler
A
III. Mustafa
B
I. Abdülhamit
C
III. Selim
D
II. Selim
E
I. Mustafa
Açıklama:
Osmanlı tarihinin en kötü antlaşmalarından biri olan Küçük Kaynarca ve Kırım’ın kaybedilmesi I. Abdülhamit’in kamuoyunda itibar kaybetmesine neden olmuştur.
Soru 3
Aşağıdakilerden hangi zafer (8 Haziran 1790’da kazanılan zafer) Osmanlıların barış masasına elini güçlendirmiş şekilde oturmasını sağlamıştır?
Seçenekler
A
Özi
B
Yaş
C
Yergöğü
D
Hotin
E
Anapa
Açıklama:
Rusçuk karşısında bulunan Yergöğü Kalesi’ni kuşatan Avusturya ordusu büyük bir direnişle karşılaştı. Rusçuk’taki Osmanlı askerlerinin yardıma gelmesi ile Avusturya ordusu iki ateş arasında kaldı ve geri çekilmek zorunda kaldı.
Soru 4
Aşağıdakilerden hangi kişi ilk defa “Nizam-ı Cedid” kavramını kullanmıştır?
Seçenekler
A
Sadrazam Koca Yusuf Paşa
B
Kazasker Tatarcık Abdullah Efendi
C
Çavuşbaşı Mehmet Raşid Efendi
D
Köprülü Mustafa Fazıl Paşa
E
Defterdar Mehmet Şerif Efendi
Açıklama:
“Nizam-ı Cedid”, Yeni Düzen olarak adlandırılan reform programı ilk defa Köprülü Mustafa Fazıl Paşa tarafından kullanılmıştı. Değişik dönemlerde dar ve geniş iki anlamda kullanılmıştır.
Soru 5
Aşağıdakilerden hangisi Zahire Nazırlığının kurulmasına neden olan reformdur?
Seçenekler
A
Nizam-ı Cedid Ocağı’nın kurulması
B
Askeri alandaki reformlar
C
Merkez ve Taşra Teşkilatında yapılan reformlar
D
Diplomasi alanında yapılan reformlar
E
İktisadi ve Sosyal alanda yapılan reformlar
Açıklama:
İktisadi ve Sosyal alanda yapılan reformlar çerçevesinde İstanbul’da bir Zahire Nazırlığı kuruldu ve İstanbul’un zahire ihtiyacının karşılanması işi tüccarlardan alınarak bu nazırlığa devredildi.
Soru 6
Aşağıdakilerden hangisi dağlı eşkıyasına bir türlü son verilememesinin en önemli nedenidir?
Seçenekler
A
Bazı ayan ve yerel eşrafın eşkıya ile birlikte hareket etmesi
B
Eşkiyanın büyük bir bölümünün asker kaçağı olması
C
Eşkiyanın afeedilmesi
D
Eşkiyaya makam verilmesi
E
Bölgede görevli olan devlet adamlarının gevşek davranması
Açıklama:
Dağlı eşkıyasına bir türlü son verilememesinin en önemli nedeni, bazı ayan ve yerel eşrafın kendi çıkarları nedeniyle eşkıya ile birlikte hareket etmesidir.
Soru 7
Aşağıdakilerden hangisi, 1796 yılında Karadağ Vladika’sının Osmanlı Devleti ile yaşadığı sorunları fırsat bilerek, Babıali’ye danışmadan ordusu ile Karadağ’a giren kişidir?
Seçenekler
A
Pazvandoğlu Osman
B
İşkodra Mutasarrıfı Kara Mahmud Paşa
C
Kırım Hanzadesi Cengiz Mehmed Giray Han
D
Gürcü Osman Paşa
E
Rusçuk Ayanı Tirsiniklioğlu İsmail
Açıklama:
İşkodra Mutasarrıfı Kara Mahmud Paşa, Karadağ aleyhine topraklarını genişletmek istiyordu. 1796 yılında Karadağ Vladika’sının Osmanlı Devleti ile yaşadığı sorunları fırsat bilerek, Babıali’ye danışmadan ordusu ile Karadağ’a girdi.
Soru 8
Aşağıdakilerden hangisi “Kanunların Ruhu” eserini yazan kişidir?
Seçenekler
A
Voltaire
B
Rousseau
C
Montesquieu
D
Diderot
E
Robespierre
Açıklama:
Montesquieu, “Kanunların Ruhu” eserinde, yasama, yürütme ve yargının birbirinden ayrılmasına (kuvvetler ayrılığı) vurgu yapmıştır.
Soru 9
Aşağıdakilerden hangisi Fransa’da cumhuriyetin ilanından sonra 1793 Haziranında ilk elçi olarak İstanbul’a gelen kişidir?
Seçenekler
A
Choiseul Gouffier
B
Marquis de Semonville
C
Raymond Verninac
D
Henry Descorches
E
Jean-Jacques Rousseau
Açıklama:
Fransa’da cumhuriyetin ilanından sonra 1793 Haziranında ilk elçi olarak İstanbul’a Henry Descorches gizlice geldi. Fransa’daki rejimin Babıali tarafından tanınmasını istiyordu.
Soru 10
Aşağıdakilerden hangisinden sonra, tarihte ilk defa Fransa ile Osmanlı sınır komşusu olmuşlardır?
Seçenekler
A
Küçük Kaynarca Antlaşması
B
Özi Kalesinin alınması
C
Osmanlı Prusya İttifakı
D
Zivoşti Antlaşması
E
Campo Formio Antlaşması
Açıklama:
Campo Formio Antlaşması’ndan sonra tarihte ilk defa Fransa ile Osmanlı arasında doğal sınırlar tesis edilmiş, bir başka deyişle sınır komşusu olmuşlardır.
Soru 11
Çeşitli tarihlerde Müslüman devletlere karşı Katolik Papasının yaptığı çağrıyla Hristiyan devletlerin kurduğu ittifak aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Üçlü İttifak
B
Kutsal İttifak
C
Küçük Kaynarca Antlaşması
D
Osmanlı-Prusya İttifakı
E
Osmanlı-İsveç İttifakı
Açıklama:
Çeşitli tarihlerde Müslüman devletlere karşı Katolik Papasının yaptığı çağrıyla Hristiyan devletlerin kurduğu ittifak Kutsal İttifaktır.
Soru 12
Padişahın kendi el yazısı ile yazılmış emirlere ne denirdi?
Seçenekler
A
Taht-ı şevket
B
Mahz-ı safa
C
Hatt-ı Hümâyun
D
Nâsa Hizmet
E
Nizâm-ı Cedîd
Açıklama:
Hat Arapça yazı demektir. Padişahın kendi el yazısı ile yazılmış emirlere ise Hatt-ı hümâyun denir. Padişahın ihtiyaç halinde verdiği yazılı emirler için kullanılan bir tabirdir.
Soru 13
1788 tarihinde İngiltere, Hollanda ve Prusya aşağıdakilerden hangi devlete karşı ittifak oluşturmuşlardır?
Seçenekler
A
Avusturya
B
İsveç
C
Sırbistan
D
Lehistan
E
Hollanda
Açıklama:
1788 tarihinde İngiltere, Hollanda ve Prusya’nın; Rusya, Fransa ve Avusturya’ya karşı oluşturdukları ittifaktır.
Soru 14
Osmanlı Devleti’nde önemli ve olağanüstü konuların görüşüldüğü danışma meclislerine ne ad verilirdi?
Seçenekler
A
Meşveret Meclisi
B
Der-beyân-ı Hal
C
Vüzerâ-yı Nizâm
D
Mirmirân-ı Kiram
E
Derbeyân-ı tarik-i
Açıklama:
Türk Dil Kurumu sözlüğünde; bir konu hakkında birinin düşüncesini sorma, iki veya daha fazla kişinin birbiriyle fikir alışverişinde bulunması şeklinde açıklanan meşveretin İslam devlet geleneğinde önemli bir yeri vardır. Osmanlı Devleti’nde önemli ve olağanüstü konuların görüşüldüğü danışma meclislerine Meşveret Meclisi denir.
Soru 15
Osmanlı-Rus savaşını bitiren antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Karlofça Antlaşması
B
Ziştovi Antlaşması
C
Küçük Kaynarca Antlaşması
D
Bükreş Antlaşması
E
Yaş Antlaşması
Açıklama:
Yaş Antlaşmasıyla 1787 yılında Ruslar ile başlayan savaş resmen sona erdi.
Soru 16
III. Selim Döneminde her vilayet ve kasabadan seçilmiş, bir anlamda devlete karşı halkı, halka karşı da devleti temsil edenlere ne denirdi?
Seçenekler
A
Muhasıl
B
Ayân
C
Naib
D
Mültezim
E
Voyvoda
Açıklama:
Osmanlı klasik döneminde taşra yöneticileri merkezden tayin edilirdi. Bu yöneticilerin yanı sıra her vilayet ve kasabadan seçilmiş bir âyan bulunurdu. Çeşitli sorumlulukları bulunan âyanlar bir anlamda devlete karşı halkı, halka karşı da devleti temsil ederlerdi.
Soru 17
Aşağıdakilerden hangisi ayânlık kaldırılarak yerine getirilmiştir?
Seçenekler
A
Voyvodalık
B
Mültezimlik
C
Naiblik
D
Şehir Kethüdalığı
E
Muhasıllık
Açıklama:
Devlet çeşitli dönemlerde, âyanların nüfuzunu kırmak için teşebbüslerde bulunduysa da başarılı olamadı. Özellikle 1768 yılından itibaren Batı’da yeniden savaş dönemine girilmesi âyanların gücünü arttırdı. 1787 yılında âyanlık kaldırılarak yerine şehir kethüdalığı getirildi.
Soru 18
Nizâm-ı Cedîd ortaları kurulması görevini aşağıdaki isimlerden hangisi üstlendi?
Seçenekler
A
Kadı Abdurrahman Paşa
B
Sadrazam Hafız İsmail Paşa
C
Tirsiniklioğlu İsmail Ağa
D
Dağdevirenoğlu Mehmed Bey
E
Abdurrahman Paşa
Açıklama:
1806 yılında Rumeli’de Nizâm-ı Cedîd ortaları kurulmasına karar verildi ve bu görevi de Kadı Abdurrahman Paşa üstlendi.
Soru 19
Fransız İhtilalini etkileyen, “Toplumsal Sözleşme” adlı eserinde kişiler arası eşitliği esas almış ve devletin iktidara değil halka ait olduğunu savunmuş düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Montesquieu
B
Voltaire
C
Diderot
D
Jean Jacques Rousseau
E
Hollach
Açıklama:
Jean Jacques Rousseau (1712-1778) “Toplumsal Sözleşme” adlı eserinde kişiler arası eşitliği esas almış ve devletin iktidara değil halka ait olduğunu savunmuştu.
Soru 20
1789 ihtilali sonrasında Fransa’da I. Cumhuriyet hangi meclis döneminde ilân edilmiştir?
Seçenekler
A
Kurucu Meclis
B
Yaşama Meclisi
C
Beşyüzler Meclisi
D
Konvansiyon Meclisi
E
Etat Generaux Meclisi
Açıklama:
Yasama Meclisi 20 Eylül 1792’de yerini “Konvansiyon Meclisi’ne” bıraktı. Bu meclis ilk olarak krallığı kaldırarak cumhuriyeti ilan etti. Böylece Fransa’da “I. Cumhuriyet Dönemi”ne girildi.
Soru 21
Doğu sorunu yani Şark meselesinin başlangıcı kimi tarihçilere göre hangi antlaşma olarak kabul edilmektedir?
Seçenekler
A
Karlofça Antlaşması
B
İstanbul Antlaşması
C
Küçük Kaynarca Antlaşması
D
Verala Antlaşması
E
Ziştovi Antlaşması
Açıklama:
Kimi tarihçiler Doğu Sorununun (Şark Meselesinin) başlangıcının Küçük Kaynarca Antlaşması olduğunu ifade etmektedirler.
Soru 22
I. Tophane ve Tersane gibi kurumların denetimi sırasında babasına eşlik etti. Yabancı elçi ve teknisyenlerle tanışarak dış dünya hakkındaki bilgisini geliştirdi.
II. Fransa Kralı XVI. Louis’e mektuplar yazdı ve bu mektupları adamlarından İshak Efendi vasıtasıyla Paris’e gönderdi.
Yukarıdaki iki durum bize III. Selim ile ilgili ne gibi bir bilgi vermektedir?
II. Fransa Kralı XVI. Louis’e mektuplar yazdı ve bu mektupları adamlarından İshak Efendi vasıtasıyla Paris’e gönderdi.
Yukarıdaki iki durum bize III. Selim ile ilgili ne gibi bir bilgi vermektedir?
Seçenekler
A
Reformcu kişiliğinin
B
Sanatçı kişiliğinin
C
İyi bir padişah olacağının
D
Çok savaş kazanacağının
E
Yetenekli kişiliğinin
Açıklama:
Şehzade Selim, Tophane ve Tersane gibi kurumların denetimi sırasında babasına eşlik etti. Yabancı elçi ve teknisyenlerle tanışarak dış dünya hakkındaki bilgisini geliştirdi. Çocukluktan itibaren edindiği bu tecrübeler, III. Selim’in reformcu kişiliğinin oluşmasına hiç şüphesiz büyük katkıda bulunmuştu. Fransa Kralı XVI. Louis’e mektuplar yazdı ve bu mektupları adamlarından İshak Efendi vasıtasıyla Paris’e gönderdi. Mektuplarında reformcu bir sultan olacağının sinyalini veriyordu.
Soru 23
I. İsveç, Osmanlı Devleti’nin savaşa devam etmesi için senede üçer bin olmak üzere, toplam 30 bin kese mâlî yardımda bulunacak
II. İki taraf Rusya ile ayrı barış yapmayacak
III. Rusya’nın eline geçmiş olan Osmanlı ve İsveç topraklarının geri alınması için iki ülke birbirlerine yardımcı olacak
Yukarıdakilerden hangisi 11 Temmuz 1789’da imzalanan Osmanlı-İsveç İttifak Sözleşmesi’nin maddelerinden biri değildir?
II. İki taraf Rusya ile ayrı barış yapmayacak
III. Rusya’nın eline geçmiş olan Osmanlı ve İsveç topraklarının geri alınması için iki ülke birbirlerine yardımcı olacak
Yukarıdakilerden hangisi 11 Temmuz 1789’da imzalanan Osmanlı-İsveç İttifak Sözleşmesi’nin maddelerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
II ve III
E
I ve III
Açıklama:
11 Temmuz 1789’da Osmanlı-İsveç İttifak Sözleşmesi imzalandı. Dört maddeden ibaret sözleşmeye göre: I. Osmanlı Devleti, İsveç’in savaşa devam etmesi için senede ikişer bin olmak üzere, toplam 20 bin kese mâlî yardımda bulunacak,
II. iki taraf Rusya ile ayrı barış yapmayacak,
III. Rusya’nın eline geçmiş olan Osmanlı ve İsveç topraklarının geri alınması için iki ülke birbirlerine yardımcı olacaktı.
II. iki taraf Rusya ile ayrı barış yapmayacak,
III. Rusya’nın eline geçmiş olan Osmanlı ve İsveç topraklarının geri alınması için iki ülke birbirlerine yardımcı olacaktı.
Soru 24
Osmanlı-Prusya arasındaki ittifak ilk defa kaç yılında imzalanmıştır?
Seçenekler
A
1756
B
1763
C
1782
D
1790
E
1791
Açıklama:
Prusya elçisi Friedrich von Dietz ve Reisülküttap Raşid Efendi arasında müzakereler sonucunda, 31 Ocak 1790 tarihli beş maddelik bir ittifak senedi imzalandı.
Soru 25
I. Prusya, savaş ilan etmese de Avusturya sınırına asker yığması
II. Macarlar ve Sırplar arasında huzursuzluklar baş göstermesi
III. Fransa’da patlak veren 1789 İhtilali
Yukarıda sıralan durumlar Avusturya açısından ne ile sonuçlanmıştır?
II. Macarlar ve Sırplar arasında huzursuzluklar baş göstermesi
III. Fransa’da patlak veren 1789 İhtilali
Yukarıda sıralan durumlar Avusturya açısından ne ile sonuçlanmıştır?
Seçenekler
A
Avusturya’nın Rusya ile ittifak kurması
B
Avusturya’nın savaştan çekilmesi
C
Avusturya’nın Osmanlı karşısında mağlubiyete uğraması
D
Avusturya’nın Osmanlı Devleti ile bir an önce barış yapmak istemesi
E
Avusturya’nın Osmanlı topraklarına saldırması
Açıklama:
Prusya, savaş ilan etmese de Avusturya sınırına asker yığması Avusturya’yı zor durumda bırakmıştı. Üstelik Macarlar ve Sırplar arasında huzursuzluklar baş göstermişti. Fransa’da patlak veren 1789 İhtilali de Avusturya’yı endişelendiriyordu. Bu sebeplerle II. Josef’in ölümüyle Avusturya İmparatoru olan II. Leopold, Osmanlı Devleti ile bir an önce barış yapmak istiyordu.
Soru 26
Tarihteki son Osmanlı-Avusturya savaşı hangi antlaşma ile son bulmuştur?
Seçenekler
A
Verala Antlaşması
B
İstanbul Antlaşması
C
Yaş Antlaşması
D
Karlofça Antlaşması
E
Ziştovi Antlaşması
Açıklama:
Avusturya ile 17 Eylül 1790’da Kalas’ta bir ateşkes antlaşması yapıldı. Böylece tarihteki son Osmanlı-Avusturya savaşı sona erdi. Oldukça uzun süren müzakerelerde Osmanlı Devleti’ni Reisülküttap Abdullah Birrî Efendi başkanlığında bir heyet temsil etti. Neticede, Ziştovi’de on dört maddelik barış antlaşması imzalandı.
Soru 27
I. Her iki ülke, savaşa karışmış olan tebaası için af çıkaracak
II. 1774 Küçük Kaynarca ve diğer anlaşmalarla Eflak ve Boğdan’a verilen haklar muhafaza edilecek
III. Garp Ocakları korsanlarının Rus ticaret gemilerine saldırması engellenecek, saldırıya uğrayan gemilerin zararları Osmanlı Devletince tazmin edilecek
IV. İki ülke arasında iyi niyet göstergesi olarak karşılıklı elçi gönderilecek
Yukarıdakilerden hangileri 10 Ocak 1792’de Osmanlı ve Rusya arasında imzalanan Yaş Antlaşması’nın maddelerindendir?
II. 1774 Küçük Kaynarca ve diğer anlaşmalarla Eflak ve Boğdan’a verilen haklar muhafaza edilecek
III. Garp Ocakları korsanlarının Rus ticaret gemilerine saldırması engellenecek, saldırıya uğrayan gemilerin zararları Osmanlı Devletince tazmin edilecek
IV. İki ülke arasında iyi niyet göstergesi olarak karşılıklı elçi gönderilecek
Yukarıdakilerden hangileri 10 Ocak 1792’de Osmanlı ve Rusya arasında imzalanan Yaş Antlaşması’nın maddelerindendir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
I, II ve III
D
II, III ve IV
E
Hepsi
Açıklama:
Yaklaşık iki buçuk ay süren müzakereler sonucunda 10 Ocak 1792’de, on üç maddeden oluşan Yaş Antlaşması imzalandı. Buna göre: Her iki ülke, savaşa karışmış olan tebaası için af çıkaracak, 1774 Küçük Kaynarca ve diğer anlaşmalarla Eflak ve Boğdan’a verilen haklar muhafaza edilecek, Garp Ocakları korsanlarının Rus ticaret gemilerine saldırması engellenecek, saldırıya uğrayan gemilerin zararları Osmanlı Devletince tazmin edilecek, ̇ki ülke arasında iyi niyet göstergesi olarak karşılıklı elçi gönderilecek.
Soru 28
Aşağıdakilerden hangisi III. Selim zamanından yapılan askeri reformlardan değildir?
Seçenekler
A
Nizâm-ı Cedîd Ocağı’nın Kurulması
B
Yeniçerilerin talimi için Topkapı Sarayında Ağa Yeri isimli yer talimgâh olarak düzenlenmesi
C
Topçu, Lağımcı ve Humbaracı Ocakları için ayrı talimatlar hazırlanması
D
“Tersane Nizâmı” adlı bir kanun çıkarılması
E
Mühendishane-i Bahr-i Hümayun’ün açılması
Açıklama:
1806 yılında Rumeli’de Nizâm-ı Cedîd ortaları kurulmasına karar verildi. Yeniçerilerin talimi için Topkapı Sarayında Ağa Yeri isimli yer talimgâh olarak düzenlendi. Topçu, Lağımcı ve Humbaracı Ocakları için ayrı talimatlar hazırlandı. Tophane için Avrupa’dan uzmanlar getirildi. 1795’de “Tersane Nizâmı” adlı bir kanun çıkarıldı. I. Abdülhamid zamanında açılan Mühendishane-i Bahr-i Hümayun yeni düzenlemelerle ıslah edildi.
Soru 29
I. 1794’de Baruthane Nazırlığı kuruldu.
II. “Ref ’i î’diyye ve Ref ’i Hediyye ve Rüşvet” kanunu çıkartıldı.
III. Avrupa’da ikamet elçiliklerinin açıldı.
IV.İstanbul’da bir Zahire Nazırlığı kurdurdu.
III. Selim zamanında yapılan yukarıdaki reformlar yapılan alana göre sırasıyla hangi şıkta doğru olarak verilmiştir?
II. “Ref ’i î’diyye ve Ref ’i Hediyye ve Rüşvet” kanunu çıkartıldı.
III. Avrupa’da ikamet elçiliklerinin açıldı.
IV.İstanbul’da bir Zahire Nazırlığı kurdurdu.
III. Selim zamanında yapılan yukarıdaki reformlar yapılan alana göre sırasıyla hangi şıkta doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Askerî alandaki reformlar, merkez ve taşra teşkilatında yapılan reformlar, diplomasi alanında yapılan reformlar, iktisadi ve sosyal alanda yapılan reformlar
B
Merkez ve taşra teşkilatında yapılan reformlar, diplomasi alanında yapılan reformlar, iktisadi ve sosyal alanda yapılan reformlar, askerî alandaki reformlar
C
Diplomasi alanında yapılan reformlar, iktisadi ve sosyal alanda yapılan reformlar, askerî alandaki reformlar, merkez ve taşra teşkilatında yapılan reformlar
D
İktisadi ve sosyal alanda yapılan reformlar, askerî alandaki reformlar, merkez ve taşra teşkilatında yapılan reformlar, diplomasi alanında yapılan reformlar
E
Merkez ve taşra teşkilatında yapılan reformlar, iktisadi ve sosyal alanda yapılan reformlar, askerî alandaki reformlar, diplomasi alanında yapılan reformlar
Açıklama:
Askerî Alandaki Diğer Reformlar: 1794’de Baruthane Nazırlığı kuruldu, Merkez ve Taşra Teşkilatında Yapılan Reformlar: “Re ’i î’diyye ve Ref ’i Hediyye ve Rüşvet” kanunu çıkartıldı, Diplomasi Alanında Yapılan Reformlar: Avrupa’da ikamet elçiliklerinin açıldı, İktisadi ve Sosyal Alanda Yapılan Reformlar: İstanbul’da bir Zahire Nazırlığı kurdurdu..
Soru 30
Aşağıdakilerden hangisi III. Selim döneminde yaşanan isyanlardan değildir?
Seçenekler
A
İşkodra Mutasarrıfı Kara Mahmud Paşa İsyanı
B
Pazvandoğlu Osman İsyanı
C
Kırım Hanzâdesi Cengiz Mehmed Giray İsyanı
D
Gürcü Osman Paşa İsyanı
E
Patrona Halil isyanı
Açıklama:
İşkodra Mutasarrıfı Kara Mahmud Paşa İsyanı, Pazvandoğlu Osman İsyanı, Kırım Hanzâdesi Cengiz Mehmed Giray İsyanı, Gürcü Osman Paşa İsyanı III. Selim zamanında; Patrona Halil isyanı ise III. Ahmet zamanında yaşanmıştır.
Soru 31
Çeşitli tarihlerde Müslüman devletlere karşı Katolik Papasının yaptığı çağrıyla Hristiyan devletlerin kurduğu ittifaka ne isim verilir?
Seçenekler
A
Kutsal ittifak
B
Osmanlı-İsveç ittifakı
C
Osmanlı-Prusya ittifakı
D
Üçlü ittifak
E
Sened-i ittifak
Açıklama:
Çeşitli tarihlerde Müslüman devletlere karşı Katolik Papasının yaptığı çağrıyla Hristiyan devletlerin kurduğu ittifaktır. II. Viyana kuşatmasında XI. Innocentus, Osmanlı’ya karşı yaptığı çağrıyla Avusturya, Lehistan, Venedik ve daha sonra Rusya bir araya gelerek Kutsal İttifak kurdular.
Soru 32
I. Ruslar yanında savaşa katılan gayrimüslimler için af çıkartılması
II. Eflak ve Boğdan’a verilen hakların muhafaza edilmesi
III. Rusların daha güneye inerek Balkanlarda daha rahat hareket etme imkânı yakalaması
Osmanlı-Rusya arasında yapılan Yaş antlaşması ile yukarıdakilerden hangisi Rusların koruyuculuk imajını pekiştirmiştir?
II. Eflak ve Boğdan’a verilen hakların muhafaza edilmesi
III. Rusların daha güneye inerek Balkanlarda daha rahat hareket etme imkânı yakalaması
Osmanlı-Rusya arasında yapılan Yaş antlaşması ile yukarıdakilerden hangisi Rusların koruyuculuk imajını pekiştirmiştir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve II
E
I, II ve III
Açıklama:
Yaş Antlaşmasıyla 1787 yılında Ruslar ile başlayan savaş resmen sona erdi. Osmanlı ordusu 1792 Nisanında İstanbul’a döndü. Osmanlı Devleti, savaşa başlarken en öncelikli hedefi Kırım’ı geri almaktı. Fakat Kırım’ı geri alamadığı gibi, az da olsa toprak kaybına uğradı. Ruslar daha güneye inerek Balkanlarda daha rahat hareket etme imkânı yakaladı. Üstelik Ruslar yanında savaşa katılan gayrimüslimler için af çıkartılması, bu halkların gözünde Rusların koruyuculuk imajını pekiştirdi.
Soru 33
Osmanlı-Rus savaşı hangi antlaşma ile sona ermiştir?
Seçenekler
A
Ziştovi Antlaşması
B
Küçük Kaynarca Antlaşması
C
Campo Formio Antlaşması
D
Tilsit Anlaşması
E
Kala-i Sultaniye Antlaşması
Açıklama:
Osmanlı-Rus savaşını bitiren 21 Temmuz 1774 tarihli Küçük Kaynarca Antlaşması, toprak kayıpları açısından çok büyük olmamakla birlikte hukuk, ticaret ve diplomasi açı-sından ağır bir belgeydi.
Soru 34
Avusturya İmparatoru II. Jozef ile Rusya arasında 1782’de imzalanan gizli ittifak antlaşmasına göre (Grek Projesi) aşağıdakilerden hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
Eflak ve Boğdan’da Ruslara tâbi bir Ortodoks devleti kurulacaktı
B
İstanbul, Trakya, Makedonya’yı içine olan bir imparatorluk kurulacak ve başına da Çariçe II. Katerina’nın torunu Konstantin getirilecekti
C
Batı Balkanlar, BosnaHersek, Sırbistan ve Dalmaçya kıyıları Avusturya’ya verilecekti.
D
Mora, Girit ve Kıbrıs’ı Venedik alacaktı
E
İsveç’in savaşa devam etmesi için senede ikişer bin olmak üzere, toplam 20 bin kese mâlî yardımda bulunulacaktı
Açıklama:
Osmanlı ile dostane ilişkilerden yana olan Maria Teresa’nın 1780’de vefat etmesi üzerine Avusturya İmparatoru olan II. Jozef ’in de Osmanlı’nın Balkan topraklarını paylaşmak gibi bir amacı vardı. Bu sayede, Avusturya ile Rusya arasında 1782’de gizli bir ittifak antlaşması imzalandı. Buna göre; Eak ve Boğdan’da Ruslara tâbi bir Ortodoks devleti kurulacaktı. İstanbul, Trakya, Makedonya’yı içine olan bir imparatorluk kurulacak ve başına da Çariçe II. Katerina’nın torunu Konstantin getirilecekti. Batı Balkanlar, BosnaHersek, Sırbistan ve Dalmaçya kıyıları Avusturya’ya verilecekti. Mora, Girit ve Kıbrıs’ı ise Venedik alacaktı.
Soru 35
Aşağıdaki ülkelerden hangisi Üçlü İttifak içerisinde yer alan ülkelerden biridir?
Seçenekler
A
Rusya
B
Fransa
C
Avusturya
D
İngiltere
E
Macaristan
Açıklama:
Üçlü İttifak: 13 Haziran 1788 tarihinde İngiltere, Hollanda ve Prusya’nın; Rusya, Fransa ve Avusturya’ya karşı oluşturdukları ittifaktır.
Soru 36
11 Temmuz 1789’da imzalanan Osmanlı-İsveç İttifak Sözleşmesine göre aşağıdakilerden hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
İki tarafında Rusya ile ayrı barış yapma hakkı olacak
B
İsveç’e toplamda 20 bin kese mâlî yardımda bulunulacak
C
Rusya’nın eline geçmiş olan Osmanlı ve İsveç topraklarının geri alınması için iki ülke birbirlerine yardımcı olacak
D
İki taraf Rusya ile ayrı barış yapmayacak
E
Osmanlı Devleti, İsveç’in savaşa devam etmesi için senede ikişer bin kese mali yardım yapacak
Açıklama:
11 Temmuz 1789’da Osmanlı-İsveç İttifak Sözleşmesi imzalandı. Dört maddeden ibaret sözleşmeye göre: Osmanlı Devleti, İsveç’in savaşa devam etmesi için senede ikişer bin olmak üzere, toplam 20 bin kese mâlî yardımda bulunacak, iki taraf Rusya ile ayrı barış yapmayacak, Rusya’nın eline geçmiş olan Osmanlı ve İsveç topraklarının geri alınması için iki ülke birbirlerine yardımcı olacaktı.
Soru 37
Osmanlı devletinin ilkkez Hristiyan bir devletle yaptığı anlaşma aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Osmanlı-Fransa ittifakı
B
Osmalı- Prusya ittifakı
C
Osmanlı-İsveç ittifakı
D
Osmalı- Alman İttifakı
E
Üçlü ittifak
Açıklama:
İlk defa bir Hıristiyan devletle yapılan, ama karşılıklılık esasına dayanmayan, ittifak anlaşmasının pek yararı olmadı. Altı ay sonra İsveç, İspanya aracılığıyla Rusya ile tek taraı olarak Verala Antlaşması’nı (1790) imzalayarak savaştan çekildi.
Soru 38
Osmanlı- Prusya İttifak anlaşmasına göre aşağıdakilerden hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
Avusturya ve Rusya Tuna Nehrini geçerse Prusya iki ülkeye de savaş ilan edecek
B
Osmanlı Devleti düşmanlarıyla barış yapana kadar savaşa devam edecekti
C
Osmanlı Devleti Avusturya’nın elindeki Galiçya’nın Prusya’ya verilmesi için çaba gösterecekti
D
Prusya’ya bazı ticari imtiyazlar verilecekti
E
Osmanlı devleti Prusyaya senede 10 bin kese mali yardım yapacaktı
Açıklama:
31 Ocak 1790 tarihli beş maddelik bir ittifak senedi imzalandı. Osmanlı tarihinde karşılıklılık esasına dayanan bu ilk ittifak antlaşmasına göre: Avusturya ve Rusya Tuna Nehrini geçerse Prusya iki ülkeye de savaş ilan edecek ve Osmanlı Devleti düşmanlarıyla barış yapana kadar savaşa devam edecekti. Osmanlı Devleti de Avusturya’nın elindeki Galiçya’nın Prusya’ya verilmesi için çaba gösterecekti. Ayrıca Prusya’ya bazı ticari imtiyazlar verilecekti.
Soru 39
I. Kanunî dönemindeki usul ve nizamlara dönülerek tımarlı ve kapıkulu ordularını ıslah etmek
II. “Eski kanun ve nizamdır” diyerek orduya Avrupa usul ve talimlerinin benimsetilmesi
III. Eski ocakların yeniden ıslah edilmesi
Yukarıdakilerden hangisi Nizam-I Cedid kapsamında sultana takdim edilen layihaların içeriklerindendir?
II. “Eski kanun ve nizamdır” diyerek orduya Avrupa usul ve talimlerinin benimsetilmesi
III. Eski ocakların yeniden ıslah edilmesi
Yukarıdakilerden hangisi Nizam-I Cedid kapsamında sultana takdim edilen layihaların içeriklerindendir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve II
E
II ve III
Açıklama:
Lâyihalar içerikleri bakımından üç ana kategoride değerlendirilir: 1. Kanunî dönemindeki usul ve nizamlara dönülerek tımarlı ve kapıkulu ordularını ıslah etmek 2. “Eski kanun ve nizamdır” diyerek orduya Avrupa usul ve talimlerinin benimsetilmesi 3. Eski ocaklar asla ıslah olmayacağı için kendi hâllerine bırakılması ve yeni bir ordunun kurulması.
Soru 40
Osmanlı-Avusturya arasında yapılan Ziştovi Antlaşmasına göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Her iki ülke, savaşa karışmış olan tebaası için af çıkaracak
B
1774 Küçük Kaynarca ve diğer anlaşmalarla Eflak ve Boğdan’a verilen haklar muhafaza edilecek
C
Avusturya limanlarından hareket eden ticaret gemilerine Garp Ocaklarından zarar gelmemesi ve zarar gelirse Osmanlı Devleti tarafından tazmin edilecekti
D
Rusya’nın eline geçmiş olan Osmanlı ve İsveç topraklarının geri alınması için iki ülke birbirlerine yardımcı olacak
E
Dinyester (Turla) Nehri iki devlet arasında sınır olacak
Açıklama:
Osmanlı-Avusturya arasında Ziştovi’de on dört maddelik barış antlaşması imzalandı. (4 Ağustos 1791) Bu antlaşmaya göre; 1. Osmanlı Devleti, İrşova-i Atik (Orşova) dışında Avusturya’nın işgal ettiği toprakları geri alacaktı 2. İki ülke arasında kesin sınır çizgilerinin belirlenmesi amacıyla bazı düzenlemeler yapılacaktı 3. Hotin Kalesi, Ruslar ile savaş bitene kadar Avusturya’nın elinde kalacaktı 4. Avusturya limanlarından hareket eden ticaret gemilerine Garp Ocaklarından zarar gelmemesi ve zarar gelirse Osmanlı Devleti tarafından tazmin edilecekti. 5. Ziştovi Antlaşması’nda Osmanlı ve Avusturya hükümdarlarının iyi niyet göstergesi olarak karşılıklı elçi gönderilecekti.
Soru 41
I. Küçük Kaynarca Antlaşmasının imzalanması
II.Kırım’ın kaybedilmesi
III. Özi Kalesinin kaybedilmesi
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri I. Abdülhamid döneminde meydana gelmiştir?
II.Kırım’ın kaybedilmesi
III. Özi Kalesinin kaybedilmesi
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri I. Abdülhamid döneminde meydana gelmiştir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I,II
E
I,II,III
Açıklama:
Osmanlı tarihinin en kötü antlaşmalarından biri olan Küçük Kaynarca Antlaşmasının imzalanması ve Kırım’ın kaybedilmesi I. Abdülhamid’in kamuoyunda itibar kaybetmesine yol açmıştı. Altı ay boyunca muhasaraya dayanan Özi Kalesi, Aralık 1788’de Ruslara teslim oldu. Kalenin Müslüman sakinlerine karşı büyük bir katliam yapıldı. Özi Kalesi’nin düşmesine ve Müslüman halkın katline çok üzülen I. Abdülhamid ağır bir felç geçirdi ve bundan birkaç gün sonra, 7 Nisan 1789’da vefat etti.
Soru 42
Aşağıdaki hangi ülkeyle 11 Temmuz 1789 tarihinde Rusya’ya karşı bir ittifak antlaşması yapılmıştır?
Seçenekler
A
İngiltere
B
Hollanda
C
Fransa
D
İsveç
E
İsviçre
Açıklama:
III. Selim’in tahta çıkmasıyla İsveç ile ittifak Babıali’de yeniden tartışılmaya başlandı. İstanbul’daki İsveç elçisi ve Reisülküttab Raşid Efendi arasındaki müzakereler başarıyla sonuçlandı ve 11 Temmuz 1789’da Osmanlı-İsveç İttifak Sözleşmesi imzalandı.
Soru 43
Aşağıdakilerden hangisi Kalas'ta yapılan bir ateşkes antlaşmasıdır? Bu antlaşma ile tarihteki son Osmanlı-Avusturya savaşı sona ermiştir.
Seçenekler
A
Verala Antlaşması
B
Üçlü İttifak
C
Yaş Antlaşması
D
Compo Formio Antlaşması
E
Ziştovi Antlaşması
Açıklama:
Osmanlı hükümetinin Reichenbach Konvansiyonu temelinde barış müzakerelerine başlamayı kabul etmesi üzerine Avusturya ile 17 Eylül 1790’da Kalas’ta bir ateşkes antlaşması yapıldı. Böylece tarihteki son Osmanlı-Avusturya savaşı sona erdi. . Oldukça uzun süren müzakerelerde Osmanlı Devleti’ni Reisülküttap Abdullah Birrî Efendi başkanlığında bir heyet temsil etti. Neticede, Ziştovi’de on dört maddelik barış antlaşması imzalandı. (4 Ağustos 1791)
Soru 44
………………………………………….1787 yılında Ruslar ile başlayan savaş resmen sona erdi.
Yukarıdaki boşluğu aşağıda verilenlerden hangisi en doğru tamamlar?
Yukarıdaki boşluğu aşağıda verilenlerden hangisi en doğru tamamlar?
Seçenekler
A
Yaş Antlaşmasıyla
B
Küçük Kaynarça Anlaşmasıyla
C
Ziştovi Antlaşmasıyla
D
Verala Antlaşmasıyla
E
Aynalıkavak Tenkihnâmesiyle
Açıklama:
III. Selim Prusya ve İngiltere’nin arabuluculuğuyla Rusya ile barış yapmaya razı oldu. Fransız İhtilali’ne karşı Ruslar ile birlikte hareket etmek isteyen Avrupa devletlerinin baskıları karşısında Çariçe II. Katerina da barış önerisini kabul etti. Ağustos ayında Kalas’ta bir ateşkes antlaşması yapıldı. Kasım 1791’de, Boğdan’ın merkezi Yaş kasabasında Osmanlılar ile Ruslar arasında barış antlaşması için görüşmeler başladı. Bu müzakerelerde de Osmanlı heyetinin başında Reisülküttap Abdullah Birrî Efendi bulunmaktaydı. Yaklaşık iki buçuk ay süren müzakereler sonucunda 10 Ocak 1792’de, on üç maddeden oluşan Yaş Antlaşması imzalandı.
Soru 45
I. Osmanlı Devleti ile Avusturya arasındaki mücadele sona ermiştir.
II.Avusturya ile uzun vadede yakınlaşılmıştır.
III. Osmanlı diplomasi anlayışında değişiklikler olmuştur.
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri Ziştovi antlaşmasının sonuçlarındandır?
II.Avusturya ile uzun vadede yakınlaşılmıştır.
III. Osmanlı diplomasi anlayışında değişiklikler olmuştur.
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri Ziştovi antlaşmasının sonuçlarındandır?
Seçenekler
A
I,II
B
I,II,III
C
II,III
D
Yalnız III
E
Yalnız II
Açıklama:
Ziştovi Antlaşması, Osmanlı Devleti ile Avusturya arasında yüzyıllardır devam eden uzun mücadeleye son verdi. Bundan sonra Balkanlarda güçlenen Rusya etkisine karşı, iki ülke birbirine daha yakın duracaktı. Savaş sırasında ilk defa Hristiyan devletlerle ittifak arayışına gidilmesi, Osmanlı’nın diplomasi anlayışının değişmeğe başladığı göstermekteydi. Babıali, Avrupa’daki kuvvetler dengesindeki değişim sayesinde ağır kayıplar vermekten kurtulduğunun farkındaydı. Bunun sonucu olarak karşılıklılık esasının benimsendiği, denge siyasetinin gözetildiği ve yalnızlık politikasının terk edildiği yeni bir diplomasi anlayışı ortaya çıkacaktı.
Soru 46
Nizam-ı Cedid’in açıklaması hangisidir?
Seçenekler
A
Selim döneminde yaşanan sorunlar ve sunulan çözüm yolları
B
Padişahın el yazısı ile yazılmış emirleri
C
III.Selim döneminde yapılan tüm reformlar
D
Tımarlı ve kapıkulu ordularının ıslahı
E
Layihalar
Açıklama:
III. Selim döneminde, Nizâm-ı Cedîd dar ve geniş iki anlamda kullanılmıştır. Dar anlamda yeni kurulan ordunun adıydı. Geniş anlamda ise III. Selim döneminde yapılan tüm reformları ifade etmekteydi. Kanunî dönemindeki usul ve nizamlara dönülerek tımarlı ve kapıkulu ordularını ıslah etmek ise Lâyihaların içeriğini oluşturmaktadır.
Soru 47
Aşağıdakilerden hangisi III. Selim dönemi iktisadi ve sosyal alanda yapılan bir reformdur?
Seçenekler
A
Avrupa ile ilişkilerinde mütekabiliyet (karşılıklılık) esaslarının temel alındı.
B
Avrupa’da ikamet elçiliklerinin açılmıştır.
C
Reisülküttaplık kurumunda da önemli değişiklikler yapıldı.
D
İstanbul’da bir Zahire Nazırlığı kuruldu.
E
1794’de Baruthane Nazırlığı kuruldu.
Açıklama:
“D” seçeneğinde belirtilen Zahire Nazırlığının kurulması İktisadi ve sosyal alanda yapılmış bir reformdur. “A,B ve C seçenekleri diplomasiyle ilgili III. Selim döneminde yapılmış reformlardır.
Soru 48
I. Avrupa devletleri ve Rusya ile yaşanan savaşlar
II.Rumeli ve Balkanlarda merkezi otoritenin zayıflaması
III. Eşkıya çetelerinin faaliyet alanının genişliği
IV. Ayan ve mütegallibe eşkıya çetelerinin işbirliği
Yukarıdakilerden hangileri III. Selim döneminde Dağlı eşkıyalarının devleti uğraştıran bir gaile olmasına neden gösterilebilir?
II.Rumeli ve Balkanlarda merkezi otoritenin zayıflaması
III. Eşkıya çetelerinin faaliyet alanının genişliği
IV. Ayan ve mütegallibe eşkıya çetelerinin işbirliği
Yukarıdakilerden hangileri III. Selim döneminde Dağlı eşkıyalarının devleti uğraştıran bir gaile olmasına neden gösterilebilir?
Seçenekler
A
I,II
B
II,III
C
I,III,IV
D
I,II,III,IV
E
II,III,IV
Açıklama:
1791 yılında devam etmekte olan savaş devleti her türlü açıdan güçsüz düşürdüğü için eşkıya çetelerinin sayısı ve zararları daha da fazlalaştı. Devletle ve rakipleriyle mücadelede gücünü arttırmak isteyen bazı âyan ve mütegallibe eşkıya çeteleri ile iş birliği yapıyordu. Dağlı eşkıyasına son verilememesinin nedenlerini şu şekilde sıralayabiliriz: Her şeyden önce eşkıyanın faaliyet gösterdiği alan coğrafi olarak çok genişti ve eşkıyanın kaçıp saklanmasına oldukça elverişliydi. Bu durumda verilen tüm seçenekler neden gösterilebilir.
Soru 49
I.Rusya ile Yaş antlaşması daha iyi koşullarla imzalanmıştır.
II.İhtilalle birlikte doğan milliyetçilik fikri Osmanlı Devletinde yaygınlık kazanmıştır.
III. Osmanlı Devleti, Fransa ile 1793 yılında bir ittifak anlaşması yapmıştır.
Fransız ihtilalinin Osmanlı devletine sağladığı yarar veya yararlar yukarıda verilenlerden hangisidir?
II.İhtilalle birlikte doğan milliyetçilik fikri Osmanlı Devletinde yaygınlık kazanmıştır.
III. Osmanlı Devleti, Fransa ile 1793 yılında bir ittifak anlaşması yapmıştır.
Fransız ihtilalinin Osmanlı devletine sağladığı yarar veya yararlar yukarıda verilenlerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I,II
E
I,II,III
Açıklama:
Fransız İhtilali’nin Osmanlı Devleti’ne etkisi genel anlamda olumsuz olmakla birlikte kısa vadede avantaj sağladığı da düşünülebilir. Savaş hâlinde olduğu Avusturya ve Rusya, tıpkı diğer Avrupa devletleri gibi Fransa’daki gelişmelerden endişe duymaya başlamışlardı. Bu ülkede eski rejimi (ancien régime) getirmek için bir an önce harekete geçmek istediklerinden Osmanlı Devleti ile devam eden savaşı sonlandırmaları gerekiyordu. Bu da Osmanlı Devleti’nin Avusturya ile Ziştovi ve Rusya’yla Yaş Antlaşmalarını daha iyi koşullarla imzalamasını sağladı. Seçeneklerde belirtilen 1793 yılında böyle bir antlaşma gerçekleşmemiştir. 1796 yılında bir antlaşma söz konusudur. II. Şeçenekte belirtilen durumun da Osmanlı devleti gibi çok uluslu devlet için yararı olamazdı. Milliyetçilik fikri çok uluslu devletlerin yıkılışına zemin hazırlamıştır. Dolayısıyla doğru seçenek sadece I ‘dir.
Soru 50
Napolyon Bonapart’ın yıldızı hangi dönemde parlamaya başlamıştır?
Seçenekler
A
Direktuvar
B
Terör
C
Birinci Koalisyon Savaşları
D
2. Cumhuriyet
E
Konvansiyon Meclisi
Açıklama:
Direktuvar dönemi, aynı zamanda Napolyon Bonapart’ın yıldızının parlamaya başladığı yıllardı. 1793 yılında İngiltere’nin Toulon kuşatmasında yaralanan Napolyon, henüz yirmi dört yaşındayken general olmuştu.
Soru 51
"Çeşitli tarihlerde Müslüman devletlere karşı Katolik Papasının yaptığı çağrıyla Hıristiyan devletlerin kurduğu ittifaktır. II. Viyana kuşatmasında XI. Innocentus, Osmanlı’ya karsı yaptığı çağrıyla Avusturya, Lehistan, Venedik ve daha sonra Rusya bir araya gelerek kurdular."
Yukarıda verilen açıklama aşağıdakilerden hangisini ifade etmektedir?
Yukarıda verilen açıklama aşağıdakilerden hangisini ifade etmektedir?
Seçenekler
A
Grek Projesi
B
Kutsal İttifakı
C
Ortodoks İttifakı
D
Kaynarca Antlaşması
E
II. Viyana İttifakı
Açıklama:
Doğru cevap B olacaktır. Sayfa 3 Giriş bölümünde III. Selim’in Saltanatının İlk Evresi (1789-1798) konu başlığında " Kutsal İttifak : Çeşitli tarihlerde Müslüman devletlere karşı Katolik Papasının yaptığı çağrıyla Hıristiyan devletlerin kurduğu ittifaktır. II. Viyana kuşatmasında XI. Innocentus, Osmanlı’ya karsı yaptığı çağrıyla Avusturya, Lehistan, Venedik ve daha sonra Rusya bir araya gelerek kurdular." şeklinde açıklanmaktadır.
Soru 52
"Doğu sorunu ya da Şark Meselesi " tarihte ilk olarak ne zaman ve nerede kullanılmıştır?
Seçenekler
A
1815 Viyana Kongresi
B
1699 Karlofça Antlaşması
C
1774 Küçük Kaynarca Antlaşması
D
1779 Aynalıkavak Tenkihnâmesi
E
1780 Grek Projesi
Açıklama:
Doğru cevap A olacaktır. Sayfa 3 Giriş bölümünde III. Selim’in Saltanatının İlk Evresi (1789-1798) konu başlığında " Doğu Sorunu ya da Sark Meselesi: Parçalanmakta olduğu düşünülen Osmanlı topraklarının akıbeti konusunda Avrupa devletlerinin birbirleriyle rekabetini ifade eden uluslararası sorun. Siyasi literatürde ilk defa 1815 Viyana Kongresinde kullanılmıştır." şeklinde açıklanmaktadır.
Soru 53
I. 30 Ağustos 1780’de Muhadiye’de Osmanlı Ordusunun galibiyeti
II. Osmanlı Padişahı I. Abdülhamidin 7 Nisanda vefat etti.
III. 20 Eylül’de Şebeş’de Osmanlı Ordusunun galibiyeti
IV. Osmanlı Ordusunun Özi Kalesi, Aralık da Ruslara teslimi
Yukarıda verilen tarihler ve olayların kronolojik sıralaması aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak sıralanmıştır?
II. Osmanlı Padişahı I. Abdülhamidin 7 Nisanda vefat etti.
III. 20 Eylül’de Şebeş’de Osmanlı Ordusunun galibiyeti
IV. Osmanlı Ordusunun Özi Kalesi, Aralık da Ruslara teslimi
Yukarıda verilen tarihler ve olayların kronolojik sıralaması aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak sıralanmıştır?
Seçenekler
A
I - II - IV - III
B
I - II - III - IV
C
I - III - IV - II
D
IV - III - II - I
E
IV - II - I- III
Açıklama:
Doğru cevap C olacaktır. Sayfa 4 de 1787-1792 OSMANLI-RUS VE 1788-1791 OSMANLI-AVUSTURYA SAVASLARI konu başlığındaki açıklamalarda "30 Ağustos 1780’de Muhadiye’de ve 20 Eylül’de Şebeş’de Avusturya kuvvetleri Osmanlı ordusuna mağlup olmuştur. Altı ay boyunca muhasaraya dayanan Özi Kalesi, Aralık 1788’de Ruslara teslim oldu ve I. Abdülhamid 7 Nisan 1789’da vefat etti. " şeklinde açıklanmaktadır.
Soru 54
Aşağıda verilen Fransız Krallarından hangisi ile III. Selim Şehzade iken mektuplaşmıştır?
Seçenekler
A
XIII. Louis
B
XIV. Louis
C
XV. Louis
D
XVI. Louis
E
XVII. Louis
Açıklama:
Doğru cevap D olacaktır. Sayfa 5 de ikinci paragraf başında III. Selim’in Şehzadelik Dönemi ve Tahta Çıkışı konu başlığındaki açıklamalarda " Şehzade Selim’in irtibatta olduğu bir başka Avrupalı, Fransa’nın İstanbul Elçicisi Choiseul Gouier idi. Onun aracılığıyla Fransa Kralı XVI. Louis’e mektuplar yazdı ve bu mektupları adamlarından İshak Efendi vasıtasıyla Paris’e gönderdi " şeklinde açıklanmaktadır.
Soru 55
" 1785 yılında III. Selim'i tahta geçirmek istedi , önce sürgüne gönderildi ve sonrasında idam edildi. "
Yukarıda verilen bilgiler aşağıda verilen kişilerden hangisine aittir?
Yukarıda verilen bilgiler aşağıda verilen kişilerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Küçük Hüseyin Paşa
B
İshak Efendi
C
Sadrazam ve Serdar-ı Ekrem Koca Yusuf Paşa
D
Sadrazam Halil Hamid Paşa
E
İtalyan doktoru Lorenzo
Açıklama:
Doğru cevap D olacaktır. Sayfa 5 de birinci paragrafta III. Selim’in Şehzadelik Dönemi ve Tahta Çıkışı konu başlığındaki açıklamalarda " Şehzade Selim’in irtibatta olduğu bir başka Avrupalı, Fransa’nın İstanbul Elçicisi Choiseul Gouier idi. Onun aracılığıyla Fransa Kralı XVI. Louis’e mektuplar yazdı ve bu mektupları adamlarından İshak Efendi vasıtasıyla Paris’e gönderdi " şeklinde açıklanmaktadır.
Soru 56
III Selim dönemindeki olay ve icraatlara ilişkin aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Gazi Hasan Paşa, kaptan-ı deryalık görevinden azledilip yerine İshak Efendi tayin edildi.
B
Koca Yusuf Pasa, 7 Haziran 1789’da azledildi ve yerine Cenaze Hasan Paşa tayin edildi.
C
21 Temmuz 1789’da Osmanlı-İsveç İttifak Sözleşmesi imzalandı.
D
İsmail kahramanı Cezayirli Hasan Paşa görevinden azledildi ve yerine Serasker Cenaze
Hasan Paşa sadarete getirildi.
Hasan Paşa sadarete getirildi.
E
Osmanlı ordusu, Ağustos 1789 da Avusturya-Rusya ortak kuvvetlerini Foksani’de ağır bir yenilgiye uğrattı.
Açıklama:
Doğru cevap B olacaktır. Sayfa 5 ve 6 da III. Selim’in Tahta Çıkmasından Sonra Savaş Cephelerindeki Gelişmeler ve Osmanlı-İsveç İttifakı konu başlığındaki açıklamalarda tekrar bakılması durumunda :
A şıkkı Gazi Hasan Paşa, kaptan-ı deryalık görevinden azledilip yerine Küçük Hüseyin Paşa tayin edildi.
C Şıkkı 11 Temmuz 1789’da Osmanlı-İsveç İttifak Sözleşmesi imzalandı.
D şıkkı Sadrazam Serasker Cenaze Hasan Paşa yerine İsmail kahramanı Cezayirli Hasan Paşa sadarete getirildi.
E şıkkı Osmanlı ordusu, Ağustos 1789 da Avusturya-Rusya ortak kuvvetlerine Foksani’de ağır bir yenilgiye uğramıştır.
şeklinde açıklanmaktadır.
A şıkkı Gazi Hasan Paşa, kaptan-ı deryalık görevinden azledilip yerine Küçük Hüseyin Paşa tayin edildi.
C Şıkkı 11 Temmuz 1789’da Osmanlı-İsveç İttifak Sözleşmesi imzalandı.
D şıkkı Sadrazam Serasker Cenaze Hasan Paşa yerine İsmail kahramanı Cezayirli Hasan Paşa sadarete getirildi.
E şıkkı Osmanlı ordusu, Ağustos 1789 da Avusturya-Rusya ortak kuvvetlerine Foksani’de ağır bir yenilgiye uğramıştır.
şeklinde açıklanmaktadır.
Soru 57
* Her iki ülke, savaşa karışmış olan tebaası için af çıkaracak.
* İki ülke arasında iyi niyet göstergesi olarak karşılıklı elçi gönderilecek
* Yaklaşık olarak iki buçuk ay sürmüştür.
Yukarıda verilen bilgiler Osmanlı Devletinin yapmış olduğu antlaşmalardan hangisine aittir?
* İki ülke arasında iyi niyet göstergesi olarak karşılıklı elçi gönderilecek
* Yaklaşık olarak iki buçuk ay sürmüştür.
Yukarıda verilen bilgiler Osmanlı Devletinin yapmış olduğu antlaşmalardan hangisine aittir?
Seçenekler
A
17 Eylül 1790 Kalas ateşkes antlaşması
B
21 Temmuz 1774 Küçük Kaynarca Antlaşması
C
4 Ağustos 1791 Ziştovi Antlasması
D
1790 Verala Antlaşması
E
10 Ocak 1792 Yas Antlaşması
Açıklama:
Doğru cevap E olacaktır. Sayfa 8 ve 9 de Rusya ile Savaşın Devamı ve Yas Antlaşması (10 Ocak 1792) konu başlığındaki açıklamalarda " Her iki ülke, savaşa karışmış olan tebaası için af çıkaracak. İki ülke arasında iyi niyet göstergesi olarak karşılıklı elçi gönderilecek. Yaklaşık olarak iki buçuk ay sürmüştür. " şeklinde açıklamalar yer almaktadır.
Soru 58
a.İrad-ı Cedid hazinesinin kurulması b.Tersane Eminliğinin kaldırılması c.Zahire Nazırlığı’nın kurulması d.Avrupa Tüccarı adıyla yeni bir tüccar sınıfının oluşturulması e.Mühendishane-i Bahr-i Hümayun’un açılması Yukarıdakilerden hangisi yada hangileri III. selim döneminde yapılan reformlardandır?
Seçenekler
A
a-b-c
B
a-b-c-e
C
a-b-c-d
D
c-d
E
b-e
Açıklama:
Doğru cevap C olacaktır. III. Selim döneminde Nizâm-ı Cedîd reformlarının ama daha çok yeni ordunun masraarının karşılanması için İrâd-ı Cedîd adıyla yeni
bir hazine kuruldu (1 Mart 1793). Tütün, kahve ve şarap gibi keyif verici şeylerden alınan
vergiler, ferman ve berat yenilenmesinden alınan ücretler, mahlûl (sahipsiz) mukataaların
gelirleri gibi çeşitli kalemler İrâd-ı Cedîd hazinesine tahsis edildi. Askerî alanda yapılması düşünülen reformlar sadece yeni kurulan ordu ile sınırlı kalmayacaktı. Eski ocaklar tamamen ihmal edilmeyerek buralarda da bazı düzenlemeler yapıldı.
Yeniçerilerin talimi için Topkapı Sarayında Ağa Yeri isimli yer talimgâh olarak düzenlendi. Topçu, Lağımcı ve Humbaracı Ocakları için ayrı talimatlar hazırlandı. Tophane
için Avrupa’dan uzmanlar getirildi. Kaliteli barut imalatı için baruthaneler ıslah edilirken
Küçükçekmece’de modern yeni bir tesis açıldı. 1794’de Baruthane Nazırlığı kuruldu.
Kaptan-ı Deryalığa 1792’de Küçük Hüseyin Paşa’nın getirilmesinden sonra denizcilik
alanında da önemli gelişmeler yaşandı. Yabancı uzmanların yardımıyla tersaneler ıslah
edildi. 1795’de “Tersane Nizâmı” adlı bir kanun çıkarıldı. 1804 yılında çok kapsamlı bir
kanunname daha hazırlandı. Bu kanunname Bahriye’de gerçekleştirilecek reformlar için
gerekli paranın temini ve harcanmasını belli esaslara bağladı. Tersane Eminliği kaldırılarak, Bahriye Nezareti kuruldu. III. Selim, ticaretin geliştirilmesi için özel gayret göstermiştir. Bu kapsamda, Osmanlı ticaret filosunu genişletmeye çalıştı. Devlet adamlarına ve zengin tüccarları gemi satın almaları
konusunda teşvikte bulundu. Kapitülasyonlardan yararlanmak isteyen gayrimüslim tüccarların Avrupalı devletler himayesine girmesi meselesi yıllardır Osmanlı Devleti’ni uğraştıran
bir sorundu. Bunun önüne geçmek için Avrupa ile ticaret yapan gayrimüslim tüccarlara bazı
imtiyazlar tanındı ve bu imtiyazlardan yararlanan sınıfa “Avrupa tüccarı” adı verildi.
İstanbul’da bir Zahire Nazırlığı kurdurdu. I. Abdülhamid zamanında açılan Mühendishane-i Bahr-i Hümayun yeni düzenlemelerle ıslah edildi.
bir hazine kuruldu (1 Mart 1793). Tütün, kahve ve şarap gibi keyif verici şeylerden alınan
vergiler, ferman ve berat yenilenmesinden alınan ücretler, mahlûl (sahipsiz) mukataaların
gelirleri gibi çeşitli kalemler İrâd-ı Cedîd hazinesine tahsis edildi. Askerî alanda yapılması düşünülen reformlar sadece yeni kurulan ordu ile sınırlı kalmayacaktı. Eski ocaklar tamamen ihmal edilmeyerek buralarda da bazı düzenlemeler yapıldı.
Yeniçerilerin talimi için Topkapı Sarayında Ağa Yeri isimli yer talimgâh olarak düzenlendi. Topçu, Lağımcı ve Humbaracı Ocakları için ayrı talimatlar hazırlandı. Tophane
için Avrupa’dan uzmanlar getirildi. Kaliteli barut imalatı için baruthaneler ıslah edilirken
Küçükçekmece’de modern yeni bir tesis açıldı. 1794’de Baruthane Nazırlığı kuruldu.
Kaptan-ı Deryalığa 1792’de Küçük Hüseyin Paşa’nın getirilmesinden sonra denizcilik
alanında da önemli gelişmeler yaşandı. Yabancı uzmanların yardımıyla tersaneler ıslah
edildi. 1795’de “Tersane Nizâmı” adlı bir kanun çıkarıldı. 1804 yılında çok kapsamlı bir
kanunname daha hazırlandı. Bu kanunname Bahriye’de gerçekleştirilecek reformlar için
gerekli paranın temini ve harcanmasını belli esaslara bağladı. Tersane Eminliği kaldırılarak, Bahriye Nezareti kuruldu. III. Selim, ticaretin geliştirilmesi için özel gayret göstermiştir. Bu kapsamda, Osmanlı ticaret filosunu genişletmeye çalıştı. Devlet adamlarına ve zengin tüccarları gemi satın almaları
konusunda teşvikte bulundu. Kapitülasyonlardan yararlanmak isteyen gayrimüslim tüccarların Avrupalı devletler himayesine girmesi meselesi yıllardır Osmanlı Devleti’ni uğraştıran
bir sorundu. Bunun önüne geçmek için Avrupa ile ticaret yapan gayrimüslim tüccarlara bazı
imtiyazlar tanındı ve bu imtiyazlardan yararlanan sınıfa “Avrupa tüccarı” adı verildi.
İstanbul’da bir Zahire Nazırlığı kurdurdu. I. Abdülhamid zamanında açılan Mühendishane-i Bahr-i Hümayun yeni düzenlemelerle ıslah edildi.
Soru 59
I. Montesquieu (1689-1755) “Toplumsal Sözleşme” adlı eserinde kişiler arası eşitliği esas almış ve devletin iktidara değil halka ait olduğunu savunmuştu.
II: Voltaire (1694-1778) din ve ifade özgürlüğünü savunan, mutlakıyet rejimini eleştiren yazılar kaleme almıştı.
III. Jean Jacques Rousseau (1712-1778) “Kanunların Ruhu” adlı eserinde yasama, yürütme ve yargının birbirinden ayrılmasına (kuvvetler ayrılığı) vurgu yapmış ve anayasal monarşiyi savunmuştu.
Yukarıda verilen Fransız düşünürlere ait bilgilerden hangileri doğru olarak ifade edilmiştir?
II: Voltaire (1694-1778) din ve ifade özgürlüğünü savunan, mutlakıyet rejimini eleştiren yazılar kaleme almıştı.
III. Jean Jacques Rousseau (1712-1778) “Kanunların Ruhu” adlı eserinde yasama, yürütme ve yargının birbirinden ayrılmasına (kuvvetler ayrılığı) vurgu yapmış ve anayasal monarşiyi savunmuştu.
Yukarıda verilen Fransız düşünürlere ait bilgilerden hangileri doğru olarak ifade edilmiştir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I - II
E
I - II -III
Açıklama:
Doğru cevap B olacaktır. Sayfa 18 de 1789 FRANSIZ İHTİLALİ VE OSMANLI DEVLETİ konu başlığındaki açıklamalarda :
Montesquieu (1689-1755) ) “Kanunların Ruhu” adlı eserinde yasama, yürütme ve yargının birbirinden ayrılmasına (kuvvetler ayrılığı) vurgu yapmış ve anayasal monarşiyi savunmuştu.
Jean Jacques Rousseau (1712-1778) “Toplumsal Sözleşme” adlı eserinde kişiler arası eşitliği esas almış ve devletin iktidara değil halka ait olduğunu savunmuştu.
Şeklinde açıklanmıştır.
Montesquieu (1689-1755) ) “Kanunların Ruhu” adlı eserinde yasama, yürütme ve yargının birbirinden ayrılmasına (kuvvetler ayrılığı) vurgu yapmış ve anayasal monarşiyi savunmuştu.
Jean Jacques Rousseau (1712-1778) “Toplumsal Sözleşme” adlı eserinde kişiler arası eşitliği esas almış ve devletin iktidara değil halka ait olduğunu savunmuştu.
Şeklinde açıklanmıştır.
Soru 60
I.Kara Mahmud Pasa İsyanı
II.Pazvandoğlu Osman İsyanı
III. Acemoğlu Ahmed İsyanı
III.Yılıkoğlu Süleyman İsyanı
IV.Tirsiniklioğlu İsmail İsyanı
Yukarıda verilenlerden hangisi III. Selim döneminde Rumeli’de Âyanların çıkardığı isyanlardan biri değildir?
II.Pazvandoğlu Osman İsyanı
III. Acemoğlu Ahmed İsyanı
III.Yılıkoğlu Süleyman İsyanı
IV.Tirsiniklioğlu İsmail İsyanı
Yukarıda verilenlerden hangisi III. Selim döneminde Rumeli’de Âyanların çıkardığı isyanlardan biri değildir?
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve III
C
Sadece III
D
Sadece I
E
IV ve V
Açıklama:
Doğru cevap C olacaktır. Sayfa 17 de Acemoglu Ahmed İsyanı konu başlığındaki açıklamalarda : " III. Selim dönemine girildiğinde Rumeli ve Balkanlar kadar olmasa da Anadolu’da da âyanların güçlü nüfuzu vardı. Anadolu’da asayişi bozan isimlerden biri de Acemoğlu Ahmed idi. Kula taraflarına kaçmasına rağmen sıkı tak_be alınan Acemoğlu Ahmed, Simav voyvodası Nasuhoğlu Nasuh Ağa tarafından yakalandı ve başı kesilerek İstanbul’a gönderildi." Şeklinde açıklamalar yer almaktadır..
Soru 61
Osmanlı Devleti'ni yıkma amacı güden 'Grek Projesi' adı verilen planın hazırlayıcısı aşağıdakileden hangisidir?
Seçenekler
A
Çarice II. Katerina
B
Prens Potemkin
C
Rus yanlısı Şahin Giray
D
Kutuzov
E
II. Katerina'nın torunu Konstantin
Açıklama:
Çariiçe II. Kateriina’nın gözdeleriinden Prens Potemkiin, Osmanlı Devleti’inii yıkma amacı güden biir plan hazırladı. “Grek Projesii” adı verilen planabgöre; İstanbul merkezlii biir Rum İmparatorluğu kurulacaktı.
Soru 62
Layık olursa ciihanda bana taht-ı şevket Eylemek mahz-ı safadır bana nâsa hiizmet Sanatçı kişiliği ile de öne çıkan, yukarıdaki dizelerin yazarı Osmanlı'nın yirmi sekizinci sultanı kimdir?
Seçenekler
A
I. Abdülhamit
B
III. Selim
C
IV. Mustafa
D
II. Mahmud
E
Sultan Abdülaziz
Açıklama:
Layık olursa ciihanda bana taht-ı şevket Eylemek mahz-ı safadır bana nâsa hiizmet III. Seliim’e aiit olan yukarıdakii mısralar onun ne kadar iiyii biir şaiir olduğuna örnek teşkiil ettiğii giibii, biir an önce sultan olma arzusunu da göstermekteydii. Niihayet 07 Niisan 1789’da amcası I. Abdülhamid’iin vefatı üzeriine yiirmii sekiiziincii Osmanlı sultanı olarak tahta geçtii.
Soru 63
Rusya'ya karşı Osmanlı-İsveç İttifakı hangi Osmanlı padişahı döneminde gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
I. Abdülhamid
B
III. Selim
C
IV. Mustafa
D
II. Mahmud
E
Sultan Abdülaziz
Açıklama:
I. Seliim’iin tahta çıkmasıyla İsveç iile iittifak Babıalii’de yeniiden tartışılmaya başlandı. İstanbul’dakii İsveç elçiisii ve Reisülküttab Raşiid Efendii arasındakii müzakereler başarıyla sonuçlandı ve 11 Temmuz 1789’da Osmanlı-İsveç İttifak Sözleşmesii iimzalandı.
Soru 64
Osmanlı-Prusya arasında ittifak kurma fikri ilk defa .......................... gündeme gelmiştir.
Yukarıdaki boş yere için aşağıdakilerden hangis doğrudur?
Yukarıdaki boş yere için aşağıdakilerden hangis doğrudur?
Seçenekler
A
III. Selim döneminde
B
Viyana Kongresi'nde
C
Yedi Yıl Savaşları sırasında
D
Bükreş Antlaşması'nda
E
Ziştovi Antlaşması
Açıklama:
Osmanlı-Prusya arasında iittiifak kurma fiikrii iilk defa Yedii Yıl Savaşları (1756-1763) sırasında gündeme gelmiiştii.
Soru 65
.................. elçiliğindeki gözlemlere dayanarak Avusturya’nın devlet yapısı, askerî teşkilatı ve sosyal hayatını anlattığı “Büyük Lâyha”sı III. Selim’in Nizâm-ı Cedîd reformlarına örnek teşkil edecekti.
Yukarıdaki boş yer için aşağıdaki verilenlerden hangisi doğrudur?
Yukarıdaki boş yer için aşağıdaki verilenlerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Ebu Bekir Ratıb Efendi'nin
B
Alemdar Mustafa Paşa'nın
C
Reisülküttab Galip Efendi'nin
D
Sadaret mektupçusu Tahsin'in
E
Tuna kıyılar Mübayaacısı Behiç Efendi'nin
Açıklama:
Ebu Bekir Ratıb Efendi'nin elçiliğindeki gözlemlere dayanarak Avusturya’nın devlet yapısı, askerî teşkilatı ve sosyal hayatını anlattığı “Büyük Lâyha”sı III. Selim’in Nizâm-ı Cedîd reformlarına örnek teşkil edecekti.
Soru 66
1787-1892 Osmanlı-Rus savaşlarında aşağıdaki kalelerin hangisi düştükten sonra Ruslar müslümanlara karşı katliam yapmış ve kalenin düşüşünden sorumlu tutulan Şerif Hasan Paşa idam edilmiştir?
Seçenekler
A
Kili Kalesi
B
Tulçe Kalesi
C
İsakçı Kalesi
D
İsmail Kalesi
E
Anapa Kalesi
Açıklama:
Kili Kalesii’nden sonra Ruslar kolaylıkla Tulçe ve İsakçı Kalelerii’nii ele geçiirerek İsmaiil Kalesii’nii kuşattılar. Stratejiik açıdan oldukça önemlii olan İsmaiil Kalesii’nde bulunan Osmanlı kuvvetleri büyük biir diireniiş gösterdii. Ancak süreklii takviiye ediilen Rus kuvvetleri karşısında tutunamadılar. İsmaiil Kalesii’nii ele geçiiren Ruslar, verdiiklerii ağır kayıpların bedeli olarak büyük biir Müslüman katliamı yaptılar. İsmaiil Kalesi’niin düşüşünden sorumlu tutulan Şerif Hasan Paşa iidam ediildii ve yeriine Koca Yusuf Paşa yeniiden sadrazam tayiin ediildii.
Soru 67
Aşağıdakilerden hangisi Yaş Antlaşması'nın sonuçlarından biridir değildir?
Seçenekler
A
1774 Küçük Kaynarca ve diğer anlaşmalarla Eflak ve Boğdan'a verilen haklar muhafaza edilecek.
B
Hotin Kalesi, Ruslar ile savaş bitene kadar Avusturya'nın elinde kalacak.
C
Diinyester (Turla) Nehiri iikii devlet arasında sınır olacak, Özii Kalesii dâhiil nehriin sol tarafındakii yerler Ruslarda kalacak.
D
Diinyester (Turla) Nehri'nin sağ tarafında bulunan Rus iişgaliindeki Bender, Akkerman, Kiilii ve İsmaiil Kalelerii ve diiğer yerler Osmanlı Devleti'ne geri verilecek
E
Her iki ülke, savaşa karışmış olan tebaası için af çıkaracak
Açıklama:
B seçeneği Ziştovi Antlaşması'nın bir sonucudur.
Soru 68
Rüşvet, hediiye ve câize adı altında devlet adamlarına veriilen paraların önüne geçmek iiçiin “Ref'i İ'diyye ve Ref'i Hediyye ve Rüşvet” kanunu aşağıdaki Osmanlı sultanlarından hangisi döneminde çıkarılmıştır?
Seçenekler
A
I. Abdülhamid
B
III. Selim
C
IV. Mustafa
D
II. Mahmut
E
Sultan Abdülaziz
Açıklama:
üşvet, hediiye ve câize adı altında devlet adamlarına veriilen paraların önüne geçmek iiçiin “Ref'i İ'diyye ve Ref'i Hediyye ve Rüşvet” kanunu çıkarılmıştır.
Soru 69
- Nizam-ı Cedid Ocağı kurulması
- Mühendishane-i Bahr-i Hümayun kurulması
- Ref'i İ'diyye ve Ref'i Hediyye ve Rüşvet kanunun çıkarılması
Yukarıdakilerden hangisi III. Selim döneminde yapılan Nizam-ı Cedid reformları arasında yer alır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız III
C
I ve II
D
I ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
I. Abdülhamid zamanında açılan Mühendishane-i Bahr-i Hümayun yeni düzenleme-lerle ıslah edildi. Ama asıl önemli gelişme 1795’de Hasköy’de bir kara mühendis okulunun yani “Mühendishane-i Berr-i Hümayun’un” açılmasıdır.
Soru 70
Nizam-ı Cedid kavramı ilk defa aşağıdakilerden hangisi tarafından kullanılmıştır?
Seçenekler
A
Alemdar Mustafa Paşa
B
III. Selim
C
Köprülü Mustafa Fazıl Paşa
D
II. Mahmud
E
I. Abdülhamid
Açıklama:
Bu kavram iilk defa Köprülü Mustafa Fazıl Paşa tarafından kullanılmıştı. I. Abdülhamid dönemiinde Cezayiirlii Gazii Hasan Paşa, kurduğu yeni donanmaya Niizâm-ı Cedîd adını vermiştii.
Soru 71
III. Selim hangi padişahın ölümüyle tahta geçmiştir?
Seçenekler
A
I. Abdülhamid
B
II. Selim
C
I. Mahmud
D
II. Mahmud
E
IV. Murad
Açıklama:
I. Abdülhamid 7 Nisan 1789’da vefat etti. I. Abdülhamid’in yerine yirmi sekiz yaşındaki III. Selim, Osmanlı’nın yirmi sekizinci sultanı olarak tahta çıktı.
Soru 72
11 Temmuz 1789 yıllında imzalanan antlaşma ile Osmanlı Rusya karşısında hangi ülkeyle ittifak kurmuştur?
Seçenekler
A
İsveç
B
Fransa
C
İngiltere
D
Prusya
E
Avusturya
Açıklama:
11 Temmuz 1789’da Osmanlı-İsveç İttifak Sözleşmesi imzalandı. Dört maddeden ibaret sözleşmeye göre: Osmanlı Devleti, İsveç’in savaşa devam etmesi için senede ikişer bin olmak üzere, toplam 20 bin kese mâlî yardımda bulunacak, iki taraf Rusya ile ayrı barış yapmayacak, Rusya’nın eline geçmiş olan Osmanlı ve İsveç topraklarının geri alınması için iki ülke birbirlerine yardımcı olacaktı.
Soru 73
I- Osmanlu Prusya ittifakı
II- Fransız İhtilalinin patlak vermesi
III- Macarlar ve Sırplar arasında huzursuzluklar baş göstermesi
Yukarıdaki maddelerden hangileri Avusturya'nın Osmanlı ile Ziştovi Barış Antlaşmasını imzalamasının nedenleri arasındadır?
II- Fransız İhtilalinin patlak vermesi
III- Macarlar ve Sırplar arasında huzursuzluklar baş göstermesi
Yukarıdaki maddelerden hangileri Avusturya'nın Osmanlı ile Ziştovi Barış Antlaşmasını imzalamasının nedenleri arasındadır?
Seçenekler
A
I, II, III
B
Yalnız I
C
Yalnız II
D
I, II
E
I, III
Açıklama:
Prusya, savaş ilan etmese de Avusturya sınırına asker yığması Avusturya’yı zor durumda
bırakmıştı. Üstelik Macarlar ve Sırplar arasında huzursuzluklar baş göstermişti. Fransa’da
patlak veren 1789 İhtilali de Avusturya’yı endişelendiriyordu. Bu sebeplerle II. Josef ’in
ölümüyle Avusturya İmparatoru olan II. Leopold, Osmanlı Devleti ile bir an önce barış
yapmak istiyordu. Doğru cevap A'dır.
bırakmıştı. Üstelik Macarlar ve Sırplar arasında huzursuzluklar baş göstermişti. Fransa’da
patlak veren 1789 İhtilali de Avusturya’yı endişelendiriyordu. Bu sebeplerle II. Josef ’in
ölümüyle Avusturya İmparatoru olan II. Leopold, Osmanlı Devleti ile bir an önce barış
yapmak istiyordu. Doğru cevap A'dır.
Soru 74
Osmanlılar ve Ruslar arasında 10 Ocak 1792’de imzalanan ve savaşı sona erdiren antlaşma hangisidir?
Seçenekler
A
Yaş Antlaşması
B
Küçük Kaynarca Antlaşması
C
Karlofça Antlaşması
D
Berlin Antlaşması
E
Ziştovi Antlaşmas
Açıklama:
Kasım 1791’de, Boğdan’ın merkezi Yaş kasabasında Osmanlılar ile Ruslar arasında barış antlaşması için görüşmeler başladı. Bu müzakerelerde de Osmanlı heyetinin başında Reisülküttap Abdullah Birrî Efendi bulunmaktaydı. Yaklaşık iki buçuk ay süren müzakereler sonucunda 10 Ocak 1792’de, on üç maddeden oluşan Yaş Antlaşması imzalandı.
Soru 75
III. Selim'in zamanında yürütülen reform programı “Nizâm-ı Cedîd”'in anlamı nedir?
Seçenekler
A
Yeni Düzen
B
Eşitlik Düzeni
C
Gelişme Düzeni
D
Eski Düzen
E
Bilgi Düzeni
Açıklama:
Osmanlı Devleti’nin Avusturya ve Rusya ile barış yapmasıyla birlikte III. Selim bir komisyon kurularak hemen bir reform programının hazırlanmasını istedi. İbrahim İsmet Bey başkanlığındaki komisyon 72 maddelik bir reform programı hazırlandı. Bu reform programı “Nizâm-ı Cedîd” yani Yeni Düzen olarak adlandırıldı.
Soru 76
Mühendishane-i Berr-i Hümayun’un hangi yılda açılmıştır?
Seçenekler
A
1795
B
1798
C
1800
D
1805
E
1810
Açıklama:
1795’de Hasköy’de bir kara mühendis okulunun yani “Mühendishane-i Berr-i Hümayun’un” açılmıştır. Burada okutulacak telif ve tercüme eserlerin basımı için Mühendishane-i Berr-i Hümayun’da kurulan matbaa, Osmanlı matbuat tarihinde önemli bir yere sahiptir.
Soru 77
1793 yılında Osmanlı'nın ilk ikamet elçiliği hangi şehirde açılmıştır?
Seçenekler
A
Londra
B
Paris
C
Berlin
D
Moskova
E
Viyana
Açıklama:
1793 yılında ilk ikamet elçiliğinin İngiltere’nin başkenti Londra’da açılması uygun bulundu ve Kalyonlar kâtibi Yusuf Agâh Efendi ilk elçi olarak tayin edildi.
Soru 78
I- Erki alanlarının geniş bir coğrafyaya dağılmış olması.
II- Çoğunluğunun asker kaçağı olması.
III- Ayanların eşkıya ile yer yer beraber hareket etmesi.
Yukarıdaki nedenlerden hangisi ya da hangileri III. Selim döneminde Rumeli ve Balkanlarda dağlı eşkıyası ile mücadelenin başarısız olmasının nedenleri arasındadır?
II- Çoğunluğunun asker kaçağı olması.
III- Ayanların eşkıya ile yer yer beraber hareket etmesi.
Yukarıdaki nedenlerden hangisi ya da hangileri III. Selim döneminde Rumeli ve Balkanlarda dağlı eşkıyası ile mücadelenin başarısız olmasının nedenleri arasındadır?
Seçenekler
A
I, II, III
B
Yalnız I
C
Yalnız III
D
I, II
E
I, III
Açıklama:
Dağlı eşkıyasına son verilememesinin nedenlerini şu şekilde sıralayabiliriz: Her şeyden önce eşkıyanın faaliyet gösterdiği alan coğrafi olarak çok genişti ve eşkıyanın kaçıp saklanmasına oldukça elverişliydi. Eşkıyaların büyük bir bölümünün asker kaçağı olması da mücadeleyi zorlaştırmaktaydı. Devlet, kesin bir kararlılıkla eşkıya ile mücadele etmemekteydi. Kimi zaman tavizkar davranarak eşkıyaları aetmesi ve hatta makamlar vermesi eşkıyayı cesaretlendirmekteydi. Merkezden gönderilen valiler, biraz da dönemin koşulları elvermediği için İstanbul’dan yeterince destek görmemekteydi. Bölgede görevli devlet adamlarının gevşek davranmaları veya birbiriyle rekabeti eşkıya ile mücadeleyi olumsuz etkiliyordu. Hatta ordu içinden bile eşkıyalarla iş tutanlar oluyordu. Valiler eşkıya ile mücadele için büyük oranda âyanlardan yardım istemek zorunda kalıyordu. Fakat Dağlı eşkıyasına bir türlü son verilememesinin en önemli nedeni, yukarıda belirtildiği gibi bazı âyan ve yerel eşrafın çıkarları gereği eşkıya ile beraber hareket etmesiydi. Bu durum, devlet ile âyanlar arasında daha büyük sorunların çıkmasına yol açacaktı.
Soru 79
Aşağıdakilerden hangisi III. Selim döneminde patlak veren isyanlardan birisi değildir?
Seçenekler
A
Patrona Halil İsyanı
B
Pazvandoğlu Osman İsyanı
C
Gürcü Osman Paşa İsyanı
D
Acemoğlu Ahmed İsyanı
E
Caniklizâde Tayyar Mahmud Paşa İsyanı
Açıklama:
Patrona Halil İsyanı Lale Devrini bitiren isyandır, 1730 yılında gerçekleşmiştir. Diğer isyanlar ise III. Selim dönemine aittir.
Soru 80
Aşağıdaki devletlerden hangisi XVI. Louis’in 21 Ocak 1793’te giyotinle idamı sonrasında Fransa ile savaşa girmemiştir?
Seçenekler
A
Osmanlı
B
İngiltere
C
Portekiz
D
İspanya
E
Papalık
Açıklama:
Osmanlı Fransız İhtilali ve sonrasındaki yıllarda tarafsız bir politika takip etmiş ve Fransa'ya savaş ilan eden devletler arasına girmemiştir.
Ünite 2
Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi III.Selim'in tahta çıktığında, Osmanlı Devletinin elinden ilk çıkan İslam toprağıydı?
Seçenekler
A
Kırım
B
Kudüs
C
Mekke
D
Medine
E
Bağdat
Açıklama:
III.Selim'in tahta çıktığında, Osmanlı Devletinin elinden ilk çıkan İslam toprağı olan Kırım'ın Rusya'nın hakimiyetinde kalmasına rıza gösteremeyeceğini beyan etti. Kırım Rusya'nın hakimiyetinde olduğu sürece İstanbul'un güvenliğinden söz edilemezdi.
Soru 2
Aşağıdakilerden hangisi Napoleon'un 17 Ekim 1797'de Avusturya ile yaptığı Campo Formio Antlaşmasına göre Fransa hakimiyetine geçen adalardan biridir?
Seçenekler
A
Malta
B
Corfu
C
Kıbrıs
D
Rodos
E
Girit
Açıklama:
Napoleon'un 17 Ekim 1797'de Avusturya ile yaptığı Campo Formio Antlaşmasına göre Venedik'e ait olan ve Türk Tarihinde Yedi Ada, Cezayir-i Yunaniye veya Cezayir-i Seb'a-i Müctemia denilen adalardan biri olan Corfu, Fransa hakimiyetine geçemiştir.
Soru 3
Aşağıdakilerden hangi hükümdar, Kahire Kalesi'nde III:Selim adına para bastırmıştır?
Seçenekler
A
II.Kateriiiia
B
XVI.Louis
C
Napoleon
D
II:Leopold
E
Büyük Friedrich
Açıklama:
Napoleon, Mısır'da Kahire ve İskenderiye'yi işga ettikten sonra, kendisini ve tüm Fransız halkını Osmanlı Devlet'nin dostu gibi takdim etmiştir. Kahire Kalesi'nde III.Selim adına para bastırmıştır.
Soru 4
Aşağıdakilerden hangi kişi 10 Ocak 1799 tarihinde Mısır Seraskerliğine atanmıştır?
Seçenekler
A
Yusuf Ziya Paşa
B
İbrahim İsmet Bey
C
Atıf Bey
D
Cezzar Amed Paşa
E
Tepedelenli Ali Paşa
Açıklama:
10 Ocak 1799 tarihinde, Şam ve Trablus eyaletleri, Kudüs ve Nablus Sancakları ile Hac Emirliği üzerinde olmak üzere Mısır Seraskerliğine atanmıştır. Amaç Fransız'ları Mısırdan çıkarmaktır.
Soru 5
Aşağıdakilerden hangisi Rusya'nın Hindistan'a kadar olan sahayı ele geçirmek için işgal etmeyi planladığı ülkelerden biridir?
Seçenekler
A
Bulgaristan
B
Sırbistan
C
Bosna-Hersek
D
Eflak ve Boğdan
E
Afgaistan
Açıklama:
Napoleon ve Rusya çarı I.Pavel, aralarında birçok gizli projeyi görüşüyorlardı. Bu projelerden birisi de Rusya'nın Hindistan'a kadar olan sahayı ele geçirmek için Afganistan'ı da işgal etmeyi planlamsı idi.
Soru 6
Aşağıdakilerden hangisi Fransa'nın 25 Haziran 1802 tarihinde Osmanlı Devleti ile imzaladığı antlaşmadır?
Seçenekler
A
Paris Antlaşması
B
Eminas Antlaşması
C
Küçük Kaynarca Antlaşması
D
Ziştovi Antlaşması
E
Campo Formiro Antlaşması
Açıklama:
Fransa'nın 25 Haziran 1802 tarihinde Osmanlı Devleti ileParis Antlaşmasını imzaladı. On maddelik antlaşma ile kapütilasyonların devamı, iki ülkenin toprak bütünlüklerinin garanti edilmesi ve Karadeniz'in Fransız ticaret gemilerine açılmasını hükme bağlıyordu.
Soru 7
Aşağıdakilerden hangisi, 1802 yılında Emines Antlaşmasına rağmen bir yıl sonra İngiltere ile Fransa arasında savaşın yeniden başlama nedenidir?
Seçenekler
A
Napoleon'un kendini imparator ilan etmesi
B
İngiltere'nin Malta Adası'nı boşaltmaması
C
İngiltere'nin Fransa'ya karşı bir ittifak antlaşması imzalaması
D
Osmanlı Devleti'nin Fransada'ki rejim değişikliğini kabul etmesi
E
Rusya'nın Eflak ve Boğdan'a girmesi
Açıklama:
1802 yılında Emines Antlaşmasının imzalanmasına rağmen bir yıl sonra İngiltere'nin Malta Adası'nı boşaltmadı. Bu nedenle İngiltere ve Fransa arasında savaş yeniden başladı.
Soru 8
Aşağıdakilerden hangisi Vahabi Mezhebi temel esaslarına göre Allah'a ortak koşmaktır?
Seçenekler
A
Namazın bir vaktinin bile terk edilmesi
B
Türbe inşası
C
Peygamberler ve evliyalardan yardım istemek
D
Musiki
E
Tespih
Açıklama:
Vahabi Mezhebi temel esaslarından ikincisine göre, peygamberler ve evliyalardan yardım istemek Allah'a ortak koşmaktır.
Soru 9
Aşağıdakilerden hangisi III.Selim'in, Sadaret Kaymakamı olarak, şahzade Mustafa ile anlaşmış olmasına rağmen, atadığı kişidir?
Seçenekler
A
Sır Katibi Ahmed Efendi
B
Mabeynci Ahmed Bey
C
İbrahim Kethüda
D
Köse Musa Paşa
E
Darphane Emiri Ebubekir Efendi
Açıklama:
III.Selim iktidarı süresince önemli hatalar yapmıştır. Bunlardan birisi, şahzade Mustafa ile anlaşmış olan ve yenilik taraftarı olmayan Köse Musa Paşa'yı Sadaret Kaymakamı olarak atamasıdır.
Soru 10
Aşağıdakilerden hangisi III.Selim'e karşı ayaklanma sırasında yenilikçi olması nedeniyle istenmeyen kişilerden birisidir?
Seçenekler
A
Şeyhülismal Atullah Efendi
B
Rumeli Kadıaskeri Ahmed Muhtar Efendi
C
Anadolu Kadıaskeri Mehmed Hafid Efendi
D
İstanbul Kadısı Murad Efendi
E
Darphane Emini Ebubekir Efendi
Açıklama:
A,B,C ve D seçeneklerinde belirtilen kişiler, asileri ve taleplerini onaylamışlardı. III.Selim'e karşı ayaklanma sırasında yenilikçi olması nedeniyle istenmeyen kişilerden birisi de Darphane Emini Ebubekir Efendi idi.
Soru 11
Mısır, Arabistan ve Suriye bölgesinde pek çok olayın ve savaşın baş aktörlerinden biri olan kişi kimdir?
Seçenekler
A
Cezzar Ahmed Paşa
B
Yusuf Ziya Paşa
C
İbrahim İsmet Bey
D
Arif Efendi
E
Ali Paşa
Açıklama:
Abdullah Bey’in ölümünden sonra onun yerine geçirildi ve 70 kadar bedeviyi öldürdü. Bunun üzerine kendisine deve kasabı anlamında “Cezzar” lakabı verildi. Mısır, Arabistan ve Suriye bölgesinde pek çok olayın ve savaşın baş aktörlerinden biri oldu.
Soru 12
Sadrazamların sefere gittiklerinde yerlerine bıraktıkları vezir derecesindeki vekile ne ad verilirdi?
Seçenekler
A
Asitane Kaymakamı
B
İstanbul Kaykakamı
C
Sadaret Kaymakamı
D
Elçi
E
Vezir
Açıklama:
Sadrazamlar sefere gittiklerinde yerlerine bıraktıkları vezir derecesindeki vekile Sadaret Kaymakamı denirdi.
Soru 13
Osmanlı Devleti’nin üçüncü Paris büyükelçisi olan kişi kimdir?
Seçenekler
A
İbrahim İsmet Bey
B
Bayburtlu Süleyman
C
Kabakçı Mustafa
D
Muhib Efendi
E
Cezzar Ahmed Paşa
Açıklama:
Muhib Efendi: Osmanlı Devleti’nin üçüncü Paris büyükelçisi olan Muhib Efendi, Divan Kalemi’nde yetişti. 1790 yılında Mükâleme Meclisikâtip yardımcılığı, ardından da 1806-1811 yıllarında Paris elçiliği görevinde bulundu.
Soru 14
İttifak antlaşmalarının imzalanmasından sonra ilk olarak Rus ve Osmanlı donanması Venediklilerden Fransızların eline geçmiş olan kaleleri de ele geçirmiştir. Aşağıdakilerden hangisi bu kalelerden biridir?
Seçenekler
A
İtaki
B
Kefalonya
C
Korfo
D
Zanta
E
Preveze
Açıklama:
İttifak antlaşmalarının imzalamasından sonra ilk olarak Rus ve Osmanlı donanma- sı Venediklilerden Fransızların eline geçmiş olan Yedi Ada’yı Şubat 1799’da ele geçirdi. Bu harekete karadan da Tepedelenli Ali Paşa destek verdi. Bu Yedi Ada; İtaki, Ayamavro, Kefalonya, Korfo, Zanta, Pakso, ve Çuka idi. Ayrıca Preveze, Pargo, Potrinto (Butrinto) kaleleri de ele geçirildi.
Soru 15
Fransa’nın Mısır Seferi, Avrupa güçleri arasında süregelen büyük problemlere “Akdeniz problemi” olarak bir yenisini daha ekledi. Fransa’yı Akdeniz’den atmak amacıyla aşağıdaki hangi ülkeler arasında ittifak anlaşmaları imzalanmamıştır?
Seçenekler
A
Osmanlı Devleti
B
Rusya
C
İngiltere
D
Suriye
E
İki Sicilya Krallığı
Açıklama:
Fransa’nın Mısır Seferi, Avrupa güçleri arasında süregelen büyük problemlere “Akdeniz problemi” olarak bir yenisini daha ekledi. Fransa’yı Akdeniz’den atmak amacıyla Osmanlı Devleti, Rusya, İngiltere ve İki Sicilya Krallığı arasında ittifak antlaşmaları imzalandı ve ortak düşmana karşı çeşitli savaşlar yapıldı. Avrupa siyaseti üç yıl boyunca ağırlıklı olarak Akdeniz problemi üzerine yoğunlaşmak zorunda kaldı.
Soru 16
Aşağıdaki hangi antlaşmayla Fransa, Mısır’da yenilgiyi kabul etmiştir?
Seçenekler
A
Tilsit Antlaşması
B
El-Ariş Sözleşmesi
C
Paris Antlaşması
D
İstanbul Sözleşmesi
E
Campo Formio Antlaşması
Açıklama:
Mısır’ın tahliyesi ve bunun şartları 24 Ocak 1800 tarihinde El-Ariş’te Fransız, Osmanlı ve İngiliz murahhasları tarafından belirlendi. El-Ariş Sözleşmesi’ne uygun olarak Fransız ordusu bazı bölgeleri boşaltmış ve Türk ordusu buralara yerleşmişti.
Soru 17
Osmanlı Devleti Fransa’nın Mısır Seferi sırasında neden “muvazene” politikasını benimsemiştir?
Seçenekler
A
Sayı bakımından çok fazla olması
B
Topraklarını tek başına koruyamayacağını anlaması
C
Rusya üzerinde hakimiyet tesis edebileceğini düşünmeye başlaması
D
Rus donanmasının savaş boyunca boğazlardan geçişini temin etmesi
E
Rusya üzerinde siyasi nüfuz tesis edebileceğini düşünmeye başlaması
Açıklama:
Osmanlı Devleti’ne gelince Fransa’nın Mısır seferi sırasında ordunun ne derece zayıf olduğunu anladı. Ancak Akka savunmasında Nizam-ı Cedid askerlerinin başarısı ve askeri reform ihtiyacı bir kez daha görüldü. Sayı bakımın- dan çok fazla olan Osmanlı ordusu Fransız ordusuna birçok kez yenildi. Osmanlı Devleti, topraklarını tek başına koruyamayacağını anladı. Bu yüzden de “muvazene” politikasını benimsedi.
Soru 18
Yapılan savaşlarda Mısır valisi olarak atanan, Mısır’da İngilizleri yenen ve Vahhabi isyanını bastıran kişi kimdir?
Seçenekler
A
Mehmet Ali Paşa
B
Seyyid Ali Paşa
C
Hurit Paşa
D
Şerif Paşa
E
Şerif Galib
Açıklama:
İngilizler önce Çanakkale Boğazın’dan geçerek on beş gün kadar Marmara Denizi’nden kaldıktan sonra çekip gitmek zorundu kaldı. Akabinde de Mısır’ı işgale çalıştı. Yapılan savaşlarda Mısır valisi atanmış olan Mehmed Ali Paşa, Mısır’da İngilizleri yendi ve Vahhabi isyanını bastırdı.
Soru 19
İslam Devlet geleneğinde önemli bir yeri olan, Osmanlı Devleti’nde önemli ve olağanüstü konuların görüşüldüğü danışma meclislerine ne ad verilmekteydi?
Seçenekler
A
Meşveret Meclisi
B
Ulusal Meclis
C
Kurucu Meclis
D
Yasama Meclisi
E
Konvansiyon Meclisi
Açıklama:
Türk Dil Kurumu sözlüğünde; bir konu hakkında birinin düşüncesini sorma, iki veya daha fazla kişinin birbiriyle fikir alış verişinde bulunması şeklinde açıklanan meşveretin İslam devlet geleneğinde önemli bir yeri vardır. Osmanlı Devleti’nde önemli ve olağanüstü konuların görüşüldüğü danışma meclislerine, Meşveret Meclisi denilmekteydi.
Soru 20
1793 yılında çıkarılan rüşvet, hedeyie ve câize adı altında devlet adamlarına verilen paraların önüne geçmek için çıkarılan kanun aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Der-beyân-ı Hâl
B
Vüzerâ-yı Nizâm
C
Mirmirân-ı Kirâm
D
Ref’i î’diyye
E
Derbeyân-ı tarik-i ulemâ
Açıklama:
1793 yılında “Der-beyân-ı Hâl ve Vüzerâ-yı Nizâm ve Mirmirân-ı Kirâm” adıyla çıkarılan kanunla eyaletlere tayin edilecek paşaların tecrübeli ve ehliyetli kişilerden seçilmesi, merkezî otoritenin güçlendirilmesi, halkın refahının arttırılması öngörülüyordu. Rüşvet, hediye ve câize adı altında devlet adamlarına verilen paraların önüne geçmek için “Ref ’i î’diyye ve Ref ’i Hediyye ve Rüşvet” kanunu çıkartıldı.
Soru 21
Napoleon hangi tarihte İskenderiye’yi işgal etmiştir?
Seçenekler
A
1796
B
1797
C
1798
D
1799
E
1810
Açıklama:
Napoleon 2 Temmuz 1798’de İskenderiye’yi işgal etti.
Soru 22
Birleşik Yediada Cumhuriyeti sırasıyla hangi devletin himayesinde ve hangi devletin kefaletinde kurulmuştur?
Seçenekler
A
Osmanlı-Rusya
B
Fransa-Rusya
C
Osmanlı-İngiltere
D
Rusya-İngiltere
E
Prusya-Osmanlı
Açıklama:
21 Mart 1800 tarihinde 12 maddelik bir sözleşmeyle Osmanlı Devleti’nin himayesinde ve Rusya’nın kefaletinde Birleşik Yediada Cumhuriyet kuruldu.
Soru 23
Fransa 25 Mart 1802 tarihinde Emiens Antlaşması’nı aşağıdaki devletlerden hangisi ile imzalamıştır?
Seçenekler
A
Osmanlı
B
İngiltere
C
Rusya
D
Prusya
E
Avusturya
Açıklama:
Fransa, İngiltere ile 25 Mart 1802 tarihinde Emiens Antlaşması’nı imzaladı.
Soru 24
İngiltere hangi durum karşısında Fransa’ya karşı Rusya, Avusturya, İsveç ve Napoli’yi içine alan bir ittifak antlaşması imzalamıştır?
Seçenekler
A
Napoleon, konsüllük yerine imparatorluk rejimini kurarak kendini imparator ilan etmesi
B
Mısır meselesinde Osmanlı Devleti ile ittifak yapmış olması
C
Mısır’ın işgal edilmesi
D
Sömürgecilik savaşlarının son hızda sürmesi
E
Fransa topraklarında isyanların çıkması
Açıklama:
2 Aralık 1804 yılında Napoleon, konsüllük yerine imparatorluk rejimini kurarak kendini imparator ilan etti. Fransa’daki bu rejim değişikliği Rusya, Avusturya ve Prusya’da endişeye neden oldu. İngiltere bu durumdan faydalanarak Fransa’ya karşı İngiltere, Rusya, Avusturya, İsveç ve Napoli’yi içine alan bir ittifak antlaşması imzaladı.
Soru 25
Rusya’nın, sırasıyla 8 Aralık 1806 tarihinde Bender, ardında da Hotin, Kili ve Akkirmen Kalelerini vire yoluyla teslim alması ve bu emrivaki karşısında Osmanlı Devleti, 22 Aralık 1806 tarihinde Rusya’ya savaş ilan etmesi ile birlikte veziriazam İbrahim Hilmi Paşa serdarıekrem olmuş yerine sadaret kaymakamı olarak kim atanmıştır?
Seçenekler
A
Alemdar Paşa
B
Muhib Efendi
C
Amedi Galib Efendi
D
Köse Musa Paşa
E
Esseyyid Âli Efendi
Açıklama:
Rusya savaşının başlamasıyla veziriazam İbrahim Hilmi Paşa serdarıekrem oldu, yerine de sadaret kaymakamı olarak Köse Musa Paşa atandı.
Soru 26
I. Mehmed Ali Paşa, ordunun başında İskenderiye üzerine hareket etmesi
II. İngilizler de Mehmed Ali Paşa ile görüşerek 14 Eylül 1807 tarihinde İskenderiye’yi tahliye etmesi
III. Mehmed Ali Paşa’nın, II. Mahmud’un emriyle 1811- 1813 yıllarında Mekke, Medine ve Taif’i kurtarması
IV. Suud ibni Abdülaziz’in ölümü ve çocuklarının tutuklanıp idam edilmesi
Yukarıdakilerden hangileri Vahhabi isyanının bitirilmesinde etkili olmuştur?
II. İngilizler de Mehmed Ali Paşa ile görüşerek 14 Eylül 1807 tarihinde İskenderiye’yi tahliye etmesi
III. Mehmed Ali Paşa’nın, II. Mahmud’un emriyle 1811- 1813 yıllarında Mekke, Medine ve Taif’i kurtarması
IV. Suud ibni Abdülaziz’in ölümü ve çocuklarının tutuklanıp idam edilmesi
Yukarıdakilerden hangileri Vahhabi isyanının bitirilmesinde etkili olmuştur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
I, II ve III
D
II, III ve IV
E
Hepsi
Açıklama:
Mehmed Ali Paşa, nihayet ordunun başında İskenderiye üzerine hareket etti. Bu sırada Osmanlı Devleti’nde taht değişikliği oldu. Fransa ile Rusya’nın Tilsit’de görüşerek ittifak antlaşması imzaladıkları anlaşıldı. Bu gelişme üzerine İngilizler de Mehmed Ali Paşa ile görüşerek 14 Eylül 1807 tarihinde İskenderiye’yi tahliye etti. Bunun üzerine Mısır gümrüklerinin geliri de Mehmed Ali Paşa’ya bırakıldı. Mehmed Ali Paşa, II. Mahmud’un emriyle 1811- 1813 yıllarında Mekke, Medine ve Taif’i kurtardı. Bir yıl sonra da Suud ibni Abdülaziz’in ölümü ve çocuklarının tutuklanıp idam edilmesiyle ilk Vahhabi isyanı tamamen bitirildi.
Soru 27
III.Selim döneminde Nizam-ı Cedid’e karşı olan ilk isyan vakası hangisidir?
Seçenekler
A
Çınar Vakası
B
Sırp İsyanı
C
Kabakçı Mustafa Ayaklanması
D
İkinci Edirne Vakası
E
Pazvandoğlu Osman İsyanı
Açıklama:
2. Edirne Vakası, Nizam-ı Cedid’e karşı ilk isyan vakasıdır.
Soru 28
I. Nizam-ı Cedid düzeni
II. Yeni ordu ve düzenin finansmanı gayesiyle tesis edilen İrad-ı Cedid hazinesi için yeni vergilerin konulması
III. Nizam-ı Cedid ordusu talim ve terbiyesinin yanı sıra resmi kıyafetleri
IV. İktidarda olan yenilikçi devlet adamlarının ihtişamlı yaşamları
Yukarıdakilerden hangileri III.Selim’in tahttan indirilmesinin sebeplerindendir?
II. Yeni ordu ve düzenin finansmanı gayesiyle tesis edilen İrad-ı Cedid hazinesi için yeni vergilerin konulması
III. Nizam-ı Cedid ordusu talim ve terbiyesinin yanı sıra resmi kıyafetleri
IV. İktidarda olan yenilikçi devlet adamlarının ihtişamlı yaşamları
Yukarıdakilerden hangileri III.Selim’in tahttan indirilmesinin sebeplerindendir?
Seçenekler
A
Yalnız II
B
I ve II
C
I, II ve III
D
II, III ve IV
E
Hepsi
Açıklama:
III. Selim’i bu meşum sona götüren pek çok sebepten bazıları sırasıyla şöyle sayılabilir. III. Selim’in yeni talimli ve düzenli ordusu, artık işlevini yitiren ve demode olan Yeniçeri ordusu mensuplarını rahatsız etti. Yeni ordu ve düzenin finansmanı gayesiyle tesis edilen İrad-ı Cedid hazinesi için yeni vergilerin konulması birtakım çevrelerin sızlanmasına sebep oldu. Nizam-ı Cedid ordusu talim ve terbiyesinin yanı sıra resmi kıyafetleriyle de farlılık arz ediyordu. Yeni düzene muhalif olanlar muhafazakârlık saikıyla bu kıyafetleri kâfir taklidi sayarak eleştirilerine yeni bir boyut daha kattı. III. Selim’in saltanatında ikbal ve iktidar sahibi olamayacaklarını düşünen bir kesim de yeni düzene muhalif oldu. Nizam-ı Cedid ordusunun sayısının artması hâlinde Yeniçerilere ulufe verilmeyeceği hatta ilga edileceği algısı kemikleşmiş eski düzen mensuplarını rahatsız etti. İktidarda olan yenilikçi devlet adamlarının ihtişamlı yaşamlarına mukabil halkın geçin sıkıntısının arması ve pahalılık III. Selim ve reformcu ekibinin İstanbul’da kamuoyu desteğini zayıflattı.
Soru 29
I. Sadece müslüman olanların malına, canına ve namusuna dokunmayacaklardı.
II. Şeyhülislamın tasdik etmediği hiçbir şeyi talep etmeyeceklerdi.
III. İstanbul’da Aksaray’da yeniçeri kışlalarının bulunduğu alanda yer alan Et Meydanı’nda toplanılacak ve istekleri kabul edilmedikçe dağılmayacaklardı.
Büyükdere’de toplanan Kastamonulu Kabakçı Mustafa’yı kendilerine başbuğ olarak seçen 500 kişilik âsiler, aralarında yukarıdaki hangi ilkeler üzerine yemin etmişlerdir?
II. Şeyhülislamın tasdik etmediği hiçbir şeyi talep etmeyeceklerdi.
III. İstanbul’da Aksaray’da yeniçeri kışlalarının bulunduğu alanda yer alan Et Meydanı’nda toplanılacak ve istekleri kabul edilmedikçe dağılmayacaklardı.
Büyükdere’de toplanan Kastamonulu Kabakçı Mustafa’yı kendilerine başbuğ olarak seçen 500 kişilik âsiler, aralarında yukarıdaki hangi ilkeler üzerine yemin etmişlerdir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
II ve III
E
Hepsi
Açıklama:
Ertesi günü Büyükdere’de toplanan 500 kişilik âsiler kendilerine başbuğ olarak Kastamonulu Kabakçı Mustafa’yı, yardımcı olarak da Arnavud Ali ile Bayburtlu Süleyman’ı seçti. Aralarında bazı ilkeler üzerine yemin ettiler. Buna göre âsiler; Müslüman olsun Hristiyan olsun kimsenin malına, canına ve namusuna dokunmayacaklardı. Bu fiilleri işleyen olursa öldürülecekti. Şeyhülislamın tasdik etmediği hiçbir şeyi talep etmeyeceklerdi. İstanbul’da Aksaray’da yeniçeri kışlalarının bulunduğu alanda yer alan Et Meydanı’nda toplanılacak ve istekleri kabul edilmedikçe dağılmayacaklardı.
Soru 30
Osmanlı modernleşme tarihinin en önemli aktörlerinden biri olan III. Selim modernleşmeye ilk aşağıdaki alanlardan hangisinde başlamıştır?
Seçenekler
A
Merkez ve taşra teşkilatında
B
Diplomasi alanında
C
Askerî alanda
D
İktisadi ve sosyal alanda
E
Ticaret alanında
Açıklama:
Osmanlı modernleşme tarihinin en önemli aktörlerinden biri olan III. Selim de batıdaki örneklerine benzer şekilde modernleşmeye ilk önce askeriyeden başladı. Çünkü askeri gücü olmayan bir devletin ayakta kalabilmesi zordu.
Soru 31
III. Selim hakkında verilen bilgilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Tahta çıktığında Osmanlı-.Rusya savaşları sona ermişti.
B
Avusturya ile Yaş Antlaşması’nı imzalamıştır.
C
Osmanlı bu dönemde Rusya’ya karşı İsveç ile ittifak antlaşması imzalamışlardır.
D
III. Selim Rusya’nın elinden Özi Kalesi’ni almıştır.
E
Osmanlı bu dönemde Fransa’nın yeni rejimine tepki göstermiştir.
Açıklama:
III. Selim, 1789 yılında tahta çıktığında iki yıldır Osmanlı-Avusturya ve Osmanlı-Rusya savaşları devam ediyordu. Sultan I. Abdülhamid, Rusların Özi Kalesi’ni işgali haberini alınca üzüntüden vefat etmişti. III. Selim, tahta çıktığında Osmanlı Devleti’nin elinden çıkan ilk İslam toprağı olan Kırım’ın Rusya’nın hâkimiyetinde kalmasına rıza gösteremeyeceğini beyan etti. Öyle ki Anadolu’nun kapısı olan Kırım, Rusların hâkimiyetinde olduğu müddetçe İstanbul da güvende olamazdı. III. Selim, Osmanlı Devleti’nin tek başına iki cephede savaşarak zafer kazanamayacağını kısa sürede anladı. Bunun üzerine Rusya’ya karşı İsveç, Avusturya’ya karşı da Prusya ile ittifak antlaşmaları imzaladı. Bu ittifaklar da çare olmadı ve savaşlar yenilgiyle sonuçlandı. Savaşın sonunda Avusturya ile Ziştovi (1791) Rusya ile de Yaş (1792) antlaşması yapıldı.
Soru 32
Aşağıdakilerden hangisi Napoleon’un Mısır’ı işgali sırasında gerçekleştirdiği olaylardan biri değildir?
Seçenekler
A
1796 yılında İtalya seferine başkumandan atanarak zaferle geri dönmüştür.
B
Napoleon ve Talleyrand’ın en önemli projeleri Mısır’ın işgaliydi.
C
Napoleon’a göre denizlerin hakimiyeti önemliydi.
D
Malta’da bulunan hapishanedeki Müslümanları serbest bırakmıştır.
E
Napoleon Kölemen beylerini ödüllendirmiştir.
Açıklama:
1796 yılında Fransa’nın İtalya seferine başkumandan atanan Napoleon, bu seferden zaferle dönmüştü. İtalya seferinden 5 Aralık 1797’de Paris’e dönen Napoleon, Hariciye Nazırı Talleyrand ile bu son proje üzerinde çalıştı. Bu ikilinin kafasındaki en önemli proje Mısır’ın işgaliydi. Mısır’ın işgaline muhalefet edilmesine rağmen Napoleon ile Talleyrand Osmanlı Devleti’nin bu emrivakiyi kabulleneceği, İngiltere’nin Hint ticaret güzergâhının vurula- cağı ve Mısır’da Fransızlara zarar veren Kölemen (Memlûk) beylerini cezalandıracakları gibi birtakım iddialar ileri sürdüler. Napoleon, Malta Adası’nı üst edinen ve savaşçılık yönü yüksek olan Katolik Saint Jean şövalyeleri tarikatını ilga etti. Napoleon, Malta’da bulunan hapishanelerdeki Müslüman esirleri serbest bıraktı. Napoleon’un niyeti işgal etmeyi planladığı Mısır ve diğer bölgelerdeki Müslüman âleminde kendisi hakkında iyi bir algı oluşturmaktı.
Soru 33
Napoleon döneminde Rusya ile ilgili hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
Çar I. Petro’nun temelini attığı siyaseti takip ediyordu.
B
Divan Edebiyatını doğallığa ters olarak tanımlamaktadır.
C
Rusya, Osmanlı topraklarındaki Ortodoksların himayesini almıştı.
D
İstanbul ve boğazlar ile Mora bölgesindeki hedeflerini gerçekleştirmiştir.
E
Rusya, kendi hedeflerini Fransa’nın gerçekleştirdiğine inandığından kendi çıkarlarını tehlikede görüyordu.
Açıklama:
Rusya ise Çar I. Petro’nun (Büyük/Deli Petro) temelini attığı siyaseti takip ediyordu. Rusya, Osmanlı topraklarındaki Ortodoksların himayesini almış, ancak İstanbul ve boğazlar ile Mora bölgesindeki hedeflerini gerçekleştirememişti. Şimdi Fransa, Mora yarımadasında Rusya’nın hedeflerini gerçekleştirmekteydi. Bu yüzden de Rusya, kendi çıkar ve hedeflerinin tehlikede olduğunu düşünüyordu. İngiltere de en büyük rakibi Fransız donanmasını Akdeniz’de takip ediyordu. İki ülke de Osmanlı Devleti ile Fransa’ya karşı bir ittifak yapmak istiyordu.
Soru 34
Aşağıdakilerden hangisi Napoleon’un yalan beyannamesinden sonra verdiği emirlerden değildir?
Seçenekler
A
Fransızlara karşı koyan köyler tamamen yakılacaktır.
B
Fransızlara itaat eden köyler Fransa’nın dostu olan İslam padişahının sancağını da çekecektir.
C
İtaatleri bildiren köylere Fransız bayrağı çekilecektir.
D
Fransız askerleri bir yerden geçerken üç saatlik mesafedeki yerleşim yerlerinden üç temsilci gelip itaatlerini bildirecektir.
E
Her beldenin ileri gelenleri kölemenlerin tüm mal ve mülklerine karşı herhangi bir tutumda bulunmayacaklardır.
Açıklama:
Napoleon, yalanlarla dolu bu beyannamesinin devamında emirlerini sıraladı. Buna göre; Fransız askerleri bir yerden geçerken üç saatlik mesafedeki yerleşim yerlerinden üç temsilci gelip itaatlerini bildirecek ve o köylere Fransız bayrağı çekilecek, Fransızlara karşı koyan köyler tamamen yakılacak, Fransızlara itaat eden köyler Fransa’nın dostu olan İs- lam padişahının sancağını da çekecek, her beldenin ileri gelenleri kölemenlerin tüm mal ve mülklerine el koyarak kaybolmasına izin vermeyecekti.
Soru 35
I. Osmanlı Devleti Fransa’ya Akdeniz’de limanlarını açacaktır.
II. Osmanlı Fransızları Mısır’dan kovmak için 13.000 kişilik bir ordu hazırlayacaktır.
III. İngiltere, hem donanma hem de askerleriyle Fransızların Mısır’dan atılması için Osmanlı Devleti’ne yardım edecektir.
Osmanlı ve Rusya arasında gerçekleşen 13 maddeli antlaşma ile ilgili hangileri doğrudur?
II. Osmanlı Fransızları Mısır’dan kovmak için 13.000 kişilik bir ordu hazırlayacaktır.
III. İngiltere, hem donanma hem de askerleriyle Fransızların Mısır’dan atılması için Osmanlı Devleti’ne yardım edecektir.
Osmanlı ve Rusya arasında gerçekleşen 13 maddeli antlaşma ile ilgili hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
II ve III
E
I ve II
Açıklama:
Ocak 1799 tarihli antlaşma 13 madde idi. Antlaşmanın en dikkat çeken maddesi onuncu maddeydi. Bu maddeyle Osmanlı Devleti, Fransa’ya Akdeniz’de bütün limanları kapayacak, Fransızları Mısır’dan kovmak için 13.000 kişilik bir ordu hazırlayacak, İngiltere ise hem donanma hem de askerleriyle Fransızların Mısır’dan atılması için Osmanlı Devleti’ne yardım edecekti. Bu ittifak antlaşmasından birkaç gün sonra 21 Ocak 1799 tarihinde de Osmanlı Devleti ile İki Sicilya Krallığı arasında bir ittifak antlaşması imzalandı.
Soru 36
Fransa’nın Mısır Seferi sonuçlarıyla ilgili hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
İngiltere, Napoleon’un İngiliz sömürge imparatorluğunu tehdit eden pozisyonunu sonuçlandırdı.
B
Mısır tarihi ve maddi kültür varlıkları üzerine önemli çalışmalar yapmada başarı sağladı.
C
Mısır seferi sonunda Mısır’ı Fransız hâkimiyetine sokamadı.
D
Akdeniz’i bir Fransız gölü hâline getiremedi.
E
İngiltere’nin sömürge yollarını veya sömürgelerini elde edemedi.
Açıklama:
Fransa, Mısır seferi sonunda Mısır’ı Fransız hâkimiyetine sokamadı, Akdeniz’i bir Fransız gölü hâline getiremedi ve iddia ettiği gibi İngiltere’nin sömürge yollarını veya sömürgelerini elde edemedi. Fransa, bir tek Mısır tarihi ve maddi kültür varlıkları üzerine önemli çalışmalar yapmada başarı sağladı. İngiltere ise Napoleon’un İngiliz sömürge imparatorluğunu tehdit eden pozisyonunu sonuçsuz bıraktı. İngiltere, Akdeniz’de Cebelitarık boğazından sonra Akdeniz’de stratejik bakımdan çok önemli bir ada olan Malta’ya da yerleşti.
Soru 37
Fransa ve Osmanlı arasında imzalanan hangi antlaşma ile Karadeniz, Fransa ticaret gemilerine açılmıştır?
Seçenekler
A
Akka Antlaşması.
B
Emiens Antlaşması.
C
Tilsit Antlaşması.
D
Paris Antlaşması.
E
Fransa Antlaşması.
Açıklama:
Fransa, İngiltere ile 25 Mart 1802 tarihinde Emiens Antlaşması’nı, Osmanlı Devleti ile de 25 Haziran 1802 tarihinde Paris Antlaşması’nı imzaladı. Osmanlı Paris Elçisi Amedi Galib Efendi ile Fransız meşhur Diplomat Talleyrand’ın tespit ettiği 10 maddelik anlaşma ile kapitülasyonların devamı, iki ülkenin toprak bütünlüklerinin garanti edilmesi ve Karadeniz’in de Fransız ticaret gemilerine açılması hükme bağlandı. Karadeniz’in İngiliz gemilerine de açılmasına izin verildi.
Soru 38
- Rusya ve İngiltere, İstanbul’da siyasi bir başarı kazanmıştı.
- 2 Aralık 1805 yılında Avusturya ve Rus orduları Napoleon’a karşı Austerliç’te yenilmişlerdi.
1806 yıllarında Rusya-İngiltere ilişkileriyle ilgili hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I.
B
I.-II. ve III
C
I. ve III.
D
Yalnız II.
E
I. ve III.
Açıklama:
Rusya ve İngiltere, İstanbul’da siyasi bir başarı kazanmıştı. Ancak Napoleon’a kar- şı yürüttükleri savaşı kayıp ediyorlardı. Nitekim 2 Aralık 1805 yılında Avusturya ve Rus orduları Napoleon’a karşı Austerliç’te yenilmişlerdi. Bu sırada Osmanlı Devleti ile Rusya arasında ittifak antlaşması yenilenmişti.
Soru 39
Napoleon’un imparatorluk rejimini tanıma kararı alarak Paris’e gönderilen elçi kimdir?
Seçenekler
A
Muhib Efendi
B
Serkis Efendi
C
Kostaki Bey
D
Kalimaki Bey
E
Mehmet Çelebi
Açıklama:
Osmanlı Devleti, Rusya ile bozuşmak pahasına Napoleon’un imparatorluk rejimini tanıma kararı alarak Muhib Efendi’yi fevkalade elçi olarak Paris’e gönderdi. Fransa da General Sebastiyani’yi İstanbul’a gönderdi.
Soru 40
Kabakçı Mustafa İsyanı ile ilgili hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Laz yamaklar Köse Musa Paşa’yı katlettiler.
B
Sadaret Kaymakamı Köse Musa Paşa, yeniçerileri kışkırtanları cezalandırmıştır.
C
Asiler, Şeyhülislamın tasdik etmediklerini talep etmişlerdir.
D
Nizam-ı Cedid düşmanı Hacı Mustafa Ağa’yı âsileri ikna etmeye gönderdiler.
E
Bu dönemde Ragıp Paşa, yeni boğazlar nazırı atandı.
Açıklama:
Büyükdere’de toplanan 500 kişilik âsiler kendilerine başbuğ olarak Kastamonulu Kabakçı Mustafa’yı, yardımcı olarak da Arnavud Ali ile Bayburtlu Süleyman’ı seçti. Asiler; Müslüman olsun Hristiyan olsun kimsenin malına, canına ve namusuna dokunmayacaklardı. Bu fiilleri işleyen olursa öldürülecekti. Şeyhülislamın tasdik etmediği hiçbir şeyi talep etmeyeceklerdi. Nizam-ı Cedid ordusundan bir tabur asker bile bu âsi grubu yok edebilirdi. Sadaret Kaymakamı Köse Musa, Nizam-ı Cedid askerlerine kışlalarında kalmaları emrini verdi. Nizam-ı Cedid düşmanı Hacı Mustafa Ağa’yı âsileri ikna etmeye gönderdi.
Soru 41
I. Rusya’nın işgal etmiş olduğu Kırım’ı kurtarmak
II. Avusturya ile Rusya’nın Osmanlı topraklarını paylaşma projelerine engel olmak
III. Osmanlı devleti içindeki isyanları bastırmak
Selim, 1789 yılında tahta çıktığında iki yıldır Osmanlı-Avusturya ve Osmanlı-Rusya savaşları devam ediyordu. Bu savaşların Osmanlı açısından amacı yukarıdakilerden hangisidir?
II. Avusturya ile Rusya’nın Osmanlı topraklarını paylaşma projelerine engel olmak
III. Osmanlı devleti içindeki isyanları bastırmak
Selim, 1789 yılında tahta çıktığında iki yıldır Osmanlı-Avusturya ve Osmanlı-Rusya savaşları devam ediyordu. Bu savaşların Osmanlı açısından amacı yukarıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve II
E
I ve III
Açıklama:
III. Selim, 1789 yılında tahta çıktığında iki yıldır Osmanlı-Avusturya ve Osmanlı-Rusya savaşları devam ediyordu. Bu savaşların Osmanlı açısından amacı Rusya’nın işgal etmiş olduğu Kırım’ı kurtarmak ve Avusturya ile Rusya’nın Osmanlı topraklarını paylaşma projelerine engel olmaktı.
Soru 42
Avrupa kıtası dışında uluslararası sularda devam etmesi nedeniyle ilk dünya savaşı olarak kabul edilen savaş aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Fransız İhtilali
B
Napoleon Savaşları
C
Osmanlı-İngiliz Savaşı
D
İkinci Koalisyon Savaşı
E
Yedi Yıl Savaşları
Açıklama:
Yedi Yıl Savaşları (1756-1763), sömürgecilik ve deniz yollarını kontrol savaşı idi. Avrupa kıtası dışında uluslararası sularda devam etmesi nedeniyle ilk dünya savaşı olarak kabul edilmektedir. Bu savaşta İngiltere, Fransa’ya karşı üstünlük sağlamıştı.
Soru 43
Aşağıdaki ülkelerden hangisi ‘’İkinci Küme’’ olarak adlandırılan ve Fransa’nın Mısır seferine karşı dört ülkeden oluşan ittifak grubu içerisinde yer almaz?
Seçenekler
A
Osmanlı
B
İngiltere
C
Makedonya
D
Rusya
E
İki Sicilya Krallığı
Açıklama:
Osmanlı Devleti tek başına savaşı kazanamayacağını biliyordu. Bu yüzden de ittifak teklif eden Rusya ve İngiltere ile anlaşmak ve onların savaş gücünden de yararlanmak istiyordu. İbrahim İsmet Bey ve Rus elçi Vasili Tamara biri açık diğeri gizli iki antlaşmayı imza ettiler. Bu ittifak antlaşmasından birkaç gün sonra 21 Ocak 1799 tarihinde de Osmanlı Devleti ile İki Sicilya Krallığı arasında bir ittifak antlaşması imzalandı. Böylece Fransa’nın Mısır seferine karşılık dört ülkeden oluşan bir ittifak grubu oluştu. Bu grup tarihte “ikinci küme” olarak adlandırıldı.
Soru 44
I. Osmanlı Devleti, Fransa’ya Akdeniz’de bütün limanları kapayacak
II. Osmanlı Fransızları Mısır’dan kovmak için 13.000 kişilik bir ordu hazırlayacak
III. İngiltere ise hem donanma hem de askerleriyle Fransızların Mısır’dan atılması için Osmanlı Devleti’ne yardım edecek
Yukarıdakilerden hangisi Fransa’nın Mısır seferine karşılık Osmanlı Devleti’nin İngiltere ile yaptığı anlaşmanın şartlarındandır?
II. Osmanlı Fransızları Mısır’dan kovmak için 13.000 kişilik bir ordu hazırlayacak
III. İngiltere ise hem donanma hem de askerleriyle Fransızların Mısır’dan atılması için Osmanlı Devleti’ne yardım edecek
Yukarıdakilerden hangisi Fransa’nın Mısır seferine karşılık Osmanlı Devleti’nin İngiltere ile yaptığı anlaşmanın şartlarındandır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Osmanlı İngiliz antlaşmasının şartlarını Osmanlı Devleti adına ilmiye ricalinden İbrahim İsmet Bey ile reisülküttap Atıf Bey, İngiltere adına da İngiliz elçi Spencer Simit yürüttü. İngiltere, Osmanlı Devleti ile Rusya arasında yapılan ittifak antlaşmasının aynı hükümlerini kabul etti. 5 Ocak 1799 tarihli antlaşma 13 madde idi. Antlaşmanın en dikkat çeken maddesi onuncu maddeydi. Bu maddeyle Osmanlı Devleti, Fransa’ya Akdeniz’de bütün limanları kapayacak, Fransızları Mısır’dan kovmak için 13.000 kişilik bir ordu hazırlayacak, İngiltere ise hem donanma hem de askerleriyle Fransızların Mısır’dan atılması için Osmanlı Devleti’ne yardım edecekti.
Soru 45
Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Devleti ile Fransa arasında yapılan Paris Antlaşması’nın şartlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Tüm azınlıklar Türk uyruklu kabul edildi ve hiçbir şekilde ayrıcalık tanınmayacağı belirtildi
B
iki ülkenin toprak bütünlüklerinin garanti edilmesi
C
Karadeniz’in Fransız ticaret gemilerine açılması
D
Karadeniz’in İngiliz gemilerine açılması
E
Kapitülasyonların devam etmesi
Açıklama:
Fransa, İngiltere ile 25 Mart 1802 tarihinde Emiens Antlaşması’nı, Osmanlı Devleti ile de 25 Haziran 1802 tarihinde Paris Antlaşması’nı imzaladı. Osmanlı Paris Elçisi Amedi Galib Efendi ile Fransız meşhur Diplomat Talleyrand’ın tespit ettiği 10 maddelik anlaşma ile kapitülasyonların devamı, iki ülkenin toprak bütünlüklerinin garanti edilmesi ve Karadeniz’in de Fransız ticaret gemilerine açılması hükme bağlandı. Karadeniz’in İngiliz gemilerine de açılmasına izin verildi.
Soru 46
I. Namazın bir vaktinin terki bile inançsızlık (küfür) anlamına gelir
II. Peygamberler ve evliyalardan yardım istemek uygundur
III. Türbe inşası, şarap, tütün, afyon, musikinin yanı sıra tespih de yasaktır
Yukarıdakilerden hangisi Hicaz bölgesinde kurulan Vahhabi mezhebinin temel esaslarından biri değildir?
II. Peygamberler ve evliyalardan yardım istemek uygundur
III. Türbe inşası, şarap, tütün, afyon, musikinin yanı sıra tespih de yasaktır
Yukarıdakilerden hangisi Hicaz bölgesinde kurulan Vahhabi mezhebinin temel esaslarından biri değildir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve III
E
II ve III
Açıklama:
Mısır’ı Fransa’nın tahliyesinden sonra 18 Şubat 1803 tarihinde Hicaz bölgesinde Vahhabi isyanı patlak verdi. Bu mezhebin kurucusu Necidli Şeyh Muhammed ibni Abdülvahhab, İslam dinini asli hüviyetine kavuşturma iddiasında idi. Mezhebin temel esaslarının ilki “amel imandandır” idi. Buna göre namazın bir vaktinin terki bile inançsızlık (küfür) anlamına gelir ve bu kişinin canı ve malı güvende olamazdı. İkinciolarak peygamberler ve evliyalardan yardım istemek Allah’a ortak koşmaktı. Üçüncü olarak da türbe inşası, şarap, tütün, afyon, musikinin yanı sıra tespih de yasaktı.
Soru 47
Nizam-ı Cedid ordusu hangi Osmanlı padişahı zamanında kurulmuştur?
Seçenekler
A
III. Selim
B
II. Bayezid
C
II. Murad
D
IV. Murad
E
II. Mahmud
Açıklama:
III. Selim de devlete yeni bir düzen vermek ve bozulan sistemi yeni bir nizama sokmak üzere Nizam-ı Cedid ordusunu, bu ordunun finansmanı için de İrad-ı Cedid Hazinesi’ni kurdu ve pek çok yeni düzenlemeyi hayata geçirdi.
Soru 48
Aşağıdakilerden hangisi III. Selim ve reformcu ekibinin İstanbul’da kamuoyu desteğinin zayıflama sebeplerinden değildir?
Seçenekler
A
Yeni ordu ve düzenin finansmanı gayesiyle tesis edilen İrad-ı Cedid hazinesi için yeni vergilerin konulması
B
Nizam-I cedid ordusu kıyafetlerinin muhafazakar kesim tarafından kâfir taklidi sayılması
C
Yeniçerilere ulufe verilmeyeceği hatta ilga edileceği algısı kemikleşmiş eski düzen mensuplarını rahatsız etti
D
İktidarda olan yenilikçi devlet adamlarının ihtişamlı yaşamlarına mukabil halkın geçin sıkıntısının artması ve pahalılık
E
Padişahın çok sert oluşu başta yeniçeriler olmak üzere muhalif çevrelerde cezalandırılma korkusu oluşturdu
Açıklama:
III. Selim’i bu meşum sona götüren pek çok sebepten bazıları sırasıyla şöyle sayılabilir. III. Selim’in yeni talimli ve düzenli ordusu, artık işlevini yitiren ve demode olan Yeniçeri ordusu mensuplarını rahatsız etti. Yeni ordu ve düzenin finansmanı gayesiyle tesis edilen İrad-ı Cedid hazinesi için yeni vergilerin konulması birtakım çevrelerin sızlanmasına sebep oldu. Nizam-ı Cedid ordusu talim ve terbiyesinin yanı sıra resmi kıyafetleriyle de farlılık arz ediyordu. Yeni düzene muhalif olanlar muhafazakârlık saikıyla bu kıyafetleri kâfir taklidi sayarak eleştirilerine yeni bir boyut daha kattı. III. Selim’in saltanatında ikbal ve iktidar sahibi olamayacaklarını düşünen bir kesim de yeni düzene muhalif oldu. Nizam-ı Cedid ordusunun sayısının artması hâlinde Yeniçerilere ulufe verilmeyeceği hatta ilga edileceği algısı kemikleşmiş eski düzen mensuplarını rahatsız etti. İktidarda olan yenilikçi devlet adamlarının ihtişamlı yaşamlarına mukabil halkın geçin sıkıntısının arması ve pahalılık III. Selim ve reformcu ekibinin İstanbul’da kamuoyu desteğini zayıflattı. Öte yandan padişahın iyi niyetli oluşu başta yeniçeriler olmak üzere muhalif çevrelerde cezalandırılma korkusu bırakmadı.
Soru 49
Aşağıdakilerden hangisi III. Selim’in hâl’inde rol almıştır?
Seçenekler
A
Şeyhülislam Topal Ataullah Efendi
B
Kaptan-ı Derya Küçük Hüseyin Paşa
C
Pazvandoğlu Osman Ağa
D
Kadı Abdurrahman Paşa
E
Serdarıekrem İbrahim Hilmi Paşa
Açıklama:
III. Selim’in hâl’ine dair hukuki dayanak ve meşruiyet belgesi olan fetvayı alan âsilerden 2.000’i Topal Ataullah’ı bu hâl’i tebliğe memur ederek Babıali’ye gitti. Burada bulunan Köse Musa Paşa, Anadolu Kadıaskeri Muhammed Hafid Efendi ile Sekbanbaşı’yı hâl’i bildirmek üzere saraya göndermişti.
Soru 50
I. Müslüman olsun Hristiyan olsun kimsenin malına, canına ve namusuna dokunmayacaklardı
II. Şeyhülislamın tasdik etmediği hiçbir şeyi talep etmeyeceklerdi
III. İstanbul’da Aksaray’da yeniçeri kışlalarının bulunduğu alanda yer alan Et Meydanı’nda toplanılacak ve istekleri kabul edilmedikçe dağılmayacaklardı
Yukarıdakilerden hangisi Kabakçı Mustafa isyanında asilerin aldığı kararlar arasında yer alır?
II. Şeyhülislamın tasdik etmediği hiçbir şeyi talep etmeyeceklerdi
III. İstanbul’da Aksaray’da yeniçeri kışlalarının bulunduğu alanda yer alan Et Meydanı’nda toplanılacak ve istekleri kabul edilmedikçe dağılmayacaklardı
Yukarıdakilerden hangisi Kabakçı Mustafa isyanında asilerin aldığı kararlar arasında yer alır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Asiler kendilerine başbuğ olarak Kastamonulu Kabakçı Mustafa’yı, yardımcı olarak da Arnavud Ali ile Bayburtlu Süleyman’ı seçti. Aralarında bazı ilkeler üzerine yemin ettiler. Buna göre âsiler; Müslüman olsun Hristiyan olsun kimsenin malına, canına ve namusuna dokunmayacaklardı. Bu fiilleri işleyen olursa öldürülecekti. Şeyhülislamın tasdik etmediği hiçbir şeyi talep etmeyeceklerdi. İstanbul’da Aksaray’da yeniçeri kışlalarının bulunduğu alanda yer alan Et Meydanı’nda toplanılacak ve istekleri kabul edilmedikçe dağılmayacaklardı.
Soru 51
III. Selim 1789 yılında tahta çıktığında Osmanlı Devleti’nin elinden
çıkan ilk İslam toprağı olan Kırım’ın hangi ülkenin hâkimiyetinde kalmasına rıza gösteremeyeceğini beyan etmiştir?
çıkan ilk İslam toprağı olan Kırım’ın hangi ülkenin hâkimiyetinde kalmasına rıza gösteremeyeceğini beyan etmiştir?
Seçenekler
A
Prusya
B
İngiltere
C
Rusya
D
Avusturya
E
Fransa
Açıklama:
III. Selim, 1789 yılında tahta çıktığında iki yıldır Osmanlı-Avusturya ve Osmanlı-Rusya
savaşları devam ediyordu. Bu savaşların Osmanlı açısından amacı Rusya’nın işgal etmiş
olduğu Kırım’ı kurtarmak ve Avusturya ile Rusya’nın Osmanlı topraklarını paylaşma projelerine engel olmaktı. Ancak Sultan I. Abdülhamid, Rusların Özi Kalesi’ni işgali haberini alınca üzüntüden vefat etmişti. III. Selim, tahta çıktığında Osmanlı Devleti’nin elinden çıkan ilk İslam toprağı olan Kırım’ın Rusya’nın hâkimiyetinde kalmasına rıza gösteremeyeceğini beyan etti. Öyle ki Anadolu’nun kapısı olan Kırım, Rusların hâkimiyetinde olduğu müddetçe İstanbul da güvende olamazdı.
savaşları devam ediyordu. Bu savaşların Osmanlı açısından amacı Rusya’nın işgal etmiş
olduğu Kırım’ı kurtarmak ve Avusturya ile Rusya’nın Osmanlı topraklarını paylaşma projelerine engel olmaktı. Ancak Sultan I. Abdülhamid, Rusların Özi Kalesi’ni işgali haberini alınca üzüntüden vefat etmişti. III. Selim, tahta çıktığında Osmanlı Devleti’nin elinden çıkan ilk İslam toprağı olan Kırım’ın Rusya’nın hâkimiyetinde kalmasına rıza gösteremeyeceğini beyan etti. Öyle ki Anadolu’nun kapısı olan Kırım, Rusların hâkimiyetinde olduğu müddetçe İstanbul da güvende olamazdı.
Soru 52
1789 yılında tahta çıkan III. Selim, Osmanlı Devleti’nin tek başına iki cephede savaşarak zafer kazanamayacağını kısa sürede anladığında Osmanlı topraklarının paylaşılma projesini engelleme amaçlı hangi iki ülkeyle ittifak anlaşmaları imzalamıştır?
Seçenekler
A
Rusya - Avusturya
B
Fransa - İngiltere
C
İtalya - Almanya
D
İsveç - Prusya
E
Mısır - Cezayir
Açıklama:
III. Selim, 1789 yılında tahta çıktığında iki yıldır Osmanlı-Avusturya ve Osmanlı-Rusya
savaşları devam ediyordu. Bu savaşların Osmanlı açısından amacı Rusya’nın işgal etmiş
olduğu Kırım’ı kurtarmak ve Avusturya ile Rusya’nın Osmanlı topraklarını paylaşma projelerine engel olmaktı. Ancak Sultan I. Abdülhamid, Rusların Özi Kalesi’ni işgali haberini alınca üzüntüden vefat etmişti. III. Selim, tahta çıktığında Osmanlı Devleti’nin elinden çıkan ilk İslam toprağı olan Kırım’ın Rusya’nın hâkimiyetinde kalmasına rıza gösteremeyeceğini beyan etti. Öyle ki Anadolu’nun kapısı olan Kırım, Rusların hâkimiyetinde olduğu müddetçe İstanbul da güvende olamazdı. III. Selim, Osmanlı Devleti’nin tek başına iki cephede savaşarak zafer kazanamayacağını kısa sürede anladı. Bunun üzerine Rusya’ya karşı İsveç, Avusturya’ya karşı da Prusya ile ittifak antlaşmaları imzaladı. Bu ittifaklar da çare olmadı ve savaşlar yenilgiyle sonuçlandı. Savaşın sonunda Avusturya ile Ziştovi (1791) Rusya ile de Yaş (1792) antlaşması yapıldı.
savaşları devam ediyordu. Bu savaşların Osmanlı açısından amacı Rusya’nın işgal etmiş
olduğu Kırım’ı kurtarmak ve Avusturya ile Rusya’nın Osmanlı topraklarını paylaşma projelerine engel olmaktı. Ancak Sultan I. Abdülhamid, Rusların Özi Kalesi’ni işgali haberini alınca üzüntüden vefat etmişti. III. Selim, tahta çıktığında Osmanlı Devleti’nin elinden çıkan ilk İslam toprağı olan Kırım’ın Rusya’nın hâkimiyetinde kalmasına rıza gösteremeyeceğini beyan etti. Öyle ki Anadolu’nun kapısı olan Kırım, Rusların hâkimiyetinde olduğu müddetçe İstanbul da güvende olamazdı. III. Selim, Osmanlı Devleti’nin tek başına iki cephede savaşarak zafer kazanamayacağını kısa sürede anladı. Bunun üzerine Rusya’ya karşı İsveç, Avusturya’ya karşı da Prusya ile ittifak antlaşmaları imzaladı. Bu ittifaklar da çare olmadı ve savaşlar yenilgiyle sonuçlandı. Savaşın sonunda Avusturya ile Ziştovi (1791) Rusya ile de Yaş (1792) antlaşması yapıldı.
Soru 53
18. yüzyılda Fransa'nın uluslararası sularda bir hakimiyet ve sömürgecilik yarışına girdiği ülke aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Osmanlı devleti
B
İngiltere
C
Almanya
D
Rusya
E
Prusya
Açıklama:
Fransa, İngiltere ile uluslararası sularda bir hâkimiyet ve sömürgecilik savaşına girmişti. Bu mücadelenin bir parçası olarak Fransa İngiltere’nin Akdeniz ve Hindistan sömürgeciliğine ve ticaretine darbe vurmak, bu güzergâhta hâkimiyet tesis etmek ve Mısır’ı sömürge imparatorluğuna katmak istiyordu.
Soru 54
18. yüzyılda Fransa'nın iskenderiye ve Kahire'yi işgal ettiği dönemlerde İngiltere'nin müttefiki olan ülke aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İspanya
B
İtalya
C
Almanya
D
Portekiz
E
Prusya
Açıklama:
Napoleon, Kahire’yi işgal ettiği sırada Fransız donanmasına ait büyük gemiler İskenderiye Limanı’nın doğusunda yer alan Abukır Kalesi’nin karşısında, küçük savaş ve nakliye gemileri ise İskenderiye Limanı’nda bulunuyordu. Büyük savaş gemileri arasında yarım dünya denilen ve üstünde 180 top bulunan 3 ambarlı Orient adlı amirel gemisi de vardı. İngiliz donanması ise Akdeniz’de Fransız donanmasını aramaya devam ediyordu. Nitekim İngiliz amiral Nelson kumandasındaki İngiliz donanması 1 Ağustos 1798’de ansızın Fransız donanmasına saldırarak Fransızların 10 büyük gemisinden 9’unu ele geçirdi. Osmanlı Devleti ve Avrupa Devletler İttifakı (1798-1807) 39
ent adlı gemi de yandı. Öyle ki bu baskından 2 kalyon, 2 fırkateyn, 2 korvet ve 2 bomba gemisi kaçmak suretiyle kurtuldu. Nelson İskenderiye’yi muhasara için donanmayı buraya bırakıp hasar gören gemilerini tamir için Sicilya’ya gitti. Bu arada İspanya Fransa’nın Portekiz ise İngiltere’nin müttefikiydi. Öyle ki İngilizlere yardım için bir Portekiz donanması da Mısır açıklarına gelmiş ve Abukır Deniz Savaşı bittiği için Nelson ile buluşmak üzere Sicilya’ya hareket etmişti.
ent adlı gemi de yandı. Öyle ki bu baskından 2 kalyon, 2 fırkateyn, 2 korvet ve 2 bomba gemisi kaçmak suretiyle kurtuldu. Nelson İskenderiye’yi muhasara için donanmayı buraya bırakıp hasar gören gemilerini tamir için Sicilya’ya gitti. Bu arada İspanya Fransa’nın Portekiz ise İngiltere’nin müttefikiydi. Öyle ki İngilizlere yardım için bir Portekiz donanması da Mısır açıklarına gelmiş ve Abukır Deniz Savaşı bittiği için Nelson ile buluşmak üzere Sicilya’ya hareket etmişti.
Soru 55
Eşkıya takibinde başarıları olduğu için Sadaret mührü verilen ve 1798 yılından 1805 yılına kadar 6 sene 7 ay 25 gün sadaret hizmetinde kalan Erzurum valisi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İbrahim İsmet Bey
B
Cezzar Ahmet Paşa
C
Halil Hamid Paşa
D
İmrahor Mustafa Paşa
E
Yusuf Ziya Paşa
Açıklama:
Yusuf Ziya Paşa: 1798 yılından 1805 yılına kadar 6 sene 7 ay 25 gün sadaret hizmetinde kalan Yusuf Ziya Paşa, aslen Gürcü olup İmrahor Mustafa Paşa’nın
kölelerinden biridir. Halil Hamid Paşa’nın maiyetine girip paşanın silahtarı, 1798’de de vezaret rütbesi verilerek Erzurum Valisi oldu. Bu görevi sırasında da sadarete atandı.
kölelerinden biridir. Halil Hamid Paşa’nın maiyetine girip paşanın silahtarı, 1798’de de vezaret rütbesi verilerek Erzurum Valisi oldu. Bu görevi sırasında da sadarete atandı.
Soru 56
Osmanlı devleti'nin “Bir tarafın dostu taraf-ı ahirin dostu ve kezalik bir cânibin düşmanı cânib-i ahirin düşmanı ola” şeklinde ifade ettiği 23 Aralık 1798 tarihli antlaşma hangi ülkeyle yapılan ilk dostluk anlaşması niteliğini taşımaktadır?
Seçenekler
A
Fransa
B
İngiltere
C
Rusya
D
Prusya
E
Portekiz
Açıklama:
Osmanlı Devleti tek başına savaşı kazanamayacağını biliyordu. Bu yüzden de ittifak
teklif eden Rusya ve İngiltere ile anlaşmak ve onların savaş gücünden de yararlanmak
istiyordu. İbrahim İsmet Bey ve Rus elçi Vasili Tamara biri açık diğeri gizli iki antlaşmayı
imza ettiler. Açık olan antlaşma 14 maddeden ibaretti ve antlaşmanın özü karşılıklı olarak toprak bütünlüklerini garanti altına almaktı. Nitekim bu düşünce 23 Aralık 1798 tarihli antlaşmada “Bir tarafın dostu taraf-ı ahirin dostu ve kezalik bir cânibin düşmanı cânib-i ahirin düşmanı ola” şeklinde ifade edilmişti. Bu ittifak anlaşmasına kadar Osmanlı Devleti, uluslararası ilişkilerde kendi başına hareket etmeyi genel bir prensip olarak uygulamıştı. Ancak bu antlaşmayla Avrupa devletlerinin benimsediği ittifaklar sistemine dâhil oldu. Bu antlaşma Rusya ile yapılmış ilk dostluk antlaşması idi.
teklif eden Rusya ve İngiltere ile anlaşmak ve onların savaş gücünden de yararlanmak
istiyordu. İbrahim İsmet Bey ve Rus elçi Vasili Tamara biri açık diğeri gizli iki antlaşmayı
imza ettiler. Açık olan antlaşma 14 maddeden ibaretti ve antlaşmanın özü karşılıklı olarak toprak bütünlüklerini garanti altına almaktı. Nitekim bu düşünce 23 Aralık 1798 tarihli antlaşmada “Bir tarafın dostu taraf-ı ahirin dostu ve kezalik bir cânibin düşmanı cânib-i ahirin düşmanı ola” şeklinde ifade edilmişti. Bu ittifak anlaşmasına kadar Osmanlı Devleti, uluslararası ilişkilerde kendi başına hareket etmeyi genel bir prensip olarak uygulamıştı. Ancak bu antlaşmayla Avrupa devletlerinin benimsediği ittifaklar sistemine dâhil oldu. Bu antlaşma Rusya ile yapılmış ilk dostluk antlaşması idi.
Soru 57
Mısır seferine karşılık dört ülkeden oluşan bir ittifak grubu olan ve tarihte “ikinci küme” olarak adlandırılan grupta aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
Seçenekler
A
Osmanlı Devleti
B
Fransa
C
İki Sicilya Krallığı
D
İngiltere
E
Rusya
Açıklama:
Osmanlı'nın Rusya ile yaptığı 23 aralık 1798 tarihli ilk dostluk anlaşmasından sonra, Osmanlı İngiliz antlaşmasının şartlarını Osmanlı Devleti adına ilmiye ricalinden İbrahim İsmet Bey ile reisülküttap Atıf Bey, İngiltere adına da İngiliz elçi Spencer Simit
yürüttü. İngiltere, Osmanlı Devleti ile Rusya arasında yapılan ittifak antlaşmasının aynı
hükümlerini kabul etti. 5 Ocak 1799 tarihli antlaşma 13 madde idi. Antlaşmanın en dikkat çeken maddesi onuncu maddeydi. Bu maddeyle Osmanlı Devleti, Fransa’ya Akdeniz’de bütün limanları kapayacak, Fransızları Mısır’dan kovmak için 13.000 kişilik bir ordu hazırlayacak, İngiltere ise hem donanma hem de askerleriyle Fransızların Mısır’dan atılması için Osmanlı Devleti’ne yardım edecekti. Bu ittifak antlaşmasından birkaç gün sonra 21 Ocak 1799 tarihinde de Osmanlı Devleti ile İki Sicilya Krallığı arasında bir ittifak antlaşması imzalandı. Böylece Fransa’nın Mısır seferine karşılık dört ülkeden oluşan bir ittifak grubu oluştu. Bu grup tarihte “ikinci küme” olarak adlandırıldı.
yürüttü. İngiltere, Osmanlı Devleti ile Rusya arasında yapılan ittifak antlaşmasının aynı
hükümlerini kabul etti. 5 Ocak 1799 tarihli antlaşma 13 madde idi. Antlaşmanın en dikkat çeken maddesi onuncu maddeydi. Bu maddeyle Osmanlı Devleti, Fransa’ya Akdeniz’de bütün limanları kapayacak, Fransızları Mısır’dan kovmak için 13.000 kişilik bir ordu hazırlayacak, İngiltere ise hem donanma hem de askerleriyle Fransızların Mısır’dan atılması için Osmanlı Devleti’ne yardım edecekti. Bu ittifak antlaşmasından birkaç gün sonra 21 Ocak 1799 tarihinde de Osmanlı Devleti ile İki Sicilya Krallığı arasında bir ittifak antlaşması imzalandı. Böylece Fransa’nın Mısır seferine karşılık dört ülkeden oluşan bir ittifak grubu oluştu. Bu grup tarihte “ikinci küme” olarak adlandırıldı.
Soru 58
Doğu Akdeniz'den kovulan Fransızları Mısırdan'da atmak için hazırlıklar yapılırken, 10 Ocak 1799’da Şam ve Trablus eyaletleri, Kudüs ve Nablus Sancakları ile Hac emirliği üzerinde olmak üzere Mısır Seraskerliğine atanan, esas görevi Mısır’ı Fransız işgalinden kurtarmak olan kişi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Köse Mustafa Paşa
B
Yusuf Ziya Paşa
C
Azemzade Abdullah Paşa
D
Cezzar Ahmed Paşa
E
İzzet Ahmet Paşa
Açıklama:
Osmanlı ve Rus donanmasına Tepedelenli Ali Paşa’nın karadan destek vermesiyle Doğa
Akdeniz’den kovulan Fransızları Mısır’dan da atmak için hazırlıklar yapıldı. Bu kapsamda
10 Ocak 1799’da Cezzar Ahmed Paşa, Şam ve Trablus eyaletleri, Kudüs ve Nablus Sancakları ile Hac emirliği üzerinde olmak üzere Mısır Seraskerliğine atandı. Cezzar Ahmed Paşa’nın esas görevi Mısır’ı Fransız işgalinden kurtarmaktı. Ayrıca Tırhala Mutasarrıfı Köse Mustafa Paşa’nın da büyük bir orduyla deniz yoluyla Mısır’a gönderilmesi kararlaştırıldı. Sadrazam Yusuf Ziya Paşa da bizzat ordunun başında büyük bir orduyla sefere çıkma hazırlığına başladı. Bu ordunun hazırlanması için de Anadolu ve Rumeli’de tüm şehir ve kasabalara hükümler gönderilerek kimin ne kadar asker vereceği ve bunların nasıl toplanacağı bildirildi.
Akdeniz’den kovulan Fransızları Mısır’dan da atmak için hazırlıklar yapıldı. Bu kapsamda
10 Ocak 1799’da Cezzar Ahmed Paşa, Şam ve Trablus eyaletleri, Kudüs ve Nablus Sancakları ile Hac emirliği üzerinde olmak üzere Mısır Seraskerliğine atandı. Cezzar Ahmed Paşa’nın esas görevi Mısır’ı Fransız işgalinden kurtarmaktı. Ayrıca Tırhala Mutasarrıfı Köse Mustafa Paşa’nın da büyük bir orduyla deniz yoluyla Mısır’a gönderilmesi kararlaştırıldı. Sadrazam Yusuf Ziya Paşa da bizzat ordunun başında büyük bir orduyla sefere çıkma hazırlığına başladı. Bu ordunun hazırlanması için de Anadolu ve Rumeli’de tüm şehir ve kasabalara hükümler gönderilerek kimin ne kadar asker vereceği ve bunların nasıl toplanacağı bildirildi.
Soru 59
5 Mayıs 1799 tarihinde aşağıdaki yerlerden hangisinde son saldırısını yapıp başarısız olan Fransız ihtilalinin yenilgisiz komutanı Napoleon, ilk yenilgisini alarak geri çekilme kararı almıştır?
Seçenekler
A
İskenderiye
B
El - Ariş
C
Gazze
D
Yafa
E
Akka
Açıklama:
Napoleon hedeflerine ulaşabilmek için elde mevcut 24 bin kişilik ordudan
18.000’ini ayırarak Suriye’yi işgal için 10 Şubat 1799 tarihinde harekete geçti. Napoleon 20 Şubat 1799’da El-Ariş, 24 Şubat 1799’da Gazze, ardında dört günlük bir kuşatmadan sonra Yafa’yı işgal etti. Yafa’da esir alınan 4.000 asker ile Müslüman ve Hristiyan halktan da çok sayıda insan öldürüldü. Gazze’de Mısır Valisi Azemzade Abdullah Paşa, Fransız ordusuna karşı direnmiş ancak daha fazla kayıp vermemek için gerçi çekilmişti. Napoleon 24 Mart 1799 tarihinde Suriye’nin son müdafaa noktası olan Akka Kalesi’nin önüne gelerek kaleyi muhasara etti. Kaleyi Cezzar Ahmed Paşa savunuyordu. Cezzar Ahmed Paşa’ya İstanbul’dan Nizam-ı Cedid birlikleri de yardıma gelmişti. Napoleon ise ağır toplarını getirememişti, ayrıca kale denizden Osmanlı ve İngiliz donanmalarıyla irtibatlı idi. Yardıma gelen kölemen birliklerini Napoleon’un güçleri yenilgiye uğrattıysa da kaleyi ele geçiremedi. Akka savunmasında modern savaş tekniklerini bilen Nizam-ı Cedid ordusunun üstünlüğü hemen dikkati çekmiştir. Fransız ordusunun tüm hamlelerine kolayca karşılık veriyor ve düşmanı mağlup ediyordu. 5 Mayıs 1799 tarihinde Akka Kalesi’ne son saldırısını yapıp başarısız olan Fransız ihtilalinin yenilgisiz komutanı Napoleon, ilk yenilgisini alarak geri çekilme kararı aldı.
18.000’ini ayırarak Suriye’yi işgal için 10 Şubat 1799 tarihinde harekete geçti. Napoleon 20 Şubat 1799’da El-Ariş, 24 Şubat 1799’da Gazze, ardında dört günlük bir kuşatmadan sonra Yafa’yı işgal etti. Yafa’da esir alınan 4.000 asker ile Müslüman ve Hristiyan halktan da çok sayıda insan öldürüldü. Gazze’de Mısır Valisi Azemzade Abdullah Paşa, Fransız ordusuna karşı direnmiş ancak daha fazla kayıp vermemek için gerçi çekilmişti. Napoleon 24 Mart 1799 tarihinde Suriye’nin son müdafaa noktası olan Akka Kalesi’nin önüne gelerek kaleyi muhasara etti. Kaleyi Cezzar Ahmed Paşa savunuyordu. Cezzar Ahmed Paşa’ya İstanbul’dan Nizam-ı Cedid birlikleri de yardıma gelmişti. Napoleon ise ağır toplarını getirememişti, ayrıca kale denizden Osmanlı ve İngiliz donanmalarıyla irtibatlı idi. Yardıma gelen kölemen birliklerini Napoleon’un güçleri yenilgiye uğrattıysa da kaleyi ele geçiremedi. Akka savunmasında modern savaş tekniklerini bilen Nizam-ı Cedid ordusunun üstünlüğü hemen dikkati çekmiştir. Fransız ordusunun tüm hamlelerine kolayca karşılık veriyor ve düşmanı mağlup ediyordu. 5 Mayıs 1799 tarihinde Akka Kalesi’ne son saldırısını yapıp başarısız olan Fransız ihtilalinin yenilgisiz komutanı Napoleon, ilk yenilgisini alarak geri çekilme kararı aldı.
Soru 60
Fransa'nın Mısır Seferi sonunda elde ettiği tek başarı aşağıdakilerden hangisi olmuştur?
Seçenekler
A
Mısır'ı Fransız hakimiyetine sokmak
B
Akdeniz'i bir Fransız gölü haline getirmek
C
Mısır tarihi üzerine çalışmalar yapmak
D
İngiltere'nin sömürge yollarını elde etmek
E
Osmanlı Devleti'ni barışa zorlamak
Açıklama:
Fransa, Mısır seferi sonunda Mısır’ı Fransız hâkimiyetine sokamadı, Akdeniz’i bir Fransız
gölü hâline getiremedi ve iddia ettiği gibi İngiltere’nin sömürge yollarını veya sömürgelerini elde edemedi. Fransa, bir tek Mısır tarihi ve maddi kültür varlıkları üzerine önemli çalışmalar yapmada başarı sağladı. İngiltere ise Napoleon’un İngiliz sömürge imparatorluğunu tehdit eden pozisyonunu sonuçsuz bıraktı. İngiltere, Akdeniz’de Cebelütarık boğazından sonra Akdeniz’de stratejik bakımdan çok önemli bir ada olan Malta’ya da yerleşti. İngiltere, İskenderiye’de Abukır Deniz Zaferi ile Fransa’nın deniz gücüne önemli bir darbe vurdu.
gölü hâline getiremedi ve iddia ettiği gibi İngiltere’nin sömürge yollarını veya sömürgelerini elde edemedi. Fransa, bir tek Mısır tarihi ve maddi kültür varlıkları üzerine önemli çalışmalar yapmada başarı sağladı. İngiltere ise Napoleon’un İngiliz sömürge imparatorluğunu tehdit eden pozisyonunu sonuçsuz bıraktı. İngiltere, Akdeniz’de Cebelütarık boğazından sonra Akdeniz’de stratejik bakımdan çok önemli bir ada olan Malta’ya da yerleşti. İngiltere, İskenderiye’de Abukır Deniz Zaferi ile Fransa’nın deniz gücüne önemli bir darbe vurdu.
Soru 61
Aşağıdakilerden hangisi Fransa’yı Akdeniz’den çıkarma ittifakına giren devletlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Mısır
B
Osmanlı Devleti
C
Rusya
D
İngiltere
E
İki Sicilya Krallığı
Açıklama:
Fransa’yı Akdeniz’den atmak amacıyla Osmanlı Devleti, Rusya, İngiltere ve İki Sicilya Krallığı arasında ittifak antlaşmaları imzalandı ve ortak düşmana karşı çeşitli savaşlar yapıldı.
Soru 62
I-Malta'daki müslümanları serbest bırakmak II- Kölemenleri yenmek III- Yeni sömürgeler elde etmek IV- İskenderiye ve Kahire'yi ele geçirmek Hangi madde veya maddeler Napoleon'un Mısır işgali için hazırlıklarındadır?
Seçenekler
A
I ve III
B
I ve IV
C
II ve III
D
I ve III
E
II ve IV
Açıklama:
Napoleon Mısır Osmanlı toprağında olduğu için öncelikle Malta'daki müslüman esirleri serbest bırakarak onların yanında algısı oluşturmak istiyordu ve Mısır'a giderken öncelikle İskenderiye ve Kahire'yi güvence altında tutmalıydı. Diğer maddeler savaşın nedenleri arasındadır. Doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 63
Napoleon,herkesin memuriyetine devam edeceğini, cami ve mescitlerin açık olacağını, ibadetin serbestçe yapılacağını, mal ve can güvenliğinin sağlanacağını vaat etti. Napoleon'un bu beyanındaki amacı nedir?
Seçenekler
A
Müslümanların dostu olduğunu kanıtlamak
B
Osmanlılara Kölemenleri yenme konusunda yardım etmek.
C
Osmanlı Devleti’nin dostu algısını işleyerek tepki almamak.
D
İngilizlere karşı olduğu için Osmanlılara destek olmak.
E
Osmanlı ile Kölemenlere karşı işbirliği yapmak
Açıklama:
Napoleon, Mısır seferinde ilk olarak Malta Adası’nı işgal edip hapishanelerdeki Müslümanları serbest bırakarak kendini ve Fransa’yı Osmanlı Devleti ve İslam dostu olarak göstermek istemişti. Napoleon, Mısır’da İskenderiye ve Kahire’yi işgalden sonra bir adım daha ileri giderek kendisini ve tüm Fransız halkını Osmanlı Devleti’nin dostu, hatta aynı dinin mensubu gibi takdim etmiştir. Kahire’yi işgalden sonra Kahire Kalesi’nde III. Selim adına para bastırmış, camilerde yapılan mutat ibadetlerde Osmanlı ve Fransız ordusu için dua edilmesini istemiştir. Bu algı operasyonu Napoleon’un Mısır’ı fiili olarak işgal ve sömürgeleştirme projesinin doğal bir parçasıydı.Doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 64
Osmanlı-Rus ittifakı için imzalanan antlaşma ile ilgili hangi bilgi yanlıştır?
Seçenekler
A
Osmanlı uluslararası konularda tek başına hareket edemeyecekti.
B
Rusya Boğazlardan geçebilecekti.
C
III. Selim bu antlaşma ile halk tarafından itibar kazandı.
D
Ruslar Akdenizde ticaret yapma imtiyazı kazandı.
E
Osmanlı iki ateş arasında kalmayı bertaraf etmiş oldu.
Açıklama:
Hristyan bir devlet olan Kırım'ı işgal etmiş Rusya ile antlaşma yapmak III. Selimin itibarını zayıflatmıştır. Doğru cevap C şıkkkıdır.
Soru 65
Akka zaferini elde eden Osmanlı paşası kimdir?
Seçenekler
A
Azamzade Abdullah Paşa
B
Köse Mustafa Paşa
C
Yusuf Ziya Paşa
D
Nazif Paşa
E
Cezzar Ahmet Paşa
Açıklama:
Kaleyi Cezzar Ahmed Paşa savunuyordu. Cezzar Ahmed Paşa’ya İstanbul’dan Nizam-ı Cedid birlikleri de yardıma gelmişti. Doğru cevap E şıkkdır.
Soru 66
El-Ariş sözleşmesinin sonucu nedir?
Seçenekler
A
İngiltere Maltayı isgal etti.
B
Fransa Mısır'ı tahliye etti.
C
Rusya Yedi adayı ele geçirdi.
D
Rusya ve Avusturya Osmanlı'yı paylaşmaya başladı.
E
Avrupa'da uzun süren barış sağlanmış oldu.
Açıklama:
El-Ariş Sözleşmesi şartları 30 Ağustos 1801 tarihinde de kabul edilerek Fransız ordusunun tüm askeri teçhizat ve birlikleriyle Mısır’dan çıkıp Fransa’ya dönmeleri sağlandı. Böylece Mısır yeniden Osmanlı hâkimiyetine girdi. Doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 67
Hangisi Osmanlı'nın Rus ve İngilizler savaşma nedenlerinden değildir?
Seçenekler
A
İngilizlerin Malta'yı işgali
B
Osmanlı'nın Fransa'nın imparatorluk rejimini tanıması
C
İngilizlerin Marmara'ya girmesi
D
Rusların Eflak ve Boğdan'ı işgal etmesi
E
Osmanlı'nın Fransa ile müttefik olması
Açıklama:
İngilizlerin Malta'yı işgali Fransa ile barış antlaşmasının bozulmasına sebep olmuştur.
Napoleon, konsüllük yerine imparatorluk rejimini kurarak kendini imparator ilan etti. İngiltere bu durumdan faydalanarak Fransa’ya karşı İngiltere, Rusya, Avusturya, İsveç ve Napoli’yi içine alan bir ittifak antlaşması imzaladı. Osmanlı Devleti ise Fransa ile dostluk antlaşması imzaladığı için Fransa’daki bu rejim değişikliğini tanımak istedi. Osmanlı Devleti bir kez daha iki ateş arasında kaldı. İngiltere önce boğazlardan geçerek Marmara Denizi’ne girdi akabinde de İskenderiye’yi işgal etti. Rusya ise Eflak ve Boğdan’a girdi. Yeniden savaş başladı. Doğru cevap A şıkkıdır
Napoleon, konsüllük yerine imparatorluk rejimini kurarak kendini imparator ilan etti. İngiltere bu durumdan faydalanarak Fransa’ya karşı İngiltere, Rusya, Avusturya, İsveç ve Napoli’yi içine alan bir ittifak antlaşması imzaladı. Osmanlı Devleti ise Fransa ile dostluk antlaşması imzaladığı için Fransa’daki bu rejim değişikliğini tanımak istedi. Osmanlı Devleti bir kez daha iki ateş arasında kaldı. İngiltere önce boğazlardan geçerek Marmara Denizi’ne girdi akabinde de İskenderiye’yi işgal etti. Rusya ise Eflak ve Boğdan’a girdi. Yeniden savaş başladı. Doğru cevap A şıkkıdır
Soru 68
İngilizerin İskenderiye'yi teslm etmesini sağlayan ve Vahhabi isyanını bastıran paşa kimdir?
Seçenekler
A
İbrahim Hilmi Paşa
B
Seyyid Ali Paşa
C
Köse Mustafa Paşa
D
Mehmet Ali Paşa
E
Yusuf Ziya Paşa
Açıklama:
Yapılan savaşlarda Mısır valisi atanmış olan Mehmed Ali Paşa, Mısır’da İngilizleri yendi ve Vahhabi isyanını bastırdı.Doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 69
III. Selim'in yeniliklerini sekteye uğratan asıl sebep nedir?
Seçenekler
A
Nizam- Cedid ile askeri yapılanma hareketi
B
İrad-ı Cedid'in kurulması
C
Rumeli Ayanlarının isyana meyilli oluşu
D
Avrupada yaşanan savaşlar
E
Dış ülklerden gelen baskılar
Açıklama:
Askeri yapılanma başta yeniçeriler olmak üzere bir çok kişiyi isyana sevketmiştir. İsyanlar sonucu yeniliklere ara verilmiş devlet zayıflatılmıştır. Temel sebep Nizam-I Cedid'in kurulmasıdır. Doğru cevap A şıkkdır.
Soru 70
Hangi olay III. Selim zamanında yaşanmamıştır?
Seçenekler
A
Nizam- ı Cedid'in kurulması
B
II. Edirne isyanı
C
Akka zaferi
D
Kabakçı Mustafa isyanı
E
Sened-i İttifak'ın imzalanması
Açıklama:
Sened-i İttifak II. Mahmud devrinde Ayanlar ile imzalanmıştır. Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 71
Nizam-ı Cedid'i önemli bir kuvvet haline getiren kimdir?
Seçenekler
A
Kadı Abdurrahman Paşa
B
Şeyhülislam Ataullah Efendi
C
Köse Musa Paşa
D
Bayburtlu Süleyman
E
Kabakçı Mustafa
Açıklama:
Karaman Beylerbeyi Kadı Abdurrahman Paşa, Anadolu’da Nizam-ı Cedid’i önemli bir kuvvet hâline getirmişti. Avrupa ittifaklar sistemine girmiş olan Osmanlı Devleti, Nizam-ı Cedid ordusunun İstanbul ve Anadolu’nun yanı sıra Rumeli bölgesinde de kurulmasını zaruri görüyordu. Diğer kişiler Nizam-ı Cedid karşıtlarıdır. Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 72
Napoleon'un, işgal ettiği Malta adasında bulunan hapishanelerdeki Müslüman esirleri serbest bırakmasının sebebi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mısır'ın işgali için ordusuna dahil etmek
B
Müslüman âleminde kendisi hakkında iyi bir algı oluşturmak
C
Osmanlı Devleti ile ittifağına zarar getirmemek
D
Müslümanlara karşı olan vefa borcunu ödemek
E
Hapishane masraflarını azaltmak
Açıklama:
Napoleon, Malta’da bulunan hapishanelerdeki Müslüman esirleri serbest bıraktı. Napoleon’un niyeti işgal etmeyi planladığı Mısır ve diğer bölgelerdeki Müslüman âleminde kendisi hakkında iyi bir algı oluşturmaktı. Doğru cevap B'dir.
Soru 73
Aşağıdakilerden hangisi Napoleon'un Mısır'da gerçekleştirdiği eylemlerden birisi değildir?
Seçenekler
A
Mısır Enstitüsü’nü kurmak
B
Osmanlı kıyafetleri giyerek gezmek
C
Yol yapma gerekçesiyle bazı mescitleri yıktırma
D
Büyük törenler düzenlemek suretiyle mevlitler okutmak
E
Camilere gidip cemaatle birlikte namaz kılmak
Açıklama:
Napoleon, 20 Ağustos 1798’de Mısır Enstitüsü’nü (Institut d’Egypte) kurdu ve Mısır medeniyeti araştırmalarını başlattı. Napoleon, Nil Nehri’nin yükselmesi üzerine şenliklere katılıyor, büyük törenler düzenlemek suretiyle mevlitler okutuyordu. Hatta Mısır halkına şirin görünmek için Osmanlı kıyafetleri bile giyerek geziyordu. Napoleon’un bu sahte şirinliklerine rağmen ağır vergiler salması, Murat Bey’in adamı olduğu gerekçesiyle pek çok kişiyi idam ettirip mallarına el koyması, yol yapma gerekçesiyle pek kişinin evi ve mahallenin mescitlerini yıktırması halkın Napoleon’a ve Fransızlara tepkisine sebep oluyordu. Doğru cevap E'dir.
Soru 74
Osmanlı ordusunun iki taraftan kendisini sıkıştırması üzerine Napeleon aşağıdakilerden hangisini işgal etmeye karar vermiştir?
Seçenekler
A
Irak
B
İran
C
Suriye
D
İki Sicilya Kralığı
E
Malta
Açıklama:
Napoleon, Osmanlı ordusunun iki taraftan kendisini sıkıştırması ve İngilizlerin sahillere egemen olmasına mani olmak için 10 Şubat 1799’da Suriye seferine çıkacağını Paris’e bildirdi. Suriye’ye hâkim olması hâlinde Napoleon, Akdeniz’de bulunan limanları kontrol edebilecek, İngilizlerin bu limanlara girişini engelleyecek ve Osmanlı Devleti’ne isteklerini kabul ettirebilecekti. Doğru cevap C'dir.
Soru 75
Napolean aşağıdakilerden hangisine saldırıp ilk yenilgisini alarak geri çekilme kararı almıştır?
Seçenekler
A
Akka Kalesi
B
Rodos
C
Abukır Kalesi
D
El-Ariş
E
Kalyop
Açıklama:
Mayıs 1799 tarihinde Akka Kalesi’ne son saldırısını yapıp başarısız olan Fransız ihtilalinin yenilgisiz komutanı Napoleon, ilk yenilgisini alarak geri çekilme kararı aldı. Doğru cevap A'dır.
Soru 76
Mısır'ın işgali sonrasında aşağıdaki antlaşmaların hangisi ile kapitülasyonların devamı kararı alınmış ve bozulan Osmanlı Fransız ilişkileri yeniden normale dönmüştür?
Seçenekler
A
Emiens Antlaşması
B
Paris Antlaşması
C
Yaş Antlaşması
D
Tilsit Antlaşması
E
Campo Formio Antlaşması
Açıklama:
Fransa, İngiltere ile 25 Mart 1802 tarihinde Emiens Antlaşması’nı, Osmanlı Devleti ile de 25 Haziran 1802 tarihinde Paris Antlaşması’nı imzaladı. Osmanlı Paris Elçisi Amedi Galib Efendi ile Fransız meşhur Diplomat Talleyrand’ın tespit ettiği 10 maddelik anlaşma ile kapitülasyonların devamı, iki ülkenin toprak bütünlüklerinin garanti edilmesi ve Karadeniz’in de Fransız ticaret gemilerine açılması hükme bağlandı. Karadeniz’in İngiliz gemilerine de açılmasına izin verildi. Böylece Mısır meselesi yüzünden bozulan Osmanlı Fransız ilişkileri yeniden normale döndü. Paris Antlaşması ile ilk defa vuku bulan Osmanlı-Fransız savaşı akabinde dostluk yeniden tesis edildi. Doğru cevap B'dir.
Soru 77
1804 yılında kendini imparator ilan eden Napoleon'un rejim değişikliğini aşağıdakilerden hangisi tanımıştır?
Seçenekler
A
Rusya
B
Prusya
C
İngiltere
D
Osmanlı Devleti
E
Avusturya
Açıklama:
2 Aralık 1804 yılında Napoleon, konsüllük yerine imparatorluk rejimini kurarak kendini imparator ilan etti. Fransa’daki bu rejim değişikliği Rusya, Avusturya ve Prusya’da endişeye neden oldu. İngiltere bu durumdan faydalanarak Fransa’ya karşı İngiltere, Rusya, Avusturya, İsveç ve Napoli’yi içine alan bir ittifak antlaşması imzaladı.
Osmanlı Devleti, Rusya ile bozuşmak pahasına Napoleon’un imparatorluk rejimini tanıma kararı alarak Muhib Efendi’yi fevkalade elçi olarak Paris’e gönderdi. Fransa da General Sebastiyani’yi İstanbul’a gönderdi. Doğru cevap D'dir.
Osmanlı Devleti, Rusya ile bozuşmak pahasına Napoleon’un imparatorluk rejimini tanıma kararı alarak Muhib Efendi’yi fevkalade elçi olarak Paris’e gönderdi. Fransa da General Sebastiyani’yi İstanbul’a gönderdi. Doğru cevap D'dir.
Soru 78
Aşağıdaki devletlerden hangisinin Eflak ve Boğdan'ı işgal etmesi sonucu Osmanlı Devleti savaş ilan etmiştir?
Seçenekler
A
İngiltere
B
Avusturya
C
Prusya
D
Fransa
E
Rusya
Açıklama:
16 Ekim 1806 tarihinde 60 bin kişilik bir orduyla Eflak ve Boğdan’ı işgale başlayan Rusya, sırasıyla 8 Aralık 1806 tarihinde Bender, ardında da Hotin, Kili ve Akkirmen Kalelerini vire yoluyla teslim aldı. Bu emrivaki karşısında Osmanlı Devleti, 22 Aralık 1806 tarihinde Rusya’ya savaş ilan etti. Doğru cevap E'dir.
Soru 79
Mısır’ı Fransa’nın tahliyesinden sonra 18 Şubat 1803 tarihinde Hicaz bölgesinde patlak veren isyan aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kabakçı Mustafa İsyanı
B
Pazvandoğlu İsyanı
C
Vahhabi İsyanı
D
Sırp İsyanı
E
Yeniçeri İsyanı
Açıklama:
Mısır’ı Fransa’nın tahliyesinden sonra 18 Şubat 1803 tarihinde Hicaz bölgesinde Vahhabi isyanı patlak verdi. Bu mezhebin kurucusu Necidli Şeyh Muhammed ibni Abdülvahhab, İslam dinini asli hüviyetine kavuşturma iddiasında idi. Doğru cevap C'dir.
Soru 80
Kabakçı Mustafa isyanı akabinde ülkenin modernleşmesi uğrunu hem saltanatını hem de canını feda eden padişah aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
II. Mahmud
B
I. Abdülhamid
C
IV. Mustafa
D
Abdülmecid
E
III. Selim
Açıklama:
18 yıl boyunca büyük bir yenileşme hamlesi başlatan III. Selim, Kabakçı Mustafa isyanı sonrasında modernleşme uğruna saltanatını feda etti. Doğru cevap E'dir.
Soru 81
Napoleon’un 12 Haziran 1789’da Malta Adası’nı işgal ederek Malta’da bulunan hapishanelerdeki Müslüman esirleri serbest bırakmasının sebebi nedir?
Seçenekler
A
Osmanlı dostu olması
B
İngilizlere karşı müslümanları kendi tarafına çekmek
C
İşgal etmeyi planladığı yerler için Müslüman âleminde kendisi hakkında iyi bir algı oluşturmak
D
Kölemen (Memlûk) beylerini kendi tarafına çekmek
E
Katolik Saint Jean şövalyeleri tarikatını ilga etmek
Açıklama:
Seferin başlama tarihinden yaklaşık 35 gün sonra 12 Haziran 1789’da Malta Adası işgal edildi. Napoleon, Malta Adası’nı üst edinen ve savaşçılık yönü yüksek olan Katolik Saint Jean şövalyeleri tarikatını ilga etti. Napoleon, Malta’da bulunan hapishanelerdeki Müslüman esirleri serbest bıraktı. Napoleon’un niyeti işgal etmeyi planladığı Mısır ve diğer bölgelerdeki Müslüman âleminde kendisi hakkında iyi bir algı oluşturmaktı.
Soru 82
Aşağıdakilerden hangisi İngiltere ve Rusya’nın, Fransa’ya karşı Osmanlılarla ittifak yapmak istemesinin nedenlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Fransa ve İngiltere’nin uluslararası sularda bir hâkimiyet ve sömürgecilik savaşına girmesi
B
Fransa’nın İngiltere’nin Akdeniz ve Hindistan sömürgeciliğine ve ticaretine darbe vurmak istemesi
C
Fransa’nın Mısır’ı sömürge imparatorluğuna katmak istemesi
D
Üçlü bir ittifakın daha güçlü olacağından
E
Fransa’nın, Mora yarımadasında Rusya’nın hedeflerini gerçekleştirmek istemesi
Açıklama:
Görüldüğü gibi Fransa, İngiltere ile uluslararası sularda bir hâkimiyet ve sömürgecilik savaşına girmişti. Bu mücadelenin bir parçası olarak Fransa İngiltere’nin Akdeniz ve Hindistan sömürgeciliğine ve ticaretine darbe vurmak, bu güzergâhta hâkimiyet tesis etmek ve Mısır’ı sömürge imparatorluğuna katmak istiyordu. Fransa’nın bu hamlesi hem İngiliz hem de Rusya’nın çıkarlarını zedeleyeceği için iki ülke de Osmanlı Devleti ile ittifak yapma ihtiyacı hissetmişlerdi. Osmanlı Devleti ise dost bir ülkenin topraklarını işgaline karşı acil savaş hazırlıklarına ve ittifak arayışına girişmiş ancak savaş ilanında yavaş davranarak bu hazırlıklar için zaman kazanmaya çalışmıştı.
Soru 83
Aşağıdakilerden hangisi Napoleon’un Mısır’ı fiili olarak işgal ve sömürgeleştirme projesi için yaptığı algı operasyonu içerisinde yer almaz?
Seçenekler
A
Malta Adası’nı işgal edip hapishanelerdeki Müslümanları serbest bırakarak kendini ve Fransa’yı Osmanlı Devleti ve İslam dostu olarak göstermek istemiştir.
B
Mısır’da İskenderiye ve Kahire’yi işgalden sonra bir adım daha ileri giderek kendisini ve tüm Fransız halkını Osmanlı Devleti’nin dostu, hatta aynı dinin mensubu gibi takdim etmiştir.
C
Kahire’yi işgalden sonra camilerde yapılan mutat ibadetlerde Osmanlı ve Fransız ordusu için dua edilmesini istemiştir.
D
Rusya’nın Osmanlı topraklarındaki Ortodoksların himayesini kaldırmak istemiştir.
E
Kahire’yi işgalden sonra Kahire Kalesi’nde III. Selim adına para bastırmıştır.
Açıklama:
Görüldüğü gibi Napoleon, Mısır seferinde ilk olarak Malta Adası’nı işgal edip hapishanelerdeki Müslümanları serbest bırakarak kendini ve Fransa’yı Osmanlı Devleti ve İslam dostu olarak göstermek istemişti. Napoleon, Mısır’da İskenderiye ve Kahire’yi işgalden sonra bir adım daha ileri giderek kendisini ve tüm Fransız halkını Osmanlı Devleti’nin dostu, hatta aynı dinin mensubu gibi takdim etmiştir. Kahire’yi işgalden sonra Kahire Kalesi’nde III. Selim adına para bastırmış, camilerde yapılan mutat ibadetlerde Osmanlı ve Fransız ordusu için dua edilmesini istemiştir. Bu algı operasyonu Napoleon’un Mısır’ı fiili olarak işgal ve sömürgeleştirme projesinin doğal bir parçasıydı.
Soru 84
Osmanlı Devleti, 2 Eylül 1798 tarihinde Fransa’ya savaş ilan etmeden önce sadaret mührünü kime vermiştir?
Seçenekler
A
İzzet Mehmed Paşa
B
Şeyhülislam Dürrizade Arif Efendi
C
Abdullah Bey
D
Âşir Efendi
E
Yusuf Ziya Paşa
Açıklama:
Bu sırada Balkanlarda Pazvandoğlu, Hicaz’da Vahhabi isyanları devam ediyordu; hazinede finans darlığı vardı; ordu böyle bir savaşa hazırlıksızdı; Fransa’nın Osmanlı Devleti’nin diğer topraklarına da saldırma ihtimali vardı. Bu yüzden Osmanlı Devleti, savaş ilanı kararında acele etmedi ve hazırlıkların tamamlanması için bekledi. Konuyla ilgili hem Babıali’de hem de şeyhülislamlık konağında meşveretler yapıldı. 30 Ağustos 1798 tarihinde uzun süre Mısır valiliği yapmış ancak sadaretinde gerekli tedbirleri alamamış olan Sadrazam İzzet Mehmed Paşa ile onun yakın müttefiki Şeyhülislam Dürrizade Arif Efendi azledildi. Bu ikilinin yerine vezaret rütbesiyle İzzet Ahmed Paşazade Abdullah Bey sadaret kaymakamı, Âşir Efendi de şeyhülislam atandı. Sadaret mührü ise eşkıya takibinde başarıları olan Erzurum Valisi Yusuf Ziya Paşa’ya verildi. Osmanlı Devleti, 2 Eylül 1798 tarihinde de Fransa’ya savaş ilan edip İstanbul’daki Fransız maslahatgüzarı ve elçilik memurlarını Yedikule’ye hapsetti.
Soru 85
Tarihte “ikinci küme” olarak adlandırılan ittifak gubu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Osmanlı-Rusya-İngiltere-Portekiz
B
Fransa-İspanya
C
İngiltere-Portekiz-Avusturya
D
Osmanlı-Rusya-İngiltere-İki Sicilya Krallığı
E
Rusya-İngiltere-Venedik-Avusturya
Açıklama:
Osmanlı İngiliz antlaşmasının şartlarını Osmanlı Devleti adına ilmiye ricalinden İbrahim İsmet Bey ile reisülküttap Atıf Bey, İngiltere adına da İngiliz elçi Spencer Simit yürüttü. İngiltere, Osmanlı Devleti ile Rusya arasında yapılan ittifak antlaşmasının aynı hükümlerini kabul etti. 5 Ocak 1799 tarihli antlaşma 13 madde idi. Antlaşmanın en dikkat çeken maddesi onuncu maddeydi. Bu maddeyle Osmanlı Devleti, Fransa’ya Akdeniz’de bütün limanları kapayacak, Fransızları Mısır’dan kovmak için 13.000 kişilik bir ordu hazırlayacak, İngiltere ise hem donanma hem de askerleriyle Fransızların Mısır’dan atılması için Osmanlı Devleti’ne yardım edecekti. Bu ittifak antlaşmasından birkaç gün sonra 21 Ocak 1799 tarihinde de Osmanlı Devleti ile İki Sicilya Krallığı arasında bir ittifak antlaşması imzalandı. Böylece Fransa’nın Mısır seferine karşılık dört ülkeden oluşan bir ittifak grubu oluştu. Bu grup tarihte “ikinci küme” olarak adlandırıldı.
Soru 86
Fransız ihtilalinin yenilgisiz komutanı Napoleon, ilk yenilgisini nerede almıştır?
Seçenekler
A
Kahire Kalesi
B
Abukır Kalesi
C
Akka kalesi
D
Yafa
E
Gazze
Açıklama:
Napoleon bu hedeflerine ulaşabilmek için elde mevcut 24 bin kişilik ordudan 18.000’ini ayırarak Suriye’yi işgal için 10 Şubat 1799 tarihinde harekete geçti. Napoleon 20 Şubat 1799’da El-Ariş, 24 Şubat 1799’da Gazze, ardında dört günlük bir kuşatmadan sonra Yafa’yı işgal etti. Yafa’da esir alınan 4.000 asker ile Müslüman ve Hristiyan halktan da çok sayıda insan öldürüldü. Gazze’de Mısır Valisi Azemzade Abdullah Paşa, Fransız ordusuna karşı direnmiş ancak daha fazla kayıp vermemek için gerçi çekilmişti. Napoleon 24 Mart 1799 tarihinde Suriye’nin son müdafaa noktası olan Akka Kalesi’nin önüne gelerek kaleyi muhasara etti. Kaleyi Cezzar Ahmed Paşa savunuyordu. Cezzar Ahmed Paşa’ya İstanbul’dan Nizam-ı Cedid birlikleri de yardıma gelmişti. Napoleon ise ağır toplarını getirememişti, ayrıca kale denizden Osmanlı ve İngiliz donanmalarıyla irtibatlı idi. Yardıma gelen kölemen birliklerini Napoleon’un güçleri yenilgiye uğrattıysa da kaleyi ele geçiremedi. Akka savunmasında modern savaş tekniklerini bilen Nizam-ı Cedid ordusunun üstünlüğü hemen dikkati çekmiştir. Fransız ordusunun tüm hamlelerine kolayca karşılık veriyor ve düşmanı mağlup ediyordu. 5 Mayıs 1799 tarihinde Akka Kalesi’ne son saldırısını yapıp başarısız olan Fransız ihtilalinin yenilgisiz komutanı Napoleon, ilk yenilgisini alarak geri çekilme kararı aldı.
Soru 87
Aşağıdakilerden hangisi Fransa’nın Mısır seferinin sonuçlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Mısır Fransız hâkimiyetine girememiştir.
B
Akdeniz bir Fransız gölü olamamıştır.
C
Fransa, İngiltere’nin sömürgelerini elde edememiştir.
D
Yedi yıl savaşlarının başlamasına neden olmuştur.
E
İngiltere Malta’ya yerleşmiştir.
Açıklama:
Fransa, Mısır seferi sonunda Mısır’ı Fransız hâkimiyetine sokamadı, Akdeniz’i bir Fransız gölü hâline getiremedi ve iddia ettiği gibi İngiltere’nin sömürge yollarını veya sömürgelerini elde edemedi. Fransa, bir tek Mısır tarihi ve maddi kültür varlıkları üzerine önemli çalışmalar yapmada başarı sağladı. İngiltere ise Napoleon’un İngiliz sömürge imparatorluğunu tehdit eden pozisyonunu sonuçsuz bıraktı. İngiltere, Akdeniz’de Cebelütarık boğazından sonra Akdeniz’de stratejik bakımdan çok önemli bir ada olan Malta’ya da yerleşti. İngiltere, İskenderiye’de Abukır Deniz Zaferi ile Fransa’nın deniz gücüne önemli bir darbe vurdu.
Soru 88
Fransız ordusunun tüm askeri teçhizat ve birlikleriyle Mısır’dan çıkıp Fransa’ya dönmesini sağlayan antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Tilsit Antlaşması
B
Amiens Antlaşması
C
Paris Antlaşması
D
El-Ariş Sözleşmesi
E
Compo Formio Antlaşması
Açıklama:
III. Selim, Mısır’a yeni kuvvetler sevk etmenin yanı sıra İngiltere’nin de kara kuvvetiyle müdahalesini istedi. Nitekim Sadrazam Ziya Paşa’ya gönderdiği fermanında “Bizim askerimiz ile iş görmek müşküldür. Binaenaleyh İngiltere’nin Mısır için göndereceği kara askeri için sana gizlice yazmasını kaymakam paşaya tembih eyledim.” diyordu. İngiltere’den yollanan 5.000 kişilik bir kolorduya yenilen General Menou 2 Mart 1801 tarihinde İskenderiye kalesine çekildi. Osmanlı ve İngiliz birlikleri 17 Ağustos 1801’de İskenderiye’yi muhasaraya başladı. Ayrıca 7-8.000 kişilik İngiliz Hint ordusu da Haziran başlarında Süveyş bölgesinde sahile çıkmıştı. Her taraftan sıkıştırılan Fransızlar 27 Haziran 1801’de Kahire’de 30 Ağustos’ta da İskenderiye’de teslim oldular. Yapılan görüşmeler sonunda hemen hemen El-Ariş Sözleşmesi şartları 30 Ağustos 1801 tarihinde de kabul edilerek Fransız ordusunun tüm askeri teçhizat ve birlikleriyle Mısır’dan çıkıp Fransa’ya dönmeleri sağlandı. Böylece Mısır yeniden Osmanlı hâkimiyetine girdi.
Soru 89
“Cezair-i Seb’a-i Müctemia Cumhuru” adındaki Birleşik Yediada Cumhuriyeti hangi tarihte kurulmuştur?
Seçenekler
A
25 Haziran 1802
B
25 Mart 1802
C
30 Ağustos 1801
D
8 Aralık 1806
E
21 Mart 1800
Açıklama:
İttifak antlaşmalarının imzalamasından sonra ilk olarak Rus ve Osmanlı donanması Venediklilerden Fransızların eline geçmiş olan Yedi Ada’yı Şubat 1799’da ele geçirdi. Bu harekete karadan da Tepedelenli Ali Paşa destek verdi. Bu Yedi Ada; İtaki, Ayamavro, Kefalonya, Korfo, Zanta, Pakso, ve Çuka idi. Ayrıca Preveze, Pargo, Potrinto (Butrinto) kaleleri de ele geçirildi. 21 Mart 1800 tarihinde 12 maddelik bir sözleşmeyle Osmanlı Devleti’nin himayesinde ve Rusya’nın kefaletinde Birleşik Yediada Cumhuriyet kuruldu. Bu özerk devletin sınırları eski Venedik toprağı olan ve Fransa’dan ele geçirilen yedi adayla Mora yarımadası ve Arnavutluk sahilindeki bütün adaları kapsayacaktı. Bu özerk devletin tam adı ise “Cezair-i Seb’a-i Müctemia Cumhuru” olacaktı. Bu devlet üç yılda bir Osmanlı Devleti’ne 75.000 kuruş cizye verecekti. 9 Temmuz 1807 tarihinde Rusya, Tilsit Antlaşması’nın gizli 2. Maddesi uyarınca Yediada Cumhuriyeti üzerindeki haklarından Fransa lehine feragat etti. Bunun üzerine Fransa 17.000 kişilik bir ordu göndererek adayı yeniden işgal etti. Osmanlı Devleti bu sırada iç karışıklıklar ve Rusya ile devam eden savaş nedeniyle bu işgale karşı çıkamadı. Böylece Osmanlı Devleti’ne bağlı olarak kurulan bu devlet yaklaşık 7 yıl Osmanlı hâkimiyetinde kaldıktan sonra bu kez Fransa’nın işgali ve hâkimiyetine geçmiştir.
Soru 90
Aşağıdakilerden hangisi III. Selim’in hâl’inde rol almıştır?
Seçenekler
A
Rıkab kethüdası Memiş
B
İbrahim Kethuda
C
Bahriye Nazırı Hacı İbrahim
D
Sadaret Kaymakamı Köse Musa Paşa
E
Sırkatibi Ahmed Efendi
Açıklama:
Dellallar her yerde Nizam-ı Cedid ordusunun ilga edildiğini ilan ediyordu. Bu sırada âsiler Et Meydanı’dan Sultanahmet’te bulunan At Meydanı’na geldiler. Ellerindeki listeyi Ağa Kapısı’na gönderip “Şer’le görülecek davamız vardır. Şeyhülislam ve kadıaskerler buraya gelsinler.” dediler. Şeyhülislam Ataullah Efendi, bu 11 kişinin idam edilmesi hâlinde âsilerin yatışacağını bildirdi. III. Selim, Sırkatibi Ahmed Efendi ile Mabeynci Ahmed Bey’e başlarının çaresine bakmaların söyledi. Ancak III. Selim de biliyordu ki asker saraydan kelle istediğinde verilmez ise saraya girip alır. Bu yüzden Köse Musa Paşa’dan listede ismi bulunan İbrahim Kethuda, Bahriye Nazırı Hacı İbrahim ile sırkatibi Ahmed Efendilerin idamından vazgeçilmesini, diğerlerinin de mümkünse kurtarılmasını, eğer mümkün olmaz ise gereğinin yapılmasını söyledi. Listede ismi olan diğer yenilikçiler Rıkab kethüdası Memiş, Darphane Emini Ebubekir Efendi ve Bostancı Başı Şakir Bey sarayda boğduruldu. İbrahim Kethuda kaçtı, fakat yakalanıp Mühendisbaşı Ali Ağa ile Et Meydanı’nda öldürüldü.
Ünite 3
Soru 1
Aşağıdaki hangisi "Rus Çarı I. Alexander'in Napoleon'u Batı'nın İmparatoru, Napoleon'un da Alexander'i Doğu'nun imparatoru olarak selamladığı" antlaşmadır?
Seçenekler
A
Tilsit Antlaşması
B
Paris Antlaşması
C
Eminas Antlaşması
D
Ziştovi Antlaşması
E
Formiro Antlaşması
Açıklama:
1807'de Fransız ordusu Rus ordusunu mağlubiyete uğrattı ve 9 Temmuz 1807 tariihinde Tilsit Antlaşması imzalandı. Bu antlaşmaya göre Rus Çarı I. Alexander Napoleon'u Batı'nın İmparatoru, Napoleon da Alexander'i Doğu'nun imparatoru olarak selamlıyordu.
Soru 2
Aşağıdakilerden hangisi Slobozia'da varılan uzlaşmaya göre Osmanlı Devletine sağladığı en önemli avantajdır?
Seçenekler
A
Rusya'nın ka
B
Boğazların güvenliğinin sağlanmış olması
C
Boşaltılan bölgeler Osmanlı askerinin girmemesi
D
Osmanlıların yalnızca İsmail, İbrail ve Yergöğü kalelerinde sınırlı sayıda asker bulundurmaları
E
Rus askerlerinin çekilmesi ile Osmanlı askerinin Tuna'nın karşı yakasına geçebilmesi
Açıklama:
Slobozia'da varılan uzlaşmaya göre, Rus donanması Bozcaada'daki işgaline son vermesi ile boğazlara dönük abluka da kalkacak ve boğazların güvenliği sağlanmış olacaktı.
Soru 3
Aaşağıdakilerden hangisi III.Selim'in yeniden tahta geçirilmesi ile cezalandırılmak istenen kişilerden biridir?
Seçenekler
A
Galib Efendi
B
Refik Efendi
C
Ataullah Efendi
D
Behiç Efendi
E
Tahsin Efendi
Açıklama:
A,B,D ve E seçeneklerindeki kişiler, III.Selim'i tahta geçirmek isiyordu. Ataullah Efendi isyana destek vermişti ve
bu nedenle III.Selim'in yeniden tahta geçirilmesi ile cezalandırılmak istenen kişilerden biridir.
bu nedenle III.Selim'in yeniden tahta geçirilmesi ile cezalandırılmak istenen kişilerden biridir.
Soru 4
Aaşağıdakilerden hangisi Alemdar Mustafa Paşa'nın İstanbul davetine katılmayan ayanlardan birisidir?
Seçenekler
A
Cabbarzade Süleyman Bey
B
Karaosmanoğlu Ömer Bey
C
Kalyoncu Mustafa
D
Tepedelenli Ali Paşa
E
Serezli İsmail Bey
Açıklama:
Alemdar Mustafa Bey, ayanların Osmanlı Devleti'nin önemli bir ismi haline gelmelerinden dolayı, ayanlar ile merkezi hükümetin uzmanlaşmasının önemli olduğunu düşünmektedir. Bu nedenle Anadolu ve Rumeli ayanlarını İstanbul'a davet eder. Ayanlar içinde önemli bir konuma sahip olan Tepedelenli Ali Paşa davete katılmamıştır.
Soru 5
Aşağıdakilerden hangisi Sened-i İttifak'ın doğuş nedenlerinden biridir?
Seçenekler
A
Devletin taşra üzerindeki denetiminin güçlü olması
B
Ayanların denetim altında tutulması
C
Asker toplamada devletin yetkili olması
D
Vergilerin devlet tarafından toplanması
E
Devletin taşra üzerindeki denetimini yitirmesi
Açıklama:
II. Mahmud tahta çıktığında bir ayan olan ve sadrazamlığa getirdiği Alemdar Mustafa Paşa'ya borçlu olduğunu biliyordu. Devletin taşra üzerinde denetimi yitirmesi, ayanları devlet idaresinde önemli bir güç konumuna getirmişti.
Soru 6
Aşağıdakilerden hangisi İngiltere ile Osmanlı Devleti arasında imzalanan Kala-i Sultaniye Antlaşması'nın önemli maddelerinden biridir?
Seçenekler
A
Osmanlı Devleti'nin elinde, İngiliz tüccarlarına ait mal ve eşya varsa bunlar hemen iade edilecektir.
B
Fransa'nın, Osmanlı DEvleti'ne savaş açması ya da tehdit etmesi halinde İngiltere, Osmanlı'ya yardım etmek amacıyla Akdeniz ve diğer kıyılarda alınacak önlemleri kararlaştırmak üzere İstanbul'da Osmanlı yetkilileri ile görüşmeler yapacak.
C
Fransa'nın, düşmanca tavırlarının artması durumunda İngitere Bosna ve Dalmaçya kıyılarının güçlendirilmesi için Osmanlı Devleti'nin yapacağı çalışmalara destek olacak ve mühimmat yardımında bulunacak
D
İngiltere'nin İskenderiye'yi boşaltması sırasında İngiliz Komutanlarıyla Osmanlı yetkilileri arasında yapılan anlaşma gözden geçirilerek yeniden düzenlenecek.
E
İngiltere, Osmanlı Devleti'nden önce Rusya ile bir barış anlaşması imzalarsa buna karşılık olarak Osmanlı ile Rusya arasında, padişahın şanına yakışır bir anlaşmanın kayda geçirilmesi sözünü vermekteydi.
Açıklama:
İngiltere ile Osmanlı Devleti arasında imzalanan Kala-i Sultaniye Antlaşması'nın önemli maddelerinden biri, "Osmanlı Devleti'nin elinde, İngiliz tüccarlarına ait mal ve eşya varsa bunlar hemen iade edilmesidir". B,C,D ve E seçeneklerindeki maddeler, Fransa'nın İngiltere ile Osmanlı Devleti arasında böyle bir metne tepki koyması ihtimaline karşı, Osmanlı DEvleti ile İngiltere arasında yapılan gizli ittifak maddeleridir.
Soru 7
Aşağıdakilerden hangisi İngiltere ile Osmanlı Devletinin Kala-i Sultaniye Antlaşmasına karşı Fransa'nın göstereceği tepki düşünülerek Osmanlı Devleti ile İngiltere arasında oluştururlan gizli ittifakın maddelerinden biridir?
Seçenekler
A
Antlaşmanın imzalandığı tarihten itibaren iki devlet arasındaki düşmanlık son bulacak ve taraflar ellerindeki esirleri karşılıklı olarak değiştirecekler.
B
İngiltere'nin İskenderiyeyi boşaltması sırasında İngiliz Komutanlarıyla Osmanlı yetkilileri arasında yapılan anlaşma, gözden geçirilerek yeniden düzenlenecek.
C
Antlaşmanın imzalanmasından 31 gün sonra İngiltere'nin hala elinde tuttuğu Osmanlı toprağı varsa bu yerler derhal iade edilecek.
D
İngiltere'nin 1675 yılında Osmanlı Devleti ile imzaladığı anlaşmanın esasları ve Karadeniz ticareti gibi daha önce elde ettiği ayrıcalıklar aynen muhafaza edilecek.
E
İngiliz tüccarlarının, Osmanlı toprak ve limanlarında ticaret yapmasına izin verildiği gibi Osmanlı vatandaşları ve tüccarlarına da İngiliz topraklarında dostça muamele edilecek.
Açıklama:
İngiltere ile Osmanlı Devletinin Kala-i Sultaniye Antlaşmasına karşı Fransa'nın göstereceği tepki düşünülerek Osmanlı Devleti ile İngiltere arasında oluştururlan gizli ittifakın maddelerinden biri "İngiltere'nin İskenderiyeyi boşaltması sırasında İngiliz Komutanlarıyla Osmanlı yetkilileri arasında yapılan anlaşma, gözden geçirilerek yeniden düzenlenecektir" maddesidir. A,C,D ve E seçenekleri, İngiltere ile Osmanlı Devletinin Kala-i Sultaniye Antlaşması maddeleriidir.
Soru 8
Aşağıdakilerden hangisi, Viyana Kongresi'ne, İkinci Koalisyon Savaşına katılması nedeniyle davet edilen devletdir?
Seçenekler
A
Avusturya
B
İngiltere
C
Osmanlı Devleti
D
Fransa
E
Rusya
Açıklama:
Viyana Kongresi'ne Osmanlı Devleti'de, 1798-1802 yılları arasında gerçekleşen İkinci Koalisyon Savaşına katılması nedeniyle davet edildi. Babıali bu daveti geri çevirdi. Osmanlı hükümeti , toprak bütünlüğünün uluslararası bir toplantıda gündeme gelmesi ve egemenliğinin sorgulanmasından endişe ettiğ için böyle bir karar aldı.
Soru 9
Aşağıdakilerden hangisi II.Mahmud tarafından Vahabi isyanını bastırmak için görevlendiirilen kişidir?
Seçenekler
A
Kalyoncu Ali Ağa
B
Yusuf Paşa
C
Bekir Bey
D
Memed Ali Paşa
E
Tuzcuoğlu Memş Ağa
Açıklama:
II.Mahmud, Bağdat ve Şam eyaletlerindeki birliklerin, Vahabilerin yayılmasına engel olamadıklarını anlayınca, isyanı bastırmak üzere Mısır Valisi Mehmed Ali Paşayı görevlendirdi.
Soru 10
Aşağıdakilerden hangisi II.Mahmud tarafından Rumeli'de ortadan kaldırılan ayandır?
Seçenekler
A
Kalyoncu Ali Ağa
B
Yusuf Paşa
C
Bekir Bey
D
Tuzcuoğlu Memiş Ağa
E
Hasköylü Emin Ağa
Açıklama:
II.Mahmud, Avrupa Devletlerinin Napoleon ile uğraşmasını fırsat bilerek devlete alternatif bir güç haline gelen ayanları temizleme harekatı başlattı. Rumeli'de bölgesel iktidara sahip olan Hasköylü Emin Ağa, II.Mahmud tarafından ortadan kaldırılan ayandır.
Soru 11
Aşağıdakilerden hangisi III. Selim’den sonra İsyancıların yaptığı değişikliklerden biri değildir?
Seçenekler
A
Nizâm-ı Cedîd hareketine son verildiğini ilân ettiler.
B
İrâd-ı Cedîd hazinesi ortadan kaldırıldı.
C
Halktan alınan fazla verginin iptal edileceği propagandası yapıldı.
D
III. Selim’in ıslahat programı çerçevesinde oluşturulan diğer kurumlar kaldırıldı.
E
Ordudan ihraç edilenler katledildi.
Açıklama:
İsyancılar, Nizâm-ı Cedîd hareketine son verildiğini ilân ettiler. Özellikle reform çabaları için gerekli olan maddi kaynağın sağlanması amacıyla oluşturulan İrâd-ı Cedîd hazinesi ortadan kaldırıldı. Bu hazine için yürürlüğe konulan yeni vergilerin de geçersiz olduğu belirtilerek halktan alınan fazla verginin iptal edileceği propagandası yapıldı. Böylece kamuoyunun isyana ve isyancılara karşı duyabileceği öfkenin önüne geçilmesi planlanıyordu. İrâd-ı Cedîd hazinesi dışında III. Selim’in ıslahat programı çerçevesinde oluşturulan diğer kurumlar da kaldırıldı. Ordudan ihraç edilenler yeniden askere alındı. Nizâm-ı Cedîd askerleri görüldükleri yerlerde yakalanarak öldürüldüler.
Soru 12
Kabakçı Mustafa, isyandan sonra hangi makamı kendine layık görmüştür?
Seçenekler
A
Turnacıbaşılık
B
Padişahlık
C
Sadrazamlık
D
Ağalık
E
Defterdarlık
Açıklama:
İsyanın liderliğini yapan Kabakçı Mustafa, kendisine Turnacıbaşılığı layık görürken yakın arkadaşları da başka önemli makamlara getirilmişti.
Soru 13
Napoleon’un diğer ülkelerle ilişkisiyle ilgili hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Avusturya, Napoleon’un ordularını Ulm bölgelerinde mağlup etmiştir.
B
Rus ordusu Eylau Muharebesi’nde Napoleon’un ordularını yenmiştir.
C
Tilsit Antlaşması’nda Napoleon, İngiltere’yi zayıflatmayı hedeflemiştir.
D
Napoleon, fethettiği topraklarda İngiliz ticaretini geliştirmiştir.
E
Topraklarına Ruslardan ithal mallarını almıştır.
Açıklama:
1806 Kasım’ında Berlin’de ilan ettiği kararname ile Napoleon, fethettiği bütün topraklarda İngiliz mallarının ithal edilmesini yasaklamıştı. Tilsit Anlaşması ile varılan uzlaşma sonucunda bu yasağın sınırları Rus topraklarını da kapsayacak biçimde genişletiliyordu. Napoleon tarafından uygulamaya konulan ve Kıta Sistemi (Continental System) adıyla anılan bu projenin amacı, İngiltere’yi iktisadi açıdan zayıflatmak ve çökertmekti.
Soru 14
Alemdar Mustafa Paşa’nın İstanbul’a yürümesi olayıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
Alemdar Mustafa Paşa, Pınarhisarı Âyanı Hacı Ali Ağa’yı göndererek Kabakçı Mustafa’yı öldürtmüştür.
B
Sadaret Kethüdası Musa Paşa’nın yerine Tayyar Mahmud Paşa getirilmiştir.
C
Refik Efendi, sadrazam ile sadaret kaymakamı arasını bozmaya çalışıyordu.
D
Yamaklar, Ali Ağa’yı ele geçirmişlerdir.
E
Bu olay iktidar ile karşıtları arasında geçen bir mücadelenin sonucudur.
Açıklama:
Alemdar Mustafa Paşa, Pınarhisarı Âyanı Hacı Ali Ağa’yı göndererek Boğaz Nazırı Kabakçı Mustafa’yı öldürtmüştü. Böylece Alemdar kendisine yönelik bir direnişin önüne geçmişti. Her ne kadar yamaklar, Ali Ağa’yı ele geçirmek istediyse de başarılı olamadılar. Aslında Kabakçı Mustafa’nın öldürülmesi hem simgesel hem de açık bir anlam ifade ediyordu.
Soru 15
Sekban-ı Cedid’in özellikleriyle ilgili hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Kapıkulu ocağı sayılmasına rağmen ayrı bir sancak verilmemiştir.
B
Yeniçeri Ocağı içindeki sekbân ortalarının adından esinlenilmiştir.
C
Levent ve Üsküdar’daki eski Nizâm-ı Cedîd kışlaları hizmetlerine sunulmuştur.
D
Ocağın askerleri tek tip kıyafet giymeye başladılar.
E
Avrupa yöntemlerine göre eğitilmeye başladılar
Açıklama:
Nizâm-ı Cedîd’in izinden gidilerek yeni bir ordu kuruldu ve Yeniçeri Ocağı içindeki sekbân ortalarının adından esinlenilerek Sekbân-ı Cedîd ismi verildi. Levent ve Üsküdar’daki eski Nizâm-ı Cedîd kışlaları bunların hizmetine sunuldu. Sekbân-ı Cedîd, sekizinci kapıkulu ocağı sayılarak ayrı bir tuğ ve sancak verildi.
Soru 16
Osmanlı ve İngiltere arasında hangi barış antlaşması imzalanmıştır?
Seçenekler
A
Tilsit Antlaşmsı.
B
Emiens Antlaşması.
C
Karlofça Antlaşması.
D
Kala-i Sultaniye Antlaşması.
E
Fransa Antlaşması.
Açıklama:
Osmanlı Devleti’nin, Fransa ile kurduğu birlikteliği terk ederek yeni bir ittifaka dâhil olduğunu gösteren Kala-i Sultaniye Antlaşması İngiltere ile arasındaki savaşı sonlandırmıştır.
Soru 17
I. İngiliz elçileri, diğer devletlerin elçileri ile aynı ayrıcalık ve itibara sahip olacaklardır.
II. Antlaşma imzalandıktan sonra iki devlet arasındaki düşmanlık son bulacaktır.
III. İngiliz mallarına, Osmanlı gümrüklerinde vergi uygulanmayacaktır.
Kala-i Sultaniye antlaşma ile ilgili hangileri doğrudur?
II. Antlaşma imzalandıktan sonra iki devlet arasındaki düşmanlık son bulacaktır.
III. İngiliz mallarına, Osmanlı gümrüklerinde vergi uygulanmayacaktır.
Kala-i Sultaniye antlaşma ile ilgili hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
II ve III
E
I ve II
Açıklama:
Kala-i Sultaniye Antlaşması’nda şöyle bir madde bulunmaktadır; ‘Eskiden olduğu gibi İngiliz mallarına Osmanlı gümrüklerinde yüzde üç gümrük vergisi uygulanacaktır.’
Soru 18
I. Tuna ve Prut bölgelerinde sınırları belirlemiştir.
II.Bu antlaşma ile iki devlet de barış ortamına döneceklerdir.
III. Anadolu tarafındaki sınır, savaş öncesindeki gibi kalacaktır.
Bükreş Antlaşmasıyla ilgili hangileri doğrudur?
II.Bu antlaşma ile iki devlet de barış ortamına döneceklerdir.
III. Anadolu tarafındaki sınır, savaş öncesindeki gibi kalacaktır.
Bükreş Antlaşmasıyla ilgili hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I.
B
I.-II. ve III.
C
I. ve III.
D
Yalnız II.
E
II. ve III.
Açıklama:
Bükreş Antlaşması, karşılıklı olarak Temmuz ortasında mübadele edildiğinde Napoleon da çoktan Rusya seferine başlamıştı. Antlaşmanın önemli maddeleri şunlardır; her iki devlet de bu antlaşma ile düşmanlığa son verip barış ve dostluğa dönecekler; bunu devam ettirerek bu antlaşmanın esaslarını kabul edeceklerdir, Anadolu tarafındaki sınır, savaş öncesindeki gibi kalacak ve Ruslar aldıkları toprakları Osmanlı Devleti’ne iade edecektir.
Soru 19
Hangi kongreden sonra kurulan yeni düzen Avrupa tarihinde Metternich Sistemi olarak adlandırılmıştır?
Seçenekler
A
Paris Kongresi.
B
Bükreş Kongresi.
C
Fransa Kongresi.
D
Viyana Kongresi.
E
Londra Kongresi.
Açıklama:
Viyana Kongresi, genel olarak Avusturya Başbakanı Clemens von Metternich’in, etkisi altında kaldı. Bu sebeple, kongreden sonra oluşturulan yeni düzen, Avrupa tarihinde Metternich Sistemi olarak adlandırıldı. Kongrede, yeni Avrupa’ya yön verecek pek çok ilke ortaya çıksa da aslında bunların hemen tamamı iki temel kavrama dayanmaktaydı.
Soru 20
II. Mahmud’un tahta gelmesi ve Alemdar Mustafa Paşa’nın bu durumla ilişkisi hakkında hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
Alemdar Mustafa Paşa’nın yardımıyla tahta gelmiştir.
B
Padişah otoritesini bir ayanla paylaşmıştır.
C
Alemdar Mustafa Paşa da sadrazamlığa getirilmiştir.
D
II. Mahmud, tahtı borçlu aldığının farkındaydı.
E
Otorite, bir taşra ayanın dayatmalarından sıyrılmıştır.
Açıklama:
II. Mahmud Osmanlı tahtına çıkarken Alemdar Mustafa Paşa da sadrazamlığa getirildi. Böylece Osmanlı tarihinde ilk defa bir taşra âyanı biraz da kendi dayatmasıyla sadrazam olma hakkını elde etmişti.
Soru 21
Kabakçı Mustafa isyanı ile tahttan inen III. Selim’in ardından tahta gelen padişah aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
III. Murad
B
IV.Mustafa
C
III. Mehmed
D
III. Osman
E
Abdülaziz
Açıklama:
Kabakçı Mustafa İsyanı ile III. Selim tahttan indirilirken Nizâm-ı Cedîd programı da son buluyor ve Osmanlı tahtına IV. Mustafa çıkıyordu.
Soru 22
I- II. Mahmud
II- III. Selim
III- IV. Mustafa
Yukarıdaki Osmanlı padişahlarını tahta çıkış tarihlerine göre sıralayınız?
II- III. Selim
III- IV. Mustafa
Yukarıdaki Osmanlı padişahlarını tahta çıkış tarihlerine göre sıralayınız?
Seçenekler
A
I-II-III
B
III-II-I
C
II-III-I
D
II-I-III
E
III-I-II
Açıklama:
Kabakçı Mustafa İsyanı ile III. Selim tahttan indirilirken Nizâm-ı Cedîd programı da son buluyor ve Osmanlı tahtına IV. Mustafa çıkıyordu. Bu taht değişikliği, Osmanlı ıslahatında kısmî bir duraklamayı ifade etse de aslında III. Selim’in hatırasını içtenlikle sahiplenecek ve daha da ileriye götürecek olan II. Mahmud’un yaklaşan saltanatını haber vermekten başka bir anlam taşımıyordu.
Soru 23
Aşağıdakilerden hangisi Kabakçı Mustafa isyanının ardından isyancıların gerçekleştirdiği olaylardan biri değildir?
Seçenekler
A
Nizâm-ı Cedîd hareketine son verildi
B
İrâd-ı Cedîd hazinesi ortadan kaldırıldı
C
Hazine için yürürlüğe konulan yeni vergilerin geçersiz olduğu belirtildi
D
Ordudan ihraç edilenler yeniden askere alındı.
E
Kamuoyunun isyana ve isyancılara karşı duyabileceği öfkenin önüne geçilmesi için halka yardım dağıtıldı
Açıklama:
İsyancılar, Nizâm-ı Cedîd hareketine son verildiğini ilân ettiler. Özellikle reform çabaları için gerekli olan maddi kaynağın sağlanması amacıyla oluşturulan İrâd-ı Cedîd hazinesi ortadan kaldırıldı. Bu hazine için yürürlüğe konulan yeni vergilerin de geçersiz olduğu belirtilerek halktan alınan fazla verginin iptal edileceği propagandası yapıldı. Böylece kamuoyunun isyana ve isyancılara karşı duyabileceği öfkenin önüne geçilmesi planlanıyordu. İrâd-ı Cedîd hazinesi dışında III. Selim’in ıslahat programı çerçevesinde oluşturulan diğer kurumlar da kaldırıldı. Ordudan ihraç edilenler yeniden askere alındı.
Soru 24
Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Devleti ile Rusya arasında gerçekleşen Slobozia ateşkesi maddelerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Rusya başta Eflâk ve Boğdan olmak üzere savaş sırasında kazandığı toprakları 35 gün içinde boşaltacaktı
B
Osmanlılar yalnızca İsmail, İbrail ve Yergöğü kalelerinde sınırlı sayıda asker bulundurabilecekti
C
Eflak ve Boğdan’da Ruslara tâbi bir Ortodoks devleti kurulacaktı
D
Rus donanması Bozcaada’daki işgaline son verecek ve Boğazlara dönük ablukayı da kaldıracaktı
E
Sırplar ile Osmanlı devleti arasında bir bir ateşkese varılacaktı
Açıklama:
Rusya başta Eflâk ve Boğdan olmak üzere savaş sırasında kazandığı toprakları 35 gün içinde boşaltacaktı. Ancak boşaltılan bölgelere barış antlaşması imzalanıncaya kadar hiçbir Osmanlı askeri de giremeyecekti. Osmanlılar yalnızca İsmail, İbrail ve Yergöğü kalelerinde sınırlı sayıda asker bulundurabilecekti. Bununla birlikte Rus askerleri çekildikçe Osmanlı kuvvetleri Tuna’nın karşı yakasına geçebilecekti. Osmanlı Devleti açısından bu ateşkes anlaşmasının sağladığı en önemli avantaj ise Boğazların güvenliği ile ilgiliydi. Anlaşmaya göre Rus donanması Bozcaada’daki işgaline son verecek ve Boğazlara dönük ablukayı da kaldıracaktı. Görüşmeler sırasında Osmanlı ve Rus delegelerini en çok zorlayan konu isyancı Sırplarla ilgiliydi. Ruslar, Bâbıâli’nin Sırp isyancılarla da bir ateşkes imzalamasını istiyorlardı. Ancak Osmanlı sultanının kendi tebaası ile bir ateşkes imzalaması söz konusu olamazdı. Bu aynı zamanda devletler hukuku açısından da imkânsızdı. Fakat bu engel çok uzun süre devam etmedi. Ruslar bu hukukî ve siyasî gerçeği dikkate alarak isyancı Sırplar arasında bir miktar Rusya vatandaşının da bulunduğunu ileri sürdüler. Böylece bu mesele kısa sürede aşıldı ve barış antlaşması imzalanıncaya kadar Sırplarla da bir ateşkese varılmış oldu.
Soru 25
I. Padişahın ve vekili olarak sadrazamın emirlerine uyulacaktı
II. Vergiler adil ve eşit alınacaktı
III. Âyanlar bölgelerinde adil bir yönetim sağlayacak ve birbirlerinin toprağına ve özerkliğine saygı gösterecekti
Yukarıdakilerden hangisi Sened-i İttifak metni içerisinde yer alan maddelerden biridir?
II. Vergiler adil ve eşit alınacaktı
III. Âyanlar bölgelerinde adil bir yönetim sağlayacak ve birbirlerinin toprağına ve özerkliğine saygı gösterecekti
Yukarıdakilerden hangisi Sened-i İttifak metni içerisinde yer alan maddelerden biridir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Metin kısmında yer alan maddeler kısaca şu şekilde özetlenebilir:
Padişahın ve vekili olarak sadrazamın emirlerine uyulacaktı. Ancak sadrazam kanun dışı uygulamalara kalkışırsa âyanların buna itiraz etme hakkı saklı kalacaktı.Âyanlar, yönetimi altında bulunan bölgelerde devletin asker toplamasına yardımcı olacak; karşı çıkanlara müdahale edecekti. Ordunun yeniden örgütlenmesi ve ıslahat çalışmalarına, özellikle yeniçerilerle diğer ocaklar muhalefet ederse âyanlar devleti destekleyecek; ayrıca bir başkaldırı olması durumunda padişahın iznini beklemeksizin İstanbul’a hareket edeceklerdi. Vergiler adil ve eşit salınacaktı. Âyanlar bölgelerinde adil bir yönetim sağlayacak ve birbirlerinin toprağına ve özerkliğine saygı gösterecekti. Ayrıca devlete hizmet ve bağlılıklarına karşılık devlet de onların kazanımlarını tanıyacaktı.
Padişahın ve vekili olarak sadrazamın emirlerine uyulacaktı. Ancak sadrazam kanun dışı uygulamalara kalkışırsa âyanların buna itiraz etme hakkı saklı kalacaktı.Âyanlar, yönetimi altında bulunan bölgelerde devletin asker toplamasına yardımcı olacak; karşı çıkanlara müdahale edecekti. Ordunun yeniden örgütlenmesi ve ıslahat çalışmalarına, özellikle yeniçerilerle diğer ocaklar muhalefet ederse âyanlar devleti destekleyecek; ayrıca bir başkaldırı olması durumunda padişahın iznini beklemeksizin İstanbul’a hareket edeceklerdi. Vergiler adil ve eşit salınacaktı. Âyanlar bölgelerinde adil bir yönetim sağlayacak ve birbirlerinin toprağına ve özerkliğine saygı gösterecekti. Ayrıca devlete hizmet ve bağlılıklarına karşılık devlet de onların kazanımlarını tanıyacaktı.
Soru 26
Sened-i İttifak ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
Osmanlı Sultanının âyanların varlığını kabul ettiğini gösterir
B
Osmanlı Sultanının iktidarını başka güç odaklarıyla paylaşmayı kabul ettiğini gösterir
C
içeriği ile Sened-i İttifak, zaman zaman Magna Carta’ya benzetilmiştir
D
Sultanın yetkisini ayanlardan aşağıda tutmuştur
E
Devletin taşra üzerindeki denetimini yitirmesinin bir sonucu olarak doğmuştur
Açıklama:
Sened-i İttifak, Osmanlı Sultanının âyanların varlığını kabul ettiği dolayısıyla iktidarını hiç de alışılmadık biçimde başka güç odaklarıyla paylaşmayı kabul ettiğini gösterir. Böylece padişahın yetkileri ve otoritesinin sınırlandığı gibi bir izlenimin doğmasına yol açar. Bu içeriği ile Sened-i İttifak, zaman zaman Magna Carta’ya benzetilmiştir. Sened-i İttifak, 17.yüzyılın sonları ve 18.yüzyılın başlarından itibaren uzun bir dönem boyunca devletin taşra üzerindeki denetimini yitirmesinin bir sonucu olarak doğmuştur.
Soru 27
I. Sekizinci kapıkulu ocağı sayılarak ayrı bir tuğ ve sancak verildi
II. Sekban-ı Cedîd’in finansmanı için Umûr-ı Cihâdiye Nezareti kuruldu
III. Yeni ordunun çekirdeğini Alemdar Mustafa Paşa’nın İstanbul’da âyanlarla yapılan toplantıya getirdiği askerler oluşturmaktaydı
Yukarıdakilerden hangileri Sekbân-ı Cedîd ordusu için doğru ifadedir?
II. Sekban-ı Cedîd’in finansmanı için Umûr-ı Cihâdiye Nezareti kuruldu
III. Yeni ordunun çekirdeğini Alemdar Mustafa Paşa’nın İstanbul’da âyanlarla yapılan toplantıya getirdiği askerler oluşturmaktaydı
Yukarıdakilerden hangileri Sekbân-ı Cedîd ordusu için doğru ifadedir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve II
E
II ve III
Açıklama:
Bu yeni ordunun çekirdeğini Kadı Abdurrahman Paşa’nın, kısa süre önce İstanbul’da âyanlarla yapılan toplantıya getirdiği askerler oluşturmaktaydı. Sekbân-ı Cedîd, sekizinci kapıkulu ocağı sayılarak ayrı bir tuğ ve sancak verildi. Ocağın askerleri tek tip kıyafet giymeye ve Avrupa yöntemlerine göre eğitilmeye başladılar. Ayrıca Nizâm-ı Cedîd’in finansmanı için kurulan İrâd-ı Cedîd benzeri ayrı bir gelir kalemi oluşturulmasa da yeni ordu için gerekli olan gelirleri toplamak amacıyla Umûr-ı Cihâdiye Nezareti kuruldu.
Soru 28
Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Devleti ile Birleşik Krallık arasında imzalanan Kala-i Sultaniye Antlaşması maddelerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Osmanlı tebaasından birine, İngiliz pasaportu ve izinsiz elçi ve konsolos pasaportu verilemeyecektir.
B
Eskiden olduğu gibi İngiliz mallarına Osmanlı gümrüklerinde yüzde kırk gümrük vergisi uygulanacaktır.
C
Osmanlı Devleti’nin elinde, İngiliz tüccarlarına ait mal ve eşya varsa bunlar hemen iade edilecektir
D
Antlaşmanın imzalanmasından 31 gün sonra İngiltere’nin hâlâ elinde tuttuğu Osmanlı toprağı varsa bu yerler derhal iade edilecektir
E
Osmanlı tüccarının işlerini halletmek ve sıkıntılarını çözmek üzere Malta ve diğer İngiliz topraklarında şehbenderlikler açılacaktır.
Açıklama:
Kala-i Sultaniye Antlaşması’nın önemli maddeleri şunlardı:
Antlaşmanın imzalandığı tarihten itibaren iki devlet arasındaki düşmanlık son bulacak ve taraflar ellerindeki esirleri karşılıklı olarak değiştirecektir.Antlaşmanın imzalanmasından 31 gün sonra İngiltere’nin hâlâ elinde tuttuğu Osmanlı toprağı varsa bu yerler derhal iade edilecektir.
Osmanlı Devleti’nin elinde, İngiliz tüccarlarına ait mal ve eşya varsa bunlar hemen iade edilecektir.
İngiltere’nin, 1675 yılında Osmanlı Devleti ile imzaladığı anlaşmanın esasları ve Karadeniz ticareti gibi daha önce elde ettiği ayrıcalıklar (mesela Kapitülasyonlar gibi) aynen muhafaza edilecektir.
İngiliz tüccarlarının, Osmanlı toprak ve limanlarında ticaret yapmasına izin verildiği gibi Osmanlı vatandaşları ve tüccarlarına da İngiliz topraklarında dostça muamele edilecektir.
Osmanlı tebaasından birine, İngiliz pasaportu ve izinsiz elçi ve konsolos pasaportu verilemeyecektir.
Eskiden olduğu gibi İngiliz mallarına Osmanlı gümrüklerinde yüzde üç gümrük vergisi uygulanacaktır.
Osmanlı tüccarının işlerini halletmek ve sıkıntılarını çözmek üzere Malta ve diğer İngiliz topraklarında şehbenderlikler açılacaktır.
Antlaşmanın imzalandığı tarihten itibaren iki devlet arasındaki düşmanlık son bulacak ve taraflar ellerindeki esirleri karşılıklı olarak değiştirecektir.Antlaşmanın imzalanmasından 31 gün sonra İngiltere’nin hâlâ elinde tuttuğu Osmanlı toprağı varsa bu yerler derhal iade edilecektir.
Osmanlı Devleti’nin elinde, İngiliz tüccarlarına ait mal ve eşya varsa bunlar hemen iade edilecektir.
İngiltere’nin, 1675 yılında Osmanlı Devleti ile imzaladığı anlaşmanın esasları ve Karadeniz ticareti gibi daha önce elde ettiği ayrıcalıklar (mesela Kapitülasyonlar gibi) aynen muhafaza edilecektir.
İngiliz tüccarlarının, Osmanlı toprak ve limanlarında ticaret yapmasına izin verildiği gibi Osmanlı vatandaşları ve tüccarlarına da İngiliz topraklarında dostça muamele edilecektir.
Osmanlı tebaasından birine, İngiliz pasaportu ve izinsiz elçi ve konsolos pasaportu verilemeyecektir.
Eskiden olduğu gibi İngiliz mallarına Osmanlı gümrüklerinde yüzde üç gümrük vergisi uygulanacaktır.
Osmanlı tüccarının işlerini halletmek ve sıkıntılarını çözmek üzere Malta ve diğer İngiliz topraklarında şehbenderlikler açılacaktır.
Soru 29
Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Devleti ve Rusya arasında imzalanan Bükreş antlaşması maddelerinden biridir?
Seçenekler
A
Fransa’nın, Osmanlı Devleti’ne savaş açması ya da tehdit etmesi hâlinde İngiltere, Osmanlı’ya yardım etmek amacıyla Akdeniz ve diğer kıyılarda alınacak önlemleri kararlaştırmak üzere İstanbul’da Osmanlı yetkilileri ile görüşmeler yapacak
B
Fransa’nın, düşmanca tavırlarının artması durumunda İngiltere, Bosna ve Dalmaçya kıyılarının güçlendirilmesi için Osmanlı Devleti’nin yapacağı çalışmalara destek olacak ve mühimmat yardımında bulunacak
C
Rusya’ya bırakılan bölgelerdeki Müslüman ve Türk ahali, mallarını, bedeli karşılığında satarak Osmanlı topraklarına göç edebilecek; aynı haktan Osmanlı tarafında kalan Hristiyanlar da yararlanabilecekti
D
İngiltere, Osmanlı Devleti’nden önce Rusya ile bir barış antlaşması imzalarsa buna karşılık olarak Osmanlı ile Rusya arasında, padişahın şanına yakışır bir antlaşmanın kayda geçirilmesi sözünü vermekteydi
E
İngiltere’nin, İskenderiye’yi boşaltması sırasında İngiliz komutanlarıyla Osmanlı yetkilileri arasında yapılan anlaşma, gözden geçirilerek tekrar düzenlenecek
Açıklama:
Bükreş Antlaşması, karşılıklı olarak Temmuz ortasında mübadele edildiğinde Napoleon da çoktan Rusya seferine başlamıştı. Antlaşmanın önemli maddeleri aşağıdaki gibidir; Yedinci Madde: Rusya’ya bırakılan bölgelerdeki Müslüman ve Türk ahali, mallarını, bedeli karşılığında satarak Osmanlı topraklarına göç edebilecek; aynı haktan Osmanlı tarafında kalan Hristiyanlar da yararlanabilecekti.
Soru 30
II. Mahmud’un saltanatının ilk günlerinde Sekbân-ı Cedîd ordusu aşağıdaki orduların hangisi yerine kurulmuştur?
Seçenekler
A
Topçu Ocağı
B
Nizâm-ı Cedîd
C
Yeniçeri Ocağı
D
Cebeci Ocağı
E
Asâkir-i Mansûre-i Muhammediyye
Açıklama:
Sened-i İttifak, sultanın iktidarına âyanların ortak olması anlamına geldiği için Osmanlı devlet geleneğinde kabul edilmesi neredeyse imkânsız bir belgeydi. Ancak âyanların desteği, III. Selim’in kesintiye uğrayan ıslahat programının devam etmesi bakımından önemli bir güvence sağlıyordu. Bu sayede Nizâm-ı Cedîd ile başlayan askerî modernleşme çabaları yeniden canlanmaya başladı. Nizâm-ı Cedîd’in izinden gidilerek yeni bir ordu kuruldu ve Yeniçeri Ocağı içindeki sekbân ortalarının adından esinlenilerek Sekbân-ı Cedîd ismi verildi.
Soru 31
20 Nisan 1792’de başlayan Birinci Koalisyon Savaşı’nda Fransa aşağıdaki ülkelerden hangisi ile savaşmamıştır?
Seçenekler
A
Avusturya
B
Hollanda
C
İngiltere
D
İspanya
E
Danimarka
Açıklama:
20 Nisan 1792’de başlayan Birinci Koalisyon Savaşı’nda Fransa; Avusturya, Hollanda, İngiltere, İspanya, Napoli, Portekiz, Sardunya ve Sicilya ile savaşmıştır.
Soru 32
Aşağıdaki antlaşmalardan hangisi ile İhtilal Savaşları olarak bilinen süreç sona ermiştir?
Seçenekler
A
Campo Formio Antlaşması
B
Amiens Antlaşması
C
Tilsit Antlaşması
D
Paris Antlaşması
E
İstanbul Sözleşmesi
Açıklama:
1802 yılında imzalanan Amiens Antlaşması
ile sadece İkinci Koalisyon Savaşı değil İhtilal Savaşları olarak bilinen süreç de sona ermiştir.
ile sadece İkinci Koalisyon Savaşı değil İhtilal Savaşları olarak bilinen süreç de sona ermiştir.
Soru 33
III. Selim’i yeniden tahta geçirmeyi düşünen devlet adamları hangi âyana sığınmıştır?
Seçenekler
A
Tirsiniklioğlu İsmail
B
Pazvandoğlu Osman
C
Alemdar Mustafa Paşa
D
İşkodralı Mahmud Paşa
E
Tepedelenli Ali Paşa
Açıklama:
Özellikle Nizâm-ı Cedîd tara arı olmakla suçlanan yetkililer, hem İstanbul’dan hem de Rumeli’deki ordudan kaçarak bu şartlar altında Alemdar Mustafa Paşa’ya sığındılar. Osmanlı tarihinde Alemdar Mustafa Paşa’ya sığınan III. Selim ve Nizâm-ı Cedîd taraftarları Rusçuk Yârânı olarak anılacaktı. Ülke içindeki bu siyasi ayrışmaya ve III. Selim’in Fransızlarla yaptığı ittifaka güvenerek Ruslara karşı giriştiği savaşa, Tilsit’ten gelen havadisler eşlik edecekti.
Soru 34
Aşağıdaki antlaşmalardan hangisi ile Rus Çarı, Napoleon’u, Batının İmparatoru olarak kabul ederken, Fransız İmparatoru da I. Alexander’ı, Doğunun İmparatoru olarak selamlıyordu?
Seçenekler
A
Tilsit Antlaşması
B
Amiens Antlaşması
C
Campo Formio Antlaşması
D
Paris Antlaşması
E
Slobozia Ateşkesi
Açıklama:
Tilsit Anlaşması ile Rus Çarı, Napoleon’u, Batının İmparatoru olarak kabul ederken Fransız İmparatoru da I. Alexander’ı, Doğunun İmparatoru olarak selamlıyordu.
Soru 35
Karadağ’dan Romanya’ya kadar Slav kökenli milletlerin yaşadığı topraklarda, Osmanlı idaresi ile yerel halk arasındaki ilişkilerde aracılık yapan resmî temsilci’ye ne denir?
Seçenekler
A
Kethüda
B
Knez
C
Turnacıbaşı
D
Sadrazamlık
E
Mirahurluk
Açıklama:
Karadağ’dan Romanya’ya kadar Slav kökenli milletlerin yaşadığı topraklarda, Osmanlı idaresi ile yerel halk arasındaki ilişkilerde aracılık yapan resmî temsilci’ye Knez denir.
Soru 36
Rusya, 1806 yılında Efâk ve Bogdan’ı işgal etti. 26 Agustos 1807’de bir ateşkes imzalandı. Ateşkes anlaşmasını sonrası, 1809 yılında savaş tekrar başladı ve 28 Mayıs 1812 tarihinde ........................... ile sona ermiştir.
Seçenekler
A
Amiens Antlaşması
B
Slobozia Ateşkesi
C
Paris Antlaşması
D
Bükreş Antlaşması
E
Tilsit Antlaşması
Açıklama:
Cevap D şıkkıdır.
Soru 37
Osmanlı Devleti kurulan hangi düzen ile özellikle Sırp ve Rum İsyanları sırasında bu sistemden faydalandı?
Seçenekler
A
Metternich Sistemi
B
Güçler Dengesi
C
İttifaklar Sistemi
D
Bölgesel Güç
E
Merkezi İdare
Açıklama:
Osmanlı Devleti, Metternich Sistemi olarak adlandırılan yeni düzenin bu ilkesinden, özellikle Sırp ve Rum İsyanları sırasında yeterince faydalandı.
Soru 38
Sultanın iktidarına âyanların ortak olması anlamına ne denirdi?
Seçenekler
A
Sekbân-ı Cedid
B
İrâd-ı Cedid
C
Sened-i İttifak
D
Nizâm-ı Cedid
E
Umûr-ı Cihâdiyye
Açıklama:
Sened-i İttifak, sultanın iktidarına âyanların ortak olması anlamına geldiği için Osmanlı devlet geleneğinde kabul edilmesi neredeyse imkânsız bir belgeydi. Ancak âyanların desteği, III. Selim’in kesintiye uğrayan ıslahat programının devam etmesi bakımından önemli bir güvence sağlıyordu.
Soru 39
Nizâm-ı Cedîd’in izinden gidilerek kurulan yeni ordudun adı nedir?
Seçenekler
A
Yeniçeri Ocağı
B
Sekbân-ı Cedîd
C
Cebeci Ocağı
D
Topçu Ocağı
E
İrâd-ı Cedîd
Açıklama:
Nizâm-ı Cedîd’in izinden gidilerek yeni bir ordu kuruldu ve Yeniçeri Ocağı içindeki sekbân ortalarının adından esinlenilerek Sekbân-ı Cedîd ismi verildi.
Soru 40
Aşağıdakilerden hangisi yüzyıllar içinde, İngiltere’de demokrasiye doğru gelişen bir yönetim biçiminin doğmasının başlangıcını oluşturmuştur?
Seçenekler
A
Bölgesel Güç
B
Merkezi İdari
C
Güçler Dengesi
D
Metternich Sistemi
E
Magna Carta
Açıklama:
Magna Carta: İngiltere’de,Kral ile Feodal Beyler arasında 1215 tarihinde imzalanan belge. Magna Carta ile birlikte İngiltere’de parlamento, giderek Kralın gücünün üstüne çıkarak iktidarın asıl sahibi konumuna yükselecektir. Magna Carta İngiltere’de, yüzyıllar içinde demokrasiye doğru gelişen bir yönetim biçiminin doğmasının başlangıcını oluşturur.
Soru 41
Kabakçı Mustafa İsyanı'na karışanların, ulemaya bir hüccet hazırlatıp padişaha imzalatmalarındaki amaç aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kabakçı Mustafa'nın kendisine Turnacıbaşılığı layık görmesi
B
Mustafa Paşa ve Ataullah Efendi'nin hazineye devredilmesi gereken mallara el koymaları
C
III. Selim'in başlattığı reform hareketlerinin tamamen ortadan kaldırılması
D
Gelecekte yaşanması muhtemel hesaplaşmanın engellenmek istenmesi
E
İsyana karışan yeniçerilerin suçlanmamasını gösteren bir hatt-ı hümayun olması
Açıklama:
Kuvvetli bir çeldirici olan E seçeneği hazırlatılan hüccetin bir maddesi, içeriği ve özelliği şeklindedir.
Devletin başkentinde yaşanan bütün bu olumsuz gelişmelerin hesabının bir gün sorulacağı tartışmasız bir gerçekti. Kaldı ki isyana katılan bütün unsurlar da bunu tahmin ettikleri için tedbirli davranmak gerektiğinin farkındaydılar. İsyanda iş birliği yapmış olan gruplar veya kişiler gelecekte ortaya çıkacak bir hesaplaşmadan kurtulmak için gerekli adımı atmakta gecikmediler. İsyana katılanlar, ileride yaşanacak her türlü tehlike ihtimaline karşı ulemaya bir hüccet hazırlatarak padişaha imzalattılar.Böylece isyancılar, gelecekte yaşanması muhtemel hesaplaşmayı engellemeyi hedefliyorlardı.
Devletin başkentinde yaşanan bütün bu olumsuz gelişmelerin hesabının bir gün sorulacağı tartışmasız bir gerçekti. Kaldı ki isyana katılan bütün unsurlar da bunu tahmin ettikleri için tedbirli davranmak gerektiğinin farkındaydılar. İsyanda iş birliği yapmış olan gruplar veya kişiler gelecekte ortaya çıkacak bir hesaplaşmadan kurtulmak için gerekli adımı atmakta gecikmediler. İsyana katılanlar, ileride yaşanacak her türlü tehlike ihtimaline karşı ulemaya bir hüccet hazırlatarak padişaha imzalattılar.Böylece isyancılar, gelecekte yaşanması muhtemel hesaplaşmayı engellemeyi hedefliyorlardı.
Soru 42
- III. Selim yanlış yönderilip Nizamı-ı Cedid programı devreye sokulması
- Islahat girişiminin halkı fakirleştirmesi
- Hristiyan devlet yöntemlerinin Osmanlı'da da uygulama amacı güdülmesi
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Hüccette, bazı devlet adamlarının III. Selim’i yanlış yönlendirerek Nizâm-ı Cedîd ismi verilen bir ıslahat programını devreye soktukları belirtiliyordu. Bu ıslahat girişiminin halkı fakirleştirdiği ve Hristiyan devletlerinin yöntemlerini Osmanlı Devleti’nde uygulama amacı taşıdığı vurgulanıyordu.
Soru 43
'................ ile Fransa, açık şekilde Osmanlı Devleti'ni Rusya'ya feda ediyordu.'
Aşağıdaki ifadelerden hangisi yukarıda verilen cümleyi doğru tamamlar?
Aşağıdaki ifadelerden hangisi yukarıda verilen cümleyi doğru tamamlar?
Seçenekler
A
Tilsit Anlaşması
B
Amiens Antlaşması
C
Campo Formio Antlaşması
D
I. Paris Antlaşması
E
Slobozia Ateşkesi
Açıklama:
Tilsit Anlaşması ile Fransa, açık şekilde Osmanlı Devleti’ni, Rusya’ya feda ettiğini göstermekteydi.
Soru 44
I. Kabakçı Mustafa İsyanı ile Osmanlı tahtının yeni sahibi IV. Mustafa oldu.
II.İsyanın ardından III. Selim’in başlattığı reform çabalarının tamamen ortadan kaldırılmıştır.
III. İsyana katılanlar, ileride yaşanacak her türlü tehlike ihtimaline karşı ulemaya bir hüccet hazırlatarak padişaha imzalattılar.
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri Kabakçı Mustafa İsyanı’nın sonuçlarına ilişkin doğru bilgilerdir?
II.İsyanın ardından III. Selim’in başlattığı reform çabalarının tamamen ortadan kaldırılmıştır.
III. İsyana katılanlar, ileride yaşanacak her türlü tehlike ihtimaline karşı ulemaya bir hüccet hazırlatarak padişaha imzalattılar.
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri Kabakçı Mustafa İsyanı’nın sonuçlarına ilişkin doğru bilgilerdir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
II,III
E
I,II,III
Açıklama:
Kabakçı Mustafa İsyanı ile Osmanlı tahtının yeni sahibi 29 Mayıs 1807’de padişah olan IV. Mustafa oldu. Bu taht değişikliği, yukarıda ifade edildiği gibi Osmanlı siyasetindeki geleneksel ittifakın izlerinin açıkça tespit edildiği bir olaydır. IV. Mustafa; bürokrasi, ulema ve yeniçeriler arasındaki uzlaşmanın sonucu olarak tahta geçmişti. İsyanın ardından III. Selim’in başlattığı reform çabalarının tamamen ortadan kaldırıldı. İsyancılar, Nizâm-ı Cedîd hareketine son verildiğini ilân ettiler. İsyanda iş birliği yapmış olan gruplar veya kişiler gelecekte ortaya çıkacak bir hesaplaşmadan kurtulmak için gerekli adımı atmakta gecikmediler. İsyana katılanlar, ileride yaşanacak her türlü tehlike ihtimaline karşı ulemaya bir hüccet hazırlatarak padişaha imzalattılar.
Soru 45
I. Rusya’dan yardım istemeleri
II. Rusya’ya sığınmaları
III. Alemdar Mustafa Paşa’ya sığınmaları
IV. Selim’in Fransızlarla yaptığı ittifaka güvenerek Ruslara karşı savaşa girmesi
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri III. Selim ve Nizam-ı Cedid taraftarlarının Ruscuk Yaranı olarak anılmasının nedeni veya nedenleridir?
II. Rusya’ya sığınmaları
III. Alemdar Mustafa Paşa’ya sığınmaları
IV. Selim’in Fransızlarla yaptığı ittifaka güvenerek Ruslara karşı savaşa girmesi
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri III. Selim ve Nizam-ı Cedid taraftarlarının Ruscuk Yaranı olarak anılmasının nedeni veya nedenleridir?
Seçenekler
A
I,II
B
I,II,III
C
I,II,III,IV
D
Yalnız III
E
Yalnız IV
Açıklama:
Nizâm-ı Cedîd taraftarı olmakla suçlanan yetkililer, hem İstanbul’dan hem de Rumeli’deki ordudan kaçarak bu şartlar altında Alemdar Mustafa Paşa’ya sığındılar. Osmanlı tarihinde Alemdar Mustafa Paşa’ya sığınan III. Selim ve Nizâm-ı Cedîd taraftarları Rusçuk Yârânı olarak anılacaktı.
Soru 46
1792’de başlayan Birinci koalisyon Savaş’ında Fransa’nın savaşmadığı ülke hangisidir?
Seçenekler
A
Osmanlı Devleti
B
Avusturya
C
İspanya
D
İngiltere
E
Hollanda
Açıklama:
20 Nisan 1792’de başlayan Birinci Koalisyon Savaşı’nda Fransa; Avusturya, Hollanda, İngiltere, İspanya, Napoli, Portekiz, Sardunya ve Sicilya ile savaşmıştır. Bu savaş, 1797 yılında imzalanan Campo Formio Antlaşması ile son bulmuştur. 1798 yılında başlayan İkinci Koalisyon Savaşı’nda Fransa, Danimarka, Helvetya (İsviçre), İspanya ve Norveç’ten oluşan ittifak; Avusturya, İngiltere, Malta, Osmanlı Devleti, Portekiz, Rusya ve Toskana ittifakına karşı savaşmıştır. 1802 yılında imzalanan Amiens Antlaşması ile sadece İkinci Koalisyon Savaşı değil İhtilal Savaşları olarak bilinen süreç de sona ermiştir. Bu durumda cevap Osmanlı Devleti olmaktadır.
Soru 47
Osmanlı tarihinde Sened-i İttifak (7 Ekim 1808) olarak anılacak bir metin hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
Magna Carta’ya benzetilmiştir.
B
Osmanlı Devletinde bütün ayanlar tarafından imzalanmıştır.
C
Padişahın yetkileri ve otoritesinin sınırlandığı izlenimi yaratmıştır.
D
Bu ittifak gereği vergiler adil ve eşit salınacaktı.
E
Âyanlar bölgelerinde adil bir yönetim sağlayacak ve birbirlerinin toprağına ve özerkliğine saygı gösterecekti.
Açıklama:
Sened-i İttifak, Osmanlı Sultanının âyanların varlığını kabul ettiği dolayısıyla iktidarını hiç de alışılmadık biçimde başka güç odaklarıyla paylaşmayı kabul ettiğini gösterir. Böylece padişahın yetkileri ve otoritesinin sınırlandığı gibi bir izlenimin doğmasına yol açar. Bu içeriği ile Sened-i İttifak, zaman zaman Magna Carta’ya benzetilmiştir. Ancak Magna Carta’nın aksine Sened-i İttifak, Osmanlı Devleti’ndeki bütün âyanlar tarafından imzalanmadığı gibi Alemdar’ın daveti ile İstanbul’a gelen âyanların bir bölümü de senedin özerkliklerini sınırlayacağını düşünerek imza atmamışlardır. Dolayısıyla doğru cevap B dir.
Soru 48
5 Ocak 1809’da Kala-i Sultaniye Antlaşması hangi ülkeyle imzalanmıştır?
Seçenekler
A
Avusturya
B
Fransa
C
İngiltere
D
Rusya
E
İspanya
Açıklama:
İngiltere’nin, açıkça Osmanlı ile yeniden anlaşma isteği, kamuoyunda Fransa’ya duyulan tepki ile bir araya gelince iki devlet arasında barışın tekrar kurulmasının önü açıldı. İki tarafın da uzlaşma konusunda sergiledikleri istekli tutum sonuç verdi ve Osmanlı temsilcisi Vahid Efendi ile İngiliz elçisi Robert Adair Çanakkale’de, Boğazhisarı Kalesi civarında buluştular. Avusturya elçisi Baron Stürmer’in de katkısı ile taraflar kısa süre içinde görüşmeleri sonuçlandırarak 5 Ocak 1809’da Kala-i Sultaniye Antlaşması’nı imzaladılar. Böylece yaklaşık iki yıldan beri İngiltere’nin, Boğazlara dönük tehdidi de son bulmuş oldu.
Soru 49
Çar I. Alexander’ı, Osmanlı ile girdiği savaşı ……………………………… Antlaşması ile bitirmek zorunda bıraktı. Bu antlaşma ile Osmanlı- Rus savaşı sona ermiştir.
Seçenekler
A
Yaş
B
Slobozia
C
Kala-i Sultaniye
D
Bükreş
E
Tilsit
Açıklama:
Bükreş Antlaşması ile 1806 yılında başlayan; 1807 yılı Ağustos ayında fiilen bir ateşkes dönemine girilse de 1809 baharı ile birlikte yeniden devam eden Osmanlı-Rus Savaşı sona erdi. Ruslar, savaşın sonunda Besarabya dışında, elde ettikleri bütün toprakları geri vermek zorunda kaldılar.
Soru 50
Viyana kongresine damgasını vuran ve yeni kurulan düzene adını veren en doğru yönetim biçimi monarşi olduğunu savunan kimdir?
Seçenekler
A
Napoleon
B
Metternich
C
Knez
D
I. Alexander
E
Şisagov
Açıklama:
Her ne kadar Viyana Kongresi’nde Şark Meselesi anılmış olsa da kongreye yön veren Metternich’in, yeni düzenin vazgeçilmez ayrıntıları olarak belirlediği ilkeler, Osmanlı Devleti’ne kısmî bir avantaj da sağlamıştır. Mesela Metternich için en doğru yönetim biçimi monarşidir. Metternich, bu temel prensipten hareketle Osmanlı Devleti’ni de kutsal bir siyasi yapı olarak değerlendirmiştir.
Soru 51
I.Viyana Kongresi, genel olarak Avusturya Başbakanı Clemens von Metternich’in, etkisi altında kaldı.
II.Viyana Kongresine yeni bir Avrupa inşa edilmiştir.
III. Viyana Kongresine Osmanlı Devleti davet edilmemiştir.
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri Viyana Kongresine ait doğru bilgilerdir?
II.Viyana Kongresine yeni bir Avrupa inşa edilmiştir.
III. Viyana Kongresine Osmanlı Devleti davet edilmemiştir.
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri Viyana Kongresine ait doğru bilgilerdir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I,II
D
I,II,III
E
Yalnız III
Açıklama:
Yeni Avrupa’nın inşa edildiği Viyana Kongresi’ne Osmanlı Devleti de 1798-1802 yılları arasında gerçekleşen İkinci Koalisyon Savaşı’na katıldığı gerekçesiyle davet edildi. Viyana Kongresi, genel olarak Avusturya Başbakanı Clemens von Metternich’in, etkisi altında kaldı. Bu sebeple, kongreden sonra oluşturulan yeni düzen, Avrupa tarihinde Metternich Sistemi olarak adlandırıldı. Osmanlı Devleti davet edilmiş fakat katılmamışlardır.
Soru 52
Hangi anlaşma ile Rus Çarı, Napoleon’u, Batının İmparatoru olarak kabul ederken Fransız İmparatoru da I. Alexander’ı, Doğunun İmparatoru olarak selamlıyordu?
Seçenekler
A
Tilsit
B
Slobozia
C
Kala-i Sultaniye
D
Bükreş
E
Viyana
Açıklama:
Haziran 1807’de Fransız ordusu, bu defa Friedland’da Rus ordusunu mağlup ederek kesin bir zafere imza attı. Bu galibiyet, Fransa’ya karşı oluşturulan Üçüncü Koalisyon’un sonu anlamına geldiği gibi Napoleon ile Rus Çarı I. Alexander arasındaki diplomatik uzlaşmanın da zeminini hazırladı. İki imparator 1807 yılı Temmuz ayında Niemen Nehri üzerinde bir salda buluştular. Bu mülakat Tilsit Anlaşması (9 Temmuz 1807)’nın imzalanmasıyla sonuçlandı. Bu anlaşma ile Rus Çarı, Napoleon’u, Batının İmparatoru olarak kabul ederken Fransız İmparatoru da I. Alexander’ı, Doğunun İmparatoru olarak selamlıyordu.
Soru 53
Hangi Padişah Kabakcı Mustafa İsyanıyla tahtan indirilmiştir?
Seçenekler
A
I.Abdülhamid
B
IV. Mustafa
C
II. Mahmud
D
III.Selim
E
IV. Mehmed
Açıklama:
Kabakçı Mustafa İsyanı ile III. Selim tahttan indirilirken Nizâm-ı Cedîd programı da son buluyor ve Osmanlı tahtına IV. Mustafa çıkıyordu. Doğru cevap III. Selimdir.
Soru 54
Napoleon, Osmanlı Devleti’nin, Eflâk-Boğdan’ı, Ruslara terk etmesine çalışacak; ikna edemez ise Rusya’nın bu bölgeleri kuvvet kullanarak alması için yardımda bulunacaktı.Verilen bilgi aşağıdakilerden hangisi için söylenebilir?
Seçenekler
A
İhtilal Harpleri
B
Tilsit Anlaşması
C
Amiens Antlaşması
D
Slobozia Ateşkesi
E
I. Paris Antlaşması
Açıklama:
Her ne kadar Tilsit Anlaşması, Napoleon’un, İngiltere’yi yok etme hedefine dönük olsa da Osmanlı Devleti’ni yakından ilgilendiren hükümler de içermekteydi. Buna göre; Rusya’nın, Avrupa’da kendisine vereceği destek karşılığında Fransa, Osmanlı ile Rusya arasında arabuluculuk yaparak hâlen devam etmekte olan savaşın ateşkesle sonuçlanmasını sağlayacaktı. Ayrıca Napoleon, Osmanlı Devleti’nin, Eflâk-Boğdan’ı, Ruslara terk etmesine çalışacak; ikna edemez ise Rusya’nın bu bölgeleri kuvvet kullanarak alması için yardımda bulunacaktı.
Soru 55
Aşağıdakilerden hangisi III. Selim'i tahta getirmek isteyenler arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Galib Efendi
B
Behiç Efendi
C
Tahsin Efendi
D
Refik ile Ramiz Efendiler
E
Tayyar Mahmud Paşa
Açıklama:
Rusçuk Âyanı Alemdar Mustafa Paşa’ya sığınan ve III. Selim döneminde İstanbul’da önemli görevlerde bulunan Galib, Refik, Ramiz, Behiç ve Tahsin Efendiler, III. Selim’i yeniden tahta çıkarmak istiyordu. Sadaret Kethüdası Musa Paşa’nın yerine III. Selim’e düşmanlığı ile bilinen Tayyar Mahmud Paşa getirildi.
Soru 56
II. Mahmud'un tahta geçmesi aşağıdakilerin hangisinin yardımı sayesinde olmuştur?
Seçenekler
A
III. Selim
B
IV. Murat
C
Alemdar Mustafa Paşa
D
Kabakçı Mustafa
E
Reisülküttâb Galib Efendi
Açıklama:
II. Mahmud’un tahtı devralması bir âyan olan Alemdar Mustafa Paşa’nın yardımı sayesinde olmuştu.
Soru 57
II. Mahmud döneminde Osmanlı-İngiliz savaşına son veren antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kala-i Sultaniye Antlaşması
B
I. Paris Antlaşması
C
Amiens Antlaşması
D
Pressburg Antlaşması
E
Londra Antlaşması
Açıklama:
Kala-i Sultaniye Antlaşması, Osmanlı Devleti’ni, iki yıla yakın zamandan beri meşgul eden bir tehlikenin bitmesi anlamına geliyordu. Antlaşma sayesinde Osmanlı Devleti, İngiltere ile girdiği savaşı sonuçlandırdığı gibi Fransa’nın sebep olduğu enkazı da kısmen telafi etmeyi başardı.
Soru 58
......................... ile 1806 yılında başlayan; 1807 yılı Ağustos ayında fiilen bir ateşkes dönemine girilse de 1809 baharı ile birlikte yeniden devam eden Osmanlı-Rus Savaşı sona erdi. Yukarıda boş bırakılan yer için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Tilsit Anlaşması
B
Slobozia Ateşkesi
C
Bükreş Antlaşması
D
Kala-i Sultaniye Antlaşması
E
Londra Antlaşması
Açıklama:
Bükreş Antlaşması ile 1806 yılında başlayan; 1807 yılı Ağustos ayında fiilen bir ateşkes dönemine girilse de 1809 baharı ile birlikte yeniden devam eden Osmanlı-Rus Savaşı sona erdi.
Soru 59
Viyana Kongresi'nden sonra oluşturulan yeni düzen Avrupa'da nasıl adlandırılır?
Seçenekler
A
Metternich Sistemi
B
Güçler Dengesi
C
Avrupa Uyumu
D
Büyük Devletler
E
İhtilal Harpleri
Açıklama:
Viyana Kongresi, genel olarak Avusturya Başbakanı Clemens von Metternich’in, etkisi altında kaldı. Bu sebeple, kongreden sonra oluşturulan yeni düzen, Avrupa tarihinde Metternich Sistemi olarak adlandırıldı.
Soru 60
Şark Meselesi tabiri ilk defa aşağıdakilerin hangisinde kullanılmıştır?
Seçenekler
A
Napoleon Savaşları
B
Slobozia Ateşkesi
C
Bükreş Antlaşması
D
Viyana Kongresi
E
Sened-i İttifak
Açıklama:
Osmanlı Devleti, kongreye katılmasa da uluslararası bir toplantıda Şark Meselesi tabiri ilk defa kullanıldı. 18.yüzyılda siyaset terminolojisine giren bu terim, artık yeni Avrupa düzenini oluşturan bir belgede de anılıyordu.
Soru 61
Aşağıdakilerden hangisi Kabakçı Mustafa İsyanı'nın sonuçlarından değildir?
Seçenekler
A
Reform çabaları tamamen ortadan kaldırıldı
B
Ordudan ihraç edilenler yeniden askere alındı
C
Nizâm-ı Cedîd hareketine son verildiği açıklandı
D
Reformlara devam etme kararı alındı
E
İrâd-ı Cedîd hazinesi ortadan kaldırıldı
Açıklama:
Bu gelişmeler bir yana asıl önemli olan isyanın ardından III. Selim’in başlattığı reform çabalarının tamamen ortadan kaldırılmasıydı. İsyancılar, Nizâm-ı Cedîd hareketine son verildiğini ilân ettiler. Özellikle reform çabaları için gerekli olan maddi kaynağın sağlanması amacıyla oluşturulan İrâd-ı Cedîd hazinesi ortadan kaldırıldı. Bu hazine için yürürlüğe konulan yeni vergilerin de geçersiz olduğu belirtilerek halktan alınan fazla verginin iptal edileceği propagandası yapıldı. Böylece kamuoyunun isyana ve isyancılara karşı duyabileceği öfkenin önüne geçilmesi planlanıyordu. İrâd-ı Cedîd hazinesi dışında III. Selim’in ıslahat programı çerçevesinde oluşturulan diğer kurumlar da kaldırıldı. Ordudan ihraç edilenler yeniden askere alındı. Nizâm-ı Cedîd askerleri görüldükleri yerlerde yakalanarak öldürüldüler. Kısacası III. Selim’in başlattığı ıslahat hareketini destekleyenler açısından tam bir felaket dönemi yaşanıyordu
Soru 62
Özellikle III. Selim’in tahta çıkmasıyla başlayan ıslahat programı, öncekilerden farklı olarak nispeten daha geniş bir alanda yapılacak yenilikleri kapsıyordu. Aşağıdakilerden hangisi bu ıslahatın adıdır?
Seçenekler
A
Nizam-ı Cedid
B
Tanzimat Fermanı
C
Islahat Programı
D
III.Selim Fermanı
E
İrad-ı Cedid
Açıklama:
Osmanlı Devleti’nde, 18. yüzyılın ilk çeyreği ile birlikte gündeme gelen batıyı anlamaya dönük çabalar, aynı yüzyılın sonuna gelindiğinde farklı bir anlam ve içeriğe kavuştu. Özellikle III. Selim’in tahta çıkmasıyla başlayan ve Nizâm-ı Cedîd olarak isimlendirilen ıslahat programı, öncekilerden farklı olarak nispeten daha geniş bir alanda yapılacak yenilikleri kapsıyordu.
Soru 63
Nizâm-ı Cedîd programının son bulması ve Osmanlı tahtına IV. Mustafa'nın tahta çıkmasına neden olan olay hangisidir?
Seçenekler
A
Babıali İsyanı
B
Celali İsyanı
C
İradi Cedid kararları
D
Ayanlar Anlaşması
E
Kabakçı Mustafa isyanı
Açıklama:
Kabakçı Mustafa İsyanı ile III. Selim tahttan indirilirken Nizâm-ı Cedîd programı da son buluyor ve Osmanlı tahtına IV. Mustafa çıkıyordu.
Soru 64
III. Selim’in başlattığı reform çabaları için gerekli olan maddi kaynağın sağlanması amacıyla oluşturulan hazinenin adı nedir?
Seçenekler
A
Saray Hazinesi
B
İrad-ı Cedid
C
Bölüki Hazine
D
Cebi Humayun
E
Ulufe
Açıklama:
İsyanın ardından III. Selim’in başlattığı reform çabalarının tamamen ortadan kaldırılmasıydı. İsyancılar, Nizâm-ı Cedîd hareketine son verildiğini ilân ettiler. Özellikle reform çabaları için gerekli olan maddi kaynağın sağlanması amacıyla oluşturulan İrâd-ı Cedîd hazinesi ortadan kaldırıldı.
Soru 65
Rus Çarı, Napoleon’u, Batının İmparatoru olarak kabul ederken Fransız İmparatoru da I. Alexander’ı, Doğunun İmparatoru olarak kabul gördüğü 1807 yılı Temmuz ayında imzalanan anlaşma nedir?
Seçenekler
A
Niemen Anlaşması
B
Paris Anlaşması
C
Londra Anlaşması
D
Tilsit Anlaşması
E
Obsurg Anlaşması
Açıklama:
Napoleon ile Rus Çarı I. Alexander arasındaki diplomatik uzlaşmanın da zeminini hazırladı. İki imparator 1807 yılı Temmuz ayında Niemen Nehri üzerinde bir salda buluştular. Bu mülakat Tilsit Anlaşması (9 Temmuz 1807)’nın imzalanmasıyla sonuçlandı. Bu anlaşma ile Rus Çarı, Napoleon’u, Batının İmparatoru olarak kabul ederken Fransız İmparatoru da I. Alexander’ı, Doğunun İmparatoru olarak selamlıyordu.
Soru 66
Osmanlı Devleti’nin otuzuncu padişahı olarak 28 Temmuz 1808’de tahta çıkan padişah kimdir?
Seçenekler
A
II. Mahmud
B
V. Mehmet
C
Abdülaziz
D
III. Selim
E
IV. Murat
Açıklama:
Osmanlı Devleti’nin otuzuncu padişahı olarak 28 Temmuz 1808’de tahta çıkan II. Mahmud’un iktidara yürüyüşü Osmanlı siyaset tecrübesi açısından pek de bilinen yöntemlerle gerçekleşmemişti.
Soru 67
Alemdar Mustafa Paşa’nın başkanlığında âyanlar, devlet adamları ve askeri temsilciler Kâğıthane’deki Çağlayan Köşkü’nde bir araya geldiler. Müzakereler sonucunda devlet adamları ile âyanlar arasında Osmanlı tarihinde Sened-i İttifak olarak anılacak metin kaç yılında kaleme alındı?
Seçenekler
A
1808
B
1850
C
1876
D
1892
E
1909
Açıklama:
Alemdar’ın davetine bütün âyanlar katılmasa da İstanbul’a gelenler oldukça önemli bir gücü temsil etmekteydi. Alemdar Mustafa Paşa’nın başkanlığında âyanlar, devlet adamları ve askeri temsilciler Kâğıthane’deki Çağlayan Köşkü’nde 29 Eylül 1808 günü bir araya geldiler. Müzakereler sonucunda devlet adamları ile âyanlar arasında Osmanlı tarihinde Sened-i İttifak (7 Ekim 1808) olarak anılacak bir metin kaleme alındı
Soru 68
Nizâm-ı Cedîd’in izinden gidilerek II.Mahmud döneminde kurulan ordunun adı nedir?
Seçenekler
A
Redif Birlikleri
B
Yeniçeri Ocağı
C
Muhammedin Şanlı Ordusu
D
Sekban-Cedid
E
Mahmudiye Alayları
Açıklama:
Nizâm-ı Cedîd’in izinden gidilerek yeni bir ordu kuruldu ve Yeniçeri Ocağı içindeki sekbân ortalarının adından esinlenilerek Sekbân-ı Cedîd ismi verildi.
Soru 69
Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Devletinin 5 Ocak 1809’da Kala-i Sultaniye Antlaşması’nı imzaladığı ülkedir?
Seçenekler
A
Almanya
B
Fransa
C
İngiltere
D
Osmanlı İmparatorluğu
E
Avusturya
Açıklama:
İngiltere’nin, açıkça Osmanlı ile yeniden anlaşma isteği, kamuoyunda Fransa’ya duyulan tepki ile bir araya gelince iki devlet arasında barışın tekrar kurulmasının önü açıldı. İki tarafın da uzlaşma konusunda sergiledikleri istekli tutum sonuç verdi ve Osmanlı temsilcisi Vahid Efendi ile İngiliz elçisi Robert Adair Çanakkale’de, Boğazhisarı Kalesi civarında buluştular. Avusturya elçisi Baron Stürmer’in de katkısı ile taraflar kısa süre içinde görüşmeleri sonuçlandırarak 5 Ocak 1809’da Kala-i Sultaniye Antlaşması’nı imzaladılar.
Soru 70
Osmanlı-Rus Savaşı (1806-1812)’nın sona erdiren anlaşma aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Obsurg Anlaşması
B
Londra Anlaşması
C
Paris Anlaşması
D
Niemen Anlaşması
E
Bükreş Anlaşması
Açıklama:
Osmanlı-Rus Savaşı (1806-1812)’nın, Bükreş Antlaşması ile sona ermesi, devletin kendi topraklarındaki asayişi sağlaması ve merkezî yönetimin denetimini güçlendirmesi için önemli bir fırsat sundu.
Soru 71
1807’de Kabakçı Mustafa’nın başlattığı isyan sonucunda tahttan indirilen Osmanlı padişahı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
I. Abdülhamid
B
Abdülmecid
C
III. Selim
D
IV. Mustafa
E
II. Mahmud
Açıklama:
Kabakçı Mustafa’nın başlattığı isyan, Sadaret Kaymakamı Köse Musa Paşa ve Şeyhülislam Topal Ataullah Efendi’nin başını çektiği muhalif grupların desteği ile bir anda büyüdü. 25 Mayıs 1807 tarihinde başlayan başkaldırı, kısa sürede Osmanlı başkentini tehdit eden bir ayaklanmaya dönüştü. Ayaklanmanın başlamasından sadece birkaç gün sonra III. Selim tahttan indirildi ve IV. Mustafa, Osmanlı tahtının yeni sahibi oldu. Doğru cevap C’dir.
Soru 72
Aşağıdakilerden hangisi Kabakçı Mustafa İsyanı'nın bir sonucu değildir?
Seçenekler
A
İsyancılar tarafından İrâd-ı Cedîd hazinesi kurulmuştur.
B
Kabakçı Mustafa, kendisine Turnacıbaşılığı layık görmüştür.
C
Musa Paşa ve Ataullah Efendi, isyanda ölen devlet adamlarının mallarına el koymuşlardır.
D
İsyancılar, Nizâm-ı Cedîd hareketine son verildiğini ilân etmişlerdir.
E
Daha önce ordudan ihraç edilenler yeniden askere alınmıştır.
Açıklama:
Kaldı ki IV. Mustafa’nın tahta oturmasını takip eden ilk günlerde yaşanan olaylar da bu tespiti doğrulamaktadır. İsyanın liderliğini yapan Kabakçı Mustafa, kendisine Turnacıbaşılığı layık görürken yakın arkadaşları da başka önemli makamlara getirilmişti. Köse Musa Paşa ile Şeyhülislam Ataullah Efendi’nin verdiği destek, isyanın başarıya ulaşmasını sağlayan temel faktördü. Böylece isyanı meşru hâle getirmek için ana gerekçe olan din ve devletin muhafazası iddiası sağlam bir zemine kavuşuyordu. Nitekim her iki isim de katkılarının karşılığını fazlasıyla aldılar. Musa Paşa ve Ataullah Efendi, isyan sırasında öldürülen devlet adamlarının hazineye devredilmesi gereken mallarına el koyarak aralarında paylaştılar. Bu gelişmeler bir yana asıl önemli olan isyanın ardından III. Selim’in başlattığı reform çabalarının tamamen ortadan kaldırılmasıydı. İsyancılar, Nizâm-ı Cedîd hareketine son verildiğini ilân ettiler. Özellikle reform çabaları için gerekli olan maddi kaynağın sağlanması amacıyla oluşturulan İrâd-ı Cedîd hazinesi ortadan kaldırıldı. Bu hazine için yürürlüğe konulan yeni vergilerin de geçersiz olduğu belirtilerek halktan alınan fazla verginin iptal edileceği propagandası yapıldı. Böylece kamuoyunun isyana ve isyancılara karşı duyabileceği öfkenin önüne geçilmesi planlanıyordu. İrâd-ı Cedîd hazinesi dışında III. Selim’in ıslahat programı çerçevesinde oluşturulan diğer kurumlar da kaldırıldı. Ordudan ihraç edilenler yeniden askere alındı. Doğru cevap A’dır.
Soru 73
İhtilal Harpleri dâhilindeki Birinci Koalisyon Savaşı kaç yılında başlamıştır?
Seçenekler
A
1789
B
1790
C
1792
D
1797
E
1802
Açıklama:
İhtilal Harpleri: 20 Nisan 1792’de başlayan Birinci Koalisyon Savaşı’nda Fransa; Avusturya, Hollanda, İngiltere, İspanya, Napoli, Portekiz, Sardunya ve Sicilya ile savaşmıştır. Bu savaş, 1797 yılında imzalanan Campo Formio Antlaşması ile son bulmuştur. 1798 yılında başlayan İkinci Koalisyon Savaşı’nda Fransa, Danimarka, Helvetya (İsviçre), İspanya ve Norveç’ten oluşan ittifak; Avusturya, İngiltere, Malta, Osmanlı Devleti, Portekiz, Rusya ve Toskana ittifakına karşı savaşmıştır. 1802 yılında imzalanan Amiens Antlaşması ile sadece İkinci Koalisyon Savaşı değil İhtilal Savaşları olarak bilinen süreç de sona ermiştir. Doğru cevap C’dir.
Soru 74
9 Temmuz 1807’de Fransa ile Tilsit Anlaşması’nı imzalayan devlet aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İngiltere
B
Rusya
C
Osmanlı
D
Almanya
E
İtalya
Açıklama:
Haziran 1807’de Fransız ordusu, bu defa Friedland’da Rus ordusunu mağlup ederek kesin bir zafere imza attı. Bu galibiyet, Fransa’ya karşı oluşturulan Üçüncü Koalisyon’un sonu anlamına geldiği gibi Napoleon ile Rus Çarı I. Alexander arasındaki diplomatik uzlaşmanın da zeminini hazırladı. İki imparator 1807 yılı Temmuz ayında Niemen Nehri üzerinde bir salda buluştular. Bu mülakat Tilsit Anlaşması (9 Temmuz 1807)’nın imzalanmasıyla sonuçlandı. Bu anlaşma ile Rus Çarı, Napoleon’u, Batının İmparatoru olarak kabul ederken Fransız İmparatoru da I. Alexander’ı, Doğunun İmparatoru olarak selamlıyordu. Doğru cevap B’dir.
Soru 75
28 Temmuz 1808’de IV. Mustafa’nın yerine tahtta çıkan otuzuncu Osmanlı padişahı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
I. Abdülhamid
B
III. Selim
C
Abdülmecid
D
II. Mahmud
E
Abdülaziz
Açıklama:
Osmanlı Devleti’nin otuzuncu padişahı olarak 28 Temmuz 1808’de tahta çıkan II. Mahmud’un iktidara yürüyüşü Osmanlı siyaset tecrübesi açısından pek de bilinen yöntemlerle gerçekleşmemişti. Doğru cevap D’dir.
Soru 76
7 Ekim 1808 yılında Osmanlı devlet adamları ile Alemdar Mustafa Paşa’nın başkanlığındaki âyanlar arasında kaleme alınan metin aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Islahat Fermanı
B
Gülhane Hatt-ı Hümâyûnu
C
Kala-i Sultaniye Anlaşması
D
Kanun-i Esasi
E
Sened-i İttifak
Açıklama:
Alemdar Mustafa Paşa’nın başkanlığında âyanlar, devlet adamları ve askeri temsilciler Kâğıthane’deki Çağlayan Köşkü’nde 29 Eylül 1808 günü bir araya geldiler. Müzakereler sonucunda devlet adamları ile âyanlar arasında Osmanlı tarihinde Sened-i İttifak (7 Ekim 1808) olarak anılacak bir metin kaleme alındı. Doğru cevap E’dir.
Soru 77
“5 Ocak 1809’da Osmanlı ve İngiltere arasında imzalanan Kala-i Sultaniye Anlaşması, Osmanlı Devleti’nin, 1806’dan beri ………. ile kurduğu ittifakın da sonunu haber vermekteydi.” cümlesinde boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Seçenekler
A
İtalya
B
Fransa
C
Rusya
D
Avusturya-Macaristan
E
Almanya
Açıklama:
İngiltere’nin, açıkça Osmanlı ile yeniden anlaşma isteği, kamuoyunda Fransa’ya duyulan tepki ile bir araya gelince iki devlet arasında barışın tekrar kurulmasının önü açıldı. İki tarafın da uzlaşma konusunda sergiledikleri istekli tutum sonuç verdi ve Osmanlı temsilcisi Vahid Efendi ile İngiliz elçisi Robert Adair Çanakkale’de, Boğazhisarı Kalesi civarında buluştular. Avusturya elçisi Baron Stürmer’in de katkısı ile taraflar kısa süre içinde görüşmeleri sonuçlandırarak 5 Ocak 1809’da Kala-i Sultaniye Antlaşması’nı imzaladılar.
Antlaşma, aslında Osmanlı Devleti’nin, 1806’dan beri Fransa ile kurduğu ittifakın da sonunu haber vermekteydi. Dolayısıyla Fransa’nın, böyle bir metne tepki göstermesi kaçınılmazdı. Nitekim Fransa’nın reaksiyonu düşünülerek Osmanlı Devleti ile İngiltere arasında gizli bir ittifak da kaleme alındı. Doğru cevap B’dir.
Antlaşma, aslında Osmanlı Devleti’nin, 1806’dan beri Fransa ile kurduğu ittifakın da sonunu haber vermekteydi. Dolayısıyla Fransa’nın, böyle bir metne tepki göstermesi kaçınılmazdı. Nitekim Fransa’nın reaksiyonu düşünülerek Osmanlı Devleti ile İngiltere arasında gizli bir ittifak da kaleme alındı. Doğru cevap B’dir.
Soru 78
Tarihte ilk defa Osmanlı Devleti ile Fransa’yı sınır komşusu hâline getiren antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Campo Formio
B
Tilsit
C
Bükreş
D
Stobozia
E
Viyana
Açıklama:
1797’de imzalanan Campo Formio Antlaşması’yla Fransa’nın, Preveze ve Parga sahilleri ile birlikte Yunan adalarını da ele geçirmesi, tarihte ilk defa Osmanlı Devleti ile Fransa’yı sınır komşusu hâline getirdi. Doğru cevap A’dır.
Soru 79
Müttefiklerin kesin zaferi ile sonuçlanan ve Napoleon’un Atlas Okyanusu’ndaki St. Helena adasına sürgün edilmesi ile sonuçlanan Yedinci Koalisyon kaç yılında kurulmuştur?
Seçenekler
A
1811
B
1812
C
1813
D
1814
E
1815
Açıklama:
Napoleon Savaşları: Napoleon’a karşı beş koalisyon kurulmuştur. İhtilal Savaşları’na son veren Amiens Antlaşması’nda sonra Napoleon’a karşı Üçüncü Koalisyon (1803-1806) oluşturuldu. 1806 yılında Fransa’nın zaferinden sonra imzalanan Pressburg Antlaşması ile koalisyon dağıldı. 1806-1807 yıllarında ortaya çıkan Dördüncü Koalisyon’da da Napoleon galip taraftı. Schönbrunn Antlaşması (1809) ile kurulan Beşinci Koalisyon da Napoleon’u mağlup edemedi. Nihayet Altıncı Koalisyon (1812-1814) ile müttefikler, Napoleon’u yenerek Elbe adasına sürgün ettiler. Ancak sürgünden kaçmayı başaran Napoleon ile müttefikler bir defa daha karşılaşmak zorunda kaldılar. 1815 yılında kurulan Yedinci Koalisyon, müttefiklerin kesin zaferi ile sonuçlandı ve Napoleon, Atlas Okyanusu’ndaki St. Helena adasına sürgün edildi. Doğru cevap E’dir.
Soru 80
Aşağıdakilerden hangisi Merkezî Otoritenin Kurulması için mücadele edilen âyanlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Kalyoncu Ali Ağa
B
Tuzcuoğlu Memiş Ağa
C
İdris Paşa
D
Süleyman Paşa
E
Yılıkoğlu Süleyman
Açıklama:
Bilecik ve civarındaki toprakları kontrol eden Kalyoncu Ali Ağa ortadan kaldırıldı. Benzer şekilde, Divriği bölgesinde hüküm süren Yusuf Paşa ile Rumkale’de hâkimiyet kuran Bekir Bey de sahne dışına itildi. Trabzon valisi Süleyman Paşa, 1812-1813 yıllarında bölgedeki âyanı ortadan kaldırdığı gibi Rize’yi etkisi altına alan Tuzcuoğlu Memiş Ağa’yı da tasfiye etti. 1814 yılında Çapanoğlu Süleyman Bey’in ölümünden yararlanılarak Orta Anadolu’nun bir bölümüne hâkim hâle gelmiş önemli bir ailenin egemenliğine son verildi. Aynı şekilde 1816 yılı başlarında Karaosmanoğlu Hüseyin Ağa’nın ölümü fırsata çevrilerek Saruhan ve Aydın bölgesi, tekrar merkezî otoritenin kontrolü altına alındı. Halep eyaletinde hüküm süren yerel otoriteler de devre dışı bırakıldı ve kontrol sağlandı. Anadolu’da merkezî otoritenin güçlendirilmesine benzer şekilde Rumeli’de de bölgesel iktidar sahipleri tasfiye edildi. Hasköylü Emin Ağa mağlup edilerek ortadan kaldırıldı. Vidin ve Niğbolu bölgelerini nüfuzu altına almış olan İdris Paşa’nın ölümüyle bu bölgelerde merkezin kontrolü yeniden kuruldu. Alemdar Mustafa Paşa’nın ardından Rusçuk âyanı olan Yılıkoğlu Süleyman, Şumnu’dan gönderilen kuvvetlerle yok edildi. Hazergrad’ı hâkimiyeti altında tutan Hasan Ağa, Silistre valisi Rüştü Paşa ve bölgedeki diğer âyanların yardımı ile mağlup edildi ve ortadan kaldırıldı. Dimetoka’da etkinlik kazanan Çelebi Hamid Paşa da idam edildi. Doğru cevap D’dir.
Ünite 4
Soru 1
Aşağıdakilerden hangi yerde Osmanlı Devleti'ne karşı Rum isyanı başlatılmıştır?
Seçenekler
A
Mora
B
Epir
C
Teselya
D
Girit
E
Rodos
Açıklama:
Rum isyanı Osmanlı Devletine karşı olarak Mora'da başlamıştır. Devlet önceleri bu isyanla pek ilgilenmemiş fakat isyanın giderek büüyümesi ve güçlenmesi ile işin ciddiyetini anlamıştır. Daha sonra bu isyan için "Yunan İhtilai" tabiri kullanılmıştır.
Soru 2
Aşağıdakilerden hangisi "fermanlı" olarak ilan edilen kişidir?
Seçenekler
A
Halet Efendi
B
Tepedelenli Ali Paşa
C
Ahmet Muhtar Paşa
D
Veli Paşa
E
Salih Paşa
Açıklama:
Tepedelenli Ali Paşa zamanla gücünü artırarak devletten bağımsız hareket etmeye başlayınca, kendisinin "fermanlı" ilan edilmesine neden olmuştur. Fermanlı, Osmanlı döneminde devlete karşı gelme suçuyla aranan ve cezalandırılması için hakkında ferman bulunan kişdir.
Soru 3
Aşağıdakilerden hangisi, 6 Temmuz 1827 yılında imzalanan Londra antlaşmasının, Petersburg antlaşmasına göre farklı ve en önemli yanını ifade eder?
Seçenekler
A
Yunanistan Osmanlı Devleti'ne tabi her yıl vergi veren özerk bir devlet olacaktır.
B
İç işlerinde tamamen özgür olmakla birlikte, idarecilerin atanmasında sultanın da muvafakati alınacaktır
C
Osmanlı devletinin şartları kabul etmeyerek barışa yanaşmaması halinde ikna için üç devlet tüm olanak ve güçlerini kullanacaktır
D
Türk nüfus Yunanistan'dan ayrılacak, geride bıraktıkları mal ve mülkleri tazmin edilecek
E
Yunanistan'da barışın tesis edilmesi için bundan sonra yapılacak müzakereler Rusya'nın diplomatik desteğinde, aracı devlet sıfatıyla İngiltere tarafından yürütülecektir
Açıklama:
Özerk bir Yunanistan'ın üç devlet tarafından tanındığı ve esas itibariyle Petersbur Protokolünün aynısı olan Londra antlaşmasının farklı ve önemli yanı "Osmanlı devletinin şartları kabul etmeyerek barışa yanaşmaması halinde ikna için üç devletin tüm olanak ve güçlerini kullanacaklarına ilşkin hükümdür"
Soru 4
Aşağıdakilerden hangisi 7 Ekim 1826'da imzalanan Akkerman sözleşmesinin bir maddesidir?
Seçenekler
A
Yunanistan Osmanlı Devletine tabi, her yıl vergi veren özerk bir devlet olacak
B
Yunanistan iç işlerinde tamamaen özgür olmakla birlikte, idarecilerin atanmasında sultanın da muvafakati alınacak
C
Türk nüfus Yunanistan'dan ayrılacak, geride bıraktıkları mal ve mülkleri tazmin edilecek
D
Rumeli ve Kafkasya sınırlarında Rusya lehine bazı düzenlemeler yapılacak
E
Yunanistan'da barışın tesis edilmesi için bundan sonra yapılacak müzakereler Rusya'nın diplomatik desteğinde, aracı devlet sıfatıyla İngiltere tarafından yürütülecek
Açıklama:
7 Ekim 1826'da imzalanan Akkerman sözleşmesinin bir maddesi "Rumeli ve Kafkasya sınırlarında Rusya lehine bazı düzenlemeler yapılmasıdır". A,B,C ve E seçenekleri SE-Petersburg Protokolünün maddeleridir.
Soru 5
Aşağıdakilerden hangisi 20 Mayıs 1828 tarihinde Rusya ile savaşan Osmanlı Devletinin ilk Rus saldırılarında kaybettiği kalelerden biridir?
Seçenekler
A
Ahıska
B
Kars
C
Anapa
D
Erzurum
E
Tulçi
Açıklama:
20 Mayıs 1828 tarihinde Rusya ile savaşan Osmanlı Devletinin ilk Rus saldırılarında kaybettiği kalelerden birisi Tulçi'dir. A,B,C ve D seçenekleri yerleşim yerleridir.
Soru 6
Aşağıdakilerden hangisi 14 Eylül 1829 tarihinde Rusya ile imzalanan antlaşmaya göre, Osmanlı Devleti'nin Rusların varlığını kabul edeceği şehirdir?
Seçenekler
A
Erivan
B
Erzurum
C
Kars
D
Bayezid
E
Edirne
Açıklama:
14 Eylül 1829 tarihinde Rusya ile imzalanan antlaşmaya göre, Osmanlı Devleti, Rusların Erivan'da varlığını kabul edecekti. Buna karşılık Erzurum, Kars ve Bayezid geri verilecekti.
Soru 7
Aşağıdaki hangi nedenden dolayı 1822 yılında İran'ın Osmanlı ordusunu mağlup etmesine rağmen, İran barış arayışlarına yönlenmek zorunda kalmıştı?
Seçenekler
A
İran ordusunda aşiret yapısının hakim olması
B
Kolera salgınının İran askerlerini büyük bir yıkıma uğratması
C
İran ordusunun emir-komuta anlayışından uzak olması
D
İngilizlerin desteğini çekmesi
E
Fransa'nın desteğini çekmesi
Açıklama:
1822 yılında İran'ın Osmanlı ordusunu mağlup etmesine rağmen, kolera salgınının İran askerlerini büyük bir yıkıma uğratması nedeniyle, İran barış arayışlarına yönlenmek zorunda kalmıştı.
Soru 8
Aşağıdakilerden hangi kişi nedeniyle 29 Nisan 1827 tarihinde Fransa ile Cezayir arasında siyasi ilşkiler kopmuştur?
Seçenekler
A
Barbaros Hayrettin Paşa
B
Mehmet Ali Paşa
C
İzmirli Hasan Paşa
D
İbrahim Paşa
E
Ahmet Muhtar Paşa
Açıklama:
Cezayir dayısı İzmirli Hasan Paşa, Fransa'ya verdiği borcun ödenmemesi nedeniyle, 29 Nisan 1827 tarihinde, Fransız elçisi ile tartışmış ve elçinin yüzüne yelpaze ile vurmuştur. Bu olaydan sonra Fransa ile Cezayir arasında siyasi ilşkiler kopmuştur.
Soru 9
Aşağıda belirtilen yılların hangisinde Osmanlı DEvletinde ilköğretim zorunlu hale getirilmiştir.
Seçenekler
A
1821
B
1826
C
1827
D
1824
E
1830
Açıklama:
1824 yılında II.Mahmud yayınladığı bir fermanla ilköğretimi zorunlu hale getirmiştir. Fakat fermanın içeriğinden de anlaşılacağı üzere İstanbul'u kapsamaktadır. Ülke genelinde uygulama için Tanzimat dönemi beklenecektir.
Soru 10
Aşağıdakilerden hangisi Muzıka-yı Hümayun'da batı notası öğreterek işe başlayan kişidir?
Seçenekler
A
Lefevre
B
Hugo
C
Lamartine
D
Byron
E
Donizetti
Açıklama:
Muzıka-yı Hümayun'da batı notası öğreterek işe başlayan kişi İtalyan müzisyen Guseppe Donizetti'dir. A,B,C ve D seçeneklerindeki kişiler batının ünlü yazar ve düşünürleridir.
Soru 11
1814 yılında Odesa’da üç Rum tüccar tarafından kurulan, asıl amacı bağımsız bir Yunan devleti kurmak olan sözde “dostluk cemiyeti” nin adı nedir?
Seçenekler
A
Filiki Eterya Cemiyeti
B
İhtilal Cemiyeti
C
Fener Rum Patrikhanesi
D
Rum Cemiyeti
E
Avrupa Cemiyeti
Açıklama:
1814 yılında Odesa’da üç Rum tüccar tarafından kurulan Filiki Eterya Cemiyeti ile bağımsızlık yolunda ilk somut adım atılmıştır. Avrupa’daki gizli mason cemiyetleri gibi örgütlenen bu cemiyet bir “dostluk cemiyeti” olarak gösterilmesine rağmen gerçek amacı bağımsız bir Yunan devleti kurmaktı.
Soru 12
Rum isyanı hangi şehirde fitilini ateşlemiştir?
Seçenekler
A
Epir
B
Yaş
C
Mora
D
Odesa
E
Navarin
Açıklama:
Alexandros Ipsilanti 6 Mart 1821’de 3000 kişilik bir grupla Prut nehrini geçerek Eflâk ve Boğdan’da Yaş şehrinde isyanın fitilini ateşlemiştir.
Soru 13
Osmanlı devleti Mora İsyanı sırasında kimden yardım istemiştir?
Seçenekler
A
Mehmed Ali Paşa
B
Tepedelenli Ali Paşa
C
Halet Efendi
D
Salih Paşa
E
Ahmet Muhtar Paşa
Açıklama:
1823 yılında isyanın yoğunluğu azalsa da 1824’te tekrar şiddetlenmiş hatta Avrupa’dan Mora’ya yeni gönüllü grupları ve maddî yardımlar gelmiştir. İsyanın bastırılamaması üzerine Osmanlı Devleti bu kez Mısır valisi Kavalalı Mehmed Ali Paşa’dan yardım istemiştir. Düzenli bir ordusu ve güçlü bir donanması olan Mehmed Ali Paşa, Mısır valiliğine ek olarak Mora ve Girit valiliğinin de kendisine verilmesi şartıyla yardımı kabul etmiştir.
Soru 14
Sen-Petersburg Protokolü’ne aşağıdaki ülkelerden hangisi katılmıştır?
Seçenekler
A
Avusturya
B
Prusya
C
İtalya
D
İspanya
E
İngiltere
Açıklama:
İngiltere ve Rusya daha etkili olabilmek için protokolü Avusturya, Prusya ve Fransız hükümetlerine de bildirerek katılmalarını istemişlerdir. Bu tür milliyetçilik hareketlerinin karşısında yer alan Viyana sisteminin kurucusu Metternich protokolü reddetmiş, Prusya da onu izlemiştir. Fransa ise protokole katılmayı kabul etmiştir.
Soru 15
II. Mahmud döneminde kıyafet düzenlemesiyle giyilmeye başlanan sırma işlemeli çuhadan elbisenin adı nedir?
Seçenekler
A
Setr-pantolon
B
Abani kavuk
C
Harvani
D
Cübbe
E
İstanbulin
Açıklama:
II. Mahmud döneminde kıyafet düzenlemesiyle devlet ricalinin kürk giymesi usulü terk edildikten sonra giyilmeye başlanan yakası sırma işlemeli çuhadan üst elbisesidir.
Soru 16
Hangi antlaşmanın onaylanmasından sonra Yunanistan’ın kurulmasına karar verilmiştir?
Seçenekler
A
Edirne Antlaşması
B
Londra Antlaşmasa
C
Bükreş Antlaşması
D
Atina Antlaşması
E
Sen-Petersburg Protokolü
Açıklama:
Edirne Antlaşması’nın onaylanmasından sonra Yunanistan’ın kurulması ve sınırlarının belirlenmesi için Osmanlı Devleti ve Avrupa devletleri arasında Londra’da görüşmelere başlanmış ancak devletlerin her birinin kendi çıkarlarına göre hareket etmesi nedeniyle görüşmeler uzun sürmüş ve çekişmeli geçmiştir.
Soru 17
Osmanlı tarihinde yeniçeriliğin de sonu olarak geçen “Vak’a-yi Hayriye adı verilen olay hangi tarihte gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
1814
B
1828
C
1829
D
1830
E
1826
Açıklama:
15 Haziran 1826’da Vak’a-yi Hayriye adı verilen olay ye-niçeriliğin sonu olduğu gibi yeni bir döneminde başlangıcı olmuştur.
Soru 18
Osmanlı-Rus Savaşı’nda hangi şehrin kaybı sonucu hızlandırmıştır?
Seçenekler
A
Yaş
B
Edirne
C
Kars
D
Mora
E
Erzurum
Açıklama:
20 Ağustos 1829’da Edirne’nin düşmesi Osmanlı Devleti’ni barış istemek zorunda bırakmıştır.
Soru 19
Osmanlı döneminde devlete karşı gelmek suçuyla aranan ve cezalandırılması için hakkında ferman bulunan kimseye ne denirdi?
Seçenekler
A
Mütesellim
B
Fermanlı
C
Mutasarrıf
D
Vezir
E
Başbuğu
Açıklama:
Fermanlı: Osmanlı döneminde devlete karşı gelmek suçuyla aranan ve cezalandırılması
için hakkında ferman bulunan kimsedir.
için hakkında ferman bulunan kimsedir.
Soru 20
Modern tıp eğitimi vermek üzere İstanbul’da askerî okul olan Mekteb-I Tıbbiye kaç tarihinde açılmıştır?
Seçenekler
A
1831
B
1829
C
1827
D
1823
E
1820
Açıklama:
Mekteb-i Tıbbiye, 1827 yılında modern tıp eğitimi vermek üzere İstanbul’da askerî bir okul olarak açılmıştır.
Soru 21
“Yunan ihtilâli” olarak da adlandırılan isyan aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mora İsyanı
B
Tepedelenli Ali Paşa İsyanı
C
Pazvandoğlu Osman İsyanı
D
İşkodra Mutasarrıfı Kara Mahmud Paşa İsyanı
E
Gürcü Osman Paşa İsyanı
Açıklama:
Rumların yoğun olarak yaşadığı Mora’da bir isyan plânlanmıştır. Ancak isyanın giderek büyümesi ve güç kazanmasıyla devletin bakışı değişmiş ve “Yunan ihtilâli” tabiri kullanılmaya başlanmıştır.
Soru 22
Mora İsyanı’nın bastırılamaması üzerine Osmanlı Devleti dönemin Mısır valisi olan kimden yardım istemiştir?
Seçenekler
A
Mehmed Ali Paşa
B
Pertev Paşa
C
Mehmed Sadık
D
Abdülkadir Efendi
E
Hüsrev Paşa
Açıklama:
İsyanın bastırılamaması üzerine Osmanlı Devleti bu kez Mısır valisi Kavalalı Mehmed Ali Paşa’dan yardım istemiştir.
Soru 23
Rusya’da imzalanan ve İngiltere, Rusya ve Fransa devletlerinin katıldığı Osmanlı Devleti’nin iç işlerine müdahale ederek bağımsız bir Yunan devleti yolunda ilk adımı atan protokol nedir?
Seçenekler
A
Londra Protokolü
B
Sen-Petersburg Protokolü
C
İstanbul Protokolü
D
Petrograd Protokolü
E
Litvinof Protokolü
Açıklama:
Sen-Petersburg Protokolü’nü imzalamışlardır. Böylece bağımsız Yunan devleti yolunda ilk adım atılmıştır. Osmanlı Devleti kendi içişlerine yönelik bir müdahale olduğu gerekçesiyle bu protokolü reddetmiştir. İngiltere ve Rusya daha etkili olabilmek için protokolü Avusturya, Prusya ve Fransız hükümetlerine de bildirerek katılmalarını istemişlerdir. Bu tür milliyetçilik hareketlerinin karşısında yer alan Viyana sisteminin kurucusu Metternich protokolü reddetmiş, Prusya da onu izlemiştir. Fransa ise protokole katılmayı kabul etmiş.
Soru 24
Osmanlı-Mısır donanması çok ağır bir zayiat aldığı tarihe “Navarin Baskını” olarak geçen olay Osmanlı Devleti’nin İngiliz, Rus ve Fransız hükümetleri arasında gerçekleşen hangi antlaşmayı reddetmesi sonucu gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
Bükreş Antlaşması
B
Akkerman Sözleşmesi
C
Edirne Antlaşması
D
Londra Antlaşması
E
Finkenstein Antlaşması
Açıklama:
Osmanlı Devleti Londra Antlaşması’nı kesin bir dille reddetmesine rağmen, müttefik devletlerin İstanbul elçileri antlaşma şartlarını kabule zorlamak için bir süre daha baskılarını sürdürmüşlerdir. Olumlu yanıt alamayınca da daha önce kararlaştırmış oldukları gibi Akdeniz’de bulunan donanmalarına Mora’daki Osmanlı-Mısır kuvvetlerine karşı harekâta geçme talimatı vermişlerdir. Limanda hilâl şeklinde ve üç sıra hâlinde demirli bulunan Osmanlı-Mısır donanması çok ağır bir zayiat almış yaklaşık 6000 denizci de hayatını kaybetmiştir. Tarihe “Navarin Baskını” olarak geçen bu olayın sonuçları Osmanlı Devleti açısından çok ağır olmuştur.
Soru 25
- “Rusya, Tuna nehrinin ağzındaki adalar dışında, Rumeli’de işgal ettiği diğer yerlerden çekilecek ve Prut nehri savaştan önce olduğu gibi iki devlet arasında sınır olacaktı.
- Osmanlı Devleti Rusların Kafkasya, Gürcistan ve İran’dan aldığı Nahçivan ve Erivan’daki varlığını kabul edecek, Rusya da buna karşılık Erzurum, Kars ve Bayezıd’ı geri verecekti.
- Rus ticaret gemileri Boğazlardan serbest olarak geçebilecek ve Ruslar Osmanlı topraklarında ticaret yapabileceklerdi.
Seçenekler
A
Yaş Antlaşması
B
Emiens Antlaşması
C
İstanbul Antlaşması
D
Kala-i Sultaniye Antlaşması
E
Edirne Antlaşma
Açıklama:
14 Eylül 1829 Pazartesi günü imzalanmıştır. 16 madde ve 2 senetten oluşan Edirne Antlaşması’na göre; “Rusya, Tuna nehrinin ağzındaki adalar dışında, Rumeli’de işgal ettiği diğer yerlerden çekilecek ve Prut nehri savaştan önce olduğu gibi iki devlet arasında sınır olacaktı. Osmanlı Devleti Rusların Kafkasya, Gürcistan ve İran’dan aldığı Nahçivan ve Erivan’daki varlığını kabul edecek, Rus- ya da buna karşılık Erzurum, Kars ve Bayezıd’ı geri verecekti. Sırbistan ve Eflâk- Boğdan’a daha önceden verilen haklar genişletilecek, Eflâk-Boğdan voyvodaları kayd-ı hayat şartıyla atanacaktı. Rus ticaret gemileri Boğazlardan serbest olarak geçebilecek ve Ruslar Osmanlı topraklarında ticaret yapabileceklerdi.
Soru 26
Edirne Antlaşması’nı takiben hangi yılda imzalanan protokol ile sınırları Mora’nın kuzeyinden geçen, Atik yarımadası ve Kiklat adalarını da içine alan bağımsız bir Yunan devleti kurulmuştur?
Seçenekler
A
1827
B
1829
C
1830
D
1832
E
1840
Açıklama:
3 Şubat 1830’da imzalanan protokol ile sınırları Mora’nın kuzeyinden geçen, Atik yarımadası ve Kiklat adalarını da içine alan bağımsız bir Yunan devleti kurulmuştur.
Soru 27
1533 yılında Barbaros Hayrettin Paşa tarafından Osmanlı topraklarına katılan Cezayir 1830 tarihinde hangi devlet tarafından işgal edilip topraklarına katılmıştır?
Seçenekler
A
İngiltere
B
Fransa
C
Rusya
D
Hollanda
E
Avusturya
Açıklama:
Fransa 4 Haziran 1830’da 37 bin kişilik bir ordu Cezayir’e çıkarılabilmiş, yapılan birkaç savaş sonunda 5 Temmuz 1830’da işgal gerçekleşmiştir.
Soru 28
I. Tercüme Odası’nın Kurulması
II. İlköğretimin Zorunlu Hâle Getirilmesi
III. Yeniçeri Ocağı’nın Kaldırılması
IV. Kılık Kıyafet Düzenlemesi ve Fes Zorunluluğu
Yukarıdakilerden hangileri 1821-1830 yılları arasında II.Mahmud tarafından Osmanlı’da yapılan ıslahatlardandır?
II. İlköğretimin Zorunlu Hâle Getirilmesi
III. Yeniçeri Ocağı’nın Kaldırılması
IV. Kılık Kıyafet Düzenlemesi ve Fes Zorunluluğu
Yukarıdakilerden hangileri 1821-1830 yılları arasında II.Mahmud tarafından Osmanlı’da yapılan ıslahatlardandır?
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve III
C
I, II ve III
D
II, III ve IV
E
Hepsi
Açıklama:
Tercüme Odası’nın kurulması, ilköğretimin zorunlu hâle getirilmesi, Yeniçeri Ocağı’nın kaldırılması, kılık kıyafet düzenlemesi ve fes zorunluluğu 1821-1830 yılları arasında II.Mahmud tarafından Osmanlı’da yapılan ıslahatlardandır.
Soru 29
II. Mahmud’un Yeniçeri isyanlarını bastırarak yayınladığı fermanla Yeniçeri Ocağı’nın tamamen ortadan kaldırıldığını açıklaması Osmanlı tarihinde ne olarak adlandırılmaktadır?
Seçenekler
A
Hüccet-i Şer
B
Sancak-ı Şerif
C
Vak’a-i Hayriye
D
Aşakir-i Mansure-i Muhammediye
E
Sened-i Cedîd
Açıklama:
II. Mahmud’un kararlı tutumu, devlet ileri gelenleri ve ulemanın desteği karşısında yeniçeriler zor duruma düşmüşlerdir. Geri adım atılmadan verilen bu kararlı mücadele sonunda yeniçeriler darmadağın edilmiş ve kışlaları yakılmıştır. Ertesi gün çıkarılan fermanla Yeni- çeri Ocağı’nın tamamen ortadan kaldırıldığı ilân edilmiştir. Fermanda; Yeniçeri Ocağı’nın kuruluşunda devlete faydalı olduğu ancak daha sonra içlerine fesat ve uygunsuz adamlar karıştığı, son 100 yıldır savaşlarda başarılı olamadıkları, yeni kurulan talimli askerî birliklere engel oldukları, bunları âdet hâline getirdikleri ifade edilerek yeniçeriliğin tamamen kaldırıldığı ilân edilmiştir. Bu olay Osmanlı tarihinde önemine izafeten “Vak’a-i Hayriye” olarak adlandırılmıştır.
Soru 30
II. Mahmud zamanında ıslahatlar döneminde Yeniçeri Ocağı’nın yerine kurulan orduya ne ad verilmiştir?
Seçenekler
A
Hüccet-i Şer
B
Asakir-i Mansure-i Muhammediye
C
Nizam-ı Cedid
D
İrad-ı Cedid
E
Umûr-ı Cihâdiye Nezareti
Açıklama:
Yeniçeri Ocağı’nın yerine “Asakir-i Mansure-i Muhammediye” ismiyle yeni bir ordu kurulmuştur.
Soru 31
İstanbul’da yaşayan Rumlar ile ilgili hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
İstanbul’da azınlık nüfusa sahip olmuşlardır.
B
İstanbul’da düşük statüde bulunmaktadırlar.
C
- Yy’dan itibaren ticaretle zenginleşmişlerdir.
D
Ortodoks Hristiyanların küçük bir kısmını kaplamaktadırlar.
E
Bürokrasiden uzak durmuşlardır.
Açıklama:
17. yüzyıldan itibaren ticaretle zenginleşen Rumların Mora, Epir, Batı Anadolu hatta Karadeniz kıyılarında okullar açtığı görülmektedir. 18. yüzyıl ortalarından itibaren ulusal bilincin farkına varılmasıyla birlikte eğitim ve kültür alanında gelişim hızlanmıştır.
Soru 32
Osmanlı Devleti’nde devlete karşı gelmek suçuyla aranan kişilere verilen isim nedir?
Seçenekler
A
Fermanlı
B
Mahkum
C
Cezalı
D
Kaçakçı
E
Suçlu
Açıklama:
Osmanlı döneminde devlete karşı gelmek suçuyla aranan ve cezalandırılması için hakkında ferman bulunan kimselere fermanlı adı verilir.
Soru 33
Aşağıdakilerden hangisi Mora İsyanı’nın devamında gerçekleşen olaylardan biri değildir?
Seçenekler
A
Devlet geleneksel yöntemlerle meseleyi çözememiştir.
B
Rum bürokrat ve tercümanlar görevden alınmıştır.
C
Suçu sabit görülenler idam edilmiştir.
D
Suçlu görülen metropolitler cezalandırılmıştır.
E
İdamlar Avrupa kamuoyunda Osmanlı Devleti lehine bir havanın oluşumuna sebep olmuştur.
Açıklama:
Afaroznamenin ihaneti örtmek için yayımlandığına ve Patrikhanenin Rumlarla iş birliği yaptığına inanan II. Mahmud böyle radikal bir karar vermekten çekinmemiştir. Ancak bu idamlar Avrupa kamuoyunda Osmanlı Devleti aleyhine bir havanın oluşumuna ve Yunanlıları daha fazla desteklemelerine sebep olmuştur.
Soru 34
Londra Antlaşması ile ilgili hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
Özerk bir Yunanistan kurulması hedeflenmiştir.
B
Osmanlı Devleti şartları kabul etmezse diğer devletler ikna etmek için uğraşacaklardır.
C
Diğer devletler Osmanlı Devleti’ne karşı birlik olmuşlardır.
D
Osmanlı Devleti Antlaşmayı kabul etmiştir.
E
Diğer ülkeler tehditle Osmanlı Devleti’ne şartları kabul ettireceklerdir.
Açıklama:
Osmanlı Devleti bütün tehditlere rağmen yine bağımsız bir devletin içişlerine müdahale olarak gördüğü bu antlaşmayı kabul etmemiştir.
Soru 35
Navarin Baskını ile ilgili verilen bilgilerden hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
Osmanlı Devleti’nin Londra Antlaşması’nı reddetmesinden sonra gerçekleşmiştir.
B
Müttefik donanma Çanakkale Boğazı’nı kuşatmıştır.
C
Limanda bulunan Osmanlı-Mısır donanmalarına baskın gerçekleştirilmiştir.
D
Osmanlı, Mora’da kurduğu hakimiyeti kaybetmiştir.
E
Baskın olayından sonra Rusya Osmanlı Devleti’ne destekte bulunmuştur.
Açıklama:
Rusya emellerini gerçekleştirmek adına bu baskını memnuniyetle karşılamaktaydı. İngiltere ve Fransa ise Rusya’nın aşırı isteklerinden ve bölgede etkisini arttırma düşüncesinden rahatsızdı.
Soru 36
I. Yalnız padişah başkanlığında toplanan bir meclistir.
II. Önemli ve olağanüstü konuların görüşüldüğü danışma meclisidir.
III. Savaş ve barışa karar vermek için toplanırdı.
Meşveret Meclisi ile ilgili hangileri doğrudur?
II. Önemli ve olağanüstü konuların görüşüldüğü danışma meclisidir.
III. Savaş ve barışa karar vermek için toplanırdı.
Meşveret Meclisi ile ilgili hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
II ve III
E
I ve II
Açıklama:
Osmanlı Devleti’nde önemli ve olağanüstü konuların görüşüldüğü danışma meclisidir. Savaş ve barışa karar vermek, antlaşma yapmak ve önemli devlet işlerini görüşmek üzere padişahın veya o olmadığı zaman sadrazamın başkanlığında toplanırdı.
Soru 37
Edirne Antlaşması ile ilgili hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Yunanistan bağımsızlığını alamamıştır.
B
Rusya ile yapılmış bir antlaşmadır.
C
Ticaret tazminatı hakkında değişiklikler yapılmıştır.
D
Antlaşma ile sınırlar belli olmuştur.
E
Bu antlaşma ile Osmanlı Devleti büyük prestij kaybetmiştir.
Açıklama:
Ruslar Yunanistan’ın bağımsızlığı, Sırbistan ile Eflak- Boğdan’ın imtiyazlarının genişletilmesi, ağır bir tazminat ödenmesi ve Anadolu’da bazı kalelerin kendilerine bırakılmasını içeren tekliflerini 31 Ağustos’ta Osmanlı Devleti’ne ulaştırmışlardır. Osmanlı Devleti, Küçük Kaynarca Antlaşması’ndan sonra imzaladığı en ağır antlaşma sayılabilecek bu antlaşma ile kaybettiği toprakların yanı sıra siyasi ve askeri açıdan büyük prestij kaybetmiştir.
Soru 38
- İlköğretimin zorunlu hale gelmesi.
- Yeniçeri Ocağı’nın kaldırılması.
III. Tercüme Odası’nın kurulması
- Mahmud döneminde yapılan ıslahatlarla ilgili hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I.
B
I.-II. ve III.
C
I. ve III.
D
Yalnız II.
E
I. ve III.
Açıklama:
I. Mahmud döneminde kararlı ve sağlam adımlarla ıslahatlar gerçekleştirilmiştir. Bunlar; Tercüme Odası’nın kurulması, ilköğretimin zorunlu hale gelmesi, Yeniçeri Ocağı’nın kaldırılması, kılık kıyafet düzenlemesi, Mekteb-i Tıbbiye’nin açılmasıdır.
Soru 39
Aşağıdakilerden hangisi tertibin mevcudunu oluşturan mesleklerden biri değildir?
Seçenekler
A
İmam.
B
Topçubaşı.
C
Hekim.
D
Mimar.
E
Cerrah.
Açıklama:
Bir tertibin toplam mevcudu, iki sağ ve sol kolağası, topçubaşı, arabacıbaşı, cebehanecibaşı, mehterbaşı, imamlar, hekim ve cerrahla birlikte 1527 kişiyi buluyordu. Her tertip sağ ve sol diye iki kola ayrılmış, bunların her biri bir kolağasının emrine verilmişti.
Soru 40
1814’de Odesa’da üç Rum tüccar tarafından kurulan, asıl amacı bağımsız bir Yunan devleti kurmak olan sözde dostluk cemiyeti aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Filiki Eterya Cemiyeti
B
Beşiktaş İlmiye Cemiyeti
C
İhtilal Cemiyeti
D
Mavri Mira Cemiyeti
E
Pontus- Rum Cemiyeti
Açıklama:
Filiki Eterya:1814’de Odesa’da üç Rum tüccar tarafından kurulan, asıl amacı bağımsız bir Yunan devleti kurmak olan sözde dostluk cemiyetidir
Soru 41
Devletten bağımsız hareket etmeye, İngiliz ve Fransızlarla merkeze danışmadan anlaşmalar yapmaya kalkışması zamanla “fermanlı” ilân edilen isim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Osman Pazvandoğlu
B
Tepedelenli Ali Paşa
C
Ahmet Muhtar
D
Halet Efendi
E
Kavalalı Mehmet Ali Paşa
Açıklama:
Gücünü daha da arttıran Tepedelenli Ali Paşa’nın devletten bağımsız hareket etmeye, İngiliz ve Fransızlarla merkeze danışmadan anlaşmalar yapmaya kalkışması zamanla “fermanlı” ilân edilmesine sebep olmuştur.
Soru 42
Aşağıdaki devletlerden hangisi Sen-Petersburg Protokolü’nü 1815’te kendisine karşı kurulmuş olan birliği parçalama ve İngiltere ile ilişkilerini geliştirmek için bir fırsat olarak görmüştür?
Seçenekler
A
İngiltere
B
Rusya
C
Fransa
D
Avusturya
E
Yunanistan
Açıklama:
Fransa protokole katılmayı kabul etmiş bunu 1815’te kendisine karşı kurulmuş olan birliği parçalama ve İngiltere ile ilişkilerini geliştirmek için bir fırsat olarak görmüştür.
Soru 43
I. Osmanlı Devleti Mora’da kurduğu hakimiyeti yeniden kaybetmiş ve bölgede olaylar tekrar başlamıştır
II. Osmanlı Devleti İngiltere, Fransa ve Rusya’ya nota vererek ortada bir savaş durumu yok iken donamasını batırdıkları için tazminat istenmiştir
III. Elçilerin Osmanlı kuvvetlerini suçlayıcı açıklamaları üzerine kriz büyümüş ve üç devletin elçileri İstanbul’dan ayrılarak siyasi ilişkiler kesilmiştir
Yukarıdakilerden hangisi Navarin Baskını’nın Osmanlı Devleti açısından olumsuz sonuçlarından biridir?
II. Osmanlı Devleti İngiltere, Fransa ve Rusya’ya nota vererek ortada bir savaş durumu yok iken donamasını batırdıkları için tazminat istenmiştir
III. Elçilerin Osmanlı kuvvetlerini suçlayıcı açıklamaları üzerine kriz büyümüş ve üç devletin elçileri İstanbul’dan ayrılarak siyasi ilişkiler kesilmiştir
Yukarıdakilerden hangisi Navarin Baskını’nın Osmanlı Devleti açısından olumsuz sonuçlarından biridir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Tarihe “Navarin Baskını” olarak geçen bu olayın sonuçları Osmanlı Devleti açısından çok ağır olmuştur. Her şeyden önce donanmasız kalan devlet, Mora’da kurduğu hakimiyeti yeniden kaybetmiş ve bölgede olaylar tekrar başlamıştır. İngiltere, Fransa ve Rusya’ya nota vererek ortada bir savaş durumu yok iken donamasını batırdıkları için tazminat ve Yunan isyanı ile bağlantılarını kesmeleri istenmiştir. Bu istekler kabul edilmediği gibi elçilerin Osmanlı kuvvetlerini suçlayıcı açıklamaları üzerine kriz büyümüş ve üç devletin elçileri İstanbul’dan ayrılarak siyasi ilişkiler kesilmiştir.
Soru 44
Osmanlı Devleti’nin Yunanistan’ın kurulması ve bağımsızlığını öngören Londra Protokolü’nü kabul ettiği antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Londra
B
Atina
C
Bükreş
D
Sen-Petersburg
E
Edirne
Açıklama:
Edirne Antlaşması’na göre; Rusya, Tuna nehrinin ağzındaki adalar dışında, Rumeli’de işgal ettiği diğer yerlerden çekilecek ve Prut nehri savaştan önce olduğu gibi iki devlet arasında sınır olacaktı. Osmanlı Devleti Rusların Kafkasya, Gürcistan ve İran’dan aldığı Nahçivan ve Erivan’daki varlığını kabul edecek, Rusya da buna karşılık Erzurum, Kars ve Bayezıd’ı geri verecekti. Sırbistan ve Eflâk- Boğdan’a daha önceden verilen haklar genişletilecek, Eflâk-Boğdan voyvodaları kayd-ı hayat şartıyla atanacaktı. Rus ticaret gemileri Boğazlardan serbest olarak geçebilecek ve Ruslar Osmanlı topraklarında ticaret yapabileceklerdi. Ayrıca Osmanlı Devleti Yunanistan’ın kurulması ve bağımsızlığını öngören Londra Protokolü’nü kabul edecekti.
Soru 45
Aşağıdakilerden hangisi Yeniçeri Ocağının kaldırılma nedenlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Acemi Ocağı ‘nda yetişme şartının kaldırılıp dışardan asker alınmaya başlanması
B
Asker olmamasına rağmen elinde yeniçerilerin aldıkları ulufeyi almak için esame belgesi olan kişilerin artması
C
Kayıkçılık, manavlık, nalbantlık gibi farklı işlerle uğraşmaya başlamaları
D
Düzenli olarak yapılan talimlerin aksaması hatta terkedilmesi
E
Yeniçeri askerlerinin girdiği savaşlarda üstün başarı göstermeleri ve devletin geleceğini garanti altına almaları
Açıklama:
Yaklaşık iki buçuk yüzyıl düzenli bir şekilde işleyen ocağın kuralları, 17. yüzyılın ilk yarısında bozulmaya başlamıştır. Acemi Ocağı ‘nda yetişme şartının kaldırılıp dışardan asker alınmaya başlanması, “veledeş” adıyla yeniçeri çocuklarının doğrudan ocağa alınması, düzenli olarak yapılan talimlerin aksaması hatta terkedilmesi, asker olmamasına rağmen elinde yeniçerilerin aldıkları ulufeyi almak için esame belgesi olan kişilerin artması, kayıkçılık, manavlık, nalbantlık gibi farklı işlerle uğraşmaya başlamaları gibi problemler yaygınlaşmıştır. Zamanla askerlikten başka her şeyle uğraşan, her türlü düzen ve askerî terbiyeden mahrum bir kalabalık hâline gelen ocak, girdiği savaşları kaybettiği gibi devletin geleceğini de tehlikeye atmaktaydı.
Soru 46
Osmanlı Devleti’nde Yeniçeri Ocağı’nın tamamen kaldırıldığı olaylar hangi isimle adlandırılır?
Seçenekler
A
Vak’a-i Hayriye
B
Asakir-i Mansure-i Muhammediye
C
Eşkinci
D
Nizam-ı Cedid
E
Sened-i İttifak
Açıklama:
Fermanda; Yeniçeri Ocağı’nın kuruluşunda devlete faydalı olduğu ancak daha sonra içlerine fesat ve uygunsuz adamlar karıştığı, son 100 yıldır savaşlarda başarılı olamadıkları, yeni kurulan talimli askerî birliklere engel oldukları, bunları âdet hâline getirdikleri ifade edilerek yeniçeriliğin tamamen kaldırıldığı ilân edilmiştir. Bu olay Osmanlı tarihinde önemine izafeten “Vak’a-i Hayriye” olarak adlandırılmıştır.
Soru 47
Osmanlı Devleti’nde II. Mahmud zamanında Yeniçeri Ocağının kaldırılmasının ardından kurulan yeni ordu aşağıdaki isimlerden hangisi ile adlandırılmıştır?
Seçenekler
A
Vak’a-i Hayriye
B
Asakir-i Mansure-i Muhammediye
C
Eşkinci
D
Muzıka-yı Hümayun
E
Sened-i İttifak
Açıklama:
Yeniçeri Ocağı’nın yerine “Asakir-i Mansure-i Muhammediye” ismiyle yeni bir ordu kurulmuştur. Hazırlanan nizamnâmeye göre, “kim idüğü belirsiz aylak kimseler” ve “muhtedîler(din değiştiren)” in bu teşkilâta alınmaması, ancak şartları elverişli, öncelikle yaşları on beş ile otuz arasında olanların kayıtlarının yapılması kararlaştırılmıştır.
Soru 48
Asakir-i Mansure-i Muhammediyye’ye hizmet edecek tabip ve cerrahların yetiş tirilmesi için öğretime başlayan okul aşağıdakilerden hangisi ile adlandırılmıştır?
Seçenekler
A
Mekteb-i Tıbbiye
B
Sıbyan Mektebi
C
Tayyare Mektebi
D
Mekteb_i Osmani
E
Mülkiye Mektebi
Açıklama:
Mekteb-i Tıbbiye, 1827 yılında modern tıp eğitimi vermek üzere İstanbul’da askerî bir okul olarak açılmıştır. Hekimbaşı Mustafa Behçet Efendi’nin, Asakir-i Mansure-i Muhammediyye’ye hizmet edecek tabip ve cerrahların yetiştirilmesi için önerdiği okul, 14 Mart 1827’de Şehzadebaşı’ndaki Tulumbacıbaşı Konağı’nda öğretime başlamıştır.
Soru 49
1824 yılında yayımladığı bir fermanla ilköğretimi zorunlu hâle getiren ve eğitim tarihinde zorunluluğu dile getiren ilk belge olması açısından önem taşıyan ferman hangi Osmanlı padişahı zamanında yayımlanmıştır?
Seçenekler
A
II.Mahmud
B
I. Murad
C
IV.Mehmed
D
II. Süleyman
E
III. Osman
Açıklama:
II. Mahmud 1824 yılında yayımladığı bir fermanla ilköğretimi zorunlu hâle getirmiştir.
Soru 50
1814’de kurulan Filika Eterya cemiyetinin başına kim getirilmiştir?
Seçenekler
A
Alexandros Ipsilanti
B
Adanatios Koreas
C
Rus Çarı I. Alexander
D
Jules Lefevre
E
Nikola Moruzzi
Açıklama:
1814 yılında Odesa’da üç Rum tüccar tarafından kurulan Filiki Eterya Cemiyeti ile bağımsızlık yolunda ilk somut adım atılmıştır. Cemiyetin başına Rus Çarı I.Alexander’in savaş yaveri Alexandros Ipsilanti getirilmiştir. Başkanlık önce Çar’a teklif edilmiş o kabul etmeyince Ipsilanti’ye verilmiştir.
Soru 51
Osmanlı Devleti Mora isyanı sırasında kimden yardım istemiştir?
Seçenekler
A
İbrahim Paşa
B
Halet Efendi
C
Tepedelenli Ali Paşa
D
Kavalalı Mehmet Ali Paşa
E
Hurşid Paşa
Açıklama:
Mora isyanın bastırılamaması üzerine Osmanlı Devleti bu kez Mısır valisi Kavalalı Mehmed Ali Paşa’dan yardım istemiştir. Düzenli bir ordusu ve güçlü bir donanması olan Mehmed Ali Paşa, Mısır valiliğine ek olarak Mora ve Girit valiliğinin de kendisine verilmesi şartıyla yardımı kabul etmiştir.
Soru 52
I. Bağımsız Yunan devleti yolunda ilk adım atılmıştır.
II. Türk nüfusu Yunanistan’dan ayrılacak, geride bıraktıkları mal ve mülkleri tazmin edilecektir.
III. Yunanistan Osmanlı Devleti’ne tâbi, her yıl vergi veren özerk bir devlet olacaktır.
IV. Protokolün imzalanmasından sonra Prusya’da protokolü onaylayıp, katılmıştır.
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri Sen-Petersburg protokolüne ilişkin doğru bilgilerdir?
II. Türk nüfusu Yunanistan’dan ayrılacak, geride bıraktıkları mal ve mülkleri tazmin edilecektir.
III. Yunanistan Osmanlı Devleti’ne tâbi, her yıl vergi veren özerk bir devlet olacaktır.
IV. Protokolün imzalanmasından sonra Prusya’da protokolü onaylayıp, katılmıştır.
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri Sen-Petersburg protokolüne ilişkin doğru bilgilerdir?
Seçenekler
A
I,II
B
I,II,III
C
III,IV
D
I,II,III,IV
E
Yalnız I
Açıklama:
İngiltere ve Rusya 4 Nisan 1826’da “Yunanistan Osmanlı Devleti’ne tâbi, her yıl vergi veren özerk bir devlet olacaktır. İç işlerinde tamamen özgür olmakla birlikte, idarecilerin atanmasında sultanın da muvafakati aranacaktır. Türk nüfusu Yunanistan’dan ayrılacak, geride bıraktıkları mal ve mülkleri tazmin edilecektir. Yunanistan’ da barışın tesis edilmesi için bundan sonra yapılacak müzakereler Rusya’nın diplomatik desteğinde, aracı devlet sıfatıyla İngiltere tarafından yürütülecektir” maddelerini içeren Sen-Petersburg Protokolü’nü imzalamışlardır. Böylece bağımsız Yunan devleti yolunda ilk adım atılmıştır. Osmanlı Devleti kendi içişlerine yönelik bir müdahale olduğu gerekçesiyle bu protokolü reddetmiştir. İngiltere ve Rusya daha etkili olabilmek için protokolü Avusturya, Prusya ve Fransız hükümetlerine de bildirerek katılmalarını istemişlerdir. Bu tür milliyetçilik hareketlerinin karşısında yer alan Viyana sisteminin kurucusu Metternich protokolü reddetmiş, Prusya da onu izlemiştir.
Soru 53
Aşağıdakilerden hangisi Londra Antlaşmasıyla ilgili değildir?
Seçenekler
A
İngiliz ,Rus ve Fransız hükümetleri imzalamıştır.
B
Petersburg Protokolünden sonra imzalanmıştır.
C
Tehditkar hükümleri vardır.
D
Osmanlı devleti antlaşmayı kabul etmek zorunda kalmıştır.
E
Özerk bir Yunanistan’ın 3 devlet tarafından tanındığını gösterir.
Açıklama:
Fransa, imzalanacak resmî bir antlaşma ile protokole katılmak istediğinden 6 Temmuz 1827’de İngiliz, Rus ve Fransız hükümetleri Londra’da bir araya gelerek yeni bir antlaşma imzalamışlardır. Özerk bir Yunanistan’ın üç devlet tarafından tanındığı ve esas itibariyle Petersburg Protokolü’nün aynısı olan Londra Antlaşması’nın farklı ve en önemli yanı ise Osmanlı Devleti’nin şartları kabul etmeyerek barışa yanaşmaması hâlinde ikna için üç devletin tüm olanak ve güçlerini kullanacaklarına dair hükmüydü. Buna dayanarak ortak oluşturulacak bir deniz gücü bölgede toplanarak gerekirse tehditle antlaşmayı kabul ettirmeyi plânlamıştı. Osmanlı Devleti bütün bu tehditlere rağmen yine bağımsız bir devletin içişlerine müdahale olarak gördüğü bu antlaşmayı kabul etmemiştir.Dolayısıyla hatalı ifade D seçeneğinde belirtilmiştir.
Soru 54
1826’da Rusya ile imzalanan Akkerman Sözleşmesinde hangi antlaşma aynen uygulanacaktı?
Seçenekler
A
Londra
B
Bükreş
C
Edirne
D
Navarin
E
Sen- Petersburg
Açıklama:
7 Ekim 1826’da Akkerman Sözleşmesi imzalanmıştır. Buna göre; “Sırbistan’ın özerkliği onaylanacak ve bir anayasa verilecekti. Eflâk-Boğdan’a Rusya’nın da onayıyla yerli beylerden bir voyvoda atanacaktı. Rumeli ve Kafkasya sınırlarında Rusya lehine bazı düzeltmeler yapılacaktı. Rus ticaret gemileri Osmanlı karasularında serbest dolaşma hakkına sahip olacaktı. Bükreş Antlaşması aynen uygulanacaktı.
Soru 55
1820-1823 Osmanlı İran Savaşı sonunda hangi antlaşma imzalanmıştır?
Seçenekler
A
Edirne
B
Erzurum
C
Navarin
D
Sen-Petersburg
E
Mora
Açıklama:
Savaş, İran lehine bir seyir izlerken Osmanlı Devleti’nin yardımına, İran askerlerini büyük bir yıkıma uğratan kolera salgını yetişmiştir. Bu beklenmedik yıkım üzerine İran, barış arayışlarına yönelmek zorunda kalmış, Abbas Mirza ile Mehmed Emin Rauf Paşa arasında barış şartları için görüşmeler başlamıştır. Öte yandan savaştan bir hayli zarar gören ve Osmanlı ile yaptıkları ticareti kaybetme noktası na gelen İranlı tüccarlar da barışın sağlanması için baskı yapmaya başlamışlardır. Barışın zorunlu hâle gelmesi sonucunda Mehmed Emin Rauf Paşa ile Erzurum’a gelen Mehmed Ali Mirza arasında 1823 Haziranı’nda görüşmeler başlamıştır. Görüşmeler sonunda, 1746 yılında Nadir Şah ile imzalanan barış anlaşması esas alınarak 28 Temmuz 1823 günü Erzurum Antlaşması imzalanmıştır.
Soru 56
Osmanlı Devleti’nin büyümesinde ve genişlemesinde önemli rol oynayan yeniçeri Ocağı hangi yıl kaldırılmıştır?
Seçenekler
A
1821
B
1824
C
1826
D
1828
E
1830
Açıklama:
Yeniçeri Ocağı 1826 yılında kaldırılmıştır.
Soru 57
Yeniçeri Ocağı’nın yerine ………………………………………..ismiyle yeni bir ordu kurulmuştur.
Yukarıdaki boşluğu en doğru tamamlayan hangisidir?
Yukarıdaki boşluğu en doğru tamamlayan hangisidir?
Seçenekler
A
Eşkinci
B
Muzıka-yı Hümayun
C
Vak’a-i Hayriye
D
Asakir-i Mansure-i Muhammediye
E
Hüccet-i Şer’iye
Açıklama:
Yeniçeri Ocağı’nın yerine “Asakir-i Mansure-i Muhammediye” ismiyle yeni bir ordu kurulmuştur.
Soru 58
Filiki Eterya Cemiyeti aşağıdakilerden hangisiyle ilgilidir?
Seçenekler
A
Osmanlı - İran savaşı
B
Tepedelenli Ali paşa isyanı.
C
Mora isyanı.
D
Cezayirin işgali.
E
S.Petersburg protokolü.
Açıklama:
Mora isyanı. Cevap C'dir.
Soru 59
Mora isyanının güç kazanmasında etkili olan iç faktör aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Tepedelenli Ali paşa isyanı.
B
Navarin baskını.
C
Londra andlaşması.
D
Akkerman sözleşmesi.
E
Tercüme odasının kuruluşu.
Açıklama:
Tepedelenli Ali paşa isyanı. Cevap A'dır.
Soru 60
Aşağıdakilerden hangisiyle bağımsız bir yunan devleti yolunda ilk adım atılmıştır?
Seçenekler
A
Mora isyanı.
B
Navarin baskını.
C
Osmanlı - Rus savaşı.
D
Londra Andlaşması.
E
S. Petersburg protokolü.
Açıklama:
S.Petersburg protokolü. Cevap E'dir.
Soru 61
6 temmuz 1827'de Rusya, İngiltere ve Fransa'nın Osmanlıya karşı imzaladığı andlaşma aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
S.Petersburg protokolü.
B
Akkerman sözleşmesi.
C
Cezayirin işgali.
D
Londra andlaşması.
E
Tercüme odasının kuruluşu.
Açıklama:
Londra andlaşması. Cevap D'dir.
Soru 62
Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı- Mısır donanmasıyla ilgilidir?
Seçenekler
A
Navarin baskını.
B
Mora isyanı.
C
Filiki Eterya cemiyeti.
D
Cezayirin işgali.
E
Tercüme odasının kuruluşu.
Açıklama:
Navarin isyanı. Cevap A'dır.
Soru 63
'Sırbistanın özerkliği onaylanacak ve bir anayasa verilecek. 'cümlesi aşağıdakilerden hangisiyle ilgilidir?
Seçenekler
A
Akkerman sözleşmesi.
B
Mora isyanı.
C
Fliki eterya cemiyeti.
D
Navarin baskını.
E
Tercüme odasının kuruluşu.
Açıklama:
Akkerman sözleşmesi. Cevap A'dır.
Soru 64
Osmanlı devletinde önemli ve olağanüstü konuların görüşüldüğü danışma meclislerine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Nizam-ı Cedid.
B
Şehbenderlik.
C
Mühimme Odası.
D
Zahire Nazırlığı.
E
Meşveret Meclisi.
Açıklama:
Meşveret Meclisi. Cevap E'dir.
Soru 65
Aşağıdakilerden hangisi 14 Eylül 1829'da imzalanmıştır?
Seçenekler
A
Edirne andlaşması.
B
S.Petersburg protokolü.
C
Akkerman sözleşmesi.
D
Londra andlaşması.
E
Tercüme odasının kuruluşu.
Açıklama:
Edirne andlaşması. Cevap A'dır.
Soru 66
24 Nisan 1830 tarihi aşağıdakilerden hangisiyle ilintilidir?
Seçenekler
A
Mora isyanı.
B
Yunanistanın kuruluşu.
C
Cezayirin işgali.
D
Navarin baskını.
E
Tercüme odasının kuruluşu.
Açıklama:
Yunanistanın kuruluşu. Cevap B 'dir.
Soru 67
1821-1830 yılları arasında yapılan ıslahatlara aşağıdakilerden hangisi bir örnek sayılabilir?
Seçenekler
A
Tercüme odasının kurulması.
B
S. Petersburg protokolü.
C
Navarin baskını.
D
Filiki Eterya Cemiyeti.
E
Akkerman sözleşmesi.
Açıklama:
Tercüme odasının kuruluşu. Cevap A'dır.
Soru 68
Aşağıdakilerden hangisi 1821-1830 yılları arasında yapılan ıslahatlardan değildir?
Seçenekler
A
Tercüme Odasının Kurulması
B
İlköğretimin Zorunlu Hale Getirilmesi
C
Mühendihane-i Berri-i Hümayun'un kurulması
D
Kılık Kıyafet Düzenlemesi ve Fes Zorunluluğu
E
Mektebi Tıbbıye'nin Açılması
Açıklama:
Sorudaki döneme ait olmayan ıslahat Mühendishane-i Berri-i Hümayun'dur. Bu ıslahat III. Selim dönemine aittir.
Soru 69
Aşağıdakilerden hangisi 1821-1830 yılları arasında Osmanlı'da görülen siyasi olaylar arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Kabakçı Mustafa İsyanı
B
Mora İsyanı
C
Tepedelenli Ali Paşa İsyanı
D
Navarin Baskını
E
Edirne Antlaşması
Açıklama:
Kabakçı Mustafa İsyanı 1821-1830 tarihlerinden daha önce gerçekleşmiştir.
Soru 70
Aşağıdaki ayanlardan hangisi devletten bağımsız hareket etmiş, İngiliz ve Fransızlarla merkeze danışmadan anlaşmalar yapmaya kalkışması sebebiyle 'fermanlı' olarak ilan edilmiştir?
Seçenekler
A
Kabakçı Mustafa
B
Tepedelenli Ali Paşa
C
Kara Mahmud Paşa
D
Cengiz Mehmed Giray
E
Rusçuk ayanı Tirsiniklioğlu İsmail
Açıklama:
Tepedelenli Ali Paşa devletten bağımsız hareket etmiş, İngiliz ve Fransızlarla merkeze danışmadan anlaşmalar yapmaya kalkışması sebebiyle 'fermanlı' olarak ilan edilmiştir
Soru 71
Yunanistan Osmanlı Devleti’ne tâbi, her yıl vergi veren özerk bir devlet olacaktır. İç işlerinde tamamen özgür olmakla birlikte, idarecilerin atanmasında sultanın da muvafakati aranacaktır. Türk nüfusu Yunanistan’dan ayrılacak, geride bıraktıkları mal ve mülkleri tazmin edilecektir. Yunanistan’ da barışın tesis edilmesi için bundan sonra yapılacak müzakereler Rusya’nın diplomatik desteğinde, aracı devlet sıfatıyla İngiltere tarafından yürütülecektir.
Yukarıdaki belirtilen karar aşağıdakilerden hangisinde alınmıştır?
Seçenekler
A
Londra Antlaşması
B
Yaş Antlaşması
C
Slobozia Ateşkesi
D
Sen-Petersburg Protokolü
E
Ziştovi Antlaşması
Açıklama:
İngiltere ve Rusya 4 Nisan 1826’da 'Yunanistan Osmanlı Devleti’ne tâbi, her yıl vergi veren özerk bir devlet olacaktır. İç işlerinde tamamen özgür olmakla birlikte, idarecilerin atanmasında sultanın da muvafakati aranacaktır. Türk nüfusu Yunanistan’dan ayrılacak, geride bıraktıkları mal ve mülkleri tazmin edilecektir. Yunanistan’ da barışın tesis edilmesi için bundan sonra yapılacak müzakereler Rusya’nın diplomatik desteğinde, aracı devlet sıfatıyla İngiltere tarafından yürütülecektir' maddelerini içeren Sen-Petersburg Protokolü’nü imzalamışlardır.
Soru 72
Aşağıdakilerden hangisi Akkerman Sözleşmesi için söylenemez?
Seçenekler
A
Sırbistan’ın özerkliği onaylanacak ve bir anayasa verilecekti.
B
Eflâk-Boğdan’a Rusya’nın da onayıyla yerli beylerden bir voyvoda atanacaktı.
C
Rumeli ve Kafkasya sınırlarında Rusya lehine bazı düzeltmeler yapılacaktı.
D
Rus ticaret gemileri Osmanlı karasularında serbest dolaşma hakkına sahip olacaktı.
E
Osmanlı Devleti Rusların Kafkasya, Gürcistan ve İran’dan aldığı Nahçivan ve Erivan’daki varlığını kabul edecekti.
Açıklama:
E seçeneği Edirne Antlaşması'nın sonuçları arasındadır.
7 Ekim 1826’da Akkerman Sözleşmesi imzalanmıştır. Buna göre; “ Sırbistan’ın özerkliği onaylanacak ve bir anayasa verilecekti. Eflâk-Boğdan’a Rusya’nın da onayıyla yerli beylerden bir voyvoda atanacaktı. Rumeli ve Kafkasya sınırlarında Rusya lehine bazı düzeltmeler yapılacaktı. Rus ticaret gemileri Osmanlı karasularında serbest dolaşma hakkına sahip olacaktı. Bükreş Antlaşması aynen uygulanacaktı.”
7 Ekim 1826’da Akkerman Sözleşmesi imzalanmıştır. Buna göre; “ Sırbistan’ın özerkliği onaylanacak ve bir anayasa verilecekti. Eflâk-Boğdan’a Rusya’nın da onayıyla yerli beylerden bir voyvoda atanacaktı. Rumeli ve Kafkasya sınırlarında Rusya lehine bazı düzeltmeler yapılacaktı. Rus ticaret gemileri Osmanlı karasularında serbest dolaşma hakkına sahip olacaktı. Bükreş Antlaşması aynen uygulanacaktı.”
Soru 73
Osmanlı Devleti Rusların Kafkasya, Gürcistan ve İran’dan aldığı Nahçivan ve Erivan’daki varlığını kabul edecek, Rusya da buna karşılık Erzurum, Kars ve Bayezıd’ı geri verecekti. Sırbistan ve Eflâk- Boğdan’a daha önceden verilen haklar genişletilecek, Eflâk-Boğdan voyvodaları kayd-ı hayat şartıyla atanacaktı. Rus ticaret gemileri Boğazlardan serbest olarak geçebilecek ve Ruslar Osmanlı topraklarında ticaret yapabileceklerdi. Ayrıca Osmanlı Devleti Yunanistan’ın kurulması ve bağımsızlığını öngören Londra Protokolü’nü kabul edecekti. Osmanlı Devleti Rusya’ya 10 milyon düka savaş tazminatı ödemeyi de kabul etmişti.Yukarıda maddeleri yer alan antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sen-Petersburg
B
Londra
C
Akkerman
D
Edirne
E
Yaş
Açıklama:
16 madde ve 2 senetten oluşan Edirne Antlaşması’na göre; “Rusya, Tuna nehrinin ağzındaki adalar dışında, Rumeli’de işgal ettiği diğer yerlerden çekilecek ve Prut nehri savaştan önce olduğu gibi iki devlet arasında sınır olacaktı. Osmanlı Devleti Rusların Kafkasya, Gürcistan ve İran’dan aldığı Nahçivan ve Erivan’daki varlığını kabul edecek, Rus ya da buna karşılık Erzurum, Kars ve Bayezıd’ı geri verecekti. Sırbistan ve Eflâk- Boğdan’a daha önceden verilen haklar genişletilecek, Eflâk-Boğdan voyvodaları kayd-ı hayat şartıyla atanacaktı. Rus ticaret gemileri Boğazlardan serbest olarak geçebilecek ve Ruslar Osmanlı topraklarında ticaret yapabileceklerdi. Ayrıca Osmanlı Devleti Yunanistan’ın kurulması ve bağımsızlığını öngören Londra Protokolü’nü kabul edecekti. Osmanlı Devleti Rusya’ya 10 milyon düka savaş tazminatı ödemeyi de kabul etmişti.”
Soru 74
24 Nisan 1830 yılında Osmanlı sınırları içerisinde gerçekleşen olay aşağıdaikerden hangisidir?
Seçenekler
A
Navarin Baskını
B
Mora İsyanı
C
Yununistan Devleti'nin kurulması
D
Edirne Antlaşması
E
İlköğretimin zorunlu hale getirilmesi
Açıklama:
Yunanistan Devleti’nin Kurulması (24 Nisan 1830)
Soru 75
Aşağıdakilerden hangisi 1821-1830 yılları arasında yapılan başlıca ıslahatlar arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Sekban-ı Cedid Ocağı'nın Kurulması
B
Tercüme Odası'nın Kurulması
C
İklöğretimin zorunlu hale getirilmesi
D
Yeniçeri Ocağı'nın Kaldırılması
E
Kılık Kıyafer Düzenlemesi ve Fes Zorunluluğu
Açıklama:
A seçeneği 1821-1830 yıllarından daha önce gerçekleştirilen ıslahatlar arasında yer alır.
Soru 76
II. Mahmud döneminde kıyafet düzenlemesiyle devlet ricalinin kürk giymesi usulü terk edildikten sonra giyilmeye başlanan yakası sırma işlemeli çuhadan ist elbiseye ................ denir.
Yukarıdaki boşluk için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Yukarıdaki boşluk için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Şubara
B
Fes
C
İstanbulin
D
Harvani
E
Cübbe
Açıklama:
II. Mahmud döneminde kıyafet düzenlemesiyle devlet ricalinin kürk giymesi usulü terk edildikten sonra giyilmeye başlanan yakası sırma işlemeli çuhadan ist elbiseye harvani denir
Soru 77
Mekteb-i Tıbbıye aşağıdaki tarihlerin hangisinde açılmıştır?
Seçenekler
A
1820
B
1821
C
1824
D
1826
E
1827
Açıklama:
Mekteb-i Tıbbiye’nin Açılması (1827)
Soru 78
28 Temmuz 1823 tarihinde Osmanlı-İran Savaşı sonunda ........................ imzalanmış ve böylece Osmanlı Devleti, doğu cephesindeki savaşa son vererek bütün dikkatini Batı’daki sıkıntılara çevirmiştir. Yukarıdaki boşluk için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Erzurum Antlaşması
B
Edirne Antlaşması
C
Akkerman Sözleşmesi
D
Londra Antlaşması
E
Finkenstein Antlaşması
Açıklama:
Barışın zorunlu hâle gelmesi sonucunda Mehmed Emin Rauf Paşa ile Erzurum’a gelen Mehmed Ali Mirza arasında 1823 Haziranı’nda görüşmeler başlamıştır. Görüşmeler sonunda, 1746 yılında Nadir Şah ile imzalanan barış anlaşması esas alınarak 28 Temmuz 1823 günü Erzurum Antlaşması imzalanmıştır. Böylece Osmanlı Devleti, doğu cephesindeki savaşa son vererek bütün dikkatini Batı’daki sıkıntılara çevirmiştir.
Ünite 5
Soru 1
Bireyin özgürlügünü, özerkliğini, temel haklarını garanti altına almayı amaçlayan düşünce sistemi hangisidir?
Seçenekler
A
Sosyalizm
B
Liberalizm
C
Romantizm
D
Klasizm
E
Komünizm
Açıklama:
Bireyin özgürlüğünü, özerkliğini, temel haklarını garanti altına almayı amaçlayan ve bu nedenle siyasal iktidarın sınırlandırılması üzerinde duran düşünce sistemine liberalizm denir.
Soru 2
Bir devlet yönetiminde, devletin temel güç ve yetkilerinin tek kişide veya grupta toplandıgı yönetim biçimine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Teokrasi
B
Bürokrasi
C
Demokrasi
D
Mutlak Monarşi
E
Ariktokrasi
Açıklama:
Bir devlet yönetiminde, devletin temel güç ve yetkilerinin tek kişide veya grupta toplandıgı yönetim biçimidir. Bu yönetim anlayışında gücü elinde toplayan kişiyi veya kişileri sınırlandıran herhangi bir yasa yoktur. Bu açıdan yönetenin veya yönetenlerin sınırsız iktidarı bulunmaktadır. Mutlakiyet, mutlak monarşi olarak da adlandırılabilir.
Soru 3
I. Avrupa tarzı bir ordu ve donanma inşa etmesi
II. Avrupa’ya eğitim için öğrenci göndermesi
III. Eğitimde Avrupa programlarını uygulaması
IV. 1820’de ilk matbaayı açması ve klasik eserlerin basılması
V. Mısırdan alınan vergiyi azaltması
Hangisi Mehmed Ali Paşa’nın Mısır’da hayata geçirdiği uygulamalar arasında değildir?
II. Avrupa’ya eğitim için öğrenci göndermesi
III. Eğitimde Avrupa programlarını uygulaması
IV. 1820’de ilk matbaayı açması ve klasik eserlerin basılması
V. Mısırdan alınan vergiyi azaltması
Hangisi Mehmed Ali Paşa’nın Mısır’da hayata geçirdiği uygulamalar arasında değildir?
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve III
C
Yalnız III
D
IV ve V
E
Yalnız V
Açıklama:
Kavalalı Mehmed Ali Paşa Mısır Valisi olduğunda 13 bin kese olan geliri, dördüncü yılında 35 bin keseye sonra da 400 bin keseye kadar çıkarmıştır. 12 bin kesesini İstanbul’a vergi olarak gönderirken kazandığı paranın bir kısmıyla Fransa’dan getirilen subay ve teknisyenlerle Avrupa tarzı bir ordu ve donanma inşa etmiştir. Ayrıca Avrupa’ya eğitim için öğrenci gönderilmiştir. Mısır’da 1816’da hendese mektebi, 1827’de tıbbiye, 1834’te mühendishane açıldığı gibi buralarda Avrupa programları uygulanmıştır. 1820 yılında ilk matbaa açılarak yeni okullar için gerekli kitapların ve daha sonra Arapça, Türkçe ve Farsça klasik eserlerin basımı gerçekleştirilmiştir.
Soru 4
1828’de Mısır’da Arapça ve Türkçe olarak yayınlanmaya başlanan gazete hangisidir?
Seçenekler
A
Vakayi-i Mısriye
B
Takvim-i Vekayi
C
Tercüman-ı Hakikat
D
Hâkimiyet-i Milliye
E
Muharrir
Açıklama:
1828’de “Vakayi-i Mısriye” isimli resmî bir gazete Arapça ve Türkçe olarak yayımlanmaya başlanmıştır.
Soru 5
Hangisi Mehmed Ali Paşa’nın isyanına giden süreçte gerçekleştirmek istediği hedefler arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Suriye valiliğini ele geçirmek
B
Mısır’ı, komşuları olan Sudan ve tüm Arabistan’da en üstün güç hâline getirmek
C
İstanbul’dan bağımsız hareket edebilmek
D
Avrupa topraklarına yönelmek
E
Mısır valiliğini bir hanedanlık biçiminde babadan oğula geçirmek
Açıklama:
Mehmet Ali Paşa’nın 1831’de isyanına giden süreçte Suriye valiliğini ele geçirmenin yanı sıra Mısır’ı, komşuları olan Sudan ve tüm Arabistan’da en üstün güç hâline getirmek, İstanbul’dan bağımsız hareket edebilmek, Mısır valiliğini bir hanedanlık biçiminde babadan oğula geçirmek gibi hedefleri bulunmaktaydı. Ancak Avrupa topraklarına yönelmek Mehmed Ali Paşa için bir hedef değildi.
Soru 6
Osmanlı Devleti 8 Temmuz 1833 tarihli Hünkâr İskelesi Anlaşmasını hangi devletle imzalamıştır?
Seçenekler
A
Fransa
B
Rusya
C
İngiltere
D
Avusturya
E
İtalya
Açıklama:
Kütahya Barışı yapılmasına rağmen Osmanlı Devleti, kendisine yardım göndermiş olan Rusya ile bir savunma antlaşması yapmaya karar vermiştir. Bunun sonucu olarak adını Rus kuvvetlerinin karargâh kurduğu Beykoz Hünkâr İskelesi’nden alan Hünkâr İskelesi Anlaşması imzalanmıştır.
Soru 7
Osmanlı maliyesinde tekel uygulamasını ifade eden terim hangisidir?
Seçenekler
A
Cizye
B
Öşür
C
Haraç
D
Yedi- i Vahid
E
Müsadere
Açıklama:
Osmanlı maliyesinde tekel uygulamasını ifade eden terim Yedi- I Vahid’dir. Ayrıca zarûri ihtiyaç maddesi sayılan ürünlerin üretim yerinden satıldığı yere kadar devlet denetiminde olması uygulaması da aynı terimle adlandırılır.
Soru 8
Hangisi II. Mahmud döneminde sosyal alanda yapılan yenilikler arasında değildir?
Seçenekler
A
Modern posta teşkilatı uygulaması
B
Karantina uygulaması
C
Buharlı gemi satın alınması
D
İlk resmî gazete olan Takvim-i Vekayi’nin çıkarılması
E
Muhtarlık Teşkilatının kurulması
Açıklama:
II Mahmud döneminde sosyal alanda yapılan yenilikler şu şekilde sıralanabilir; 1 Kasım 1831 tarihinde Osmanlı Devleti’nin ilk resmî gazetesi “Takvim-i Vekâyi” nin çıkarılması, Avrupa’da uygulanan modern posta teşkilatlanmasının uygulanması, karantina uygulanmaya başlanması, Avrupa’da gelişen gemi yapım teknolojisinin takip edildiğinin bir göstergesi olarak, 1827 yılında bir buharlı gemi satın alınması.
Soru 9
II. Mahmud döneminde gerçekleştirilen 1831 tarihli ilk nüfus sayımı hangi alanda yapılan yenilikler kapsamındadır?
Seçenekler
A
Askeri alanda yapılan yenilikler
B
İdari alanda yapılan yenilikler
C
Mali alanda yapılan yenilikler
D
Mülkü alanda yapılan yenilikler
E
Eğitim alanında yepılan yenilikler
Açıklama:
II. Mahmud döneminde gerçekleştirilen önemli işlerden biri de 1831 tarihli ilk nüfus sayımıdır. 1826’da Yeniçeri Ocağı’nın kaldırılması üzerine yeni orduya alınacak asker potansiyelini belirlemek, vergilerin dağılımı ve tahsisinde yaşanan sıkıntıları gidermek gibi amaçlar doğrultusunda başlatılan sayım, Mülki alanda yapılan yenilikler kapsamındadır.
Soru 10
Osmanlı’da özel mülkiyetin herhangi bir bedel ödenmeden, devlet adına alınmasına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Müzakere
B
Müzayede
C
Müsadere
D
Resmi
E
Mücerred
Açıklama:
Özel mülkiyetin herhangi bir bedel ödenmeden, devlet adına alınmasına ‘müsadere’ adı verilir.
Soru 11
1830 yılı II. Mahmud’un kaçıncı saltanat yılı oluştur?
Seçenekler
A
22
B
23
C
24
D
25
E
26
Açıklama:
1830 yılı II. Mahmud’un 22. saltanat yılı olup Yeniçeri Ocağı’nın kaldırılmasından sonra ağırlık verdiği ıslahat düşüncesinin de yoğunluk kazandığı bir dönem olmuştur.
Soru 12
Monarşilerin benimsediği “Viyana Sistemi” ne karşı liberal tepkiler hangi yılında güçlenmeye başlamıştır?
Seçenekler
A
1810
B
1820
C
1830
D
1840
E
1850
Açıklama:
1815 Viyana Kongresi’nden sonra monarşilerin benimsediği “Viyana Sistemi” ne karşı 1820’lerden itibaren liberal tepkiler güçlenmeye başlamıştır.
Soru 13
Monarşilerin benimsediği “Viyana Sistemi” ne karşı hangi tür tepkiler güçlenmeye başlamıştır?
Seçenekler
A
Monarşik tepkiler
B
Sosyal tepkiler
C
Liberal tepkiler
D
Siyasal Tepkiler
E
Özgürlükçü tepkiler
Açıklama:
1815 Viyana Kongresi’nden sonra monarşilerin benimsediği “Viyana Sistemi” ne karşı 1820’lerden itibaren liberal tepkiler güçlenmeye başlamıştır.
Soru 14
II. Mahmud, hangi isyan sırasında Mısır Valisi Mehmed Ali Paşa’dan yardım istemiştir?
Seçenekler
A
1821 Dora
B
1821 Tora
C
1821 Bora
D
1821 Mora
E
1821 Agora
Açıklama:
II. Mahmud, 1821 Mora isyanı sırasında Mısır Valisi Mehmed Ali Paşa’dan yardım istemiş, Mehmed Ali Paşa da oğlu İbrahim Paşa komutasında Mısır birliklerini yardıma göndermiştir.
Soru 15
1821 Mora isyanı sırasında hangi padişah Mısır Valisi Mehmet Ali Paşa’dan yardım istemiştir?
Seçenekler
A
II. Abdulhamit
B
I. Mehmet
C
II. Mehmet
D
I. Mahmud
E
II. Mahmud
Açıklama:
II. Mahmud, 1821 Mora isyanı sırasında Mısır Valisi Mehmed Ali Paşa’dan yardım istemiş, Mehmed Ali Paşa da oğlu İbrahim Paşa komutasında Mısır birliklerini yardıma göndermiştir.
Soru 16
Mehmet Ali Paşa 1831’de isyana giden süreçte, ilk adım olarak nereyi ele geçirmeyi hedeflemiştir?
Seçenekler
A
Azerbaycan
B
Suriye
C
Mısır
D
Sudan
E
Arabistan
Açıklama:
Cevap B şıkkıdır.
Soru 17
Mehmet Ali Paşa hangi yılında isyana giden süreçte Suriye valiliğini ele geçirmeyi hedeflemiştir?
Seçenekler
A
1821
B
1831
C
1841
D
1851
E
1861
Açıklama:
Mehmet Ali Paşa’nın 1831’de isyanına giden süreçte Suriye valiliğini ele geçirmenin yanı sıra Mısır’ı, komşuları olan Sudan ve tüm Arabistan’da en üstün güç hâline getirmek, İstanbul’dan bağımsız hareket edebilmek, Mısır valiliğini bir hanedanlık biçiminde babadan oğula geçirmek gibi hedefleri de bulunmaktaydı.
Soru 18
İbrahim Paşa’ya İstanbul yolunun açılması ve devletin içine düştüğü bu zor durumdan kurtulması için II. Mahmud’un hangi devletlerden yardım istemekten başka çaresi kalmamıştır?
Seçenekler
A
Sınır komşusu devletlerden
B
Asya devletlerinden
C
Avrupa devletlerinden
D
Amerika’dan
E
Afrika devletlerinden
Açıklama:
İbrahim Paşa’ya İstanbul yolunun açılması ve devletin içine düştüğü bu zor durumdan kurtulması için II. Mahmud’un Avrupa devletlerinden yardım istemekten başka çaresi kalmamıştı.
Soru 19
Fransa hangi yüzyılın sonunda Mısır ile yakından ilgilenen bir devlet olmuştur?
Seçenekler
A
15. yüzyıl
B
16. yüzyıl
C
17. yüzyıl
D
18. yüzyıl
E
19. yüzyıl
Açıklama:
Cevap: Fransa, 18. yüzyıl sonlarından itibaren Mısır ile yakından ilgilenen bir devletti.
Soru 20
Kütahya Barışı yapılmasına rağmen Osmanlı Devleti, kendisine yardım göndermiş olan hangi devlet ile bir savunma antlaşması yapmaya karar vermiştir?
Seçenekler
A
Bulgaristan
B
Almanya
C
Avusturya
D
Fransa
E
Rusya
Açıklama:
Kütahya Barışı yapılmasına rağmen Osmanlı Devleti, kendisine yardım göndermiş olan Rusya ile bir savunma antlaşması yapmaya karar vermiştir.
Soru 21
1800’ler Avrupası ile ilgili hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Liberalizm fikri gelişmemiştir.
B
Cumhuriyetçilik kavramı kökten çürütülmüştür.
C
Liberalizm din alanında da kendini göstermiştir.
D
Ekonomik hayatın liberalizm ile devam edemeyeceği anlaşılmıştır.
E
Toplumun hürriyete akan kısımları engellenmiştir.
Açıklama:
Liberal fikirler din alanında da kendini göstermiştir. Fransa, İrlanda ve Belçika gibi ülkelerde Katolik kilisesinin mutlakiyetçi hükümdarlara karşı mücadele etmesi istenirken, kilisenin dinsel ilkelerinden ayrılmadan basın ve öğretim hürriyeti için çalışılabileceği tartışılmaya başlanmıştır.
Soru 22
Bireyin özgürlüğünü amaçlayan ve bu yüzden siyasal iktidarın sınırlandırılması gerektiği üzerine duran fikre ne nedir?
Seçenekler
A
Mutlakiyet
B
Liberalizm
C
Kapitalizm
D
Monarşi
E
Rasyonalizm
Açıklama:
Bireyin özgürlüğünü, özerkliğini, temel haklarını garanti altına almayı amaçlayan ve bu nedenle siyasal iktidarın sınırlandırılması üzerinde duran düşünceye liberalizm adı verilir.
Soru 23
Aşağıdakilerden hangisi Mehmed Ali Paşa hakkında doğru bir bilgi değildir?
Seçenekler
A
Fransız kuvvetleri karşısında başarılar elde etmiştir.
B
Mısır halkının desteğini kazanmayı başarmıştır.
C
Mısır’ı ekonomi alanında da güçlendirmiştir.
D
Mısır’da pamuk yetiştiriciliğine önem vermiştir ve bunu geliştirmiştir.
E
Hicaz’da çıkan Vehhabi isyanını bastırmayı başaramamıştır.
Açıklama:
Mehmed Ali Paşa’nın, Mısır’dan uzaklaştırılarak Selanik ve Kavala’ya vali olarak tayini düşünülmüş ancak gerçekleştirilememiştir. Mehmed Ali Paşa’nın 1812’de Hicaz’da çıkan Vehhabi isyanını bastırması gücünü büsbütün arttırmıştır.
Soru 24
Mehmed Ali Paşa İsyanı ile ilgili hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
Mehmed Ali Paşa’nın, Mısır valiliğini babadan oğula geçirmek gibi hedefleri bulunmaktaydı.
B
Suriye ve Şam valiliklerini ele geçirmeye çalışmıştır.
C
Reşid Mehmed Paşa Konya’da yenilmiştir.
D
Hristiyanları kendine çekmeye çalışsa da başarılı olamamıştır.
E
Mısır kuvvetleri Konya önüne kadar gelmiştir.
Açıklama:
Suriye’nin merkezî hükümetin zayıflığı dolayısıyla birtakım yarı müstakil ve birbirlerinin aleyhinde çalışan gruplara bölünmesinden faydalanarak bu grupları çeşitli yöntemlerle birbirine kırdırma ve kendini destekleyebilecekleri bir koruma politikası izlemiştir. Ayrıca Hristiyan ahaliyi de bazı vaatler ile kendi tarafına çekmeyi başarmıştır.
Soru 25
Kütahya Barışı ile ilgili verilen bilgilerden hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
İbrahim Paşa ile yapılmıştır.
B
Mehmed Ali Paşa’ya Mısır ve Girit valiliği verilmiştir.
C
İbrahim Paşa’ya Adana valiliği verilmiştir.
D
İbrahim Paşa’nın Anadolu harekâtı sırasında kendisine destek verenler affedilmiştir.
E
Mehmed Ali Paşa tazminat şartlarından vazgeçmemiştir.
Açıklama:
İbrahim Paşa’nın Anadolu harekâtı sırasında kendisine destek verenler affedilecek ve İbrahim Paşa, Sultandağı’nın gerisine çekilecektir. Mehmed Ali Paşa veraset ve tazminat şartlarından vazgeçecekti.
Soru 26
I. Rusya ile Osmanlı Devleti’nin anlaşamaması.
II.Fırat civarında bulunan Kürtlerin Türklere karşı isyan etmeleri.
III.Lübnan’daki Müslüman halkın, Mısır kuvvetlerine karşı rahatsızlığın artması.
Nizip Savaşı nedenleri ile ilgili hangileri doğrudur?
II.Fırat civarında bulunan Kürtlerin Türklere karşı isyan etmeleri.
III.Lübnan’daki Müslüman halkın, Mısır kuvvetlerine karşı rahatsızlığın artması.
Nizip Savaşı nedenleri ile ilgili hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
II ve III
E
I ve II
Açıklama:
Savaşın bahanesi; Fırat civarında bulunan Kürtlerin Türklere karşı isyan etmeleri ve Lübnan’daki Müslüman halkın, Mısır kuvvetlerine karşı son birkaç yıldır mevcut olan rahatsızlığın artmasıdır.
Soru 27
II.Mahmud döneminde yapılan değişiklikler ile ilgili hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Askeri değişikliklerde Avrupa’dan örnekler almaktan kaçınmış ve kendi geleneğini tercih etmiştir.
B
Sadece askeri alanda yapılan değişikliklerin yeterli olmadığına inanmaktaydı.
C
Diğer padişahlardan farklı olarak halkla doğrudan temasta bulunmuştur.
D
Sadrazam ve şeyhülislâmda toplanmış olan yetkileri, çeşitli bakanlıklar arasında paylaştırmıştır.
E
Sadrazam, padişahın mutlak vekili olmaktan çıkarılmıştır.
Açıklama:
Ordunun modernleştirilmesine karar verildikten sonra Avrupa’ya askerlik ve yeni silahla- rın öğrenilmesi için adamlar gönderildiği gibi oradan da yetişmiş elemanlar getirilmiştir.
Soru 28
Özel mülkiyetin herhangi bir bedel ödenmeden, devlet adına alınmasına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Ceyb-i Hümayun.
B
Evkâf-ı Hümayun.
C
Muhtarlık.
D
Müsadere.
E
Dâr-ı Şûrâ-yı Babıâli.
Açıklama:
Müsadere: Özel mülkiyetin herhangi bir bedel ödenmeden, devlet adına alınmasıdır. Osmanlı Devleti’nde 17. yy’dan itibaren ölen veya idam edilen yüksek dereceli devlet memurlarının malına el konulması şeklinde kullanılmıştır.
Soru 29
II. Mahmud döneminde eğitim alanında yapılan değişiklikler ile ilgili hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Batılı tarzda eğitimden uzak durmaya çalışılmıştır.
B
Sıbyan mektepleri kapatılmıştır.
C
Sadece memur olmak isteyenlere mektepler açılmıştır.
D
Avrupa’ya giden öğrenciler Batının yaşam tarzına da aşina olarak geri dönmüşlerdir.
E
Harbiye’deki eğitim süresi uzatılmıştır.
Açıklama:
II. Mahmud döneminde eğitim konusunda gerçekleştirilen “ilk”lerden birisi de Avrupa’ya öğrenci gönderilmesidir. 1827’de gönderilen 4 öğrenciden sonra 1830 yılında Paris’e burslu olarak öğrenci yollamaya başlamıştır. Avrupa’ya giden öğrenciler Batının yaşam tarzına da aşina olarak geri dönmüş, devlet hizmetine girdiklerinde önemli görevlere yükselmişlerdir.
Soru 30
I. “Posta teşkilâtı”, Osmanlı’da da kullanılmaya başlanmıştır.
II. Osmanlı Devleti’nin ilk resmî gazetesi “Takvim-i Vekâyi” çıkarılmıştır.
III. “Meclis-i Tahaffuz” ismiyle bir karantina meclisi kurulmuştur.
lI. Mahmud döneminde sosyal alanda yapılan yenilikler ile ilgili hangileri doğrudur?
II. Osmanlı Devleti’nin ilk resmî gazetesi “Takvim-i Vekâyi” çıkarılmıştır.
III. “Meclis-i Tahaffuz” ismiyle bir karantina meclisi kurulmuştur.
lI. Mahmud döneminde sosyal alanda yapılan yenilikler ile ilgili hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I.
B
I.-II. ve III.
C
I. ve III.
D
Yalnız II.
E
I. ve III.
Açıklama:
Meşveret meclisinde karantinanın caiz olduğuna dair izin ve Şeyhülislam Mekkizâde Mustafa Asım Efendi’den fetva aldıktan sonra “Meclis-i Tahaffuz” ismiyle bir karantina meclisi kurulmuştur. II. Mahmud döneminde Avrupa’da uygulanan modern “posta teşkilâtı”, Osmanlı ülkesinde de uygulanmaya başlamıştır. 1 Kasım 1831 tarihinde Osmanlı Devleti’nin ilk resmî gazetesi “Takvim-i Vekâyi” nin çıkarılması halkın bilgilendirilmesi adına önemli bir gelişmedir.
Soru 31
Aşağıdakilerden hangi (1815-1830 yılları arasında) akım ile hürriyet fikri gelişmiştir?
Seçenekler
A
Romantizm
B
Klasizm
C
Manyerizm
D
Barok
E
Rokoko
Açıklama:
1815-1830 arası güzelsanatlarda da "Romantizm" akımı ile hürriyet fikri gelişmiştir. Romantizm, 18. yüzyılın rasyonalizmi(akılcılık) ile içerikten ziyade şekle önem veren klasizme tepki olarak ortaya çıkmıştır.
Soru 32
Aşağıdakilerden hangisi Mehmed Ali Paşa'nın Osmanlıya yardımı karşılığında, Osmanlı tarafından kendisine verilen valiliktir?
Seçenekler
A
Suriye
B
Girit
C
Trablusşam
D
Kudüs
E
Bağdat
Açıklama:
Mehmet Ali Paşa, Osmanlıya yardımetmesi karşılığında, vaat edilen Girit, Suriye ve Şaam valiliğini istemiştir. Olaylar Osmanlı DEvleti'nin aleyhine geliştiğinden sadece Girit valiliği verilmiştir.
Soru 33
Aşağıdakilerden hangisi Mehmed Ali Paşa'ya verilmesi düşünülen valiliktir?
Seçenekler
A
Girit ve Rodos
B
Girit ve Trablusşam
C
Selanik ve Kavala
D
Trablusşam ve Şam
E
Şam ve Bağdat
Açıklama:
Mehmed Ali Paşa Mısır'da güçlü bir yönrtim kurmak için Kölemenleri bertaraf ederek gittikçe güç kazanmaktaydı. BU nedenle Mısır'dan uzaklaştırılarak kendisine Selanik ve Kavala valiliği verilmesi düşünülmüş fakat gerçekleştirilememiştir.
Soru 34
Aşağıdakilerden hangisi Mehmed Ali Paşanın asi olarak ilan edilmesiyle onun yerine vali olarak ilan edilen ve onun üzerine isyanı bastırmak için gönderilen kişidir?
Seçenekler
A
İbrahim Paşa
B
Abdullah Paşa
C
Reşit Mehmet Paşa
D
Ağa Hüseyin Paşa
E
Halil Rifat Paşa
Açıklama:
Mehmed Ali Paşa'nın asi olarak ilan edilmesiyle birlikte onun yerine vali olarak Ağa Paşa getirilmiş ve isyanı bastırmak için Mehmed Ali Paşa'nın üzerine gönderilmiştir. Fakat Ağa Hüseyin Paşa komutasındaki Osmanlı ordusu, Mehmed Ali Paşa'nın oğlu İbrahim Paşa tarafından Antakya-İskenderun arasında durdurularak hezimete uğratılmıştır.
Soru 35
Aşağıdakilerden hangisi Mehmed Ali Paşa'ya karşı Osmanlı Devleti'ni desteklemeye can atan devletlerin başında gelmekteydi?
Seçenekler
A
Almanya
B
Avusturya
C
İngiltere
D
Fransa
E
Rusya
Açıklama:
Mehmed Ali Paşa'ya karşı Osmanlı Devleti'ni desteklemeye can atan devletlerin başında gelmekteydi. Bunun nedeni Çar I.Petro'dan beri Karadeniz'i bir Rus gölü yapmak, İstanbul ve Boğazları ele geçirmek, Akdeniz'e inmek isteyen Rusya için zayıf bir Osmanlı Devleti yerine güçlü bir Mehmed Ali Paşa yönetimi tehdit oluşturmaktaydı.
Soru 36
Aşağıdakilerden hangisi , Mehmed Ali Paşa'nın kurduğu ekonomik ve askeri ilişkilerden İngiltere'nin rahatsızlık duyduğu ülkedir?
Seçenekler
A
Fransa
B
Almanya
C
Rusya
D
Avusturya
E
Prusya
Açıklama:
İngiltere, Mehmed Ali Paşa'nın Fransa ile kurduğu ekonomik ve askeri ilişkilerden rahatsızlık duymaktaydı. Bu ilişkilerin Akdeniz'deki İngiliz deniz üstünlüğünü ve çıkarlarını zedeleyeceği ve Hindistan'daki sömürgelerine giden yolu tehdit edeceğini düşünmekteydi.
Soru 37
Aşağıdakilerden hangisi Hünkar İskelesi Antlaşması'nın (8 Temmuz 1833) gizli maddesidir?
Seçenekler
A
İki devlet arasında ebedi sulh ve ittifak olduğu
B
Rusya'nın Çanakkale Boğazı'nın kendi lehine kapatılması ve hiç bir yabancı geminin geçmesine müsade edilmemesi
C
14 Eylül 1829 tarihli Edirne Antlaşması ve bu antlaşmaya dahil edilen iki devlet arasında daha önce yapılmış bütün antlaşmalrın tasdik edilmesi
D
Osmanlı Devleti'nin tam istiklal ve istikrarının Rusya'nın samimi arzusu olması
E
Tarafların hangisi diğerinden yardım görürse gönderilecek kara ve deniz kuvvetlerinin iaşe masraflarını da üstlenmesi
Açıklama:
Hünkar İskelesi Antlaşması'nın (8 Temmuz 1833) 7. ve gizli maddesinde, önce açık metnin karşılıklı askeri yardımlaşmayı ön gören 1. ve 3. maddelerine atıfta bulunmakta ve böyle bir maddi yardımın ağır külfetinden Osmanlı Devleti'ni korumak isteyen Rusya, bunun yerine Çanakkale Boğazı'nın kendi lehine kapatılması ve hiç bir yabancı geminin geçmesine müsade edilmemesi hususunu Babıaliye kabul ettirmektir. Bu gizli madde Avrupa genelinde büyük bir endişeye yol açmıştır.
Soru 38
Aşağıdakilerden hangisi II.Mahmud zamanında kurulan Dahiliye Nezareti'ni içine alan yeniliklerden biridir?
Seçenekler
A
Askeri Alanda Yapılan Yenilikler
B
Mali Alanda Yapılan Yenilikler
C
İdari Alanda Yapılan Yenilikler
D
Mülki Alanda Yapılan Yenilikler
E
Eğitim Alanında Yapılan Yenilikler
Açıklama:
Bu dönemde, Sadaret Kethüdalığı önce Umur-ı Mülkiye ve daha sonra da Dahiliye Nezaretine çevrilmiştir. Bu değişim II. Mahmud döneminde İdari alanda yapılan yeniliklerden biridir.
Soru 39
Aşağıdakilerden hangisi II.Mahmud zamanında kurulan Muhtarlık teşkilatını içine alan yeniliklerden biridir?
Seçenekler
A
Eğitim Alanında Yapılan Yenilikler
B
Mali Alanda Yapılan Yenilkler
C
Askeri Alanda Yapılan Yenilikler
D
Mülki Alanda Yapılan Yenilikler
E
İdari Alanda Yapılan Yenilikler
Açıklama:
II. Mahmud döneminde mülki alanda yapılan en önemli düzenlemelerden birisi muhratlık teşkilatının kurulmasıdır. Yeniçerilerin kullukçu veya yasakçı adıyla İstanbul'un güvenliğine dair üstlendikleri görevin, ocağın kapayılmasıyla ortadan kalkmasından sonra bu kuruma ihtiyaç artmıştır.
Soru 40
Aşağıdakilerden hangi hastalık nedeniyle 1831 yılında Osmanlı DEvleti'nde ilk karantina uygulaması yapılmıştır?
Seçenekler
A
Çiçek
B
Kızıl
C
Kızamık
D
Veba
E
Kolera
Açıklama:
Osmanlı Devleti'nde ilk karantina uygulaması 1831 yılında ki büyük kolera salgını sırasında olmuştur. Rusya'daki hastalık nedeniyle İngiltere, Fransa, ve Avusturya elçilik tercümanları, Rusya'dan Osmanlı limanlarına gelecek gemiler karantina uygulaması yapılmasını istemişlerdir.
Soru 41
Klasizme tepki olarak ortaya çıkan Romantizm aşağıdaki düşüncelerden hangisini savunmuştur?
Seçenekler
A
İnsana yönelmeyi savunmuştur
B
Tabiata dönüş, tabiattaki mevcut sekil ve renkleri hür ve serbest bir şekilde ele almayı savunmuştur
C
Kuralcı yaklaşımı ön plandadır
D
Özgürlüğü savunmuştur
E
Birey ön plandadır
Açıklama:
Romantizm tabiata dönüş, tabiattaki mevcut sekil ve renkleri hür ve serbest bir şekilde ele almayı savunmuştur. Victor Hugo “Romantizm demek edebiyatta liberalizm demektir” seklinde bir saptamada bulunmuştur.
Soru 42
1812 yılında Hicaz’da çıkan Vehhab isyanı kim tarafından durdurulmuştur?
Seçenekler
A
Hurşid Paşa
B
Tahir Paşa
C
Ali Paşa
D
Mehmed Ali Paşa
E
Hüsrev Paşa
Açıklama:
1805’de Mısır valiliğine getirilen Mehmed Ali Paşa Mısır’ın hem tarım hem de ticarette kalkınmasını sağlamıştır. Mehmed Ali Paşa’nın 1812’de Hicaz’da çıkan Vehhab isyanını bastırması gücünü büsbütün arttırmıştır.
Soru 43
Rusya’nın Mehmed Ali Paşa isyanına karşı Osmanlı devletinin yanında yer almasını temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mehmed Ali Paşa’nın zayıf olduğunu düşünmesi
B
Mehmed Ali Paşa’nın Rusya’ya saldırması
C
Mehmed Ali Paşa’nın Rusya’nın ileriki hedefleri için Osmanlı’dan daha büyük tehlike oluşturması
D
Rusya’nın Osmanlı ile iyi geçinme çabası
E
Osmanlı ve Rusya arasında anlaşma yapılması
Açıklama:
Mehmed Ali Paşa’ya karsı Osmanlı Devleti’ni desteklemeye can atan devletlerin basında Rusya gelmekteydi. Rusya, Mehmet Ali Pasa isyanı ile en yakından ilgilenen devlet olmuştur. Çar I. Petro’dan beri Karadeniz’i bir Rus gölü yapmak, İstanbul ve Boğazları ele geçirmek, Akdeniz’e girmek isteyen Rusya için zayıf bir Osmanlı Devleti yerine güçlü bir Mehmed Ali Paşa yönetimi tehdit
oluşturmaktaydı. Bu nedenle Osmanlı yönetimini Mehmet Ali Paşa’ya karsı destekleyerek, hem kendisini hem de gelecekteki emellerini garanti altına almak istemiştir.
oluşturmaktaydı. Bu nedenle Osmanlı yönetimini Mehmet Ali Paşa’ya karsı destekleyerek, hem kendisini hem de gelecekteki emellerini garanti altına almak istemiştir.
Soru 44
Osmanlı Devleti ve Mehmed Ali Paşa arasında Fransa’nın aracığıyla yapılan anlaşma aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Manisa Barışı
B
Adana Barışı
C
Cidde Barışı
D
Girit Barışı
E
Kütahya Barışı
Fransa’nın aracılığıyla İbrahim Pasa ile yapılan görüşmeler sonucu 14 Mayıs 1833’te Kütahya Barışı yapılmıştır. Buna göre Mehmed Ali Paşa’ya Mısır ve Girit valiliklerinden başka Şam valiliği, oğlu İbrahim Paşa’ya da Cidde valiliğine ek olarak Adana valiliği verilmiştir. İbrahim Paşa’nın Anadolu harekatı sırasında kendisine destek verenler affedilecek ve İbrahim Pasa, Sultandağı’nın gerisine çekilecektir. Doğru cevap E’dir.
Fransa’nın aracılığıyla İbrahim Pasa ile yapılan görüşmeler sonucu 14 Mayıs 1833’te Kütahya Barışı yapılmıştır. Buna göre Mehmed Ali Paşa’ya Mısır ve Girit valiliklerinden başka Şam valiliği, oğlu İbrahim Paşa’ya da Cidde valiliğine ek olarak Adana valiliği verilmiştir. İbrahim Paşa’nın Anadolu harekatı sırasında kendisine destek verenler affedilecek ve İbrahim Pasa, Sultandağı’nın gerisine çekilecektir. Doğru cevap E’dir.
Açıklama:
Fransa’nın aracılığıyla İbrahim Pasa ile yapılan görüşmeler sonucu 14 Mayıs 1833’te Kütahya Barışı yapılmıştır. Buna göre Mehmed Ali Paşa’ya Mısır ve Girit valiliklerinden başka Şam valiliği, oğlu İbrahim Paşa’ya da Cidde valiliğine ek olarak Adana valiliği verilmiştir. İbrahim Paşa’nın Anadolu harekatı sırasında kendisine destek verenler affedilecek ve İbrahim Pasa, Sultandağı’nın gerisine çekilecektir.
Soru 45
“Resim” Osmanlı devrinde karşılıksız olarak tahsil olunabildiği gibi; hizmetten yararlanmanın veya bir hakkın elde edilmesi bedeli olarak da tahsil edilebilmektedir. Bu bilgeler doğrultusunda Osmanlı Devletindeki resimin günümüzde karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Vergi
B
Ödeme
C
Bedel
D
Hasılat
E
Ödenek
Açıklama:
Yeniçeri Ocağı’nın kaldırılmasından sonra kurulan Asakir-i Mansure-i Muhammedîye isimli yeni ordunun ihtiyaçlarını karşılamak ve 1820’den beri artan fiyatlar karsısında düşük kalan gümrük resimlerinin (vergi) sebep olduğu hazine kaybını önlemek üzere yabancı tüccardan fazladan alınmaya başlanan resimler, basta İngilizler olmak üzere yabancı tüccarları rahatsız etmiştir.
Soru 46
Baltalimanı Antlaşması ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
1838’de Rusya ve Osmanlı Devleti arasında imzalanmıştır
B
1838’de İngiltere ve Osmanlı Devleti arasında imzalanmıştır
C
1840’da Fransa ve Osmanlı Devleti arasında imzalanmıştır
D
1845’de Rusya, Fransa ve Osmanlı Devleti arasında imzalanmıştır
E
1843’de İngiltere, Rusya ve Osmanlı Devleti arasında imzalanmıştır
Açıklama:
Osmanlı Devleti adına Hariciye Nazırı Mustafa Reşid Pasa, Başvekâlet Muavini Kani Bey ve Hariciye Müsteşarı Nuri Efendi ile İngiltere adına Sir Henry Lytton Bulwer ve Başkonsolos Cartwright tarafından Reşid Pasa’ nın Baltalimanı’ndaki yalısında gizli olarak yapılan görüşmeler sonunda 16 Agustos1838’de “Baltalimanı Antlaşması” imzalanmıştır. 8 Ekim’de Kraliçe Victoria, Kasım baslarında da Sultan ll. Mahmud tarafından tasdik edilen antlaşma iki bölümden oluşur.
Soru 47
Mehmed Ali Paşa’nın vergi ödemeyi keserek bağımsızlığını ilan etmesi üzerine 21 Nisan 1839 yılında Osmanlı Devleti savaş ilan etmiştir. Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Devleti’nin Mehmed Ali Paşaya karşı başlattığı savaştır?
Seçenekler
A
Baltalimanı
B
Akka
C
Şam
D
Nizip
E
Mısır
Açıklama:
Mehmed Ali Pasa, Suriye ve Adana’nın da iadesini talep etmiştir. Ayrıca her yıl göndermekte olduğu vergiyi keserek bağımsızlığını ilan etmiştir. Bunun üzerine Sultan II. Mahmud, Rusya’nın da görüsünü aldıktan sonra Mehmed Ali Paşa’ya 21 Nisan 1839’da Nizip Savaşını ilan etmiştir.
Soru 48
Yaptığı yenilikçi yaklaşımlarla Tanzimat’ın kurucusu olarak kabul edilen II. Mahmud’u diğer Osmanlı padişahlarından ayrın diğer önemli bir özelliği nedir?
Seçenekler
A
Daha otoriter olması
B
Halkın durumunu önemsememesi
C
Yakınındakilerin düşüncesi ile hareket etmesi
D
Dış ülkelere iç meselelere sokması
E
Halkın yaşayışını bizzat yerinde görerek, halkla direk temasta bulunması
Açıklama:
Osmanlı padişahları arasında ilk kez memleket gezilerine çıkan kişi olan II. Mahmud, halkın yaşayışını bizzat yerinde görerek halkla doğrudan temasta bulunmuştur. 1830-1839 arası farklı zamanlarda 5 kez memleket gezisine çıkmış, gezi notları dönemin vakanüvisi Esad Efendi tarafından günü gününe kaydedildiği gibi Takvim-i Vekayi’de de yayınlanmıştır.
Soru 49
Aşağıdakilerden hangisi Sultan II. Mahmud Döneminde idari alanda yapılan yeniliklerdendir?
Seçenekler
A
Sadrazamın yetkileri arttırılmış
B
Tarım ön plana alınmış
C
Şeyhülislamın yetkileri sınırlanmış
D
Sadrazam ve şeyhülislamda toplanmış olan yetkiler batıda olduğu gibi bakanlıklar arasında paylaştırılmıştır
E
Şeyhülislam padişahın mutlak vekili olmuştur
Açıklama:
Sultan II. Mahmud ’un en önemli ıslahatlarından biri sadrazam ve şeyhülislamda toplanmış olan yetkileri, batılı modern devletlerde olduğu gibi çeşitli bakanlıklar (nezaretler) arasında paylaştırmasıdır. 30 Mart 1838’den itibaren sadrazamlık unvanı “basvekillik”e dönüştürülmüştür. Sadrazam padişahın mutlak vekili olmaktan çıkarılmış, eskiden elinde bulunan yetkiler bakanlara (nazırlara) devredilmiştir.
Soru 50
II. Mahmud döneminin mülki alanda yaptığı önemli yeniliklerden biri olan muhtarlık teşkilatı önce nerelerde uygulanmıştır?
Seçenekler
A
Üsküdar, Eyüp, Galata
B
Eyüp, Üsküdar
C
Galata, Eyüp
D
Ümraniye, Galata
E
Galata, Ümraniye, Eyüp
Açıklama:
Muhtarlık teşkilatı ilk önce İstanbul’da Bilâd-ı Selase olarak adlandırılan Üsküdar, Eyüp ve Galata’da uygulanmıştır.
Soru 51
“Fransa’da Temmuz İhtilâli” ismiyle anılan ayaklanma ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
25 Temmuz 1830’da basın hürriyetinin kaldırılması ayaklanma sebeplerindendir.
B
Seçmen sayısının 100.000’den 25.000’e indirilmesi ayaklanma sebeplerindendir.
C
Ayaklanma sonucunda “Bonapartizm” kavramı ortaya çıkmıştır.
D
Liberal muhalefeti dağıtmak üzere meclisin dağıtıldığının ilân edilmesi ayaklanma sebeplerindendir.
E
X. Charles krallıktan düşürülmüş ve I. Louıs Philippe kral ilân edilmiştir.
Açıklama:
Görüldüğü üzere toplumların yapısında pek çok alanda hürriyete doğru bir akış meydana gelmiş, Avrupa’nın mutlakiyetçi hükümdarları liberalizm ve hürriyetçiliği baskı altında tutmaya çalışmışlardır. Ancak bu fikirlerin bir gün patlamaya dönüşmesi kaçınılmaz hâle gelmiştir. 1830’da Fransa’da patlak veren ayaklanma işte bu sürecin sonucudur. 25 Temmuz 1830’da basın hürriyetinin kaldırıldığı, seçmen sayısının 100.000’den 25.000’e indirildiği ve liberal muhalefeti dağıtmak üzere meclisin dağıtıldığı ilân edilince tepkiler başlamıştır. Tepkiler 27 Temmuz 1830’da “Fransa’da Temmuz İhtilâli” ismiyle anılan ayaklanmaya dönüşmüştür. Liberallerin aşırı kolu olan Cumhuriyetçiler tarafından başlatılan ayaklanma kısa sürede öğrenci, işçi ve halkın katılımıyla büyümüştür. Paris sokaklarında 3 gün süren kanlı çatışmalar yaşanmıştır. 30 Temmuz’da liberal milletvekillerinin kurduğu Yürütme Konseyi, X. Charles’in krallıktan düşürüldüğünü ve liberal fikirleriyle tanınan I. Louıs Philippe’nin kral olduğunu ilân etmiştir. Anayasa da demokratik ilkelere göre değiştirilmiş ancak cumhuriyet ilân etmeye cesaret edilememiştir.
Soru 52
Mehmed Ali Paşa Mısır’da Kölemen tehdidini ortadan kaldırmak için nasıl bir yol izlemiştir?
Seçenekler
A
Kölemen beylerini Osmanlılar’a karşı kışkırtmıştır.
B
Muhalif grupları birbirlerine karşı kışkırtmıştır.
C
Vali Hurşid Paşa’yı Kölemenlere karşı kışkırtmıştır.
D
Verdiği bir ziyafette kölemen beylerinin çoğunu öldürtmüştür.
E
Kahire halkını da Hurşid Paşa’ya karşı kışkırtmıştır.
Açıklama:
Mısır’da valilik yapmanın kolay olmadığı bilinmekteydi. Özellikle Kölemen beyleri ve İngilizler Mısır’da güçlü bir idareye muhalefet ediyorlardı. Mehmed Ali Paşa Mısır’da güçlü bir yönetim kurmak için Kölemen tehdidini ortadan kaldırmak gerektiğinin bilincindeydi. 1811’de verdiği bir ziyafette beylerin çoğunu öldürterek Kölemenleri bertaraf etmeyi başarmıştır. Bu gelişmelerle giderek güç kazanan Mehmed Ali Paşa’nın, Mısır’dan uzaklaştırılarak Selanik ve Kavala’ya vali olarak tayini düşünülmüş ancak gerçekleştirilememiştir. Mehmed Ali Paşa’nın 1812’de Hicaz’da çıkan Vehhabi isyanını bastırması ise gücünü büsbütün arttırmıştır.
Soru 53
“Vakayi-i Mısrıye” isimli resmî gazete Arapça ve Türkçe olarak hangi tarihte yayımlanmaya başlanmıştır?
Seçenekler
A
1816
B
1820
C
1827
D
1828
E
1834
Açıklama:
Mehmed Ali Paşa siyasî faaliyetleri dışında kurduğu yeni düzenle Mısır’ı ekonomik açıdan da oldukça güçlendirmiştir. Nil’den İskenderiye’ye açılan kanal ile sulama işi çözülerek pamuk yetiştiriciliğine öncelik verilmiş ayrıca afyon, pirinç ve hububat tarımı geliştirilmiştir. İplik, bez, şeker fabrikaları ile ekonomi canlandırılırken ziraatte ürün vergisi, endüstri ve ticarette tekel sistemi ile Mısır’ı zenginleştirmiştir. Vali olduğunda 13 bin kese olan geliri, dördüncü yılında 35 bin keseye sonra da 400 bin keseye kadar çıkarmıştır. 12 bin kesesini İstanbul’a vergi olarak gönderirken kazandığı paranın bir kısmıyla Fransa’dan getirilen subay ve teknisyenlerle Avrupa tarzı bir ordu ve donanma inşa etmiştir. Ayrıca Avrupa’ya eğitim için öğrenci gönderilmiştir. Mısır’da 1816’da hendese mektebi, 1827’de tıbbiye, 1834’te mühendishane açıldığı gibi buralarda Avrupa programları uygulanmıştır. 1820 yılında ilk matbaa açılarak yeni okullar için gerekli kitapların ve daha sonra Arapça, Türkçe ve Farsça klasik eserlerin basımı gerçekleştirilmiştir. 1828’de “Vakayi-i Mısrıye” isimli resmî bir gazete Arapça ve Türkçe olarak yayımlanmaya başlanmıştır.
Soru 54
Aşağıdakilerden hangisi Mehmet Ali Paşa’nın Akka Valisi Abdullah Paşa üzerine kuvvet göndermek için gösterdiği sebepler arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Mısır’dan Suriye’ye iltica eden 6000 kişinin iadesinin olmaması
B
Babıâli ile Abdullah Paşa arasındaki ihtilaf sırasında verdiği 11.000 kese borcu Abdullah Paşa’nın ödememesi
C
İpekböcekçiliği üretimi için Suriye’den getirilen tohumları 1831’de Abdullah Paşa’nın yasaklaması
D
Abdullah Paşa’nın Şark’a olan mısır ihracatının Sina yarımadası üzerinden yapılmasını teşvik ederek Mısır limanlarının zarar görmesine neden olması
E
Mehmed Ali Paşa’nın, Mısır’dan uzaklaştırılarak Selanik ve Kavala’ya vali olarak tayininin düşünülmesi
Açıklama:
Bu süreçte Suriye ve Şam valiliklerini ele geçirmeye çalışan Mehmed Ali Paşa, 1831 yılında beklediği fırsatı yakalamıştır. Mehmed Ali Paşa, Mısır’da kurduğu düzeni güvenceye almak için baştan beri Suriye’yi ele geçirmesi gerektiğini düşünüyordu. Suriye’nin merkezî hükümetin zayıflığı dolayısıyla birtakım yarı müstakil ve birbirlerinin aleyhinde çalışan gruplara bölünmesinden faydalanarak bu grupları çeşitli yöntemlerle birbirine kırdırma ve kendini destekleyebilecekleri bir koruma politikası izlemiştir. Ayrıca Hristiyan ahaliyi de bazı vaatler ile kendi tarafına çekmeyi başarmıştır. Bu şekilde uygun şartları hazırladıktan sonra Aralık 1831’de Akka valisi Abdullah Paşa üzerine kuvvet göndererek harekete geçmiştir. Abdullah Paşa’ya karşı harekete geçmesinin sebeplerini de şu şekilde açıklamıştır; Birincisi Mısır’da ağır vergiler ve askerlik şartından kaçarak Suriye’ye iltica eden 6000 kişinin iadesini istemesine rağmen Abdullah Paşa’nın bu isteği yerine getirmeyerek sert bir ifade ile: ”Mısırlılar da Suriyeliler gibi, Osmanlı İmparatorluğunun tebaasıdırlar. Osmanlı İmparatorluğunun istedikleri bir yerinde ikamete hakları vardır” cevabını vermesidir. İkinci sebep Babıâli ile Abdullah Paşa arasındaki ihtilaf sırasında verdiği 11.000 kese borcu Abdullah Paşa’nın ödememesidir. Üçüncü sebep ipekböcekçiliği üretimi için Suriye’den getirilen tohumları 1831’de Abdullah Paşa’nın yasaklamasıdır. Mehmed Ali Paşa’nın Abdullah Paşa’ya bir diğer suçlaması ise Şark’a olan mısır ihracatının Sina yarımadası üzerinden yapılmasını teşvik ederek Mısır limanlarının zarar görmesine neden olmasıdır.
Soru 55
Mehmed Ali Paşa isyanının ciddiyetini açıkça gözler önüne seren olay aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İbrahim Paşa komutasındaki ordunun Yafa, Gazze ve Hayfa’yı ele geçirmesi
B
Osmanlı ordusunun, İbrahim Paşa tarafından Antakya-İskenderun arasında hezimete uğratılması
C
Sadrazam Reşid Mehmed Paşa’nın 21 Aralık’ta Konya’da aldığı ağır mağlubiyet
D
Abdullah Paşa’nın esir edilmesi ve Şam Valisi Selim Paşa’nında çıkarılan karışıklıkta öldürülmesi
E
Mehmed Ali Paşa’nın Mısır’da çok güçlü bir duruma gelmesi
Açıklama:
II. Mahmud bu kez sadrazam Reşid Mehmed Paşa’yı İbrahim Paşa üzerine gönderirken, İbrahim Paşa Torosları aşıp Konya önlerine kadar gelmiştir. Reşit Mehmed Paşa’nın amacı kışın gelmesinden de faydalanarak İbrahim Paşa’yı Konya’da kuşatma altına alıp dışarıyla bağlantısını kesmektir. Ancak II. Mahmud yenilginin öcünü bir an önce almak istediğinden hemen saldırıya geçilmesini istemiştir. Emre uymak mecburiyetinde olan Reşit Mehmed Paşa, düzenli ve Avrupa usulünde yetiştirilmiş Mısır kuvvetleri karşısında ağır bir yenilgi almıştır. Reşid Mehmed Paşa esir düştüğü gibi yaklaşık 30 bin kişi de hayatını kaybetmiştir. 21 Aralık’ta Konya’da alınan bu ağır mağlubiyet, Mehmed Ali Paşa isyanının ciddiyetini açıkça gözler önüne sermiştir. Osmanlı Devleti’nin kendi valisine karşı üst üste aldığı yenilgiler, Mısır kuvvetlerinin Konya önlerine kadar gelmesi ve buradan İstanbul üzerine yürüme ihtimalleri olayın vehametini açıkça gözler önüne sermektedir.
Soru 56
Mehmed Ali Paşa isyan ettiğinde onun yanında bir tavır alarak çıkarlarına uygun bir politika izleyen ülke aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Rusya
B
İngiltere
C
Fransa
D
Avusturya
E
Almanya
Açıklama:
Fransa, 18. yüzyıl sonlarından itibaren Mısır ile yakından ilgilenen bir devletti. Akdeniz’deki İngiliz emellerine karşı burada etkin olmaya çalışmaktaydı. Mehmed Ali Paşa’nın askerlik başta olmak üzere modernleştirme çalışmalarında Fransa’yı örnek alması da bu ilişkiyi kuvvetlendirmekte ve Fransa’nın işini kolaylaştırmaktaydı. Fransa özellikle 1830’da Cezayir’i ele geçirdikten sonra bütün Kuzey Afrika’da egemen olmak istiyor ve bu konuda Mehmed Ali Paşa’dan yararlanmayı düşünüyordu. Napolyon’dan itibaren Mısır, Fransa için tabiî bir ilgi alanı olduğundan, Mehmed Ali Paşa da Fransız kamuoyunda oldukça popüler olmuştu. 1831’de Mehmed Ali Paşa isyan ettiğinde Fransa onun yanında bir tavır alarak çıkarlarına uygun bir politika izlemiştir.
Soru 57
Mehmed Ali Paşa’nın isyanı sebebiyle Akdeniz’deki deniz üstünlüğünün ve Hindistan’daki sömürgelerine giden yolun tehlikeye girmesinden endişelenen ülke aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Rusya
B
İngiltere
C
Avusturya
D
Fransa
E
Almanya
Açıklama:
İngiltere, Doğu Akdeniz’de ve Osmanlı topraklarında çıkarları bulunan bir devlet olarak Mehmet Ali Paşa’nın güçlenmesinden ve Fransa ile kurdukları ekonomik ve askeri ilişkilerden oldukça rahatsızdı. Bu ilişkilerin Akdeniz’deki İngiliz deniz üstünlüğünü ve çıkarlarını zedeleyeceği ve Hindistan’daki sömürgelerine giden yolu tehdit edeceğini düşünmekteydi. Bu nedenle İngiltere de Mehmed Ali Paşa isyanını iyi karşılamamıştı.
Soru 58
Aşağıdakilerden hangisi Kütahya Barışı’nda kabul edilen maddeler arasında değildir?
Seçenekler
A
Mehmed Ali Paşa’ya Mısır ve Girit valiliklerinden başka Şam valiliği verilmiştir.
B
Mehmed Ali Paşa’nın oğlu İbrahim Paşa’ya da Cidde valiliğine ek olarak Adana valiliği verilmiştir
C
İbrahim Paşa’nın Anadolu harekâtı sırasında kendisine destek verenler affedilecektir.
D
Mehmed Ali Paşa veraset ve tazminat şartlarından vazgeçecektir.
E
Mehmed Ali Paşa’ya Sayda ve Trablusşam’a ilaveten Şam ve Halep eyaletleri ile İçel ve Alaiye sancakları da verilmiştir.
Açıklama:
Fransa’nın aracılığıyla İbrahim Paşa ile yapılan görüşmeler sonucu 14 Mayıs 1833’te Kütahya Barışı yapılmıştır. Buna göre Mehmed Ali Paşa’ya Mısır ve Girit valiliklerinden başka Şam valiliği, oğlu İbrahim Paşa’ya da Cidde valiliğine ek olarak Adana valiliği verilmiştir. İbrahim Paşa’nın Anadolu harekâtı sırasında kendisine destek verenler affedilecek ve İbrahim Paşa, Sultandağı’nın gerisine çekilecektir. Mehmed Ali Paşa veraset ve tazminat şartlarından vazgeçecekti.
Soru 59
Aşağıdakilerden hangisi II. Mahmud döneminde askeri alanda yapılan yeniliklerdendir?
Seçenekler
A
Sadrâzam ve şeyhülislâmda toplanmış olan yetkiler çeşitli bakanlıklar (nezaretler) arasında paylaştırılmıştır.
B
“Mukātaat Hazinesi” 1834’te “Mansûre Hazinesi”ne dönüştürülmüş ve buna bağlı “Redif Hazinesi” kurulmuştur.
C
Tarım, ticaret ve sanayinin geliştirilmesi amacıyla “Ticaret Nezareti” kurulmuştur.
D
Daimî meclisler kurulmuştur.
E
Nâzırlardan ve yüksek rütbeli memurlardan oluşan “Meclis-i Hass-ı Vükelâ” teşkil edilmiştir.
Açıklama:
Asâkir-i Mansûre-i Muhammediyye ordusunun masraflarını karşılamak üzere kurulan “Mukātaat Hazinesi” 1834’te “Mansûre Hazinesi”ne dönüştürülmüş ve buna bağlı “Redif Hazinesi” kurulmuştur. Mansûre Hazinesi’nin kurulmasından sonra Hazîne-i Âmire ve Darphâne eski önemini kaybetmiştir. 1837’de Hazîne-i Âmire, Darphâne ile birleştirilmiştir. Ancak 1838’de Maliye Nezâreti kurulurken Hazine ile Darphâne tekrar ayrılarak Hazîne-i Âmire, Mansûre Hazinesi’yle birleştirilmiştir.
Soru 60
Aşağıdakilerden hangisi II. Mahmud döneminde malî alanda yapılan yeniliklerdendir?
Seçenekler
A
“Muhtarlık” teşkilatı kurulmuştur.
B
1831 tarihli ilk nüfus sayımı yapılmıştır.
C
Memurlar düzenli maaş uygulamasına geçirilmiştir.
D
Mekatib-i Rüştiye mektepleri açılmıştır.
E
“Tarîk-i İlmiyeye Dair Ceza Kanunnamesi” yayımlanmıştır.
Açıklama:
Maliyede yapılan önemli bir düzenleme de rüşveti önlemek ve işlerin düzgün yürütülmesini sağlamak üzere memurlara “maaş” bağlanmasıdır. Daha önce tımar, zeamet gelirleri, harç, bahşiş, kağıt, ilâm vs. ücretleri ile geçinen memurlar düzenli maaş uygulamasına geçirilmiştir. Gelirleri arttırmak ve tasarrufa dikkat etmek gibi malî tedbirlerin yanı sıra yeni memur alımı ve maaş bağlanması da sıkı kurallara tâbi tutulmuştur.
Ünite 6
Soru 1
Tanzimat Fermanı’nın ilan ediliş tarihi aşağıdaki şıklardan hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
10 Ekim 1838
B
28 Ekim 1839
C
3 Kasım 1839
D
3 Eylül 1839
E
7 Aralık 1838
Açıklama:
Tanzimat Fermanı 3 Kasım 1839 tarihinde ilan edilmiştir.
Soru 2
Tanzimat Fermanı kim tarafından okunmuştur?
Seçenekler
A
Mehmet Ali Paşa
B
Rauf Paşa
C
Sinan Paşa
D
Mustafa Reşit Paşa
E
Hasan Paşa
Açıklama:
Tanzimat Fermanı Mustafa Reşit Paşa tarafından Gülhane Parkı’nda okunmuştur.
Soru 3
Aşağıda verilen antlaşma ve tarih eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
1699 - Karlofça
B
1718 - Pasarofça
C
1774 - Küçük Kaynarca
D
1792 - Yaş
E
1705 - İstanbul
Açıklama:
İstanbul Antlaşması 1705 tarihinde değil 1700 tarihinde imzalanmıştır.
Soru 4
Osmanlı Devletinin Avusturya’ya toprak vermek zorunda kaldığı ilk antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Edirne
B
Hünkar İskelesi
C
İstanbul
D
Karlofça
E
Ziştovi
Açıklama:
Osmanlı Devleti Karlofça Antlaşması ile ilk defa Avusturya’ya toprak vermek zorunda kalmıştır.
Soru 5
“İmparatorluk yolu” nun kapsadığı alanlar hangi şıkta doğru verilmiştir?
Seçenekler
A
Mısır, Akdeniz, Cebelitarık
B
Afrika, Avrupa, Asya
C
Akdeniz, Mısır, Asya
D
Cebelitarık, Akdeniz, Asya
E
Avrupa, Asya, Akdeniz
Açıklama:
Mısır, Akdeniz, Cebelitarık “İmparatorluk Yolu”olarak anılmaktadır.
Soru 6
Muhassıllık Meclisleri’nin kuruluş amacı aşağıdaki şıklardan hangisinde verilmiştir?
Seçenekler
A
Vergi adaleti
B
Güvenlik
C
Eğitim
D
Tapu
E
Ekonomi
Açıklama:
Tanzimat Fermanı ile kurulan Muhassıllık Meclisleri’nin kuruluş amacı vergi adaleti’ni sağlamaktır.
Soru 7
Osmanlı Devleti’nin Niş İsyanı için gönderdiği müfettişin adı aşağıdaki şıklardan hangisinde verilmiştir?
Seçenekler
A
Arif Hikmet Bey
B
Mustafa Reşit Paşa
C
Rauf Paşa
D
Yakup Paşa
E
Sinan Paşa
Açıklama:
Genel Müfettiş Arif Hikmet Bey Niş’e gönderilerek soruşturma yaptırıldı.
Soru 8
1841 Londra Bogazlar görüşmelerine aşağıdaki devletlerden hangisi katılmamıştır?
Seçenekler
A
Rusya
B
İngiltere
C
Fransa
D
Avusturya
E
İspanya
Açıklama:
İspanya 1841 Londra Boğazlar görüşmelerine katılmamıştır.
Soru 9
Lübnan’da yönetimi elinde bulunduran Maan ailesinden sonra yönetimi ele alan ailenin ismi aşağıdaki şıklardan hangisinde verilmiştir?
Seçenekler
A
Maurya
B
Tuğluk
C
Esad
D
Şihab
E
Burci
Açıklama:
Şihab ailesi Suriye’de Maan ailesinden sonra yönetimi ele almıştır.
Soru 10
Islahat Fermanı hangi tarihte ilan edilmiştir?
Seçenekler
A
10 Şubat 1856
B
4 Mayıs 1856
C
18 Şubat 1856
D
10 Ocak 1857
E
18 Ocak 1857
Açıklama:
Islahat Fermanı 18 Şubat 1856’da ilan edilmiştir.
Soru 11
Aşağıdakilerden hangisi kapitalizmin yükselişi ile ortaya çıkan bir ilkedir?
Seçenekler
A
Bireysel girişimcilik
B
Grup mensubiyeti
C
Seyahat kısıtlılığı
D
Alışverişin ait olunan loncadan yapma kısıtlığı
E
Lonca sırlarını açıklama yasağı
Açıklama:
B, C, D ve E seçenekleri Ortaçağ Avrupası değerlerini ifade etmektedir. Feodal ekonomik düzen, işbirliği ilkesine ve rekabeti önleyici yasalara dayanmaktaydı. Kapitalizmin yükselişiyle bu ortaçağ ilkeleri, yerlerini bireysel girişimcilik ilkesine bıraktılar.
Soru 12
Aşağıdaki padişhahlardan hangisi ile birlikte Osmanlı Devleti durağan bir döneme girmiştir?
Seçenekler
A
I. Mahmud
B
Kanuni Sultan Süleyman
C
II. Mahmud
D
III. Selim
E
III: Mustafa
Açıklama:
Osmanlı Devleti, KAnuni devrinden itibaren durağan bir döneme girmiştir. Batı'da 14. yüzyıldan iitibaren başlayan Rönesans, Batı dünyası ve nedeniyetini doğurmuştur. Osmanlı devleti Kanuni döneminden itibaren batıdaki bu değişim ve dönüşüme pek önem vermemiş ve izlememiştir.
Soru 13
Aşağıda belirtilen hangi anlaşma ile Sırbistan özerkliğini kazanmıştır?
Seçenekler
A
Karlofça
B
Pasarofça
C
Bükreş
D
Küçük Kaynarca
E
Yaş
Açıklama:
Osmanlı Devleti içinde ortaya çıkan milliyetçilik akımı gayrımüslim teba arasında ortaya çıkmıştır. Bu anlamda ilk büyük hareket Sırp İsyanlarıdır. Sırbistan 1812 yılında Bükreş Anlaşması ile özerklik kazanmıştır.
Soru 14
Aşağıda verilen hangi anlaşma ile İngilizere iç ticarette geniş imtiyazlar verilmiştir?
Seçenekler
A
Karlofça
B
Pasarofça
C
Bükreş
D
Balta Limanı
E
Küçük Kaynarca
Açıklama:
16 Ağustos 1838'de İngiltere ile Balta Limanı Ticaret Antlaşması imzalanmıştı. Bu antlaşma ile İngilizlere iç ticarette geniş imtiyazlar verildi ve İngilizler Osmanlılar üzerinde daha fazla iktisadi nüfuz kurdular.
Soru 15
Aşağıdakilerden hangi bölüm, beş bölümlük Tanzimat Metni içinde "yeni kanunların hangi koşulları esas alacağını" belirtmektedir?
Seçenekler
A
Birinci Bölüm
B
Üçüncü Bölüm
C
Beşinci Bölüm
D
İkinci Bölüm
E
Dördüncü Bölüm
Açıklama:
Tanzimat Ferman metni beş bölümde özetlenebilir. Yeni kanunların hangi koşulları esas alacağı dördüncü bölümde yer alır. Buna göre: 1.Müslüman ve gayrı müslim bütün tebanın ırz, namus, can ve mal güvenliğinin sağlanması, 2. Vrginin düzenli bir usule göre ayarlanması ve toplanması, 3. Askerlik ödevinin düzenli bir usule bağlanmasını esas alan düzenlemeler yapılacaktır.
Soru 16
Aşağıdakilerden hangisi 1850'de Vidin'de çıkan isyanın nedeni değildir?
Seçenekler
A
Arnavut askerî kuvveti asi köylerin üzerine gönderildi.
B
Reayaya tahrirde servetlerinin iki misli gösterilmesi
C
O zamana kadar vergi vermeyen eski imtiyazlı sınıfın rahatsızlığı
D
Müslüman ahalinin daha önceden vergi ödemeden muaf tutulması
E
Zengin hristiyan ve çorbacıların vergi oranlarının artması
Açıklama:
Cevap A şıkkıdır. A şıkkı ise isyan sonrası alınan tedbirdir.
B, C, D ve E seçenekleri 1841 Niş İsyanı'nın çıkış nedenleridir.
B, C, D ve E seçenekleri 1841 Niş İsyanı'nın çıkış nedenleridir.
Soru 17
Aşağıdakilerden hangisi 1840'da sonuçlanan Mısır meselesinin çözülmesi ile ortaya çıkan en önemli durumdur?
Seçenekler
A
Mısır meselesinin bir İç İsyan olarak ortaya çıkması
B
Osmanlı Devleti'nin artık Boğazları kendisinin savunamayacağının ortaya çıkması
C
Mısır'da saltanatın artık babadan oğula geçeceği fermanının elde edilmesi
D
Rusya'nın boğazlara yönelik girişimlerinin boşa çıkması
E
Avrupa devletlerinin Osmanlı üzerindeki çıkarlarının daha açık hale gelmesi
Açıklama:
Mısır meselesinin çözülmüş olması gerçekte Boğazlar sorununun çözülmesi anlamına gelmiyordu. Bunun sonucunda Osmanlı Devleti'nin artık Boğazları kendisinin savunamayacağı ortaya çıkmıştı.
Soru 18
Aşağıdakilerden hangisi Fransa'da II. Cumhuriyetin ilan edilmesiyle seçilen ilk cumhurbaşkanıdır?
Seçenekler
A
Louis Philippe
B
Louis Kossuth
C
Louis Napoleon Bonaparte
D
Moris Perczel
E
Miklos Perczel
Açıklama:
Louis Philippe, cumhuriyet ilanından önceki kraldır. Louis Kossuth, Macar Cumhurbaşkanıdır. Moris Perczel ve Miklos Perczel Osmanlıya sığınan Macar komutanlardır. Fransa'da II. Cumhuriyetin ilan edilmesiyle seçilen ilk cumhurbaşkanı Louis Napoleon Bonaparte'dir.
Soru 19
Aşağıdaki maddelerden hangisinde Balta Limanı Antlaşmasına göre Eflak ve Boğdan asilzadelerine verilen isim geçmektedir?
Seçenekler
A
Rusya yedi yıl içinde Memleketeyn'de Osmanlı Devleti ile hemen hemen eşit haklara sahip olacak
B
Anayasayı gözden geçirmek üzere Yaş ve Bükreş'te iki komisyon kurulacak
C
Dirlik ve düzen sağlanıncaya kadar Rusya ve Osmanlı yeterli miktarda kuvveti Memleketeyn'de bulunduracak
D
Sultan yedi yıl için iki yeni bey seçecek, Boyer meclisleri dağıtılacak ve bunların yerine yeni divan kurulacak
E
Antlaşma sürdükçe, Rusya ve Osmanlı beylere danışman göreviyle delegeler gönderecek.
Açıklama:
Balta Limanı Antlaşması maddelerinin biri, Sultanın yedi yıl için iki yeni bey seçmesi ve Boyar meclislerinin dağıtılması ve bunların yerine yeni divanın kurulmasıdır. O zamana kadar denetim "Boyar" adı verilen Rus etkisi altındaki Eflak ve Boğdan asilzadelerine bırakılmıştı.
Soru 20
Aşağıdakilerden hangisi 27 Nisan 1856'da imzalanan Paris Antlaşması'nın maddelerinden biridir?
Seçenekler
A
Rusya yedi yıl içinde Memleketeyn'de Osmanlı Devleti ile hemen hemen eşit haklara sahip olacak
B
Dirlik ve düzen sağlanıncaya kadar Rusya ve Osmanlı yeterli miktarda kuvveti Memleketeyn'de bulunduracak
C
Sultan yedi yıl için iki yeni bey seçecek, Boyer meclisleri dağıtılacak ve bunların yerine yeni divan kurulacak
D
Antlaşma sürdükçe, Rusya ve Osmanlı beylere danışman göreviyle delegeler gönderecek
E
Islahat Fermanıyla Osmanlı Devleti'ndeki gayrımüslimler korunacak ancak hiçbir yabancı devlet Osmanlı Devleti'nin iç işlerine karışmayacak
Açıklama:
A, B, C ve D seçenekleri Balta Limanı Antlaşması maddeleridir. Paris Barış Antlaşması maddelerinden 4. maddede "Islahat Fermanıyla Osmanlı Devleti'ndeki gayrımüslimler korunacak ancak hiçbir yabancı devlet Osmanlı Devleti'nin iç işlerine karışmayacak" açıklaması yer almaktadır.
Soru 21
Yeniçeri Ocağı’nı ortadan kaldırtarak Avrupayı örnek alarak yeni bir ordu kuran padişah aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kanuni Sultan Süleyman
B
I. Mahmud
C
III. Mustafa
D
III. Selim
E
II. Mahmud
Açıklama:
III. Selim’in tahta oturması ile birlikte Osmanlı Devleti’nin batıya dönük ilgisi de yavaşça değişmeye başladı. III. Selim, askerî yönü ağır basmakla birlikte reform programını başka alanlara da uygulamaya çalıştı. Sultan II. Mahmud ile birlikte Osmanlı reformları, daha da geniş bir sahaya yayıldı. II. Mahmud, 1826’da Yeniçeri Ocağı’nı ortadan kaldırdıktan sonra giriştiği reformlarda, çağdaşı devletlerde olduğu gibi devlet işlerinde uzmanlaşmayı sağlamak için bakanlıkları (nezaretleri) kurdu. Meclis-i Vâlâ’yı Ahkâm-ı Adliyye’yi kurarak bir danışma meclisi oluşturdu ve devlet görevlilerine vazifeleri karşılığında, merkezî hükümetçe maaş verilmesi vb. köklü değişikliklere yöneldi.
Soru 22
Tanzimat hareketi hangi padişah devrinde hazırlanmıştır?
Seçenekler
A
I. Mahmud
B
Abdülmecid
C
III. Mustafa
D
II. Mahmud
E
III. Selim
Açıklama:
II. Mahmud’u kendisinden önceki reformculardan ayıran temel özellik, Tanzimat hareketinin onun devrinde hazırlanmış olmasıdır. Tanzimat Dönemi, yenileşme tarihimizde kendisinden yaklaşık bir asır önce başlayan sürecin devamı olmakla birlikte öncekilerden pek çok farklılık göstermektedir. II. Mahmud öncesi reformlarda, Batı’nın temel yapısını oluşturan medenî değerler ile modern devletin temel özellikleri arasında yer alan hukuk devleti olma ve bireyin haklarının korunması gibi ilkeler göz önüne alınmamıştı. Oysa 19. yüzyılın ilk çeyreği boyunca Osmanlı Devleti, özellikle Fransız İhtilali’nin doğurduğu “Milliyetçilik” akımının etkisiyle Osmanlı sınırları içindeki çeşitli ulusların bağımsızlık talepleriyle karşılaştı. Milliyetçilik etkisini öncelikle imparatorluğun gayrimüslim unsurları üzerinde göstermişti. Ayrılıkçı eğilimler taşıyan gayrimüslim unsurların çoğunlukla imparatorluğun Avrupa topraklarında yaşaması, milliyetçilik akımının etkisini kolaylaştırdığı gibi Avrupa devletlerinin müdahalelerine de gerekçe oluşturmaktaydı. Bu anlamda ilk büyük hareket Sırp İsyanları’ydı. 1812’de Bükreş Anlaşması ile Sırbistan özerklik kazandı. Benzer şekilde, Osmanlı-Rus Savaşı sonrası 14 Eylül 1829’da imzalanan Edirne Antlaşması’yla Yunanistan bağımsızlığını elde etmişti. Ayrıca Mısır’da Mehmed Ali Paşa’nın iki defa merkezi otoriteye isyan ederek Osmanlı Sultanı’nın varlığını tehdit etmesi de bir başka büyük sorundu. Giderek ağırlaşan bu sorunların üstesinden gelmenin yolu devletin yeniden organize edilmesinden geçiyordu. Böylece Osmanlı Devleti’ni modern bir devlet ve toplum yapısına dönüştürürken Müslüman ve gayrimüslim bütün unsurları da eşit haklar ve eşit yurttaşlık temelinde bir arada tutmayı amaçlayan Tanzimat Fermanı ilan edilmişti. Fermanda insanların dinî veya etnik yapısı dikkate alınmaksızın bütün unsurlarıyla Osmanlı vatandaşlığı temelinde yeni bir toplum modeli öngörülüyordu. Tanzimat öncesi reform çalışmaları devlet ve bireylerin karşılıklı hakları bakımından hiçbir yenilik hedeflememişken Tanzimat Fermanı ile bu konuda yeni bir döneme giriliyordu.
Soru 23
Karşı tarafa iç ticarette geniş imtiyazlar sağlayan Balta Limanı Ticaret Antlaşması Osmanlı Devleti ile hangi devlet arasında imzalanmıştır?
Seçenekler
A
Portekiz
B
Norveç
C
İsveç
D
İngiltere
E
Fransa
Açıklama:
Dış etkinin bir diğer boyutu da batının yarattığı kapitalist sistemin, dünya imparatorluklarını sistemlerine eklemleme çabası ile ilgilidir. Nitekim bu Avrupa merkezli kapitalist dünya, Osmanlı Devleti’nin, Rumeli, Anadolu, Suriye topraklarını, 19. yüzyıl boyunca ekonomik sistemine eklemlemeyi başarmıştır. Bu bakımdan Tanzimat’ı hazırlayan ekonomik gelişmeler arasında Mısır Meselesi özel bir yer tutmaktadır. Tanzimat Fermanı’nın ilanından kısa bir süre önce Mısır Meselesi’nin baskısı altındaki Osmanlı Devleti, 16 Ağustos 1838’de İngiltere ile Balta Limanı Ticaret Antlaşması’nı imzalamıştı. İngilizlere iç ticarette geniş imtiyazlar verildi. İngilizler Osmanlılar üzerinde daha fazla iktisadi nüfuz kurdular. 1838 Osmanlı-İngiliz ticaret antlaşmasının benzerleri aynı yıl içinde Fransa ile daha sonra 1840’ta İsveç, Norveç, İspanya, Hollanda, Belçika, 1841’de Danimarka, 1843’te Portekiz ile imzalanmıştır. Böylece Osmanlı toprakları üzerinde serbest ticaretin koşulları için gereken diğer idari, mali, hukuki vb. reformları yapmak kaçınılmaz hâle geldi. Batı Avrupa devletleri ise iktisadi çıkarlarını sağlama almak karşılığında Osmanlı toprak bütünlüğünü destekleyeceklerdi. Osmanlı Devleti, bir yandan bu kapitalist dünyanın bir parçası hâline gelirken bir yandan da kendi iç dinamiklerini harekete geçirerek çözüm yolları arayacaktır.
Soru 24
Gülhane Hatt-ı Hümâyunu ya da diğer adıyla Tanzimat Fermanı kim tarafından kaleme alınmıştır?
Seçenekler
A
Hüsrev Paşa
B
Damat Halil Paşa
C
Rauf Paşa
D
Rıza Paşa
E
Mustafa Reşid Paşa
Açıklama:
II. Mahmud’un vefatı sonrası oğlu Abdülmecid, 18 yaşında tahta geçti. Yeni padişah, iki ciddi mesele ile karşılaştı. Bu meselerden ilki Mısır Valisi Mehmed Ali ile süre gelen kriz, diğeri ise “Tanzimat’ın ilanı” konusudur. Sultan Abdülmecid, padişahlığının ilk günlerinde Mısır kuvvetlerinin Osmanlı ordusunu Nizip’te yendiklerini öğrendi. Birkaç gün sonra da, Kaptan-ı Derya Firari Ahmet Paşa’nın Osmanlı donanmasını Mehmed Ali Paşa’ya teslim ettiği haberini aldı. Osmanlı Devleti, artık ordusuz ve donanmasız kalmıştı. Yeni padişah, devletin tecrübeli ve iş bilir sayılan adamlarından Hüsrev Paşa’yı sadrazam, Damat Halil Paşa’yı serasker, Rauf Paşa’yı Meclis-i Vâlâ-yı Ahkâm-ı Adliyye reisliğine getirmişti. Fakat Sultan Abdülmecid sorunların çözümü noktasında, Dışişleri Bakanı Mustafa Reşid Paşa’ya güvenmiştir. Başlangıcından itibaren Mısır Meselesi’nin bütün aşamaları içinde bulunmuş olan Mustafa Reşid Paşa, Paris ile Londra elçiliklerinde de bulunmuştu. Bu yüzden ilgili devletlerin konuya bakış açılarını biliyordu. Öte yandan Paris ve Londra elçilikleri sırasında Fransa ile İngiltere’nin idare tarzlarını incelemiş, dönemin Avrupalı diplomat ve siyasi aktörleri ile görüşmeler yapmış ve onların Osmanlı idaresi hakkındaki görüşlerini de öğrenmişti. Mustafa Reşid Paşa, Tanzimat-ı Hayriyye’nin ilanıyla, Osmanlı Devleti’nin yeniden güçlenmesini sağlayacak yeni bir düzenin kuruluşunu ve denge politikasının bir gereği olarak Osmanlı Devleti’nin toprak bütünlüğüne taraftar olan İngiltere ile Fransa’yı memnun etmeyi amaçlamıştı. Daha II. Mahmud zamanında Mustafa Reşid Paşa tarafından kaleme alınmaya başlanan ve yapılacak reformların ilkelerini ortaya koyan metin Gülhane Hatt-ı Hümâyunu ya da diğer adıyla Tanzimat Fermanı’ydı. Ferman Mustafa Reşid Paşa tarafından Gülhane Parkı’nda okunarak 3 Kasım 1839’da ilan edilmiştir.
Soru 25
Tanzimat Fermanı metninin üçüncü bölümünde ne anlatılmaktaydı?
Seçenekler
A
Osmanlı Devleti’nin kuruluşundan itibaren Kur’an hükümlerine ve şeriat kanunlarına saygı gösterildiği ifade edilmekteydi
B
Yüz elli yıldan beri türlü sebeplerle ne şeriata, ne de kanunlara saygı gösterilmediği, bu yüzden de devletin eski güç ve refahını kaybettiği vurgulanmaktaydı
C
Devlet idaresini iyileştirmek için bazı yeni kanunlar koymak gerekliliğine işaret edilmekteydi
D
Yeni kanunların hangi konuları esas alacağı gösterilmekteydi
E
Yeni kanunların dayandırılacağı genel prensipler belirtilmekteydi
Açıklama:
Ferman metnini, beş bölüm şeklinde özetleyebiliriz. Birinci ve ikinci bölümde, Osmanlı Devleti’nin kuruluşundan itibaren Kur’an hükümlerine ve şeriat kanunlarına saygı gösterildiğinden, devletin kuvvetli ve halkın refaha sahip olduğu ifade edildikten sonra yüz elli yıldan beri türlü sebeplerle ne şeriata, ne de kanunlara saygı gösterilmediği, bu yüzden de devletin eski güç ve refahını kaybettiği vurgulanmaktaydı. Üçüncü bölümde, devlet idaresini iyileştirmek için bazı yeni kanunlar koymak gerekliliğine işaret edilmekte; dördüncü bölümde de yeni kanunların hangi konuları esas alacağı gösterilmekteydi. Buna göre; 1-Müslüman ve gayrimislim bütün tebaanın ırz, namus, can ve mal güvenliğinin sağlanması, 2-Verginin düzenli bir usule göre ayarlanması ve toplanması, 3- Askerlik ödevinin düzenli bir usule bağlanmasını esas alan düzenlemeler yapılacaktı. Beşinci bölümde ise yeni kanunların dayandırılacağı genel prensipler belirtilmekteydi. Padişah da, hatt-ı hümâyuna ve yapılacak kanunlara saygı göstereceğine dair ant içti.
Soru 26
Suçların kanuniliği ilkesini getirmesi ve keyfi ceza vermeyi engelleyici hükümleri içermesi bakımından ilk kanun olma özelliğini taşıyan genel ceza kanunu hangi yılda yayımlanmıştır?
Seçenekler
A
1838
B
1840
C
1850
D
1858
E
1863
Açıklama:
Kanunlaştırma adını verdiğimiz bu çabaların ilk adımlarını, II. Mahmud devrinde görmekteyiz. II. Mahmud’un son dönemlerine doğru Tarik-i İlmiyeye Dair Ceza Kanûnnâmesi yanında yine 1838’de Memûrine Mahsûs Ceza Kanûnu yayımlanmıştı. Böylece sınırlı da olsa modern hukukun “kanunsuz ceza olmaz” ilkesi gereği, belirli suçlara önceden belirlenmiş cezaların verileceği ifade edilerek idarede keyfiliğe varan uygulamalara son verme çabasının ilk adımları atılmıştır. Belirsiz zulüm kavramıyla ifade edilebilen suçlar ve cezalar, kanunlaştırılmıştır. Tanzimat Fermanı’nın ilanından kısa bir süre sonra da 3 Mayıs 1840’ta bu kez tüm Osmanlı toplumunu içeren genel bir ceza kanunu yayımlandı. Bu genel ceza kanunu, suçların kanuniliği ilkesini getirmesi ve keyfi ceza vermeyi engelleyici hükümleri içermesi bakımından ilk kanun olma özelliğini taşır. Toplumun bütün kesimlerini içeren bu kanunu, 1850 yılında Kara Ticareti Kanunu, 1858’de Arazi Kanunnamesi, 1863’te Deniz Ticaret Kanunu, 1876’da tamamlanan Mecelle-i Ahkâm-ı Adliye isimli medeni kanunun yayını takip etmiştir. 1876’da ilk anayasa (Kanûn-ı Esâsî), 1879’da Ceza ve Hukuk Yargılama Usul Kanunları da yayımlandı. Tanzimat dönemi boyunca pek çok kanunlaştırma yapıldı. Öte yandan bu yeni kanunlara uygun bir yargı örgütü oluşturma çabasına da 1840’tan itibaren girişildi. Bir yandan da Kadı Mahkemeleri reforme edilirken, Nizamiye Mahkemeleri de oluşturuluyordu. Modern bir yargı örgütünün kuruluşu 1879’da tamamlandı. Bunlar dışında dönem boyunca herkese uygulanacak, eşit ve yazılı olan bir hukuk mevzuatı ortaya konacaktı.
Soru 27
Aşağıdakilerden hangisi Muhassılların maiyyetlerinde olanlardan biridir?
Seçenekler
A
Beldenin hâkimi
B
Beldenin müftüsü
C
Bir asker zabiti
D
Katib-i emlak
E
Metropolit
Açıklama:
Tanzimatın öngördüğü amaçlardan biri de vergi adaletiydi. Buna yönelik ilk önlem Muhassıllık Meclisleri’nin kuruluşudur. Tanzimat sonrası Muhassıl gönderilen yerlerde, kurulan meclislere Muhassıllık Meclisleri denmiştir. Gayrimüslim topluluklarının da temsil edildiği bu meclis, valinin denetimine verilmişti. Bu meclisler hatt-ı hümâyunda vaadedilenlerin gerçekleşmesi için tasarlanmıştı. 25 Ocak 1840 tarihinde gönderilen bir talimatta Muhassılların maiyyetlerinde bir katib-i emlak ve nüfus ile bir tane mal kâtibi bulunacak ve gittikleri yerlerde öncelikle bir meclis kuracaklardı. Bu meclise beldenin hâkimi, müftüsü, bir asker zabiti ve vücûh-ı memleket denilen memleketin ileri gelenlerinden dört kişi, yine metropolit ve kocabaşılardan da birer kişi alınacaktı. Meclis haftada iki ya da üç gün gerek vergi gerekse o beldenin diğer sorunlarını görüşecekti. Muhassılların bulunmadığı yerlerde üç veya dört kazanın birleşmesiyle ve Muhassıl tarafından “vücûh”dan ileri gelenlerden birisi vekil tayin edilip müftü, nâib ve yine vücûhdan iki kişinin de olduğu bir meclis kuruluyordu. Muhassıllık talimatına göre, gayrimüslimlerin bulunduğu yerlerde Kocabaşı ve Metropolidin (Ermeni ve Rum temsilcileri) bu meclislere atanması öngörülüyorsa da başka cemaatlerin varlığı nedeniyle Yahudi ve Katoliklerin de bu meclislerde birer temsilcisi bulundurması Meclis-i Vâlâca kararlaştırılmış ve meclislere bunların da birer temsilcileri alınmıştı. Muhassıllık Meclisleri’ne seçimle üye olan vücûha “kadir ve haysiyyetlerine göre” aylık verileceği ifade edilmişti. Öte yandan Nâib ve vekillerine de maaş bağlanacak ve maaşlarını Emvâl-i Muhassıllıktan alacaklardı. Ancak bu durum fazla sürmedi. 18 Eylül 1841 tarihli karar gereğince nâib ve nâib vekillerinin maaşları kesildi. 31 Mart 1841’de Mustafa Reşid Paşa’nın sadaretten azli ve Rıza Paşa’nın sadarete tayiniyle Muhassıllık Meclisleri kaldırıldı. Adı Memleket Meclisleri olarak değiştirilen bu meclisler, 1849’da bu kez Eyâlet Meclisleri adını aldılar. Bunlar için Büyük Meclisler (Meclis-i Kebîr) ismi de kullanılıyordu. Çünkü sancak merkezlerinde de Küçük Meclisler kurulmuştu.
Soru 28
Aşağıdakilerden hangisi Mısır meselesinin sonuçlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Mehmed Ali Paşa, Adana ve Suriye hakimiyetinden vazgeçmek zorunda kaldı.
B
Mehmed Ali Paşa, Mısır’ı babadan oğula geçirecek olan bir ferman elde etmeyi başardı.
C
Osmanlı Devleti’nin ise Mısır krizinde, bir paşasının isyanını bile bastırmayı başaramaması zayıflığını iyice ortaya çıkardı.
D
Osmanlı Devleti’nin artık Boğazları kendisinin savunamayacağı ortaya çıkmıştı.
E
Mehmed Ali Paşa’ya Anadolu’nun kapıları ve İstanbul yolu açılmıştır.
Açıklama:
1830’da başlayan ve 1840’ta sonuçlanan Mısır meselesi, bir iç isyan olarak ortaya çıktıysa da beş büyük Avrupa devletinin müdahalesiyle ciddi bir Avrupa sorununa dönüştü. Mehmed Ali Paşa, bu isyan ile elde etmek istediği Adana ve Suriye hakimiyetinden vazgeçmek zorunda kaldı. Ancak Mısır’ı babadan oğula geçirecek olan bir ferman elde etmeyi başardı. Rusya, isyanın ilk aşamasında Hünkar İskelesi Antlaşması ile Osmanlı üzerinde bir himaye kurmayı başardıysa da ikinci aşamada başta İngiltere olmak üzere Avrupalı büyük devletlerin baskısıyla bu avantaj kısa sürede etkisiz hâle geldi. İngiltere, Doğu Akdeniz ve Hindistan’ın güvenliğini tehdit edebilecek, Fransa’nın etkisi altındaki Mehmed Ali Paşa’nın büyük bir devlet kurmasını önlediği gibi Rusya’nın boğazlara yönelik girişimlerini de boşa çıkardı. Fransa, Mısır Meselesi’nde Mehmed Ali’yi destekleyerek Mısır’daki Fransız nüfuzunu sürdürmek istedi. Bir yandan da Osmanlı Devleti ile çatışmamaya ve Osmanlı toprak bütünlüğünü Rusya’ya karşı korumaya da özen gösterdi. Osmanlı Devleti’nin ise Mısır krizinde, bir paşasının isyanını bile bastırmayı başaramaması zayıflığını iyice ortaya çıkardı. Osmanlı Devleti varlığını devam ettirmek için sürekli başka bir ülkenin yardımına başvurmak zorunda kalacaktı. Bu olayla Avrupa devletlerinin Osmanlı üzerindeki çıkarları daha da açık hale geldi. Beş büyük devletin, Osmanlı Sultanı ile Mehmed Ali Paşa arasındaki anlaşmazlığa müdahil olmalarının gerçek sebebi, İstanbul ile Boğazlar’a yönelen tehlike idi. Mısır Meselesi’nin çözülmüş olması gerçekte Boğazlar sorununun çözülmesi anlamına gelmiyordu. Nitekim Osmanlı Devleti’nin artık Boğazları kendisinin savunamayacağı ortaya çıkmıştı. Bu yüzden Avrupa devletleri arasında Boğazlar üzerinde bir antlaşmaya varılması gerekli idi.
Soru 29
Osmanlı Devleti’ne, Avrupalı bir devlet olma statüsü kazandıran Paris kongresi hangi tarihte toplanmıştır?
Seçenekler
A
9 Nisan 1854
B
20 Nisan 1854
C
14 Haziran 1854
D
25 Şubat 1856
E
27 Nisan 1856
Açıklama:
Kırım Savaşı’nı sonuçlandırmak ve barış antlaşmasını hazırlamak üzere Paris Kongresi, 25 Şubat 1856’da Osmanlı Devleti, İngiltere, Fransa, Rusya, Avusturya, Prusya ve Piyemonte’nin katılımıyla toplandı. Fransız Dışişleri Bakanı Kont Walewski’nin başkanlığını yaptığı kongre, Avrupa devletleri arasındaki dengeyi etkileyen bir toplantı olmuştur. Kongrenin bir diğer özelliği ise Osmanlı Devleti’nin kongreye, Avrupa Uyumunu oluşturan devletlerle eşit haklara sahip olarak katılmasıydı. Bu kongreye kadar yalnız Hristiyan devletleri kapsayan Avrupa Sistemi bu tarihten itibaren sadece Hristiyanların oluşturduğu bir düzen olmaktan çıkmıştır.
Soru 30
Hangi olay sonrasında Osmanlı Devleti ilk defa dış borçlanma gerçekleştirmiş ve aynı zamanda yabancıların mali kontrolünü de kabul etmiştir?
Seçenekler
A
Mülteciler meselesi
B
Lübnan krizi
C
Eflâk-Boğdan İsyanı
D
Kırım Savaşı
E
Nizip Savaşı
Açıklama:
Kırım Savaşı’nın Osmanlı Devleti’ne getirdiği bir diğer sonuç da ilk defa ya bancı devletlerden borç para alması oldu. Kırım Savaşı Osmanlı maliyesini krize sokarken dış borç alınması kararı verildi. Osmanlı Devleti’nin müttefikleri olan İngiltere ve Fransa bu kararı desteklemişlerdir. Bunun üzerine Bâbıâli, Londra’da Palmer ve Earisie- Goldschmid adındaki iki banka grubu ile 24 Ağustos 1854’te bir sözleşme ya parak 3.000.000 Sterlin (yaklaşık 330 milyon kuruş) borç aldı. Osmanlı tarihinde alınan bu ilk borca Mısır’dan alınan vergi geliri karşılık olarak gösterildi. Ancak ertesi yıl yeniden borçlanma zorunluluğu doğdu. İkinci borçlanma ise İngiltere ve Fransa hükümetlerinin kefaletiyle 1855 yılında Rothschild şirketi ile 5.000.000 Sterlinlik bir sözleşmeyle yapıldı. Bu borca karşılık olarak da İzmir ve Suriye gümrüklerinin gelirleri ile Mısır ver gisinin birinci borçlanmadan arta kalan kısmı gösterildi. Ayrıca bu sözleşme ile alınacak paranın sadece savaş masraflarında kullanılması bunu kontrol etmek üzere İngiltere ve Fransa hükümetlerinin temsilcilerinden oluşacak bir komisyonun kurulması da kabul edildi. Böylece Osmanlı Devleti, Kırım Savaşı ile tarihinde ilk defa dış borçlanma gerçekleştirirken aynı zamanda yabancıların mali kontrolünü de kabul etmiş oldu. İngiltere, Rusya’nın Karadeniz’deki donanma ve tersanelerinin yok edilmesi ve bu denizde donanma bulundurmasını önlemekle, sömürgeleri ve Yakındoğu ticareti için büyük bir tehlikeyi bir süre için de olsa kaldırmış oldu. Fransa, Rusya’nın özellikle Kutsal Yerler Sorunu bahanesiyle Bo ğazlar ve Akdeniz’e inerek kendi nüfuz alanlarına göz diktiğini gördüğü için savaşa girmişti. Paris Antlaşması ile bu tehlikenin önlenmesi Fransa’yı memnun etmişti. Ayrıca Paris’in kongreye ve anlaşmaya ev sahipliği yapması, Fransa’yı, Avrupa siyasetinde yeniden ayrıcalıklı konuma yükseltmişti. Piyemonte, Paris Kongresi’ne katılarak İtalyan birliğini kurma düşün cesini devletlerarası bir kuruluşta tanıtma ve savunma olanağına kavuşmuştu. İtalyan birliği sorunu, Avrupa politikasının konuları arasına girdi. Böylece, Kırım Savaşı sonucunda imzalanan Paris Antlaşması ile Avru pa’da yeni bir siyasi denge kurulmuş oldu. Ancak Paris Antlaşması’nın getirdiği barış, çeşitli ne denlerle uzun ömürlü olamadı. Nitekim antlaşmanın hemen arkasından Osmanlı Devleti ve Avrupa devletleri, iç ve dış yeni sorunlarla karşılaştılar.
Soru 31
Tanzimat Dönemi hangi tarihte başlamıştır?
Seçenekler
A
3 Kasım 1839
B
3 Kasım 1849
C
3 Kasım 1859
D
3 Kasım 1869
E
3 Kasım 1879
Açıklama:
Tanzimat Dönemi 3 Kasım 1839’da Tanzimat Fermanı’nın okunmasıyla başlamıştır. Doğru cevap A’dır.
Soru 32
Tanzimat döneminin ikinci aşaması aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1836-1856
B
1846-1866
C
1856-1876
D
1866-1886
E
1876-1896
Açıklama:
1839-1876 yıllarını ifade eden Tanzimat Dönemi çoğunlukla iki alt dönemde incelenmektedir. 1856’da ilan edilen Islahât Fermanı’na kadar olan devre, Tanzimat Dönemi’nin birinci aşamasını; 1856- 1876 dönemi ise ikinci aşamasını oluşturur. Doğru cevap C’dir.
Soru 33
- Kişinin kentten kente ülkeden ülkeye gitmesi çok zordur.
- Kişi bulunduğu sınıftan diğerine geçemez.
- Köylülerin satacağı malın fiyatı, satacağı yer belirlidir.
- Kişi kazançlı bir alışverişi tüm loncalarla paylaşır.
- Lonca üyesi, teknik sırlarını hiç kimseye açıklayamaz.
Seçenekler
A
Yalnız II
B
III ve V
C
II, III ve IV
D
I, II, III ve V
E
I, II, III, IV ve V
Açıklama:
Avrupa Ortaçağ toplumunu, günümüz Avrupa toplumundan ayıran en önemli özellik, bireysel özgürlüğün bulunmayışıdır. Ortaçağ Avrupa'sında herkesin toplumsal düzendeki rolü sıkı bir biçimde belirlenmişti. Avrupa insanının toplumsal olarak bir sınıftan diğerine geçme şansı pek yoktu. Bir kentten ya da bir ülkeden diğerine gitmesi zordu. İnsanlar, adeta doğduğu yerde kalmak zorundaydı. Zanaatkarların ve köylülerin, satacağı malların fiyatları, satacağı yer, kasabanın pazar meydanı belirlenmişti. Lonca üyesi, hiç kimseye teknik sırlarını açıklayamazdı. Herhangi bir kazançlı alışverişi, kendi loncasından olanlarla paylaşırdı. Kişisel, ekonomik ve toplumsal yaşam, sıkı kurallar altındaydı. Kişi, böyle bir yapı içinde bir birey değildi. Sadece kuralları önceden belirlenen ve ihlal edilemeyen bir grubun (cemaatin) üyesi bir köylü, zanaatkar veya bir şövalyeydi. Doğru yanıt D’dir.
Soru 34
Kanuni’den sonra gelen hükümdarlar ve sadrazamların en büyük amacı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Osmanlı düzenini, yeniden kuvvete dayanarak kurmak
B
Osmanlı Devletinde özgürlükleri ön plana çıkarmak
C
Hukukun üstünlüğünü devletin merkezine taşımak
D
Osmanlı Devletinin diğer devletlerle ticaretini artırmak
E
Osmanlı topraklarında yaşayan herkese eşit vatandaşlık vermek
Açıklama:
Osmanlı Devleti, Kanuni Devri’nden itibaren durağan bir döneme girmişti. Kanuni sonrasında gelen hükümdarlar ve sadrazamlardan bir kısmı, devleti durağanlıktan kurtarmaya yönelik birtakım girişimlerde bulunmuşlardı. 17. yüzyıldan itibaren başlayan bu çabaların temel amacı bozulan Osmanlı düzenini, yeniden kuvvete dayanarak kurmaktı. Doğru yanıt A’dır.
Soru 35
Niş İsyanının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Köylülerin Niş-İstanbul yolunu kesmesi
B
Niş havalisinde yaklaşık 200 köyün yakılması
C
Vergi konusunda memurların haksızlık yapması
D
Arnavut kuvvetlerin Niş’te yağma yapması
E
Rusya’nın Niş’e memur göndermeye karar vermesi
Açıklama:
Babıâli, uluslararası bir müdahaleyi önlemek için bütün gayretini harcıyordu. Olayın bölgeye muhtariyet (özerklik) verilmesi veya bölgenin Sırbistan’a eklenmesi şeklinde sonuçlanma riski vardı. Vergi meselesiyle başlayan ayaklanma, siyasi bir içerik kazanmıştı. Özerk Sırbistan’ın bu bölgeye sınırdaş olması da olayların gelişimini etkilemişti. İsyancılar, Sırbistan’a sığınıyor ve korunuyorlardı. İsyan sırasında kaçıp giden 28 köy halkını, Sırbistan kabul etmişti. Asiler, Sırp Prensi Mihal Obrenovic’den destek alıyorlardı. Babıâli bir ihtar göndererek oraya sığınmış olan Bulgar köylülerinin geri gönderilmesini talep etti. Osmanlı makamları, Rumeli’de genel bir ayaklanma çıkmasından korkmaktaydı. Bu yüzden Babıâli, genel müfettiş Arif Hikmet Bey’i derhal Niş’e göndererek bir soruşturma yaptırdı. Soruşturma raporları Meclis-i Vâlâ’ da incelenerek isyanın, vergiler konusunda memurların tutumlarından kaynaklandığı anlaşıldığından reayayı yatıştırmak için bazı önlemler yürürlüğe sokuldu. Yakup Paşa kumandasında Niş’e askeri kuvvet gönderildi. Arnavut başıbozuk askerinin elindeki esir reaya, fidye ile kurtarıldı. Yağmaladıkları mallar geri alındı. Padişah, reayaya 150 bin kuruş dağıtılmasını emretti. Sırbistan’a kaçan köylüler, yavaş yavaş gelip köylerine yerleşmeye başladılar. Haziran 1841 itibariyle 400 aile geri gelmiş ve köylerine yerleştirilmiş bulunuyordu. Doğru yanıt C’dir.
Soru 36
Tanzimat Fermanında belirtilen devlette bulunması gereken en önemli özellik aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Devlette hukukun üstünlüğünün benimsenmesi
B
Kurumlarda örfe dayalı hukuk nizamına uyulması
C
Devlette sözlü kuralların geçerliliğinin sürdürülmesi
D
Hukuki alanda devlet otoritelerinin takdiri
E
Dini cemaatlerin topluma hakim olması
Açıklama:
Tanzimat Fermanı’nın içeriğine bakıldığında giriş bölümünde, hukuk devleti olma ve hukukun üstünlüğü özelliğinin yitirilmesiyle devletin ve toplumun sıkıntı içinde olduğu vurgulandıktan sonra idarede ve memlekette kanun üstünlüğünün hakim olmasının gerekliliği belirtilmekteydi. Tanzimat Dönemi öncesi Osmanlı toplum ve devlet yaşamı, dinsel kurallara, çoğu zaman keyfiliği içerisinde barındıran “örf ”e dayalı bir hukuk nizamına, farklı dinî cemaatler (Millet Sistemi) şeklinde örgütlenen bir toplum yapısına sahipti. Öte yandan bu hukuk düzeni büyük oranda (tedvin) derlenmiş, yazılı metinlere dayalı değildi. Bu yüzden özellikle örfi yetkililerce keyfi hukuki çıkarımlar yapılabilmiş, bu da topluma bir keyfilik ve adaletsizlik görüntüsü vermişti. Toplumun hukuki alanda kurduğu ilişki biçimleri, bireyin, diğer bireyler veya devletle olan ilişkileri, özellikle dini kaynaklardan yapılan çıkarımlara veya devlet otoritelerinin takdirine bağlı bir görüntüye sahipti. Bu bakımdan hukuk alanında yazılı “kesin kurallar” koyma gerekliliği daha çok Tanzimat devri ile başladı. Adına kanunlaştırma (Codification) denilen bu yöneliş, pozitif hukuk alanında büyük bir aşamayı temsil etmektedir. Doğru yanıt A’dır.
Soru 37
Avrupa devletlerinin Osmanlı-Mısır anlaşmazlığını uluslararası bir zemine çekme nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mehmed Ali Paşa ile Fransa’nın yakınlaşması
B
Osmanlı Devleti’nin ordusuz ve donanmasız kalması
C
Sultan Abdlmecid’in Mehmed Ali Paşa’yı affetmesi
D
Mehmed Ali Paşa’nın Mısır’dan başka Suriye topraklarını istemesi
E
Rusya'nın Hünkar İskelesi Antlaşmasından yararlanmak isteyeceği
Açıklama:
II. Mahmud, Nizip yenilgisinin haberini alamadan 29 Haziran 1839’da öldü. Yerine oğlu Abdülmecid padişah oldu. Sultan Abdülmecid, Mehmed Ali Paşa ile bir uzlaşma aramaya başladı. Mehmed Ali Paşa’yı affettiğini belirten bir hatt-ı hümâyun yayımladı. Padişahın bu iradesi, Akif Efendi ile Kahire’ye yollandı. Akif Efendi Kahire’ye ulaşmadan önce, Kaptanı Derya (Firari) Ahmed Paşa’nın, II. Mahmud’un Hüsrev Paşa tarafından öldürüldüğü ve Hüsrev Paşanın sadrazamlığı zorla aldığı vb. iddialarıyla, Osmanlı donanmasını Mehmed Ali Paşaya teslim etmek için İskenderiye’ye yola çıktığı öğrenildi. Bu durum İstanbul’da daha büyük telaş uyandırdı. Çünkü Osmanlı Devleti, ordusuz ve donanmasız kalmıştı. Kahire’ye gönderilen yeni bir hatt-ı hümâyunda, Mısır’ın babadan evlâda geçmek şartıyla Mehmed Ali Paşa’ya bırakılacağı vaat edilmekteydi. Bu teklif de Mehmed Ali Paşa tarafından reddedildi. Çünkü Mehmed Ali Paşa, bu sırada Nizip zaferini öğrenmişti. Suriye Valiliği vb. diğer taleplerinin de Osmanlı Devleti tarafından kabul edileceğini düşünmekteydi. Mısır’daki yabancı devletlerin konsolosları, Mehmed Ali’ye Osmanlı donanmasını geri vermesini tavsiye ettiler. Ancak Mehmed Ali Paşa bu talepleri dikkate almayarak İstanbul’a ultimatom şeklinde mektuplar yazdı. Bu mektuplar üzerine İstanbul’da olağanüstü bir divan toplandı. Divan, Mehmed Ali Paşa’ya Mısır’dan başka Suriye’nin de bırakılmasını kararlaştırdı. Fakat tam bu sırada Avrupa devletleri olaya müdahale ettiler. İngiltere ve Fransa, Rusya’nın Hünkar İskelesi Antlaşması’ndan faydalanmak isteyeceğini düşünerek kuşkulanıyorlardı. Bu sebeple, Osmanlı-Mısır anlaşmazlığını uluslararası bir zemine çektiler. İngiltere derhal harekete geçti. Mısır meselesinin ilk aşamasında yaptığı hatayı bir defa daha tekrarlamaya niyeti olmayan İngiltere, Osmanlı Devleti’ni bu kez yalnız bırakmamaya kararlıydı. Doğru yanıt E’ dir.
Soru 38
- Osmanlı Devleti tek başına Boğazlar rejimini belirleyemeyecek,
- İngiltere ve Rusya savaş gemilerini bir savaş durumunda Boğazlardan geçirebilecek,
- Barış zamanı diğer devletlerin savaş gemileri boğazlardan geçmeyecek,
- Osmanlı Devleti ile diğer devletler boğazlar rejimini birlikte belirleyecek,
- Osmanlı Devleti ile bir başka devlet Boğazlar hakkında ayrı bir antlaşma yapamayacak,
Seçenekler
A
I, II, III, IV ve V
B
II, III, IV ve V
C
I, III, IV ve V
D
I ve II
E
Yalnız I
Açıklama:
Boğazların kapalılığına dair Osmanlı Devletinin taahhüdü, sadece barış zamanına aittir. Buna göre, Osmanlı Devleti, herhangi bir devletle savaş halinde olursa Boğazları istediği devletin savaş gemilerine açabilecekti. Boğazlar rejimini tayin eden artık sadece Osmanlı Devleti değildi. Avrupa devletlerinin karşılıklı ve ortak taahhütleri de söz konusuydu. Yani Osmanlı Devleti, diğer devletlerin onayları olmaksızın Boğazlar rejiminde bir değişiklik yapamayacaktı. Diğer yandan Avrupa devletlerinin, Boğazların kapalılığına saygı hususundaki taahhütleri, sadece Osmanlı Devletiyle karşılıklı ilişkilerini de ilgilendiriyordu. Dolayısıyla içlerinden biri taahhüdünden vazgeçip Osmanlı Devleti ile Boğazlar hakkında ayrı bir anlaşma imzalayamazdı. Doğru yanıt C’dir.
Soru 39
1849 yılında Osmanlı Devleti’ne sığınan Macar ve Leh Mültecilerini Osmanlı Devletinin iade etmemesinin nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İngiltere ve Fransa ile antlaşma yapmak
B
Uluslararası saygınlığını korumak
C
Rusya’nın düşmanlığından kurtulmak
D
Avrupa’daki yerini sağlamlaştırmak
E
Mültecileri Rusya’ya karşı kullanmak
Açıklama:
Çünkü mültecilerin iade edilmesi, Osmanlı Devletinin uluslararası saygınlığına darbe vuracak nitelikteydi. Ancak Osmanlı Devletinin böylesine güçlü iki devleti karşısına alması, bir savaş ihtimalini doğurmaktaydı. Titof ve Stürmer, 15 Eylül 1849’da Âlî Paşa ve Mustafa Reşid Paşa ile bir araya gelmişler ancak durumun değişmediğini görünce 17 Eylül’de Âli Paşa’ya ilişkilerin kesildiğini bildirmişlerdi. Mülteciler meselesindeki diplomatik süreç bu şekilde devam ederken ihtilalin önemli isimlerinden General Bem başta olmak üzere 256 kişi Müslüman olduklarını ilan ettiler. İngiliz ve Fransız büyükelçilerinin yazılı görüşleri de alınarak 22 Eylül 1849’da Olağanüstü Büyükelçi olarak Fuad Efendi, Çara hitaben bir mektupla Petersburg’a gönderildi. Fuad Efendi’nin Petersburg’a gönderilmesindeki temel amaç, mülteciler meselesinde Çarın tutumunu ve görüşünü öğrenmekti. Nitekim 27 Eylül 1849 tarihinde Fransa, 1 Ekim 1849 tarihinde İngiltere, Osmanlı Devleti’nin mülteciler konusundaki politikasına destek olduklarını bildirdiler. İngiltere, ilk olarak 20.000 kisilik bir donanmayı Çanakkale’ye yollama kararı aldıklarını ve Fransa’nın da aynı yönde hareket etmesini beklediklerini bildirdi. İngiltere, Rusya ve Avusturya’ya da birer nota göndererek Türkiye’nin yanında olduğunu bildirdi. Bu destekten sonra Osmanlı devlet adamları, Avusturya ve Rusya’nın baskıları karşısında daha cesur davranmaya başladı. Doğru yanıt B’dir.
Soru 40
Rusya 7 yıl için Memleketeyn’de Osmanlı Devleti ile hemen hemen eşit haklara sahip olma hakkını hangi antlaşma ile elde etmiştir?
Seçenekler
A
Paris Barış
B
1841 Boğazlar
C
Hünkar İskelesi
D
Balta Limanı
E
Küçük Kaynarca
Açıklama:
Rusya, sınırlarının yanıbaşında bir ihtilal gerçekleşmesine taraftar olmadığı için bölgenin statüsünü belirleyen 1829 Edirne Antlaşması’nın 5. Maddesine aykırı olarak 28 Haziran 1848’de Eflâk-Boğdan’ın kuzeyini işgal etti. Osmanlı Devleti bu durumu protesto ederken Ömer Lütfi Paşa’nın komutasındaki Osmanlı orduları da Eflâk-Boğdan’ın güneyine girdi. Böylece Temmuz 1848’den itibaren Memleketeyn Osmanlı-Rus kontrolü altına girdi. Mayıs 1849’da Rusya’nın, Macar İhtilali’ne müdahale etmek üzere gönderdiği ordu Eflâk İsyanı’nı kısa sürede bastırdı. Osmanlı ise Rusların fırsattan istifade bölgeyi işgal edeceğinden kaygılanmaktaydı. Rusya, Osmanlı hükümeti’ne işgalin geçici olacağı hususunda teminat vermişti. Rusya bu sırada Babıâli’ye, Memleketeyn işlerini yeniden düzenlemek için bir anlaşma önerdi ve 1 Mayıs 1849’da Balta Limanı Sözleşmesi imzalandı. Bu antlaşmaya göre; 1- Rusya 7 yıl için Memleketeyn’de Osmanlı Devleti ile hemen hemen eşit haklara sahip olacaktı. 2- Sultan yedi yıl için iki yeni bey seçecek, Boyar meclisleri dağıtılacak ve bunların yerine bir divan kurulacaktı. 3- Anayasayı gözden geçirmek için Yaş’ta ve Bükreş’te olmak üzere iki komisyon kurulacaktı. 4-Dirlik ve düzen sağlanıncaya kadar her iki devlet yeterli miktarda kuvveti Memleketeyn’de bulunduracaktı. 5- Bu antlaşma sürdükçe her iki devlet, beylere danışman göreviyle delegeler gönderecekti. Bu antlaşma ile iki devletin arası yeniden düzelirken savaş çıkmasını önleyecek yeni bir statü kuruluyordu. Ancak Rusya’nın Eflâk ve Boğdan’a müdahalesi, bölgedeki nüfuzunun artmasına ve Osmanlı nüfuzunun azalmasına neden oldu. Doğru yanıt D’dir.
Soru 41
Kudüs ve çevresinde bulunan kutsal yerlerdeki hizmetleri elde etmek isteyen iki devlet aşağıdakilerden hangileridir?
Seçenekler
A
İngiltere-Fransa
B
Rusya-İngiltere
C
Avusturya-Fransa
D
İngiltere-Avusturya
E
Fransa-Rusya
Açıklama:
Hristiyanlarca Kudüs ve çevresindeki kilise, kabristan gibi bazı bölgeler, Kutsal Yerler (Makâmât-ı Mübareke) sayılmaktaydı. Buralara hizmet etmek ise Hristiyanlar için şerefti. Hristiyan mezhepleri bu hizmetleri ele geçirebilmek için büyük bir rekabet hâlindeydiler. Osmanlı Devleti, bölgeyi fethi sonrası, Kutsal Yerler’de mezhepler arasında varolan düzeni korumuştu. Ancak sonraki yıllarda ilgili devletlerin baskıları ile Katoliklere ve Ortodokslara birçok ayrıcalık vermiş ve 1740 kapitülasyonuyla özellikle Fransızlara yani Katoliklere yeni ayrıcalıklar tanımıştı. Ancak zaman içerisinde Ortodoksların, Kutsal Yerlerde daha üstün bir konum kazanmasıyla Katolikler yeniden eski düzeni istemeye başladılar. Bu da Kutsal Yerler Sorununun doğmasına neden oldu. 1847 yılında Hz. İsa’nın doğduğu yer olarak kabul edilen “Beytüllâhim”deki gümüş yıldızın kaybolması üzerine Ortodokslarla Katolikler birbirlerini suçlamaya başladılar. Osmanlı Devleti, yeni bir yıldız yaptırıp yerine koyarak sorunu çözmeğe çalıştıysa da olayın büyümesini önleyemedi. Böylece III. Napoleon’un aradığı fırsat da ortaya çıkıyordu.
Katoliklerin koruyucusu olarak Fransa, Ortodoksların koruyucusu olarak Rusya işe karışarak konuyu siyasi çıkar ve rekabetleri için kullanmaya başladılar. III. Napoleon, 1850 yılında Osmanlı Devleti’nden, 1740 Kapitülasyonları ile verilmiş olan ayrıcalıkların tam olarak uygulanmasını istedi. Bu ise Kutsal Yerler’de Katoliklere, Ortodokslar aleyhine yeni hakların verilmesi demekti. Bu durum karşısında Rusya da Babıâli’den 1774 Küçük Kaynarca Antlaşması’nın koşullarına saygı göstermesini istedi. Osmanlı Devleti, Fransa ve Rusya ile bir anlaşmazlığa düşmek istemiyordu. Doğru yanıt E’dir.
Katoliklerin koruyucusu olarak Fransa, Ortodoksların koruyucusu olarak Rusya işe karışarak konuyu siyasi çıkar ve rekabetleri için kullanmaya başladılar. III. Napoleon, 1850 yılında Osmanlı Devleti’nden, 1740 Kapitülasyonları ile verilmiş olan ayrıcalıkların tam olarak uygulanmasını istedi. Bu ise Kutsal Yerler’de Katoliklere, Ortodokslar aleyhine yeni hakların verilmesi demekti. Bu durum karşısında Rusya da Babıâli’den 1774 Küçük Kaynarca Antlaşması’nın koşullarına saygı göstermesini istedi. Osmanlı Devleti, Fransa ve Rusya ile bir anlaşmazlığa düşmek istemiyordu. Doğru yanıt E’dir.
Soru 42
Osmanlı Devletinin ilk defa yabancı devletlerden borç para alması aşağıdaki hangi olayla gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
Kırım Savaşı
B
Paris Konferansı
C
Viyana Notası
D
Islahat Fermanı
E
Karadağ İsyanı
Açıklama:
Kırım Savaşı’nın Osmanlı Devleti’ne getirdiği bir diğer sonuç da ilk defa yabancı devletlerden borç para alması oldu. Kırım Savaşı Osmanlı maliyesini krize sokarken dış borç alınması kararı verildi. Osmanlı Devleti’nin müttefikleri olan İngiltere ve Fransa bu kararı desteklemişlerdir. Bunun üzerine Bâbıâli, Londra’da Palmer ve Earisie- Goldschmid adındaki iki banka grubu ile 24 Ağustos 1854’te bir sözleşme yaparak 3.000.000 Sterlin (yaklaşık 330 milyon kuruş) borç aldı. Osmanlı tarihinde alınan bu ilk borca Mısır’dan alınan vergi geliri karşılık olarak gösterildi. Doğru yanıt A’dır.
Soru 43
Aşağıdakilerden hangisi Tanzimat döneminin amaçlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Hukuk devleti olma
B
Bireyin haklarının korunması
C
Milliyetçilik akımının güçlenmesi
D
Devletin yeniden yapılanması
E
Devletin tüm unsurlarını birarada tutma
Açıklama:
II. Mahmud öncesi reformlarda, Batı’nın temel yapısını oluşturan medenî değerler ile modern devletin temel özellikleri arasında yer alan hukuk devleti olma ve bireyin haklarının korunması gibi ilkeler göz önüne alınmamıştı. Oysa 19. yüzyılın ilk çeyreği boyunca Osmanlı Devleti, özellikle Fransız İhtilali’nin doğurduğu “Milliyetçilik” akımının etkisiyle Osmanlı sınırları içindeki çeşitli ulusların bağımsızlık talepleriyle karşılaştı. Milliyetçilik etkisini öncelikle imparatorluğun gayrimüslim unsurları üzerinde göstermişti. Ayrılıkçı eğilimler taşıyan gayrimüslim unsurların çoğunlukla imparatorluğun Avrupa topraklarında yaşaması, milliyetçilik akımının etkisini kolaylaştırdığı gibi Avrupa devletlerinin müdahalelerine de gerekçe oluşturmaktaydı. Bu anlamda ilk büyük hareket Sırp İsyanları’ydı. 1812’de Bükreş Anlaşması ile Sırbistan özerklik kazandı. Benzer şekilde, Osmanlı-Rus Savaşı sonrası 14 Eylül 1829’da imzalanan Edirne Antlaşması’yla Yunanistan bağımsızlığını elde etmişti. Ayrıca Mısır’da Mehmed Ali Paşa’nın iki defa merkezi otoriteye isyan ederek Osmanlı Sultanı’nın varlığını tehdit etmesi de bir başka büyük sorundu. Giderek ağırlaşan bu sorunların üstesinden gelmenin yolu devletin yeniden organize edilmesinden geçiyordu. Böylece Osmanlı Devleti’ni modern bir devlet ve toplum yapısına dönüştürürken Müslüman ve gayrimüslim bütün unsurları da eşit haklar ve eşit yurttaşlık temelinde bir arada tutmayı amaçlayan Tanzimat Fermanı ilan edilmişti. Fermanda insanların dinî veya etnik yapısı dikkate alınmaksızın bütün unsurlarıyla Osmanlı vatandaşlığı temelinde yeni bir toplum modeli öngörülüyordu. Tanzimat öncesi reform çalışmaları devlet ve bireylerin karşılıklı hakları bakımından hiçbir yenilik hedeflememişken Tanzimat Fermanı ile bu konuda yeni bir döneme giriliyordu.
Soru 44
I- Denge politikası II- Bireyin hakları III- Yeni toplum modeli IV- Hukuk devleti olma
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Tanzimat dönemini oluşturan iç nedenlerle ilgilidir?
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Tanzimat dönemini oluşturan iç nedenlerle ilgilidir?
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve IV
C
I, II, III
D
II, III, IV
E
I, II, IV
Açıklama:
II. Mahmud öncesi reformlarda, Batı’nın temel yapısını oluşturan medenî değerler ile modern devletin temel özellikleri arasında yer alan hukuk devleti olma ve bireyin haklarının korunması gibi ilkeler göz önüne alınmamıştı. Oysa 19. yüzyılın ilk çeyreği boyunca Osmanlı Devleti, özellikle Fransız İhtilali’nin doğurduğu “Milliyetçilik” akımının etkisiyle Osmanlı sınırları içindeki çeşitli ulusların bağımsızlık talepleriyle karşılaştı. Milliyetçilik etkisini öncelikle imparatorluğun gayrimüslim unsurları üzerinde göstermişti. Ayrılıkçı eğilimler taşıyan gayrimüslim unsurların çoğunlukla imparatorluğun Avrupa topraklarında yaşaması, milliyetçilik akımının etkisini kolaylaştırdığı gibi Avrupa devletlerinin müdahalelerine de gerekçe oluşturmaktaydı. Bu anlamda ilk büyük hareket Sırp İsyanları’ydı. 1812’de Bükreş Anlaşması ile Sırbistan özerklik kazandı. Benzer şekilde, Osmanlı-Rus Savaşı sonrası 14 Eylül 1829’da imzalanan Edirne Antlaşması’yla Yunanistan bağımsızlığını elde etmişti. Ayrıca Mısır’da Mehmed Ali Paşa’nın iki defa merkezi otoriteye isyan ederek Osmanlı Sultanı’nın varlığını tehdit etmesi de bir başka büyük sorundu. Giderek ağırlaşan bu sorunların üstesinden gelmenin yolu devletin yeniden organize edilmesinden geçiyordu. Böylece Osmanlı Devleti’ni modern bir devlet ve toplum yapısına dönüştürürken Müslüman ve gayrimüslim bütün unsurları da eşit haklar ve eşit yurttaşlık temelinde bir arada tutmayı amaçlayan Tanzimat Fermanı ilan edilmişti. Fermanda insanların dinî veya etnik yapısı dikkate alınmaksızın bütün unsurlarıyla Osmanlı vatandaşlığı temelinde yeni bir toplum modeli öngörülüyordu. Tanzimat öncesi reform çalışmaları devlet ve bireylerin karşılıklı hakları bakımından hiçbir yenilik hedeflememişken Tanzimat Fermanı ile bu konuda yeni bir döneme giriliyordu.
Tanzimat Dönemi’ni doğuran dış nedenler açısından Osmanlı Devleti’nin güvenliği ve varlığını koruyabilmek için izlediği denge politikasının önemi göze çarpar.
Tanzimat Dönemi’ni doğuran dış nedenler açısından Osmanlı Devleti’nin güvenliği ve varlığını koruyabilmek için izlediği denge politikasının önemi göze çarpar.
Soru 45
Osmanlı Devleti izlediği denge politikasının ilk evresi olan Tanzimat Döneminde ortaya çıkan tehditlere karşı kiminle ittifak kurma yoluna gitmiştir?
Seçenekler
A
Rusya
B
İngiltere
C
Fransa
D
Yunanistan
E
Sırbistan
Açıklama:
Osmanlı Devleti’nin izlediği bu denge politikasının ilk evresi Tanzimat Dönemi’ni de içerecek şekilde 1798-1878 yılları arasındadır. Özellikle Rusya başta olmak üzere kendisine yönelik bir tehdit ortaya çıktığı zaman Osmanlı Devleti, İngiltere ile ittifak kurma yoluna gitti. İngiltere de, anılan dönem boyunca, Osmanlı Devleti’ni destekleyen bir politika izledi. İngiltere doğal olarak kendi çıkarlarını düşünmekteydi. Çünkü Hindistan sömürgesi İngiltere’nin ekonomik hayatında önemli bir yere sahipti.
İngiltere’nin bu sömürgesi ile bağlantısı ise Mısır, Akdeniz ve Cebelitarık Boğazı’ndan
geçmekte ve buna İmparatorluk Yolu denmekteydi.
İngiltere’nin bu sömürgesi ile bağlantısı ise Mısır, Akdeniz ve Cebelitarık Boğazı’ndan
geçmekte ve buna İmparatorluk Yolu denmekteydi.
Soru 46
Tanzimat Fermanı’nın ilanından kısa bir süre önce Mısır Meselesi’nin baskısı altındaki Osmanlı Devleti, 16 Ağustos 1838’de hangi devletle Balta Limanı Ticaret anlaşması'nı imzalamıştır?
Seçenekler
A
Fransa
B
İspanya
C
Portekiz
D
Hollanda
E
İngiltere
Açıklama:
Dış etkinin bir diğer boyutu da batının yarattığı kapitalist sistemin, dünya imparatorluklarını sistemlerine eklemleme çabası ile ilgilidir. Nitekim bu Avrupa merkezli kapitalist dünya, Osmanlı Devleti’nin, Rumeli, Anadolu, Suriye topraklarını, 19. yüzyıl boyunca ekonomik sistemine eklemlemeyi başarmıştır. Bu bakımdan Tanzimat’ı hazırlayan ekonomik gelişmeler arasında Mısır Meselesi özel bir yer tutmaktadır. Tanzimat Fermanı’nın ilanından kısa bir süre önce Mısır Meselesi’nin baskısı altındaki Osmanlı Devleti, 16 Ağustos 1838’de İngiltere ile Balta Limanı Ticaret Antlaşması’nı imzalamıştı. İngilizlere iç ticarette geniş imtiyazlar verildi. İngilizler Osmanlılar üzerinde daha fazla iktisadi nüfuz kurdular. 1838 Osmanlı-İngiliz ticaret antlaşmasının benzerleri aynı yıl içinde Fransa ile daha sonra 1840’ta İsveç, Norveç, İspanya, Hollanda, Belçika, 1841’de Danimarka, 1843’te Portekiz ile imzalanmıştır.
Soru 47
Tanzimat döneminde yayımlanan hangi kanun içerdiği hükümler bakımından ilk kanun olma özelliğini taşır?
Seçenekler
A
Genel Ceza kanunu
B
Kara Ticareti Kanunu
C
Arazi Kanunnamesi
D
Deniz Ticaret Kanunu
E
Mecelle-i Ahkâm-ı Adliye
Açıklama:
Tanzimat Fermanı’nın ilanından kısa bir süre sonra da 3 Mayıs 1840’ta bu kez tüm Osmanlı toplumunu içeren genel bir ceza kanunu yayımlandı. Bu genel ceza kanunu, suçların kanuniliği ilkesini getirmesi ve keyfi ceza vermeyi engelleyici hükümleri içermesi bakımından ilk kanun olma özelliğini taşır. Toplumun bütün kesimlerini içeren bu kanunu, 1850 yılında Kara Ticareti Kanunu, 1858’de Arazi Kanunnamesi, 1863’te Deniz Ticaret Kanunu, 1876’da tamamlanan Mecelle-i Ahkâm-ı Adliye isimli medeni kanunun yayını takip etmiştir.
Soru 48
1841 Niş isyanı ile ilgili verilen bilgilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Osmanlı topraklarında mali uygulamalardan kaynaklanan bir isyandır.
B
Osmanlı topraklarında yaşayan halklar bağımsızlık için ayaklanmışlardır.
C
Gerçekte köylünün ödeyeceği miktar Yahudi ve Kıptilere oranla iki katına çıkmıştır.
D
Zengin Hristiyan köylüler şarap ve rakıdan alınan vergiye destek vermiştir.
E
Rusya ve Fransa çıkan isyanlara karşı Osmanlı'ya destek vermiştir.
Açıklama:
Osmanlı topraklarında mali uygulamalardan kaynaklanan isyanlardan biri de 1841 Niş İsyanı’dır. Tanzimat’ın herkesin geliri üzerinden belirli bir oranda vergi ödemesi esası ile angaryaların ve iltizam usulünün ilgası, Sırbistan’a sınır komşusu olan Niş bölgesinde özel bir fermanla, reaya çorbacılarının hazır bulunduğu bir toplantıda, ilan edildi. Zengin Hristiyanlar ve çorbacılar da vergi oranlarının artması üzerine harekete geçtiler. Vergi reformu aleyhine propagandaya giriştiler ve türlü iddialarla reayayı tahrik ederek ayaklanmalar çıkardılar. Müslümanlar, Avrupa tüccarları, Yahudi ve Kıptiler de vergiye tabi tutulduklanndan gerçekte köylünün ödeyecegi miktar eskisine göre yarıya inmekteydi. Reaya’nın çoğunluğu memnundu. Fakat bağ sahibi olan çorbacılar ve zengin Hristiyan köylüler şarap ve rakıdan alınan vergiye itiraza devam ettiler. Balkanlarda Hristiyan ahalinin hamisi olduğunu göstermek için her fırsattan istifadeye kalkışan Rusya, müdahalede gecikmedi. Babıâli’ye durumu protesto eden bir nota verdi. Çar hükümetinin, gereken tedbirleri alması için bir memur göndermeye karar verdiği bildiriliyordu. Babıâli telaşa düştü. Meselenin kapanmış olduğunu ileri sürerek bunu önlemeye çalıştı. Nihayet bu memurun, reaya arasında soruşturmada bulunmaksızın Niş bölgesine gelmesini kabul etti. Diğer büyük devletler de Rusya’dan geri kalmak istemediler. Fransa da harekete geçti. Bir nota verdi ve o da bölgede
soruşturma yapmak istediğini bildirdi.
soruşturma yapmak istediğini bildirdi.
Soru 49
15 Temmuz 1840'ta Londra'da yapılan dörtlü anlaşmada hangi devlet çıkarları uymadığı için dışarıda bırakılarak Mısır sorunu çözülmeye çalışılmıştır?
Seçenekler
A
İngiltere
B
Fransa
C
Avusturya
D
Rusya
E
Prusya
Açıklama:
Avrupa devletleri, sorununun çözümü noktasında farklı görüşlere sahipti. Görüş ayrılığı özellikle İngiltere ile Fransa arasındaydı. İngiltere’ye göre, Mehmed Ali Suriye’den çıkarılmalıydı. Fransa ise Mehmed Ali’nin Suriye’yi elinde tutmasına taraftardı. Rusya politika değişikliğine giderek özel elçisini 15 Eylül 1839’da Londra’ya gönderdi. Rusya, Çanakkale ve İstanbul Boğazları’nın kapalılığının, uluslararası bir antlaşma ile kabul edilmesini teklif etti. İngiltere bu teklifi memnuniyetle karşıladı. Rusya, Hünkar İskelesi Antlaşması ile elde ettiği üstünlükten vazgeçtiği gibi Çanakkale dışında İstanbul Boğazı’nın da kapalılığını kabul ediyordu. Gelişen bu durum karşısında İngiltere, uzlaşmaya yanaşmayan Fransa’yı bu işin dışında bırakma şansını elde etti. İngiliz Dışişleri Bakanı Palmerston, Mehmed Ali Paşa’ya bir ultimatom gönderilmesini ve kabul etmediği takdirde kuvvet kullanılmasını teklif etti. Fransa dışında diğer devletler teklifi kabul ettiler. Fransız kamuoyu ve hükümeti Mehmed Ali Paşa’ya sempati besliyordu. Fransa’nın bu tavrı karşısında İngiltere, Mısır meselesini Fransa olmadan çözmeye karar verdi. 15 Temmuz 1840’ta İngiltere, Rusya, Avusturya ve Prusya devletleri arasında Londra’da dörtlü bir antlaşma yapıldı. Buna göre, Mısır’ın yönetimi babadan oğula geçmek üzere Mehmed Ali’ye verilecek ve Akkâ Valiliği ile sınırları belirtilen Güney Suriye de kayd-ı hayat şartıyla yine Mehmed Ali’ye bırakılacaktı. Mehmed Ali bu şartları on gün içinde kabul etmezse Akkâ’yı kaybedecek ve sadece Mısır’la yetinmek zorunda kalacaktı. Takip eden on gün içinde babadan oğula geçmek üzere Mısır’ın idaresini kabul etmezse o zaman Osmanlı Devleti babadan oğula geçme şartını geri alacaktı. Yine bu senede göre, Mehmed Ali bunların hepsini ilk on gün içinde kabul ettiği takdirde Osmanlı Devleti’nin imzaladığı bütün antlaşmalar Mısır’da da geçerli olacak ve vergiler Osmanlı padişahı adına toplanacaktı. Bunların gerçekleşmesi amacıyla imzacı devletler, Mehmed Ali’ye yapılan teklifi kabul ettirmek için iş birliği yapacaklardı. Ayrıca, Mehmed Ali bu teklifleri kabul etmeyecek olursa Suriye ile Mısır’ın bağlantısını kara ve denizden kesmek için Osmanlı Devleti’ne yardım edecekleri gibi Mehmed Ali’nin kuvvetlerini, karadan ve denizden İstanbul’a yönlendirmesi halinde de Osmanlı Devleti’ne her türlü askeri yardımı yapacaklardı.
Soru 50
Mısır meselesi ve sonuçları ile ilgili verilen bilgilerden hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
1840'ta sonuçlanan mesele bir iç isyan olarak ortaya çıkmıştır.
B
Avrupa devletleri müdahalesi ile Avrupa sorununa dönüşmüştür.
C
Mehmed Ali Paşa Adana ve Suriye hakimiyetini elde etmiştir.
D
Mısır'ı babadan oğula geçirecek bir ferman hazırlanmıştır.
E
İngiltere Rusya'nın boğazlara yönelik girişimlerini boşa çıkarmıştır.
Açıklama:
1830’da başlayan ve 1840’ta sonuçlanan Mısır meselesi, bir iç isyan olarak ortaya çıktıysa da beş büyük Avrupa devletinin müdahalesiyle ciddi bir Avrupa sorununa dönüştü. Mehmed Ali Paşa, bu isyan ile elde etmek istediği Adana ve Suriye hakimiyetinden vazgeçmek zorunda kaldı. Ancak Mısır’ı babadan oğula geçirecek olan bir ferman elde etmeyi başardı. Rusya, isyanın ilk aşamasında Hünkar İskelesi Antlaşması ile Osmanlı üzerinde bir himaye kurmayı başardıysa da ikinci aşamada başta İngiltere olmak üzere Avrupalı büyük devletlerin baskısıyla bu avantaj kısa sürede etkisiz hâle geldi. İngiltere, Doğu Akdeniz ve Hindistan’ın güvenliğini tehdit edebilecek, Fransa’nın etkisi altındaki Mehmed Ali Paşa’nın büyük bir devlet kurmasını önlediği gibi Rusya’nın boğazlara yönelik girişimlerini de boşa çıkardı
Soru 51
18. yüzyılın sonlarına doğru Hindistan ile Avrupa arasındaki en kısa yol Akdeniz’den geçtiğinden buranın ekonomik ve jeopolitik önemini anlayan ve temel politikası Akdeniz egemenliğini kimseye kaptırmamak olan devlet aşağıdakilerden hangisidr?
Seçenekler
A
Avusturya
B
Fransa
C
Rusya
D
Prusya
E
İngiltere
Açıklama:
18. yüzyılın sonlarına doğru Hindistan ile Avrupa arasındaki en kısa yol Akdeniz’den
geçtiğinden bu deniz, İngiltere için hayati önemdeydi. İngiltere, bu yolun ekonomik olduğu kadar jeo-politik değerini de kavramıştı. İstanbul ve Boğazlar dolayısıyla Akdeniz egemenliğini kimseye kaptırmamak İngiltere’nin temel politikasıydı.
geçtiğinden bu deniz, İngiltere için hayati önemdeydi. İngiltere, bu yolun ekonomik olduğu kadar jeo-politik değerini de kavramıştı. İstanbul ve Boğazlar dolayısıyla Akdeniz egemenliğini kimseye kaptırmamak İngiltere’nin temel politikasıydı.
Soru 52
Tanzimatın ilanından sonra Osmanlı İmparatorluğu’nun çeşitli eyaletlerinde çıkan isyanlarda aşağıdakilerden hangisinin etkisi görülmez?
Seçenekler
A
Tanzimat'a duyulan tepki
B
Kötü yönetim
C
Milliyetçiliğin yayılması
D
Vergi imtiyazları sağlanması
E
Yabancı devletlerin tahrikleri
Açıklama:
Tanzimatın ilanından sonra Osmanlı İmparatorluğu’nun çeşitli eyaletlerinde isyanlar çıkmıştı. Arnavutluk, Girit, Bulgaristan, Suriye ve Lübnan’da patlak veren isyanlar, Tanzimat’a duyulan tepki, kötü yönetim, milliyetçiliğin yayılması ve yabancı devletlerin tahrikleri gibi nedenlere dayanmaktaydı. Vergi imtiyazlarının sağlanması değil kaybedilmesi zengin toplulukların işine gelmemiştir.
Soru 53
Amerikan Bağımsızlık Bildirisi” ve 1789 tarihli Fransız “İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirisi” adını alan belgeler Amerikan Kongresi tarafından hangi yıl kabul edilmiştir?
Seçenekler
A
1770
B
1772
C
1774
D
1776
E
1778
Açıklama:
Amerikan Bağımsızlık Bildirisi” ve 1789 tarihli Fransız “İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirisi” adını alan belgeler 1776’da Amerikan Kongresi tarafından kabul edilmiştir. Doğru cevap D’dir.
Soru 54
Pasarofça Antlaşması hangi yıl imzalanmıştır?
Seçenekler
A
1712
B
1714
C
1716
D
1718
E
1720
Açıklama:
Pasarofça Antlaşması 1718 yılında imzalanmıştır. Doğru cevap D’dir.
Soru 55
Lale Devri hangi yıllar arasını kapsar?
Seçenekler
A
1688-1700
B
1700-1718
C
1718-1730
D
1730-1748
E
1748-1760
Açıklama:
Lale Devri 1718-1730 yıllarını kapsayan bir süreçtir. Doğru cevap C’dir.
Soru 56
Osmanlı-Rus Savaşı sonrası Yunanistan bağımsızlığını elde ettiği Edirne Antlaşması hangi tarihte imzalanmıştır?
Seçenekler
A
14 Eylül 1829
B
14 Eylül 1832
C
14 Eylül 1835
D
14 Eylül 1838
E
14 Eylül 1841
Açıklama:
Osmanlı-Rus Savaşı sonrası 14 Eylül 1829’da imzalanan Edirne Antlaşması’yla Yunanistan bağımsızlığını elde etmiştir. Doğru cevap A’dır.
Soru 57
Osmanlı Devleti İngiltere ile Balta Limanı Ticaret Antlaşması’nı hangi tarihte imzalamıştır?
Seçenekler
A
16 Ağustos 1834
B
16 Ağustos 1836
C
16 Ağustos 1838
D
16 Ağustos 1840
E
16 Ağustos 1842
Açıklama:
Osmanlı Devleti, 16 Ağustos 1838’de İngiltere ile Balta Limanı Ticaret Antlaşması’nı imzalamıştır. Doğru cevap C’dir.
Soru 58
Memûrine Mahsûs Ceza Kanûnu hangi tarihte yayımlanmıştır?
Seçenekler
A
1835
B
1838
C
1841
D
1844
E
1847
Açıklama:
1838’de Memûrine Mahsûs Ceza Kanûnu yayımlanmıştır. Doğru cevap B’dir.
Soru 59
Aşağıdakilerden hangisi 15 Temmuz 1840’ta İngiltere, Rus- ya, Avusturya ve Prusya arasında Londra Protokolü’nün imzalandığı ülkelerden biri değildir?
Seçenekler
A
İngiltere
B
Rusya
C
Avusturya
D
Prusya
E
İtalya
Açıklama:
15 Temmuz 1840’ta İngiltere, Rus- ya, Avusturya ve Prusya arasında Londra Protokolü imzalanmıştır. Doğru cevap E’dir.
Soru 60
Aşağıdakilerden hangisi 25 Şubat 1856’da toplanan Paris Kongresi’nde yer alan ülkelerden biri değildir?
Seçenekler
A
İngiltere
B
Fransa
C
Rusya
D
Portekiz
E
Avusturya
Açıklama:
Kırım Savaşı’nı sonuçlandırmak ve barış antlaşmasını hazırlamak üzere Paris Kongresi, 25 Şubat 1856’da Osmanlı Devleti, İngiltere, Fransa, Rusya, Avusturya, Prusya ve Piyemonte’nin katılımıyla toplanmıştır. Doğru cevap D’dir.
Soru 61
Tanzimat fermanı ne zaman ilan edilmiştir?
Seçenekler
A
3 Kasım 1839
B
11 Eylül 1827
C
23 Kasım 1924
D
05 Mayıs 1839
E
3 Ağustos 1876
Açıklama:
Tanzimat Dönemi’nin, 3 Kasım 1839’da Topkapı Sarayı’nın Gülhane Bahçesi’nde Sultan Abdülmecid’in Hatt-ı Hümâyunu’nun okunması ile başladığı konusunda, konuyla ilgilenenler açısından, genellikle bir tereddüt yoksa da, ne zaman son bulduğu hakkında farklı görüşler vardır. Doğru cevap A'dır.
Soru 62
Aşağıdakilerden hangisi Tanzimat döneminin ortaya çıkmasının iç nedenlerindendir?
Seçenekler
A
Osmanlı devletinin güvenliğini sağlamak için izlediği denge politikası
B
Batının yarattığı kapitalist sistem
C
Çok uluslu bir yapıya sahip olma
D
Rusya'nın Akdeniz'e inmesini engelleme
E
Mısır meselesi
Açıklama:
Osmanlı Devleti, özellikle Fransız İhtilali’nin doğurduğu “Milliyetçilik” akımının etkisiyle Osmanlı sınırları içindeki çeşitli ulusların bağımsızlık talepleriyle karşılaştı. Milliyetçilik etkisini öncelikle imparatorluğun gayrimüslim unsurları üzerinde göstermişti. Ayrılıkçı eğilimler taşıyan gayrimüslim unsurların çoğunlukla imparatorluğun Avrupa topraklarında yaşaması, milliyetçilik akımının etkisini kolaylaştırdığı gibi Avrupa devletlerinin müdahalelerine de gerekçe oluşturmaktaydı. Bu anlamda ilk büyük hareket Sırp İsyanları’ydı. 1812’de Bükreş Anlaşması ile Sırbistan özerklik kazandı. Benzer şekilde, Osmanlı-Rus Savaşı sonrası 14 Eylül 1829’da imzalanan Edirne Antlaşması’yla Yunanistan bağımsızlığını elde etmişti. Ayrıca Mısır’da Mehmed Ali Paşa’nın iki defa merkezi otoriteye isyan ederek Osmanlı Sultanı’nın varlığını tehdit etmesi de bir başka büyük sorundu. Giderek ağırlaşan bu sorunların üstesinden gelmenin yolu devletin yeniden organize edilmesinden geçiyordu. Böylece Osmanlı Devleti’ni modern bir devlet ve toplum yapısına dönüştürürken Müslüman ve gayrimüslim bütün unsurları da eşit haklar ve eşit yurttaşlık temelinde bir arada tutmayı amaçlayan Tanzimat Fermanı ilan edilmişti. Doğru cevap C'dir.
Soru 63
Tanzimat fermanının en önemli özelliği aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Verginin düzenli olarak alınması
B
Çıkarılacak kanunların bütün tebaanın ırz, namus, can ve mal güvenliğinin sağlanması
C
Askerliğin düzenli olarak gerçekleştirilmesi
D
İdarenin iyileştirilmesi için gerekli adımların atılması
E
Padişahın yetkilerinin sınırlandırılması
Açıklama:
Fermanın en önemli özelliği, çıkarılacak kanunların bütün tebaanın ırz, namus, can ve mal güvenliğinin sağlanması hususuydu. Özellikle 1776 tarihli Amerikan “Bağımsızlık Bildirisi” ve 1789 tarihli Fransız “İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirisi”nde yer alan ve birey haklarını vurgulayan maddelerden esinlenildiği açıktır. Öte yandan fermanın bir diğer özelliği, bu yeni kanunların iki temel ilkeye göre düzenleneceğini, yine bir yenilik olarak, ortaya koymasıydı. Doğru cevap B'dir.
Soru 64
Tanzimat Fermanında "Hukukun üstünlüğü veya Hukuk Devleti" anlayışı hangi kavramla açıklanmaktadır?
Seçenekler
A
demokratikleşme
B
Cumhuriyet
C
Meşrutiyet
D
Kanunlaştırma
E
Saltanatın güçlendirilmesi
Açıklama:
Tanzimat Dönemi öncesi Osmanlı toplum ve devlet yaşamı, dinsel kurallara, çoğu zaman keyfiliği içerisinde barındıran “örf”e dayalı bir hukuk nizamına, farklı dinî cemaatler (Millet Sistemi) şeklinde örgütlenen bir toplum yapısına sahipti. Öte yandan bu hukuk düzeni büyük oranda (tedvin) derlenmiş, yazılı metinlere dayalı değildi. Bu yüzden özellikle örfi yetkililerce keyfi hukuki çıkarımlar yapılabilmiş, bu da topluma bir keyfilik ve adaletsizlik görüntüsü vermişti. Toplumun hukuki alanda kurduğu ilişki biçimleri, bireyin, diğer bireyler veya devletle olan ilişkileri, özellikle dini kaynaklardan yapılan çıkarımlara veya devlet otoritelerinin takdirine bağlı bir görüntüye sahipti. Bu bakımdan hukuk alanında yazılı “kesin kurallar” koyma gerekliliği daha çok Tanzimat devri ile başladı. Adına kanunlaştırma (Codification) denilen bu yöneliş, pozitif hukuk alanında büyük bir aşamayı temsil etmektedir. Doğru cevap D'dir.
Soru 65
Tanzimat Fermanında ön planda tutulan amaçlardan biri de vergilerin düzenlenmesidir. Bu yönde atılan ilk adım aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Muhassıllık Meclisleri'nin kuruluşu
B
Ahi teşkilatının kuruluşu
C
Lonca teşkilatının kuruluşu
D
Meclis'i Vala 'nın Kuruluşu
E
Niş isyanının önlenmesi
Açıklama:
Tanzimatın öngördüğü amaçlardan biri de vergi adaletiydi. Buna yönelik ilk önlemMuhassıllık Meclisleri’nin kuruluşudur. Tanzimat sonrası Muhassıl gönderilen yerlerde, kurulan meclislere Muhassıllık Meclisleri denmiştir. Doğru cevap A'dır.
Soru 66
Muhassıl Meclislerinde Vücuh'ü memleketten kaç kişi katılırdı?
Seçenekler
A
3
B
4
C
5
D
6
E
7
Açıklama:
Tanzimatın öngördüğü amaçlardan biri de vergi adaletiydi. Buna yönelik ilk önlem Muhassıllık Meclisleri’nin kuruluşudur. Tanzimat sonrası Muhassıl gönderilen yerlerde, kurulan meclislere Muhassıllık Meclisleri denmiştir. Gayrimüslim topluluklarının da temsil edildiği bu meclis, valinin denetimine verilmişti. Bu meclisler hatt-ı hümâyunda vaadedilenlerin gerçekleşmesi için tasarlanmıştı. 25 Ocak 1840 tarihinde gönderilen bir talimatta Muhassılların maiyyetlerinde bir katib-i emlak ve nüfus ile bir tane mal kâtibi bulunacak ve gittikleri yerlerde öncelikle bir meclis kuracaklardı. Bu meclise beldenin hâkimi, müftüsü, bir asker zabiti ve vücûh-ı memleket denilen memleketin ileri gelenlerinden dört kişi, yine metropolit ve kocabaşılardan da birer kişi alınacaktı. Doğru cevap B'dir.
Soru 67
Mısır meselesinin birinci aşamasın hangi antlaşma ile bitmiştir?
Seçenekler
A
Hünkar iskelesi antlaşması
B
Uşi Antlaşması
C
İstanbul Antlaşması
D
Kütahya Antlaşması
E
Londra antlaşması
Açıklama:
Mısır Meselesi’nin birinci aşamasını bitiren ve Rusya ile imzalanan Hünkar İskelesi Antlaşması sekiz yıl için geçerliydi. Anlaşmanın önemli maddelerine bakarsak her iki devlet de bir saldırı hâlinde birbirlerine yardım edecekler, Osmanlı Devleti, bir saldırıya uğraması ve talebi hâlinde Rusya, kara ve deniz kuvvetleriyle yardımda bulunacaktı. Osmanlı Devleti de aynı şekilde Rusya’ya yardıma gidecekti. Doğru cevap A'dır.
Soru 68
Hangi antlaşma ile Ruslar Boğazlardan serbest geçiş hakkı elde etmişlerdir?
Seçenekler
A
Karlofça Antlaşması
B
Hünkar İskelesi Antlaşması
C
Küçük Kaynarca Antlaşması
D
Uşi Antlaşması
E
Londra Antlaşması
Açıklama:
Ruslar, Karlofça Antlaşması sonrası Karadeniz’i Rus gölü yapmak yolunda önemli bir adım attılar. 1774 Küçük Kaynarca Antlaşması’yla da Rus Ticaret gemileri için Boğazlardan serbestçe geçiş hakkını kazandılar. Doğru cevap C'dir.
Soru 69
Osmanlılar'ın "kadim dost" olarak nitelendirdikleri ülke aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Rusya
B
İngiltere
C
Fransa
D
İtalya
E
Venedik
Açıklama:
Osmanlıların kadim dost dedikleri Fransızlara, 1536’da kapitülasyonların verilmesinden itibaren kapitülasyon hakları sürekli gelişme gösterdi. Doğru cevap C'dir.
Soru 70
Kırım savaşını sonuçlandırmak için imzalanan antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hünkar İskelesi Antlaşması
B
Boğazlar Sözleşmesi
C
İstanbul Antlaşması
D
Paris Antlaşması
E
Londra Antlaşması
Açıklama:
Kırım Savaşı’nı sonuçlandırmak ve barış antlaşmasını hazırlamak üzere Paris Kongresi, 25 Şubat 1856’da Osmanlı Devleti, İngiltere, Fransa, Rusya, Avusturya, Prusya ve Piyemonte’nin katılımıyla toplandı. Osmanlı Devleti, Âlî Paşa’nın başkanlığında, Paris elçisi Mehmet Cemil Bey, Yelkenci Afif ve Divan tercümanı Nurettin Bey’den oluşan bir heyetle kongreye katıldı. Görüşmeler sonucu antlaşma 30 Mart 1856’da kesin şeklini aldı. 27 Nisan 1856’da Paris Antlaşması imzalanmıştır.
Soru 71
Aşağıdakilerden hangisi Tanzimat Fermanının okunduğu tarihtir?
Seçenekler
A
3 Kasım 1839
B
1 Ocak 1840
C
3 Mart 1841
D
3 Mayıs 1842
E
3 Kasım 1842
Açıklama:
3 Kasım 1839’da Tanzimat Fermanı’nın okunmasıyla başlayan Tanzimat Dönemi, Osmanlı reform tarihi içerisinde, dönüm noktalarından birini oluşturması nedeniyle, günümüze kadar süren farklı yaklaşımlara ve tartışmalara yol açmıştır.
Soru 72
ll. Meşrutiyet'in ilanı aşağıdakilerden hangi tarihte yapılmıştır?
Seçenekler
A
1905
B
1906
C
1907
D
1908
E
1909
Açıklama:
II. Meşrutiyet’in ilanını (1908) dönemin sonu olarak kabul eden tarihçiler de vardır.
Soru 73
Osmanlı Tarihinde Tanzimat Dönemi kaç yıl sürmüştür?
Seçenekler
A
30
B
37
C
39
D
40
E
42
Açıklama:
Fakat genellikle 1839-1876 yılları “Tanzimat Dönemi” olarak ifade edilmiştir. Bu bakımdan biz de bu dönemlendirmeyi esas aldık.
Soru 74
Tanzimat dönemi kaç alt dönem olarak incelenir?
Seçenekler
A
2
B
3
C
4
D
5
E
6
Açıklama:
Ancak 1839-1876 yıllarını ifade eden Tanzimat Dönemi çoğunlukla iki alt dönemde incelenmektedir.
Soru 75
Islahat Fermanı hangi tarihte ilan edilmiştir?
Seçenekler
A
1855
B
1856
C
1857
D
1858
E
1859
Açıklama:
Ancak 1839-1876 yıllarını ifade eden Tanzimat Dönemi çoğunlukla iki alt dönemde incelenmektedir. 1856’da ilan edilen Islahât Fermanı’na kadar olan devre.
Soru 76
Aşağıdaki alanlardan hangisi Tanzimat Dönemi'nin köklü değişim ve dönüşüm konularından biri değildir?
Seçenekler
A
Askeri
B
Mali
C
Sanatsal
D
Hukuki
E
İdari
Açıklama:
Tanzimat Dönemi, Osmanlı toplumunun tüm kurum ve kuruluşlarını ayakta tutan, askeri, mali, hukuki, idari, iktisadi, siyasi vb. alanlarda köklü değişim ve dönüşümleri ifade etmektedir.
Soru 77
Osmanlı Devleti, durağan döneme aşağıdakilerden hangisi devrinde girmiştir?
Seçenekler
A
Fatih Devri
B
Osman Bey Devri
C
l. Murat Devri
D
Kanuni Devri
E
Yıldırım Beyazıt Devri
Açıklama:
Osmanlı Devleti, Kanuni Devri’nden itibaren durağan bir döneme girmişti. Kanuni sonrasında gelen hükümdarlar ve sadrazamlardan bir kısmı, devleti durağanlıktan kurtarmaya yönelik birtakım girişimlerde bulunmuşlardı.
Soru 78
Osmanlı'da "Kanunlaştırma" adına ilk çabalar aşağıdakilerden hangisi döneminde başlamıştır?
Seçenekler
A
Fatih
B
Kanuni
C
Yıldırım Beyazıt
D
ll. Mahmud
E
Abdülmecid
Açıklama:
Kanunlaştırma adını verdiğimiz bu çabaların ilk adımlarını, II. Mahmud devrinde görmekteyiz.
Soru 79
Tanzimat Fermanı’nın ilanından kısa bir süre sonra 3 Mayıs 1840’ta yayımlanan ve tüm Osmanlı toplumunu içeren kanun hangi konuyu kapsamaktadır?
Seçenekler
A
Askeri
B
Ceza
C
Ticari
D
Hukuki
E
İdari
Açıklama:
Tanzimat Fermanı’nın ilanından kısa bir süre sonra da 3 Mayıs 1840’ta bu kez tüm Osmanlı toplumunu içeren genel bir ceza kanunu yayımlandı. Bu genel ceza kanunu, suçların kanuniliği ilkesini getirmesi ve keyfi ceza vermeyi
engelleyici hükümleri içermesi bakımından ilk kanun olma özelliğini taşır.
engelleyici hükümleri içermesi bakımından ilk kanun olma özelliğini taşır.
Soru 80
Osmanlı toplumunu içeren genel bir ceza kanunundan sonra aşağıdakilerden hangi kanun çıkarılmıştır?
Seçenekler
A
Deniz Ticaret Kanunu
B
Arazi Kanunnamesi
C
Kara Ticaret Kanunu
D
Kanuni Esasi
E
Azınlıklar Kanunu
Açıklama:
Toplumun bütün kesimlerini içeren bu kanunu, 1850 yılında Kara Ticareti Kanunu, vs...
Soru 81
Tanzimat dönemi ne zaman başlamıştır?
Seçenekler
A
3 Kasım 1839
B
12 Nisan 1842
C
5 Şubat 1845
D
30 Ekim 1848
E
30 Ekim 1851
Açıklama:
3 Kasım 1839’da Tanzimat Fermanı’nın okunmasıyla başlayan Tanzimat Dönemi, Osmanlı reform tarihi içerisinde, dönüm noktalarından birini oluşturması nedeniyle, günümüze kadar süren farklı yaklaşımlara ve tartışmalara yol açmıştır.
Soru 82
Lale Devri hangi yıllar arasındadır?
Seçenekler
A
1702-1718
B
1718-1730
C
1730-1745
D
1757-1773
E
1773-1786
Açıklama:
Lale Devri 1718 ile 1730 yılları arasındadır.
Soru 83
Osmanlı-Rus Savaşı sonrası hangi tarihte imzalanan Edirne Antlaşması’yla Yunanistan bağımsızlığını elde etmişti?
Seçenekler
A
1829
B
1812
C
1852
D
1878
E
1802
Açıklama:
Osmanlı-Rus Savaşı sonrası 14 Eylül 1829’da imzalanan Edirne Antlaşması’yla Yunanistan bağımsızlığını elde etmişti.
Soru 84
Tanzimat Fermanı’nın ilanından kısa bir süre önce Mısır Meselesi’nin baskısı altındaki Osmanlı Devleti, 16 Ağustos 1838’de hangi devlet ile Balta Limanı Ticaret Antlaşması’nı imzalamıştı?
Seçenekler
A
Almanya
B
Portekiz
C
İsveç
D
Fransa
E
İngiltere
Açıklama:
Tanzimat Fermanı’nın ilanından kısa bir süre önce Mısır Meselesi’nin baskısı altındaki Osmanlı Devleti, 16 Ağustos 1838’de İngiltere ile Balta Limanı Ticaret Antlaşması’nı imzalamıştı.
Soru 85
İlk anayasa Kanûn-ı Esâsî ne zaman yayınlanmıştır?
Seçenekler
A
1840
B
1850
C
1858
D
1863
E
1876
Açıklama:
1876’da ilk anayasa (Kanûn-ı Esâsî), 1879’da Ceza ve Hukuk Yargılama Usul Kanunları da yayımlandı.
Soru 86
Niş İsyanı hangi yılda olmuştur?
Seçenekler
A
1838
B
1839
C
1840
D
1841
E
1842
Açıklama:
Niş İsyanı 1841 yılında olmuştur?
Soru 87
Rus Ticaret gemileri için Boğazlardan serbestçe geçiş hakkını hangi antlaşma ile kazandılar?
Seçenekler
A
Karlofça
B
Küçük Kaynarca
C
Pasarofça
D
Yaş
E
Edirne
Açıklama:
1774 Küçük Kaynarca Antlaşması’yla da Rus Ticaret gemileri için Boğazlardan serbestçe geçiş hakkını kazandılar.
Soru 88
Londra Boğazlar Sözleşmesi ne zaman imzalandı?
Seçenekler
A
12 Mayıs 1839
B
12 Haziran 1840
C
13 Temmuz 1841
D
14 Ağustos 1842
E
15 Eylül 1843
Açıklama:
Osmanlı Devleti ve Fransa’nın da katılımı ile 13 Temmuz 1841’de Londra’da, Boğazlar Sözleşmesi veya 1841 Londra Boğazlar Sözleşmesi adını alan bir antlaşma imzalandı.
Soru 89
Kırım Savaşı’nı sonuçlandırmak ve barış antlaşmasını hazırlamak üzere Paris Kongresi, hangi yılda Osmanlı Devleti, İngiltere, Fransa, Rusya, Avusturya, Prusya ve Piyemonte’nin katılımıyla toplandı?
Seçenekler
A
24 Ocak 1855
B
25 Şubat 1856
C
26 Mart 1857
D
27 Nisan 1858
E
28 Mayıs 1859
Açıklama:
Kırım Savaşı’nı sonuçlandırmak ve barış antlaşmasını hazırlamak üzere Paris Kongresi, 25 Şubat 1856’da Osmanlı Devleti, İngiltere, Fransa, Rusya, Avusturya, Prusya ve Piyemonte’nin katılımıyla toplandı.
Soru 90
Islahât Fermanı hangi tarihte ilan edilmiştir?
Seçenekler
A
18 Şubat 1856
B
19 Mart 1857
C
20 Nisan 1858
D
21 Mayıs 1859
E
22 Haziran 1860
Açıklama:
18 Şubat 1856 tarihiyle ilân edilen Islahât Fermanı, Osmanlı topraklarında yaşayan gayrimüslimlerle Müslümanları eşit haklara kavuşturmayı esas almaktaydı.
Soru 91
“Tanzimat Dönemi” için kullanılan en genel tarihlendirme hangisidir?
Seçenekler
A
1839-1856
B
1839-1871
C
1839-1876
D
1839-1908
E
1856-1876
Açıklama:
Genellikle 1839-1876 yılları “Tanzimat Dönemi” olarak ifade edilmiştir. Bu bakımdan biz de bu dönemlendirmeyi esas aldık. Doğru yanıt “C” şıkkıdır.
Soru 92
Osmanlı ordusunda hizmet veren ve aslen bir Fransız olan Humbaracı Ahmed Paşa (Kont Bonneval) hangi padişah devrinde Osmanlı topraklarında bulunmuştur?
Seçenekler
A
III. Ahmed
B
I. Mahmud
C
III. Osman
D
III. Mustafa
E
I. Abdülhamid
Açıklama:
18. yüzyıl boyunca batılılarla ilişki kurma eğilimi, I. Mahmud devrinde (1730-1745) aslen bir Fransız olan Kont Bonneval (Humbaracı Ahmet Paşa) ve III. Mustafa Devrinde (1757-1773) Baron de Tott gibi şahsiyetlerin, Osmanlı ordusuna hizmet etmelerini sağladı. Doğru yanıt “B” şıkkıdır.
Soru 93
İngiltere hangi tarihten itibaren Osmanlı Devleti’nin bağımsızlık ve toprak bütünlüğünü koruma politikasını benimsemiştir?
Seçenekler
A
1789
B
1790
C
1791
D
1792
E
1798
Açıklama:
1787-1792 yılları arasında yapılan savaşlarda Rusya’nın Osmanlı Devleti’ni yıkma ve özellikle Boğazları ele geçirme arzularını gören İngiltere, 1791 yılından itibaren Rusya’nın Akdeniz’e inmesini engellemek için Osmanlı Devleti’nin bağımsızlık ve toprak bütünlüğünü koruma politikasını benimsedi. Doğru yanıt “C” şıkkıdır.
Soru 94
Aşağıdakilerden hangisi 1798’de Fransa’nın Mısır’ı işgali üzerine Osmanlı Devleti’nin ittifak yaptığı devletlerden biridir?
Seçenekler
A
Avusturya
B
İspanya
C
Papalık
D
Rusya
E
İran
Açıklama:
Rusya, Napoleon’un Mısır’dan sonra Suriye’yi işgal etmesi ve kuzeye doğru çıkarak Osmanlı Devleti’ni yıkmasından korktu. Rusya, zayıf bir Osmanlı Devleti’nden boğazları alabilirdi. Fakat güçlü bir Fransa’nın elinden alması kolay değildi. Bu yüzden hem İngiltere hem de Rusya, Osmanlı Devleti’yle ittifak yaparak Napoleon’u Mısır’dan çıkardılar. Doğru yanıt “D” şıkkıdır.
Soru 95
İngiltere’nin Osmanlı Devleti’nin toprak bütünlüğünü koruma politikası hangi yıla kadar devam etmiştir?
Seçenekler
A
1806
B
1839
C
1856
D
1878
E
1898
Açıklama:
İngiltere, Osmanlı Devleti’nin toprak bütünlüğünü koruma politikasını 1878’e kadar devam ettirdi. Doğru yanıt “D” şıkkıdır.
Soru 96
İlk olarak İngiltere ile daha sonra diğer bazı Avrupa devletleri ile yapılan ve Tanzimat Fermanı’nı iktisadi olarak zemin hazırlayan Baltalimanı Anlaşması hangi tarihte yapılmıştır?
Seçenekler
A
1826
B
1833
C
1838
D
1839
E
1841
Açıklama:
Tanzimat’ı hazırlayan ekonomik gelişmeler arasında Mısır Meselesi özel bir yer tutmaktadır. Tanzimat Fermanı’nın ilanından kısa bir süre önce Mısır Meselesi’nin baskısı altındaki Osmanlı Devleti, 16 Ağustos 1838’de İngiltere ile Balta Limanı Ticaret Antlaşması’nı imzalamıştı. İngilizlere iç ticarette geniş imtiyazlar verildi. İngilizler Osmanlılar üzerinde daha fazla iktisadi nüfuz kurdular. 1838 Osmanlı-İngiliz ticaret antlaşmasının benzerleri aynı yıl içinde Fransa ile daha sonra 1840’ta İsveç, Norveç, İspanya, Hollanda, Belçika, 1841’de Danimarka, 1843’te Portekiz ile imzalanmıştır. Böylece Osmanlı toprakları üzerinde serbest ticaretin koşulları için gereken diğer idari, mali, hukuki vb. reformları yapmak kaçınılmaz hâle geldi. Doğru yanıt “C” şıkkıdır.
Soru 97
Tanzimat Fermanı Müslüman ve gayrimüslim bütün tebaanın hangi alanlarda güvenliğini sağlamayı taahhüt etmemekteydi?
Seçenekler
A
Irz
B
Namus
C
Can
D
Oy
E
Mal
Açıklama:
Tanzimat Fermanı’nda Müslüman ve gayrimüslim bütün tebaanın ırz, namus, can ve mal güvenliğinin sağlanması taahhüt edilmekteydi. Doğru yanıt “D” şıkkıdır.
Soru 98
Kanunlaştırma (Codification) hareketinin görüldüğü II. Mahmud devrinde ilk ceza kanunu hangi zümre için yayımlanmıştır?
Seçenekler
A
Ulema
B
Memur
C
Asker
D
Tüccar
E
Köylü
Açıklama:
Kanunlaştırma adını verdiğimiz bu çabaların ilk adımlarını, II. Mahmud devrinde görmekteyiz. II. Mahmud’un son dönemlerine doğru Tarik-i İlmiyeye Dair Ceza Kanûnnâmesi yanında yine 1838’de Memûrine Mahsûs Ceza Kanûnu yayımlanmıştı. Doğru yanıt “A” şıkkıdır.
Soru 99
Suçların kanuniliği ilkesini getirmesi ve keyfi ceza vermeyi engelleyici hükümleri içermesi bakımından ilk kanun olma özelliğini taşıyan ve tüm Osmanlı toplumunu kapsayan ceza kanunu hangi tarihte yayımlanmıştır?
Seçenekler
A
1838
B
1839
C
1840
D
1841
E
1842
Açıklama:
Tanzimat Fermanı’nın ilanından kısa bir süre sonra da 3 Mayıs 1840’ta bu kez tüm Osmanlı toplumunu içeren genel bir ceza kanunu yayımlandı. Bu genel ceza kanunu, suçların kanuniliği ilkesini getirmesi ve keyfi ceza vermeyi engelleyici hükümleri içermesi bakımından ilk kanun olma özelliğini taşır. Doğru yanıt “C” şıkkıdır.
Soru 100
Aşağıdaki kanunlardan hangisi Kanûn-i Esâsî (1876)’den sonra yayımlanmıştır?
Seçenekler
A
Kara Ticareti Kanunu
B
Arazi Kanunnamesi
C
Deniz Ticaret Kanunu
D
Mecelle-i Ahkâm-ı Adliye
E
Ceza ve Hukuk Yargılama Usul Kanunları
Açıklama:
1840 tarihli ilk genel ceza kanununu, 1850 yılında Kara Ticareti Kanunu, 1858’de Arazi Kanunnamesi, 1863’te Deniz Ticaret Kanunu, 1876’da tamamlanan Mecelle-i Ahkâm-ı Adliye isimli medeni kanunun yayını takip etmiştir. 1876’da ilk anayasa (Kanûn-ı Esâsî), 1879’da Ceza ve Hukuk Yargılama Usul Kanunları da yayımlandı. Doğru yanıt “E” şıkkıdır.
Soru 101
Osmanlı reform tarihi içerisinde, dönüm noktalarından birini oluşturan Tanzimat Fermanı hangi tarihte kabul edilmiştir?
Seçenekler
A
1839
B
1834
C
1871
D
1876
E
1854
Açıklama:
Osmanlı reform tarihi içerisinde, dönüm noktalarından birini oluşturan Tanzimat Dönemi 3 Kasım 1839’da Tanzimat Fermanı’nın okunmasıyla başlamıştır.
Soru 102
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi beş bölüm şeklinde düzenlenen Tanzimat Fermanı'nın bu bölümlerde ele aldığı konulardan biri değildir?
Seçenekler
A
Devlet idaresini iyileştirmek için eski kanunların işlerliğine devam edilmesine işaret edilmiştir.
B
Osmanlı Devleti’nin kuruluşundan itibaren Kur’an hükümlerine ve şeriat kanunlarına saygı gösterildiğinden, devletin kuvvetli ve halkın refaha sahip olduğu ifade edilmiştir.
C
Son yüz elli yıldan beri türlü sebeplerle ne şeriata, ne de kanunlara saygı gösterilmediği, bu yüzden de devletin eski güç ve refahını kaybettiği vurgulanmıştır.
D
Yeni kanunlar kapsamında Müslüman ve gayrimislim bütün tebaanın ırz, namus, can ve mal güvenliğinin sağlanmasına ait düzenlemeler içermiştir.
E
Yeni kanunların dayandırılacağı genel prensipler belirtilmiş padişah da , hatt-ı
hümâyuna ve yapılacak kanunlara saygı göstereceğine dair ant içmiştir.
hümâyuna ve yapılacak kanunlara saygı göstereceğine dair ant içmiştir.
Açıklama:
Ferman metnini, beş bölüm şeklinde özetleyebiliriz. Birinci ve ikinci bölümde, Osmanlı Devleti’nin kuruluşundan itibaren Kur’an hükümlerine ve şeriat kanunlarına saygı gösterildiğinden, devletin kuvvetli ve halkın refaha sahip olduğu ifade edildikten sonra yüz elli yıldan beri türlü sebeplerle ne şeriata, ne de kanunlara saygı gösterilmediği, bu yüzden de devletin eski güç ve refahını kaybettiği vurgulanmaktaydı. Üçüncü bölümde, devlet idaresini iyileştirmek için bazı yeni kanunlar koymak gerekliliğine işaret edilmekte; dördüncü bölümde de yeni kanunların hangi konuları esas alacağı gösterilmekteydi. Buna göre; 1-Müslüman ve gayrimislim bütün tebaanın ırz, namus, can ve mal güvenliğinin sağlanması, 2-Verginin düzenli bir usule göre ayarlanması ve toplanması, 3- Askerlik ödevinin düzenli bir usule bağlanmasını esas alan düzenlemeler yapılacaktı. Beşinci bölümde ise yeni kanunların dayandırılacağı genel prensipler belirtilmekteydi. Padişah da, hatt-ı hümâyuna ve yapılacak kanunlara saygı göstereceğine dair ant içti.
Soru 103
Hatt-ı hümâyunda vaadedilenlerin gerçekleşmesi için 25 Ocak 1840 tarihinde gönderilen bir talimatta Muhassılların maiyyetlerinde bir katib-i emlak ve nüfus ile bir tane mal kâtibi bulunacak ve gittikleri yerlerde öncelikle bir meclis kuracaklardı. Aşağıdakilerden hangisi bu meclisin üyelerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Beldenin hâkimi
B
Beldenin subaşısı
C
Beldenin müftüsü
D
Bir asker zabiti
E
Vücûh-ı memleket denilen memleketin ileri gelenlerinden dört kişi
Açıklama:
Tanzimatın öngördüğü amaçlardan biri de vergi adaletiydi. Buna yönelik ilk önlem Muhassıllık Meclisleri’nin kuruluşudur. Tanzimat sonrası Muhassıl gönderilen yerlerde, kurulan meclislere Muhassıllık Meclisleri denmiştir. Gayrimüslim topluluklarının da temsil edildiği bu meclis, valinin denetimine verilmişti. Bu meclisler hatt-ı hümâyunda vaadedilenlerin gerçekleşmesi için tasarlanmıştı. 25 Ocak 1840 tarihinde gönderilen bir talimatta Muhassılların maiyyetlerinde bir katib-i emlak ve nüfus ile bir tane mal kâtibi bulunacak ve gittikleri yerlerde öncelikle bir meclis kuracaklardı. Bu meclise beldenin hâkimi, müftüsü, bir asker zabiti ve vücûh-ı memleket denilen memleketin ileri gelenlerinden dört kişi, yine metropolit ve kocabaşılardan da birer kişi alınacaktı. Meclis haftada iki ya da üç gün gerek vergi gerekse o beldenin diğer sorunlarını görüşecekti.
Soru 104
Tanzimat’ın yeni vergi politikaları, kargaşa doğurmuş ve eskiden vergi imtiyazlarına sahip olan zümrelerin ayaklanmaların başını çektiği görülmüştür. Aşağıdakilerden hangisi bu ayaklanmalardan biridir?
Seçenekler
A
Kabakçı Mustafa İsyanı
B
Niş İsyanı
C
Banat İsyanı
D
Orlov İsyanı
E
İlinden İsyanı
Açıklama:
Tanzimat’ın getirdikleri gayrimüslim reayayı umutlandırmış ve kendilerine tanınan haklar için direnmeye girişmişlerdi. Niş İsyanı ile vergi işlerinde eski idari suistimallere göz yummayacakları ve haklarını arayacakları ortaya çıkmıştı. Gerçekte Tanzimat’ın yeni vergi politikaları, kargaşa doğurmuş ve eskiden vergi imtiyazlarına sahip olan zümrelerin ayaklanmaların başını çektiği görülmüştür.
Soru 105
Mısır Meselesi’nin birinci aşamasını bitiren ve Rusya ile imzalanan antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İstanbul Antlaşması
B
Ferhat Paşa Antlaşması
C
Hünkar İskelesi Antlaşması
D
Bahçesaray Antlaşması
E
Karlofça Antlaşması
Açıklama:
Mısır Meselesi’nin birinci aşamasını bitiren ve Rusya ile imzalanan Hünkar İskelesi Antlaşması sekiz yıl için geçerliydi.
Soru 106
Dört madde halinde hazırlanan 1841 Boğazlar Sözleşmesi'nin en önemli maddesi olan ilk maddenin içeriği aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Rus Ticaret gemileri Boğazlardan serbestçe geçiş hakkını kazandılar.
B
Rusya, dost devlet sıfatıyla Boğazlardan her iki istikamette gemi geçirmek hakkını sekiz yıl için kazanmıştı.
C
Osmanlı Devleti, yabancı savaş gemilerinin Karadeniz ve Çanakkale boğazlarından geçemeyeceğine dair yasağı uygulamaya devam edeceğinin garantisini vermişti.
D
Hindistan yollarının güveliğini isteyen İngiltere, Boğazların kapalılığını Rusya, Avusturya ve Prusya’ya kabul ettirmişti.
E
Ruslar Karadeniz'i Rus gölü yapma yolunda önemli bir adım atmışlardı.
Açıklama:
Osmanlı Devleti ve Fransa’nın da katılımı ile 13 Temmuz 1841’de Londra’da, Boğazlar Sözleşmesi veya 1841 Londra Boğazlar Sözleşmesi adını alan bir antlaşma imzalandı. 1841 Boğazlar Sözleşmesi, dört maddeden ibaret olup en önemli olanı ilk maddesidir. Bu maddeye göre Osmanlı Devleti, yabancı savaş gemilerinin Karadeniz ve Çanakkale boğazlarından geçemeyeceğine dair eskiden beri uygulamakta olduğu yasağı (kaide-i kadime), bundan sonra da uygulayacağına dair kararlılığını ilân ederek bu hususta garanti veriyordu.
Soru 107
1848 İhtilalleri sonrasında Macar Mültecileri ve onlara yardım eden Leh Mültecileri, ihtilal hareketi başarısız olduktan sonra Osmanlı Devleti’ne gruplar hâlinde sığınmaya başladılar. Eflâk’da Kinin bölgesine gelen ilk büyük mülteci kafilesi hangi tarihte gelmiştir?
Seçenekler
A
1850
B
1852
C
1851
D
1849
E
1861
Açıklama:
Macar Mültecileri ve onlara yardım eden Leh Mültecileri, ihtilal hareketi başarısız olduktan sonra Osmanlı Devleti’ne gruplar hâlinde sığınmaya başladılar. 27 Temmuz 1849 tarihinde ilk büyük mülteci kafilesi Eflâk’da Kinin bölgesine gelen 1120 kişiydi.
Soru 108
Tanzimatın ilanından sonra Osmanlı İmparatorluğu’nun çeşitli eyaletlerinde isyanlar çıkmıştır. Aşağıdakilerden hangisi bu eyaletlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Arnavutluk
B
Girit
C
Bulgaristan
D
Mısır
E
Lübnan
Açıklama:
Tanzimatın ilanından sonra Osmanlı İmparatorluğu’nun çeşitli eyaletlerinde isyanlar çıkmıştı. Arnavutluk, Girit, Bulgaristan, Suriye ve Lübnan’da patlak veren isyanlar, Tanzimat’a duyulan tepki, kötü yönetim, milliyetçiliğin yayılması ve yabancı devletlerin tahrikleri gibi nedenlere dayanmakta idi. Arnavutluk, Bulgaristan ve Girit isyanları, başka devletlerin müdahalesine izin verilmeyerek bastırıldıysa da Lübnan ve Suriye’deki olaylara Fransa ile İngiltere’nin dâhil olması, bu bölgelerdeki isyanları siyasi krize dönüştürdü.
Soru 109
Menchikov 21 Mayıs 1853 günü bütün Rus elçilik mensuplarını da yanına alarak İstanbul'dan ayrılmış, böylece Osmanlı'nın Rusya ile siyasi ilişkileri kesilmiştir. Bu durumun yaşanmasına sebep olan gelişme aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Rusların Kutsal Yerler sorununun Ortodoks Kilisesi lehine çözmek istemeleri
B
Rusların Ortodoks Kilisesi’nin ayrıcalıklarının bir senetle belirlemek istemeleri
C
Rusların Fransızlara verilen kapitülasyonların kendilerine de verilmesini istemeleri
D
Rusların Kutsal yerlerde Ortodoks halkının daha fazla söz hakkına sahip olmalarını sağlamak istemeleri
E
Osmanlı Devleti içindeki Ortodoksların koruyuculuğu hakkının kendilerine tanındığını belirten bir senedin verilmesini istemeleri
Açıklama:
1853 yılı Nisan ayı içinde İngiliz, Fransız elçileri ile Rus elçisi Menchikov, Kutsal Yerler konusunu görüştüler ve konu her üç tarafı da memnun edecek şekilde sonuçlandırıldı. Ancak, Rusya’nın arzusu anlaşmak değildi. Nitekim 5 Mayıs 1853 günü Menchikov, Babıâli’ye bir ultimatom vererek Osmanlı Devleti içindeki Ortodoksların koruyuculuğu hakkının kendilerine tanındığını belirten bir senedin verilmesini istedi. Kabul edilmesi için de beş günlük süre verdi. Osmanlı Hükümeti bu öneriyi reddetti. Menchikov, bütün Rus elçilik mensuplarını da yanına alarak 21 Mayıs 1853 günü İstanbul’dan ayrıldı. Böylece Osmanlı Devleti ile Rusya arasındaki siyasi ilişkiler kesilmiş oldu.
Soru 110
Osmanlı Devleti, İngiltere, Fransa, Rusya, Avusturya, Prusya ve Piyemonte’nin katılımıyla Kırım Savaşı’nı sonuçlandırmak ve barış antlaşmasını hazırlamak üzere hangi tarihte Paris Kongresi yapılmıştır?
Seçenekler
A
27 Nisan 1856
B
27 Ocak 1856
C
25 Mart 1856
D
20 Nisan 1856
E
25 Şubat 1856
Açıklama:
Kırım Savaşı’nı sonuçlandırmak ve barış antlaşmasını hazırlamak üzere Paris Kongresi, 25 Şubat 1856’da Osmanlı Devleti, İngiltere, Fransa, Rusya, Avusturya, Prusya ve Piyemonte’nin katılımıyla toplandı.
Ünite 7
Soru 1
İslam hukukuna göre Müslümanların yönetiminde olan bir ülkede yaşayan gayrimüslimlerin statüsünü tanımlayan terim hangisidir?
Seçenekler
A
Mevali
B
Zımmi
C
Millet
D
Topluluk
E
Halk
Açıklama:
İslam hukukuna göre Müslümanların yani Millet-i Hâkime’nin yönetiminde olan bir ülkede yaşayan gayri müslimlerin statüsünü tanımlayan terim ‘Zımmi’dir.
Soru 2
Hangisi Islahat Fermanı’nın toplumun genelini ilgilendiren hükümleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Hapishane koşullarının iyileştirilmesi
B
İşkence ve eziyetin yasaklanması
C
Yargılamaların adil ve hızlı olması
D
Banka açılması
E
Ruhban sınıfının belli bir gelire sahip olması
Açıklama:
Hapishane koşullarının iyleştirilmesi, işkence ve eziyetin yasaklanması, yargılamaların adil ve hızlı yapılması, bütçe usulünün benimsenmesi, banka açılması, refahın arttırılması gibi toplumun genelini ilgilendiren hükümler bir kenara bırakılırsa Ferman’ın neredeyse tamamı gayrimüslim haklarına ayrılmış durumdaydı. Bu haklar arasında, mülk edinme hakkı, ruhban sınıfının belli bir gelire sahip olmaları, dini yapıların inşa ve tamirler inde kolaylık, mezhep ve din değiştirme izni, ayin serbestiyeti, başka dine mensup olanların asağılanmasının önüne geçilmesi gibi hususlar yer alıyordu.
Soru 3
Hangisi Islahat Fermanı’nın içeriğinde eğitim ile ilgili yer alan düzenlemelerden birisidir?
Seçenekler
A
Müslümanlar ve gayrimüslimler arasındaki davaların karma divanlarda görülmesi
B
Askerlik bedeli düzenlemesi
C
Cemaatlerin kendine özgü işlerinin seçimle belirlenen meclislere havale edilmesi
D
Müslüman olmayanların askeri ve mülki alanda eğitim veren devlet okullarına girebilmesi
E
Refahın artırılması
Açıklama:
Islahat Fermanı’yla gayrimüslim cemaatlerin genel ve mesleki okullar açması kolaylaştırıldığı gibi, Müslüman olmayanların askeri ve mülki alanda eğitim veren devlet okullarına girmelerinin önü de açılmıştır.
Soru 4
Tüm Slavları Rusya’nın liderliğinde birleştirme idealini ifade eden terim hangisidir?
Seçenekler
A
Pancermenizm
B
Sembolizm
C
Panslavizm
D
Panhelenizm
E
Megali İdea
Açıklama:
Panslavizm Tüm Slavları Rusya’nın liderliğinde birleştirme idealini ifade eder. Felsefi, edebî ve kültürel özellikler taşımış olsa da Rus yayılmacılığının ve büyük devlet olma iddiasının gerekçelerinden biri olmuştur.
Soru 5
1870’te Fener Rum Patrikliği’nden ayrılan Bulgar kilisesinin başpapazlarına verilen ünvan hangisidir?
Seçenekler
A
Voyvoda
B
Boyar
C
Boğdan
D
Eksarh
E
Ekselans
Açıklama:
1870’te Fener Rum Patrikliği’nden ayrılan Bulgar kilisesinin başpapazlarına verilen unvan Eksarh Bulgar baspapazlık makamıdır.
Soru 6
Osmanlı Devleti’nin 8 Kasım 1858’de Karadağ Meselesinin çözümü için imzaladığı protokolde hangi devlet yer almamıştır?
Seçenekler
A
Prusya
B
Rusya
C
Avusturya
D
İngiltere
E
İtalya
Açıklama:
Karadağ Meselesi’nin çözümü için 8 Kasım 1858’de Avusturya, Fransa, İngiltere, Rusya ve Prusya ile Osmanlı Devleti arasında bir protokol imzalanmıştır.
Soru 7
Hangisi Cebel-i Lübnan Nizamnamesi’nin içeriğinde yer alan bir düzenleme değildir?
Seçenekler
A
Ticari davalara Beyrut Ticaret Meclisi bakacaktır
B
Lübnan’ı, Bâb-ı Âli’nin tayin edeceği Hristiyan bir mutasarrıf yönetecektir
C
Cinayetler birinci derece mahkemelerce görülecektir
D
Köy idaresinden ahali tarafından seçilmiş ve mutasarrıf tarafından atanacak birer şeyh sorumlu olacaktır
E
Sancak yedi kazaya ayrılacaktır
Açıklama:
Tanzimat’tan itibaren imparatorluğun diğer bölgeleri için uygulanmaya çalısılan idari düzenin şekillendirildiği Nizamname’de Lübnan’ı, Bâb-ı Âli’nin tayin edeceği Hristiyan bir mutasarrıf yönetecekti. Sancak 7 kazaya ayrılacak ayrıca kazalar da nahiyelere ayrılacak, her nahiye kaza müdürlerinin önerisi ve mutasarrıfın onayı ile görev yapacak olan memurlara havale edilecekti. Köy idaresinden ahali tarafından seçilmiş ve mutasarrıf tarafından atanacak birer şeyh sorumlu olacaktı. Köylerde kabile reisi mevkiindeki şeyhler, sulh hâkim sıfatıyla, 200 kurusa kadar olan kabahat niteliğindeki davalara bakacaktı. Ondan ağır suçlar birinci derecede bulunan mahkemelerce, cinayet de Mahkeme-i Meclis-i Kebir’de görülecekti. Ticari davalara ise Beyrut Ticaret Meclisi bakacaktı.
Soru 8
Osmanlı idari taksimatında 1864 yılında Niş, Vidin ve Silistre eyaletlerinin birleştirilmesiyle oluşturulan yeni vilayetin adı nedir?
Seçenekler
A
Boğdan Vilayeti
B
Bulgar Vilayeti
C
Balkan Vilayeti
D
Tuna Vilayeti
E
Nehir Vilayeti
Açıklama:
Osmanlı idari taksimatında 1864 yılında Niş, Vidin ve Silistre eyaletlerinin birleştirilmesiyle oluşturulan yeni vilayetin adı ‘Tuna Vilayeti’ olarak belirlenmiştir.
Soru 9
Osmanlı Devleti’nde ilk defa 1864 tarihli Vilayet Nizamnamesi’yle karsımıza çıkan ve ‘Hakimler Müfettişi’ anlamına gelen terim hangisidir?
Seçenekler
A
Divan-ı Temyiz
B
Müfettiş-i Hükkâm
C
Hâkim- i Ayan
D
Taşra Naibi
E
Şer’iyye Müdürü
Açıklama:
Hâkimler Müfettişi” anlamına gelen Müfettiş-i Hükkâm ünvanı, ilk defa Tuna’da uygulanan 1864 tarihli Vilayet Nizamnamesi’yle karşımıza çıkmaktadır.
Soru 10
Yunan Milliyetçileri tarafından İstanbul dahil Bizans’ın etkin olduğu yerleri ele geçirerek, Helen İmparatorluğunu yeniden kurma hayallerini ifade eden terim hangisidir?
Seçenekler
A
Megali Armenia
B
Megali İdea
C
Panhelenizm
D
Yunan Birliği
E
Panslavizm
Açıklama:
Büyük ülkü ya da hedef anlamına gelen Megali İdea terimi, Bizans İmparatorluğu’nu bir Helen İmparatorluğu olarak kabul eden Yunan milliyetçilerinin İstanbul başta olmak üzere, Bizans’ın etkin olduğu tüm yerleri ele geçirerek Helen İmparatorluğu’nu yeniden kurma hayallerini ifade eder.
Soru 11
Osmanlı Rus savaşı hangi yılında başlamıştır?
Seçenekler
A
1768
B
1769
C
1778
D
1788
E
1779
Açıklama:
1768 yılında başlayan Osmanlı-Rus Savaşı ve ardından imzalanan Küçük Kaynarca Antlaşması imzalanmıştır.
Soru 12
1768 yılında başlayan Osmanlı-Rus Savaşı ve ardından hangi antlaşma imzalanmıştır?
Seçenekler
A
Küçük Menderes Antlaşması
B
Küçük Kaynarca Antlaşması
C
Sevr Antlaşması
D
Lozan Antlaşması
E
Kar Lofça antlaşması
Açıklama:
1768 yılında başlayan Osmanlı-Rus Savaşı ve ardından Küçük Kaynarca Antlaşması imzalanmıştır.
Soru 13
Rusya ile yapılan savaş sonrası imzalanan Bükreş antlaşması kaç yılında imzalanmıştır?
Seçenekler
A
1810
B
1811
C
1812
D
1813
E
1814
Açıklama:
Rusya ile yapılan savaş sonrasında imzalanan Bükreş Antlaşması 1812 de imzalanmıştır.
Soru 14
Abdülmecid’in tahta geçtiği yıllarda hangi mesele yaşanmıştır?
Seçenekler
A
Suriye meselesi
B
Arap meselesi
C
Kıbrıs meselesi
D
Mısır meselesi
E
Avrupa meselesi
Açıklama:
Abdülmecid’in tahta geçtiği ilk yıllarda Mısır Meselesi’nin ikinci sayfası yaşanmıştır.
Soru 15
Ekonominin güçlendirilmesi, nakit para temini ve istikrarın sağlanması konusunda birçok çaba sarf edilmiş, yenilikleri finanse etmek için hangi hazine sistemine geçilmiştir?
Seçenekler
A
Örgütsel Hazine
B
Toplumsal Hazine
C
Bireysel Hazine
D
Tekli Hazine
E
Çoklu Hazine
Açıklama:
Ekonominin güçlendirilmesi, nakit para temini ve istikrarın sağlanması konusunda birçok çaba sarf edilmiş, yenilikleri finanse etmek için çoklu hazine sistemine geçilmiştir.
Soru 16
Nakit para temini ve istikrarın sağlanması konusunda birçok çaba sarf edilmiş, yenilikleri finanse etmek için çoklu hazine sistemine geçilmiştir. Bahsedilen çabaların amacı aşağıdakilerden hangisi içindir?
Seçenekler
A
Ekonominin güçlenmesi
B
Eğitimin güçlenmesi
C
Toplumun bilinçlenmesi
D
Toplumun zenginleşmesi
E
Siyasetin güçlenmesi
Açıklama:
Ekonominin güçlendirilmesi, nakit para temini ve istikrarın sağlanması konusunda birçok çaba sarf edilmiş, yenilikleri finanse etmek için çoklu hazine sistemine geçilmiştir.
Soru 17
III. Selim’den sonra kim padişah olmuştur?
Seçenekler
A
I. Mahmut
B
II. Mahmut
C
I. Murat
D
II. Murat
E
I. Selim
Açıklama:
III. Selim’den sonra II.Mahmut padişah olmuştur.
Soru 18
Yeniçeri ocağının kanlı bir biçimde ortadan kaldırılması ile aşağıdakilerden hangisi kurulmuştur?
Seçenekler
A
Toplum-i Mansûre-i Muhammediye
B
Devlet -i Mansure-i Muhammediye
C
Asakir-i Mansûre-i Muhammediye
D
Birey-i Mansûre-i Muhammediye
E
Akademi-i Mansûre-i Muhammediye
Açıklama:
Yeniçeri Ocağı’nın kanlı bir biçimde ortadan kaldırılması ile (Haziran 1826) yerine Asakir-i Mansûre-i Muhammediye isimli bir ordu kurulmuştur.
Soru 19
İstanbul’da başlatılan ve tüm ülkeye yaygınlaştırılan nüfus sayımı kaç yılında başlamıştır?
Seçenekler
A
1826
B
1827
C
1828
D
1829
E
1830
Açıklama:
1829’da İstanbul’da başlatılan nüfus sayımının tüm ülkeye yaygınlaştırılmıştır.
Soru 20
II. Mahmut ömrünün son günlerinde hangi ülkeye savaş açılmasına dair ferman vermiştir?
Seçenekler
A
Libya
B
Kıbrıs
C
Katar
D
Almanya
E
Mısır
Açıklama:
II. Mahmut ömrünün son günlerinde Mısır’a savaş açılmasına dair ferman vermiştir.
Soru 21
Islahat Fermanı önce oluşan gelişmelerle ilgili hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Fransa, Eflak-Boğdan’ı işgal etmiştir.
B
Rusya ile Ziştovi Antlaşması imzalanmıştır.
C
Rusya ile Bükreş Antlaşması imzalanmıştır.
D
Almanya, Mısır’ı işgal etmiştir.
E
Avusturya ile Yaş Antlaşması imzalanmıştır.
Açıklama:
Rusya ile yapılan savaş sonrasında imzalanan Bükreş Antlaşması’yla (1812) Sırbistan ve Eflak-Boğdan’ın özerk bir yapıya kavuşmasının kapısı aralandığı gibi, Kafkasya’daki Rus hâkimiyeti daha da pekiştirilmişti.
Soru 22
İslamiyete göre Müslümanların yönetiminde olan bir ülkede yaşayan gayrimüslimlerin statüsüne ne nedir?
Seçenekler
A
Hilmi
B
Zimmi
C
İlmi
D
Gayri
E
Hakime
Açıklama:
İslam hukukuna göre Müslümanların yani Millet-i Hâkime’nin yönetiminde olan bir ülkede yaşayan gayrimüslimlerin statüsüne zimmi adı verilir.
Soru 23
Aşağıdakilerden hangisi Islahat Fermanı hakkında doğru bir bilgi değildir?
Seçenekler
A
Tanzimat Fermanı’nda değiştirmeden aldığı birkaç madde bulunmaktadır.
B
Ruhani reislerin çalışma koşullarının iyileştirilmesi gerektiği üzerinde durmuştur.
C
Patriklere ve diğer cemaatbaşlarına belli bir gelir tahsis edilmesini karara bağlamıştır.
D
Gayrimüslimlere ait mekanlara zarar vermeden tamir edilmesine engel olunmayacaktı.
E
Devlet memuriyetine kabullerde Müslüman olma şartı gözetilecekti.
Açıklama:
Bir mezhebe mensup olanların sayısı ne olursa olsun, o mezhebin serbest bir biçimde varlığını devam ettirmesi temin ediliyordu. Herkes bulunduğu dinin ayinini serbestçe yapabilecek, kimse inançları nedeniyle eziyet görmeyecekti. Din ve mezhep değiştirmek konusunda kimse zorlanmayacaktı.
Soru 24
Islahat Fermanı’nın hükümleri ile ilgili hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
Hapishane koşulların iyileştirilmesi.
B
Bütçe usulünün benimsenmesi.
C
Banka açılması.
D
Yeni hapishanelerin açılması.
E
İşkencelerin yasaklanması.
Açıklama:
Hapishane koşullarının iyileştirilmesi, işkence ve eziyetin yasaklanması, yargılamaların adil ve hızlı yapılması, bütçe usulünün benimsenmesi, banka açılması, refahın arttırılması gibi toplumun genelini ilgilendiren hükümler Islahat Fermanı’nda verilmiştir.
Soru 25
Slavları Rusya’nın liderliğinde birleştirme idealine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Mandalizm.
B
Eksarh.
C
Muhtarlık.
D
Panslavizm.
E
Şamanizm.
Açıklama:
Tüm Slavları Rusya’nın liderliğinde birleştirme idealini ifade eder. Felsefi, edebî ve kültürel özellikler taşımış olsa da Rus yayılmacılığının ve büyük devlet olma iddiasının politik gerekçelerinden biri olmuştur.
Soru 26
Eflak-Boğdan sorunu ile ilgili verilen bilgilerden hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
Osmanlı Devleti’nin Avrupa’daki haber kaynağı olması avantajı olan bir bölgedir.
B
Tarım ve hayvancılık potansiyelleri olan bir alandır.
C
Eflak-Boğdan, Romanya adıyla birleştirilmiştir.
D
Başına da Avrupa hükümdar ailelerinden bir prensin getirilmiştir.
E
Fransa Eflak-Boğdan ile ilişki içine girmemiştir.
Açıklama:
Paris Antlaşması’yla büyük devletlerin ortak garantisine alınan beyliklerin birleştirilmesi konusunda vakit geçirmeden harekete geçen Fransa İmparatoru III. Napolyon’u, Rusya da desteklemişti. Kendi topraklarında birçok Romen barındıran Avusturya’nın karşı çıktığı bu birleşme meselesine, doğrudan müdahil olmayarak İngiltere de onay vermiş durumdaydı.
Soru 27
I. İngiltere ve Fransa Osmanlı’dan izin alıp bölgeye müdahale etmişlerdir.
II.Müslüman gruplar Hristiyan mahallelerine saldırmışlardır.
III. Maruniler ve Dürziler olaylarda başrol oynayanlardır.
Cidde Olayları ile ilgili hangileri doğrudur?
II.Müslüman gruplar Hristiyan mahallelerine saldırmışlardır.
III. Maruniler ve Dürziler olaylarda başrol oynayanlardır.
Cidde Olayları ile ilgili hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
II ve III
E
I ve II
Açıklama:
Olaylar üzerine İngiltere ve Fransa kenti topa tuttukları gibi, suçlu gördükleri on kişiyi de Osmanlı makamlarını dikkate almadan idam etmişlerdi. Olaylarda başrol oynayanlar Fransa himayesindeki Marunîler ve İngiltere himayesinde Dürzîlerdi ve bu gruplar her iki ülkenin Suriye ve Mısır’a yerleşme planlarının birer aracı durumundaydılar.
Soru 28
İdare Meclisi’nin başkanlığını yapacak mutasarrıfların içinde aşağıdakilerden hangisi bulunmamaktadır?
Seçenekler
A
Dürziler.
B
Katolik Rumlar.
C
Maruniler.
D
Hanefi İslamlar.
E
Ortodoks Rumlar.
Açıklama:
Mutasarrıf aynı zamanda cemaatler tarafından seçilecek iki Marunî, iki Dürzî, iki Katolik Rum, iki Ortodoks Rum, iki Mütevali (Şii), iki Sünni İslam olmak üzere 12 üyeden oluşan İdare Meclisi’nin başkanlığını da yapacaktı.
Soru 29
Sultan Abdülmecid Devri için hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Farklı din ve ırk mensubu grupları ayırarak farklı bölgelere yerleştirmiştir.
B
İktidarını Mustafa Reşit, Âli ve Fuat Paşalar gibi dönemin önde gelen bürokratları ile paylaşmıştır.
C
Bâb-ı Âli devri olarak anılan dönemdir.
D
Avrupa devletlerinin Osmanlıyı parçalamalarına mani olmak hedefi olmuştur.
E
Meclis-i Vâlâ’nın kanun yapma yetkisini daha sistemli bir biçimde kullanmasına izin vermiştir.
Açıklama:
Bâb-ı Âli devri olarak anılan ve büyük bir yeniden yapılanma hareketinin yaşandığı dönemin, devletin kendini yenilemesi dışında, birkaç hedefi daha vardı: İlki, Rusya başta olmak üzere, büyük Avrupa devletlerinin Osmanlıyı parçalamalarına mani olmaktı. İkincisi de, farklı ırki ve dinî gruba mensup Osmanlı yurttaşlarının ortak bir yaşama pratiği geliştirmelerinin zeminini oluşturmaktı.
Soru 30
- Siyasal muhalefete başlamışlardır.
- Belli ölçüde dil bilen ve Batı’yı tanıyan aydınlardan oluşmaktadır.
Yeni Osmanlılar ile ilgili hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I.
B
I.-II. ve III.
C
I. ve III.
D
Yalnız II.
E
II. ve III.
Açıklama:
1860’lı yıllardan itibaren ve özellikle özel matbaaların yaygınlaşma sürecinde Yeni Osmanlılar denilen bir grup, siyasal muhalefete başlamışlardı. Namık Kemal, Ziya Paşa, Şinasi, Agâh Efendi ve Ali Suavi gibi isimlerden oluşan, belli ölçüde dil bilen ve Batı’yı tanıyan bu aydınlar, Mustafa Reşit, Âli ve Fuat Paşaların keyfî ve mutlakıyetçi tutumunu eleştiriyorlardı.
Soru 31
Aşağıdakilerden hangisi 1842 yılından itibaren kurulan ve demir boru üreten fabrikanın kurulduğu yerdir?
Seçenekler
A
Zeytinburnu
B
Bakırköy
C
Yeşilköy
D
Küçükçekmece
E
Paşabahçe
Açıklama:
1842 yılından itibaren İstanbul'un batı yakasında Marmara Denizi kıyısı boyunca bir fabrikalar kompleksi kurulmuştur. Bunalardan biri olan ve Demir boru da üreten fabrikalardan biri de Zetinburnu'nda kurulmuştur.
Soru 32
Aaşağıdakilerden hangisi Osmanlı Devleti'nde iflas programının başlamasında en temel etkenlerden biridir?
Seçenekler
A
Geleneksel düzenin yeni sisteme ayak uyduramaması
B
Devlet fabrikalarının yüksek maliyetle üretim yapması
C
Avrupa ülkelerine tanınan gümrük muafiyetleri
D
Ulaşım için gerekli donanımların bulunmayışı
E
Enerji için gerekli donanımların bulunmayışı
Açıklama:
A, C, D ve E seçeneklerindeki hatırı sayılı etmenler olarak sayılsa da, Osmanlı Devleti'nde iflas programının başlamasında en temel etkenlerden biri, devlet fabrikalarının yüksek maliyetle üretim yapmasıdır. Üretim maliyetinin yüksek olması ürünün pahalı satılmasına neden olmakta, dış kaynaklı ucuz ve kaliteli mallara rağbet artmaktadır.
Soru 33
Aşağıdakilerden hangisi Fransa'nın Balkanlara özel ilgi duymalarının nedenlerinden biridir?
Seçenekler
A
Arap ve Maruni olmaları
B
Arap ve Durzi olmaları
C
Latin ve Katolik olmaları
D
Slav ve Ortodoks olmaları
E
Rum ve Ortodoks olmaları
Açıklama:
Fransa'nın Balkanlara özel ilgi duymalarının nedenlerinden biri, Eflak ve Boğdan'ın Latin ve Katolik olmalarıdır. Bu topraklar geniş bir hayvancılık ve tarım potansiyeline sahiptir. Fransa'nın bu bölgede etkin olması, ekonomik değer taşımasının yanı sıra,Avusturya ve Rusya'nın Balkanlar üzerinde yapacağı hesaplarda, Fransa'nın görüşünün alınmasını zorunlu hale getirelilecektir.
Soru 34
Aşağıdakilerden hangisi Grahova Muharebesi sonucunda imzalanan Karadağ Meselesinin çözüm protokollerinden biridi?
Seçenekler
A
Sohol surları yıkılacak
B
Uziçe surları yıkılacak
C
Vidin surları yıkılacak
D
Grahova Karadağ'a bırakılacak
E
Sava surları yıkılacak
Açıklama:
8 Kasım 1858'de Avusturyai Fransa, İngiltere, Rusya ve Prusya ile Osmanlı Devleti arasında Karadağ Meselesi'nin çözümü için bir protokol imzalanmıştır. Protokola göre 20 yıl tarafsız bölge olarak kalmış olan Grahova Karadağ'a bırakılmıştır.
Soru 35
Aşağıdakilerden hangisi Tuna Nizamnamesi'ne göre kazalarda görev yapacak meclislerden biridir?
Seçenekler
A
İdare Meclisi
B
Temyiz-i Hukuk Meclisi
C
Cinayet Meclisi
D
Ticaret Meclisi
E
Devai Meclisi
Açıklama:
Nizamnameye göre A, B, C ve D seçeneklerindeki meclisler, vilayet ve liva merkezlerinde daimi olarak hizmet verecek meclislerdir. Kazalarda kurulacak meclislerden biri de Devai meclisidir.
Soru 36
Aşağıdakilerden hangisi Sultan Abdülaziz'in Avrupa Seyahati dönüşünde kurulmasına onay verdiği kuruluşlardan birisidir?
Seçenekler
A
Şuray-ı Devlet
B
Temyiz-i Hukuk
C
Meclis-i Devai
D
Meclis-i Kebir
E
Meclis-i Vala
Açıklama:
İngiltere'de Avam Kamarası'nın bir oturumuna katılan Sultan Abdülaziz, Avrupa Seyahati dönüşünde kurulmasına onay verdiği kuruluşlardan birisi de Şuray-ı Devlet (Danıştay) dır. Bu kuruluş yargı görevini üstlenerek yüksek bir mahkeme gibi çalışacaktır.
Soru 37
Aşağıdakilerden hangisi Helen İmparatorluğu'nu yeniden kurma hayallerini ifade eder?
Seçenekler
A
Panslavizm
B
Megali İdea
C
Eksarh
D
Vücıh-ı Memleket
E
Boyar
Açıklama:
Megali İdea büyük ülkü ya da hedef anlamına gelmektedir. Bizans İmparatorluğu'nu bir Helen İmparatorluğu olarak kabul eden Yunan milliyetçilerinin İstanbul başta olmak üzere, Bizans'ın etkin olduğu tüm yerleri ele geçirerek Helen İmparatorluğu'nu yeniden kurma hayallerini ifade eder.
Soru 38
Aşağıdakilerden hangisi yasa yapma dışında cezai ve idari yargılama yapıyordu?
Seçenekler
A
Asakir-i Mansure-i Muhammediye
B
Meclis-i Tanzimat
C
Valay-ı Ahkam-ı Adliye
D
Takvim-i Vekayi
E
Şuray-ı DEvlet
Açıklama:
1838'de faaliyete geçen Meclis-i Vala'nın iş yükünün artmasıyla 1854 Eylül'ünde kurulan iki meclisden biri olan Valay-ı Ahkam-ı Adliye, yasa yapma dışında cezai ve idari yargılama da yapıyordu.
Soru 39
Aşağıdakilerden hangisi Mecelle'nin uygulama alanlarından biridir?
Seçenekler
A
Şahıs hukuku
B
Aile Hukuku
C
Vergi Hukuku
D
Hizmet Akdi
E
Ceza hukuku
Açıklama:
Şahıs, aile, miras, ceza, vergi ve arazi hukukuna dair hükümleri ihtiva etmeyen Mecelle; alış veriş, kita, hizmet akdi, kefalet, havale, rehin, emanet, bağışlama, delil ve yemin gibi fıkıhla ilgili uygulamaların bier araya getirilmesiyle oluşmuştur.
Soru 40
Aşağıdakilerden hangisi Sultan Abdülaziz'in uygulamalarından biridir?
Seçenekler
A
Telgraf ve demiryollarının yaygınlaşması
B
İstanbul'da ilk belediye teşkilatının organize edilmesi
C
Arazi Kararnamesi
D
Ceza Kanunnamesi
E
Maarif-i Umumiye Nizamnamesi
Açıklama:
A, B, C ve D seçenekleri Sultan Abdülmecid devri uygulamalarıdır. Osmanlı eğitim sisteminin dönüm noktası olan
Maarif-i Umumiye Nizamnamesi, Sultan Abdülaziz döneminin uygulamalarından biridir.
Maarif-i Umumiye Nizamnamesi, Sultan Abdülaziz döneminin uygulamalarından biridir.
Soru 41
Osmanlı Devleti’nde gayr-i Müslim tebaya geniş ayrıcalıklar ferman aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Islahat Fermanı
B
Tanzimat Fermanı
C
İhsan-ı Adlî Fermanı
D
Gayr-I Müslim İmtiyaz Fermanı
E
Teba-yı Osmaniye Fermanı
Açıklama:
Islahat Fermanı’nın ana hedefi Gayr-i Müslim tebayı eşit hale getirecek bazı hak ve imtiyazları sağlamaktı. Bu ferman Gayr-i Müslimlere yeni haklar tanımıştır.
Soru 42
Islahat Fermanı’na karşı ilk ciddi tepki aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Cidde Olayları
B
Arnavutluk Olayları
C
Suriye Olayları
D
Bağdat Olayları
E
Musul Olayları
Açıklama:
Islahat Fermanı’nın ilan edilmesine karşı Müslümanlar tarafından gösterilen ilk büyük tepki Cidde’de meydana geldi. Cidde’de Islahat Fermanı’nın Hristiyanlara tanıdığı imtiyazlardan rahatsızlık duyan bir grup Müslüman ve hacı Hristiyan halka saldırdı.
Soru 43
Tanzimat döneminde Cidde, Suriye ve Lübnan olaylarının iki ana aktörü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Maruniler Dürziler
B
Arap Alevileri - Maruniler
C
Müslüman Araplar - Dürziler
D
Müslüman Araplar - Maruniler
E
Dürziler - Ortodokslar
Açıklama:
Lübnan ve Suriye olayları, temelde Katolik Maruniler ve Dürziler arasında geçmişe dayanan düşmanlık ve geçimsizliğin doğurduğu çatışmalardan kaynaklanmıştır.
Soru 44
Islahat Fermanı’nın ilan edilme tarihi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
16 Mart 1848
B
3 Kasım 1839
C
7 Ekim 1808
D
23 Aralık 1876
E
18 Şubat 1856
Açıklama:
Islahat Fermanı 18 Şubat 1856’da ilan edildi. Fermanda Gayr-i Müslim Osmanlı tebasının hakları ele alınmıştır.
Soru 45
Aşağıdakilerden hangisi Sultan Abdülmecid döneminde gerçekleştirilen düzenlemelerden biri değildir?
Seçenekler
A
Şirket-i Hayriyenin kurulması
B
Telgraf ve demiryolunun yaygınlaşması
C
Kanun-ı Esasi’nin ilan edilmesi
D
İstanbul’da ilk belediye teşkilatının kurulması
E
Ceza Kanunnamesi’nin yürürlüğe konulması
Açıklama:
Türkiye’nin ilk anayasası olan Kanun-ı Esasi, padişah II. Abdülhamid döneminde 23 Aralık 1876’da ilan edilmiştir. Sultan Abdülmecit’in padişahlık yaptığı yıllar 1839-1861 yılları arasındadır.
Soru 46
Aşağıdakilerden hangisi 1869 tarihli Maarif-i Umumiye Nizamnamesi’nin özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Sınıf sistemine geçilmesi
B
Programlara doğal bilimlerin konulması
C
Özel, devlet ve cemaat okullarının tek bir yasayla ele alınmış olması
D
Mekteb-i Mülkiye’nin kurulması
E
Kızların ilkokul eğitimini gözetmesi
Açıklama:
Maarif-i Umumiye Nizamnamesi oldukça kapsamlı ve çağdaş bir eğitim teşkilatı öngörmüştür. Ancak Mekteb-i Mülkiye 1859’da memur ve yönetici yetiştirmek amacıyla açılmıştır.
Soru 47
Aşağıdakilerden hangisi Kırım Savaşı’nın sonuçlarından biridir?
Seçenekler
A
Dış borçlanamanın gerçekleştirilmesi
B
Osmanlı ordusunda köklü ıslahatların yapılması
C
Avrupalı devletlere yeni kapitülasyonların verilmesi
D
Ortodokslara verilen imtiyazların sona ermesi
E
Katoliklere verilen imtiyazların sona ermesi
Açıklama:
Osmanlı Devleti, Kırım Savaşı sırasında artan savaş masraflarını karşılamak maksadıyla uluslararası piyasalardan ilk kez borç para almıştır.
Soru 48
Osmanlı Devleti ile İngiltere arasında 1838’de imzalanan ticaret antlaşması aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Baltalimanı Ticaret Antlaşması
B
Londra Ticaret Antlaşması
C
Lancaster Ticaret Antlaşması
D
Sarayburnu Ticaret Antlaşması
E
Haydarpaşa Ticaret Antlaşması
Açıklama:
Baltalimanı Ticaret Antlaşması 16 Ağustos 1838 tarihinde Osmanlı Devleti ile İngiltere arasında imzalandı. Antlaşma on maddeden oluşuyordu. İngiltere’ye büyük ticari ayrıcalıklar tanındı. Osmanlı ticareti büyük yara aldı.
Soru 49
Aşağıdakilerden hangisi 1864 Vilayet Nizamnamesi’nin esaslarından biridir?
Seçenekler
A
Vilayetlere geniş bir özerklik tanınması
B
İdari taksimatın vilayet, liva, kaza ve köy olarak ayrılaması
C
Valilerin, Vilayet İdare meclisleri tarafından seçilmesi
D
Katı bir merkeziyetçilik öngörmesi
E
Gayr-i Müslimlerin yönetimden dışlanması
Açıklama:
Vilayet Nizamnamesi’nin üç temel hedefi vardı. İlk hedef merkezin denetiminde taşrada yetkileri arttırılmış ve iyi işleyen çoğulcu bir mahalli idare kurmaktı. İkincisi, hukuki ve idari yapıyı birbirinden ayrımak, üçüncüsü, her kesimden halkın din ayrımı yapılmadan tebaa bilinciyle refah ve barışı elde etmek konusunda çaba sarf etmelerini temin etmekti. Nizamname vilayet, liva, kaza ve köy olmak üzere dört idari taksimatı öngörmüştür.
Soru 50
Kırım Savaşı’nın nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kudüs’teki kutsal yerler sorunu
B
Boğazlar sorunu
C
Osmanlı Devleti’nin Almanya’dan askeri heyet çağırması
D
Anadolu Demiryolları sorunu
E
Osmanlı Devleti’nin Karadeniz’i kapalı deniz haline getirmesi
Açıklama:
Kudüs’te Kamame Kilisesi, Hz. Meryem’in mezarı ve Beytü’l-Lahm Kilisesi gibi kutsal yerlerin bakımı sorunu Ortodoks ve Katolikler arasında tartışma konusu olmuştur. Rusların anlaşmaz tavrı bu savaşın başlamasına yol açmıştır.
Soru 51
İhtilal Fransa’sının yayılmacılık politikaları ve Osmanlı Devleti’nin zor kullanılarak parçalanması planının bir süre rafa kaldırılması neticesinde III. Selim bir dizi ıslahata teşebbüs etmişti. Bu ıslahatlara verilen ad nedir?
Seçenekler
A
Nizam-ı Cedit
B
Takvim-i Vekayi
C
Islahat Fermanı
D
Sened-i İttifak
E
Millet-i Hakime-zimmi
Açıklama:
III. Selim, Avusturya ile yapılan barışın (1791) hemen ardından dönemin belli başlı devlet adamlarından ülke sorunları ve çözüm yollarına dair raporlar istemiş, ıslahat erkânı denilebilecek bir grubun desteğinin alınmasından sonra, Nizam-ı Cedit adı verilen bir dizi ıslahata teşebbüs etmişti.
Soru 52
“ 1826’da …………………………..kurulmasıyla kadı ve naiplerin çarşı-pazar düzenindeki etkinlikleri sınırlandırılmıştır?”
Seçenekler
A
Evkaf Nezareti
B
İhtisap Nezareti
C
Mekteb-i Ulûm-ı Edebiye
D
Mekteb-i Maarif-i Adlî
E
Takvim-i Vekayi
Açıklama:
Seyfiye ve kalemiye sınıflarındaki modernleştirme girişimlerinden ilmiye sınıfı da nasibini alacaktı. 1826’da İhtisap Nezareti’nin kurulmasıyla kadı ve naiplerin çarşı-pazar düzenindeki etkinlikleri sınırlandırıldığı gibi, Evkaf Nezareti’nin (1836) kurulmasıyla da kadıların vakıf sistemindeki yetkileri azaltılacak ve medrese talebelerinin iaşe ve ibate olanaklarındaki inisiyatif merkezî yönetimin kontrolüne geçecekti.
Soru 53
Aşağıdakilerden hangisi Islahat Fermanı’nın içeriğine ait değildir?
Seçenekler
A
Gayrimüslim cemaatlerin kendilerine özgü işlerinin seçimle belirlenecek azalardan oluşan bir meclise havale edilmesi gerekiyordu.
B
Gayrimüslimlere ait kilise, havra, mektep, hastane ve mezarlık gibi yerlerin asli özelliklerine zarar vermeden tamir edilmesine engel olunmayacaktı.
C
Hukuk davaları eyalet ve livalarda vali ve kadının hazır bulundukları karma meclislerde açık bir biçimde görülecekti.
D
Yabancıların Osmanlı Devleti’nde mülk sahibi olmalarına izin verilmiyordu.
E
Güvenlik hizmetlerinin tüm tebaanın can ve mallarının korunmasını sağlayacak şekilde düzenlenmesi isteniyordu.
Açıklama:
Ferman’ın önemli hükümlerinden biri de yabancıların Osmanlı Devleti’nde mülk sahibi olmalarına izin vermesiydi. Bu durumda cevap "D" seçeneğidir.
Soru 54
I. 1848 İhtilalinden sonra Habsburgların Çek ve Slovakların haklarını tanımaması,
II. Rusya’nın Panslavizm politikasını benimsemesi,
III. Dünya siyasetinde milli duyguların dinin yerini alarak devletlerin kendi etnik aidiyetini siyasi malzeme yapmaya çalışan yeni bir politika zemini benimsemeye başlaması,
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri Orta ve Doğu Avrupa’daki halkların Rusya’ya yönelmelerine sebep olmuştu?
II. Rusya’nın Panslavizm politikasını benimsemesi,
III. Dünya siyasetinde milli duyguların dinin yerini alarak devletlerin kendi etnik aidiyetini siyasi malzeme yapmaya çalışan yeni bir politika zemini benimsemeye başlaması,
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri Orta ve Doğu Avrupa’daki halkların Rusya’ya yönelmelerine sebep olmuştu?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I,II
E
I,II,III
Açıklama:
Panslavizm Orta ve Doğu Avrupa’da Avusturya ve Alman egemenliğinde yaşayan Çek ve Slovakların kendilerini farklı konumlandırdıkları edebî, felsefi ve kültürel bir iddia olarak ortaya çıkmıştı. 1848 İhtilalinden sonra Habsburgların Çek ve Slovakların haklarını tanımaması, kültürel farklılık taleplerine şiddetle karşılık vermesi, Slavlık iddiasına siyasi bir yön vermeye başlamış; Orta ve Doğu Avrupa’daki halkların Rusya’ya yönelmelerine sebep olmuştu.
Soru 55
1857 yılında Eflak-Boğdan hangi adla birleştirilmiştir?
Seçenekler
A
Yugoslavya
B
Sırbistan
C
Romanya
D
Bulgaristan
E
Arnavutluk
Açıklama:
Paris Antlaşması’nın imzacı devletleri 1857 Haziran’ında bir komisyon kurarak birleşmenin referanduma götürülmesini sağlamışlardı. Referandum birleşme aleyhine çıkmasına karşın usulsüzlük yapıldığını iddia eden büyük devletler seçimi yeniletmişler, ikinci seçimde arzu ettikleri sonucu elde etmişlerdi. 8 Ekim 1857’de Eflak-Boğdan’ın Romanya adıyla birleştirilmesi ve başına da Avrupa hükümdar ailelerinden bir prensin getirilmesi kararı alınmıştı
Soru 56
Osmanlı Devleti arasında Karadağ Meselesi’nin çözümü için 8 Kasım 1858’de bir protokol imzalanmıştı. Aşağıdaki hangi ülke bu protokole imza atmamıştır?
Seçenekler
A
Avusturya
B
Fransa
C
İngiltere
D
Rusya
E
Bulgaristan
Açıklama:
Avusturya, Fransa, İngiltere, Rusya ve Prusya ile Osmanlı Devleti arasında Karadağ Meselesi’nin çözümü için 8 Kasım 1858’de bir protokol imzalanmıştı.
Soru 57
İstanbul’da ilk belediye teşkilatının organize edilmesi hangi padişah zamanında olmuştur?
Seçenekler
A
Sultan Abdülmecid
B
III. Selim
C
II. Mahmut
D
Sultan Abdülaziz
E
V. Murad
Açıklama:
Telgraf ve demiryolunun yaygınlaşması, İstanbul’da ilk belediye teşkilatının organize edilmesi, Arazi Kanunnamesi gibi (1858) geleneksel, Ceza Kanunnamesi gibi Batı hukukunun esas alındığı metinlerin yürürlüğe girmesi ve Şirket-i Hayriye’nin kurulması Sultan Abdülmecid döneminin diğer önemli olaylarındandı.
Soru 58
Kuvvetler birliği temelinde padişahın danışma kurulu olarak ve onun yasama, yargı ve yürütme erklerini kullanmak üzere 1838’de faaliyete geçirilmiştir. Bu yapının adı nedir?
Seçenekler
A
Meclis-i Vâlâ
B
Vilayet Nizamnamesi
C
Şûrâ-yı Devlet
D
Divan-ı Ahkâm-ı Adliye
E
Meclis-i Âli-i Tanzimat
Açıklama:
Kuvvetler birliği temelinde padişahın danışma kurulu olarak ve onun yasama, yargı ve yürütme erklerini kullanmak üzere 1838’de faaliyete geçirilen Meclis-i Vâlâ’nın iş yükünün artmasıyla 1854 Eylül’ünde Meclis-i Âli-i Tanzimat ve Meclis-i Vâlâ-yı Ahkâm-ı Adliye olmak üzere iki meclisli bir yapı oluşturulmuştu.
Soru 59
1867 yılından itibaren ülke geneline de yaygınlaştırılan hangi Nizamname ile meclislerin eskiden birlikte icra ettikleri idare ve yargı görevleri birbirinden ayrılmakla kalmamış, hukuk ve ceza davası ayrımı ile dereceli mahkeme anlayışı getirilmiş, temyiz uygulamasının kurumsallaşması sağlanmış, kamu davası fikrinin gelişmesinin önü açılmıştır?
Seçenekler
A
Maarif-i Umumiye
B
İdare-i Umumiye-i Vilayet
C
Meclis-i Vâlâ
D
Girit Vilayet
E
Vilayet
Açıklama:
Söz konusu Nizamname " Vilayet" nizamnamesi dir.
Soru 60
Sultan Abdülaziz döneminde icrata geçen “Divan-ı Muhasebât” kapsamı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kalkınma sorunlarını en üst düzeyde görüşme yetkisi,
B
Adli ve idari işlerin birbirlerinden ayrılması,
C
Kamu harcamalarını denetleme,
D
Ordu düzeni ile asker alımlarındaki kur’a yönteminin iyileştirilmesi,
E
Çağdaş bir eğitim teşkilatı öngörerek sınıf sisteminde, kademeli ve belli bir müfredatla eğitim kurgulaması,
Açıklama:
Kalkınma sorunlarını en üst düzeyde görüşme yetkisini elinde bulunduran Şûrâyı Devlet, adli ve idari işlerin birbirlerinden ayrılması anlamına gelen Divan-ı Ahkâm-ı Adliye ve kamu harcamalarını denetleyecek olan Divan-ı Muhasebât onun döneminde Osmanlı hukuk sistemindeki yerini almıştı. Osmanlı eğitim sisteminin dönüm noktası olan Maarif-i Umumiye Nizamnamesi dönemin önemli icraatlarındandı.
Soru 61
Nizam-ı Cedit ıslahatları hangi Osmanlı padişahı zamanında yapılmıştır?
Seçenekler
A
III. Selim
B
III. Mustafa
C
Abdülmecid
D
II. Mahmut
E
II. Selim
Açıklama:
III. Selim, Avusturya ile yapılan barışın (1791) hemen ardından dönemin belli başlı devlet adamlarından ülke sorunları ve çözüm yollarına dair raporlar istemiş, ıslahat erkânı denilebilecek bir grubun desteğinin alınmasından sonra, Nizam-ı Cedit adı verilen bir dizi ıslahata teşebbüs etmişti. Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 62
Osmanlı döneminde yayınlanan ilk resmî gazetenin adı nedir?
Seçenekler
A
Tercüman-ı Ahvâl
B
Ulûm
C
Tasvir-i Efkâr
D
Takvim-i Vekayi
E
Muhbir
Açıklama:
İlk resmî gazete olan Takvim-i Vekayi’nin yayın hayatına girmesi, III. Selim’in sistemli bir şekilde başlattığı yeniliklerin II. Mahmut tarafından daha ileri aşamaya taşındığını göstermektedir. Doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 63
1856 tarihli Islahat Fermanı’na göre, gayrimüslim tebaa arasında özel hukuka dair davaların görüleceği yer neresidir?
Seçenekler
A
Mahkeme-i Meclis-i Kebir
B
Cemaat Mahkemeleri
C
Ticaret Mahkemesi
D
Nizamiye Mahkemeleri
E
Taşra Mahkemeleri
Açıklama:
1856 tarihli Islahat Fermanı’na göre, Müslüman ve gayrimüslimler arasında veya herhangi iki mezhep arasındaki ticaret ya da ceza hukukuna dair davalar karma (muhtelit) divanlarda; gayrimüslim tebaa arasında özel hukuka dair davalar ise Cemaat Mahkemelerinde görülebilecekti. Doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 64
Cidde, Suriye ve Lübnan bölgesindeki asayişsizliğin sona erdirilmesi için oluşturulan Cebel-i Lübnan Nizamnamesi hangi yıl ilan edilmiştir?
Seçenekler
A
1852
B
1856
C
1861
D
1864
E
1868
Açıklama:
Bölgedeki asayişsizliğin sona erdirilmesi konusunda içinde Osmanlı Devleti’nin de olduğu bir Avrupa Komisyonu kurulmuş ve bu komisyonun tavsiyeleri ile 9 Haziran 1861’de Cebel-i Lübnan Nizamnamesi ilan edilmişti. Doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 65
1864 tarihli Vilayet Nizamnamesiyle karşımıza çıkan ve temyiz-i hukuk ve cinayet meclisine başkanlık yapmasının yanı sıra, şer’i belgelerin usulüne uygun düzenlenip düzenlenmediğini inceleyip, vilayette görev yapan naiplerin davranış ve çalışmalarını denetleyen, kadılar arasında şeyhülislamın teklifi ve padişahın onayı ile atanan görevli kimdir?
Seçenekler
A
Eksarh
B
Hidiv
C
Millet-i Hâkime
D
İhtisap Nazırı
E
Müfettiş-i Hükkâm
Açıklama:
Hâkimler Müfettişi anlamına gelen "Müfettiş-i Hükkâm" unvanı, ilk defa Tuna’da uygulanan 1864 tarihli Vilayet Nizamnamesi’yle karşımıza çıkmaktadır. Kadılar arasından şeyhülislamın teklifi ve padişahın onayı ile atanan bu görevli, temyiz-i hukuk ve cinayet meclisine başkanlık yapmasının yanı sıra, şer’i belgelerin usulüne uygun düzenlenip düzenlenmediğini inceliyor, vilayette görev yapan naiplerin davranış ve çalışmalarını denetliyordu. Bu unvan daha sonra Merkez Naibi olarak değiştirilmiştir. Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 66
Aşağıdaki isimlerden hangisi, 1860’lı yıllardan itibaren ve özellikle özel matbaaların yaygınlaşma sürecinde siyasal muhalefete başlayan Yeni Osmanlılar adındaki grubun üyesi değildir?
Seçenekler
A
Namık Kemal
B
Şinasi
C
Mustafa Reşit
D
Agâh Efendi
E
Ziya Paşa
Açıklama:
1860’lı yıllardan itibaren ve özellikle özel matbaaların yaygınlaşma sürecinde Yeni Osmanlılar denilen bir grup, siyasal muhalefete başlamışlardı. Namık Kemal, Ziya Paşa, Şinasi, Agâh Efendi ve Ali Suavi gibi isimlerden oluşan, belli ölçüde dil bilen ve Batı’yı tanıyan bu aydınlar, Mustafa Reşit, Âli ve Fuat Paşaların keyfî ve mutlakıyetçi tutumunu eleştiriyorlardı. Doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 67
Bizans İmparatorluğu’nu bir Helen İmparatorluğu olarak kabul eden Yunan milliyetçilerinin İstanbul başta olmak üzere, Bizans’ın etkin olduğu tüm yerleri ele geçirerek Helen İmparatorluğu’nu yeniden kurma hayallerini ifade eden terim hangisidir?
Seçenekler
A
Panslavizm
B
Filiki Eterya
C
Megali İdea
D
Mavri Mira
E
Helenizm
Açıklama:
Büyük ülkü ya da hedef anlamına gelen "Megali İdea" terimi, Bizans İmparatorluğu’nu bir Helen İmparatorluğu olarak kabul eden Yunan milliyetçilerinin İstanbul başta olmak üzere, Bizans’ın etkin olduğu tüm yerleri ele geçirerek Helen İmparatorluğu’nu yeniden kurma hayallerini ifade eder. Doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 68
1854 Eylül’ünde oluşturulan iki meclisli yapının bir parçası olan ve üst düzey memurları yargılamak, tanıklık için çağırmak, nezaret arşivlerini inceletmek ve Tanzimat’ın uygulanma sorunlarına müdahale etmek gibi görevleri olan kurula ne ad verilmişti?
Seçenekler
A
Kanun ve Nizamat Dairesi
B
Meclis-i Vâlâ-yı Ahkâm-ı Adliye
C
İdare-i Umûr-ı Mülkiye Dairesi
D
Meclis-i Tanzimat
E
Muhakemat Dairesi
Açıklama:
Meclis-i Vâlâ’nın iş yükünün artmasıyla 1854 Eylül’ünde Meclis-i Âli-i Tanzimat ve Meclis-i Vâlâ-yı Ahkâm-ı Adliye olmak üzere iki meclisli bir yapı oluşturulmuştu. Başkanlığını Âli Paşa’nın yapacağı Meclis-i Tanzimat, üst düzey memurları yargılayabiliyor, tanıklık için çağırabiliyor, nezaret arşivlerini inceletebiliyor ve Tanzimat’ın uygulanma sorunlarına müdahale ediyordu. Meclis-i Vâlâ-yı Ahkâm-ı Adliye ise, yasa yapma dışında cezai ve idari yargılama yapıyordu. Doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 69
1869-1876 yılları arasında bir İslam Medeni Kanunu el kitabı olarak ortaya konan Mecelle hangi Osmanlı bilim adamı ve hukukçunun etkin katkısıyla oluşturulmuştur?
Seçenekler
A
Cevdet Paşa
B
Alemdar Mustafa Paşa
C
Midhat Paşa
D
Fuat Paşa
E
Ziya Paşa
Açıklama:
Cevdet Paşa’nın etkin katkısıyla 1851 madde ve 16 Kitap şeklinde yayımlanan Mecelle, bir İslam Medeni Kanunu el kitabı olarak Nizamiye Mahkemeleri için hazırlanmıştı. Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 70
Viyana Kongresi’yle farklı yönetim bölgelerine ayrılmış olan İtalya’da mevcut hükümetlerden ekonomik ve siyasi açıdan uluslararası arenada hareket kabiliyeti olanı, Kont Cavour’un başbakan olduğu Piyemonte hangi isimle bilinirdi?
Seçenekler
A
Sicilya Krallığı
B
Napoli Krallığı
C
Toskana Büyük Dükalığı
D
Floransa Dükalığı
E
Sardinya Krallığı
Açıklama:
Viyana Kongresi’yle (1815) farklı yönetim bölgelerine ayrılmış olan İtalya’da mevcut hükümetlerden ekonomik ve siyasi açıdan uluslararası arenada hareket kabiliyeti olanı, Kont Cavour’un başbakan olduğu Piyemonte, yani Sardinya Krallığı idi. Doğru cevap E şıkkıdır.
Ünite 8
Soru 1
Hâriciye Nâzırı Keçecizâde Mehmed Fuad Paşa Fransa’nın hangi şehrinde hayatını kaybetmiştir?
Seçenekler
A
Paris
B
Lyon
C
Nice
D
Lille
E
Marsilya
Açıklama:
Fransa’nın Nice şehri Fuad Paşa gibi Osmanlı bürokrasisi ve aydınlarından pek çok ismi ağırlamıştır. Hâriciye Nâzırı Keçecizâde Mehmed Fuad Paşa henüz 54 yaşında iken 12 Şubat 1869’da bu şehirde hayatını kaybetmiştir.
Soru 2
Ali Paşa’nın ölümünden sonra devlet işlerini Bab-ı Âlî’den saraya intikal ettiren sadrazam hangisidir?
Seçenekler
A
Fuad Paşa
B
Müfid Mehmed Paşa
C
Mahmud Nedim Paşa
D
Ziya Paşa
E
Sakızlı Esad Paşa
Açıklama:
Âlî Paşa’nın ölümünden sonra sadâret mührü, 8 Eylül 1871 tarihinde Mahmud Nedim Paşa’ya verilmiştir. Mahmud Nedim Paşa’nın Sadâreti ile birlikte, devlet işleri Bab-ı Âlî’den saraya intikal etmiş ve keyfi idare etkisini göstermeye başlamıştır.
Soru 3
Hangisi Sultan Abdülaziz’in sadrazamlığını yapmış bir isim değildir?
Seçenekler
A
Mahmud Nedim Paşa
B
Mithat Paşa
C
Rüştü Paşa
D
Sakızlı Esad Paşa
E
Enver Paşa
Açıklama:
Sultan Abdülaziz’in sadrazamlığını yapan Mahmud Nedim Paşa 30 Temmuz 1872 tarihinde görevden alınmıstır. Bu tarihten sonra Sultan Abdülaziz’in sıklıkla sadrazam değiştirdiği görülür. Nitekim Mahmud Nedim Paşa’nın azli ile yerine getirilen Mithat Paşa 19 Ekim 1872’de görevden alınarak Mütercim Rüşdü Paşa göreve üçüncü defa getirilmiştir. Rüşdü Paşa’nın sadâreti de uzun sürmemiş ve 15 Subat 1873 tarihinde azledilerek Sakızlı Ahmed Esad Paşa yerini almıştır. 2 aya yakın görevde kalan Esad Paşa, 15 Nisan 1873’te azledilmiş ve Sirvânîzâde Mehmed Rüşdü Paşa sadrazam olmuştur.
Soru 4
1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı’nı tetikleyen en önemli unsur hangisidir?
Seçenekler
A
Karadeniz’in önemi
B
Osmanlı Devleti’nin iç karışıklıkları
C
Osmanlı Devleti’nin mali sıkıntıları
D
Balkanlar’dakİ Osmanlı tebaası Hristiyanların isyanları
E
Sadrazamların saray karşıtı politikaları
Açıklama:
Panslavist emellerle kıskırtılan Balkanlar’daki Osmanlı tebaası Hristiyanların isyanları, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı’nı tetikleyen en önemli unsurdur.
Soru 5
I. 1856 Paris Barışı ile kabul edilen Karadeniz’in tarafsızlığının kaldırılması
II. İstanbul ve Boğazlar’da Rus nüfuzunun tesisi
III. Osmanlı Devleti’nin toprak bütünlüğünün garanti altına alınması
IV. Balkanlar’daki Slav kavimlerinin Rus nüfuzuna alınması
V. Yakın Şark Masasının kaldırılması
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri 1864 yılında İstanbul elçisi olarak görevlendirilen Ignatiyev’in benimsediği politikalardan değildir?
II. İstanbul ve Boğazlar’da Rus nüfuzunun tesisi
III. Osmanlı Devleti’nin toprak bütünlüğünün garanti altına alınması
IV. Balkanlar’daki Slav kavimlerinin Rus nüfuzuna alınması
V. Yakın Şark Masasının kaldırılması
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri 1864 yılında İstanbul elçisi olarak görevlendirilen Ignatiyev’in benimsediği politikalardan değildir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
Yalnız III
D
III ve IV
E
III ve V
Açıklama:
1856 Paris sonrası, Osmanlı-Rus ilişkilerinde ilk önemli adım, “Rusya Yakın Şark Masası” şubesinin başındaki Ignatiyev’in İstanbul elçisi olarak 1864 yılında İstanbul’a gelişidir. Ignatiyev, “Yakın Şark Masası”nın başındayken şu üç hususun gerçekleştirilmesini temel politika olarak belirlemiştir ve İstanbul’a gelişinden sonra da bu politikayı devam ettirmiştir. Bu politikalar; 1. 1856 Paris Barışı ile kabul edilen Karadeniz’in tarafsızlığının kaldırılması, 2. İstanbul ve Boğazlar’da Rus nüfuzunun tesisi, 3. Balkanlar’daki Slav kavimlerinin Rus nüfuzuna alınması şeklinde sıralanmıştır.
Soru 6
I. Mesafenin uzaklığı ve doğrudan sınır olmaması
II. Osmanlı Devleti’nin iç ve dışta devam eden problemleri
III. Rusya karşısında yürütülen ihtiyatlı siyaset
IV. Osmanlı’nın Türkistan politikalarını askıya alması
V. Osmanlı’nın Türkistan Beyleri ile anlaşamaması
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri 1860 sonrası dönemde Türkistan’ın yardım taleplerine kayıtsız kalınmasında etkili değildir?
II. Osmanlı Devleti’nin iç ve dışta devam eden problemleri
III. Rusya karşısında yürütülen ihtiyatlı siyaset
IV. Osmanlı’nın Türkistan politikalarını askıya alması
V. Osmanlı’nın Türkistan Beyleri ile anlaşamaması
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri 1860 sonrası dönemde Türkistan’ın yardım taleplerine kayıtsız kalınmasında etkili değildir?
Seçenekler
A
I ve II
B
Yalnız II
C
III ve IV
D
Yalnız IV
E
IV ve V
Açıklama:
Rusların Türkistan’da ilerledikleri 1860 sonrası dönemde, Türkistan’ın yardım isteklerini dile getirmek üzere defalarca İstanbul’a elçiler gönderilmiş olmasına rağmen, bu talepler karşılanamamıştır. Mesafenin uzaklığı ve doğrudan sınır olmaması, devletin iç ve dışta devam eden problemleri ve Rusya karşısında yürütülen ihtiyatlı siyaset, yardım taleplerine cevap verilememesinde etkili olmuştur.
Soru 7
‘Coğrafi Keşifler Çağı’nda Portekiz ve Osmanlı Devleti arasında rekabet sahası olan bölge neresidir?
Seçenekler
A
Fas
B
Yemen
C
Lübnan
D
Tunus
E
Mısır
Açıklama:
Yemen, Kızıldeniz ve Hindistan Yolu için son derece stratejik bir konumda yer almaktadır. Bölge bu özelliği ile ‘Coğrafi Keşifler Çağı’nda Portekiz ve Osmanlı Devleti arasında rekabet sahası olmuştur.
Soru 8
Hangisi 31 Ocak 1876’da Avusturya Başbakanı Kont Andraşi tarafından hazırlanarak Osmanlı Devleti’ne iletilen nota içerisinde yer almaz?
Seçenekler
A
İltizam usulünün kaldırılması
B
Hristiyan halk için din ve mezhep serbestliğinin verilmesi
C
Çiftçilerin topraklarına sahip olabilmeleri için önlem alınması
D
Toplanan vergilerin doğrudan burada harcanması
E
Bosna-Hersek’in gayrimüslimlere bırakılması
Açıklama:
Berlin’de alınan kararlar mucibince Kont Andraşi tarafından hazırlanan nota; İngiltere, Fransa ve İtalya’nın da onayı alındıktan sonra 31 Ocak 1876’da Osmanlı Devleti’ne iletildi. Bu nota ile: 1. Hristiyan halk için din ve mezhep serbestliğinin verilmesi, 2. İltizam usulünün kaldırılması, 3. Toplanan vergilerin doğrudan burada harcanması, 4. Çiftçilerin topraklarına sahip olabilmeleri için önlem alınması, 5. Islahatları kontrol için Müslüman ve Hristiyan temsilcilerden oluşan bir komisyon kurulması, Osmanlı Devleti’nden istenmekteydi.
Soru 9
Berlin Memorandumu olarak tarihe geçen toplantının yapılış tarihi hangi seçenekte doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
11 Mayıs 1876
B
15 Haziran 1876
C
21 Eylül 1876
D
3 Aralık 1876
E
2 Şubat 1877
Açıklama:
11 Mayıs 1876 tarihinde, Berlin’de Rus Başbakanı Gorçakof, Avusturya Başbakanı Andraşi ve Alman Başbakanı Bismark, tarafından Osmanlı topraklarında yaşayan gayrimüslimlerin can ve mal emniyetlerinin kalmadığı iddiasıyla yapılan toplantı tarihe Berlin Memorandumu olarak geçmiştir.
Soru 10
Hangisi şahsi kin ve nefreti nedeniyle Sultan Abdülaziz’in tahttan indirilmesinde rol oynayan isimler arasında değildir?
Seçenekler
A
Mütercim Rüşdü Paşa
B
Hüseyin Avni Paşa
C
Hayrullah Efendi
D
Midhat Paşa
E
Mahmud Nedim Paşa
Açıklama:
Sultan Abdülaziz, “Erkân-ı Erba’a” olarak adlandırılan; Mütercim Rüşdü Paşa, Hüseyin Avni Paşa, Midhat Paşa ve Hayrullah Efendi’den oluşan dört kişinin şahsi kin ve nefreti sebebiyle tahttan indirilmiştir.
Soru 11
Osmanlı Devleti hangi yüzyılın ikinci yarısında büyük problemlerle karşı karşıya kalmıştır?
Seçenekler
A
19.yüzyıl
B
18.yüzyıl
C
17.yüzyıl
D
16.yüzyıl
E
15.yüzyıl
Açıklama:
Osmanlı Devleti 19. yüzyılın ikinci yarısında büyük problemlerle karşı karşıya kalmıştır.
Soru 12
Fuad ve Âlî Paşaların art arda ölümleri, özellikle nerede yaşanan sorunların büyümesine neden olduğu söylenebilir?
Seçenekler
A
Kutuplar’da
B
Balkanlar’da
C
Mısır’da
D
Baltık’ta
E
Afrika’da
Açıklama:
Fuad ve Âlî Paşaların art arda ölümleri, özellikle Balkanlar’da yaşanan sorunların büyümesine neden olduğu söylenebilir
Soru 13
Tanzimat devrinde yetişen büyük devlet adamlarından sonuncusu olan Âlî Paşa ne zaman hayatını kaybetmiştir?
Seçenekler
A
7 Temmuz 1866
B
7 Ağustos 1868
C
7 Eylül 1871
D
7 Ekim 1874
E
7 Kasım 1876
Açıklama:
Tanzimat devrinde yetişen büyük devlet adamlarından sonuncusu olan Âlî Paşa 7 Eylül 1871 tarihinde Bebek’teki yalısında hayatını kaybetmiştir.
Soru 14
Âlî ve Fuad Paşalar devlet idaresinde olaylara yaklaşımları açısından hangi özellikleri ile dikkat çekmişlerdir?
Seçenekler
A
Birbirlerine benzeyen
B
Birbirlerini sayan
C
Birbirlerini seven
D
Birbirlerini tamamlayan
E
Birbirlerini suçlayan
Açıklama:
Âlî ve Fuad Paşalar devlet idaresinde olaylara yaklaşımları açısından birbirlerini tamamlayan özellikleri ile de dikkat çekmişlerdir.
Soru 15
Rusya, Karadeniz’in statüsünde yıllardır yapmak istediği değişikliği ancak hangi yılında gerçekleştirir?
Seçenekler
A
1971
B
1781
C
1780
D
1870
E
1871
Açıklama:
Rusya, Karadeniz’in statüsünde yıllardır yapmak istediği değişikliği ancak 1871 yılında gerçekleştirir.
Soru 16
Rus tehdidini başlamasına sebep olan olay aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1856 Paris barışı
B
1856 Londra barışı
C
1856 Venedik barışı
D
1856 Roma barışı
E
1856 Viyana
Açıklama:
1856 Paris Barışı ile önü alınan Rus tehdidi bu dönemde tekrar başlar.
Soru 17
Osmanlı Devleti hangi Projesinden vazgeçerek Türkistan’a doğru ilerleyişlerini devam ettirmiştir?
Seçenekler
A
Don- Tuna
B
Don- Volga
C
Don- Arda
D
Don- Meriç
E
Don- Fırat
Açıklama:
Osmanlı Devleti’nin Don-Volga Projesinden vazgeçmesi ve ardından Rusların Asya istikametindeki genişleme hareketlerine ilgisiz kalması üzerine, Ruslar Türkistan’a doğru ilerleyişlerini devam ettirmişlerdir.
Soru 18
Kırım savaşı hangi yıllar arasında olmuştur?
Seçenekler
A
1851-54
B
1852-55
C
1853-56
D
1854-57
E
1855-58
Açıklama:
1853-56 Kırım Savaşı, Rusların Türkistan ilerlemeleri açısından dönüm noktası olmuştur. Paris Antlaşması ile Avrupa ve Balkanlar yönünde ilerlemesi durdurulan Rusya, Türkistan’ı yayılma sahası olarak tekrar ilk plana almıştır.
Soru 19
Yakup Han, Osmanlı Devleti’nden aldığı yardım ve İngilizlerle yürüttüğü dostane ilişkilerle devletini geliştirirken, hangi devletin tehdidini uzakta tutmayı başaramamıştır?
Seçenekler
A
Kamboçya
B
Tayland
C
Vietnam
D
Çin
E
Japonya
Açıklama:
Yakup Han, Osmanlı Devleti’nden aldığı yardım ve İngilizlerle yürüttüğü dostane ilişkilerle devletini geliştirirken, Çin tehditini uzakta tutmayı başaramamıştır.
Soru 20
Sırbistan’da bağımsızlık yanlısı isyanlar hangi yılında başlamıştır?
Seçenekler
A
1805
B
1801
C
1802
D
1803
E
1804
Açıklama:
1804 yılında Sırbistan’da başlayan bağımsızlık yanlısı isyanlar, 19. yüzyıl boyunca Balkanlar’da etkisini devam ettirmiş ve nihayetinde önce Yunanistan’ın ve sonrasında da Sırbistan, Romanya ve Karadağ’ın bağımsızlıklarını kazanmaları ile Osmanlı Devleti aleyhine bir seyir izlemiştir. Bu gelişmelerin sebebi olarak “Milliyetçilik” cereyanları ve Rusların tahrikleri ön planda yer alırken; Osmanlı Devleti’nin siyasî ve askerî zaafları da etkili olmuştur. Bâb-ı Âlî, Tanzimat ve Islahat fermanları ile Balkanlar’daki ayrılıkçı hareketleri sona erdirmede yeterli olamamıştır. Paris Barışı sonrası Balkanlar’da Rusların tahrik ve tazyikleri ile kaynaşmalar artmış ve bu bölgede bulunan Rus konsoloslukları, bu isyanları teşvik ve organize etmek suretiyle Panslavizm’in hayata geçirilmesi için çalışmalarını hızlandırmışlardır.
Soru 21
Mehmed Fuat Paşa ile ilgili hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Osmanlı sadrazamlarından biridir.
B
Zehirlenerek öldürülmüştür.
C
Osmanlı bürokrasisi aydınlarındandır.
D
Osmanlı Hanedanı’nın Türkiye’den sınır dışı edilmesi ile Nice şehrine gitmiştir.
E
1849 Macar Mültecileri Meselesi’nde devlet hizmetinde bulunamamıştır.
Açıklama:
Fransa’nın Nice şehri Fuad Paşa gibi Osmanlı bürokrasisi ve aydınlarından pek çok ismi ağırlamıştır. Osmanlı Hanedanı’nın Türkiye’den sınır dışı edilmesi ile ekseriyetinin Nice şehrine gittiği ve burada hayatlarına devam ettiği görülür.
Soru 22
1871-1876 yılları arasında Rusya-Osmanlı ilişkileri ile ilgili hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Rusya, Karadeniz’in statüsünde yıllardır yapmak istediğini 1871 yılında gerçekleştirir.
B
Rus tehdidi bu dönemde tekrar başlar.
C
Osmanlı Rusya ile kendi başa çıkamayacağını fark etmiştir.
D
Rusya bu dönemde Balkanlarla ilgilenememiştir.
E
Rusya’ya Karadeniz’in kapalılığı ilkesini kaldırtması için bir fırsat olur.
Açıklama:
Avrupa’da Alman İmparatorluğu’nun kurulması ile yaşanan politik belirsizlik ve dengelerin tekrar kurulması süreci; Rusya’ya Karadeniz’in kapalılığı ilkesini kaldırtması için bir fırsat olur. Diğer taraftan, Rusların faaliyetleri yalnız bu saha ile sınırlı kalmayıp Balkanlar’da da kendini hissettirir.
Soru 23
Aşağıdakilerden hangisi Mehmed Ali Paşa hakkında doğru bir bilgi değildir?
Seçenekler
A
Fransız kuvvetleri karşısında başarılar elde etmiştir.
B
Mısır halkının desteğini kazanmayı başarmıştır.
C
Mısır’ı ekonomi alanında da güçlendirmiştir.
D
Mısır’da pamuk yetiştiriciliğine önem vermiştir ve bunu geliştirmiştir.
E
Hicaz’da çıkan Vehhabi isyanını bastırmayı başaramamıştır.
Açıklama:
Mehmed Ali Paşa’nın, Mısır’dan uzaklaştırılarak Selanik ve Kavala’ya vali olarak tayini düşünülmüş ancak gerçekleştirilememiştir. Mehmed Ali Paşa’nın 1812’de Hicaz’da çıkan Vehhabi isyanını bastırması gücünü büsbütün arttırmıştır.
Soru 24
Mehmed Ali Paşa İsyanı ile ilgili hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
Mehmed Ali Paşa’nın, Mısır valiliğini babadan oğula geçirmek gibi hedefleri bulunmaktaydı.
B
Suriye ve Şam valiliklerini ele geçirmeye çalışmıştır.
C
Reşid Mehmed Paşa Konya’da yenilmiştir.
D
Hristiyanları kendine çekmeye çalışsa da başarılı olamamıştır.
E
Mısır kuvvetleri Konya önüne kadar gelmiştir.
Açıklama:
Suriye’nin merkezî hükümetin zayıflığı dolayısıyla birtakım yarı müstakil ve birbirlerinin aleyhinde çalışan gruplara bölünmesinden faydalanarak bu grupları çeşitli yöntemlerle birbirine kırdırma ve kendini destekleyebilecekleri bir koruma politikası izlemiştir. Ayrıca Hristiyan ahaliyi de bazı vaatler ile kendi tarafına çekmeyi başarmıştır.
Soru 25
Kütahya Barışı ile ilgili verilen bilgilerden hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
İbrahim Paşa ile yapılmıştır.
B
Mehmed Ali Paşa’ya Mısır ve Girit valiliği verilmiştir.
C
İbrahim Paşa’ya Adana valiliği verilmiştir.
D
İbrahim Paşa’nın Anadolu harekâtı sırasında kendisine destek verenler affedilmiştir.
E
Mehmed Ali Paşa tazminat şartlarından vazgeçmemiştir.
Açıklama:
İbrahim Paşa’nın Anadolu harekâtı sırasında kendisine destek verenler affedilecek ve İbrahim Paşa, Sultandağı’nın gerisine çekilecektir. Mehmed Ali Paşa veraset ve tazminat şartlarından vazgeçecekti.
Soru 26
Rusya- Kazakistan ilişkisi ile ilgili hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Ruslar, Kenasarı Han’ın ölümünden sonra Kazak mukavemetini kıramamışlardır.
B
Rusların Türkistan’a yerleşmeleri Kazakistan yolu ile olmuştur.
C
Rusya, Orenburg Hattı üzerinden hareketle Kazakistan’ı kontrol altına almıştır.
D
Ruslar Kazak direnişini kırmak için savaşırken, Kazaklara destek veren Hîve Hanlığı üzerine de yönelmişlerdi.
E
Ruslar, Hokandlılar tarafında Kazalinsk Kalesini ele geçirmişlerdir.
Açıklama:
Ruslar, Kenasarı Han’ın ölümünden sonra Kazak mukavemetini kırarak 1846 yılında Aral Gölü’ne inmişler ve Hokandlılar tarafında Sir- Derya’nın Aral’a döküldüğü yerde bulunan Kazalinsk Kalesini ele geçirmişlerdir.
Soru 27
I. Fransa Aden’i ele geçirmiştir.
II. Kavalalı Mehmed Ali Paşa bir ordu göndererek Yemen’i Mısır’a bağlamak istemiştir.
III. Merkeze uzaklığı yönetim gevşekliğinde etkili bir unsurdur.
Yemen İsyanı ile ilgili hangileri doğrudur?
II. Kavalalı Mehmed Ali Paşa bir ordu göndererek Yemen’i Mısır’a bağlamak istemiştir.
III. Merkeze uzaklığı yönetim gevşekliğinde etkili bir unsurdur.
Yemen İsyanı ile ilgili hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
II ve III
E
I ve II
Açıklama:
Kavalalı Mehmed Ali Paşa bir ordu göndererek Yemen’i Mısır’a bağlamak istemişse de bu girişiminden olumlu netice alamamıştır. Yemen’in bu siyasi durumundan bir süre sonra İngiltere istifade etmiş ve 1839 yılında Aden’i ele geçirmiştir.
Soru 28
İki önemli ismi olan Kavuklu Hamdi ile Pişekâr Küçük İsmail Efendi kimlerdir?
Seçenekler
A
Osmanlı padişahları.
B
Mısır valileri.
C
Şehzade isimleri.
D
Ortaoyunu karakterleri.
E
Sadrazam isimleri.
Açıklama:
Büyücü, Abdi, Eskici, Acem, Arap, Kayserili ve Tiryaki gibi karakterlere sahip ortaoyunun iki önemli ismi ise Kavuklu Hamdi ile Pişekâr Küçük İsmail Efendi’dir.
Soru 29
Fransa ve İtalya’nın da onayı alındıktan sonra 31 Ocak 1876’da Osmanlı Devleti’ne iletilen Kont Andraşi tarafından hazırlanan nota ile ilgili hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
İltizam usulünün getirilmesi.
B
Hristiyan halk için din ve mezhep kısıtlamaların verilmesi.
C
Vergilerin ortadan kaldırılması.
D
Çiftçilerin topraklarına sahip olabilmeleri için önlem alınması.
E
Islahatları kontrol için Yahudilerin ve Hristiyan temsilcilerden oluşan bir komisyon kurulması.
Açıklama:
Berlin’de alınan kararlar mucibince Kont Andraşi tarafından hazırlanan nota; İngiltere, Fransa ve İtalya’nın da onayı alındıktan sonra 31 Ocak 1876’da Osmanlı Devleti’ne iletildi. Bu nota ile: Hristiyan halk için din ve mezhep serbestliğinin verilmesi, iltizam usulünün kaldırılması, toplanan vergilerin doğrudan burada harcanması, çiftçilerin topraklarına sahip olabilmeleri için önlem alınması, ıslahatları kontrol için Müslüman ve Hristiyan temsilcilerden oluşan bir komisyon kurulması, Osmanlı Devleti’nden istenmekteydi.
Soru 30
- 1856 Paris Barışı ile kabul edilen Karadeniz’in tarafsızlığının kaldırılması.
- Balkanlar’daki Slav kavimlerinin Rus nüfuzuna alınması.
İgnatiyev ‘in temel politika olarak belirlediği hususlar ile ilgili hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I.
B
I. II. ve III.
C
I. ve III.
D
Yalnız II.
E
II. ve III.
Açıklama:
İgnatiyev, “Yakın Şark Masası”nın başındayken şu üç hususun gerçekleştirilmesini temel politika olarak belirlemiştir ve İstanbul’a gelişinden sonra da bu politikayı devam ettirmiştir: 1856 Paris Barışı ile kabul edilen Karadeniz’in tarafsızlığının kaldırılması, İstanbul ve Boğazlar’da Rus nüfuzunun tesisi, Balkanlar’daki Slav kavimlerinin Rus nüfuzuna alınması.
Soru 31
Aşağıdakilerden hangisi Tanzimat sürecine damga vuran ve Sultan Abdülaziz'in usul ve kanuna aykırı iradelerini uygulamayan kişidir?
Seçenekler
A
Ali Paşa
B
Mehmed Fuat Paşa
C
Mehmed Rüşdi Paşa
D
Mahmud Nedim Paşa
E
Hüseyin Avni Paşa
Açıklama:
Osmanlı Devleti'nde Tanzimat süreci boyunca etkili olan ve önemli görevleri yerine getiren paşalardan biri de Ali Paşadır. Sultan Abdülaziz'in usul ve kanuna aykırı iradelerini uygulamamştır. Sultan Abdülaziz, Ali Paşayı beğenmekle birlikte sevmezdi. Onun Avrupa devletleri nazarındaki itibarına ve devlet yönetimindeki maharetine inanıp güvendiğinden Ali Paşa'yı ölümüne kadar azletmemiştir.
Soru 32
Aşağıdaki antlaşmalardan hangisi ile Karadeniz'in tarafsızlığı ilkesi iptal edilmiştir?
Seçenekler
A
Paris
B
Londra
C
Bükreş
D
Karlofça
E
Yaş
Açıklama:
Londra Antlaşması ile Karadeniz'in tarafsızlığı ilkesi iptal edilmiştir. Aynı antlaşma ile Boğazların barış dönemi kapalılığı ilkesi de kaldırılmıştır. Rusya, Avrupa'nın siyasi ortamından faydalanarak, Kırım yenilgisi ile kabul etmek zorunda kaldığı hükümleri, poliitik girişimlerle kaldırtmayı başarmıştır.
Soru 33
Aşağıdakilerden Orta Asyada'ki hangi hanlık Osmanlı Devleti tarafından desteklenmiştir?
Seçenekler
A
Taşkent
B
Buhara
C
Kaşgar
D
Hive
E
Türkistan
Açıklama:
Rusların Türkistan'da ilerledikleri 1860 sonrası dönemde, Türkistan'nın defalarca yapılan yardım istekleri karşılanmamıştır. Mesafenin uzak olması, doğrudan sınır olamaması, devletin iç ve dış problemler, ve Rusya ile yürütülen ihtiyatlı siyaset yardım taleplerinin cevap verilememesinde etkili olmuştur. Osmanlı Devleti, Türkistan Siyasetinde izlediği pasif politikayı terk ederek Kaşgar Han'ı Yakup Bey'i desteklemiştir.
Soru 34
Aşağıdakilerden hangisi "çiftlik sahiplerinin topraklarını Hristiyan halkın işletilmesini" ifade etmektedir?
Seçenekler
A
Vucuh-ı Memleket
B
Zımmi
C
Eksarh
D
Eshab-ı Alaka
E
Boyar
Açıklama:
Osmanlı Devleti Bosna Vilayeti'nin genelinde olduğu gibi Hersek Sancağı'nda da toprakları çiftliklere taksim ederek idare etmekteydi. "Eshab-ı alaka" adı verilen çiftlik sahiplerinin topraklarını Hristiyan halk işletmekteydi ve bu topraklar kendilerine dedelerinden intikal ettiği için işledikleri toprakları benimsemişlerdi.
Soru 35
Aşağıdakilerden hangisi 31 Ocak 1876'da Osmanlı Devleti'ne Kont Andraşi tarafından iletilen notanın maddelerinden biridir?
Seçenekler
A
Selanik Vak'ası gibi olayların tekrarının yaşanmaması için İstanbul ve İzmir gibi merkezlere filolar gönderilerek gerektiğinde silahlı müdahale yapmaları hususunda yetkilendirme
B
Bosna-Hersek isyanının yatıştırılması için Andraşi Layihasının uygulanması ve Osmanlı Devleti'ne taahhütlerini yerine getirmesi için baskı yapılması
C
Bosna-Hersek'te iki aylık ateş kes ilan edilmesi ve Osmanlı askerlerinin belli bir bölgeye çekilmeleri
D
Mütareke müddeti içinde bu şartlar yerine getirilmezse Osmanlı Devleti'ne fiili müdahelede bulunulması
E
Hristiyan halk için din ve mezhep serbestliğinin verilmesi
Açıklama:
A, B, C ve D seçenekleri Berlin Memorandumu'nun maddeleridir. Berlin'de ilgili devletler tarafından alınan kararlar mucibince Kont Andraşi tarafından hazırlanan nota 31 Ocak 1876'da Osmanlı Devleti'ne iletildi. Notanın maddelerinden biri "Hristiyan halk için din ve mezhep serbestliğinin verilmesini" söylemekteydi.
Soru 36
Aşağıdakilerden hangisi Berlin Memorandumu maddelerinden biridir?
Seçenekler
A
Bosna-Hersek'te iki aylık ateşkes ilan edilmesi ve Osmanlı askerlerinin belli bir bölgeye çekilmeleri
B
İltizam usulünün kaldırılması
C
Toplanan vergilerin doğrudan olduğu yerde harcanması
D
Çiftliklerin topraklarına sahip olabilmeleri için önlem alınması
E
Islahatları kontrol için Müslüman ve Hristiyan temsilcilerden oluşan bir komisyon kurulması
Açıklama:
Osmanlı topraklarında yaşayan gayrımüslimlerin can ve mal emniyetlerinin kalmadığından hareketle yapılan ve tarihe Berlin Memorandumu olarak geçen toplantıda alınan kararlardan biri "Bosna-Hersek'te iki aylık ateşkes ilan edilmesi ve Osmanlı askerlerinin belli bir bölgeye çekilmeleridir. B, C, D ve E seçenekleri Kont Andraşi tarafından hazırlanan notanın maddeleridir.
Soru 37
Aşağıdakilerden hangisi 6 Mayıs 1876'da Selanik Vak'asına neden olan kişidir?
Seçenekler
A
Miloş Obrenoviç
B
Perikli Lazari
C
Moris Perczel
D
Miklos Perczel
E
Louis Kossuth
Açıklama:
Perkli Lazari olarak bilinen kişi aslı Rum olan ABD'nin Selanik Başkonsolosu'dur. Dokunulmazlığına sığınarak Müslüman olmaya gelen bir Bulgar kızı kaçırarak olaylara neden olmuştur.
Soru 38
Aşağıdakilerden hangisi "Softalar Nümayişi" ni hazırlayan kişidir?
Seçenekler
A
Mahmud Nedim Paşa
B
Hüseyin Avni Paşa
C
Midhat Paşa
D
Nedim Paşa
E
Esad Paşa
Açıklama:
Midhat Paşa, Velihad Murad Efendi'nin sarrafı Hristaki'den aldığı paraları medrese öğrencilerine dağıtarak "Softalar Nümayişi" ni hazırlamıştır. Hristaki'nin işin içinde olması, arka planda bu organizasyonun Şehzade Murad Efendi tarafından desteklendiği izlenimini ortaya çıkarmaktadır.
Soru 39
Aşağıdakilerden hangisi "İkinci Yavuz" yakıştırması yapılan padişahtır?
Seçenekler
A
II. Mahmud
B
Sultan Abdülmecid
C
III. Selim
D
Sultan Abdülaziz
E
IV. Mustafa
Açıklama:
Safahatı sevmeyen Sultan Abdülaziz, Avrupai adetlerden hoşlanmaz, orta oyunu seyreder, avlanır, güreşir, yüzer ve cirit atardı. Eski örf ve adetler bağlı olanlar tarafından kendisine "İkinci Yavuz" yakıştırması yapılmıştır.
Soru 40
Aşağıdakilerden hangi padişah saray orkestrasını kaldırarak "Türk Musikisi Saz Takımını" kurmuştur?
Seçenekler
A
Sultan Abdülmecid
B
II. Mahmud
C
III. Selim
D
IV. Mustafa
E
Sultan Abdülaziz
Açıklama:
Batılı yönü olmayan Sultan Abdülaziz, Fransızca öğrenmemiş Avrupa ilim ve kültürü ile temas etmemiştir.Türk Musikisini iyi bilir, mükemmel derecede ney üfler ve lavta çalardı. Aynı zamand bir bestekardı. Sultan Abdülmecid'in kurduğu saray orkestrasını kaldırarak yerine "Türk Musikisi Saz Takımını" kurmuştur.
Soru 41
Osmanlı Devleti’nde Balkanlarda ilk bağımsızlık hareketi nerede başlamıştır?
Seçenekler
A
Bulgaristan
B
Yunanistan
C
Romanya
D
Sırbistan
E
Arnavutluk
Açıklama:
Fransız Devrimi’nden sonra yayılan milliyetçiliğin etkisiyle 1804’te Sırbistan’da bağımsızlık yanlısı isyanlar başlamıştır.
Soru 42
Rusya’nın baskısı sonucu Karadeniz’in tarafsızlığı hangi yıl kaldırıldı?
Seçenekler
A
1871
B
1876
C
1878
D
1914
E
1905
Açıklama:
Fransa’nın Almanya’ya karşı aldığı büyük yenilgiden sonra Rusya, 31 Ekim 1870’te Paris Antlaşması’nın Karadeniz ile ilgili hükümlerinin geçersiz olduğunu ilan etti. Prusya Başbakanı Bismarck’ın girişimiyle de 17 Ocak 1871’de Londra’da uluslararası bir konferans toplandı. Burada Karadeniz’in tarafsızlığı kaldırıldı.
Soru 43
Osmanlı Devleti ile Rusya arasında 1870’li yılları başında yakınlaşmayı sağlayan Osmanlı yöneticisi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Âli Paşa
B
Avlonyaı Ferit Paşa
C
Mustafa REşit Paşa
D
Mahmut Nedim PAşa
E
Halet Paşa
Açıklama:
Mahmut Nedim Paşa dış politikada açık bir Rus taraftarıydı. Sadrazam olmasıyla uluslararası dengelerde Rusya birinci derecede gözetilen ülke konumuna gelmiştir
Soru 44
1876’da Balkanlardaki ayaklanmalar nedeniyle Osmanlı Devleti’ne verilen Berlin Memorandumu hangi Avrupalı devletin itirazıyla karşılaşmıştır.
Seçenekler
A
Almanya
B
Fransa
C
İngiltere
D
İtalya
E
Avusturya
Açıklama:
İngiltere, mevcut statükoyu değiştirdiğinden ve İngiliz çıkarlarına aykırı olan Berlin Memorandumu’nu reddetmiştir.
Soru 45
Osmanlı Devleti’nin bağımsızlığının zedelendiği ve Müslümanların Hristiyanlar karşısında ezildiği öne sürülerek 1876’da çıkarılan ayaklanma aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
31 Mart Ayaklanması
B
Softalar Ayaklanması
C
Arnavutluk Ayaklanması
D
Divan Yolu Ayaklanması
E
Firzovik Ayaklanması
Açıklama:
İstanbul’daki medrese talebeleri 10 Mayıs 1876’da derslerini bırakarak Fatih ve Bayezid meydanlarında nümayişler yaptılar. Bu olay Softalar Ayaklanması olarak adlandırılmaktadır.
Soru 46
Aşağıdakilerden hangisi Abdülaziz’in tahttan indirilmeside yer almayan kişilerden biridir?
Seçenekler
A
Mahmut Şevket Paşa
B
Hüseyin Avni Paşa
C
Mütercim Rüştü Paşa
D
Hayrullah Efendi
E
Mithat Paşa
Açıklama:
Mahmut Şevket Paşa II. Meşrutiyet’in ilanından sonra etkili olan kişilerden biridir. Abdülaziz’in tahttan indirilmesinden sonra askeri ve siyasi bir rol oynamaya başlamıştır.
Soru 47
Mısır’ı ziyaret eden Osmanlı padişahı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
II. Mahmut
B
Abdülmecid
C
Abdülaziz
D
III. Selim
E
III. Mustafa
Açıklama:
Abdülaziz’in seyahatleri bu alanda ilk ve tek olması bakımından önemlidir. Abdülaziz 3 Nisan 1863’te zayıflayan otoriteyi ve Osmanlı Devleti’ne bağlılığını kuvvetlendirmek için Mısır’a bir seyahata çıktı.
Soru 48
Aşağıdakilerden hangisi Abdülaziz döneminde sadrazamlık yapmayan kişilerden biridir?
Seçenekler
A
Mütercim Rüştü Paşa
B
Mahmut Nedim Paşa
C
Hüseyin Avni Paşa
D
Mithat PAşa
E
Kâmil Paşa
Açıklama:
Abdülaziz 1861-1876 yılları arasında padişahlık yapmıştır. Kâmil paşa ise II. Abdülhamit döneminden başlayarak sadrazamlık yapmıştır.
Soru 49
Osmanlı Devleti’nin mali iflasını ilan ettiği yıl aşağıdakilerden hangsidir?
Seçenekler
A
1855
B
1890
C
1914
D
1875
E
1878
Açıklama:
Osmanlı Devleti dış borçlar ve bütçe açıkları nedeniyle 1875’de iflasını ilan eder.
Soru 50
19. Yüzyılda Aden’i ele geçirerek Arabistan Yarımadası’na yerleşen ilk Avrupa devleti aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İngiltere
B
Portekiz
C
İspanya
D
Fransa
E
Hollanda
Açıklama:
İngiltere 1839’da Aden’i ele geçirerek, Arabistan Yarımadası’na yerleşen ilk Avrupa devletidir.
Soru 51
Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde “Erkân-ı Selase” diye adlandırılan kişiler doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Reşit Paşa, Âlî Paşa, Fuad Paşa
B
Reşit Paşa, Âlî Paşa, Nedim Paşa
C
Nedim Paşa, Âlî Paşa, Fuad Paşa
D
Reşit Paşa, Fuad Paşa, Cevdet Paşa
E
Mithat Paşa, Reşit Paşa, Fuad Paşa
Açıklama:
“Erkân-ı Selase” diye adlandırılan kişiler Reşit Paşa, Âlî Paşa ve Fuad Paşa'dır.
Soru 52
Tanzimat döneminin önemli devlet adamlarında olan Âlî Paşa'nın asıl ismi nedir?
Seçenekler
A
Ömer Faruk
B
Mehmed Emin
C
Ali Fuad
D
Ahmet Cevdet
E
Mehmet Ali
Açıklama:
Asıl ismi Mehmed Emin olan Âlî Paşa bu unvanını Bâb-ı Âlî’ye intisâbı sebebiyle almıştır.
Soru 53
Âlî Paşa’nın 8 Eylül 1871 tarihinde ölümünden sonra sadâret mührü kime verilmiştir?
Seçenekler
A
Mustafa Reşid Paşa
B
Fuad Paşa
C
Ahmet Cevdet Paşa
D
Mahmud Nedim Paşa
E
Hüseyin Avni Paşa
Açıklama:
Âlî Paşa’nın ölümünden sonra sadâret mührü, 8 Eylül 1871 tarihinde Mahmud Nedim Paşa’ya verilmiştir.
Soru 54
Aşağıdakilerden hangisi Âlî Paşa’nın ölümünden sonra sadaret mührüne sahip olanlardan birisi değildir?
Seçenekler
A
Mahmud Nedim Paşa
B
Mütercim Rüşdü Paşa
C
Mithat Paşa
D
Sakızlı Ahmed Esad
Paşa
Paşa
E
Mustafa Reşid Paşa
Açıklama:
Bu süreçte ilk olarak Mahmud Nedim Paşa göreve getirilmiştir. Fakat Sultan Abdülaziz’in sıklıkla sadrazam değiştirdiği görülür. Nitekim Mahmud Nedim Paşa’nın azli ile yerine getirilen Mithat Paşa 19 Ekim 1872’de görevden alınarak Mütercim Rüşdü Paşa göreve üçüncü defa getirilmiştir. Rüşdü Paşa’nın sadâreti de uzun sürmemiş ve 15 Şubat 1873 tarihinde azledilerek Sakızlı Ahmed Esad Paşa yerini almıştır. 2 aya yakın görevde kalan Esad Paşa, 15 Nisan 1873’te azledilmiş ve Şirvânîzâde Mehmed Rüşdü Paşa sadrazam olmuştur. 15 Şubat 1874 tarihinde ise Serasker Hüseyin Avni Paşa sadrazam yapılmıştır. 25 Nisan 1875 tarihine kadar görevini sürdüren Hüseyin Avni Paşa’nın yerine ise Sakızlı Esad Paşa ikinci kez sadârete getirilmiştir. Mahmud Nedim Paşa ilk sadâretinden 3 yıl kadar sonra, 26 Ağustos 1875 tarihinde ikinci defa sadrazamlığa getirilmiştir.
Soru 55
Kaşgâr Han’ı Yakup Bey tarafından İstanbul’a gönderilen elçi kimdir?
Seçenekler
A
Yusuf Akçura
B
Ebulfez Elçibey
C
Seyyid Yakup Han Töre
D
İsmail Gaspıralı
E
Seyyid Mehmed Çelebi
Açıklama:
Yakup Han tarafından İstanbul’a gönderilen elçi Seyyid Yakup Han Töre'dir.
Soru 56
29 Mayıs 1877’de Yakup Han’ın ölümü ile zayıflayan kaşgar 16 Aralık 1877 tarihinde işgal edilmiştir. Önce Kaşgae'ı akabinde Doğu Türkistan'ı işgal eden devlet aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Moğolistan
B
Rusya
C
İngiltere
D
Çin
E
Hindistan
Açıklama:
29 Mayıs 1877’de Yakup Han’ın ölümü Çin istilâsını hızlandırmıştır. 16 Aralık 1877 tarihinde ise Kaşgâr ve akabinde tüm Doğu Türkistan Çin işgaline uğramıştır.
Soru 57
Balkan isyanı esnasında Berlin’de alınan kararlar mucibince Kont Andraşi tarafından hazırlanan nota; İngiltere, Fransa ve İtalya’nın da onayı alındıktan sonra 31 Ocak 1876’da Osmanlı Devleti’ne iletildi.
Aşağıdakilerden hangisi bu notadaki şartlardan değildir?
Aşağıdakilerden hangisi bu notadaki şartlardan değildir?
Seçenekler
A
Hristiyan halk için din ve mezhep serbestliğinin verilmesi
B
Bosna ve Hersek'in Avusturya'ya bağlanması
C
İltizam usulünün kaldırılması
D
Islahatları kontrol için Müslüman ve Hristiyan temsilcilerden oluşan bir komisyon
kurulması
kurulması
E
Çiftçilerin topraklarına sahip olabilmeleri için önlem alınması
Açıklama:
Berlin’de alınan kararlar mucibince Kont Andraşi tarafından hazırlanan nota; İngiltere, Fransa ve İtalya’nın da onayı alındıktan sonra 31 Ocak 1876’da Osmanlı Devleti’ne iletildi. Bu nota ile:
1. Hristiyan halk için din ve mezhep serbestliğinin verilmesi,
2. İltizam usulünün kaldırılması,
3. Toplanan vergilerin doğrudan burada harcanması,
4. Çiftçilerin topraklarına sahip olabilmeleri için önlem alınması,
5. Islahatları kontrol için Müslüman ve Hristiyan temsilcilerden oluşan bir komisyon
kurulması,
Osmanlı Berlin’de alınan kararlar mucibince Kont Andraşi tarafından hazırlanan nota; İngiltere, Fransa ve İtalya’nın da onayı alındıktan sonra 31 Ocak 1876’da Osmanlı Devleti’ne
iletildi. Bu nota ile:
1. Hristiyan halk için din ve mezhep serbestliğinin verilmesi,
2. İltizam usulünün kaldırılması,
3. Toplanan vergilerin doğrudan burada harcanması,
4. Çiftçilerin topraklarına sahip olabilmeleri için önlem alınması,
5. Islahatları kontrol için Müslüman ve Hristiyan temsilcilerden oluşan bir komisyon
kurulması,
Osmanlı Devleti’nden istenmekteydi. istenmekteydi.
1. Hristiyan halk için din ve mezhep serbestliğinin verilmesi,
2. İltizam usulünün kaldırılması,
3. Toplanan vergilerin doğrudan burada harcanması,
4. Çiftçilerin topraklarına sahip olabilmeleri için önlem alınması,
5. Islahatları kontrol için Müslüman ve Hristiyan temsilcilerden oluşan bir komisyon
kurulması,
Osmanlı Berlin’de alınan kararlar mucibince Kont Andraşi tarafından hazırlanan nota; İngiltere, Fransa ve İtalya’nın da onayı alındıktan sonra 31 Ocak 1876’da Osmanlı Devleti’ne
iletildi. Bu nota ile:
1. Hristiyan halk için din ve mezhep serbestliğinin verilmesi,
2. İltizam usulünün kaldırılması,
3. Toplanan vergilerin doğrudan burada harcanması,
4. Çiftçilerin topraklarına sahip olabilmeleri için önlem alınması,
5. Islahatları kontrol için Müslüman ve Hristiyan temsilcilerden oluşan bir komisyon
kurulması,
Osmanlı Devleti’nden istenmekteydi. istenmekteydi.
Soru 58
Aşağıdakilerden hangisi Sultan Abdülaziz'in tahttan indirilmesinde payı olan ve “Erkân-ı Erba’a” diye adlandırılan kişilerden birisi değildir?
Seçenekler
A
Mütercim Rüşdü Paşa
B
Hüseyin Avni Paşa
C
Midhat Paşa
D
Hayrullah Efendi
E
Mahmud Nedim Paşa
Açıklama:
Sultan Abdülaziz, “Erkân-ı Erba’a” olarak adlandırılan; Mütercim Rüşdü Paşa, Hüseyin Avni Paşa, Midhat Paşa ve Hayrullah Efendi’den oluşan dört kişinin şahsi kin ve nefreti sebebiyle tahttan indirilmiştir.
Soru 59
Sultan Abdülaziz tahttan indirildikten sonra sabık sultan ve efrâdı kayıklarla Sarayburnu’na ve oradan da Topkapı Sarayı’na nakledilmişlerdir. Sabık sultan burada kimin dairesine yerleştirilmiştir?
Seçenekler
A
Sultan Mahmud
B
Abdülmecid
C
Abdülhamid
D
VI. Mustafa
E
III. Selim
Açıklama:
Tahttan indirildikten sonra sabık sultan ve efrâdı kayıklarla Sarayburnu’na ve oradan da Topkapı Sarayı’na nakledilmişlerdir. Sultan Abdülaziz bu esnada ıslanmış ve yeni kıyafet verilmeyerek o şekilde bekletilmiştir. Diğer taraftan Sultan III. Selim dairesine yerleştirilmekten müteessir olmuştur.
Soru 60
Aşağıdaki Osmanlı padişahlarından hangisinin ölümünün intihar mı yoksa cinayet mi olduğuna dair şüphe vardır?
Seçenekler
A
Sultan Mahmud
B
Sultan Abdülmecid
C
V. Murad
D
V. Mehmed Reşad
E
Sultan Abdülaziz
Açıklama:
İlgili kitabın 225 ve 226. sayfalarındaki bilgilere göre doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 61
1877-1878 Balkanlar’daki Osmanlı tebaası Hristiyanların isyanlarına ve Osmanlı-Rus Savaşı’na neden olan gelişmelerin en önemli nedenleri neydi?
Seçenekler
A
Rusların Panslavist emellerle Balkanlardaki hristiyan halkı kışkırtması,
B
Rusları Karadenizden geçiş hakkını alması,
C
Rusların boğazlarda hak idda etmesi,
D
Osmanlı Devletinin balkanlardaki hristiyanları göçe zorlaması,
E
Rusların ve Balkan devletlerinin hasta adam olarak görülen Osmanlı dan toprak almak istemesi,
Açıklama:
gören Rusya, Karadeniz’in kapalılığı ilkesini kaldırtmayı başarır. Bu sonuç, Osmanlı Devleti’ni Rus tehlikesinden emin olmak için Rusya’ya yaklaş-ma siyasetine iter. Diğer taraftan Rusların Panslavist emellerle kışkırttığı Balkanlar’daki Osmanlı tebaası Hristiyanların isyanları, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı’nı tetikleyen en önemli unsur olur.
Soru 62
Ağır ekonomik krizlerle boğuşan Osmanlı Devleti nin döndürülemeyen borçlar ve bütçe açıkları nedeniyle 1875 yılında aldığı “Tenzil-i Faiz” kararının iç ve dış piyasalarda etkisi ne olmuştur?
Seçenekler
A
İç piyasayı rahatlatırken,uluslararası piyasalarda büyük tepkilere neden olmuştur.
B
Hem içeride, hem de uluslararası piyasalarda büyük tepkilere neden olmuştur.
C
Dış piyasayı sevindirirken ,iç piyasada büyük tepkilere neden olmuştur.
D
Osmanlı Devleti Avrupa dan büyük borç paralar almak zorunda kalmıştır,
E
Paranın değerini düşüren Osmanlıya karşı Anadolunun pek çok yerinde ayaklanmalar çıkmıştır,
Açıklama:
Osmanlı Devleti bu dönemde ağır ekonomik krizlerle de boğuşur. Nitekim döndü-rülemeyen borçlar ve bütçe açıkları 1875 yılında malî iflası beraberinde getirirken alınan “Tenzil-i Faiz” kararı hem içeride, hem de uluslararası piyasalarda büyük tepkilere neden olmuştur.
Soru 63
Ölümlerinden sonra Osmanlı İmparatorluğu can çekişme dönemine giren, kendilerine Büyük Devlet Adamı anlamında “Erkân-ı selâse” denilen Tanzimat’ın üç büyük devlet adamı kimdi?
Seçenekler
A
Hüseyin Avni,Paşa , Fuad Paşa ve Âlî Paşa ,
B
Esat Paşa , Hilmi Paşa ve Âlî Paşa ,
C
Reşid Paşa , Fuad Paşa ve Âlî Paşa ,
D
Mahmut Nedim Paşa , Hidiv Ahmet Paşa ve Rüştü Paşa ,
E
Mahmut Nedim Paşa, Rüştü Paşa,Şirvânîzâde Mehmed Rüşdü Paşa,
Açıklama:
Osmanlı İmparatorluğu can çekişme dönemine girmiştir. “Erkân-ı selâse” denilen Tanzimat’ın üç büyük isminden hiçbiri 60 yaşını görememiştir. Reşid Paşa 58, Fuad Paşa 54 ve Âlî Paşa ise 57 yaşında vefat etmişlerdir.
Soru 64
1856 Paris Anlaşması ile tarafsız ilan edilen, barış döneminde bile savaş gemilerine kapalılığı ilkesi kabul olunan ve böylece Rusya’nın Karadeniz hâkimiyetine son verilmişken, hangi Antlaşma ile Karadeniz’in tarafsızlığı ilkesi iptal edilmiştir ve Boğazların barış dönemi kapalılığı ilkesi de kaldırılmıştır?
Seçenekler
A
Bürüksel Antlaşması,
B
Roma Antlaşması,
C
İstanbul Antlaşması,
D
Londra Antlaşması,
E
Berlin Antlaşması,
Açıklama:
Almanya için Rus tarafsızlığının önemi; Âlî Paşa’yı İngiltere’ye başvurmaya mecbur bırakmış ve nihayetinde Londra’da bir konferans toplan-mıştır. 13 Mart 1871 tarihinde imzalanan Londra Antlaşması ile Karadeniz’in tarafsızlığı ilkesi iptal edilmiştir. Aynı antlaşma ile Boğazların barış dönemi kapalılığı ilkesi de kaldırılmıştır. Rusya, Avrupa’nın siyasi ortamından faydalanarak, Kırım yenilgisi ile kabul etmek zorunda kaldığı hükümleri, politik girişimlerle kaldırtmayı başarmıştır. Böylece Osmanlı Devleti için Karadeniz’den gelecek Rus tehdidi tekrar güçlenirken, Rusların bu başarısı Osmanlı tebaası Ortodoks ve Slavlar arasında sevinçle karşılandığı gibi Panslavizmin hız kazanmasını da sağlamıştır.
Soru 65
Sultan Abdülaziz döneminde sadrazam Âlî Paşa’yı Rusya ile yakınlaşma siyasetine iten en önemli sebep neydi?
Seçenekler
A
Batılı devletlere karşı Rusya ile işbirliği yapma isteği,
B
Osmanlının Karadeniz ticaretini yeniden aktif hale getirmek istemesi,
C
Rusları balkan hristiyanlarını kışkırmaktan vazgeçirmek istemesi,
D
Avrupa devletlerinin Osmanlı topraklarını paylaşmak istemesi,
E
Avrupa siyasi dengesinin bozulması,
Açıklama:
İstanbul elçisi İgnatiyev, Osmanlı topraklarını diğer devletlerle paylaşmaktansa Osmanlı İmparatorluğu’nun Rus nüfuzu altında bulundurulmasının daha faydalı olaca-ğını Rus Çarı’na da kabul ettirmiştir. Rusların bu teklifine Âlî Paşa, devletin onur, haysi-yet ve bağımsızlığından asla ödün vermeden yürütülmesi şartıyla karşı çıkmamıştır. Âlî Paşa’yı Rusya ile yakınlaşma siyasetine iten en önemli sebep Avrupa siyasi dengesinin bozulmasıdır.
Soru 66
Osmanlı Devleti 1871-1876 tarihleri arasında en çok hangi devletin baskısına maruz kalmıştır?
Seçenekler
A
Rusya
B
Avusturya
C
İngiltere
D
Fransa
E
İtalya
Açıklama:
Osmanlı Devleti bu tarihler arasında en çok Rusya'nın baskısına maruz kalmıştır.
Doğru cevap A'dır.
Doğru cevap A'dır.
Soru 67
Rusya Balkan halklarını hangi düşünce ile kışkırtmıştır?
Seçenekler
A
Milliyetçilik
B
Panslavizm
C
Liberalizm
D
Sosyalizm
E
Pancermenizm
Açıklama:
Rusya Balkan haklarını Osmanlıya karşı Panslavizm düşüncesi ile kışkırtmıştır.
Doğru cevap B'dir.
Doğru cevap B'dir.
Soru 68
XIX. yüzyılda Alman İmparatorluğu hangi savaş sonrası kurulmuştur?
Seçenekler
A
93 harb
B
Prut
C
Belgrad
D
Yüzyıl
E
Sedan
Açıklama:
Alman İmparatorluğu 1870 Sedan Savaşı ile kurulmuştur.
Dpğru cevap E'dir
Dpğru cevap E'dir
Soru 69
XIX. Yüzyılda imzalanan hangi antlaşma ile Karadeniz tarafsızlığı ilkesi iptal edilmiştir?
Seçenekler
A
Londra Antlaşması
B
Belgrad Antlaşması
C
Paris Barışı
D
Bükreş Antlaşması
E
Edirne Antlaşması
Açıklama:
Karadeniz'in yeniden tarafsız hale gelmesi 1870 Londra Antlaşması ile olmuştur.
Doğru cevap A'dır.
Doğru cevap A'dır.
Soru 70
Rusların XIX. yüzylda Türkistan'a yerleşmeleri hangi yol ile olmuştur?
Seçenekler
A
Türkmenistan
B
Özbekistan
C
Kırgızistan
D
Kazakistan
E
Azerbeycan
Açıklama:
Rusya Türkistan'a Kazakistan yolu ile geçmiştir.
Doğru cevap D'dir.
Doğru cevap D'dir.
Soru 71
1870 tarihinde Osmanlı Arap yarımadasında hangi isyanı bastırmıştır?
Seçenekler
A
Yemen
B
Sudan
C
Çad
D
Fas
E
Tunus
Açıklama:
Bu dönemde Yemen isyanı bastırılmıştır.
Doğru cevap A'dır
Doğru cevap A'dır
Soru 72
Aşağıdakilerden hangisi balkan bunalımının yaşanmasına neden olan isyanlardan biridir?
Seçenekler
A
Sırp
B
Yunan
C
Karadağ
D
Ermeni
E
Hersek
Açıklama:
Hersek isyanı balkan bunalımının başlamasında etkili olmuştur.
Doğru cevap E'dir.
Doğru cevap E'dir.
Soru 73
Osmanlının Balkan Bunalımı ile uğraşmasını fırsat bilen İngiltere nereyi işgal etmiştir?
Seçenekler
A
Yemen
B
Fas
C
Tunus
D
Kıbrıs
E
Trablusgarp
Açıklama:
İngiltere bu gelişmeyi fırsat bilerek Kıbrıs'ı işgal etmiştir.
Doğru cevap D'dir
Doğru cevap D'dir
Soru 74
Bulgarların isyan hareketlerinde tahrik eden devlet aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Avusturya
B
Fransa
C
İngiltere
D
Rusya
E
Almanya
Açıklama:
Balkan halklarının isyanında kışkırtıcı devlet Rusya'dır.
Doğru cevap D'dir.
Doğru cevap D'dir.
Soru 75
Türk Musikisi Saz Takımı kuran padişah kimdir?
Seçenekler
A
III. Mustafaa
B
III. Selim
C
I. Abdülhamit
D
II. Mahmut
E
Sultan Abdülaziz
Açıklama:
Türk Musikisi Saz Takımını kuran Sultan Abdülaziz'dir.
Doğru cevap E'dir.
Doğru cevap E'dir.
Soru 76
19. yüzyıl boyunca Balkanlar’da Osmanlı Devletine karşı etkisini devam ettirmiş olan isyan ve ayaklanmalar sonrası Balkanlar da ilk bağımsızlığını kazanan devlet aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yunanistan,
B
Sırbistan,
C
Romanya ,
D
Karadağ,
E
Bulgaristan,
Açıklama:
19. yüzyıl boyunca Balkanlar’da etkisini devam ettirmiş ve nihayetinde önce Yunanistan’ın ve sonrasında da Sırbistan, Romanya ve Karadağ’ın bağımsızlıklarını kazanmaları ile Osmanlı Devleti aleyhine bir seyir izlemiştir. Bu gelişmelerin sebebi olarak “Milliyetçilik” cereyanları ve Rusların tahrikleri ön planda yer alırken; Osmanlı Devleti’nin siyasî ve askerî zaafları da etkili olmuştur.
Soru 77
Hersek'in Hristiyan halkının Osmanlı yönetimine karşı ayaklanmasının nedeni neydi?
Seçenekler
A
Hristiyanların dedelerinden kalma çiftliklerin ellerinden alınıp müslümanlara verilmesi,
B
Mültezimlerin, âşarı toplarken yaptıkları suistimaller ve hristiyan halka eziyet etmeleri,
C
Birkısım hristiyan çiftliklere yöneticiler tarafından keyfi el konulması,
D
Hristiyan çiftçilerin ülke içerisinde başka bölgelere göçe zorlanması,
E
Bosna'dan göç ettirilen birkısım müslümanların Hersek köylerine yerleştirilmek istenmesi,
Açıklama:
Osmanlı Devleti Bosna Vilâyeti’nin genelinde olduğu gibi Hersek Sancağı’nda da toprakları çiftliklere taksim ederek idare etmekteydi. “Eshab-ı alâka” adı verilen çiftlik sahiplerinin topraklarını Hristiyan halk işlemekteydi ve bu topraklar kendilerine dedelerinden intikâl ettiğinden, işledikleri toprakları benimsemişlerdi. Çiftlik sahipleri de bu durumu müsamaha ile karşıladıklarından, taraflar birbirlerinden hoşnut olarak yaşamaktaydılar. Yüzyıllardır devam eden bu düzen, bölgenin âşarının iltizama verilmesi ile bozuldu. Mültezimler, âşarı toplarken yaptıkları suistimallerle halka eziyet etmeye başladılar. Di-ğer taraftan devletin isyan eden ağaların çiftliklerini mirî araziye çevirmesi, Mültezimlerin Hristiyan tebaa üzerindeki baskısını artırdı. Bu durum toprağı işleyen Hristiyanların ayaklanması ile sonuçlandı.
Soru 78
Hersek’e ve Bosna’nın bazı bölgelerine sıçrayan isyanlar devam ederken Osmanlı Devletinin, dış müdahaleyi önleyebilmek için İngiltere’nin de tavsiyesi ile 12 Aralık 1875’te yürürlüğe koyduğu “Adalet Fermanı”nda aşağıdaki maddelerden hangisi yoktu?
Seçenekler
A
İltizam usulünün tadil edileceği,
B
Cizye vergisinde indirim yapılacağı,
C
Toplanan vergiler doğrudan burada harcanacaktı,
D
Mezhep imtiyazlarına riayet edileceği,
E
Şahısların sattıkları topraklarda Müslüman ve Hristiyanların aynı hakkına sahip olacaktı,
Açıklama:
Osmanlı Devleti, dış müdahaleyi önleyebilmek için İngiltere’nin de tavsiyesi ile 12 Aralık 1875’te yeni bir ıslahat programını içeren “Adalet Fermanı”nı yürülüğe koydu. Bu ferman ile Gülhane ve Islahat Fermanları hükümleri tekrar edilirken yeni düzenlemeler de eklendi. İltizam usu-lünün tadil edileceği, cizye vergisinde indirim yapılacağı, vazifesini kötüye kullanan memurlar hakkında halkın şikâyet hakkının olacağı, mezhep imtiyazlarına riayet edileceği, devlet ya da şahıslar tarafından satılan topraklarda Müslüman ve Hristiyanların aynı satın alma hakkına sahip olacağı gibi hükümler bulunmaktaydı.
Soru 79
Aşağıdakilerden hangisi 12 Aralık 1875’te yürürlüğe konan ve Hersek için yeni bir ıslahat programı niteliğin de olan “Adalet Fermanı”nın maddelerinden birisidir?
Seçenekler
A
Hristiyan halk için din ve mezhep serbestliğinin verilmesi,
B
Çiftçilerin topraklarına sahip olabilmeleri için önlem alınması,
C
Toplanan vergilerin doğrudan burada harcanması,
D
Vazifesini kötüye kullanan memurlar hakkında halkın şikâyet hakkının olacağı,
E
Islahatları kontrol için Müslüman ve Hristiyan temsilcilerden oluşan bir komisyon kurulması,
Açıklama:
12 Aralık 1875’te yeni bir ıslahat programını içeren “Adalet Fermanı”nı yürülüğe koydu. Bu ferman ile Gülhane ve Islahat Fermanları hükümleri tekrar edilirken yeni düzenlemeler de eklendi. İltizam usulünün tadil edileceği, cizye vergisinde indirim yapılacağı, vazifesini kötüye kullanan me-murlar hakkında halkın şikâyet hakkının olacağı, mezhep imtiyazlarına riayet edileceği, devlet ya da şahıslar tarafından satılan topraklarda Müslüman ve Hristiyanların aynı satın alma hakkına sahip olacağı gibi hükümler bulunmaktaydı.
Soru 80
Sultan Abdülaziz döneminde 10 Mayıs 1876 yılında yapılan "Talebe-i Ulûm Nümayişi" kimler tarafından yapılmıştır?
Seçenekler
A
Sultanın Rusya politikasını beğenmeyen Kırımlı müslüman öğrenciler tarafından,
B
İstanbu'da meşrutiyetin ilanını isteye öğrenciler tarafından,
C
Balkanlarda Osmanlıya karşı hristiyan öğrenciler tarafından,
D
Selanik deki Milliyetçi Türk öğrencileri tarafından,
E
İstanbul'da ki Medrese öğrencileri tarafından,
Açıklama:
Sultan’ı doğru yolu görmesi ve ıslahı mümkün olmayan bir müstebid olarak gören paşalar, medrese öğrencilerini ayaklandırmak suretiyle Mahmud Nedim Paşa’dan kurtulmayı hedeflemişlerdir. Midhat Paşa, Veliahd Murad Efendi’nin sarrafı Hristaki’den altığı paraları medrese öğrencilerine dağıtarak “Softalar Nümâyişi”ni hazırlamıştır.
Soru 81
I.Henüz 54 yaşında iken 12 Şubat 1869’da hayatını kaybetti.
II.“Nâbehengâm-ı za’f-ı pîrî”ye (Yaşlılık hastalığı) yakalanmıştır.
III. Bebek’deki yalısında hayatını kaybetmiştir.
Yukarıda verilen açıklamalardan hangisi yada hangileri Hâriciye Nâzırı Keçeci-zâde Mehmed Fuad Paşa ile ilgilidir?
II.“Nâbehengâm-ı za’f-ı pîrî”ye (Yaşlılık hastalığı) yakalanmıştır.
III. Bebek’deki yalısında hayatını kaybetmiştir.
Yukarıda verilen açıklamalardan hangisi yada hangileri Hâriciye Nâzırı Keçeci-zâde Mehmed Fuad Paşa ile ilgilidir?
Seçenekler
A
I-II-III
B
II-III
C
I-II
D
Yalnız I
E
Yalnız II
Açıklama:
Doğru cevap C seçeneğidir. Sayfa 208’de ÂLÎ PAŞA’NIN ÖLÜMÜ VE OSMANLI SADÂRETİNDE DEĞİŞİKLİKLER ana konu başlığında ki açıklamalarda “Hâriciye Nâzırı Keçeci-zâde Mehmed Fuad Paşa henüz 54 yaşında iken 12 Şubat 1869’da hayatını kaybetti. Devletin yaşadığı büyük gailelerden çok yıpranan ve “Nâbehengâm-ı za’f-ı pîrî”ye (Yaşlılık hastalığı) yakalanıp bedenen çöken Fuad Paşa’nın kalb rahatsızlığı Sultan Abdülaziz’in Avrupa seyahati sırasında artmış ve nihayetinde istirahatte bulunduğu Fransa’nın Nice şehrinde hayatını kaybetmiştir.” Şeklinde açıklanmıştır.
Soru 82
I.7 Eylül 1871 tarihinde Bebek’deki yalısında hayatını kaybetmiştir.
II.Âlî Paşa 54 yaşında vefat etmiştir.
III. Âlî Paşa’nın ölümüyle birlikte Osmanlı İmparatorluğu can çekişme dönemine girmiştir.
IV. Asıl ismi Mehmed Emin olan Âlî Paşa bu unvanını Bâb-ı Âlî’ye intisâbı sebebiyle almıştır.
Yukarıda verilen açıklamalardan hangisi yada hangileri Mehmed Emin Âlî Paşa ile ilgilidir?
II.Âlî Paşa 54 yaşında vefat etmiştir.
III. Âlî Paşa’nın ölümüyle birlikte Osmanlı İmparatorluğu can çekişme dönemine girmiştir.
IV. Asıl ismi Mehmed Emin olan Âlî Paşa bu unvanını Bâb-ı Âlî’ye intisâbı sebebiyle almıştır.
Yukarıda verilen açıklamalardan hangisi yada hangileri Mehmed Emin Âlî Paşa ile ilgilidir?
Seçenekler
A
I-II-III
B
II-III-IV
C
I-II-IV
D
I-III-IV
E
Yalnız II
Açıklama:
Doğru cevap D seçeneğidir. Sayfa 208’de ÂLÎ PAŞA’NIN ÖLÜMÜ VE OSMANLI SADÂRETİNDE DEĞİŞİKLİKLER ana konu başlığında ki açıklamalarda ““Erkân-ı selâse” denilen Tanzimat’ın üç büyük isminden hiçbiri 60 yaşını görememiştir. Reşid Paşa 58, Fuad Paşa 54 ve Âlî Paşa ise 57 yaşında vefat etmişlerdir. Bu isimlerin ayarında devlet adamlarının yetişmemesi devletin akıbetini de belirleyen amillerden olmuştur.” Şeklinde açıklanmıştır.
Soru 83
I.1856 Paris Barışı ile kabul edilen Karadeniz’in tarafsızlığının kaldırılması
II.İstanbul ve Boğazlar’da Rus nüfuzunun tesisi
III.Balkanlar’daki Slav kavimlerinin Rus nüfuzuna alınması
IV.Balkanlar’daki Osmanlı tebaası Hristiyanların isyanlarını teşvik etmek
İgnatiyev , İstanbul elçisi olarak “Yakın Şark Masası”nın başındayken yukarıda verilen hangi hususların gerçekleştirilmesini temel politika olarak belirlemiştir?
II.İstanbul ve Boğazlar’da Rus nüfuzunun tesisi
III.Balkanlar’daki Slav kavimlerinin Rus nüfuzuna alınması
IV.Balkanlar’daki Osmanlı tebaası Hristiyanların isyanlarını teşvik etmek
İgnatiyev , İstanbul elçisi olarak “Yakın Şark Masası”nın başındayken yukarıda verilen hangi hususların gerçekleştirilmesini temel politika olarak belirlemiştir?
Seçenekler
A
I-II-III
B
II-III-IV
C
I-II-IV
D
I-III-IV
E
Yalnız II
Açıklama:
Doğru cevap A seçeneğidir. Sayfa 210’da 1871-1876 TARİHLERİ ARASINDAKİ GELİŞMELER ana konu başlığının “ Karadeniz’in Statüsünün Değişmesi ve Osmanlı-Rus Yakınlaşması “ alt konu başlığında ki açıklamalarda: İgnatiyev, “Yakın Şark Masası”nın başındayken şu üç hususun gerçekleştirilmesini temel politika olarak belirlemiştir ve İstanbul’a gelişinden sonra da bu politikayı devam ettirmiştir: 1. 1856 Paris Barışı ile kabul edilen Karadeniz’in tarafsızlığının kaldırılması, 2.İstanbul ve Boğazlar’da Rus nüfuzunun tesisi, 3. Balkanlar’daki Slav kavimlerinin Rus nüfuzuna alınması. “Şeklinde açıklanmıştır.
Soru 84
1856 Paris Barışı ile kabul edilen Karadeniz’in tarafsızlığı ilkesi ne zaman iptal edilmiştir?
Seçenekler
A
1870 Sedan Savaşı
B
13 Mart 1871 Londra Antlaşması
C
1878 Berlin Antlaşması
D
13 Mayıs 1876 Berlin Antlaşması
E
13 Mart 1873 Londra Antlaşması
Açıklama:
Doğru cevap B seçeneğidir. Sayfa 211’de 1871-1876 TARİHLERİ ARASINDAKİ GELİŞMELER ana konu başlığının “ Karadeniz’in Statüsünün Değişmesi ve Osmanlı-Rus Yakınlaşması “ alt konu başlığında ki açıklamalarda: “13 Mart 1871 tarihinde imzalanan Londra Antlaşması ile Karadeniz’in tarafsızlığı ilkesi iptal edilmiştir. Aynı antlaşma ile Boğazların barış dönemi kapalılığı ilkesi de kaldırılmıştır. Rusya, Avrupa’nın siyasi ortamından faydalanarak, Kırım yenilgisi ile kabul etmek zorunda kaldığı hükümleri, politik girişimlerle kaldırtmayı başarmıştır. “Şeklinde açıklanmıştır.
Soru 85
Arabistan Yarımadasına ilk yerleşen yabancı ülke kimdir ve ne zaman yerleşmiştir?
Seçenekler
A
Fransızlar - 1839 yılında
B
Fransızlar - 1838 yılında
C
İtalyanlar - 1839 yılında
D
İngilizler - 1838 yılında
E
İngilizler - 1839 yılında
Açıklama:
Doğru cevap E seçeneğidir. Sayfa 211’de 1871-1876 TARİHLERİ ARASINDAKİ GELİŞMELER ana konu başlığının “Yemen İsyanı (1871-1873) “ alt konu başlığında ki açıklamalarda: “Yemen’in bu siyasi durumundan bir süre sonra İngiltere istifade etmiş ve 1839 yılında Aden’i ele geçirmiştir. İngiltere’nin bölgeye yerleşmesi ile Arabistan Yarımadasına da ilk yabancı ayağı basmış oldu. “Şeklinde açıklanmıştır.
Soru 86
Hersek İsyanında, Berlin’de alınan kararlar mucibince Kont Andraşi tarafından Osmanlı Devleti için hazırlanan notada aşağıdaki hangi devletin onayı yer almaz?
Seçenekler
A
Fransa
B
İngiltere
C
Rusya
D
Avusturya
E
İtalya
Açıklama:
Doğru cevap C seçeneğidir. Sayfa 216’da 1871-1876 TARİHLERİ ARASINDAKİ GELİŞMELER ana konu başlığının “Hersek İsyanı “ alt konu başlığında ki açıklamalarda: “Berlin’de alınan kararlar mucibince Avusturya Başbakanı Kont Andraşi tarafından hazırlanan nota; İngiltere, Fransa ve İtalya’nın da onayı alındıktan sonra 31 Ocak 1876’da Osmanlı Devleti’ne iletildi. “Şeklinde açıklanmıştır.
Soru 87
I .Midhat ve Hüseyin Avni Paşa, Sultan Abdülaziz’i devletin bekâsı için tahttan indirmek istiyorlardı
II. Midhat Paşa, sarraf Hristaki’den aldığı paraları medrese öğrencilerine dağıtarak “Softalar Nümâyişi”ni hazırlamıştır
III. Mahmud Nedim Paşa’nın azli ile yerine Mütercim Rüşdü Paşa getirilmiştir
IV. Hasan Hayrullah Efendi Seraskerlik makamına ve Hüseyin Avni Paşa ise Şeyhülislâmlığa getirilmişlerdir
Talebe-i Ulûm Nümayişi (Softalar Ayaklanması) ile ilgili yukarıda verilenlerden hangileri doğrudur?
II. Midhat Paşa, sarraf Hristaki’den aldığı paraları medrese öğrencilerine dağıtarak “Softalar Nümâyişi”ni hazırlamıştır
III. Mahmud Nedim Paşa’nın azli ile yerine Mütercim Rüşdü Paşa getirilmiştir
IV. Hasan Hayrullah Efendi Seraskerlik makamına ve Hüseyin Avni Paşa ise Şeyhülislâmlığa getirilmişlerdir
Talebe-i Ulûm Nümayişi (Softalar Ayaklanması) ile ilgili yukarıda verilenlerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I-II-III
B
II-III-IV
C
I-II-IV
D
I-III-IV
E
Yalnız II
Açıklama:
Doğru cevap A seçeneğidir. Sayfa 220’de 1871-1876 TARİHLERİ ARASINDAKİ GELİŞMELER ana konu başlığının “Talebe-i Ulûm Nümayişi (Softalar Ayaklanması) (10 Mayıs 1876) “ alt konu başlığında ki açıklamalarda: “12 Mayıs Cuma günü sadâret mührü Hafız Mehmed Bey tarafından elinden alınan Mahmud Nedim Paşa, kovulmak sureti ile Bâb-ı Âlî’den ayrılmış ve İran Elçiliği tarafından gelen talebelerin elinden güç-bela kurtularak yalısına ulaşabilmiştir. Mahmud Nedim Paşa’nın azli ile yerine Mütercim Rüşdü Paşa getirilirken Hasan Hayrullah Efendi Şeyhülislâmlığa ve Hüseyin Avni Paşa ise Seraskerlik makamına getirilmişlerdir. “Şeklinde açıklanmıştır.
Soru 88
I. Fransız Konsolosu Muline ve Alman Konsolosu Abot, halkın hücumuna uğrayarak öldürülmüşlerdir.
II. Olaylarda Selanik Valisi azledilerek Avrupalı devletlerin asker çıkarmalarının önüne geçilmiştir.
III. Amerikan Konsolosu Hacı-Lazari Müslüman olmaya gelmiş Yunan kızını kaçırmıştır
Selanik Vak’ası ile ilgili yukarıda verilenlerden hangileri doğrudur?
II. Olaylarda Selanik Valisi azledilerek Avrupalı devletlerin asker çıkarmalarının önüne geçilmiştir.
III. Amerikan Konsolosu Hacı-Lazari Müslüman olmaya gelmiş Yunan kızını kaçırmıştır
Selanik Vak’ası ile ilgili yukarıda verilenlerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I-II-III
B
II-III
C
I-II
D
Yalnız I
E
Yalnız II
Açıklama:
Doğru cevap C seçeneğidir. Sayfa 219’da 1871-1876 TARİHLERİ ARASINDAKİ GELİŞMELER ana konu başlığının “Selanik Vak’ası (6 Mayıs 1876) “ alt konu başlığında ki açıklamalarda: “Perikli Lazari olarak da bilinen ABD’nin Selanik Konsolosu olan bu şahıs aslen Rum olup aynı zamanda Rus vatandaşıydı. Lazari, Kıbrıs ve Girit’teki diğer Amerikan Konsolosları gibi Selanik olayında dokunulmazlığına güvenerek Müslüman olmaya gelmiş Bulgar kızını kaçırmaktan geri durmamış ve Osmanlı Devleti’ni Avrupa Devletleri karşısında zor duruma düşürecek olayın da fitilini ateşlemiştir “Şeklinde açıklanmıştır.
Soru 89
Rus Başbakanı Gorçakof, Alman Başbakanı Bismarck ve Avusturya Başbakanı Andraşi’nin müşterek eseri olan Berlin Memorandumu ne zaman ilan olmuştur?
Seçenekler
A
5 Mayıs 1876
B
6 Ekim 1875
C
16 Mayıs 1876
D
13 Mayıs 1876
E
6 Mayıs 1876
Açıklama:
Doğru cevap D seçeneğidir. Sayfa 219’da 1871-1876 TARİHLERİ ARASINDAKİ GELİŞMELER ana konu başlığının “Selanik Vak’ası (6 Mayıs 1876) “ alt konu başlığında ki açıklamalarda: “Fransız ve Alman Konsoloslarının öldürülmesi, Avrupa’da Osmanlı aleyhine olan havayı ağırlaştırmıştır. Nitekim 13 Mayıs 1876 tarihinde Rus Başbakanı Gorçakof, Alman Başbakanı Bismarck ve Avusturya Başbakanı Andraşi’nin müşterek eseri olan Berlin Memorandumu’nun ilanı, Selanik Olayı’nın bir neticesidir. “Şeklinde açıklanmıştır.
Soru 90
Rus Başbakanı Gorçakof, Alman Başbakanı Bismarck ve Avusturya Başbakanı Andraşi’nin müşterek eseri olan Berlin Memorandumu hangi olayın neticesidir?
Seçenekler
A
Talebe-i Ulûm Nümayişi
B
Selanik Olayı
C
Tenzil-i Faiz Kararı
D
Yemen İsyanı
E
Karadağ Ayaklanması
Açıklama:
Doğru cevap B seçeneğidir. Sayfa 219’da 1871-1876 TARİHLERİ ARASINDAKİ GELİŞMELER ana konu başlığının “Selanik Vak’ası (6 Mayıs 1876) “ alt konu başlığında ki açıklamalarda: “Fransız ve Alman Konsoloslarının öldürülmesi, Avrupa’da Osmanlı aleyhine olan havayı ağırlaştırmıştır. Nitekim 13 Mayıs 1876 tarihinde Rus Başbakanı Gorçakof, Alman Başbakanı Bismarck ve Avusturya Başbakanı Andraşi’nin müşterek eseri olan Berlin Memorandumu’nun ilanı, Selanik Olayı’nın bir neticesidir. “Şeklinde açıklanmıştır.
Soru 91
Sultan Abdülaziz’in iktidarının ikinci dönemi olarak bilinen yıllar aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir ?
Seçenekler
A
1861-1866
B
1866-1871
C
1871-1876
D
1876-1881
E
1881-1886
Açıklama:
1871-1876 yılları, Sultan Abdülaziz’in iktidarının ikinci dönemi olarak bilinir.
Soru 92
Aşağıdakilerden hangisi Âlî Paşa’nın ölümünden sonra sadâret makamına getirilen ilk kişidir ?
Seçenekler
A
Mahmud Nedim Paşa
B
Fuad Paşa
C
Mithat Paşa
D
Ahmed Esad Paşa
E
Hüseyin Avni paşa
Açıklama:
Âlî Paşa’nın ölümünden sonra sadâret mührü, 8 Eylül 1871 tarihinde Mahmud Nedim
Paşa’ya verilmiştir. İsmail Hami Danişmend, Mahmud Nedim Paşa’nın Sadâretini üzücü
bir gelişme olarak tanımlarken; onun bu makama getirilmesi hususunda da Âlî Paşa’nın
hastalığı sırasında Pâdişahı istibdâda sevk ederek ve Bahriye bütçesinden saraya para aktararak göze girmesini gerekçe olarak sunmaktadır
Paşa’ya verilmiştir. İsmail Hami Danişmend, Mahmud Nedim Paşa’nın Sadâretini üzücü
bir gelişme olarak tanımlarken; onun bu makama getirilmesi hususunda da Âlî Paşa’nın
hastalığı sırasında Pâdişahı istibdâda sevk ederek ve Bahriye bütçesinden saraya para aktararak göze girmesini gerekçe olarak sunmaktadır
Soru 93
Karadeniz’in tarafsızlığı ve boğazların barış dönemi kapalılığı ilkelerinin iptali hangi antlaşma ile olmuştur ?
Seçenekler
A
Londra Antlaşması
B
Berlin Antlaşması
C
Paris Antlaşması
D
Andraşi Antlaşması
E
İstanbul Antlaşması
Açıklama:
Rus Dışişleri Bakanı Gorçakov, Paris Barışı’nda imzası bulunan devletlere verdiği nota
ile Karadeniz’in bîtaraflığına dair maddeleri tanımadığını bildirmiştir. Fransa’nın aldığı
büyük mağlubiyetin etkisinde olması, Almanya için Rus tarafsızlığının önemi; Âlî Paşa’yı
İngiltere’ye başvurmaya mecbur bırakmış ve nihayetinde Londra’da bir konferans toplanmıştır. 13 Mart 1871 tarihinde imzalanan Londra Antlaşması ile Karadeniz’in tarafsızlığı ilkesi iptal edilmiştir. Aynı antlaşma ile Boğazların barış dönemi kapalılığı ilkesi de kaldırılmıştır.
ile Karadeniz’in bîtaraflığına dair maddeleri tanımadığını bildirmiştir. Fransa’nın aldığı
büyük mağlubiyetin etkisinde olması, Almanya için Rus tarafsızlığının önemi; Âlî Paşa’yı
İngiltere’ye başvurmaya mecbur bırakmış ve nihayetinde Londra’da bir konferans toplanmıştır. 13 Mart 1871 tarihinde imzalanan Londra Antlaşması ile Karadeniz’in tarafsızlığı ilkesi iptal edilmiştir. Aynı antlaşma ile Boğazların barış dönemi kapalılığı ilkesi de kaldırılmıştır.
Soru 94
Hersek Ayaklanması ile sadaret makamına kim getirilmişti ?
Seçenekler
A
Mahmud Nedim Paşa
B
Ahmet Muhtar Paşa
C
Rauf Paşa
D
Derviş Paşa
E
Ahmed Hamdi Paşa
Açıklama:
Hersek ayaklanması, isyan sahasında mezkûr değişikliklere sebep olurken; İstanbul’da da sadârete 26 Ağustos 1875 tarihinde Mahmud Nedim
Paşa’nın getirilmesi ile sonuçlandı. Mahmud Nedim Paşa’nın “Sadrâzam ben olsam bu
işi bir haftada bitiririm.” sözü Sultan Abdülaziz’in bu değişikliği yapmasında etkili oldu.
Paşa’nın getirilmesi ile sonuçlandı. Mahmud Nedim Paşa’nın “Sadrâzam ben olsam bu
işi bir haftada bitiririm.” sözü Sultan Abdülaziz’in bu değişikliği yapmasında etkili oldu.
Soru 95
Adalet Fermanı hangi olay üzerine yürürlüğe konmuştu ?
Seçenekler
A
Hersek İsyanı
B
Bosna Ayaklanması
C
Bulgar İsyanı
D
Belgrad Kalkışması
E
Karadağ Ayaklanması
Açıklama:
Âsiler ise konsolosların ayaklarına kadar gelmesinden cesaret alarak bu teklifleri reddettikleri gibi Hersek için imtiyazlı bir idare tanınmadıkça mücadeleden vazgeçmeyeceklerini bildirdiler.
Osmanlı Devleti, dış müdahaleyi önleyebilmek için İngiltere’nin de tavsiyesi ile 12 Aralık 1875’te yeni bir ıslahat programını içeren “Adalet Fermanı”nı yürülüğe koydu. Bu ferman ile Gülhane ve Islahat Fermanları hükümleri tekrar edilirken yeni düzenlemeler de eklendi.
Osmanlı Devleti, dış müdahaleyi önleyebilmek için İngiltere’nin de tavsiyesi ile 12 Aralık 1875’te yeni bir ıslahat programını içeren “Adalet Fermanı”nı yürülüğe koydu. Bu ferman ile Gülhane ve Islahat Fermanları hükümleri tekrar edilirken yeni düzenlemeler de eklendi.
Soru 96
Berlin Memorandumu hangi ülkenin baskısı sonucu hükümsüz hâle gelmiştir ?
Seçenekler
A
Almanya
B
Avusturya
C
Rusya
D
İngiltere
E
İtalya
Açıklama:
Üç devlet arasında hazırlanan bu metin, Osmanlı Devleti’ne tebliğ edilmeden önce
1856 Paris Antlaşması’nda imzası bulunan devletlere gönderilerek onlarında onayı alınmak istenmiştir. Fransa ve İtalya bunu kabul ederken, İngiltere’nin karşı çıkması ile birlikte bu girişim hükümsüz hale gelmiştir.
1856 Paris Antlaşması’nda imzası bulunan devletlere gönderilerek onlarında onayı alınmak istenmiştir. Fransa ve İtalya bunu kabul ederken, İngiltere’nin karşı çıkması ile birlikte bu girişim hükümsüz hale gelmiştir.
Soru 97
Mahmud Nedim Paşa'nın kovulmak suretiyle ikinci kez görevinden azledilmesi hangi olayın sonucudur ?
Seçenekler
A
Hersek İsyanı
B
Selanik Vak'ası
C
Softalar Ayaklanması
D
Berlin Memorandumu
E
Sultan Abdülaziz'in tahttan indirilmesi
Açıklama:
12 Mayıs Cuma günü sadâret mührü Hafız Mehmed Bey tarafından elinden alınan
Mahmud Nedim Paşa, kovulmak sureti ile Bâb-ı Âlî’den ayrılmış ve İran Elçiliği tarafından gelen talebelerin elinden güç-bela kurtularak yalısına ulaşabilmiştir. Mahmud Nedim Paşa’nın azli ile yerine Mütercim Rüşdü Paşa getirilirken Hasan Hayrullah Efendi
Şeyhülislâmlığa ve Hüseyin Avni Paşa ise Seraskerlik makamına getirilmişlerdir. Mithad
Paşa ise Vükelâ Meclisi’ne memur edilmiş ve böylece Midhat Paşa’nın konağında hazırlanan planın ilk safhası başarı ile sonuçlandırılmıştır.
Mahmud Nedim Paşa, kovulmak sureti ile Bâb-ı Âlî’den ayrılmış ve İran Elçiliği tarafından gelen talebelerin elinden güç-bela kurtularak yalısına ulaşabilmiştir. Mahmud Nedim Paşa’nın azli ile yerine Mütercim Rüşdü Paşa getirilirken Hasan Hayrullah Efendi
Şeyhülislâmlığa ve Hüseyin Avni Paşa ise Seraskerlik makamına getirilmişlerdir. Mithad
Paşa ise Vükelâ Meclisi’ne memur edilmiş ve böylece Midhat Paşa’nın konağında hazırlanan planın ilk safhası başarı ile sonuçlandırılmıştır.
Soru 98
“Erkân-ı Erba’a” olarak adlandırılan ve Sultan Abdülaziz'i tahttan indirmede başrolleri üstlenen kişiler içinde aşağıdakilerden hangisi yoktur ?
Seçenekler
A
Mütercim Rüşdü Paşa
B
Hüseyin Avni Paşa
C
Midhat Paşa
D
Hayrullah Efendi
E
Mahmud Nedim Paşa
Açıklama:
Sultan Abdülaziz, “Erkân-ı Erba’a” olarak adlandırılan; Mütercim Rüşdü Paşa, Hüseyin
Avni Paşa, Midhat Paşa ve Hayrullah Efendi’den oluşan dört kişinin şahsi kin ve nefreti
sebebiyle tahttan indirilmiştir.
Avni Paşa, Midhat Paşa ve Hayrullah Efendi’den oluşan dört kişinin şahsi kin ve nefreti
sebebiyle tahttan indirilmiştir.
Soru 99
Sultan Abdülmecid’in kurdurduğu saray orkestrasını kaldırarak yerine “Türk Mûsikisi Saz Takımı”nı kuran padişah aşağıdakilerden hangisidir ?
Seçenekler
A
II. Mahmud
B
Abdülaziz
C
II. Abdülhamid
D
V. Mehmed Reşad
E
VI. Mehmed Vahdettin
Açıklama:
Türk Musikisini çok iyi bilir, mükemmel derecede ney üfler ve lavta çalardı. Bunun yanında bestekâr da olan Sultan Abdülaziz, Sultan Abdülmecid’in kurdurduğu saray orkestrasını kaldırarak yerine “Türk Musikisi Saz Takımı”nı kurmuştur.
Soru 100
Sultan Abdülaziz'in; “İşte şimdi serbest oldum, Pâdişah olduğumu şimdi anlamaya başladım!” sözleri hangi sadrazamın ölümü üzerinedir ?
Seçenekler
A
Ali Paşa
B
Fuad Paşa
C
Reşid Paşa
D
Mahmud Nedim Paşa
E
Hüseyin Avni Paşa
Açıklama:
Nitekim Sultan Abdülaziz’invŞeyhülislâm Hayrullah Efendi’ye “O kocabaşlı adamı işten
çıkarmış olsam başımıza ne işler çıkar!” demesi onun idaredeki rolünü gösterirken; Paşa’nın ölümü sonrası Sultan’ınvsöylediği rivayet edilen “İşte şimdi serbest oldum. Pâdişahvolduğumu şimdi anlamaya başladım!” sözleri de Âlî Paşa’nın nüfuz ve tesirinin Sultan üzerindeki etkisini göstermesi adına önemlidir.
çıkarmış olsam başımıza ne işler çıkar!” demesi onun idaredeki rolünü gösterirken; Paşa’nın ölümü sonrası Sultan’ınvsöylediği rivayet edilen “İşte şimdi serbest oldum. Pâdişahvolduğumu şimdi anlamaya başladım!” sözleri de Âlî Paşa’nın nüfuz ve tesirinin Sultan üzerindeki etkisini göstermesi adına önemlidir.