Osmanlı Devleti Yenileşme Hareketleri (1703-1876) - Tarih

Osmanlı yerli unsurlarının Avrupa dilleri ve kültürlerine vakıf olması; hızlı ve güvenilir bilgi akışının sağlanmasıyla da Osmanlı dış siyasetinin etkin bir biçimde yürütülmesi amaçlanarak Londra, Paris, Viyana ve Berlin’de daimi ikamet elçiliklerini kurulması hangi padişah zamanında gerçekleştirilmiştir?

I. Selim

II. Selim

III. Selim

I. Ahmed

III. Ahmed

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 37

Savaş halinde düşman ordusuna akınlar düzenlemek yahut kuşatma altına alınan kalelere girmekle görevli fedailer için kullanılan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Levent

Dalkılıç

Uçbeyi

Sipahi

Bostancılar

Açıklama:

Dalkılıç: Savaş halinde düşman ordusuna akınlar düzenlemek yahut kuşatma altına alınan kalelere girmekle görevli fedailer için kullanılırdı.

Doğru Cevap: B

Soru 38

Yeniçerilere verilen, içerisinde ad, orta bilgisi ve maaş miktarının yazıldığı belge aşağıdakilerden hangisidir?

Müsemma

Liste-i Şer

İrad-ı Cedid

Esasi

Esame

Açıklama:

Esame: Yeniçerilere verilen, içerisinde ad, orta bilgisi ve maaş miktarının yazıldığı belge.

Doğru Cevap: E

Soru 39

Aşağıdakilerden hangisi Nizam-o Cedid hareketi ve III. Selim saltanatının sona ermesine neden olan olaylardan biri değildir?

Kabakçı İsyanı

Vaka-yı Selimiyye

Vehhabi İsyanı

I. Edirne Olayı

II. Edirne Olayı

Açıklama:

Nizamı Cedid hareketi ve III. Selim’in saltanatı, 1805 Selimiye Camii Vakası, 1806 II. Edirne Olayı ve 1807 Kabakçı isyanı diye meşhur olan Vakayı Selimiyye gibi birbirini takip eden üç büyük hadisenin ortaya çıkardığı karmaşık bir muhalefet süreci neticesinde sona erdi. Eş zamanlı olarak çıkan Vehhabi isyanlarıyla İngiliz filosunun İstanbul’u tazyiki, III. Selim’i daha da zayıflattı.

Doğru Cevap: D

Soru 40

Aşağıdakilerden hangisi klasik Osmanlı tarihyazımının 18. yüzyılı anlamada yaptığı hatalardan birisi değildir?

Muhtelif reformların açıklanmasında padişahların yenilikçi ve reformcu kimliklerine fazla önem atfedilmesi

Osmanlı’nın iç dönüşümünün analizinin ihmal edilmesi

18. yüzyılı Tanzimat reformlarına ve “batılılaşmaya” referansla anlamaya çalışılması

Dönemi temel olarak ilerleme paradigması içerisine oturtarak anlamaya çalışması

Reform denilince doğrudan Batı’daki kurumlarla tekniğin ithalinin anlaşılması

Açıklama:

Tarihsel süreklilik yahut iç dinamiklerin zorlamaları dikkate alınmadığı için, Osmanlı’da yapılan reformlar Batı’dan gelen garip bir tür aydınlanma; III. Ahmed ve III. Selim gibi padişahlar da “aydınlanmış” hükümdarlar olarak resmedilir. Bu bakış açısı, Osmanlı’nın etrafında etkileşim içerisinde bulunduğu dünyayı da Avrupa ile sınırlandırır. Batılılaşma eksenli bakışın en büyük açmazı, şüphesiz Osmanlı gücünü ve değişim dinamiklerini hiçe sayması; Avrupa’yla karşılaşmayı ve Avrupa’dan ithal edileni, Osmanlı devlet ve toplum dönüşümünün merkezine koymasıydı. Diğer bir ifadeyle, Osmanlı’da yenileşme yahut reform denilince, doğrudan Batı’daki kurumlarla tekniğin ithali anlaşıldığı için Osmanlı’nın iç dönüşümünün analizi ihmal edildi. Osmanlı tarihindeki muhtelif reformların açıklanmasında padişahların yenilikçi ve reformcu kimliklerine çok fazla önem atfedilmesi, değişimi ve dönüşümü açıklamakta yetersiz kalmakta ve tarihsel hadiseleri liderlerin şahsi meziyetlerine indirgemek gibi bir yöntem sorununu ortaya çıkarmaktadır. Bununla birlikte klasik Osmanlı tarihyazımı, 18. yüzyılı Tanzimat reformlarına ve “batılılaşmaya” referansla anlamaya çalışır ve dönemi gerileme paradigması içerisine oturtur. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 41

I. 18. yüzyıl için en etkili paradigmasını Lâle Devri olmuşturur. II. Osmanlı sanayiinin 18. yüzyılda zirvede olduğu bir dönemi yaşamıştır. III. III. Selim döneminde Osmanlı imparatorluğu yabancı mühendisler için bir cazibe alanı haline gelmiştir. IV. Yapılan reformlar Avrupa’dan doğrudan veya dolaylı alınan ilhamın bir sonucu meydana gelmiştir. 18. yüzyıl Osmanlı İmparatorluğu ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur.

Yalnız I

I ve II

I, II ve III

I, II ve IV

II, III ve IV

Açıklama:

18. yüzyıl için en etkili paradigmayı Lâle Devri oluşturmakla birlikte III. Selim döneminde yaratılan iş sahası ve ödenen yüksek ücretlerle imparatorluğun yabancı mühendisler için bir cazibe alanı haline gelmiştir. Ek olarak Osmanlı iktisat tarihçisi Mehmet Genç’in bulguları Osmanlı sanayiinin bu dönemde zirvede olduğunu ortaya koyar ki, bu tespit bile döneme çoklu bakışın zorunlu olduğunu göstermektedir.Günümüz Osmanlı tarihçiliği, bu dönemdeki gelişmeleri sadece Batı’da meydana gelen hadiselerin bir yansıması ve Avrupa’dan doğrudan veya dolaylı alınan ilhamın bir sonucu değil, iç dinamiklerin yahut daha başka coğrafyalarla da çoklu etkileşimin bir sonucu olarak kavramak eğilimindedir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 42

Osmanlı İmparatorluğu'nda matbaacılık alt yapısına Türkçe harfli ilk matbaayı kazandıran aşağıdakilerden hangisidir?

Yirmisekiz Mehmed Çelebi

İbrahim Müteferrika

II. Beyazıd

III. Selim

Humbaracı Ahmed Paşa

Açıklama:

Yirmisekiz Mehmed Çelebi’yle beraber Paris’te bulunan oğlu Said Efendi’nin burada matbaa ile ilgili gözlemleri ve İstanbul’a döndüğünde
bu konuda Müteferrika’ya yaptığı yardımlar sayesinde matbaanın hayat bulduğu iddia edilir. Bu bakış açısının, İstanbul, Selanik, İzmir ve Halep’te Yahudiler, Ermeniler ve Rumlar tarafından öteden beri işletilmekte olan matbaacılık altyapısını inkâr ettiği açıktır. Müteferrika, 1493’ten, II. Bayezid devrinden (1481-1512) beri imparatorlukta zaten var olan matbaacılık alt yapısına Türkçe harfli ilk matbaayı kazandırmıştır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 43

Osmanlı-Fransız münasebetlerini güçlendirmek üzere padişah III. Ahmed tarafından Paris’e gönderilen kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Çivizade Mehmed Efendi

Feyzullah Efendi

Nevşehirli Damad İbrahim Paşa

Yirmisekiz Mehmed Çelebi

Yenişehirli Abdullah Efendi

Açıklama:

Yirmisekiz Mehmed Çelebi, padişahın Kudüs’teki Kutsal Lahit Kilisesi’ni (Saint- Sépulcre) onarmaları için Fransızlara izin verdiğini bildirmek, Fransa’ya verilmiş olan kapitülasyonların yenilenmesi konusunu görüşmek, Osmanlı yönetimini Fransız siyasetinden haberdar etmek ve Osmanlı- Fransız münasebetlerini güçlendirmek üzere Paris’e gönderilmiştir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 44

İstanbul’un imarı için yaptığı çalışmalar sebebi ile “muammir-i bilâd” unvanını almış Osmanlı padişahı aşağıdakilerden hangisidir?

I. Mahmud

III. Ahmed

III. Selim

II. Osman

III. Mustafa

Açıklama:

İbrahim Paşa’nın sadareti, literatürde, İstanbul’un imar edildiği bir dönem olarak yansıtılır. Oysa, 18. yüzyıl Osmanlı padişahları arasında İstanbul’un imarı için çalışmayan yok gibidir. Nitekim, I. Mahmud, bu yöndeki çabaları dolayısıyla “muammir- i bilâd” unvanını almıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 45

I. İbrahim Paşa ile dönemin elitlerinin tüketim alışkanlıkları kendisinden önceki devlet adamlarından çok daha fazladır. II. İsyan, dönemin “batılılaşma” hareketlerine bir tepki olarak ortaya çıkmıştır. III. İsyanda İspirizade Ahmed Efendi ve Zülâli Hasan Efendi gibi ulemadan kimseler yer almıştır. IV. Yeniçeriler isyana fiili olarak katılım göstermişlerdir. Günümüz Osmanlı tarihyazımına göre Patrona Halil İsyanı ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

Yalnız I

I ve II

II ve III

III ve IV

I, II ve IV

Açıklama:

1730 isyanı, klasik Osmanlı tarihyazımında Patrona Halil’in omuzlarına yüklenmiş ve tarihsel bağlamından koparılmıştır. Dönemin kaynaklarının dikkatli bir analizi, bu isyanın, hakim bakışın aksine, dönemin “batılılaşma” hareketlerine ya da lüks tüketim alışkanlıklarına yönelik bir tepki olmadığını ortaya çıkarmaktadır. İsyan, hükümet içindeki ve dışındaki odaklar arasındaki bir güç çatışması olup dünyeviliğe (sekülarizme) savaş açan kişi olarak resmedilen Patrona Halil’in liderliğinde değil, Kaymak Mustafa Paşa gibi hükümet içinden ve İspirizade Ahmed Efendi ile Zülâli Hasan Efendi gibi ulemadan kimselerin organizasyonu ile ve yeniçerilerin fiili katılımıyla gerçekleşmiş ve İbrahim Paşa’nın uzun yıllar devletin ana mekanizmalarında tuttuğu gücün değişmez sahipleri devrilmiştir. İbrahim Paşa ile dönemin elitlerinin tüketim alışkanlıkları ve gündelik yaşam kalıpları, kendisinden önceki devlet adamlarından çok farklı ve aşırı değildi. Bu durum, İbrahim Paşa ve dönemin elitlerine ait muhallefat [ölenin bıraktığı mallar] kayıtlarıyla kişisel masraf defterlerinin karşılaştırmalı incelenmesi sonucunda açıkça ortaya çıkmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 46

Askeri ıslahatlar hakkında önerilerin sunulduğu "Usûlü’l- Hikem fî Nizâmi’l- Ümem" isimli eserin sahibi aşağıdakilerden hangisidir?

İbrahim Müteferrika

Kaymak Mustafa Paşa

Müstakimzade Mustafa Vefa Efendi

Mirzazade Mehmed Salim Efendi

Çelebizade Âsım Efendi

Açıklama:

İbrahim Müteferrika, I. Mahmud devrinde kaleme aldığı ve askeri ıslahatlar hakkındaki önerilerini sunduğu Usûlü’l- Hikem fî Nizâmi’l- Ümem isimli eserin sahibidir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 47

III. Ahmed döneminden devralınan pek çok yenilik tarihsel sürekliliğe uygun olarak III. Selim dönemine aktarılması, I. Mahmud döneminde olduğu gibi I. Abdülhamid döneminde de gerçekleşen bir dizi yenilik için "Nizam-ı Cedid" isminin kullanılması aşağıdakilerden hangisi ile açıklanabilir.

Osmanlı padişahlarının bazıları aydınlanmış bazıları aydınlanmamıştır.

Osmanlı yenilenme süreçleri gerici hareketler ile son bulmuştur.

Yeniliklerin kökenleri belli evrelerde atılmış ve sonraki evrelerde tamamlanıp geliştirilmiştir

Osmanlıda devrimci ve muhafazacı padişahlar dönemleri birbirlerini takip etmiştir.

Osmanlıda batılılaşma karşıtları hep çoğunlukta olmuştur.

Açıklama:

“Yenileşme” başlığı altına girecek hemen her uygulamadan her bir padişah döneminde bahsedilmesi, literatürde mevcut bir çelişki olarak gözükmektedir. Esasen, bu durum, pek çok yeniliğin kökenlerinin belli evrelerde atıldığını ve daha sonraki evrelerde tamamlanıp geliştirildiğini
kanıtlamaktadır. Yani, Osmanlı padişahlarının bazılarını cımbızlama yöntemiyle "aydınlanmış” ve bazılarını da “gerici” olarak yansıtmak yenileşmenin kavranmasını güçleştirmektedir. Bir başka deyişle, bir dönemde başlayan ve birden gerici bir hareketle son bulan değerlendirmeler izah edici değildir. Topyekûn bir değişim ve dönüşüm, bazen yüksek dozda bazen de yavaş devam etmektedir. Her padişahın dönemi bir zincirin halkaları gibidir. Enver Ziya Karal, 1947’de basılan kitabında III. Selim’in tahttan indirilişini “irtica” başlığı altında
değerlendirmekteydi. Oysa, buradaki ilerici-gerici, “devrimci-muhafazacı”padişah ikiliği sürekliliği açıklamamaktadır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 48

I. Selimiye Camii Vakası
II. I. Edirne Vakası
III. II. Edirne Vakası
IV. 1807 Kabakçı isyanı
Nizam-ı Cedid hareketi ve III. Selim’in saltanatının sona ermesinde yukarıda verilenler olaylardan hangileri rol oynamıştır?

Yalnız I

I ve II

I, II ve III

I, III ve IV

II, III ve IV

Açıklama:

Nizam- ı Cedid hareketi ve III. Selim’in saltanatı, 1805 Selimiye Camii Vakası, 1806 II. Edirne Olayı ve 1807 Kabakçı isyanı diye meşhur olan Vaka-yı Selimiyye gibi birbirini takip eden üç büyük hadisenin ortaya çıkardığı karmaşık bir muhalefet süreci neticesinde sona ermiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 49

III. Ahmet hangi yıl tahta geçmiştir?

1693

1703

1730

1743

1735

Açıklama:

1703’te meydana gelen isyan ile tahta geçen III. Ahmed, 1730’da yine bir isyan sonucunda tahttan çekildi.

Doğru Cevap: B

Asâkir-i Mansure’nin ilk kadrolu Hristiyan ve Avrupalı talimcisi İtalyan süvari
subayı kimdir ?

Giovanni Timoteo Calasso

Kont Hulôt

General Chrzanowski

Çavuş Gaillard

Henry Martini

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 16

Harbiyeli ilk serasker kimdir ?

Hüseyin Avni Paşa

Davud Paşa

Hüsrev Paşa

Fuad Paşa

Mehmet Ali Paşa

Açıklama:

Harbiyeli ilk serasker olan Hüseyin Avni Paşa, 1869 tarihli Kuvve-i
Umumiyye-i Askeriye Nizamnamesi (Askeri Kuvvetler Yönetmeliği) çerçevesinde
bunlara Yemen’in San’a şehri merkezli VII. Ordu’yu ilâve etti.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Osmanlı ordusuna kurmay subay yetiştiren kurum aşağıdakilerden hangisidir ?

Erkân-ı Harbiyye

Dâr-ı Şûra-yı Askeri

Mekteb-i Harbiyye

Mekteb-i Bahriyye

Asâkir-i Şâhâne

Açıklama:

1845’te açılan Erkân-ı Harbiyye Mektebi’yle Osmanlı ordusunda “erkân-ı harb” (kurmay subay) yetiştirilmesi için harekete geçildi. Mekteb-i Harbiyye’yi bitiren askeri öğrencilerden bazıları iki senelik bir eğitime tâbi tutularak Erkân-ı Harb sınıfına ayrılıyordu.
1864’te çıkarılan Erkân-ı Harbiyye Nizamnamesi ile hem orduların karargâhlarında hem de seraskerlikte erkân-ı harbiyye zâbitlerinin bulunması kararlaştırıldı

Doğru Cevap: A

Soru 18

Sekban-ı Cedid birlikleri kim tarafından kuruldu ?

Alemdar Mustafa Paşa

Hüsrev Paşa

III. Selim

II. Mahmud

Mehmet Ali Paşa

Açıklama:

III. Selim’in 1792’de kurduğu Nizam-ı
Cedid ile 1807’de tahttan indirilmesinden sonra Alemdar Mustafa Paşa’nın oluşturduğu Sekban-ı Cedid birliklerinde de bu ilkeler esas alınmış; ancak, her iki deneme de yeniçerilerin başını çektiği ayaklanmalarla ortadan kaldırılmıştı.

Doğru Cevap: A

Soru 19

Yeniçerilere maaşlarının ödenmesi için düzenlenmiş olan resmi evraka ne ad verilir ?

Ulûfe

Esâme

Gulam

İktâ

Tımar

Açıklama:

Yeniçeri esâmesi: Esâme
ya da diğer adıyla esâme
tezkeresi, yeniçerilere
ulûfelerinin, yani maaşlarının
ödenmesi için düzenlenmiş
olan resmi evraktır. İlk
dönemlerde sadece görevdeki
askerlerin elinde bulunan bu
belgeler zamanla askerlikle
ilgisi olmayan kişilerin
elinde satılır olmuş ve
devlet hazinesine ilâve yük
getirmişti.

Doğru Cevap: B

Soru 20

Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılmasıyla ilgili olan son darbe, ocakla ve onun sosyal tabanıyla irtibatı olduğu ve muhalif fikirlerin gelişmesine zemin hazırladığı düşünülen hangi tarikata vuruldu ?

Mevlevî

Bektaşî

Cerrâhi

Halvetî

Nakşibendî

Açıklama:

Son darbe ocakla ve onun sosyal tabanıyla irtibatı olduğu ve muhalif
fikirlerin gelişmesine zemin hazırladığı düşünülen Bektaşi tarikatına vuruldu ve
dinin gereklerini yerine getirmemek suçlamasıyla karşı karşıya kalan Bektaşi dervişlerinin bir kısmı idam, hapis veya sürgünle cezalandırıldı; tarikata ait tekkeler
kapatılıp taşınır ve taşınmaz mallarına devlet adına el konuldu

Doğru Cevap: B

Soru 21

Savaş ya da acil durumlarda iktidarlarca belirlenmiş milli amaçları desteklemek için başta ordu olmak üzere milli kaynakların toplanıp askeri kullanıma verilmesine ne ad verilir ?

Ulus-Devlet

Seferberlik

Yeniçeri Esamesi

Asakir-i Mansure-i Muhammediye

Nefir-i Amm

Açıklama:

Savaş ya da acil durumlarda iktidarlarca belirlenmiş milli amaçları desteklemek için başta ordu olmak üzere milli kaynakların toplanıp askeri kullanıma verilmesine seferberlik denir. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 22

Devlet idaresinin belirli bir hanedana ya da aristokratik zümreye mahsus olmayıp yönetenlerin yönettikleri milletin temsilcisi ve vekili olarak kabul edildiği politik rejime ne ad verilir ?

Ulus-Devlet

Seferberlik

Yeniçeri Esamesi

Asâkir-i Mansure-i Muhammediyye

Nefir-i Amm

Açıklama:

Devlet idaresinin belirli bir hanedana ya da aristokratik zümreye mahsus olmayıp yönetenlerin yönettikleri milletin temsilcisi ve vekili olarak kabul edildiği politik rejime ulus-devlet denir. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Fransız devriminde yürürlüğe sokulan zorunlu vatandaş askerliği uygulaması hangi tarihte olmuştur ?

1792

1793

1807

1813

1826

Açıklama:

Dünya askeri tarihinde bir milat olan vatandaş askerliği uygulaması 1793 tarihinde yürürlüğe sokulmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 24

Fransız ordusunu güçlü kılan zorunlu askerlik, topçu ve piyadelerin müşterek harekatı ile yeni piyade talimi gibi hususlardan da ilham alan ve III. Selim döneminde kurulan orduya ne ad verilir ?

Nizam-ı Cedid

Vatandaş Askerliği

Asâkir-i Mansure-i Muhammediyye

Sekban-ı Cedid

Derebeyi

Açıklama:

Girdiği pek çok savaşı kazanan Fransız ordusunu güçlü kılan zorunlu askerlik, topçu ve piyadelerin müşterek harekatı ile yeni piyade talimi gibi hususlardan da ilham alan ve III. Selim döneminde kurulan orduya Nizam-ı cedid ordusu denir. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 25

III. Selim'in 1807'de tahttan indirilmesinden sonra yerine geçen Alemdar Mustafa Paşa'nın oluştuduğu birliklere ne ad verilir ?

Nizam-ı Cedid

Derebeyi

Vatandaş Askerliği

Asâkir-i Mansure-i Muhammediyye

Sekban-ı Cedid

Açıklama:

III. Selim'in kurduğu Nizam-ı Cedid ile 1807'de tahttan indirilmesinden sonra yerine geçen Alemdar Mustafa Paşa'nın oluştuduğu birliklere Sekban-ı Cedid denir. Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 26

Osmanlı devletinde "Yeniçeri Ocağı" ne zaman kaldırılmıştır ?

1826

1849

1860

1897

1898

Açıklama:

Topkapı Sarayı ve Sultanahmed Camii’nden çıkarak bir kaç koldan Süleymaniye’de ki Yeniçeri Kışlası’na giden padişah yanlısı asker ve siviller, kısa süre içerisinde ayaklanmayı bastırdı. Yeni çeri Kışlası topa tutularak yüzlerce ocaklı öldürüldü. Canlı yakalananların bir kısmına idam ve ya hapis; bir kısmına ise memleketlerine yada Tuna boyunda ki kalelere sürgün cezaları verildi. Yeniçeri birlikleri olan ortaların mallarına el konuldu. 17 Haziran 1826’da Yeniçeri Ocağı’nın resmen kaldırıldığına dair ferman ve mahkeme ilâmı yayınlandı. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 27

Yeniçerilere maaşlarının ödenmesi için düzenlenmiş olan resmi evrağa ne ad verilir ?

Asâkir-i Mansure-i Muhammediyye

Nefir-i Amm

Ulus-Devlet

Yeniçeri Esamesi

Tanzimat Fermanı

Açıklama:

Esâmeya da diğer adıyla esâme tezkeresi, yeniçerilere ulûfelerinin, yani maaşlarının ödenmesi için düzenlenmiş olan resmi evraktır. İlk dönemlerde sadece görevdeki askerlerin elinde bulunan bu belgeler zamanla askerlikle ilgisi olmayan kişilerin elinde satılır olmuş ve devlet hazinesine ilâve yük getirmişti. Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 28

Yeniçeri Ocağı kaldırıldıktan sonra yerine kurulan ordunun adı nedir ?

Asâkir-i Mansure-i Muhammediyye

Erkan-ı Harbiyye Mektebi

Dar-ı Şurağı Askeri

Tıbhane-i Amire

Mektebi Bahriye

Açıklama:

7 Haziran 1826’da Yeniçeri Ocağı’nın kaldırıldığı ve yerine Asâkir-i Mansure-i Muhammediyye adlı yeni bir ordunun kurulacağı resmen ilân edildi. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 29

"Hz. Muhammed'in Muzaffer Askerleri" anlamına gelen kelime aşağıdakilerden hangisidir ?

Asâkir-i Mansure-i Muhammediyye

Nefir-i Amm

Sekban-ı Cedid

Nizam-ı Cedid

Asâkir-i Nizamiyye-i Şâhâne

Açıklama:

Kelime manası olarak “Hz. Muhammed’in Muzaffer Askerleri” demektir. Yeni ordunun adında zafere vurgu yapılması, Osmanlı devlet adamlarının güçlü bir orduya sahip olma beklentilerinin ifadesidir. Ordunun adında “Hz. Muhammed’in askerleri” ibaresinin geçmesi ise, hem halkın askerliğe olan meylini arttırmak hem de Avrupai tarzda talimin İslâm’a aykırı olduğu propagandasının önüne geçmek için tercih edilmiş olmalıdır. 1843 yılından itibaren bu ismin yerine düzenli ordu manasına gelen Asâkir-i Nizamiyye kullanılmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 30

Barış döneminde asker olmamalarına rağmen sefer zamanı orduya çağrılan kişilere ne ad verilirdi ?

Asâkir-i Mansure-i Muhammediyye

Vatandaş Askerliği

Nefir-i Amm

Derebeyi

Sekban-ı Cedid

Açıklama:

Barış döneminde asker olmamalarına rağmen sefer zamanı orduya çağrılan bu kişilere nefîr-i ‘amm denirdi. Mahalli yöneticilerin çoğu kere zorla yakalayıp cepheye gönderdiği nefîri ‘amm ların bir kısmı yaşlı, hasta veya iş göremez durumdayken, bir kısmıda daha cepheye gitmeden firar etmekteydi. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 31

“Zorunlu askerlik” ya da “vatandaş askerliği” olarak bilinen uygulama kitle ölçeğinde ilk defa hangi ülkede yürürlüğe girmiştir?

Fransa

Prusya

İngiltere

İtalya

Rusya

Açıklama:

“Zorunlu askerlik” ya da “vatandaş askerliği” olarak bilinen uygulama kitle ölçeğinde ilk kez 23 Ağustos 1793 tarihli seferberlik kararnamesi ile Fransa’da başlamış oldu ve sağlık problemi bulunmayan 1825 yaş arası bütün genç erkekler askerlikle mükellef tutuldu.

Doğru Cevap: A

Soru 32

I- Çapanoğlu Süleyman Bey
II- Karaosmanoğlu Ömer Ağa
III- Serezli İsmail Bey
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri II. Mahmud zamanında görev yapmış ayanlardandır?

I, II, III

I, II

I, III

II, III

Yalnız I

Açıklama:

Orta Anadolu’da hakimiyet kurmuş âyanlardan Çapanoğlu Süleyman Bey 1814’te ve Karaosmanoğlu Ömer Ağa 1816’da; Rumeli âyanlarından Serezli İsmail Bey ile Pazvantoğlu Osman Paşa’dan sonra Vidin’e hakim olmuş olan İdris Paşa ard arda vefat etti. Padişah böylece Orta Anadolu ile Tuna boylarında otoritesini yeniden sağladı.

Doğru Cevap: A

Soru 33

23 Nisan 1826’da Missolonghi’de Yunan isyancıları yenen Mısır Valisi kimdir?

Mehmed Ali Paşa

Alemdar Mustafa Paşa

Tepedelenli Ali Paşa

Serezli İsmail Bey

Çapanoğlu Süleyman Bey

Açıklama:

Vur-kaç taktiğiyle gayrinizami bir harp yürüten Yunanlı çetelere karşı 23 Nisan 1826’da Missolonghi’de nihai bir galibiyet elde eden Osmanlı kuvvetlerinin başarısındaki asıl unsur yeniçeriler değil, II. Mahmud’un siyasi merkeziyetçilik politikasına karşı gücünü korumayı sürdüren Mısır Valisi Mehmed Ali Paşa’nın ordusuydu.

Doğru Cevap: A

Aşağıdakilerden hangisi 1834’de düzenlenen Osmanlı ordusunun merkez karargahlarından birisi değildir?

Bursa

İstanbul

Manastır

Harput

Şam

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 50

I- Saray çalışanları
II- Medrese Hocaları
III- İstanbul’da oturanlar
Yukarıdaki gruplardan hangisi ya da hangileri Tanzimat döneminde askerlik hizmetinden sürekli ya da geçici olarak muaftırlar?

I, II, III

I, II

II, III

I, III

Yalnız II

Açıklama:

Askerlik hizmetinden sürekli ya da geçici olarak muaf olanlar da vardı. Saray çalışanları, üst düzey devlet görevlileri, İstanbul’da oturanlar, medrese hocalarıyla talebeleri, kadılar, vaizler, tekke şeyhleri, bir evin tek erkeği veya dul bir kadının tek oğlu bunlar arasındaydı.

Doğru Cevap: A

Soru 51

Fransız Devrimi’nin modern ordu ve savaş yapısında yarattığı büyük dönüşüm sonucunda dünya askerî tarihin de milât olan zorunlu vatandaş askerlik uygulaması hangi yıl gerçekleşmiştir?

1789

1793

1795

1798

1801

Açıklama:

Doğru cevap B seçeneğidir. Sayfa 23’de FRANSIZ DEVRİMİ VE ZORUNLU VATANDAŞ ASKERLİĞİNE GEÇİŞ ana konu başlığında ki açıklamalarda “Fransız Devrimi’nin modern ordu ve savaş yapısında yarattığı büyük dönüşüm sonucunda dünya askerî tarihin de milât olan zorunlu vatandaş askerlik uygulamasına1793 yılında geçildiği belirtilmiş.” açıklanmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 52

I.Düşman, Cumhuriyet’in ülkesinden atılana kadar her Fransız erkeği orduda hizmet edecek
II.Delikanlılar doğrudan cepheye giderken evliler silâh imali ve mühimmat nakliyatında çalışacak,
III. Kadınlar çadır ve üniforma imalatında çalışacak
IV. Yaşlı erkekler de meydanlarda kralı övüp cumhuriyetin birliği hakkında halka nasihat edeceklerdi
23 Ağustos 1793 tarihinde Fransa’da çıkarılan seferberlik kararnamesinde yukarıda verilen açıklamalardan hangisi yada hangileri yer alır?

I-II-III

II-III-IV

I-II-IV

I-III-IV

Yalnız II

Açıklama:

Doğru cevap A seçeneğidir. Sayfa 23’de FRANSIZ DEVRİMİ VE ZORUNLU VATANDAŞ ASKERLİĞİNE GEÇİŞ ana konu başlığında ki açıklamalarda “23 Ağustos 1793 tarihli seferberlik kararnamesine göre, “düşman, Cumhuriyet’in ülkesinden atılana kadar her Fransız erkeği orduda hizmet edecek, delikanlılar doğrudan cepheye giderken evliler silâh imali ve mühimmat nakliyatında, kadınlar çadır ve üniforma imalatında çalışacak; yaşlı erkekler de meydanlarda krala hakaret edip cumhuriyetin birliği hakkında halka nasihat edeceklerdi.” açıklanmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 53

Fransız ordusunu güçlü kılan zorunlu askerlik, topçu ve piyadelerin müşterek harekâtı ile yeni piyade talimi gibi hususlar, hangi Osmanlı padişahına ordu konusunda ilham kaynağı olmuştur?

I. Mahmud

II. Mahmud

III.Selim

II.Selim

IV. Mustafa

Açıklama:

Doğru cevap C seçeneğidir. Sayfa 24’de FRANSIZ DEVRİMİ VE ZORUNLU VATANDAŞ ASKERLİĞİNE GEÇİŞ ana konu başlığında ki açıklamalarda “Osmanlı ordusu da İkinci Koalisyon Savaşı’nda karşı ittifaktaki yerini aldı. Girdiği pek çok savaşı kazanan Fransız ordusunu güçlü kılan zorunlu askerlik, topçu ve piyadelerin müşterek harekâtı ile yeni piyade talimi gibi hususlar, III. Selim döneminde kurulan Nizam-ı Cedid ordusuna ilham kaynağı oldu.” Şeklinde açıklanmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 54

Yeniçeri Ocağı’nın resmen kaldırıldığına dair ferman ve mahkeme ilâmı ne zaman yayınlandı?

23 Ağustos 1793

23 Nisan 1826

14 Haziran 1826

17 Haziran 1826

15 Haziran 1826

Açıklama:

Doğru cevap D seçeneğidir. Sayfa 26’da YUNAN İSYANI VE YENİÇERİ OCAĞI’NIN KALDIRILIŞI ana konu başlığında ki açıklamalarda “17 Haziran 1826’da Yeniçeri Ocağı’nın resmen kaldırıldığına dair ferman ve mahkeme ilâmı yayınlandı. Kararın gerekçesi, ocağın bir süredir düzenini kaybettiği, düşmanın kullandığı teknik ve taktikleri öğrenmeyi reddettiği ve İslâm’ın düşmanlarına karşı devleti savunmaktan âciz kaldığıydı. Ocak içine yabancı devlet casuslarının sızdığı ya da ocaklıların açıkça dine hakaret ettiği gibi zorlama iddialar da suçlamalar arasındaydı.” Şeklinde açıklanmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 55

Oldukça hızlı gelişen ve devrin resmi tarih yazıcıları tarafından Vak’a-ı Hayriyye, yani “Hayırlı Olay” olarak nitelendirilen tasfiye harekâtı aşağıdakilerden hangisini kapsamamıştır?

Hammallar

Manavlar

Kahvehaneciler

Sırp kökenli fırıncılar

Beygirciler

Açıklama:

Doğru cevap D seçeneğidir. Oldukça hızlı gelişen ve devrin resmi tarih yazıcıları tarafından Vak’a-ı Hayriyye, yani “Hayırlı Olay” olarak nitelendirilen bu tasfiye harekâtı yeniçerilerle sınırlı kalmadı. Yeniçeri Ocağı’nın sosyal tabanı ve o güne kadar çıkan yeniçeri isyanlarının destekçileri olduğu düşünülen taşradan gelip ocak tekelindeki iş kollarında tutunmaya çalışan hammallar, manavlar, sebzeciler, kayıkçılar, beygirciler ve kahvehaneciler gibi alt sınıfların mensupları da İstanbul’dan sürülmek istendi. Önceki ayaklanmalarda rol oynayan Arnavut kökenli fırıncı ve mezbahacılar da mallarına el konularak memleketlerine gönderilen gruplar arasındaydı. Yeniçerilerin sahip olduğu ve onlarla birlikte şehrin alt kesimlerinin sosyalleştiği kahvehane ve berber dükkânları kapatıldı; Üsküdar’da Yeniçeri Ocağı mensuplarıyla taraftarlarının yaşadıkları bekâr evleri yıktırıldı ve yeniçeriliği hatırlatan unvan ve sembollerin kullanımı yasaklandı. Ocak ortaları için manevi önemi büyük olan kazanlara el konuldu.

Doğru Cevap: D

Soru 56

Asâkir-i Mansure Kanunnamesi ile ordunun belirlenen hiyerarşisi içinde en üst komutanı olan ilk serasker aşağıdakilerden hangisidir?

Ağa Hüseyin Paşa

Mehmed Ali Paşa

Hüsrev Paşa

Davud Ağa

Necib Efendi

Açıklama:

Doğru cevap Aseçeneğidir. Sayfa 28’de II. MAHMUD DÖNEMİNDE DÜZENLİ ORDUNUN KURULUŞU ana konu başlığında ki açıklamalarda “Asâkir-i Mansure-i Muhammediyye başlangıçta 12.000 mevcutlu profesyonel bir ordu olarak planlandı. Kısa sürede hazırlanan Asâkir-i Mansure Kanunnamesi ile ordunun hiyerarşisi belirlendi. En üst komutanı serasker olup ilk serasker Ağa Hüseyin Paşa oldu.” Şeklinde açıklanmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 57

Osmanlıda Yeniçeri Ocağı’nın kaldırılması ve yerine Asâkir-i Mansure-i Muhammediyye adlı yeni bir ordunun kurulmasıyla ; askerî işleri görüşüp karara bağlayacak olan Dâr-ı Şûrayı Askeri (Askeri Şûra) adlı yüksek danışma kurulu ne zaman oluşturuldu?

1826

1833

1836

1839

1793

Açıklama:

Doğru cevap C seçeneğidir. Sayfa 28’de II. MAHMUD DÖNEMİNDE DÜZENLİ ORDUNUN KURULUŞU ana konu başlığında ki açıklamalarda “Son olarak 1836 yılında ordunun en tepe komuta noktasına müşir (mareşal) rütbesi verilerek hiyerarşik silsile tamamlandı. Aynı yıl askerî işleri görüşüp karara bağlayacak olan Dâr-ı Şûra-yı Askeri (Askeri Şûra) adlı yüksek danışma kurulu oluşturuldu.” Şeklinde açıklanmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 58

Her Müslümanın “vatan savunması”na katılmasının dini bir vecibe olduğu ve Osmanlı tarihinde ilk kez zorunlu vatandaş askerliğe geçileceğinin ima edilmesi aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilmiştir?

Kur‘a Kanunnamesi ile

Asâkir-i Mansure ile

Dâr-ı Şûrayı Askeri ile

Tanzimat Fermanı ile

Terfi-i Rütbe Nizamnamesi ile

Açıklama:

Doğru cevap D seçeneğidir. Sayfa 34’de TANZİMAT DÖNEMİNDE DÜZENLİ ORDU VE ZORUNLU ASKERLİK ana konu başlığında ki açıklamalarda “Tanzimat Fermanı olarak bilinen siyasi belge ile, padişah, bürokrasi ve halk arasındaki ilişkiler hukuk çerçevesinde yeniden ele alındı. Fermanda, halkın vergi ve askerlik konularındaki mükellefiyetlerinde yeni bir düzenlemeye gidileceğinin işareti verilir. Vergi salarken ve seferberlikte asker toplarken bazı ke simlere fazla yüklenildiği belirtilerek bundan böyle vergi ve asker toplarken âdil davranılacağına vurgu yapılır. Ancak burada önemli bir ayrıntıya yer verilir ve her Müslümanın “vatan savunması”na katılmasının dini bir vecibe olduğu ifade ile Osmanlı tarihinde ilk kez zorunlu vatandaş askerliğine geçileceği ima edilir.” Şeklinde açıklanmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 59

Daha önce Asâkir-i Mansure ve Asâkir-i Hassa olarak ayrılmış olan ordu, coğrafi bölgeler esas alınarak hangi yılda ve kaç ordu komutanlığı şeklinde yeniden teşkilatlandırıldı?

1841 yılında ve 4 ordu

1842 yılında ve 5 ordu

1843 yılında ve 4 ordu

1843 yılında ve 3 ordu

1843 yılında ve 5 ordu

Açıklama:

Doğru cevap E seçeneğidir. Sayfa 35’de TANZİMAT DÖNEMİNDE DÜZENLİ ORDU VE ZORUNLU ASKERLİK ana konu başlığında ki açıklamalarda “Daha önce Asâkir-i Mansure ve Asâkir-i Hassa olarak ikiye ayrılmış olan ordu, 1843 yılında cografi bölgeler esas alınarak beş ordu komutanlığı şeklinde yeniden teşkilatlandırıldı.” Şeklinde açıklanmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 60

Osmanlı donanması buhar gücüyle çalışan ilk savaş gemisine ne zaman, hangi ülke sayesinde sahip oldu?

1856 - İngiltere

1857 - Fransa

1858 - İngiltere

1859 - Fransa

1846 - İngiltere

Açıklama:

Doğru cevap A seçeneğidir. Sayfa 39’da ASKERÎ TEKNOLOJİ TRANSFERİ VE OSMANLI ASKERÎ SANAYİİ ana konu başlığında ki açıklamalarda “Aslında yelkenlilerden buhar gücüyle çalışan gemilere geçiş II. Mahmud döneminde başlamış ve İngiltere’den sivil nakliye gemileri satın alınmıştı. 1856 yılında 78 toplu Peyk-i Zafer kalyonuna İngiltere’de makinaların takılmasıyla Osmanlı donanması buhar gücüyle çalışan ilk savaş gemisine sahip oldu.” Şeklinde açıklanmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 61

“Zorunlu askerlik” ya da “vatandaş askerliği” olarak bilinen uygulama kitle ölçeğinde ilk kez hangi ülkede başlamıştır?

Fransa

Portekiz

İşviçre

Osmanlı devleti

Hollanda

Açıklama:

“Zorunlu askerlik” ya da “vatandaş askerliği” olarak bilinen uygulama kitle ölçeğinde ilk kez Fransa’da başlamış oldu ve sağlık problemi bulunmayan 18-25 yaş arası bütün genç erkekler askerlikle mükellef tutuldu.

Doğru Cevap: A

Soru 62

Yeniçeri Ocağı’nın resmen kaldırıldığına dair ferman ve mahkeme ilâmı hangi tarihte yayınlandı?

17 Mayıs 1826

17 Haziran 1826

17 Temmuz 1826

17 Ağustos 1826

17 Eylül 1826

Açıklama:

17 Haziran 1826’da Yeniçeri Ocağı’nın resmen kaldırıldığına dair ferman ve mahkeme ilâmı yayınlandı.

Doğru Cevap: B

Soru 63

Asâkir-i Mansure-i Muhammediyye yerine düzenli ordu manasına gelen Asâkir-i Nizamiyye hangi tarihte kullanılmıştır?

1841

1842

1843

1844

1845

Açıklama:

Asâkir-i Mansure-i Muhammediyye: Kelime manası olarak “Hz. Muhammed’in Muza er Askerleri” demektir. Yeni ordunun adında zafere vurgu yapılması, Osmanlı devlet adamlarının güçlü bir orduya sahip olma beklentilerinin ifadesidir. Ordunun adında “Hz. Muhammed’in askerleri” ibaresinin geçmesi ise, hem halkın askerliğe olan meylini arttırmak hem de Avrupai tarzda talimin İslâm’a aykırı olduğu propagandasının önüne geçmek için tercih edilmiş olmalıdır. 1843 yılından itibaren bu ismin yerine düzenli ordu manasına gelen Asâkir-i Nizamiyye kullanılmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 64

Miralay ne demektir?

Çavuş

Yüzbaşı

Orgeneral

Albay

Binbaşı

Açıklama:

Ta bura binbaşı ve tertibe de miralay (albay) komuta edecekti.

Doğru Cevap: D

Soru 65

Müşir ne demektir?

Albay

Binbaşı

Orgeneral

Tuğgeneral

Mareşal

Açıklama:

Son olarak 1836 yılında ordunun en tepe komuta noktasına müşir (mareşal) rütbesi verilerek hiyerarşik silsile tamamlandı.

Doğru Cevap: E

Soru 66

Osmanlı tarihinde Tanzimat dönemi hangi yıllar arasındadır?

1839-1876

1839-1875

1838-1876

1839-1877

1838-1878

Açıklama:

Geç Osmanlı askerî tarihinde 1826-1839 arasındaki bu ilk dönemi takip eden ikinci aşama Osmanlı tarihinde Tanzimat dönemi olarak bilinen 1839-1876 arasıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 67

Gülhane Hatt-ı Hümayunu veya Tanzimat Fermanı olarak bilinen siyasi belge hangi tarihte ilan edilmiştir?

3 Aralık 1839

3 Kasım 1839

3 Ekim 1839

3 Eylül 1839

3 Ağustos 1839

Açıklama:

II. Mahmud’un yerine tahta geçen oğlu Sultan Abdülmecid’in saltanatının (18391861) hemen başında, 3 Kasım 1839’da ilân edilen Gülhane Hatt-ı Hümayunu veya Tanzimat Fermanı olarak bilinen siyasi belge ile, padişah, bürokrasi ve halk arasındaki ilişkiler hukuk çerçevesinde yeniden ele alındı.

Doğru Cevap: B

Soru 68

Kaimmakam ne demektir?

Tuğgeneral

Albay

Yarbay

Korgeneral

Mareşal

Açıklama:

Bunlardan ilki, alay çavuşu, cephaneci çavuş, başçavuş, sıra çavuşu ve bölük eminini; ikincisi, mülâzım, yüzbaşı ve kolağası rüt belerini; üçüncüsü, alay emini, binbaşı, kaimmakam (yarbay) ve miralay (albay) rütbelerini ve nihayet dördüncüsü de, en tepedeki “paşa” olarak da anılan mirliva (tuğgeneral), ferik (korgeneral) ve müşir (mareşal) rütbeli generalleri kapsıyordu.

Doğru Cevap: C

Soru 69

Hangi tarihli Kur‘a Kanunu ile muvazzaf askerlik süresi 4 yıla indirildi?

1867

1868

1869

1870

1871

Açıklama:

İlk kanundan yaklaşık 25 sene sonra, Avrupa ve Rusya ile aynı tarihlerde Os manlı Devleti’nde de yeni bir Kur‘a Kanunu yayınlandı. 1870 tarihli bu kanunla muvazzaf askerlik süresi 4 yıla indirildi.

Doğru Cevap: D

Soru 70

Zırhlı muharebe gemisi dünyada ilk kez hangi yılda yapıldı?

1857

1858

1859

1860

1861

Açıklama:

Bilindiği gibi zırhlı muharebe gemisi dünyada ilk kez 1861’de yapıldı.

Doğru Cevap: E

Soru 71

Vatandaş askerliği kavramı Avrupa’da ilk uygulayan ülke aşağıdakilerden hangisidir?

Fransa

İngiltere

Rusya

Avusturya

İtalya

Açıklama:

“zorunlu askerlik” ya da “vatandaş askerliği” olarak bilinen uygulama kitle ölçeğinde ilk kez Fransa’da başlamış oldu ve sağlık problemi bulunmayan 1825 yaş arası bütün genç erkekler askerlikle mükellef tutuldu.

Doğru Cevap: A

Soru 72

Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılması hangi olay sonrasında olmuştur?

Bulgar isyanı

Yunan isyanı

Arnavut isyanı

Arap isyanı

Sırp isyanı

Açıklama:

Uzun süre bastırılamayan Yunan İsyanı’nın Avrupalı güçlerin taraf olmasıyla diplomatik bir krize dönüşmesi, II. Mahmud’un bir süredir hazırlığını yaptığı Yeniçeri Ocağı’na hakim olma planını açığa çıkardı.

Doğru Cevap: B

Soru 73

Yeniçeri Ocağını aşağıdaki padişahlardan hangisi kaldırmıştır?

III. Selim

IV. Mustafa

II. Mahmud

Abdülmecid

I. Abdülhamid

Açıklama:

II. Mahmud 17 Haziran 1826’da Yeniçeri Ocağı’nın resmen kaldırıldığına dair ferman ve mahkeme ilâmı yayınlandı.

Doğru Cevap: C

Soru 74

Yeniçerilere ulûfelerinin, yani maaşlarının ödenmesi için düzenlenmiş olan resmi evraka nedir?

Ulufe

Cülus bahşişi

Bedel

Esame tezkeresi

Senet tanzimi

Açıklama:

Esâme ya da diğer adıyla esâme tezkeresi, yeniçerilere ulûfelerinin, yani maaşlarının ödenmesi için düzenlenmiş olan resmi evraktır.

Doğru Cevap: D

Soru 75

Asâkir-i Mansure-i Muhammediyye ordusunun en üst komutanı aşağıdakilerden hangisidir?

Miralay

Sadrazam

Binbaşı

Kazasker

Serasker

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Silahtarların gördüğü işleri hazine kethüdasına aktararak silahtarlığı ortadan kaldıran padişah aşağıdakilerden hangisidir?

III. Selim

II. Mahmud

I. Abdülhamid

I. Selim

IV. Murad

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 63

I. Padişahın elçi, sadrazam ve ziyaretçileri kabul ettiği eğlendiği ve dinlenip yemek yediği dairedir. II. Abdülhamid devlet işlerinde mabeyni öne çıkarması sebebi ile eleştirilere maruz kalmıştır III. Mabeyn için yapılan masraflar padişah tarafından karşılanırdı. Osmanlı İmparatorluğu'nda saltanat makamı olarak Mabeyn ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I ve III

II ve III

Açıklama:

Mabeyn sözcüğü saray teşkilâtında padişahın resmi bürolarının bulunduğu, elçi, sadrazam ve diğer ziyaretçileri kabul ettiği, eğlendiği ve dinlenip yemek yediği daireyi nitelerdi. I. Abdülhamid çalışma, oturma, dinlenme, yemek yeme, kabul, eğlence ve musiki gibi günlük mesaisini burada geçirirdi. Mabeyni bu şekilde ön plana çıkarması, eleştirilere neden oldu. Muhalif bir grup, mabeyincilerin devlet işlerine müdahale ettiklerini belirterek Osmanlı tarihinde ilk defa İstanbul’un değişik yerlerine yönetimi eleştiren bildiriler bırakmıştır. Saray görevlilerinin maaşlarından, bayramlarda kesilen kurban ve dağıtılan şekerlere kadar mabeyn için yapılan masraflar hazineden karşılanırdı. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 64

I. Bütün vekillerin başı olmak üzere sadareti başvekâlete dönüştürülmesi II. Başvekilliğin nazırlardan uygun olan birine ek görev olarak verilmesi III. Başvekil başkanlığındaki hükümet icraatın tamamından nazırlar ile birlikte sorumlu tutulması IV Nazırların başvekil tarafından değil padişah tarafından atanması Yukarıdakilerden hangileri, II Mahmut’un hükümet yönetimi ile ilgili yaptığı düzenlemeler arasında yer alır?

Yalnız I

I ve II

I, II ve III

I, II ve IV

II, III ve IV

Açıklama:

II. Mahmud, 30 Mart 1838’de yaptığı bir düzenlemeyle bütün vekillerin başı olmak üzere sadareti başvekâlete dönüştürdü; müstakil bir makam olma konumuna da son vererek duruma göre hangi nezaret uygun olursa ona eklenmek suretiyle idare edilmesini kararlaştırdı. Yani, padişahın hükümet başkanlığına lâyık gördüğü nazır, aynı zamanda başvekil olacaktı.Yapılan bu düzenlemelerle oluşturulan hükümetin (Meclis- i Mahsus, Meclis- i Vükelâ) Avrupadakilere benzetilmesi amaçlandı. Ancak, başvekil başkanlığındaki hükümetin kolektif sorumluluğu, yani, hükümet olarak icraatın tamamından nazırların birlikte sorumlu olma durumu yoktu; zira, hükümet üyeleri (nazırlar) başvekil tarafından değil, padişahça atanmaktaydı. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 65

Osmanlı İmparatorluğu’nda gayrimüslimler devlet memuru olma hakkını elde etmesi aşağıdakilerin hangisi ile olmuştur?

Tanzimat Fermanı

Gülhane Hatt-ı Hümayunu

Islahat Fermanı

I. Meşrutiyet

II. Meşrutiyet

Açıklama:

Gülhane Hatt-ı Hümayunuyla Müslümanlarla teorik olarak eşitlenen gayrimüslimler, 1856 Islahat Fermanı’yla birlikte devlet memuru olma hakkını elde etmiş ve bu tarihten sonra bürokrasideki sayıları hızla artmıştır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 66

I. Kanunlara aykırı davranan nazırları yargılama yetkisine sahipti II. Yürütme ve yasama yetkilerini bünyesinde toplamış bir meclisti III. Kararların uygulanmasında gördüğü hataları Meclis-i Vükelâ’ya ihtar veya dava edebilirdi IV. Meclis-i Tanzimat bürokratları arasındaki rekabet ve mücadeleden doğmuştur Meclis-i Tanzimat ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

Yalnız I

I ve II

I, II ve III

I, III ve IV

II, III ve IV

Açıklama:

26 Eylül 1854’te Meclis- i Tanzimat kuruldu ve meclisin yargı ve yasama olarak belirlenmiş iki temel faaliyet alanından birisi olan yasama görevi, yeni meclisçe üstlenildi.Meclis-i Tanzimat’a gelince; aslında bu meclis Tanzimat bürokratları arasındaki rekabet ve mücadeleden doğdu. Sultan Abdülmecid, Tanzimat’ın esaslarının bir dereceye kadar gerçekleşmesine rağmen ayrıntılarda başarılı olunamamasının rüşvetten kaynaklandığını belirterek bu konuda çalışmalar yapmak üzere bir meclisin kurulmasını emretti. Kararların uygulanmasında gördüğü hataları Meclis-i Vükelâ’ya ihtar veya dava edebilirdi. Bu husus önemlidir; çünkü Osmanlı idari sisteminde yasama organının yürütmeyi (hükümet) denetlemesine önceki dönemlerde rastlanmaz. Meclis- i Vükelâ, meclisi hazırladığı kanun taslaklarını reddedebilir veya değiştirebilirdi; buna karşılık Meclis- i Tanzimat da, kanunlara aykırı davranan nazırları yargılayabilirdi. Yasama ve yürütme ilk defa bu kadar kesin hatlarıyla birbirinden ayrıldı. Meclis, şahısların düzenlediği kanun ve tüzük taslaklarını da değerlendirebilirdi. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 67

Osmanlı’da eyalet sisteminden vilâyet sistemine geçilmesi aşağıdaki tarihlerden hangisinde olmuştur?

1840

1849

1853

1864

1871

Açıklama:

1864 Vilâyet Nizamnamesi’yle eyalet sisteminden vilâyet sistemine geçilmiştir; ayrıca, eyalet meclisi, vilâyet idare meclisi adını almıştır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 68

II. Mahmud’un Maliye Nezareti’ni kurmasının en önemli sebebi aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak ifade edilmiştir?

Memurların maaşları arasındaki büyük fark yüzünden yaygınlaşan rüşveti önlemek

Taşradan mümkün olduğunca daha fazla vergi toplamak

Tarım ve ticareti yaygınlaştırmak

İthalat, ihracat ve bayındırlık konularıyla daha etkin ilgilenmek

Birbirinden bağımsız hazineler tarafından yönetilen maliyenin tek elden idaresini sağlamak

Açıklama:

II. Mahmud, savaşların ve iç sorunların hazineye yüklediği büyük maliyetle toprak kayıplarının hazinenin dengesini bozduğunu gördü ve paradaki değerli maden miktarını azaltarak hazineye gelir sağlamaya çalıştı. Giderlerin çoğalıp gelirlerin azaldığı böyle bir ortamda devletin maliyesi birbirinden bağımsız hazineler tarafından yönetiliyordu. Padişah, malin imkânların iyice daraldığı bu dönemde Maliye Nezareti’ni kurarak çoklu hazine sistemine son vermiş; gelir ve giderlerin tek elden idaresini sağlamıştır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 69

İlk Maarif- i Umumiyye Nazırı aşağıdakilerden hangisidir?

Abdurrahman Sami Paşa

Mustafa Reşid Paşa

Ahmed Cevdet Paşa

Mahmud Nedim Paşa

Hüsrev Paşa

Açıklama:

Eğitimin hükümet üyesi bir nezaretle temsili, 14 Mart 1857’de Maarif-i Umumiyye Nezareti’nin kurularak Abdurrahman Sami Paşa’nın nazırlığa getirilmesiyle olmuştur. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 70

I. Halkın gelir düzeyini tespit ve vergilerini tahsil ile görevlendirilmişlerdir II. Topladıkları vergileri doğrudan valiye göndermekle yükümlüydüler III. Sancağın idari ve mali yöneticisi olarak görev yapmışlardır IV. 1840’ta iltizam usulü kaldırılmasıyla birlikte görev almışlardır. V. Vergi işinin düzene kavuşturulmasında başarılı olmuşlardır Muhassıl-ı emval ile ilgili yukartıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

Yalnız I

I ve II

I, II ve III

I, III ve IV

II, III, IV ve V

Açıklama:

1840’ta iltizam usulü kaldırılarak merkezden taşraya muhassıl-ı emval denilen görevliler gönderilmeye başlandı. Sancağın idari ve mali yöneticisi olan muhassıllar, halkın gelir düzeyini tespit ve vergilerini tahsil etmekle birlikte topladıkları vergileri doğrudan merkezi hazineye göndermekteydiler. Vergilerin tespit ve toplanmasında muhasssıllara yardımcı olmak üzere sancak merkezlerinde muhassıllık meclisleri kuruldu. Böylece vali, mütesellim ve diğer yöneticilerin mali sorumlulukları muhassıllarca üstlenilerek vergi işinin düzene kavuşturulması amaçlandı. Ancak, çıkarları zedelenen yerel ileri gelenlerle taşra idarecilerinin muhalefeti yüzünden bu uygulamadan istenilen sonuç alınamadı. Çünkü muhassıllık sistemine işlerlik kazandırılamadan iltizam kaldırıldığı için, devlet yeni gelirleri toplayamadığı gibi, mevcut gelirlerini de kaybetti. Bu yüzden Mart 1842’den itibaren yeniden iltizam sistemine geri dönüldü. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 71

Hangi devlet görevlisinin silahtarlığı ile Silahtarlık ve Has Oda padişahın idareyle olan ilişkilerini de düzenleyen bir konum kazanmaya başlamıştır?

Fındıklılı Mehmed Ağa

Çorlulu Ali Paşa

Halil Hâmid Efendi

Cezayirli Gazi Hasan Paşa

Baltacı Mehmed Paşa

Açıklama:

II. Mustafa döneminde saray teşkilâtında esaslı bir düzenleme yapıldı. Padişahın silahtarlığa getirmek istediği Çorlulu Ali Paşa, o zamana kadar Bâbüssaade ağaları vasıtasıyla yapılagelen telhislerin padişaha sunulması ve çıkan hatt-ı hümayunların teslim alınması görevinin silâhtarlar aracılığıyla yapılması şartıyla görevi kabul edebileceğini bildirmesi üzerine, bu görev silâhtarlara intikal etti; ayrıca, Dârüssaade ağasının dışındaki bütün Bâbüssaade ve Enderun hademeleri de silâhtarın gözetimine verildi. Böylece padişahın özel hizmetiyle ilgili olan Has Oda görevlileri, padişahın idareyle olan ilişkilerini de düzenleyen bir konum kazanmaya ve Has Oda’da bir saray kitabeti oluşmaya başladı. Doğru yanıt “B” şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 72

Osmanlı bürokrasisinde Mabeyn hangi tarihte “Hazinei Hassa Nezareti ve Mabeyni Hümayun Müşirliği” adını almıştır?

1843

1863

1864

1871

1875

Açıklama:

Hazinei Hassa bir ara Maliye Nezareti’ne ilhak edilirse de, 9 Eylül 1871’de tekrar mabeyinle birleştirilerek Hazinei Hassa Nezareti ve Mabeyni Hümayun Müşirliği adını aldı. Doğru yanıt “D” şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 73

I. Sadaret Başvekâlete dönüştürüldü
II. Hükümet kolektif sorumluluğa sahipti
III. Başvekil başkanlığındaki hükümetin kolektif sorumluluğu yoktu
IV. Hükümet üyeleri başvekil tarafından atanmaktaydı
Hangileri II. Mahmud’un 1838’de yaptığı düzenlemelerle oluşturulan yeni hükümetin özelliklerindendir?

I, II

I, III

I, III, IV

II, IV

III, IV

Açıklama:

II. Mahmud, 30 Mart 1838’de yaptığı bir düzenlemeyle bütün vekillerin başı olmak üzere sadareti başvekâlete dönüştürdü. Başvekil başkanlığındaki hükümetin kolektif sorumluluğu, yani, hükümet olarak icraatın tamamından nazırların birlikte sorumlu olma durumu yoktu; zira, hükümet üyeleri (nazırlar) başvekil tarafından değil, padişahça atanmaktaydı. Doğru yanıt “B” şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 74

Osmanlı bürokrasisinde atamaların yıllık olarak yapıldığı tevcihat usulü hangi tarihte kaldırılmıştır?

1831

1835

1838

1841

1854

Açıklama:

Memurların korkulu rüyası olan tevcihat usulü 4 Nisan 1838’de II. Mahmud tarafından ortadan kaldırılarak memurların sebepsiz yere azledilmelerine son verildi. Doğru yanıt “C” şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

1840’ta kaldırılan iltizam usulünün yerine getirilen sistem hangisidir?

Vilayet meclisleri

Muhassıllık

Mütesellim

Menzil Teşkilatı

Eyalet Defterdarlığı

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 79

Vilâyet Nizamnamesi hangi tarihte yürürlüğe girmiştir?

1849

1854

1856

1861

1864

Açıklama:

Ocak 1849 tarihli 68 maddelik Eyalet Meclisleri Talimatnamesi, 1864 Vilâyet Nizamnamesi’ne kadar yürürlükte kaldı. Doğru yanıt “E” şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 80

I. Güvenlik
II. Maliye
III. Yönetim
IV. Eğitim-öğretim
V. Beledî işler
Hangileri 1842 düzenlemesiyle sancaklarda kaymakamın başında bulunduğu meclislerin çalışma yürüttüğü alanlardır?

İlmiye sınıfının en seçkinleri olan ilmiye ricalinin sayısı Tanzimat’tan önce 60 kişiyken, Tanzimat’tan sonra yaklaşık olarak kaç kişi civarındaydı?

Açıklama:

İlmiye sınıfının en seçkinleri olan ilmiye ricalinin sayısı Tanzimat’tan önce 60 kişiyken, Tanzimat’tan sonra yaklaşık olarak 40 kişi civarındaydı.

Doğru Cevap: C

Soru 15

Miras taksimi sırasında yetim paralarının işletilme yetkisi 1851 yılında şeyhülislâmlıkta kurulan hangi kuruma verilmiştir?

Emval-ı Eytam Nezareti

İlmiye Ricali

Maarif Nezareti

Meclis-i Tedkikat-ı Şer’iyye

Sahn-ı Seman Nezareti

Açıklama:

Miras taksimi sırasında yetim paralarının işletilme yetkisi 1851 yılında şeyhülislâmlıkta kurulan Emval-ı Eytam Nezareti’ne verildi.

Doğru Cevap: A

Soru 16

Şeyhülislamlığa bağlı olarak kadı ve naip yetiştirmek amacıyla Mekteb-i Nüvvab adlı bir mektep/medrese hangi yılda açılmıştır?

1826

1831

1855

1866

1873

Açıklama:

1855’te yine şeyhülislamlığa bağlı olarak kadı ve naip yetiştirmek amacıyla Mekteb-i Nüvvab adlı bir mektep/medrese açıldı.

Doğru Cevap: C

Soru 17

17 Ağustos 1855’te naip olacaklara yeterli bilgi donanımını kazandırabilmek amacıyla, Süleymaniye Camii yakınında devlet memuru yetiştirmek üzere daha önce kurulmuş olan Mekteb-i Ulûm-i Edebiyye aşağıdakilerden hangisine dönüştürülmüştür?

Meclis-i Tedkikat-ı Şer’iyye

Meclis-i Meşayih

Medaris-i Semaniyye

Muallimhane-i Nüvvab

Musika-i Hümayun

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Müsika-i Hümayun

Mekteb-i Harbiye

Mekteb-i Tibbiye

Rüştiye

İdadi

Açıklama:

II. Mahmud, Yeniçeri Ocağı’nı kaldırdıktan sonra ocağı hatırlatan her işareti silmeye gayret ettiği için Mehterhane ve mehter takımını da kaldırdı. Asakiri Mahsurei Muhammediyye ile birlikte bir bando takımının ku rulması gündeme geldi. 25 Aralık 1831’de yeni ordu için bando takımı oluşturul ması ve bu birime eleman yetiştirmek üzere bir mektebin açılması kararlaştırıldı. Enderun ile Bâbüssaade ağaları arasından müziğe yeteneği olanlar seçilerek İtal ya’dan getirtilen besteci Guiseppe Donizetti’nin maiyetine verildi. Avrupa’dan ge tirtilen yeni çalgı aletleriyle Dolmabahçe Sarayı’nın yerinde bulunan köşklerden birinde 4050 civarında bir öğrenci grubuyla eğitime başlayan Musikai Hüma yun mektebinde müziğin dışında, Arapça, Farsça ve din dersleri de verilmekteydi. Daha sonra kendisine paşalık unvanı verilen Donizetti, II. Mahmud adına Mahmudiye Marşı’nı ve Sultan Abdülmecid devrinde de Mecidiye Marşını besteledi. Doğru seçenek A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 27

I. Ziraat Mektebi
II. Rüşdiye
III. Mektep-i Mülkiye
IV. Mekteb-i Harbiye
Yukarıdakilerden hangileri mesleki eğitim için açılmıştır?

I ve III

II ve IV

II ve III

III ve IV

I, II ve III

Açıklama:

Ziraat mektebi ve mektebi mülkiye mesleki eğitim veren okullardır. Doğru seçenek A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 28

Ekonomisi önemli ölçüde tarıma dayanan Osmanlı Devleti’nde verimi yükseltmek ve bol ve kaliteli ürün elde edebilmek amacıyla tarımın ıslah edilmesi amacıyla kurulan mesleki eğitim mektepleri aşağıdakilerden hangisidir?

Orman ve maadin mektebi

Ziraat mektebi

Mekteb-i Mülkiye

Sanayi mektepleri

Musika-i Humayun

Açıklama:

Ziraat Mektebi: Ekonomisi önemli ölçüde tarıma dayanan Osmanlı Devleti’nde verimi yükseltmek ve bol ve kaliteli ürün elde edebilmek amacıyla tarımın ıslah edilmesi gerekiyordu. Öte yandan İstanbul’da açılan basma fabrikası için işlene cek iyi cins pamuğa ve bunu işleyecek kalifiye elemanlara ihtiyaç vardı. İstanbul’da Ayamama Çiftliği’nde bu amaçla örnek bir tarım eğitim çiftliği kuruldu. 1847 yı lında bu esas üzerine şekillenen Ziraat Mektebi, ertesi yıl otuzu dışarıdan ve yirmi si de Tıbbiye’den (10 müslim, 10 gayrimüslim) olmak üzere toplam 50 öğrenciyle eğitime başladı. Eğitim başlangıçta âdeta bir kurs niteliğinde olup zamanla müfre datı gelişti ve Amerika’dan getirtilen uzmanlar da bu okulda dersler verdi. Ancak, bir yandan öğrencilerin ilgisizliği, bir yandan kışın öğrencilerin okula ulaşmakta zorluk çekmesi ve masraflar yüzünden 1852’de okulun kapatılması kararlaştırıldı. Öğrenciler Tıbbiye’ye geri gönderildi; hocalar ise maaşları ödenerek tarım ve tica retle ilgili kitap yazmaları için görevlendirildi. Böylece bu konu, Halkalı Ziraat ve Baytar Mektebi’nin açılmasına kadar kapanmış oldu. Doğru seçenek B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 29

II. Mahmud 1827’de eğitim görmek üzere Paris’e dört öğrenci gönderdi; daha sonra bu sayı giderek arttı. Paris’te bir dil okulu kuran Mısır Valisi Mehmed Ali Paşa ise Mısır ve Suriye’den bu okula öğrenci göndermekteydi. Paris Elçisi Cemil Paşa’nın önerisi üzerine Paris’e gelen öğrencileri buradaki okullara hazırlamak ve dil eğitimi yapmak üzere 1857 yılında Paris’te Mektebi Osmani adıyla bir okul açıldı. Hocaları ağırlıklı olarak Fransız; idarecileri ise Türk’tü. Bu tarihte Paris’te bulunan öğrencilere ek olarak Harbiye, Tıbbiye ve Mühendisha ne’den öğrenciler seçilip gönderildi. Öğrencilerin bir kısmı yatılı bir kısmı ise gündüzlüydü. 1867’de gerçekleştirdiği Avrupa seyahatinde Mektebi Osmani talebeleri tarafından karşılanan Sultan Abdülaziz, daha sonra okulu ziyaret etti. Söz edilen özel statülü mektep aşağıdakilerden hangisidir?

Darüşşafaka

Mekteb-i Muallimane

Mekteb-i Tıbbiyye

Mekteb-i Sultani

Mekteb-i Hümayun

Açıklama:

Mekteb-i Sultani: II. Mahmud 1827’de eğitim görmek üzere Paris’e dört öğrenci gönderdi; daha sonra bu sayı giderek arttı. Paris’te bir dil okulu kuran Mısır Valisi Mehmed Ali Paşa ise Mısır ve Suriye’den bu okula öğrenci göndermekteydi. Paris Elçisi Cemil Paşa’nın önerisi üzerine Paris’e gelen öğrencileri buradaki okullara hazırlamak ve dil eğitimi yapmak üzere 1857 yılında Paris’te Mektebi Osmani adıyla bir okul açıldı. Hocaları ağırlıklı olarak Fransız; idarecileri ise Türk’tü. Bu tarihte Paris’te bulunan öğrencilere ek olarak Harbiye, Tıbbiye ve Mühendisha ne’den öğrenciler seçilip gönderildi. Öğrencilerin bir kısmı yatılı bir kısmı ise gündüzlüydü. 1867’de gerçekleştirdiği Avrupa seyahatinde Mektebi Osmani tale beleri tarafından karşılanan Sultan Abdülaziz, daha sonra okulu ziyaret etti.
1868’de farklı din ve mezheplerdeki tebaanın çocuklarının beraberce okuya cakları bir okul projesine yönelik olarak Mektebi Sultani açıldı. Mektep mezunlarının istediği memuriyete girebilmesi ve Hendesehane, Tıbbiye ve Bahriye gibi yüksek mekteplere devam edebilmesi kararlaştırıldı. Eğitim dili Fransızca, bazıdersler ise Türkçeydi. Ayrıca Latince, Grekçe ve Bulgarca da seçmeli ders olarak okutulmaktaydı. 1869 Maarifi Umumiyye Nizamnamesi, her vilayette bir sultani açılmasını öngörmesine rağmen, bu tasavvur gerçekleşmedi ve onların yerini idadiler aldı. Mektebi Sultani’nin açılmasından sonra Mektebi Osmani’nin önemi azaldı. Çünkü Mektebi Sultani bu ihtiyacı karşılayacak bir müfredata sahipti ve devlete maliyeti daha düşüktü. 1869 yılında Mektebi Osmani’nin Paris’teki binası boşaltılarak talebeler çeşitli yatılı okullara dağıtıldı; 1874’te de faaliyetlerine tamamen son verildi. Doğru seçenek D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 30

"Dairei Askeriyye Ruznamçecisi Ziya Bey’in girişimleriyle 16 Mart 1865 tarihinde kurulan Cemiyeti Tedrisiyyei İslâmiyye’nin amacı, kimse siz ve fakir çocukları eğitmek, İslâm dini ve ibadetlerle ilgili pratik bilgileri vermekti." Söz edilen okul aşağıdakilerden hangisidir?

Darülfünun

Darüşşafaka

Mekteb-i Sultani

Sanayi Mektepleri

Orman ve maadin mektebi

Açıklama:

Galatasaray Mektebi Sultanisi gibi özel statülü diğer bir okul da Darüşşafaka’ydı. Dairei Askeriyye Ruznamçecisi Ziya Bey’in girişimleriyle 16 Mart 1865 tarihinde kurulan Cemiyeti Tedrisiyyei İslâmiyye’nin amacı, kimse siz ve fakir çocukları eğitmek, İslâm dini ve ibadetlerle ilgili pratik bilgileri ver mekti. Cemiyet kurulacak okulun bütün giderlerini karşılayacak, üyeleri okulda bizzat ders verecek ve gerek duyulması durumunda halktan da yardım toplaya caktı. İstanbul Simkeşhane’deki dersler 28 Mart 1865’te kurs şeklinde başladı; ilgi nin yoğun olması üzerine Aksaray’da bir kurs daha açıldı. Ancak bu yöndeki ta leplerin artarak devam etmesi üzerine, Sakızlı Esad Paşa, Fransa’daki Prytanee de la Fleche örneğinde bir okul açılmasını önerdi. Bu teklif benimsenerek mektebin 25 maddelik içtüzüğü hazırlandı; 15 yaşından küçük kimsesiz erkek çocukların okulda yatılı okuması ve kız öğrenciler için ise, dikiş, nakış, ev yönetimi ve müzik derslerinin verilmesi kararlaştırıldı.
Ağustos 1868’de İstanbul’da Sultan Selim’le Fatih Camileri arasında bir arsa sa tın alınarak okulun yapımına başlandı. Giderlerinin karşılanabilmesi için pek çok vakfın geliri mektebe tahsis edildi. Müslüman yetim çocukların eğitiminin ger çekleştirileceği Darüşşafaka bilim ve fen olarak iki şubeye ayrıldı. Mühendislik, makinecilik ve mimarlık gibi dersler müfredata eklendi. 12 Haziran 1873’te Da rüşşafaka’nın resmi açılışı yapıldı ve iki gün sonra eğitime başlandı. Okutulan ders kitaplarının tamamına yakını Cemiyeti Tedrisiyyei İslamiyye üyelerince yazıldı. Galatasaray Mektebi Sultanisinde paralı eğitim verilirken, yetim çocuklar Darüş şafaka’da ücretsiz okumaktaydı. Doğru seçenek B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 31

Geleneksel Osmanlı eğitim sisteminde medreselerin idaresinden sorumlu olan görevliye ne denirdi?

Müderris

Ders Vekili

Nâib

Kadı

Şeyhülislam

Açıklama:

Geleneksel sistemde Osmanlı sıbyan mektepleriyle medreselerin finansmanını zengin ve hayırseverlerin kurduğu vakıflar sağlar; Ders Vekili, şeyhülislâma bağlı olarak bu geleneksel eğitim kurumlarını idare ederdi. Doğru yanıt “B” şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 32

Aşağıdakilerden hangisi geleneksel Osmanlı kurumlarından birisi değildir?

Divan-ı Hümayun

Tercüme Odası

Bâbıâli

Bâb-ı Fetva

Bâb-ı Askeri

Açıklama:

Geleneksel Osmanlı bürokrasisi usta çırak ilişkisiyle insan yetiştirirdi. Bunun yaygınlığı ve etkinliği dikkate alındığında Bâbıâli kalemleri de birer okul olarak değerlendirilebilir. Divanı Hümayun, Bâbıâli, Bâbı Fetva ve Bâbı Askeri gibi devlet dairelerinde kıdemli memurlar yenilere hocalık yapardı. Doğru yanıt “B” şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 33

19. yüzyılda kadı yetiştirmek üzere açılan yeni kadı mektebinin adı nedir?

Kadıü’l-Kudât

Mekteb-i Kudât

Mekteb-i Nüvvab

Bâb-ı Deavi

Darü’l-Bedayi

Açıklama:

19. yüzyılda medreselerin durumu fazla değişmedi. Sıbyan mektepleri düzenlenerek yeni tarz okulların ilk kademesi olarak eğitim sistemindeki yerini aldı. Ayrıca, kadı yetiştirmek üzere yeni bir kadı mektebi (Mekteb-i Nüvvab) açıldı. Doğru yanıt “C” şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 34

Maarif Nezareti hangi yıl açılmıştır?

1839

1848

1853

1857

1861

Açıklama:

Değişen ihtiyaçlara cevap vermek üzere medreselerin dışında yeni usulde eğitim veren bazı mektepler açıldı ve 1857’de kurulan Maarif Nezareti’ne bağlandı. Doğru yanıt “D” şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 35

Osmanlı ilmiye teşkilatında ilmiye kariyerinin zirvesi hangi makam idi?

Şeyhülislamlık

Anadolu Kazaskerliği

Rumeli Kazaskerliği

Nişancılık

Padişah Hocalığı

Açıklama:

İlmiye ricali, önceki dönemlerde Divanı Hümayun’a; III. Selim ve II. Mahmud dönemlerinde de meşveret ve mükâleme meclislerine katılır; Anadolu ve Rumeli kadıaskerliklerinin yanında, diğer ilmiye ve mülkiye birimlerinde önemli görevler üstlenirlerdi. Kariyerlerinin zirvesi ise şeyhülislâmlıktı. Doğru yanıt “A” şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 36

Osmanlı devrinde resmi bir hüviyetleri olmaksızın fetva vazifesini icra eden âlimler hangi padişahtan itibaren resmen “müfti” veya “şeyhülislâm” unvanını almışlardır?

I. Mehmed

II. Murad

II. Mehmed

I. Bayezid

I. Selim

Açıklama:

II. Murad devrine kadar resmi bir hüviyetleri olmaksızın fetva vazifesini icra eden âlimler bu devirden itibaren resmen “müfti” veya “şeyhülislâm” unvanını aldılar. Doğru yanıt “B” şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 37

Klasik Osmanlı ilmiye teşkilatında büyük kadıları ifade etmek üzere kullanılan kelime nedir?

Mevali

Meşayih

Medaris

Kadıü'l-Kudat

Melami

Açıklama:

İstanbul’da görev yapan merkez müftüsü (İstanbul müftüsü), yani şeyhülislâmlar, yapılan işlerin İslâm hukukuna uygun olup olmadığı konusunda fetva verirlerdi. 16. yüzyılın ilk yarısında bu görevlerine, Bayezid Medresesi müderrisliği ile Sultan Bayezid vakıfları nazırlığı; yüzyılın son çeyreğinde de kadıaskerlerin, yüksek rütbeli müderrislerin, mevali denilen büyük kadıların, meşayih denilen tarikat şeyhlerinin atama ve görevden alma arzlarının yazılmasıyla muamelelerinin yürütülmesi vazifeleri de eklendi. Doğru yanıt “A” şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 38

Şeyhülislamlık makamı (Fetvahane) hangi tarihten itibaren sabit bir mekanda görev yapmaya başlamıştır?

1774

1789

1808

1827

1839

Açıklama:

15 Haziran 1826’da Yeniçeri Ocağı’nın kaldırılması üzerine yerine Asakir-i Mansure-i Muhammediyye ordusu kuruldu. Ocağın merkezi olan Ağa Kapısı yeni orduya merkez yapılarak Serasker Kapısı adını aldı. Kısa bir süre sonra burasının Fetvahane olarak isimlendirilerek şeyhülislâmlık makamı olmasına karar verildi. 22 Ekim 1827’de Bâbıâli’nin kendi binasına taşınması üzerine, yaklaşık bir yıllık bir gecikmeyle şeyhülislâm ve maiyeti Fetvahane’ye taşındı. Doğru yanıt “D” şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 39

Hangi tarihte Anadolu ve Rumeli Kadıaskerliği ile İstanbul Kadılığı Fetvahane’ye taşınmasıyla başlıca şer’i daireler bir çatı altında toplanmış oldu?

1836

1837

1838

1839

1840

Açıklama:

1836’da Anadolu ve Rumeli Kadıaskerliği ile İstanbul Kadılığı Fetvahane’ye taşındı; böylece başlıca şer’i daireler bir çatı altında toplanmış oldu. Doğru yanıt “A” şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 40

I. Galata
II. Üsküdar
III. Kadıköy
IV. Eyüp
Hangileri Bilad-ı Selâse denilen kadılıklardandır?

I, II, III

I, II, IV

II, III

II, III, IV

III, IV

Açıklama:

Bilad-ı Selâse denilen kadılıklar Galata, Üsküdar ve Eyüp Kadılıklarıdır. Doğru yanıt “B” şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 41

I- Anadolu Kadıaskeri
II- İstanbul Kadıları
III- Haremeyn payeleri
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri ilmiye ricaline dahildir?

I, II, III

I, II

I, III

II, III

Yalnız I

Açıklama:

İlmiye ricali de denilen üst düzey ulema, Anadolu ve Rumeli kadıaskerleri ile payelileri, İstanbul kadıları ile payelileri ve Haremeyn payelilerinden oluşurdu.

Doğru Cevap: A

Soru 42

Aşağıdaki kadılardan hangisi Şeyhülislâmın yanında Çarşamba Divanı'na katılmazdı?

Kadıköy Kadısı

İstanbul Kadısı

Galata Kadısı

Eyüp Kadısı

Üsküdar Kadısı

Açıklama:

1838 yılına kadar alt mahkemelerin gördüğü davalar Arz Odası’nda toplanan ve huzur murafaası (temyiz) denilen mahkemede tekrar ele alınır; veziriazam nezaretinde toplanan İkindi Divanı’nda veya kadıaskerlerin katılımıyla Cuma Divanı’nda ya da İstanbul, Galata, Eyüp ve Üsküdar kadılarının katılımıyla Çarşamba Divanı’nda görülürdü

Doğru Cevap: A

Soru 43

1855 yılında kurulan hangi meclis kadıların seçimi ve muameleleri ile ilgilidir?

Meclis-i İntihab-ı Hükkâm

Meclis-i İdare-i Emval-ı Eytam

Meclis-i Tedkikat-ı Şer’iyye

Meclis-i Meşayih

Meclis-i İmtihan-ı Kur’a

Açıklama:

Kadıaskerlerin yürüttüğü kaza kadılarının seçimi ve muameleleri 1855 yılında şeyhülislâmlıkta kurulan Meclis-i İntihab-ı Hükkâm’a; ayrıca öteden beri yürüttükleri huzur murafaası (temyiz) yetkilerinde davanın ilk tetkiklerinin yapılması işleri de 1861 yılında şeyhülislamlık bünyesinde oluşturulan Meclis-i Tedkikat-ı Şer’iyye’ye aktarıldı.

Doğru Cevap: A

Soru 44

1838 yılında yayınlanan hangi Kanunname ile Osmanlı'da ilk defa kadılık mesleğine girecek olanların sınavla belirlenmesi hükme bağlanmıştır?

Tarik-i İlmiyyeye Dair Ceza Kanunamesi

Ceza Kanunnamesine Zeyl

Ceza Kanunname-i Humayunu

Kanunname-i Osmani

Kanun-ı Kadim

Açıklama:

Geleneksel düzende kadıların atanma ve yükseltilme işlemleri, kadıaskerlerin maiyetindeki memurlarca yürütülürdü. Ancak zaman zaman bazı aksaklık ve usulsüzlükler olur ve bunlar fermanlar yayımlanarak giderilmeye çalışılırdı. 1838 yılında yayınlanan Tarik-i İlmiyyeye Dair Ceza Kanunamesi ile kadılık mesleğinde bulunanlarla bu mesleğe gireceklerin sınavla belirlenmesi hükme bağlandı. Ancak üç ay gibi kısa bir süre sonra bunun uygulanamayacağı anlaşılarak Ceza Kanunnamesine Zeyl adıyla ikinci bir düzenleme yapılarak sadece kadılık mesleğine yeni gireceklerin imtihan edilmesi kararlaştırıldı.

Doğru Cevap: A

Soru 45

Muallimhane-i Nüvvab hangi yıl açılmıştır?

1855

1838

1843

1847

1851

Açıklama:

1855 düzenlemesiyle naip olmak isteyenlerin öncelikle İstanbul’da şer’iye mahkemelerinde staj yapması kararlaştırılmıştı. Bu stajı başaranlar yapılacak sınavda yeterli puan almaları durumunda naip atanacaktı. Bu düzenlemeden yaklaşık üç ay sonra mahkemelerdeki kâtip sayısının fazla olması yüzünden uygulamadan beklenen netice elde edilemedi. Çünkü stajyerlerin her birine ayda bir kere bile dava kayıt sırası gelmiyordu. Bunun üzerine 17 Ağustos 1855’te naip olacaklara yeterli bilgi donanımını kazandırabilmek amacıyla, Süleymaniye Camii yakınında devlet memuru yetiştirmek üzere daha önce kurulmuş olan Mekteb-i Ulûm-i Edebiyye, Muallimhane-i Nüvvab’a dönüştürüldü. Muallimhane’nin amacı kadılık mesleğine girmek isteyenlere Arapçayı, İslâm hukukunun muamelât kısmıyla miras hukukunu ve şer’i belge düzenlemeyi öğretmekti.

Doğru Cevap: A

Soru 46

1847’de Harbiye Mektebi’ne öğrenci hazırlamak amacıyla kurulan okul hangisidir?

Mekteb-i Fünun-i İdadi

Mekteb-i Harbiyye

Musika-i Hümayun

Mekteb-i Tıbbiyye

Mekteb-i Nüvvab

Açıklama:

1847’de Harbiye Mektebi’ne öğrenci hazırlamak amacıyla biri tamamlama sınıfı olmak üzere toplam beş sınıflı Mekteb-i Fünun-i İdadi açıldı. 1875’te taşrada da askeri idadi ve rüştiyelerin açılması kararlaştırıldı. Aynı yıl içerisinde bu mekteplerin hoca ihtiyacını karşılamak üzere Harbiye Mektebi’nin içinde Menşe-i Muallimin ismiyle bir öğretmen okulu açıldı.

Doğru Cevap: A

Soru 47

I- Joseph Freiherr von Hammer-Purgstall
II- Thomas Bianchi
III- James Redhouse
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Ercümen-i Daniş üyelerindendir?

I, II, III

I, II

I, III

II, III

Yalnız III

Açıklama:

1851’de, kurulması düşünülen Darülfünun’da okutulacak ders kitaplarını hazırlamak, diğer ülkelerin eğitim kurumlarıyla fikir alışverişinde bulunmak ve kitaplar tercüme etmek üzere Encümen-i Daniş kuruldu. Üyelerinin bir kısmı aynı zamanda Tanzimatçılar olan Encümen’e, Hammer, Bianchi ve Redhouse gibi Doğubilimciler de üyeydi.

Doğru Cevap: A

Soru 48

Osmanlı'da açılan ve bünyesinde Elifbayı Tedris Usulü adlı öğretmenlik formasyonuna dair bir ders de bulunan öğretmen okulu hangisidir?

Darülmüallimin-i Sıbyan

Darülmüallimin-i Rüşdi

Darülmuallimat

Darülmüallimin-i İdadi

Darülfünun

Açıklama:

Maarif Nezareti’nin önerisi üzerine sıbyan mekteplerine öğretmen yetiştirmek amacıyla 16 Kasım 1868’de Darülmüallimin-i Sıbyan adıyla eğitim süresi iki sene olan bir okul açıldı. Ders programında Türkçe, yazı, aritmetik, geometri, tarih, coğrafya gibi derslerin yanında, Elifbayı Tedris Usulü adlı öğretmenlik formasyonuna dair bir ders de vardı.

Doğru Cevap: A

Soru 49

I- Fransızca
II- Latince
III- Grekçe
Yukarıdaki dillerden hangisi ya da hangileri Mekteb-i Sultani'de okutulan diller arasındadır?

I, II, III

I, II

I, III

II, III

Yalnız I

Açıklama:

Mekteb-i Sultani'nin eğitim dili Fransızca, bazı dersler ise Türkçeydi. Ayrıca Latince, Grekçe ve Bulgarca da seçmeli ders olarak okutulmaktaydı.

Doğru Cevap: A

Soru 50

19. yüzyılda kadı yetiştirmek için açılan yeni kadı mektebinin ismi nedir?

Mekteb-i Nüvvab

Mekteb-i Tıbbiyye

Mekteb-i Harbiyye

Mekteb-i Fünun-i İdadi

Mekteb-i Maarif-i Adliyye

Açıklama:

Sıbyan mektepleri düzenlenerek yeni tarz okulların ilk kademesi olarak eğitim sistemindeki yerini aldı. Ayrıca, kadı yetiştirmek üzere yeni bir kadı mektebi (Mekteb-i Nüvvab) açıldı. Böylece geleneksel eğitim sisteminde mevcut düzen muhafaza edilmekle beraber bazı yenilikler de yapılmış oldu.

Doğru Cevap: A

Soru 51

İlmiye ricalinin kariyerinin zirvesi olan makam hangisidir?

Şeyhülislamlık

Kadılık

Kadıaskerlik

Muallimelik

Naiblik

Açıklama:

İlmiye ricali, önceki dönemlerde Divan-ı Hümayun’a; III. Selim ve II. Mahmud dönemlerinde de meşveret ve mükâleme meclislerine katılır; Anadolu ve Rumeli kadıaskerliklerinin yanında, diğer ilmiye ve mülkiye birimlerinde önemli görevler üstlenirlerdi. Kariyerlerinin zirvesi ise şeyhülislâmlıktı

Doğru Cevap: A

Soru 52

I- Zenbilli Ali Cemali Efendi
II- İbn-i Kemal
III- Ebussuud Efendi
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Osmanlı’da görev yapan ünlü şeyhülislâmdandır?

I, II, III

I, II

I, III

II, III

Yalnız II

Açıklama:

Yavuz Sultan Selim devrinde görev yapan Şeyhülislâm Zenbilli Ali Cemali Efendi, daha sonra bu görevi üstlenen İbn-i Kemal (Kemalpaşazade) ve Ebussuûd Efendi gibi büyük âlimler şeyhülislâmlığın nüfuzunu daha da artırmışlardır

Doğru Cevap: A

Soru 53

1874’te de yetim mallarını muhafaza ve işletmek amacıyla şeyhülislâmın nezaretinde kurulan kurum hangisidir?

Meclis-i İdare-i Emval-ı Eytam

Emval-ı Eytam Nezareti

Meclis-i İntihab-ı Hükkâm

Meclis-i Tedkikat-ı Şer’iyye

Meclis-i Meşayih

Açıklama:

1866 yılında taşrada emval-ı eytam müdürlükleri ve sandıkları kurularak yetimlerinin mallarının muhafaza ve işletilmesi tüm ülkede bu yeni birimler vasıtasıyla yürütülmeye başlandı. 1874’te de yetim mallarını muhafaza ve işletmek üzere şeyhülislâmın nezaretinde Meclis-i İdare-i Emval-ı Eytam kuruldu

Doğru Cevap: A

Soru 54

I- Derüttıp Medresesi
II- Darüşşifa Medresesi
III- Darülhadis Medresesi
Yukarıdaki medreselerden hangisi ya da hangileri Kanuni Sultan Süleyman zamanında yaptırılmıştır?

I, II, III

I, II

I, III

II, III

Yalnız II

Açıklama:

Kanuni Sultan Süleyman da dört Süleymaniye Medresesi, bir Darüttıp ve Darüşşifa ile bir de Darülhadis Medresesi yaptırdı.

Doğru Cevap: A

Soru 55

Musika-i Hümayun’un kurucusu olan ve Mahmudiye Marşı ile Mecidiye Marşını besteleyen İtalyan besteci kimdir?

Guiseppe Donizetti

Pietro Locatelli

Italo Montemezzi

Giovanni Pacini

Alfredo Catalani

Açıklama:

25 Aralık 1831’de yeni ordu için bando takımı oluşturulması ve bu birime eleman yetiştirmek üzere bir mektebin açılması kararlaştırıldı. Enderun ile Bâbüssaade ağaları arasından müziğe yeteneği olanlar seçilerek İtalya’dan getirtilen besteci Guiseppe Donizetti’nin maiyetine verildi. Avrupa’dan getirtilen yeni çalgı aletleriyle Dolmabahçe Sarayı’nın yerinde bulunan köşklerden birinde 40-50 civarında bir öğrenci grubuyla eğitime başlayan Musika-i Hümayun mektebinde müziğin dışında, Arapça, Farsça ve din dersleri de verilmekteydi. Daha sonra kendisine paşalık unvanı verilen Donizetti, II. Mahmud adına Mahmudiye Marşı’nı ve Sultan Abdülmecid devrinde de Mecidiye Marşını besteledi.

Doğru Cevap: A

Soru 56

Osmanlı’da hangi kurumun kurulmasıyla eğitim şeyhülislamın denetiminden hükümetin kontrolüne geçerek seküler bir mahiyet kazanmaya başlamıştır?

Maarif-i Umumiyye Nezareti

Meclis-i Vâlâ

Meclis-i Maarif-i Umumiyye

Encümen-i Daniş

Darülfünun

Açıklama:

Sultan Abdülmecid’in uyarısı üzerine 1845 yılında kurulan geçici komisyon, ilk, orta ve yüksek eğitim olmak üzere eğitim işlerini üç kategoride ele alıp bir reform programı hazırladı. Geçici komisyonun görevini tamamlamasından sonra eğitim işleriyle ilgilenmek üzere Hariciye Nezareti’yle Meclis-i Vâlâ’nın denetiminde Meclis-i Maarif-i Umumiyye’nin ve yaklaşık on bir yıl sonra, 1857’de de Maarif-i Umumiyye Nezareti’nin kurulmasıyla birlikte eğitim konusu şeyhülislâmın denetiminden hükümetin kontrolüne geçerek seküler bir mahiyet kazanmaya başladı

Doğru Cevap: A

Soru 57

I- Darülmuallimin
II- Darülmuallimat
III- Darülfünun
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Maarif-i Umumiyye Nizamnamesi’ne göre Osmanlı’da yüksek eğitim kurumları olarak belirlenmiştir?

I, II, III

I, II

I, III

II, III

Yalnız II

Açıklama:

1869’da neşredilen Maarif-i Umumiyye Nizamnamesi eğitim sistemini baştan sona yeniden düzenledi. Bu nizamnameyle, İstanbul’da ve vilâyetlerde kurulacak olan maarif sandıklarıyla eğitimin finansmanının sağlanması; sıbyan mekteplerinin ilköğretimi, rüştiyelerin ortaöğretimi, idadi ve sultanilerin liseyi ve Darülmuallimin, Darülmuallimat ve Darülfünun’un da yüksek eğitimi oluşturması; ayrıca, özel okulların açılması kararlaştırıldı

Doğru Cevap: A

Soru 58

Osmanlı topraklarında açılan en eski yabancı okul hangisidir?

Saint Benoit Fransız Okulu

Notre Dame de Sion Fransız Okulu

Saint-Joseph Fransız Koleji

Robert Koleji

Merzifon Amerikan Koleji

Açıklama:

Osmanlı topraklarında açılan en eski yabancı okul Fransız Katolik Cizvit misyonerlerinin 1583’te İstanbul’da kurdukları Saint Benoit’ti. Fransızlar daha sonra çok sayıda okul açtılar. Daha ziyade Suriye ve Lübnan civarında okul açan İngilizler, İstanbul Nişantaşı’nda bir erkek lisesi ve Beyoğlu’nda da kız ortaokulu açtı.

Doğru Cevap: A

Soru 59

Osmanlı’da ilk Ziraat Mektebi hangi yıl kurulmuştur?

1847

1850

1852

1855

1857

Açıklama:

İstanbul’da açılan basma fabrikası için işlenecek iyi cins pamuğa ve bunu işleyecek kalifiye elemanlara ihtiyaç vardı. İstanbul’da Ayamama Çiftliği’nde bu amaçla örnek bir tarım eğitim çiftliği kuruldu. 1847 yılında bu esas üzerine şekillenen Ziraat Mektebi, ertesi yıl otuzu dışarıdan ve yirmisi de Tıbbiye’den (10 müslim, 10 gayrimüslim) olmak üzere toplam 50 öğrenciyle eğitime başladı. Eğitim başlangıçta âdeta bir kurs niteliğinde olup zamanla müfredatı gelişti ve Amerika’dan getirtilen uzmanlar da bu okulda dersler verdi

Doğru Cevap: A

Soru 60

Osmanlı’da yurt dışına yollanacak öğrencileri hazırlamak ve dil eğitimi amacıyla kurulan okul hangisidir?

Mekteb-i Osmani

Mekteb-i Sanayi-i Şâhâne

Mekteb-i Mülkiyye

Ziraat Mektebi

Maadin Mektebi

Açıklama:

Paris Elçisi Cemil Paşa’nın önerisi üzerine Paris’e gelen öğrencileri buradaki okullara hazırlamak ve dil eğitimi yapmak üzere 1857 yılında Paris’te Mekteb-i Osmani adıyla bir okul açıldı. Hocaları ağırlıklı olarak Fransız; idarecileri ise Türk’tü. Bu tarihte Paris’te bulunan öğrencilere ek olarak Harbiye, Tıbbiye ve Mühendishane’den öğrenciler seçilip gönderildi. Öğrencilerin bir kısmı yatılı bir kısmı ise gündüzlüydü

Doğru Cevap: A

Soru 61

Osmanlı Devleti'nin geleneksel idari yapısını oluşturan üç unsur aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Seyfiye, İlmiye, Harbiye

Seyfiye, Harbiye, Kalemiye

Seyfiye, İlmiye, Kalemiye

Harbiye, Seyfiye, İlmiye

Harbiye, İdariye, Kalemiye

Açıklama:

Osmanlı Devleti’nin geleneksel idari düzeni, seyfiye, ilmiye ve kalemiye olmak
üzere üç kısımdı.

Doğru Cevap: C

Soru 62

Osmanlı Maarif Nezareti hangi tarihte açılmıştır?

1855

1856

1857

1858

1859

Açıklama:

Değişen ihtiyaçlara cevap vermek üzere medreselerin dışında yeni usulde eğitim veren bazı mektepler açıldı ve 1857’de kurulan
Maarif Nezareti’ne bağlandı. Böylece, eğitim işleri yavaş yavaş şeyhülislâmlığın
yönetiminden çıkarak hükümetin kontrolüne girmeye ve seküler bir mahiyet kazanmaya başladı.

Doğru Cevap: C

Soru 63

Mekteb-i Nüvvab şeyhülislamlığa bağlı olarak kadı ve naip yetiştirmek amacıyla hangi tarihte kurulmuştur?

1825

1835

1845

1855

1865

Açıklama:

1855’te yine şeyhülislamlığa bağlı olarak
kadı ve naip yetiştirmek amacıyla Mekteb-i
Nüvvab adlı bir mektep/medrese açıldı.

Doğru Cevap: D

Soru 64

Osmanlı mekteplerinde öğretimin temelini aşağıdakilerden hangisi teşkil etmiştir?

Felsefe öğrenmek

Yabancı dilleri öğrenmek

Tıp öğrenmek

Devlet bürokrasisini öğrenmek

Kur'an okumayı öğrenmek

Açıklama:

Osmanlı Devleti’nde geleneksel eğitim kurumlarının başında mektep ve medreseler gelirdi. Mekteplerin tek merkezden hazırlanan ortak bir ders programları
yoktu; ancak genelde öğretimin temelini Kur’an okumayı öğrenme teşkil eder ve
bunun yanında Osmanlı Türkçesi için gerekli olan temel dilbilgisi (sarf, nahiv) de
öğretilirdi.

Doğru Cevap: E

Osmanlı Devleti’nde şer’i işler esasen yargı (kaza) ve fetva (ifta) olarak iki kısımdı. Bunlardan fetva işleri aşağıdakilerden hangisi tarafından temsil edilirdi?

Anadolu kadıaskeri

Rumeli kadıaskeri

Şeyhülislâm

Fetva emini

İstanbul kadısı

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Aşağıdakilerden hangisi 25 Aralık 1831’de yeni ordu için bando takımı oluşturulması ve bu birime eleman yetiştirmek üzere açılan mektebin adıdır?

Mekteb-i Harbiyye

Mekteb-i İbtidaiyye

Darülfünun

Musika-i Hümayun

Mehterhane

Açıklama:

II. Mahmud, Yeniçeri Ocağı’nı kaldırdıktan sonra ocağı hatırlatan her işareti silmeye gayret ettiği için Mehterhane ve mehter takımını da kaldırdı. Asakir-i Mahsure-i Muhammediyye ile birlikte bir bando takımının kurulması gündeme geldi. 25 Aralık 1831’de yeni ordu için bando takımı oluşturulması ve bu birime eleman yetiştirmek üzere bir mektebin açılması kararlaştırıldı. Enderun ile Bâbüssaade ağaları arasından müziğe yeteneği olanlar seçilerek İtalya’dan getirtilen besteci Guiseppe Donizetti’nin maiyetine verildi. Avrupa’dan getirtilen yeni çalgı aletleriyle Dolmabahçe Sarayı’nın yerinde bulunan köşklerden birinde 40-50 civarında bir öğrenci grubuyla eğitime başlayan Musika-i Hümayun mektebinde müziğin dışında, Arapça, Farsça ve din dersleri de verilmekteydi. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 77

Eğitim başlangıçta âdeta bir kurs niteliğinde olup zamanla müfredatı gelişti.
Amerika’dan getirtilen uzmanlar da bu okulda dersler verdi.
Bir yandan öğrencilerin ilgisizliği, bir yandan kışın öğrencilerin okula ulaşmakta zorluk çekmesi ve masraflar yüzünden okulun kapatılması kararlaştırıldı.

Yukarıdakilerden hangisi/hangileri Ziraat Mektebi ile ilgili doğru bilgiler içermektedir?

Yalnız III

I-II

I-III

II-III

I-II-III

Açıklama:

Ekonomisi önemli ölçüde tarıma dayanan Osmanlı Devleti’nde verimi yükseltmek ve bol ve kaliteli ürün elde edebilmek amacıyla tarımın ıslah edilmesi gerekiyordu. Öte yandan İstanbul’da açılan basma fabrikası için işlenecek iyi cins pamuğa ve bunu işleyecek kalifiye elemanlara ihtiyaç vardı. İstanbul’da Ayamama Çiftliği’nde bu amaçla örnek bir tarım eğitim çiftliği kuruldu. 1847 yılında bu esas üzerine şekillenen Ziraat Mektebi, ertesi yıl otuzu dışarıdan ve yirmisi de Tıbbiye’den (10 müslim, 10 gayrimüslim) olmak üzere toplam 50 öğrenciyle eğitime başladı. Eğitim başlangıçta âdeta bir kurs niteliğinde olup zamanla müfredatı gelişti ve Amerika’dan getirtilen uzmanlar da bu okulda dersler verdi. Ancak, bir yandan öğrencilerin ilgisizliği, bir yandan kışın öğrencilerin okula ulaşmakta zorluk çekmesi ve masraflar yüzünden 1852’de okulun kapatılması kararlaştırıldı. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 78

Aşağıdakilerden hangisi yeni düzenlemelere uygun bürokratları yetiştirmek ve özellikle de kaymakamlık ve müdürlük gibi görevlerde istihdam etmek amacıyla oluşturulmuştur?

Mekteb-i Osmani

Mekteb-i Mülkiyye

Enderun Mektebi

Mekatib-i Âliyye-i Sultaniyye

Mekteb-i İbtidaiyye

Açıklama:

Osmanlı merkez ve taşra teşkilâtında zamanın ihtiyaçlarına ve şartlarına göre yapılan yeni düzenlemelere uygun bürokratları yetiştirmek ve özellikle de kaymakamlık ve müdürlük gibi görevlerde istihdam etmek amacıyla oluşturulan Mekteb-i Mülkiyye, 28 Ocak 1859 tarihinde eğitime başladı. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 79

Aşağıdakilerden hangisi farklı din ve mezheplerdeki tebaanın çocuklarının beraberce okuyacakları bir okul projesine yönelik olarak açılmıştır?

Mekteb-i Sultani

Mekteb-i İbtidaiyye

Mekteb-i Osmani

Mekteb-i Nüvvab

Mekteb-i Harbiyye

Açıklama:

1868’de farklı din ve mezheplerdeki tebaanın çocuklarının beraberce okuyacakları bir okul projesine yönelik olarak Mekteb-i Sultani açıldı. Mektep mezunlarının istediği memuriyete girebilmesi ve Hendesehane, Tıbbiye ve Bahriye gibi yüksek mekteplere devam edebilmesi kararlaştırıldı. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 80

Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı topraklarında açılan en eski yabancı okuldur?

Saint Joseph

Saint Michel

Robert Koleji

Saint Benoit

Saint Louis

Açıklama:

Osmanlı topraklarında açılan en eski yabancı okul Fransız Katolik Cizvit misyonerlerinin 1583’te İstanbul’da kurdukları Saint Benoit’ti. Fransızlar daha sonra çok sayıda okul açtılar. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 81

Aşağıdakilerden hangisi herhangi bir memuriyetin rütbe olarak verilmesine verilen addır?

Paye

Mansıb

Müfti

Mevali

Meşayih

Açıklama:

Herhangi bir memuriyetin rütbe olarak verilmesine paye denir.

Doğru Cevap: A

Soru 82

Osmanlı Devleti'nde şer'i işlerle ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Şer'i işler yargı (kaza) ve fetva (ifta) olarak iki kısımdı.

Anadolu ve Rumeli kadıaskerleri şeyhülislamdan hiyerarşik olarak önce ilk sırada gelmekteydi.

Kaza işleri en üstte Anadolu ve Rumeli kadıaskerleri tarafından temsil edilirdi.

Fetva işleri şeyhülislam tarafından temsil edilirdi.

Anadolu ve Rumeli kadıaskerleri resmi işleri kendi konaklarında sürdürlerdi.

Açıklama:

Anadolu ve Rumeli kadıaskerleri ilmiye sınıfı hiyerarşisi içerisinde şeyhülislamdan sonra ikinci sırada gelmekteydi.

Doğru Cevap: B

Soru 83

Aşağıdakilerden hangisi 19.yüzyılın ikinci yarısında ilmiye teşkilatında oluşturulan yeni birim ve meclislerden biridir?

Şeyhülislamlık

Anadolu Kadıaskerliği

Emval-ı Eytam Nezareti

Rumeli Kadıaskerliği

Yeniçeri Ocağı

Açıklama:

Emval-i Eytam Nezareti 19.yüzyılın ikinci yarısında ilmiye teşkilatında oluşturulan yeni birim ve meclislerden biridir

Doğru Cevap: C

Soru 84

Aşağıdakilerden hangisi 1855'te şeyhülislamlığa bağlı olarak kadı ve naip yetiştirmek amacıyla açılan okul aşağıdakielrden hangisidir?

Meclis-i Tedkikat-ı Şer'iyye

Meclis-i Meşayih

Meclis-i İmtihan Kur'a

Mekteb-i Nüvvab

Meclis-i İntihab-ı Hükkam

Açıklama:

1855'te şeyhülislamlığa bağlı olarak kadı ve naip yetiştirmek amacıyla açılan okul Mekteb-i Nüvvab'dır.

Doğru Cevap: D

Soru 85

Aşağıdakilerden hangisi 1831 yılında yeni ordu için bando takımı oluşturulması ve bu birime eleman yetiştirkmek üzere açılması kararlaştırılan okuldur?

Mekteb-i Harbiye

Mekteb-i Mülkiye

Mekteb-i Tıbbiye

Ziraat Mektebi

Musika-ı Hümayun

Açıklama:

1831 yılında yeni ordu için bando takımı oluşturulması ve bu birime eleman yetiştirkmek üzere açılması kararlaştırılan okul Musika-ı Hümayun'dur.

Doğru Cevap: E

Soru 86

Gayrimüslümlerin askeri ve sivil okullara kabul edilmelerine imkan tanıyan düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?

1856 Islahat Fermanı

1838 Tanzimat Fermanı

1808 Sened-i İttifak

1876 I. Meşrutiyet

1908 II. Meşrutiyet

Açıklama:

1856 Islahat Fermanı, gayrimüslimlerin askeri ve sivil okullara kabul edilmelerine imkân tanıdı.

Doğru Cevap: A

Soru 87

1859 yılında açılan Osmanlı merkez ve taşra teşkilatında zamanın şartlarına ve ihtiyaçlarına uygun bürokrat yetiştirmek için açılan okul aşağıdakilerden hangisidir?

Ziraat Mektebi

Mekteb-i Mülkiye

Sanayi Mektebi

Orman ve Maadin Mektebi

Mekteb-i Sultani

Açıklama:

1859 yılında açılan Osmanlı merkez ve taşra teşkilatında zamanın şartlarına ve ihtiyaçlarına uygun bürokrat yetiştirmek için açılan okul Mekteb-i Mülkiye'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 88

Farklı din ve mezheplerdeki tebaanın çocuklarının beraberce okuyacakları bir okul projesine yönelik olarak 1868'de aşağıdakilerden hangisi açılmıştır?

Mekteb-i Mülkiye

Ziraat Mektebi

Mekteb-i Sultani

Orman ve Maadin Mektebi

Sanayi Mektebi

Açıklama:

Farklı din ve mezheplerdeki tebaanın çocuklarının beraberce okuyacakları bir okul projesine yönelik olarak 1868'de Mekteb-i Sultani açılmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 89

Darülfünun hangi tarihten itibaren kesintisiz eğitime başlamıştır?

1845

1863

1865

1874

1900

Açıklama:

Darülfünun kesintisiz bir biçimde eğitime 1 Eylül 1900 tarihinden itibaren başlayabilmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 90

Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı topraklarında Fransız Katolik Cizvit misoynerleri tarafından kurulan en eski yabancı okuldur?

3 Şubat 1855’te

9 Ağustos 1858’de

3 Mayıs 1840’ta

3 Şubat 1853’te

Açıklama:

Doğru cevap A seçeneği olacak. Sayfa 100’de “TANZİMAT’TAN SONRA YAPILAN HUKUKİ DÜZENLEMELER “konu başlığında “3 Şubat 1855’te rüşveti önlemek amacıyla Fransız kanunlarından ilham alınarak Meni İrtikâb Kanunnamesi adıyla müstakil bir kanun hazırlandı. “ Şeklinde açıklanmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 50

Özel hukuk alanında yapılan ilk kanun aşağıdakilerden hangisidir?

Medeni Kanun

Kanuni Cedid

Arazi Kanunnamesi

Kanunnamei Ticaret

Meni İrtikâb Kanunnamesi

Açıklama:

Doğru cevap D seçeneği olacak. Sayfa 101’de “TANZİMAT’TAN SONRA YAPILAN HUKUKİ DÜZENLEMELER “konu başlığında “1807 tarihli Fransız Ticaret Kanunu’nun birinci ve üçüncü bölümlerinin alınmasıyla 26 Temmuz 1850’de oluşturulan Kanunnamei Ticaret, özel hukuk alanın da yapılan ilk kanundur. “Şeklinde açıklanmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 51

Tanzimat Fermanı adıyla bilinen fermanın adı aşağıdakilerden hangisidir?

Gülhane Hatt-ı Hümayun

Tanzimat-ı Hayriyye

Tanzimat-ı Mülkiyye

Adaletname

Ceride-i Askeriyye

Açıklama:

Gülhane Hatt-ı Hümayunu’yla genellikle Tanzimat Fermanı ismiyle bilinmekte ve Tanzimat döneminin başlangıcı olarak kabul edilmektedir. Yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 52

Tanzimat’ın ilânından önce Sultanın emri üzerine Bâbıâli’de toplanan Meşveret Meclisi’ne kim başkanlık etmiştir?

Mustafa Reşit Paşa

Sadrazam Hüsrev Paşa

Mehmet Ali Paşa

Akif Paşa

Nafiz Paşa

Açıklama:

Tanzimat’ın ilânından önce Sultan Abdülmecid’in emri üzerine Sadrazam Hüsrev Paşa’nın başkanlığında Bâbıâli’de bir Meşveret Meclisi toplandı. 38 üst düzey bürokrat ve din âliminin katıldığı bu mecliste oy birliğiyle kabul edilen ve padişah tarafından da onaylanan mazbatada yer alan temel ilkeler, daha sonra Gülhane Hatt-ı Hümayunu adıyla neşredildi. Yanıt B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 53

Tanzimat Fermanı hangi padişah döneminde ilan edilmiştir?

III. Selim

II. Mahmud

Sultan Abdülmecid

Sultan Abdülaziz

II.Abdülhamid

Açıklama:

Tanzimat Fermanı 3 Kasım 1839'da, Sultan Abdülmecid Dönemi'nde ilan edilmiştir. Yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 54

Tanzimat Fermanı'na dair aşağıda verilenlerden hangisiyanlıştır?

Takvim-i Vekayi’de yayımlanmış ve birer kopyası vilâyetlere gönderilmiştir.

Öncelikle merkeze yakın vilayetlerde uygulanması planlanmıştır.

En başarılı uygulandığı yer Bosna Hersek olmuştur.

Mehmed Ali Paşa’dan fermanı Mısır’da da uygulaması istenmiştir.

Yurtluk-ocaklık sistemiyle toprağa tasarruf eden grupların tepkisini çekmiştir.

Açıklama:

Siyasi ve stratejik açıdan merkezle bağları sorunlu olan yerlerde Tanzimat’ın uygulanması zamana yayıldı; zira, hükümetin korkusu, isyan çıkarmak için çalışanların yeni sistemi bahane ve kendilerine vesile etmesiydi. Nitekim, bu endişeyle uygulamanın geciktirildiği hemen her yerde hükümetin öngördüğü üzere isyanlar ve ciddi sorunlar meydana geldi. Başlangıçta uygulamaya dahil edilmeyen Bosna-Hersek’te 1850’de Tanzimat uygulanmaya başlandıktan hemen sonra isyanlar çıktı ve uzun süre devleti meşgul etti. Yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 55

19 Ocak 1840’ta Tanzimat’ın uygulandığı yerlerin mali işleriyle ilgilenmek üzere kurulan birimin adı nedir?

Maliye Nezareti

Hazine-i Âmire

Hazine-i Mukataat

Hazine-i Âmire

Mansure Hazinesi

Açıklama:

Tanzimat Fermanı’nda belirlendiği üzere, valilere sadece eyaletin güvenliğiyle ilgili konular bırakılarak iltizam usulü kaldırıldı; vergi toplama görevi ise, merkezden geniş yetkilerle gönderilen muhassıllara verildi. Bu düzenlemelere uygun olarak 19 Ocak 1840’ta Tanzimat’ın uygulandığı yerlerin (dâhil-i daire-i Tanzimat) mali işleriyle ilgilenmek üzere Maliye Nezareti yeniden kuruldu; eski sistemin uygulandığı alanlar ise Hazâin-i Âmire Defterdarlığı’nın sorumluluğunda bırakıldı. Ancak, bu iki başlı yönetim maliyedeki istikrarsızlığı ve kargaşayı daha da arttırdığı için Nisan 1840’ta defterdarlık kaldırılarak Maliye Nezareti tekrar mali işlerin tek sorumlusu oldu. Yanıt A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 56

Islahat Fermanı hangi tarihte ilan edilmiştir?

6 Eylül 1843

9 Nisan 1950

28 Mart 1855

18 Şubat 1856

1 Ocak 1960

Açıklama:

Islahat Fermanı, 18 Şubat 1856’da yabancı devletlerin temsilcileri, patrikler ve devlet ileri gelenlerinin katıldığı bir törenle Bâbıâli’de kamuoyuna duyuruldu. Yanıt D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 57

Islahat Fermanı’na dair aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır?

Bâbıâli’de kamuoyuna duyurulmuştur.

Bütün halkın değil daha çok gayrimüslimlerin durumunu iyileştirmeye çalışmıştır.

İç dinamiklerin bir gereği olarak ortaya çıkmıştır.

Paris Anlaşması’nın 9. Maddesi uyarınca devleti taahhüt altına sokmuştur.

Yabancı devletlerin ülkenin iç işlerine karışmasına zemin hazırlamıştır.

Açıklama:

Tanzimat Fermanı iç dinamiklerin zorlamasıyla, Islahat Fermanı ise, tamamen dış baskıların ve yabancı elçilerle yapılan müzakerelerin sonucunda ortaya çıkmıştır. Yanıt C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 58

Islahat Fermanı'nın uygulanmasına hangi sancaktan başlanmıştır?

İstanbul Sancağı

Rumeli Sancağı

Kastamonu Sancağı

Edirne Sancağı

Hüdevendigar Sancağı

Açıklama:

Bâbıâli’de Sami Paşa, Mümtaz Efendi, Suphi Bey ve Ahmed Refik Bey’den oluşan bir komisyon kurulmuş ve fermanın maddelerinin uygulanmasına öncelikle Hüdavendigâr sancağından başlanmasına karar verildi. Yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 59

Mecelle-i Ahkâm-ı Adliyye’nin hazırlanması hangi hukuki alandaki düzenlemeye örnektir?

Ticaret hukuku

Toprak hukuku

Ceza hukuku

Medeni hukuk

Mali hukuk

Açıklama:

Tanzimat’tan sonra Osmanlı Devleti’nde bir medeni kanun ihtiyacı gündeme geldi ve Ahmed Cevdet Paşa’nın başkanlığında kurulan Mecelle Komisyonu, yaklaşık sekiz senelik bir çalışmanın sonucunda eksik de olsa Mecelle-i Ahkâm-ı Adliyye’yi hazırladı.Yanıt D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 60

Ceza Kanunname-i Hümayun hangi ülkenin ceza kanunu esas alınarak hazırlanmıştır?

İtalya

İngiltere

Avusturya

Rusya

Fransa

Açıklama:

Osmanlı hukukunu yeni duruma uygun hâle getirilmek amacıyla bir takım düzenlemeler yapıldı. Meclis-i Âli-i Tanzimat’ta Ahmed Cevdet Paşa’nın başkanlığında bir komisyon kuruldu ve 9 Ağustos 1858’de, 1810 tarihli Fransız Ceza Kanunu’nun âdeta bir özet tercümesi olan 264 maddelik Ceza Kanunname-i Hümayunu hazırlandı. Yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 61

Aşağıdakilerden hangisi II. Mahmud'un yaptığı yeniliklerden biri değildir?

Yeniçeri Ocağını ortadan kaldırmak

Sırkitabeti’ni Mâbeyn Başkitabeti’ne dönüştürmek

Mâbeyn Müşirliği’ni kurmak

Ulema ve memurlar için iki ceza kanunu hazırlatmak

1876'da Kanun-i Esasi'yi ilan etmek

Açıklama:

Kanun-i Esasi II. Mahmud döneminde ilan edilmemiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 62

Tanzimat Fermanı'nın ilan edildiği yıl aşağıdakilerden hangisidir?

1808

1831

1839

1856

1876

Açıklama:

Tanzimat Fermanı 3 Kasım 1839'da ilan edilmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 63

I-Askerlik süresinin dört veya beş yılla sınırlandırılması gerektiği
II- Açıkça yargılanmaksızın kimsenin öldürülmemesi
III-Herkesin mal ve mülküne istediği gibi tasarrul edebilmesi
IV- Müslüman ve gayrimüslüm bütün halkın fermanla verilen haklardan eşit biçimde yararlanması
Yukarıdakilerden hangisi/leri Tanzimat Fermanı ile getirilen düzenlemeler arasındadır?

Yalnızca I

I ve II

II ve III

I, II ve III

I, II, III ve IV

Açıklama:

Askerlik süresinin dört veya beş yılla sınırlandırılması gerektiği; açıkça yargılanmaksızın kimsenin öldürülmemesi; herkesin mal ve mülküne istediği gibi tasarrul edebilmesi ve Müslüman ve gayrimüslüm bütün halkın fermanla verilen haklardan eşit biçimde yararlanması Tanzimat Fermanı ile getirilen düzenlemeler arasında yer almaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 64

Aşağıdakilerden hangisi önce Tanzimat reformları kapsamına alınan ancak ortaya çıkan tepkiler üzerine ertelenen bölgedir?

Edirne

Bursa

Aydın

Trabzon

Ankara

Açıklama:

Trabzon eyaleti önce Tanzimat reformları kapsamına alındıysa da, bölgede ortaya çıkan tepkiler üzerine Tanzimat’ın burada uygulanması ertelendi.

Doğru Cevap: D

Soru 65

İlk Osmanlı kağıt paraları hangi yıl piyasaya sürülmüştür?

1840

1808

1821

1856

1876

Açıklama:

İlk Osmanlı kağıt paraları 1840'ta piyasaya sürülmüştür.

Doğru Cevap: A

Soru 66

Aşağıdakilerden hangisi 18 Şubat 1856'da ilan edilen ve gayrimüslimlere bazı yeni haklar tanınarak yabancı güçlerin devletin iç işlerine müdahalesi önlenmek istenen fermandır?

Tanzimat Fermanı

Islahat Fermanı

Sened-i İttifak

Kanun-i Esasi

II. Meşrutiyet

Açıklama:

18 Şubat 1856'da ilan edilen ve gayrimüslimlere bazı yeni haklar tanınarak yabancı güçlerin devletin iç işlerine müdahalesi önlenmek istenen ferman Islahat Fermanıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 67

Aşağıdakilerden hangisi 1869 tarihli Osmanlı uyruğundan çıkmayı hükümetin iznine bağlayan ve Müslüman olsun gayrimüslim olsun Osmanlı ülkesinde yaşayan herkesi “Osmanlı” olarak kabul eden yasal düzenlemedir?

Matbuat Nizamnamesi

Ceza Kanunu

Kanun-i Cedi

Tabiiyyet-i Osmaniyye Kanunu

Men-i İrtikâb Kanunnamesi

Açıklama:

1869 tarihli Osmanlı uyruğundan çıkmayı hükümetin iznine bağlayan ve Müslüman olsun gayrimüslim olsun Osmanlı ülkesinde yaşayan herkesi “Osmanlı” olarak kabul eden yasal düzenleme Tabiiyyet-i Osmaniyye Kanunudur.

Doğru Cevap: D

Soru 68

Mecelle Komisyonu kimin başkanlığında kurulmuştur?

Ahmed Cevdet Paşa

Mahmud Nedim Paşa

Fuad Paşa

Reşid Paşa

Sami Paşa

Açıklama:

Mecelle Komisyonu Ahmet Cevdet Paşa başkanlığında kurulmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 69

Osmanlı Devleti'nde ilk bütçe nizamnamesi hangi yıl yapılmıştır?

1808

1839

1855

1876

1908

Açıklama:

Mali hukuk alanında yapılan önemli düzenlemelerden birisi 1855 tarihinde yapılan Bütçe Nizamnamesi’dir. İlk yapılan bütçe nizamnamesi özelliğini de taşıyan bu nizamnameyle devletin giderleri, merkez dairelerinin giderleri ve genel giderler olmak üzere; gelirleri de, yine doğrudan ve dolaylı toplananlar olmak üzere ikişer ana başlık altında toplanmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 70

Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Devleti'nde Batı hukuk tekniği kullanılarak yapılan ilk kanundur?

Avans

Kaime

İltizam

Levanten

Yed-i Vahid

Açıklama:

yüzyılın ikinci yarısında Osmanlı maliyesinin devlet çarkını döndürebilmek için Galata bankerlerinden aldığı kısa vadeli ve yüksek faizli avans denirdi. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 30

Ticaret Kanunnamesi hangi ülkenin ticaret kanunun bazı kısımlarının tercüme edilmesiyle oluşturulmuştur?

İsviçre

Fransa

İngiltere

Almanya

Hollanda

Açıklama:

1807 tarihli Fransız Ticaret Kanunu’nun birinci ve ikinci kısımlarının tercümesiyle Ticaret Kanunnamesi oluşturulmuştur. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 31

Aşağıdaki fabrikalardan hangisi Sultan Abdülmecid döneminde kurulmuştur?

Hereke Kumaş Fabrikası,

Beykoz Deri ve Kundura Fabrikası,

Kadırga’da fes üretimine başlayan Feshane,

Eyüp Bahariye’de üretime geçen İplikhane,

İslimye Çuha Fabrikası,

Açıklama:

Nitekim, daha önce, 1816 yılında II. Mahmud tarafından satın alınarak ordunun emrine verilen ve 1826 yılında kundura kısmı ilâve edilen Beykoz Deri ve Kundura Fabri kası; yeni ordunun personeliyle halkın fes ihtiyacını karşılamak amacıyla 1833’te Tunus’tan getirtilen ustalar gözetiminde Kadırga’da fes üretimine ve 1839’da taşın dığı Haliç kıyısında 1842 yılında kumaş imaline de başlayan Feshane; Tersane’nin yelken ve yeni ordunun elbise, iç çamaşırı ve diğer ihtiyaçlarını karşılamak üzere 1827’de Eyüp Bahariye’de üretime geçen İplikhane; orduya kumaş ve iplik üretmek amacıyla 1836’da kurulan İslimye Çuha Fabrikası bunlar arasında sayılabilir.II. Mahmud’un devlet eliyle başlattığı bu girişimler Sultan Abdülmecid döne minde de sürdürüldü. Bu dönemde kurulan fabrikalardan birisi olan Hereke Kumaş Fabrikası, üre tim kapasitesinin düşüklüğü ve kalitesizliği yüzünden ilk yıllarda zarar etti; ancak 1850’den sonra yavaş yavaş durumunu düzelterek kâra geçti.

Doğru Cevap: A

Soru 32

Beykoz Deri ve Kundura Fabrikası Hangi Osmanlı Padişahı zamanın da kurulmuştur?

Sultan Abdülmecit,

II.Mahmut,

III.Selim,

I.Abdülhamit,

III.Mustafa,

Açıklama:

1816 yılında II. Mahmud tarafından satın alınarak ordunun emrine verilen ve 1826 yılında kundura kısmı ilâve edilen Beykoz Deri ve Kundura Fabri kası; yeni ordunun personeliyle halkın fes ihtiyacını karşılamak amacıyla 1833’te Tunus’tan getirtilen ustalar gözetiminde Kadırga’da fes üretimine ve 1839’da taşın dığı Haliç kıyısında 1842 yılında kumaş imaline de başlayan Feshane; Tersane’nin yelken ve yeni ordunun elbise, iç çamaşırı ve diğer ihtiyaçlarını karşılamak üzere 1827’de Eyüp Bahariye’de üretime geçen İplikhane; orduya kumaş ve iplik üretmek amacıyla 1836’da kurulan İslimye Çuha Fabrikası bunlar arasında sayılabilir.

Doğru Cevap: B

Soru 33

Aşağıdakilerden hangisi,II. Mahmud döneminden beri sürdürülen sanayi tesislerinin devlet eliyle kurulması yönündeki siyasetin 1860’lardan itibaren terkedilmesinin nedenlerinden biri değildir?

Bu fabrikaların hazinenin sırtına yüklediği maliyetin bütçe dengelerini sarsması,

Kırım Savaşı’nın bütçe dengelerini sarsan ağır ekonomik yükü,

Batı malları ile rekabet edecek kaliteli ve ucuz malların üretilememesi,

Devlet eliyle fabrika kurmanın Baltalimanı Ticaret Antlaşması’nın liberal fikir ve hükümleriyle çelişmesi,

Devletin, bu dönemde imtiyaz verdiği Avrupalı girişimcilerin kurduğu şirketlerden hizmet almayı tercih etmesi,

Açıklama:

II. Mahmud döneminden beri sürdürülen sanayi tesislerinin devlet eliyle ku rulması yönündeki siyaset, bu fabrikaların hazinenin sırtına yüklediği maliyet ve Kırım Savaşı’nın bütçe dengelerini sarsması yüzünden 1860’lardan itibaren ter kedildi. Öte yandan devletçi sanayileşme siyaseti, aşağıda izah edilecek olan 1838 Baltalimanı Ticaret Antlaşması’nın liberal fikir ve hükümleriyle de çelişmekteydi. Bu siyasetin terkedilmesinin nedenlerinden biri de, devlet fabrikalarının, kapitülas yonları gerekçe gösteren ve imparatorlukta imtiyazlı bir konumda bulunan Avrupalı tüccarların sattıkları mallarla giriştikleri eşitsiz rekabete dayanamamaları; bir diğeri de, devletin, bu dönemde imtiyaz verdiği Avrupalı girişimcilerin kurduğu anonim şirketlerden hizmet almayı tercih edip daha ziyade yatırımları düzenleyici bir rol üstlenmesiydi.

Doğru Cevap: C

Soru 34

Devletin, 1864’te sanayii desteklemek ve girişimcilere yol göstermek amacıyla kurduğu "Islahı Sanayi Komisyonu " nun görevleri ile ilgili olarak aşağıdaki seçeneklerde belirtilen görüşlerden hangisi yanlıştır?

Şirket sermayelerinin hisse senedi çıkarılarak toplanması,

Avrupa’dan getirtilen makinelerden vergi alınmaması,

Şirketlere ücretsiz arsa verilmesi,

Şirket mallarının kalite denetiminden muaf tutulması,

Devletin ihtiyacı olan ürünleri bu şirketlerden satın alması,

Açıklama:

1864’te sanayii desteklemek ve girişimci lere yol göstermek üzere Islahı Sanayi Komisyonu kuruldu. Meclisi Ahkâmı Adliyye üyesi Rıza Efendi’nin başkanlığında oluşturulan bu komisyonda tüccarlar da temsil edilmekteydi. Komisyonun başarılı olması, yani şirketleri kurup üretime geçirmesi durumunda, benzer girişimler taşra için de yapılacaktı. Şirket sermayelerinin hisse senedi çıkarılarak toplanması, Avrupa’dan getirtilen makinelerden vergi alınmaması, şirketlere ücretsiz arsa verilmesi, devletin ihtiyacı olan ürünleri bu şirketlerden satın alması ve komisyo nun şirket mallarını kalite yönünden de denetlemesi kararlaştırıldı.

Doğru Cevap: D

Soru 35

1848-1876 tarihleri arasında Osmanlı bütçe gelirleri yaklaşık üç kat arttığı halde, öşür gelirlerinin dört kat artmasının nedeni neydi?

Devletin tarım alanında uyguladığı teşviklerin sonuçları,

İşlenmeyen toprakların topraksız yoksul köylülere dağıtılarak işlenmesi,

Toprak ürünlerinden alınan Öşür vergisinin artırılması,

Bataklıkların islah edilerek verimli tarım arazisi haline getirilmesi,

Demiryollarının inşası sonucunda iç kesimlerde üretilen malların pazarlara taşınması,

Açıklama:

Öte yandan yolların ve ulaşım sisteminin yetersizliği, yapılan üretimi is ter istemez ihtiyaçlarla ve üreticinin hane içi tüketimiyle sınırlamakta ve ihtiyaç fazlasının pazarlara arzını engellemekteydi. Aşağıda açıklanacak olan demiryol larının inşası sonucunda iç kesimlerin liman şehirlerine bağlanmasıyla bu sorun bir nebze de olsa aşılabildi ve tarımsal ürünlerin ekonomiye ve devlet maliyesine katkısı gözle görülür bir biçimde arttı. Nitekim, 18481876 tarihleri arasında büt çe gelirleri yaklaşık üç kat arttığı halde, öşür gelirlerinin dört katı çoğalması da bu tezi doğrulamaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 36

İngilizler, Baltalimanı Ticaret Antlaşmasının İngilizce metinde olup Türkçe metinde bulunmayan “oradaki her türlü ticaret” ibaresini kullanarak kendilerine nasıl bir avantaj sağladılar?

Ülke içerisinde de ticari faaliyette bulunmaya başladılar,

Türk limanları arasındaki taşımacılığı kendilerine bağladılar,

Avrupadan gelen ürünlerin yerli üretiminin satışını engellediler,

Anadolu da ticari olarak elde ettikleri gelirleri vergiden muaf tuttular,

Anadolu nun her yerinde ki pazarlara mal taşıma hakkını İngiliz şirketlerine verdiler,

Açıklama:

İthalat ve ihracat vergilerinde Osmanlı üreticileri aleyhinde olan bu oranlar, sonraki dönemlerde anlaşmayı tartışmalı hale getirdi ve tartışmalar anlaşmanın Osmanlı sanayii için yıkıcı bir etki yaptığı noktasında yoğunlaştı. Ayrıca, İngiliz ler, İngilizce metinde olup Türkçe metinde bulunmayan “oradaki her türlü ticaret” ibaresini kullanarak ülkedeki iç ticarete de girdiler. Oysa o zamana kadar yabancı lar ülke içerisinde ticari faaliyette bulunamazlardı. Osmanlı hükümeti bu madde ye itiraz ettiyse de fiili durumu kabul etmek zorunda kaldı. Böylece yabancı tüccar iç ticarete girip büyük kazançlar elde ettiği gibi, kapitülasyonlara dayanarak devle tin denetimini, hukukunu ve kendilerini vergilendirmesini reddetti; bu durumda vergi veren ve devletin denetimine tabi olan yerli girişimcilerin yabancılarla reka bet imkânı ortadan kalktı.

Doğru Cevap: A

Soru 37

19.yüzyılda yerli sermayeyi, iktisadi yapıyı, şirketlerin gelişimini ve devletin bir iktisadi siyaset belirlenmesini engelleyici bir konum kazananve yabancı devletlerin ülkenin iç işlerine karışmak için kullandıkları bir araca dönüşen en önemli faktör aşağıdakilerden hangisidir?

Ekonominin gelişmemesi,

Kapitülasyonlar,

Teknolojinin olmaması,

Gelişmelere ayak uyduramama,

Yöneticilerin yetersizliği,

Açıklama:

Böylece yabancı tüccar iç ticarete girip büyük kazançlar elde ettiği gibi, kapitülasyonlara dayanarak devle tin denetimini, hukukunu ve kendilerini vergilendirmesini reddetti; bu durumda vergi veren ve devletin denetimine tabi olan yerli girişimcilerin yabancılarla reka bet imkânı ortadan kalktı. Bu yetmiyormuş gibi, yabancı devletlerin İstanbul’daki sefirleri, yine kapitülasyonları gerekçe göstererek ülkede ileriye dönük atılan her adımı ve her türlü iktisadi girişimi engellemeye çalıştılar. 19.yüzyılda yerli sermayeyi, iktisadi yapıyı, şirketlerin gelişimini ve devletin bir iktisadi siyaset belirlenmesini engelleyici bir konum kazanan kapitülasyonlar,yabancı devletlerin ülkenin iç işlerine karışmak için kullandıkları bir araca dönüştü.

Doğru Cevap: B

Soru 38

Osmanlı ülkesinde kurulan ilk banka aşağıdakilerden hangisidir.

The Ottoman Bank (Osmanlı Bankası),

Türkistan Bankası,

Dersaadet Bankası,

Bankı Osmanîi Şâhâne,

Ziraat Bankası,

Açıklama:

Avrupa’yla artan iktisadi ilişkiler, kâğıt paranın çıkarılması, farklı pa raların tedavülü, paranın yurt içi ve yurtdışı istikrarının sağlanması ve yerli ve yabancı şirketlerin kurulması gibi yeni finansal gelişmeler, sarrafların etkin olduğu geleneksel sistemi yetersiz kılmakta ve kaimenin değerindeki dalgalanmalar ve istikrarsızlık da piyasaları olumsuz etkilemekteydi. Osmanlı ülkesindeki ilk banka olan Dersaadet Bankası, devletin Avrupa’daki harcama ve ödemelerinde bir sterlin 110 kuruş üzerinden ödeme yapmayı üstlenen Galata’nın iki ünlü bankeri Jacques Alléon ve Em manuel Baltazzi’nin maliye ile olan ilişkileri neticesinde kuruldu.

Doğru Cevap: C

Soru 39

Osmanlı Devletinde kurulan Ticaret Mahkemesi (Ticaret Meclisi) hangi davalara bakardı?

Müslümanlar arası ticari anlaşmazlıklara,

Gayr-i Müslümlerin ticari anlaşmazlıklarına,

Devletin diğer devletler ile olan ticari sözleşme ve anlaşmazlıklarına,

Osmanlı ve yabancı uyruklu tüccarlar arasındaki anlaşmazlıklara,

Hertürlü ticari anlaşmazlıklara,

Açıklama:

Ardından Osmanlı ve yabancı uyruklu tüccarlar arasındaki anlaşmazlık lara bakmakla görevli Ticaret Mahkemesi (Ticaret Meclisi) oluşturuldu. Ticari davalar görülürken Avrupa ve Hayriyye tüccar temsilcileri de mahkemede hazır bulunurdu. Mahkeme kararlarının temyiz edilemez oluşu uygulamada Müslüman tüccarları zarara uğrattı; zira, davalar, kendilerini avukat aracılığıyla savunan ya bancılar lehinde sonuçlanmakta ve gayrimüslim Osmanlı tüccarları ise, yabancı uyruğuna girerek durumlarını kurtarmaktaydı.

Doğru Cevap: D

Soru 40

Osmanlı Anadolusu’nda inşa edilen ilk demiryolu hattı aşağıdakilerden hangisidir?

İstanbul-İzmir hattı,

İstanbul-Sıvas hattı

İzmir- İskenderun hattı,

İznik-Trabzon hattı,

İzmirAydın hattı

Açıklama:

İngiliz sermayesinin yatırım yaptığı bölgelerin başında zengin bir ticaret ve tarım potansiyeline sahip olan Batı Anadolu gelmektedir. 23 Eylül 1856’da İzmir Aydın arasında demiryolu inşa imtiyazı İngilizlere verildi. Şirket sözleşme şartla rını yerine getiremediği halde imtiyazı dört kere yenilendi. Devlet, şirkete el ko yup ihaleyi başka bir şirkete verme hakkı olmasına rağmen, bunun ülkede yatırım yapacak yabancıları korkutacağı gerekçesiyle her seferinde imtiyazı yenilemeyi tercih etti. Neticede İzmirAydın arası 1 Temmuz 1866’da işletmeye açıldı. Devlet, sermayesinin %6’sını senelik kâr olarak şirkete garanti etmişti. Diğer bir ifadeyle, hat işletmeye açıldıktan sonra şirketin yıllık kârı, yatırdığı sermayenin %6’sının altına düşerse üst tarafı devletçe karşılanacaktı. Bu hat Osmanlı Anadolusu’nda inşa edilen ilk demiryoludur.

Doğru Cevap: E

Soru 41

25 Haziran 1867’de at takımları, araba koşumları ve deri eşya imal eden esnaf, aşağıdakilerden hangi şirketi kurmuştur?

Saraçlar Şirketi

Debbağlar Şirketi

Simkeşçiler Şirketi

Demirciler Şirketi

Dökümcüler Şirketi

Açıklama:

Birleştireceği esnafın üretim kapasitelerini, sermaye durumlarını ve kendilerine ne tür teşvikler verilebileceğini öncelikle analiz eden komisyonun yaptığı faaliyetler neticesinde, 14 Ağustos 1866’da simkeşçi esnafı, Simkeşçiler Şirketi; Eylül 1866’da deri ve deri ürünleriyle uğraşan debbağcı esnafı, Debbağlar Şirketi; 25 Haziran 1867’de at takımları, araba koşumları ve deri eşya imal eden sarraç esnafı, Sarraçlar Şirketi; 9 Nisan 1868’de dokumacı esnafı, Kumaşçılar Şirketi; 14 Nisan 1868’de çeşitli sanayi ürünleriyle aletler üreten dökümcü esnafı, Dökümcüler Şirketi ve 29 Nisan 1868’de de demirci esnafı, Demirciler Şirketi adıyla şirkete dönüştürüldü.

Doğru Cevap: A

Soru 42

Baltalimanı Anlaşması aşağıdaki ülkelerden hangisi ile yapılmıştır?

Fransa

İngiltere

İran

Avusturya

Rusya

Açıklama:

Sir Henry L. Bulwer’in başkanlık ettiği İngiliz heyetiyle Mustafa Reşid Paşa’nın başkanlık ettiği Osmanlı heyeti arasında 16 Ağustos 1838’de Baltalimanı
Ticaret Antlaşması imzalandı.

Doğru Cevap: B

Soru 43

İlk gümüş sikke ve ilk altın para hangi dönemlerde basılmıştır?

Orhan Bey-I. Murad

Osman Bey-I. Beyazid

Orhan Bey-Fatih Sultan Mehmed

Orhan Bey- I. Mehmed

I. Beyazıd- II. Murad

Açıklama:

İlk Osmanlı gümüş sikkesi olan akçe 1326’da Orhan Bey ve ilk altın para ise Fatih Sultan Mehmed döneminde basıldı.

Doğru Cevap: C

Soru 44

Madeni paranın (sikke) içerisinde bulunan değerli maden miktarını azaltma işlemine ne denir?

Tahdid

Tasnif

Mağşuş

Tağşiş

Kaime

Açıklama:

Madeni paranın (sikke) içerisinde bulunan değerli maden miktarını azaltma işlemine tağşiş denirdi.

Doğru Cevap: D

Soru 45

Osmanlı maliyesinde kağıt para ilk ne zaman çıkarılmıştır?

III. Selim'in ölümünden sonra

Yunan isyanından sonra

Osmanlı-Rus Savaşı’ndan sonra

Tanzimat'tan sonra

Baltalimanı anlaşmasından sonra

Açıklama:

Osmanlı maliyesinde kâğıt para Tanzimat’ın hemen ardından, Tanzimat’la birlikte verilen sözlerin yerine getirilebilmesi, yani reformların finanse edilebilmesi için çıkarıldı.

Doğru Cevap: D

Soru 46

Osmanlı Devleti’nde inşa edilen ilk demiryolu hattı aşağıdakilerden hangisidir?"

İskenderiye-Kahire

İstanbul-Ankara

Pire-Selanik

İzmir-Kütahya

Şam-Bağdat

Açıklama:

Padişah fermanıyla imtiyazın verilmes üzerine başlayan ve İskenderiye ile Kahire arasındaki 211 km’lik kısmı 1856’da tamamlanan bu hat, Osmanlı Devleti’nde inşa edilen ilk demiryolu olup Süveyş Kanalı’nın açılmasından sonra önemini ve işlevini yitirdi.

Doğru Cevap: A

Soru 47

Osmanlı Bankası aşağıdakilerden hangisine devredilmiştir?

Dersaadet Bankası

Türkistan Bankası

Bank-ı Osmani-i Şâhâne

Şark İngiliz Bankası

Ottoman Bank

Açıklama:

Osmanlı Bankası, bütün mal varlığı ve şubeleriyle birlikte 4 Şubat 1863’te kurulan Bank-ı Osmanî-i Şâhâne’ye devredildi.

Doğru Cevap: C

Soru 48

Osmanlı Rumelisinde yapılan ilk demiryolu aşağıdakilerden hangisidir?

Çerkezköy-Çorlu

Mudanya-Bursa

Edirne-Selanik

İzmir-Kasaba

Köstence-Çernova

Açıklama:

İngilizlerin, Osmanlı Devleti’nin tahıl ambarı olan Dobruca ovasının tarımsal potansiyelini değerlendirmek amacıyla inşa ettikleri 66 km uzunluğundaki
Köstence-Çernovada (Boğazköy) Demiryolu, Osmanlı Rumelisinde yapılan ilk
demiryoludur.

Doğru Cevap: E

Soru 49

hazinenin artık önceki borçlanmaların taksitlerini ödeyebilmek için dış borca başvurmak zorunda olduğu borçlanma hangisidir?

1719

1869

1865

1858

1901

Açıklama:

1865’te yapılan altı milyon sterlinlik borçlanmanın Osmanlı dış borç tarihi açısından büyük bir önemi vardır; zira, hazine, artık önceki borçlanmaların taksitlerini ödeyebilmek için dış borca başvurmak zorundaydı.

Doğru Cevap: C

Soru 50

Osmanlı Devleti hangi yıl morotoryum ilan etmiştir.

1902

1645

1868

1865

1875

Açıklama:

Devlet, 1875 senesinde bütçe açıklarının beş milyon liraya ulaşması üzerine dış borçların faizlerinin ancak yarısını ödeyebileceğini ilân etti ve bu moratoryum büyük bir krize ve hazinenin iflâsına neden oldu.

Doğru Cevap: E

Soru 51

Osmanlıda ordunun ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla ilk fabrikalar aşağıdaki padişahların hangisinin döneminde kurulmaya başlanmıştır?

II. Mahmud

I.Mahmud

Abdulmecid

II. Abdülhamit

Abdülaziz

Açıklama:

Osmanlı sanayileşme çabalarının da askeri kaynaklı olarak başladığı ve II. Mahmud’un özellikle Yeniçeri Ocağı’nın yerine kurduğu Asakir-i Mansure Ordusu’nun ihtiyacı olan eşyaların üretimi için bazı modern fabrikalar kurduğu görülecektir. Doğru cevap A dır.

Doğru Cevap: A

Soru 52

Ordunun ihtiyacını karşılamak amacıyla ilk kurulan fabrika aşağıdaki hangi ihtiyacı karşılamak amacıyla üretim yapmaya başlamıştır?

Çuha

Fes

Kundura

İplik

Kumaş

Açıklama:

1816 yılında II. Mahmud tarafından satın alınarak ordunun emrine verilen ve 1826 yılında kundura kısmı ilâve edilen Beykoz Deri ve Kundura Fabrikası faaliyetine başlamıştır? Doğru cevap C dir.

Doğru Cevap: C

Osmanlı topraklarında matbaa ilk kez hangi millet tarafından kullanılmıştır?

Türkler

Ermeniler

Rumlar

Araplar

Yahudiler

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 56

1727 yılında kurulan ilk Türk matbaasında basılan ilk kitap hangisidir?

Tarih-i Naima

Tarih-i Râşid

Vankulu Lügati

Tuhfetü’l-Kibar fî Esfâri’l-Bihâr

Usûlü’l-Hikem fî Nizâmi’l-Ümem

Açıklama:

İlk Türk matbaası ise İbrahim Müteferrika’nın çabaları neticesinde 1727 yılında kuruldu. Kurucusundan hareketle Müteferrika Matbaası olarak da anılan bu matbaa 1729’da asıl adı Sıhahü’lCevherî olan Vankulu Lügatini basarak yayım hayatına başladı. Doğru yanıt “C” şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 57

I. Dini kaygılar
II. Müstensih ve Müzehhiplerin boykotu
III. Okuma-yazma oranının düşüklüğü
IV. Estetik kaygı
Hangileri matbaanın Müslüman Osmanlılar tarafından geç bir dönemden itibaren kullanılmasının en önemli sebepleridir?

I, II

I, II, III

II, III

II, IV

III, IV

Açıklama:

Matbaanın Müslüman Osmanlılar tarafından geç bir dönemden itibaren kullanılması, üzerinde en fazla konuşulan konulardan biridir. Dini kaygılarla matbaaya tepki gösterildiği ya da kitap yazarak veya çoğaltarak geçinen müstensihlerle süslemelerini yapan tezhipçilerin boykotu nedeniyle geç geldiği gibi suçlama ve savunmalar öne çıkan tartışma konularıdır. Aslında gerçek daha basittir: arztalep dengesi ve estetik kaygı. Daha açık bir ifadeyle, estetik olarak yazma kitaptan kopamayan ve basma kitabı beğenmeyen bir toplumda buna bir de okuma yazma oranının düşüklüğü eklenince matbaanın tercih edilmeme konusu kendiliğinden netleşir. Doğru yanıt “E” şıkkıdır

Doğru Cevap: E

Soru 58

İstanbul’da taşbaskı (litografi) ile yayın yapan ilk matbaa hangisidir?

Müteferrika Matbaası

Takvimhane-i Amire

Üsküdar Matbaası

Kayol Matbaası

Bulak Matbaası

Açıklama:

Tanzimat öncesinde Osmanlı yayın hayatını etkilemiş olan iki matbaadan biri, taşbaskı (litografi) tekniğini ülkeye getiren Kayol Kardeşler’in (Henri Caillol ve Jacques Caillol) 1831’de İstanbul’da kurdukları matbaadır. Doğru yanıt “D” şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 59

Osmanlı basınında ilk özel gazete hangisidir ve hangi tarihte çıkarılmaya başlanmıştır?

Takvim-i Vekayi - 1831

Tercüman-ı Ahval - 1860

Tasvir-i Efkar - 1860

Tercüman-ı Ahval - 1862

Tasvir-i Efkar - 1862

Açıklama:

1860’ta ilk özel gazete olan Tercümanı Ahval ve 1862’de de Tasviri Efkâr çıkmaya başladı. Doğru yanıt “B” şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 60

Osmanlı sınırları içerisinde basılan ilk yabancı gazete hangisidir?

Şirket-i Hayriye

Osmanlı Anonim Şirketi

Vesait-i Nakliye Osmanlı Anonim Şirketi

Boğaziçi Anonim Şirketi

Boğaziçi Vesait-i Nakliye Limited Şirketi

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 10

İstanbul'da Altıncı Daire-i Belediyye adıyla ilk belediye hangi tarihte kurulmuştur?

1808

1908

1839

1858

1876

Açıklama:

İstanbul'da 1858’de Altıncı Daire-i Belediyye ismiyle Paris belediyesi model
alınarak oluşturulan ilk modern belediye teşkilâtı kuruldu.

Doğru Cevap: D

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı yönetim felsefesine göre daire-i adliyenin temel öğelerinden biri değildir?

Adalet

Din

Ordu

Halk

Servet

Açıklama:

Osmanlı yönetim felsefesine göre daire-i adliyyenin halkalarını oluşturan; adalet, kanun, mutlak iktidar, ordu, servet ve halk, sosyal yapının ve işleyişinde temel dayanaklarını oluştururdu. Devletin varlığının ve devamlılığın temeli olarak kabul edilen bu sistemin sorunsuz işletilebilmesi amacıyla, Osmanlı toplumu “askeri” (yönetenler) ve “reaya” (yönetilenler) şeklinde iki temel sınıfa ayrılmıştı. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 12

Osmanlıda, hangi padişah ilk kez halkla buluşmak için yurt gezilerine çıkmıştır?

Sultan Abdülmecid

I. Murad

II. Mahmut

III. Selim

Sultan Abdülaziz

Açıklama:

Devlet-toplum ilişkilerinin yeniden tanımlanmasını gerektiren iç ve dış gelişmeler, öncelikle basın-yayın yoluyla toplumun merkeziyetçi politikalar doğrultusunda bilgilendirilip yönlendirilmesini gündeme getirdi. Bu dolaylı temasın yeterli görülmemesi üzerine, bu defa yine bir ilk olarak padişahın doğrudan tebaa ile buluşmasını sağlayan yurt gezilerine çıkıldı. II. Mahmud’un 1829-37 arasında farklı tarihlerde çıktığı beş gezi bu bağlamda değerlendirilebilir. Ege ve Doğu Trakya’daki Tekirdağ, Çanakkale Boğazı, Gelibolu, Edirne, Gemlik, İzmit, Varna, Şumnu, Silistre, Rusçuk gibi kentlere yapılan gezilerde, farklı din mensuplarına bizzat padişah tarafından beraberlik, adalet, eşitlik ve özgürlük mesajları verildi; ayrıca, halkın şikâyetlerini dinleyen padişahın talimatıyla, hastane, hamam, köprü, mektep gibi altyapı ve hizmet alanlarındaki eksikliklerin giderilmesi yönünde adımlar atıldı. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 13

Osmanlıda devlet eliyle çıkarılan ilk gazete aşağıdakilerden hangisidir?

Ceride-i Havadis

Tercüman-ı Ahvâl

Muhbir

Tasvir-i Efkâr

Takvim-i Vekayi

Açıklama:

19. yüzyıl Osmanlı sosyal yaşamında bir diğer gelişme, ilk kez devlet eliyle bir gazetenin çıkarılmış olmasıdır. Osmanlı Devleti, Batı’da iki yüzyıl önce örnekleri görülen, iç ve dış kamuoyunu yönlendirmekte ve sosyal entegrasyonu sağlamakta etkin bir araç olan gazeteyi ancak 19. yüzyılın ikinci çeyreğinde gündemine alabildi. Devlet, 1 Kasım 1831’den itibaren Takvim-i Vekayi adıyla resmi bir gazete çıkarmaya başladı ve bunu, devlet destekli yarı resmi Ceride-i Havadis (1840), Tercüman-ı Ahvâl (1860), Tasvir-i Efkâr (1862) ve Muhbir (1867) gibi gazetelerin yayımı izledi. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi Islahat Fermanının Müslüman kesimde rahatsızlık yaratmasının sebeplerinde biri değildir?

Cizyenin kaldırılması.

Gayrimüslimlerin devlet memuru olabilmesi.

Gayrimüslimlerin bedelli askerlik yapabilmesi.

Vergilerin arttırılması

Patrikhane’ye hukuki davalara bakma yetkisinin verilmesi.

Açıklama:

Tanzimat reformlarının toplumun bazı kesimlerinde yarattığı rahatsızlık, özellikle 1853-1856 Kırım Savaşı’ndan sonra devletin ekonomik durumunun kötüleşmesi, buna karşılık toplumun elit tabakasında görülen Batı tarzı (alafranga) yaşam biçimi, lüks ve israfla daha da arttı. Savaştan sonra Avrupalı devletlerin ısrarıyla ilân edilen Islahat Fermanı’yla gayrimüslimlere dini-mezhepsel güvencelerin yanında idari, hukuki ve sosyal alanda geniş haklar verilmesi, Müslüman kesimde ciddi bir tepki yarattı. Cizyenin kaldırılması, gayrimüslimlerin devlet memuru olabilmesi, Patrikhane’ye hukuki davalara bakma yetkisinin verilmesi, il genel meclislerine üyelik ve bedelli askerlik gibi yeni haklar, bu tepkinin nedenleri arasında en dikkat çeken maddelerdi. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 15

İlk örgütlü işçi eylemi ne zaman gerçekleştirilmiştir?

1850

1863

1872

1890

1910

Açıklama:

Osmanlı Devleti’nde mesleki hak ve çıkarları savunmak amacıyla toplu iş bırakma eylemlerine 1870’li yılların başlarında rastlanır. Bu dönemde işçilerin en yoğun olduğu sanayi kolları, kara, deniz ve demiryolu ulaşımı, inşaat, dokuma, madencilik, cam, kâğıt, tütün ve gıda sektörleriydi. Bu iş kollarında Müslümanların yanında büyük oranda gayrimüslim çalışmaktaydı. İlk örgütlü işçi eylemi olarak 1863’te Zonguldak kömür madeni işçilerinin iş bırakması görülüyor. Ocak 1872’de ise tersane işçileri greve gitti. Beyoğlu Telgrafhanesi işçilerinin Şubat 1872’deki iş bırakma eylemi, gerçek anlamda ilk grev olarak kabul edilir. 1872-76 yılları arasında tersane ve demiryolu işçilerinin başı çektiği onlarca iş bırakma eylemi yaşandı. Bu dönemde işçiler arasında sınıf bilincinin oluşmaya başlamasıyla, Osmanlı sosyal ve ekonomik yaşamını ciddi anlamda etkileyen yeni bir kavram, “tatil-i eşgâl”, yani grev ortaya çıktı. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 16

Yahudihane (cortejo) denilen konut tipi aşağıdakilerden hangisidir?

Apartman

Köşk

Yalı

Sayfiye

Konak

Açıklama:

Yangınlar, salgınlar, göçler ve zorunlu iskân hareketleri sonucunda başkent İstanbul’un sosyal yapısında belirgin değişiklikler oldu. Toplumun Müslüman kesimi yanında Musevi kesimde de bu türden zorunlu yer değiştirme olayları meydana geldi. Örneğin Fener-Balat yöresine yerleştirilen Yahudiler, nüfus yoğunluğuyla ters orantılı olarak dar mekânlar içinde adına Yahudihane (cortejo) denilen apartman mimarisinin ilkel bir biçimi olan yeni bir konut tipi yarattılar. Bitişik nizam olan bu konut tipi, oda oda kiraya verilmek suretiyle, söz konusu kesimler için aynı zamanda bir gelir kaynağına dönüştürüldü. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 17

1800’lü yılların sonlarında aşağıdaki bölgelerden hangisinde kadın ve erkekler birlikte bulunmuş ve eğlenmişlerdir?

Suriçi

Samatya

Balat

Çamlıca

Fener

Açıklama:

Doğu-İslâm toplumlarında dini endişelerden çok namus algısının katılaştırdığı mahremiyet algısı, 19. Yüzyılda eskisi kadar aşılmaz bir toplumsal yargı olma özelliğini kaybeder oldu. Özellikle 1870 Büyük Beyoğlu Yangını’ndan sonra Tepebaşı ve Taksim’de yapılan büyük gezi parkları, Kuledibi, Bakırköy, Çamlıca, Moda ve Çiftehavuzlar’daki gazinolar, insanlara karma bir biçimde dışarıda daha fazla vakit geçirme imkânı sağladı. Zamanla kadının toplumsal yaşamın aktif bir üyesi haline gelmesi, aile içi genel kültür düzeyini yükselttiği gibi, erkek-kadın ilişkilerinin yeniden tanımlanmasını sağladı. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 18

İlk vapur şirketinin adı nedir?

Haliç

Hayratiye

Şirket-i Hayriyye

Karaköy

Fevâid-i Osmaniyye

Açıklama:

1850’de kurulan ve Şirket-i Hayriyye olarak adlandırılan vapur şirketi, Kabataş-Üsküdar ve Eminönü-Boğaziçi hatlarında başlattığı seferlerle uzun süredir birbirinden kopuk bölgeleri birbirine bağladı. Eyüp-Hasköy hattında çalışan Haliç Vapur Şirketi ve Marmara-Adalar hattında çalışan Fevâid-i Osmaniyye (İdare-i Aziziyye, İdare-i Mahsusa), tabii şartlar ile mesafeyi, İstanbul, Galata ve Üsküdar arasındaki sosyal, kültürel ve ekonomik bütünleşmenin engeli olmaktan çıkardı. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 19

Osmanlıda ilk telgraf denemesi hangi yıl gerçekleştirilmiştir?

1800

1820

1847

1895

1910

Açıklama:

Sosyal hayatta değişimin önemli unsurlarından biri de haberleşmedir. 1845’te Amerika’da ilk telgraf hattının faaliyete geçmesinin ardından Osmanlı ülkesindeki ilk telgraf denemesi 9 Ağustos 1847’de sarayda yapıldı. Bu denemenin başarılı olması üzerine Mors Alfabesi’nin mucidi Samuel Morse’a Sultan Abdülmecid tarafından nişan verildi. İlk telgraf hattı ise 1853-56 Kırım Savaşı esnasında çekildi. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 20

Altıncı Daire-i Belediyye ismiyle kurulan ilk modern belediye teşkilâtı hangi şehrin belediyesini örnek almıştır?

Londra

Mısır

Berlin

Viyana

Paris

Açıklama:

Siyasi ve iktisadi nedenlerin yarattığı toplumsal sorunlar 19. yüzyılda Müslüman kesimi genel anlamda fakirleştirirken, Galata ve Beyoğlu bölgesindeki gayrimüslim unsurlar giderek zenginleşti. Bu durumun doğal bir sonucu olarak gayrimüslimlerin yoğun olarak yaşadığı Beyoğlu ve çevresinde, refah düzeyi yüksek elit bir yaşam tarzı doğdu. Yabancı elçiliklerin de bulunduğu Beyoğlu semti, iktisadi ve siyasi gücün sembolü olarak 19. yüzyıl boyunca gelişti. 1858’de Altıncı Daire-i Belediyye ismiyle Paris belediyesi model alınarak oluşturulan ilk modern belediye teşkilâtı burada kuruldu ve Beyoğlu yüzyılın sonlarına doğru Avrupa kentlerinin görüntüsüne büründü. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 21

Osmanlı idari ve sosyal düzeninin felsefi temelleri, daire-i adliyye, yani adalet dairesi veya hakkaniyet çemberi şeklinde adlandırılmıştır. Aşağıdakilerden hangisi bu çemberi oluşturan özelliklerden biri değildir?

Dünya barışı, ancak adaletle sağlanabilir

Devletin düzenleyici gücü kanundur

Kanunun koruyucusu güçlü bir padişahtır.

Sağlam bir iktidar ve devlet için güçlü bir ordu şarttır

Güçlü bir ordu için dolu bir hazine ( servet) gereklidir

Açıklama:

Dünya barışı, ancak adaletle sağlanabilir
Dünya, duvarı devlet olan bir bahçe gibidir
Devletin düzenleyici gücü kanundur
Kanunun koruyucusu güçlü bir iktidardır. Doğru cevap C dir

Doğru Cevap: C

Aşağıdaki düşüncelerden hangisi Osmanlı Devletinin "daire-i adliyye, yani adalet dairesi " çemberi içerisinde yer almaz?

Bu servet ancak bolluk içinde yaşayan düşman toplumlara yapılan cihatla sağlanabilir,

Dünya barışı, ancak adaletle sağlanabilir,

Dünya, duvarı devlet olan bir bahçe gibidir,

Sağlam bir iktidar ve devlet için güçlü bir ordu şarttır

Güçlü bir ordu için dolu bir hazine (servet) gereklidir

Açıklama:

Dünya barışı, ancak adaletle sağlanabilir,
Dünya, duvarı devlet olan birbahçe gibidir,
Devletin düzenleyici gücü kanundur,
Kanunun koruyucusu güçlü bir ikdidardır,
Sağlam bir iktidar ve devlet için güçlü bir ordu şarttır,
Güçlü bir ordu için dolu bir hazine (servet) gereklidir,
Bu servet ancak bolluk ve huzur içinde yaşayan bir halktan sağlanabilir,
Halkın huzur ve refah içinde yaşaması ise âdil bir yönetimle mümkündür,

Doğru Cevap: A

Soru 32

Aşağıdakilerden hangisi ,Osmanlı toplumsal yapısını oluştura sınıflardan biri olan “reaya” sınıfı içerisinde yer alırdı?

Seyfiye,

Tüccarlar,

İlmiye,

Hukuk adamları,

Kalemiye,

Açıklama:

Devletin varlığının ve devamlılığın temeli ola rak kabul edilen bu sistemin sorunsuz işletilebilmesi amacıyla, Osmanlı toplumu “askeri” (yönetenler) ve “reaya” (yönetilenler) şeklinde iki temel sınıfa ayrılmıştı.
Yönetilen sınıf, yani reaya ise, tüccar, esnaf, köylü ve göçebelerden (konargöçerler) oluşurdu. Askeri sınıfa göre çok daha geniş olan bu kesimin görevi, üretim ve hizmet faaliyetlerini aksatmamak ve vergi vermek suretiyle askeri (yönetici) sınıfı desteklemekti.

Doğru Cevap: B

Soru 33

Aşağıdakilerden hangisi ,Osmanlı toplumsal yapısını oluştura sınıflardan biri olan “Askeri” sınıfı içerisinde yer alırdı?

Tüccar,

Esnaf,

Kalemiye,

Köylü,

Göçebe,

Açıklama:

Devletin varlığının ve devamlılığın temeli ola rak kabul edilen bu sistemin sorunsuz işletilebilmesi amacıyla, Osmanlı toplumu “askeri” (yönetenler) ve “reaya” (yönetilenler) şeklinde iki temel sınıfa ayrılmıştı. Askeri (yönetici) sınıf, padişahın dini ve idari yetkiler tanıdığı ve vergiden muaf tuttuğu asker ve sivil devlet görevlilerini kapsar; Müslüman olma şartı aranır; saray halkı, seyfiye (muvazzaf askerler), ilmiye (din, bilim ve hukuk adamları) ve kalemiyeden (bürokratlar, memurlar) oluşurdu. Başında padişahın bulunduğu askeri sınıfın görevi, ülkenin adil bir biçimde idaresini sağlamak, devleti ve toplumu dış tehlikelerden korumaktı.

Doğru Cevap: C

Soru 34

Osmanlı Devletin de , "Millet Sistemi" olarak adlandırılan idari ve sosyal örgütlenme modeli nasıl tanımlanmıştı?

Her etnik yapı kendi etrafında ayrı bir millet olarak tanımlanmıştı,

Her ırksal yapı kendi etrafında ayrı bir millet olarak tanımlanmıştı,

Her mezhep yapısı kendi etrafında ayrı bir millet olarak tanımlanmıştı,

Her inanç ve gelenekler kendi etrafında ayrı bir millet olarak tanımlanmıştı

Her ırksal yapı kendi etrafında ayrı bir millet olarak tanımlanmıştı,

Açıklama:

Osmanlı Devletin de,Farklı mezheplere mensup Hıristiyanlarla Musevilerdi. 18. yüzyıldan itibaren “millet” şeklinde ad landırılan bu dini cemaatler, kendi kültür, inanç ve adetlerine göre serbestçe yaşar ve ticari faaliyetlerini mevcut kanunlar çerçevesinde yerine getirirlerdi. Millet Sistemi olarak adlandırılan bu idari ve sosyal örgütlenme modelinde, her millet kendi inanç ve gelenekleri etrafında ayrı bir topluluk olarak tanımlanmıştı.

Doğru Cevap: D

Soru 35

Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı sosyal yapısının çözülmesinde ,dolayısıyla klasik sosyal düzenin çökmesinde rol oynayan dış etkenlerden birisidir?

Taşradan merkeze ve büyük kentlere göçün hızlanması,

Anadolu ile Rumeli’de türeyen yerel güçler,

Celâlî isyanları denilen kargaşa,

16. yüzyıl sonlarında Merkezi otoritenin taşrada etkinliğinin hayli azalması,

18. yüzyıl boyunca aralıklarla süren savaşlar,

Açıklama:

16.yüzyıl sonlarında mer keziyetçi devlet yapısında başlayan çözülme, savaşlarda alınan yenilgiler, özellikle 17.yüzyılda Anadolu’da siyasi, ekonomik ve sosyal düzeni alt üst eden ve Celâlî isyanları denilen kargaşa dönemi, üretim ve tüketim ilişkilerini ciddi bir biçimde etkiledi. Klasik toprak rejimi olan timar sisteminin ve buna bağlı olarak da askeri düzenin çözülmesi, Taşradan merkeze ve büyük kentlere göçün hızlanması, Merkezi otoritenin taşrada etkinliğinin hayli azaldığı bu dönemde çıkan iç ayaklanmalar ve Anadolu ile Rumeli’de türeyen yerel güçler, bu çözülmeyi daha da hızlandırdı.
Osmanlı sosyal yapısının çözülmesinde rol oynayan dış etkenlere bakılacak olursa, 18. yüzyıl boyunca aralıklarla süren Rusya, Avusturya ve İran savaşlarının devletin siyasi, sosyal ve iktisadi işleyişinde büyük sorunlara yol açtığı görülür. Öte yandan 1789’da patlak veren Fransız İhtilâli, yaydığı fikirler nedeniyle Balkan coğrafyasında Osmanlı Devleti açısından yeni sorunlar ortaya çıkarttı.

Doğru Cevap: E

Soru 36

19.yüzyılın başında Osmanlı Devleti’nde sosyal yapı ve siyaset etkileyen , “kamuoyu” kavramın öne çıkması devlet toplum ilişkilerinin yeniden düzenlenmesinde etkili olmuş ve devleti yönetenleri yeni uygulamalara yönlendirmişdi.Bu bağlamda aşağıdaki uygulamalardan hangisi yanlıştır?

Basın-yayın organları baskı altına alınıp sansür uygulamaları başlatılmıştır,

Basın-yayın yoluyla toplumun merkeziyetçi politikalar doğrultusunda bilgilendirilip yönlendirilmesine çalışılmıştır,

Bir ilk olarak padişahın doğrudan tebaa ile buluşmasını sağlayan yurt gezilerine çıkılmıştır,

Farklı din mensuplarına bizzat padişah tarafından beraberlik, adalet, eşitlik ve özgürlük mesajları verilmiştir,

Bizzat padişah tarafından ,batı’daki idari ve toplumsal düzeni yerinde görmek üzere bazı Avrupa başkentleri ziyaret edilmiştir,

Açıklama:

Devlettoplum ilişkilerinin yeniden tanımlanmasını gerektiren bu gelişmeler, aşağıda değinileceği üzere, öncelikle basınyayın yoluyla toplumun merkeziyetçi politikalar doğrultusunda bilgilendirilip yönlendirilmesini gündeme getirdi. Bu dolaylı temasın yeterli görülmemesi üzerine, bu defa yine bir ilk olarak padişahın doğrudan tebaa ile buluşmasını sağlayan yurt gezilerine çıkıldı. farklı din mensuplarına bizzat padişah tarafından beraberlik, adalet, eşitlik ve özgürlük me sajları verildi; ayrıca, halkın şikâyetlerini dinleyen padişahın talimatıyla, hastane, hamam, köprü, mektep gibi altyapı ve hizmet alanlarındaki eksikliklerin gideril mesi yönünde adımlar atıldı.II. Mahmud’un diğer oğlu Sultan Abdülaziz (iktidarı 18611876) ise, bir adım daha ileriye giderek yurtdışındaki gelişmeleri, Batı’daki idari ve toplumsal düzeni yerinde görmek üzere bazı Avrupa başkentlerini ziyaret etti.

Doğru Cevap: A

Soru 37

19.yüzyıl Osmanlı Devletin de halkı eğitmek ve genel kültür düzeyini yükseltmek amacıyla ansiklopedik yazılar yayımlayan ilk süreli yayın aşağıdakilerden hangisidir?

Takvim-i Vekayi,

Dağarcık,

Ceride-i Havadis,

Tercüman-ı Ahvâl,

Tasvir-i Efkâr

Açıklama:

1872’de devlet desteğiyle ve Ahmet Mithat Efendi’nin yönetiminde ya yınlanmaya başlayan Dağarcık’la süreli yayınlarda geniş kitlelere yönelim başladı. Dağarcık ve Mecmuâ-yı Fünun gibi dergiler halkı eğitmek ve genel kültür düzeyini yükseltmek amacıyla ansiklopedik yazılar yayımladı. Bunların elde ettiği başarı sayesinde 1873’ten itibaren ondan fazla dergi yayın hayatına katıldı.

Doğru Cevap: B

Soru 38

II. Mahmut döneminde reform faaliyetlerinin ivme kazanması ve devletin idari, askeri ve sosyal yapısını önemli ölçüde değiştirecek süreçin başlaması aşağıdakilerden hangisinin sonucunda olmuştur?

Sened-i İttifak’ın ilanı,

Batı tarzı kabine sisteminin kurulması,

Yeniçeri Ocağı’nın kaldırılması,

Tarikatların gücünün kırılması,

Şeyhülislamlık makamının Divandan çıkarılması,

Açıklama:

Sultan Mahmud’un otuz bir yıllık saltanatını, ilki, 18081826 dönemi, diğer bir deyişle, Yeniçeri Ocağı’nın kaldırılmasına kadar geçen reformlara hazırlık dönemi; ikincisi ise, 182639 arasındaki on üç yıllık ra dikal değişim ve dönüşüm dönemi olmak üzere iki ana bölümde ele almak müm kündür. Birinci dönem, çıkarlarını statükonun devamında gören reform karşıtı koalisyonun baskısı altında geçti.
İkinci dönemin başlangıcı olan Yeniçeri Ocağı’nın kaldırılmasıyla, reform faaliyetleri ivme kazandı ve devletin idari, askeri ve sosyal yapısını önemli ölçüde değiştirecek süreç başlatıldı.

Doğru Cevap: C

Soru 39

Osmanlı Devletin de,gayrimüslimlere dini mezhepsel güvencelerin yanında idari, hukuki ve sosyal alanda geniş haklar verilmesini, Cizyenin kaldırılması ve gayrimüslimlerin devlet memuru olabilmesinin yolunu açan belge aşağıdakilerden hangisidir?

1.Meşrutiyet,

II.Meşrutiyet,

Sened-i İttifak,

Islahat Fermanı,

Tanzimat Fermanı,

Açıklama:

Islahat Ferma nı’yla gayrimüslimlere dinimezhepsel güvencelerin yanında idari, hukuki ve sosyal alanda geniş haklar verilmesi, Müslüman kesimde ciddi bir tepki ya rattı. Cizyenin kaldırılması, gayrimüs limlerin devlet memuru olabilmesi, Patrikhane’ye hukuki davalara bakma yetkisinin verilmesi, il genel meclisle rine üyelik ve bedelli askerlik gibi yeni haklar, bu tepkinin nedenleri arasında en dikkat çeken maddelerdi.

Doğru Cevap: D

Soru 40

1858’de Altıncı Daire-i Belediyye ismiyle Paris belediyesi model alınarak oluşturulan ilk modern belediye teşkilâtı İstanbul da hangi semtte kurulmuştur?

Galata,

Topkapı,

Sultan Ahmet,

Çemberlitaş,

Beyoğlu,

Açıklama:

Siyasi ve iktisadi nedenlerin yarattığı toplumsal sorunlar 19. yüzyılda Müs lüman kesimi genel anlamda fakirleştirirken, Galata ve Beyoğlu bölgesindeki gayrimüslim unsurlar giderek zenginleşti. Bu durumun doğal bir sonucu olarak gayrimüslimlerin yoğun olarak yaşadığı Beyoğlu ve çevresinde, refah düzeyi yük sek elit bir yaşam tarzı doğdu. Yabancı elçiliklerin de bulunduğu Beyoğlu semti, iktisadi ve siyasi gücün sembolü olarak 19. yüzyıl boyunca gelişti. 1858’de Altıncı Daire-i Belediyye ismiyle Paris belediyesi model alınarak oluşturulan ilk modern belediye teşkilâtı burada kuruldu ve Beyoğlu yüzyılın sonlarına doğru Avrupa kentlerinin görüntüsüne büründü.

Doğru Cevap: E

Soru 41

Osmanlı yönetim felsefesine göre ........................... halkalarını oluşturan;adalet, kanun, mutlak iktidar, ordu, servet ve halk, sosyal yapının ve işleyişinde temel dayanaklarını oluştururdu.
Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelebilir?

Bab-ı Humayun

Bab-ı Âli

Daire-i Devlet

Daire-i Adliye

Bab-üs Selam

Açıklama:

Daire-i Adliye

Doğru Cevap: D

Soru 42

I. Seyfiye
II. İlmiye
III. Telmiye
IV. Kalemiye
Saray halkı yukarıdakilerden hangisi veya hangilerinden oluşur?

Yalnız I

I ve III

I, II ve IV

I ve III

Osmanlıda Toplumsal Yapı ve Değişim kapsamında yapılan yeniliklerle ilgili olarak aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır?

Mahmut devrinde Ocak 1849’da Dolmabahçe Sarayı Tiyatrosu perdelerini açmıştır.

Sultan Abdülmecid devrinde Ekim 1840’ta Posta Nezareti kuruldu.

1859’dan itibaren denizyolu ve ardından da demiryoluyla posta ve eşyalar, nakledilmeye başlandı.

Osmanlı ülkesindeki ilk telgraf denemesi 9 Ağustos 1847’de sarayda yapıldı.

İlk telgrafhane, Beyoğlu’nda Galata Telgrafhanesi adıyla kuruldu.

Açıklama:

Doğru cevap A olacaktır. Sayfa 169 da Gündelik Yaşamda Yeni Mekânlar ve Alışkanlıklar konu başlığındaki açıklamalara tekrar bakılması durumunda “ Tiyatro, pandomim, opera ve operet gibi Batılı modern sahne sanatlarına sadece halk değil, saray da ilgi gösterirdi; Sultan Abdülmecid devrinde Ocak 1859’da perdelerini açan Dolmabahçe Sarayı Tiyatrosu, bu ilginin somut bir göstergesiydi “ şeklinde ilk paragrafta açıklanmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 60

Osmanlı Devletinde Toplumsal Yapı ve Değişim kapsamında yapılan yeniliklerle ilgili olarak ilk belediye teşkilatı aşağıdaki bölgelerden hangisinde kurulmuştur?

Fatih

Beyoğlu

Eminönü

Üsküdar

Karaköy

Açıklama:

Doğru cevap B olacaktır. Sayfa 169 Gündelik Yaşamda Yeni Mekânlar ve Alışkanlıklar konu başlığında " Beyoğlu semti, iktisadi ve siyasi gücün sembolü olarak 19. yüzyıl boyunca gelişti. 1858’de Altıncı Daire-i Belediyye ismiyle Paris belediyesi model alınarak oluşturulan ilk modern belediye teşkilâtı burada kuruldu ve Beyoğlu yüzyılın sonlarına doğru Avrupa kentlerinin görüntüsüne büründü." Şeklinde açıklamalar yer almaktadır.

Doğru Cevap: B

1845’te Amerika’da ilk telgraf hattının faaliyete geçmesinin ardından Osmanlı ülkesindeki ilk telgraf denemesi hangi tarihte yapılmıştır?

1845

1846

1847

1853

1855

Açıklama:

1845’te Amerika’da ilk telgraf hattının faaliyete geçmesinin ardından Osmanlı ülkesindeki ilk telgraf denemesi 9 Ağustos 1847’de sarayda yapıldı. Doğru yanıt “C” şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Osmanlı Devleti Yenileşme Hareketleri (1703-1876) - Tüm Sorular

Ünite 1

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Ünite 2

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler