Osmanlı Devleti Yenileşme Hareketleri (1876-1918) - Tarih

Ünite 1

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi Medine Anayasası’nın özellikleri arasında yer almaz?

Esasları Hz. Muhammed tarafından belirlenmiştir.

Aslı maddeler halinde olmamakla birlikte sonradan maddeleştirilen 47 maddeden oluşmaktadır.

Bugüne kadar tarihte tespit edilebilen ilk yazılı anayasadır.

Hicretten sonra hazırlanmıştır.

Din ve vicdan hürriyeti ile ilgili maddeler yer almaz.

Açıklama:

Hicret’ten sonra Medine toplumunu oluşturan Müslim ve gayrimüslim grupları bir şehir devleti halinde teşkilâtlandırdı ve bu teşkilatın ilişkilerini, idari ve adli yapılarını, bireylerin sahip oldukları din ve vicdan hürriyetini belirli esaslara bağladı. Bu metin, şekil açısından bugünkü anayasalardan hayli farklı olsa da maddi açıdan bir anayasa özelliği taşır.

Doğru Cevap: E

Soru 2

Oxford Üniversitesi’nde tıp eğitimi almış, İngiltere’deki Mutlakiyetçi yönetime karşı fikirleriyle tanınmış, liberal düşüncenin öncülerinden olmakla birlikte Amerikan Devrimi’ne ciddi etkileri olan filozof ve siyaset adamı aşağıdakilerden hangisidir?

Montesquieu

J. J. Rousseau

John Locke

J. J. Rousseau

Volter

Açıklama:

John Locke (1632-1704): . İngiliz filozof ve siyaset adamıdır. Oxford Üniversitesi’nde tıp eğitimi aldı. İngiltere’deki Mutlakiyetçi yönetime karşı fikirleriyle tanındı. Liberal düşüncenin öncülerindendir. Amerikan Devrimi’ne ciddi etkileri oldu.
Söz konusu nitelikleri taşıyan filozof ve siyaset adamı John Locke'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 3

Tarihte monarşinin sınırlarını belirleyen ilk belge aşağıdakilerden hangisidir?

Magna Carta Libertatum

Hükümet Üzerine İki Deneme

Bağımsızlık Bildirgesi

İnsan Hakları Beyannamesi

Toplumsal Sözleşme

Açıklama:

Monarşinin sınırlarını belirleyen ilk belge Magna Carta Libertatum’dur.

Doğru Cevap: A

Soru 4

Islahat Fermanı ile kanun önünde ve haklar açısından Müslim - gayrimüslim eşitliği sağlanmış; gayrimüslimlerin askerlik dahil devlet hizmetinde istihdamına imkân tanınmıştır. Bu durum Osmanlı Devletinde aşağıda verilen hangi olumsuz duruma yol açmıştır?

Devletin sınırları genişlemiştir.

Halkın birlik ve beraberliğini arttırmıştır.

Ordu güçlenmiştir.

Farklı unsurların bağımsızlık talepleri artmıştır.

Dış baskılar azalmıştır.

Açıklama:

Islahat Fermanı ile kanun önünde ve haklar açısından Müslim- gayrimüslim eşitliği sağlandı; gayrimüslimlerin askerlik dahil devlet hizmetinde istihdamına imkân tanındı. Ancak bu gelişmeler Osmanlı’daki farklı unsurların bağımsızlık taleplerini arttırdı ve beklenen faydayı sağlamadı.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Aşağıda verilen olay - padişah eşleşmesinde hangisi doğru verilmiştir?

Sened-i İttifak - Mehmet Reşat

Tanzimat Fermanı -Abdülmecit

Islahat Fermanı - II.Abdülhamit

Kanun-i Esasi - Abdülaziz

Töre- Fatih Sultan Mehmet

Açıklama:

Sened-i İttifak - II.Mahmut, Tanzimat ve Islahat Fermanı - Abdülmecit , Kanun-i Esasi - II. Abdülhamit dönemi olaylarıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi II. Abdülhamit döneminde hazırlanan anayasa taslakları arasında yer almaz?

Midhat Paşa’nın Anayasa Teklifi

Süleyman Paşa’nın “Kanun-i Esasi Müsveddesi

Said Paşa’nın Tasarısı

Cemiyet-i Mahsusa’nın Çalışmaları

Sened-i İttifak

Açıklama:

Anayasa taslakları; Midhat Paşa’nın Anayasa Teklifi , Süleyman Paşa’nın “Kanun-i Esasi Müsveddesi , Said Paşa’nın Tasarısı, Cemiyet-i Mahsusa’nın Çalışmaları

Doğru Cevap: E

Soru 7

Kanun-i Esasi’nin en çok tartışılan maddesi; padişaha “hükümetin emniyetini bozdukları sabit olan kişileri ülke dışına sürme” hakkını vermesidir. Bu maddeye dayanarak II. Abdülhamit ilk olarak aşağıda verilen hangi devlet adamını sürgüne göndermiştir?

Namık Kemal

Süleyman Paşa

Midhat Paşa

Sait Paşa

Mahmut Paşa

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 8

II.Abdülhamit’in tahttan indirilmesinden sonra 1909 yılında Kanun-i Esasi’de köklü değişiklikler yapılmıştır. Aşağıdakilerden hangisi yapılan bu değişikliklerden birisidir?

Padişahın Meclis-i Umumî’de (Parlamento) anayasaya bağlılık yemini etmesi

Meclisin hükümdara karşı sorumlu olması

Hükümdarın güvenoyu alma zorunluluğunun olmaması

Yabancı devletlerle antlaşma yapma konusunda meclisin yetkilerinin azaltılması

Şura-yı Devlet’in yetkilerinin arttırılması

Açıklama:

21 Ağustos 1909’da Kanun-i Esasi’de yapılan değişiklikler; Getirilen en önemli yeniliklerden biri padişahın Meclis-i Umumî’de (Parlamento) anayasaya bağlılık yemini etmesiydi. Hükümetin hükümdara değil, Meclis-i Mebusan’a karşı sorumlu olması ve güvenoyu alma mecburiyetinde bulunması, birinci ve ikinci başkanlarını meclisin seçmesi, padişaha haklarını Meclis-i Vükelâ aracılığıyla kullanma mecburiyetinin getirilmesi diğer önemli değişikliklerdi. Ayrıca başka devletlerle antlaşmalar yapma konusunda meclisin yetkileri arttırıldı; parlamentonun (Meclis-i Mebusan ve Meclis-i Âyan) kendiliğinden toplanabilmesine imkân tanındı. Şûra-yı Devlet’in devre dışı bırakılarak kanun tekliflerinin doğrudan vekiller tarafından yapılması, padişahın yasaları mutlak veto yetkisinin sınırlandırılması, meclise iade ettiği kanunun üçte iki çoğunlukla yeniden geri gönderilmesi durumunda onaylama zorunda olması, bu ilk değişikliklerde kabul edildi.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Birinci meclisin kapatılmasından sonra II. Abdülhamit’in yaptığı reformlar arasında aşağıdakilerden hangisi yoktur?

Mülkiye Mektebi’nin programları yeniden düzenlendi.

Adli ve hukuki reformlar yapıldı.

Ulaşım ve iletişim alanında gelişmeler sağlandı.

Askere ve memurlara ceket, pantolon ve fes giydirildi.

Pek çok gazete, dergi yayın hayatına başladı ve kitaplar basıldı.

Açıklama:

Birinci meclisin kapatılmasından sonra II.Abdülhamit döneminde yapılan reformlar;Mülkiye Mektebi’nin programları yeniden düzenlendi, Adli ve hukuki reformlar yapıldı. Ulaşım ve iletişim alanında gelişmeler sağlandı, Pek çok gazete, dergi yayın hayatına başladı ve kitaplar basıldı.

Doğru Cevap: D

Soru 10

Kanun-i Esasi’ye göre Padişahın hangi meclis üyelerini seçme hakkı vardı?

Meclis-i Mebusan

Meclis-i Ayan

İttihat ve Terakki Cemiyeti

Divan-ı Hümayun

Türkiye Büyük millet Meclisi

Açıklama:

Kanun-i Esasi’ye göre Padişah, Meclis-i Ayan üyelerini seçerdi.

Doğru Cevap: B

Soru 11

Magna Carta ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

1245 yılında yayımlanmıştır.

Fransa`da ortaya çıkmıştır.

Hak ve Özgürlük bildirgesi olarak ortaya çıkmıştır.

Tarihte tespit edilebilen ilk yazılı anayasadır.

İngiliz filozof John Locke tarafından yazılmıştır.

Açıklama:

Magna Carta 1215`te İngiltere`de ortaya çıkmıştır. Tarihte tespit edilebilen ilk yazılı anayasa ise Medine anayasasıdır. John Locke 1632-1704 tarihleri arasında yaşamış İngiliz filozof ve siyaset adamıdır. Magna Carta Libertatum Hak ve Özgürlük Bildirgesi olarak ortaya çıkmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 12

Fransa Anayasası ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

1789 tarihinde ilan edilmiştir.

Kanlı bir süreçten geçmiştir.

Montesquieu’nun “kuvvetlerin ayrılığı ilkesine dayandırılmıştır.

Rousseau’nun “halk egemenliği” ilkesine dayandırılmıştır.

Ardından kral ve kraliçe idam edilmiştir.

Açıklama:

1789’da yayımlanan İnsan Hakları Beyannamesi’yle geleneksel yasalardan vazgeçildi ve kralın uymak zorunda olduğu 1791 Fransız Anayasası ilân edildi. Anayasa, Rousseau’nun “halkın egemenliği” ve Montesquieu’nun “kuvvetlerin ayrılığı” ilkelerine dayandırıldı. Ardından radikal kararlar alınarak 1793’te kral ve kraliçe idam edildi.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi padişah ve merkezi yönetimin otoritesini sağlamlaştıran etkenlerden biri değildir?

Tanzimat Fermanı

Islahat Fermanı

Kanun-i Esasi

Sened-i İttifak

Kanun-i Cedid

Açıklama:

Osmanlı Devleti’nde özellikle 19.yüzyılda gerçekleştirilen reform, tanzimat hareketleri padişah ve merkezi yönetimin otoritesini sağlamlaştırırken aynı zamanda Osmanlı toplumunda daha eşit ve özgür bir yurttaşın yetiştirilmesine yönelik birtakım uygulamaları da beraberinde getirmiştir. Bu sebeple, Tanzimat Fermanı, Islahat Fermanı, Kanun-ı Esasi, Sened-i İttifak, merkezi otoritenin güçlenmesini sağlamıştır, diyebiliriz.

Doğru Cevap: E

Soru 14

Tanzimat Fermanı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğru değildir?

Kanun-i Esasi’ye gidişte ikinci aşama olarak görülür.

Sultan Abdülmecid döneminde ilan edilmiştir.

Kişisel haklar ve dokunulmazlıkları yer verilmiştir.

Yeniçeri Ocağı’nı kaldırmıştır.

Yeni bir aydın tipi ortaya çıkarmıştır.

Açıklama:

Kanun-i Esasi’ye gidişte ikinci aşama hiç şüphesiz II. Mahmud’un çeşitli alanlarda gerçekleştirdiği reformlarla Sultan Abdülmecid’in saltanatının başında ilân ettiği Tanzimat Fermanı gelir.. Tanzimat Fermanı, Sultan Abdülmecid döneminde ilan edilmiş, fermanda kişisel hak ve dokunulmazlıklara yer verilmiş, tanzimatla birlikte yeni bir bürokrat aydın tipi ortaya çıkmıştır. Yeniçeri Ocağı 1826’da Vaka-ı Hayriyye ile daha önceden ortadan kaldırılmıştı.

Doğru Cevap: D

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi kanun önünde ve haklar açısından Müslim - gayrimüslim eşitliğini sağlamıştır?

Tanzimat Fermanı

Kanun-i Esasi

Sened-i İttifak

Kanun-i Cedid

Islahat Fermanı

Açıklama:

Islahat Fermanı’nın ilânı siyasi, hukuki ve idari bazı sonuçlar doğurdu. Kanun önünde ve haklar açısından Müslim gayrimüslim eşitliği sağlandı; gayrimüslimlerin askerlik dahil devlet hizmetinde istihdamına imkân tanındı.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Kanun-i Cedid ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Elli yedi maddeden oluşmaktadır.

Midhat Paşa’nın Anayasa Teklifidir.

120 üyeli Meclis-i Mebusan öngörülmüştür.

Vükela Heyeti’nin (Bakanlar Kurulu) aldığı kararların padişahın iradesiyle yasalaşmasını öngörmüştür.

Milletvekili seçiminin her yıl yapılmasını öngörmüştür.

Açıklama:

Milletvekili olmayı oldukça zor şartlara bağlayan tasarı üç yılda bir seçim yapılması zorunluluğunu getiriyordu. Hükümetin atayacağı milletvekilleri her yıl yenilenebilirdi.

Doğru Cevap: E

Soru 17

Mabeyn başkatibi Said Paşa`nın tasarısı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Yürütmenin meclise ait olması öngörülmüştür.

Fransız anayasası örnek alınarak tasarlanmıştır.

Kadınlara da seçme ve seçilme hakkı vermeyi öngörmüştür.

Siyasi suçlar için idam cezası öngörülmüştür.

Mebusluk süresi 5 yıldır.

Açıklama:

Said Paşa’nın ilgili tasarısı, 1814, 1830 ve 1875 Fransız anayasalarının hızlı bir adaptasyonu idi. Oldukça kapsamlı ve sistemli bir tasarı olarak ses getirmiş ve Midhad Paşa’nın tasarısı kadar hem sarayda hem de ilgili kurullarda tartışılmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 18

Kanun-i Esasi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

10 bölümden oluşmaktadır.

Din ve mezhep vatandaşlığı belirlemede kriter olarak Kabul edilmiştir.

Devlet memurluğu için Türkçe bilmeyi şart koşmuştur.

110 maddeden oluşmaktadır.

1877 yılında ilan edilmiştir.

Açıklama:

18. maddeyle, Osmanlı vatandaşlarının devlet memuru olabilmeleri için “devletin lisan-i resmîsi” olan Türkçe’yi bilmeleri şart koşulur; böylece, Türkçe, resmi lisan vurgusuyla tarihte ilk defa hukukî bir belge ile koruma altına alınır.

Doğru Cevap: C

Soru 19

I. Meşrutiyet dönemi aşağıdakilerden hangisinin ilanı ile başlamıştır?

Tanzimat Fermanı

Kanun-i Esasi

Sened-i İttifak

Kanun-i Cedid

Islahat Fermanı

Açıklama:

23 Aralık 1876 tarihinde Osmanlı Devleti’nin ilk anayasası Kanun-i Esasi ilan edilerek Meşrutiyet dönemi başlamıştır. Böylece hem Osmanlı devleti resmen bir anayasaya kavuşmuş hem de tek kişilik yönetim yerine padişahın yanında meclisin de görev yaptığı bir yönetime geçmiştir. bu dönemde iki tip meclis vardır: 1. Meclis-i Mebusan, 2. Meclis-i Ayan. Meşrutiyetle birlikte sınırlı da olsa halk iradesinin söz sahibi olduğu söylenebilir ki meclis-i mebusan bunun somut örneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 20

Kanun-i Esasi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Memurların yasal bir gerekçe olmaksızın görevden alınamayacakları konusunda güvence vermektedir.

Meclisteki görüşmelerin Türkçe yapılma mecburiyeti vardır.

Hakimlerin azledilemeyeceğini belirtmektedir.

1908 yılında yeniden yürürlüğe girmiştir.

Kapsamlı bir basın özgürlüğü öngörmüştür.

Açıklama:

Anayasa diğer alanlardaki sorunlarını yargı alanındaki güvenceleriyle adeta gidermiş gibiydi; zira, mahkemelerin dokunulmazlığı ve hakimlerin azledilememesi önemli anayasal güvencelerdi. Osmanlı vatandaşlarının kanun önünde eşitliği, din, mezhep ve düşünce özgürlüğü bir imparatorluk için oldukça ileri düzeydeydi. Dini pratikleri uygulama konusunda hiçbir engel yoktu. Fakat basın özgürlüğünün kanunla sınırlandırılmış ve “matbuatın kanun dairesinde serbest” olduğu hükmü uygulanmıştır. Bundan dolayı Osmanlı İmparatorluğu’nda kamuoyu oluşması zaman almıştır. Daha sonraki istibdat döneminde de basına sıkı bir sansür uygulanmış bu süreç II. Meşrutiyet’in ilanına kadar devam etmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 21

İngiltere’nin anayasasına temel oluşturan Magna Carta’yı geliştiren belge aşağıdakilerden hangisidir?

Bill of Rights

Petition of Rights

Parliament act

Convention

Corpus Iuris Civilis

Açıklama:

Modern anlamda anayasaların temeli Batı’da hak ve özgürlük bildirgeleri olarak ortaya çıkmıştır. Bu anlamda tarihteki ilk anayasal belge, en eski örneği İngiltere’de 1215’te yayımlanan Magna Carta Libertatum’dur. Bu belgeden sonra da 1688 tarihli Bill of Rights kabul edilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 22

İnsan Hakları Beyannamesi hangi ülke tarafından ilan edilmiştir?

İngiltere

Amerika

Fransa

Almanya

Norveç

Açıklama:

1789 yılında Fransa’da meydana gelen ihtilal sonucunda İnsan Hakları Beyannamesi kabul edilmiştir. Bu süreci takiben birçok Avrupa ülkesinde anayasalar ilan edilmiş ve meşruti monarşi dönemi başlamıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 23

Sened-i İttifak’a ilişkin aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Padişah tarafından ferman usulüyle çıkarılmıştır

İslam tarihindeki ilk yazılı anayasa örneğidir.

II. Abdülhamit döneminde kabul edilmiştir

Osmanlı devleti dağılana kadar yürürlükte kalmıştır.

İngiltere’deki Magna Carta’nın rolünü üstlenmiştir

Açıklama:

İslam tarihindeki ilk yazılı anayasa örneği Medine Anayasasıdır. II. Abdülhamit döneminde kabul edilen belge ise Kanun-i Esasidir. Sened-i ittifak ilk defa padişahın yetkilerini sınırlandırma fikrini dile getirdiği için magna carta’ya benzetilmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 24

Osmanlı anayasa tarihinde kabul edilen anayasal belgeler kabul ediliş tarihine göre aşağıdakilerden hangisinde doğru bir şekilde sıralanmıştır?

Tanzimat fermanı-Islahat Fermanı-Sened-i ittifak-Kanun-i Esasi

Kanun-i esasi-Islahat Fermanı-Tanzimat fermanı-Sened-i İttifak

Sened-i İttifak-Tanzimat Fermanı-Islahat Fermanı-Kanun-i Esasi

Islahat Fermanı-Tanzimat Fermanı-Kanun-i Esasi-Sened-i ittifak

Sened-i İttifak- -Islahat Fermanı-Kanun-i Esasi- Tanzimat Fermanı

Açıklama:

1876 yılında ilân edilen ilk Osmanlı anayasası Kanun-i Esasi, 18. yüzyıl, özellikle de 19. yüzyılda yapılan bir dizi reform ve ıslahat hareketlerinin sonuncusu olarak ortaya çıkmıştır. Bu süreçte ilk anayasal belge 1808 tarihli Sened-i İttifak’tır. Bunu 1839 tarihli Tanzimat ve 1856 tarihli Islahat Fermanları izlemiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 25

Aşağıdakilerden hangisi Kanun-i Esasi’de yer alan düzenlemelerdendir?

Tek meclisli bir sistem benimsenmiştir.

Meclis tek dereceli seçimle göreve gelir.

Federal sistem benimsenmiştir.

Heyet-i Mebusan ve Heyet-i Ayan yasama meclisini oluşturmuştur.

Laik devlet ilkesi benimsenmiştir.

Açıklama:

Kanun-i esasi tek meclis sistemini benimsememiştir. Yasama organı heyet-i ayan ve heyet-i mebusan olmak üzere iki meclisten oluşmuştur. Ayrıca Kanun-i Esasi üniter devlet yapısını benimsemiştir. Bundan başka seçimlere ilişkin bir düzenleme Kanun-i Esasi’de yer almamıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 26

Meclis-i Mebusan üyeleri nasıl seçilmiştir?

Doğrudan padişah atar

Heyet-i Ayan üyeleri seçer

İki dereceli seçimle seçilir

Hükümet tarafından seçilir

Sadrazamın teklifiyle

Açıklama:

Kanun-i Esasi’de, seçimlerin yapılma usulüne ilişkin ayrıntı içermemiştir. Bu amaçla, 28 Ekim 1876 tarihinde yedi maddelik geçici bir talimatname hazırlanmıştır. Bundan başka İstanbul ve civarındaki seçimler için ayrı bir “beyanname” yayımlanmıştır. Seçimler yerine “iki dereceli” seçim yöntemi benimsenmiştir. Buna göre önce seçmenler seçilecek ve ardından onlar milletvekillerini seçecekti.

Doğru Cevap: C

Soru 27

II. Meşrutiyet ne zaman ilan edilmiştir?

1876

1903

1908

1909

1910

Açıklama:

II. Abdülhamit 1876 Kanun-i Esasi’nin kendisine verdiği yetkiye dayanarak 1877 yılında yasama organını süresiz olarak tatil etmiştir. Meclisin yeniden açılması 1908 yılında gerçekleşmiştir. Meclisin açılması ile II. Meşrutiyet dönemi başlamıştır. II. Meşrutiyet dönemi, yakınçağ tarihimizde önemli gelişmelerin yaşanmasına sebep olmuş ve cumhuriyet Türkiyesi’ne önemli bir miras bırakmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 28

Kanun-i Esasi’nin hangi maddesine göre padişah sürgün yetkisini kullanmıştır?

113

114

115

116

117

Açıklama:

Kanun-i Esasi’nin 113. maddesi padişaha hükümetin emniyetini bozdukları sabit olan kişileri ülke dışına sürme yetkisi vermiştir. Kanun-i Esasi’nin ünlü 113. maddesi II. Abdülhamid’in kendisine muhalifleri sürgün etmek için kullandığı bir araç haline gelmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 29

Aşağıdakilerden hangisi padişahın yetkilerini yasalarla sınırlandırma anlamına gelmektedir?

Mutlakıyet

Meşrutiyet

Heyet-i Vükela

Ayan

Kanun

Açıklama:

Mutlakıyet padişahın yetkilerinin yasalarla sınırlandırılmadığı bir yönetim biçimidir. Heyet-i vükela, Kanun-i Esasi düzeninde bakanlar kurulunun adıdır. Padişahın yetkilerini yasalarla sınırlandırılması meşrutiyettir.

Doğru Cevap: B

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisi Kanun-i Esasi’de 1909 yılında gerçekleşen değişikliklerdendir?

Padişaha hükümeti atama yetkisinin verilmesi

Padişaha meclisi açma yetkisini verilmesi

Padişahın meclisi fesih yetkisi

Padişahın sürgün yetkisinin kaldırılması

Dernek ve toplanma özgürlüğünün kaldırılması

Açıklama:

A,B ve C şıklarındaki öncüller, Kanun-i Esasi’nin ilk halinde yer almıştır. Dernek ve toplanma özgürlüğü ise 1909 değişikliğiyle kaldırılmamış, bizzat bu anayasaya eklenmiştir. Padişahın sahip olduğu sürgün yetkisi 1909 değişikliği ile kaldırılmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 31

Amerika 18. yüzyılın başlarında hangi ülkenin sömürgesi altındadır?

İngiltere

Fransa

İspanya

Portekiz

Hollanda

Açıklama:

18. Yüzyıl’ın başlarında Amerika bir İngiliz sömürgesidir.

Doğru Cevap: A

Soru 32

1791 yılında ilan edilen Fransız anayasası aşağıdaki hangi isimlerin eserlerinin ilkelerine dayandırılmıştır?

Locke-Montesquieu

Rousseau-Montesquieu

Hume- Rousseau

Kant- Hume

Hegel-Locke

Açıklama:

1791 Fransız Anayasası ilân edilmiş, bu Anayasa, Rousseau’nun “halkın egemenliği” ve Montesquieu’nun “kuvvetlerin ayrılığı” ilkelerine dayandırılmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 33

İlk Osmanlı anayasası Kanun-i Esasi'ye gidişte önemli aşamalardan biri olan Tanzimat Fermanı hangi padişah döneminde ilan edilmiştir?

II. Mahmud

II. Abdülhamid

IV. Murad

Sultan Vahdettin

Sultan Abdülmecid

Açıklama:

Tanzimat Fermanı Sultan Abdülmecid’in saltanatının başında ilan edilmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 34

Aşağıdaki isimlerden hangisi 1860'lardan itibaren faaliyet gösteren ve "Yeni Osmanlılar" olarak adlandıran aydın grubu içerisinde yer almamıştır?

İbrahim Şinasi

Namık Kemal

Ziya Paşa

Vahan Efendi

Ali Süavi

Açıklama:

İbrahim Şinasi, Namık Kemal, Ziya Paşa ve Ali Süavi “Yeni Osmanlılar” olarak adlandırılan yenilikçi aydın gurubunda olan isimlerdir.

Doğru Cevap: D

Soru 35

Kanun-i Esasi'yi isteyen siyasi gurubun başı olan ve hazırladığı tasarı üzerinde tartışmalar yaşanan isim aşağıdakilerden hangisidir?

Namık Kemal

Ziya Paşa

Abidin Paşa

Süleyman Paşa

Midhat Paşa

Açıklama:

Siyasi mahfillerde ilk tartışılan Kanun-i Esasi’yi isteyen siyasi gurubun başı sayılan Midhat Paşa’nın tasarısı olmuştur. Kanun-i Cedid adı verilen bu teklif 57 madde ve sekiz bölümden oluşmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 36

Kanun-i Esasi'nin geneline bakıldığında aşağıdaki anayasaların hangisinden etkilendiği görülmektedir?

Belçika

Fransa

İngiltere

Amerika

Almanya

Açıklama:

Kanun-i Esasi’nin geneline bakıldığında metnin şekil bakımından çağdaşı diğer anayasalara yaklaştığı görülebilir. Özellikle 1831 tarihli Belçika ve 1850 tarihli otoriter Prusya anayasalarından etkilendiği kabul edilir. Kanun-i Esasi içerik olarak Osmanlı Devleti’nin kendi şartlarından doğan bir anayasa olduğu kabul edilmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 37

Kanun-i Esasi'ye göre aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Meşruti yönetimlerin meclis işleyişlerine göre padişahın yetkileri azaltılmıştır.

Padişah hilafetin hukuk düzenlemesine girmesiyle hem dünyevi hem dini lider olmuştur

Kurulların oluşumu ve seçiminde padişah baskısı ortadan kalkmıştır.

Sadrazam, şeyhülislam ve bakanların padişah tarafından görevden alınmaları kaldırılmıştır.

Mahkemelerin dokunulmazlığı ve hâkimlerin azledilmesi sorununa çözüm getirilememiştir.

Açıklama:

Padişah, hilâfetin ilk defa bir iç hukuk düzenlemesinde yer almasıyla hem dünyevî ve hem de dinî lider olmuştur. Padişah, Kanun-i Esasi’yi askıya aldığı dönemde bile, dünya Müslümanlarının lideri olma vasfını kendisinde korumuş ve bu yönde İslamcılık olarak bilinen bir politika da izlemiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 38

Kanun-i Esasi'nin getirdiği zorunluluğa göre milletvekili seçimlerinde sayısal oran olarak kaç erkek seçmene bir milletvekili seçme hakkı tanınmıştır?

10 bin erkeğe bir milletvekili

30 bin erkeğe bir milletvekili

50 bin erkeğe bir milletvekili

70 bin erkeğe bir milletvekili

100 bin erkeğe bir milletvekili

Açıklama:

Kanun-i Esasi, her 50 bin erkeğe bir milletvekili seçme zorunluluğunu getirmekle birlikte, seçimlerin nasıl yapılacağına dair detaylar vermez; sadece seçimlerin çıkarılacak özel bir kanunla yapılacağını belirtir.

Doğru Cevap: C

Soru 39

Aşağıdaki eyaletlerden hangisi II. Abdülhamid’in saltanatının ilk yıllarında özerk eyaletler arasında yer almaz?

Sırbistan

Mısır

Tunus

Lübnan

Doğu Rumeli

Açıklama:

II. Abdülhamid’in saltanatının ilk yıllarında Sırbistan, Mısır, Tunus, Lübnan ve Karadağ gibi bölgeler özerk eyaletler arasında yer alıyordu. Bu özerkliklerinden dolayı da aı geçen bölgeler 1877’de yapılan seçimlerde Osmanlı başkenti İstanbul’a temsilci göndermemişler ve bu durum padişah II. Abdülhamid’i ciddi bir şekilde etkilemiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 40

Kanun-i Esasi’nin hükümlerini hiçe sayarak özellikle farklı ırk ve dinin temsilcilerinin ayrılıkçı tutumları ve bazı milletvekillerinin ağır suçlayıcı ifadeleri üzerine II. Abdülhamid hangi tarihte birinci meclisi süresiz tatil etmiştir?

1882

1880

1879

1881

1878

Açıklama:

Kanun-i Esasi’nin hükümlerini hiçe sayarak özellikle farklı ırk ve dinin temsilcilerinin ayrılıkçı tutumları ve bazı milletvekillerinin ağır suçlayıcı ifadeleri üzerine II. Abdülhamid 13 Şubat 1878’de Kanun-i Esasi’nin kendisine verdiği yetkiye dayanarak meclisi süresiz tatil etmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 41

18. yüzyılda bir İngiliz sömürgesi olan Amerika'da uygulanmakta olan politikalara karşı gelişen çatışmaların sonunda bütün kolonilerdeki İngiliz hükümetlerinin devrilmesi ve Kuzey Amerika ile İngilizlerin yollarının ayrılmasıyla neticelenen süreç sonunda aşağıdakilerden hangisi ilan edilmiştir?

Magna Carta

Bill of Rights

Bağımsızlık Bildirgesi

İnsan Hakları Beyannamesi

Toplumsal Sözleşme

Açıklama:

Tarihte İlk Anayasalar
18. yüzyılın başlarında bir İngiliz sömürgesi olan Amerika’da uygulanmakta olan vergi yasalarına karşı başlyan protestolar, daha sonra örgütlü bir harekete ve 1770’ten sonra da isyana dönüştü; özellikle Boston’da vergi yasalarına karşı sert bir tavır takınıldı; limana gelen gemiler geri gönderildi. İngiliz Kralı III. George ile parlamento bu durumu şiddetle cezalandırmak istediği için parlamentodan yeni yasalar geçirildi. Parlamentonun aldığı bu kararlar büyük şakınlık yarattı ve Kuzey Amerika’yı harekete geçirdi. Nihayet Virginia yerel meclisi bütün Amerika ortak çıkarlarını görüşmek üzere genel bir kongre çağrısı yaptı. 1774 yılnda Philadelphi a’da toplanan koloni temsilcileri, kolonilerin kendi çıkarlarına uygun yasama yetkisi olduğuna karar verdi. Bir süre sonra İngilizlerle başlayan çatışmalar neticesinde iki yıl içinde bütün kolonilerdeki İngiliz hükümetleri devrildi ve 4 Temmuz 1776’da Amerika ile ‹ngilizlerin yolunu ayıran “Bağımsızlık Bildirgesi” ilân edildi.
Doğru Cevap: C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 42

Montesquieu ve J.J. Rousseau gibi düşünürler toplumsal eşitliğe, kuvvetler ayrılığına, halkın egemenliğine ve özgürlüğe vurgu yapıyorlardı ancak bunlar uygulamaya geçirilememişti. Aşağıdakilerden hangisi gerçekleştikten sonra bu prensipler hayata geçirilmiştir?

Fransız Devrimi

Birinci Dünya Savaşı

Sanayi Devrimi

Koloni Savaşları

Yüzyıl Savaşları

Açıklama:

Tarihte İlk Anayasalar
Fransız Devrimi'nden sonra 1789'da ilan edilen İnsan Hakları Beyannamesiyle geleneksel yasalardan vazgeçildi ve kralın uymak zorunda olduğu 1791 Fransız Anayasası ilan edildi. İlan edilen anayasa Rousseau'nun halkın egemenliği ve Montesquieu'nün kuvvetler ayrılığı ilkelerine dayandırıldı.
Doğru Cevap: A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 43

Avrupa'da ortaya çıkan liberalleşme fikirlerinin doğurduğu, hükümdarın yetkilerini sınırlama düşüncesi Osmanlı İmparatorluğu'nda aşağıdakilerden hangisi ile kendini göstermiştir?

Kanun-i Esasi

I. Meşrutiyet

Tanzimat Fermanı

Sened-i İttifak

II. Meşrutiyet

Açıklama:

Kanun-i Esasi Fikrinin Temelleri ve Hazırlık Çalışmaları.
Avrupa'da ortaya çıkan liberalleşme fikirlerinin doğurduğu, hükümdarın yetkilerini sınırlama düşüncesi Osmanlı İmparatorlu'ğunda kavramı tam olarak karşılamasa da Sened-i İttifak ile kendini göstermiştir. Uzun ömürlü olmasa da bu belge adeta İngiltere'de Magna Carta'nın oynadığı rolü oynamıştır.
Doğru Cevap: D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 44

Sened-i İttifak'ta yer alan, devlet adamlarının keyfî uygulamalarının önlenmesi ve halkın korunması, vergilerin adil düzenlenmesi, sadrazamın yetkilerinin şarta bağlanması ve merkez yönetimi ile taşra âyanının karışılıklı söz vermesi gibi unsurlar aşağıdakilerden hangisinin varlığına işaret eder?

Kültürel Reform

Toplumsal Mutabakat

Sanayileşme Hareketleri

Askeri Modernleşme

Eğitim Reformu

Açıklama:

Kanun-i Esasi Fikrinin Temelleri ve Hazırlık Çalışmaları
Sened-i İttifak'ta yer alan, devlet adamlarının keyfî uygulamalarının önlenmesi ve halkın korunması, vergilerin adil düzenlenmesi, sadrazamın yetkilerinin şarta bağlanması ve merkez yönetimi ile taşra âyanının karışılıklı söz vermesi gibi unsurlar -temsil derecesi sınırlı olmakla birlikte- bir toplumsal mutabakata işaret eder.
Doğru Cevap: B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 45

II. Mahmud yeniçeriliği kaldırmış, ulemanın etkisini azaltmış ve idareye daha fazla katılımı sağlayacak kurumlaşmayı gerçekleştirmiştir. Abdülmecid devrinde yaşanan hangi gelişme II. Mahmud'un başlattığı sürecin tamamlanması olarak görülmektedir?

Islahat Fermanı

Sened-i İttifak

Tanzimat Fermanı

I. Meşrutiyet

Kanun-i Esasi

Açıklama:

Kanun-i Esasi Fikrinin Temelleri ve Hazırlık Çalışmaları.
II. Mahmud yeniçeriliği kaldırmış, ulemanın etkisini azaltmış ve idareye daha fazla katılımı sağlayacak kurumlaşmayı gerçekleştirmiştir. Abdülmecid devrinde ilan edilen Tanzimat Fermanı II. Mahmud'un başlattığı sürecin tamamlanması olarak görülmektedir.
Doğru Cevap: C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 46

Aşağıdakilerden hangisi kanun önünde Müslim gayrimüslim eşitliği sağlamıştır?

Tanzimat Fermanı

I. Meşrutiyet

Islahat Fermanı

Kanun-i Esasi

Sened-i İttifak

Açıklama:

Kanun-i Esasi Fikrinin Temelleri ve Hazırlık Çalışmaları
Islahat Fermanı'nın ilanı siyasi, hukuki ve idari bazı sonuçlar doğurdu. Kanun önünde Müslim gayrimüslim eşitliğinin sağlanması bu sonuçlar arasında yer almaktadır.
Doğru Cevap: C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 47

II. Abdülhamid'in irade buyurması üzerine başlayan çalışmalar neticesinde dört anayasa tasarısı gündeme gelmiştir. Aşağıdakilerden hangisi ilk tartışılan anayasa tasarısıdır?

Kanun-i Cedid

Sened-i İttifak

Sekban-ı Cedid

Nizam-ı Cedid

Kanun-i Muvakkat

Açıklama:

Midhat Paşa'nın Anayasa Teklifi
II. Abdülhamid'in irade buyurması üzerine başlayan çalışmalar neticesinde dört anayasa tasarısı gündeme gelmiştir. Midhat Paşa'ya air olan Kanun-i Cedid siyasi mahfillerde ilk tartışılan anayasa tasarısıdır.
Doğru Cevap: A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 48

Midhat Paşa'nın anayasa teklifi

Süleyman Paşa'nın Kanun-i Esasi Müsveddesi

Said Paşa'nın Tasarısı

Cemiyet-i Mahsusa'nın Çalışmaları

Meclis-i Mebusan Tasarısı

Açıklama:

Osmanlı aydınları arasında Kanun-i Esasi talepleri olmasına rağmen, o günkü zihniyet gereği Padişah iradesi olmadan çalışmalara başlanmamıştı. II. Abdülhamid'in irade buyurması üzerine başlayan hazırlıklar neticesinde dört anayasa tasarısı ortaya çıkmıştır. Midhat Paşanın, Süleyman Paşanın, Fransız Anayasası’ndan adapte edilen Mabeyn Başkâtibi Said Paşanın ve Cemiyet-i Mahsusa’nın hazırladığı dört anayasa tasarısı gündeme gelmiştir.
Doğru Cevap: E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 49

On iki bölümden oluşan 1876 Kanun-i Esasisi kaç madde içermektedir ?

119

140

150

240

Açıklama:

Kanun-i Esasi'nin İçeriği
On iki bölümden oluşan Kanun-i Esasi 119 madde içermektedir.
Doğru Cevap: A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 50

1876 Anayasasının ilanından sonra hazırlanan bir talimatname ile seçim yapılarak ilk Osmanlı Meclis-i Mebusan'ı faaliyetine başlamıştır. Meclis-i Mebusan ile beraber üyelerini padişahın atadığı bir meclis daha açıldı. Bu meclisin adı nedir ?

Şûra-yı Devlet

Melis-i Âyan

Meclis-i Vükelâ

Meclis-i Umumî

Teşkilat-ı Esasi

Açıklama:

1876 Anayasasının ilânından sonra hazırlanan bir talimatname ile seçime gidilerek ilk Osmanlı Meclis-i Mebusan’ı faaliyetlerine başladı. Bu meclisle beraber Kanun-i Esasi’nin öngördüğü, üyelerini padişahın atadığı Meclis-i Âyan da açıldı.
Doğru Cevap: B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 51

Tarihteki ilk anayasa hangisidir ?

Magna Carta

Kanuni Esasi

Medine Anayasası

Meşrutiyet

İnsan Hakları Bildirgesi

Açıklama:

İnsanlar birlikte yaşamaya başladığından itibaren bir takım kurallarla sosyal hayatı
tanzim etmeye çalışmıştır. Devlet denilen teşkilâtın şeklini, kuruluş esaslarını ve organlarını; idare edenle edilen arasındaki ilişkileri düzenleyen bu kurallar geleneğe
dayalı sözlü ya da yazılı olabilir. Orta-Asya Türk tarihinde var olan “Töre” sözlü,
İslâm tarihindeki “Medine Anayasası” ise yazılı örneklerdendir. Hz. Muhammed,
Hicret’ten sonra Medine toplumunu oluşturan Müslim ve gayrimüslim grupları bir
şehir devleti halinde teşkilâtlandırdı

Doğru Cevap: C

Soru 52

Magna Carta hangi ülkede imzalanmıştır ?

İngiltere

Fransa

Belçika

Almanya

İsveç

Açıklama:

u ünitede konu edilecek olan anayasaların temeli ise Batı’da daha ziyade hak
ve özgürlük bildirgeleri olarak ortaya çıktı. En eski örneği İngiltere’de 1215’te
yayımlanan Magna Carta Libertatum’dur ki, 1688 tarihli Bill of Rights ile daha
da geliştirildi. İçerik bakımından daha çok geleneksel olan bu metin monarşinin sınırlarını belirlemekteydi. 18. yüzyılda Kuzey Amerika ile Fransa’da ortaya
çıkan daha gelişmiş metinler ise modern anayasacılığın öncüsü oldu. Anayasa,
artık nesilden nesile tekrar edilen uygulamalardan ziyade, akla ve iradeye dayanan toplumsal mutabakatı ifade etmekte ve gelişen fikir akımlarıyla ideolojiler,
toplumlar ve bireyler için özgürlük ve eşitlik kavramlarını tartışmaktaydı. Bunun
en uygun yolu ise monarşilerin gücünü sınırlamak ve bireylerle devletin ilişkilerini belirleyen sözleşmeler yapmaktan geçmek

Doğru Cevap: A

Soru 53

İlk Osmanlı Devleti anayasasının adı nedir ?

Magna Carta

Kanun-i Esasi

Meşrutiyet

Medine anayasası

Tanzimat Fermanı

Açıklama:

İlk Osmanlı anayasası Kanun-i Esasi olarak isimlendirildi. 1876 yılında ilân edilen
Kanun-i Esasi, tıpkı ABD ve Avrupa’daki benzerleri gibi tarihi bir sürecin ürünü ve
18. yüzyıl, özellikle de 19. yüzyılda yapılan bir dizi reform ve ıslahat hareketlerinin
sonuncusu olarak ortaya çıktı. Yayımlandığı tarihlerde daha ziyade dış baskıların
doğurduğu bir belge olarak yorumlandıysa da, bu yargı, bütünüyle doğru değildir;
zira, ortaya çıkmasında daha çok iç şartlar etkili oldu

Doğru Cevap: B

Soru 54

İnsan Hakları Beyannamesi kaç yılında ilan edildi ?

1764

1896

1880

1789

1782

Açıklama:

Fransa’daki gelenekleri alt üst eden bir devrimin ardından
asilzade ve ruhbanların imtiyazları sonlandırıldı; feodalizm ilga edilerek köylülerin konumu düzenlendi. 1789’da yayımlanan İnsan Hakları Beyannamesi’yle
geleneksel yasalardan vazgeçildi ve kralın uymak zorunda olduğu 1791
Fransız Anayasası ilân edildi

Doğru Cevap: D

Soru 55

Montesquieu ve J. J.Rousseau hangi topluma ait düşünürlerdir ?

İngitere

İsviçre

Almanya

İspanya

Fransa

Açıklama:

Fransa Anayasası’nın serüveni daha kanlı oldu. Montesquieu ve J. J.
Rousseau gibi düşünürler toplumsal eşitliğe, özgürlüğe, hatta kuvvetler ayrılığı
prensibine vurgu yapıyorlardı; ancak hiç biri devrimden önce hayata geçirilemedi. 17. yüzyılda Avrupa’da yaşanan savaşlar ve 18. yüzyılda sanayi inkılâbı ile
birlikte üretim tarzında meydana gelen değişimler toplumları etkiledi

Doğru Cevap: E

Soru 56

Kırım savaşı sonrası yayınlanan bildirgenin adı nedir ?

Islahat Fermanı

Kanun-i Esasi

Tanzimat fermanı

Meşrutiyet

İnsan hakları bildirgesi

Açıklama:

Kırım Savaşı sonunda imzalanan Paris Antlaşmasından önce 1856’da ilân
edilen Islahat Fermanı, Kanun-i Esasi’yi yaklaştıran bir basamak oldu. Avrupa
devletleri, savaşta yanında yer aldıkları Osmanlı Devleti’ne gayrimüslim ahali
lehinde bazı idari düzenlemeler yaptırmak istiyordu.

Doğru Cevap: A

Soru 57

Anayasa fikrinin doğuşuna etki eden bir diğer iç dinamik de gayrimüslim unsurlara verilen nedir ?

Ayrıcalıklar

Fermanlar

Cemaat Nizamnameleri

Haklar

Anayasa

Açıklama:

Osmanlı toplumunun idareye katılımını sağladı. Bir çok kanun
ve düzenlemenin bu meclislerden çıkması, adı konmamış parlamento fikrini
canlandırdı. Yerel meclis üyelerinin bir kısmının seçimle tespiti seçim bilincini
doğurdu. Anayasa fikrinin doğuşuna etki eden bir diğer iç dinamik de gayrimüslim unsurlara verilen Cemaat Nizamnameleridir.

Doğru Cevap: C

Soru 58

Osmanlı Devletinin resmi gazetesinin ismi nedir ?

Takvim-i milliye

Takvim-i Vekayi

Vatan

Cumhuriyet

Takvim-i Vatan

Açıklama:

Osmanlı Devleti’nde 1876’ya kadar
birçok yeni kurum hayata geçirildiği gibi, mahalli idareler de güçlendirilmeye çalışıldı; özellikle eğitimde önemli adımlar atıldı. Buna paralel olarak önce devletin
resmi gazetesi olan Takvim-i Vekayi; ardından yarı resmi ve özel nitelikli gazetelerin hayata geçmesiyle kamuoyu oluşmaya başladı

Doğru Cevap: B

Soru 59

Anayasa Teklifi yapan paşa kimdir ?

Mustafa Paşa

Kazım Paşa

İsmet Paşa

Midhat Paşa

Kemal Paşa

Açıklama:

Siyasi mahfillerde ilk tartışılan Kanun-i Esasi’yi isteyen siyasi gurubun başı sayılan Midhat Paşa’nın tasarısı oldu. Kanun-i Cedid adı verilen bu teklif 57 madde ve sekiz bölümden oluşmaktaydı. Bölümleri, “Osmanlı Devleti’ni Oluşturan
Ülkeler”, “Padişah ve Hanedan” “Memurlar”, “Şûra-yı Devlet”, “Meclis-i Mebusan”,
“Osmanlı vatandaşlığı ve Osmanlıların Hakları ve Ödevleri”, “Yürütme” ve
“Kanun-i Cedid’in Ta’dili”ydi. Midhat Paşa her ne kadar ateşli bir anayasa taraftarı
ise de teknik olarak bu konuda yeterli donanıma sahip değildi

Doğru Cevap: D

Soru 60

Kanun-i Esasi kaç maddeden oluşur ?

113

119

111

181

134

Açıklama:

On iki bölüm ve 119 maddeden oluşan Kanun-i Esasi’nin bölümleriyle içerikleri
şöyleydi:
1- Memâlik-i Devlet-i Osmaniyye/Osmanlı Devleti’ni Oluşturan Ülkeler
(madde 1-7): Yedi maddeden meydana gelen bu bölümde Osmanlı Devletini ve
iktidarı tanımlanır. Birinci maddede, Osmanlı Devleti’nin mevcut idari bölgeleriyle (merkeze bağlı ve imtiyazlı eyaletler) üniter bir yapı ve ikinci maddede de
devletin başkentinin İstanbul olduğu ifade edilir. Hilâfet hakkına da sahip olan
Osmanlı hanedanında padişahlığın eski kurallara uygun olarak ailenin en büyük ferdine ait olduğu belirtilir (madde 3). Padişah, aynı zamanda hilâfet hukukundan dolayı İslâm

Doğru Cevap: B

Soru 61

Amerika ile İngilizlerin yolunu ayıran “Bağımsızlık Bildirgesi”
hangi tarihte ilân edilmiştir?

4 Temmuz 1776’da

7 Temmuz 1777’de

4 Temmuz 1777’de

5 Temmuz 1779’da

1 Temmuz 1779’da

Açıklama:

4 Temmuz 1776’da Amerika ile İngilizlerin yolunu ayıran “Bağımsızlık Bildirgesi”
ilân edildi.

Doğru Cevap: A

Soru 62

İnsan Hakları Beyannamesi kaç yılında yayımlanmıştır?

1791

1790

1789

1785

1792

Açıklama:

İnsan Hakları Beyannamesi 1789 da yayımlanmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 63

İlk Osmanlı anayasası nasıl isimlendirilmiştir?

Kanun-i Ordu

Kanun-i Esasi

Kanun-i Tabi

Kanun-i Arş

Kanun-i Bildirge

Açıklama:

İlk Osmanlı anayasası Kanun-i Esasi olarak isimlendirildi

Doğru Cevap: B

Soru 64

Islahat Fermanı kaç yılında ilan edilmiştir?

1855

1859

1846

1853

1856

Açıklama:

Islahat Fermanı 1856 yılında ilan edilmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 65

Osmanlı Devletinde Devletin resmi gazetesinin adı nedir?

Takvim-i Arş

Takvim-i Haber

Takvim-i Olay

Takvim-i Vekayi

Takvim-i Ahkam

Açıklama:

Osmanlı Devletinde Devletin resmi gazetesinin adı Takvim-i Vekayi dir.

Doğru Cevap: D

Soru 66

Kanun-i Esasi’yi isteyen siyasi gurubun başı sayılan Midhat Paşa’nın tasarısı olan ve Kanun-i Cedid adı verilen teklif kaç bölümden oluşmaktaydı?

sekiz bölümden

altı bölümden

Beş bölümden

Üç bölümden

iki bölümden

Açıklama:

Kanun-i Esasi’yi isteyen siyasi gurubun başı sayılan Midhat Paşa’nın tasarısı oldu. Kanun-i Cedid adı verilen bu teklif 57 madde ve sekiz bölümden oluşmaktaydı.

Doğru Cevap: A

Soru 67

Meşrutiyet'in anlamı aşağıdakilerden hangisidir?

Herkesin hak ettiği ve yeteneklerine uygun görevlere atanacakları ve yasal bir gerekçe olmaksızın görevden alınamayacakları anayasal güvence anlamına gelir.

Padişahın yetkilerini yasalarla sınırlandırmak anlamına gelir.

sadrazam ve şeyhülislâmı atar ve bakanların belirlenmesi anlamına gelir.

Memurların görevleri çerçevesinde sorumlu olacakları anlamına gelir

Kanun-i Esasi’ye uyulması gerektiği anlamına gelir.

Açıklama:

Meşrutiyet: Padişahın yetkilerini yasalarla sınırlandırmak anlamına gelir.

Doğru Cevap: B

Soru 68

Kanun-i Esasi’nin ilânından sonra 1876-1878 yılları arası ne devri olarak anılır?

II. Meşrutiyet

I. Meşrutiyet

III. Meşrutiyet

IV. Meşrutiyet

V. Meşrutiyet

Açıklama:

Kanun-i Esasi’nin ilânından sonra 1876-1878 yılları arası I. Meşrutiyet Devri olarak anılır.

Doğru Cevap: B

Soru 69

Aşağıdakilerden hangisi II. Abdülhamid'in birinci meclisi kapatmasının ardından giriştiği reformlardan değildir?

Yeni okullar açıldı

Adli ve hukuki reformlar yapıldı

Ulaşım ve iletişim alanında gelişmeler sağlandı

Pek çok gazete, dergi yayın hayatına başladı ve kitaplar basıldı.

80’i Müslüman ve 50’si gayrimüslim olmak üzere milletvekillerinin bir
tablosu hazırlandı.

Açıklama:

II. Abdülhamid, birinci meclisi kapatmasının ardından büyük bir eğitim reformuna girişti. Mülkiye Mektebi’nin programları yeniden düzenlendi; Harbiye’ye önem verildi ve birçok yeni okul açıldı. Adli ve hukuki reformlar yapıldı. Ulaşım ve iletişim alanında gelişmeler sağlandı; basın, sıkı bir sansüre tabi olmasına rağmen ciddi gelişmeler gösterdi; pek çok gazete, dergi yayın hayatına başladı ve kitaplar basıldı

Doğru Cevap: E

Soru 70

Meşrutiyet’in ilânından sonraki yıllarda Kanun-i Esasi’de kaç kere değişiklik yapıldı?

İki kere

Beş kere

Altı kere

Yedi kere

Beş kere

Açıklama:

Meşrutiyet’in ilânından sonraki yıllarda Kanun-i Esasi’de yedi kere değişiklik yapıldı. İlki II. Abdülhamid’in tahttan indirilmesinden sonra, 21 Ağustos 1909’da yapılanı ilk olmanın yanında, aynı zamanda en köklü olanıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 71

Amerikan Bağımsızlık Bildirgesi’ne ilham kaynağı olduğu bilinen Hükümet Üzerine İki Deneme adlı eserin yazarı kimdir?

J. J. Rousseau

David Hume

John Locke

Thomas Jefferson

Benjamin Franklin

Açıklama:

John Locke’un Hükümet Üzerine İki Deneme isimli eserinin Amerikan Bağımsızlık Bildirgesi’ne ilham kaynağı olduğu bilinmektedir. Zira Locke, devletin en yüce görevinin insanın yaşama hakkını, özgürlüğünü ve mülkiyetini korumak olduğunu ileri sürmekteydi.

Doğru Cevap: C

Soru 72

I. Osmanlı’da padişahın yetkilerini ilk sınırlama girişimidir.
II. Padişahın ve merkezi yönetimin otoritesini sağlamlaştırmıştır.
III. Ayanların teamüle bağlı haklarını sözleşmeye bağlamıştır.
Yukarıda bazı özellikleri verilen gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

Sened-i İttifak

Nizam-ı Cedit

Tanzimat Fermanı

Islahat Fermanı

Kanun-i Esasi

Açıklama:

"Avrupa’daki liberalleşme fikirlerinin doğurduğu monarkın yetkilerini sınırlama
düşüncesi -tam anlamıyla karşılamasa da- Osmanlı’da 1808 tarihli Sened-i İttifak ile kendini gösterdi. Kanun-i Esasi’ye gidişte adeta İngiltere’deki Magna Carta rolünü oynayan bu belge uzun ömürlü olamadı. Bu belge padişahın ve merkezi yönetimin otoritesini sağlamlaştırırken, aynı zamanda o tarihe kadar âyanların teamüle bağlı olan haklarını da sözleşmeye bağladı."

Doğru Cevap: A

Soru 73

“Kanun-i Esasi’ye gidişte ikinci aşama hiç şüphesiz II. Mahmud’un çeşitli alanlarda gerçekleştirdiği reformlarla Sultan Abdülmecid’in saltanatının başında ilân ettiği Tanzimat Fermanı’dır… Abdülmecid devrinde Tanzimat’ın ilânı aslında kendisinden önce başlayan sürecin şeklen tamamlanmasıydı.”
Aşağıdakilerden hangisi Tanzimat Fermanı’nın “bir nevi anayasa” olarak kabul edilmesinin gerekçelerinden biri değildir?

Toplumsal taleplerin yer alması

Yönetim usüllerini belirtmesi

Kişisel haklar ve dokunulmazlıklara değinmesi

Yeni arayışlara zemin hazırlaması

Padişahın iktidarını sınırlayan hususların bulunması

Açıklama:

"İçeriğinde toplumsal taleplerin de yer alması Tanzimat Fermanı’nı
anayasal nitelikli bir metin, bir Ferman Anayasa yapmaktadır; kimilerine göre
ise “bir nevi anayasadır”; zira, maddeleştirilmiş olmasa da içeriğinde devrin anayasaları gibi, yönetim usulleri, kişisel haklar ve dokunulmazlıklarla padişahın ve diğer görevlilerin yetki ve iktidarlarını sınırlayan hususlar yer almaktaydı."

Doğru Cevap: D

Soru 74

Osmanlı’nın siyasi, hukuki ve idari bazı sonuçları olan Islahat Fermanı’nı imzalamasını sağlayan en önemli gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

Takvim-i Vekayi’nin çıkarılması

Tanzimat Fermanı’nın ilan edilmesi

Yeniçeri Ocağı’nın kaldırılması

Cemaat Nizamnamelerinin yayımlanması

Kırım Savaşı’nın yapılması

Açıklama:

"Kırım Savaşı sonunda imzalanan Paris Antlaşmasından önce 1856’da ilân
edilen Islahat Fermanı, Kanun-i Esasi’yi yaklaştıran bir basamak oldu. Avrupa
devletleri, savaşta yanında yer aldıkları Osmanlı Devleti’ne gayrimüslim ahali
lehinde bazı idari düzenlemeler yaptırmak istiyordu."

Doğru Cevap: E

Soru 75

İlk Osmanlı Anayasası’nı hazırlanması için çalışacak komisyonun oluşmasına izin veren 30 Eylül 1876 tarihli irade, aşağıdaki padişahlardan hangisi tarafından çıkarılmıştır?

II. Mahmud

I. Abdülmecid

V. Mustafa

I. Abdülaziz

II. Abdülhamid

Açıklama:

Söz konusu irade 31 Ağustos 1876'da padişah olan II. Abdülhamid tarafından çıkarılmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 76

I. Kanun-i Esasî içeriğinde yer alması büyük tartışmalara neden olmuştur. II. Kanun-i Esasî’yi adeta “yok hükmüne soktuğu” ileri sürülür. III. Uygulanması sonradan yeni bir kanuna bağlanmıştır. Yukarıda bahsi geçen Kanuni Esasi hükmü aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?

Hükümete sıkıyönetim yetkisi verilmesi

Yüce Divan’ın kurulması

İki kanatlı meclis yapısı

Padişahın sürgün yetkisinin olması

Tüm vatandaşların Osmanlı olarak nitelendirilmesi

Açıklama:

"Yıllarca anayasanın meşruiyetini tartışılır hale getiren maddesi 113. maddedir. Bu madde iki bölümden meydana gelir; birinci kısım ülkenin bir tarafında ihtilâl meydana geldiğinde hükümetin sadece orada olmak kaydıyla sıkıyönetim ilân etme hakkı olduğunu belirler; esas tartışılan ikinci madde ise, padişaha “hükümetin emniyetini bozdukları sabit olan kişileri ülke dışına sürme” yetkisi verir. Bu madde yoruma açıktı ve herkese uygulanabilirdi. Kişi hak ve hürriyetleriyle özellikle siyasileri sınırlayabilecek olan bu maddenin, Kanun-i Esasi’yi adeta yok hükmüne soktuğu ileri sürülür."

Doğru Cevap: D

Soru 77

“Kanun-i Esasi’nin ilginç tarafı padişahı aynı zamanda dünyadaki Müslümanların halifesi olarak ilân etmesiydi. Padişah, hilâfetin ilk defa bir iç hukuk düzenlemesinde yer almasıyla hem dünyevî ve hem de dinî lider oldu.”
Kanun-i Esasî’nin yukarıda bahsedilen özelliğiyle aşağıdakilerden hangisine yol açtığı söylenebilir?

Padişahın otoritesinin güçlenmesine

Kuvvetler ayrılığı ilkesinin getirilmesine

Avrupa’nın iç siyasete müdahalesinin engellenmesine

Din, mezhep ve düşünce özgürlüklerinin sınırlanmasına

Padişahın dışarıdaki Müslümanlara karşı siyaset üretmesine

Açıklama:

"padişah, hilâfetin ilk defa bir iç hukuk düzenlemesinde yer almasıyla hem dünyevî ve hem de dinî lider oldu. Kanun-i Esasi’nin ilginç tarafı padişahı aynı zamanda dünyadaki Müslümanların halifesi olarak ilân etmesiydi. Nitekim II. Abdülhamid, anayasanın askıda olduğu dönemlerde bile bu maddenin hükmüne uygun olarak dışarıdaki Müslümanlara karşı siyaset üretecekti."

Doğru Cevap: E

Soru 78

“Kanun-i Esasi, her 50 bin erkeğe bir milletvekili seçme zorunluluğunu getirmekle birlikte, seçimlerin nasıl yapılacağına dair detaylar vermez; sadece seçimlerin çıkarılacak özel bir kanunla yapılacağını belirtir. Fakat bu kanun çıkarılamadı. Oysa, hem kamuoyu hem de padişah bir an önce meclisin açılmasını istiyordu. Bu yüzden Meclis-i Vükela görevlendirildi ve taşralardaki seçimlerde uygulanmak üzere, 28 Ekim 1876 tarihinde yedi maddelik geçici bir talimatname hazırlandı; İstanbul ve civarındaki seçimler için ayrı bir ‘beyanname’ yayımlandı.”
Söz konusu beyannamede aşağıdakilerden hangisi seçilecek kişilerin özelliklerinden biri olarak gösterilmemiştir?

En az 25 yaşında olması

Türk ve Müslüman olması

Az çok emlak sahibi olması

Geçmişte bir mahkumiyeti olmaması

Halk nazarında iyi huylu olarak tanınması

Açıklama:

"Seçilecek kişilerin 25 yaşından küçük ve geçmişte bir mahkûmiyeti olmaması, halk nazarında iyi huylu olarak tanınmış ve 'az çok emlâk sahibi' olması şarttı."

Doğru Cevap: B

Soru 79

Osmanlı İmparatorluğu’nda I. Meşrutiyet ve II. Meşrutiyet dönemlerinin başladığı yıllar aşağıdaki şıklardan hangisinde sırasıyla ve doğru olarak verilmiştir?

1856 - 1878

1876 - 1897

1876 - 1908

1877 - 1909

1878 - 1918

Açıklama:

"Kanun-i Esasi’nin ilânından sonra 1876-1878 yılları arası I. Meşrutiyet Devri olarak anılır. II. Abdülhamid’in meclisi tatil etmesiyle Kanun-i Esasi de askıya alındı. 1908 yılında Kanun-i Esasi yeniden yürürlüğe girdi. Bu yüzden 1908-1923 yılları arası II. Meşrutiyet Devri olarak adlandırılır."

Doğru Cevap: C

Soru 80

“I. Meşrutiyet’ten beri geçen süre içerisinde siyasi anlayış ve algılarda değişiklik olduğu için Kanun-i Esasi’de bazı değişikliklerin yapılması gerekmiş ve II. Meşrutiyet’in ilânından sonraki yıllarda Kanun-i Esasi’de yedi kere değişiklik yapılmıştır?”
Söz konusu değişikliklerin temelde aşağıdakilerden hangisinin gücünü artırmaya yönelik olarak yapıldığı söylenebilir?

Meclis

Padişah

Ordu

Basın

Sivil Toplum

Açıklama:

"Yeni düzenlemeyle 1876’da padişaha tanınan yetkilerin bir kısmı kaldırıldı. Böylece daha meşrutiyetçi bir yapı ve gerçek parlamenter hükümet modeli benimsenmişti. Bir başka ifade ile, 1876 Anayasasının aksine bu değişikliklerin doğrudan halkın seçilen temsilcileri tarafından yapılması, 1909’daki değişikliklerden sonra anayasayı farklılaştırarak 'Ferman Anayasa'dan 'Misak Anayasaya” dönüştürdü.

Doğru Cevap: A

Soru 81

Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı reform sürecinde anayasal düşüncenin aşamalardan biridir?

Nisab-ı Müzakere Kanunu

Tanzimat Fermanı

Adaletnameler

Fatih Ceza Kanunnamesi

Teşkilat-ı Esasiye Kanunu

Açıklama:

Kanun-i Esasi’ye gidişte ikinci aşama hiç şüphesiz II. Mahmud’un çeşitli alanlarda
gerçekleştirdiği reformlarla Sultan Abdülmecid’in saltanatının başında ilân
ettiği Tanzimat Fermanı’dır. Abdülmecid devrindeTanzimat’ın ilânı aslında kendisinden önce başlayan sürecin şeklen tamamlanmasıydı. İçeriğinde toplumsal taleplerin de yer alması Tanzimat Fermanı’nı anayasal nitelikli bir metin, bir Ferman Anayasa yapmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 82

Aşağıdakilerden hangisi 19. yüzyılın ikinci yarısında anayasal sisteme geçmek isteyen bürokratlardan biri değildir?

Mithad Paşa

Mehmed Rüştü Paşa

Mahmud Şevket Paşa

Damad Mahmud Paşa

Süleyman Paşa

Açıklama:

Mahmud Şevket Paşa 1880'li yıllardan sonra orduda hizmet etmeye başlamış küçük rütbeli bir subaydı. 1908'den sonra siyasi ve askeri hayatı etkilemeye başlayacaktır.

Doğru Cevap: C

Soru 83

Mithat Paşa'nın Kanun-ı Esasi tasarısı aşağıdakilerden hangisidir?

Teşkilat-ı Esâsiye Kanunu

Halkçılık Beyannamesi

Memleket Sandıkları

Kanun-ı Cedid

Meclis-i Vükelâ

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 84

Aşağıdakilerden hangisi Süleyman Paşa'nın Kanun-ı Esasi tasarısında yer alan Divan-ı Memalik'in özelliklerinden biridir?

Padişah'ı yargılayabilmek

Üst düzey bürokrat

Hükümet üyelerini atamak

Başkomutanlık görevini üstlenmek

Sınırlı da olsa hükümeti denetleyebilmek

Açıklama:

Divan-ı Memalik’in görev ve yetkileri de padişah iradesiyle sınırlandırılmıştı.
Bu tasarıya göre, hükümet üyeleri padişaha karşı sorumluydu; ancak,
Divan-ı Memleket de hükümet üyelerini suçlayabilirdi. Böylece, meclis, sınırlı da
olsa yürütme üzerinde denetim yetkisi kullanabilecekti.

Doğru Cevap: E

Soru 85

Aşağıdakilerden hangisi Said Paşa'nın anayasa tasarısında yer alan hükümlerden bir değildir?

Siyasi suçlar için idam cezasının kaldırılması

Ayan Meclisi kurulması

Mülkiyet hakkının güvence altına alınması

Yürütme yetkisinin padişaha ait olması

Şura-yı Devlet'in kaldırılması

Açıklama:

Şûra-yı Devlet, padişahın danışma meclisi olarak aynen korunacak; üye sayısı 150’yi geçmeyen ve tayinle gelen bir de Âyan Meclisi (Senato) bulunacaktı.

Doğru Cevap: E

Soru 86

Aşağıdakilerden hangisi 1876 Kanun-ı Esasi'nin hükümlerinden biridir?

Memur olabilmek için devletin resmi dili olan Türkçe'yi bilmek

Bakanların Heyet-i Mebusan tarafından atanması

Savaş ve barış kararının Heyet-i Mebusan tarafından alınması

Osmanlı parlamentosunun tek meclisten oluşması

Osmanlı Devleti'nin federal bir yapıya sahip olması

Açıklama:

18. maddeyle, Osmanlı vatandaşlarının devlet memuru olabilmeleri
için “devletin lisan-i resmîsi” olan Türkçe’yi bilmeleri şart koşulur;
böylece, Türkçe, resmi lisan vurgusuyla tarihte ilk defa hukukî bir belge ile
koruma altına alınır.

Doğru Cevap: A

Soru 87

Birinci Meşrutiyet'in ilan edildiği tarih aşağıdakilerden hangisidir?

3 Kasım 1839

18 Şubat 1856

23 Aralık 1876

23 Temmuz 1908

14 Mart 1878

Açıklama:

Kanun-i Esasi 23 Aralık 1876 tarihinde ilân edilerek uygulamaya
konuldu. Böylece Meşrutiyet yönetimine geçilerek yeni bir devir açıldı.

Doğru Cevap: C

Soru 88

Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı parlamentosunu (Meclis-i Umumi) oluşturan iki meclis birarada ve doğru şekilde verilmiştir?

Heyet-i Mebusan-Şura-yı Devlet

Heyet-i Âyan-Heyet-i Mebusan

Meclis-i Vükelâ-Heyet-i Mebusan

Şura-yı Askerî-Heyet-i Âyan

Meclis-i Vala-yı Ahkam-ı Adliye-Meclis-i Âl-i Tanzimat

Açıklama:

Meclis-i Umumi, Kanun-i Esasi’ye göre, Osmanlı parlamentosu, birisi seçimle gelen mebusların oluşturduğu Heyet-i Mebusan ve diğeri üyelerini padişahın atadığı Heyet-i Âyan’dan müteşekkil iki kanatlı bir meclisti.

Doğru Cevap: B

Soru 89

Namık Kemal ile Ziya Paşa'nın tepki gösterdiği 1876 Anayasası'nın hükmü aşağıdakilerden hangisidir?

Hükümetin emniyetini bozdukları sabit olan kişileri ülke dışına sürmek

Kanunsuz vergilendirme yapmamak

Milletvekillerini yargılamak için Yüce Divan oluşturmak

Hakimleri azl etmemek

Mali işleri kontrol amacıyla Divan-ı Muhasebet kurmak

Açıklama:

Dikkat çeken ve yıllarca anayasanın meşruiyetini tartışılır hale getiren maddesi 113. maddedir. Bu madde iki bölümden meydana gelir; birinci kısım ülkenin bir tarafında ihtilâl meydana geldiğinde hükümetin sadece orada olmak kaydıyla sıkıyönetim ilân etme hakkı olduğunu belirler; esas tartışılan ikinci madde ise, padişaha “hükümetin emniyetini bozdukları sabit olan kişileri ülke dışına sürme” yetkisi verir. Bu madde yoruma açıktı ve herkese uygulanabilirdi.
Namık Kemal ile Ziya Paşa maddeye aşırı tepki gösterip Kanun-i Esasi’nin toptan
reddini istediler. Rivayete göre, Midhat Paşa, konulmaması halinde Kanun-i
Esasi’nin bütünüyle tehlikeye düşeceğini düşündüğü için madde metindeki haliyle
korundu ve ilk kurbanı da anayasa komisyonu başkanı Midhat Paşa oldu.

Doğru Cevap: A

Soru 90

Aşağıdakilerden hangisi 21 Ağustos 1909'daki Kanun-ı Esâsi değişikliklerinden bir değildir?

Padişah'ın Meclis-i Umûmi'de anayasaya bağlılık yemini etmesi

Devletin dini İslâm'dır hükmünün kaldırılması

Hükümetin Meclis'ten güvenoyu alması

Hükümetin Meclis-i Mebusan'a karşı sorumlu olması

Meclis-i Mebusan'ın birinci ve ikinci başkanlarını seçmesi

Açıklama:

Devletin dini İslâm'dır hükmü korunmuştur.

Doğru Cevap: B

Ünite 2

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi Kanun-i Esasi’de yer alan maddeler arasında yer almaz?

Milletvekillerinin yükseköğrenim mezunu olması,

50.000 erkek nüfus için bir mebus (milletvekili) seçilmesi,

Seçimlerin dört yılda bir yapılması,

Milletvekillerinin 30 yaşını geçmemiş kişilerden olması,

Milletvekillerinin Türkçe bilen ve yabancı devlet imtiyazı olmayan Osmanlı uyruklulardan seçilip bütün ülkeyi temsil etmesi,

Açıklama:

1876 tarihli Kanun_i Esasi'ye göre; 50.000 erkek nüfus için bir mebus (milletvekili) seçilmesi,
Seçimlerin dört yılda bir yapılması,
Milletvekillerinin 30 yaşını geçmemiş kişilerden olması,
Milletvekillerinin Türkçe bilen ve yabancı devlet imtiyazı olmayan Osmanlı uyruklulardan seçilip bütün ülkeyi temsil etmesi, seçim kanununun çıkarılması.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Kırk yaşını doldurmuş olmak, hükümet üyeliği yapmış güvenilir kişiler olmak, padişah tarafından seçilmek gibi özellikler Kanun-i Esasi’ye göre hangi meclise aittir?

Divan-ı Hümayun

Meclis-i Mebusan

Meclis-i Ayan

Heyet-i Vükela

Meclis-i Umumi

Açıklama:

Âyan Meclisi, görev alanına giren konularla ilgili kanun çıkarılmasını veya eski yasaların düzeltilmesini isteyebilirdi. Bu meclisin üyeleri, devlete yaptığı hizmetlerle ön plana çıkmış, kırk yaşını doldurmuş ve hükümet üyeliği yapmış güvenilir kişilerle, elçi, vali, patrik, haham ve üst düzey görevliler arasından padişah tarafından seçilirdi. Üyelik belli bir süre için değil, ömür boyuydu; kişi başka bir göreve atansa bile üyeliği sürer; ancak, üyenin kendi isteğiyle başka bir görev istemesi durumunda üyelik düşerdi.

Doğru Cevap: C

Soru 3

II. Abdülhamit’in kurduğu “Yıldız Sistemi” içerisinde aşağıdakilerden hangisi yoktur?

Bâbıâli’yi devreden çıkararak yetkilerini doğrudan kullandı.

Mabeyin şifre kâtipliği kuruldu.

Vali, vali yardımcısı, ordu komutanı, mutasarrıf, elçi ve konsolos gibi devlet görevlileriyle şifre vasıtasıyla doğrudan ilişkiye geçildi.

Sadrazamın bürokrasi üzerindeki nüfuz ve itibarını zayıflattı.

Meclisin yetkilerini arttırdı.

Açıklama:

Bâbıâli’yi devreden çıkararak yetkilerini doğrudan kullandı, Mabeyin şifre kâtipliği kuruldu,
Vali, vali yardımcısı, ordu komutanı, mutasarrıf, elçi ve konsolos gibi devlet görevlileriyle şifre vasıtasıyla doğrudan ilişkiye geçildi, Sadrazamın bürokrasi üzerindeki nüfuz ve itibarını zayıflattı, Padişahın n kurmuş olduğu sistemin önemli bir ayağını hafiye, yani kendisine bağlı gizli bir istihbarat ve jurnalcılık örgütü oluşturmaktaydı.

Doğru Cevap: E

Soru 4

II. Abdülhamit’in Babıali’yi devre dışı bırakıp yetkileri kendinde toplamasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Babıali’nin başarısız işler yapması

Egemen iradeye itaati önemsemesi

Halkın isteği

Yabancı devletlerin baskısı

Ordunun isteği

Açıklama:

Padişah, kanundan ziyade, egemen iradeye itaati önemsiyordu. O egemen irade ise, kendisinin temsil ettiği padişahlık makamıydı.

Doğru Cevap: B

Soru 5

Osmanlı Devletinde daha önce üst düzey görevlerde bulunmuş bazı bürokratlar, tecrübelerinden yararlanmak amacıyla hükümet üyeliğine atanırdı. Bunların görevleri maliye ve hariciye gibi belli bir alanla ilgili olmadığı için kendilerine ..................... ............... nitelemesi yapılır; konumları günümüzde hükümette yer alan devlet bakanlarına benzerdi. Söz konusu boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Başvekil

Hariciye Nazırı

Dahiliye Nazırı

Sandalyesiz Nazır

Babıali

Açıklama:

Osmanlı Devletinde daha önce üst düzey görevlerde bulunmuş bazı bürokratlar, tecrübelerinden yararlanmak amacıyla hükümet üyeliğine atanırdı. Bunların görevleri maliye ve hariciye gibi belli bir alanla ilgili olmadığı için kendilerine sandalyesiz nazır nitelemesi yapılır; konumları günümüzde hükümette yer alan devlet bakanlarına benzerdi.

Doğru Cevap: D

Soru 6

Kanun ve tüzük tasarılarını hazırlamak, mahkeme veya meclislerin verdiği kararların temyizinde adliye ve idare memurları arasında çıkan anlaşmazlıkları çözmek, hükümetle şahıslar arasındaki davalara bakmak, uygulamada karşılaşılan sorunlarda kanun metinlerini yorumlamak gibi görevler aşağıda verilen hangi mahkemenin görevleridir?

Meclis-i Vükelâ

Meclis-i Âli-i Tanzimat

Meclis-i Ahkâm-ı Adliyye

Şura-yı Devlet

Meclis-i Mebusan

Açıklama:

-Kanun ve tüzük tasarılarını hazırlamak, -Mahkeme veya meclislerin verdiği kararların temyizinde adliye ve idare memurları arasında çıkan anlaşmazlıkları çözmek, -Hükümetle şahıslar arasındaki davalara bakmak, uygulamada karşılaşılan sorunlarda kanun metinlerini yorumlamak, Şura-yı Devlet'in görevidir.

Doğru Cevap: D

Soru 7

Şûra-yı Devlet'in II.Meşrutiyetten sonra bölündüğü daireler arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

Askeri

Mülkiye

Maliye

Tanzimat

Maarif

Açıklama:

Şûra-yı Devlet, II. Meşrutiyet’ten hemen sonra, 12 Ağustos 1908’de ciddi bir yapı sal düzenlemeye tabi tutuldu ve Mülkiye, Maliye, Tanzimat ile Maarif ve Nafia olmak üzere dört daireye bölündü

Doğru Cevap: A

Soru 8

Vakıf malları, vasiyet, vasi tayin veya azli, yetim malları ve miras hukukuna ilişkin konular aşağıda verilen hangi mahkemelerin görev alanına girer?

Nizamiye Mahkemeleri

Temyiz Mahkemesi

Şer'iye Mahkemeleri

Şura-yı Devlet

Ayan Meclisi

Açıklama:

Vakıf malları, vasiyet, vasi tayin veya azli, yetim malları ve miras hukukuna ilişkin konular Şeriye mahkemelerinin görev alanına girer.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Merkezle taşra bürokrasisi arasında bir köprü vazifesi gören ve 1909’da yapılan bir düzenlemeyle kaldırılan kurum aşağıdakilerden hangisidir?

Başvekil

Nazır

Şeyhülislam

Müşavir

Kapıkethüdağlığı

Açıklama:

Merkezle taşra bürokrasisi arasında bir köprü vazifesi gören kapıkethüdalıkları 1909’da yapılan bir düzenlemeyle kaldırıldı.

Doğru Cevap: E

Soru 10

Avusturya’nın Bosna ve Hersek’i ilhak etmesi, Bulgaristan’ın bağımsızlığını ilân etmesi, 31 Mart hadisesinin patlak vermesi gibi olaylar aşağıdaki dönemlerin hangisinde yaşanmıştır?

I.Meşrutiyet Dönemi

II.Meşrutiyet Dönemi

Tanzimat dönemi

Fetret Dönemi

Cumhuriyet Dönemi

Açıklama:

Avusturya,’nın Bosna ve Hersek’i ilhak etmesi, Bulgaristan’ın bağımsızlığını ilân etmesi, 31 Mart hadisesinin patlak vermesi gibi olaylar II.Meşrutiyet Döneminde gerçekleşmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 11

Sultan Abdülaziz'e gerçekleştirilen ve tahttan indirilmesi ile sonuçlanan darbe aşağıdaki hangi isimlerin önderliğinde gerçekleşmiştir?

Ali Süavi- Vahan Efendi

Ziya Paşa- Namık Kemal

Midhat Paşa ve Hüseyin Avni Paşa

Abraham Paşa- Mahmud Nedim Paşa

Server Paşa- Küçük Said Paşa

Açıklama:

Sultan Abdülaziz, Midhat Paşa ve Hüseyin Avni Paşa’nın önderliğinde gerçekleştirilen bir darbe neticesinde tahttan indirilip yerine V. Murad geçirilmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 12

Kanun-i Esasi'ye dayanarak, taşralardaki seçimlerde uygulanmak üzere, 28 Ekim 1876 tarihinde hazırlanan yedi maddelik geçici bir talimatname hazırlandı. Aşağıdakilerden hangisi "seçilecek" kişilerde" aranan özellikler bakımından yanlıştır.

25 yaşından küçük olmaması

20 yaşından küçük olunmaması

halk nazarında iyi huylu olarak tanınmış olması

az çok emlâk sahibi” olması

“iki dereceli” seçim öngörmektedir.

Açıklama:

Cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 13

II. Meşrutiyet sonrası 1908 seçimlerini ezici bir üstünlükle kazanan siyasi parti aşağıdakilerden hangisidir?

Ahrar Fırkası

Osmanlı Demokrat Fırkası

İttihat ve Terakki Cemiyeti

Osmanlı Sosyalist Fırkası

Hürriyet ve İtilaf Fırkası

Açıklama:

İttihat ve Terakki Cemiyeti’yle Ahrar Fırkası’nın katıldığı 1908 seçimlerini İttihatçılar ezici bir çoğunlukla kazanmış ve 17 Aralık 1908’de yapılan görkemli bir açılış töreniyle Meclis-i Mebusan tekrar faaliyete geçmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi birinci meclisin süresiz tatil edilmesi üzerine II. Abdülhamid'in Bâbıâli ile birlikte devreden çıkardığı isimlerden biri değildir?

Mustafa Reşid Paşa

Mehmed Emin Âli Paşa

Keçecizade Fuad Paşa

Küçük Said Paşa

Midhat Paşa

Açıklama:

Mustafa Reşid Paşa, Mehmed Emin Âli Paşa, Keçecizade Fuad Paşa ve Midhat Paşa II. Abdülhamid’in Bâbıâli ile birlikte devreden çıkardığı isimler arasındadır.

Doğru Cevap: D

Soru 15

II. Abdülhamid'in kendine örnek aldığı Osmanlı Padişahı aşağıdakilerden hangisidir?

I. Mehmet

Sultan Abdülmecid

II. Selim

Sultan Abdülaziz

II. Mahmud

Açıklama:

Sultan Abdülhamid dedesi II. Mahmud’u kendisine örnek alıp onun gibi iktidarı talep eden bir padişahtır.

Doğru Cevap: E

Soru 16

II. Abdülhamid'in kendisine bağladığı ve asılsız ihbarlar sonucu birçok masum insanın zarar gördüğü istihbarat örgütünün başındaki isim aşağıdakilerden hangisidir?

Fehim Paşa

Mithad Paşa

Küçük Said Paşa

Server Paşa

Mustafa Reşid Paşa

Açıklama:

Hafiye teşkilâtının başı olan Fehim Paşa ve bu teşkilâtı kendi çıkarları için kullanan bazı görevliler masum insanlara büyük zararlar verdikleri gibi, kendilerine de büyük menfaatler sağlamışlardır.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi II. Meşrutiyet sonrası yapısal düzenlemeye tabi tutulan Şûra-yı Devlet bölümlerinden biri değildir?

Mülkiye

Askeriye

Maliye

Maarif

Tanzimat

Açıklama:

Şûra-yı Devlet, II. Meşrutiyet’ten hemen sonra, 12 Ağustos 1908’de ciddi bir yapısal düzenlemeye tabi tutuldu ve Mülkiye, Maliye, Tanzimat ile Maarif ve Nafıa olmak üzere dört daireye bölünmüştür.

Doğru Cevap: B

Soru 18

Sivil bürokrasinin geliştiği memur haklarının iyileştirildiği bir dönem kabul edilen II. Abdülhamid döneminde Osmanlı merkez ve taşra personel sayısı kaça ulaşarak rekor kırmıştır?

35.000

40.000

45.000

50.000

20.000

Açıklama:

II. Mahmud döneminden beri devam eden merkezi bürokratik reformlar neticesinde Osmanlı merkez ve taşra bürokrasisi iş hacmi ve personel olarak öncesiyle kıyas kabul etmez derecede büyümüş ve II. Abdülhamid döneminde tahmini bir rakamla 35.000 kişiyle zirvesine ulaşmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 19

Küçük Said Paşa'nın Adliye Nazırlığı döneminde nizamiye mahkemelerinin gelişimi için yayınlanan Mehâkim-i Nizamiye Teşkilat Kanunu'nda hangi ülkenin teşkilat kanunu ve kanunları örnek alınmıştır?

Almanya

İngiltere

İtalya

Fransa

Rusya

Açıklama:

Küçük Said Paşa'nın Adliye Nazırlığı döneminde nizamiye mahkemelerinin gelişimi için yayınlanan Mehâkim-i Nizamiye Teşkilat Kanunu, Fransız adliye teşkilatı ve kanunları örnek alınarak hazırlanmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 20

Merkez bürokrasisi ile taşra bürokrasisi arasında köprü görevi gören ve 1909 yılında yapılan bir düzenlemeyle kaldırılan kurum aşağıdakilerden hangisidir?

Mukavelât Muharrirliği

Sadaret

Umur-ı Mülkiyye-i Vilâyat

Emniyet-i Umumiyye

Kapıkethüdalıkları

Açıklama:

Osmanlı’da merkezle taşra bürokrasisi arasında bir köprü vazifesi gören kapıkethüdalıkları 1909’da yapılan bir düzenlemeyle kaldırılmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi Kanun-i Esasi’nin öngördüğü fakat 29 Ekim 1876 tarihli geçici talimat ile değiştirilen maddedir?

Seçimlerin dört yılda bir yapılması

Milletvekili seçilme yaşının en az 25 olması

50.000 erkek nüfus için bir mebusun seçilmesi

Milletvekillerin medeni haklara sahip Osmanlı Uyruklu olmaları

Milletvekillerin yabancı devlet imtiyazına sahip olmaması

Açıklama:

23 Aralık 1876’da yürürlüğe giren Kanun-i Esasi’ye (Anayasa) göre 50.000 erkek nüfus için bir mebus seçilmesini, seçimlerin dört yılda bir yapılmasını, seçim kanunu çıkarılmasını, milletvekillerinin 30 yaşını geçmemiş, medeni haklara sahip, Türkçe bilen ve yabancı devlet imtiyazı olmayan Osmanlı uyruklulardan seçilip bütün ülkeyi temsil etmesini öngörmekteydi.

Doğru Cevap: B

Soru 22

Kanun-i Esasi aşağıda verilen tarihlerden hangisinde yürürlüğe girmiştir?

29 Ekim 1876

19 Mart 1877

28 Haziran 1877

13 Aralık 1876

23 Aralık 1876

Açıklama:

V. Murad’ın tedavisi için gösterdikleri çabaların etkisiz kalması üzerine ihtilalciler Şehzade Abdülhamid’in tahta çıkmasına razı gelmişler, bunun karşılığında, yeni padişahtan Kanun-i Esasi’yi ve Meşrutiyet’i ilan etme sözünü aldılar. İleri gelen aydın, asker, bürokrat ve ulemadan oluşan bir komisyonunun yaptığı çalışmalar neticesinde Kanun-i Esasi hazırlanmış ve 23 Aralık 1876’da yürürlüğe girmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 23

Anayasa’yı (Kanun-i Esasi’yi) yorumlama hakkına aşağıdakilerden hangisi sahipti?

Heyet-i Âyan

Meclis-i Mebusan

Meclis-i Umumi

Âyan Meclisi

Şûra-yı Devlet

Açıklama:

Anayasa’yı yorumlama gibi önemli bir ayrıcalığa sahip olan Âyan Meclisi, görev alanına giren konularla ilgili kanun çıkarılmasını veya eski yasaların düzeltilmesini isteyebilirdi.

Doğru Cevap: D

Soru 24

Meclis-i Mebusan II. Abdülhamid tarafından hangi tarihte süresiz olarak tatil edilmiştir?

28 Haziran 1877

13 Aralık 1877

13 Şubat 1878

22 Nisan 1880

19 Mart 1877

Açıklama:

Meclis-i Mebusan ikinci dönemine 13 Aralık 1877 tarihinde başlamış ve savaşın ( 1877 - 1878 Osmanlı - Rus Savaşı, bir diğer deyişle 93 Harbi) ve iç ve dış sorunların gölgesinde çalışmalarını yürütmüştür. Bu dönemde daha sert bir tutum sergileyen Meclis-i Mebusan, hükümet ve saray arasında ortaya çıkan gerilim sonucunda II. Abdülhamid tarafından 13 Şubat 1878’de süresiz olarak tatil edilmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 25

Sadrazama harbiye nazırı ve şeyhülislam dışındaki hükümet üyelerini seçme hakkı hangi dönemde verilmiştir?

Sultan Abdülaziz Dönemi

Sultan Abdülmecid Dönemi

I. Meşrutiyet Dönemi

II. Meşrutiyet Dönemi

Tanzimat Dönemi

Açıklama:

II. Meşrutiye’in ilan edilmesinin ardından 1909’da 1876 Anayasası’nın 27. Maddesi değiştirilerek sadrazama harbiye nazırıyla şeyhülislam dışındaki hükümet üyelerini seçme yetkisi verilmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 26

Aşağıda ifade edilen İstinaf Mahkemeleri ile ilgili bilgilerden hangisi doğru değildir?

Bidayet mahkemelerinin verdiği kararları usul yönünden inceler

Sancak ve vilayet merkezlerinde görev yapar

Bir başkan ve dört üyeden oluşur

Bulundukları yerlerdeki davalara bidayet mahkemesi sıfatıyla bakar

Osmanlı yargı sisteminin ilk derecesini oluşturur

Açıklama:

İstinaf Mahkemesi: 1864 Vilâyet Nizamnamesi’yle sancak merkezlerinde kurulmuş olan Temyiz Meclisleriyle vilâyet merkezlerinde kurulan Divanı Temyizler 1879’da istinaf mahkemesi ismini aldı. Bidayet mahkemelerinin verdiği kararları gerek usul ve gerekse deliller yönünden yeniden incelerlerdi. Sancak ve vilâyet merkezlerinde görev yapar ve bir başkan ile dört üyeden oluşurlardı. Ancak, bulundukları yerlerdeki davalara bidayet mahkemesi sıfatıyla bakarlardı.

Doğru Cevap: E

Soru 27

Mukavelât Muharirliği Nizamnamesi (Noterlik) kurumu ilk olarak ne zaman oluşturulmuştur?

13 Ocak 1876

4 Ağustos 1879

14 Temmuz 1880

2 Haziran 1879

26 Mart 1877

Açıklama:

4 Ağustos 1879 tarihli Mukavelât Muharrirliği Nizamnamesi ile noterlik kurumu oluşturuldu. Nizamnameye göre, noterler, bidayet mahkemelerinde görev yapacak; bu mahkemelerin olmadığı yerlerde ise görevlerini mahkeme kâtipleri üstlenecekti. Daha sonra, 1888’de noterlerin seçilme ve atama şekli belirlendi.

Doğru Cevap: B

Soru 28

Aşağıdakilerden hangisi 1913’te Dâhiliye Nezareti teşkilatı ile ilgili yapılan düzenlemelerden biri değildir?

Umur-ı Mülkiyye-i Vilayet Müdürlüğü

Umur-ı Aşair ve Muhacirin Müdürlüğü

Umur-ı Siyasiyye Müdürlüğü

Memurin Müdürlüğü

Sicill-i Ahval Müdürlüğü

Açıklama:

Umur-ı Siyasiyye Müdürlüğü Hariciye Nezareti teşkilatı ile yapılan bir düzenleme ile getirilmiştir. Diplomatik işlerden sorumlu olan ve elçiliklerle ilişkileri yürüten müdürlüktür.

Doğru Cevap: C

Soru 29

Osmanlı hukukunda ilk kez ceza ve hukuk ayrımı ilgili düzenleme yapılmasına en büyük katkıyı kim yapmıştır?

Küçük Said Paşa

Midhat Paşa

Mahmud Nedim Paşa

Server Paşa

Ahmed Cevdet Paşa

Açıklama:

1876 Anayasası’nda oluşturulmasına atıfta bulunulan ve kamu hukukunu korumakla görevli olan savcılık (müddei-i umumilik) kurumu da bu kanunla sistemleştirildi; ayrıca, mübaşir, icra memuru, hâkim ve mahkeme üyelerini denetlemek üzere adliye müfettişlikleri oluşturuldu. Küçük Said Paşa, aynı düzenlemeler kapsamında, yine Fransa’dan adapte ettiği Usul-i Muhakeme-i Hukukiyye Kanunu ve Usul-i Muhakemat-ı Cezaiyye Kanunuyla yargı¬lama usulünü şekillendirdi ve böylece ceza ve hukuk usulü ayrımı ilk defa Osmanlı hukukuna girmiş oldu.

Doğru Cevap: A

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisi 1879 tarihli Mehâkim-i Nizamiyye Teşkilât Kanunu ile getirilen unsurlardan biri değildir?

Savcılık

Adliye müfettişliği

Mübaşirlik

Avukatlık

Hâkimlik

Açıklama:

Osmanlı Devleti’nde avukatlarla (dava vekili) ilgili ilk düzenleme 13 Ocak 1876 tarihlidir. Yayımlanan Mehakim-i Nizamiyye Dava Vekilleri Hakkında Nizamname’ye göre avukatlık için Hukuk Mektebi mezunu olmak ve ruhsat almak gerekiyordu. 1879 tarihli Mehâkim-i Nizamiyye Teşkilât Kanunu ile savcılık (müddei-i umumilik) kurumu da bu kanunla sistemleştirildi; ayrıca, mübaşir, icra memuru, hâkim ve mahkeme üyelerini denetlemek üzere adliye müfettişlikleri oluşturuldu.

Doğru Cevap: D

Soru 31

Kanun-i Esasi hangi padişah tarafından ilan edilmiştir?

Abdülaziz

II.Mahmut

II.Abdülhamit

V.Murad

III.Selim

Açıklama:

Anayasa çalışmaları sırasında Abdülaziz 1876 yılında şüpheli bir şekilde ölmüş yerine V. Murad geçmiştir. Ancak V. Murad’ın ruh sağlığının bozulması üzerine yerine II. Abdülhamit tahta geçmiş ve Kanun-i Esasi’yi ilan edilmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 32

II. Abdülhamit dönemi bürokrasisinde Sarayın bürokratlarla yazışma yöntemine ne ad verilirdi?

Şifre

Enigma

Gizli yazışma

Hafiye

Kripto

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 33

II. Abdülhamit döneminde padişahın bulunduğu sarayın adı nedir?

Yıldız

Dolmabahçe

Topkapı

Fenerbahçe

Babıali

Açıklama:

Babıali, Kanun-i Esasi döneminde hükümete verilen isimdi. Topkapı ve Dolmabahçe sarayları ise II. Abdülhamit dönemi öncesindeki padişahların ikamet ettikleri saraydı. II. Abdülhamit devlet yönetimini Yıldız sarayından gerçekleştirmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 34

Kanun-i Esasi’nin ilk haline göre yeni kanun önerme yetkisi hangi organa aitti?

Şurayı Devlet

Hükümet

Meclis-i Mebusan

Padişah

Heyet-i Ayan

Açıklama:

Şurayı devlet, kanun tasarılarının incelemesinin yapıldığı organdı. Meclis-i mebusan’ın görevi ise kanun önerme değil önerilen kanunları kabul etmekti. Ancak kanun tasarıları kabul edildikten sonra Heyet-i Ayan’a gönderilirdi. Yeni kanun önerme veya eskileri değiştirme hakkı hükümete aitti.

Doğru Cevap: B

Soru 35

Meclis-i Mebusan’ın ilk açılışı nerede gerçekleşmiştir?

Yıldız Sarayı

Babıali

Topkapı Sarayı

Darülfünün binası

Dolmabahçe Sarayı

Açıklama:

Çalışma yeri olarak Ayasofya Camii’nin yanındaki eski Darülfünun binası belirlenen Meclis-i Umumi, 19 Mart 1877’de Dolmabahçe Sarayı’nın muayede salonunda II. Abdülhamid, önde gelen devlet adamları, gayrimüslimlerin dini liderleri ile sefirlerin katıldığı bir törenle açılmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 36

Meclis-i Mebusan’ın ilk başkanlığını aşağıdakilerden hangisi yapmıştır?

II. Abdülhamit

Midhat Paşa

Hüseyin Avni Paşa

Ahmed Vefik Paşa

Çerkes Hasan

Açıklama:

II. Abdülhamit, Kanun-i Esasi’nin kabul edildiği ve Meclis-i Mebusan’ın ilk çalışmaya başladığı dönemde hüküm süren Osmanlı Padişahı’nın adıdır.
Midhat Paşa, Hüseyin Avni Paşa ise Sultan Abdülaziz’den başlayarak Kanun-i Esasi’nin kabülü ve II. Abdülhamit’in tahta çıkması süreçlerinde aktif rol oynayan devlet adamları olmakla birlikte ilk meclis başkanı olarak görev yapmamıştır. Çerkes Hasan ise V.Murad döneminde hükümet toplantısını basarak kimi devlet adamlarını öldüren kişidir. Meclis-i Mebusan’ın ilk başkanı Ahmet Vefik Paşa’dır.

Doğru Cevap: D

Soru 37

1908 seçimlerini kazanan siyasi parti aşağıdakilerden hangisidir?

Ahrar Partisi

İttihat ve Terakki Cemiyeti

Takvim-i Vekayi

Demokrat Parti

Halk Partisi

Açıklama:

1908 seçimlerine Ahrar Partisi ve İttihat ve Terakki Cemiyeti olmak üzere iki siyasi parti katılmıştır. İttihat ve Terakki Cemiyeti seçimleri ezici bir çoğunlukla kazanmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 38

Osmanlı taşrasında görev yapan beylerbeyi, sancakbeyi ve valilerin, İstanbul’da, hükümet nezdindeki işlerini takip etmeye yetkili kişilere ne ad verilirdi?

Kapıkethüdası

Mabeyinci

Kazasker

Divan-ı Hümayun

Umur-ı Siyasiyye Müdüriyet-i Umumiyyesi

Açıklama:

Umur-ı Siyasiyye Müdüriyet-i Umumiyyesi diplomatik ilişkilerden birinci derecede sorumlu olan ve elçiliklerle ilişkileri yürüten kurumdu. Eskiden beri var olan ve merkezle taşra bürokrasisi arasında bir köprü vazifesi gören Kapkethüdalıkları 1909’da yapılan bir düzenlemeyle kaldırılmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 39

II. Meşrutiyet sonrasında bürokraside gerçekleştirilen kapsamlı temizlik hareketinin adı nedir?

İhraç

İttihat

Terakki

Tensikat

Hafiye

Açıklama:

Eski rejiminin bütün izlerini devlet kadrolarından silmek isteyen ihtilâlciler, zaman geçirmeksizin bürokraside büyük bir tensikata başladılar ihtilalin ardından başlayan bu çabalar, 31 Mart olayından ve padişahın tahttan indirilmesinden sonra daha da hızlanıp radikalleşti.

Doğru Cevap: D

Soru 40

II. Abdülhamid döneminde yargılama usulü hangi ülkenin kanunlarına dayanarak gerçekleştirilmiştir?

Almanya

İsviçre

İngiltere

Fransa

İtalya

Açıklama:

II. Abdülhamid döneminde önemli hukuki düzenlemeler yapılmıştır. Noterlik bu dönemde kurulmuş, Anayasa’da zikredilen savcılık bu dönemde sistemleştirilmiştir. Fransız hukukundan yararlanılarak çıkarılan usul kanunlarıyla yargılama usulü şekillendirilmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 41

Kanun-i Esasi hangi tarihte yürürlüğe girmiştir?

23 Aralık 1876

29 Ekim 1876

19 Mart 1877

28 Haziran 1877

13 Şubat 1878

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 42

Aşağıdakilerden hangisi Kanun-i Esasi’nin öngörülerine dair doğru bir ifadedir?

Seçimlerin beş yılda bir yapılmasını öngörüyordu.

Meclis-i Mebusan ve Meclis-i Âyan’ın aynı anda açık olmasını öngörüyordu.

40.000 erkek nüfus için bir mebus (milletvekili) seçilmesini öngörüyordu.

Milletvekillerinin 40 yaşını geçmemiş olmamasını öngörüyordu.

Milletvekillerinin yabancı devlet imtiyazı olan Osmanlı uyruklulardan seçilmesini öngörüyordu.

Açıklama:

Anayasa’ya göre bu iki meclisin aynı anda açık olması gerekiyordu; yani birisi kapalıyken diğeri açık olamazdı. Anayasa, 50.000 erkek nüfus için bir mebus (milletvekili) seçilmesini, seçimlerin dört yılda bir yapılmasını, seçim kanunu çıkarılmasını, milletvekillerinin 30 yaşını geçmemiş, medeni haklara sahip, Türkçe bilen ve yabancı devlet imtiyazı olmayan Osmanlı uyruklulardan seçilip bütün ülkeyi temsil etmesini öngörmekteydi.

Doğru Cevap: B

Soru 43

Aşağıdakilerden hangisi Meclis-i Mebusan’ın esas görevlerinden biridir?

Şûra-yı Devlet’i kontrol etmek.

Heyet-i Âyan üyelerini seçmek

Yıllık bütçeyi inceleyip kabul etmek

Gizli oylama yapılması

Oy verirken ayağa kalkmak

Açıklama:

Meclis-i Mebusan’ın esas görevi kanun yapmak ve yıllık bütçeyi inceleyip kabul etmekti. Yeni kanun önerme veya eskileri değiştirme hakkı hükümete aitti; ancak, milletvekilleri padişahın izniyle bu hakkı kullanabilirdi. Kanun tasarısı, şûrayı Devlet’te görüşülüp gerekli düzeltmeler yapıldıktan sonra hükümete gönderilir; hükümet, meclis başkanına ve o da ilgili komisyona havale eder ve bu aşamalardan geçtikten sonra meclis genel kuruluna gelirdi. Tasarı burada önce genel hatlarıyla ve beş gün sonra ise her bir maddesi teker teker müzakere edilir; bütçe tasarı ları ise fasıl fasıl tartışılırdı. Ardından kanun veya bütçe tasarısının tamamı oylanıp kabul edildikten sonra Heyet-i Âyan’a gönderilir; burada, padişahın hukuku, anayasa, devletin bütünlüğü ve genel ahlâk açılarından incelenip tartışıldıktan sonra padişahın onayına sunulur ve kanunlaşırdı.

Doğru Cevap: C

Soru 44

Aşağıdakilerden hangisi Heyet-i Ayan Meclisi’yle ilgilidir?

Reddettiği tasarılar o yıl içerisinde tekrar gündeme getirilirdi

Anayasayı yorumlama gibi bir ayrıcalığa sahip değillerdi

Heyet-i Ayan’ın üyeleri belli bir süre için seçilirdi

Esaslara aykırılık görürse tasarıyı tamamen reddedebilir

Heyet-i Ayan’ın üyesi başka bir göreve atanırsa üyeliği biterdi

Açıklama:

Heyet-i Âyan bu esaslara aykırılık görürse tasarıyı tamamen reddedebilir veya düzeltilmesi için Meclis-i Mebusan’a geri gönderebilirdi. Reddettiği tasarılar o yıl içerisinde tekrar gündeme getirilemezdi. Anayasa’yı yorumlama hakkı gibi önemli bir ayrıcalığa sahip olan Âyan Meclisi, görev alanına giren konularla ilgili kanun çıkarılmasını veya eski yasaların düzeltilmesini isteyebilirdi. Bu meclisin üyeleri, devlete yaptığı hizmetlerle ön plana çıkmış, kırk yaşını doldurmuş ve hükümet üyeliği yapmış güvenilir kişilerle, elçi, vali, patrik, haham ve üst düzey görevliler arasından padişah tarafından seçilirdi. Üyelik belli bir süre için değil, ömür boyuydu; kişi başka bir göreve atansa bile üyeliği sürer; ancak, üyenin kendi isteğiyle başka bir görev istemesi durumunda üyelik düşerdi. Çalışma şekli ve yönetim yapısı hemen hemen Meclis-i Mebusan’la aynı olan Âyan Meclisi’nin müzakereleri gizliydi; II. Meşrutiyet döneminde gizlilik kararı kaldırılmış ve meclis tutanakları yayımlanmaya başlamıştı.

Doğru Cevap: D

Soru 45

II. Meşrutiyet ne zaman ilan edilmiştir?

23 Aralık 1876

23 Temmuz 1908

15 ağustos 1909

18 Nisan 1912

28 Mart 1914

Açıklama:

II Meşrutiyet: 23 Temmuz 1908’de II. Meşrutiyet ilân edilerek Anayasa’nın yeniden yürürlüğe konulacağı ve parlamentonun açılacağı kamuoyuna duyurulmuştu; ancak, ortada hâlâ bir seçim kanunu yoktu.
II Meşrutiyet 23 Temmuz 1908’de ilân edilmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 46

Meclis üzerinde hâkimiyet kurmak isteyen İttihatçılar Meclis-i Âyân’ın meclisi feshetme yetkisinin onayını alma şartını ne zaman kaldırdı?

18 Ocak 1912

18 Nisan 1912

4 Ağustos 1912

23 Ocak 1913

28 Mayıs 1914

Açıklama:

15 Ağustos 1909’da Anayasa’da yapılan değişikliklerle parlamentonun yapısı ve padişah ve hükümetle ilişkileri yeniden düzenlendi. Aşağıda izah edileceği üzere, tahta çıkan padişahın, kanunlarla Anayasa hükümlerine uyacağına ve vatana ve millete sadık kalacağına dair Meclis-i Umumi’de yemin etmesi, hükümet üyelerinin sadrazam tarafından belirlenip padişahın onayıyla atanması, ayrıca, nazırların, hükümetin genel siyasetinden ortaklaşa ve kendi nezaretlerinin faaliyet alanına giren konulardan da bireysel olarak parlamentoya karşı sorumlu olması kararlaştırıldı. Padişahın meclisi feshetme yetkisi sınırlandırılarak Meclis-i Âyân’ın onayını alma şartı getirildi. Ancak meclis üzerinde hâkimiyet kurmak isteyen İttihatçılar 28 Mayıs 1914’te Meclis-i Âyân’ın bu yetkisini kaldırdı.

Doğru Cevap: E

Soru 47

Aşağıdakilerden hangisi II. Abdülhamid’in Yıldız sistemiyle ilgilidir?

Padişah egemen iradeden çok kanuna itaati önemsiyordu

Egemen irade ise İttihatçıların temsil ettiği Bâbıâli idi

Yıldız sarayında kurduğu sistem özü itibariyle tepedeki bir şahsa bağlı değildi

Esneklik göstermeyen kuralsız hayli karmaşık bir yapıydı

Bâbıâli’nin yetkilerini doğrudan kullanmaya başladı

Açıklama:

II Abdülhamid, hem iktidarda olduğu dönemlerde hem de sonraki devirlerde, devleti Yıldız Sarayı’nda oluşturduğu bir ekiple yönettiği ve Sultan Abdülmecid döneminden itibaren Mustafa Reşid Paşa, Mehmed Emin Âli Paşa, Keçecizade Fuad Paşa ve Midhat Paşa tarafından devlet işlerinin merkezi haline getirilen Bâbıâli’yi devreden çıkardığı konularında eleştirilmiştir. Zeki, inatçı, evhamlı, çalışkan, dedesi II. Mahmud’u kendisine örnek alıp onun gibi iktidarı talep eden bir padişah olan II. Abdülhamid, gerçekten de iktidarını sağlamlaştırdıkça yavaş yavaş Bâbıâli’nin yetkilerini doğrudan kullanmaya veya Yıldız Sarayı’nda güvendiği şahıs ve ekiplere aktarmaya başladı. Aslında, padişah, kanundan ziyade, egemen iradeye itaati önemsiyordu. O egemen irade ise, kendisinin temsil ettiği padişahlık makamıydı. Yıldız Sarayı’nda kurduğu bu sistem esasında ilginç; özü itibariyle tepedeki bir şahsa bağlı olduğu için de şartlara göre değişiklik ve esneklik gösterebilen kuralsız, hayli karmaşık bir yapıydı. Öte yandan padişahın Bâbıâli’yi devreden çıkarıp iktidarı sarayda toplama siyasetinin Küçük Said Paşa’nın fikri olduğu ve padişahı onun yönlendirdiği yönünde iddialar vardır.

Doğru Cevap: E

Soru 48

Bâbıâli ve merkezi bürokraside daha önce üst düzey görevlerde bulunmuş bazı bürokratların tecrübelerinden yararlanmak amacıyla hükümet üyeliğine atanmalarına ne ad verilirdi?

Sandalyesiz nazırlık

Sadrazamlık

Başvekillik

Dahiliye nazırlığı

Harbiye nazırlığı

Açıklama:

Sandalyesiz nazır: Daha önce üst düzey görevlerde bulunmuş bazı bürokratlar, tecrübelerinden yararlanmak amacıyla hükümet üyeliğine atanırdı. Bunların görevleri maliye ve hariciye gibi belli bir alanla ilgili olmadığı için kendilerine sandalyesiz nazır nitelemesi yapılır; konumları günümüzde hükümette yer alan devlet bakanlarına benzerdi.

Doğru Cevap: A

Soru 49

II Abdülhamid döneminde hukuki alanlardaki düzenlemelerden olan noterlik kurumu hangi düzenlemeyle oluşturulmuştur?

Mehakim-i Nizamiyye Dava Vekilleri Hakkındaki Nizamname ile.

Mukavelât Muharrirliği Nizamnamesi ile.

Mehâkim-i Nizamiyye Teşkilât Kanunu ile.

Usul-i Muhakeme-i Hukukiyye Kanunu ve Usul-i Muhakemat-ı Cezaiyye Kanunu ile.

Usul-i Muhakeme-i şer’iyye Kararnamesi ile.

Açıklama:

4 Ağustos 1879 tarihli Mukavelât Muharrirliği Nizamnamesi ile noterlik kurumu oluşturuldu. Nizamnameye göre, noterler, bidayet mahkemelerinde görev yapacak; bu mahkemelerin olmadığı yerlerde ise görevlerini mahkeme kâtipleri üstlenecekti.

Doğru Cevap: B

Soru 50

Tensikat Kanunu’nun eksikliklerini gidermek, mağdurların maddi sorunlarına çözüm bulmak ve her şeyden önce de Meclis-i Mebusan’ın tensikat işlerine karışmasını önlemek amacıyla hangi kanun çıkarıldı?

Mukavelât Muharrirliği Nizamnamesi

Mehâkim-i Nizamiyye Teşkilât Kanunu

Zeyl-i Tensikat Kanunu

Usul-i Muhakeme-i şer’iyye Kararnamesi

Mehakim-i Nizamiyye Dava Vekilleri Hakkında Nizamname

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 51

Meclis-i Mebusan'ın esas görevi aşağıdaki şıklardan hangisinde doğru biçimde verilmiştir?

Seçimleri düzenlemek ve yabancı elçileri kabul etmek.

Kanun yapmak ve yıllık bütçeyi incelemek.

Yasa komisyonları oluşturmak ve güvenlik hizmetlerini yerine getirmek.

Hükümet üyelerini tayin etmek ve kanun yapmak.

Nazırları seçmek ve yıllık bütçeyi incelemek.

Açıklama:

Meşrutiyet ve Parlamento
23 Aralık 1876'da yürürlüğe giren Kanun-i Esasi'nin öngördüğü parlamentonun halkın seçtiği temsilcilerden oluşan kanadı Meclis-i Mebusan'ın esas görevi kanun yapmak ve yıllık bütçeyi inceleyip kabul etmektir.
Doğru Cevap: B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 52

II. Meşrutiyet'in ilanının ardından yapılan seçimleri hangi parti kazanmıştır?

Ahrar Fırkası

Hürriyet ve İtilaf Fırkası

Serbest Fırka

İttihat ve Terakki Cemiyeti

Fedakâran-ı Millet Cemiyeti

Açıklama:

II. Meşrutiyet
İttihat ve Terakki Cemiyetiyle Ahrar Fırkasının katıldığı 1908 seçimlerini İttihat ve Terakki Cemiyeti kazanmıştır.
Doğru Cevap : D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 53

15 Ağustos 1909 tarihinde anayasada yapılan değişiklikle yürürlüğe giren ancak meclis üzerinde hakimiyet kurmak isteyen İttihatçılar tarafından 1914 yılında kaldırılan hüküm aşağıdakilerden hangisidir?

Padişahın anayasaya ve kanunlara sadık kalacağına dair Meclis-i Umumi'de yemin etmesi.

Hükümet üyelerinin sadrazam tarafından belirlenip padişah'ın onayına sunulması.

Nazırların nezaretlerinin faaliyet alanına giren konularda parlamentoya karşı sorumlu olması.

Bütçenin hükümet üyelerince oluşturularak parlamentonun onayına sunulması.

Padişahın meclisi fesih yetkisinin sınırlandırılarak Meclis-i Âyân'ın onayını alma şartı getirilmesi.

Açıklama:

II. Meşrutiyet
15 Ağustos 1909’da Anayasa’da yapılan değişikliklerle parlamentonun yapısı ve padişah ve hükümetle ilişkileri yeniden düzenlendi.Tahta çıkan padişshın, kanunlarla Anayasa hükümlerine uyacağına ve vatana ve millete sadık kalacağına dair Meclis-i Umumi’de yemin etmesi, hükümet üyelerinin sadrazam tarafından belirlenip padişahın onayıyla atanması, ayrıca, nazırların, hükümetin genel siyasetinden ortaklaşa ve kendi nezaretlerinin faaliyet alanına giren konulardan da bireysel olarak parlamentoya karşı sorumlu olması kararlaştırıldı. Padişahın meclisi feshetme yetkisi sınırlandırılarak Meclis-i Âyân'ın onayını alma şartı getirildi. Ancak meclis üzerinde hâkimiyet kurmak isteyen İttihatçılar 28 Mayıs 1914’te Meclis-i Âyân’ın bu yetkisini kaldırdı.
Doğru Cevap: E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 54

Aşağıdaki padişahlardan hangisi devleti, Yıldız Sarayı'nda oluşturduğu bir ekiple yönetmek ve o zamana kadar devlet işlerinin merkezi olarak kabul edilen Bab-ı Âli'yi devreden çıkarmakla eleştirilmiştir?

II. Mahmud

I. Abdülhamid

III. Selim

Abdülmecid

II. Abdülhamid

Açıklama:

Devleti, Yıldız Sarayı'nda oluşturduğu bir ekiple yönettiği ve devlet işlerinin merkezi olarak kabul edilen Bab-ı Âli'yi devreden çıkarmakla eleştirilen padişah II. Abdülhamid'dir.
Doğru Cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 55

Sultan II. Abdülhamid'in uygun gördüğü yönetim anlayışı çerçevesinde sistemin en önemli unsuru olarak kabul edilen birim aşağıdakilerden hangisidir?

Mabeyn Başkitabeti

Meclis-i Mebusan Başkanlığı

Sadrazamlık

Meclis-i Âyân Başkanlığı

Nâzırlıklar

Açıklama:

II. Abdülhamid dönemi devlet sisteminde en önemli birim Mabeyn Başkitabeti'dir
Doğru Cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 56

Sultan II. Abdülhamid devlet işlerini Yıldız Sarayı'ndan yürütmeyi uygun görmüş bu da taşra teşkilatıyla doğrudan irtibat kurma zorunluluğunu beraberinde getirmiştir. Bu çerçevede aşağıdaki birimlerden hangisi önem kazanmıştır?

Seraskerlik

Sadrazamlık

Mutasarrıflık

Mabeyn Telgrafhanesi

Meclis-i Âyân Komisyonu

Açıklama:

Sultan II. Abdülhamid devlet işlerini Yıldız Sarayı'ndan yürütmeyi uygun görmüş bu da taşra teşkilatıyla doğrudan irtibat kurma zorunluluğunu beraberinde getirmiştir. Bu çerçevede Mabeyn Telgrafhanesi önem kazanmış iş yükü artmıştır.
Doğru Cevap: D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 57

Padişah II. Abdülhamid merkeziyetçi bir yönetim anlayışı belirlemiş merkez teşkilatını bu çerçevede yeniden düzenlemiştir. Bu bağlamda aşağıdakilerden hangisinin önemini yitirdiği söylenebilir?

Seraskerlik

Mutasarrıflık

Bab-ı Âli

Şeyhülislamlık

Mabeyn Başkâtipliği

Açıklama:

Sultan II. Abdülhamid Bab-ı Âli'nin yetkilerini kısıtlamıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 58

Sultan II. Abdülhamid eski nazır veya sadrazamların hükümette görev alması uygulamasına son vermiştir. Son verilen bu uygulama aşağıdakilerden hangisiyle ifade edilmektedir?

Meclis-i Vâlâ

Meclis-i Vükelâ

Sandalyesiz Nazır

Maliye Nazırı

Meclis-i Tanzimat

Açıklama:

II. Abdülhamid döneminde hükümetin yapısında çok fazla bir değişikklik olmadı; ancak, eski nazır veya sadrazamların “mecalis-i aliyye memuriyeti” adı altında sandalyesiz nazır olarak hükümette görev alma uygulamasına son verildi.
Doğru Cevap: C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 59

1876 Anayasasına göre milletvekilleri, nazırlardan biri hakkında şikayetçi olduklarında şikayet edilen nazır aşağıdakilerden hangisine sevkedilirdi?

Meclis-i Mebusan

Divan-ı Âli

Meclis-i Âyân

Sadrazamlık

Meclis-i Vâlâ

Açıklama:

1876 Anayasasına göre milletvekilleri, nazırlardan biri hakkında şikayetçi olduklarında şikayet edilen nazır Divan-ı Âli (Yüce Divan) ye sevkedilirdi.
Doğru Cevap: B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 60

Osmanlı Hükümetine kolektif sorumluluk yetkisi hangi dönemde verilmiştir ?

Tanzimat Dönemi

Sultan Abdülaziz Dönemi

II. Mahmud Dönemi

II. Meşrutiyet Dönemi

Sultan Abdülmecid Dönemi

Açıklama:

Osmanlı Hükümetine kolektif sorumluluk yetkisi II. Meşrutiyet Dönemi'nde verilmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 61

Kanun-i Esasi ile ilgili aşağıdakilerden hangileri doğrudur?

23 Aralık 1876’da yürürlüğe girmiştir.
Kanun-i Esasi’nin ön gördüğü parlamento iki kanatlı bir meclisti.
Meclis-i Mebusan ve Meclis-i Âyanın aynı anda açık olması gerekiyordu.
Anayasa, 50.000 erkek nüfus için bir mebus seçilmesini öngörmekteydi.
Seçimlerin beş yılda bir yapılmasına karar verildi.

I,II,III,IV

I,II,III,V,

I,II.IV.V

II,III,IV,V

I,III,IV,V

Açıklama:

23 Aralık 1876’da yürürlüğe giren Kanun-i Esasi’nin ön gördüğü parlamento
veya o zamanki adıyla Meclis-i Umumi, birisi halkın seçtiği temsilcilerin oluşturduğu Meclis-i Mebusan ve diğeri de üyelerini padişahın seçtiği Meclis-i Âyan’dan oluşan iki kanatlı bir meclisti. Anayasa’ya göre bu iki meclisin aynı anda açık olması gerekiyordu; yani birisi kapalıyken diğeri açık olamazdı. Anayasa, 50.000 erkek nüfus için bir mebus (milletvekili) seçilmesini, seçimlerin dört yılda bir yapılmasını, seçim kanunu çıkarılmasını, milletvekillerinin 30 yaşını geçmemiş,medeni haklara sahip, Türkçe bilen ve yabancı devlet imtiyazı olmayan Osmanlı uyruklulardan seçilip bütün ülkeyi temsil etmesini öngörmekteydi.

Doğru Cevap: A

Soru 62

Meclis-i Umumi hangi yılda açılmıştır?

22 Nisan 1880

28 Haziran 1877

23 Aralık 1876

19 Mart 1876

19 Mart 1877

Açıklama:

Çalışma yeri olarak Ayasofya Camii’nin yanındaki eski Darülfünun binası belirlenen Meclis-i Umumi, gerekli hazırlıkların ardından 19 Mart 1877’de Dolmabahçe Sarayı’nın muayede salonunda II. Abdülhamid, önde gelen devlet adamları, gayrimüslimlerin dini liderleri ile sefirlerin katıldığı bir törenle açıldı ve milletvekilleri ertesi gün mecliste yemin ederek görevlerine başladı.

Doğru Cevap: E

Soru 63

Osmanlıda şifre sistemi ile ilgili aşağıdakilerden hangileri doğrudur?

Osmanlı bürokrasisinde önemli yazışmalar şifreler aracılığıyla yapılırdı.
Görevlendirilen memura saraydan veya Bâbıâli’den bir şifre anahtarı verilirdi.
Anahtarın bir nüshası merkezde bulundurulurdu.
Yazılar merkezde bulunan anahtarla şifrelenerek gönderilirdi.
Anahtarlar sabit kalıp güvenlik için değiştirilmezlerdi.

I,II,III,IV

I,II,III,V,

I,II.IV.V

II,III,IV,V

I,III,IV,V

Açıklama:

Osmanlı bürokrasisinde gerek taşra görevlileriyle ve gerekse dış temsilciliklerle
yapılan önemli yazışmalar,belli harfler belirli rakamlarla tanımlanarak oluşturulan
şifreler aracılığıyla yapılırdı.Görevlendirilen memura saraydan veya Bâbıâli’den bir şifre anahtarı verilir; anahtarın bir nüshası merkezde bulundurulur ve yazılar
bu anahtarla şifrelenerek gönderilirdi. Anahtarlar deşifre olma ihtimaline karşı zaman zaman değiştirilirdi. Telgrafla birlikte, bu sistem telgraflarda da kullanılmaya başlandı.

Doğru Cevap: A

Soru 64

II. Abdülhamid aşağıdaki konulardan hangisi hakkında görüş belirtmekten kaçınmıştır?

siyaset

eğitim

ekonomi

hukuk

tıp

Açıklama:

Padişah, onaylanmak üzere kendisine sunulan dosyaların bir kısmını güvendiği, uzmanlığına ve görüşlerine önem verdiği şahıslara inceletir ve karar verirken onların görüşlerinden yararlanırdı. Küçük Said Paşa, Şâkir Paşa ve Derviş Paşa, güvendiği ve sürekli fikirlerine başvurduğu kişilerdi. Padişah tıp gibi uzmanlık isteyen alanlarda görüş belirtmekten kaçınır; hukuka ve adli işlere müdahale etmek istemezdi

Doğru Cevap: E

Soru 65

Aşağıdakilerden hangisi II. Abdülhamid’in Bâbıâli’nin yetkilerini sarayda toplamasının nedenlerinden değildir?

Rüşvet ve komisyon aldıkları için

Ülkeyi borç batağına sürükledikleri için.

II. Abdülhamid Bâbıâli bürokratlarına güvenmemesi.

II. Abdülhamid Bâbıâli bürokratlarını yetkin bulmaması.

devleti gereksiz yere 1877-78 Osmanlı-Rusya Savaşı’na soktukları için

Açıklama:

II. Abdülhamid Bâbıâli bürokratlarına güvenmiyordu.Padişah, amcası Sultan Abdülaziz dönemi bürokratlarının ülkeyi borç batağına sürükledikleri,bu borçlanmalardan rüşvet ve komisyon aldıkları ve bunların devleti gereksiz yere 1877-78 Osmanlı-Rusya Savaşı’na soktukları kanaatindeydi. Bu yüzden devlet
işlerini Bâbıâli bürokrasisine bırakmak yerine, sarayda deneyip sadakatinden emin olduğu bir ekiple birlikte yürütmeyi tercih etti

Doğru Cevap: D

Soru 66

Aşağıdakilerden hangisi sandalyesiz nazırlardan değildir?

sadrazam/başvekil

şeyhülislâm

serasker

darphane nazırları

yeniçeriler

Açıklama:

Sandalyesiz Nazır:Meclis-i Vükelâ, yani modern Osmanlı hükümeti zamana
ve duruma göre değişmekle beraber, sadrazam/başvekil,şeyhülislâm, serasker, Meclis-i Vâlâ/Meclis-i Tanzimat/Şûra-yı Devlet başkanı, maliye, ticaret,
hariciye, darphane nazırları gibi görev alanları belirli icracı devlet adamlarından oluşurdu.Bunların dışında, daha önce üst düzey görevlerde bulunmuş bazı bürokratlar,tecrübelerinden yararlanmak amacıyla hükümet üyeliğine atanırdı. Bunların görevleri maliye ve hariciye gibi belli bir alanla ilgili olmadığı için
kendilerine sandalyesiz nazır nitelemesi yapılır; konumları günümüzde hükümette yer alan devlet bakanlarına benzerdi.

Doğru Cevap: E

Soru 67

1879 tarihli Teşkilât-ı Mehakim Kanunu’na göre kaza, sancak ve vilâyet merkezlerinde kurulan ve Osmanlı yargı sisteminin ilk derecesini oluşturan mahkemeler aşağıdakilerden hangisidir?

Bidayet Mahkemesi

İstinaf Mahkemesi

Temyiz Mahkemesi

Şeri mahkemesi

Nizamiye Mahkemesi

Açıklama:

Bidayet Mahkemesi: 1879 tarihli Teşkilât-ı Mehakim Kanunu’na göre kaza, sancak ve vilâyet merkezlerinde kurulan ve Osmanlı yargı sisteminin ilk derecesini oluşturan mahkemelerdi.

Doğru Cevap: A

Soru 68

Şûra-yı Devlet bölündükten sonra oluşan daireler ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangileri doğrudur?

Mülkiye

Maliye

Tanzimat

Maarif ve Nafıa

İstinaf

I,II,III,IV

I,II,III,V,

I,II.IV.V

II,III,IV,V

I,III,IV,V

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 69

Sulh Hakimleri Hakkında Kanun-i Muvakkat ile, köy, nahiye ve kazalarda ortaya çıkan önemsiz davaları görüşmek üzere “sulh hakimliği” adıyla gezici hakimlikler hangi yıl kurulmuştur?

1912

1914

1911

1910

1913

Açıklama:

1913’te çıkarılan Sulh Hakimleri Hakkında Kanun-i Muvakkat ile, köy, nahiye ve kazalarda ortaya çıkan önemsiz davaları görüşmek üzere “sulh hakimliği”
adıyla gezici hakimlikler kuruldu.

Doğru Cevap: E

Soru 70

Aile Hukuku Kararnamesi ile ilgili aşağıdakilerden hangileri doğrudur?

25 Ekim 1917 tarihli Aile Hukuku Kararnamesi’yle Mecelle’deki aile hukuku eksikliğini tamamladılar.

Bu kararname, İslâm, Musevi ve Hıristiyan hukukunu aynı çatı altında toplayan ilginç bir metindir.

Yeni iktidar şer’iye mahkemelerini tekrar Şeyhülislâmlığa bağladı.

Yeni iktidar Hukuk-ı Aile kararnamesi’ni yürürlükten kaldırdı.

Hukuk-ı Aile kararnamesi’ni yürürlükte 5 yıl boyunca kaldı.

I,II,III,IV

I,II,III,V,

I,II.IV.V

II,III,IV,V

I,III,IV,V

Açıklama:

25 Ekim 1917 tarihli Aile Hukuku Kararnamesi’yle Mecelle’deki aile hukuku eksikliğini tamamladılar. Bu kararname, İslâm, Musevi ve Hıristiyan hukukunu aynı çatı altında toplayan ilginç bir metindir. Ancak, İttihatçıların 1918 yılının sonlarına doğru iktidarı kaybetmeleri üzerine, yeni iktidar 1919’da hem şer’iye mahkemelerini tekrar Şeyhülislâmlığa bağladı hem de Hukuk-ı Aile kararnamesi’ni yürürlükten kaldırdı.

Doğru Cevap: A

Soru 71

Kanun-i Esasi hangi tarihte yürürlüğe girmiştir?

23 Aralık 1876

13 Temmuz 1877

22 Haziran 1878

1 Kasım 1879

4 Temmuz 1880

Açıklama:

Kanun-i Esasi 23 Aralık 1876'da yürürlüğe girmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 72

Ayan Meclisi'nin ilk başkanı kimdir?

Tahsim Paşa

Murad Paşa

Server Paşa

Mustafa Paşa

Ahmed Paşa

Açıklama:

Ayan Meclisi'nin ilk başkanı Server Paşa'dır.

Doğru Cevap: C

Soru 73

18 Ocak 1912’de gerçekleştirilen erken seçimler, İttihatçıların iktidar gücünü ve imkânlarını kullandıkları gerekçesiyle muhalifler tarafından nasıl isimlendirilmiştir?

Zorba seçim

Kavgalı Seçim

Haksız seçimler

Sopalı seçimler

Şaibeli seçimler

Açıklama:

Muhalifler bu erken seçimi "sopalı seçimler" olarak isimlendirilmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 74

Padişah, hangi birim sayesinde Bâbıâli’yi aradan çıkararak vali, vali yardımcısı, ordu komutanı, mutasarrıf, elçi ve konsolos gibi devlet görevlileriyle doğrudan ilişkiye geçebiliyordu?

Yıldız Muhaberat Dairesi

Padişah Hususi Katipliği

Gizli Haberleşme Birimi

Özel Kalem Birimi

Mabeyin Şifre Kâtipliği

Açıklama:

Sistemin önemli bir birimi de Mabeyin Şifre Kâtipliği’ydi. Padişah, bu birim sayesinde Bâbıâli’yi aradan çıkararak vali, vali yardımcısı, ordu komutanı, mutasarrıf, elçi ve konsolos gibi devlet görevlileriyle şifre vasıtasıyla doğrudan ilişkiye geçebiliyor; bu görevliler, kendilerine verilen özel bir şifre anahtarı sayesinde sarayla doğrudan haberleşebiliyordu.

Doğru Cevap: E

Soru 75

Aşağıdakilerden hangisi görevleri maliye ve hariciye gibi belli bir alanla ilgili olmayan nazırları niteler?

Sandalyesiz Nazır

Belirsiz Nazır

Alansız Nazır

Sorumsuz Nazır

Keyfi Nazır

Açıklama:

Meclis-i Vükelâ, yani modern Osmanlı hükümeti zamana ve duruma göre değişmekle beraber, sadrazam/başvekil, şeyhülislâm, serasker, Meclis-i Vâlâ/Meclis-i Tanzimat/Şûra-yı Devlet başkanı, maliye, ticaret, hariciye, darphane nazırları gibi görev alanları belirli icracı devlet adamlarından oluşurdu. Bunların dışında, daha önce üst düzey görevlerde bulunmuş bazı bürokratlar, tecrübelerinden yararlanmak amacıyla hükümet üyeliğine atanırdı. Bunların görevleri maliye ve hariciye gibi belli bir alanla ilgili olmadığı için kendilerine sandalyesiz nazır nitelemesi yapılır; konumları günümüzde hükümette yer alan devlet bakanlarına benzerdi.

Doğru Cevap: A

Soru 76

II. Meşrutiyet’in ilân edilmesinin ardından 1909’da 1876 Anayasası’nın kaçıncı maddesi değiştirilmiştir?

Açıklama:

II. Meşrutiyet’in ilân edilmesinin ardından 1909’da 1876 Anayasası’nın 27. maddesi değiştirilmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 77

22 Ekim 1912’de eğitim işleri ilâve edilerek oluşturulan daire aşağıdakilerden hangisidir?

Mülkiye ve Maarif Dairesi

Nafıa ve Maarif Dairesi

Maliye Dairesi

Maarif Dairesi

Bayındırlık ve Maarif Dairesi

Açıklama:

22 Ekim 1912’de eğitim işleri ilâve edilerek Mülkiye ve Maarif Dairesi oluşturuldu.

Doğru Cevap: A

Soru 78

4 Ağustos 1879 tarihli Mukavelât Muharrirliği Nizamnamesi ile hangi kurum oluşturulmuştur?

Noterlik kurumu

Savcılık kurumu

İş takibi kurumu

Vergi düzenleme kruumu

Sözleşme onay kurumu

Açıklama:

4 Ağustos 1879 tarihli Mukavelât Muharrirliği Nizamnamesi ile noterlik kurumu oluşturulmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 79

Merkezle taşra bürokrasisi arasında bir köprü vazifesi gören kapıkethüdalıkları hangi yıl yapılan bir düzenlemeyle kaldırılmıştır?

1908

1909

1910

1911

1912

Açıklama:

Eskiden beri var olan ve merkezle taşra bürokrasisi arasında bir köprü vazifesi gören kapıkethüdalıkları 1909’da yapılan bir düzenlemeyle kaldırılmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 80

İttihatçıların, Şubat 1914’te yapılan bir düzenlemeyle Hariciye Nezareti’nin teşkilâtını da yeniden yapılandırmaları sonucu, devletin dış temsilcilikleri, yani sefaret ve konsolosluklar da önemlerine göre derecelendirilmiştir. Buna göre, aşağıdaki şehirlerden hangisinin büyükelçilikle idare edilmesine karar verilmemiştir?

Roma

Tahran

Londra

Atina

Viyana

Açıklama:

Atinanın orta elçilikle idare edilmesine karar verilmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 81

İstanbul’da ilk baro (Dava Vekilleri Cemiyeti) hangi yıl kurulmuştur?

13 Ocak 1876

23 Aralık 1876

28 Haziran 1877

14 Temmuz 1880

28 Mayıs 1914

Açıklama:

İstanbul’da ilk baro (Dava Vekilleri Cemiyeti) ise 14 Temmuz 1880’de kurulmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 82

Osmanlı Devletin'de avukatlarla (dava vekili) ilgili ilk düzenleme hangi tarihte yapılmıştır?

25 Aralık 1871

13 Ocak 1876

24 Temmuz 1880

25 Aralık 1885

24 Temmuz 1909

Açıklama:

Osmanlı Devleti’nde avukatlarla (dava vekili) ilgili ilk düzenleme 13 Ocak 1876 tarihlidir.

Doğru Cevap: B

Soru 83

Osmanlı taşrasında görev yapan beylerbeyi, sancakbeyi ve valilerin, İstanbul’da, hükümet nezdindeki işlerini takip etmeye yetkili kişiler için kullanılan tabir aşağıdakilerden hangisidir?

İdare-i Umumiyye-i Dahiliyye Müdürlüğü

(Kalem-i Mahsu

Sicill-i Ahval Müdürlüğü

Kapıkethüdası

Âmedi Kalemi

Açıklama:

Kapıkethüdası: Osmanlı taşrasında görev yapan beylerbeyi, sancakbeyi ve valilerin, İstanbul’da, hükümet nezdindeki işlerini takip etmeye yetkili kişiler için kullanılan bir tabirdi. Bunlar çoğu kere merkezi hükümet birimlerinde çalışan güvenilir memurlar arasından seçilirdi.

Doğru Cevap: D

Soru 84

II. Meşrutiyet'in ilan tarihi aşağıdakilerden hangisidir?

25 Aralık 1876

23 Aralık 1877

19 Mart 1879

27 Nisan 1907

23 Temmuz 1908

Açıklama:

II. Meşrutiyet: 23 Temmuz 1908’de II. Meşrutiyet ilân edilerek Anayasa’nın yeniden yürürlüğe konulacağı ve parlamentonun açılacağı kamuoyuna duyurulmuştur.

Doğru Cevap: E

Soru 85

1879 tarihli Teşkilât-ı Mehakim Kanunu’na göre kaza, sancak ve vilâyet merkezlerinde kurulan ve Osmanlı yargı sisteminin ilk derecesini oluşturan mahkemelere ne ad verilirdi?

İttihat mahkemesi

Temyiz Mahkemesi

İstinaf Mahkemesi

Bidayet Mahkemesi

Mezahip Mahkemesi

Açıklama:

Bidayet Mahkemesi: 1879 tarihli Teşkilât-ı Mehakim Kanunu’na göre kaza, sancak ve vilâyet merkezlerinde kurulan ve Osmanlı yargı sisteminin ilk derecesini oluşturan mahkemelerdi.

Doğru Cevap: D

Soru 86

Sulh Hakimleri Hakkında Kanun-i Muvakkat ile, köy, nahiye ve kazalarda ortaya çıkan önemsiz davaları görüşmek üzere “sulh hakimliği” adıyla gezici hakimlikler kaç yılında kurulmuştur?

1899

1905

1908

1909

1913

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 87

Hukuk-i Aile Kararnamesi kaç yılında çıkarılmıştır.

28 Mart 1876

13 Ocak 1879

23 Temmuz 1909

25 Temmuz 1913

25 Ekim 1917

Açıklama:

İttihatçılar tarafınfdan, Osmanlı medeni hukuku olarak hazırlanan Mecelle-i Ahkâm-ı Adliyye’de eksik bulunan aile hukuku kısmını 25 Ekim 1917’de çıkardıkları Hukuk-i Aile Kararnamesi’yle tamamlamalarıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 88

Hanefi hukukuna göre değil, bütün İslâm mezhep ve görüşlerinden yararlanılarak hazırlanan bu kararname, zikredilen yeni düzenlemeleri dolayısıyla dönemin muhafazakâr İslâmcılarının ve yargı yetkisi ellerinden alındığı gerekçesiyle de gayrimüslimlerin dini liderlerinin tepkisi çekmesinden dolayı İttihatçıların iktidardan ayrılmasından sonra geçici bir kanun çıkarılarak Hukuk-ı Aile Kararnamesi kaç yılında yürürlükten kaldırılmıştır?

1903

1905

1908

1917

1919

Açıklama:

Hanefi hukukuna göre değil, bütün İslâm mezhep ve görüşlerinden yararlanılarak hazırlanan bu kararname, zikredilen yeni düzenlemeleri dolayısıyla dönemin muhafazakâr İslâmcılarının ve yargı yetkisi ellerinden alındığı gerekçesiyle de gayrimüslimlerin dini liderlerinin tepkisi çekti; bu yüzden İttihatçıların iktidardan ayrılmasından sonra 1919’da yine geçici bir kanun çıkarılarak Hukuk-ı
Aile Kararnamesi yürürlükten kaldırıldı.

Doğru Cevap: E

Soru 89

İttihatçılar tarafından çıkarılan Hukuk-i Aile Kararnamesi ile evlenme yaşı için bitirilmesi gereken yaş sınırlaması için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Erkekler: 18 , Kadınlar:15

Erkekler: 18 , Kadınlar:16

Erkekler: 18 , Kadınlar:17

Erkekler: 17 , Kadınlar:13

Erkekler: 1 , Kadınlar:13

Açıklama:

Bu kararnamenin, hakim kararıyla bazı durumlarda kadına boşanma hakkı vermesi, çok evliliği sınırlaması ve evlilik için
erkeklerde 18 ve kızlarda 17 yaşını bitirme şartı getirmesi, önemli düzenlemelerdi.

Doğru Cevap: C

Soru 90

21 Aralık 1913’te yaptığı bir düzenlemeyle Dahiliye Nezareti’nin teşkilâtını olarak bütçeden vilâyetlere ayrılan para ile yapılacak yerel ve beledi hizmetleri denetlemekle yükümlü olarak kurulan müdürlük aşağıdakilerden hangisidir?

Umur-ı Mülkiyye-i Vilâyat Müdürlüğü

İdare-i Umumiyye-i Dahiliyye Müdürlüğü

Sicill-i Ahval Müdürlüğü

Muhasebe Müdürlüğü

Emniyet-i Umumiyye Müdürlüğü

Açıklama:

Umur-ı Mülkiyye-i Vilâyat Müdürlüğü

Doğru Cevap: A

Soru 91

Aşağıdakilerden hangisi 23 Aralık 1876'da yürürlüğe giren Kanun-i Esasi'nin öngördüğü maddelerden biri değildir?

İki kanatlı bir meclis yapısı kurulması

50 bin erkek nüfusa bir milletvekili seçilmesi

Seçimlerin beş yılda bir yapılması

Milletvekillerinin 30 yaşını geçmemiş olması

Milletvekillerinin yabancı devlet imtiyazı olmaması

Açıklama:

C şıkkında verilen ifadenin doğrusu 5 yıl değil 4 yıl olmalıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 92

Meclis-i Mebusan'ın II. Abdülhamid tarafından süresiz tatil ettiği tarih aşağıdaki şıkların hangisinde verilmiştir?

19 Mart 1877

28 Haziran 1877

13 Aralık 1877

13 Şubat 1878

22 Nisan 1880

Açıklama:

Söz konusu tarih 13 Şubat 1878'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 93

II. Meşrutiyet'in ilanının ardından parlamentonun yapısı ve padişah ve hükümetle ilişkileri 15 Ağustos 1909’da Anayasa’da yapılan değişikliklerle yeniden düzenlendi.
Aşağıdakilerden hangisi bu değişikliklerden olup İttihatçılar tarafından 1914'te kaldırılmıştır?

Hükümet üyelerinin sadrazam tarafından belirlenmesi

Padişahın meclisi fesih yetkisinin Meclis-Ayan onayında olması

Padişahın mecliste yemin etmesi

Nazırların meclise karşı sorumlu olması

Hükümet üyelerinin padişah onayıyla atanması

Açıklama:

İttihatçılar tarafından 1914 yılında kaldırılan düzenleme B şıkkında verilmiştir?

Doğru Cevap: B

Soru 94

II. Abdülhamid döneminde Yıldız Sarayı'ndaki Mabeyin katipleri ve telgrafhane çalışanlarının sayısındaki artış, aşağıdakilerden hangisinin bir göstergesi niteliğindedir?

Devletin sınırlarının genişlemesi

Meclis'in iş yükünün artması

Diğer devletlerle yazışmaya önem verilmesi

Devlet gelirlerinde artış kaydedilmesi

Babıali bürokrasisinin zayıflatılması

Açıklama:

Yıldız Sarayı'ndaki Mabeyin katipleri ve telgrafhane çalışanlarının sayısındaki artış, Babıali bürokrasisinin zayıflatılmasının bir göstergesi niteliğindedir.

Doğru Cevap: E

Soru 95

Yönetim piramidinin en üstünde yer alan ve en önemli figürü olan II. Abdülhamid’in zihniyet dünyasını, ülkeyi yönetme biçimini ve düşüncelerini
yakından tanımak, dönemdeki gelişmeleri anlamak açısından önem kazanmaktadır.
Aşağıdakilerden hangisi II. Abdülhamid'in kişisel olarak olumsuz baktığı konulardan biridir?

İdam cezası

Uzman görüşüne başvurma

Basılı eserlere sansür

Pragmatik davranma

Saray memurlarının imajı

Açıklama:

II. Abdülhamid, yaygın kanaatin aksine, şiddeti ve idam cezası vermeyi sevmezdi. Mabeyin kâtiplerinden Ahmet Reşit Rey, görev yaptığı 14 yıl içerisinde padişahın anne ve babasını öldüren bir katil dışında ölüm cezası vermediğini belirtir. Padişah, kendisine gelen idam dosyalarını onaylamaz ve genelde ömür boyu ve bir kısmını da on beş sene hapis cezasına çevirirdi.

Doğru Cevap: A

Soru 96

Meclis-i Vükelâ, yani modern Osmanlı hükümeti zamana ve duruma göre değişmekle beraber, görev alanları belirli icracı devlet adamlarından oluşurdu.
Bunların dışında, daha önce üst düzey görevlerde bulunmuş bazı bürokratlar, tecrübelerinden yararlanmak amacıyla hükümet üyeliğine atanırdı.
Konumları gereği günümüzde hükümette yer alan devlet bakanlarına benzeyen bu kişiler o dönemde hangi sıfatla anılmışlardır?

Kalem-i Mahsus

Mabeyin Katibi

Sandalyesiz Nazır

Meclis-i Vâlâ

Kapı Kethüdası

Açıklama:

Meclis-i Vükelâ, yani modern Osmanlı hükümeti zamana ve duruma göre değişmekle beraber, sadrazam/başvekil, şeyhülislâm, serasker, Meclis-i Vâlâ/Meclis-i Tanzimat/Şûra-yı Devlet başkanı, maliye, ticaret, hariciye, darphane nazırları gibi görev alanları belirli icracı devlet adamlarından oluşurdu. Bunların dışında, daha önce üst düzey görevlerde bulunmuş bazı bürokratlar, tecrübelerinden yararlanmak amacıyla hükümet üyeliğine atanırdı. Bunların görevleri maliye ve hariciye gibi belli bir alanla ilgili olmadığı için kendilerine sandalyesiz nazır nitelemesi yapılır; konumları günümüzde hükümette yer alan devlet bakanlarına benzerdi.

Doğru Cevap: C

Soru 97

I. Kanun ve tüzük tasarılarını hazırlamak, II. Hükümetle şahıslar arasındaki davalara bakmak, III. Uygulamada karşılaşılan sorunlarda kanun metinlerini yorumlamak Yukarıda verilenlerden hangisi ya da hangileri Şûra’yı Devlet'in kuruluş amaçları arasında yer alır?

Yalnız I

Yalnız III

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Soruda verilen maddelerden hepsi Şûra’yı Devlet'in kuruluş amaçları arasında yer alır.

Doğru Cevap: E

Soru 98

Aşağıdakilerden hangisi II. Abdülhamid Dönemi'nde Hariciye Nezareti altında yer alan birimlerden biri değildir?

Memurin Kalemi Müdürlüğü

Babıali İstişare Odası

Matbuat-ı Ecnebiyye Kalemi

Tahrirat-ı Hariciyye Kalemi

Babıali Tercüme Odası

Açıklama:

Memurin Kalemi Müdürlüğü, Hariciye Nezareti altında değil, Dahiliye Nezareti altında Ahmed Cevdet Paşa’nın dahiliye nazırlığı döneminde kurulmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 99

II. Abdülhamid döneminde yapılan hukuki düzenlemelerden biri olan ve noterlik kurumunun oluşmasını sağlayan Mukavelât Muharrirliği Nizamnamesi hangi yıl hazırlanmıştır?

1877

1879

1880

1881

1888

Açıklama:

Noterlik kurumunun oluşmasını sağlayan Mukavelât Muharrirliği Nizamnamesi 4 Ağustos 1879 tarihlidir.

Doğru Cevap: B

Soru 100

II. Meşrutiyet döneminde devletin dış temsilcilikleri, yani sefaret ve konsolosluklar da önemlerine göre düzenlenerek derecelendirilmiş, bazı yerler büyükelçilik, bazı yerler ise ortaelçilik düzeyinde idare edilmiştir.
Buna göre aşağıdakilerden hangisi ortaelçilik düzeyinde temsil edilen yerlerden biri olmuştur?

Berlin

Tahran

Roma

Belgrad

Washington

Açıklama:

D şıkkında verilen Belgrad dışında diğer şıklardaki yerler büyükelçilikle idare edilirken, Belgrad ortaelçilikle idare edilen yerlerden birisi olmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 101

Aşağıdakilerden hangisi 1876 Anayasası'nda yer alan milletvekili seçimiyle ilgili hükümlerden biri değildir?

Her elli bin erkek nüfus için bir milletvekili seçilmesi

Milletvekillerinin Türkçe bilme zorunluluğunun olması

Seçimlerin dört yılda bir yapılması

Milletvekillerinin 30 yaşını geçmemiş olması

Gayrimüslim milletvekillerinin yabancı devlet imtiyazına sahip olması

Açıklama:

23 Aralık 1876’da yürürlüğe giren Kanun-i Esasi’nin ön gördüğü parlamento
veya o zamanki adıyla Meclis-i Umumi, birisi halkın seçtiği temsilcilerin oluşturduğu Meclis-i Mebusan ve diğeri de üyelerini padişahın seçtiği Meclis-i Âyan’dan oluşan iki kanatlı bir meclisti. Anayasa’ya göre bu iki meclisin aynı anda açık olması gerekiyordu; yani birisi kapalıyken diğeri açık olamazdı. Anayasa, 50.000 erkek nüfus için bir mebus (milletvekili) seçilmesini, seçimlerin dört yılda bir yapılmasını, seçim kanunu çıkarılmasını, milletvekillerinin 30 yaşını geçmemiş, medeni haklara sahip, Türkçe bilen ve yabancı devlet imtiyazı olmayan Osmanlı uyruklulardan seçilip bütün ülkeyi temsil etmesini öngörmekteydi.

Doğru Cevap: E

Soru 102

19 Mart 1877'de açılan Meclis-i Mebusan'ın ilk başkanı aşağıdakilerden hangisidir?

Mithat Paşa

Ahmet Vefik Paşa

Namık Kemal

Hüseyin Avni Paşa

Ziya Paşa

Açıklama:

Meclis-i Mebusan başkanlığına Ahmed Vefik Paşa’nın getirildi.

Doğru Cevap: B

Soru 103

Aşağıdakilerden hangisi Meclis-i Ayan'ın yapısı ve üyelerinin özelliği ile ilgili değildir?

Ayan seçilebilmek için devlette üst düzey görevlerde bulunulması

Kırk yaşının doldurulması

Ayanlığın ömür boyu sürmesi

Ayan üyeliğinin ancak kişinin kendi isteğiyle son bulması

Meclis-i Ayan'ın kanun teklifinde bulunamaması

Açıklama:

Ayan Meclisi üyelerinin devlete yaptığı hizmetlerle ön plana çıkmış, kırk yaşını doldurmuş ve hükümet üyeliği yapmış güvenilir kişilerle, elçi, vali, patrik, haham ve üst düzey görevliler arasından padişah tarafından seçilirdi. Üyelik belli bir süre için değil, ömür boyuydu; kişi başka bir göreve atansa bile üyeliği sürer; ancak, üyenin kendi isteğiyle başka bir görev istemesi durumunda üyelik düşerdi.

Doğru Cevap: E

Soru 104

Aşağıdakilerden hangisi 1908 seçimlerine giren partilerden biridir?

Osmanlı Sosyalist Partisi

Hürriyet ve İtilaf Partisi

Osmanlı Ahrar Partisi

Osmanlı Demokrat Partisi

Milli Meşrutiyet Partisi

Açıklama:

İttihat ve Terakki Cemiyeti’yle Ahrar Fırkası’nın katıldığı 1908 seçimlerini
İttihatçılar ezici bir çoğunlukla kazandı

Doğru Cevap: C

Soru 105

1909 Kanun-ı Esasi (Anayasa) değişikliklerinin en önemli özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

Padişah'ın Meclisi fesh etmesi yetkisinin genişletilmesi

Nazırların Padişah tarafından belirlenmesi

Padişah'ın Meclis-i Umumi'de yemin etme koşulunun kaldırılması

Hükümetin Meclis-i Mebusan'a karşı sorumlu olması

Meclis'in feshinde Meclis-i Ayan'ın hiç bir rolünün kalmaması

Açıklama:

Tahta çıkan padişahın, kanunlarla Anayasa hükümlerine uyacağına ve vatana ve
millete sadık kalacağına dair Meclis-i Umumi’de yemin etmesi, hükümet üyelerinin sadrazam tarafından belirlenip padişahın onayıyla atanması, ayrıca, nazırların, hükümetin genel siyasetinden ortaklaşa ve kendi nezaretlerinin faaliyet alanına giren konulardan da bireysel olarak parlamentoya karşı sorumlu olması kararlaştırıldı. Padişahın meclisi feshetme yetkisi sınırlandırılarak Meclis-i Âyân’ın onayını alma şartı getirildi.
1909’da 1876 Anayasası’nın 27. maddesi değiştirilerek sadrazama harbiye nazırıyla şeyhülislâm dışındaki hükümet üyelerini seçme yetkisi verildi; ayrıca, kolektif sorumluluk alan ve yapılan icraatlarla hükümet programından üyelerin tamamını sorumlu tutan bir hükümet yapısı getirildi. Artık hükümetin genel siyasetinden hep birlikte Meclis-i Mebusan’a karşı sorumlu olan nazırların ayrıca kendi görev alanlarıyla ilgili yetkileri de arttırıldı; yetkisi dahilindeki işleri kendi iradesiyle gerçekleştirebilirdi.

Doğru Cevap: D

Soru 106

II. Meşrutiyet'in ilan edilmesi tarihi aşağıdakilerden hangisidir?

23 Aralık 1876

23 Temmuz 1908

13 Nisan 1909

17 Aralık 1908

14 Eylül 1908

Açıklama:

II. Meşrutiyet, 23 Temmuz 1908’de ilân edilerek Anayasa’nın yeniden
yürürlüğe konulacağı ve parlamentonun açılacağı kamuoyuna duyurulmuştu.

Doğru Cevap: B

Soru 107

Aşağıdakilerden hangisi II. Abdülhamit'in yönetim anlayışının özelliklerinden biri değildir?

Daha az bir bürokrasiye yer vermesi

Ülkeyi Yıldız Sarayı'nda oluşturduğu bir ekiple yönetmesi

Tanzimat döneminde iktidarın toplandığı Bab-ı ali'yi devreden çıkarması

Kanundan ziyade egemen iradeye (saltanat kurumuna) itaat edilmesini istemesi

Yönetim anlayışının şartlara göre zaman zaman kuralsız olması

Açıklama:

Padişahın 1890’lardan itibaren dizginleri ele aldığı ve Bâbıâli’yi yavaş yavaş devreden çıkardığıdır. Sarayın bürokratik yapı ve personel açılarından gelişimi de bu tarihi destekler. Daha açık bir ifadeyle, bu önemden sonra saraydaki personel sayısı ve burada oluşturulan birim ve komisyonlar çoğalmaya başlamıştı. Bir örnek vermek gerekirse, Abdülhamid sisteminin en önemli unsuru olan Mabeyin Başkitabeti’nin kâtip sayısı 1831’deki kuruluşundan Sultan V. Murad’ın iktidarının sonuna kadar 3 ilâ 6 kişi arasında değişirken, II. Abdülhamid’in iktidarıyla birlikte sayıda gözle görülür bir artış oldu. Kâtip sayısı 1878’de 10’a, 1890’da 19’a, 1894’te 24’e ve 1896’da ise 28’e yükseldi. II. Abdülhamid, çoğu sarayda olmak üzere, kurdurduğu bazı komisyonlar vasıtasıyla bürokrasiyi ve hükümeti kontrol ve baskı altında tutup yönlendirmişti.

Doğru Cevap: A

Soru 108

Aşağıdakilerden hangisi Şura-yı Devlet'in görevlerinden biri değildir?

Kanun ve tüzük tasarılarını hazırlamak

Adliye ve idare memurları arasında çıkan anlaşmazlıkları çözmek

Hükümetle şahıslar arasındaki davalara bakmak

Hükümet üyeleri hakkında gensoru vermek

Kanun metinlerini yorumlamak

Açıklama:

Şûra-yı Devletin kuruluş amacı, kanun ve tüzük tasarılarını hazırlamak, mahkeme veya meclislerin verdiği kararların temyizinde adliye ve idare memurları arasında çıkan anlaşmazlıkları çözmek, hükümetle şahıslar arasındaki davalara bakmak, uygulamada karşılaşılan sorunlarda kanun metinlerini yorumlamaktı.

Doğru Cevap: D

Soru 109

Aşağıdakilerden hangisi 1913'te kurulan sulh hakimliklerinin görevlerinden biridir?

Memurları yargılamak

Mahkemeler arasında eşgüdüm sağlamak

Köy, nahiye ve kazalarda ortaya çıkan önemsiz davalara balmal

Temyiz davalarına bakmak

Nazırları yargılam

Açıklama:

1913’te çıkarılan Sulh Hakimleri Hakkında Kanun-i Muvakkat ile, köy, nahiye
ve kazalarda ortaya çıkan önemsiz davaları görüşmek üzere “sulh hakimliği”
adıyla gezici hakimlikler kuruldu.

Doğru Cevap: C

Soru 110

İttihat ve Terakki Cemiyeti döneminde Mecelle-i Ahkam-ı Adliye'de aile hukuku ile ilgili eksik bulunan hükümleri tamamlamak üzere yapılan düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?

Hukuk-ı Aile Kararnamesi

Osmanlı Medeni Kanunu

Osmanlı Kadınlarının Haklarını Savunma Kanunu

Nikah Kanunu

Aileyi Muhafaza Kanunu

Açıklama:

İttihatçıların yaptığı önemli düzenlemelerden birisi de Osmanlı medeni hukuku olarak hazırlanan Mecelle-i Ahkâm-ı Adliyye’de eksik bulunan aile hukuku kısmını 25 Ekim 1917’de çıkardıkları Hukuk-i Aile Kararnamesi’yle tamamlamalarıdır. İslâm, Hıristiyan ve Musevi hukukunu aynı kanun çatısı altında, ancak ayrı ayrı bahisler halinde ele alan bu kararname ile gayrimüslim cemaat mahkemelerinin yargı yetkileri kaldırıldı ve yargılama konusunda birlik sağlandı. Bu kararnamenin, hakim kararıyla bazı durumlarda kadına boşanma hakkı vermesi, çok evliliği sınırlaması ve evlilik için erkeklerde 18 ve kızlarda 17 yaşını bitirme şartı getirmesi, önemli düzenlemelerdi.

Doğru Cevap: A

Ünite 3

Soru 1

1877-78 Osmanlı-Rus Savaşının ardından Osmanlı devletinin Avrupa devletleriyle imzaladığı antlaşmanın adı nedir?

Berlin Antlaşması

Versay Antlaşması

Paris Antlaşması

Moskova Antlaşması

Yeşilköy Antlaşması

Açıklama:

Osmanlı Devleti 1877- 78 Osmanlı- Rus Savaşından yenilgiyle çıkmış ancak Osmanlı’nın geleceğini Rusya’ya bırakmak istemeyen Büyük Avrupa Devletleri Berlin’de bir kongre toplayarak uzun bir antlaşma metni üzerinde uzlaşmaya varmışlardır. Berlin Antlaşması, Sultan II. Abdülhamid’in 1878 tarihinde kabul etmek zorunda kaldığı antlaşmadır.

Doğru Cevap: A

Soru 2

II. Abdülhamit, Osmanlı-Rus savaşı sonrası yenilgi üzerine, ilk olarak hangi alanda reform yapmaya girişmiştir?

Sağlık

Siyaset

Askeriye

Mühendislik

Bürokrasi

Açıklama:

Osmanlı devleti, sahip olduğu silahlar Rus ordusunun sahip olduklarından daha gelişmiş olmasına rağmen Rusya karşısında yenilgiye uğramıştır. Bu dönemde bunun nedeni olarak da ordunun komuta kademesinden en alt seviyedeki askerlerin yönetimi ve savaş metotları hususundaki eksiklikler görülmüştür. Bunun sonucunda da ilk olarak II. Abdülhamit’in ilk el attığı alan askeriye olmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 3

II. Abdülhamit döneminde gerçekleştirilen ordu reformu sonucunda orduyu oluşturan en küçük birim aşağıdakilerden hangisidir?

Tümen

Bölük

Kolordu

Liva

Fırka

Açıklama:

1877-78 Osmanlı-Rus Harbi’ndeki yenilgiden sonra edinilen tecrübeler sonucunda 1879’da ordunun birlik yapısında yeni bir düzene geçilmiştir. Osmanlı ordusunda barış zamanı en büyük taktik birlikler artık tümen (fırka) olacak; her tümende iki tugay (liva), her tugayda iki alay, her alayda dört tabur ve her taburda da dört bölük bulunacaktı.

Doğru Cevap: B

Soru 4

II. Abdülhamid’in Osmanlı ordusunda yarı düzenli atlı birlikler olarak faaliyet göstermek üzere kurduğu alayın adı nedir?

Hamidiye Süvari Alayları

Teşkilat-ı mahsusa

Kolordu

Tümen

Erkan-Harbiye

Açıklama:

II. Abdülhamid döneminde askere alma alanında yapılan önemli bir düzenleme Hamidiye Süvari Alayları adı altında Doğu ve Güneydoğu Anadolu ile Kuzey Irak’ta yaşayan göçer Kürt aşiretlerin Osmanlı ordusuna yarı düzenli atlı birlikler olarak katılmasının sağlanmasıydı.

Doğru Cevap: A

Soru 5

19. yüzyılın son çeyreğinde Osmanlı ordusunun yenilenmesinde önemli rolü olan Alman subayın adı nedir?

Goltz

Köhler

Sanders

Mauser

Loewe

Açıklama:

Osmanlıların “Goltz (Golç) Paşa” olarak adlandırdığı Collmar Freiherr von der Goltz 1885’de Albay Kaehler’in İstanbul’da hayatını kaybetmesi üzerine Osmanlı’da askerî misyonun başına geçti ve 1896’ya kadar hizmet verdiği Osmanlı ordusunda sonradan etkileri görülecek olan kalıcı değişikliklere imza attı.

Doğru Cevap: A

Soru 6

Osmanlı ordusunda Harp Okulu mezunu olmaksızın sıradan onbaşı veya çavuşluktan yüksek rütbelere yükselen ve komuta kademesine getirilen askerlere ne ad verilirdi?

Mektepliler

Saraylılar

Paşalar

Sipahiler

Alaylılar

Açıklama:

Osmanlı ordusunda subay olabilmek için olmazsa olmaz şart, Harp Okulu mezunu olmak değildi. Kıdem, tecrübe, becerinin yanı sıra komutanların ya da padişahın güvenini kazanmak gibi kriterlerle sıradan bir onbaşı veya çavuş yükselerek paşalığa kadar çıkabilirdi. Dönemin Kara Harp Okulu olan Mekteb-i Harbiyye’den mezun olmaksızın komuta kademesine getirilmiş olanlara “alaylı” denirdi.

Doğru Cevap: E

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi Birinci Dünya Savaşı’nda Alman subay ve generallerin üstlendiği görevlerden birisidir?

Deniz kuvvetleri komutanlığı

Dahiliye Nazırlığı

Harbiye Nazırlığı

Valilik

Mutasarrıflık

Açıklama:

1913 yılı sonunda İstanbul’a gelen ikinci Alman askeri misyonu II Abdülhamit dönemindeki birinci misyondan farklı olarak sadece danışmanlık değil Osmanlı birliklerine bizzat komutanlık yapmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 8

Liman Von Sanders’e ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

2.Alman askeri misyonunun başkanıdır.

Osmanlı Ülkesinin her yerinde teftiş yapmaya yetkilidir.

Osmanlı Hizmetindeki bütün Alman subayların doğrudan amiridir.

Yüksek Askeri Şüra Üyeliği yapmıştır.

Dahiliye Nazırı olarak görev yapmıştır.

Açıklama:

İstanbul’a 14 Aralık’ta ulaşan ve 42 subaydan oluşan Alman Askerî Heyeti’nin başında, o tarihlerde Alman ordusunun en yaşlı tümen komutanı olan 58 yaşındaki Liman von Sanders bulunuyordu. Osmanlıların “Liman Paşa” olarak adlandıracağı von Sanders’e geniş yetkiler verildi. Osmanlı hizmetindeki bütün Alman subaylarının doğrudan âmiri olduğu gibi, ülkenin her yerinde teftiş yapmaya yetkiliydi. Osmanlı askerî eğitim ve öğretim kurumlarının tamamı emrindeydi ve Osmanlı Yüksek Askerî şûrası üyesi olarak subayların generalliğe terfilerinde söz sahibiydi.

Doğru Cevap: E

Soru 9

İttihat ve Terakki’nin bizzat devlet yönetimini ele geçirmesi hangi olaydan sonra gerçekleşmiştir?

31 Mart Vakası

Babıali Baskını

Osmanlı-Rus savaşı

1. Dünya Savaşı

İstanbul depremi

Açıklama:

31 Mart Vakası, II. Meşrutiyet’in hemen sonrasında II. Abdülhamid’in tahttan indirilmesiyle sonuçlanan olaydır. Osmanlı Rus savaşı ise 1877 yılında gerçekleşmiştir. Osmanlı devleti I. Dünya Savaşına girdiği zaman zaten İttihat ve Terakki’nin yönetimindeydi. Dolayısıyla, İttihat ve Terakki’nin bizzat devlet yönetimini ele geçirmesi 1. Dünya Savaşı sonrası gerçekleşmemiştir. Enver Bey ve Talat Bey yönetimindeki İttihat ve Terakki Fırkası, 23 Ocak 1913’te hükümet toplantısını basmış ve devlet yönetimini bizzat ele geçirmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 10

Osmanlı Devleti’nin Almanya ile birlikte Birinci Dünya Savaşı’na girmesinin bir numaralı sorumlusu kimdir?

Mehmet Kâmil Paşa

Talat Bey

Ahmed İzzet Paşa

Enver Paşa

Mahmut Şevket Paşa

Açıklama:

Mehmet Kamil Paşa, Babıali baskını sırasında başına silah dayanarak istifaya zorlanan dönemin Sadrazamıdır. Ahmed İzzet Paşa Babıali baskını sonrasında kurulan hükümette kısa bir süre harbiye nazırlığı yapmıştır. Bundan sonra Enver Paşa 1914 yılında hem harbiye nazırlığı hem de Erkan-ı Harbiyye reisliğine getirilerek başkumandan vekili olmuş ve böylece Osmanlı ordusunun hem siyasi hem de askeri lideri haline gelmiştir. Bu konumuyla Enver Paşa, Osmanlı Devleti’nin Birinci Dünya Savaşına girmesinin bir numaralı sorumlusu olarak kabul edilmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 11

Osmanlı-Rus Savaşı mağlubiyeti sonrası yeni bir kuruluş şemasına geçilen Osmanlı ordusunda barış zamanı en büyük taktik birlik aşağıdakilerden hangisidir?

Tümen

Tugay

Alay

Tabur

Kolordu

Açıklama:

1877-78 Osmanlı-Rus Harbi’ndeki mağlubiyetten alınan dersler üzerine 1879’da ordunun birlik yapısında da yeni bir kuruluş şemasına geçilmiştir. Osmanlı ordusunda barış zamanı en büyük taktik birlikler artık tümen (fırka) olmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Aşağıdaki Osmanlı coğrafyasının farklı bölgelerinde konuşlandırılan ordu-bölge merkez eşleştirmelerinden hangisi doğrudur?

5. Ordu; Bağdat merkezli

4. Ordu; Filistin merkezli

2. Ordu; Manastır (sonradan Selanik merkezli)

3. Ordu; Erzincan (sonradan Erzurum merkezli)

1. Ordu; Edirne merkezli

Açıklama:

1914 yılı itibariyle, İstanbul merkezli 1. Ordu, Şam merkezli 2. Ordu, Erzincan merkezli 3. Ordu ve Bağdat merkezli 4. Ordu’nun Osmanlı Kara Kuvvetleri’ni oluşturması öngörüldü; ertesi sene ordu merkezleri değiştirildi. Buna göre, 1. ve 2. Orduların merkezi İstanbul, 3. Ordunun Erzurum, 4. Ordunun Şam ve 5. Ordununki Gelibolu’ydu.

Doğru Cevap: D

Soru 13

II. Abdülhamid'in isteğiyle Almanya'dan gelen askeri danışman heyetinin başkanı Kaehler'in İstanbul'da vefatı üzerine bu heyetin başına geçen isim aşağıdakilerden hangisidir?

Kamphövener

Hobe

Goltz

Ristow

Müller

Açıklama:

1885’de Albay Kaehler’in İstanbul’da hayatını kaybetmesi üzerine Osmanlıların “Goltz (Golç) Paşa” olarak adlandırdığı Freiherr von der Goltz, askerî misyonun başına geçmiş ve 1896’ya kadar hizmet verdiği Osmanlı ordusunda sonradan etkileri görülecek olan kalıcı değişikliklere imza atmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 14

Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgeleri ile Kuzey Irak’ta yaşayan göçer Kürt aşiretlerinden oluşturulan Hamidiye Süvari Alaylarındaki hizmet süresi kaç yıldır?

Açıklama:

17-40 yaş arası aşiret süvarilerinden oluşan Hamidiye Alaylarında hizmet süresi 23 senedir.

Doğru Cevap: B

Soru 15

II. Meşrutiyet Dönemi olarak bilinen 1908-1918 arası sürecin ilk aşaması sayılan 1909-1913 yılları arasında İttihat ve Terakki'nin askeri kanadının başını çeken isim aşağıdakilerden hangisidir?

Küçük Said Paşa

Mahmud Şevket Paşa

Mithad Paşa

Fehim Paşa

Enver Paşa

Açıklama:

“II. Meşrutiyet Dönemi” olarak bilinen 1908-1918 arası sürecin ilk aşamasını oluşturan 1909-1913 yılları arası, İttihat ve Terakki’nin askerî kanadının başını çeken Enver Paşa’dır.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Osmanlı Deniz kuvvetlerinde düzenlemeler ve iyileştirmeler yapmak üzere İstanbul'a çağrılan askeri danışmanlar hangi ülkeden tercih edilmiştir?

İngiltere

Almanya

Fransa

Rusya

Avusturya

Açıklama:

Donanmada düzenlemeler ve iyileştirmeler yapılması için 19. Yüzyıl’ın ortalarından beri olduğu gibi, yine İngiliz danışmanlar kullanılmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 17

II. Meşrutiyet döneminin ilk yıllarında Osmanlı havacılık teşkilatını kurmakla görevlendirilen isim aşağıdakilerden hangisidir?

Mehmet Zeki Bey

Fesa Bey

Yusuf Kenan Bey

Süreyya Bey

Niyazi Bey

Açıklama:

Kurmay Yarbay Süreyya Bey 1911 yılında Osmanlı havacılık teşkilatını kurmakla görevlendirilmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 18

Osmanlı Devleti'nin Almanya ile müttefik olarak Birinci Dünya Savaşı'na girmesinin bir numaralı sorumlu ismi aşağıdakilerden hangisidir?

Talat Bey

Cemal Paşa

Enver Paşa

Ahmed İzzet Paşa

Sultan Vahdettin

Açıklama:

Henüz 33 yaşında iken Osmanlı ordusunun hem siyasi hem de askerî lideri haline gelen Enver Paşa, Osmanlı Devleti’nin Almanya ile müttefik olarak Birinci Dünya Savaşı’na girmesinin bir numaralı sorumlusu olarak kabul edilir.

Doğru Cevap: C

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi Almanya'nın Osmanlı Devleti ile müttefik olmayı kabul etmesinin sebeplerinden biri değildir?

Osmanlı ordusunun İngilizleri ve Rusları doğu cephesinde meşgul etme potansiyeli

Padişahın tüm İslam coğrafyasının halifesi olması

Almanya'nın savaşacağı ülkelerdeki Müslüman topluluğun mevcut ülkedeki isyan potansiyeli

Osmanlı Devleti coğrafyasındaki zengin kömür kaynakları

Avrupa basınında Balkan Savaşı mağlubiyetindeki sorumluluğun Osmanlılara danışmanlık yapan Alman Genelkurmayı’na da atfedilmesi

Açıklama:

Osmanlı ordusunun İngilizler ve Rusları doğu cephesinde meşgul etme potansiyeli, Padişahın tüm İslam coğrafyasının halifesi olması, Almanya'nın savaşacağı ülkelerdeki Müslüman topluluğun mevcut ülkedeki isyan potansiyeli ve Avrupa basınında Balkan Savaşı mağlubiyetin sadece Osmanlıların değil onlara danışmanlık yapan Alman Genelkurmayı’nın başarısızlığı olarak takdim edilmesi, Almanya’nın Osmanlı Devleti ile müttefik olmayı kabul etmesinin nedenleri arasındadır.

Doğru Cevap: D

Soru 20

Osmanlı Devleti'nin 1913 yılında ikinci kez Almanya'dan askeri misyon gönderilmesi isteği üzerine İstanbul'a gelen heyetin başındaki isim aşağıdakilerden hangisidir?

von Schellendorff

von der Goltz

von Seeckt

von Reuber

von Sanders

Açıklama:

1913 yılında bir askeri misyonun orduyu yeniden yapılandırması için Almanya’dan gelen Alman Askerî Heyeti’nin başında, o tarihlerde Alman ordusunun en yaşlı tümen komutanı olan Liman von Sanders bulunmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı-Rus savaşı sonrasında Osmanlı Devleti’nin savaşı kaybetmesinin nedenlerinden değildir?

Askeri kuvvetin sadece teçhizat üstünlüğü ile kazanılamayacağı

Teşkilatın yeniden yapılandırılması gerektiği

Komuta kademesinde ciddi zaafların olması

Lojistik ve seferberlik sistemlerinde büyük eksikliklerin olması

Ordunun savaş planı ve doktrinin hatalı olması

Açıklama:

Devleti içine düştüğü zor durumdan kurtarmak isteyen II. Abdülhamid’in ilk el attığı alan askeriye oldu. Daha gelişmiş silahlara sahip olmasına rağmen Osmanlı Devleti’nin savaşı kaybetmesi, askerî kuvvetin sadece teçhizat üstünlüğüyle sağlanamayacağını gözler önüne sermişti. Teşkilâtında ve doktrininde yeniden yapılanmaya gidilmesi gereken ordunun komuta kademesinde ciddi zaaflar olduğu gibi, kuvvet yapısıyla birliklerin konuşlanışında hatalar ve askerlerin cepheye sevkiyle orada gerekli malzemelerle desteklenmesi konularını içine alan seferberlik ve lojistik sistemlerinde büyük eksiklikler vardı. Ordunun bir savaş planı ve doktrini olmadığı bu savaşla birlikte ortaya çıkmıştı.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Makedonya ve Doğu Anadolu bölgeleri olmak üzere kırsal kesimdeki asayiş hizmetlerini görmek üzere zaptiye askerlerinin yerine Jandarma teşkilâtının kuruluşu hangi yılda gerçekleşmiştir?

1876

1877

1878

1879

1880

Açıklama:

Berlin Antlaşmasının bir gereği olarak 1879 yılında iç güvenlik teşkilâtında da bir düzenlemeye gidildi ve başta Makedonya ve Doğu Anadolu bölgeleri olmak üzere kırsal kesimdeki asayiş hizmetlerini görmek üzere zaptiye askerlerinin yerine Jandarma teşkilâtı kuruldu. Fransa model alınarak yapılandırılacak olan Jandarma teşkilâtı, zamanın Savunma Bakanlığı olan Seraskerliğe bağlı olacaktı.

Doğru Cevap: D

Soru 23

II. Abdülhamid döneminde Osmanlı ordusunda hizmet veren ve Osmanlı topraklarının haritalarının çıkarılmasında ve seferberlik sisteminin geliştirilmesinde kalıcı etkileri olan Alman Subay aşağıdakilerden hangisidir?

Albay Kaehler

Yüzbaşı Kamphövener

Yüzbaşı von Hobe

Yarbay von der Goltz

Yüzbaşı Ristow

Açıklama:

Kurmay Yarbay Collmar Freiherr von der Goltz, Osmanlıların “Goltz (Golç) Paşa” olarak adlandıracağı bu kişi, 1885’de Albay Kaehler’in İstanbul’da hayatını kaybetmesi üzerine askerî misyonun başına geçti ve 1896’ya kadar hizmet verdiği Osmanlı ordusunda sonradan etkileri görülecek olan kalıcı değişikliklere imza attı. Bu değişiklikler arasında Kurmaylık öğretiminin yeniden yapılandırılması, Seferî Teşkilatta kolordu sistemine geçilmesi, seferberlik sisteminin geliştirilmesi sayılabilir.

Doğru Cevap: D

Soru 24

II. Abdülhamid döneminde askere alma alanında yapılan bir diğer önemli düzenleme ile, Osmanlı ordusuna yarı düzenli atlı birlikler olarak kimlerin katılımı sağlanmıştır?

Doğu Anadolu’da Kürt olmayan aşiretler

İç Anadolu’da yaşayan göçerler

Ermeni aşiretleri

Rusların Kazak süvari birlikleri

Hamidiye Süvari Alayları

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 25

Tasfiye-i Rüteb-i Askeriyye Lâyiha-i Kanuniyyesi (Askeri Rütbelerin Tasfiyesi Kanunu) hangi tarihte yürürlüğe girmiştir?

7 Ağustos 1909

9 Temmuz 1910

23 Temmuz 1908

28 Haziran 1910

1 Kasım 1909

Açıklama:

7 Ağustos 1909’da yürürlüğe giren Tasfiye-i Rüteb-i Askeriyye Lâyiha-i Kanuniyyesi (Askerî Rütbelerin Tasfiyesi Kanunu) ve bunu takiben çıkarılan tamamlayıcı ikinci bir kanunla, binbaşı ve üzerindeki rütbelerde bulunan kara ve deniz subaylarıyla generallerden pek çoğu emekliye sevk edildi veya askerlikten uzaklaştırıldı. Daha önce askerî terfi sisteminde yer almayan rütbe bekleme süreleri ile yaş sınırı getirildi; yeni kriterlere göre erken terfi ettiği belirlenen alaylıların bir kısmının rütbeleri düşürüldü; bir kısmı ise istifa ve emekliliğe zorlandı.

Doğru Cevap: A

Soru 26

Osmanlıların havacılığa ilgisinin artmasına sebep olan, dünya hava harp tarihinde ilk bombardıman Trablusgarp Savaşı’nda hangi ülke tarafından gerçekleştirilmiştir?

Almanya

İtalya

Rusya

Fransa

Yunanistan

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 27

Aşağıdaki ülkelerden hangisi 1912’de Balkan Savaşı’nda Osmanlı’yı mağlup eden küçük Balkan devletlerinden biri değildir?

Bulgaristan

Yunanistan

Makedonya

Sırbistan

Karadağ

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 28

Dünya askeri tarihine kolordu düzenini ilk kez getiren aşağıdakilerden hangisidir?

Bismarck

Goltz Paşa

I. Wilhelm

Napolyon Bonapart

General von Moltke

Açıklama:

Dünya askerî tarihine Napolyon Bonapart’ın hediye ettiği kolordu düzeni, orduların sefer sırasında farklı kollardan kanatlara ayrılması prensibini getirmiş; ordulara seferberlik sırasında daha çabuk toplanma, daha hızlı hareket etme, düşman savunmasını farklı yönlerden tehdit edebilme gibi üstünlükler sağlamıştı.

Doğru Cevap: D

Soru 29

Erkan-ı Harbiyye-i Bahriyye (Deniz Genelkurmayı) ilk kez hangi tarihte oluşturulmuştur?

1878

1896

1900

1904

1909

Açıklama:

1908’de Erkân-ı Harbiyye-i Umumiyye reisliğine getirilen Ahmed İzzet Paşa, ilk iş olarak Erkân-ı Harbiyye Riyasetinin yapısında değişikliğe gitti ve idareyi başkan, ikinci başkan ve tahrirat kalemi (yazı işleri) dışında dört şubeye ayırdı. 1909 senesi başında ilk kez Bahriye Nezareti’ne bağlı olarak bir deniz genelkurmayı (Erkân-ı Harbiyye-i Bahriyye) oluşturuldu.

Doğru Cevap: E

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Hava Kuvvetlerinin 1 numaralı brövesini alan pilottur?

Fethi Bey

Süvari Yüzbaşı Fesa Bey

Başçavuş Vecihi Bey

Kurmay Yarbay Süreyya Bey

Rasıt Sadık Bey

Açıklama:

Fransa’daki uçuş eğitimini 21 Şubat 1912’de başarıyla bitiren ve Osmanlı Hava Kuvvetleri’nin 1 numaralı brövesini alan pilot, Süvari Yüzbaşı Fesa Bey’ dir.

Doğru Cevap: B

Soru 31

Viyana Kongresi

Paris Kongresi

Londra Kongresi

Berlin Kongresi

Belgrad Kongresi

Açıklama:

Osmanlı tarihinde 93 Harbi olarak da bilinen 1877-78 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından Osmanlı Devleti'nin geleceğini Rusya'nın eline bırakmak istemeyen Avrupalı büyük devletler Berlin'de bir kongre toplayarak uzun bir antlaşma metni üzerinde uzlaşmaya varmışlardır. Berlin Kongresi sonucunda Avrupalı Devletler Osmanlı İmparatorluğu'nun toprak bütünlüğünü korumakla beraber yabancıların ülke idaresine müdahalesine kapı aralamaktadır.
Doğru Cevap: D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 32

II. Abdülhamid, döneminin içinde bulunduğu sorunları gidermek amacıyla ilk olarak aşağıdakilerden hangi alanı ele almıştır?

Ziraat

Askeriye

Mülkiye

İlmiye

Tıbbiye

Açıklama:

İngiltere, Rusya, Fransa ve Avusturya'nın başı çektiği Avrupa devletleri Doğu Anadolu ve Rumeli'de bir dizi reformun hayata geçirilmesini talep etmekte, bu bölgelerde yaşayan gayrimüslim Osmanlı tebasının haklarını koruma bahanesiyle devletin içişlerine karışmakta, borç sıkıntısı yaşayan maliye üzerinde de baskı kurma gayesi taşımaktaydılar. Devleti içinde bulunduğu durumdan kurtarmak isteyen II. Abdülhamid'in ilk el attığı alan askeriye olmuştur.
Doğru cevap: B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 33

93 Harbinde yaşanan sorunlar göz önüne alınarak, Dâr-ı Şûra-yı Askerî, Seraskerlik, ordu meclisleri ve ordu muhasebecilikleri kaldırılarak yerlerine Erkân-ı Harbiyye dairesi ile Levazım Dairesi oluşturuldu. Bu bilgiler ışığında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Ordu idaresinde teşkilat değişikliklerine gidilmiştir.

Orduya yeni silahlar temin edilmeye başlanmıştır.

Orduya takviye yapmak amacıyla askere alma işlemleri başlatılmıştır.

Donanma ve askeri tıbbiyeye güçlendirme yapılmıştır.

Ordunun teknik gücünü artırmak için Avrupa'dan uzmanlar getirilmiştir.

Açıklama:

93 Harbinde yaşanan sorunlar göz önüne alınarak, Dâr-ı Şûra-yı Askerî, Seraskerlik, ordu meclisleri ve ordu muhasebecilikleri kaldırılarak yerlerine Erkân-ı Harbiyye dairesi ile Levazım Dairesi oluşturuldu. ordunun idaresinde teşkilat değişikliklerine gidilmiştir.
Doğru cevap: A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 34

II. Abdülhamid döneminde Osmanlı ordusunun muvazzaf (nizamiye) kuvvetlerinde olduğu gibi yedek ordu olan_______ birliklerinde de tümen ve kolordu düzenine geçilmesi kararlaştırılmıştır. Aşağıdakilerden hangisi boşluğu doğru biçimde doldurmaktadır?

Mustahfız

Yaver

Ferik

Liva

Redif

Açıklama:

II. Abdülhamid döneminde Osmanlı ordusunun muvazzaf (nizamiye) kuvvetlerinde olduğu gibi yedek ordu olan redif birliklerinde de tümen ve kolordu düzenine geçilmesi kararlaştırılmıştır.
Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 35

Osmanlı ordusunun eksiklerini gidermek için çalışan ve daha köklü değişiklikler için bir Avrupalı güçle ittifaka girmenin yerinde olacağı kanaatinde olan II. Abdülhamid hangi ülkeyi seçmiştir?

Fransa

İngiltere

Rusya

Almanya

İtalya

Açıklama:

Osmanlı ordusunun eksiklerini gidermek için çalışan ve daha köklü değişiklikler için bir Avrupa'lı güçle ittifaka girmenin yerinde olacağı kanaatinde olan II. Abdülhamid, diğer Avrupalı devletlerle karşılaştırıldığında o dönem Osmanlıların iç işlerine karışma peşinde olmayan Almanya ile ittifak kurmuştur.
Doğru cevap: D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 36

1886'da çıkarılan bir kanunla askere gitmek istemeyen kişilerin yerlerine başkasını göndermesi uygulamasına son verilmiştir. Bu uygulamanın adı nedir?

Bedel-i Fahrî

Bedel-i Askerî

Bedel-i Şahsî

Bedel-i Şehrî

Bedel-i Harbî

Açıklama:

1886'da çıkarılan bir kanunla askere gitmek istemeyen kişilerin yerlerine başkasını göndermesi uygulamasına son verilmiştir. Bedel-i Şahsî olarak bilinen bu uygulamanın yerine nakdî bedel ödeme uygulaması getirilmiştir.
Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 37

Osmanlı-Rus Savaşı'ndan alınan dersler neticesinde Doğu ve Güneydoğu Anadolu ile Kuzey Irak'ta yaşayan göçer aşiretlerin Osmanlı ordusuna yarı düzenli atlı birlikler olarak katılması sağlanmıştır. Bu birliklerin adı aşağıdaki şıklardan hangisinde doğru biçimde verilmiştir?

Hassa Süvari Alayları

Hamidiye Süvari Alayları

Umumi Süvari Alayları

Mustahfız Süvari Alayları

Nizamiye Süvari Alayları

Açıklama:

Osmanlı-Rus Savaşı'ndan alınan dersler neticesinde Doğu ve Güneydoğu Anadolu ile Kuzey Irak'ta yaşayan göçer aşiretlerin Osmanlı ordusuna Hamidiye Süvari Alayları adı altında yarı düzenli atlı birlikler olarak katılması sağlanmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 38

Düzenli ordunun kurulduğu 1826'dan itibaren Seraskerlik olarak adlandırılmış olan ordunun en yüksek idare birimine II. Meşrutiyet döneminde hangi ad verilmiştir?

Bâb-ı Seraskerî

Maiyet-i Seniyye Erkân-ı Harbiyesi

Teftiş-i Askerî Komisyonu

Yaverler Dairesi

Harbiye Nezareti

Açıklama:

Düzenli ordunun kurulduğu 1826'dan beri kısa bir süre dışında, hep Seraskerlik olarak adlandırılmış olan ordunun en yüksek idare birimine II. Meşrutiyet döneminde Harbiye Nezareti ismi verilmiştir.
Doğru cevap: E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 39

II. Meşrutiyet dönemine kadar, zamanın kara harp okulu olan Mekteb-i Harbiyye'den mezun olmadan subaylığa yükseltilen askerlere hangi ad verilmektedir?

Mektepli

Gedikli

Alaylı

Redif

Yaver

Açıklama:

II. Meşrutiyet dönemine kadar, zamanın kara harp okulu olan Mekteb-i Harbiyye'den mezun olmadan subaylığa yükseltilen askerlere "alaylı" denilmiştir.
Doğru cevap: C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 40

Osmanlı Devletinde hava kuvvetleri Birinci Dünya Savaşı sırasında aşağıdaki görevlerden hangisini yerine getirmiştir?

Bombardıman

Hava muharebesi

Keşif ve gözlem

Asker Sevkiyatı

Meteorolojik tahmin

Açıklama:

Osmanlı Devleti'nin yeni kurulan hava kuvvetleri Birinci Dünya Savaşı sırasında keşif ve gözlem görevini yerine getirmiştir. O dönem uçaklar henüz savaş uçağı vasfı kazanmış değillerdi.
Doğru cevap: C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 41

Aşağıdaki olaylardan hangisi yabancı devletlerin Osmanlı Devleti’nin idaresine müdahale etmeye başlamalarına sebep olmuştur?

II. Meşrutiyet

Erkân-ı Harbiyye Nizamnamesi

Londra Protokolü

Berlin Antlaşması

Weltpolitik Kararları

Açıklama:

Osmanlı tarihinde “93 Harbi” olarak da bilinen 1877-78 Osmanlı-Rus Savaşı’nın mağlubiyetle neticelenmesi, Osmanlı ordusunda yeniden yapılanma ihtiyacını gündeme getirdi. Savaşın ardından Osmanlı Devleti’nin geleceğini Rusya’nın eline bırakmak istemeyen Avrupalı büyük devletler Berlin’de bir kongre toplayarak uzun bir antlaşma metni üzerinde uzlaşmaya varmışlardı. Sultan II. Abdülhamid’in kabul etmek zorunda kaldığı 1878 tarihli Berlin Antlaşması, Osmanlı Devleti’nin toprak bütünlüğünü korurken yabancıların ülke idaresine müdahalesine kapı açmıştı. İngiltere, Rusya, Fransa ve Avusturya’nın başını çektiği Avrupa devletleri, Doğu Anadolu ve Rumeli’de bir dizi reformun hayata geçirilmesini talep etmekteydi. Bu bölgelerde yaşayan gayrimüslim Osmanlı tebaasının haklarını koruduklarını iddia eden bu devletler, Osmanlı Devleti’nin idari yapısıyla birlikte borç batağına düşmüş maliyesi üzerinde de kontrol kurma gayreti içerisindeydiler. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 42

Jandarma Teşkilatı hangi yılda kurulmuştur?

1879

1883

1899

1905

1915

Açıklama:

1879 yılında çıkartılan Erkân-ı Harbiyye Reisinin ve Erkân-ı Harbiyye Dairesinin Vezaif-i Dahiliyyesi Nizamnamesi, yani genelkurmayın görevlerine dair yönetmelikle Osmanlı Genelkurmayı bünyesinde başkan ve ikinci başkana bağlı seferberlik ve teşkilât, istihbarat, harekât, demiryolları, fen ve harita, kanunlar ve personel olmak üzere yedi şube kuruldu. Daha önce az personelle daha çok bir sekreterlik gibi çalışan genelkurmayın böylece planlama ve koordinasyonda etkin görev alması hedeflendi. Bu dönemin ilk Erkân-ı Harbiyye reisi, 1905’deki vefatına kadar bu makamda kalacak olan Edhem Paşa oldu. Berlin Antlaşması’nın bir gereği olarak 1879 yılında iç güvenlik teşkilatında da bir düzenlemeye gidildi ve başta Makedonya ve Doğu Anadolu bölgeleri olmak üzere kırsal kesimdeki asayiş hizmetlerini görmek üzere zaptiye askerlerinin yerine Jandarma teşkilâtı kuruldu. Fransa model alınarak yapılandırılacak olan Jandarma teşkilâtı, zamanın Savunma Bakanlığı olan Seraskerliğe bağlı olacaktı. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 43

Aşağıdakilerden hangisi Goltz Paşanın Osmanlı ordusunda yaptığı değişikliklerden biri değildir?

Askerî mekteplerin ders programlarına Almanca ve Rusçayı koydurdu.

Erkân-ı Harbiyye Sınıflarının programlarında değişiklik yaptı.

Genelkurmay Başkanlığının yetkilerinin kısıtlanmasını sağladı.

Kurmay subay adaylarına teorik derslerin yanında sahada pratik yaptırdı.

Yeni bir askere alma kanununun çıkartılmasına sebep oldu.

Açıklama:

1885 yılında Goltz Paşa’ya Osmanlı ordusunda biri Askerî Mektepler Umumî Müfettişliği ve diğeri de Erkân-ı Harbiyye İkinci Reisliği olmak üzere iki resmi görev verildi. Orduya subay yetiştiren okulların programlarında değişiklik yaptı. İleriki yıllarda kıta ve karargâhlarda üst düzey görevler alacak olan kurmay subay adaylarının teorik derslerin yanı sıra sahaya inip pratik yapmalarının da yolunu açtı. Osmanlı ordusunda o güne kadar daha ziyade Fransız talimnameleri esas alınmışken, Goltz Paşa, askerî mekteplerin ders programlarına Fransızcanın yanı sıra Almanca ve Rusçayı da koydurduğu gibi, Alman talimnamelerinin Türkçeye çevrilmesine de ön ayak oldu. Yine Goltz Paşa’nın etkisiyle 1886 yılında yeni bir askere alma kanunu çıkartıldı; askerlik yaşı 20-40 arası olarak belirlenirken, muvazzaflık ve yedeklik süreleri de yeniden düzenlendi. Savaş seferberliğini milletin bütün unsurlarıyla güç kaynaklarının harekete geçirilmesi şeklinde anlayan Goltz, Alman ordusunda olduğu gibi, Osmanlı ordusunda da genelkurmayın daha etkin bir role sahip olmasını istiyordu. Genelkurmay Başkanlığının savaş durumuna uygun seferberlik, yığınak ve harekât planlarının hazırlanmasını teşvik etti. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 44

II. Meşrutiyetin ilan edilmesini sağlayan ilk adım aşağıdakilerden hangisidir?

Ermeni olaylarının toplum üzerindeki etkileri.

Kürt aşiretlerin Osmanlı ordusuna katılması.

Osmanlı maliyesinin ciddi bir dış borç krizi içinde olması.

Osmanlı subaylarının dağa çıkarak isyan başlatması.

Abdülhamid’in ordunun ıslahında başarısız olması.

Açıklama:

1877-78 Osmanlı-Rus Harbi’nin çıkışını gerekçe göstererek 1876 Kanun-ı Esasisini (anayasa) askıya alan Sultan Abdülhamid, dış ve iç siyasi şartların zorlamasıyla 23 Temmuz 1908’de Meşrutiyet’i ilân etmek zorunda kaldı. Makedonya’da Enver ve Niyazi Beyler gibi Osmanlı subaylarının dağa çıkarak isyan başlatmasıyla fitili ateşlenen süreç, kısa zamanda II. Abdülhamid’in geri adım atarak otuz senelik tek adam idaresine son vermesiyle neticelendi. Bunun ardından 13 Nisan 1909’da çıkan ve Rumî takvimdeki karşılığıyla “31 Mart Vakası” olarak bilinen II. Abdülhamid taraftarı askerî ayaklanma, padişahın tahtan indirilmesiyle neticelendi. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 45

Aşağıdakilerden hangisi II. Meşrutiyet döneminde kurulan askerî eğitim kurumlarından biri değildir?

Harbiye okulu

Astsubay okulu

Piyade okulu

Yedek subay okulu

Telsiz telgraf okulu

Açıklama:

II. Meşrutiyet döneminde kurulan yeni askerî eğitim kurumları da vardı. Piyade ve topçu atış okulları, yedek subay okulu, astsubay okulu, sağlık ve veteriner sınıflarına mahsus okullarla demiryolu, ulaştırma ve telsiz telgraf sınıf okulları bunlardan bazılarıdır. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 46

Osmanlı Deniz Kuvvetlerinin yenilenmesi için hangi ülke ile işbirliği yapılmıştır?

Almanya

Fransa

ABD

Rusya

İngiltere

Açıklama:

Goltz Paşa, Ekim 1909-Ocak 1910 arasında geçici olarak Osmanlı hizmetine geri döndü. Edirne’de düzenlediği büyük tümen manevrası ile Osmanlı ordusunun Balkan kaynaklı bir tehdide karşı seferberlik ve harekât hazırlıklarını sahada icra ettirdi; iki sene sonra Balkan Savaşı’nda Osmanlı ordusunun esas alacağı sefer ve seferberlik planlarının hazırlanmasında rol aldı. Aynı tarihlerde Deniz Kuvvetleri için de yabancı bir danışman heyeti getirtildi. Kara ordusunda Alman etkisi hissedilirken, donanmada 19. yüzyılın ortalarından beri olduğu gibi, yine İngiliz danışmanlar kullanıldı. Nitekim önce 1909 başlarında Amiral Gambel’in başkanlığını yaptığı bir heyet; ardından Mayıs 1910-Şubat 1911 arasında Amiral Williams ve son olarak da Amiral Limpus Nisan 1912’de Osmanlı hizmetine girdi ve Birinci Dünya Savaşı’nda Osmanlı Devleti ile İngiltere’nin düşman kamplara ayrılmasına kadar vazifesini sürdürdü. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 47

Osmanlı Hava Kuvvetleri’nin kurulması için ilk adımları atan aşağıdakilerden hangisidir?

Süreyya Bey

Fethi Bey

Enver Bey

Yusuf Kenan Bey

Fesa Bey

Açıklama:

II. Meşrutiyet döneminin ilk yılları Osmanlı Hava Kuvvetleri’nin doğuşuna da tanıklık etti. Amerikalı Orville ve Wilbur Wright Kardeşlerin 1903’teki ilk başarılı uçuş denemesinden sonra havacılığın askerî sahada da kullanılması yönünde çalışmalar başlamıştı. Meşrutiyet’in ilânı sonrasında askerî ataşe olarak Fransa’ya gönderilen Fethi (Okyar) Bey, bu ülkede gözlemlediği askerî uçuşları İstanbul’a rapor etti ve bu kabiliyetin Osmanlı ordusuna da kazandırılmasını önerdi. Bu yeni harp alanında hem teçhizata hem de eğitimli personele ihtiyaç vardı. Öncelikle istekli subaylara yönelik olarak 28 Haziran 1911’de bir seçme sınavı yapılarak bundan en yüksek iki notu alan Süvari Yüzbaşı Fesa Bey’le istihkâm Yüzbaşı Yusuf Kenan Bey pilotaj eğitimi almak üzere Fransa’daki Bleriot Fabrikasının uçuş okuluna gönderildi; aynı yıl, Kurmay Yarbay Süreyya Bey (Paşa) Osmanlı havacılık teşkilatını kurmakla görevlendirildi ve Havacılık Komisyonu, Harbiye Nezareti’ne bağlı Kıtaat-ı Mevaki-i Müstahkeme Müfettişliği (Müstahkem Mevki Kıtaları Müfettişliği) 2. Şubesi’nde faaliyete geçti. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 48

Osmanlı’nın hangi savaşta aldığı ağır mağlubiyet ordu için bir dönüm noktası olmuştur?

Trablusgarp Savaşı

Balkan Savaşı

I. Dünya Harbi

Sedan Zaferi

93 Harbi

Açıklama:

Meşrutiyet döneminin siyasi ve askerî tarihinde, Ekim-Aralık 1912 tarihleri arasında cereyan eden Balkan Savaşı ve bu savaşta Osmanlı ordusunun uğradığı ağır mağlubiyet bir dönüm noktası olur; 1908’den itibaren yapılan askerî düzenlemelere rağmen ordunun küçük Balkan devletleri ittifakına (Bulgaristan-Yunanistan-Sırbistan-Karadağ) karşı Çatalca’ya kadar çekilmesi Osmanlı siyasetinde bir şok etkisi yaratır. O güne kadar doğrudan hükümet kurmayıp işleri arkadan idare etmeye çalışan İttihat ve Terakki Fırkası, Balkan Savaşı felâketinin sebep olduğu krizi iktidara el koyma fırsatı olarak değerlendirir. Enver Bey ve Talat Bey’in başını çektiği İttihatçılar 23 Ocak 1913’te Bâbıâli’deki hükümet toplantısını basar ve bu esnada Harbiye Nazırı Nazım Paşa vurularak öldürülür; Enver Bey Sadrazam Mehmed Kâmil Paşa’nın başına silahı dayayıp istifasını alır. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 49

1913 yılı sonunda gelen Liman von Sanders başkanlığındaki heyet ile Birinci Alman Askerî Misyonunun farkı aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı ve İngiltere arasında ara buluculuk yapmışlardır.

Eğitim verme görevini üstlenmişlerdir.

Silahların Almanya’dan getirilmesini sağlamışlardır.

Osmanlı birliklerine komutanlık yapmışlardır.

Osmanlı Hava Kuvvetlerini kurmuşlardır.

Açıklama:

1913 yılı sonunda gelen Liman von Sanders başkanlığındaki heyet, Sultan Abdülhamid döneminde gelen Birinci Alman Askerî Misyonundan farklı olarak sadece danışmanlık değil, Osmanlı birliklerine bizzat komutanlık da yaptı. Savaşın başında İstanbul’daki 1. Ordunun komutanlığına getirilen Liman Paşa, Çanakkale Cephesi’nin açılması sonrasında Gelibolu merkezli 5. Ordu’nun komutanlığı üstlendi. O sıralar Belçika’daki pasif görevinden memnun olmadığı için kendi isteğiyle 12 Aralık 1914’de üçüncü kez Osmanlı hizmetine giren von der Goltz Paşa ise önce Liman Paşa’nın yerine 1. Ordu komutanlığına; ardından Ekim 1915’te Mezopotamya’da yeni oluşturulan 6. Ordu komutanlığına atandı; Irak ve İran sınırında İngilizlerle yapılan çatışmalara katıldı. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 50

1915’te kurulan Umur-ı Havaiyye Müfettişliğinin başına kim getirildi?

General von Seeckt

Hava Yüzbaşı Dogois

Pilot Yüzbaşı Erich Serno

Von der Goltz

Liman von Sanders

Açıklama:

Birinci Dünya Savaşı sırasında bir kısım Osmanlı subayı da pilotluk ve râsıdlık (gözlemci, ikinci pilot) eğitimi için Almanya’ya gönderildi. Almanya ve Bulgaristan’a 22 uçak sipariş edildi. Yılsonuna kadar gelen 19 uçaktan yedisi İstanbul’da bırakıldı; geri kalanı da 4. ve 5. Ordularla Kıyı Müfettişliği emrine verildi. Ağustos 1915’te yine Almanya’dan getirtilen beş deniz uçağı da Boğazlar Umum Kumandanlığına tahsis edildi. Kasım 1915’te kurulan Umur-ı Havaiyye Müfettişliğinin başına da Alman Pilot Yüzbaşı Erich Serno atandı. Uçaklarıyla gelen Alman pilotlar çeşitli cephelerde Osmanlı kara ve deniz kuvvetleriyle müşterek harekâtlar gerçekleştirdi. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 51

Osmanlı tarihinde Osmanlı-Rus Savaşının "93 Harbi" olarak anılmasının sebebi hangisidir ?

Savaşın 1793 yılında bitmesi

Savaşta 93 kişinin ölmesi

Savaşın yapıldığı 1877-78 yıllarının Rumî takvimde 1293 tarihine denk düşmesi

Savaşın 1893 yılında geçmesi

Savaşta 93 kişinin savaşması

Açıklama:

Osmanlı tarihinde Osmanlı-Rus Savaşının "93 Harbi" olarak anılmasının sebebi Savaşın yapıldığı 1877-78 yıllarının Rumî takvimde 1293 tarihine denk düşmesidir.

Doğru Cevap: C

Soru 52

II.Abdülhamit 93 Harbinden sonra devleti içine düştüğü durumdan kurtarmak için ilk olarak neye el atmıştır ?

Adalet

Maliye

Eğitim

Askeriye

İdari yönetim

Açıklama:

II.Abdülhamit 93 Harbinden sonra devleti içine düştüğü durumdan kurtarmak için ilk olarak askeriyeye el atmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 53

II. Abdülhamid Osmanlı ordusunun eksikliklerini gidermek ve daha köklü değişikliklikler yapmak için hangi ülkeden yardım istemiştir ?

Almanya

ABD

İtalya

Fransa

İngiltere

Açıklama:

II. Abdülhamid Osmanlı ordusunun eksikliklerini gidermek ve daha köklü değişikliklikler yapmak için Almanya'dan yardım istemiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 54

Aşağıdakilerden hangisi Kurmay Yarbay Collmar Freiherr von der Goltz'un Osmanlı Ordusunda yaptığı değişikliklerden biri değildir ?

Askerî mekteplerin ders programlarına Fransızcanın yanısıra Almanca ve Rusçayı da koydurdu

Alman talimnamelerinin Türkçeye çevrilmesine de ön ayak oldu

İleriki yıllarda kıta ve karargâhlarda üst düzey görevler alacak olan kurmay subay adaylarının teorik derslerin yanı sıra sahaya inip pratik yapmalarının da yolunu açtı

Erkânı Harbiyye Sınıflarının (sonradan Harp Akademileri) programlarında değişikliklik yaptı

Askerî mekteplerin ders programlarına Fransızcanın yanı sıra İtalyanca ve İngilizceyi de koydurdu

Açıklama:

Askerî mekteplerin ders programlarına Fransızcanın yanı sıra İtalyanca ve İngilizceyi koydurmamıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 55

Aşağıdakilerden hangisi "31 Mart Vakası"'nın sonuçlarından biridir ?

Cumhuriyetin ilanı

Atatürk'ün Samsun'a çıkması

II. Abdülhamid' tahtan indirilmesi

Yeni meclis açılması

Ülkenin ekonomik krize girmesi

Açıklama:

II. Abdülhamid' tahtan indirilmesi "31 Mart Vakası"'nın sonuçlarından biridir.

Doğru Cevap: C

Soru 56

Aşağıdakilerden hangisi II. Meşrutiyet döneminde kurulan yeni askerî eğitim kurumlarından biri değildir ?

Piyade ve topçu atış okulları

Yedek subay okulu

Astsubay okulu

Telsiz telgraf sınıfı okulları

Galatasaray Lisesi

Açıklama:

Galatasaray Lisesi II. Meşrutiyet döneminde kurulan yeni askerî eğitim kurumlarından biri değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 57

Osmanlı Devleti’nin Almanya ile müttefik olarak Birinci Dünya Savaşı’na girmesinin bir numaralı sorumlusu olarak kabul edilen, henüz 33 yaşında iken Osmanlı ordusunun hem siyasi hem de askerî lideri haline gelen kişi kimdir ?

Mehmed Kamil Paşa

Enver Paşa

Ahmed İzzet Paşa

Nazım Paşa

Şevket Paşa

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 58

Meşrutiyet döneminin siyasi ve askerî tarihinde, Ekim-Aralık 1912 tarihleri arasında cereyan eden hangi savaştan sonra Osmanlı ordusunun uğradığı ağır mağlubiyet bir dönüm noktası olur ?

Çanakkale Savaşı

Trablusgarp Savaşı

1.Dünya Savaşı

Balkan Savaşları

Kurtuluş Savaşı

Açıklama:

Meşrutiyet döneminin siyasi ve askerî tarihinde, Ekim-Aralık 1912 tarihleri arasında cereyan eden Balkan Savaşlarından sonra Osmanlı ordusunun uğradığı ağır mağlubiyet bir dönüm noktası olur.

Doğru Cevap: D

Soru 59

Aşağıdaki şehirlerden hangisi 1.Dünya Savaşı zamanında ordu merkezi olarak kullanılan şehirlerden biri değildir ?

İstanbul

Erzurum

Şam

Gelibolu

Kütahya

Açıklama:

Kütahya 1.Dünya Savaşı zamanında ordu merkezi olarak kullanılan şehirlerden biri değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 60

Dünyada ilk sivil uçuş hangi ülkede yapılmıştır ?

ABD

İngiltere

Fransa

Almanya

İtalya

Açıklama:

Dünyada ilk sivil uçuş ABD 'de yapılmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 61

Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Devletinin 1877-78 Rus Harbi sonrası kabul etmek durumunda kaldığı antlaşmadır?

Berlin Antlaşması

Karlofça Antlaşması

Ayestefanos Antlaşması

İstanbul Antlaşması

Ankara antlaşması

Açıklama:

Osmanlı tarihinde “93 Harbi” olarak da bilinen 1877-78 Osmanlı-Rus Savaşının mağlubiyetle neticelenmesi, Osmanlı ordusunda yeniden yapılanma ihtiyacını gündeme
getirdi. Savaş sonunda II. Abdülhamit 1878 tarihli Berlin Antlaşmasını kabul etmek durumunda kaldı.

Doğru Cevap: A

Soru 62

Hangisi 1878 Berlin Antlaşması sonrasında 93 Harbi’nde yaşanan sevk ve idare problemleri de göz önünde bulundurularak kurulan komisyondur?

Dâr-ı Şûra-yı Askerî

Tensikat-ı Askeriyye

Seraskerlik

Erkân-ı Harbiyye

Nizam-ı Cedit

Açıklama:

Berlin Kongresi’nin imzalanmasından hemen sonra ilk planda ordunun idaresinde bazı teşkilât değişikliklerine gidildi. Askerî düzenlemelere bakmak üzere kurulan Tensikat-ı Askeriyye Komisyonu’nun 21 Aralık 1879 tarihli raporu doğrultusunda, 93 Harbi’nde yaşanan sevk ve idare problemleri de göz önünde bulundurularak Dâr-ı Şûra-yı Askerî ile Seraskerlik ve ordu merkezlerinde yer alan ordu meclisleri ve ordu muhasebecilikleri kaldırıldı.

Doğru Cevap: B

Soru 63

Aşağıdakilerden hangisi II. Meşrutiyet dönemi olarak bilinen 1908-1918 yıllarında yapılan askeri düzenlemelerin görünürdeki nedenidir?

Ekonomik durumun iyileştirilmesi

Mali sorunların düzenlenmesi

Ordunun ihmal edilmesi ve iyi yönetilmesi gerekliliği

Ulaşım altyapılarının eksikliği

Siyasi istikrarsızlığın başlaması

Açıklama:

II. Meşrutiyet Dönemi olarak bilinen 1908-1918 arası sürecin ilk aşamasını oluşturan 1909-1913 yılları arası, İttihat ve Terakki’nin askerî kanadının başını çeken Enver Bey’in sahne gerisinden yönettiği köklü askerî düzenlemelere tanıklık etti. Bu düzenlemelerin görünürdeki amacı, II. Abdülhamid’in ihmal etti¤i ve iyi yönetmediği iddia edilen orduyu daha etkin hale getirmekti.

Doğru Cevap: C

Soru 64

Aşağıdakilerden hangisi düzenli ordunun kurulduğu 1826'dan itibaren ordunun en üst idare birimi olan Seraskerlik makamının yerini almıştır?

Dersaadet Ordu-yı Hümayun Dairesi

Hassa Ordu-yı Hümayun Dairesi

Redif Askeri Teşkilatı

Harbiye Nezareti

Nizam-ı Cedit Ocağı

Açıklama:

Düzenli ordunun kurulduğu 1826’dan beri kısa bir süre dışında, hep Seraskerlik (Bâb-› Seraskerî) olarak adlandırılmış olan ordunun bağlı olduğu en üst idare birimi Harbiye Nezareti adını aldı.

Doğru Cevap: D

Soru 65

Hangisi 1876-1918 döneminde Kara Harp Okulu olan Mekteb-i Harbiyye’den mezun olmaksızın komuta kademesine getirilmiş olanlara verilen isimdir?

Yeniçeri

Süvari

Mektepli

Kazasker

Alaylı

Açıklama:

Dönemin Kara Harp Okulu olan Mekteb-i Harbiyye’den mezun olmaksızın komuta kademesine getirilmiş olanlara “alaylı”,Harbiye mezunu eğitimli subaylara ise “mektepli” denirdi.

Doğru Cevap: E

Soru 66

II. Meşrutiyet döneminde dünyadaki hava kuvvetleri gelişim göstermeye başlamıştır. Osmanlı Devletinde askerî ataşe olarak Fransa’ya gönderilen ve bu ülkede gözlemlediği askerî uçuşları İstanbul’a rapor eden görevli kimdir?

Fethi Okyar

Cevat Çobanlı

Ali Fuat Cebesoy

İsmet İnönü

Kazım Karabekir

Açıklama:

Amerikalı Orville ve Wilbur Wright Kardeşlerin 1903’teki ilk başarılı uçuş denemesinden sonra havacılığın askerî sahada da kullanılması yönünde çalışmalar başlamıştı. Meşrutiyet’in ilânı sonrasında askerî ataşe olarak Fransa’ya gönderilen Fethi (Okyar) Bey, bu ülkede gözlemlediği askerî uçuşları İstanbul’a rapor etti ve bu kabiliyetin Osmanlı ordusuna da kazandırılmasını önerdi.

Doğru Cevap: A

Soru 67

Dünya hava harp tarihinde ilk bombardıman hangi savaşta yapılmıştır?

I. Dünya Savaşı

Trablusgarp Savaşı

II. Dünya Savaşı

Osmanlı Rus Savaşı (93 Harbi)

Preveze Deniz Savaşı

Açıklama:

Dünya hava harp tarihinde ilk bombardıman Trablusgarp Savaşı’nda 1 Kasım 1911’de İtalyan uçaklarınca gerçekleştirilmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 68

Hangisi orduların sefer sırasında tek bir merkez hat üzerinde toplanması farklı kollardan kanatlara ayrılması prensibini açıklayan düzendir?

Tugay

Alay

Bölük

Kolordu

Manga

Açıklama:

Dünya askerî tarihine Napolyon Bonapart’ın hediye ettiği kolordu düzeni, orduların sefer sırasında tek bir merkez hat üzerinde toplanması ve tek istikamette hareket etmesi yerine, farklı kollardan kanatlara ayrılması prensibini getirmiş; ordulara seferberlik sırasında daha çabuk toplanma, daha hızlı harekat etme, düşman savunmasını farklı yönlerden tehdit edebilme gibi üstünlükler sağlamıştı.

Doğru Cevap: D

Soru 69

Hangisi Osmanlı ordusunda 1876-1918 yılları arasında kullandığı ordu düzeni arasında yer almamaktadır?

Redif

Mustahfız

Kolordu

Yeniçeri ocağı

Tugay

Açıklama:

Osmanlı ordusunda Yeniçeri ocağı 15 Haziran 1826'da Sultan II. Mahmud tarafından ortadan kaldırılmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 70

Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı ordusunda Alman Goltz Paşa'ya verilen görevlerden biridir?

Genelkurmay Başkanlığı

Erkân-ı Harbiyye Reisliği

Kolordu Başkanlığı

Hava Kuvvetleri Komutanlığı

Askerî Mektepler Umumî Müfettişliği

Açıklama:

Goltz Paşa’ya Osmanlı ordusunda biri Askerî Mektepler Umumî Müfettişliği ve diğeri de Erkân-ı Harbiyye ikinci Reisliği olmak üzere iki resmi görev verildi. İlk el attığı alan subay ve kurmay subay eğitimi oldu.

Doğru Cevap: E

Soru 71

1877-78 Osmanlı-Rus Savaşı Osmanlı tarihinde hangi isimle bilinir?

Ruslar Harbi

78 Harbi

85 Harbi

93 Harbi

97 Harbi

Açıklama:

93 Harbi: Osmanlı-Rus Savaşı’nın bu isimle de anılmasının nedeni, 1877- 78 yıllarının Rumî takvimde 1293 tarihine denk düşmesidir.

Doğru Cevap: D

Soru 72

Aşağıdaki seçeneklerden hangisi 1878 tarihli Berlin Antlaşmasının sonuçlarındandır?

Osmanlı Devleti’nin toprak bütünlüğünü korurken yabancıların ülke idaresine müdahalesine izin verilmiştir.

Rusya’nın Osmanlı Devleti üzerinde söz sahibi olmasını kabul etmiştir.

Osmanlı Devleti’nin toprak bütünlüğünün koruması ve destek verilmesi kararlaştırılmıştır.

Osmanlı Devleti’nin tüm idaresi Berlin Antlaşmasının taraflarına verilmiştir.

Osmanlı Devleti’nin topraklarından bir bölüm Sultan II. Abdülhamid’in idaresinin devamı karşılığı verilmiştir.

Açıklama:

Savaşın ardından Osmanlı Devleti’nin geleceğini Rusya’nın eline bırakmak istemeyen Avrupalı büyük devletler Berlin’de bir kongre toplayarak uzun bir antlaşma metni üzerinde uzlaşmaya varmışlardı. Sultan II. Abdülhamid’in kabul etmek zorunda kaldığı 1878 tarihli Berlin Antlaşması, Osmanlı Devleti’nin toprak bütünlüğünü korurken yabancıların ülke idaresine müdahalesine kapı açmıştı.

Doğru Cevap: A

Soru 73

II.Abdülhamid döneminde, askere gitmek istemeyen kişilerin yerine başka birini göndermesi uygulamasına verilen isim aşağıdaki seçeneklerden hangisidir?

Ahzı asker

Redif

Bedel-i şahsî

Seraskerlik

Mustahfız

Açıklama:

1886’da çıkarılan kanunla beraber bedel-i şahsî olarak bilinen askere gitmek istemeyen kişilerin yerine başka birini göndermesi uygulaması da kaldırılarak nakdî bedel ödenmesi kuralı getirildi; ancak, nakit bedel ödeyenlerin silahaltına hiç alınmaması şeklindeki eski uygulama terk edildi. Bedel ödeyenler kendilerine en yakın askerî birlikte beş ay eğitim göreceklerdi. İsmi beş yıl boyunca kurada çıkmayanların doğrudan redif sınıfına aktarılması uygulaması da yine bu düzenlemeyle son buldu.

Doğru Cevap: C

Soru 74

“31 Mart Vakası” olarak bilinen ve padişahın tahtan indirilmesiyle neticelenen askerî ayaklanmanın tarihi aşağıdaki seçeneklerden hangisidir?

31 Mart 1876

23 Mayıs 1907

31 Mart 1908

23 Temmuz 1908

13 Nisan 1909

Açıklama:

13 Nisan 1909’da çıkan ve Rumî takvimdeki karşılığıyla “31 Mart Vakası” olarak bilinen II. Abdülhamid taraftarı askerî ayaklanma, padişahın tahtan indirilmesiyle neticelendi.

Doğru Cevap: E

Soru 75

Seraskerlik olarak adlandırılmış olan ordunun bağlı olduğu en üst idare birimi aşağıdaki seçeneklerden hangisidir?

Erkân-ı Harbiyye

Harbiye Nezareti

Ahz-ı asker

Teftiş-i Umumi-i

Bâb-ı Seraskerî

Açıklama:

Düzenli ordunun kurulduğu 1826’dan beri kısa bir süre dışında, hep Seraskerlik (Bâb-ı Seraskerî) olarak adlandırılmış olan ordunun bağlı olduğu en üst idare birimi Harbiye Nezareti adını aldı.

Doğru Cevap: B

Soru 76

Osmanlı ordusunda, dönemin Kara Harp Okulu olan Mekteb-i Harbiyye’den mezun olmaksızın komuta kademesine getirilmiş olanlara verilen isim aşağıdaki seçeneklerden hangisidir?

Serasker

Mektepli

Alaylı

Nizamiye

Süvari

Açıklama:

Mektepli ve Alaylı: Osmanlı ordusunda subay olabilmek için olmazsa olmaz şart, Harp Okulu mezunu olmak değildi. Kıdem, tecrübe, becerinin yanı sıra komutanların ya da padişahın güvenini kazanmak gibi kriterlerle sıradan bir onbaşı veya çavuş yükselerek paşalığa kadar çıkabilirdi. Geniş bir coğrafyaya yayılan ve çok sayıda birliği bulunan Osmanlı ordusunun subay ve komutan ihtiyacı çoktu. Mekteb-i Harbiyye’nin senelik mezun sayısı bu boş kadroları doldurmaya yetmiyordu. Bugünkü şekilde bir astsubaylık kurumu da yoktu. Dönemin Kara Harp Okulu olan Mekteb-i Harbiyye’den mezun olmaksızın komuta kademesine getirilmiş olanlara “alaylı”, Harbiye mezunu eğitimli subaylara ise “mektepli” denirdi.

Doğru Cevap: C

Soru 77

Meşrutiyet döneminin siyasi ve askerî tarihinde, aşağıdaki seçeneklerden hangisi Osmanlı ordusu için bir dönüm noktasıdır?

Balkan Savaşı’nda ordunun uğradığı ağır mağlubiyet

Askere alma kanununda yapılan değişiklikler

Osmanlı-Rus Savaşı

Erkân-ı Harbiyye Mektebinin kurulması

Von der Goltz Paşa’nın Osmanlı ordusu üzerindeki etkileri

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 78

Birinci Dünya Savaşı’nın son iki yılında Osmanlı Genelkurmay Başkanlığı makamında bulunan kişi aşağıdaki seçeneklerden hangisidir?

Von der Goltz Paşa

Enver Paşa

Sadrazam Mehmed Kâmil Paşa

Liman Paşa

General von Seeckt

Açıklama:

Birinci Dünya Savaşı’nın son iki yılında Osmanlı Genelkurmay Başkanlığı makamına Alman General von Seeckt oturdu. Savaş boyunca Osmanlı Deniz Kuvvetleri komutanlığı da sırasıyla Amiral Souchon Paşa, Amiral von Reuber ve Amiral Paschwitz Paşa’nın uhdesindeydi. Dört senelik savaş boyunca Osmanlı ordusunda 23’ü general ve 10’u amiral olmak üzere 130; donanmasında 60 ve toplamda da 190 Alman subay komutanlık yaptı. Buna sağlık hizmetleri gibi muharip olmayan sınıflardakiler de eklenince sayı 800’ü bulmaktaydı.

Doğru Cevap: E

Soru 79

Cumhuriyet dönemi Türkiye’sinin zorunlu askerlik uygulamasının temelini aşağıdaki seçeneklerden hangisi oluşturmaktadır?

Balkan savaşı

Askerî Yükümlülükler Kanunu

1927’de çıkarılan 1111 sayılı kanun

Osmanlı Devleti’nin Birinci Dünya Savaşı’na girmesi

Asker yakınlarına devletin maaş bağlaması

Açıklama:

Osmanlı Devleti’nin Birinci Dünya Savaşı’na girmesinden birkaç ay önce parlamentonun onayı alınmadan yürürlüğe sokulan Askerî Yükümlülükler Kanunu, Cumhuriyet dönemi Türkiye’sinin zorunlu askerlik uygulamasının da temelini oluşturur. Her ne kadar 1927’de çıkarılan 1111 sayılı kanunla yürürlükten kalkmış gibi gözükse de, 1914 tarihli son Osmanlı askerlik kanununun getirdiği “topyekûn seferberlik” anlayışı varlığını korudu. Her an bir savaş çıkabileceği düşüncesiyle askerlik yaşına gelmiş erkek nüfusu barış zamanında da silahaltında tutmaya çalışmak bunun bir göstergesidir. Topyekûn seferberlik, ülkenin sivil ve askerî bütün potansiyelini çıkacak bir savaşta ordu ihtiyaçları için seferber etmeyi öngörür. 1914 Askerî Yükümlülükler Kanunu, bunun insan kaynakları kısmını düzenlemeye çalıştı. Birinci Dünya Savaşı boyunca toplam 2.873.000 kişi askere alınmış ve senelik ordu mevcudu da 800.000’i bulmuştu. Bununla beraber, zorla askere alınanlar içinde çeşitli sebeplerle firar edenlerin sayısı da oldukça yüksekti.

Doğru Cevap: B

Soru 80

Yeşilköy’de bir Bahriye Tayyare Mektebi açılması ve Osmanlı hava sahasının ne şekilde kullanılacağı ve seyahatlerin nasıl yapılacağına dair bir kanun çıkarılması hangi tarihte olmuştur?

1918

1911

1913

1914

1927

Açıklama:

1914’te Yeşilköy’de bir Bahriye Tayyare Mektebi (Deniz Kuvvetleri Uçuş Okulu) açıldı. Hava kuvvetleri, Müstahkem Mevkiler Kıtaları Müfettişliği emrinden alınarak “Teşkilât-ı Havaiyye Müfettişliği” (Hava Teşkilâtı Müfettişliği) adıyla Haberleşme ve Ulaştırma Şubesi’ne bağlandı. Osmanlı hava sahasının ne şekilde kullanılacağı ve seyahatlerin nasıl yapılacağına dair bir kanun çıkarıldı.

Doğru Cevap: D

Soru 81

1877-78 Osmanlı Rus Savaşı neden 93 Harbi olarak anılmaktadır?

Osmanlı İmparatorluğu'nun savaşta 93 yerleşim merkezini kaybetmesi

Savaşta 93 çarpışmada da mağlup olunması

Savaşın 93 gün sürmesi

Sultan II. Abdülhamit'in savaş sırasında 93 yaşında olması

1877- 78 yıllarının Rumî takvimde 1293 tarihine denk düşmesi

Açıklama:

Osmanlı-Rus Savaşı’nın bu isimle de anılmasının nedeni, 1877- 78 yıllarının Rumî takvimde 1293 tarihine denk düşmesidir.

Doğru Cevap: E

Soru 82

Erkân-ı Harbiyye Reisinin ve Erkân-ı Harbiyye Dairesinin Vezaif-i Dahiliyyesi Nizamnamesi hangi yıl çıkartılmıştır?

1876

1877

1879

1880

1881

Açıklama:

Erkân-ı Harbiyye Reisinin ve Erkân-ı Harbiyye Dairesinin Vezaif-i Dahiliyyesi Nizamnamesi, 1879 yılında çıkartılmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 83

Osmanlı İmparatorluğu'nda bedelli askerlik hangi yıl başlamıştır?

1885

1886

1887

1888

1889

Açıklama:

1886 yılında nakdi bedel ödemesi uygulaması getirilerek askere gitmek istemeyen kişilere bedelli askerlik uygulaması başlatılmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 84

II. Abdülhamit'in tahtan inmesi ile sonuçlanan 31 Mart Vakası, hangi topluluğun ayaklanması ile başlamıştır?

Askerin ayaklanması

Din adamlarının ayaklanması

Azınlıkların ayaklanması

Halkın ayaklanması

Ulemanın ayaklanması

Açıklama:

II. Abdülhamit'in tahtan inmesi ile sonuçlanan 31 Mart Vakası, askeri ayaklanma ile başlamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 85

1911 yılında Osmanlı Havacılık Teşkilatını kurmak üzere görevlendirilen isim kimdir?

Fethi (Okyar) Bey

Yusuf Kenan Bey

Süreyya Bey

Orville Wright

Wilbur Wright

Açıklama:

1911 yılında Osmanlı Havacılık Teşkilatını kurmak üzere görevlendirilen isim; aynı yıl Fransa'ya pilot eğitimi almak üzere gönderilen Kurmay Yarbay Süreyya Bey'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 86

Osmanlının Almanya ile müttefik olarak I. Dünyada Savaşı'na girmesinin en büyük sorumlusu kimdir?

II. Abdülhamit

Enver Paşa

Talat Paşa

Ahmet İzzet Paşa

Mahmud Şevket Paşa

Açıklama:

Osmanlının Almanya ile müttefik olarak I. Dünyada Savaşı'na girmesinin en büyük sorumlusu olarak gösterilen İsim henüz 33 yaşında ike Osmanlı ordusunun siyasi ve askeri lideri haline gelen Enver Paşa'dır.

Doğru Cevap: B

Soru 87

Seçeneklerden hangisi Almanya'nın I. Dünyada Savaşı'nda Osmanlıları müttefik olarak seçmesinin nedenlerinden biri değildir?

Balkan Savaşında yenilen Osmanlı ordusuna danışmanlık yapan Almanların da basınca suçlanması

Savaşılan Avrupa ülkelerindeki Müslümanların da Almanya yanında yer alması

Osmanlı Padişahının aynı zamanda halife olması

Osmanlı ordusunun doğu cephelerini meşgul etmeleri

Almanya'nın Osmanlı İmparatorluğu'na olan borcu

Açıklama:

Almanya'nın Osmanlı İmparatorluğu'na olan borcu, Almanya'nın I. Dünyada Savaşı'nda Osmanlıları müttefik olarak seçmesinin nedenlerinden biri değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 88

Seçeneklerden hangi Balkan devleti, 1912 Balkan Savaşı sırasında Osmanlılar'a karşı savaşan ittifaka dahil değildir?

Hırvatistan

Bulgaristan

Yunanistan

Sırbistan

Karadağ

Açıklama:

1912 Balkan Savaşı sırasında Osmanlılar'a karşı savaşan Balkan ittifakı şu devletlerden oluşmaktadır; Bulgaristan, Yunanistan, Sırbistan, Karadağ. Hırvatistan bu devletlerden biri değildir.

Doğru Cevap: A

Soru 89

Osmanlı ordusunda iki dönem de çalışarak yenilikler yapan Alman Paşa kmdir?

Hans Paşa

Müller Paşa

Amold Paşa

Goltz Paşa

Gotthold Paşa

Açıklama:

Osmanlı ordusunda iki dönem de çalışarak yenilikler yapan Alman Paşa'nın adı Goltz'dur.

Doğru Cevap: D

Soru 90

1918 yılında Osmanlı Devleti Hava Kuvvetleri kaç uçaktan oluşmaktaydı?

100

Açıklama:

1918 yılında Osmanlı Devleti Hava Kuvvetleri'nde 90 uçak, 81 pilot ve 58 rasıd(ikinci pilot) bulunmaktaydı.

Doğru Cevap: D

Soru 91

1870’de Fransa’yı yenmiş olan Avrupa’nın öne çıkmış kara gücü kimdir?

Prusya (Almanya)

İngiltere

Rusya

Amerika

İtalya

Açıklama:

870’de Fransa’yı yenmiş olan Avrupa’nın öne çıkmış kara gücü Prusya (Almanya) idi.

Doğru Cevap: A

Soru 92

Osmalıda Orduya subay yetiştiren Mektebin adı nedir?

Muzika-i humayün

mekteb-i sebil

Mekteb-i Harbiyye

Mekteb-i Osmani

Mekteb-i Tıbbiye

Açıklama:

Osmalıda Orduya subay yetiştiren Mektebin adı Mekteb-i Harbiyye dir.

Doğru Cevap: C

Soru 93

1886 yılında çıkartılan yeni bir askere alma kanunu askerlik yaşını kaç olarak belirlemiştir?

32-41 arası

12-30 aras

18-22 arası

20-40 arası

15 20 arası

Açıklama:

886 yılında çıkartılan yeni bir askere alma kanunu askerlik yaşını 20-40 arası olarak belirlemiştir

Doğru Cevap: D

Soru 94

Sultan abdülhamid kaç yılında Meşrutiyet’i ilân etmek zorunda kalmıştır?

1901

1902

1903

1904

1908

Açıklama:

Sultan abdülhamid 1908 yılında Meşrutiyet’i ilân etmek zorunda kalmıştır

Doğru Cevap: E

Soru 95

Tasfiye-i Rüteb-i Askeriyye Lâyiha-i Kanuniyyesi (Askerî Rütbelerin Tasfiyesi Kanunu) kaç yılında yürürlüğe girmiştir?

1904

1909

1915

1913

1907

Açıklama:

Tasfiye-i Rüteb-i Askeriyye Lâyiha-i Kanuniyyesi (Askerî Rütbelerin Tasfiyesi Kanunu) 1909 yılında yürürlüğe girmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 96

askerlik süresi kaç yılında altı seneden üç seneye indirildi?

1901

1902

1903

1904

1909

Açıklama:

askerlik süresi 1909 yılında altı seneden üç seneye indirildi

Doğru Cevap: E

Soru 97

Deniz kuvvetlerinde 12 sene olan hizmet süresi toplam kaç seneye çıkartılmıştır?

Açıklama:

Deniz kuvvetlerinde 12 sene olan hizmet süresi toplam 20 seneye çıkartılmıştır

Doğru Cevap: A

Soru 98

Dünya hava harp tarihinde ilk bombardıman kaç senesinde gerçekleşmiştir?

1908

1905

1911

1910

1902

Açıklama:

Dünya hava harp tarihinde ilk bombardıman 1911 senesinde gerçekleşmiştir

Doğru Cevap: C

Soru 99

Henüz 33 yaşında iken Osmanlı ordusunun hem siyasi hem de askerî lideri haline gelen osmanlı paşası kimdir?

Enver Paşa

Donizetti Paşa

Ayhan Paşa

İhsan Paşa

Mehmet Paşa

Açıklama:

Henüz 33 yaşında iken Osmanlı ordusunun hem siyasi hem de askerî lideri haline gelen osmanlı paşası Enver Paşadır.

Doğru Cevap: A

Soru 100

Osmanlı Devleti, Alman Askerî Misyonunun istanbul’a gelmesinden kaç ay sonra, Almanya ile bir ittifak anlaşması imzaladı?

Açıklama:

Osmanlı Devleti, Alman Askerî Misyonunun istanbul’a gelmesinden 9 ay sonra, Almanya ile bir ittifak anlaşması imzaladı

Doğru Cevap: E

Soru 101

Goltz Paşa’nın çalışmaları neticesinde ilk Seferberlik Nizamnamesi hangi tarihte çıkartılmıştır?

1886

1887

1888

1889

1890

Açıklama:

Seferberlik Nizamnamesi 1889 yılında çıkartılmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 102

Hamidiye Alayları'nda gerçekleştirilen hizmetlerin doğru sıralaması aşağıdakilerden hangisidir?

Hazırlık-Redif-Nizamiye

Redif-nizamiye-hazırlık

Hazırlık-Nizamiye-Redif

Nizamiye-Hazırlık-Redif

Redif-Hazırlık-Nizamiye

Açıklama:

Hamidiye Alaylar›nda hizmet süresi 23 sene olarak belirlendi. Bunun ilk üç yılı hazırlık, sonraki üç yılı nizamiye ve son 17 senesi de redif hizmetiydi.

Doğru Cevap: C

Soru 103

Afrika'daki son Osmanlı toprağı aşağıdakilerden hangisidir?

Yemen

Trablusgarp

Mısır

Fas

Cezayir

Açıklama:

Afrika'daki son Osmanlı toprağı Trablusgarp'dır.

Doğru Cevap: B

Soru 104

İttihat ve Terakki'nin askeri kanadının başını kim çekmektedir?

Enver Paşa

Talat Paşa

Cemal Paşa

Zeki Paşa

Ahmet Paşa

Açıklama:

İttihat ve Terakki'nin askeri kanadının başını Enver Paşa çekmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 105

Devlet-i Aliyye-i Osmaniyye Ordusu Teşkilât-ı Esasî Nizamnamesi ile ordunun kuruluşu ve komutasında önemli değişikiliklere gidildi. Bu yönetmelikle bölgesel ordu komutanlıkları kaldırılıp yerlerine ordu müfettişlikleri kuruldu. Buna göre ikinci ordu müfettişliği aşağıdaki merkezlerden hangisi olmuştur?

İstanbul

Şam

Erzincan

Bağdat

İzmir

Açıklama:

ikinci ordu müfettişliği Şam merkezlidir.

Doğru Cevap: B

Soru 106

Meşrutiyet’in ilânı sonrasında askerî ataşe olarak Fransa’ya gönderilen kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Fethi Okyar

Yusuf Kenan

Yarbay Süreyya

Yüzbaşı Fesa

Mehmed Kamil

Açıklama:

Meşrutiyet’in ilânı sonrasında askerî ataşe olarak Fransa’ya Fethi Okyar gönderilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 107

Mükellefiyet-i Askeriyye Kanun-ı Muvakkati (Askerî Yükümlülüklere Dair Geçici Kanun) ile askerlik çağı kaç yaşında başlamaktadır?

Açıklama:

Bu kanuna göre askerlik yaşı 18'den itibaren başlamaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 108

Enver Paşa'nın harbiye nazırlığı döneminde canlandırılan tayyare mektebi aşağıdakilerden hangisidir?

Üsküdar Teyyare Mektebi

Beşiktaş Teyyare Mektebi

Rumeli Teyyare Mektebi

Yeşilköy Teyyare Mektebi

Beyoğlu Teyyare Mektebi

Açıklama:

Yeşilköy Teyyare Mektebi Enver Paşa'nın harbiye nazırlığı döneminde yeniden canlandırılmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 109

Kasım 1915’te kurulan Umur-ı Havaiyye Müfettişliği'nin başına atanan yüzbaşı olan Alman pilot aşağıdakilerden hangisidir?

Erich Serno

Teğmen Pressner

Ferdinand von Zeppelin

Erich Rudorfferin

Robert Ritter

Açıklama:

Kasım 1915’te kurulan Umur-ı Havaiyye Müfettişliği'nin başına Yüzbaşı Erich Serno atanmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 110

1918 yılı itibariyle Osmanlı Hava Kuvvetleri'nde bulunan uçak sayısı aşağıdakilerden hangisidir?

Açıklama:

1918 yılı itibariyle Osmanlı Hava Kuvvetleri'nde bulunan uçak sayısı 90'dır.

Doğru Cevap: E

Soru 111

“Berlin Antlaşması’nın bir gereği olarak 1879 yılında iç güvenlik teşkilâtında da bir düzenlemeye gidildi ve başta Makedonya ve Doğu Anadolu bölgeleri olmak üzere kırsal kesimdeki asayiş hizmetlerini görmek üzere zaptiye askerlerinin yerine Jandarma teşkilâtı kuruldu.”
Osmanlı’da 1879’da kurulan Jandarma teşkilatı, hangi ülke model olarak yapılandırılmıştır?

Almanya

Fransa

İtalya

Avusturya

Hollanda

Açıklama:

Berlin Antlaşması’nın bir gereği olarak 1879 yılında iç güvenlik teşkilâtında da bir düzenlemeye gidildi ve başta Makedonya ve Doğu Anadolu bölgeleri olmak üzere kırsal kesimdeki asayiş hizmetlerini görmek üzere zaptiye askerlerinin yerine Jandarma teşkilâtı kuruldu. Fransa model alınarak yapılandırılacak olan Jandarma teşkilâtı, zamanın Savunma Bakanlığı olan Seraskerliğe bağlı olacaktı.

Doğru Cevap: B

Soru 112

I. İlk kez Prusya ordusuyla ortaya çıkmıştır.
II. Almanya’da sadece ordunun değil, milletin birliğinin de sembolü olmuştur.
III. 1870’ten sonra dünyadaki pek çok ordu tarafından model alınmıştır.
Yukarıda bazı özellikleri verilen askeri kurum aşağıdakilerden hangisidir?

Tümen Sistemi

Kolordu

Genelkurmay

Rediflik

Harp Okulları

Açıklama:

Günümüz ordularında kara, deniz ve hava kuvvetlerinin müşterek komuta ve koordinasyon merkezi konumundaki genelkurmay başkanlıkları, modern askerî tarihte karşımıza ilk kez Prusya ordusuyla çıkar. O dönemde en büyük rakibi Fransa’ya nispetle nüfusu daha az olan ve federal bir idari yapıya sahip Almanya’da genelkurmay, sadece ordunun değil, milletin birliğinin de sembolü oldu. Savaşı planlı ve rasyonel bir faaliyet haline getirmeye çalışan Prusya Genelkurmayı, Fransa’ya karşı 1870’te kazanılan Sedan Zaferi’nden sonra Avrupa ve dünyadaki pek çok ordu tarafından model alındı.

Doğru Cevap: C

Soru 113

Doğu ve Güneydoğu Anadolu ile Kuzey Irak’ta yaşayan göçer Kürt aşiretlerin Osmanlı ordusuna yarı düzenli atlı birlikler olarak katılması ve 1890’lardaki Ermeni hadiseleri olmak üzere iç güvenliğin sağlanmasında da kullanılmak amacıyla bugünkü korucu sistemine benzer biçimde oluşturulan birlikler hangi isimle adlandırılmıştır?

Kürt Süvari Alayları

Mezopotamya Ordusu

Güneydoğu İstihkam Taburları

Bağımsız Aşiret Tümenleri

Hamidiye Süvari Alayları

Açıklama:

II. Abdülhamid döneminde askere alma alanında yapılan bir diğer önemli düzenleme de, Hamidiye Süvari Alayları adı altında Doğu ve Güneydoğu Anadolu
ile Kuzey Irak’ta yaşayan göçer Kürt aşiretlerin Osmanlı ordusuna yarı düzenli atlı birlikler olarak katılmasının sağlanmasıydı. Bu alaylar, başta 1890’lardaki Ermeni hadiseleri olmak üzere iç güvenliğin sağlanmasında da kullanılmak amacıyla oluşturuldu. Günümüzdeki “koruculuk” sistemine benzeyen Hamidiye Süvari Alayları bölgedeki aşiret-devlet ilişkilerinin güçlendirilmesine katkı sağladı; ancak elindeki gücü kendi rakiplerine karşı kullanan gruplar yüzünden sıkıntılara sebep oldu.

Doğru Cevap: E

Soru 114

Aşağıdakilerden hangisi II. Meşrutiyet Döneminden önce kurulan askeri eğitim kurumlarından biridir?

Topçu ve İstihkam Okulu

Piyade ve Topçu Atış Okulları

Yedek Subay Okulu

Astsubay Okulu

Sağlık ve Veteriner Sınıf Okulları

Açıklama:

II. Meşrutiyet döneminde kurulan yeni askerî eğitim kurumlarından bazıları
Piyade ve topçu atış okulları, yedek subay okulu, astsubay okulu, sağlık ve veteriner sınıflarına mahsus okullarla demiryolu, ulaştırma ve telsiz telgraf sınıf
okullarıdır. Topçu ve İstihkam Mektebi (Okulu) ise II. Meşrutiyet'ten önce kurulan okullardan biridir.

Doğru Cevap: A

Soru 115

“1909 yılında hazırlanıp 9 Temmuz 1910’da uygulanmaya başlayan ve 1913’e kadar yürürlükte kalan Devlet-i Aliyye-i Osmaniyye Ordusu Teşkilât-ı Esasî Nizamnamesi (Osmanlı Ordusunun Temel Teşkilât Yönetmeliği) ile ordunun kuruluş ve komutasında önemli değişikliklere gidildi. Bu yönetmelikle bölgesel ordu komutanlıkları kaldırılıp yerlerine ordu müfettişlikleri kuruldu.”
Aşağıdakilerden hangisi o dönemde kurulan ordu müfettişlik merkezlerinden biri değildir?

İstanbul

Bağdat

Selânik

Şam

Erzincan

Açıklama:

1909 yılında hazırlanıp 9 Temmuz 1910’da uygulanmaya başlayan ve 1913’e kadar yürürlükte kalan Devlet-i Aliyye-i Osmaniyye Ordusu Teşkilât-ı Esasî Nizamnamesi (Osmanlı Ordusunun Temel Teşkilât Yönetmeliği) ile ordunun kuruluş ve komutasında önemli değişikliklere gidildi. Bu yönetmelikle bölgesel ordu komutanlıkları kaldırılıp yerlerine ordu müfettişlikleri kuruldu. 1. Ordu Müfettişliği, İstanbul; 2. Ordu Müfettişliği, Şam; 3. Ordu Müfettişliği, Erzincan ve 4. Ordu Müfettişliği de Bağdat merkezli olacak; müfettişlikler eğitim ve seferberlik işleriyle uğraşacaktı.

Doğru Cevap: C

Soru 116

I. Diğer ülkelerden keşif uçakları satın alınması
II. İstekli subayların yurt dışına uçuş eğitimine gönderilmesi
III. Trablusgarp Savaşı’nda ilk askeri bombardıman yapılması
IV. Tayyare mektebi ve ilk hava birliklerinin kurulması
Yukarıda verilen ifadelerden hangisi ya da hangileri Osmanlı’da havacılığın kuruluş aşamasında gerçekleştirilen faaliyetlerdendir?

Yalnız II

I ve II

I, II ve III

I, II ve IV

II, III ve IV

Açıklama:

Dünya hava harp tarihinde ilk bombardımanın Trablusgarp Savaşı’nda 1 Kasım 1911’de İtalyan uçaklarınca gerçekleştirilmesi Osmanlıların havacılığa olan ilgisini arttırdı. Ertesi sene Fransa, İngiltere ve Almanya’dan keşif (reconnaissance) uçakları satın alındı. O sıralarda Fransa’daki uçuş eğitimini 21 Şubat 1912’de başarıyla bitiren ve Osmanlı Hava Kuvvetleri’nin 1 numaralı brövesini alan Fesa Bey ile Yusuf Kenan Bey de ülkeye dönmüştü. Onların ardından sekiz Osmanlı subayı daha Avrupa’daki çeşitli uçuş okullarına gönderildi. 3 Temmuz 1912’de Ayastefanos (Yeşilköy)’da bir Tayyare Mektebi ve sonrasında da ordu içindeki ilk hava bölükleri kuruldu.

Doğru Cevap: D

Soru 117

“Balkan Savaşı mağlubiyetinden sonra Osmanlı Devleti’nin artık hiçbir askerî gücü kalmadığı düşünen kimi Alman yetkililerin ilk başlarda Osmanlılarla ittifaka pek sıcak bakmadığı bilinmektedir. Bununla beraber, hem II. Abdülhamid döneminde hem de Meşrutiyet döneminin başlarında Goltz Paşa’nın başkanlığında Osmanlı ordusunda düzenlemelere gitmiş olan Almanlar bir süre sonra bu teklifi kabul etmiştir.”
Aşağıdakilerden hangisi Almanların Osmanlı’nın ittifak talebini kabul etmesinde etkili olan faktörlerden biridir?

Osmanlı’nın ittifak için sadece Almanlarla görüşmesi

Goltz Paşa’nın kurduğu sisteminin başarılı olması

Osmanlı topraklarından pay alma düşüncesi

Balkan Savaşı mağlubiyetinin Alman Genelkurmayının da başarısızlığı olarak görülmesi

Alman subayların kendilerini kanıtlama hevesi

Açıklama:

Almanların teklifi kabul etmesinin nedenlerinden biri Balkan Savaşı’nda alınan mağlubiyetin, Avrupa basınında sadece Osmanlıların değil, onlara danışmanlık yapan Alman Genelkurmayının da başarısızlığı olarak takdim edilmesidir.

Doğru Cevap: D

Soru 118

Osmanlı Döneminde uygulanan kanunlardan hangisi Cumhuriyet dönemi Türkiyesinin de zorunlu askerlik uygulamasının temelini oluşturur?

1889 Seferberlik Nizamnamesi

1909 Askeri Rütbelerin Tasfiyesi Kanunu

1914 Askeri Yükümlülükler Kanunu

1910 Devlet-i Aliyye-i Osmaniyye Ordusu Teşkilât-ı Esasî Nizamnamesi

1913 Teşkilât-ı Umumiyye-i Askeriyye Nizamnamesi

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 119

Osmanlı Deniz Kuvvetlerinin güçlendirilmesi konusunda hangi ülkenin danışmanlığına başvurulmuştur?

İngiltere

Fransa

Almanya

İtalya

İsveç

Açıklama:

Kara ordusunda Alman etkisi hissedilirken, donanmada 19. yüzyılın ortalarından beri olduğu gibi, yine İngiliz danışmanlar kullanıldı. Nitekim, önce 1909 başlarında Amiral Gambel’in başkanlığını yaptığı bir heyet; ardından Mayıs 1910-Şubat 1911 arasında Amiral Williams ve son olarak da Amiral Limpus Nisan 1912’de Osmanlı hizmetine girdi ve Birinci Dünya Savaşı’nda Osmanlı Devleti ile İngiltere’nin düşman kamplara ayrılmasına kadar vazifesini sürdürdü.

Doğru Cevap: A

Soru 120

II. Meşrutiyet döneminde gelen İkinci Alman Askerî Misyonunun Sultan II. Abdülhamid dönemindeki Birinci Misyondan temel farkı nedir?

Subaylar arasında generallerin olmaması

Ordu idaresinde geniş alan bulamamaları

Yalnızca eğitim ve planlama işleriyle meşgul olmaları

Osmanlı ordusunun ilkinden daha iyi durumda olması

Osmanlı ordusunun komutasını bizzat yürütmeleri

Açıklama:

II. Abdülhamid döneminde gelen Birinci Alman Askerî Misyonu ile II. Meşrutiyet döneminde gelen İkinci Alman Askerî Misyonu arasındaki en önemli fark, birincinin daha ziyade eğitim ve planlama işleriyle meşgul, ikincisinin ise Osmanlı ordusunun komuta işlerine müdahil olmasıydı. İlk heyetteki subaylar arasında general yoktu; ikincisinin başında ise bir tümgeneral vardı. İktidarı kimseyle, hele de yabancılarla paylaşmamak konusunda çok hassas olan II. Abdülhamid’in aksine, İttihat ve Terakki liderlerinden Enver Paşa ordu idaresinde Almanlara geniş alan bıraktı.

Doğru Cevap: E

Soru 121

Aşağıdakilerden hangisi II. Abdülhamit döneminde ilk askeri reformların yapılmasına yol açmıştır?

Kırım Savaşı

1897 Osmanlı-Yunan Savaşı

1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı

Trablusgarp Savaşı

1828-1829 Osmanlı-Rus Savaşı

Açıklama:

Osmanlı tarihinde “93 Harbi” olarak da bilinen 1877-78 Osmanlı-Rus Savaşı’nın
mağlubiyetle neticelenmesi, Osmanlı ordusunda yeniden yapılanma ihtiyacını
gündeme getirdi.

Doğru Cevap: C

Soru 122

Topyekün seferberlik fikrini ve ordu-millet idealini içeren "Silahlanmış Millet/Millet-i Müsellaha" kitabının yazarı aşağıdakilerden hangisidir?

Albay Kaehler

Yüzbaşı von Hobe

Yüzbaşı Ristow

Napolyon Bonapart

Collmar Freiherr von der Goltz

Açıklama:

Kitabın yazarı von der Goltz'dur. Osmanlı topraklarına geldiği tarihlerde yayınlanan ve sonradan Türkçe dahil çeşitli dillere çevrilmiş olan “Silahlanmış Millet/Millet-i Müsellaha” (Das Volk in Waffen) adlı kitabı, Birinci Dünya Savaşı sırasında hayata geçecek olan topyekûn seferberlik fikrinin ve ordu-millet idealinin teorik ifadesiydi. Von der Goltz’a göre askerlikte teknolojiden önce manevi değerlere sahip olmak önemlidir.

Doğru Cevap: E

Soru 123

Aşağıdakilerden hangisi orduyu ıslâh etmek üzere Almanya'dan davet edilen von der Goltz Paşa'nın yaptığı çalışmalardan biri değildir?

Mekteb-i Harbiye'de ders vermek

Mekteb-i Harbiye'yi açmak

Erkân-ı Harbiye sınıflarının ders programlarını değiştirmek

Kurmay subay adaylarını askeri birliklere (kışlalara) göndermek

Askerî öğrencileri Almanya'ya göndermek

Açıklama:

Harbiye Mektebi II. Mahmut döneminde açılmıştır. Goltz Paşa’ya Osmanlı ordusunda biri Askerî Mektepler Umumî Müfettişliği ve diğeri de Erkân-ı Harbiyye İkinci Reisliği olmak üzere iki resmi görev verildi. İlk el attığı alan subay ve kurmay subay eğitimi oldu. Zaten gelir gelmez Pangaltı’daki Harbiye’de ders vermeye başlamıştı. Orduya subay yetiştiren Mekteb-i Harbiyye ve Halıcıoğlu’ndaki Mühendishane-i Berrî-i Hümayun (Topçu ve İstihkam Mektebi) ile bu iki mektepten dereceyle mezun olanlara kurmay subaylık eğitimi veren Erkân-ı Harbiyye Sınıflarının (sonradan Harp Akademileri) programlarında değişiklik yaptı. Fen ve mühendislik bilimlerine ağırlık verilmesi yüzünden ihmal edilmiş olan askerî tarih, coğrafya, silah bilgisi, haritacılık vs. gibi derslere daha fazla yer verilmesi için uğraştı. İleriki yıllarda kıta ve karargâhlarda üst düzey görevler alacak olan kurmay subay adaylarının teorik derslerin yanı sıra sahaya inip pratik yapmalarının da yolunu açtı. Kurmay gezileri, askerî birliklerde staj, atış talimleri gibi öğretim araçları, Sultan Abdülhamid’in izin verdiği ölçüde yürürlüğe sokuldu; bazı askerî öğrenciler, subaylık ve kurmaylık eğitimi için Almanya’ya gönderildi.

Doğru Cevap: B

Soru 124

1890'da Ermeni saldırılarına karşı iç güvenliği sağlamak üzere Doğu ve Güneydoğu'da oluşturulan askeri örgütlenme aşağıdakilerden hangisidir?

Yıldız Asayiş Komitesi

Hamidiye Süvari Alayları

Teşkilât-ı Mahsusa

Kuloğlu Teşkilatı

Avcı Taburları

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 125

II. Meşrutiyet'in ilanından sonra Erkân-ı Harbiye-i Umumiye başkanlığına atanan komutan aşağıdakilerden hangisidir?

Fevzi Çakmak Paşa

Ali Fuat Paşa

Şevket Turgut Paşa

Mahmut Şevket Paşa

Ahmet İzzet Paşa

Açıklama:

Meşrutiyet’in ilânının ardından, 15 Ağustos 1908’de Erkân-ı Harbiyye-i
Umumiyye reisliğine getirilen Ahmed İzzet Paşa, ilk iş olarak Erkân-ı Harbiyye
Riyasetinin yapısında değişikliğe gitti ve idareyi başkan, ikinci başkan ve tahrirat
kalemi (yazı işleri) dışında dört şubeye ayırdı.

Doğru Cevap: E

Soru 126

Aşağıdakilerden hangisi 1908-1913 yılları arasında Osmanlı deniz kuvvetlerinin ıslâh edilmesinde görev alan danışmanlardan biridir?

Amiral Dauglas Gamble

Amiral Arthur Gouch Calthorpe

Amiral Stratford Canning

Amiral Hanry Layard

Amiral Horatio Nelson

Açıklama:

1909 başlarında Amiral Gambel’in başkanlığını yaptığı bir heyet Osmanlı donanmasını ıslah etmeye başlar.

Doğru Cevap: A

Soru 127

Türk Hava Kuvvetlerinin kuruluş yılı aşağıdakilerden hangisidir?

1915

1903

1919

1911

1926

Açıklama:

Türk Hava Kuvvetleri 1911'de kurulmuştur. Hatta günümüzde logosunun üzeri,nde 1911 yazar. Bu yeni harp alanında hem teçhizata hem de eğitimli personele ihtiyaç vardı. Öncelikle istekli subaylara yönelik olarak 28 Haziran 1911’de bir seçme sınavı yapılarak bundan en yüksek iki notu alan Süvari Yüzbaşı Fesa Bey’le İstihkâm Yüzbaşı Yusuf Kenan Bey pilotaj eğitimi almak üzere Fransa’daki Bleriot Fabrikasının uçuş okuluna gönderildi; aynı yıl, Kurmay Yarbay Süreyya Bey (Paşa) Osmanlı havacılık teşkilâtını kurmakla görevlendirildi ve Havacılık Komisyonu, Harbiye Nezareti’ne bağlı Kıtaat-ı Mevaki-i Müstahkeme Müfettişliği (Müstahkem Mevki Kıtaları Müfettişliği) 2. Şubesi’nde faaliyete geçti.

Doğru Cevap: D

Soru 128

Aşağıdakilerden hangisi II. Meşrutiyet döneminde Almanya'dan ikinci askeri misyonunun davet edilmesinde etkili olan gelişmelerden biridir?

Makedonya Sorunu

Balkan Savaşları yenilgisi

Birinci Dünya Savaşı yenilgisi

31 Mart Vakası

II. Meşrutiyet'in ilan edilmesi

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 129

1913'te Osmanlı Devleti'ne gelen Liman von Sanders başkanlığındaki askeri heyetin II. Abdülhamit döneminde davet edilen askeri heyetten farkı aşağıdakilerden hangisidir?

Sayıca az olmaları

Kurmay subay olmamaları

Sadece Jandarma kuvvetlerini ıslâh etmeleri

Deniz kuvvetlerini ıslâh etmeleri

Askeri birliklere bizzat komutanlık yapmaları

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 130

1913 yılının sonlarında Osmanlı ordusunun ıslâh edilmesi amacıyla Almanya'dan çağırılan askeri heyetin başkanı aşağıdakilerden hangisidir?

von der Goltz Paşa

Liman von Sanders

Helmuth von Moltke

Alfred von Schlieffen

Carl von Clausewitz

Açıklama:

1913 yılı sonunda Liman von Sanders başkanlığında bir heyet davet edilir.

Doğru Cevap: B

Ünite 4

Soru 1

Maarif-i Umumiyye Nizamnamesi kaç yılında yürürlüğe konulmuştur?

1868

1869

1870

1871

1872

Açıklama:

Tanzimat’tan itibaren yaptığı eğitim reformlarının çoğunda Fransa’yı model alan ve 1869 yılında yürürlüğe koyduğu Maarif-i Umumiyye Nizamnamesi ile eğitim sistemini bu ülkeninkine göre yapılandıran Osmanlı Devleti, geleneksel olanla moderni bir arada yaşatma konusunda Anglosakson ülkelere paralel bir yol izledi.

Doğru Cevap: B

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi daha ziyade halkın imkânlarıyla açılmış ve tam bir örgün eğitim kurumu niteliği kazanamamış eğitim kalitesi düşük okuldur?

İdadiler

Sultaniler

Darülfünun

Sıbyan Mektebi

Rüştiyeler

Açıklama:

Sıbyan mektepleri geleneksel Osmanlı eğitim sisteminden devralınan ilkokullardı. Bu okullarda ilk köklü reformlar, 1850’lerde gerçekleştirildi. Zamanla yeni usulde eğitim veren ilkokullara mekteb-i iptidai veya sadece iptidai adı verilirken, sıbyan mektepleri ismi daha ziyade halkın imkânlarıyla açılmış; tam bir örgün eğitim kurumu niteliği kazanmamış; eğitim ve öğretim kalitesi düşük okullar için kullanılmıştı.

Doğru Cevap: D

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi adeta Osmanlıcılık ideolojisinin bir deney laboratuvarı olan ve Fransızcayı etkin bir şekilde kullanabilen insanlar yetiştirme amacını güden okuldur?

Darülfünun

Rüştiyeler

Mekteb-i Sultani

Mekteb-i iptidai

İdadiyye

Açıklama:

İlk sultani 1868 yılında Galatasaray’da açılan Mekteb-i Sultani, yani bugünkü Galatasaray Lisesi’dir. Kuruluş amacı, devlet ve milletle ilgili konularda ortak duygu ve düşüncelere ve Batı medeniyetinin insanlığın ortak değerleri haline gelen felsefe ve düşünce birikimine sahip Fransızcayı etkin bir şekilde kullanabilen insanlar yetiştirmek olan bu okul, Osmanlıcılık ideolojisinin deney laboratuvarı gibiydi. Maarif-i Umumiyye Nizamnamesi, vilâyet merkezlerinde ortaöğretimin üst basamağını oluşturmak üzere sultani adı verilen okulların (mekâtib-i sultaniyye) açılmasını öngörüyordu.

Doğru Cevap: C

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi İstanbul’da sıbyan mektepleri, rüştiyeler ve idadilere öğretmen yetiştirmek için kurulan okuldur?

Darülmuallimin-i Kebir

Darülmuallimât

Darulmuallimîn

Darülmüallimîn-i Rüşdi

Darülmuallimîn-i Sıbyan

Açıklama:

Maarif-i Umumiyye Nizamnamesi İstanbul’da sıbyan mektepleri, rüştiyeler ve idadilere öğretmen yetiştirmek üzere Darülmuallimîn-i Kebir’in (Büyük Öğretmen Okulu) kurulmasını ve vilâyet merkezlerinde birer ilköğretmen okulu açılmasını öngörüyordu.

Doğru Cevap: A

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi Tanzimat Döneminin en ünlü pedagoglarından ve Rehnümâ-yı Muallimin (Öğretmenlere Rehber) adlı eserin sahibidir?

Selim Sabit Efendi

Kemal Efendi

Ayşe Sıdıka Hanım

Ahmed Midhat Efendi

Ziya Paşa

Açıklama:

Tanzimat dönemi, usûl-i cedid hareketine paralel olarak ilk pedagogların yetişmesine ve eğitim yayınlarının yapılmasına da zemin hazırladı. Yetişen pedagogların en ünlüsü Selim Sabit Efendi’dir. 1848’de açılan Darülmuallimîn-i Rüşdi’nin ilk mezunlarından olan ve Paris’teki Mekteb-i Osmani’de de öğretmenlik yapan Selim Sabit Efendi, Rehnümâ-yı Muallimîn (Öğretmenlere Rehber) adlı eserinde öğret¬menlere etkili öğretim ilke ve yöntemlerini tanıttı.

Doğru Cevap: A

Soru 6

II. Meşrutiyet Dönemi’nde eğitim alanında en fazla etkisi olan ve yapmış olduğu katkılarından dolayı Türk Fröbel’i olarak adlandırılan eğitimci kimdir?

Selim Sabit Efendi

Kemal efendi

Satı Bey

Mizancı Murat Bey

Halil Fikret

Açıklama:

Balkan devletlerinin kuruluş ve yükselişinde öğretmenlerin oynadıkları rol göz önünde bulundurularak öğretmenlere birer kurtarıcı gözüyle bakılmaya başlandı; eğitimde niceliğin yerine niteliğin arttırılması fikri öne çıktı. Eğitime yaptığı katkılardan dolayı Türk Fröbel’i olarak da adlandırılan Satı Bey’in 1909’da Darülmuallimîn’deki öğrencileri seviye sınavından geçirip dörtte üçünü ihraç etmesi bu yönelimin ürünüdür.

Doğru Cevap: C

Soru 7

1891-1892’de düzenlenen iptidai mekteplerinin ilk kapsamlı okul programı neticesinde köy okullarında okutulan derslerden hangileri kaldırılmıştır?

Elifbâ ve Kur’an

Tecvit ve İlmihâl

Tarih-i Osmani ve Sarf-ı Osmani

Osmanlı tarihi ve coğrafyası

Muhtasar Coğrafya-yı Osmani ve Hesap ve Hüsn-i Hat

Açıklama:

1891-1892’de, iptidai mekteplerinin ilk kapsamlı okul programı yapıldı ve öğretim süreleri, şehir ve kasabalarda üç ve köylerde ise dört yıl olarak belirlendi. Üç yıllık iptidailerde okutulması öngörülen dersler şunlardı: Elifbâ, Kur’an, Tecvit, İlmihâl, Ahlâk, Sarf-ı Osmani, İmlâ, Kıraat, Tarih-i Osmani, Muhtasar Coğrafya-yı Osmani, Hesap ve Hüsn-i Hat. Aynı tarihte yayımlanan İstanbul iptidaileri talimatına göre, bu okullarda öğretmen olabilmek için Darülmuallimîn-i İbtidai’den mezun olmak veyahut bir sınavla yeterliliğini ve bilgisini belgelemiş olmak gerekiyordu. Bu düzenleme ile, daha önce okutulan Osmanlı tarihi ve coğrafyası dersleri köy okullarından kaldırıldı.

Doğru Cevap: D

Soru 8

Medrese öğrencileri sınavlarda başarılı oldukları takdirde Tanzimat döneminde açılan Darülfünun’un hangi şubesine yerleştirilirlerdi?

Sanayi-i Nefise

Edebiyat Şubeleri

Ulum-ı Riyaziyye ve Tabiiyye

Ulum-ı Âliyye-i Diniyye

Hukuk Mekteb-i Âlisi

Açıklama:

Medrese öğrencileri yapılan sınav sonunda başarılı olurlarsa Tanzimat döneminde açılan Darülfünun’un Ulum-ı Âliyye-i Diniyye şubesine girebiliyordu.

Doğru Cevap: D

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi II. Meşrutiyet döneminde açılan okullardandır?

Sıhhiye Memurları Mektebi

Lisan Mektebi

Ticaret Mektebi

Aşiret Mektebi

Gümrük Memurları Mektebi

Açıklama:

Sıhhiye Memurları Mektebi 1912 yılında II. Meşrutiyet Dönemi’nde açılmıştır. Diğer okulların hepsi 1989 öncesi II. Abdülhamit döneminde açılmışlardır.

Doğru Cevap: A

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi II. Abdülhamid döneminde kimsesiz ve korunmaya muhtaç çocuklara mesleki eğitim vermek amacıyla açılmış okuldur?

Islahhaneler

Darülelhan

Darülbedayi

Drülmuallimat

Dârüleytamlar

Açıklama:

Sultan II. Abdülhamid döneminde açılan Darühayr-ı Âli ve Birinci Dünya Savaşı yıllarında açılan Dârüleytamlar da, korunmaya muhtaç çocuklara mesleki eğitim veren okullardı.

Doğru Cevap: E

Soru 11

Maarif-i Umumiyye Nizamnamesi hangi ülke örnek alınarak gerçekleştirilmiştir?

Almanya

İngiltere

Fransa

Avusturya

İtalya

Açıklama:

Tanzimat’tan itibaren gerçekleştirilen eğitim reformlarının çoğunda Fransa model alınmıştır ve 1869 yılında yürürlüğe konulan Maarif-i Umumiyye Nizamnamesi ile eğitim sistemi bu ülkeninkine göre yapılandırılmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi Tanzimat dönemi yükselişte olan Osmanlıcılık ideolojisini gerçekleştirmenin amaçlandığı bir eğitim kurumudur?

Sibyan mektebi

Rüştiye

İdadi

Ortaokul

Medrese

Açıklama:

Sibyan mektebi geleneksel eğitim sisteminden devralınan okullardı ve ilk okul seviyesindeydi. Medrese ise geleneksel Osmanlı eğitim sisteminde dini ağırlıklı eğitim evren okullardı. İdadiler farklı tebaaların bir arada eğitim görmesine olanak sağladığı için Osmanlıcılık ideolojisinin doğrudan yansımalarıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi Tanzimat döneminde tam bir örgün eğitim kurumu niteliğine sahip olmayan eğitim ve öğretim kalitesi düşük okullara verilen isimdir?

İdadi

Rüştiye

İptidai

Sıbyan mektebi

Medrese

Açıklama:

Sıbyan mektepleri geleneksel Osmanlı eğitim sisteminden devralınan ilkokullardı. Bu okullarda ilk köklü reformlar, 1850’lerde gerçekleştirilirdi. Zamanla yeni usulde eğitim veren ilkokullara mekteb-i iptidai veya sadece iptidai adı verilirken, sıbyan mektepleri ismi daha ziyade halkın imkanlarıyla açılmış tam bir örgün eğitim kurumu niteliği kazanmamış; eğitim ve öğretim kalitesi düşük okullar için kullanılmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi Tanzimat döneminde açılan ortaokul seviyesindeki eğitim kurumudur?

İdadi

Sultani

İptidai

Rüştiye

Medrese

Açıklama:

Rüştiyeler sıbyan mekteplerinden sonra girilen ve eğitim süresi dört yıl olan ortaokullardı. Erkek ve kızlar için ayrı rüştiyeler vardı. İlk erkek rüştiyesi 1846’da ve ilk kız (inâs) rüştiyesi de 1859’da açılmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 15

Bugün Galatasaray Lisesi olarak bilinen eğitim kurumunun ilk açıldığındaki adı nedir?

Sultani

Medrese

İdadi

Darülfünun

Rüştiye

Açıklama:

1868 yılında Galatasaray’da açılan Mekteb-i Sultani, bugünkü Galatasaray Lisesi’dir. Kuruluş amacı, devlet ve milletle ilgili konularda ortak duygu ve düşüncelere ve Batı medeniyetinin insanlığın ortak değerleri haline gelen felsefe ve düşünce birikimine sahip bireyler yetiştirmekti.

Doğru Cevap: A

Soru 16

Tanzimat döneminde pedagojik yenileşme olgusunu anlatan kavramın adı nedir?

Rehnümâ-yı Muallimîn

Darülmuallimîn-i Rüşdi

Usul-i Cedid

Darülmuallimîn-i Sıbyan

Darülfunun

Açıklama:

Rehnümâ-yı Muallimîn, Öğretmenlere Rehber anlamına gelen eserin adıdır. Sırasıyla Darülmuallimîn-i Rüşdi ve Darülmuallimîn-i Sıbyan ortaokul ve ilk okullara öğretmen yetiştirmek için kurulan kurumlardı. Darülfünun ise yüksek öğrenim amaçlı kurulmuş bir kurumdu. Usul-i cedid ise Osmanlıların modern pedagojiye verdiği addır.

Doğru Cevap: C

Soru 17

Rehnümâ-yı Muallimin adlı eserin yazarı kimdir?

Selim Sabit Efendi

Kemal Efendi

Safvet Paşa

Abdülaziz

Namık Kemal

Açıklama:

Namık Kemal rüştiyeden itibaren okulların karma sisteme geçilmesini savunmuştur. Savfet Paşa Darülfünunun ikinci kez açılmasında rol oynamış, Kemal Efendi ise Abdülaziz döneminde eğitimin modernleşmesinde önemli rol oynamıştır. Ancak soru kökünde anılan eseri yazarak öğretmenlere rehberlik bilgisi sunan aydın Selim Sabit Efendi’dir.

Doğru Cevap: A

Soru 18

Aşağıdaki eğitim kurumlarından hangisi II. Abdülhamit döneminde kurulmuştur?

Darülbedayi

Darülelhan

Darüleytamlar

Polis Mektebi

Hendese-i Mülkiye

Açıklama:

Hendese-i Mülkiye yani sivil mühendislik okulu 1883 yılında II. Abdülhamit tarafından kurulmuştur. Soru kökündeki diğer kurumlar ise II. Meşrutiyet döneminin kurumlarıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 19

Aşağıdaki eğitim kurumlarından hangisi bugünkü Tiyatro okulu anlamına gelen eğitim kurumudur?

Darülbedayi

Darülelhan

Darüleytam

Polis Mektebi

Sanayi-i Nefise

Açıklama:

1882 yılında kurulan Sanayi-i Nefise (Güzel Sanatlar) dışında seçeneklerde geçen tüm kurumlar II. Meşrutiyet döneminde kurulmuştur. Darülelhan Konservatuar, Darüleytam ise yetim yurdu anlamına gelmektedir. 1914 yılında kurulan Darülbedayi tiyatro eğitimi vermek amacıyla kurulmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 20

Bugün İstanbul Üniversitesi olarak bilinen yüksek öğretim kurumunun Cumhuriyetten önceki adı nedir?

Darülbedayi

Darülelhan

Darüleytam

Darülfünun

Darülmuallimat

Açıklama:

Tanzimat döneminde birkaç kez açılan ancak varlığını sürdüremeyen Darülfünun (Üniversite) Sultan II. Abdülhamid döneminde 1900 yılında yeniden açılmış, 1933 yılında gerçekleşen üniversite reformu sonrasında da yeniden yapılandırılarak İstanbul Üniversitesi adını almıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 21

Tutum ve davranışlar, faaliyetler ve diğer şeylerin dini ve manevi değerlere dayanmaması gerektiğini savunan ilke aşağıdakilerden hangisidir?

Enternasyonalizm

Kapitalizm

Laiklik

Sekülerizm

Liberalizm

Açıklama:

Tutum ve davranışlar, faaliyetler ve diğer şeylerin dini ve manevi değerlere dayanmaması gerektiğini savunan ilke Sekülerizm’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 22

Osmanlı Devleti’nin modernleşme çabaları hangi yüzyılda başlamıştır?

19. Yüzyıl

17. Yüzyıl

18. Yüzyıl

15. Yüzyıl

20. Yüzyıl

Açıklama:

Osmanlı Devleti’nin modernleşme çabalarının başlangıcı 19. Yüzyılda gerçekleşmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Cumhuriyetçi öğretmenler yetiştirmek amacıyla 1794’te bugünkü anlamda dünyanın bağımsız ilk öğretmen okulunu kuran ülke aşağıdakilerden hangisidir?

İngiltere

İtalya

Fransa

İran

Almanya

Açıklama:

1794’te bugünkü anlamda dünyanın ilk öğretmen okulu olan Ecole Normale de Superior Fransa’da kurulmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 24

Aşağıdakilerden hangisi Osmanlıların “usul-i cedid” adını verdiği yenilik hareketinin karşılığıdır?

Psikoloji

Pedagoji

Sosyoloji

Antropoloji

İdeoloji

Açıklama:

Osmanlıların “usul-i cedid” adını verdiği yenilik hareketinin karşılığı modern pedagojidir.

Doğru Cevap: B

Soru 25

Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Devleti’nde 1869 yılında modern eğitim sistemini oluşturmak için hazırlanan Maarif-i Umumiyye Nizamnamesi’nde yer almaz?

Eğitim ilk, orta ve yüksek olmak üzere üç kademeye ayrılması

Dört yıllık ilköğrenimin zorunlu hale gelmesi

Kız çocuklarının 6-10 yaş arasında mektebe gönderilme zorunluluğu

Müslüman ve gayrimüslim çocukların iptidaide karma eğitim alması

Erkek çocuklarının 7-11 yaş arasında mektebe gitmesinin zorunlu hale gelmesi

Açıklama:

Gayrimüslim çocuklarının eğitimlerini de düzenleyen nizamnameye göre, Müslüman ve Hristiyanların karışık yaşadığı yerlerde her toplum için ayrı bir mektep bulunacak; okulların yapım, bakım ve öğretmen giderleri ilgili toplum tarafından karşılanacak; Hristiyan öğrenciler bu mekteplerde dinlerini öğrenecek ve Osmanlı tarihini kendi dillerinde okuyacaklardı. Dolayısıyla, Müslüman ve gayrimüslüm çocuklar karma eğitim görmezler.

Doğru Cevap: D

Soru 26

Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı modern eğitim sistemi içerisinde yüksek öğretim kurumlarına verilen addır?

Darülfünun

Medrese

Rüştiye

İdadi

İptidai

Açıklama:

Darülfünun, Osmanlı modern eğitim sistemi içerisinde yükseköğretim kurumlarına verilen isimdir.

Doğru Cevap: A

Soru 27

Türkiye’de ortaokulların öğretmen ihtiyacını karşılamak amacıyla 1848 yılında kurulan ilk öğretmen okulu aşağıdakilerden hangisidir?

Darülmuallimîn-i Rüşdi

Darülmuallimîn-i Kebir

Mekâtib-i sultaniyye

Mekteb-i iptidai

Maarif-i Umumiyye

Açıklama:

İlk öğretmen okulu olan Darülmuallimîn-i Rüşdi, rüştiyelerin öğretmen ihtiyacını karşılamak amacıyla 1848’de oluşturulmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 28

Tanzimat dönemi, usûl-i cedid hareketine paralel olarak yetişen ilk pedagoglardan Selim Sabit Efendi’nin Rehnümâ-yı Muallimîn adlı eserinin içeriği aşağıdakilerden hangisidir?

Öğretmenlerin öğrencilerle iletişimini güçlendirmek

İlkokul öğretmenleri için müfredat belirlemek

Öğretmenlere etkili öğretim ilke ve yöntemlerini tanıtmak

Pedagoji eğitimi hakkında bilgi vermek

Ebeveynleri eğitim konusunda aydınlatmaya çalışmak

Açıklama:

1848’de açılan Darülmuallimîn-i Rüşdi’nin ilk mezunlarından olan ve Paris’teki Mekteb-i Osmani’ de de öğretmenlik yapan Selim Sabit Efendi, Rehnümâ-yı Muallimîn (Öğretmenlere Rehber) adlı eserinde öğretmenlere etkili öğretim ilke ve yöntemlerini tanıtmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 29

Müslüman aşiret reislerinin çocuklarından bürokrat ve subay yetiştirmek üzere İstanbul’da açılan Aşiret Mektebi hangi padişah döneminde faaliyetlerine başlamıştır?

Abdülmecid

Abdülaziz

II. Mahmud

II. Abdülhamid

Vahdettin

Açıklama:

İslamcılık siyasetinin eğitime yansımaları arasında en önemlisi Müslüman aşiret reislerinin çocuklarından bürokrat ve subay yetiştirmek üzere İstanbul’da bir Aşiret Mektebi’nin açılmasıdır. Bu mektep II. Abdülhamid zamanında faaliyetlerine başlamıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 30

1908 Jön Türk İhtilâli sonrası canlılık kazanan fikir hayatının eğitim alanına da yansıması, eğitimde niteliğin niceliğin yerini alması gibi olumlu gelişmelere paralel olarak eğitime yaptığı katkılardan dolayı Türk Fröbel’i olarak anılan isim aşağıdakilerden hangisidir?

Kemal Efendi

Selim Sabit Efendi

Safvet Paşa

Ali Paşa

Satı Bey

Açıklama:

1908 Jön Türk İhtilâli sonrası, eğitime yaptığı katkılardan dolayı Türk Fröbel’i olarak da adlandırılan isim Satı Bey’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 31

Aşağıdakilerden hangisi modernleşmenin karakteristik özelliklerinden biri değildir?

Akılcılık ile iç içe gelişmiştir.

Geleneksel kültür ve dini değerlerin büyük ölçüde etkisi altındadır.

İnsan düşüncesinin ürünü olan soyut ilkeler daha etkin haldedir.

Sekülerleşme ilkesine dayanır.

Davranışlar ve faaliyetlerin dini ve manevi değerlere dayanmaması gerektiğini savunur.

Açıklama:

Geleneksel kültür ve dini değerlerin büyük ölçüde etkisi altında olmaması modernleşmenin karakteristik özelliklerinden biridir. Doğru yanıt B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 32

Anglosakson ülkelerin modernleşme süreciyle ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

Yenileşmeyi devrime gerek duymadan ihtiyaç hissedildikçe yapılan reformlarla gerçekleştirmişlerdir.

Tanzimat’tan itibaren yapılan eğitim reformlarında Fransa’yı model almışlardır.

Geleneksel olanla moderni bir arada yaşatmamaya önem vermişlerdir.

Geleneksel ile modern olanlar arasında denge kuramamışlardır.

Eskiyi yıkma yoluna gitmişlerdir.

Açıklama:

Anglosakson ülkeler modernleşme sürecinde yenileşmeyi devrime gerek duymadan ihtiyaç hissedildikçe yapılan reformlarla gerçekleştirmişlerdir. Doğru yanıt A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 33

Aşağıdakilerden hangisi Sanayi Devrimi’nin modernleşme sürecine olan etkilerinden değildir?

Kentleşmeyi tetiklemiştir.

Kitle eğitim anlayışı doğmuştur.

Eğitim/Öğretim programlarında önemli değişimlere kapı aralamıştır.

Sosyal bilgiler dersi yerine vatandaşlık eğitimi dersi getirilmiştir.

Vatandaşlık eğitimine ağırlık verilmiştir.

Açıklama:

Sosyal bilgiler dersi yerine vatandaşlık eğitimi dersi getirilmemiştir. Doğru yanıt D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 34

Tanzimat Dönemi eğitim sistemiyle ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

Medreseler modern eğitim kategorisindeydi.

İkili bir eğitim sistemi mevcuttu.

Gayrimüslim okulları devlet okulu statüsündeydi.

Misyoner okulları kapatıldı.

Üç kademeli bir eğitim sisteminden ibaretti.

Açıklama:

Tanzimat Döneminde ikili bir eğitim sistemi mevcuttu. Doğru yanıt B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 35

Sıbyan mektepleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Geleneksel Osmanlı eğitim sistemiyle taban tabana zıtlardı.

Her şehirde bir tane bulunması zorunluydu.

6-10 yaşlarındaki kızlar ve 7-11 yaşlarındaki erkekler için zorunluydu.

Hane sayısı binden fazla olan yerleşim biriminde bulunmaktaydı.

Eğitim süresi üç yıldı.

Açıklama:

Sıbyan mektepleri 6-10 yaşlarındaki kızlar ve 7-11 yaşlarındaki erkekler için zorunluydu. Doğru yanıt C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 36

Sultaniler ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İlk kez 1946’da açılmıştır.

Amacı, Fransızca’yı etkin bir şekilde kullanabilen insanlar yetiştirmekti.

İlmi ve idari özerkliğe sahipti.

Maarif Nazırı Safvet Paşa’nın gayretleriyle açılmıştır.

Uzum ömürlü olmuştur.

Açıklama:

Sultanilerin amacı Fransızca’yı etkin bir şekilde kullanabilen insanlar yetiştirmekti. Doğru yanıt B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 37

Aşağıdakilerden hangisi Türkiye’nin ilk öğretmen okuludur?

Darulfünun

Darulmuallimin-i Rüşdi

Darulmuallimat

Darulmuallimin-i Sıbyan

Darulmuallimin-i Kebir

Açıklama:

Darulmuallimin-i Rüşdi Türkiye’nin ilk öğretmen okuludur. Doğru yanıt B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 38

Aşağıdakilerden hangisi 1857‘ de devlet tarafından öğrenim görmek üzere Fransa’ya gönderilen Osmanlı gençleri için bir tür hazırlık okulu olarak açılmıştır?

Rehnuma-y› Muallimin

Maarif-i Umumiyye Nizamnamesi

Darulmuallimin-i Kebir

Mekteb-i Osmani

Darulfünun

Açıklama:

Mekteb-i Osmani, 1857‘ de devlet tarafından öğrenim görmek üzere Fransa’ya gönderilen Osmanlı gençleri için bir tür hazırlık okulu olarak açılmıştır. Doğru yanıt D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 39

Aşağıdakilerden hangisi II. Meşrutiyet döneminde ilköğretim alanında yapılan atılımlardan biridir?

Tedrisat-ı Ibtidaiyye Kanun-ı Muvakkatinin yayımlanması

ilköğretimin zorunlu olmaktan çıkması

iptidailerin öğretim süresinin dört yıla düşürülmesi

iptidai ve rüştiyelerin ayrılması

derslerin Hat ve Osmanlıcadan ibaret olması

Açıklama:

Tedrisat-ı Ibtidaiyye Kanun-ı Muvakkatinin yayımlanması II. Meşrutiyet döneminde ilköğretim alanında yapılan atılımlardan biridir. Doğru yanıt A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 40

Aşağıdaki okullardan hangisi II. Meşrutiyet döneminde açılmıştır?

Aşiret Mektebi

Ticaret Mektebi

Sanayi-i Nefise

Darülbedayi

Ameli Ziraat Mektepleri

Açıklama:

Darülbedayi, II. Meşrutiyet döneminde açılmıştır. Doğru yanıt D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 41

Seküler eğitim ilk defa nerede bir ülkenin ulusal sistemi haline gelmiştir?

Fransa

İspanya

Almanya

İtalya

Rusya

Açıklama:

18. yüzyılda bağımsız okulların açılması şeklinde görülmeye başlanan seküler eğitim; 1789 Fransız Devrimi sonrasında Fransa’da kurulan I. Cumhuriyet’te (1792-1804) ilk kez bir ülkenin ulusal sistemi haline gelmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 42

Maarif-i Umumiyye Nizamnamesi hangi yıl yürürlüğe girmiştir?

1869

1873

1878

1884

1889

Açıklama:

Tanzimat’tan itibaren yaptığı eğitim reformlarının çoğunda Fransa’yı model alan ve 1869 yılında yürürlüğe koyduğu Maarif-i Umumiyye Nizamnamesi ile eğitim sistemini bu ülkeninkine göre yapılandıran Osmanlı Devleti, geleneksel olanla moderni bir arada yaşatma konusunda Anglosakson ülkelere paralel bir yol izlemiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 43

ABD’de kentleşmenin doğurduğu sorunlarla başa çıkabilecek vatandaş yetiştirmek için oluşturduğu ders hangisidir?

Sosyal Bilgiler

Fen Bilgisi

Coğrafya

Tarih

Sosyoloji

Açıklama:

Sanayileşme ve kentleşme eğitim/öğretim programlarında da önemli değişimlere kapı araladı. Mesela Amerika Birleşik Devletleri, kentleşmenin doğurduğu sorunlarla başa çıkabilecek vatandaş yetiştirmek üzere sosyal bilgiler dersini oluşturdu.

Doğru Cevap: A

Soru 44

Osmanlı Devleti, Rusya ve İran gibi modernleşme sürecine giren ülkeler işe ilk olarak nereden başlamışlardır?

Ordu

Diplomasi

Medya

Yönetim

Tarım

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 45

I- Sıbyan Mektepleri
II- Rüştiyeler
III- İdadiler
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri 1869 Maarif-i Umumiyye Nizamnamesi’nin tanımladığı eğitim kurumlarındandır?

I, II, III

I, II

I, III

II, III

Yalnız III

Açıklama:

Sıbyan mektepleri, rüştiyeler, idadiler, sultaniler, darülfünun, darülmuallimin ve darülmuallimat kurumları bu nizamnamenin tanımladığı eğitim kurumlarındandır.

Doğru Cevap: A

Soru 46

Osmanlı’da açılan ilk sultani bugünkü hangi kurumdur?

Galatasaray Lisesi

Kadıköy Lisesi

Vefa Lisesi

İstanbul Lisesi

Kabataş Erkek Lisesi

Açıklama:

İlk sultani 1868 yılında Galatasaray’da açılan Mekteb-i Sultani, yani bugünkü Galatasaray Lisesi’dir.

Doğru Cevap: A

Soru 47

I- Bosna
II- Girit
III- Konya
Yukarıdaki merkezlerden hangisi ya da hangileri Maarif-i Umumiyye Nizamnamesi sonrası darülmuallimîn açıldığı merkezlerdendir?

I, II, III

I, II

I, III

II, III

Yalnız III

Açıklama:

Nizamnamenin vilâyet merkezlerinde öğretmen okulları açılması kararı uygulamaya konuldu; ancak, 1874-1875 yıllarına kadar Bosna, Girit ve Konya’da olmak üzere sadece üç darülmuallimîn açılabildi.

Doğru Cevap: A

Soru 48

1857 yılında Paris’te devlet tarafından öğrenim görmek üzere Fransa’ya gönderilen Osmanlı gençleri için bir tür hazırlık okulu olarak açılan okul hangisidir?

Mekteb-i Osmani

Darülmuallimîn-i Rüşdi

Mekteb-i Sultani

Darülmuallimîn-i Sıbyan

Sanayi-i Nefise

Açıklama:

Mekteb-i Osmani 1857 yılında Paris’te devlet tarafından öğrenim görmek üzere Fransa’ya gönderilen Osmanlı gençleri için bir tür hazırlık okulu olarak açıldı. Burada öğrencilere Fransızca eğitiminin yanı sıra öğrenim görecekleri alanlara göre tamamlayıcı dersler de veriliyor; ayrıca, farklı din ve soylara mensup gençlerde Osmanlılık bilincini oluşturacak bir program da uygulanıyordu. Osmanlı gençlerinin aynı çatı altında aralarında Türkçe konuşmaları, iyi derecede Fransızca öğrenmelerine engel oluşturuyordu. 40 öğrenci kontenjanı bulunan okul, 1874 yılında getirdiği ağır mali yüke göre yeterince işlevsel olmadığı ve onun işlevini yeni kurulan Mekteb-i Sultani’nin gördüğü gerekçeleriyle kapatıldı.

Doğru Cevap: A

Soru 49

1933 yılında yapılan yeniden yapılandırmayla ismi değişen Darülfünun bugün hangi isimle anılmaktadır?

İstanbul Üniversitesi

Marmara Üniversitesi

Boğaziçi Üniversitesi

Gazi Üniversitesi

Ankara Üniversitesi

Açıklama:

Darülfünun II. Meşrutiyet döneminde bilimsel açıdan önemli bir ilerleme kaydetti. Misafir Alman akademisyenlerin de etkisiyle bilimsel düşünce ve yöntem yerleşti. Darülfünun 1933 yılında yapılan radikal bir reformla yeniden yapılandırılarak İstanbul Üniversitesi adını aldı.

Doğru Cevap: A

Soru 50

Aşağıdaki kurumlardan hangisi II. Meşrutiyet döneminde açılmıştır?

Darülelhan

Sanayi-i Nefise Mektebi

Mekteb-i Sultani

Hendese-i Mülkiye Mektebi

Darülfünun

Açıklama:

Darülelhan yani konservatuar 1916 yılında yani II. Meşrudiyet döneminde kurulmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 51

Tarihi gelişim süreci açısından bakıldığında modernleşmenin en karakteristik özelliklerinden biri aşağıdakilerden hangisidir?

Tutum ve davranışlar

Dini ve manevi değerler

Sekülerizm

Soyut ilkeler

Geleneksel kültür

Açıklama:

Tarihi gelişim süreci açısından bakıldığında modernleşmenin en karakteristik özelliklerinden biri akılcılık ile iç içe veya onunla birlikte gelişmiş olmasıdır. Bu nedenle modernleşme sürecindeki toplumlarda geleneksel kültür ve dini değerlerin etkisi azalırken, insan düşüncesinin ürünü olan soyut ilkeler daha etkin hale gelir. Tutum ve davranışlar, faaliyetler ve diğer şeylerin dini ve manevi değerlere dayanmaması gerektiğini savunan sekülerizm bu ilkelerin en önemlisidir. Nitekim modernleşme sürecini yaşayan tüm ülkelerin ortak özellikleri, farklı düzeylerde de olsa sekülerleşmiş olmalarıdır. Bu durum yalnız Batı ülkeleri için değil, 19. yüzyılda modernleşme çabasına giren Osmanlı Devleti ve İran gibi İslâm ülkeleri için de söz konusudur.

Doğru Cevap: C

Soru 52

Aşağıdakilerden hangisi Eğitim aracılığıyla ülkesinde güçlü bir dil ve kültür birliği oluşturan, başarılı bir ulus devlet eğitim politikası izlemişti?

Fransa

İngiltere

Almanya

A.B.D.

Osmanlı Devleti

Açıklama:

Eğitim aracılığıyla ülkesinde güçlü bir dil ve kültür birliği oluşturan Fransa, başarılı bir ulus devlet eğitim politikası izlemişti.

Doğru Cevap: A

Soru 53

Aşağıdakilerden geri kalmış çevre ülkelerinde modernleşme politikalarının asıl amacı, söz konusu süreçleri yaşamadan Avrupa emperyalizmine karşı kendini savunacak güce ulaşmaktır?

Almanya

Fransa

İran

İngiltere

A.B.D.

Açıklama:

Geri kalmış çevre ülkelerinde modernleşme politikalarının asıl amacı, söz konusu süreçleri yaşamadan Avrupa emperyalizmine karşı kendini savunacak güce ulaşmaktı. Bu nedenle, Osmanlı Devleti, Rusya ve İran gibi modernleşme sürecine giren ülkelerde işe orduyla başlandı. Sivil modernleşme, genellikle ulus devlet sürecini de harekete geçirmişti. Osmanlı Devleti’nin bir Osmanlı milleti oluşturma projesinde eğitim stratejik bir rol oynayamadı. Öte taraftan Batıdaki süreçlerin hiçbirini yaşamayan, dolayısıyla modernleşmenin altyapısı oluşmayan ülkelerde bu nitelikteki büyük değişimler, halkın talebiyle değil, yönetenlerin öngörü ve vizyonlarına uygun olarak devlet eliyle ve kimi zaman halka rağmen yapılmıştı. II. Mahmud’un yaptığı reformlar bu türdendi.

Doğru Cevap: C

Soru 54

Aşağıdakilerden hangisi, devlet ve milletle ilgili konularda ortak duygu ve düşüncelere sahip ve dönemin en yaygın uluslararası iletişim dili olan Fransızcayı etkin bir şekilde kullanabilen insanlar yetiştirmek amacıyla kurulmuştur?

Rüştiyeler

İdadiler

Sultaniler

Darülfünun

Darülmuallimîn

Açıklama:

Sultaniler: İlk sultani 1868 yılında Galatasaray’da açılan Mekteb-i Sultani, yani bugünkü Galatasaray Lisesi’dir. Kuruluş amacı, devlet ve milletle ilgili konularda ortak duygu ve düşüncelere ve Batı medeniyetinin insanlığın ortak değerleri haline gelen felsefe ve düşünce birikimine sahip dönemin en yaygın uluslararası iletişim dili olan Fransızcayı etkin bir şekilde kullanabilen insanlar yetiştirmek olan bu okul, Osmanlıcılık ideolojisinin deney laboratuvarı gibiydi.

Doğru Cevap: C

Soru 55

Tanzimat döneminde düzenlenen iki sistem arasında ortaya çıkan ve okuma öğretiminde modern pedagojiyi savunarak başarılı olan taraf aşağıdakilerden hangisidir?

Sıbyan Mektepleri

Rüştiyeler

Sultaniler

Darülfünun

İptidailer

Açıklama:

Geleneksel ve modern eğitim taraftarları arasındaki en önemli mücadele alanı, okuma öğretimi oldu; ilkokullar “usûl-i cedid”e göre eğitim verenler ve diğerleri diye ikiye ayrıldı. Birinci grubu oluşturanlar iptidai, ikinciler ise sıbyan mektebi olarak isimlendirildi. İptidailerde görev yapan öğretmenler ağırlıklı olarak öğretmen okulu (darülmuallimîn ve darülmuallimat) mezunu ve modern pedagojiden haberdar; sıbyan mekteplerinin öğretmenleri ise, medrese mezunu veya bir şekilde kendini yetiştirmiş, eğitimde geleneği savunan kimselerdi. Semboller üzerinde cereyan eden bu mücadele, nüfuz erozyonu, menfaat kaygısı ve cehalet dolayısıyla zaman zaman sertleşecek; Batıda ve dünyanın başka medeniyet çevrelerinde olduğu gibi, gelenekçiler, modern okulların daha etkili eğitim verip halkın gözünde saygınlıklarını arttırmalarına kaygıyla bakacak; hatta, bu gelişmeyi engellemek için aleyhte propaganda yapacaklardı. Örneğin daha sonra Maarif Nazırı olacak olan Kemal Efendi’nin gayretleriyle 1850’de açılan Bezmiâlem Rüştiyesi öğrencilerinin padişahın huzurunda yapılan sözlü sınavda başarılı olup ödüllendirilmesi, gelenekçilerin Kemal Efendi ve okul aleyhine yıkıcı bir kampanya başlatmasına neden oldu. Kampanyada, sıra, masa, yazı tahtası ve harita kullanmanın “gavur işi” olduğu ileri sürülerek halkın dini hassasiyeti tahrik edildi. Tehlikeyi gören Sultan Abdülmecid, tepkilerin büyümemesi için Kemal Efendi’yi Avrupa’ya gönderdi.

Doğru Cevap: E

Soru 56

Osmanlı gençlerini devlet tarafından Paris te öğrenim görmelerine olanak sağlayacak koşulların oluşturulması amacıyla 1857 yılında eğitime açılan okul aşağıdakilerden hangisidir?

Mekteb-i Osmani

Mekteb-i Sultan

Aşiret Mektebi

Hukuk Mekteb-i Âlîsi

Şimendifer Memurları Mekteb

Açıklama:

Mekteb-i Osmani: Bu okul 1857 yılında Paris’te devlet tarafından öğrenim görmek üzere Fransa’ya gönderilen Osmanlı gençleri için bir tür hazırlık okulu olarak açıldı. Burada öğrencilere Fransızca eğitiminin yanı sıra öğrenim görecekleri alanlara göre tamamlayıcı dersler de veriliyor; ayrıca, farklı din ve soylara mensup gençlerde Osmanlılık bilincini oluşturacak bir program da uygulanıyordu. Osmanlı gençlerinin aynı çatı altında aralarında Türkçe konuşmaları, iyi derecede Fransızca öğrenmelerine engel oluşturuyordu. 40 öğrenci kontenjanı bulunan okul, 1874 yılında getirdiği ağır mali yüke göre yeterince işlevsel olmadığı ve onun işlevini yeni kurulan Mekteb-i Sultani’nin gördüğü gerekçeleriyle kapatıldı.

Doğru Cevap: A

Soru 57

Aşağıdakilerden hangisi Türkiye’de açılan ilk kız lisesidir?

Sıhhiye Memurları Mektebi

İstanbul İnas Sultanisi

Darülelhan

Darülbedayi

Darüleytamlar

Açıklama:

1869 Maarif-i Umumiyye Nizamnamesinde her vilâyet merkezinde açılması öngörüldüğü halde açılamayan sultaniler, 1908’den sonra on iki vilâyet merkezinde bulunan idadilerin sultaniye dönüştürülmesi suretiyle taşraya da yayılmış oldu. Birinci Dünya Savaşı yıllarında, bu şekilde açılan sultanilerin sayısı 50’yi buldu. II. Meşrutiyet devrinde genel olarak kadınların sosyal, kültürel ve ekonomik hayata daha etkin olarak girmeleri, onların orta ve hatta yüksek öğretimde daha üst düzeyde öğrenim görmelerine de imkân tanıdı. Nitekim, 1911’de ilk kız idadisi açıldı ve 1913’te İstanbul İnas (Kız) Sultanisi adını aldı. Bu okul, Türkiye’de açılan ilk kız lisesidir. Taşrada ise 1922’de İzmir’de ve 1923’te de Ankara’da kız sultanileri açıldı.

Doğru Cevap: B

Soru 58

Aşağıdakilerden hangisi 1869 Maarif Nizamnamesinin karma eğitim yapılmasını öngördüğü kurumlardan biridir?

Darülfünun

Aşiret Mektebi

Rüştiyeler

Darülmuallimîn

Mekteb-i Osmani

Açıklama:

Osmanlıcılık ideolojisinin temel ilkelerinden biri “karma eğitim” idi. Karma eğitimden kastedilen, farklı kökenlerden olanların bir arada öğrenim görmeleriydi. 1869 Maarif Nizamnamesinin karma eğitim yapılmasını öngördüğü kurumlardan biri 1874’te kurulan Darülmuallimîn idi. Okulda ga yrimüslimler için ayrı bir kısım olacak ve öğrenciler orada kendi dinleriyle ilgili dersler okuyacaktı. Devlet pratikte doğabilecek sorunlar nedeniyle nizamnamenin bu maddelerini uygulamayı ertelemişti.

Doğru Cevap: D

Soru 59

II. Meşrutiyet döneminde ilköğretim alanındaki yapılan en önemli atılım olan Tedrisat-ı İbtidaiyye Kanun-ı Muvakkati hangi yılda yayımlanmıştır?

1848

1961

1913

1908

1869

Açıklama:

II. Meşrutiyet döneminde ilköğretim alanındaki yapılan en önemli atılım 1913’te Tedrisat-ı İbtidaiyye Kanun-ı Muvakkati’nin (Geçici İlköğretim Kanunu) yayımlanmasıdır. Yapılan bazı değişikliklerle 1961 yılına kadar yürürlükte kalan bu kanun, ilköğretimde ciddi bir reforma zemin oluşturdu. İlköğretimi zorunlu hâle getiren bu geçici kanun, iptidailerin öğretim süresini, iptidai ve rüştiyeleri birleştirerek altı yıla çıkardı. Bu yapılanmaya göre, iptidailerde ilk, orta ve yüksek olmak üzere her biri ikişer yıllık üç devre bulunacaktı. Kanun, ilköğretimde okutulacak dersleri şu şekilde belirlemişti: Kıraat, Hat, Lisan-ı Osmani, Hesap, Hendese, Coğrafya, Tarih, Dürûs-i Eşya, Malûmat-ı Tabiiyye ve Tatbikatı, Hıfzısıhha, Malûmat-ı Medeniyye ve Ahlâkiyye ve İktisadiyye, El İşleri ve Resim, Terbiye-i Bedeniyye ve Mektep oyunları, Talim-i Askeri (erkek çocuklara), İdare-i Beytiyye ve Dikiş (kız çocuklara). Bu arada, gerek kız gerekse erkek sultanilerine bağlı olarak açılan ve ödeneği genel bütçeden karşılanan ilk kısımlar için bu devre sistemi dışında, beş yıllık bir öğrenim bütünü kabul edildi ve böylece, diğer altı yıllık ilkokullara denk tutulan ikinci bir okul tipi ortaya çıkarıldı. Birçok yönden eleştirilen bu ikilik, Tevhid-i Tedrisat’a kadar devam etti ve 1924’te ilkokulun tek okul ruhuyla beş yıllık bir temel eğitim kurumu hâlinde yeniden örgütlenmesiyle ortadan kalktı.

Doğru Cevap: C

Soru 60

19. yüzyılda sadece Müslümanlar değil, gayrimüslim tebaanın eğitim sistemleri de yeniliklerden nasibini alırken aşağıdakilerden hangi kesime mensup çocuklarının yenilikçi okul sisteminden faydalanmıştır?

Ortodoks

Gregoryen

Katolik

Ermeniler

Protestan

Açıklama:

19. yüzyılda sadece Müslümanlar değil, gayrimüslim tebaanın eğitim sistemleri de yeniliklerden nasibini aldı. Gerek Ortodoks, Gregoryen, Katolik, Protestan mezheplerine mensup Hıristiyanların ve gerekse Musevîlerin, özel okul statüsünde çok sayıda okulu vardı. Gayrimüslimler de kendi aralarında gelenekçiler ve yenilikçiler olarak ikiye ayrılmışlardı. Bu süreçte yoksul Anadolu Ermenileri hariç, hiçbir gayrimüslim grup Batılıların açtığı yeni okullara çocuklarını göndermek istememişti. Bunun bir nedeni de misyoner okullarının çocuklarının itikatlarını bozmalarından çekinmeleriydi. Nitekim, Ortodokslar, Katolik Fransız okullarına ilgi göstermediği gibi, Vatikan da, Protestan Robert Kolej’e çocuklarını göndermemeleri için Katolik cemaatini uyardı. Osmanlı hükümetinin Tanzimat’tan beri yürüttüğü farklılıkları sentezleyerek bir Osmanlı milleti inşa etme projesinin böyle bir kitle üzerinde başarılı olması mümkün değildi. Nitekim, genel ortaöğretimin her iki basamağını teşkil eden rüştiye ve idadilere çok az gayrimüslim öğrenci ilgi gösterdi. Zira, gayrimüslim tebaanın gözünde devlet okulları birer asimilasyon aracından başka bir şey değildi. Bu bakış açısı eğitim aracılığıyla Osmanlı milleti inşa etme idealini çökertti.

Doğru Cevap: D

Soru 61

Modernleşme sözlüklerde hangi sözcüğün eş anlamlısı olarak kullanılır?

Yenilenme

Çağdaşlaşma

İlerleme

Değişim

Devrim

Açıklama:

Modernleşme sözlüklerde ‘çağdaşlaşma’ sözcüğünün eş anlamlısı olarak kullanılır.

Doğru Cevap: B

Soru 62

"Modernleşme sözlüklerde ‘çağdaşlaşma’ sözcüğünün eş anlamlısı olarak kullanılır. Ayrıca, _______________ döneminden itibaren toplum yaşamında Avrupa’nın etkisiyle meydana gelen maddi ve manevi değişme ve yenileşmelerin tamamını veya her birini; kavram olarak ise, en genel hatlarıyla bugünkü uygarlığın oluşum sürecinde farklı alanlarda meydana gelen “evrimsel değişimin” bütününü ifade eder." Boşluğa aşağıdaki seçeneklerden hangisi gelirse bilgi doğru olur?

Fetret Devri

Lale Devri

Yüselme Dönemi

Tanzimat Dönemi

Islahat Dönemi

Açıklama:

Modernleşme sözlüklerde ‘çağdaşlaşma’ sözcüğünün eş anlamlısı olarak kullanılır. Ayrıca, Tanzimat’tan itibaren toplum yaşamında Avrupa’nın etkisiyle meydana gelen maddi ve manevi değişme ve yenileşmelerin tamamını veya her birini; kavram olarak ise, en genel hatlarıyla bugünkü uygarlığın oluşum sürecinde farklı alanlarda meydana gelen “evrimsel değişimin” bütününü ifade eder.

Doğru Cevap: D

Soru 63

Fransa’nın I. Cumhuriyet'i hangi tarihi olaydan sonra kurulmuştur?

İstanbul'un fethi

Yüzyıl Savaşları

Fransız İhtilali

I. Dünya Savaşı

II. Dünya Savaşları

Açıklama:

1789 Fransız Devrimi sonrasında Fransa’da kurulan I. Cumhuriyet’te (1792-1804)

Doğru Cevap: C

Soru 64

Maarif-i Umumiyye Nizamnamesi kaç yılında yürürlüğe konmuştur?

1865

1866

1867

1868

1869

Açıklama:

Maarif-i Umumiyye Nizamnamesi, 1869 yılında yürürlüğe konmuştur.

Doğru Cevap: E

Soru 65

Tanzimat döneminde geleneksel Osmanlı eğitim sisteminden devralınan ilkokullara ne ad verilmektedir?

Rüştiye

Darülmuallimîn

Sıbyan Mektebi

İdadi

Darülfünun

Açıklama:

Sıbyan mektepleri geleneksel Osmanlı eğitim sisteminden devralınan ilkokullardı.

Doğru Cevap: C

Soru 66

"İlköğrenimi zorunlu hale getiren Maarif-i Umumiyye Nizamnamesine göre, kızların ___-___ ve erkeklerin de ___-___ yaşları arasında mektebe gitmeleri zorunluydu." Bilginin doğru olabilmesi için aşağıdaki boşluklara verilen sıralı seçeneklerden hangisi gelmelidir?

6-9 ve 7-9

6-10 ve 7-10

6-10 ve 7-11

6-11 ve 7-11

7-11 ve 7-11

Açıklama:

Dört yıllık ilköğrenimi zorunlu hale getiren Maarif-i Umumiyye Nizamnamesine göre, kızların 6-10 ve erkeklerin de 7-11 yaşları arasında mektebe gitmeleri zorunluydu.

Doğru Cevap: C

Soru 67

"_________ sıbyan mekteplerinden sonra girilen ve eğitim süresi dört yıl olan ortaokullardı." Boşluğa seçeneklerden hangisi gelmelidir?

Rüştiyeler

Darülfünun

İdadiler

Sultaniler

Darülmuallimîn ve Darülmuallimat

Açıklama:

Rüştiyeler sıbyan mekteplerinden sonra girilen ve eğitim süresi dört yıl olan ortaokullardı.

Doğru Cevap: A

Soru 68

İlk sultani 1868 yılında açılan Mekteb-i Sultani'dir. Günümüzde Mekteb-i Sultani hangi isimle bilinmektedir?

Kabataş Erkek Lisesi

Saint Benoît Lisesi

İstanbul Erkek Lisesi

Galatasaray Lisesi

Robert Lisesi

Açıklama:

İlk sultani 1868 yılında Galatasaray’da açılan Mekteb-i Sultani, yani bugünkü Galatasaray Lisesi’dir

Doğru Cevap: D

Soru 69

"Maarif-i Umumiyye Nizamnamesi, ilmi ve idari özerkliğe sahip Darülfünun adında bir üniversitenin kurulmasını öngörmekteydi. Darülfünun, nizamnamenin yürürlüğe girmesinden birkaç ay sonra, Şubat 1870’te _________, _________, _________ şubelerinden ibaret olarak hizmete girdi." Verilen boşluklara seçeneklerden hangisi gelirse bilgi doğru olur?

Edebiyat, Tıp ve Mühendislik

Tıp, Hukuk ve Mühendislik

Edebiyat, Hukuk ve Mühendislik

Ziraat, Hukuk ve Mühendislik

Ziraat, Hukuk ve Tıp

Açıklama:

Darülfünun, nizamnamenin yürürlüğe girmesinden birkaç ay sonra, Şubat 1870’te Edebiyat, Hukuk ve Mühendislik şubelerinden ibaret olarak hizmete girdi.

Doğru Cevap: C

Soru 70

Darülmuallimat kaç yılında açılmıştır?

1869

1870

1871

1872

1873

Açıklama:

1870’te açılan Darülmuallimat, kızların eğitimi ve kadınların sosyal statüsü konularında toplumu bilinçlendirmede önemli bir rol oynadı.

Doğru Cevap: B

Soru 71

Modernleşme sürecini yaşayan tüm ülkelerin ortak özellikleri, farklı düzeylerde de olsa nedir?

Sekülerleşme

Meclis

Bürokrasi

Siyasi partiler

Ticarileşme

Açıklama:

Modernleşme sürecini yaşayan tüm ülkelerin ortak özellikleri, farklı düzeylerde
de olsa sekülerleşmiş olmalarıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 72

1794’te bugünkü anlamda dünyanın kurulan ilk öğretmen okulu hangi ülkededir?

Almanya

Fransa

İngiltere

Polonya

İtalya

Açıklama:

Monarşinin kültürel ve politik izlerini silmek isteyen cumhuriyetçiler, cumhuriyetçi öğretmenler yetiştirmek amacıyla 1794’te bugünkü anlamda dünyanın ilk öğretmen okulu olan Ecole Normale de Superior’i kurdular.

Doğru Cevap: B

Soru 73

Dört yıllık ilköğrenimi zorunlu hale getiren Maarif-i Umumiyye Nizamnamesine göre, kızların kaç yaşlarında mektebe gitmeleri zorunluydu?

7-11

8-9

6-10

10-12

5-7

Açıklama:

Dört yıllık ilköğrenimi zorunlu hale getiren Maarif-i Umumiyye Nizamnamesine göre, kızların 6-10 ve erkeklerin de 7-11 yaşları arasında mektebe gitmeleri zorunluydu.

Doğru Cevap: C

Soru 74

ilk öğretmen okulu olan Darülmuallimîn-i Rüşdi, rüştiyelerin öğretmen ihtiyacını karşılamak amacıyla kaç yılında oluşturuldu?

1840

1842

1846

1848

1852

Açıklama:

İlk öğretmen okulu olan Darülmuallimîn-i Rüşdi, rüştiyelerin öğretmen ihtiyacını karşılamak amacıyla 1848’de oluşturuldu.

Doğru Cevap: D

Soru 75

1857 yılında Paris’te devlet tarafından öğrenim görmek üzere Fransa’ya gönderilen Osmanlı gençleri için bir tür hazırlık okulu olarak açılan okul hangisidir?

Darülmuallimat

Maarif-i Umumiyye

İdadiler

Darülfünun

Mekteb-i Osmani

Açıklama:

Mekteb-i Osmani: 1857 yılında Paris’te devlet tarafından öğrenim görmek üzere Fransa’ya gönderilen Osmanlı gençleri için bir tür hazırlık okulu olarak açıldı.

Doğru Cevap: E

Soru 76

Tanzimatçıların tüm dinlere ve ırklara mensup unsurlardan bir Osmanlı milleti inşa etmeyi amaçlayan ve sonradan terk edilen siyasi anlayış hangisidir?

Osmanlıcılık

İttihatçılık

Cumhuriyetçilik

Batıcılık

Aydınlanmacılık

Açıklama:

Tanzimatçıların tüm dinlere ve ırklara mensup unsurlardan bir Osmanlı milleti inşa etmeyi amaçlayan Osmanlıcılık siyaseti, Hıristiyanların ayrılıkçı isyanlarının da etkisiyle terk edilerek Müslüman nüfusu aslî unsur olarak kabul eden bir güvenlik stratejisi ekseninde İslâmcılık siyaseti izlendi.

Doğru Cevap: A

Soru 77

İlköğretimdeki farklılıklar Tevhid-i Tedrisat'ın 1924’te yapılan değişiklik sonucu ilkokulun hangi ruhla beş yıllık bir temel eğitim kurumu hâlinde yeniden örgütlenmesiyle ortadan kalktı?

Orta ve yüksek

Tek okul

Kız okulları

Erkek okulları

Dini okullar

Açıklama:

Tevhid-i Tedrisat’a kadar devam etti ve 1924’te ilkokulun tek okul ruhuyla
beş yıllık bir temel eğitim kurumu hâlinde yeniden örgütlenmesiyle ortadan kalktı.

Doğru Cevap: B

Soru 78

II. Abdülhamid döneminde idadiler taşrada hangi tarihler arasında yaygınlaşmıştır?

1877-1879

1879-1882

1882-1890

1890-1900

1900-1908

Açıklama:

II. Abdülhamid döneminde, genel orta öğretim alanında sayısal ve nitelik yönünden kayda değer gelişmeler yaşandı ve idadiler, özellikle 1882-1890 yılları arasında taşrada da yaygınlaştı.

Doğru Cevap: C

Soru 79

Anadolu'da hangi gayrimüslim grup kendi itikatında olmayan Batılıların açtığı yeni okullara çocuklarını göndermek zorunda kalmıştır?

Ortodokslar

Katolikler

Protestanlar

Ermeniler

Musevîler

Açıklama:

Gayrimüslimler de kendi aralarında gelenekçiler ve yenilikçiler olarak ikiye ayrılmışlardı. Bu süreçte yoksul Anadolu Ermenileri hariç, hiçbir gayrimüslim grup Batılıların açtığı yeni okullara çocuklarını göndermek istememişti. Bunun bir nedeni de misyoner okullarının çocuklarının itikatlarını bozmalarından çekinmeleriydi.

Doğru Cevap: D

Soru 80

1900’lü yılların başında gayrimüslim tebaanın çalışan misyoner okullarının sayısı yaklaşık ne kadardır?

500-600

650-700

700-750

750-800

850-900

Açıklama:

Hükümetin aldığı tedbirlere rağmen, gayrimüslim tebaanın dinlerini, dillerini, mezheplerini, mesleklerini dolayısıyla aidiyetlerini değiştirip onlara yeni bir kimlik kazandırmaya çalışan misyoner okullarının sayısının 1900’lü yılların başında 850-900 olması, önemlerini azaltmaz. Zira bu okullar, “düvel-i muazzama”nın yani büyük devletlerin doğrudan yahut dolaylı olarak Osmanlı ülkesinde kendilerine bir nüfuz alanı yaratma yönelişinin bir sonucuydu.

Doğru Cevap: E

Soru 81

Osmanlı Devleti 1869 yılında yürürlüğe koyduğu Maarif-i Umumiye Nizamnamesi ile eğitim sistemini hangi ülkeyi model alarak yapılandırmıştır?

Almanya

Fransa

İngiltere

A.B.D.

Hollanda

Açıklama:

Osmanlı Devleti'nin 1869 yılında yürürlüğe koyduğu Maarif-i Umumiye Nizamnamesi Fransa'yı model alarak eğitim sistemini yapılandırmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 82

Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Devleti’nin 1869 yılında yürürlüğe koyduğu Maarif-i Umumiye Nizamnamesi ile açılan eğitim kurumlarından biri değildir?

Sıbyan Mektepleri

Rüştiyeler

İdadiler

Sultaniler

Mühendishaneler

Açıklama:

Mühendishaneler 1869 yılında yürürlüğe giren Maarif-i Umumiye Nizamnamesi ile açılan kurumlardan biri değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 83

I. Eğitim ve öğretim süresi altı yıl olarak belirlenmişti.
II. Tüm Osmanlı tebaasına açıktı.
III. Masrafları saray tarafından karşılanmaktaydı.
Yukarıda bazı özellikleri verilen Osmanlı'daki eğitim kurumu aşağıdakilerden hangisidir?

Darülfünun

Rüştiyeler

Sultaniler

Darülmuallimîn

Darülmuallimat

Açıklama:

Özellikleri verilen söz konusu eğitim kurumu Sultanilerdir.

Doğru Cevap: C

Soru 84

Tanzimat dönemi modern eğitim hareketinin en önemli sonuçlarından biri Türkiye’de öğretmen yetiştiren kurumların doğuşuna yol açmasıdır. Maarif-i Umumiyye Nizamnamesi, kız okullarına kadın öğretmen yetiştirmek amacıyla Darülmuallimât adında İstanbul’da bir kız öğretmen okulunun açılmasını; yine İstanbul’da sıbyan mektepleri, rüştiyeler ve idadilere öğretmen yetiştirmek üzere Darülmuallimîn-i Kebir’in (Büyük Öğretmen Okulu) kurulmasını ve vilâyet merkezlerinde birer ilköğretmen okulu açılmasını öngörüyordu.
Yukarıdaki metinde bahsedilen Darülmuallimât adlı eğitim kurumu ile ilgili olarak aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Kızların eğitimi konusunda toplumu bilinçlendirmede önemli bir rol oynamıştır.

Aileleri tarafından okula gönderilmeyen kızların öğrenim hayatlarını sürdürmelerini sağlamıştır.

Mezunları İslâm dünyasında devlet tarafından bir göreve atanan ve düzenli maaş alan ilk kadınlar olmuştur.

Toplumda kız çocukların okullaşma oranını önemli biçimde yükseltmiştir.

Bilgi, görgü, tutum ve davranışlarıyla kızlara rol model mezunlar yetiştirmiştir.

Açıklama:

1870’te açılan Darülmuallimat, kızların eğitimi ve kadınların sosyal statüsü
konularında toplumu bilinçlendirmede önemli bir rol oynadı ve öğretmenleri erkek olduğu için aileleri tarafından okula gönderilmeyen on yaşından büyük kızların sıbyan mektebinden sonra öğrenim hayatlarını sürdürmelerini sağladı. İslâm dünyasında devlet tarafından bir göreve atanan ve düzenli maaş alan ilk kadınlar olan Darülmuallimat mezunları, hem kadınların toplum ve çalışma yaşamı içindeki rolüne ilişkin zihniyetin değişmesine önayak ve hem de bilgi, görgü, tutum ve davranışlarıyla kızlara rol model oldular. Bu önemli sosyal rollerine rağmen, sayıca az oldukları için kız çocukların okullaşma oranı düşük kaldı.

Doğru Cevap: D

Soru 85

I. 1857 yılında İstanbul’da açılmıştır.
II. Fransa’ya gönderilen Osmanlı gençleri için bir tür hazırlık okulu işlevi görmüştür.
III. Gençlerde Osmanlılık bilincini oluşturacak bir program uygulanmıştır.
IV. Ağır mali yükleri kapatılma gerekçelerinden biri olmuştur.
Mekteb-i Osmani ile ilgili olarak yukarıda verilen bilgilerden hangisi ya da hangileri doğrudur?

Yalnız II

I ve II

I, II ve III

I, II ve IV

II, III ve IV

Açıklama:

Mekteb-i Osmani Fransa’ya gönderilen Osmanlı gençleri için bir tür hazırlık okulu olarak açıldı. Burada öğrencilere Fransızca eğitiminin yanı sıra öğrenim görecekleri alanlara göre tamamlayıcı dersler de veriliyor; ayrıca, farklı din ve soylara mensup gençlerde Osmanlılık bilincini oluşturacak bir program da uygulanıyordu. 40 öğrenci kontenjanı bulunan okul, 1874 yılında getirdiği ağır mali yüke göre yeterince işlevsel olmadığı ve onun işlevini yeni kurulan Mekteb-i Sultani’nin gördüğü gerekçeleriyle kapatıldı. Okulun kuruluşu ise 1857 yılında İstanbul'da değil Paris'te gerçekleşti.
Dolayısıyla sorudaki ilk maddede verilen bilgi yanlış olup diğerleri doğrudur.

Doğru Cevap: E

Soru 86

Osmanlı yönetimi, 1869’da yayınladığı Maarif-i Umumiyye Nizamnamesi ile Fransız eğitim sistemine göre yapılandırdığı yeni eğitim sisteminde, sıbyan mektebi/iptidailer hariç, eğitimin karma olarak yapılmasını öngörmekteydi.
Aşağıdakilerden hangisi söz konusu nizamname ile öngörülen “karma eğitim” anlayışını ifade eder?

Kız ve erkek çocukların bir arada öğrenim görmeleri

Türk ve farklı etnik unsurların bir arada öğrenim görmeleri

Müslüman ve gayrimüslümlerin bir arada öğrenim görmeleri

Hem geleneksel hem modern yöntemin kullanılması

Eğitim-öğretimin farklı dillerde de yapılması

Açıklama:

Osmanlıcılık ideolojisinin temel ilkelerinden biri “karma eğitim” idi. Karma eğitimden kastedilen, farklı kökenlerden olanların bir arada öğrenim görmeleriydi. Ancak, uygulama nizamnamedeki gibi olmadı; gayrimüslimler, bir asimilasyon aracı olarak gördükleri devlet okullarına çocuklarını göndermek istemedi.

Doğru Cevap: C

Soru 87

II. Abdülhamid döneminde eğitim alanındaki gelişmelerle ilgili olarak aşağıda verilen ifadelerden hangisi doğrudur?

Tanzimat’ın başlattığı reformlar terk edilmiştir.

Okul, öğretmen ve öğrenci sayısı katlanarak artmıştır.

Osmanlıcılık siyaseti yerine Türkçülük siyaseti izlenmiştir.

İlk ve orta öğretim kurumlarında din derslerinin sayısı azaltılmıştır.

Modern eğitim sistemi yerine geleneksel sistem tercih edilmiştir.

Açıklama:

II. Abdülhamid döneminde Tanzimat’ın başlattığı reformlar devam ettirilip büyük
bir bölümü tamamlandı. Bu dönemde okul, öğretmen ve öğrenci sayısı, Tanzimat dönemine göre katlanarak arttı. Tanzimatçıların tüm dinlere ve ırklara mensup unsurlardan bir Osmanlı milleti inşa etmeyi amaçlayan Osmanlıcılık siyaseti, Hıristiyanların ayrılıkçı isyanlarının da etkisiyle terk edilerek Müslüman nüfusu aslî unsur olarak kabul eden bir güvenlik stratejisi ekseninde İslâmcılık siyaseti izlendi. İlk ve orta öğretim kurumlarında din derslerinin sayısının arttırılması İslâmcı yönelimin eğitime yansıması olarak görülebilir. II. Abdülhamid döneminde devlet modern eğitim sistemini geliştirmeyi tercih ederken, geleneksel eğitim sistemini oluşturan medreseleri kendi haline bıraktı.
Doğru yanıt B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 88

Osmanlı döneminde açılan mesleki ve teknik eğitim kurumlarıyla ilgili olarak aşağıda verilen ifadelerden hangisi yanlıştır?

Her iki dönemde açılan toplam kurum sayısı yirmiden fazladır.

Hem bürokraside hem de diğer alanlarda nitelikli personel ihtiyacı karşılanması amaçlanmıştır.

II. Meşrutiyet döneminde II. Abdülhamit döneminden daha fazla kurum açılmıştır.

Günümüzdeki bazı fakülte ve üniversiteler bu kurumlar üzerinde yükselmiştir.

Osmanlının tarım ve sanayi toplumlarına özgü iki gelişim sürecini senkronize ettiğinin göstergeleridir.

Açıklama:

II. Abdülhamid ve Meşrutiyet devirlerinde Osmanlı toprakları üzerinde yirmiden fazla mesleki ve teknik eğitim kurumu açılmıştı. Bunların önemli bir kısmı sivil ve askeri bürokrasinin nitelikli personel ihtiyacını karşılamayı, bir kısmı da ülkenin diğer alanlardaki gelişimi için gerekli olan elemanları yetiştirmeyi amaçlamaktaydı. Öte yandan, bu okullar faaliyet alanı bakımından çok geniş bir yelpazeye sahipti. O kadar ki, 20. yüzyılın eşiğinde ülke ekonomisine önemli bir katma değer katan tiftik keçilerini yetiştirip bakımını yapan çobanları eğitmek üzere bir mektep açılırken, diğer yandan da on yedi yıl sonra demiryolu işletmelerinde istihdam edilecek personeli yetiştirmek için başka bir okul oluşturuluyordu. Bu örnekler Osmanlının tarım ve sanayi toplumlarına
özgü iki gelişim sürecini senkronize ettiğini de gösterir.
II. Abdülhamit Döneminde 13, II. Meşrutiyet döneminde ise 11 mesleki ve teknik eğitim kurumu açılmıştır.
,

Doğru Cevap: C

Soru 89

Bu okullarda çocukların itikatlarının bozulmasından çekinmeleri

Osmanlı hükümetinin kendi açtığı okullara göndermeleri için baskı yapması

Bu okulların sadece Ortodoksluk üzerine bir eğitim sistemi inşa etmesi

Bu okullarda eğitimin paralı ve yüksek fiyatlı olması

Osmanlıcılık politikasının başarıya ulaşması

Açıklama:

Bunun temel nedeni misyoner okullarının çocuklarının itikatlarını bozmalarından
çekinmeleriydi.

Doğru Cevap: A

Soru 90

II. Abdülhamid döneminde Eylül 1900’de açılan yükseköğretim kurumu olan Darülfünun günümüzde faaliyet gösteren hangi üniversitenin temelini teşkil etmektedir?

Marmara Üniversitesi

İstanbul Üniversitesi

Yıldız Teknik Üniversitesi

İstanbul Teknik Üniversitesi

Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi

Açıklama:

Darülfünun 1933 yılında yapılan radikal bir reformla yeniden yapılandırılarak İstanbul Üniversitesi adını aldı.

Doğru Cevap: B

Soru 91

Tanzimat döneminde Fransız eğitim modeli örnek alınarak eğitimi modernleştirmek amacıyla 1869'da çıkarılan nizamname aşağıdakilerden hangisidir?

Dar-ül Fünûn Nizamnamesi

Maarif-i Umumiye Nizamnamesi

Sıbyan Mektepleri Nizamnamesi

Rüştiye Mektepleri Nizamnamesi

Mekteb-i Sultani Nizamnamesi

Açıklama:

Fransız eğitim sistemi model alınarak 1869'da hazırlanan Maarif-i Umumiyye
Nizamnamesi, eğitim sisteminin yapı ve işleyişini hukuki esaslara bağladı

Doğru Cevap: B

Soru 92

Osmanlı Devleti'nde ilk erkek ve kız rüştiye mektepleri hangi dönemde açıldı?

II. Mahmud Dönemi

III. Selim Dönemi

Tanzimat Dönemi

I. Meşrutiyet Dönemi

II. Meşrutiyet Dönemi

Açıklama:

Rüştiyeler sıbyan mekteplerinden sonra girilen ve eğitim süresi dört
yıl olan ortaokullardı. Erkek ve kızlar için ayrı rüştiyeler vardı. İlk erkek rüştiyesi
1846’da ve ilk kız (inâs) rüştiyesi de 1859’da açıldı. Sözkonusu tarihler Tanzimat dönemi içerisinde yer almaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 93

Osmanlıcılık ideolojisi doğrultusunda öğrenci yetiştirmek amacıyla 1868'de açılan okul aşağıdakilerden hangisidir?

Mekteb-i Sultanî

Mühendishane-i Berri Hümayun

Mühendishane-i Bahri Hümayun

Mekteb-i Harbiye

Mekteb-i Nüvvâb

Açıklama:

İlk sultani 1868 yılında Galatasaray’da açılan Mekteb-i Sultani,
yani bugünkü Galatasaray Lisesi’dir. Kuruluş amacı, devlet ve milletle ilgili konularda ortak duygu ve düşüncelere ve Batı medeniyetinin insanlığın ortak değerleri haline gelen felsefe ve düşünce birikimine sahip dönemin en yaygın uluslararası iletişim dili olan Fransızcayı etkin bir şekilde kullanabilen insanlar yetiştirmek olan bu okul, Osmanlıcılık ideolojisinin deney laboratuvarı gibiydi.

Doğru Cevap: A

Soru 94

Aşağıdakilerden hangisi 1857'de açılan Mekteb-i Osmanî için söylenemez?

Paris'e eğitim için gönderilecek öğrencileri hazırlamak

Öğrencileri, öğrenim görecekleri alanlara göre tamamlayıcı bilgiler vermek

Öğrencilere Osmanlılık bilinci aşılamak

Fransızca eğitim vermek

Meşruti rejime geçişi sağlayacak bilgiler vermek

Açıklama:

Mekteb-i Osmani, 1857 yılında Paris’te devlet tarafından öğrenim görmek
üzere Fransa’ya gönderilen Osmanlı gençleri için bir tür hazırlık okulu olarak
açıldı. Burada öğrencilere Fransızca eğitiminin yanı sıra öğrenim görecekleri
alanlara göre tamamlayıcı dersler de veriliyor; ayrıca, farklı din ve soylara mensup gençlerde Osmanlılık bilincini oluşturacak bir program da uygulanıyordu.
Osmanlı gençlerinin aynı çatı altında aralarında Türkçe konuşmaları, iyi derecede
Fransızca öğrenmelerine engel oluşturuyordu. 40 öğrenci kontenjanı bulunan okul, 1874 yılında getirdiği ağır mali yüke göre yeterince işlevsel olmadığı ve onun işlevini yeni kurulan Mekteb-i Sultani’nin gördüğü gerekçeleriyle kapatıldı.

Doğru Cevap: E

Soru 95

Aşağıdakilerden hangisi II. Abdülhamid'in İslâmcılık politikası doğrultusunda açılan okullardan biridir?

Adliye Tatbikat Mektebi

Mekteb-i Evkaf

Medresetü'l-Vaizin

Aşiret Mektebi

Medresetü'l-Eimme ve'l-Hüteba

Açıklama:

İslâmcılık siyasetinin eğitime yansımaları arasında en önemlisi Müslüman aşiret reislerinin çocuklarından bürokrat ve subay yetiştirmek üzere İstanbul’da bir Aşiret Mektebi’nin açılmasıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 96

II. Meşrutiyet döneminde ilköğretim alanında yapılan en önemli düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?

Tedrisat-ı İbtidaiyye Kanun-ı Muvakkati'nin çıkarılması

İlköğretimde karma sisteme (kız-erkek birlikte) geçilmesi

Köy okullarına öğretmen yetiştirilmesi

Ziraat eğitiminin ilköğretim programına alınması

Okul öncesi eğitimin zorunlu hale getirilmesi

Açıklama:

Yapılan bazı değişikliklerle 1961 yılına kadar yürürlükte kalan
bu kanun, ilköğretimde ciddi bir reforma zemin oluşturdu
II. Meşrutiyet döneminde ilköğretim alanındaki yapılan en önemli atılım
1913’te Tedrisat-ı İbtidaiyye Kanun-ı Muvakkati’nin (Geçici İlköğretim Kanunu)
yayımlanmasıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 97

Aşağıdakilerden hangisi II. Meşrutiyet döneminde Maarif Nazırlığı yapan kişilerden biridir?

Mustafa Necati Bey

Emrullah Efendi

Saffet (Arıkan (Bey)

Hasan Âli (Yücel) bey

Tevfik (Sağlam) Bey

Açıklama:

Maarif Nazırı Emrullah Efendi, 1910’da taşradaki okullar için 70.000 öğretmene ihtiyaç olduğunu, ancak her yıl bunun yüzde birinin dahi bulunamadığını belirterek bu önemli sorunu gündeme getirdi.

Doğru Cevap: B

Soru 98

Türkiye'de ilk kız idadisi (lisesi) hangi yıl açıldı?

1839

1876

1908

1911

1923

Açıklama:

1911’de ilk kız idadisi açıldı ve 1913’te İstanbul İnas (Kız) Sultanisi adını aldı. Bu okul, Türkiye’de açılan ilk kız lisesidir.

Doğru Cevap: D

Soru 99

İdadilerin (liselerin) taşrada (başkent dışında) yaygınlaşmasını sağlayan padişah aşağıdakilerden hangisidir?

II. Mahmud

Abdülmecid

III. Selim

I. Abdülhamid

II. Abdülhamid

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 100

II. Meşrutiyet döneminde yükseköğretim alanındaki en önemli gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

Hukuk Mektebi'nin açılması

Mülkiye Mektebi'nin açılması

İnas Dar-ül Fünûn'un (Kız Üniversitesi) açılması

Edebiyat Şubesi'nin (Fakültesi) açılması

Mekteb-i Tıbbıye'nin açılması

Açıklama:

II. Meşrutiyet döneminde yükseköğretim alanındaki en önemli gelişme ilk kız
lisesinin açılışından birkaç yıl sonra 1914'te İnâs Darülfünunu adıyla bir kız üniversitesinin açılmasıydı.

Doğru Cevap: C

Ünite 5

Soru 1

19.yüzyılın başında Osmanlı Devleti’nde halkın başlıca geçim kaynağı neydi?

Sanayi

İmalat

Hizmet

Askerlik

Tarım

Açıklama:

Bir tarım ülkesi olan Osmanlı Devleti’nde 1800’lü yılların başında nüfusun %80’i ziraatla uğraşmaktaydı.

Doğru Cevap: E

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi 19. Yüzyılda Osmanlı ihracatında tarım ürünlerinin payının artmasında bir rol oynamamıştır?

Boş arazide tarım yapanlara uygulanan vergi muafiyeti

Merkezileşme politikaları

Balkanlardaki toprak kayıpları

İmalat sektöründeki gelişim

Ulaşım sisteminin modernleşmesi

Açıklama:

Vergi muafiyetleri, merkezileştirme politikaları ile doğu ve güneydoğu Anadolu’da yaşayan halkın yerleşik hayata geçmesi, balkanlarda toprak kaybı sonucu oradan gelen halkların Anadolu’ya yerleşmesi tarım alanındaki gelişmelerin sebeplerindendir. Ancak imalat sektörü sanayinin bir alt dalı olup tarım ihraç ürünlerinin artışıyla doğrudan bir ilişkisi yoktur.

Doğru Cevap: D

Soru 3

1913-1915 yılları arasında Osmanlı devletinin ikinci büyük sanayi şehri aşağıdakilerden hangisiydi?

İstanbul

İzmir

Ankara

Bursa

Selanik

Açıklama:

1913-1915 yılları arasındaki istatistiki verilere göre, mevcut sanayi tesislerinin yaklaşık yarısı İstanbul’da %25’i İzmir’de ve geri kalanı da yurdun farklı yerlerinde bulunmaktaydı.

Doğru Cevap: B

Soru 4

19. Yüzyılda Osmanlı Maliyesine en büyük olumsuz etkiyi aşağıdakilerden hangisi yapmıştır?

1877-78 Osmanlı-Rus Savaşı

Balkan Savaşları

İltizam sistemi

Emanet sistemi

Bankacılık sisteminin çökmesi

Açıklama:

1877-78 Osmanlı-Rus Savaşı Osmanlı maliyesindeki dengeleri derinden sarsmıştır. Savaşın getirdiği ağır maliyetler, savaş sonunda ödenmek zorunda kalınan tazminat ve büyük toprakların elden çıkması sonucu meydana gelen gelir kayıpları bunun temel nedenlerini oluşturmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 5

1844 yılında para değerinin düzenlenmesine ilişkin fermanın adı nedir?

Tevhid-i Meskukat

Tashih-i Ayar

Duyun-i Umumiye

Mecidiye

Moratoryum

Açıklama:

Tevhid-i Meskukat II. Meşrutiyet döneminde çıkarılmıştır. Duyun-i Umumiye ise Osmanlı dış borçlarının düzenlenmesi amacıyla kurulan kuruluşun adıdır. Mecidiye ise Tanzimat dönemi 20 kuruşluk gümüş sikkenin adıdır. Tanzimatçılar 1844’te Tashih-i Ayar Fermanını çıkararak 1 altın lira=100 gümüş kuruş esasını benimsemişlerdir.

Doğru Cevap: B

Soru 6

Osmanlı Devleti’nin ilk demiryolu hattı aşağıdakilerden hangisidir?

İskenderiye-Kahire

Mersin-Tarsus

Bağdat demiryolu

Selanik-İstanbul.

Beyrut-Şam demiryolu.

Açıklama:

1851’de inşasına başlanan İskenderiye-Kahire Hattı Osmanlı ülkesindeki ilk demiryolu olup 1856’da işletmeye açılmıştır. Diğer hatlardan Mersin-Tarsus 1886, Beyrut-Şam 1895, Selanik-İstanbul 1896’da işletmeye açılmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 7

19. Yüzyılın sonlarından itibaren Osmanlı Devleti’nin son yıllarına kadar geçen dönemde yabancı sermayenin ülkeye girdiği en önemli alan aşağıdakilerden hangisidir?

Tarım

Sanayi

İnşaat

Arkeoloji

Demiryolu

Açıklama:

1890’da ülkede yer alan yabancı sermayenin %41’ini demiryollarına yatırılan sermaye oluşturmaktaydı 1914’te bu oran %63’e çıkmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 8

İttihat ve Terakki Yönetiminin milli iktisat politikasıyla özdeşlemiş kişisi kimdir?

Kara Kemal

Mithat Paşa

Ali Paşa

Enver Paşa

İshak Paşa

Açıklama:

Kara Kemal milli iktisat siyasetinin en önemli uygulayıcılarından birisi sayılmaktadır. Kara Kemal bu dönemde milli burjuvazinin oluşmasına yönelik birçok şirket ve banka kurulmasına önayak olmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi Duyun-Umumiyye’ye tahsis edilen gelirlerden birisidir?

Aşar

İltizam

İpek

Demiryolu

Emanet

Açıklama:

Avrupalı yatırımcıların borçlarını tahsil edebilmek amacıyla hükümetle yaptıkları görüşmeler neticesinde 20 Aralık 1881 tarihli Muharrem Kararnamesi’yle Duyûn-ı Umumiyye İdaresi kurulmuştur. İpek, tütün, tuz, balık avı, damga ve içkiden alınan vergileri, yani devletin gelirlerinin %20’sini tahsil ve borç ödemelerine tahsis etme hakkı bu idareye verilmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 10

I. Avrupalı tüccarların kapitülasyonları gerekçe göstererek Osmanlı denetimini reddetmeleri
II. Avrupa’ya bağlı sigorta şirketlerinin Osmanlı Devleti içerisinde faaliyetlerde bulunmaları
III. Avrupalı sigorta şirketlerinin Osmanlı Devleti içerisindeki mağdurlara fazladan ödeme yapmaları
IV. Yabancı şirketlerin kapitülasyonları kullanarak Osmanlı Devleti’ne vergi ödememeleri
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri 19.yüzyılın ikinci yarısından itibaren kapitülasyonların Osmanlı Devleti’ne verdiği zararlardır?

I, II ve IV

Yalnız I

Yalnız III

I, II ve III

III ve IV

Açıklama:

Kapitülasyonlar 19. Yüzyılın ikinci yarısından sonra Osmanlı Devleti’nin iktisadi durumunu oldukça olumsuz etkileyen faktörlerden biri haline geldi. Avrupalı tüccar ve girişimciler kapitülasyonları gerekçe göstererek Osmanlı kanunlarını ve devletin denetimini kabul etmediler. Özellikle sigorta şirketleri büyük bir sorundu; Avrupa’daki bir sigorta şirketinin acentesi olmadığı halde, onların isimlerini kullanarak Osmanlı ülkesinde faaliyet gösteriyordu. Ayrıca şirketler, hasar durumunda çeşitli gerekçeler göstererek sigortalıya ödeme yapmıyordu ve devletin bu haksız duruma müdahalesi de kapitülasyonlara aykırıydı. Öte yandan; yabancı şirketler kapitülasyonları bahane ederek mali sorumluluk altına girmiyor ve devlete vergi ödemeden ticari faaliyetlerine devam ediyorlardı. Tüm bu durumlar Osmanlı Devleti’nin iktisadi yaşantısına zarar veriyordu.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Osmanlı döneminin en önemli ticari kaynaklarından biri olan tarımda sulama hangi tarihte, nerede yapılmıştır?

1909 Adana

1915 Mersin

1910 Konya

1911 Manisa

1913 Bursa

Açıklama:

Bu dönemde büyük oranda kuru tarım yapıldığı için verim de düşüktü. Çünkü sulu tarımdan alınan verim, kuru tarıma göre üç ile sekiz kat daha fazla olabiliyordu.1910’dan sonra Konya ovasının sulanması ve Basra’da Hindiye barajının açılmasıyla bu durum biraz değişti.

Doğru Cevap: C

Soru 12

I. 1890’lardan sonra saban, buharla çalışan harman makineleri ve diğer modern tarım araçlarının kullanımı
II. 1860’lardan itibaren boş arazilerde tarım yapılmasının yasaklanması
III. Tarım yapanlara ilişkin vergi muafiyeti ve satın alma önceliğinin getirilmesi
IV. Ulaşım sistemlerinin gelişmesiyle tarım ürünü ihracatının artması
V. Sulama sistemlerinin zorluğundan dolayı kuru tarıma yönelimin artması
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri Osmanlı Devleti’nin yenileşme hareketleri dönemi’nde tarım alanında yapılan reformlardır?

I, II ve V

I, III ve IV

IV ve V

I ve V

II, III ve IV

Açıklama:

Osmanlı Devleti’nin yenileşme hareketleri döneminde tarım alanında kuru tarım oranı yüksekti. Sulu tarıma geçişin desteklenmesi amacıyla barajlar açıldı. Aynı zamanda boş arazilerde tarımın teşvik edilmesi amacıyla vergi muafiyetleri sağlandı ve satın alma öncelikleri tanındı. 1890’lardan sonra saban, buharla çalışan harman makineleri ve diğer modern tarım araçlarının kullanımı da Batı Anadolu başta olmak üzere yaygınlaştı. Ulaşım sistemlerinin de gelişmesiyle birlikte tarım ürünü ihracatı desteklendi.

Doğru Cevap: B

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi devletin tarım konusunda halkı aydınlatmak için attığı adımlardandır?

Kuru tarıma öncelik verildi

Sulu tarım geliştirildi

Tohum dağıtımı yapıldı

Ziraat Mektepleri açıldı

İhracat geliştirildi

Açıklama:

Osmanlı devleti tarım alanında yaptığı reformlarla kuru tarımla birlikte sulu tarımı da destekledi. Tohum dağıtımı ve ulaşımın gelişmesiyle birlikte ihracat arttı. Ancak bu reformlar halkın aydınlatılmasını değil doğrudan tarımın gelişmesini destekleyen unsurlardı. Devlet, tarım konusunda halkı aydınlatmak ve işin teorisiyle pratiğini bir arada öğretmek amacıyla İstanbul’da ve taşrada ziraat mektepleri açtı.

Doğru Cevap: D

Soru 14

Bursa Ziraat Ameliyat Mektebi hangi tarihte açılmıştır?

1896

1879

1895

1897

1891

Açıklama:

1881’de Edirne Hamidiye Ziraat Mektebi ve Nümune Çiftliği kuruldu; ancak, tahsisat yetersizliği nedeniyle üç yıl içinde kapatıldı. Daha sonra, 1888’de Selânik Ziraat Mektebi, 1891’de Bursa Ziraat Ameliyat Mektebi, 1892’de Halkalı Ziraat Mektebi ile taşranın diğer önemli şehirleri olan Adana, Ankara, Hama, Kastamonu ve Sivas’ta ziraat mektepleri açıldı.

Doğru Cevap: E

Soru 15

Hükumetin tarım konusunda halka finansal destek sağlamak için attığı önemli bir uygulama aşağıdakilerden hangisidir?

Halkalı Ziraat Mektebinin açılması

Bursa Ziraat Ameliyat Mektebinin açılması

Ziraat Bankası’nın Kurulması

Ziraat Odaları’nın Kurulması

Hama Ziraat Mektebinin açılması

Açıklama:

Ziraat mekteplerinin açılması halkın tarım konusunda bilinçlenmesini ve aydınlatılmasını sağlamak amacıyla gerçekleştirilen reformlardı. Finansal açıdan ise; hükümet, tarıma destek sağlamak için 1888’de kurduğu Ziraat Bankası aracılığıyla çiftçiye %6 faizli kredi vermeye başladı.

Doğru Cevap: C

Soru 16

Osmanlı döneminde ihraç edilen ürünlerin en önemlisi olan özellikle Batı Anadolu’nun üretim merkezi olduğu ürün aşağıdakilerden hangisidir?

Tütün

Nohut

İşleme

Halı

Dantel

Açıklama:

Osmanlı Devleti’nin yenileşme hareketleri döneminde ihraç edilen önemli tarım ürünlerinden biri tütündür. Ancak tütün ülkenin çeşitli yerlerinde aynı dönemlerde üretilerek işlenmesi için fabrikalar açıldı. İşleme ve dantel ise; Hristiyan misyonerlerin ihracatı ile ilgilendiği ürünlerdendir. Halı, ihraç edilen ürünlerin en önde geleni olup halıcılığın merkezi Batı Anadolu ve özellikle de Gördes, Demirci, Isparta ve Uşak’tı.

Doğru Cevap: D

Soru 17

Osmanlı maliyesindeki dengeleri derinden sarsan savaş aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı- Rus Savaşı

Osmanlı- İngiliz Savaşı

Osmanlı- Macaristan- Rus Savaşı

Osmanlı- Polonya Savaşı

Osmanlı- İngiliz- Rus Savaşı

Açıklama:

1877-78 Osmanlı-Rus Savaşı, Osmanlı maliyesindeki dengeleri derinden sarstı; hem savaşın getirdiği ağır maliyetle savaş sonunda ödenmesine karar verilen tazminat hem de büyük toprakların elden çıkması neticesinde gelirlerde meydana gelen kayıplar hazinenin zaten hassas olan dengelerini iyice bozdu.

Doğru Cevap: A

Soru 18

Tanzimatçıların Osmanlı’nın karmaşık para sistemini düzenlemek için çıkardığı düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?

Tahsilat

Tashih-i Ayar Fermanı

Gümüş para uygulaması

Altın para uygulaması

Sikke uygulaması

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 19

Osmanlı Döneminde inşa edilen ilk demiryolu aşağıdakilerden hangisidir?

Manisa- İzmir

Ankara- İzmir

İskenderiye- Kahire

Konya- İskenderiye

Konya- Kahire

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 20

I. Avrupalı tüccarların kapitülasyonları gerekçe göstererek Osmanlı denetimini reddetmeleri
II. Avrupa’ya bağlı sigorta şirketlerinin Osmanlı Devleti içerisinde faaliyetlerde bulunmaları
III. Avrupalı sigorta şirketlerinin Osmanlı Devleti içersindeki mağdurlara fazladan ödeme yapmaları
IV. Yabancı şirketlerin kapitülasyonları kullanarak Osmanlı Devleti’ne vergi ödememeleri
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri 19.yüzyılın ikinci yarısından itibaren kapitülasyonların Osmanlı Devleti’ne verdiği zararlardır?

I, II ve III

Yalnız I

Yalnız III

I, II ve IV

III ve IV

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 21

Aşağıdaki nedenlerden hangisi 19. Yüzyılın sonlarında Osmanlı’nın tarım ürünleri ihracatını artırma nedenlerinden değildir?

Ulaşım sisteminin modernleşmesi

Tarımın modern aletlerle yapılması

Ülke genelinde çiftçilere vergi muafiyeti getirilmesi

Kuzey Irak ve Doğu Anadolu’da yerleşik hayata geçilmesi

Milyonlarca göçmenin Anadolu’ya yerleşmesi

Açıklama:

19. yüzyılın sonlarında gelişen ulaşım imkânlarının da etkisiyle artık ticari amaçlı olarak daha büyük ölçekte ve nispeten modern aletlerle yapılmaktaydı. Bu durum tarım ürünlerinin Osmanlı ihracatındaki payını öncesiyle kıyas kabul etmez derecede arttırdı. Bunda, devletin 1860’lardan itibaren boş arazileri işleyerek tarım yapılabilir hale getirenlere uyguladığı vergi muafiyeti ve satın alma önceliği gibi teşviklerin yanında, 19. yüzyıldaki merkezileşme politikaları çerçevesinde özellikle Kuzey Irak ve Doğu Anadolu’daki aşiretlerin yerleşik hayata geçmesi, Balkanlardaki toprak kayıpları neticesinde milyonlarca göçmenin gelip Anadolu’ya yerleşmesi, ulaşım sisteminin modernleşmesi, tarımın yeni usul ve aletlerle yapılmaya başlanması gibi pek çok nedenin değişen oranlarda etkisi oldu.

Doğru Cevap: C

Soru 22

Tarım konusunda halkı aydınlatmak ve işin hem teorik hem de pratik yönlerini öğretmek amacıyla Edirne Hamidiye Ziraat Mektebi kaç yılında açılmıştır?

1879

1880

1881

1882

1883

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 23

Tarıma destek vermek amacı güden Ziraat Bankası ne zaman kurulmuştur?

1888

1887

1886

1885

1884

Açıklama:

Hükümet, bunların yanında tarıma destek sağlamak için 1888’de kurduğu Ziraat Bankası aracılığıyla çiftçiye %6 faizli kredi vermeye başladı. 1910’a kadar yaklaşık 2,5 milyon çiftçi banka kredisi kullandı; ancak, bunların büyük bir çoğunluğu küçük çiftçiden ziyade kasaba ve şehirlerdeki zengin toprak sahipleriydi.

Doğru Cevap: A

Soru 24

19. Yüzyılda Osmanlı’nın en önemli sanayi ihraç ürünü aşağıdakilerden hangisidir?

Pamuklu kumaş

Ahşap ürünler

Masa örtüleri

Dantel ve işlemeler

Halı

Açıklama:

Osmanlı Devleti yenileşme hareketleri döneminde Anadolu’nun değişik yerlerinde ve Arap şehirlerinde kurdukları mensucat merkezlerinde ucuz işçi çalıştırarak dantel, pamuklu kumaş, havlu, işlemeler, mendiller, sehpa ve masa örtüleriyle şallar imal ettirip Avrupa ve Amerika’ya pazarladı. Ancak halı, zaten ihraç edilen ürünlerin en önde geleni olup halıcılığın merkezi Batı Anadolu ve özellikle de Gördes, Demirci, Isparta ve Uşak’tı. 1870’lerin sonunda halı ihracından elde edilen gelir 17 milyon kuruş iken, 1890’ların ortasında bu rakam 32 milyon kuruşa yükseldi.

Doğru Cevap: E

Soru 25

Osmanlı Devleti’nin tarım ihracatında en büyük paya sahip ürün aşağıdakilerden hangisidir?

Buğday

Mısır

Arpa

Pamuk

Tütün

Açıklama:

1913’te ürünün %75’inin hâlâ ülke içinde tüketildiğinin de ifade edilmesi gerekir. Bu yıllarda ihraç edilen tarım ürünlerinin başında tütün gelmekteydi.

Doğru Cevap: E

Soru 26

Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde, Duyûn-ı Umumiyye’nin kuruluş tarihi ve amacı doğru şekilde verilmiştir?

8 Nisan 1877- Devletin vergilerini düzenleme

15 Ekim 1890- Devlete ait kurumları halka arz etme

1 Kasım 1909- Devlet borçlarının ödemeleri için gelirleri paylaştırma

20 Aralık 1881-Devlet gelirlerini tahsil etme ve borç ödemelerini düzenleme

21 Kasım 1890- Devletin dış borçlarını kaydetme

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 27

Aşağıdakilerden hangisi II. Meşrutiyetle birlikte artmaya başlayan bütçe açıklarını kapatmak için alınan tedbirlerden değildir?

Vergileri artırmak

Yeni vergiler koymak

Çalışanları azaltmak veya ücretlerinde kesintiye gitmek

Emanet sistemini hayata geçirmek

Bazı devlet dairelerini birleştirmek

Açıklama:

Hazinenin en önemli gelirlerinden biri olan âşarın doğrudan tahsil edilebilmesi amacıyla 1877’de Aşar ve Ağnam Emaneti kurularak iltizam sisteminden vazgeçildi; ancak, beş yıllık bir uygulamadan sonra emanet sistemi başarılı olamayınca tekrar iltizama geri dönüldü. Osmanlı yöneticileri hazinenin gelirlerinin %25’ini oluşturan bu vergiyi doğrudan tahsil edebilmek için birkaç kere girişimde bulunduysa da başarılı olamadı.

Doğru Cevap: D

Soru 28

Osmanlı Devleti’nin yenileşme hareketleri döneminde kapitülasyonların iktisadi yaşama olan zararları aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak ifade edilmiştir?

Hristiyan misyonerlerin kapitülasyonlara sığınarak işleme ve dantel ihrac etmeleri

Avrupalı şirketlerin ülke içinde acente kurmadan faaliyet göstermeleri, Osmanlı denetimini, mali yükümlülükleri ve vergileri yoksayabilmeleri

Amerikalı şirketlerin gümrük vergisi ödemeden ülkeye mal sokabilmeleri

Yabancı şirketlerin ülkede diledikleri gibi fabrikalar açabilmeleri

Yabancı şirketlerin kapitülasyonlar sayesinde ucuz işçi çalıştırarak karlarını yükseltmeleri

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 29

I. 1877-78 Osmanlı-Rus Savaşı
II. Büyük toprakların elden çıkması
III. Savaşın ardından gelirlerin yükselmesi
IV. Avrupalı yatırımcıların borçlarının tahsilini ertelemesi
V. İltizam sisteminin getirilmesi
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri Osmanlı Devleti’nin yenileşme hareketleri döneminde maliyenin durumunu ve borçlanmaların nedenleridir?

I-II ve IV

II, III ve V

III, IV ve V

I ve II

Yalnız I

Açıklama:

Osmanlı Devleti’nin yenileşme hareketleri döneminde 1877-78 Osmanl›-Rus Savaşı, Osmanlı maliyesindeki dengeleri derinden sarstı. Hem savaşın getirdiği ağır maliyetler ve savaş sonunda ödenmesine karar verilen tazminat hem de büyük toprakların elden çıkması neticesinde gelirlerde meydana gelen kayıplar hazinenin zaten hassas olan dengelerini iyice bozdu. Savaşın ardından halkın nüfusu ve gelirleri de düştü. Avrupalı yatırımcılar ise; 1875 Moratoryumu’nun korkusuyla borçlarını tahsil etmek istediler. Bu durumda Duyûn-u Umumiyye kurularak gelirlerin düzenlenmesi ve borçların tahsis edilmesi amaçlandı. İltizam sistemi ise mali durumun düzenlenmesi amacıyla vergi sisteminin özelleştirilmesiydi. Dolayısıyla dış borçlanma ile ilişkili değildi.

Doğru Cevap: D

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisi yabancı devletlerin Osmanlı Devleti’ne yaptıkları demiryolları yatırımlarının tarıma sağladığı katkılardan biridir?

Yeni alanların tarıma açılması ve kaliteli tohum dağıtılması

1897 Osmanlı-Yunan ve Balkan Savaşları’nda asker sevkiyatını kolaylaştırması

Demiryollarının Medine’ye kadar ulaşması

Yurtdışından getirilebilen tarım aletlerinin vergiden muaf edilmesi

Demiryolları ile birlikte yeni istihdam alanlarının oluşması

Açıklama:

Yabancı yatırımcıların Osmanlı Devleti’ne demiryollarına yaptıkları yatırımların olumlu katkıları oldu. Asker sevkiyatını kolaylaştırması, yeni istihdam alanlarının açılması gibi katkılar askeri ve mali alanda gerçekleşti. Tarım alanında ise; yeni alanların tarıma açılması ve demiryollarının çiftçiye kaliteli tohum ulaştırması Osmanlı Devleti’ndeki demiryolları yatırımlarının olumlu sonuçlarıydı.

Doğru Cevap: A

Soru 31

19. yüzyılın sonlarından itibaren Osmanlı İmparatorluğunda tarımın artık ticari amaçlı olarak ve daha büyük ölçekte yapılmaya başlamasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Tarım işçilerinin nüfusunda artış olması

Yeni tarım alanlarının fethedilmesi

İşlenmeye elverişli boş arazilerin çokluğu

Tarım ürünleri talebindeki artış

Ulaşım teknoloji ve olanaklarının gelişmesi

Açıklama:

Bir tarım ülkesi olan Osmanlı Devleti’nde 1800’lü yılların başında nüfusun
%80’i ziraatle uğraşmaktaydı. 19. yüzyıldaki modernleşme ve sanayileşme girişimlerine
rağmen 1900’lerde de bu oranda fazla bir değişiklik görülmez; ancak, bu süre
zarfında doğal olarak yapılan tarımın niteliğinde büyük mahiyet farkları ortaya
çıkar. Nitekim, 1800’lerde tarımsal üretim daha çok yerel boyutta, yani uzak bölgelere
pazarlanmaksızın yerel ihtiyaçları karşılamak için yapılırken, 19. yüzyılın
sonlarında gelişen ulaşım imkanlarının da etkisiyle artık ticari amaçlı olarak daha
büyük ölçekte yapılmaya başlanmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 32

20. yüzyılın başlarında Osmanlı İmparatorluğuna ait en fazla sanayi tesisi hangi şehirde yer almaktaydı?

İzmir

İstanbul

Halep

Selanik

Sofya

Açıklama:

1913 ve 1915’te devletin yaptırdığı sanayi istatistikleri eksik olmalarına rağmen, gene de sanayi konusunda bize bir fikir verebilir. Bu sayımlara göre, mevcut sanayi tesislerinin yaklaşık yarısı İstanbul’da, %25’i İzmir’de ve geri kalanı da ülkenin değişik yerlerinde bulunmakta olup fabrikaların %8’i devlete, %11’i anonim şirketlere ve
%81’i de şahıslara aitti.

Doğru Cevap: B

Soru 33

Gülhane Paktı

93 Harbi

1877 Konsorsiyumu

1873 Konsolidasyonu

1875 Moratoryumu

Açıklama:

Sadrazam Mahmud Nedim Paşa'nın, bütçedeki 5 milyon liralık açığı kapamak amacıyla devletin düzenli borçlarının yıllık faizlerinin toplamı olan 14 milyon liranın yarısının ödenmesini, diğer yarısının 5 milyonuyla bütçe açığını kapatılmasını ve 2 milyonuyla da ordunun giderlerinin karşılanmasını kararlaştırdığı Beş sene süreyle borç faizlerinin yarısının nakit ve geri kalan yarısının da %5 faizli senetlerle ödeneceğini duyurduğu 6 Ekim 1875 tarihli karar "1875 Moratoryumu" olarak bilinir. İçte ve dışta büyük tepkilerle karşılandı ve Avrupa kamuoyunu Osmanlı Devleti aleyhine çevirdi.

Doğru Cevap: E

Soru 34

Osmanlı Devleti'nde özü, devletin vergi sistemini özelleştirmesine dayalı olan sisteme ne ad verilmiştir?

İltizam Sistemi

Tımar Sistemi

Aşar

Cizye

Ağnam

Açıklama:

İltizam Sisteminin özü devletin vergi sistemini özelleştirmesiydi. Maliyenin, kendisine ait belli bir geliri (mukataa) belirli bir süre ve yılık bir bedel karşılığında karı ve zararı kendisine ait olmak ve bedelin bir bölümünü peşin almak koşuluyla ve müzayedeyle özel bir şahsa devretmesidir. Bu işi yapan kişiye mültezim denirdi. Bu sistem Tanzimat’ın ardından iki yıl kadar kaldırıldı; ancak, 1842’de tekrar uygulanmaya konuldu.

Doğru Cevap: A

Soru 35

Midhat Paşa’nın 1861 Niş valiliği sırasında Pirot Kasabasında kurduğu, daha sonra 1865’te Tuna valiliği esnasında geliştirdiği ilk zirai kredi sandığı aşağıdakilerden hangisidir?

Memleket Sandıkları

Menafi Sandıkları

Köy sandıkları

Tarım Sandıkları

Millet Sandıkları

Açıklama:

Midhat Paşa’nın 1861 Niş valiliği sırasında Pirot Kasabasında kurduğu, daha sonra 1865’te Tuna valiliği esnasında geliştirdiği ilk zirai kredi sandığı "Memleket Sandıkları" adıyla tanımlanmıştır.19 Temmuz 1867 tarihli Memleket Sandıkları Nizamnamesi ile bütün ülkeye yaygınlaştırılan sandıkların sermayeleri, halkın imece usulüyle işleyeceği tarlalardan elde edilen ürünün satışıyla oluşturuldu. Her kazanın sandığı diğerinden bağımsızdı. Çiftçiye verilen kredinin miktarı en fazla 20 lira olup yıllık faizi %12 idi.

Doğru Cevap: A

Soru 36

II. Abdülhamid'in devlet adına yaptırdığı demiryolu hattı aşağıdakilerden hangisidir?

Hicaz Demiryolu

Kudüs Demiryolu

Mersin-Tarsus-Adana Demiryolu

İstanbul-İzmit Demiryolu

İstanbul-Sofya Demiryolu

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 37

Selânik-Manastır Demiryolu'nu inşaa eden ülke aşağıdakilerden hangisidir?

İngilizler

Fransızlar

Osmanlı Devleti

Almanlar

İtalyanlar

Açıklama:

Alman sermayesinin inşa ettiği hatlardan biri de Selânik-Manastır Demiryolu’dur. 219 km’lik hattın inşa imtiyazı, 28 Ekim 1890’da 99 yıllığına ve 14.300 Frank kilometre garantisi ile Anadolu Demiryolu Şirketi’ne verildi. İnşaatı 3 Haziran 1894’te tamamlanan hattın işletilmesini ise, Şark Şimendüferleri Şirketi üstlendi.

Doğru Cevap: D

Soru 38

Aşağıdakilerden hangisi göçebelerin iskanı ve devletin merkezileşme siyasetinin belli ölçüde başarılı olmasının sonuçlarından biridir?

Yörük kültürünün yok olması

Karayolu taşımacılığının güvenli hale gelmesi

Demiryollarının önemini yitirmesi

Deniz taşımacılığının daha popüler hale gelmesi

Göçer adetlerinin yerleşik adetlerinin yerini alması

Açıklama:

Demiryollarını bir şekilde ön plana çıkaran devlet, zaten iyi durumda olmayan karayollarını iyice ihmal etti; oysa, demiryollarından gerekli randımanın alınabilmesi, istasyonların düzgün yollarla iç kesimlere bağlı olmasıyla mümkündü. Geleneksel yol güzergahlarındaki en temel sorunlardan birisi de eşkıya ve göçebelerin ticaret kervanlarına yaptıkları saldırılar, yani kervan güvenliğiydi. Göçebelerin iskânı ve devletin merkezileşme siyasetinin belli ölçüde başarılı olması, giderek karayolu taşımacılığını daha güvenli hale getirdi.

Doğru Cevap: B

Soru 39

İlk Osmanlı anonim şirketi aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Bankası

Düyun-u Umumiye

Şirket-i Hayriyye

Vaka-ı Hayriyye

Vaka-ı Vakvakiyye

Açıklama:

İlk Osmanlı anonim şirketi olan Şirket-i Hayriyye’nin 1850 yılında kurulmasına ve daha sonra kurulan yerli ve yabancı anonim şirketlerin Avrupa ülkelerindeki anonim şirket iç tüzük şablonunu kullanmalarına rağmen, devlet, anonim şirket iç tüzük şablonunu ancak 29 Kasım 1882 tarihinde yayımlayabildi.

Doğru Cevap: C

Soru 40

Bir devletin başka bir ülkenin tüccarlarına verdiği ticari, adli ve iktisadi ayrıcalıklara ne ad verilir?

İmtiyaz

İhbar

Kapitülasyon

Konkordato

Develüasyon

Açıklama:

Kapitülasyon, en genel anlamıyla bir devletin başka bir ülkenin tüccarlarına verdiği ticari, adli ve iktisadi ayrıcalıklar olarak tanımlanabilir. Kapitülasyon yaklaşımı, klasik Osmanlı iktisadi zihniyetinin temel ilkelerinden birisi olan ülkede eşya ve ürün sıkıntısının çekilmemesi anlayışını destekler. Böylece ülkeye giren ürün artar ve kıtlık çekilmez. Ancak 19. yüzyıldan itibaren bu temel iktisadi anlayış değişmeye yüz tutar ve kapitülasyonlar, Tanzimatçı bürokratlar tarafından iktisadi yenileşmenin önünde büyük bir engel olarak değerlendirilir.

Doğru Cevap: C

Soru 41

19. yüzyılın sonlarında gelişen ulaşım imkânlarının artması
Boş arazilerin işlenerek tarım yapılabilir hale getirilmesi
Vergi muafiyeti ve satın alma önceliğinin sağlanması

Öncüllerde yer alanlardan hangi/hangileri 1850’lerden sonra Osmanlı ihracatındaki tarım ürünlerinin payının artmasını sağlamıştır?

II ve III

I, II ve III

I ve II

Yalnız I

Yalnız III

Açıklama:

1800’lerde tarımsal üretim daha çok yerel boyutta, yani uzak bölgelere pazarlanmaksızın yerel ihtiyaçları karşılamak için yapılırken, 19. yüzyılın sonlarında gelişen ulaşım imkânlarının da etkisiyle artık ticari amaçlı olarak daha büyük ölçekte ve nispeten modern aletlerle yapılmaktaydı. Bu durum tarım ürünlerinin Osmanlı ihracatındaki payını öncesiyle kıyas kabul etmez derecede arttırdı. Bunda, devletin 1860’lardan itibaren boş arazileri işleyerek tarım yapılabilir hale getirenlere uyguladığı vergi muafiyeti ve satın alma önceliği gibi teşviklerin yanında, 19. yüzyıldaki merkezileşme politikaları çerçevesinde özellikle Kuzey Irak ve Doğu Anadolu’daki aşiretlerin yerleşik hayata geçmesi, Balkanlardaki toprak kayıpları neticesinde milyonlarca göçmenin gelip Anadolu’ya yerleşmesi, ulaşım sisteminin modernleşmesi, tarımın yeni usul ve aletlerle yapılmaya başlanması gibi pek çok nedenin değişen oranlarda etkisi oldu. Tarımsal ürün ihracatı artmıştı, ama, 1913’te ürünün %75’inin hâlâ ülke içinde tüketildiğinin de ifade edilmesi gerekir. Bu yıllarda ihraç edilen tarım ürünlerinin başında tütün gelmekteydi. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 42

Aşağıdakilerden hangisi, Osmanlı Devleti'nin tarımsal üretimi arttırmak için eğitim alanında attığı adımlardan biridir?

Balkanlardaki toprak kayıpları neticesinde göçmenleri tarım alanlarına yerleştirmek

Çağın koşulları ölçüsünde makinalı tarıma geçmek

Tarım ürünlerinden alınan vergilerde düzenleme yapmak

Basra barajının yapımını hızlandırmak

1881’de Edirne Hamidiye Ziraat Mektebi'ni açmak

Açıklama:

Devlet, tarım konusunda halkı aydınlatmak ve işin teorisiyle pratiğini bir arada öğretmek amacıyla İstanbul’da ve taşrada ziraat mektepleri açtı. 1881’de Edirne Hamidiye Ziraat Mektebi ve Nümune Çiftliği kuruldu; ancak, tahsisat yetersizliği nedeniyle üç yıl içinde kapatıldı. Daha sonra, 1888’de Selânik Ziraat Mektebi, 1891’de Bursa Ziraat Ameliyat Mektebi, 1892’de Halkalı Ziraat Mektebi ile taşranın diğer önemli şehirleri olan Adana, Ankara, Hama, Kastamonu ve Sivas’ta ziraat mektepleri açıldı; oluşturulan örnek çiftliklerde yeni tarım yöntemleri çiftçilere gösterildi. Ayrıca, mektep mezunları gittikleri yerlerde verimin arttırılabilmesi için iyi tohum, gübre ve ziraat biçimleri konusunda çiftçileri bilgilendirdi. Hükümet, bunların yanında tarıma destek sağlamak için 1888’de kurduğu Ziraat Bankası aracılığıyla çiftçiye %6 faizli kredi vermeye başladı. 1910’a kadar yaklaşık 2,5 milyon çiftçi banka kredisi kullandı; ancak, bunların büyük bir çoğunluğu küçük çiftçiden ziyade kasaba ve şehirlerdeki zengin toprak sahipleriydi. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 43

1800'lü yılların sonuna doğru Osmanlı Devleti'ni mali açıdan dengelerinin sarsılmasına neden olan temel olay aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı-Rus savaşı

Sanayi üretimin küçük çaplı atölyelerde yapılması

Tarım ürünlerinde belli ürünlere odaklanılması

Sarayın toplumdan uzaklaşması

Balkanlardaki toprak kayıplarının oluşturduğu göç

Açıklama:

1877-78 Osmanlı-Rus Savaşı, Osmanlı maliyesindeki dengeleri derinden sarstı; zira, hem savaşın getirdiği ağır maliyetle savaş sonunda ödenmesine karar verilen tazminat hem de büyük toprakların elden çıkması neticesinde gelirlerde meydana gelen kayıplar hazinenin zaten hassas olan dengelerini iyice bozdu. Mahmud Nedim Paşa hükümetinin 1875’te dış borç ve faizlerinin yarısını ödeyemeyeceğini açıklaması, devletin dış borç alma imkânını tamamen ortadan kaldırmıştı. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 44

19. yüzyılda Avrupalı yatırımcıları, yatırım konusunda endişeye sevk eden gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

Şark Halı İmalatçıları Şirketi'nin kurulması

Emanet sisteminin oluşturulması

İltizam Sistemi'nin uygulanması

1875 Moratoryumu'nun ilanı

Kanuni Esasi'nin ilanı

Açıklama:

1875 Moratoryumu’nun korkuttuğu Avrupalı yatırımcıların borçlarını tahsil edebilmek amacıyla hükümetle yaptıkları görüşmeler neticesinde 20 Aralık 1881 tarihli Muharrem Kararnamesi’yle Duyûn-ı Umumiyye İdaresi kuruldu; ipek, tütün, tuz, balık avı, damga ve içkiden alınan vergileri, yani devletin gelirlerinin %20’sini tahsil ve borç ödemelerine tahsis etme hakkı bu idareye verildi. Bu düzenlemeyle Osmanlı dış borçları yeniden yapılandırılarak Rusya’ya ödenecek tazminat da dahil olmak üzere borç miktarı 237 milyon liradan 141,5 milyon liraya indirildi.
1875 Moratoryumu: Sadrazam Mahmud Nedim Paşa, bütçedeki 5 milyon liralık açığı kapamak amacıyla devletin düzenli borçlarının yıllık faizlerinin toplamı olan 14 milyon liranın yarısının ödenmesini, diğer yarısının 5 milyonuyla bütçe açığının kapatılmasını ve 2 milyonuyla da ordunun giderlerinin karşılanmasını kararlaştırdı. Beş sene süreyle borç faizlerinin yarısının nakit ve geri kalan yarısının da %5 faizli senetlerle ödeneceğini duyurduğu 6 Ekim 1875 tarihli bu karar, içte ve dışta büyük tepkilerle karşılandı ve Avrupa kamuoyunu Osmanlı Devleti aleyhine çevirdi. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 45

Osmanlı Devleti'nde maliyenin, kendisine ait gelirleri bizzat atadığı görevliler eliyle tahsil ettirmesine ne ad verilir?

İltizam Sistemi

Moratoryum

Emanet Sistemi

Âşar

Ağnam

Açıklama:

Emanet sistemi: Maliyenin, kendisine ait gelirleri bizzat atadığı görevliler (emin) eliyle tahsil ettirmesine emanet usulü denirdi. Maaşlı bir görevli olan eminin mukataanın kâr veya zararında herhangi bir sorumluluğu yoktu. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 46

Osmanlı Devleti'nde ilk kağıt para kullanımı aşağıdaki tarihlerin hangisinde başlamıştır?

1840

1876

1877

1881

1907

Açıklama:

Klasik dönemden beri devam eden Osmanlı para sisteminin karmaşık yapısı 19. yüzyılda da sürmekte ve piyasalarda çok farklı vezin ve ayarda paralar tedavül etmekteydi. 1840’ta bunlara kâğıt paranın katılması işleri daha da karıştırdı. Bu durumu düzeltmek isteyen Tanzimatçılar 1844’te Tashih-i Ayar Fermanı’nı çıkartarak ve sikke konusunu düzenleyerek 1 altın lira=100 gümüş kuruş esasını benimsedi. Böylece bir altın lira ile 20 kuruşluk gümüş sikke (mecidiye) ödemelerde temel para birimi oldu ve sikke bundan sonra bir daha tağşiş edilmedi. Gümüş para 1881’den sonra yavaş yavaş piyasadan kayboldu; ancak, devlet, gümüşü 1916’ya kadar ödeme aracı olarak kabul etti. Böylece esas ödeme aracı altın ve yan ödeme aracı da gümüş olmuş oldu. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 47

Aşağıdakilerden hangisi, Galata bankerlerinin kurdukları banka'nın 1852’de tasfiye edilmesi üzerine 1863 yılında İngiliz ve Fransız sermayesi ağırlıklı kurulan, kâğıt para çıkarma tekeline sahip bankadır?

Dersaadet Bankası

Banka-i Osmani

The Ottoman Bank

Bank-ı Osmani-i fiâhâne

Türkistan Bankası

Açıklama:

Baltazzi ve Alleon isimli Galata bankerlerinin kurdukları Dersaadet Bankası, ticari bankacılıktan ziyade, para istikrarını sağlamak ve devlet adına Avrupa’ya poliçe çekme görevlerini yerine getirdi. 1852’de tasfiye edilmesi üzerine Banka-i Osmani, The Ottoman Bank ve Türkistan Bankası girişimleri oldu ve nihayet, 1863’te İngiliz ve Fransız sermayesi ağırlıklı kâğıt para çıkarma tekeline sahip Bank-ı Osmani-i fiâhâne kuruldu. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 48

Osmanlı Devleti'nin ilk demiryolu projesi aşağıdakilerden hangisidir?

Mersin-Tarsus-Adana Demiryolu

Haydarpaşa-İzmit Demiryolu

İskenderiye-Kahire Hattı

Anadolu Demiryolu

Hicaz Demiryolu

Açıklama:

Osmanlı ülkesinde demiryolu inşa fikri 1830’lu yıllara kadar iner. 1851’de inşasına başlanan İskenderiye-Kahire Hattı Osmanlı ülkesindeki ilk demiryolu olup 1856’da işletmeye açıldı; daha sonra ülkenin değişik yerlerinde Avrupalı girişimciler aracılığıyla imtiyazlı şirketler kurularak pek çok hat inşa edildi. 1875’te Osmanlı maliyesinin bir nevi işâsını ilân etmesi üzerine bu girişimler bir ara azaldıysa da, 1881’de Duyûn-ı Umumiyye İdaresi’nin kurulmasıyla belli bir teminata kavuşan yabancı sermaye tekrar gözünü bu tür imtiyazlara dikti. Demiryolu serüveninde o zamana kadar İngilizler ön planda iken, 1880’lerden sonra Almanlar öne çıktı. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 49

Aşağıdakilerden hangisi Hicaz Demiryolunun yapılmasının nedenleri arasında değildir?

Hac ibadetinin ulaşımının kolaylaştırılması

İslâm âlemindeki prestijin arttıracağı inancı

Arap aşiretlerinin ayaklanması durumunda asker sevkiyatının sağlanması

İngilizlerin denetimindeki Süveyş Kanalı’na olan bağımlılığının azaltılması

Arap yarımadasındaki petrolün kullanılması

Açıklama:

Devletin inşasını üstlendiği en önemli demiryolu Hicaz Demiryolu’ydu. II. Abdülhamid, Haccı kolaylaştırıp İslâm âlemindeki prestijini arttıracağı, asker sevkini hızlandırıp sorun çıkaran Arap aşiretlerinin denetim altına alınacağı ve devletin İngilizlerin denetimindeki Süveyş Kanalı’na olan bağımlılığını azaltacağı beklentisiyle Hicaz Demiryolu’nu kamuoyuna açıkladı. 1 Eylül 1900’de Alman başmühendis Meissner’in teknik yönetiminde başlayan inşaata karşı Bedevi Araplar sürekli saldırılar düzenledi; telgraf tellerini kesti ve inşaatı engellemeye çalıştı. Zira, Mısır, Kızıldeniz ve Hindistan’daki çıkarları için bu demiryolunu tehlikeli gören İngiltere, bedevileri kışkırtarak şantiyelerin üzerine sürdü. İnşaatın ilerleyen safhalarında saldırılar daha da arttı; çöl şartları, susuzluk ve doğal zorluklar da inşaatı engelleyen diğer unsurlardı. Bütün bunlara rağmen 1 Eylül 1908’de Medine’ye ulaşan demiryolu için 1913’e kadar 4.280.000 lira harcandı. Projenin finansmanı, dünya müslümanlarının yaptığı bağışlar, memur maaşlarından yapılan kesintiler, bastırılan özel pullar, kartpostallar, kurban derileri gibi farklı kanallardan sağlandı. Teknik işgücü olarak İtalyanlardan, işçi olarak da askerlerden yararlanıldı. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 50

Geçmişi Kanuni sultan Süleyman dönemine kadar dayanan kapitülasyonlar kesin olarak hangi hangi anlaşma ile kaldırılmıştır?

Moskova Antlaşması

Lozan Antlaşması

Ayastefanos Antlaşması

Mondros Müterakesi

Sevr Antlaşması

Açıklama:

1918’de İttihatçıların iktidarı ve Osmanlı Devleti’nin de Birinci Dünya Savaşı’nı kaybetmesi üzerine imzalanan Sevr Antlaşması’yla kapitülasyonlar yeniden ihya edildiyse de, Ankara hükümeti bu kararları tanımadı; ayrıca, 16 Mart 1921’de Sovyet Rusya’yla imzalanan Moskova Antlaşması’yla egemenlik haklarını sınırlandıran kapitülasyonların kaldırılması esası benimsendi. Lozan Konferansı’nda Avrupa devletlerinin kapitülasyonların devamı için diretmeleri üzerine Türk heyeti konferansı terk etti. İkinci Lozan Konferansı’nda emperyalist devletler geri adım atmak zorunda kaldı ve 24 Temmuz 1923’te imzalanan Lozan Antlaşması’yla kapitülasyonlar kaldırıldı. Böylece, Osmanlı Devleti’nin ileriye doğru attığı her adımın karşısına dikilen ve Osmanlı iktisadi modernleşmesini geciktiren kapitülasyon engeli ortadan kalkmış ve Milli Mücadele’nin parolası olan tam bağımsızlık, iktisadi bağımsızlıkla perçinlenmiş oldu. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 51

Hamidiye Ziraat Mektebi ve Nümune Çiftliği hangi yıl açılmıştır?

1881

1885

1887

1889

1892

Açıklama:

Devlet, tarım konusunda halkı aydınlatmak ve için teorisiyle pratiğini bir arada öğretmek amacıyla İstanbul’da ve taşrada ziraat mektepleri açtı. 1881’de Edirne Hamidiye Ziraat Mektebi ve Nümune Çiftliği kuruldu; ancak, tahsisat yetersizliği nedeniyle üç yıl içinde kapatıldı

Doğru Cevap: A

Soru 52

1913 ve 1915 yıllarında yapılan istatistik verilerine göre Osmanlı Devleti'nde İstanbul'dan sonra en çok sanayi tesisine sahip olan şehir hangisidir?

Bursa

Edirne

İzmir

Selanik

Sivas

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 53

Osmanlı Devleti'nde halı ihraç etme haklarını satın alarak Şark Halı İmalatçıları Şirketi'ni kuran ülke hangisidir?

İngiltere

Almanya

Fransa

İtalya

ABD

Açıklama:

Halı ihraç edilen ürünlerin en önde geleni olup halıcılığın merkezi Batı Anadolu ve özellikle de Gördes, Demirci, Isparta ve Uşak’tı. 1870’lerin sonunda halı ihracından elde edilen gelir 17 milyon kuruş iken, 1890’ların ortasında bu rakam 32 milyon kuruşa yükseldi. 1900’de Uşak’ta halı sanayiinde çalışan işçi sayısı 6.000 ve tezgâh sayısı da 1.200’dü. 1908’de İngilizler Oriental Carpet Manufacturers Limited’i (Şark Halı İmalatçıları Şirketi) kurarak ve tekel oluşturarak halı sektörünün %75’ini kontrol etmeyi başardı; böylece, halı ihracatından elde edilen büyük kârlar da şirketin Londra’daki merkezine aktı.

Doğru Cevap: A

Soru 54

I- İpek
II- Pamuk
III- Tütün
IV- Üzüm
V- Tuz
VI- Bakır
Yukarıdaki ürünlerden hangisi ya da hangilerinin gelirleri Duyûn-ı Umumiyye İdaresi'ne verilmiştir?

IV ve VI

II ve V

I, III

I, III ve V

II, IV ve VI

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 55

Osmanlı hazinesi 1886 ile 1914 yılları arasında kaç kere dış borca başvurmuştur?

Açıklama:

Osmanlı hazinesi 1886 ile 1914 yılları arasında 24 kere dış borca başvurdu ve toplam 156,37 milyon sterlin borçlandı. şartları aşırı olmayan bu borçlanmalardan elde edilen paralar, avansların geri ödenmesi, silâh bedeli, bütçe açıklarının kapatılması, daha önce alınan borçların ödenmesi veya dönüştürülmesi, Bank-ı Osmani’ye olan borçların tesviyesi, demiryolu ve rıhtım inşası, Trablusgarp ve Balkan savaşlarını finanse edebilmek için alınan avansların geri ödenmesi gibi amaçlara harcandı.

Doğru Cevap: A

Soru 56

1. Dünya Savaşı sonrasında hangi konferansta Osmanlı Devleti'nin borçlarının uluslararası hakemlerin gözetiminde Osmanlı Devleti'nden ayrılan ülkeler arasında paylaştırılmıştır?

Sevr

Lozan

Trianon

Versay

Gümrü

Açıklama:

Lozan Konferansı’na uygun olarak oluşturulan ve Osmanlı borçlarını 129.600.000 lira olarak belirleyen uluslararası hakem heyeti, bu borcu Osmanlı Devleti’nden ayrılan ülkeler arasında paylaştırdı.

Doğru Cevap: B

Soru 57

Osmanlı'da 1863'te kaime çıkarma yetki ve tekeli hangi kuruma devredilmiştir?

Dahiliye Nezâreti

Bâb-ı Âli

Duyûn-ı Umumiyye İdaresi

Meclis-i Mebûsan

Bank-ı Osmanî-i Şâhâne

Açıklama:

1862’de kaimenin kaldırılmasının ardından 1863’te Osmanlı ülkesinde kaime çıkarma yetki ve tekeli Bank-ı Osmanî-i Şâhâne’ye devredilmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 58

Baltazzi ve Alleon isimli Galata bankerlerinin kurduğu ve 1852'de tasfiye edilen banka hangisidir?

Dersaadet Bankası

Banka-i Osmani

The Ottoman Bank

Türkistan Bankası

Bank-ı Osmani-i Şâhâne

Açıklama:

Tanzimat’tan sonra dış ticaretin gelişmesi neticesinde piyasalarla ekonominin parasallaşması ve kâğıt para, hisse senedi, esham ve tahvil gibi yeni araçların piyasaya girmesi, para ve kredi işlemlerini yoğunlaştırdı. Baltazzi ve Alleon isimli Galata bankerlerinin kurdukları Dersaadet Bankası, ticari bankacılıktan ziyade, para istikrarını sağlamak ve devlet adına Avrupa’ya poliçe çekme görevlerini yerine getirdi. 1852’de tasfiye edilmesi üzerine Banka-i Osmani, The Ottoman Bank ve Türkistan Bankası girişimleri oldu ve nihayet, 1863’te İngiliz ve Fransız sermayesi ağırlıklı kâğıt para çıkarma tekeline sahip Bank-ı Osmani-i Şâhâne kuruldu.

Doğru Cevap: A

Soru 59

Mithat Paşa'nın 1888 yılında kurduğu banka hangisidir?

Ticaret Bankası

Ziraat Bankası

Osmanlı Bankası

İstanbul Bankası

Dersaadet Bankası

Açıklama:

Bankacılıkla ilgili en önemli gelişme şüphesiz ki, Mithat Paşa’nın kurduğu memleket sandıklarıyla onları takip eden menafi sandıkları geleneği üzerine oturan ve 15 Ağustos 1888 tarihli içtüzüğe göre kurulan Ziraat Bankası’nın faaliyete geçmesidir.

Doğru Cevap: B

Soru 60

Osmanlı hükümeti, 2 Ağustos 1886 yılında işletmeye açılan Mersin-Tarsus-Adana Demiryolu'nun inşa imtiyazını hangi ülkeye vermiştir.

Almanya

Fransa

İngiltere

ABD

İtalya

Açıklama:

Osmanlı hükümetinin 20 Ocak 1883’te inşa imtiyazını İngilizlere verdiği 67 km’lik Mersin-Tarsus-Adana Demiryolu 2 Ağustos 1886’da işletmeye açıldı. Daha sonra yapımına karar verilen Bağdat Demiryolu için bu hattın önemini gören ve 1906’da bütün hisselerini ele geçiren Almanlar, 4 Ekim 1888’de de Haydarpaşa-İzmit Demiryolu’nu Ankara’ya kadar uzatmak şartıyla satın aldı. 1889’da kurulan Anadolu Demiryolu Şirketi, 1892’de hattı Ankara’ya kadar uzattı. İmtiyaz müddeti 99 sene ve kilometre garantisi de 15.000 franktı.

Doğru Cevap: C

Soru 61

Tarım konusunda halkı aydınlatmak ve işin teorisiyle pratiğini bir arada öğretmek amacıyla Osmanlı Devleti tarafından açılan Nümune Çiftliği hangi yıl kurulmuştur?

1881

1885

1888

1890

1892

Açıklama:

Tarım konusunda halkı aydınlatmak ve işin teorisiyle pratiğini bir arada öğretmek amacıyla Osmanlı Devleti tarafından açılan Nümune Çiftliği 1881 yılında kurulmuştur. Doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 62

Duyûn-ı Umumiyye İdaresi'nin kurulması kararı hangi düzenleme sonucu alınmıştır?

1875 Moratoryumu

Muvazene-i Umumiyye Kanunu

Muharrem Karnamesi

Tevhid-i Meskûkât Kanun-ı Muvakkati

Ramazan Kararnamesi

Açıklama:

20 Aralık 1881 tarihli Muharrem Kararnamesi’yle Duyûn-ı Umumiyye İdaresi kurulmuştur. Doğru cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 63

Osmanlı'da maliyenin, kendisine ait gelirleri bizzat atadığı görevliler eliyle tahsil ettirmesine ne ad verilirdi?

İltizam sistemi

Tımar sistemi

Mültezim sistemi

Malikane sistemi

Emanet sistemi

Açıklama:

Maliyenin, kendisine ait gelirleri bizzat atadığı görevliler (emin) eliyle tahsil ettirmesine Emanet sistemi denirdi. Doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 64

İttihatçıların 8 Nisan 1916’da çıkarttığı ve değer ölçüsü olarak altın ve para birimi olarak da kuruşun esas alındığı kanun hangisidir?

Muvazene-i Umumiyye Kanunu

Tevhid-i Meskûkât Kanunu

Heyet-i Mahsusa-i Ticariyye Kanunu

Duyûn-ı Umumiyye Kanunu

Tashih-i Ayar Kanunu

Açıklama:

İttihatçıların 8 Nisan 1916’da çıkarttığı ve değer ölçüsü olarak altın ve para birimi olarak da kuruşun esas alındığı kanun, Tevhid-i Meskûkât Kanun-ı Muvakkatidir. Doğru cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 65

Midhat Paşa’nın 1861 Niş valiliği sırasında Pirot kasabasında kurduğu, daha sonra 1865’te Tuna valiliği esnasında geliştirdiği ilk zirai kredi sandığı için kullanılan terim aşağıdakilerden hangisidir?

Ziraat Sandıkları

Halk Sandıkları

Memleket Sandıkları

Kredi Sandıkları

Menafi Sandıkları

Açıklama:

Memleket Sandıkları, Midhat Paşa’nın 1861 Niş valiliği sırasında Pirot kasabasında kurduğu, daha sonra 1865’te Tuna valiliği esnasında geliştirdiği ilk zirai kredi sandığı için kullanılan tabirdir. 19 Temmuz 1867 tarihli Memleket Sandıkları Nizamnamesi ile bütün ülkeye yaygınlaştırılan sandıkların sermayeleri, halkın imece usulüyle işleyeceği tarlalardan elde edilen ürünün satışıyla oluşturuldu. Her kazanın sandığı diğerinden bağımsızdı. Çiftçiye verilen kredinin miktarı en fazla 20 lira olup yıllık faizi %12 idi. Doğru cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 66

1856’da işletmeye açılan Osmanlı ülkesindeki ilk demiryolu aşağıdakilerden hangisidir?

İskenderiye-Kahire Demiryolu

Hicaz Demiryolu

Mersin-Tarsus-Adana Demiryolu

Bağdat Demiryolu

Selânik-Manastır Demiryolu

Açıklama:

1851’de inşasına başlanan İskenderiye-Kahire Hattı Osmanlı ülkesindeki ilk demiryolu olup 1856’da işletmeye açılmıştır. Doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 67

1850 yılında kurulan ilk Osmanlı anonim şirketi aşağıdakilerden hangisidir?

Şark Halı İmalatçıları Şirketi

Şirket-i Umumiyye-i Osmaniyye

Şirket-i Maliyye-i Osmaniyye

Şirket-i Hayriyye

İtibar-ı Umumi-i Osmani Şirketi

Açıklama:

İlk Osmanlı anonim şirketi olan Şirket-i Hayriyye 1850 yılında kurulmuştur. Doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 68

Hanedan üyelerinin anonim şirketlerin idare meclislerine başkan veya üye olmaları hangi padişahın iradesiyle yasaklanmıştır?

Sultan Abdülmecid

Sultan Mehmed Reşad

Sultan II. Abdülhamid

Sultan Vahdettin

Sultan V. Murad

Açıklama:

Hanedan üyelerinin anonim şirketlerin idare meclislerine başkan veya üye olmaları Sultan Mehmed Reşad'ın iradesiyle yasaklanmıştır. Doğru cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 69

Bir tarafın sermayeyi ve diğer tarafın da emeği koyması, yani işletmeyi üstlenmesiyle oluşan ve kâr paylaşımı esasına dayanan İslâm hukuku kaynaklı ortaklık çeşidine ne ad verilir?

Mudarebe şirketi

Kooperatif şirket

Anonim şirket

İmtiyazlı şirket

Milli şirket

Açıklama:

Bir tarafın sermayeyi ve diğer tarafın da emeği koyması, yani işletmeyi üstlenmesiyle oluşan ve kâr paylaşımı esasına dayanan İslâm hukuku kaynaklı ortaklık çeşidine Mudarebe şirketi adı verilir. Doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 70

Heyet-i Mahsusa-i Ticariyye'nin denetimini elinde bulunduran ve sonrasında milli şirketler projesini kuran İttihat ve Terakki delegesi kimdir?

Ethem Nejat

Ahmet Cevat Emre

Muhittin Birgen

Mustafa Suphi

Kara Kemal

Açıklama:

İttihat ve Terakki’nin İstanbul delegesi Kara Kemal veya Zülüflü Kemal diye de bilinen Kemal Bey’in denetiminde olan Heyet-i Mahsusa-i Ticariyye, İstanbul’un iaşe tekelinden büyük kâr elde etti ve bu paralar, Kara Kemal’in ileride kuracağı milli şirketler projesinin de sermayesini oluşturdu. Doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 71

1800’lü yılların başında Osmanlı Devleti’nin nüfusunun yüzde kaçı ziraatle uğraşmaktaydı?

%80

%70

%60

%50

%90

Açıklama:

Bir tarım ülkesi olan Osmanlı Devleti’nde 1800’lü yılların başında nüfusun %80’i ziraatle uğraşmaktaydı. 19. yüzyıldaki modernleşme ve sanayileşme girişimlerine rağmen 1900’lerde de bu oranda fazla bir değişiklik görülmez; ancak, bu süre zarfında doğal olarak yapılan tarımın niteliğinde büyük mahiyet farkları ortaya çıkar. Nitekim, 1800’lerde tarımsal üretim daha çok yerel boyutta, yani uzak bölgelere pazarlanmaksızın yerel ihtiyaçları karşılamak için yapılırken, 19. yüzyılın sonlarında gelişen ulaşım imkânlarının da etkisiyle artık ticari amaçlı olarak daha büyük ölçekte ve nispeten modern aletlerle yapılmaktaydı.

Doğru Cevap: A

Soru 72

Hamidiye Ziraat Mektebi ve Nümune Çiftliği hangi şehirde kurulmuştur?

Edirne

Bursa

Sakarya

Eskişehir

İstanbul

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 73

I- Devlet
II- Anonim Şirketler
III- Şahıslar
Osmanlı Devleti’ndeki fabrikalar yukarıdaki maddelerde verilen mal sahiplerinin en fazla fabrika sahibinden en aza doğru sıralanışı aşağıdaki şıklardan hangisinde doğru verilmiştir?

III-II-I

III-I-II

II-III-I

I-II-III

I-III-II

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 74

Osmanlı Devleti’nde en çok ihraç edilen ürün aşağıdakilerden hangisidir?

Halı

Mendil

Dantel

Havlu

Kumaş

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 75

Osmanlı’da Duyûn-ı Umumiyye İdaresi ne zaman kurulmuştur?

1881

1883

1885

1887

1889

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 76

I- Bağdat Demiryolu inşası
II- Trablusgarp Savaşı’nın finanse edilmesi
III- Bank-ı Osmani’ye olan borçların tesviyesi
1886- 1914 yılları arasında Osmanlı tarafından alınan dış borçlar yukarıda verilen olaylardan hangisi ya da hangilerinde kullanılmıştır?

I, II, III

I, II

I, III

II, III

Yalnız I

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 77

Osmanlı Devleti’nden kendine kalan borçlarını 1926- 1954 yılları arasından ödeyen Türkiye en fazla ödemeyi hangi ülkeye yapmıştır?

Fransa

İngiltere

ABD

Almanya

İtalya

Açıklama:

Türkiye Cumhuriyeti’nin payına düşen 84.600.000 lira, en büyük alacaklısı olan Fransa’yla yapılan müzakerelerden sonra daha da düşürüldü ve 1926’dan itibaren ödenmeye başlandı. En son taksiti 1954’te ödenen Osmanlı borçları, borçlanmanın 100. yılında tamamen tesviye edilmiş oldu.

Doğru Cevap: A

Soru 78

1844’te Tashih-i Ayar Fermanı’na göre 1 altın lira kaç gümüş kuruş kabul edilmiştir?

100

125

150

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 79

I- 1877-78 Rus Savaşı
II- Birinci Dünya Savaşı
III- Kurtuluş Savaşı
Osmanlı Devleti yukarıda verilen savaşlardan hangisi ya da hangilerini finanse edebilmek için kaime çıkarmak zorunda kalmıştır?

I, II

I, II, III

I, III

II, III

Yalnız I

Açıklama:

Osmanlı 1877-78 Rus ve Birinci Dünya Savaşları için kaime çıkarma kararı almıştır. Bu kaimeler en son 1918 yılında basılmış ve 1927 yılına kadar yürürlükte kalmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 80

Ziraat Bankası kimin tarafından kurulmuştur?

Mithat Paşa

Rüşdi Paşa

Ahmet Hamdi Paşa

Ahmed Vefik Paşa

Kamil Paşa

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 81

Osmanlı Devleti’nde 1800’lü yılların başında nüfusun yüzde kaçı ziraatle uğraşmaktadır?

%20

%25

%40

%50

%80

Açıklama:

Bir tarım ülkesi olan Osmanlı Devleti’nde 1800’lü yılların başında nüfusun %80’i ziraatle uğraşmaktadır. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 82

Edirne’de devletin tarım konusunda halkı aydınlatmak için kurduğu Hamidiye Ziraat Mektebi ve Nümune Çiftliği hangi yıl açılmıştır?

1871

1881

1891

1901

1911

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 83

1870’lerden sonra özel sektörün yoğun olarak devreye girmesinin ardından İzmir’de kurulan ülkenin en büyük fabrikası aşağıdakilerden hangisidir?

Makarna

Buz

Bira

Demir

Açıklama:

1870’lerden sonra özel sektörün yoğun olarak devreye girmesiyle ve şirketlerin kurulmasıyla birlikte fabrikalar da çoğalmaya başladı. Fabrikaların bir kısmı, iç tüketime yönelik olarak un, makarna, bira, buz gibi gıda maddeleri üretmekteydi. İzmir’de ülkenin en büyük demir fabrikası kuruldu. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 84

İhraç edilen ürünlerin en önde geleni olup, merkezi Batı Anadolu ve özellikle de Gördes, Demirci, Isparta ve Uşak olan ürün aşağıdakilerden hangisidir?

Çivi

Makarna

Halı

Sabun

Açıklama:

Halı, zaten ihraç edilen ürünlerin en önde geleni olup halıcılığın merkezi Batı Anadolu ve özellikle de Gördes, Demirci, Isparta ve Uşak’tır. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 85

Osmanlı maliyesindeki dengeleri derinden sarsan Osmanlı-Rus Savaşı hangi tarihler arasında gerçekleşmiştir?

1857-1858

1867-1868

1877-1878

1887-1888

1897-1898

Açıklama:

Osmanlı maliyesindeki dengeleri derinden sarsan Osmanlı-Rus Savaşı 1877-1878 tarihleri arasında gerçekleşmiştir. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 86

Muharrem Kararnamesi’yle Duyûn-ı Umumiyye İdaresi hangi yıl kurulmuştur?

20 Aralık 1861

20 Aralık 1871

20 Aralık 1881

20 Aralık 1891

20 Aralık 1901

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 87

Türkiye Cumhuriyeti hangi tarihte kendi kâğıt parasını piyasaya sürmüştür?

5 Aralık 1927

5 Aralık 1929

5 Aralık 1931

5 Aralık 1933

5 Aralık 1935

Açıklama:

Türkiye Cumhuriyeti 5 Aralık 1927’de kendi kâğıt parasını piyasaya sürmüştür. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 88

Venedik ve Cenevizli tüccarların yerli gayrimüslimlerle evlenmeleri neticesinde ortaya çıkan zümre için kullanılan tabir aşağıdakilerden hangisidir?

Memleket sandıkları

Menafi sandıkları

Kilometre garantisi

Levanten

İltizam sistemi

Açıklama:

Levanten: Venedik ve Cenevizli tüccarların yerli gayrimüslimlerle evlenmeleri neticesinde ortaya çıkan zümre için kullanıllan bir tabirdir. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 89

Dedeağaç, Edirne, Beyrut, Samsun ve İzmir gibi ülkenin değişik yerlerinde şubeleri bulunan Selanik Bankası hangi tarihte açılmıştır?

7 Mayıs 1868

7 Mayıs 1878

7 Mayıs 1888

7 Mayıs 1898

7 Mayıs 1908

Açıklama:

Selânikli Yahudilerle İtalyanların 7 Mayıs 1888’de kurduğu Selânik Bankasıçı, Dedeağaç, Edirne, Beyrut, Samsun ve İzmir gibi ülkenin değişik yerlerinde şubeler açtı. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 90

Osmanlı ülkesindeki ilk demiryolu olan İskenderiye-Kahire Hattı hangi yıl işletmeye açılmıştır?

1856

1866

1876

1886

Açıklama:

1851’de inşasına başlanan İskenderiye-Kahire Hattı Osmanlı ülkesindeki ilk demiryolu olup 1856’da işletmeye açılmıştır. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 91

Aşağıdakilerden hangisi devletin tarımın yaygınlaştırılması ve verimliliğin artırılmasına yönelik girişimlerinden biri değildir?

Balkanlardaki toprak kayıpları neticesinde milyonlarca göçmenin gelip Anadolu’ya yerleşmesi

1888’de Ziraat Bankası kurularak, çiftçiye kredi vermeye başlanması

1910’dan sonra Konya ovasının sulanması ve Basra’da Hindiye barajının açılması

Devletın boş arazileri işleyerek tarım yapılabilir hale getirenlere vergi muafiyeti uygulaması ve satın alma önceliği tanıması

İstanbul, Edirne, Bursa ile taşranın diğer önemli şehirleri olan Adana, Ankara, Hama, Kastamonu ve Sivas’ta ziraat mekteplerinin açılması

Açıklama:

19. yüzyılın sonlarında gelişen ulaşım imkânlarının da etkisiyle tarım ürünlerinin Osmanlı ihracatındaki payı öncesiyle kıyas kabul etmez derecede arttı.
Bunda, devletin 1860’lardan itibaren boş arazileri işleyerek tarım yapılabilir hale getirenlere uyguladığı vergi muafiyeti ve satın alma önceliği gibi teşvikler etkili oldu.
Verimi artırmak için kuru tarımdan sulu tarıma geçildi. 1910’dan sonra Konya ovasının sulanması ve Basra’da Hindiye barajının açıldı.
Devlet, tarım konusunda halkı aydınlatmak ve işin teorisiyle pratiğini bir arada
öğretmek amacıyla İstanbul’da ve taşrada ziraat mektepleri açtı. 1881’de Edirne
Hamidiye Ziraat Mektebi ve Nümune Çiftliği kuruldu. Daha sonra, 1888’de Selânik Ziraat Mektebi, 1891’de Bursa Ziraat Ameliyat Mektebi, 1892’de Halkalı Ziraat Mektebi ile taşranın diğer önemli şehirleri olan Adana, Ankara, Hama, Kastamonu ve Sivas’ta ziraat mektepleri açıldı; oluşturulan örnek çiftliklerde yeni tarım yöntemleri çiftçilere gösterildi.
Hükümet, bunların yanında tarıma destek sağlamak için 1888’de kurduğu Ziraat Bankası aracılığıyla çiftçiye %6 faizli kredi vermeye başladı.

Doğru Cevap: A

Soru 92

1875 Moratoryumu ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Devletin düzenli borçlarının yıllık faizlerinin toplamı olan 14 milyon liranın yarısının ödenmesi kararlaştırıldı.

Beş sene süreyle borç faizlerinin yarısının nakit ve geri kalan yarısının da %5 faizli senetlerle ödeneceği duyuruldu

1875 Moratoryumu 26 Ekim tarihinde kabul edildi.

1875 Moratoryumu Sadrazam Mahmud Nedim Paşa tarafından alındı.

1875 Moratoryumu içte ve dışta büyük tepkilerle karşılandı ve Avrupa kamuoyunu Osmanlı Devleti aleyhine çevirdi.

Açıklama:

Doğru cevap C seçeneği olacak. Sayfa 99 MALİYENİN DURUMU VE BORÇLANMALAR Konu başlığında “1875 Moratoryumu: Sadrazam Mahmud Nedim Paşa, bütçedeki 5 milyon liralık açığı kapamak amacıyla devletin düzenli borçlarının yıllık faizlerinin toplamı olan 14 milyon liranın yarısının ödenmesini, diğer yarısının 5 milyonuyla bütçe açığının kapatılmasını ve 2 milyonuyla da ordunun giderlerinin karşılanmasını kararlaştırdı. Beş sene süreyle borç faizlerinin yarısının nakit ve geri kalan yarısının da %5 faizli senetlerle ödeneceğini duyurduğu 6 Ekim 1875 tarihli bu karar, içte ve dışta büyük tepkilerle karşılandı ve Avrupa kamuoyunu Osmanlı Devleti aleyhine çevirdi.” Şeklinde açıklanmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 93

Osmanlı hazinesi 1886 ile 1914 yılları arasında kaç kere dış borca başvurdu ne kadar borç aldı ?

24 kez 156,37 milyon sterlin

30 kez 256,37 milyon sterlin

28 kez 256,37 milyon sterlin

26 kez 156,37 milyon sterlin

27 kez 156,37 milyon sterlin

Açıklama:

Doğru cevap A seçeneği olacak. Sayfa 99 MALİYENİN DURUMU VE BORÇLANMALAR Konu başlığında “Osmanlı hazinesi 1886 ile 1914 yılları arasında 24 kere dış borca başvurdu ve toplam 156,37 milyon sterlin borçlandı.” Şeklinde açıklanmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 94

1877 yılında Âşar ve Ağnam Emaneti kurularak “iltizam sisteminden” kaç yılığına vaz geçilmiştir?

6 yıl

4 yıl

8 yıl

5 yıl

7 yıl

Açıklama:

Doğru cevap D seçeneği olacak. Sayfa 99 MALİYENİN DURUMU VE BORÇLANMALAR Konu başlığında “Hazinenin en önemli gelirlerinden biri olan âşarın doğrudan tahsil edilebilmesi amacıyla 1877’de Âşar ve Ağnam Emaneti kurularak iltizam sisteminden vazgeçildi; ancak, beş yıllık bir uygulamadan sonra emanet sistemi başarılı olamayınca tekrar iltizama geri dönüldü” Şeklinde açıklanmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 95

Osmanlı para sistemine kağıt para hangi tarihte girmiştir?

1839

1842

1843

1841

1840

Açıklama:

Doğru cevap E seçeneği olacak. Sayfa 100 “PARA VE BANKACILIK “ Konu başlığında “Klasik dönemden beri devam eden Osmanlı para sisteminin karmaşık yapısı 19. yüzyılda da sürmekte ve piyasalarda çok farklı vezin ve ayarda paralar tedavül etmekteydi. 1840’ta bunlara kâğıt paranın katılması işleri daha da karıştırdı” Şeklinde açıklanmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 96

Osmanlı para sisteminde “1 altın lira=100 gümüş kuruş” esası aşağıdaki hangi gelişme ile belirlenmiştir?

1916 Tevhid-i Meskûkât Kanun-ı Muvakkati

1844 Tashih-i Ayar Fermanı

1918 Muvazene-i Umumiyye Kanunu

1875 Moratoryumu

1881 Muharrem Kararnamesi

Açıklama:

Doğru cevap B seçeneği olacak. Sayfa 100 “PARA VE BANKACILIK “ Konu başlığında “Tanzimatçılar 1844’te Tashih-i Ayar Fermanı’nı çıkartarak ve sikke konusunu düzenleyerek 1 altın lira=100 gümüş kuruş esasını benimsedi.” Şeklinde açıklanmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 97

Osmanlı ülkesinde demiryolu inşa fikri ilk kez hangi yıllarda ortaya çıkmıştır?

1850’li yıllarda

1830’lu yıllarda

1860’lı yıllarda

1820’li yıllarda

1840’lı yıllarda

Açıklama:

Doğru cevap B seçeneği olacak. Sayfa 103 “ULAŞIM SİSTEMİ VE DEMİRYOLLARI “ Konu başlığında “Osmanlı ülkesinde demiryolu inşa fikri 1830’lu yıllara kadar iner.” Şeklinde açıklanmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 98

Selânik-Manastır Demiryolu hangi ülke tarafından inşa edilmiştir?

İngiltere

Fransa

Almanya

İtalya

Avusturya

Açıklama:

Doğru cevap C seçeneği olacak. Sayfa 104 ULAŞIM SİSTEMİ VE DEMİRYOLLARI “ Konu başlığında “Alman sermayesinin inşa ettiği hatlardan biri de Selânik-Manastır Demiryolu’ dur. 219 km’lik hattın inşa imtiyazı, 28 Ekim 1890’da 99 yıllığına ve 14.300 frank kilometre garantisi ile Anadolu Demiryolu Şirketi’ne verildi.” Şeklinde açıklanmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 99

Yabancıların ülke içindeki faaliyetlerinin denetlenmesine ve ticari faaliyetlerinin vergilendirilmesine ne zaman başlanılmıştır?

8 Mart 1915

16 Mart 1921

23 Mart 1916

24 Temmuz 1923

13 Aralık 1914

Açıklama:

Doğru cevap A seçeneği olacak. Sayfa 109 “YABANCI ŞİRKETLER VE KAPİTÜLASYONLAR “ Konu başlığında “8 Mart 1915’te çıkarılan geçici bir kanunla, yabancıların ülke içindeki faaliyetlerinin denetlenmesine ve ticari faaliyetlerinin vergilendirilmesine imkân tanındı.” Şeklinde açıklanmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 100

Osmanlı Devleti Birinci Dünya Savaşı’na girdikten sonra İstanbul’da sıkıntısı çekilen şeker, gaz, bulgur, arpa, yağ, sabun, pirinç, mercimek, zeytin gibi ürün ve eşyaları şehre temin tekelini Ekim 1914’ten itibaren bir yıl süreyle üstlenen yapı aşağıdakilerden hangisidir?

Milli ithalat Kantariye Anonim şirketi

İttihat ve Terakki Cemiyeti

Milli Boğaziçi Anadolu Kooperatif şirketi

Milli ithalat Kantariye

Heyet-i Mahsusa-i Ticariyye

Açıklama:

Doğru cevap E seçeneği olacak. Sayfa 109’ da “İTTİHAT VE TERAKKİ’NİN MİLLİ İKTİSAT POLİTİKASİ “ Konu başlığının “İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin İstanbul merkez heyeti üyesi ve Ekmekçiler Cemiyeti kâtibi İzzet Bey’in başkanlığında Heyet-i Mahsusa-i Ticariyye adlı bir birim oluşturdu. Bu heyet, İstanbul’da sıkıntısı çekilen şeker, gaz, bulgur, arpa, yağ, sabun, pirinç, mercimek, zeytin gibi ürün ve eşyaları şehre temin tekelini Ekim 1914’ten itibaren bir yıl süreyle üstlendi.” Şeklinde açıklanmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 101

Aşağıdakilerden hangisi 1876-1918 döneminde Osmanlı’daki tarım ve sanayinin durumuyla ilgili doğru bir ifadedir?

Toprakların büyük bir kısmı tarım faaliyetlerine ayrılmıştır.

İmalat sanayii değişen koşullara ayak uyduramamış ve varlığını sürdürememiştir.

Sulu tarımdan daha verimli olduğu için kuru tarım tercih edilmiştir.

Yaşanan kıtlıklar büyük hadiselere ve geniş çaplı yağmalara yol açmıştır.

Halıcılık faaliyetleri Batı Anadolu’da yoğunlaşmıştır.

Açıklama:

Osmanlı'da tarım başlıca ekonomik faaliyet alanı olmakla birlikte bunun için toprakların kısıtlı bir kısmı kullanılmaktaydı. Bunun yanı sıra istenilen düzeyde olmasa da imalat sanayi değişen koşullara aya uydurmayı ve varlığını sürdürmeyi başarabilmiştir. Kuru tarımın tercih edilmesi sulu tarımda daha verimli olmasından kaynaklanmaz, aksine sulu tarım daha verimlidir ve sulu tarıma geçilmesi yönünde de girişimler olmuştur. Osmanlı'da kıtlıklar yaşanmakla birlikte birkaç küçük çaplı olay dışında büyük hadiseler ve geniş çaplı yağmalar görülmez.
Şıklardaki tek doğru ifade E şıkkındaki "Halıcılık faaliyetleri Batı Anadolu’da yoğunlaşmıştır." ifadesidir. Zira halı, zaten ihraç edilen ürünlerin en önde geleni olup halıcılığın merkezi Batı Anadolu ve özellikle de Gördes, Demirci, Isparta ve Uşak’tı.
Doğru yanıt E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 102

I. Özünde vergi sisteminin özelleştirilmesi vardır.
II. Gelirler özel bir şahsa müzayedeyle devredilir.
III. Tanzimat’tan sonra kaldırılmış ancak 1842’de yeniden uygulamaya konulmuştur.
Yukarıda bazı özellikleri verilen gelir toplama sistemi aşağıdakilerden hangisidir?

Emanet sistemi

İltizam sistemi

Düyun-u Umumiye

Mukataa sistemi

Memleket Sandıkları Sistemi

Açıklama:

İltizam Sisteminin özü devletin vergi sistemini özelleştirmesiydi. Maliyenin, kendisine ait belli bir geliri (mukataa) belirli bir süre ve yıllık bir bedel karşılığında kârı ve zararı kendisine ait olmak ve bedelin bir bölümünü peşin almak koşuluyla ve müzayedeyle özel bir şahsa devretmesidir. Bu işi yapan kişiye mültezim denirdi. Bu sistem Tanzimat’ın ardından iki yıl kadar kaldırıldı; ancak, 1842’de tekrar uygulanmaya konuldu.

Doğru Cevap: B

Soru 103

Aşağıdakilerden hangisi II. Meşrutiyet’le birlikte artmaya başlayan bütçe açıklarını kapayabilmek için hükümetin başvurduğu yöntemlerden biri değildir?

Vergileri artırmak

Yeni vergiler koymak

Savaş yoluyla gelir elde etmek

Çalışanların ücretlerinde kesintiye gitmek

Bazı devlet dairelerini birleştirmek

Açıklama:

II. Meşrutiyet’le birlikte artmaya başlayan bütçe açıklarını kapayabilmek için hükümet,
- Vergileri artırmak
- Yeni vergiler koymak
- Çalışanların ücretlerinde kesintiye gitmek ve
- Bazı devlet dairelerini birleştirmek gibi yöntemlere başvursa da
C şıkkında verilen "Savaş yoluyla gelir elde etmek" bu yöntemler arasında gösterilemez.

Doğru Cevap: C

Soru 104

Osmanlı kaimesinin tedavülden kalktığı tarih aşağıdakilerden hangisidir?

28 Mart 1918

16 Mart 1920

1 Kasım 1922

29 Ekim 1923

5 Aralık 1927

Açıklama:

Osmanlı kaimeleri Türkiye Cumhuriyeti’nin 5 Aralık 1927’de kendi kâğıt parasını piyasaya sürmesine kadar tedavülünü sürdürmüştür.
Doğru yanıt E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 105

Osmanlı Devleti’nde para ve bankacılığın gelişimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kağıt para çıkarma tekeli Dersaadet Bankası’na verilmiştir.

Avrupa merkezli bankalar, 1880’lerden sonra faaliyetlerini sonlandırmıştır.

Ziraat Bankası cumhuriyete kadar yalnızca kredi bankacılığı yapmıştır.

İttihatçılar taşrada mahalli bankaların kurulmasını sağlamıştır.

Osmanlı’nın son dönemlerine kadar bankacılık faaliyetleri gayrimüslimlerin elinde olmuştur.

Açıklama:

Kağıt para çıkarma tekeli Dersaadet Bankası’na değil Bank-ı Osmani-i Şâhâne'ye verilmiştir. Avrupa merkezli bankalar, 1880’lerden sonra faaliyetlerini sonlandırmamış, aksine yeni şubeler açarak faaliyetlerine devam etmiştir. Ziraat Bankası cumhuriyete kadar yalnızca kredi bankacılığı yapmamış, 1914’te yapılan bir düzenlemeyle bankanın faaliyet alanı genişletilmiş, tarım şirketlerine belli ölçüde ortak olmasının ve ticari bankacılık hizmetleriyle uğraşmasının da yolu açılmıştır. Osmanlı’nın son dönemlerine kadar bankacılık faaliyetlerinin gayrimüslimlerin elinde olduğunu söylemek de yanlıştır, zira özellikle II. Meşrutiyet sonrasında taşralarda kurulan bankalar ve şirketler aracılığıyla bir Müslüman-Türk burjuvazisi yaratma çabaları olmuştur.
Şıklardaki tek doğru ifade D şıkkında verilen "İttihatçılar taşrada mahalli bankaların kurulmasını sağlamıştır." ifadesidir.

Doğru Cevap: D

Soru 106

Osmanlı ülkesinde açılan ilk demiryolu ve açılış yılı aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

İskenderiye-Kahire Hattı 1856

Mersin-Tarsus-Adana Demiryolu 1875

Selanik-Manastır Hattı 1853

Hicaz Demiryolu 1888

Yafa-Kudüs Demiryolu 1893

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 107

I. İlk Osmanlı anonim şirketi 1850’de kurulan Şirket-i Hayriyye’dir.
II. Şirket resmi işlemleri Türkçe dışındaki dillerle de yapılmıştır.
III. Şirketlerin tüzel kişiliğe sahip olmaları II. Meşrutiyet’ten sonra mümkün olmuştur.
IV. Hanedan üyelerinin anonim şirket idare meclislerine üye veya başkan olmasına yasak getirilmiştir.
Osmanlı’da şirket hukukunun gelişimi ile ilgili yukarıda verilen ifadelerden hangisi ya da hangileri doğrudur?

Yalnız I

II ve III

II ve IV

I, II ve IIII

I, III ve IV

Açıklama:

I. İlk Osmanlı anonim şirketi 1850’de kurulan Şirket-i Hayriyye’dir. (doğrudur)
II. Şirket resmi işlemleri Türkçe dışındaki dillerle de yapılmıştır. (yanlıştır, zira Ülkenin farklı dil konuşulan yerlerinde bastırılan içtüzüklerde Türkçe’nin yanında yerel diller de kullanılmaktaydı ancak bu, hisse sahiplerinin içtüzükteki şartları bilmesi içindi; yoksa resmi işlemler Türkçe metin üzerinde yapılmaktaydı.)
III. Şirketlerin tüzel kişiliğe sahip olmaları II. Meşrutiyet’ten sonra mümkün olmuştur. (doğrudur)
IV. Hanedan üyelerinin anonim şirket idare meclislerine üye veya başkan olmasına yasak getirilmiştir. (doğrudur, Sultan Mehmed Reşad'ın bu yönde bir iradesi vardır.)
Doğru seçenekler I, III ve Iv olup doğru yanıt E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 108

Osmanlı Devleti’nde ülkedeki yabancılar için devletlerarası hukuk kurallarının geçerli olduğu ve kapitülasyon denilen iktisadi, adli ve ticari imtiyazlarla onlardan doğan bütün hak ve ayrıcalıkların kaldırıldığı hangi sadrazam döneminde ilan edilmiştir?

Mahmut Şevket Paşa

Talat Paşa

Said Halim Paşa

Salih Hulusi Paşa

Ahmed Tevfik Paşa

Açıklama:

İttihatçılar, Birinci Dünya Savaşı’nı fırsat bilerek kapitülasyonları kaldırmayı gündemlerine almış ve Prens Said Halim Paşa hükümeti 8 Eylül 1914’te ülkedeki yabancılar için devletlerarası hukuk kurallarının geçerli olduğunu, kapitülasyon denilen iktisadi, adli ve ticari imtiyazlarla onlardan doğan bütün hak ve ayrıcalıkların kaldırıldığını duyurmuştur.
Doğru yanıt C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 109

İttihatçılar, Milli iktisat politikalarının başarıya ulaşmasının, ülke ekonomisinin yabancı vesayetinden kurtarılmasının ve küçük tasarrufların yatırıma dönüştürülmesinin yolunun milli bir bankanın kurulmasından geçtiğini savunmuşlardır.
Aşağıdakilerden hangisi İttihat ve Terakki Cemiyeti iktidarı döneminde bu düşünce doğrultusunda kurulan bankalardan biridir?

Dersaadet Bankası

Türkiye Ticaret ve Sanayi Bankası

Bank-ı Osmani-i Şâhâne

Osmanlı İtibar-ı Milli Bankası

Selânik Bankası

Açıklama:

Dersaadet Bankası, Bank-ı Osmani-i Şâhâne, Selânik Bankası ve Türkiye Ticaret ve Sanayi Bankası önceki dönemlerde kurulan bankalardan olup Osmanlı İtibar-ı Milli Bankası ise cemiyetin 1916 kongresinde alınan kararlar doğrultusunda bir kampanya başlatması sonucu 1 Ocak 1917 tarihli irade ile kurulmuştur.
Doğru yanıt D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 110

Osmanlı’nın son dönemlerinde İttihatçıların milli şirketler ve bankalar kurmasındaki temel neden aşağıdakilerden hangisidir?

Savaşlarda ordunun ihtiyaçlarını karşılamak

Dış ticareti canlandırmak

Müslüman-Türklerden bir burjuva sınıfı yaratmak

Payitahtın iaşesini sağlamak

Osmanlı’nın dış borçlarını ödemek

Açıklama:

Ülkede sermaye birikimini sağlayabilmek için çok çaba harcayan İttihatçılar, Kara Kemal’in deyimiyle, önce askerlere, ardından memurlara, daha sonra da esnafa dayanarak çözüm üretmeye çalıştılar; siyasetle ilgilenmelerinin doğru olmadığı gerekçesiyle askerlerden, kendilerine bol maaş veren partiye meylettiklerinden dolayı memurlardan ve kuru bir kalabalık olarak ancak sokak gösterilerinde kullanılabilecekleri gerekçesiyle de esnaftan vazgeçmek zorunda kaldılar ve bu yüzden milli şirketlerle bankalar kurarak Müslüman-Türk unsurdan bir burjuva sınıfı yaratmayı denediler.

Doğru Cevap: C

Soru 111

Aşağıdakilerden hangisi 19. yüzyılın sonlarından itibaren Osmanlı tarımının gelişmesine etki eden faktörlerden biri değildir?

Pazar için üretim yapılmaya başlanması

Modern alet-edevatın kullanılmaya başlanması

Boş arazileri işleyenlere yüksek vergi konulması

Göçmenlerin boş arazilere yerleştirilmesi

Merkezileşme politikalarının sürdürülmesi

Açıklama:

19. yüzyılın sonlarında gelişen ulaşım imkânlarının da etkisiyle artık ticari amaçlı olarak dahabüyük ölçekte ve nispeten modern aletlerle yapılmaktaydı. Bu durum tarım ürünlerinin Osmanlı ihracatındaki payını öncesiyle kıyas kabul etmez derecede arttırdı. Bunda, devletin 1860’lardan itibaren boş arazileri işleyerek tarım yapılabilir hale getirenlere uyguladığı vergi muafiyeti ve satın alma önceliği gibi teşviklerin yanında, 19. yüzyıldaki merkezileşme politikaları çerçevesinde özellikle Kuzey Irak ve Doğu Anadolu’daki aşiretlerin yerleşik hayata geçmesi, Balkanlardaki toprak kayıpları neticesinde milyonlarca göçmenin gelip Anadolu’ya yerleşmesi, ulaşım sisteminin modernleşmesi, tarımın yeni usul ve aletlerle yapılmaya başlanması gibi pek çok nedenin değişen oranlarda etkisi oldu. Tarımsal ürün ihracatı artmıştı.

Doğru Cevap: C

Soru 112

Aşağıdakilerden hangisi tarım konusunda halkı aydınlatmak ve üretimi artırmak amacıyla II. Abdülhamit döneminde yapılanlardan biridir?

Tohum ıslâh istasyonlarının açılması

Ziraat mekteplerinin açılması

Topraksız köylülere toprak dağıtılması

Toprak ağalığına son verilmesi

Yabancı sermayenin ülkeye girişine izin verilmemesi

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 113

20. yüzyılın başında Osmanlı Devleti'nde halı sektöründe tekel kuran ülke aşağıdakilerden hangisidir?

Fransa

ABD

İngiltere

Rusya

Almanya

Açıklama:

1908’de İngilizler Oriental Carpet Manufacturers Limited’i (Şark Halı İmalatçıları Şirketi) kurarak ve tekel oluşturarak halı sektörünün %75’ini kontrol etmeyi başardı; böylece, halı ihracatından elde edilen büyük kârlar da şirketin Londra’daki merkezine aktı.

Doğru Cevap: C

Soru 114

Osmanlı Devleti'nin 1875'te dış borç ve faizlerinin yarısını ödeyemeyeceğini ilan eden sadrazam aşağıdakilerden hangisidir?

Âli Paşa

Fuat Paşa

Mustafa Reşit Paşa

Mahmut Nedim Paşa

Sait Paşa

Açıklama:

Mahmud Nedim Paşa hükümetinin 1875’te dış borç ve faizlerinin yarısını ödeyemeyeceğini açıklaması, devletin dış borç alma imkânını tamamen ortadan kaldırmıştı.

Doğru Cevap: D

Soru 115

Avrupalı devletlerin Osmanlı yönetiminden alacaklarını tahsil edebilmek için 1881'de kurdukları kurum aşağıdakilerden hangisidir?

Muhassıllık Meclisi

Emanet İdaresi

İltizam İdaresi

Osmanlı Bankası

Duyûn-ı Umumiye İdaresi

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 116

Osmanlı Devleti'nde 1863'ten itibaren kaime çıkarma yetki ve tekeli aşağıdaki bankalardan hangisine verilmiştir?

Bank-ı Osmanî-i Şâhane

Osmanlı Çiftçi Bankası

Ziraat Bankası

İstanbul Bankası

Türkiye Bankası

Açıklama:

1862’de kaimenin kaldırılmasının ardından 1863’te Osmanlı ülkesinde kaime
çıkarma yetki ve tekeli Bank-ı Osmanî-i Şâhâne’ye devredildi.

Doğru Cevap: A

Soru 117

Osmanlı Yönetiminin yerli sermaye ile inşa ettiği demiryolu hattı aşağıdakilerden hangisidir?

Mersin-Tarsus-Adana Hattı

Hicaz Demiryolu Hattı

İskenderiye-Kahire Hattı

İzmir-Aydın Demiryolu Hattı

Soma-Bandırma Demiryolu Hattı

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 118

Uluslararası rekabete yol açan ve Avrupa'yı Basra Körfezine bağlamayı amaçlayan Bağdat Demiryolu Hattının yapımını üstlenen ülke aşağıdakilerden hangisidir?

Fransa

İngiltere

Almanya

ABD

Rusya

Açıklama:

II. Wilhelm’in Osmanlı ülkesine yaptığı iki ziyaret neticesinde Bağdat Demiryolu imtiyazını Almanlar aldı.
Almanya’nın zinde bir güç olarak Avrupa’yı Basra Körfezi’ne bağlayacak bu
demiryolu sayesinde Ortadoğu’ya sarkmasına, Mısır ve Hindistan’daki çıkarlarının
zedeleneceği gerekçesiyle İngiltere; nüfuz bölgesi olan Suriye ve çevresindeki
siyasi ve iktisadi çıkarlarının zarar göreceği için Fransa ve demiryolunun Doğu
Anadolu’nun savunma gücünü arttıracağı, Anadolu ve Mezopotamya ürünlerinin
Avrupa pazarlarında Rus mallarıyla rekabete girişeceği gerekçesiyle de Rusya
karşı çıktı. Rusların bir endişesi de Almanların Boğazları kontrol etmesiydi.
İmtiyaz süresi 99 sene olan demiryolunun sekiz senede bitirilmesi planlanmıştı.

Doğru Cevap: C

Soru 119

1850'de kurulan ve ilk Osmanlı anonim şirketi olma özelliğine sahip kuruluş aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Bankası

İstanbul Bankası

Milli İktisad Bankası

Şirket-i Hayriye

Anadolu Milli Mahsulat Anonim Şirketi

Açıklama:

İlk Osmanlı anonim şirketi olan Şirket-i Hayriyye’nin 1850 yılında kurulmasına ve
daha sonra kurulan yerli ve yabancı anonim şirketlerin Avrupa ülkelerindeki anonim şirket içtüzük şablonunu kullanmalarına rağmen, devlet, anonim şirket içtüzük şablonunu ancak 29 Kasım 1882 tarihinde yayımlayabildi.

Doğru Cevap: D

Soru 120

II. Meşrutiyet döneminde milli şirketlerin yönetiminde etkili olan kuruluş aşağıdakilerden hangisidir?

İttihat ve Terakki Cemiyeti

Hürriyet ve İtilaf Partisi

Osmanlı Demokrat Partisi

Osmanlı Ahrar Partisi

Ahali Partisi

Açıklama:

Milli şirketlerin idaresinin İttihat ve Terakki’nin elinde olması, cemiyetin bir
buçuk milyon liraya yakın bir paraya tasarruf etmesi demekti.

Doğru Cevap: A

Ünite 6

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi II. Meşrutiyet döneminde taşra teşkilatlarında değişiklik yapma nedenlerindendir?

Yerel yönetimlerin etkilerini artırmak

Halkın yerel yönetimlerde daha fazla rol almasını sağlamak

Âyan ve eşrafı daha etkili hale getirmek

Taşrada güç kaybeden merkezi yönetimin yeniden güçlendirmek

Taşrada halkın ekonomik gücünü yükseltmek

Açıklama:

Tanzimat, devlet yapısı ve yönetiminin temelden dönüştürülmesini öngörüyordu. Bu dönem reformlarının temel amaçlarından biri, bozulan merkezi otoriteyi kurmak ve merkezle taşra arasındaki bağları yeniden güçlendirecek idari düzenlemeleri yapmaktı.

Doğru Cevap: D

Soru 2

Tanzimat uygulamalarının hedefine ulaşabilmesi için taşranın idari ve mali işlerini yürütmek üzere muhassıllıklar hangi tarihte kurulmuştur?

1842

1844

1840

1843

1841

Açıklama:

Tanzimat uygulamalarının hedefine ulaşabilmesi için, öncelikle vergilerin toplanarak mali durumun güçlendirilmesi gerekiyordu. Taşra idaresinde bununla ilgili ilk düzenleme, 1840’ta iltizamın kaldırılması ve yerine taşranın idari ve mali (özellikle vergi) işlerini yürütmek üzere muhassıllıkların kurulmasıydı.

Doğru Cevap: C

Soru 3

1864 Vilâyet Nizamnamesi’nden I. Meşrutiyet’in ilanına kadar kurulan vilâyetlerin sayısı kaçtır?

123

Açıklama:

Toplam 78 maddeden oluşan 8 Kasım 1864 tarihli nizamnameyle birlikte 1876’da I. Meşrutiyetin ilânına kadar, 123 sancaktan oluşan toplam 27 vilâyet kuruldu. Hicaz, Girit, Yemen, Lübnan ve Mısır gibi imtiyazlı yerler ve İstanbul ise bu uygulamanın dışında tutuldu.

Doğru Cevap: C

Soru 4

1864 Vilâyet Nizamnamesi ile yetkileri artırılan valinin maiyetinde bayındırlıktan sorumlu makam aşağıdakilerden hangisidir?

Umur-ı nafia

Maarif müdürü

Umur-ı hariciyye

Alaybeyi

Evkaf müdürü

Açıklama:

Yetkileri arttırılan valinin maiyetinde, mali işlere bakan muhasebeci, yazışmalara bakan mektupçu, bayındırlıktan sorumlu umur-ı nafıa memuru, ticaret ve ziraat memuru, 1871’den itibaren maarif müdürü, tapu-kadastrodan sorumlu defter-i hakani müdürü, emlâk ve nüfus memurları, evkaf müdürü, hükümetle konsolos ve ecnebi memurlar arasındaki ilişkilere aracı olan umur-ı hariciyye memuru ve asayişten sorumlu alaybeyi gibi birçok bürokrat ve görevli vardı.

Doğru Cevap: A

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi 1864 nizamnamesi ile oluşturulan Meclis-i Umumi-i Vilâyet’in özelliklerinden değildir?

Danışma meclisi niteliği taşımaktaydı

Bayındırlık hizmetlerini tartışırdı

Zabıta işlerini tartışırdı

Hükümetin onayı olmadan gerekli tedbirleri alırdı

Müslüman ve gayrimüslim üyelerden oluşurdu

Açıklama:

Nizamname ile oluşturulan bir diğer temsili kurum da vilâyetlerde kurulması öngörülen Meclis-i Umumi-i Vilâyet idi. Bu meclis, sancak ve kazalardan seçilmiş Müslüman ve gayrimüslim üyelerden meydana gelirdi. Danışma meclisi niteliği taşıyan bu organ, bayındırlık hizmetleri, tarım, ticaret, vergi ve zabıta işlerini tartışır; hükümetin onayı olmadan hiçbir tedbir alamazdı.

Doğru Cevap: D

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi 1871 Vilâyet Nizamnamesi ile yapılan değişikliklerden değildir?

Vilâyet idare meclisi nihai karar organı oldu

Mutasarrıflık kaldırıldı

Kaymakamlıkların görev alanları genişletildi

İlk kez Vali Muavinliği getirildi

Umur-ı nafıa memuru tarik emiri adını aldı

Açıklama:

22 Ocak 1871 tarihinde yayımlanan 128 maddelik İdare-i Umumiyye-i Vilâyet Nizamnamesi ile Nitekim merkezi hükümetin temsilcilerinin baskın olduğu Vilâyet idare Meclisi nihai karar organı haline getirildi; ayrıca, pek işlevsel olmayan merkez mutasarrıflık ve kaymakamlıklar kaldırıldı. Yeni düzenlemeye göre vilâyetler; liva/sancak, kaza, nahiye ve karye/köy birimlerine bölünmekteydi. Öte yandan, nahiye ise yeni bir idari birim olarak idari hiyerarşideki yerini almakta; kazayı kaymakam, nahiyeyi müdür ve köyü de seçilmiş muhtar yönetmekteydi. Nizamnameyle ilk kez Vali Muavinliği görevi getirildi. Birlikte pek işlevsel olmayan merkez mutasarrıflık ve kaymakamlıklar kaldırıldı. 1864 Nizamnamesine göre bazı memurların ismi değişti: vilâyet muhasebecisi defterdar; umur-ı hariciyye memuru, umur-ı ecnebiyye müdürü ve umur-ı nafıa memuru da tarik emini adını aldı.

Doğru Cevap: C

Soru 7

Aşağıdaki hangisi 1877-78 Osmanlı-Rus harbi sonunda imzalanan Berlin Antlaşmasının sonucunda İngiltere yönetimine geçmiştir?

Romanya

Sırbistan

Kıbrıs

Karadağ

Tunus

Açıklama:

1877-78 Osmanlı-Rus Harbi ve sonunda imzalanan Berlin Antlaşması ile hem Balkanlar’da hem de Doğu Anadolu’da ciddi toprak kaybı yaşandı. Balkanlar’da Romanya, Sırbistan ve Karadağ Prenslikleri bağımsız olduğu gibi, Bosna-Hersek, Avusturya, Kıbrıs da, İngiltere yönetimine geçti.

Doğru Cevap: C

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi Vilâyetlerde 1880’lerden itibaren oluşturulan kalem veya dairelerdendir?

Iskân-ı Muhacirîn

Sıhhiye

Sicill-i Ahval

Mekâtib-i Ibtidaiyye

Duyun-i Umumiyye Nezareti

Açıklama:

Vilâyetlerde bir kısmı 1880’lerden itibaren oluşturulan kalem ve daireler şunlardı: Vilâyet İdare Meclisi Kalemi, Mektubi Kalemi, Evrak Kalemi, Umur-ı Ecnebiyye Kalemi, Muhasebe Kalemi, Vergi Tahrir Kalemi, Rüsumat (Gümrük) Nezareti, Duyun-i Umumiyye Nezareti ve diğerleri. Diğer şıklarda ifade edilenler daha ziyade meclis veya komisyonlardır.

Doğru Cevap: E

Soru 9

Osmanlı Devleti’nde muhtarlık teşkilatı taşrada ne zaman kurulmaya başlanmıştır?

1864

1833

1829

1830

1835

Açıklama:

Mahalle ve köyler, klasik dönemden beri yerel yönetimin çekirdeğini oluşturur. 1830’lara kadar mahalleleri imamlar yönetirdi; bunlar, kadı’nın mahalledeki temsilcisi gibiydi. Muhtarlık teşkilatı ilk kez İstanbul mahallelerinde göçü kontrol etmek ve güvenliği sağlamak amacıyla 1829’da kuruldu ve 1833’ten itibaren taşrada da kurulmaya başlandı.

Doğru Cevap: B

Soru 10

II. Abdülhamid Anadolu Islahatını kontrol ve inisiyatifi altında tutmak için “Anadolu Vilâyetleri Umum Müfettişliğine” kimi atamıştır?

Halil Rıfat Paşa

Memduh Paşa

Kamil Paşa

Hüseyin Hilmi Paşa

Ahmed Şakir paşa

Açıklama:

Baskı ve müdahalelere göğüs germeye çalışan Osmanlı Devleti ise, güvendiği devlet adamlarını müfettiş sıfatıyla görevlendirerek Anadolu Islahatını kontrol ve inisiyatifi altında tutmaya çalıştı. II. Abdülhamid, 27 Haziran 1895’te Yaver-i Ekrem Müşir Ahmed Şakir Paşa’yı “Anadolu Vilâyetleri Umum Müfettişliği”ne getirdi.

Doğru Cevap: E

Soru 11

18 Yüzyıl Osmanlısında devletin taşra üzerindeki güç ve otoritesini önemli ölçüde kaybettiği dönemi tanımlayan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Mütegallibe

Anadolu Islahatı

Eşraf

Fetret

Âyanlar Çağı

Açıklama:

Bu dönemde, pek çok siyasi, askeri, idari ve iktisadi problemler ortaya çıkmıştır. Taht kavgaları ve toprak kayıplarıyla şekillenen merkezdeki yönetim sorununa paralel olarak “âyanlar çağı” olarak bilinen 18. Yüzyılda, imparatorluğun taşradaki otoritesi de hayli zayıflamıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 12

Tanzimat döneminde iltizam usulünün kaldırılması ilk olarak hangi yıl denenmiştir?

1840

1876

1900

1908

1909

Açıklama:

Vergilerin toplanmasında kolaylık sağlamak amacıyla gerçekleşen ilk düzenleme 1840’da iltizamın kaldırılmasıdır. Ancak bu uygulama beklenenin aksine vergide azalmaya yol açınca 1842’de iltizam usulüne geri dönülmüştür.

Doğru Cevap: A

Soru 13

1864 Vilayet Nizamnamesini vali olarak bulunduğu Tuna vilayetinde başarılı bir şekilde uygulayan devlet adamı kimdir?

Ahmet Vefik Paşa

Midhat Paşa

Kemal Paşa

II. Mahmut

Kâmil Paşa

Açıklama:

78 maddeden oluşan 8 Kasım 1864 tarihli nizamnameyle birlikte, Tanzimat’tan beri uygulanmakta olan yönetim şeklinde bazı önemli değişiklikler yapılmıştır. Midhat Paşanın Tuna vilâyetinde oldukça başarılı bir pilot uygulama göstermesi üzerine, imparatorluğun Anadolu, Arap ve Balkanlar’daki bazı bölgeleri 13 vilâyet şeklinde yeniden örgütlendirilerek uygulama birkaç yıl içerisinde yaygınlaştırılmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 14

1876 yılında kurulan taşra yönetim yapılanmasında kaç tane vilayet yer almaktaydı?

Açıklama:

1876’da I. Meşrutiyet’in ilânına kadar, 123 sancaktan oluşan toplam 27 vilâyet kurulmuştur. Hicaz, Girit, Yemen, Lübnan ve Mısır gibi imtiyazlı yerler ve İstanbul ise bu uygulamanın dışında tutulmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 15

1864 Vilayet nizamnamesine göre taşrada vilayetlerin altında bulunan yönetim birimlerine ne ad verilirdi?

Liva

Kaza

Kaymakamlık

Köy

Karye

Açıklama:

Vilâyet, sancak, kaza ve köylerin idare şekliyle idari birimlerin başlarındaki yöneticilerin görev ve sorumluluklarını belirleyen nizamnameye göre, taşradaki en büyük idari birim olan vilâyetleri vali yönetecek; vilâyetler, mutasarrıfların yönettiği liva/sancaklardan; livalar, kaymakamların yönettiği kazalardan; kazalar ise muhtarların yönettiği köy/karyelerden oluşacaktı.

Doğru Cevap: A

Soru 16

1864 Vilayet Nizamnamesi hangi ülke örnek alınarak yapılmıştır?

İngiltere

Almanya

Fransa

Avusturya

İsviçre

Açıklama:

1864 tarihli nizamname, Hiyerarşik yöneticileri ve idari birimleriyle (département, canton ve commune gibi) . Fransız taşra idaresi sistemini örnek almıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi 22 Ocak 1871 tarihli İdare-i Umumiyye-i Vilâyet Nizamnamesi ile kurulan bir idari birimdir?

Köy

Liva

Vilayet

Nahiye

Kaza

Açıklama:

Köy, Liva, Vilayet ve Kaza 8 Kasım 1864 tarihli nizamnameyle birlikte kurulmuştur. 1871 tarihli Nizamnamenin bir sonucu olan nahiye yeni bir idari birim olarak idari hiyerarşideki yerini almakta; kazayı kaymakam, nahiyeyi müdür ve köyü de seçilmiş muhtar yönetmekteydi.

Doğru Cevap: D

Soru 18

II. Meşrutiyet döneminde Türkçülük siyasetinin ön plana çıkması hangi olaydan sonra gerçekleşmiştir?

Trablusgarp Savaşı

Balkan Savaşı

Osmanlı-Rus Savaşı

Birinci Dünya Savaşı

93 Harbi

Açıklama:

Trablusgarp Savaşı İslamcılık siyasetini ön plana çıkarmıştır. Osmanlı-Rus savaşı ise II. Abdülhamit döneminde gerçekleştiği için zaten II. Meşrutiyet dönemine ait değildir. 93 Harbi de Osmanlı-Rus savaşının diğer adıdır. 1912-13 Balkan Savaşları sonunda Balkanların büyük bir bölümünün elden çıkması gibi gelişmeler İttihatçıları Türkçülük anlayışı çerçevesinde merkeziyetçi bir politika izlemeye itmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 19

26 Mart 1913 tarihli Vilayet Kanunu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Tevsi-i mezuniyyet esasına dayanmıştır.

Adem-i merkeziyetçilik esasına dayanmıştır.

Vilayet umumi meclisinin yetkileri arttırılmıştır.

Belediye örgütünün hukuki temelleri atılmıştır.

Tefrik-i Vezaif esasına dayanmıştır.

Açıklama:

Belediye örgütünün hukuki temellerinin atılması 1871 tarihli Vilayet Nizamnamesi ile gerçekleşmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 20

Osmanlı Devleti’nde 1860’lara kadar gayrimüslimlerin köy ve mahallelerini yönetmekle sorumlu görevlilere ne ad verilirdi?

Kocabaşı

Taşnak

İhtiyar Heyeti

Hınçak

Müstantik

Açıklama:

Müstantik, II. Abdülhamit döneminde kaza mahkemelerine atanan sorgu kâtibinin adıydı. İhtiyar heyeti ise köylerde yönetimden sorumlu olan kurulun adıdır. Hınçak ve Taşnak ise Ermenilerin yoğun yaşadığı bölgelerde faaliyet gösteren komitelerin adıydı. Kocabaşı ise 1860’lara kadar gayrimüslimlerin köy ve mahallelerini yöneten ve aynı zamanda muhtarların işlevini gören kişilere verilen isimdir.

Doğru Cevap: A

Soru 21

Taşra idaresiyle ilgili eyalet meclislerinin kuruluş ve işleyişini belirlemek üzere Ocak 1849’da hazırlanan uygulama aşağıdakilerden hangisidir?

Eyalet Meclisleri Talimatnamesi

Eyalet Uygulamaları

Eyalet Birliği

Kamu Meclisleri

Taşra Meclisleri

Açıklama:

Taşra idaresiyle ilgili olarak, eyalet meclislerinin kuruluş ve işleyişini belirlemek üzere Ocak 1849’da hazırlanan Eyalet Meclisleri Talimatnamesi, 1864 Vilâyet Nizamnamesine kadar yürürlükte kaldı.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi gayrimüslimlere yeni haklar tanınmasını sağlamıştır?

Eyalet Meclisleri

Kamu Meclisleri

Islahat Fermanı

Eyalet Meclisleri Talimatnamesi

Taşra Meclisleri

Açıklama:

1856 yılında Islahat Fermanı’yla gayrimüslimlere bazı yeni hakların tanınmasının ardından Avrupalı devletlerin Osmanlı taşra teşkilâtında ve özellikle de gayrimüslimlerin yoğunlukla yaşadıkları bölgelerde bazı düzenlemelerin yapılması yönündeki baskıları neticesinde Osmanlı yöneticileri taşra idaresini Fransa örneğinde yeniden teşkilâtlandırmak için 1864 Vilâyet Nizamnamesini hazırladı.

Doğru Cevap: C

Soru 23

Taşradaki en büyük idari birim olan vilâyetler aşağıdakilerden hangisi tarafından yönetilmiştir?

Kaymakam

Liva

Muhtar

Vali

Başkan

Açıklama:

Osmanlı yöneticileri taşra idaresini Fransa örneğinde yeniden teşkilatlandırmak için 1864 Vilayet Nizamnamesini hazırladı. Vilayet, sancak, kaza ve köylerin idare şekliyle idari birimlerin başındaki yöneticilerin görev ve sorumluluklarını belirleyen nizamnameye göre, taşradaki en büyük idari birim olan vilayetleri vali yönetecek; vilayetler, mutasarrıfların yönettiği liva/sancaklardan; livalar kaymakamların yönettiği kazalardan; kazalar ise muhtarların yönettiği köy/karyelerden oluşacaktı.

Doğru Cevap: D

Soru 24

Osmanlı- Rus savaşı sonunda imzalanan antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

Rus antlaşması

Osmanlı- Rus Antlaşması

İngiltere Antlaşması

Fransa Antlaşması

Berlin Antlaşması

Açıklama:

1877-78 Osmanlı-Rus Harbi ve sonunda imzalanan Berlin Antlaşması, siyasi, iktisadi ve askeri sonuçlarının yanında, taşra idaresi için de önemli gelişmeleri ortaya çıkardı.

Doğru Cevap: E

Soru 25

Aşağıdakilerden hangisi Berlin Antlaşması’nın ortaya çıkardığı sonuçlardandır?

Osmanlı’nın toprak kazanmasını sağlamıştır

Askeri gücü zayıflatmıştır

Balkanlar’da ve Doğu Anadolu’da toprak kaybına neden olmuştur

Doğuda derin izler bırakmıştır

Güneydoğu’da etkili olmuştur

Açıklama:

1877-78 Osmanlı-Rus Harbi ve sonunda imzalanan Berlin Antlaşması, siyasi, iktisadi ve askeri sonuçlarının yanında, taşra idaresi için de önemli gelişmeleri ortaya çıkardı. Şöyle ki, Berlin Antlaşmasında, Rumeli ve Anadolu vilâyetlerinde ıslahat yapılmasına dair maddeler vardı. Bu durum, Osmanlı Devleti’nin doğrudan kendi idaresi altında olan yerlerde bile bağımsız hareket etmesini engellediği gibi, büyük devletlerin Hıristiyanları bahane ederek devletin içişlerine karışmalarına yol açtı.

Doğru Cevap: C

Soru 26

1859’da taşranın ihtiyaç duyduğu vali, mutasarrıf, kaymakam ve nahiye müdürü gibi mülki idarecileri yetiştirmek üzere kurulan kuruluş aşağıdakilerden hangisidir?

Taşra Meclisi

Vali Muavinliği

Kaymakamlık

Mülki İdare Kurumu

Mekteb-i Mülkiyye

Açıklama:

Mekteb-i Mülkiyye, 1859’da taşranın ihtiyaç duyduğu vali, mutasarrıf, kaymakam ve nahiye müdürü gibi mülki idarecileri yetiştirmek üzere kurulmuştu. 1877’de yeniden düzenlenerek yüksekokul düzeyine getirildi ve bugünkü Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’nin temelini oluşturdu.

Doğru Cevap: E

Soru 27

Aşağıdakilerden hangisinde Sicill-i Ahval Defteri İle ilgili doğru bilgi verilmiştir?

Taşraların sosyal sorunlarını içerir.

Valilerin sorumlu olduğu konuları içerir.

Kaymakamların kayıtlarını içerir.

Merkez ve taşrada görev yapmış idareci ve memurların sicil kayıtları mevcuttur.

Mülki amirler tarafından kullanılır.

Açıklama:

Sicill-i Ahvâl Defterleri, Başbakanlık Osmanlı Arşivi’nde bulunur, 1878-79 yıllarından itibaren Dâhiliye Nezareti tarafından tutulmaya başlandı. Burada, merkez ve taşrada görev yapmış çeşitli kademelerdeki idareci ve memurların sicil kayıtları mevcuttur.

Doğru Cevap: D

Soru 28

Vilayetin yazı işlerinden sorumlu olan müdüre aşağıdakilerden hangisi denirdi?

Postacı

Mektubi

Yazar

Katib

Mülkiyeci

Açıklama:

II. Abdülhamid döneminde, vilayet, sancak ve kaza idare meclislerinde de geçerli olan taşra protokolü, vali (sancaklarda mutasarrıf, kazalarda kaymakam), naip/hakim, defterdar (sancaklarda muhasebeci, kazalarda mal müdürü), mektubi, müftü ve gayrimüslim reislerden oluşurdu. Mektubi (mektupçu) Vilâyet mektupçusu (mektubi-i vilâyet), vilâyetin yazı işlerinden sorumlu olan müdüre denirdi.

Doğru Cevap: B

Soru 29

Osmanlı Devleti’nde modern anlamda ilk belediye teşkilatı nerede kurulmuştur?

1855 İstanbul

1854 Konya

1859 Adana

1852 Aydın

1860 Manisa

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 30

“Rusların işgal bölgelerinden çekilmesi durumunda doğabilecek karışıklıkları önlemek üzere Osmanlı Devleti, Doğu Anadolu’da Ermenilerin yaşadığı yerlerde mahalli menfaatlerin gerektirdiği ıslahat ve düzenlemeleri vakit kaybetmeksizin yapacak ve Ermenileri, Kürt ve Çerkezlerin saldırılarına karşı koruyacaktı”.
Yukarıda verilen bilgiler hangi antlaşmanın maddeleri arasındadır?

Berlin Antlaşması

İngiltere Antlaşması

Ayastefanos Antlaşmasına

Aydın Antlaşması

Rus Antlaşması

Açıklama:

3 Mart 1878 tarihli Ayastefanos Antlaşmasına Ermenilerle ilgili konulan 16. maddeye göre “Rusların işgal bölgelerinden çekilmesi durumunda doğabilecek karışıklıkları önlemek üzere Osmanlı Devleti, Doğu Anadolu’da Ermenilerin yaşadığı yerlerde mahalli menfaatlerin gerektirdiği ıslahat ve düzenlemeleri vakit kaybetmeksizin yapacak ve Ermenileri, Kürt ve Çerkezlerin saldırılarına karşı koruyacaktı”.

Doğru Cevap: C

Soru 31

1864 ve 1871 Vilayet Nizamnameleri'ne göre aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

İsviçre'den örnek alınarak tasarlanmıştır.

Gayrimüslimlerin haklarını korumamıştır.

Vilayetlerde Meclis-i Temyiz adında mahkemeler kurulmuştur.

Merkeziyetçi yönetime uygun değildir.

Nahiyelerin muhtarlarca yönetimini öngörmüştür.

Açıklama:

Bu nizamnameler Fransa'dan örnek alınarak tasarlanmıştır. Gayrimüslimlerin haklarını korunmuştur. Kazalarda Meclis-i temyiz adında mahkemeler kuruldu. Merkeziyetçi yönetime uygundur. Nahiyeyi muhtar yönetmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 32

Aşağıdakilerden hangisi 19. yüzyılda yapılan yeniliklere rağmen Osmanlı'nın taşra idaresinde başarılı olamamasının sebeplerden biri değildir?

Yetenekli idarecilerin ve memurların yokluğu

Rüşvetin ve iltimasın yoğunluğu

Yerel eşrafın idareciler ve memurlar üzerindeki baskısı

Kanun-i Esasi'de taşra yönetimine değinilmemesi

Konsolosların idareye karışmaları

Açıklama:

Yasa ve yönetmelikleri uygulayabilecek yetenekli idareci ve memurların yokluğu, rüşvet ve iltimasın yaygınlığı, yerel eşrafın idareci ve memurlar üzerinde nüfuz sağlayarak yönetime karışmaları ve özellikle gayrimüslimlerin yoğun olarak yaşadığı vilâyetlerde onların koruyucusu rolünde olan büyük devlet konsoloslarının işe karışmaları, taşra idaresinde sorun çıkarmaktaydı. II. Abdülhamid saltanatının başında ilân edilen Kanun-i Esasi’de, taşra idaresiyle ilgili maddeler de vardı.

Doğru Cevap: D

Soru 33

Aşağıdakilerden hangisi II. Abdülhamid zamanında uygulanan Vilayet İdaresinin genel özelliklerinden biridir?

Mekteb-i Hukuk mezunları vali olamamışlardır.

Valiler Mekteb-i Mülkiye mezunlarından atanmıştır.

Rüşvet ve iltimas ortadan kalkmıştır.

Merkeziyetçi bir yönetim biçimi tercih edilmemiştir.

Midhat Paşa'ya önemli görevler verilmiştir.

Açıklama:

Valiler Mekteb-i Mülkiye ve Mekteb-i Hukuk mezunları arasından atanmaya başlanmıştır. Rüşvet ve iltimas daha da artmıştır. Merkeziyetçi bir yönetim biçimi tercih edilmiştir. Midhat Paşa sürgüne gönderilmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 34

Üsküp, Priştine, Seniçe, Prizren, İpek, Taşlıca sancakları hangi vilayete aittir?

Edirne

Selanik

Manastır

Kosova

İşkodra

Açıklama:

Üsküp, Priştine, Seniçe, Prizren, İpek, Taşlıca sancakları Kosova Vilayetine aittir.

Doğru Cevap: D

Soru 35

_____________ defterleri Osmanlı Arşivi'nde bulunmaktadır ve 1878-79 yıllarından itibaren Dahiliye Nezareti tarafından tutulmaya başlanmıştır.
Yukarıdaki boşluğu anlamlı olarak dolduran kelime aşağıdakilerden hangisidir?

Sicill-i Ahvâl

Mektubi

Mektupçu

İskan-ı Muhacirin

Arazi-i Seniyye

Açıklama:

Sicil-i Ahval defterleri Başbakanlık Osmanlı Arşivi’nde bulunan , 1878-79 yıllarından itibaren Dahiliye Nezareti tarafından tutulmaya başlanmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 36

Aşağıdakilerden hangisi II. Abdülhamid'in Arap Vilayetleri'ne yönelik olarak uygulamaya koyduğu politikalardan biri değildir?

Arapları kaynaştırmak

Araplara öncelik vermek

Aşiret reislerini maaşa bağlamak

Nüfuzlu kişileri kullanmak

Atadığı idarecilere sahip çıkmak

Açıklama:

İslam birliği siyasetini kullanarak Arap vilayetlerine öncelik tanıyıp onları kaynaştırmak istemiştir. Aşiret reislerine maaş bağlayıp, nüfuzlu kişilerin gücünü kullanıp Arap vilayetlerini yönetmeye çalışırken kendi adamlarını yerel halkla çıkan anlaşmazlıklarda bazen kolayca harcamıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 37

1860’lara kadar gayrimüslimlerin köy ve mahallelerini __________ve
papazlar yönetir ve aynı zamanda muhtarların işlevini görürlerdi.
Yukarıdaki boşluğu anlamlı olarak dolduracak ifade aşağıdakilerden hangisidir?

Mutasarrıf

Kocabaşı

Şehremini

Katip

Kaymakam

Açıklama:

1860’lara kadar gayrimüslimlerin köy ve mahallelerini kocabaşı ve
papazlar yönetir ve aynı zamanda muhtarların işlevini görürlerdi.

Doğru Cevap: B

Soru 38

Anadolu Islahatıyla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

Ermenileri silahlı mücadeleye cesaretlendirenler Ruslar'dır.

Ayastefanos Anlaşması temelinde gerçekleştirilmiştir.

Temelinde Ermeni meselesi yatmaktadır.

II. Abdülhamid bu ıslahata sıcak bakmıştır.

Ermeni olayları Ağrı'da patlak vermiştir.

Açıklama:

Ermenileri silahlı mücadeleye cesaretlendirenler İngilizler'dir. Berlin Anlaşması temelinde gerçekleştirilmiştir. Temelinde Ermeni meselesi yatmaktaydı. II. Abdülhamid bu ıslahata sıcak bakmamıştır. Ermeni olayları Sason'da patlak vermiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 39

İttihatçıların taşra yönetim anlayışıyla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

Tümüyle Osmanlıcılık anlayışıyla hareket etmişlerdir.

Demokratik bir yönetim anlayışını benimsemişlerdir.

Devletin gücünü ikinci plana atmışlardır.

Arap vilayetlerinde Türkçe'ye öncelik vermişlerdir.

Arap milliyetçiliğini söndürmüşlerdir.

Açıklama:

Başta Osmanlıcılık sonrasında İslamcı anlayışla hareket etmişlerdir. Merkeziyetçi ve otoriter bir yönetim anlayışını benimsediler. Her fırsatta devletin gücünü göstermeye çalıştılar. Arap vilayetlerinde Türkçe'ye öncelik verdiler.Bu durumda Arap milliyetçiliğinin körüklenmesine sebep oldu.

Doğru Cevap: D

Soru 40

1913 Vilayet Kanunu ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur ?

Vilayet Umumi Meclisleri ortadan kalkmıştır.

Merkez kazaların başına valiler getirilmiştir.

1864 Nizamnamesi'nden kopuşu başlatmıştır.

Vilâyetlerin bütçesi merkezi yönetimce hazırlanacaktı.

Belediye örgütleri modern bir yapıya kavuştu.

Açıklama:

Vilayet Umumi Meclisleri varlığını sürdürmüştür. Merkez kazaların başına kaymakamlar getirildi. 1864 Nizamnamesinin devamı niteliğindeydi. Belediyecilikte merkeziyetçilik devam etti. Belediye örgütleri modernleşti.

Doğru Cevap: E

Soru 41

Aşağıdakileden hangisi II. Abdülhamid döneminde vilayet idaresinin başarısız olma sebeplerinden biri değildir?

Doğu Anadolu ve Arap vilâyetlerindeki sosyal yapının yol açtığı problemler

Memur ve kolluk kuvvetlerinin yetersizliği

Mali durumun bozukluğu

Valiler ile kumandanlar arasında yaşanan asker-sivil otorite çatışması

Mahalli eşraf ve ulemanın yönetimi desteklemesi

Açıklama:

Valilerin ve dolayısıyla da vilâyet idaresinin başarısız olmasında, özellikle Doğu Anadolu ve Arap vilâyetlerindeki sosyal yapının yol açtığı problemler, memur ve kolluk kuvvetlerinin yetersizliği, mali durumun bozukluğu, valiler ile kumandanlar arasında yaşanan asker-sivil (mektepli-alaylı) otorite çatışması, mahalli eşraf ve ulemanın yönetime müdahalesi de etkili oldu.
Valilerin ve dolayısıyla da vilâyet idaresinin başarısız olmasında, özellikle Doğu Anadolu ve Arap vilâyetlerindeki sosyal yapının yol açtığı problemler, memur ve kolluk kuvvetlerinin yetersizliği, mali durumun bozukluğu, valiler ilekumandanlar arasında yaşanan asker-sivil (mektepli- alaylı) otorite çatışması, mahalli eşraf ve ulemanın yönetime müdahalesi de etkili oldu.

Doğru Cevap: E

Soru 42

Aşağıdakilerden hangisi II. Abdülhamid döneminde kurulan vilayetlerden biridir?

Bosna-Hersek

Kosava

Tuna(Bulgaristan)

Kastamonu

Trabzon

Açıklama:

II. Abdülhamid döneminde, başta 93 Harbi’nin getirdiği toprak kayıpları, asayiş sorunları, idari ve coğrafi nedenlerle bazı yeni vilâyetler kuruldu. Örneğin, Anadolu’da Bitlis; Rumeli’de Kosova; Arap bölgelerinde ise, Musul ve Basra vilâyetleri; ayrıca, bazı yeni sancak ve kazalar oluşturuldu; merkeze bağlı sancaklardan bazıları da müstakil hale getirildi
II. Abdülhamid döneminde, başta 93 Harbi’nin getirdiği toprak kayıpları, asayiş sorunları,idari ve coğrafi nedenlerle bazı yeni vilâyetler kuruldu. Örneğin, Anadolu’da Bitlis; Rumeli’de Kosova; Arap bölgelerinde ise, Musul ve Basra vilâyetleri; ayrıca, bazı yeni sancak ve kazalar oluşturuldu; merkeze bağlı sancaklardan bazıları da müstakil hale getirildi.

Doğru Cevap: B

Soru 43

Aşağıdakilerden hangisi II. Abdülhamid döneminde vilayet, sancak ve kaza idare meclislerinde de geçerli olan taşra protokolünde yer almamıştır?

Vali

Hâkim

Müfettiş

Mektubi

Defterdar

Açıklama:

II. Abdülhamid döneminde, vilâyet, sancak ve kaza idare meclislerinde de geçerli olan taşra protokolü, vali (sancaklarda mutasarrıf, kazalarda kaymakam), naip/hâkim, defterdar (sancaklarda muhasebeci, kazalarda mal müdürü), mektubi,müftü ve gayrimüslim ruhani reislerden oluşurdu.
Abdülhamid döneminde, vilâyet, sancak ve kaza idare meclislerinde de geçerli
olan taşra protokolü, vali (sancaklarda mutasarrıf, kazalarda kaymakam), naip/
hâkim, defterdar (sancaklarda muhasebeci, kazalarda mal müdürü), mektubi, müftü ve gayrimüslim ruhani reislerden oluşurdu.

Doğru Cevap: C

Soru 44

Osmanlı Devleti’nde modern anlamda ilk belediye teşkilatı hangi yıl kurulmuştur?

1855

1864

1871

1877

1879

Açıklama:

Osmanlı Devleti’nde modern anlamda ilk belediye teşkilatı, Kırım Savaşı’nın şehirde yarattığı düzensizliğe bir çözüm olmak üzere Şehremaneti adıyla 1855’te İstanbul’da kuruldu.
Osmanlı Devleti’nde modern anlamda ilk belediye teşkilatı, Kırım Savaşı’nın şehirde yarattığı düzensizliğe bir çözüm olmak üzere Şehremaneti adıyla 1855’te
İstanbul’da kuruldu.

Doğru Cevap: A

Soru 45

İstanbul'da muhtarlık teşkilatı ilk kez hangi amaç için kurulmuştur?

Belediyeye yardımcı olmak

Müslim ve gayrimüslimler arasında anlaşma sağlamak

Kadı'ya yardımcı olmak

Göçü kontrol etmek ve güvenliği sağlamak

Zor durumda olanlara yardım sağlamak

Açıklama:

Muhtarlık teşkilatı ilk kez İstanbul mahallelerinde göçü kontrol etmek
ve güvenliği sağlamak amacıyla 1829’da kuruldu ve 1833’ten itibaren taşrada da
kurulmaya başlandı.
Göçü kontrol etmek ve güvenliği sağlamak

Doğru Cevap: D

Soru 46

Aşağıdakilerin hangisinin sonucu yönetimde padişahın etkisinin azaldığı ve hükümetin devlet yönetimine hâkim olmaya başladığı bir döneme geçilir?

1913 Bâbıâli baskını

31 Mart Olayı

22 maddelik Islahat programı

I.Sason Olayı

II.Sason Olayı

Açıklama:

31 Mart Olayının ardından II. Abdülhamid’in tahttan indirilip yerine V. Mehmet Reşad’ın getirilmesiyle, yönetimde padişahın etkisinin azaldığı ve Bâbıâli’nin, yani hükümetin devlet
yönetimine hâkim olmaya başladığı bir döneme geçilir.

Doğru Cevap: B

Soru 47

Aşağıdakilerden hangisi 5 Ekim 1877'de çıkarılan Belediye Kanunu'nda yer almaz?

Dört yılda bir nüfus durumuna göre 6-12 kişiden oluşan bir belediye meclisi seçilmesi

Yılda iki kere idare meclisleriyle toplanma

Belediyede belediye reisi ve meclisinin dışında mahalli eşrafta bulunması

Belediyelerde baytar, mühendis, tabip, sandık emini ve zabıta gibi personelin bulunması şartı

Belediyelere bayındırlık, temizlik ve sağlık tedbirleri alma, nüfus yazımı ve okul açmak gibi görev ve yetkiler verilmesi

Açıklama:

Taşra belediyelerinin büyük bir kısmı, 5 Ekim 1877’de çıkarılan Belediye Kanunu’ndan (Dersaadet ve Vilâyet Belediye Kanunu) sonra faaliyete geçebildi. Bu kanunla yerel idareye yasal bir nitelik kazandırılmıştı; böylece belediye örgütünün hukuki temelleri atılmıştı. II. Abdülhamid döneminde ortaya konulan belediye statüsü, sonraki dönemlere de damgasını vurdu. Kanun, belediye teşkilâtlarını genişlettiği gibi, özerk hareket eden bir idari organ vasfını da kazandırdı. Kanuna göre belediye, belediye reisi ve meclisinden ibaretti. Dört yılda bir nüfus durumuna göre 6-12 kişiden oluşan bir belediye meclisi seçilir; reis de bu kişiler arasından hükümetçe atanırdı. Yılda iki kere idare meclisleriyle birlikte toplanan belediye meclisi, beledi işleri kararlaştırıp uygulardı. Kanunla, belediyelere bayındırlık, temizlik ve sağlık tedbirleri alma, aydınlatma, itfaiye, emlâk ve nüfus yazımı, fiyatların kontrolü, mezbaha ve okul açmak gibi görev ve yetkiler verildi.
Belediyede belediye reisi ve meclisinin dışında mahalli eşrafta bulunması

Doğru Cevap: C

Soru 48

Aşağıdakilerden hangisi 1913 Vilayet Kanuna göre vilâyet merkezlerinde bulunan ve kendi yetkileri çerçevesinde görev yapacak müdürler(idareciler)den değildir?

Vali

jandarma alay kumandanı

ziraat müdürü

evkaf müdürü

Kadı

Açıklama:

Yasaya göre, vilâyet merkezlerinde bulunan ve kendi yetkileri çerçevesinde görev yapacak idareciler/müdürler şunlardı: vali, vali muavini, mektupçu, defterdar, jandarma alay kumandanı, maarif müdürü, defter-i hakani müdürü, nafıa müdürü, evkaf müdürü,
polis müdürü, nüfus müdürü, ziraat müdürü, ı›hhiye müdürü, umur-ı ecnebiyye
müdürü.
Kadı

Doğru Cevap: E

Soru 49

Aşağıdakilerden hangisi 1890’larda ortaya çıkan Ermeni komitelerinin özerk yönetim kurmak amacıyla gerçekleştirdiği ihtilâl nitelikli ayaklanmalardan biri değildir?

Sırp ayaklanması

Erzurum ayaklanması ve Kumkapı olayı

I. Sason olayı

Zeytun ve Van ayaklanmaları

Osmanlı Bankası baskını

Açıklama:

1890’larda ortaya çıkan Ermeni komitelerinin özerk yönetim kurmak amacıyla gerçekleştirdiği ihtilâl nitelikli ayaklanmalarşunlardır: 1890 Erzurum ayaklanması ve Kumkapı olayı, 1894 I. Sason olayı, 1895 Bâbıâli yürüyüşü, 1895-1896 Zeytun ve Van ayaklanmaları,1896 Osmanlı Bankası baskını, 1897 II. Sason olayı, 1905 II. Abdülhamid’e suikast girişimi ve 1909 Adana olayları.
Sırp ayaklanması

Doğru Cevap: A

Soru 50

I. Sırp ayaklanması
II. Canberdi Gazali ayaklanması
III. Mehmet Ali Paşa ayaklanması
Yukarıdaki gelişmelerden hangisi ya da hangileri 19. yüzyılınn ilk yarısında yaşanmıştır?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

I, II ve III

Açıklama:

I, II ve III

Doğru Cevap: E

Soru 51

1876’da I. Meflrutiyet’in ilânına kadar, toplam kaç vilâyet kurulmuştur?

129

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 52

Aşağıdakilerden hangisi için vilayet uygulamasına girmiştir?

Girit

Yemen

Mısır

Lübnan

Adana

Açıklama:

Adana

Doğru Cevap: E

Soru 53

Mekteb-i Mülkiyye ne zaman kurulmuştur?

1839

1859

1876

1884

1899

Açıklama:

1859

Doğru Cevap: B

Soru 54

Osmanlı İmparatorluğunun son zamanlarında valiler atananacakları vilayetin önemine göre üç dereceye ayrılmıştır. 1. derecede olana 20.000 kuruş aylık verilirken 3. derecede olan valiye 15.000 kuruş aylık bağlanmıştır. Bu bilgiler ışığında aşağıdakilerden hangi vilayetin valisine 15.000 kuruş ödenek verilmiştir?

Selanik

Ankara

Trabzon

Hüdavendigar

Konya

Açıklama:

Trabzon 15

Doğru Cevap: C

Soru 55

3 Mart 1878 tarihli Ayastefanos Antlaşmasına Ermenilerle ilgili konulan 16. maddeye göre, Rusların işgal bölgelerinden çekilmesi durumunda doğabilecek karışıklıkları önlemek üzere, Osmanlı Devleti, Doğu Anadolu’da Ermenilerin yaşadığı yerlerde mahalli menfaatlerin gerektirdiği ıslahat ve düzenlemeleri vakit kaybetmeksizin yapacak ve Ermenileri, hangi etnik unsurların saldırılarından koruyacaktı?

Kürt ve Çerkez

Laz ve Arap

Arap ve Kürt

Rum ve Kürt

Laz ve Boşnak

Açıklama:

Kürt ve Çerkez

Doğru Cevap: A

Soru 56

Azınlıkta olmalarına rağmen Ermeniler vilâyât-ı sitte denilen altı doğu ilinde özerk bir yönetim kurmak istiyordu. Aşağıdakilerden hangisi altı ilin dışındadır?

Sivas

Bitlis

Erzurum

Kayseri

Van

Açıklama:

Kayseri

Doğru Cevap: D

Soru 57

Hangi il Anadolu ıslahatı için pilot bölgeydi?

Erzurum

Van

Trabzon

Karesi

Halep

Açıklama:

Erzurum

Doğru Cevap: A

Soru 58

Hangi tarihli kanunla bütün Arap vilâyetlerindeki ilk (iptidai) ve orta dereceli (idadi) okullarda e¤itim dili Arapça olacak; yükseköğretim ise bölgedeki çoğunluğun dili ile yapılacak; orta dereceli okullarda Türkçe mecburi ders olacak ve vali hariç Arap vilâyetlerindeki memurların âmirleri Arapça bilecekti.

1910

1911

1912

1913

1914

Açıklama:

1913

Doğru Cevap: D

Soru 59

1913 tarihli yasa hangi tarihli Nizamnamenin devamını öngörmekteydi?

1856

1864

1879

1909

1911

Açıklama:

1864

Doğru Cevap: B

Soru 60

Tanzimat döneminde Osmanlı taşra yönetiminde yapılan yeniliklerin gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

Batılı reformlar yapmak

Merkezle taşra arasındaki bağları güçlendirmek

Modernleşmek

Demokratikleşmek

Yerel yönetimleri güçlendirmek

Açıklama:

19. yüzyılda Osmanlı taşra yönetiminde yapılan reformların nedenlerinden biri, imparatorluğun artık yeni sorunlara cevap veremeyen eski yapısıyla ilgilidir. Geniş topraklara sahip olan ve farklı unsurları bünyesinde barındıran imparatorluğu, eski bakış açısıyla yönetmek ve bir arada tutmak mümkün değildi; zamana ve değişen şartlara cevap verebilecek bir taşra idaresinin oluşturulması gerekiyordu.
Tanzimat döneminde ise, daha önce başlatılan reformlar devam ettirildiği gibi, reform süreci hemen her alana yaygınlaştırıldı. Tanzimat, devlet yapısı ve yönetiminin temelden dönüştürülmesini öngörüyordu. Bu dönem reformlarının temel amaçlarından biri, bozulan merkezi otoriteyi kurmak ve merkezle taşra arasındaki bağları yeniden güçlendirecek idari düzenlemeleri yapmaktı.

Doğru Cevap: B

Soru 61

Vilayet Nizamnamesi hazırlanırken hangi ülkenin sistemi örnek alınmıştır?

Fransa

İngiltere

Almanya

Rusya

İspanya

Açıklama:

1856 yılında Islahat Fermanı’yla gayrimüslimlere bazı yeni hakların tanınmasının ardından Avrupalı devletlerin Osmanlı taşra teşkilatında ve özellikle de gayrimüslimlerin yoğunlukla yaşadıkları bölgelerde bazı düzenlemelerin yapılması yönündeki baskıları neticesinde Osmanlı yöneticileri taşra idaresini Fransa örneğinde yeniden teşkilatlandırmak için 1864 Vilayet Nizamnamesini hazırladı.

Doğru Cevap: A

Soru 62

8 Kasım 1864 tarihli nizamnameyle birlikte imparatorluğun Anadolu, Arap ve Balkanlar’daki bazı bölgeleri 13 vilayet şeklinde yeniden örgütlendirildi. Birkaç yıl içerisinde ise uygulama yaygınlaştırıldı ve toplam 27 vilayet kuruldu. Aşağıdakilerden hangisi bu vilayetlerden biridir?

Hicaz

Girit

Tuna

Yemen

Lübnan

Açıklama:

Midhat Paşa’nın Tuna vilayetinde oldukça başarılı bir pilot uygulama göstermesi üzerine, imparatorluğun Anadolu, Arap ve Balkanlar’daki bazı bölgeleri 13 vilayet şeklinde yeniden örgütlendirilerek uygulama birkaç yıl içerisinde yaygınlaştırıldı. 1876’da I. Meşrutiyet’in ilanına kadar, 123 sancaktan oluşan toplam 27 vilayet kuruldu. Hicaz, Girit, Yemen, Lübnan ve Mısır gibi imtiyazlı yerler ve İstanbul ise bu uygulamanın dışında tutuldu.

Doğru Cevap: C

Soru 63

Vilayet Nizamnamesine göre, vilayetin mülki, mali, adli ve güvenlik işlerinden sorumlu olan aşağıdakilerden hangisidir?

Kaymakam

Muhtar

Vali

Bakan

Mutasarrıf

Açıklama:

Vilayet, sancak, kaza ve köylerin idare şekliyle idari birimlerin başındaki yöneticilerin görev ve sorumluluklarını belirleyen nizamnameye göre, taşradaki en büyük idari birim olan vilayetleri vali yönetecek; vilayetler, mutasarrıfların yönettiği liva/sancaklardan; livalar, kaymakamların yönettiği kazalardan; kazalar ise muhtarların yönettiği köy/karyelerden oluşacaktı. Vilayetin mülki, mali, adli ve güvenlik işlerinden vali sorumluydu.

Doğru Cevap: C

Soru 64

Osmanlıda Liva İdare Meclisi kimin başkanlığında toplanmaktaydı?

Kaymakam

Muhtar

Vali

Alaybeyi

Mutasarrıf

Açıklama:

Osmanlıda Liva İdare Meclisi mutasarrıfların başkanlığında toplanmaktaydı.

Doğru Cevap: E

Soru 65

1864 Nizamnamesi'de bazı memurların ismi değişmiştir. Buna göre "umur-ı nafıa" memuru hangi adı almıştır?

Defterdar

Umur-ı ecnebiyye müdürü

Kaymakam

Tarik emini

Muhtar

Açıklama:

1864 Nizamnamesine göre bazı memurların ismi değişti: Vilâyet muhasebecisi defterdar; umur-ı hariciyye memuru, umur-ı ecnebiyye müdürü ve umur-ı nafıa memuru da tarik emini adını aldı.

Doğru Cevap: D

Soru 66

Aşağıdakilerden hangisi II. Abdülhamid'in Osmanlı'daki taşra idaresinde izlediği siyaset arasında yer almaz?

Valilerin yetkilerinin genişletilmesini desteklemiştir.

Jurnal (ihbar) sistemi yaygınlık kazanmıştır.

Valilerin atama ve görevden alınmasını bizzat üstlenmiştir.

Taşra idaresinde Dahiliye Nezareti’ni devre dışı bırakmıştır.

Osmanlı Mebusan Meclisi’nde hazırlanan Vilayetler Kanunu’nu veto etmiştir.

Açıklama:

II. Abdülhamid, kendine has bazı kontrol mekanizmaları kurarak taşra idaresini de kontrolü altına almıştı. Güvenebileceği valileri taşraya yerleştiren padişah, valilerin yetkilerinin genişletilmesine öteden beri karşıydı. Nitekim, Osmanlı Mebusan Meclisi’nde hazırlanan ve valilerin yetkilerinin genişletilmesini öngören Vilayetler Kanunu’nu veto etmişti.

Doğru Cevap: A

Soru 67

Bugünkü Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’nin temelini oluşturan Mekteb-i Mülkiyye kaç yılında yeniden düzenlenerek yüksekokul düzeyine getirilmiştir?

1857

1867

1877

1887

1897

Açıklama:

Mekteb-i Mülkiyye: Mekteb-i Mülkiyye, 1859’da taşranın ihtiyaç duyduğu vali, mutasarrıf, kaymakam ve nahiye müdürü gibi mülki idarecileri yetiştirmek üzere kurulmuştu. 1877’de yeniden düzenlenerek yüksekokul düzeyine getirildi ve bugünkü Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’nin temelini oluşturdu.

Doğru Cevap: C

Soru 68

Aşağıdakilerden hangisi II. Abdülhamid döneminde birinci derecede öneme sahip olan vilayetler arasında yer almaktadır?

Bitlis

Diyarbekir

Konya

Kosova

Suriye

Açıklama:

Valilikler, II. Abdülhamid zamanında önemlerine göre sınıflandırıldı. Buna göre Hicaz, Suriye, Bağdat, Yemen, Halep, Erzurum, Aydın ve Trablusgarp gibi çoğunlukla Arapların yerleşik olduğu vilayetler birinci derece olup valilerine 20.000; Hüdavendigâr (Bursa), Edirne, Cezayir-i Bahr-i Sefid, Ankara, Selanik, Manastır, Kosova, Yanya, Konya, Sivas, Diyarbekir, Adana, Basra, Van, Ankara, ikinci derece valilik sayılmış olup valilerine 17.000; Kastamonu, Bitlis, Bingazi, İşkodra, Trabzon, Musul ve Mâmuratülaziz ise üçüncü sınıf valilik olup valilerine de 15.000 kuruş maaş verilmesi kararlaştırıldı.

Doğru Cevap: E

Soru 69

1864 Vilayet Nizamnamesi aşağıdakilerden hangisinde uygulanmıştır?

İstanbul

Hicaz

Yemen

Tuna

Girit

Açıklama:

1864 Vilayet Nizamnamesi ile Tanzimat’tan beri uygulanmakta olan yönetim şeklinde bazı önemli değişiklikler yapıldı. Midhat Paşa'nın Tuna oldukça başarılı bir pilot uygulama göstermesi üzerine imparatorluğun Anadolu, Arap ve Balkanlar'daki bazı bölgeleri 13 vilayet şeklinde yeniden örgütlendi.1876’da I. Meflrutiyet’in ilânına kadar, 123 sancaktan oluşan toplam 27 vilâyet kuruldu. Hicaz, Girit, Yemen, Lübnan ve Mısır gibi imtiyazlı yerler ve İstanbul ise bu uygulamanın dışında tutuldu.

Doğru Cevap: D

Soru 70

Günümüzde İl Genel Meclisi adıyla varlığını sürdüren kurumun Osmanlıdaki karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?

Meclis-i Umumi-i Vilâyet

Meclis-i Deâvi

Meclis-i Temyiz

Divan-ı Temyiz

Divan-ı Ahkâm-ı Adliyye

Açıklama:

Vilayet Nizamnamesi ile oluşturulan bir diğer temsili kurum da vilâyetlerde kurulması
öngörülen Meclis-i Umumi-i Vilâyet idi. Danışma meclisi niteliği taşıyan bu organ, bayındırlık hizmetleri, tarım, ticaret, vergi ve zabıta işlerini tartışır;
valinin başkanlığında yılda bir kez toplanırdı. Bugünkü il özel idaresinin temelini oluşturan umumi meclisler, günümüzde İl Genel Meclisi adıyla varlıklarını sürdürmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 71

Aşağıdakilerden hangisi "vilayat-ı sitte" denilen altı doğu ili arasında yer almaz?

Bitlis

Sivas

Erzincan

Erzurum

Van

Açıklama:

Vilayat-ı sitte denilen altı doğu ili: Erzurum, Van, Sivas, Bitlis, Mâmuretülaziz, Diyarbekir'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 72

Berlin Antlaşmasıyla ilgili aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır?

1877-1878 Osmanlı- Rus Savaşı sonunda imzalanmıştır.

Siyasi ve askeri sonuçlarının yanı sıra taşra idaresine yönelik de sonuçları olmuştur.

Balkanlarda ve Doğu Anadolu’da ciddi toprak kayıplarına neden olmuştur.

Anlaşma sonunda Kars, Ardahan ve Batum Rusya’ya bırakılmıştır.

Anlaşmanın ardından Balkanlardaki bazı vilayetlerde merkezi otorite daha da güçlenmiştir.

Açıklama:

1877-78 Osmanlı-Rus Harbi ve sonunda imzalanan Berlin Antlaşması siyasi, iktisadi ve askeri sonuçlarının yanında taşra idaresi için de önemli gelişmeleri ortaya çıkardı. Şöyle ki, Berlin Antlaşmasında, Rumeli ve Anadolu vilâyetlerinde ıslahat yapılmasına dair maddeler vardı. Bu durum, Osmanlı Devleti’nin doğrudan kendi idaresi altında olan yerlerde bile bağımsız hareket etmesini engelledi. Ayrıca Anltlaşma ile hem Balkanlar’da hem de Doğu Anadolu’da ciddi toprak kaybı yaşandı. Kars, Ardahan ve Batum Rusya’ya terk edildi. Öte yandan Berlin Antlaşması Balkanlar’daki bazı vilâyetlerde merkezi otoritenin zayıflamasına neden oldu. Antlaşma ile, eski Tuna ve Niş vilâyetlerinin bir bölümünde özerk Bulgaristan Prensliği kurularak “pamuk ipliği” ile Osmanlı Devleti’ne bağlandı.

Doğru Cevap: E

Soru 73

Temyizde son merci olan Divan-ı Ahkâm-ı Adliyye kaç yılında oluşturulmuştur?

1867

1868

1869

1870

1871

Açıklama:

Temyizde son merci olan Divan-ı Ahkâm-ı Adliyye 1868 yılında oluşturulmuştur. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 74

I. 22 Ocak 1871 tarihinde yayımlanmıştır.
II.Merkezi idarenin yürütmedeki kontrolünü zayıflatmıştır.
III.Vilayetler sancak, kaza, nahiye ve köy birimlerine bölünmüştür.
IV.İdareci ve memur sayısı her vilayet için eşit hale getirilmiştir.
V.Merkez mutasarrıflıklar ve kaymakamlıklar kaldırılmıştır.
İdare-i Umumiyye-i Vilâyet Nizamnamesi ile ilgili yukarıda verilenlerden hangileri doğrudur?

I, II, III

I, II, IV

I, III, V

II,IV, V

III, IV, V

Açıklama:

22 Ocak 1871 tarihinde yayımlanan İdare-i Umumiyye-i Vilâyet Nizamnamesi, 1864 Vilâyet Nizamnamesinde bazı değişiklikler yaptı. Vilâyet yönetiminde iş bölümünü artıran bu nizamname, merkezi hükümetin yürütmedeki kontrolünü, yani merkezi otoriteyi biraz daha güçlendirmekteydi. Nitekim, merkezi hükümetin temsilcilerinin baskın olduğu Vilâyet İdare Meclisi nihai karar organı haline getirildi; ayrıca, pek işlevsel olmayan merkez mutasarrıflık ve kaymakamlıklar kaldırıldı. Yeni düzenlemeye göre vilâyetler; liva/sancak, kaza, nahiye ve karye/köy birimlerine bölünmekteydi. İdareci ve memur sayısı, vilâyetin büyüklüğüne ve sosyal yapısına göre de değişmekteydi.

Doğru Cevap: C

Soru 75

I. Kanun-i Esasi'de öncelikli olarak Osmanlı Devleti’nin bir bütün olduğuna vurgu yapılır. II. 108. maddeyle, valilere geniş yetkiler (tevsi-i mezuniyet) verilir. III. Vilâyet idaresinde işbölümü ve görevlerin ayrılığı (tefrik-i vezaif) ilkesi kabul edilir. II. Abdülhamid saltanatının başında ilân edilen Kanun-i Esasi ile ilgili yukarıda verilen bilgilerden hangileri doğrudur?

Yalnız I.

I. ve II.

I. ve III.

II. ve III.

I. II. ve III.

Açıklama:

3 maddede de Kanun-i Esasi ile ilgili verilen bilgilerin hepsi doğrudur. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 76

Aşağıda II. Abdülhamit dönemine ilişkin verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

II. Abdülhamit, Osmanlı Mebusan Meclisi’nde hazırlanan ve valilerin yetkilerinin genişletilmesini öngören Vilâyetler Kanunu’nu veto etmiştir.

Doğrudan padişahla iletişim kuran valiler ön plana çıkmıştır.

II. Abdülhamid, “merkeziyetçi” bir yönetim anlayışına karşı çıkmıştır.

Jurnal (ihbar) sistemi yaygınlık kazanmıştır.

Merkezden uzaklaştırılan vali ve bürokratlar, atandıkları yerlerde takip edilmiş, gerektiğinde başka bir yerde görevlendirilmiş ya da tekrar İstanbul'a aldırılmışlardır.

Açıklama:

C şıkkında verilen bilgi yanlıştır. Zira II. Abdülhamid, “merkeziyetçi” bir yönetim anlayışını benimsemiştir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 77

I. Doğu Anadolu ve Arap vilayetlerindeki sosyal yapının açtığı problemler
II. Memur ve kolluk kuvvetlerinin yetersizliği
III. Mali durumun bozukluğu
IV. Otorite çatışması
Valilerin ve dolayısıyla da vilâyet idaresinin başarısız olmasında yukarıdakilerden hangileri etkili olmuştur?

I. ve II.

II. ve III.

I. II. ve III.

I. III. ve IV.

I. II. III. ve IV.

Açıklama:

4 maddede de verilenlerin hepsi vilâyet idaresinin başarısız olmasında etkili olmuştur. Buna göre doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 78

II. Abdülhamid Dönemi vilayet idaresine dair aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır?

Merkeziyetçi bir yönetim anlayışı benimsenmiştir.

Jurnal (ihbar) sistemi yaygınlık kazanmıştır.

Valilerin atanması ve görevden alınmasını Padişah üstlenmiştir.

Mekteb-i Mülkiye ve Mekteb-i Hukuk mezunları dışında vali atanmamıştır.

Valilik zaman zaman sürgün aracı olarak görülmüştür.

Açıklama:

II. Abdülhamid öncelikle “merkeziyetçi” bir yönetim anlayışını benimsemiş taşra idaresini de kontrolü altına almıştır. Taşra idaresinde valilerin atama ve görevden alınmasını bizzat üstlenmiştir. Doğrudan padişahla iletişim kuran valiler ön plana çıkmış; jurnal (ihbar) sistemi yaygınlık kazanmıştır. Padişah güvenmeyip başkentten uzaklaştımak istediği üst düzey bürokratları taşra eyaletlerine atayarak valiliği bir “sürgün” aracı olarak da kullanmıştır. Bu dönemde valilerin Mekteb-i Mülkiyye ve Mekteb-i Hukuk mezunları arasından atanması, vilâyet yönetimi açısından mühim bir gelişmeydi. Bununla birlikte bu bir kural olmayıp kritik konumdaki yerlere zaman zaman asker kökenli idareciler de atanmaktaydı.

Doğru Cevap: D

Soru 79

Aşağıdaki verilen kurumlardan hangisi 1859’da taşranın ihtiyaç duyduğu vali, mutasarrıf, kaymakam ve nahiye müdürü gibi mülki idarecileri yetiştirmek üzere kurulmuştur?

İdare-i Umumiyye-i Vilâyât

Mekteb-i Hukuk

Umur-ı Ecnebiyye Kalemi

Mekteb-i Mülkiyye

İdare-i Umumiyye-i Vilâyet Nizamnamesi

Açıklama:

1859’da taşranın ihtiyaç duyduğu vali, mutasarrıf, kaymakam ve nahiye müdürü gibi mülki idarecileri yetiştirmek üzere Mekteb-i Mülkiyye kurulmuştur. 1877’de yeniden düzenlenerek yüksekokul düzeyine getirildi ve bugünkü Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’nin temelini oluşturdu. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 80

Valilikler, II. Abdülhamid zamanında önemlerine göre sınıflandırılmıştır. Aşağıda verilen vilayetlerden hangisi birinci derecede valilik olmuştur?

Selanik

Manastır

Hicaz

Trabzon

Van

Açıklama:

Valilikler, II. Abdülhamid zamanında önemlerine göre sınıflandırıldı. Buna göre Hicaz, Suriye, Bağdat, Yemen, Halep, Erzurum, Aydın ve Trablusgarp gibi çoğunlukla Araplar'ın yerleşik olduğu vilâyetler birinci derece olup valilerine 20.000; Hüdavendigâr (Bursa), Edirne, Cezayir-i Bahr-i Sefid, Ankara, Selânik, Manastır, Kosova, Yanya, Konya, Sivas, Diyarbekir, Adana, Basra, Van, Ankara, ikinci derece valilik sayılmış olup valilerine 17.000; Kastamonu, Bitlis, Bingazi, İşkodra, Trabzon, Musul ve Mâmuratülaziz ise üçüncü sınıf valilik olup valilerine de 15.000 kuruş maaş verilmesi kararlaştırılmıştır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 81

Osmanlı Devleti’nde modern anlamda ilk belediye teşkilatı 1855 yılında hangi şehirde kurulmuştur?

Erzurum

İstanbul

Manastır

Bitlis

Trabzon

Açıklama:

Osmanlı Devleti’nde modern anlamda ilk belediye teşkilatı, Kırım Savaşı'nın şehirde yarattığı düzensizliğe bir çözüm olmak üzere Şehremaneti adıyla 1855 yılında İstanbul'da kurulmuştur. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 82

II. Abdülhamit döneminde kaymakam maaşları kazanın derecesine göre ______________________ kuruş arasında değişirdi.
Yukarıdaki ifadede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

1250-2500

1250-5000

2500-5000

2500-7500

5000-10000

Açıklama:

Kaymakam maaşları kazanın derecesine göre 1.250-2.500 kuruş arasında değişirdi. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 83

I. Anadolu’nun imarı ve kalkınmasıyla halkın refahının arttırılması II. Ermeniler'in yaşadığı bölgelerde emniyet ve asayişin temini III. Müslümanların can, mal, din ve mezhep güvenliğinin sağlanması. Yukarıdakilerden hangileri Anadolu Islahatı'nı yürüten Şakir Paşa'nın sorumlulukları arasındaydı?

Yalnız I.

I. ve II.

I. ve III.

II. ve III.

I. II. ve III.

Açıklama:

3 maddede verilenlerin hepsi Anadolu Islahatı'nı yürüten Şakir Paşa'nın sorumlulukları arasındaydı. Buna göre doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 84

Başlangıçta Osmanlıcılık anlayışıyla hareket eden İttihatçılar hangi savaştan sonra Müslüman-Arap unsurlara karşı İslamcılık siyasetini sürdürmüştür?

Trablusgarp Savaşı

Kırım Savaşı

Osmanlı-Yunan Savaşı

Balkan Savaşları

Birinci Dünya Savaşı

Açıklama:

Başlangıçta Osmanlıcılık anlayışıyla hareket eden İttihatçılar Trablusgarp savaşından sonra Müslüman-Arap unsurlara karşı İslamcılık siyasetini sürdürmüştür. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 85

Aşağıdakilerden Osmanlı devletinin genel idari yapısı dışında kalan özerk vilayetlerden biri değildir?

Lübnan

Girit

Mısır

Hicaz

Tuna

Açıklama:

Gerek 1864 Vilâyet Nizamnamesi gerekse daha sonra yapılan düzenlemelerin
tam olarak uygulanamadığı bazı özerk vilâyetler vardı. Devletin genel idari düzeni
dışındaki yerlerden biri olan Lübnan, 9 Haziran 1861 tarihli Lübnan Nizamnamesine göre yönetilmekteydi. Benzer bir durum Girit’te, 1 Aralık 1867’de yürürlüğe giren Girit Vilâyeti Nizamnamesi ile oluşturuldu. Her iki yerde de “bağımsız” idari,adli ve mali yapılar söz konusuydu. Osmanlı Devleti’nin genel idari yapısı dışındakalan bir diğer yer ise Mısır'dı. Bunun yanı sıra yeni düzenlemelerin dışında olan Hicaz, Mekke emirlerinin;Yemen ise imamlarla yerel hanedanların yönetimi altındaydı.

Doğru Cevap: E

Soru 86

Osmanlı Devleti'nde modern anlamda ilk belediye teşkilatı nerede kurulmuştur?

Edirne

Bursa

İstanbul

Girit

Selanik

Açıklama:

Osmanlı Devleti’nde modern anlamda ilk belediye teşkilatı, Kırım Savaşı'nın şehirde yarattığı düzensizliğe bir çözüm olmak üzere şehremaneti adıyla 1855’te İstanbul’da kuruldu.

Doğru Cevap: C

Soru 87

Aşağıdakilerden hangisi Ermenilerin özerk bir yönetim kurmak istedikeri vilâyât-ı sitte denilen iller arasında yer almaz?

Erzurum

Van

Sivas

Bitlis

Trabzon

Açıklama:

Ermenilerin amacı vilâyât-ı sitte denilen altı doğu ilinde (Erzurum, Van, Sivas, Bitlis, Mâmuretülaziz, Diyarbekir) özerk bir yönetim kurmaktı. Oysa, bu bölgelerin tamamında azınlık durumunda ve dağınık hâlde yaşamaktaydılar.

Doğru Cevap: E

Soru 88

İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin yönetimi tam olarak ele geçirmesi hangi olayın neticesinde gerçekleşmiştir?

II. Meşrutiyetin ilânı

Bâbıâli Baskını

Bulgaristan'ın bağımsız olması

Bosna Hersek'in ilhak edilmesi

Trablusgarp Savaşı

Açıklama:

23 Temmuz 1908’de ilân edilen II. Meşrutiyet’le birlikte, merkezi yönetimde olduğu gibi taşra idaresinde de önemli değişiliklikler meydana geldi. 31 Mart Olayı'nın
ardından II. Abdülhamid’in tahttan indirilip yerine V. Mehmet Reşad’ın getirilmesiyle, yönetimde padişahın etkisinin azaldığı ve Bâbıâli’nin, yani hükümetin devlet yönetimine hâkim olmaya başladığı bir döneme geçilir. Bu süreçte başrolü oynayan İttihat ve Terakki Cemiyeti, tedrici olarak hükümet ve devlet yönetimine egemen oldu. Cemiyetin yönetimi tam olarak ele geçirmesi ise, 1913’teki Bâbıâli baskınıyla gerçekleşti.

Doğru Cevap: B

Soru 89

Anadolu Islahatında pilot bölge olan il aşağıdakilerden hangisidir?

Sivas

Diyarbakır

Erzurum

Kars

Van

Açıklama:

Erzurum, Anadolu ıslahatı için pilot bölgeydi; buradan elde edilen sonuçlar diğer vilâyetlere uygulandı. Islahat çalışmaları, Sivas, Amasya, Tokat ve Şebinkarahisar sancaklarından oluflan Sivas vilâyetinde de uygulandı; Ermenilerin çıkardıkları karışıklıklar önlendi.

Doğru Cevap: C

Soru 90

Aşağıdakilerden hangisi 1864 Vilayet Nizamnamesi ile vilayetlerde oluşturulan kurumlardan biridir?

Divan-ı Temyiz

Dar-ı Şura-yı Askeriye

Meclis-i Vala-yı Ahkâm-ı Adliye

Meclis-i Âli-i Tanzimat

Meclis-i Vükela

Açıklama:

1864 Vilayet Nizamnamesi, nizamiye mahkemelerinin kurulmasını da öngörmekteydi. Buna göre, kazalarda Meclis-i Deâvi, sancaklarda Meclis-i Temyiz, vilâyetlerde ise Divan-ı Temyiz adıyla mahkemeler kurulacaktı.

Doğru Cevap: A

Soru 91

Aşağıdaki antlaşmaların hangisinde Rumeli ve Anadolu vilayetlerinde reform yapılmasına ilişkin hükümler bulunmaktadır?

Mondros Ateşkes Antlaşması

Berlin Antlaşması

Compo Formio Antlaşması

Tilsit Antlaşması

Erfurt Antlaşması

Açıklama:

Berlin Antlaşmasında, Rumeli ve Anadolu vilâyetlerinde ıslahat yapılmasına
dair maddeler vardı. Bu durum, Osmanlı Devleti’nin doğrudan kendi
idaresi altında olan yerlerde bile bağımsız hareket etmesini engellediği gibi, büyük devletlerin Hıristiyanları bahane ederek devletin içişlerine karışmalarına yol açtı.

Doğru Cevap: B

Soru 92

Berlin Antlaşması'ndan sonra aşağıdaki toprak kayıplarından hangisi gerçekleşmemiştir?

Bosna-Hersek'in Avusturya-Macaristan yönetimine geçmesi

Kıbrıs'ın İngiltere yönetimine geçmesi

Mısır'ın İngiltere tarafından işgal edilmesi

Cezayir'in Fransa tarafından işgal edilmesi

Tunus'un Fransa tarafından işgal edilmesi

Açıklama:

Cezayir, 1830 yılından itibaren Fransa'nın sömürgesi olmaya başladı. Cezayir'de 1847'de çıkan ayaklanma sonucu Osmanlı Yönetimi Fransa'nın Cezayir'deki sömürge yönetimini kabul etmek zorunda kaldı.
Berlin Antlaşması ile hem Balkanlar’da hem de Doğu Anadolu’da ciddi toprak
kaybı yaşandı. Balkanlar’da Romanya, Sırbistan ve Karadağ Prenslikleri bağımsız
olduğu gibi, Bosna-Hersek, Avusturya, Kıbrıs da, İngiltere yönetimine geçti;
Kars, Ardahan ve Batum Rusya’ya terk edildi. Ardından, 1881’de Fransa Tunus’u;
1882’de ise İngiltere Mısır’ı işgal etti. Öte yandan Berlin Antlaşması, Balkanlar’daki bazı vilâyetlerde merkezi otoritenin zayıflamasına neden oldu. Antlaşma ile, eski Tuna ve Niş vilâyetlerinin bir bölümünde özerk Bulgaristan Prensliği kurularak “pamuk ipliği” ile Osmanlı Devleti’ne bağlandı; ayrıca, bugünkü Bulgaristan’ın güneyinde oluşturulan muhtar Doğu Rumeli Vilâyeti 1886’da Bulgaristan’la birleşti.

Doğru Cevap: D

Soru 93

Taşrada belediyelerin kurulmasına temel oluşturan yasal düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?

Tanzimat Fermanı

Islahat Fermanı

Kanun-ı Esasi

Muhassıllık Meclisi Kanunu

1871 tarihli Vilayet Nizamnamesi

Açıklama:

1871 tarihli Vilâyet Nizamnamesi taşra belediyelerinin yasal temellerini oluşturdu.

Doğru Cevap: E

Soru 94

Aşağıdakilerden hangisi II. Abdülhamit döneminde Anadolu Vilayetleri Umum Müfettişliği görevini üstlenen kişilerden biridir?

Mahmut Şevket Paşa

Müşir Ahmet Şakir Paşa

Sait Halim Paşa

Ahmet İzzet Paşa

Arap İzzet Paşa

Açıklama:

Anadolu Islahatı adıyla siyasi kimlik kazanan Ermeni ıslahatı, Islahat Fermanı
gibi, büyük devletlerin Osmanlı Devleti’nin içişlerine müdahalesi için etkili bir
vasıta olarak kullanıldı. Baskı ve müdahalelere göğüs germeye çalışan Osmanlı
Devleti ise, güvendiği devlet adamlarını müfettiş sıfatıyla görevlendirerek Anadolu Islahatını kontrol ve inisiyatifi altında tutmaya çalıştı. II. Abdülhamid, 27 Haziran 1895’te Yaver-i Ekrem Müşir Ahmed Şakir Paşa’yı “Anadolu Vilâyetleri Umum Müfettişliği”ne getirdi. Bu atamayla ilgili elçiler de bilgilendirildi.

Doğru Cevap: B

Ünite 7

Soru 1

Avusturya mallarına boykot çağrısı yapan ilk yazılar hangi gazetede yayınlanmıştır?

Takvim-i Vekayi

Tercüman-ı Ahvâl

Servet-i Fünûn

Tasvir-i Efkâr

Muhbir

Açıklama:

Boykot: Dış Tehdi̇tlere Karşı Si̇yasi̇, Sosyal ve Ekonomi̇k Savaş
Servet-i Fünûn.
Avusturya-Macaristan İmparatorluğu, 1878 Berlin
Antlaşması’yla denetimine bırakılan Bosna ve Hersek’i 5 Ekim 1908’de topraklarına
kattığını ilân etti. Siyasi bir manevra olarak hedef saptırmak ve dikkat
dağıtmak amacıyla Avusturya’nın teşvikiyle yine aynı gün Bulgaristan bağımsızlığını,
bir süre sonra da Girit genel meclisi adanın Yunanistan’la birleşme kararını
açıkladı. Peş peşe meydan gelen uluslararası hukuka aykırı bu gelişmeler, Bâbıâli
(hükümet) tarafından şiddetle kınanırken Osmanlı toplumunda da büyük bir infial
yarattı. Avusturya mallarını boykot konusu, 7 Ekimde Servet-i Fünûn’da ve
10 Ekimde de İttihatçılara yakınlığıyla bilinen Tanin gazetesinde çıkan bir dizi
coşkulu yazıyla kamuoyunun gündemine girdi; ülkenin dört bir yanına çekilen
telgraflarla halk boykota davet edildi.

Doğru Cevap: C

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi II. Meşrutiyet Döneminde Avusturya’ya karşı yapılan boykot hareketinde ön saflarda yer almıştır?

Meclis-i Mebusan

Osmanlı Sosyalist Fırkası

Rum Patrikhanesi

İttihat Terakki Cemiyeti

Fedailer Cemiyeti

Açıklama:

Boykot: Dış Tehdi̇tlere Karşı Si̇yasi̇, Sosyal ve Ekonomi̇k Savaş
İttihat Terakki Cemiyeti
Boykot 8 Ekim günü başta medrese öğrencileri, tüccarlar ve İttihat Terakki
Cemiyeti üyeleri olmak üzere binlerce Türk, Rum ve Ermeni vatandaşın Harbiye
Nezareti önünde toplanmasıyla başladı. Ellerinde pankartlar taşıyan ve “Yaşasın
boykotaj”, “Yaşasın Osmanlılık” sloganları atan kalabalık, Avusturya şirketlerinin
önünde protesto gösterileri yaptı.

Doğru Cevap: D

Soru 3

Osmanlı Devleti'nde işçi grevlerinin en yoğun yaşandığı yıl aşağıdakilerden hangisidir?

1860

1872

1876

1908

1910

Açıklama:

İşçi Hareketleri
1908
23 Temmuz 1908’de Meşrutiyet’in ikinci kez ilânını izleyen özellikle ilk iki ay boyunca, işçilerin yoğun olarak bulunduğu kentlerde baş gösteren grevlerin Türkiye işçi hareketleri tarihinde önemli bir yeri vardır. Bu dönemde bazı kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan memurların da iş bırakmaları, grev dalgasının etkisini arttırdı. 1908 sonuna kadar başta İstanbul olmak üzere, Selânik, İzmir, Aydın, Beyrut, Samsun, Üsküp ve Manastır gibi kentlerde ve neredeyse iş kollarının tamamını kapsayacak şekilde yüzden fazla grev meydana geldi. 1908 grevlerinin ekonomik ve coğrafi bakımdan tüm imparatorluk ölçeğinde etkili olduğu söylemek mümkündür. Özellikle Eylül ayındakiyoğun iş bırakmalar bütün ülkede bir genel grev havası yarattı.

Doğru Cevap: D

Soru 4

15 Ekim 1908’de yürürlüğe giren ve grevi suç sayan geçici yasa aşağıdakilerden hangisidir?

Takrir-i Sükun Kanunu

Kanun-i Esasi

Tatil-i Eşgal Cemiyetleri Hakkında Kanun-ı Muvakkatı

Muharrem Kararnamesi

Mürur Tezkiresi Kanunu

Açıklama:

İşçi Hareketleri
Tatil-i Eşgal Cemiyetleri Hakkında Kanun-ı Muvakkatı
İşçileri tek taraflı olarak belirledikleri şartlarda çalıştırmaya alışmış olan işverenlerin istek ve baskıları, hükümetin 8 Ekim 1908’de Tatil-i Eşgal Cemiyetleri Hakkında Kanun-ı Muvakkatı (Grevciler Hakkında Geçici Kanun) ilân etmesine neden oldu.15 Ekim 1908’de yürürlüğe giren bu geçici yasa, toplu iş bırakmayı/grevi, greve katılmayan işçileri tahrik etmeyi suç saymakta, hapis ve para cezaları öngörmekteydi. İstanbul, Selânik ve İzmir gibi önemli sanayi ve ticaret merkezlerinden başlayarak hızla yayılan grevlerin önünü almayı amaçlayan bu yasal düzenleme, grevlerin en yoğun gözlendiği ve gündelik hayatı derinden etkilediği demiryolu, tramvay, liman ve genel aydınlatma gibi kamuya yönelik hizmetlerin aksamasınıengellemeyi hedeflemekteydi.

Doğru Cevap: C

Soru 5

1910 yılında kurulan, İşçilerin sorunlarına çözüm getirmeyi, onların teşkilatlanmasına ve ideolojik yapılanmasına katkıda bulunmayı amaçlayan siyasi parti aşağıdakilerden hangisidir?

Ameleperver Fırkası

Osmanlı Sosyalist Fırkası

Tekaüt Sandıkları Fırkası

Amele-i Osmanî Fırkası

Osmanlı İşçi-Çiftçi Sosyalist Fırkası

Açıklama:

İşçi Hareketleri
Osmanlı Sosyalist Fırkası
8 Eylül 1910’da İstanbul’da Hüseyin Hilmi Bey’in (İştirakçi Hilmi) başkanlığında Osmanlı Sosyalist Fırkası’nın kurulması, işçilerin siyasi çevrelerle ilişkileri bakımından
diğer bir önemli gelişmedir. Bu parti, programında işçilerle ilgili birçok hususa yer vermenin yanında, İştirak adlı bir dergi ve kitaplar yayımlayarak işçi sorunlarına, teşkilatlanmasına ve ideolojik yapılanmasına katkıda bulunmaya çalıştı.

Doğru Cevap: B

Soru 6

Osmanlı Sosyalist Fırkası’nın kurucusu kimdir?

Aziz Bey

Osman Hamdi Bey

Avni Paşa

Hüseyin Hilmi Bey

Raşid Bey

Açıklama:

İşçi Hareketleri
Hüseyin Hilmi Bey
8 Eylül 1910’da İstanbul’da Hüseyin Hilmi Bey’in (İştirakçi Hilmi) başkanlığında
Osmanlı Sosyalist Fırkası kurulmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 7

II. Abdülhamid hangi yılda tahta çıkmıştır?

1870

1872

1876

1878

1880

Açıklama:

19 Yüzyıl Sonlarında Osmanlı Kamuoyu ve Si̇yaset 147
1876
Sultan II. Abdülhamid, Osmanlı tahtına siyasi istikrarsızlık atmosferinde ve muhalif baskı gruplarının vesayetinde çıkmıştı. Sultan Abdülaziz’in tahttan indirilmesi ve 4 Haziran 1876’da şüpheli ölümü, bu olaydan iki gün sonra padişahın üçüncü hanımı ile akrabalığı bulunan Çerkes Hasan’ın Midhat Paşa’nın konağını basarak Serasker HüseyinAvni Paşa ile Hariciye Nazırı Raşid Paşa’yı katletmesi, V. Murad’ın yaşanan
olaylardan ötürü akli dengesini yitirmesi gibi olayların ardından tahta çıkan II.
Abdülhamid, sürekli alaşağı edilme ve katledilme korkusu yaşadı.
II. Abdülhamid devri (1876-1909) Osmanlı tarihinin siyasi, sosyal ve ekonomik açıdan en sıkıntılı dönemlerinden biriydi. Sömürgeci devletler, bu dönemde Osmanlı topraklarını paylaşma yarışına girdiler. Büyük sıkıntılara yol açan savaşlar neticesinde özellikle Balkanlar ile Kuzey Afrika’da önemli toprak kayıpları yaşandı.

Doğru Cevap: C

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi 1908 grevlerinin temel özelliklerinden biri değildir?

İşçi ve memurların greve gitmeden önce, sorunlarını barışçı yollardan çözme yönünde girişimlerde bulunmak istemesi

Grevlerin büyük bir kısmının, birden patlak vermiş kontrolsüz işçi eylemleri olmaması

Temel taleplerin çalışma koşullarının iyileştirilmesi ve günlük çalışma süresinin azaltılması yönelik olması

Hazırlık ve uygulama süreçleri bakımından planlı hareketler olarak değerlendirilememesi

Kadın ve erkek çalışanlar arasında eşit işe eşit ücret talep edilmesi

Açıklama:

İşçi Hareketleri
Kadın ve erkek çalışanlar arasında eşit işe eşit ücret talep edilmesi
Sayısı yüzün üzerinde olan 1908 grevlerinin başlıca özelliği, işçi ve memurların greve gitmeden önce, sorunlarını barışçı yollardan çözme yönünde girişimlerde bulunmuş olmalarıdır. Çünkü işçiler grev öncesinde isteklerini bir yandan işverenlere, öbür yandan da ilgili resmi makamlara iletmişlerdi. Bu nedenle grevlerin büyük bir kısmı, birden patlak vermiş kontrolsüz işçi eylemleri değildi. Bu grevlerin karakteristik özelliği, ücret artışı yönündeki taleplerden kaynaklanan işçi eylemleri olmalarıdır. Bunun dışında, çalışma koşullarının iyileştirilmesi ve günlük çalışma süresinin azaltılması da talepler arasındaydı. Daha seyrek dile getirilen istekler ise, hafta tatili hakkı tanınması, gece vardiyası için iki kat ücret ödenmesi, istirahat sürelerinin arttırılması, fazla çalışmaya ek ücret ödenmesi, yılda dört hafta ücretli izin verilmesi, kamuya yönelik yardım sandıkları için kesilen para cezalarının kaldırılması, avans ödenmesi, işyerlerinde sağlık koşullarının iyileştirilmesi, işçilerin kuracağı sendikanın işverence tanınması ve bir aylık ücretin yılda bir kez ikramiye şeklinde verilmesiydi.

Doğru Cevap: E

Soru 9

Osmanlı Devleti'nde sınıf bilinci taşıdığı söylenebilecek ilk işçi örgütü hangi yılda kurulmuştur?

1844

1864

1874

1884

1894

Açıklama:

İşçi Hareketleri
1894
Osmanlı’da bilinen ve sınıf bilinci taşıdığı söylenebilecek ilk işçi örgütü 1894’te İstanbul’da gizlice kurulan Amele-i Osmanî Cemiyeti’dir. Örgüt İstanbul Tophane’de dört bin kadar işçinin çalıştığı askeri tesislerdeki işçiler tarafından kuruldu. II. Abdülhamid rejimine karşı halkı ayaklanmaya da davet eden bu örgüt, yarı sendikal ve yarı siyasal bir oluşumdu. Bu nedenle yaklaşık bir yıllık faaliyet döneminden sonra kurucuları yakalanarak sürgüne gönderildi ve cemiyet kapatıldı.

Doğru Cevap: E

Soru 10

1894 yılında İstanbul’da gizlice kurulan ilk işçi örgütü aşağıdakilerden hangisidir?

Amele-i Osmanî Cemiyeti

Osmanlı Sosyalist Fırkası

Amelperver Cemiyeti

Tekaüt Sandıkları Cemiyeti

Operaja Cemiyeti

Açıklama:

İşçi Hareketleri
Osmanlı’da bilinen ve sınıf bilinci taşıdığı söylenebilecek ilk işçi örgütü 1894’te İstanbul’da gizlice kurulan Amele-i Osmanî Cemiyeti’dir. Örgüt İstanbul Tophane’de dört bin kadar işçinin çalıştığı askeri tesislerdeki işçiler tarafından kuruldu. II. Abdülhamid rejimine karşı halkı ayaklanmaya da davet eden bu örgüt, yarı sendikal ve yarı siyasal bir oluşumdu. Bu nedenle yaklaşık bir yıllık faaliyet döneminden sonra kurucuları yakalanarak sürgüne gönderildi ve cemiyet kapatıldı.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Yerli ve yabancı kamuoyunu düzenli olarak bilgilendirmek amacı ile basılan Takvim-i Vekayi hangi yıl yayın hayatına girmiştir?

1829

1831

1835

1836

1839

Açıklama:

1831’den itibaren çıkarılan Takvim-i Vekayi’in amacı yerli ve yabancı kamuoyunu düzenli olarak bilgilendirmek olduğu için, gazetenin Fransızca, Ermenice, Rumca, Arapça ve Farsça nüshaları da çıkarıldı.

Doğru Cevap: B

Soru 12

Osmanlı toplumunun iktisadi-ticari konuların uluslararası ilişkilerde etkin
bir koz olarak kullanılabileceğini ilk kez fark ettiği dönem aşağıdakilerden hangisidir?

Sanayi Devrimi ile başlayan dönem

I. Meşrutiyet Dönemi

II. Meşrutiyet Dönemi

Tanzimat Dönemi

Mütareke Dönemi

Açıklama:

23 Temmuz 1908’de başlayan II. Meşrutiyet dönemi, sadece Osmanlı siyasi tarihi açısından değil, sosyal ve ekonomik tarihi bakımından da önemli gelişmelere sahne olmuş; Osmanlı toplumu ilk kez iktisadi-ticari konuların uluslararası ilişkilerde etkin bir koz olarak kullanılabileceğini fark etmişti.

Doğru Cevap: C

Soru 13

1908'de Avusturya'nın Bosna ve Hersek'i topraklarına kattığını ilan etmesi ile ile başlattığı Avusturya'ya karşı boykot hareketinin kamuoyuna duyurulmasında etkin olan iki gazete aşağıdakilerden hangisidir?

Servet-i Fünûn - Tanin

İkdam - Tasvir-i Efkâr

Tercüman-ı Ahvâl - Tasvir-i Efkâr

Ceride-i Havadis - Servet-i Fünûn

Tasvir-i Efkâr - Tanin

Açıklama:

Avusturya mallarını boykot konusu, 7 Ekimde Servet-i Fünûn’da ve 10 Ekimde de İttihatçılara yakınlığıyla bilinen Tanin gazetesinde çıkan bir dizi coşkulu yazıyla kamuoyunun gündemine girdi; ülkenin dört bir yanına çekilen telgraflarla halk boykota davet edildi. İnfial o dereceye vardı ki, meşrutiyetle kısıtlanmış olan yetkilerinin padişaha iadesini ve Avusturya’ya derhal askeri bir karşılık verilmesini dile getirenler dahi oldu.

Doğru Cevap: A

Soru 14

Aşağıdaki bilgilerden hangisi 1913-1914 yıllarında Rumlara karşı yapılan boykot hareketi ile ilgili değildir?

Boykot Rum asıllı Osmanlı vatandaşlarına karşı yapılmıştır.

Boykot, Osmanlı uyruklu bazı Rumların Balkan Savaşları sırasında Yunan hükümetine gizlice bağış yaptıklarının basına yansımasıyla gündeme gelmiştir.

Rumlara karşı başlatılan boykottan zamanla Bulgar ve Ermeni tüccarlar; hatta, bu gruplarla ticaret yapan Fransız ve İngilizler de olumsuz etkilenmişlerdir.

İkdam gazetesi ile Sırat-ı Müstakim dergisi ülke çapında protesto eylemlerinin zeminini oluşturmuştur.

Temmuz 1914 sonunda Birinci Dünya Savaşı’nın çıkması ile boykot sona ermiştir.

Açıklama:

1913-1914 yılları arasındaki bu boykot, öncekilerden farklı olarak bir ülkeye değil, Rum asıllı Osmanlı vatandaşlarına karşı yapıldı. 1913-14 boykotu, ilk olarak Osmanlı uyruklu bazı Rumların Balkan Savaşları sırasında Yunan hükümetine gizlice bağış yaptıklarının basına yansımasıyla gündeme geldi.Rumlara karşı başlatılan boykottan zamanla Bulgar ve Ermeni tüccarlar; hatta, bu gruplarla ticaret yapan Fransız ve İngilizler de olumsuz etkilendi. Temmuz 1914 sonunda Birinci Dünya Savaşı’nın çıkması ile zaten etkisini kaybeden boykot sona erdi.
İttihatçıların girişimiyle oluşturulan ve halkı Türk ve Müslümanlardan alışveriş yapmaya, Rum ve Yunan tüccarıyla her türlü ilişkiyi kesmeye çağıran boykot komiteleri (boykotaj sendikaları), dağıttıkları broşür, bildiri ve Rumlara ait dükkân listeleriyle kampanyanın geniş kesimlere ulaşmasını sağladı.

Doğru Cevap: D

Soru 15

I. Osmanlı ekonomisinin dünya pazarlarına açılmasında bir dönüm noktası olmuştur.
II. İngiliz tüccarları, tarım ve sanayi ürünlerini Osmanlı iç pazarlarında satmak ya da ihraç etmekte serbest bırakılmıştır.
III. Osmanlı Devleti bütün devlet tekelleriyle ihraç yasaklarını kaldırmıştır.
Yukarıda sıralanan özellikler hangi antlaşmaya aittir?

Seyrisefain Antlaşması

Baltalimanı Ticaret Antlaşması

Paris Antlaşması

Yeniköy Antlaşması

İstanbul Antlaşması

Açıklama:

Osmanlı ekonomisinin dünya pazarlarına açılmasında, 16 Ağustos 1838 tarihli
Baltalimanı Ticaret Antlaşması’nın bir dönüm noktası olduğu kabul edilir. Bu
antlaşma ile İngiliz tüccarların, tarım ve sanayi ürünlerini Osmanlı iç pazarlarında
satmak ya da ihraç etmekte serbest olduğu; Osmanlı Devleti’nin bütün devlet
tekelleriyle ihraç yasaklarını kaldırdığı; Osmanlı limanlarında ithalat ve ihracat
vergisinin %3 olduğu ve eğer mal iç kesimlere götürülüp satılacaksa %2 ve bir
malın iç kesimlerden liman şehrine getirilmesi durumunda da %9 oranında ek
bir vergi ödeneceği ve İngiliz tüccarların en ayrıcalıklı yerli tüccarın yararlandığı
şartlara sahip olacakları karara bağlandı.

Doğru Cevap: B

Soru 16

Osmanlı’da bilinen ve sınıf bilinci taşıdığı söylenebilecek ilk işçi örgütü aşağıdakilerden hangisidir?

Amelperver Cemiyeti

Operaja Cemiyeti

Polis Nizamnamesi

Omonia Cemiyeti

Amele-i Osmanî Cemiyeti

Açıklama:

Osmanlı’da bilinen ve sınıf bilinci taşıdığı söylenebilecek ilk işçi örgütü 1894’te İstanbul’da gizlice kurulan Amele-i Osmanî Cemiyeti’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 17

I. 8 Ekim 1908’de ilan edilmiştir,
II. 15 Ekim 1908'de yürürlüğe girmiştir,
III. Kanunun hazırlık aşamasında, Fransa’da yürürlüğe konmuş olan 27 Aralık 1892 tarihli iş yasası esas alınmıştır,
IV. Bu geçici yasa, toplu iş bırakmayı/grevi, greve katılmayan işçileri tahrik etmeyi suç saymakta, hapis ve para cezaları öngörmektedir,
V. Bu yasa, grevlerin en yoğun gözlendiği ve gündelik hayatı derinden etkilediği demiryolu, tramvay, liman ve genel aydınlatma gibi kamuya yönelik hizmetlerin aksaması engellemeyi hedeflemektedir,
Yukarıda sıralanan özellikler hangi yasaya aittir?

Polis Nizamnamesi

İş Kanunu

Tatil-i Eşgal Cemiyetleri Hakkında Kanun-ı Muvakkatı

Sendikalar Yasası

Türkiye İşçi Derneği

Açıklama:

8 Ekim 1908’de Tatil-i Eşgal Cemiyetleri Hakkında Kanun-ı Muvakkatı (Grevciler
Hakkında Geçici Kanun) ilân etmesine neden oldu. Kanunun hazırlık aşamasında,
Fransa’da yürürlüğe konmuş olan 27 Aralık 1892 tarihli iş yasası esas alınmıştı.
15 Ekim 1908’de yürürlüğe giren bu geçici yasa, toplu iş bırakmayı/grevi, greve
katılmayan işçileri tahrik etmeyi suç saymakta, hapis ve para cezaları öngörmekteydi.
İstanbul, Selânik ve İzmir gibi önemli sanayi ve ticaret merkezlerinden başlayarak hızla yayılan grevlerin önünü almayı amaçlayan bu yasal düzenleme,
grevlerin en yoğun gözlendiği ve gündelik hayatı derinden etkilediği demiryolu,
tramvay, liman ve genel aydınlatma gibi kamuya yönelik hizmetlerin aksamasını
engellemeyi hedeflemekteydi.

Doğru Cevap: C

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi 1908 Grevlerinin özellikleri arasında sıralanamaz?

1908 grevlerinin başlıca özelliği, işçi ve memurların greve gitmeden önce, sorunlarını barışçı yollardan çözme yönünde girişimlerde bulunmuş olmalarıdır,

Bu grevlerin karakteristik özelliği, ücret artışı yönündeki taleplerden kaynaklanan işçi eylemleri olmalarıdır.

Bu grevler ile birlikte çalışma koşullarının iyileştirilmesi ve günlük çalışma süresinin azaltılması da talep edilmekteydi,

1908 grevleri, işçi hakları ve örgütlenmesi açısından çok başarılı eylemlerdir,

Hafta tatili hakkı tanınması, gece vardiyası için iki kat ücret ödenmesi, istirahat sürelerinin arttırılması, fazla çalışmaya ek ücret ödenmesi, yılda dört hafta ücretli izin verilmesi gibi talepler yer almaktadır,

Açıklama:

1908 Grevlerinin Özellikleri: Sayısı yüzün üzerinde olan 1908 grevlerinin başlıca özelliği, işçi ve memurların greve gitmeden önce, sorunlarını barışçı yollardan çözme yönünde girişimlerde bulunmuş olmalarıdır. Çünkü işçiler grev öncesinde isteklerini bir yandan işverenlere, öbür yandan da ilgili resmi makamlara iletmişlerdi. Bu nedenle grevlerin büyük bir kısmı, birden patlak vermiş kontrolsüz işçi eylemleri değildi. Bu grevlerin karakteristik özelliği, ücret artışı yönündeki taleplerden kaynaklanan işçi eylemleri olmalarıdır. Bunun dışında, çalışma koşullarının iyileştirilmesi ve günlük çalışma süresinin azaltılması da talepler arasındaydı. Daha seyrek dile getirilen istekler ise, hafta tatili hakkı tanınması, gece vardiyası için iki kat ücret ödenmesi, istirahat sürelerinin arttırılması, fazla çalışmaya ek ücret ödenmesi, yılda dört hafta ücretli izin verilmesi, kamuya yönelik yardım sandıkları için kesilen para cezalarının kaldırılması, avans ödenmesi, işyerlerinde sağlık koşullarının iyileştirilmesi, işçilerin kuracağı sendikanın işverence tanınması ve bir aylık ücretin yılda bir kez ikramiye şeklinde verilmesiydi.
1908 grevlerinin, işçi hakları ve örgütlenmesi açısından çok başarılı eylemler
olduğunu söylemek zordur.

Doğru Cevap: D

Soru 19

İşçi-işveren ilişkilerinin ve hak arama mücadelesinin yasal çerçevesini ve karakterini değiştiren önemli adımların birisi olan Sendikalar Yasası ne zaman çıkarılmıştır?

1919

1920

1922

1936

1947

Açıklama:

Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulmasında sonra 1936 yılında çıkarılan 3008 sayılı İş Kanunu ve 1947 tarihli Sendikalar Yasası, işçi-işveren ilişkilerinin ve hak arama mücadelesinin yasal çerçevesini ve karakterini değiştiren önemli adımlar olmuştur.

Doğru Cevap: E

Soru 20

1902 sonrası grevlerinin daha çok İstanbul dışında Makedonya, Balkanlar ve Rumeli kentlerinde meydana gelmiş olmasının en dikkat çekici nedeni nedir?

Merkezi yönetime yakın olmaları

Güvenlik görevlilerinin yetersizliği,

Siyasi örgütlenmelerin azlığı,

İşçi ve memur sayılarının fazlalığı

Jön Türk muhalefetinin bu kentlerde güçlü bir biçimde örgütlenmiş olması

Açıklama:

1902’den sonra yeniden grevler ortaya çıkmaya başladı ve 1906’da sayısı ona ulaştı. 1902 sonrası grevlerinin daha çok İstanbul dışında Makedonya, Balkanlar ve Rumeli kentlerinde meydana gelmiş olması dikkat çekicidir. Bunun nedenleri arasında, Jön Türk muhalefetinin bu kentlerde güçlü bir biçimde örgütlenmiş olması ve merkezden uzaklığın getirdiği nispeten serbest hareket etme imkânı da vardı.

Doğru Cevap: E

Soru 21

Aşağıda anılan dönemlerden hangisinde, sosyal, siyasi ve ekonomik açıdan çalkantılı geçmiş; idari ve sosyal alanda sıkı bir denetim kurulmuş ve basına şiddetli sansür uygulanmıştır.

Abdülaziz dönemi

I.Meşrutiyet Dönemi

V.Murat Dönemi

II.Abdülhamit Dönemi

II. Meşrutiyet Dönemi

Açıklama:

Basın- yayın hayatının sansür ve devlet adamları, kurumlar ve halkın ise hafiye teşkilatı aracılığıyla kontrolü II. Abdülhamid’in kısa sürede idari ve sosyal alanda sıkı bir denetim kurmasını sağladı. Bu dönemde basına şiddetli sansür uygulandı. Muhalefetin sesini duyurma araçları arasına katılan ve giderek siyasallaşan siyasallaşan tiyatro oyunları da bu dönemde sansür kapsamına alındı.

Doğru Cevap: D

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi ilk boykot hareketi, olarak anılmaktadır.?

Avusturya’nın Bosna ve Hersek’i ilhak etmesini boykot

Yunanistan’a siyasi ve iktisadi destek veren Rumlara karşı boykot

Girit’in ilhakı nedeniyle Yunanistan’a karşı başlatılan boykot

Uygulanan sansüre karşı yapılan boykot

İşçilerin kötü çalışma koşullarını boykot

Açıklama:

Bu bağlamda ilk boykot hareketi, Osmanlı Devleti’nin içinde bulunduğu zor koşulları fırsata dönüştüren Avusturya’nın 1908’de Bosna ve Hersek’i topraklarına kattığını ilân etmesine tepki olarak başlatıldı

Doğru Cevap: A

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi Yunanlara karşı boykotun en önemli nedenlerinden birisidir.?

Kıbrıs'ın ilhak edilmesi

Bulgarların bağımsızlıklarını ilânını

Girit’teki ayaklanma

Yunanistan’ın Giriti ilhak etmesi

Rusya’nın baskısı

Açıklama:

Yunanistan’ın Girit’i ilhak emelleri ve Osmanlı vatandaşı Rumları siyasi amaçları doğrultusunda yönlendirme çabaları boykotun en önemli nedenleriydi.

Doğru Cevap: D

Soru 24

Batıda işçi hareketleri ve grevler, ne zaman ve hangi ülkede başlamıştır.?

İngiltere’de 18. YY sonu

Almanya’da 19. YY başı

Rusya’da 19. YY sonu

Fransa’da 19. YY’da

İsviçre’de 18. YY başı

Açıklama:

İşçi hareketleri ve grevler, hem Avrupa hem de Osmanlı siyasi, iktisadi ve sosyal tarihinin önemli konularındandır. 18. yüzyılın son çeyreğinde İngiltere’de başlayıp 19. yüzyılda Batı Avrupa’yı da içine alan Sanayi Devriminden sonra üretim faaliyetlerinin lokomotifi haline gelen ve kent merkezlerinde yoğunlaşan işçiler, gerçekleştirdikleri eylem ve grevlerle ekonomik ve toplumsal hayatta etkili oldular.

Doğru Cevap: A

Soru 25

Osmanlı ekonomisinin dünya pazarlarına açılmasında, aşağıdakilerden hangisi etkili olmuştur?

Baltalimanı Ticaret Antlaşması

Paris Antlaşması

Duyun-ı Umumiyye İdaresi’nin kurulması

Sanayi Devrimi

Tekel veya Yed-i Vahid

Açıklama:

Osmanlı ekonomisinin dünya pazarlarına açılmasında, 16 Ağustos 1838 tarihli Baltalimanı Ticaret Antlaşması’nın bir dönüm noktası olduğu kabul edilir.

Doğru Cevap: A

Soru 26

Osmanlı imparatorluğunda modern anlamda örgütlü işçi eylemlerinden bahsedilemese bile aşağıdakilerden hangisi, eylemi, nitelikleri bakımından gerçek anlamda ilk grev olarak kabul edilmektedir

1872 Beyoğlu Telgrafhanesi işçilerinin iş bırakması

1863 Zonguldak kömür madeni işçilerinin iş bırakması

1872’de Ömerli-Yarımburgaz işçilerinin iş bırakması

1872 İzmit demiryolu işçileri iş bırakması

1873’te tersane işçilerinin iş bırakması

Açıklama:

Beyoğlu Telgrafhanesi işçilerinin Şubat 1872’de gerçekleştirdikleri iş bırakma eylemi, nitelikleri bakımından gerçek anlamda ilk grev olarak kabul edilmektedir

Doğru Cevap: A

Soru 27

Osmanlı’da bilinen ve sınıf bilinci taşıdığı söylenebilecek ilk işçi örgütü aşağıdakilerden hangisidir?

Amelperver Cemiyeti,

Operaja Cemiyeti

Omonia Cemiyeti

Tekaüt Sandıkları

Amele-i Osmanî Cemiyeti

Açıklama:

Osmanlı’da bilinen ve sınıf bilinci taşıdığı söylenebilecek ilk işçi örgütü 1894’te İstanbul’da gizlice kurulan Amele-i Osmanî Cemiyeti’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 28

İşverenin uyuşmazlık nedeniyle, iş vermeme ve ücret ödememe yoluyla baskı yapmak için işyerini kapatması, işçileri topluca ve geçici olarak işten uzaklaştırması, aşağıdakilerden hangisini tanımlamaktadır?

Grev

Sendika

Lokavt

Boykot

Tekel

Açıklama:

Lokavt: İşverenin uyuşmazlık nedeniyle, iş vermeme ve ücret ödememe yoluyla baskı yapmak için işyerini kapatması, işçileri topluca ve geçici olarak işten uzaklaştırmasıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 29

Aşağıdakilerden hangisi işçilerde sınıf bilinci oluşturmak ve dayanışmayı sağlamak amacıyla çıkarılan bir yayın organıdır?

Kalem

Journal des Travailleurs

Tercüman-ı Ahvâl

Tasvir-i Efkâr

İbret

Açıklama:

Şubat 1909’da İstanbul’da Fransızca ve Türkçe yayınlanan Journal des Travailleurs (İşçilerin Gazetesi), işçilerde sınıf bilinci oluşturmak ve dayanışmayı sağlamak amacıyla çıkarılan bir yayın organı olarak kayda değerdir

Doğru Cevap: B

Soru 30

“15 Ekim 1908’de yürürlüğe giren, toplu iş bırakmayı/grevi, greve katılmayan işçileri tahrik etmeyi suç sayan, hapis ve para cezaları öngörmekteydi. İstanbul, Selânik ve İzmir gibi önemli sanayi ve ticaret merkezlerinden başlayarak hızla yayılan grevlerin önünü almayı amaçlayan bu yasal düzenleme, grevlerin en yoğun gözlendiği ve gündelik hayatı derinden etkilediği demiryolu, tramvay, liman ve genel aydınlatma gibi kamuya yönelik hizmetlerin aksamasını engellemeyi hedeflemekteydi.” Bu yasal düzenleme aşağıdakilerden hangisidir.

Baltalimanı Ticaret Antlaşması

Sansür ve Jurnalcilik

Tatil-i Eşgal Kanunu

Mürur Tezkiresi Kanunu

Hıyanet-i Vataniyye Kanunu

Açıklama:

8 Ekim 1908’de Tatil-i Eşgal Cemiyetleri Hakkında Kanun-ı Muvakkatı (Grevciler Hakkında Geçici Kanun) ilân etmesine neden oldu. Kanunun hazırlık aşamasında, Fransa’da yürürlüğe konmuş olan 27 Aralık 1892 tarihli iş yasası esas alınmıştı.15 Ekim 1908’de yürürlüğe giren bu geçici yasa, toplu iş bırakmayı/grevi, gre[1]ve katılmayan işçileri tahrik etmeyi suç saymakta, hapis ve para cezaları öngörmekteydi. İstanbul, Selânik ve İzmir gibi önemli sanayi ve ticaret merkezlerinden başlayarak hızla yayılan grevlerin önünü almayı amaçlayan bu yasal düzenleme, grevlerin en yoğun gözlendiği ve gündelik hayatı derinden etkilediği demiryolu, tramvay, liman ve genel aydınlatma gibi kamuya yönelik hizmetlerin aksamasını engellemeyi hedeflemekteydi.

Doğru Cevap: C

Soru 31

Ceride-i Havadis, Tercüman-ı Ahvâl, Tasvir-i Efkâr, Muhbir ve İbret gibi özel gazetelerin yayın hayatına girmesi Osmanlı toplum yapısını ve siyasal süreçlerini nasıl etkilemiştir?

Hükümetin izlediği dış siyasetin halk tarafından yakından takip edilmesini kolaylaştırmıştır.

Toplumsal yapıyı oluşturan farklı dini ve etnik unsurlar arasında daha sağlıklı iletişim kurulmasının yolunu açmıştır.

Başta işçiler olmak üzere bütün çalışan kesimlerin taleplerini ifade edebilmelerine imkân sağlamıştır.

İktidar karşısında kamuoyunun ve muhalif kesimlerin seslerini duyurabilmelerini sağlamıştır.

Eğitim ve kültürün toplum hayatındaki yer ve öneminin anlaşılmasına vesile olmuştur.

Açıklama:

Zamanla Ceride-i Havadis, Tercüman-ı Ahvâl, Tasvir-i Efkâr, Muhbir ve İbret gibi özel gazetelerin yayın hayatına girmesiyle 1860’lardan itibaren basın, önceki dönemin aksine kamuoyunun sesi ve muhalif kesimlerin iktidara karşı en önemli mücadele aracı haline geldi.

Doğru Cevap: D

Soru 32

Hangisi sansür ve jurnalciliğin Sultan II. Abdülhamid Dönemi Osmanlı toplumsal düzeni üzerindeki etkilerden bir değildir?

Basın-yayın organları şiddetli bir sansüre maruz bırakılmıştır.

Güçlü bir hafiye teşkilatı kurularak devlet kurumları, çalışanları ve halk gözetim altında tutulmuştur.

Yeni basın yayın organlarının çıkarılmasına kısıtlamalar getirmiştir.

Tiyatro oyunları sansür kapsamına alınmıştır.

Muhalif kesimlerin gizli yollarla karşı-sansür uygulamaları geliştirmelerine yol açmıştır.

Açıklama:

Basın yayın hayatının sansür ve devlet adamları, kurumlar ve halkın ise hafiye teşkilatı aracılığıyla kontrolü, II. Abdülhamid’in kısa sürede idari ve sosyal alanda sıkı bir denetim kurmasını sağladı. Bu dönemde basına şiddetli sansür uygulandı. Muhalefetin sesini duyurma araçları arasına katılan ve giderek siyasallaşan tiyatro oyunları da bu dönemde sansür kapsamına alındı. Basın-yayın ve sanat alanındaki bu sıkı denetim, zamanla entelektüel kesimin otosansür uygulamasına, diğer bir ifadeyle kalemin ucuna gelen yasaklı ve sakıncalı kelimeleri kullanmamalarına neden oldu. Öte yandan padişah yeni basın yayın organlarının çıkarılmasına pek izin vermezken, kendi lehinde ve çizgisinde yayın yapan basın organlarını maddi olarak destekledi

Doğru Cevap: E

Soru 33

Toplumsal düzen ve gidişata karşı ses çıkarmayı, şiddete başvurmadan başkaldırmayı, itiraz ve/veya protesto etmeyi ifade eden boykot hareketlerine adı verilen Charles Cunningham Boycott, bu türden eylemlerin ilk örneklerinde nasıl bir rol üstlenmiştir?

Hakları kısıtlanan tarım işçilerinin taleplerini dile getirmiştir.

Kendilerine önerilen arazi kirası indirimini yeterli bulmayanların ücretlerinde kesintiler yapmış, işlerine son vermiş ve onları aşağılamıştır.

Kahyalığını yaptığı büyük arazi sahiplerinin köylüler ve genel halk üzerindeki tahakküm ve baskılarına karşı çıkmıştır.

Hak arama hareketlerinde şiddete başvurulmaması düşüncesini vurgulamıştır.

Siyasi, sosyal ve iktisadi otoritelerin karar ve uygulamalarının herkes tarafından kabul edilmesi gerektiği düşüncesini yaygınlaştırmaya çalışmıştır.

Açıklama:

Boykot, şiddet içermeyen bir protesto hareketi, zayıfın güçlüye karşı kullandığı ekonomik bir silah ve milliyetçi bir refleks olarak 18. yüzyıl sonlarından itibaren Amerika, Yunanistan, Hindistan, İrlanda, İran, Çin ve Mısır’da kitlesel eylemlere dönüşmüştü. Boykot adını Kuzeybatı İrlanda’da County Mayo kasabasında büyük arazi sahiplerinin kâhyası olan Yüzbaşı Charles Cunningham Boycott (1832- 1897)’un soyadından almıştır. 1880 yılında hasadın düşük olması nedeniyle Lord Earl Erne (John Crichton) köylülere arazi kirasında %10 indirim önerir, halk ise %25’te ısrar eder. Anlaşmazlık şiddetlenince Charles Boycott bazı çalışanların işine son verir, ücretlerinde kesinti yapar ve son derece sert ve aşağılayıcı tavırlarla köylülerde nefret hisleri uyandırır. Halk, İrlanda milliyetçiliğinin yükselişte olduğu bu dönemde basının ve bazı aktivistlerin girişimleriyle Charles Boycott’u yok sayacak şekilde ilişkilerini tamamen dondurur; işçiler işi terk eder ve esnaf alışverişi keser. İşte bu tepkinin ve ortaya çıkan ilişki biçiminin terimsel karşılığı bulunmadığından, bu protesto hareketi Charles Boycott’un soyadından hareketle İrlandalılar tarafından “boykot” şeklinde adlandırılmış ve daha sonra benzer eylemlerin adı olmuştu.

Doğru Cevap: B

Soru 34

Osmanlı tarihinde gerçekleştirilen ilk boykot hareketlerinin aşağıdakilerden hangisi veya hangilerine doğrudan yol açtığı söylenebilir?

Müslüman ahali ile gayrimüslimler arasında çeşitli gerginliklerin ortaya çıkmasına

Toplumsal hareketlerin sayıca ve nitelik açısından sınırlandırılmasına

“Milli iktisat” söylemine ve sivil toplumun siyasi ve ekonomik anlamda önemli bir güç unsuru olarak ortaya çıkmasına

Genel halkın sosyal ve siyasi gündeme olan ilgisinin kısıtlanmasına

Sanayii üretiminin artmasına ve tarımsal üretim karşısında güçlü bir konuma gelmesine

Açıklama:

Bu bağlamda ilk boykot hareketi, Osmanlı Devleti’nin içinde bulunduğu zor koşulları fırsata dönüştüren Avusturya’nın 1908’de Bosna ve Hersek’i topraklarına kattığını ilân etmesine tepki olarak başlatıldı. Onu 1910’da Girit’in ilhakı nedeniyle Yunanistan’a karşı başlatılan boykot takip etti. 1913’te başlatılan üçüncü boykot hareketi ise, Osmanlı sınırları içerisinde yaşayan ve gizlice Yunanistan’a siyasi ve iktisadi destek veren Rumlara karşı yapıldı. Bu boykot hareketleri, İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin daha sonra benimsediği “milli iktisat” söylemine ve sivil toplumun siyasi ve ekonomik anlamda önemli bir güç unsuru olarak ortaya çıkmasına zemin hazırladı.

Doğru Cevap: C

Soru 35

Aşağıdakilerden hangisi Avusturya-Macaristan İmparatorluğu’nun Bosna-Hersek’i ilhak etmesi üzerine 8 Ekim 1908’de başlayıp 13 Mart 2009’da sona eren Avusturya’ya yönelik boykot hareketinin büyük ölçüde amacına ulaşmış olmasının başlıca gerekçelerinden biri değildir?

Başta Servet-i Fünûn ve Tanin gazeteleri olmak üzere yazılı basının boykota destek vermesi

Farklı din, inanç, millet, sosyal sınıf ve mesleklere sahip vatandaşların boykota etkin destek vermesi

Avusturya ile Osmanlı Devleti arasındaki ticari ve ekonomik ilişkilere ait göstergelerin Osmanlı Hükümeti’nin boykota destek vermesini kolaylaştırması

Osmanlı ve Avusturya devletleri arasında gerçekleştirilen müzakereler sonucunda 26 Şubat 1909’da iki ülke arasında bir antlaşma imzalanması

Liman işçileri, mavnacılar ve hamalların boykota etkin destek vererek sahip çıkmaları

Açıklama:

Osmanlı ve Avusturya temsilcilerinin bu atmosferde sürdürdükleri müzakereler sonucunda 26 Şubat 1909’da iki ülke arasında imzalanan antlaşmayla, Avusturya işgal ettiği Bosna ve Hersek’e karşılık olarak 2,5 milyon altın tutarında bir tazminat ödemeyi kabul etti. Halk, liman işçileri ve hamallar, antlaşmanın resmen ilânının ertesi günü boykota son verdiklerini ilân etti; mavnacılar ise, ücretler konusunda Rıhtım Şirketi’ne bir takım ek talepler sunarak hemen işbaşı yapmadılar. Görüşmeler sonucunda uzlaşma sağlandı ve 13 Mart 1909’da mavnacıların da işbaşı yapmasıyla beş ay süren boykot hareketi sona erdi.

Doğru Cevap: D

Soru 36

Yunanlılara karşı Mayıs 1910’da başlayıp Kasım 1911’de sona eren boykotun sebebi hangisidir?

Yunanistan’ın Osmanlı ekonomisi üzerinde belirleyici bir güç elde etme girişimleri

Osmanlı vatandaşı Rumların Yunanistan’ın yayılmacı siyasetine örtük olarak destek verme girişimleri

Giritli Rumların Yunanistan’a ilhak ilan etmesi

İngiltere, Fransa ve Rusya gibi devletlerin Yunanistan’ı bölgesel genişleme politikasına teşvik etmeleri

Yunanistan’ın Osmanlı vatandaşı Rumları yönlendirme çabaları

Açıklama:

1908’de II. Meşrutiyet’in ilânından sonra Avusturya’nın Bosna ve Hersek’i ilhakını ve Bulgarların bağımsızlıklarını ilânını gören Giritli Rumlar da harekete geçerek adanın Yunanistan’a ilhakını ilân ettiler.

Doğru Cevap: C

Soru 37

Aşağıdakilerden hangisi Baltalimanı Ticaret Antlaşması’nın Osmanlı ekonomisi üzerindeki etkilerini doğru olarak ifade etmektedir?

Osmanlı sanayisini geliştirmek amacıyla batılı devletlerle iş birlikleri kurulmasının kapıları aralanmıştır.

Başka ülkelerin tarım ve sanayii ürünlerinin Osmanlı iç pazarında serbestçe satılmasının önü açılarak Osmanlı ekonomisi bir anlamda savunmasız bırakılmıştır.

Osmanlı Devleti ile Avrupa ülkeleri arasında o zamana kadar deniz yoluyla gerçekleşen ticaretin demiryolları gibi alternatif mecralara kaymasına yol açmıştır.

Başta İngiltere olmak üzere sanayileşmiş ülkelerin Osmanlı sanayisinin gelişimini kısıtlamasına yol açarken tarımsal üretimin hızla artmasını sağlamıştır.

Osmanlı ekonomisinde ihracat-ithalat dengesinin kurulmasını ve Avrupa devletleriyle ticari ve ekonomik rekabete girilmesini sağlamıştır.

Açıklama:

Baltalimanı Ticaret Antlaşması sonrasında, öteden beri yürürlükte olan kapitülasyonlar genişletildi ve yaygınlaştırıldı. Antlaşma, Osmanlı ekonomisini ve sanayiini Avrupa’ya karşı koruyan duvarları önemli ölçüde kaldırdı ve daha güçlü bir ekonomi ve endüstri karşısında rekabet gücü olmayan yerli ekonomiyi savunmasız hale getirdi. İngiltere’den sonra diğer devletlerle aynı çerçevede antlaşmalar imzalanması, bu yıkıcı etkiyi daha da güçlendirdi.

Doğru Cevap: B

Soru 38

Osmanlı’da ilk işçi hareketlerinin nedenleri hangi seçenekte doğru verilmiştir?

Ücret anlaşmazlıkları, maaşların zamanında ödenmemesi, çalışma saatlerinin fazlalığı

Çalışma koşullarının iyileştirilmesine yönelik talepler, iş güvencesi sağlanması, ücret anlaşmazlıkları

Maaşların zamanında ödenmemesi, sendikalaşma girişimleri, emeklilik hakkı talebi

Çalışma şartlarının iyileştirilmesi talebi, mesleki eğitime yönelik talepler, iş güvencesi sağlanması

Çeşitli sosyal hakların sağlanması, ücret anlaşmazlıkları, iş sağlığı ve güvenliğine yönelik talepler

Açıklama:

Kimi kaynaklarda ilk grev olarak nitelenen, ancak gerçekte 25 Ocak 1873’te tersanede çalışan işçilerce gerçekleştirilen kadın ve çocukların da katıldığı grev ise bu yıllarda iş bırakma eylemlerinde çok sık biçimde görülen bir nedenden, yani ücretlerin uzun süre ödenmemesinden kaynaklanmıştı. Daha sonra tersane işçileri, zamanında alamadıkları maaşlarının ödenmesi talebiyle Haziran 1875’te tekrar greve gittiler. Mart 1879’da greve giden yaklaşık 500 inşaat işçisinin istekleri arasında yer alan ücretlerin arttırılması ve iş saatlerinin azaltılması kayda değerdir.

Doğru Cevap: A

Soru 39

Osmanlı döneminde kurulan ilk sendikal teşkilat olarak nitelendirilebilecek örgütlenme hangi seçenekte doğru verilmiştir?

Amelperver Cemiyeti

Operaja Cemiyeti

Omonia Cemiyeti

Tatil-i Eşgal Cemiyeti

Amele-i Osmanî Cemiyet

Açıklama:

1866’da kurulan Amelperver Cemiyeti, Operaja Cemiyeti ve Omonia Cemiyeti Rum ve İtalyan sermaye sahipleri tarafından işçiler için kurulmuş yardımlaşma ve dayanışma dernekleri niteliğindeydi. Dolayısıyla bunları işçi örgütleri değil, işçiler yararına kurulmuş dernekler olarak değerlendirmek gerekir. Osmanlı’da bilinen ve sınıf bilinci taşıdığı söylenebilecek ilk işçi örgütü 1894’te İstanbul’da gizlice kurulan Amele-i Osmanî Cemiyeti’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 40

9 Ağustos 1909 tarihli Tatil-i Eşgal Kanunu ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğru değildir?

Demiryolu, tramvay, liman ve genel aydınlatma gibi iş kollarında sendikalaşmayı yasaklamıştır.

1936 yılına kadar yürürlükte kalmıştır.

İşçiler ve işveren arasında bir uyuşmazlık çıktığında, greve gitmeden önce uzlaşma yollarının denenmesini hükmetmiştir.

Osmanlı Sosyalist Fırkasının çaba ve girişimleriyle çıkarılmıştır.

Grev hakkının kullanılmasını sınırlayan çeşitli hükümlere yer vermiştir.

Açıklama:

Bu yeni grev yasası, demiryolu, tramvay, liman ve genel aydınlatma gibi kamu hizmetleriyle ilgili sektörlerde sendikal oluşumları yasakladı. 1936 tarihli İş Yasasına kadar yürürlükte kalan ve 13 maddeden oluşan Tatil-i Eşgal Kanunu, işçi ve işveren arasında bir uyuşmazlık çıktığında, greve gitmeden önce uzlaşma yollarının denenmesi hükmünü getirmiş; anlaşma yolunu denemeden ve uzlaşma kurulunun girişimlerinden çıkacak sonucu beklemeden veya ittifakla alınan karara aykırı olarak yapılan grevleri yasaklamış; bu kurallara aykırı hareket edenler için de bazı cezalar öngörmüştü.

Doğru Cevap: D

Ünite 8

Soru 1

"............, memur yetiştirmek amacıyla açılan özel amaçlı eğitim kurumudur. Hedef, merkez ve taşra bürokrasisinin ihtiyacı olan temel eğitimi almış memurlar yetiştirmekti. Zamanla bu okullardan mezun olan ve devlet dairelerinde istihdam edilenler, Osmanlı toplumunda yeni bir sosyal sınıf olarak memur kesimini oluşturdular."
Yukarıdaki paragrafta noktalarla belirtilen boşluğu aşağıdakilerden hangisi en doğru şekilde tamamlar?

Mekteb-i Ulûm-ı Edebiyye

Mekteb-i Harbiye

Mekteb-i Tıbbiye

Mızıka-yı Hümayun

Takvim-i Vekayi

Açıklama:

Mekteb-i Ulûm-ı Edebiyye;memur yetiştirmek amacıyla açılan özel amaçlı eğitim kurumudur. Hedef, merkez ve taşra bürokrasisinin ihtiyacı olan temel eğitimi almış memurlar yetiştirmekti. Zamanla bu okullardan mezun olan ve devlet dairelerinde istihdam edilenler, Osmanlı toplumunda yeni bir sosyal sınıf olarak memur kesimini oluşturdular."

Doğru Cevap: A

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi Encümen-i Ülfet kavramını doğru olarak tanımlar?

İlk eğlence kulübü

İlk resmi gazete

Tıp fakültesi

Bando okulu

Sıbyan Mektebi

Açıklama:

Encümen-i Ülfet, ilk eğlence kulübüdür.
19. yüzyılda Boğaziçi sahilleri, Adalar ve Yeşilköy’de konak ve köşk hayatına bir de yazlık (sayfiye) hayatı eklendi; çok sayıda tiyatro ve Encümen-i Ülfet adıyla ilk eğlence kulübü açıldı.

Doğru Cevap: A

Soru 3

Osmanlı Devletinde mesleki hak ve çıkarları savunmak amacıyla grev
kapsamında değerlendirilebilecek toplu iş bırakma eylemlerine ilk defa hangi dönemde rastlanmıştır?

1870’li yılların başlarında

1860’lı yılların başlarında

1880’li yılların başlarında

1890’lı yılların başlarında

1850’li yılların başlarında

Açıklama:

Osmanlı Devletinde mesleki hak ve çıkarları savunmak amacıyla grev
kapsamında değerlendirilebilecek toplu iş bırakma eylemlerine 1870’li yılların başlarında rastlanır.

Doğru Cevap: A

Soru 4

1866-1922 yılları arasında sadrazamın rütbe ve derecesinde bulunan Mısır
valilerine verilen unvan aşağıdakilerden hangisidir?

Hıdiv

Beylerbeyi

Kazasker

Mutasarrıf

Müşir

Açıklama:

Hıdiv:1866-1922 yılları arasında sadrazamın rütbe ve derecesinde bulunan Mısır
valilerine verilen unvandır.

Doğru Cevap: A

Soru 5

1889 yılında Harbiye ve Tıbbiye öğrencilerinin örgütlendiği gizli cemiyet aşağıdakilerden hangisidir?

İttihat ve Terakki Cemiyeti

Yeni Osmanlılar Cemiyeti

Cemiyet-i İlmiye-i Osmaniye

Hilâl-i Ahmer Cemiyeti

Teâvün-i İçtimaî Cemiyeti

Açıklama:

1889 yılında Harbiye ve Tıbbiye öğrencilerinin örgütlendiği gizli cemiyet İttihat ve Terakki Cemiyetidir.
1889 yılında Harbiye ve Tıbbiye öğrencileri İttihat ve Terakki adıyla gizli bir cemiyet şeklinde örgütlendiler. 1895’ten itibaren etkin bir muhalefet yürüten cemiyetin amacı, Anayasa’nın tekrar yürürlüğe konulup meşrutiyet yönetimine geçilmesiydi.

Doğru Cevap: A

Soru 6

".......... devrinde (1808-1839) gerçekleştirilen reformlarla Klasik Osmanlı devlet ve toplum yapısı radikal bir biçimde değişime uğramıştır."
Yukarıdaki cümledeki boşluğu aşağıdakilerden hangisi en doğru şekilde tamamlar?

II. Mahmud

II. Abdülhamid

V. Murad

II. Abdülmecid

VI. Mehmed

Açıklama:

II. Mahmut devrinde (1808-1839) gerçekleştirilen reformlarla Klasik Osmanlı devlet ve toplum yapısı radikal bir biçimde değişime uğramıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Venedik ve Cenevizli tüccarların yerli gayrimüslimlerle evlenmeleri sonucunda ortaya çıkan zümre aşağıdakilerden hangisidir?

Levanten

Aristokrat

Burjuva

Sipahi

Tüccar

Açıklama:

Levanten; Venedik ve Cenevizli tüccarların yerli gayrimüslimlerle evlenmeleri sonucunda ortaya çıkan zümredir
Levanten: Venedik ve Cenevizli tüccarların yerli gayrimüslimlerle evlenmeleri
neticesinde ortaya çıkan zümre için kullanılan bir tabirdir.

Doğru Cevap: A

Soru 8

II. Meşrutiyet hangi padişah döneminde ilan edilmiştir?

II.Abdulhamid

II. Abdülmecid

Abdülaziz

V. Murad

V. Mehmed

Açıklama:

II. Meşrutiyet II.Abdulhamid döneminde ilan edilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Osmanlı Devletinde ..... yılında Kanun-ı Esasi’nin (Anayasa) ilânı, I.Meşrutiyet döneminin başlangıcı olarak kabul edilir.
Yukarıdaki boşluğu aşağıdakilerden hangisi en doğru şekilde tamamlar?

1876

1878

1877

1874

1870

Açıklama:

Osmanlı Devletinde 1876 yılında Kanun-ı Esasi’nin (Anayasa) ilânı, I.Meşrutiyet döneminin başlangıcı olarak kabul edilir.

Doğru Cevap: A

Soru 10

İttihat ve Terakki Cemiyetiyle ilgili olarak aşağıda yazılanlardan hangisi doğru değildir?

1860 yılında kurulmuştur.

Harbiye ve Tıbbiye öğrencileri tarafından kurulmuştur.

Basın-yayını etkin bir biçimde kullanmışlardır.

Jön Türkler olarak da anılırlar.

Meşrutiyet yönetimine geçilmesini istemişlerdir.

Açıklama:

1889 yılında Harbiye ve Tıbbiye öğrencileri İttihat ve Terakki adıyla gizli bir cemiyet şeklinde örgütlendiler. 1895’ten itibaren etkin bir muhalefet yürüten cemiyetin amacı, Anayasanın tekrar yürürlüğe konulup meşrutiyet yönetimine geçilmesiydi. 1889-1908 arasında, basın-yayını etkin bir biçimde kullanan ve Jön Türkler olarak da anılan bu ikinci nesil muhalifler, askeri ve sivil kesimden de hayli taraftar kazandı.
1860 yılında değil 1889 yılında kurulmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 11

19. yüzyılda İstanbul, Galata ve Üsküdar'daki kimi semt sakinlerinin ekonomik ve kültürel olarak birbirlerine fiziki yakınlaşmalarında rol oynayan en önemli gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

Şehiriçi ulaşımın gelişmesi

Telefon ve telgrafın icadı

Okullaşma oranının artması

Tiyatroların yaygınlaşması

Günlük gazetelerin yaygınlaşması

Açıklama:

İstanbul'daki kimi semtlerin ekonomik ve kültürel olarak birbirlerine yakınlaşmalarında rol oynayan en önemli gelişme (vapur, köprü yapımı, demiryolu inşası) şehiriçi seyahat imkanlarının (vapur, köprü yapımı, demiryolu inşası) artmasıdır.
19. yüzyılda gündelik hayatın en önemli olgusu sosyal bütünleşmedir.
İstanbul, Galata ve Üsküdar bu dönemde ekonomik ve kültürel açıdan birbirlerine
yaklaştı ve şehiriçi ulaşımının gelişmesi bu yakınlaşmada önemli rol oynadı.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Sanayi Devrimi'nin etkisiyle, 19. yüzyılın ikinci yarısı itibariyle Osmanlı toplumunda, özellikle demiryolu yapımı, imtiyazlı şirketlerin çoğalması ve madencilik alanındaki gelişmelerle ortaya çıkan sınıf aşağıdakilerden hangisidir?

Memurlar

İşçiler

Bürokratlar

Esnaflar

Burjuvalar

Açıklama:

Sanayi Devrimi sonrası yaklaşık bir yüzyıl donra Osmanlı'da sanayi atılımlarının başlamasıyla işçi sınıfı ilk defa zuhur etmiştir.
Yanıt B'dir. Osmanlı Devleti’nde 1850’lerin başından itibaren
başlayan demiryolu macerasına, imtiyazlı şirketlerin çoğalmasına ve madencilik
alanındaki gelişmelere paralel olarak işçi sayısı da giderek arttı. Böylece Osmanlı
toplumunda yeni bir sosyal katman olarak işçiler ortaya çıktı.

Doğru Cevap: B

Soru 13

1877-1878 yılları arasında yaşanan Osmanlı-Rus Savaşı'ndan 1914-1918 yılları arasında yaşanan I. Dünya Savaşı'na kadar büyük toprak kayıplarına uğrayan Osmanlı Devleti'nde ticaret ve sanayi merkezlerinde özellikle beslenme, barınma, sağlık, eğitim ve istihdam gibi alanlarda ciddi sorunlar doğuran gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

Batılılaşmanın sosyal hayatta yarattığı değişim

Okullaşmanın yetersizliği

Ulaşım eksikliği

Askeri kurumların çağdaş ölçülere göre örgütlenememesi

Göçler nedeniyle şehirlerin demegrofik yapısının değişmesi

Açıklama:

Toprak kayıplarıyla gelen göç etkisiyle nüfusun büyük oranda değişimi bahsedilen alanlarda ciddi olumsuzluklar yaratır.
Yanıt E'dir. 1877-1878 yılları arasında yaşanan Osmanlı-Rus Savaşı'ndan 1914-1918 yılları arasında yaşanan I. Dünya Savaşı'na kadar büyük toprak kayıplarına uğrayan Osmanlı Devleti’nin siyasi, sosyal ve ekonomik yapısını derinden etkiledi.
Savaşların mali külfeti bir yana, kaybedilen topraklardan yapılan büyük göçler başta İstanbul, Edirne, Bursa, Trabzon, Samsun, Aydın ve İzmir olmak üzere şehirlerin demografik yapısını değiştirdi. İmparatorluğun ticaret ve sanayi merkezlerindeki bu ani ve keskin nüfus değişiklikleri, beslenme, barınma, sağlık, eğitim ve istihdam gibi
alanlarda daha genel bir ifadeyle ekonomik ve sosyal alanda ciddi sorunlar yarattı.

Doğru Cevap: E

Soru 14

1881 yılında kurulan, bünyesinde yabancı temsilcilerin de olduğu, ekonomik ve siyâsi bağımsızlığı zedelediği ifade edilen Duyûn-ı Umumiyye İdaresi'nin kuruluş amacı nedir?

Kamu harcamalarını karşılamak

Memur maaşlarını ödemek

Ulaşım icraatları gerçekleştirmek

Eğitim kurumları açmak

Borç ödemelerini düzenlemek

Açıklama:

Duyun-ı Umumiye, borçların, özellikle dış borçların, yeniden yapılandırılarak ödenebilmesi için kurulmuştur.
Cevap E'dir. Muharrem Kararnamesi olarak adlandırılan sözleşmenin hükümleri gereği 1881’de Duyûn-ı Umumiyye İdaresi kuruldu. Devlete ait bazı gelir kalemleri, alacaklı yabancı temsilcilerin de görev aldığı bu kuruma devredilerek oluşturulan fondan borçların ödenmesine başlandı. Ekonomik ve siyasi bağımsızlığı zedelemekle birlikte, Duyûn-ı Umumiyye İdaresi toplam borç yükünün azaltılmasını ve kamu kaynaklarının daha verimli kullanılmasını sağladı. Ayrıca, Avrupalı tahvil sahiplerinin alacakları ödenmeye başlandığından dış kamuoyundaki Osmanlı karşıtlığı azaldı.

Doğru Cevap: E

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi Kırım Savaşı sırasında müttefik sıfatıyla aileleriyle birlikte İstanbul’a gelen Fransız ve İngiliz subayların Osmanlı'da gündelik yaşamı etkilediği alanlardan biri değildir?

Dini ritüeller

Kıyafet ve moda

Ev dekorasyonu

Lüks tüketim

Eğlence anlayışı

Açıklama:

Dini ritüeller bahsi geçen kişilerin etkilediği alanlardan değildir.
Yanıt A'dır. Kırım Savaşı, Osmanlı gündelik yaşamına uzun süreli etkileri bakımından
önemli bir olaydır. Müttefik sıfatıyla aileleriyle birlikte İstanbul’a gelen Fransız ve
İngiliz subayların gündelik yaşamı, alışkanlıkları ve davranış biçimleri Osmanlı
idarecilerini ve başkent halkını etkiledi. Bu bağlamda, kadın-erkek ilişkileri, kıyafet,
moda, ev dekorasyonu, gündelik davranış kalıpları, lüks tüketim ve eğlence gibi
alanlarda ciddi bir etkileşim yaşandı. Bu süreç sonunda Batılı yaşam tarzı, israf ve
lüks tüketim adeta çağdaş bir statü haline geldi. Öte yandan kadın erkek arasındaki
mesafenin azalmasıyla geleneksel değerlere aykırı bir eğlence kültürü ortaya çıktı;
Kuledibi, Bakırköy, Çamlıca, Moda ve Çiftehavuzlar’da gazinoların açılmasıyla Batı
tarzı karma eğlence kültürü yaygınlaştı. Şehirleşmeyle birlikte, dilencilik, hırsızlık,
dolandırıcılık, yankesicilik ve kalpazanlık gibi suçlar, asayiş sorunlarına yol açtı.

Doğru Cevap: A

Soru 16

Lumiére Kardeşler’in 1895’te sinematograf denilen aleti icadıyla başlayan sinema macerası, Osmanlı'da ilk hangi padişah döneminde ilk film gösterimine sahne olmuştur?

V. Murat

VI. Mehmet Vahidettin

II. Abdülhamit

Sultan Abdülmecit

Sultan Aziz

Açıklama:

II. Abdülhamit devrinde sarayda ilk film gösterimi yapılır.
Yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 17

Hangisi 19. yüzyıl sonu ve 20. yüzyıl başında Osmanlı toplumunda görülen sosyal etkinliklerden biri değildir?

Boğa güreşleri

Tayyare gösterileri

Futbol taraftarlığı

Deniz hamamı

Mesirede piknik

Açıklama:

Mesirede piknik etkinliği bahsi geçen yüzyıl değil çok öncesi yüzyıllardan beri özellikle Lale devrinden beri yapılagelen bir etkinlik olduğundan doğru yanıttır.
Yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 18

İstanbul halkının tiyatroyla tanışması 1840’ta hangi özel tiyatronun kuruluşuyladır?

Yıldız Sarayı Tiyatrosu

Dolmabahçe Sarayı Tiyatrosu

Naum Tiyatrosu

Gedikpaşa Osmanlı Tiyatrosu

Tepebaşı Tiyatrosu

Açıklama:

Açılan ilk tiyatro Naum tiyatrosudur.
Yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 19

1845’te icat edildiği ülkede ilk telgraf hattının faaliyete geçmesinin ardından Osmanlı Devleti’nde ilk telgraf denemesi 1847’de sarayda gerçekleştirilmiş ve Sultan Abdülmecid tarafından telgrafın mucidi Samuel Morse’a madalya verilmişti. Telgrafın icadı hangi ülkede gerçekleşmiştir?

Almanya

İngiltere

İtalya

Amerika

Fransa

Açıklama:

Telgrafın icat edildiği ülke Amerika'dır.
Yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 20

19. yüzyıl sonunda gündelik hayata giren ve “kendiliğinden hareket eden” anlamında "zâtülhareke" denilen ulaşım aracı hangisidir?

Fayton

Otomobil

Tramvay

Tren

Vapur

Açıklama:

Otomobil açıklaması verilen araçtır.
Yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı ilmiye sınıfına giren devlet adamıdır?

Defterdar

Reisülküttab

Dahiliye nazırı

Şeyhülislam

Nişancı efendi

Açıklama:

İlmiye sınıfının (din, bilim ve hukuk adamları) dışarıda bırakıldığı bu düzenlemeyle, memurlara geleneksel kıyafet yerine ceket, pantolon ve fes giyme zorunluluğu getirildi.

Doğru Cevap: D

Soru 22

19. yüzyılda Mekteb-i Maârif-i Adliyye ve Mekteb-i Ulûm-ı Edebiyye gibi eğitim kurumlarının açılmasının temel hedefi aşağıdakilerden hangisiydi?

Meslek liselerini çoğaltmak

Orta öğretimi yaygınlaştırmak

Devlet dairelerine memur yetiştirmek

Mühendislik okullarına öğrenci yetiştirmek

Mahkemelere nitelikli eleman yetiştirmek

Açıklama:

19. yüzyılda Osmanlı Devleti’nde gerçekleştirilen kapsamlı sivil ve askeri reformlar, kalabalık bir memur kadrosu ve nitelikli insan gücü gerektirdiğinden, orta öğretim ve meslek liseleri düzeyindeki okullaşma hız kazandı. Ayrıca memur yetiştirmek amacıyla Mekteb-i Maârif-i Adliyye ve Mekteb-i Ulûm-ı Edebiyye gibi özel amaçlı eğitim kurumları açıldı. Hedef, merkez ve taşra bürokrasisinin ihtiyacı olan temel eğitimi almış memurlar yetiştirmekti. Zamanla bu okullardan mezun olan ve devlet dairelerinde istihdam edilenler, Osmanlı toplumunda yeni bir sosyal sınıf olarak memur kesimini oluşturdular.

Doğru Cevap: C

Soru 23

İmparatorluğun ticaret ve sanayi merkezlerindeki bu ani ve keskin ……… , beslenme, barınma, sağlık, eğitim ve istihdam gibi alanlarda daha genel bir ifadeyle ekonomik ve sosyal alanda ciddi sorunlar yarattı.
II. Abdülhamit dönemi ve devamında meydana gelen toplumsal değişimden bahseden pasajda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi uygun düşmektedir?

savaş etkileri

nüfus değişiklikleri

ekonomik kriz

sosyal dönüşüm

reform denemeleri

Açıklama:

Savaşların mali külfeti bir yana, kaybedilen topraklardan yapılan büyük göçler başta İstanbul, Edirne, Bursa, Trabzon, Samsun, Aydın ve İzmir olmak üzere şehirlerin demografik yapısını değiştirdi. İmparatorluğun ticaret ve sanayi merkezlerindeki bu ani ve keskin nüfus değişiklikleri, beslenme, barınma, sağlık, eğitim ve istihdam gibi alanlarda daha genel bir ifadeyle ekonomik ve sosyal alanda ciddi sorunlar yarattı.

Doğru Cevap: B

Soru 24

Meşrutiyet ile oluşturulan parlementonun iki grubu aşağıdakilerden hangileri idi?

Meclis-i vükela-Meclis-i şura

Heyet-i temsiliye-Heyet-i mebusan

Heyet-i ayan-Şura-yı devlet

Heyet-i ayan-Heyet-i temsiliye

Heyet-i mebusan-Heyet-i ayan

Açıklama:

Osmanlı parlamentosu, halkın seçtiği milletvekillerinin oluşturduğu Heyet-i Mebusan ile üyelerini padişahın belirlediği Heyet-i Âyan olmak üzere iki kanatlı bir meclisti.

Doğru Cevap: E

Soru 25

II. Abdülhamit döneminde devletin içinde bulunduğu sıkıntılara çözüm olabilecek dünya görüşleri arasında hakim olanı aşağıdakilerden hangisi idi?

İslamcılık

Osmanlıcılık

Türkçülük

Liberalist ekonomi

Ademi merkeziyetçilik

Açıklama:

19. yüzyılın son çeyreğinde, İslâmcılığın diğerlerine göre daha ağır bastığı söylenebilir. II. Abdülhamid’in İslâmcılık söylemini kullanması bu sonuçta etkili oldu. İslâm’ın özünde var olan birlik ve kardeşlik ruhunun padişahın temsil ettiği halifelik etrafında siyasi bir ideoloji olarak formüle edilmesiyle İslâmcılık kavramı teorik bir çerçeveye oturtuldu. İslâmcılık ideolojisine dış politik misyon ve hedeflerin de eklenmesiyle ortaya çıkan ve Panislâmizm (İttihâd-ı İslâm) olarak da adlandırılan bu yeni politik çizgi, imparatorluğun eski güçlü günlerine dönmesi konusunda yeni bir umut oldu.

Doğru Cevap: A

Soru 26

II. Abdülhamit’in kısa sürede idari ve sosyal alanda sıkı bir denetim kurmasını sağlayan uygulamalar aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

polis-kolluk kuvvetleri

karakol-askeri birlikler

sansür-hafiye teşkilatı

istihbarat-karakol birlikleri

muhafız birlikleri-jurnalciler

Açıklama:

Basın-yayın hayatının, sansürle; devlet adamları, kurumlar ve halkın ise, hafiye olarak adlandırılan doğrudan padişaha bağlı özel bir iç istihbarat teşkilâtının hazırladığı jurnaller doğrultusunda kontrolü, II. Abdülhamid’in kısa sürede idari ve sosyal alanda sıkı bir denetim kurmasını sağladı.

Doğru Cevap: C

Soru 27

1908 yılında II. Meşrutiyetin ilan edilmesinde en fazla aşağıdakilerden hangisi etki etmişti?

İngilizler

Avrupa devletleri

Panislamistler

İttihat Terakki Cemiyeti

Osmanlıcılar Cemiyeti

Açıklama:

İttihat ve Terakki yöneticileri, bu görüşmeyi, ülkenin ciddi bir tehdit altında olduğunun ve parçalanmanın eşiğine gelindiğinin bir delili olarak takdim ederek harekete geçti. Cemiyete destek veren subaylardan Niyazi Bey’in Resne’de (günümüzde Makedonya’da) ve Enver Bey’in ise Selânik’te birlikleriyle başlattıkları isyan kısa sürede yayıldı. İsyanı bastırmayı başaramayan ve ülkeye yayılmasından çekinen II. Abdülhamid, Meşrutiyet’i ilân etti.

Doğru Cevap: D

Soru 28

II. Meşrutiyetin ardından halkın İttihat ve Terakki Cemiyeti’nden memnuniyetsizliği sonucu oluşan isyanın ismi aşağıdakilerden hangisidir?

29 Mart İsyanı

31 Mart İsyanı

30 Nisan İsyanı

31 Nisan İsyanı

30 Mart Vakası

Açıklama:

II. Abdülhamid devrini baskıcı olmakla suçlayan İttihat ve Terakki Cemiyeti, seçimlerden sonraki icraatlarıyla toplumda hayal kırıklığı ve öfke yarattı. 13 Nisan 1909’da isyana dönüşen bu öfke, başkentte yeni bir siyasi kaosa yol açtı. Rumi takvim nedeniyle 31 Mart Vakası olarak adlandırılan bu isyan, Selânik’ten gelen İttihat ve Terakki Cemiyeti’ne üye subayların idare ettiği Hareket Ordusu tarafından bastırıldı.

Doğru Cevap: B

Soru 29

………… Osmanlı gündelik yaşamına uzun süreli etkileri bakımından önemli bir olaydır. Müttefik sıfatıyla aileleriyle birlikte İstanbul’a gelen Fransız ve İngiliz subayların gündelik yaşamı, alışkanlıkları ve davranış biçimleri Osmanlı idarecilerini ve başkent halkını etkiledi. Bu bağlamda, kadın-erkek ilişkileri, kıyafet, moda, ev dekorasyonu, gündelik davranış kalıpları, lüks tüketim ve eğlence gibi alanlarda ciddi bir etkileşim yaşandı.
Pasajda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi konulmalıdır?

Kırım Savaşı

Tanzimatın İlanı

II. Meşrutiyetin İlanı

1938 Ticaret Antlaşması

Napolyon’un Mısır’ı işgali

Açıklama:

Kırım Savaşı, Osmanlı gündelik yaşamına uzun süreli etkileri bakımından önemli bir olaydır. Müttefik sıfatıyla aileleriyle birlikte İstanbul’a gelen Fransız ve İngiliz subayların gündelik yaşamı, alışkanlıkları ve davranış biçimleri Osmanlı idarecilerini ve başkent halkını etkiledi. Bu bağlamda, kadın-erkek ilişkileri, kıyafet, moda, ev dekorasyonu, gündelik davranış kalıpları, lüks tüketim ve eğlence gibi alanlarda ciddi bir etkileşim yaşandı. Bu süreç sonunda Batılı yaşam tarzı, israf ve lüks tüketim adeta çağdaş bir statü haline geldi. Öte yandan kadın erkek arasındaki mesafenin azalmasıyla geleneksel değerlere aykırı bir eğlence kültürü ortaya çıktı; Kuledibi, Bakırköy, Çamlıca, Moda ve Çiftehavuzlar’da gazinoların açılmasıyla Batı tarzı karma eğlence kültürü yaygınlaştı.

Doğru Cevap: A

Soru 30

Geniş anlamda İstanbul halkının tiyatroyla tanışması 1840’ta …….. Tiyatrosu’yla başladı.
Pasajda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Gedikpaşa

Concordia

Tepebaşı

Varyete

Naum

Açıklama:

Geniş anlamda İstanbul halkının tiyatroyla tanışması 1840’ta Naum Tiyatrosu’yla başladı. Günümüzde Çiçek Pasajı’nın bulunduğu yerde kurulan ve açıldığı günden 1870’teki Büyük Beyoğlu Yangını’na dek yüzlerce oyun, sihirbazlık, pandomim, opera ve bale gösterisine ev sahipliği yapan Naum Tiyatrosu’nu Beyoğlu’nda Concordia, Croissant, Varyete ve Tepebaşı tiyatroları, eski İstanbul’da ise Gedikpaşa Osmanlı Tiyatrosu izler.

Doğru Cevap: E

Osmanlı Devleti Yenileşme Hareketleri (1876-1918) - Tüm Sorular

Ünite 1

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler