Ortaçağ ve Yeniçağ Türk Devletleri Tarihi - Tüm Sorular
Ünite 1
Soru 1
Erzurum ve çevresinde .........., Erzincan ve Kemah’ta .........., Yeşil Irmak havzasında ............., Mardin ve Hısn-ı Keyfa .........., XI. asrın son çeyreğinde tarih sahnesine çıkmışlar, yaklaşık olarak iki asır boyunca bölgenin kaderine hakim olmuşlardır.
Boşluklara sırasıyla hangileri gelmelidir?
Boşluklara sırasıyla hangileri gelmelidir?
Seçenekler
A
Danişmendliler- Mengücüklüler- Artuklular- Saltuklular
B
Saltuklular- Mengücüklüler- Artuklular- Danişmendliler
C
Saltuklular- Mengücüklüler- Danişmendliler- Artuklular
D
Mengücüklüler- Danişmendliler- Artuklular- Saltuklular
E
Danişmendliler- Saltuklular- Mengücüklüler- Artuklular-
Açıklama:
Erzurum ve çevresinde Saltuklular, Erzincan ve Kemah’ta Mengücükler, Yeşil Irmak havzasında Danişmendliler, Mardin ve Hısn-ı Keyfa Artukluları XI. asrın son çeyreğinde tarih sahnesine çıkmışlar, yaklaşık olara iki asır boyunca bölgenin kaderine hakim olmuşlardır.
Soru 2
Aşağıdakilerden hangisi Anadolu'daki ilk Türk Beyliklerinin özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Dayandıkları boy Oğuzlardır.
B
Anadolu beyliklerinin yerleştiği bölge IX. yy itibaren Türk bölgesi haline gelmiştir.
C
Selçuklu'ya hizmet etmektedirler.
D
Büyük Selçuklu döneminde Anadolu'ya yerleştirilmişlerdir.
E
Beyliklerin yerleştiği bölgeler büyük ölçüde Doğu Anadolu Bölgemizle örtüşmektedir.
Açıklama:
1071 Malazgirt Zaferi sonrasında Anadolu'nun mahalli bölgelerinde Türkmen Beyliklerinin kurulduğu görülmektedir.
Soru 3
Artuk, 1063 yılında Sultan Alparslan’ın hizmetine girdi ve Malazgirt Zaferi’nden sonra onun emriyle Anadolu’ya geçerek Bizans’a karşı başarılı mücadelelerde bulundu. Alparslan’dan sonra sultan olan Melikşah, Artuk Bey’i Bahreyn Karmatileri’ni itaat altına almakla görevlendirdi. Artuk Bey, bu görevi başarıyla tamamladıktan sonra Melikşah’ın Diyarbekir bölgesine hakim olan Mervânîler üzerine gönderdiği orduya katıldı. Bu sefer sırasında Artuk Bey’in Sultan Melikşah ile aras›ı açıldı ve Suriye Meliki Tutuş’un hizmetine girdi.
Bu bilgilere dayanarak hangi çıkarım yapılabilir?
Bu bilgilere dayanarak hangi çıkarım yapılabilir?
Seçenekler
A
Malazgirt Zaferi'nde ordunun başında Artuk Bey vardır.
B
Artuk Bey Anadolu Selçukluları'na bağlıdır.
C
Artuklular Suriye ve civarına konuşlanmışlardır.
D
Artuk Bey Moğollara karşı Anadolu'yu savunmada etkili rol oynamıştır.
E
Artuk Bey Malazgirt Zaferi'nden sonra Anadolu'ya Selçuklu hükümdarının emriyle geçmiştir.
Açıklama:
Artuk, 1063 yılında Sultan Alparslan’ın hizmetine girdi ve Malazgirt Zaferi’nden sonra onun emriyle Anadolu’ya geçerek Bizans’a karşı başarılı mücadelelerde bulundu.
Soru 4
Hangi Artuklu Beyi Dara, Nusaybin, Resülay'n'ın Artuklulara geri verilmesi karşılığında Moğol hakimiyetini tanımıştır?
Seçenekler
A
Kara Arslan
B
Necmeddin Gazi
C
İlgazi
D
Yavlak Arslan
E
Artuk Arslan
Açıklama:
Kara Arslan Dara, Nusaybin, Resülay'n'ın Artuklulara geri verilmesi karşılığında Moğol hakimiyetini tanımıştı
Soru 5
Emir Gazi Türk ve İslam dünyasının önde gelen simalarından biri olmuştur. O babasından aldığı beyliği bir devlet haline getirmeyi başarmanın ötesinde, Türkiye Selçuklularını himayesine almış, Bizans ve Franklara karşı inatçı bir mücadele vermiştir. Ölümüyle Danişmendliler’de duraklama dönemi başladı.
Bu bilgilere dayanarak hangisi çıkarılamaz?
Bu bilgilere dayanarak hangisi çıkarılamaz?
Seçenekler
A
Danişmentliler bir dönem Türkiye Selçuklularını himayesi altına almıştır.
B
Danişmentliler devlet haline gelmiştir.
C
Danişmentliler Bizans ile mücadele etmişlerdir.
D
Danişmendliler Anadolu'da Türk birliğini sağlamışlardır.
E
Emir Gazi sonrası Danişmendliler duraklamaya girmişlerdir.
Açıklama:
Danişmenliler Anadolu'da bir çok Türk beyliğini himayesine alsa da Anadolu'da Türk birliğini sağladıkları söylenemez.
Soru 6
Danişmendliler’de daha ilk dönemlerden itibaren para tedavülü görülür. Kendi adına ilk para bastıran .................’dır/dir. Boşluğa hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Yağı-Basan
B
Emir Gazi
C
Danişmend Gazi
D
Melik Muhammed
E
İsmail b. İbrahim
Açıklama:
Danişmendliler’de daha ilk dönemlerden itibaren para tedavülü görülür. Kendi adına ilk para bastıran beyliğin kurucusu Danişmend Gazi’dir.
Soru 7
Mengücüklülerin sahip olduğu kültürel birikimin zenginliği ve askeri hareketliliği az oluşunda aşağıda verilenlerden hangisi etkili olabilir?
Seçenekler
A
Tarım arazilerinin geniş olması
B
Uç beylikten ziyade iç beylik özelliği taşıması
C
Danişmentliler ile akrabalık kurarak kendilerini korumaları
D
1120 yılından sonra Danişmentlilerin egemenliği altına girmeleri
E
Oğuz Türkleri tarafından akınlara uğramaması
Açıklama:
Beyliğin merkezi Kemah idi. Megücekler’in uç (suğur) dan ziyade iç beylik karakteri
taşıması siyasi ve askeri hareketlilikten çok istikrarlı ve huzurlu bir dinginliğin hakim olmasına yol açtı. Bu farklılık, Mengücük Beyliğini diğer Türkmen devlet ve beylikleri içinde en zengin kültürel birikime sahip olma konumuna getirmiştir.
taşıması siyasi ve askeri hareketlilikten çok istikrarlı ve huzurlu bir dinginliğin hakim olmasına yol açtı. Bu farklılık, Mengücük Beyliğini diğer Türkmen devlet ve beylikleri içinde en zengin kültürel birikime sahip olma konumuna getirmiştir.
Soru 8
Saltuklular ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Saltuklu Beyliğinin merkezi Erzurum'dur.
B
Ebu'l-Kasım Saltuk beyliğin kurucusudur.
C
Kale Cami, Tepsi Minare, Üç Kümbetler gibi yapılar Saltuklulara ait yapılardır.
D
Saltuklu tahtında bir dönem kadın hükümdar oturmuştur.
E
Moğol İstilası sonrası gerileme dönemine girilmiştir.
Açıklama:
İzzettin Saltuk’tan sonra Saltuklular gerileme sürecine girdiler.
Soru 9
Sökmen Beyliği'nin kurulduğu yer neresidir?
Seçenekler
A
Ahlat ve çevresi
B
Erzurum ve çevresi
C
İznik ve çevresi
D
Malatya ve çevresi
E
Mardin ve çevresi
Açıklama:
Sökmen beyliği Ahlat merkez olmak üzere Van Gölü havzasında kurulmuştur.
Soru 10
1150 tarihinde yaptırılan Bitlis Ulu Camii hangi beyliğe aittir?
Seçenekler
A
Mengücüklüler
B
Dilmaçoğulları
C
İnaloğulları
D
Danişmentliler
E
Artuklular
Açıklama:
1150 tarihinde yaptırılan Bitlis Ulu Camii Dilmaçoğulları tarafından yaptırılmıştır.
Soru 11
1054 yılında Tuğrul Bey'in van gölü havzasına gerçekleştirdiği seferin Anadolu'nun tarihi üzerinde nasıl bir etkisi olmuştur?
Seçenekler
A
Türk nüfuzu Kars, Erzurum ve Malatya hattına doğru uzanmıştır.
B
Anadolu'daki Bizans hakimiyeti tam anlamıyla kırılmıştır.
C
Türkiye Selçukluları Devleti kurulmuştur.
D
Anadolunun fethinde rol alan beylikler bağımsızlıklarını elde etmişlerdir.
E
Eyyübiler ile Anadolu'nun merkezinde olduğu siyasal mücadele başlamıştır.
Açıklama:
A seçeneği dışındaki seçeneklerde verilen önermeler 1071 Malazgirt Muharebesi'nin doğrudan sonuçlarındanken, 1054 seferi Türk nüfuzunun Kars, Erzurum ve Malatya hattına doğru uzanması ile sonuçlanmıştır. Doğru cevap A'dır.
Soru 12
- Sökmen Bey
- Fahreddin Kara Arslan
- Timurtaş
- Nasiruddin Mahmud
- Çubuk Bey
Seçenekler
A
I, II ve III
B
I, II ve IV
C
II, III ve V
D
II, IV ve V
E
III, IV ve V
Açıklama:
- Sökmen Bey: Hısn-ı Keyfa Kolu'nun kurucusudur.
- Fahreddin Kara Arslan: Hısn-ı Keyfa Kolu'nun hükümdarıdır.
- Timurtaş: Artuklu hükümdarı Davud döneminde Mardin de hüküm sürmüştür.
- Nasiruddin Mahmud: Hısn-ı Keyfa Kolu'nun hükümdarıdır.
- Çubuk Bey: Harput merkez olmak üzere, Palu, Mazgirt, Çemişkezek, Eğin, Arapgir, Genç ve Dersim’in güneyini hâkimiyet sahasına alarak bir beylik kurmuş olan Türkmen Kumandanıdır.
Soru 13
Kardeşi Sökmen tarafından Hısn-ı Keyfâ’da (Hasankeyf) kurulan ilk Artuklu Beyliği’nden sonra ikinci olarak Mardin’de teessüs etmiş bulunan Artuklu Beyliği’nin kurucusudur. Bir süre Suriye Selçuklu hükümdarı MelikTutuş’un hizmetinde bulunduktan sonra, onun ölümü üzerine kardeşi Sökmen ile Kudüse giderek burada kalmıştır.(Temmuz-Ağustos 1096). Kudüs’ün Fatımîler tarafından zaptından sonra Bağdat’a gelerek Büyük Selçuklu
Sultanı Tapar’ın hizmetine girmştir. Sultan Tapar, onu Bağdat Şahneliğine tayin etmiştir. Dört yıl bu vazifeyi yürütmüş ve yine Sultanın emri ile Şahnelikten azledilmiştir (1105). Bu azilden dolayı sultana düşmanlık beslemeksizin Sökmen gibi Diyarbekir bölgesinde kendisine bir hâkimiyet sahası aramaya başlamıştır. Sökmen’in ölümünden sonra yerine geçen oğlu İbrahim’in emîri Şems’den Mardin’i almış ve burada “Mardin Artukluları” denilen Mardin şubesini kurmuştur (1106).
Yukarıda hangi Türk beyinden bahsedilmektedir?
Sultanı Tapar’ın hizmetine girmştir. Sultan Tapar, onu Bağdat Şahneliğine tayin etmiştir. Dört yıl bu vazifeyi yürütmüş ve yine Sultanın emri ile Şahnelikten azledilmiştir (1105). Bu azilden dolayı sultana düşmanlık beslemeksizin Sökmen gibi Diyarbekir bölgesinde kendisine bir hâkimiyet sahası aramaya başlamıştır. Sökmen’in ölümünden sonra yerine geçen oğlu İbrahim’in emîri Şems’den Mardin’i almış ve burada “Mardin Artukluları” denilen Mardin şubesini kurmuştur (1106).
Yukarıda hangi Türk beyinden bahsedilmektedir?
Seçenekler
A
Çubuk Bey
B
I. İzzeddin Keykavus
C
Melik Kamil
D
Artukoğlu İlgazi
E
Atabeg Tuğtekin
Açıklama:
- Çubuk Bey: Harput merkez olmak üzere, Palu, Mazgirt, Çemişkezek, Eğin, Arapgir, Genç ve Dersim’in güneyini hâkimiyet sahasına alarak bir beylik kurmuş olan Türkmen Kumandanı
- I. İzzeddin Keykavus: 1211-1220 arasında hüküm sürmüş olan Anadolu Selçuklu Hükümdarı
- Melik Kamil: Melik Mesud dönemindeki Eyyübi Hükümdarıdır
- Atabeg Tuğtekin: 1104'den 1128'e kadar Şam'a hakim olan bir Türkmen kumandanıdır.
- Artukoğlu İlgazi: Artukluların Mardin Şubesinin Kurucusudur.
Soru 14
Anadolu’daki en önemli Türkmen beyliklerinden biri olarak, 1071-1178 yılları arasında Sivas, Malatya, Kayseri, Tokat, Niksar, Amasya, Kastamonu, Çankırı, Çorum ve Elbistan dolaylarında hüküm sürmüşlerdir. Türkiye Selçukluları ile birlikte Haçlılara karşı mücadele etmişlerdir. Anadolu’daki Bizans ve Franklara karşı aldıkları başarılı sonuçlar, sahip oldukları siyasi ve askeri üstünlük neticesinde Abbasi halifesi Müsterşid ile Büyük Selçuklu hükümdarı Sencer tarafından o dönemki hükümdarları Emir Gazi’ye Melik unvanı tevcih edilmiştir. Kayseri Ulu Cami bu beyliğin eseridir.
Yukarıda verilen paragrafta hangi Anadolu Türk Beyliği'nden bahsedilmektedir.
Yukarıda verilen paragrafta hangi Anadolu Türk Beyliği'nden bahsedilmektedir.
Seçenekler
A
Artuklular
B
Danişmendliler.
C
Mengücükler
D
Saltuklular
E
Sökmenliler
Açıklama:
Soru kökünde verilen bilgilerde Danişmendliler beyliğinden bahsedilmektedir. Doğru cevap B'dir.
Soru 15
Megücükler’in en önemli özelliklerinden biri diğer Türkmen beylikleri içerisinde en zengin kültürel birikime sahip olan beylik olmalarıdır. Bu kültürel birikim, beyliğin siyasi ve asker hareketlilikten çok istikrarın ve dinginliğin hakim olduğu tarihinden de okunabilmektedir. Aşağıdakilerden hangisi söz konusu bu istikrar ve dinginliğin nedenidir?
Seçenekler
A
Mengücük Gazi'nin bir kumandandan ziyade bir idareci olması.
B
Mengücük yöresinin dağlık ve sarp bir nitelik arz etmesi.
C
Mengücüklerin sadece göçer olmayıp tarımla da ilgilenmeleri.
D
Mengücüklerin bir uç beyliği değil bir iç beyliği olmaları.
E
Mengücük beyliğinin Anadolu Selçukluları'na bağlı olması
Açıklama:
Mengücük Beyliği'nin kültürel olarak diğer Türk Beylikleri'nden ileride olmasının temel sebebi bir iç beyliği olmasıdır. Bu sebeple sınırlarında askeri faaliyetlerle baş başa kalmamışlar yahut akınlar yapmak durumunda (en azından diğer beylikler kadar) kalmamışlardır. Bu ise beyliğin toplumsal kaynaklarını kültürel birikime yönlendirmesini mümkün kılmıştır. Doğru cevap D'dir.
Soru 16
Dış saldırılara karşı komşu Türkmen beylikleriyle olan bağlarını kuvvetlendirmek yönünde politika takip etmiştir. Bu doğrultuda kızlarından Şahbanu’yu Ahlat-Şah II. Sökmen ile evlendirmiştir. 1154’de bir kızını da Ani hakimi Fahreddin Şeddad ile nişanlamıştır. Ancak bir süre sonra kararı değiştirip bu kızını Erzen hakimi Fahreddin Devletşah ile evlendirmiştir.
Yukarıda İzzeddin Saltuk Bey'in komşu Türkmen Beylikleri ile olan ilişkilerine ve takip ettiği siyasete ilişkin bir takım bilgiler verilmiştir. Bu bilgiler ışığında aşağıdaki değerlendirmelerden hangisinin doğru olduğu söylenebilecektir?
Yukarıda İzzeddin Saltuk Bey'in komşu Türkmen Beylikleri ile olan ilişkilerine ve takip ettiği siyasete ilişkin bir takım bilgiler verilmiştir. Bu bilgiler ışığında aşağıdaki değerlendirmelerden hangisinin doğru olduğu söylenebilecektir?
Seçenekler
A
O dönemde Türkmen Beylikleri arasında bir barış ortamı hakimdir.
B
İzeddin Saltuk Ani hakimi ile barışçıl ilişkiler sürdürmüştür.
C
O dönemde evlilikler bir barış ve ittifak aracı olarak kullanılmaktadır.
D
İzzeddin Saltuk yöresinde askeri faaliyetlerde bulunmamıştır.
E
O dönemde Saltuklular Ani üzerinde hakimiyet tesis edememişlerdir.
Açıklama:
Soru kökünde verilen bilgiler aslında feodal dönemlerin genel karakteristiklerinden biri olan evlilik yolu ile ittifakların ve evlilikler yoluyla barış yapılmasının bir örneğini bize göstermektedir. Evlilik yolu ile tesis edilen barış ve ittifakların bir diğer amacı da farklı feodal birimleri aynı hanedanlık içinde toplamak ve ileride şahsi birleşme yoluyla bu birimlerin bir araya gelmesinin yolunu açmaktır. Doğru cevap C'dir.
Soru 17
Ahlatşahların son hükümdarı aşağıdakilerden hangisidir.
Seçenekler
A
İzzeddin Balaban
B
Seyfeddin Bektimur
C
Takiyüddin Ömer
D
Mesud
E
Necmeddin Alpı
Açıklama:
- İzzeddin Balaban: 1206-1207 arasında hüküm süren son Ahlatşahtır.
- Seyfeddin Bektimur: Nasıreddin Muhammed Sökmen'in çocuğu olmadığı için başa geçen eski bir köledir.
- Takiyüddin Ömer: 1191 yılında Ahlatşahlara taarruz eden El-Cezire Hakimidir.
- Mesud: Nasireddin Muhammed Sökmen döneminde Irak Selçuklu Hükümdarıdır
- Necmeddin Alpı: Bir Artuklu beyidir
Soru 18
- Hacı Ahlatî
- Tabib Ekmeleddin
- Kadı Bahaüddin
- Cemalüddevle
- İbnü'l-Ezrak
Seçenekler
A
I, II ve III
B
I, II ve IV
C
II, III ve IV
D
II, III ve V
E
III, IV ve V
Açıklama:
- Hacı Ahlatî: Ahlatşahlar himayesindedir.
- Tabib Ekmeleddin: Saltuklular himayesindedir.
- Kadı Bahaüddin: İnaloğulları himayesindedir.
- Cemalüddevle: İnaloğulları himayesindedir.
- İbnü'l-Ezrak: İnaloğulları himayesindedir.
Soru 19
Büyük Selçuklular'da yaşanan taht mücadelesinde Berkyaruk’a karşı Tapar’ın yanında yer almış, ardından 1107 yılında Diyarbekir bölgesine hâkim olan Türkiye Selçuklu hü kümdarı I. Kılıçarslan’a tabi olmuştur. Onun döneminde Dilmaç Oğulları, 1119 yılında Haçlılara karşı Dimaşk atabegi Tuğtekin’in yardımına koşmuş ve sefer sonunda Halep’in kurtarılmasında önemli katkıları olmuştur. 1137 yılında ölmüştür.
Yukarıda Dilmaç Oğullarının hangi beyinden bahsedilmektedir?
Yukarıda Dilmaç Oğullarının hangi beyinden bahsedilmektedir?
Seçenekler
A
Dilmaçoğlu Mehmed Bey
B
Şemsümülk Cemalüddin Mahmud
C
Togan Arslan
D
Hüsameddin Kurti
E
Şemseddin Yakut Arslan
Açıklama:
Sözü geçen bilgiler Dilmaç Oğulları hükümdarı Togan Arslan Dönemine aittir. Dilmaçoğlu Mehmed bey Togan Arslan'ın babası, Hüsameddin Kurti ve Şemseddin Yakut Arslan da oğullarıdır. Şemsümülk Cemalüddin Mahmud ise İnal Oğullarının bir hükümdarıdır. Doğru cevap C'dir.
Soru 20
Aşağıdakilerden hangisi Doğu Anadolu Türkmen beylikleri doğarken diğer taraftan Batı’da İznik merkezli Türkiye Selçukluları devletinin kurulmasına katkı sağlayan Türkmen beyleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Artuk
B
Tutak
C
Mengücük
D
Danişmend
E
Sami
Açıklama:
Artuk, Tutak, Mengücük, Danişmend, Saltuk gibi namlı Türkmen beyleri ile Kutalmışoğlu Alp İlek, Devlet ve Süleyman Şah gibi Şehzadeler büyük Oğuz kitleleri eşliğinde Anadolu’da fetihler yaptılar. Bu büyük hadise sonucunda bir tarafta Doğu Anadolu Türkmen beylikleri doğarken diğer taraftan Batı’da İznik merkezli Türkiye Selçukluları devleti kuruldu.
Soru 21
Artuklularla ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Artuk Bey Bahreyn Karmatilerini itaat altına alamamıştır.
B
Hasankeyf namı diğer Hısn-ı Keyfa Artukluların bir koludur.
C
Sultan Alâeddin Keykubad Mardin Artuklularını ortadan kaldırmıştır.
D
Artukoğlu Ilgazi I. Kılıç Arslanı yenmiştir.
E
İlgazinin oğullarından biri Süleyman'dır.
Açıklama:
Artuk Bey Bahreyn Karmatilerini itaat altına almıştır. Hasankeyf namı diğer Hısn-ı Keyfa Artukluların bir koludur. Sultan Alâeddin Keykubad Harput Artuklularını ortadan kaldırmıştır. Artukoğlu Ilgazi I. Kılıç Arslan'a yenilmiştir. Süleyman Ilgazi'nin yeğenidir.
Soru 22
Danişmendlilerle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Hüküm sürdüğü bölgelerden biri bugünkü Diyarbakır'dır.
B
Kurucuları Emir Gazi'dir.
C
Adına para bastıran hükümdarları Yağı-basan'dır.
D
Kendi adlarına para bastıran son beyliktir.
E
Danişmendlileri Zünnun yıkmıştır.
Açıklama:
Danişmendliler, Anadolu’daki en önemli Türkmen beyliklerinden biri olarak, 1071-1178 yılları arasında Sivas, Malatya, Kayseri, Tokat, Niksar, Amasya, Kastamonu, Çankırı, Çorum ve Elbistan dolaylarında hüküm sürmüştür. Beyliğin kurucusu Danişmend Gazi, Alp Arslan’ın önde gelen komutanlarından olup, Malazgirt savaşını takiben Emir Artuk ile beraber Yeşil Irmak havzası ve Kelkit vadilerinde fetihlere katılmıştır. Kendi adlarına ilk para bastıran beyliktir. Adına para bastıran hükümdarları Yağı-basan'dır. Danişmendlileri Kılıç Aslan yıkmıştır.
Soru 23
______________devrinde Hıristiyan ve gayr-i müslimlerin kilise ve ibadethaneleri
kapatılmamış, varlıklarını sürdürmüşlerdir. Bilhassa Malatya Süryani kilisesi bu
yönde dikkat çekicidir. Hıristiyan din adamları da kentlerin yönetiminde Türklere
yardımcı olmuşlardır. Başlangıçta kentlerde yoğunlaşan gayr-i müslim nüfus zamanla
taşradan gelen Türkmen yerleşimleriyle dengelenmiştir.
kapatılmamış, varlıklarını sürdürmüşlerdir. Bilhassa Malatya Süryani kilisesi bu
yönde dikkat çekicidir. Hıristiyan din adamları da kentlerin yönetiminde Türklere
yardımcı olmuşlardır. Başlangıçta kentlerde yoğunlaşan gayr-i müslim nüfus zamanla
taşradan gelen Türkmen yerleşimleriyle dengelenmiştir.
Seçenekler
A
Saltuklular
B
Mengücükler
C
Moğollar
D
Artuklular
E
Danişmendliler
Açıklama:
Danişmendliler devrinde Hıristiyan ve gayr-i müslimlerin kilise ve ibadethaneleri
kapatılmamış, varlıklarını sürdürmüşlerdir. Bilhassa Malatya Süryani kilisesi bu
yönde dikkat çekicidir. Hıristiyan din adamları da kentlerin yönetiminde Türklere
yardımcı olmuşlardır. Başlangıçta kentlerde yoğunlaşan gayr-i müslim nüfus zamanla
taşradan gelen Türkmen yerleşimleriyle dengelenmiştir.
kapatılmamış, varlıklarını sürdürmüşlerdir. Bilhassa Malatya Süryani kilisesi bu
yönde dikkat çekicidir. Hıristiyan din adamları da kentlerin yönetiminde Türklere
yardımcı olmuşlardır. Başlangıçta kentlerde yoğunlaşan gayr-i müslim nüfus zamanla
taşradan gelen Türkmen yerleşimleriyle dengelenmiştir.
Soru 24
Mengücük Beyliğini diğer Türkmen devlet ve beylikleri içinde en zengin kültürel birikime sahip olma konumuna getiren faktör aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İç beylik karakteri taşıması
B
Etkin askeri hareketliliğinin olması
C
Mengücek Gazi'nin Alparslan'ın önde giden komutanlarından olması
D
Konar göçer olmaları
E
Edebi eserlerin çokluğu
Açıklama:
Mengücekler’in uç (suğur) dan ziyade iç beylik karakteri taşıması siyasi ve askeri hareketlilikten çok istikrarlı ve huzurlu bir dinginliğin hakim olmasına yol açtı. Bu farklılık, Mengücük Beyliğini diğer Türkmen devlet ve beylikleri içinde en zengin kültürel birikime sahip olma konumuna getirmiştir.
Soru 25
Mengüceklilerle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
İshak Mengücek Gazi'nin babasıdır.
B
Divriği kolunu Fahreddin Behramşah kurmuştur.
C
Davudşah Selçuklular'dan uzaklaşma stratejisi izlemiştir.
D
Süleyman döneminde Divriği Türkiye Selçuklularına bağlanmıştır.
E
Divriği Mengücekleri Moğollar tarafından yıkılmıştır.
Açıklama:
İshak Mengücek Gazi'nin oğludur.
Erzincan kolunu Fahreddin Behramşah kurmuştur.
Davudşah Selçuklular'dan uzaklaşma stratejisi izlemiştir.
Şahinşah döneminde Divriği Türkiye Selçuklularına bağlanmıştır.
Divriği Mengücekleri'nin yıkılışı ile ilgili net bir bilgi bulunmamaktadır.
Erzincan kolunu Fahreddin Behramşah kurmuştur.
Davudşah Selçuklular'dan uzaklaşma stratejisi izlemiştir.
Şahinşah döneminde Divriği Türkiye Selçuklularına bağlanmıştır.
Divriği Mengücekleri'nin yıkılışı ile ilgili net bir bilgi bulunmamaktadır.
Soru 26
Saltuklular kimin tarafından kurulmuştur?
Seçenekler
A
Sultan Alp Arslan
B
Ebu’l-Kasım Saltuk
C
Çağrı Bey
D
Ziyaeddin Gazi
E
İzzeddin Saltuk
Açıklama:
1071 Malazgirt zaferi ile Bizans güçlerinin bölgeden çekilmesi sonucu Ebu’l-Kasım
Saltuk Bey yöreyi ele geçirmek ve burada yeni bir idare kurmakla görevlendirildi.
Saltuk Bey’in 1071-1072 yılları arasında Erzurum’u fethederek beyliği kurduğunu
tahmin edebiliriz.
Saltuk Bey yöreyi ele geçirmek ve burada yeni bir idare kurmakla görevlendirildi.
Saltuk Bey’in 1071-1072 yılları arasında Erzurum’u fethederek beyliği kurduğunu
tahmin edebiliriz.
Soru 27
Ahlatşahlar ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Sadece Ahlat'ta hüküm sürmüşlerdir.
B
Artuklu beyi Ilgazi'ye karşı büyük bir zafer kazanmışlardır.
C
Beyliğin kurucusu Azerbaycan'dan gelmiştir.
D
Seyfettin Bektemur Sökmenin oğludur.
E
Ahlatşahlar imara pek önem vermemişlerdir.
Açıklama:
Sökmenli Devleti 1100-1207 yılları arasında Ahlat merkez olmak üzere Van, Erciş,
Bargiri, Tatvan, Malazgirt, Muş ve Sason civarında hüküm sürmüştür.
Artuklu beyi Ilgazi'ye karşı büyük bir yenilgi almışlardır.
Beyliğin kurucusu Azerbaycan'dan gelmiştir.
Sökmenin oğlu olmadığı için yerine Seyfettin Bektemur geçmiştir.
Sökmenli hükümdar ve emirleri de ülkelerindeki bayındırlık ve imar faaliyetlerini
teşvik etmişlerdir.
Bargiri, Tatvan, Malazgirt, Muş ve Sason civarında hüküm sürmüştür.
Artuklu beyi Ilgazi'ye karşı büyük bir yenilgi almışlardır.
Beyliğin kurucusu Azerbaycan'dan gelmiştir.
Sökmenin oğlu olmadığı için yerine Seyfettin Bektemur geçmiştir.
Sökmenli hükümdar ve emirleri de ülkelerindeki bayındırlık ve imar faaliyetlerini
teşvik etmişlerdir.
Soru 28
Aşağıdaki Beylerden hangisi İnal oğullarındandır?
Seçenekler
A
Togan Arslan
B
Hüsamettin Kurt'i
C
Fahreddin Devletşah
D
İbrahim Bey
E
Selahaddin Eyyubi
Açıklama:
İbrahim Bey İnal Beyliği'nin kurucusu İnal Türkmani'nin oğludur.
Togan Arslan,Hüsamettin Kurt'i,Fahreddin Devletşah Dilmaç oğulları hükümdarlarındandır.
Selahaddin Eyyübi Eyyübilerin hükümdarıdır.
Togan Arslan,Hüsamettin Kurt'i,Fahreddin Devletşah Dilmaç oğulları hükümdarlarındandır.
Selahaddin Eyyübi Eyyübilerin hükümdarıdır.
Soru 29
1071 Malazgirt zaferinin ardından Erzurum ve çevresinde hangi Türkmen beyliği hüküm sürmüştür?
Seçenekler
A
Saltuklular
B
Mengücükler
C
Danişmendliler
D
Sökmenliler
E
İnal Oğulları
Açıklama:
1071 Malazgirt zaferinin ardından Anadolu’nun doğusunda mahalli Türkmen beyliklerinin ortaya çıkışına tanık oluyoruz. Erzurum ve çevresinde Saltuklular, Erzincan ve Kemah’ta Mengücükler, Yeşil Irmak havzasında Danişmendliler, Van Gölü havzasında Sökmenliler, Diyarbekir bölgesinde İnal Oğulları, Dilmaç Oğulları, Mardin ve Hısn-ı Keyfa Artukluları, Elazığ yöresinde de Çubuk Oğulları ve ardından Harput Artukluları, XI. asrın son çeyreğinde tarih sahnesine çıkmışlar, yaklaşık olarak iki asır boyunca bölgenin kaderine hakim olmuşlardır. Bu uzun sayılamayacak zaman dilimi içinde her bir beylik hakim oldukları coğrafyada günümüz Türkiye’sinin yaratılmasına da katkıda bulunan büyük bir değişimi başlatmışlardır.
Soru 30
1071 Malazgirt zaferinin ardından Erzincan ve Kemah’ta hangi Türkmen beyliği hüküm sürmüştür?
Seçenekler
A
Çubuk Oğulları
B
Mengücükler
C
Harput Artukluları
D
Saltuklar
E
Danişmendliler
Açıklama:
1071 Malazgirt zaferinin ardından Anadolu’nun doğusunda mahalli Türkmen beyliklerinin ortaya çıkışına tanık oluyoruz. Erzurum ve çevresinde Saltuklular, Erzincan ve Kemah’ta Mengücükler, Yeşil Irmak havzasında Danişmendliler, Van Gölü havzasında Sökmenliler, Diyarbekir bölgesinde İnal Oğulları, Dilmaç Oğulları, Mardin ve Hısn-ı Keyfa Artukluları, Elazığ yöresinde de Çubuk Oğulları ve ardından Harput Artukluları, XI. asrın son çeyreğinde tarih sahnesine çıkmışlar, yaklaşık olarak iki asır boyunca bölgenin kaderine hakim olmuşlardır. Bu uzun sayılamayacak zaman dilimi içinde her bir beylik hakim oldukları coğrafyada günümüz Türkiye’sinin yaratılmasına da katkıda bulunan büyük bir değişimi başlatmışlardır.
Soru 31
1071 Malazgirt zaferinin ardından Yeşilırmak havzasında hangi Türkmen beyliği hüküm sürmüştür?
Seçenekler
A
Saltuklar
B
Mengücükler
C
Danişmendliler
D
Harput Artukluları
E
Çubuk Oğulları
Açıklama:
1071 Malazgirt zaferinin ardından Anadolu’nun doğusunda mahalli Türkmen beyliklerinin ortaya çıkışına tanık oluyoruz. Erzurum ve çevresinde Saltuklular, Erzincan ve Kemah’ta Mengücükler, Yeşil Irmak havzasında Danişmendliler, Van Gölü havzasında Sökmenliler, Diyarbekir bölgesinde İnal Oğulları, Dilmaç Oğulları, Mardin ve Hısn-ı Keyfa Artukluları, Elazığ yöresinde de Çubuk Oğulları ve ardından Harput Artukluları, XI. asrın son çeyreğinde tarih sahnesine çıkmışlar, yaklaşık olarak iki asır boyunca bölgenin kaderine hakim olmuşlardır. Bu uzun sayılamayacak zaman dilimi içinde her bir beylik hakim oldukları coğrafyada günümüz Türkiye’sinin yaratılmasına da katkıda bulunan büyük bir değişimi başlatmışlardır.
Soru 32
1071 Malazgirt zaferinin ardından Van Gölü havzasında hangi Türkmen beyliği hüküm sürmüştür?
Seçenekler
A
İnal Oğulları
B
Dilmaç Oğulları
C
Çubuk Oğulları
D
Sökmenliler
E
Harput Artukluları
Açıklama:
1071 Malazgirt zaferinin ardından Anadolu’nun doğusunda mahalli Türkmen beyliklerinin ortaya çıkışına tanık oluyoruz. Erzurum ve çevresinde Saltuklular, Erzincan ve Kemah’ta Mengücükler, Yeşil Irmak havzasında Danişmendliler, Van Gölü havzasında Sökmenliler, Diyarbekir bölgesinde İnal Oğulları, Dilmaç Oğulları, Mardin ve Hısn-ı Keyfa Artukluları, Elazığ yöresinde de Çubuk Oğulları ve ardından Harput Artukluları, XI. asrın son çeyreğinde tarih sahnesine çıkmışlar, yaklaşık olarak iki asır boyunca bölgenin kaderine hakim olmuşlardır. Bu uzun sayılamayacak zaman dilimi içinde her bir beylik hakim oldukları coğrafyada günümüz Türkiye’sinin yaratılmasına da katkıda bulunan büyük bir değişimi başlatmışlardır.
Soru 33
1071 Malazgirt zaferinin ardından Diyarbekir bölgesinde hangi Türkmen beyliği hüküm sürmüştür?
Seçenekler
A
Çubuk Oğulları
B
Harput Artukluları
C
Sökmenliler
D
Saltuklar
E
İnal Oğulları
Açıklama:
1071 Malazgirt zaferinin ardından Anadolu’nun doğusunda mahalli Türkmen beyliklerinin ortaya çıkışına tanık oluyoruz. Erzurum ve çevresinde Saltuklular, Erzincan ve Kemah’ta Mengücükler, Yeşil Irmak havzasında Danişmendliler, Van Gölü havzasında Sökmenliler, Diyarbekir bölgesinde İnal Oğulları, Dilmaç Oğulları, Mardin ve Hısn-ı Keyfa Artukluları, Elazığ yöresinde de Çubuk Oğulları ve ardından Harput Artukluları, XI. asrın son çeyreğinde tarih sahnesine çıkmışlar, yaklaşık olarak iki asır boyunca bölgenin kaderine hakim olmuşlardır. Bu uzun sayılamayacak zaman dilimi içinde her bir beylik hakim oldukları coğrafyada günümüz Türkiye’sinin yaratılmasına da katkıda bulunan büyük bir değişimi başlatmışlardır.
Soru 34
1071 Malazgirt zaferinin ardından Elazığ yöresinde hangi Türkmen beyliği hüküm sürmüştür?
Seçenekler
A
Çubuk Oğulları
B
Sökmenliler
C
Saltuklar
D
Danişmendliler
E
Mengücükler
Açıklama:
1071 Malazgirt zaferinin ardından Anadolu’nun doğusunda mahalli Türkmen beyliklerinin ortaya çıkışına tanık oluyoruz. Erzurum ve çevresinde Saltuklular, Erzincan ve Kemah’ta Mengücükler, Yeşil Irmak havzasında Danişmendliler, Van Gölü havzasında Sökmenliler, Diyarbekir bölgesinde İnal Oğulları, Dilmaç Oğulları, Mardin ve Hısn-ı Keyfa Artukluları, Elazığ yöresinde de Çubuk Oğulları ve ardından Harput Artukluları, XI. asrın son çeyreğinde tarih sahnesine çıkmışlar, yaklaşık olarak iki asır boyunca bölgenin kaderine hakim olmuşlardır. Bu uzun sayılamayacak zaman dilimi içinde her bir beylik hakim oldukları coğrafyada günümüz Türkiye’sinin yaratılmasına da katkıda bulunan büyük bir değişimi başlatmışlardır.
Soru 35
Moğol baskını karşısında çaresiz kalan, Dârâ, Habur, Nusaybin ve Resülayn’ın Artuklular’a geri verilmesi karşılığında Moğol hâkimiyetini tanıyan Kara Arslan hangi Türkmen beyliğine bir buçuk asırlık bir ömür sağlamıştır?
Seçenekler
A
İnal Oğulları
B
Mardin Artukluları
C
Çubuk Oğulları
D
Harput Artukluları
E
Sökmenliler
Açıklama:
Moğol Nüfuzu
Moğol baskını karşısında çaresiz kalan Kara Arslan, Dârâ, Habur, Nusaybin ve Resülayn’ın Artuklular’a geri verilmesi karşılığında Moğol hâkimiyetini tanıdı. Kara Arslan Moğol felaketini atlatınca onların tabiyetinde (1259-1291) uzun ve sakin bir hayat sürmüş ve bu sayede küçük Artuklu Devleti’ne bir buçuk asırlık bir ömür sağlamıştır. Birçok hükümdar Moğol darbeleri ile taht, hayat ve devletlerini kaybederlerken Kara Arslan bu suretle Mardin Artukluları’nın hayatını uzatmıştır.
Moğol baskını karşısında çaresiz kalan Kara Arslan, Dârâ, Habur, Nusaybin ve Resülayn’ın Artuklular’a geri verilmesi karşılığında Moğol hâkimiyetini tanıdı. Kara Arslan Moğol felaketini atlatınca onların tabiyetinde (1259-1291) uzun ve sakin bir hayat sürmüş ve bu sayede küçük Artuklu Devleti’ne bir buçuk asırlık bir ömür sağlamıştır. Birçok hükümdar Moğol darbeleri ile taht, hayat ve devletlerini kaybederlerken Kara Arslan bu suretle Mardin Artukluları’nın hayatını uzatmıştır.
Soru 36
Malatya’nın zaptı ve Anadolu’daki Bizans ve Franklara karşı aldığı başarılı sonuçlar, sahip oldukları siyasi ve askeri üstünlük neticesinde Anadolu’da en güçlü Türk devleti aşağıdakilerden hangisi olmuştur?
Seçenekler
A
Mengücükler
B
Saltuklar
C
Danişmendliler
D
Mardin Artukluları
E
Harput Artukluları
Açıklama:
Malatya’nın zaptı Danişmendliler için büyük bir başarı olmuş, siyasi ve askeri açıdan Türkiye Selçuklularını gölgede bırakmışlardır. Buna karşılık Selçuklu meliki Arab’ın çabaları sonucu değiştirmedi. Danişmentliler Anadolu’da en güçlü Türk devleti oldu. Danişmendliler’in Anadolu’daki Bizans ve Franklara karşı aldığı başarılı sonuçlar, sahip oldukları siyasi ve askeri üstünlük neticesinde Abbasi halifesi Müsterflid ile Büyük Selçuklu hükümdar Sencer tarafından Emir Gazi’ye Melik unvanı tevcih edildi. Ancak Emir Gazi merasim yapılamayacak kadar hastaydı ve birkaç gün sonra da öldü (1134).
Soru 37
Mengücük beyliğinin merkezi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Divriği
B
Erzincan
C
Şebinkarahisar
D
Kemah
E
Malatya
Açıklama:
Beyliğin merkezi Kemah idi. Megücekler’in uç (suğur) dan ziyade iç beylik karakteri taşıması siyasi ve askeri hareketlilikten çok istikrarlı ve huzurlu bir dinginliğin hakim olmasına yol açtı. Bu farklılık, Mengücük Beyliğini diğer Türkmen devlet ve beylikleri içinde en zengin kültürel birikime sahip olma konumuna getirmiştir.
Soru 38
Saltukuların merkezi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Pasinler
B
Kars
C
Bayburt
D
Artvin
E
Erzurum
Açıklama:
SALTUKLULAR
Türkmen Akınları; Erzurum ve Çevresi
1071 Malazgirt zaferinden sonra Anadolu’nun doğusunda kurulan Türkmen beyliklerinden biri de Saltuklular’dır. Beyliğin merkezi Erzurum idi. Bunun dışında Pasinler, İspir, Kars, Oltu, Tercan, Bayburt, Micinkerd, Koçmaz, Artvin kent ve kalelerinde hüküm sürmüştü. Beyliğin kurucusu Ebu’l-Kasım Saltuk’a Sultan Alp Arslan’ın Malazgirt zaferi sonrasında Erzurum ve civarını ikta ettiği görüşü tartışmalı olmakla beraber Ebu’l-Kasım Saltuk’un beyliğin kurucusu olduğu bugün şüphe götürmez bir şekilde açıklığa kavuşturulmuştur.
Türkmen Akınları; Erzurum ve Çevresi
1071 Malazgirt zaferinden sonra Anadolu’nun doğusunda kurulan Türkmen beyliklerinden biri de Saltuklular’dır. Beyliğin merkezi Erzurum idi. Bunun dışında Pasinler, İspir, Kars, Oltu, Tercan, Bayburt, Micinkerd, Koçmaz, Artvin kent ve kalelerinde hüküm sürmüştü. Beyliğin kurucusu Ebu’l-Kasım Saltuk’a Sultan Alp Arslan’ın Malazgirt zaferi sonrasında Erzurum ve civarını ikta ettiği görüşü tartışmalı olmakla beraber Ebu’l-Kasım Saltuk’un beyliğin kurucusu olduğu bugün şüphe götürmez bir şekilde açıklığa kavuşturulmuştur.
Soru 39
Aşağıdakilerden hangisi "uç" anlamına gelmektedir?
Seçenekler
A
Suğur
B
Zevahir
C
Zeyrek
D
Meyus
E
Dilhun
Açıklama:
"Suğur" kelimesi "uç" anlamına gelmektedir. Doğru cevap A'dır.
Soru 40
1071 Malazgirt zaferinin ardından Anadolu’nun doğusunda Erzurum ve çevresinde hangi beylik hüküm sürmüştür?
Seçenekler
A
Saltuklular
B
Mengücükler
C
Danişmendliler
D
Artuklular
E
Sökmenliler
Açıklama:
1071 Malazgirt zaferinin ardından Anadolu’nun doğusunda mahalli Türkmen beyliklerinin ortaya çıkışına tanık oluyoruz. Erzurum ve çevresinde Saltuklular, Erzincan ve Kemah’ta Mengücükler, Yeşil Irmak havzasında Danişmendliler, Van Gölü havzasında Sökmenliler, Diyarbekir bölgesinde İnal Oğulları, Dilmaç Oğulları, Mardin ve Hısn-ı Keyfa Artukluları, Elazığ yöresinde de Çubuk Oğulları ve ardından Harput Artukluları, XI. asrın son çeyreğinde tarih sahnesine çıkmışlar, yaklaşık olarak iki asır boyunca bölgenin kaderine hakim olmuşlardır.
Soru 41
11. y.y'da Anadolu’nun doğusunda Erzincan ve Kemah’ta hangi beylik hüküm sürmüştür?
Seçenekler
A
Saltuklular
B
Mengücükler
C
Danişmendliler
D
Sökmenliler
E
Artuklular
Açıklama:
Erzurum ve çevresinde Saltuklular, Erzincan ve Kemah’ta Mengücükler, Yeşil Irmak havzasında Danişmendliler, Van Gölü havzasında Sökmenliler, Diyarbekir bölgesinde İnal Oğulları, Dilmaç Oğulları, Mardin ve Hısn-ı Keyfa Artukluları, Elazığ yöresinde de Çubuk Oğulları ve ardından Harput Artukluları, XI. asrın son çeyreğinde tarih sahnesine çıkmışlar, yaklaşık olarak iki asır boyunca bölgenin kaderine hakim olmuşlardır.
Soru 42
Artuk Bey’ hangi Selçuklu Sultanı ile sorun yaşayınca Suriye Meliki Tutuş’un hizmetine girmiştir?
Seçenekler
A
Alpaslan
B
Gıyaseddin
C
Melikşah
D
I. Mesud
E
II. Mesud
Açıklama:
Artuk Bey, bu görevi başarıyla tamamladıktan sonra Melikşah’ın Diyarbekir bölgesine hakim olan Mervânîler üzerine gönderdiği orduya katıldı. Bu sefer sırasında Artuk Bey’in Sultan Melikşah ile arası açıldı ve Suriye Meliki Tutuş’un hizmetine girdi.
Soru 43
Haçlı ordusunu 1119'da Tellafrin vadisinde büyük bir bozguna uğratarak Halep'i Haçlı tehdidinden kurtaran Artuklu Beyi kimdir?
Seçenekler
A
Belek
B
Tapar
C
Eksük
D
İlgazi
E
Sökmen
Açıklama:
Halep’ten sonra Balis ve Buzaa’yı ele geçiren İlgazi, Antakya hâkimi Roger komutası altındaki Haçlı ordusunu Tellafrin vadisinde büyük bir bozguna uğrattı. Roger bu savaşta öldü (Haziran 1119). İslâm aleminde büyük sevinç yaratan bu zafer neticesinde Halep, Haçlı tehdidinden kurtuldu.
Soru 44
1250'li yıllarda Doğu Anadolu ve Suriye'ye akınlar düzenleyen Moğol hakanı kimdir?
Seçenekler
A
Timuçin
B
Cengiz Han
C
Aybars
D
Gıyaseddin
E
Hülagü
Açıklama:
Moğol hakanı Hülâgü 1257’de Suriye seferine giderken Yaşmut kumandasında bir birliği Mardin ve Meyyâfarikin’i zapt etmekle görevlendirdi.
Soru 45
1105 yılında ölen, şahsiyeti ve yaptığı hizmetler Türkmenlerin nazarında destanlaşmış ve ölümsüzleşmiş Danişmend beyi kimdir?
Seçenekler
A
Danişmend Gazi
B
Emir Gazi
C
Melik Muhammed
D
Kara Arslan
E
Mesud
Açıklama:
Danişmend Gazi 1105 yılında ölmüştür. Yerine on iki oğlu arasından Emir Gazi geçmiştir. Şahsiyeti ve yaptığı hizmetler Türkmenlerin nazarında destanlaşmış ve
ölümsüzleşmiştir. Tabiiyetindeki Hıristiyan unsurlar da ölümüne son derece üzülmüş ve günlerce matem tutmuşlardır.
ölümsüzleşmiştir. Tabiiyetindeki Hıristiyan unsurlar da ölümüne son derece üzülmüş ve günlerce matem tutmuşlardır.
Soru 46
Anadolu'da kendi adına para bastıran ilk beylik aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Artuklular
B
Danişmendliler
C
Saltuklular
D
Mengücükler
E
Sökmenliler
Açıklama:
Danişmendliler’de daha ilk dönemlerden itibaren para tedavülü görülür. Kendi adına ilk para bastıran beyliğin kurucusu Danişmend Gazi’dir.
Soru 47
Malazgirt Savaşından sonra Karasu-Kelkit Irmakları arasında Erzincan, Kemah, Divriği ve Şebinkarahisar kentlerini içine alan bölgede kurulmuş olan beylik aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Artuklular
B
Saltuklular
C
Mengücükler
D
Danişmendliler
E
Sökmenliler
Açıklama:
Mengücük Beyliği, Karasu-Kelkit Irmakları arasında Erzincan, Kemah, Divriği ve Şebinkarahisar kentlerini içine alan bir sahada kurulmuştur.
Soru 48
1100-1207 yılları arasında Ahlat merkez olmak üzere Van, Erciş, Tatvan, Malazgirt, Muş ve Sason civarında hüküm sürmüş olan beylik aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Artuklular
B
Saltuklular
C
Danişmendliler
D
Sökmenliler
E
Mengücükler
Açıklama:
Sökmenli Devleti 1100-1207 yılları arasında Ahlat merkez olmak üzere Van, Erciş, Tatvan, Malazgirt, Muş ve Sason civarında hüküm sürmüştür.
Soru 49
1085-1192 yılları arasında Bitlis, Erzen ve Vestan’da hüküm sürmüş olan beylik aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Artuklular
B
Saltuklular
C
Danişmendliler
D
Mengücükler
E
Dilmaçoğulları
Açıklama:
Sultan Alparslan’ın komutanlarından Dilmaçoğlu Mehmed Bey tarafından kurulan bu mütevazı beylik, 1085-1192 yılları arasında Bitlis, Erzen ve Vestan’da hüküm sürmüş iken, Erzen kolu Moğollar devrine kadar yaşamıştır.
Soru 50
Anadolu'da pek çok Türk Beyliğinin kurulmasını sağlayan ve Anadolu'nun kapılarını Türklere açan 1071 yılındaki savaş aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mercidabık Savaşı
B
Ridaniye Savaşı
C
Malazgirt Savaşı
D
Konya Savaşı
E
Bursa Savaşı
Açıklama:
1071 yılındaki Malazgirt Zaferi ile Anadolu'nun kapıları tam olarak Türklere açılmış, bu savaştan sonra Anadolu'da pek çok Türk Beyliği kurulmuştur. Doğru cevap C'dir.
Soru 51
1071 Malazgirt zaferi sonrasında İznik ve çevresinde kurulan Türk Devletinin adı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Türkiye Selçukluları Devleti
B
Danişmentliler
C
Mengücekliler
D
Osmanlı
E
Harezmşahlılar
Açıklama:
1071 Malazgirt zaferi sonrasında İznik ve çevresinde kurulan Türk Devletinin adı Türkiye Selçukluları Devletidir. Doğru cevap A'dır.
Soru 52
1071 Malazgirt zaferinden sonra Doğu Anadolu’da Mardin ve Hısn-ı Keyfa’da kurulan beyliğin adı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mengücekliler
B
Danişmentler
C
Osmanlılar
D
Artuklular
E
Dulkadiroğulları
Açıklama:
1071 Malazgirt zaferinden sonra Doğu Anadolu’da Mardin ve Hısn-ı Keyfa’da kurulan beyli Artuklulardır. Doğru cevap D'dir.
Soru 53
Artuklu Beyliği kaç kol halinde yönetim sürmüştür?
Seçenekler
A
3
B
4
C
5
D
6
E
7
Açıklama:
Artuklular, Hısnı keyfâ (Hasankeyf), Mardin ve Harput olmak üzere üç kol halinde hüküm sürmüşlerdir. Doğru cevap A'dır.
Soru 54
1071- 1178 yılları arasıda Sivas, Malatya, Kayseri, Tokat, Niksar, Amasya, Kastamonu, Çankırı, Çorum ve Elbistan dolaylarında hüküm süren Anadolu Beyliğinin adı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Osmanoğulları Beyliği
B
Dulkadiroğulları Beyliği
C
Mengücekliler Beyliği
D
Karamanoğulları Beyliği
E
Danişmentliler Beyliği
Açıklama:
1071- 1178 yılları arasıda Sivas, Malatya, Kayseri, Tokat, Niksar, Amasya, Kastamonu, Çankırı, Çorum ve Elbistan dolaylarında hüküm süren Anadolu Beylik Danişmentlilerdir. Doğru cevap E'dir.
Soru 55
Danişmendliler (1071-1178) kim tarafından kurulmuştur?
Seçenekler
A
Alp Arslan
B
Mengücek Gazi
C
Danişmend Gazi
D
Ertuğrul Gazi
E
Kadir Bey
Açıklama:
Danişmendliler (1071-1178) Danişmend Gazi tarafından kurulmuştur. Doğru cevap C'dir.
Soru 56
Danişmendlilerin Anadolu'da en geniş sınırlara ulaştığı ve Türkiye Selçuklularını da himayesi altına aldığı dönem aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Emir Gazi ve Melik Muhammed (1105-1143) Dönemi
B
Danişmend Gazi Dönemi
C
Buğra Han
D
Ertuğrul Gazi
E
Osman Bey
Açıklama:
Danişmendlilerin Anadolu'da en geniş sınırlara ulaştığı ve Türkiye Selçuklularını da himayesi altına aldığı dönem Emir Gazi ve Melik Muhammed (1105-1143) Dönemleridir. Doğru cevap A'dır.
Soru 57
Karasu-Kelkit Irmakları arasında Erzincan, Kemah, Divriği ve Şebinkarahisar (Kögonya) kentlerini içine alan bir sahada kurulmuş Anadolu Beyliğinin adı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Danişmendliler
B
Mengücekler
C
Osmanoğulları
D
Artuklular
E
Saltuklular
Açıklama:
Karasu-Kelkit Irmakları arasında Erzincan, Kemah, Divriği ve Şebinkarahisar (Kögonya) kentlerini içine alan bir sahada kurulmuş Anadolu Beyliği Mengüceklerdir. Doğru cevap B'dir.
Soru 58
Saltuklu Beyliğinin merkezi aşağıdakilerden hangi ilimizdir?
Seçenekler
A
Bayburt
B
Rize
C
Çorum
D
Denizli
E
Erzurum
Açıklama:
Erzurum Saltuklu Beyliğinin merkezi konumundaydı. Doğru cevap E'dir.
Soru 59
1100 - 1207 yılları arasında, Ahlat merkez olmak üzere Van, Erciş, Bargiri, Tatvan, Malazgirt, Muş ve Sason civarında hüküm süren devletin adı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sökmenliler
B
Danişmendliler
C
Mengücekler
D
Artukoğulları
E
Karamanoğulları
Açıklama:
1100 - 1207 yılları arasında, Ahlat merkez olmak üzere Van, Erciş, Bargiri, Tatvan, Malazgirt, Muş ve Sason civarında hüküm süren devletin adı Sökmenli Devletidir. Doğru cevap A'dır.
Soru 60
Malazgirt zaferi ne zaman kazanılmıştır?
Seçenekler
A
1070
B
1071
C
1073
D
1075
E
1077
Açıklama:
1071 Malazgirt zaferinin ardından Anadolu’nun doğusunda mahalli Türkmen beyliklerinin ortaya çıkışına tanık oluyoruz. Erzurum ve çevresinde Saltuklular, Erzincan ve Kemah’ta Mengücükler, Yeşil Irmak havzasında Danişmendliler, Van Gölü havzasında Sökmenliler, Diyarbekir bölgesinde inal Oğulları, Dilmaç Oğulları, Mardin ve Hısn-ı Keyfa Artukluları, Elazığ yöresinde de Çubuk Oğulları ve ardından Harput Artukluları, XI. asrın son çeyreğinde tarih sahnesine çıkmışlar, yaklaşık olarak iki asır boyunca bölgenin kaderine hakim olmuşlardır. Doğru cevap B’dir.
Soru 61
Diyarbekir havalisinin büyük bir kısmının bağlı olduğu Artuklu kolu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mardin
B
Harput
C
Hısn-a Keyfâ
D
Urfa
E
Harran
Açıklama:
Artuk Bey’in en büyük oğlu Sökmen tarafından Hasankeyf’de ( Hısn-ı Keyfâ) da kuruldu. Sökmen 1103 yılında Diyarbekir havalisinin büyük bir kısmını kendisine bağladı. Doğru cevap C’dir.
Soru 62
Aşağıdakilerden hangisi Artukluların bir kolu olan Harput koluna bağlı olan bölgelerden biri değildir?
Seçenekler
A
Dersim
B
Palu
C
Arapkir
D
Nusaybin
E
Genç
Açıklama:
1071 Malazgirt Zaferi’nden sonra Anadolu’nun fethine memur edilen beylerden birisi de, Selçuklu sultanı Melikşah devrinde devlete hizmet eden Artuk ve Yağısıyan gibi birkaç Türkmen kumandanından biri olan Çubuk Bey’dir. Anadolu’nun fethinde Artuk Bey’in hizmetinde yer almıştır Daha sonra Çubuk Bey, Harput merkez olmak üzere, Palu, Mazgirt, Çemişkezek, Eğin, Arapgir, Genç ve Dersim’in güneyini hâkimiyet sahasına alarak bir beylik kurmuştur. Doğru cevap D’dir.
Soru 63
Mardin Artuklularının kurucusu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İlgazi
B
Sökmen
C
Artuk
D
Çubuk Bey
E
Behram
Açıklama:
Artukoğlu İlgazi, kardeşi Sökmen tarafından Hısn-ı Keyfâ’da (Hasankeyf) kurulan ilk Artuklu Beyliği’nden sonra ikinci olarak Mardin’de “Tabaka-i İlgaziyye” adıyla teessüs etmiş bulunan Artuklu Beyliği’nin kurucusudur. Doğru cevap A’dır.
Soru 64
Artuklu devleti ile ilgili aşağıda söylenenlerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Devlet, hanedan mensuplarının ortak malı kabul edilirdi.
B
Hükümet işleri Divanlar vasıtasıyla yürütülürdü.
C
Artuklular kentlerin gelişmesine büyük önem vermişlerdir.
D
Büyük fizikçi Ebu’l-izz bu dönemde yaşamıştır.
E
Merkeziyetçi bir yapıya sahip olup devleti tek merkezden yönetiyorlardı.
Açıklama:
Eski Türk devlet anlayışını esas alan Artuklular, devleti hanedan mensuplarının ortak malı kabul ettiklerinden, merkeziyetçi bir hükümet kurup tek bir devlet haline gelemediler. Hükümet işleri Divanlar vasıtasıyla yürütülür, halkın sorunları karşılanırdı. Artuklular kentlerin gelişmesine büyük önem vermişler, sanayi ve ticareti teşvik etmişlerdir. ilim ve eğitim alanında da hakim oldukları sahalarda görülmemiş ilerlemeler kaydedildi. Her alanda bir çok alim yetişti. Büyük fizikçi Ebu’l- izz bu dönemde yaşamıştır. Doğru cevap E’dir.
Soru 65
Danişmendlilerin hüküm sürdüğü bölgeler arasında aşağıdakilerden hangisi yoktur?
Seçenekler
A
Sivas
B
Harput
C
Tokat
D
Kayseri
E
Malatya
Açıklama:
Danişmendliler, Anadolu’daki en önemli Türkmen beyliklerinden biri olarak, 1071- 1178 yılları arasında Sivas, Malatya, Kayseri, Tokat, Niksar, Amasya, Kastamonu, Çankırı, Çorum ve Elbistan dolaylarında hüküm sürmüştür. Doğru cevap B’dir.
Soru 66
“Uç (suğur) dan ziyade iç beylik karakteri taşıması siyasi ve askeri hareketlilikten çok istikrarlı ve huzurlu bir dinginliğin hakim olmasına yol açtı. Bu farklılık, diğer Türkmen devlet ve beylikleri içinde kendisini en zengin kültürel birikime sahip olma konumuna getirmiştir.” Burada aşağıdaki beyliklerin hangisinden söz edilmektedir?
Seçenekler
A
Danişmendliler
B
Artuklular
C
Sökmenliler
D
Mengücükler
E
Saltuklular
Açıklama:
Mengücük Beyliğinin merkezi Kemah idi. Megücekler’in uç (suğur) dan ziyade iç beylik karakteri taşıması siyasi ve askeri hareketlilikten çok istikrarlı ve huzurlu bir dinginliğin hakim olmasına yol açtı. Bu farklılık, Mengücük Beyliğini diğer Türkmen devlet ve beylikleri içinde en zengin kültürel birikime sahip olma konumuna getirmiştir. Doğru cevap D’dir.
Soru 67
1071 Malazgirt zaferinden sonra Anadolu’da kurulan Türkmen beyliklerinden biri olan Saltukluların merkezi neresiydi?
Seçenekler
A
Artvin
B
Kars
C
Erzurum
D
Malatya
E
Kayseri
Açıklama:
1071 Malazgirt zaferinden sonra Anadolu’nun doğusunda kurulan Türkmen beyliklerinden biri de Saltuklulardır. Beyliğin merkezi Erzurum idi. Bunun dışında Pasinler, ispir, Kars, Oltu, Tercan, Bayburt, Micinkerd, Koçmaz, Artvin kent ve kalelerinde hüküm sürmüştü. Doğru cevap C’dir.
Soru 68
1100-1207 yılları arasında Ahlat merkez olmak üzere Van, Erciş, Bargiri, Tatvan, Malazgirt, Muş ve Sason civarında hüküm süren beylik aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sökmenliler
B
İnaloğulları
C
Dilmaçoğulları
D
Saltuklular
E
Artuklular
Açıklama:
Sökmenli Devleti 1100-1207 yılları arasında Ahlat merkez olmak üzere Van, Erciş, Bargiri, Tatvan, Malazgirt, Muş ve Sason civarında hüküm sürmüştür. Doğru cevap A’dır.
Soru 69
1119 yılında Haçlılara karşı Dımaşk atabegi Tuğtekin’in yardımına koşan ve sefer sonunda Halep’in kurtarılmasında önemli katkıları olan, yine 1121 yılında Mardin hâkimi ile Gürcülere karşı gaza yapan ve Tişis kapılarına kadar dayanan beylik aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İnaloğulları
B
Mengücükler
C
Danişmendliler
D
Dilmaçoğulları
E
Sökmenoğulları
Açıklama:
Dilmaç Oğulları, 1119 yılında Haçlılara karşı Dımaşk atabegi Tuğtekin’in yardımına koşmuş ve sefer sonunda Halep’in kurtarılmasında önemli katkıları olmuştur. Dilmaç hükümdarı, 1121 yılında da yine Mardin hâkimi ile Gürcülere karşı gaza yapmış, Tişis kapılarına kadar dayanmıştır. Doğru cevap D’dir.
Soru 70
Anadolu'daki beylikler hangi yıldan sonra ortaya çıkmaya başlamıştır?
Seçenekler
A
1071
B
1040
C
1048
D
1067
E
1092
Açıklama:
Doğru yanıt A, 1071 Malazgirt savaşı sonrasıdır.
Soru 71
Aşağıdakilerden hangisi Erzurum ve çevresindeki beyliktir?
Seçenekler
A
Saltuklular
B
Mengücükler
C
Danişmendliler
D
İnal Oğulları
E
Çubuk Oğulları
Açıklama:
Doğru yanıt A seçeneğidir.
Soru 72
640 yılında Müslüman Araplar, bu yerel beyler ile de anlaşarak Doğu Anadolu’nun büyük bir kısmını ele geçirdiler ve bölgede yeni bir dönemin başlamasına yol açtılar. Üç asır sürecek Müslüman-Arap hakimiyeti süresince, Doğu Anadolu’da Sami kökenli yeni koloniler kuruldu. Bölgede ağırlıklı kültürler aşağıdakilerden hangileridir?
- İran Kültürü
- İslam Kültürü
- Hristiyan Kültürü
- Bizans Kültürü
Seçenekler
A
I-II-III
B
II-III-IV
C
I-III-IV
D
I-IV
E
III-IV
Açıklama:
Doğru seçenek A'dır.
Soru 73
- Van Gölü-Vaspuragan Ermeni Prensliği
- Erzurum-Aşot-Bagratiler
- Tiflis-Mervaniler
- Diyarbekir-Caferoğulları
Seçenekler
A
I-II
B
I-III
C
III-IV
D
II-IV
E
II-III
Açıklama:
Doğru yanıt A seçeneğidir.
Soru 74
- Artuk Bey 1063 yılında Sultan Alparslan'ın hizmetine girdi.
- Artuk Bey Bahreyn Karmatileri'ni itaat altına aldı.
- Mervanilere düzenlenen sefer sonrası Artuk Bey Sultan Melikşah'ta ayrıldı.
- Artuklular (Hasankeyf,Mardin) 2 kol olarak hüküm sürmüşlerdir.
Seçenekler
A
I-II-III
B
II-III-IV
C
I-III-IV
D
I-IV
E
II-IV
Açıklama:
Doğru seçenek A.
Soru 75
Danişmendliler'in yükselmesi hangi olayla başlamıştır?
Seçenekler
A
Emir Gazi'nin damadı Mesud'u Konya'da Selçuklu Tahtına oturtmasıyla.
B
Danişmend Gazi'nin I. KIlıç Arslan ile haçlıları yenmesiyle
C
Danişmen Gazi'nin Bohemond'u serbest bırakmasıyla.
D
Malatya'nın kuşatılmasıyla
E
Zülkarneyn'in oğlunun başa geçmesiyle
Açıklama:
Doğru seçenek A.
Soru 76
- Karasu-Kelkit Irmakları arasında kurulmuştur.
- Mengücük Gazi yöreyi fethetmiştir.
- Kurucusu hakkında edebi eserlerden bilgi edinilebilir.
- Beyliğin merkezi Divriği'dir.
Seçenekler
A
I-II
B
II-III
C
I-III
D
I-IV
E
II-IV
Açıklama:
Doğru yanıt A seçeneğidir.
Soru 77
Mengücükler hangi beylikle kurdukları akrabalık sonucu varlıklarını koruyabilmişlerdir?
Seçenekler
A
Danişmendliler
B
Artuklular
C
Moğollar
D
Saltuklular
E
Sökmenliler
Açıklama:
Doğru cevap A.
Soru 78
Aşağıdaki Anadolu Beylik ve eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Artuklular- Ebu'l Izz
B
Mengücükler-Siraceddin Ahmed
C
Sökmenliler-Mufaddal el-Ahlati
D
İnal Oğulları-Ebu Tahir
E
Dilmaç Oğulları-Şeyh Mübarek
Açıklama:
Cevap E. Şeyh Mübarek İanl Oğulları beyliğindendir..
Soru 79
- Mengücükler-Ulu Camii
- Saltuklular-Kale Camii
- Sökmenliler- Aladdin Camii
- Artuklular-Tepsi Minare
Seçenekler
A
I-II-III
B
II-III-IV
C
I-III-IV
D
I-IV
E
II-IV
Açıklama:
Doğru Cevap A.
Soru 80
Aşağıdakilerden hangisi 1071 Malazgirt Savaşından sonra Anadolu’nun doğusunda kurulan ilk Türk devletlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Saltuklular
B
Artuklular
C
Danişmentliler
D
Mengücekliler
E
Germiyanoğulları
Açıklama:
1071 Malazgirt zaferinin ardından Anadolu’nun doğusunda mahalli Türkmen beyliklerinin ortaya çıkışına tanık oluyoruz. Erzurum ve çevresinde Saltuklular, Erzincan ve Kemah’ta Mengücükler, Yeşil Irmak havzasında Danişmendliler, Van Gölü havzasında Sökmenliler, Diyarbekir bölgesinde İnal Oğulları, Dilmaç Oğulları, Mardin ve Hısn-ı Keyfa Artukluları, Elazığ yöresinde de Çubuk Oğulları ve ardından Harput Artukluları, XI. asrın son çeyreğinde tarih sahnesine çıkmışlar, yaklaşık olarak iki asır boyunca bölgenin kaderine hakim olmuşlardır. Bu uzun sayılamayacak zaman dilimi içinde her bir beylik hâkim oldukları coğrafyada günümüz Türkiye’sinin yaratılmasına da katkıda bulunan büyük bir değişimi başlatmışlardır.
Soru 81
Aşağıdakilerden hangisi Anadolu’da kurulan ilk Türk beyliklerinin ortak özelliklerinden değildir?
Seçenekler
A
Malazgirt savaşı sonrasında Anadolu’nun fethi ile görevlendirilen Büyük Selçuklu Devletine bağlı Türk komutanları tarafından kurulmuştur.
B
Haçlı seferlerine son vermişlerdir.
C
Türk-İslam medeniyetinin Anadolu da yayılmasında etkili olmuşlardır.
D
Anadolu da birçok kültür ve sanat eseri ortaya koymuşlardır.
E
Zamanla, Anadolu Selçuklu devletinin egemenliği altına girmişlerdir.
Açıklama:
- Malazgirt savaşı sonrasında Anadolu’nun fethi ile görevlendirilen Büyük Selçuklu Devletine bağlı Türk komutanları tarafından kurulmuştur.
- Anadolu’nun Türkleşmesi için Bizans ve haçlılarla savaşmışlardır.
- Türk-İslam medeniyetinin Anadolu da yayılmasında etkili olmuşlardır.
- Anadolu da birçok kültür ve sanat eseri ortaya koymuşlardır.
- Zamanla, Anadolu Selçuklu devletinin egemenliği altına girmişlerdir.
Soru 82
Hasankeyf, Harput ve Mardin olmak üzere üç kola ayrılan ve güneydoğu Anadolu’nun Türkleşmesinde önemli bir rolü bulunan Türk Devleti aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Artuklular
B
Saltuklular
C
Danişmentliler
D
Mengücekliler
E
Sökmeniler
Açıklama:
Artuklu Beyliği’ne adını veren Artuk Bey Oğuzların Döğer boyundandır. Önce Kutalmışoğlu Süleymanşah’a hizmet eden Artuk Bey, onunla anlaşamayınca Suriye Melik Tutuş’un hizmetine girmiştir. Kutalmışoğlu Süleymanşah ile Tutuş arasında cereyan eden Ayn Seylem Savaşı’nda Tutuş’un tarafını tutarak savaşı Tutuş’un kazanmasını sağladı. Hizmetlerinden dolayı Suriye Meliki Tutuş tarafından Kudüs valiliğine getirildi. 1091’de Artuk Bey ölünce yerine oğulları geçti lakin Kudüs’ün Fatımîlerin eline geçmesi üzerine (1098) Artuk Bey’in oğulları Sökmen ve İl-Gazi burada tutunamadılar. Güneydoğu Anadolu bölgesine gelerek üç kol hâlinde, Artuklu Beyliği’ni kurdular. Artuklular, Hısnıkeyfâ (Hasankeyf), Mardin ve Harput olmak üzere üç kol halinde hüküm sürmüşlerdir.
Soru 83
Altuklular ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Eski Türk devlet anlayışını esas alan Artuklular, devleti hanedan mensuplarının ortak malı kabul ettiklerinden, merkeziyetçi bir hükümet kurup tek bir devlet haline gelemediler.
B
Hükümet işleri Divanlar vasıtasıyla yürütülür, halkın sorunları karşılanırdı.
C
Artuklular kentlerin gelişmesine büyük önem vermişler, sanayi ve ticareti teşvik etmişlerdir.
D
İlim ve eğitim alanında da hakim oldukları sahalarda görülmemiş ilelemeler kaydedildi. Her alanda bir çok alim yetişti. Büyük fizikçi Ebu’l-İzz bu dönemde yaşamıştır.
E
Artukluların en uzun yaşayan kolu Hısn-ı Keyfâ Kolu (1102-1232)’dur.
Açıklama:
Mardin Şubesi (1106-1409)
Moğol baskını karşısında çaresiz kalan Kara Arslan, Dârâ, Habur, Nusaybin ve Resülayn’ın Artuklular’a geri verilmesi karşılığında Moğol hâkimiyetini tanıdı. Kara Arslan Moğol felaketini atlatınca onların tabiyetinde (1259-1291) uzun ve sakin bir hayat sürmüş ve bu sayede küçük Artuklu Devleti’ne bir buçuk asırlık bir ömür sağlamıştır. Bir çok hükümdar Moğol darbeleri ile taht, hayat ve devletlerini kaybederlerken Kara Arslan bu suretle Mardin Artukluları’nın hayatını uzatmıştır. Moğollar’ın 1260’ta Musul, 1281’de Suriye seferlerine Kara Arslan da
Moğol baskını karşısında çaresiz kalan Kara Arslan, Dârâ, Habur, Nusaybin ve Resülayn’ın Artuklular’a geri verilmesi karşılığında Moğol hâkimiyetini tanıdı. Kara Arslan Moğol felaketini atlatınca onların tabiyetinde (1259-1291) uzun ve sakin bir hayat sürmüş ve bu sayede küçük Artuklu Devleti’ne bir buçuk asırlık bir ömür sağlamıştır. Bir çok hükümdar Moğol darbeleri ile taht, hayat ve devletlerini kaybederlerken Kara Arslan bu suretle Mardin Artukluları’nın hayatını uzatmıştır. Moğollar’ın 1260’ta Musul, 1281’de Suriye seferlerine Kara Arslan da
Soru 84
Anadolu Selçuklu devletiyle birlikte haçlılara karşı başarılı mücadeleler yapan Türk devleti aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Saltuklular
B
Artuklular
C
Danişmentliler
D
Mengücekliler
E
Sökmeniler
Açıklama:
Danişmendliler Türkiye Selçuklularıyla birlikte Haçlılara karşı mücadele ettiler. Haçlı tehlikesini atlatan Danişmendliler, 1098’den itibaren tekrar Malatya’yı sıkıştırmaya başladılar. Kent üç yıl kuşatma altında tutuldu. Danişmendliler ülkesi 1101 yılında Lombardlardan oluşan büyük bir Haçlı ordusunun istilası ile karşılaştı. Danişmend Gazi derhal I. Kılıç Arslan ile ittifak yaptı. Ardından Haleb Selçuklu Meliki Rıdvan’ın yardımını aldı. Merzifon’a ulaşan Haçlılar Danişmendliler tarafından pusuya düşürüldü ve ağır bir mağlubiyete uğratıldı. Danişmend Gazi, aynı yıl I. Kılıç Arslan ile beraber Ereğli yakınlarındaki bir başka Haçlı kuvvetini imha ederek, Anadolu’nun bir Türk yurdu olarak kalmasında büyük bir hizmette bulunmuştur. Haçlılara karşı kazandığı zaferden sonra Danişmend Gazi yeniden Malatya üzerine yürürken Bohemond’u 100.000 altın karşılığında serbest bırakmıştır. Malatya’yı kuşatan Danişmendli ordusu karşısında Haçlılardan yardım alamayan ve halk tarafından sevilmeyen Gabriel direnemedi. Türkler kenti teslim aldılar. (Eylül 1102) Kaynaklara nazaran Danişmend Gazi kenti imar etmiş, ahaliye aman vererek mülklerini geri iade ettikten başka onlara gıda ve yiyecek dağıtmıştır. Danişmend Gazi 1105 yılında ölmüştür. Yerine on iki oğlu arasından Emir Gazi geçmiştir. Şahsiyeti ve yaptığı hizmetler Türkmenlerin nazarında destanlaşmış ve ölümsüzleşmiştir. Tabiyetindeki Hıristiyan unsurlar da ölümüne son derece üzülmüş ve günlerce matem tutmuşlardır.
Soru 85
Danişmendlilerin en güçlü dönemleri kimin zamanında olmuştur?
Seçenekler
A
Danişmend Gazi
B
Emir Gazi
C
Melik Muhammed
D
Aynüddevl
E
Yağı-Basan
Açıklama:
Malatya’nın zaptı Danişmendliler için büyük bir başarı olmuş, siyasi ve askeri açıdan Türkiye Selçuklularını gölgede bırakmışlardır. Buna karşılık Selçuklu meliki Arab’ın çabaları sonucu değiştirmedi. Danişmentliler Anadolu’da en güçlü Türk devleti oldu. Danişmendliler’in Anadolu’daki Bizans ve Franklara karşı aldığı başarılı sonuçlar, sahip oldukları siyasi ve askeri üstünlük neticesinde Abbasi halifesi Müsterşid ile Büyük Selçuklu hükümdarı Sencer tarafından Emir Gazi’ye Melik unvanı tevcih edildi. Ancak Emir Gazi merasim yapılamayacak kadar hastaydı ve birkaç gün sonra da öldü (1134). Şüphesiz Emir Gazi Türk ve İslam dünyasının önde gelen simalarından biri olmuştur. O babasından aldığı beyliği bir devlet haline getirmeyi başarmanın ötesinde, Türkiye Selçuklularını himayesine almış, Bizans ve Franklara karşı inatçı bir mücadele vermiştir. Ölümüyle Danişmendliler’de duraklama dönemi başladı.
Soru 86
Malazgirt Savaşından sonra Ebu’l-Kasım tarafından Erzurum bölgesinde kurulan Türk beyliği aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Saltuklular
B
Artuklular
C
Danişmentliler
D
Mengücekliler
E
Sökmeniler
Açıklama:
1071 Malazgirt zaferinden sonra Anadolu’nun doğusunda kurulan Türkmen beyliklerinden biri de Saltuklular’dır. Beyliğin merkezi Erzurum idi. Bunun dışında Pasinler, İspir, Kars, Oltu, Tercan, Bayburt, Micinkerd, Koçmaz, Artvin kent ve kalelerinde hüküm sürmüştü. Beyliğin kurucusu Ebu’l-Kasım Saltuk’a Sultan Alp Arslan’ın Malazgirt zaferi sonrasında Erzurum ve civarını ikta ettiği görüşü tartışmalı olmakla beraber Ebu’l-Kasım Saltuk’un beyliğin kurucusu olduğu bugün şüphe götürmez bir şekilde açıklığa kavuşturulmuştur.
Soru 87
1100-1207 yılları arasında Ahlat merkez olmak üzere Van, Erciş, Bargiri, Tatvan, Malazgirt, Muş ve Sason civarında kurulan Türk beyliği aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Saltuklular
B
Artuklular
C
Danişmentliler
D
Mengücekliler
E
Sökmeniler
Açıklama:
Sökmenli Devleti 1100-1207 yılları arasında Ahlat merkez olmak üzere Van, Erciş, Bargiri, Tatvan, Malazgirt, Muş ve Sason civarında hüküm sürmüştür.
Soru 88
1085-1192 yılları arasında Bitlis, Erzen ve Vestan’da Sultan Alparslan’ın komutanlarından Dilmaçoğlu Mehmed Bey tarafından kurulan Türk beyliği aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Saltuklular
B
Artuklular
C
Danişmentliler
D
Mengücekliler
E
Dilmaç Oğulları
Açıklama:
Sultan Alparslan’ın komutanlarından Dilmaçoğlu Mehmed Bey tarafından kurulan bu mütevazı beylik, 1085-1192 yılları arasında Bitlis, Erzen ve Vestan’da hüküm sürmüş iken, Erzen kolu Moğollar devrine kadar yaşamıştır.
Soru 89
Aşağıdaki Anadolu’da kurulan ilk Türk beyliklerinden hangisi Anadolu’nun doğusunda kurulanlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Çaka Beyliği
B
Danişmedliler
C
Sökmenliler
D
Çubuk Oğulları
E
Artuklular
Açıklama:
Çaka Beyliği Anadolu’da kurulan ilk Türk beyliklerinden Anadolu’nun doğusunda kurulanlardan birisi değildir. Doğru yanıt “A” şıkkıdır.
Soru 90
Aşağıdaki Türk beyliklerinden hangisi Diyarbekir bölgesinde kurulmuştur?
Seçenekler
A
Saltuklular
B
Mengücükler
C
Sökmenliler
D
İnal Oğulları
E
Çubuk Oğulları
Açıklama:
Anadolu’da kurulan ilk Türk beyliklerinden İnal Oğulları Diyarbekir bölgesinde kurulmuştur. Doğru yanıt “D” şıkkıdır.
Soru 91
I. Harput
II. Hısn-ı Keyfa
III. Musul
IV. Mardin
V. Halep
Yukarıdaki yerlerden hangileri Artuklu kollarının merkezleridir?
II. Hısn-ı Keyfa
III. Musul
IV. Mardin
V. Halep
Yukarıdaki yerlerden hangileri Artuklu kollarının merkezleridir?
Seçenekler
A
I-II
B
I-II-III
C
I-II-IV
D
II-III-IV
E
III-IV
Açıklama:
Artukluların kolları Harput, Hısn-ı Keyfa ve Mardin’den oluşur. Doğru yanıt “C” şıkkıdır.
Soru 92
I. Amid - İnal Oğulları
II. Bitlis ve Erzen - Dilmaç Oğulları
III. Erzurum - Mengücükler
IV. Erzincan - Danişmendliler
V. Harput - Çubuk Oğulları
Yukarıdakilerden hangileri 1085 sonrası dönemde Anadolu’nun doğusunda kurulan beylikler doğru olarak verilmiştir?
II. Bitlis ve Erzen - Dilmaç Oğulları
III. Erzurum - Mengücükler
IV. Erzincan - Danişmendliler
V. Harput - Çubuk Oğulları
Yukarıdakilerden hangileri 1085 sonrası dönemde Anadolu’nun doğusunda kurulan beylikler doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
I-II-III
B
I-II-V
C
II-III-IV
D
II-III-V
E
III-IV-V
Açıklama:
1085 yılında Diyarbekir bölgesinin zabtı Doğu Anadolu’da Türkmen varlığı açısından yeni bir dönüm noktası oldu. Bu dönemde Amid’de İnal Oğulları, Bitlis ve Erzen’de Dilmaç Oğulları, Harput’ta Çubuk Oğulları Beyliği kuruldu. Doğru yanıt “B” şıkkıdır.
Soru 93
I. Tanrıvermiş Oğulları
II. Artuklular
III. Sökmenliler
IV. Danişmendliler
Yukarıdaki beyliklerden hangileri Haçlı seferlerinin yarattığı yeni ortam ve Selçuklularda Tapar-Bekyaruk Mücadelesi sonucunda Doğu Anadolu’da kurulmuştur?
II. Artuklular
III. Sökmenliler
IV. Danişmendliler
Yukarıdaki beyliklerden hangileri Haçlı seferlerinin yarattığı yeni ortam ve Selçuklularda Tapar-Bekyaruk Mücadelesi sonucunda Doğu Anadolu’da kurulmuştur?
Seçenekler
A
I-II
B
I-IV
C
II-III
D
II-IV
E
III-IV
Açıklama:
Haçlı seferlerinin yarattığı yeni ortam ve Selçuklularda Tapar-Berkyaruk Mücadelesi Doğu Anadolu’da Mardin ve Hısn-ı Keyfa’da Artuklu, Ahlat’ta da Sökmenliler’in doğuşuna sebebiyet verdi. Doğru yanıt “C” şıkkıdır.
Soru 94
I. Danişmendliler
II. Artuklular
III. Saltuklular
IV. Mengücükler
V. İnal Oğulları
Yukarıdaki beyliklerden hangilerinin kuruluşu Sultan Alparslan zamanında gerçekleşmiştir?
II. Artuklular
III. Saltuklular
IV. Mengücükler
V. İnal Oğulları
Yukarıdaki beyliklerden hangilerinin kuruluşu Sultan Alparslan zamanında gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
I-II-III-IV
B
I-III-IV
C
I-III-V
D
II-III-IV
E
III-IV-V
Açıklama:
Daha Alp Arslan zamanında kurulan Danişmendliler, Saltuklular ve Mengücükler ile beraber bölgenin siyasi oluşumu tamamlandı. Doğru yanıt “C” şıkkıdır.
Soru 95
1119’da Antakya hâkimi Roger komutasındaki Haçlı ordusunu Tellafrin vadisinde büyük bir bozguna uğratarak Halep’i Haçlı tehdidinden kurtaran Artuklu beyi kimdir?
Seçenekler
A
Sökmen
B
İlgazi
C
Belek
D
Artuk
E
Timurtaş
Açıklama:
İlgazi, Antakya hâkimi Roger komutası altındaki Haçlı ordusunu Tellafrin vadisinde büyük bir bozguna uğrattı. Roger bu savaşta öldü (Haziran 1119). İslâm aleminde büyük sevinç yaratan bu zafer neticesinde Halep, Haçlı tehdidinden kurtuldu. Doğru yanıt “B” şıkkıdır.
Soru 96
- Yeşil Irmak havzası ve çevresinde kurulmuştur.
- Kurucusu Alp Arslan’ın önde gelen komutanlarındandır.
- Haçlılara karşı büyük zaferler kazanmışlardır.
Seçenekler
A
Artuklular
B
Saltuklular
C
Danişmendliler
D
Mengücükler
E
Dilmaç Oğulları
Açıklama:
Beyliğin kurucusu Danişmend Gazi, Alp Arslan’ın önde gelen komutanlarından olup, Malazgirt savaşını takiben Emir Artuk ile beraber Yeşil Irmak havzası ve Kelkit vadilerinde fetihlere katılmıştır. Özellikle 1101 yılı Haçlı seferinde büyük başarılar kazanmışlardır. Doğru yanıt “C” şıkkıdır.
Soru 97
Anadolu’daki Türk beylikleri içerisinde kendi adına ilk para bastıran beylik hangisidir?
Seçenekler
A
Artuklular
B
Danişmendliler
C
İnal Oğulları
D
Mengücükler
E
Saltuklular
Açıklama:
Danişmendliler’de daha ilk dönemlerden itibaren para tedavülü görülür. Kendi adına ilk para bastıran beyliğin kurucusu Danişmend Gazi’dir. Doğru yanıt “B” şıkkıdır.
Soru 98
Aşağıdakilerden hangisi Saltuklu Beyliği’nin bir özelliğidir?
Seçenekler
A
Haçlılara karşı savaşmışlardır.
B
Beyliğin merkezi Erzincan’dır.
C
Gürcülere karşı savaşmışlardır.
D
Eyyubi hakimiyetine girmişlerdir.
E
Divriği Ulu Camii onlar zamanında yapılmıştır.
Açıklama:
Saltuklular özellikle 1120’den sonra Gürcüler ile pek çok kez savaşmışlardır. Doğru yanıt “C” şıkkıdır.
Soru 99
Aşağıdakilerden hangisi Doğu Anadolu Türk Devletlerinin Kurucularından biri değildir?
Seçenekler
A
İl- gazi
B
Ebu’l Kasım Saltuk
C
Kutalmış
D
Mengücük Gazi
E
İnal Türkmâni
Açıklama:
Kutalmış
Soru 100
Nizamî, “Mahzenü’l- Esrâr” adlı eserini hangi devlet ve hükümdarı adına yazmıştır?
Seçenekler
A
Fahretddin Behramşah-Mengücükler
B
Danişment Gazi-Danişmendliler
C
Togan Arslan-Dilmaçoğulları
D
Cemalettin Mahmud-İnaloğulları
E
İzzeddin Saltuk-Saltuklular
Açıklama:
Fahretddin Behramşah-Mengücükler
Soru 101
Aşağıdakilerden hangisi Artuklulara ait merkezlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Hısn-I Keyfâ
B
Ahlat
C
Meyyâfarıkîn
D
Mardin
E
Harput
Açıklama:
Ahlat
Soru 102
Aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Saltuklular Gürcüler tarafından yıkılmıştır.
B
Mengücükler Adıyaman yöresinde kurulmuştur.
C
Fahreddin Behramşah en ünlü Danişmend hükümdarlarındandır.
D
İnaloğullarıEyyübiler tarafından ortadan kaldırılmıştır.
E
Divriği’de Sökmenliler hüküm sürmüştür.
Açıklama:
İnaloğullarıEyyübiler tarafından ortadan kaldırılmıştır.
Soru 103
Saltuklular ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Saltuklular Gürcülerle mücadele etmemiştir.
B
Saltuklular hiçbir tarihi eser bırakmamıştır.
C
İzzeddin Saltuk dönemi beyliğin en parlak dönemidir.
D
Saltukluların kurucusu Selçuklu komutanlarından değildir.
E
Tercan Saltuklu hakimiyetinde olmamıştır.
Açıklama:
İzzeddin Saltuk dönemi beyliğin en parlak dönemidir.
Soru 104
Doğu Anadolu Beylikleri hükümdarlarından hangisi “Melik” ünvanı almıştır?
Seçenekler
A
Emir Gazi.
B
Melik Muhammed.
C
Danişmend Gazi.
D
Fahreddin Behramşah.
E
İzzeddin Saltuk.
Açıklama:
Emir Gazi.
Soru 105
Aşağıdakilerden hangisi Şiran Savaşı’nın sonuçlarından biridir?
Seçenekler
A
Mengücükler galip gelmiştir.
B
Danişmendliler galip gelmiştir.
C
Bizans kazanmıştır.
D
Emir Belek öldürülmüştür.
E
Yeni bir beylik kurulmuştur.
Açıklama:
Emir Belek öldürülmüştür.
Danişmendliler galip gelmiştir. İki taraf 1120 yılında Erzincan’ın kuzeyindeki Şiran mevkiinde karşılaştılar.
Gabras ve Mengücükoğlu ağır bir mağlubiyete uğradılar; orduları dağılırken kendileri
de esir düştü.
Danişmendliler galip gelmiştir. İki taraf 1120 yılında Erzincan’ın kuzeyindeki Şiran mevkiinde karşılaştılar.
Gabras ve Mengücükoğlu ağır bir mağlubiyete uğradılar; orduları dağılırken kendileri
de esir düştü.
Soru 106
Sökmenliler ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Ahlat, Sökmenlilerin başkentidir.
B
Sökmenlileri Eyyübî yıkmıştır.
C
Mama Hatun Sökmenlileri yönetmiştir.
D
Şah Bazu Hatun ünlü Sökmenli kadın yöneticidir.
E
Ahlat Sökmenliler devrinde çok gelişmiştir.
Açıklama:
Mama Hatun Sökmenlileri yönetmiştir.
Soru 107
Dilmaçoğullarıile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Dilmaçoğulları Bitlis ve Erzen’de kurulmuştur.
B
Beyliğin kurucusu İnal Türkmâni’dir.
C
Dilmaçoğulları Gürcülere karşı savaşmıştır.
D
Dilmaçoğullarının en önemli eseri Bitlis’teki Ulu Cami’dir.
E
Dilmaçoğulları Celaleddin Harezmşah devrine kadar yaşamıştır.
Açıklama:
Beyliğin kurucusu İnal Türkmâni’dir.
Soru 108
Aşağıda ismi geçen âlimlerden hangisi Doğu Anadolu Türk Devletlerinin hizmetinde bulunmamıştır?
Seçenekler
A
Abdülmecid b. İsmail Harezmî
B
Genceli Nizâmî
C
Bahaeddin Veled
D
Evhâüddin Kirmanî
E
İmam Gazalî
Açıklama:
İmam Gazalî
Soru 109
Türk beylikleri ve kuruldukları bölge eşleşmelerinden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Dilmaç Oğulları - Diyarbekir yöresi
B
Mengücükler - Erzincan ve Kemah
C
Danişmendliler - Van Gölü havzası
D
İnal Oğullar - Diyarbekir bölgesi
E
Çubuk Oğulları - Elazığ yöresi
Açıklama:
Danişmendliler Yeşil Irmak havzasında kurulmuştur
Soru 110
- Doğu Anadolu Türk devletleri doğuşlarını Selçuklulara borçludur
- Dayandıkları etnik temel Oğuz Türkleridir
- Anadolu’nun doğusundaki beyliklerin kurucuları Selçuklular hizmetindeki Oğuz-Türkmen beyleridir.
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve II
E
I, II, III
Açıklama:
Doğu Anadolu Türk devletleri doğuşlarını Selçuklulara borçludur
Dayandıkları etnik temel Oğuz Türkleridir
Anadolu’nun doğusundaki beyliklerin kurucuları Selçuklular hizmetindeki Oğuz-Türkmen beyleridir.
Dayandıkları etnik temel Oğuz Türkleridir
Anadolu’nun doğusundaki beyliklerin kurucuları Selçuklular hizmetindeki Oğuz-Türkmen beyleridir.
Soru 111
Anadolu’yu Batı’dan Doğu’ya ulaşım ağları ile birleştirme politikası güden Romalılar hangisi ile bölgenin hakimiyeti için savaşmışlardır?
Seçenekler
A
Sasaniler
B
Saltuklular
C
Danişmendliler
D
Artuklular
E
Sökmenliler
Açıklama:
Anadolu’yu Batı’dan Doğu’ya ulaşım ağları ile birleştirme politikası güden Romalılar Sasaniler ile bölgenin hakimiyeti için savaşmışlardır
Soru 112
Hangisi Artuklular’ın Hısn-ı Keyfâ kolunu yıkmıştır?
Seçenekler
A
Melik Mesud
B
Melik Kamil
C
Memlüklü Ayaz
D
Kudbeddin II. Sökmen
E
Nureddin Muhammed
Açıklama:
Melik Kamil Artuklular’ın Hısn-ı Keyfâ kolunu yıkmıştır
Soru 113
- Danişmendliler, Anadolu’daki en önemli Türkmen beyliklerinden biri olarak, 1073’de kurulmuştur
- Danişmendliler Türkiye Selçuklularıyla birlikte Haçlılara karşı mücadele etmiştir
- Sivas, Malatya, Kayseri, Tokat, Niksar hüküm sürdüğü yerler arasında yer alır.
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
II ve III
E
I, II, III
Açıklama:
Danişmendliler, Anadolu’daki en önemli Türkmen beyliklerinden biri olarak, 1071’de kurulmuştur
Danişmendliler Türkiye Selçuklularıyla birlikte Haçlılara karşı mücadele etmiştir
Sivas, Malatya, Kayseri, Tokat, Niksar hüküm sürdüğü yerler arasında yer alır.
Danişmendliler Türkiye Selçuklularıyla birlikte Haçlılara karşı mücadele etmiştir
Sivas, Malatya, Kayseri, Tokat, Niksar hüküm sürdüğü yerler arasında yer alır.
Soru 114
Kemah hangi beyliğin merkezidir?
Seçenekler
A
Artuklular
B
Danişmendliler
C
Mengücükler
D
Saltuklular
E
Sökmenliler
Açıklama:
Kemah Mengücükler beyliğinin merkezidir
Soru 115
Erzurum hangi beyliğin merkezidir?
Seçenekler
A
Artuklular
B
Danişmendliler
C
Mengücükler
D
Saltuklular
E
Sökmenliler
Açıklama:
Erzurum Saltuklular beyliğinin merkezidir
Soru 116
Aşağıdakilerden hangisi Saltukluların hüküm sürdüğü yerler arasında yer almaz?
Seçenekler
A
İspir
B
Sivas
C
Kars
D
Pasinler
E
Micinkerd
Açıklama:
Sivas Saltukluların hüküm sürdüğü yerler arasında yer almaz
Soru 117
Hangisi Van, Erciş, Bargiri, Tatvan, Malazgirt, Muş ve Sason civarında hüküm sürmüştür?
Seçenekler
A
Artuklular
B
Danişmendliler
C
Mengücükler
D
Saltuklular
E
Sökmenliler
Açıklama:
Sökmenliler Van, Erciş, Bargiri, Tatvan, Malazgirt, Muş ve Sason civarında hüküm sürmüştür
Soru 118
İnal Oğulları beyliğinin kuruluş ve yıkılış tarihi aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
1090-1187
B
1098-1183
C
1098-1175
D
1087-1168
E
1089-1196
Açıklama:
İnal Oğulları beyliğinin kuruluş ve yıkılış tarihi 1098-1183'tür.
Soru 119
Aşot-Bagratiler'i oluşturanlar aşağıdakilerden hangileridir?
Seçenekler
A
Türkler-Araplar
B
Bizanslılar-Romalılar
C
Gürcüler-Ermeniler
D
Azerbaycanlılar-Afganistanlılar
E
Sırplar-Yunanlılar
Açıklama:
Aşot-Bagratiler Gürcüler ve Ermenilerin karışımından oluşmaktaydı. Doğru cevap C'dir.
Soru 120
1063 yılında Sultan Alparslan’ın hizmetine giren ve Malazgirt Zaferi’nden sonra onun emriyle Anadolu’ya geçerek Bizans’a karşı başarılı mücadelelerde bulunan aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sökmen
B
İlgazi
C
Timurtaş
D
Kara Arslan
E
Artuk
Açıklama:
Döğer boyundan Esük adlı bir beyin oğlu olan Artuk, 1063 yılında Sultan Alparslan’ın hizmetine giren ve Malazgirt Zaferi’nden sonra onun emriyle Anadolu’ya geçerek Bizans’a karşı başarılı mücadelelerde bulundu. Doğru cevap E'dir.
Soru 121
Suriye Selçuklularının Halep Melikliği aşağıdaki hangi tarihte sona erdi?
Seçenekler
A
1226
B
1189
C
1142
D
1117
E
1071
Açıklama:
Suriye Selçuklularının Halep Melikliği Mayıs 1117 tarihinde sona erdi. Doğru cevap D'dir.
Soru 122
İlgazi'nin ölümünden sonra oğullarından Süleyman aşağıdakilerinden hangisine hakim oldu?
Seçenekler
A
Meyyafarikin'e
B
Halep'e
C
Mardin'e
D
Diyarbekir'e
E
Tellafrin Vadisine
Açıklama:
İlgazi’nin ölümünden sonra oğullarından Süleyman Meyyafarikin’e hakim olmuştur. Doğru cevap A'dır.
Soru 123
Danişmendliler aşağıdakilerden hangisinin ölümünden sonra derhal parçalanmıştır?
Seçenekler
A
Kılıç Arslan
B
Melik Muhammed
C
Emir Gazi
D
Sultan Frat
E
Yağı-Basan
Açıklama:
Melik Muhammed'in ölümünden sonra Danişmendli Devleti derhal parçalanmıştır. Doğru cevap B'dir.
Soru 124
Kendi adına ilk para bastıran aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Megüçük Gazi
B
Davudşah
C
Danişmend Gazi
D
Ebu'l-Kasım
E
İzzetin Saltuk
Açıklama:
Danişmendliler'de daha ilk dönemlerden itibaren para tedavülü görülür. Kendi adına ilk para bastıran beyliğin kurucusu Danişmend Gazi'dir. Doğru cevap C'dir.
Soru 125
Mengücek hükümdarı Behramşah namına Mahzenü'l-esrar adlı ünlü eseri kaleme alan aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kül Tarkan
B
Asıg Tutung
C
Altun Yaruk
D
Genceli Nizami
E
Hacı Ahlati
Açıklama:
Dönemin ünlü şairi Genceli Nizami, Behramah namına Mahzenü’l-esrâr adlı
ünlü eserini kaleme almıfşltır. Doğru cevap D'dir.
ünlü eserini kaleme almıfşltır. Doğru cevap D'dir.
Soru 126
Gürcüler Ani'yi aşağıdaki hangi tarihte kesin olarak ele geçirmişlerdir?
Seçenekler
A
1174
B
1179
C
1183
D
1196
E
1208
Açıklama:
İzzetin Saltuk'tan sonra Saltuklular gerileme sürecine girdiler. yeni hükümdar Melik Muhammed, Gürcüler 'in Ani'yi 1174 yılında kesin olarak ele geçirmelerine engel olamadı. Doğru cevap A'dır.
Soru 127
Dilmaç Oğulları hükümdarı Yakut Arslan 1146 yılı Şubat ayında vefat edince yerine aşağıdakilerden hangisi geçti?
Seçenekler
A
Togan Arslan
B
Hüsameddin Kurti
C
Erzen Şahruh
D
Devletşah
E
Yeltekin
Açıklama:
Dilmaç Oğulları hükümdarı Yakut Arslan 1146 yılı Şubat ayında vefat edince yerine Devletşah geçmiştir. Doğru cevap D'dir.
Ünite 2
Soru 1
Osmanlı hizmetine giren Hacı İl Bey, Evrenos Bey ve Ece Halil, Osmanlı Devleti'nin Rumeli’ye geçişinde ve yayılmasında önemli rol oynamış; donanması Osmanlı deniz gücünün gelişmesine temel oluşturmuştur.
Yukarıda verilen bilgiler hangi beyliğe aittir?
Yukarıda verilen bilgiler hangi beyliğe aittir?
Seçenekler
A
Germiyanoğulları
B
Karesioğulları
C
Candaroğulları
D
Aydınoğulları
E
Saruhanoğulları
Açıklama:
Karesioğulları Osmanlı hizmetine giren Hacı İl Bey, Evrenos Bey ve Ece Halil, Osmanlı Devleti'nin Rumeli’ye geçişinde ve yayılmasında önemli rol oynamış; Karesi donanması Osmanlı deniz gücünün gelişmesine temel oluşturmuştur.
Soru 2
Kadı Burhaneddin Ahmet ve kurmuş olduğu devlet ile ilgili olarak aşağıda verilen bilgilerden hangisi veya hangileri doğrudur?
I-Aslen bir Uygur Türk'üdür
II-Eretna devletinde kadılık yapmıştır
III-Akkoyunlular ile ittifak yapmıştır.
I-Aslen bir Uygur Türk'üdür
II-Eretna devletinde kadılık yapmıştır
III-Akkoyunlular ile ittifak yapmıştır.
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Aslen Oğuzların Salur boyundan olan Kadı Burhaneddin Ahmed Eretna devletinde kadılık, vezirlik ve Sultan naipliği yapmıştır. Naipliğini yaptığı II. Mehmet'i tahttan indirerek tahta geçmiştir. Timur tehlikesinden dolayı Memlüklüler ve Akkoyunlular ile ittifak yapmıştır. Doğru cevap D'dir.
Soru 3
Aşağıdakilerden hangisi Büyük Selçuklu Devletinin otoritesi dahilindeki Anadolu türk beyliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Memlükler.
B
Mengücekler.
C
Saltuklular.
D
Artuklular.
E
Danişmentler.
Açıklama:
Memlüklüler.Cevap A'dır.
Soru 4
1256'da Ermenekte kurulan beylik aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Germiyanoğulları.
B
Karamanoğulları.
C
İnançoğulları.
D
Saruhanoğulları.
E
Aydınoğulları.
Açıklama:
Karamanoğulları.Cevap B'dir.
Soru 5
Harzemşah Celalettin ile beraber Anadoluya gelen ve kıpçak oldukları iddia edilen beylik aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Germiyanoğulları.
B
Karamanoğulları.
C
Aydınoğulları.
D
Saruhanoğulları.
E
Karasioğulları.
Açıklama:
Germiyanoğulları. CevapA'dır.
Soru 6
Ladik- Denizli beyliği olarak bilinen beylik aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Germiyanoğulları
B
Karasioğulları.
C
Karamanoğulları.
D
İnançoğulları.
E
Aydınoğulları.
Açıklama:
İnançoğulları.Cevap D'dir.
Soru 7
Merkezi Manisa olan beylik aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Germiyanoğulları.
B
Karamanoğulları.
C
Saruhanoğulları.
D
Aydınoğulları.
E
Karasioğulları.
Açıklama:
Saruhanoğulları. Cevap C'dir.
Soru 8
Kurucusu Gazi Mehmet Bey olan beylik aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Karamanoğulları.
B
Germiyanoğulları.
C
Karasioğulları.
D
Saruhanoğulları.
E
Aydınoğulları.
Açıklama:
Aydınoğulları.Cevap E'dir.
Soru 9
Bergama Edremit çevresinde kurulan beylik aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Karesioğulları.
B
Germiyanoğulları.
C
Karamanoğulları.
D
Aydınoğulları.
E
Saruhanoğulları.
Açıklama:
Karesioğulları.Cevap A'dır.
Soru 10
1282 yılında Muğla ve Aydın'ın fethiyle kurulan beylik aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Aydınoğulları.
B
Menteşeoğulları.
C
Karesioğulları.
D
Karamanoğulları.
E
Saruhanoğulları.
Açıklama:
Menteşeoğulları.Cevap B'dir.
Soru 11
Antalya ve Göller bölgesinde 1280 yılında kurulan beylik aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Karesioğulları.
B
Menteşeoğulları.
C
Aydınoğulları.
D
Hamitoğulları.
E
Karamanoğulları.
Açıklama:
Hamitoğulları.CevapD'dir.
Soru 12
Orta Karadeniz bölgesinde kurulan beylik aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Canik beyliği.
B
Karesioğulları.
C
Aydınoğulları.
D
Menteşeoğulları
E
Karamanoğulları.
Açıklama:
Canik beyliği.Cevap A'dır.
Soru 13
I. Aşiret lideri veya emirlerin sorumluluğu altındaydılar.
II. Bizans sınırlarına sürekli akınlar düzenlerlerdi.
III. Yapılan saldırılarda serbest davranırlardı.
Yukarıdakilerden hangileri Uc Teşkilatları hakkında doğru olarak verilmiştir?
II. Bizans sınırlarına sürekli akınlar düzenlerlerdi.
III. Yapılan saldırılarda serbest davranırlardı.
Yukarıdakilerden hangileri Uc Teşkilatları hakkında doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Uc beyi unvanı verilen Türkmen aşiretlerinin liderleri, merkezden görevlendirilen emirlerin sorumluluğu altındaydılar.Bizans sınırlarına sürekli akınlar düzenleyerek, onları yıpratmaktaydılar. Nitekim kalabalık Haçlı ordularını da, Selçuklu kuvvetlerinden çok, Uc Türkmenleri hırpalamıştır. Bizans’a karşı yaptıkları akınlarda, serbest hareket eden Türkmenler, bazen Selçuklu Devleti’ni dahi zor durumda bırakmışlardır.
Soru 14
I. Başlarında Nure Sofi bulunmaktaydı.
II. Yaklaşan Moğol tehlikesine karşı önlem amacıyla kurulmuştur.
III. Giderek güçlendiği için Selçuklular tarafından serbestlik tanınmıştır.
Yukarıdakilerden hangileri Karamanoğulları için doğru olarak verilmiştir?
II. Yaklaşan Moğol tehlikesine karşı önlem amacıyla kurulmuştur.
III. Giderek güçlendiği için Selçuklular tarafından serbestlik tanınmıştır.
Yukarıdakilerden hangileri Karamanoğulları için doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Yaklaşan Moğol tehlikesine karşı tedbir olarak 1228 yılında Selçuklu Sultanı I. Alaaddin Keykubad tarafından kurulan Karamanoğulları'nın başında Nure Sofı bulunmaktaydı. Karaman Bey'in hakim olduğu topraklar sarp ve korunaklı olduğu için serbestçe hareket edebiliyordu. Bu da onların alanlarının genişlemesine sebep olmuştur.
Soru 15
I. Selçuklu'ya gönderdiği vergileri kesmiştir.
II. Konya'yı kuşatıp ele geçirmiştir.
III. Beylikte resmi dil olarak Türkçe'yi benimsemiştir.
Yukarıdakilerden hangileri Karamanoğlu Mehmed Bey döneminde gerçekleşmiştir?
II. Konya'yı kuşatıp ele geçirmiştir.
III. Beylikte resmi dil olarak Türkçe'yi benimsemiştir.
Yukarıdakilerden hangileri Karamanoğlu Mehmed Bey döneminde gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
Yalnız II
B
Yalnız III
C
I ve II
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Karamanoğlu Mehmed Bey, Selçuklulara isyan eden Hatiroğlu'nun yanında yer almış ve Selçuklulara gönderilen vergiyi kesmiştir. Kendinden önce babasının da ele geçirmek istediği Konya'yı kuşatmış ve 1277 tarihinde Konya'yı ele geçirmiştir. Farsça konuşan devlet adamlarına ve Moğollara tepkisini göstermek için de divanında sadece Türkçe konuşulmasını dile getiren fermanını okutmuştur.
Soru 16
I. Menşei tam olarak bilinmemektedir.
II. 1239-1240 yılları arasındaki Babai isyanını bastırmakla görevlendirilmişlerdir.
III. Asıl bulundukları yer Malatya ve çevresiydi.
Yukarıda verilenlerden hangileri Germiyanoğulları için doğrudur?
II. 1239-1240 yılları arasındaki Babai isyanını bastırmakla görevlendirilmişlerdir.
III. Asıl bulundukları yer Malatya ve çevresiydi.
Yukarıda verilenlerden hangileri Germiyanoğulları için doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Beyliğe ismini veren Germiyan’ın bir şahıs ismi mi yoksa aşiret adı mı olduğu bilinmediği gibi, Germiyanlıların menşei de tam olarak çözülememiştir. 13. Yüzyılın ilk yarısında Germiyanlı Türkmenleri Malatya civarında yurt tutmuşlardır. Nitekim 1239-1240 yıllarında Malatya’daki Germiyanlı aşiretinin reisi Muzafferüddin Alişir Bey, Selçuklu hizmetinde Babai isyan›n› bastırmakla görevlendirilmiş, ancak iki kez bu teşebbüsünde başarısız olmuştur.
Soru 17
I. Ladik Beyliği olarak da bilinirler.
II. Selçuklulara isyan ederek İlhanlı hakimiyetini tanımışlardır.
III. Denizli, Honaz ve Dalaman çevresinde kurulmuştur.
Yukarıdakilerden hangileri İnançoğulları hakkında doğru olarak verilmiştir?
II. Selçuklulara isyan ederek İlhanlı hakimiyetini tanımışlardır.
III. Denizli, Honaz ve Dalaman çevresinde kurulmuştur.
Yukarıdakilerden hangileri İnançoğulları hakkında doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
I ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
İnançoğulları, kurulduğu yer bakımından Ladik-Denizli Beyliği adıyla da bilinir. Denizli, Honaz ve Dalaman çevresinde kurulduğu bilinmektedir. Uc beylerinden Mehmed Bey beyliğin ilk kurucusu olarak bilinir. Selçuklulara isyan edip İlhanlı hakimiyetini tanımışlardır.
Soru 18
I. Menemen ve Foça etraflarında kurulmuştur.
II. Oluşturduğu donanma ile Cenevizlilere karşı savaşmıştır.
III. Manisa merkezli olup Bizanslılara karşı sefer düzenlemişlerdir.
Yukarıdaki bilgilerden hangisi/hangileri Saruhanoğulları hakkında doğru olarak verilmiştir?
II. Oluşturduğu donanma ile Cenevizlilere karşı savaşmıştır.
III. Manisa merkezli olup Bizanslılara karşı sefer düzenlemişlerdir.
Yukarıdaki bilgilerden hangisi/hangileri Saruhanoğulları hakkında doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Merkezi Manisa olan beyliğin sınırları içerisinde Menemen, Foça ve Kemalpaşa (Nif) bulunmaktayı. Saruhan Bey 1290'larda Bizanslara ve Katalanlara karşı verdiği mücadele sonucunda Beyliğini Manisa merkezli olarak kurmuştur ve ilerleyen yıllarda donanmasını geliştirip Cenevizlilere karşı da savaşmıştır.
Soru 19
I. Ege adalarına seferler düzenlenmiştir.
II. Menfaatleri doğrultusunda Bizansla işbirliği yapmıştır.
III. Kendilerine karşı bir haçlı seferi başlatılmıştır.
Yukarıdaki bilgilerden hangisi/hangileri Aydınoğulları ile ilgili doğru olarak verilmiştir?
II. Menfaatleri doğrultusunda Bizansla işbirliği yapmıştır.
III. Kendilerine karşı bir haçlı seferi başlatılmıştır.
Yukarıdaki bilgilerden hangisi/hangileri Aydınoğulları ile ilgili doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
I ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Gazi Umur Bey zamanı, Aydınoğulları'nın en parlak dönemi idi; bu dönemde, Gazi Umur Bey İzmir'i ele geçirmiş ve Ege adalarına seferler düzenlemişti. Kendisi aynı zamanda, akıllı bir dış politika da sergilemiştir. Bizansla anlaşmaktan geri kalmamış kendi menfaati için anlaşmalarda bulunmuştur. Bizans Prensi Kantakuzeni desteklediği için Bizans İmparatoriçesi Anna'nın düşmanı haline gelmiş ve Anna da Aydınoğullarının üzerine bir haçlı seferi toplamayı başarmıştır. Haçlıların işgal ettiği İzmir'i geri almaya çalışırken Gazi Umur Bey şehit düşmüştür.
Soru 20
I. Balıkesir ve çevresinin Bizans'tan alınmasıyla kurulmuş bir beyliktir.
II. Bizans'a yapılan donanma savaşlarında başarısız olmuşlardır.
III. Beylik, 1350'li yıllarda Osmanlı hakimiyetini tanımıştır.
Yukarıdaki bilgilerden hangisi/hangileri Karesioğulları için doğru olarak verilmiştir?
II. Bizans'a yapılan donanma savaşlarında başarısız olmuşlardır.
III. Beylik, 1350'li yıllarda Osmanlı hakimiyetini tanımıştır.
Yukarıdaki bilgilerden hangisi/hangileri Karesioğulları için doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Balıkesir ve çevresinin alınmasıyla Karesioğulları beyliği kurulmuştur. Aydınoğlu Umur Bey ile Bizans'a karşı deniz seferleri düzenlemiş ve çoğunlukla başarısız olunmuştur. Karesioğulları Beyliği, Osmanlı Beyliğine yakın olduğundan, zaman içerisinde Osmanlı hakimiyetini kabul etmiş ve 1359 yılında tamamen Osmanlı'ya katılmıştır.
Soru 21
I. Trabzon etrafında kurulmuştur.
II. İlhanlılarla iyi ilişkiler kurmuştur.
III. Beylik, yıkılmadı ancak hakimiyeti Candaroğullarına geçti.
Bu bilgiler aşağıdaki Beyliklerden hangisine aittir?
II. İlhanlılarla iyi ilişkiler kurmuştur.
III. Beylik, yıkılmadı ancak hakimiyeti Candaroğullarına geçti.
Bu bilgiler aşağıdaki Beyliklerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Canik Beylikleri
B
Taceddinoğulları
C
Pervaneoğulları
D
Eretna Devleti
E
Alaiye Beyleri
Açıklama:
Trabzon Rumlarının elinde olan Sinop'u ele geçirerek Sinop ve çevresinde kurulmuştur. Mehmed Bey, İlhanlılarla iyi ilişkiler içinde bulunmuştur ve akabinde halktan ağır vergiler beklemiştir. Ölünce yerine oğlu Mesud geçmiştir ancak Mesud Bey'in oğlu olmadığı için ülkesini Candaroğulları hakimiyetine bıraktı. Bu beylik Pervaneoğullarıdır.
Soru 22
I. Memlukler ve Dulkadirler gibi iki önemli güç arasında kalmışlardır.
II. Yavuz Selim zamanından itibaren Osmanlı'nın yanında yer almışlardır.
III. 17.yüzyıldan itibaren Osmanlı Beylerbeyliği olarak devam etmiştir.
Yukarıda verilen bilgiler hangi Beyliğe aittir?
II. Yavuz Selim zamanından itibaren Osmanlı'nın yanında yer almışlardır.
III. 17.yüzyıldan itibaren Osmanlı Beylerbeyliği olarak devam etmiştir.
Yukarıda verilen bilgiler hangi Beyliğe aittir?
Seçenekler
A
Ramazanoğulları
B
Kadı Burhaneddin Ahmed Devleti
C
Taceddinoğulları
D
Pervaneoğulları
E
Canik Beylikleri
Açıklama:
Verilen bilgiler doğrultusunda bu beylik Ramazanoğullarıdır.
Soru 23
Aşağıdaki olaylardan hangisinden sonra uc beyleri ve Türkmenler otorite boşluğundan faydalanarak daha bağımsız hareket etmeye başlamıştır?
Seçenekler
A
Kösedağ Savaşı
B
İran’da İlhanlı hakimiyeti
C
Uç beylerinin güçlenmesi
D
Haçlı ordularının hırpalanması
E
Bizans İmparatorluğun güçsüzleşmesi
Açıklama:
Uc beylerinin güçlenmesi ve konar-göçer Türkmen beylerinin prestij kazanmasında I.Alaaddin Keykubad’ın önemli rolü bulunmaktadır. Yaklaşan Moğol tehlikesine karşı hem Bizans hem de Doğu sınırlarını tahkim ettiren Alaaddin Keykubad, bu maksatla göçer grupları ve beylerini devlet hizmetine almış ve onlara ayrıcalıklar sunmuştur. Ancak Türkiye Selçuklularının 1243 Kösedağ Savaşı’nda hezimete uğrayıp Moğol tahakkümüne girmesinden sonra uc beyleri ve Türkmenler otorite boşluğundan faydalanarak daha bağımsız hareket etmeye başlamıştır. Bu dönemde hem otoritesi kalmayan Selçuklulara hem de Moğollara karşı mücadele edilmiştir.
Soru 24
Karamanoğulları hangi dönemlerde hüküm sürmüştür?
Seçenekler
A
1256 - 1486
B
1256 - 1487
C
1256 - 1488
D
1256 - 1489
E
1256 - 1490
Açıklama:
Karamanoğulları (1256-1487)
Nure Sofı’nın ölümünden sonra oğlu Kerimeddin Karaman Bey başa geçti. Karaman Bey’in hakim olduğu alan sarp ve korunaklı olduğu için, serbestçe hareket ediyordu. Selçuklu hükümdarı IV. Kılıçarslan, gücünden çekindiği için, Karaman Bey’in ele geçirdiği yerleri kendisine ‘İkta’ verdi ve bölgedeki hakimiyetini tanıdı (1256). Ermenek’te kurulan beylik onun adını almıştır.
Nure Sofı’nın ölümünden sonra oğlu Kerimeddin Karaman Bey başa geçti. Karaman Bey’in hakim olduğu alan sarp ve korunaklı olduğu için, serbestçe hareket ediyordu. Selçuklu hükümdarı IV. Kılıçarslan, gücünden çekindiği için, Karaman Bey’in ele geçirdiği yerleri kendisine ‘İkta’ verdi ve bölgedeki hakimiyetini tanıdı (1256). Ermenek’te kurulan beylik onun adını almıştır.
Soru 25
Aşağıdakilerden hangisi 1277’den sonra Batı Anadolu’nun en güçlü beyliği, uc beylerinin önderi haline gelmişlerdir?
Seçenekler
A
Karamanoğulları
B
Saruhanoğulları
C
Aydınoğulları
D
Germiyanoğulları
E
Karesioğulları
Açıklama:
Muhtemelen Anadolu Selçukluları hizmetinde ve Moğol işgali sürecinde Germiyanlılar Batı Anadolu’ya göç etmişlerdir. Nitekim bu dönemde başlarında olan Kerimüddin Alişir Bey, Karamanoğulları himayesinde isyan eden Cimri (Siyavufl)’yi yakalayıp Selçuklulara teslim etmiştir. Bu nedenle Kütahya ve Denizli tarafları yurt olarak kendisine verilmiştir. Başlangıçta Sahip Ata oğulları emrinde olan Germiyanlılar, Denizli’nin hakimiyeti konusunda onlarla anlaşmazlık yaşamışlardır. Ancak 1277’den sonra Germiyanoğulları Batı Anadolu’nun en güçlü beyliği, uc beylerinin önderi haline gelmişlerdir. Bu bölgedeki Aydın, Menteşe, Saruhan ve Ladik-İnançoğulları (Denizli) beyleri ilk zamanlarda Germiyanoğullarına tabi idiler.
Soru 26
Aşağıdakilerden hangisi denizci Türkmen beyliklerinden biridir?
Seçenekler
A
Germiyanoğulları
B
Hamitoğulları
C
Sahipataoğulları
D
Eşrefoğulları
E
Saruhanoğulları
Açıklama:
Saruhanoğulları (1300-1410)
Selçukluların uc emirlerinden ve Germiyanoğulları komutanlarından Saruhan Bey tarafından kurulmuştur. Saruhan Bey’in Harzemşahlar ile Anadolu’ya gelen Saruhan ismindeki bir komutanın torunu olduğu söylenir. Babasının adı Alpağı olup, Çuğa ve Ali Paşa adlarında iki kardeşi vardır. Merkezi Manisa olan beyliğin sınırları içerisinde Menemen, Foça ve Kemalpaşa (Nif) da bulunmaktaydı. Saruhanoğulları, Aydınoğulları, Karasioğulları ve Menteşe beyliği gibi denizci Türkmen beylikleri arasında yer almıştır.
Selçukluların uc emirlerinden ve Germiyanoğulları komutanlarından Saruhan Bey tarafından kurulmuştur. Saruhan Bey’in Harzemşahlar ile Anadolu’ya gelen Saruhan ismindeki bir komutanın torunu olduğu söylenir. Babasının adı Alpağı olup, Çuğa ve Ali Paşa adlarında iki kardeşi vardır. Merkezi Manisa olan beyliğin sınırları içerisinde Menemen, Foça ve Kemalpaşa (Nif) da bulunmaktaydı. Saruhanoğulları, Aydınoğulları, Karasioğulları ve Menteşe beyliği gibi denizci Türkmen beylikleri arasında yer almıştır.
Soru 27
Kurulduğu yerden dolayı Lâdik -Denizli Beyliği adıyla da bilinen Türkmen beyliği aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İnançoğulları
B
Hamitoğulları
C
Germiyanoğulları
D
Eşrefoğulları
E
Sahipataoğulları
Açıklama:
İnançoğulları (1262-1390)
Kurulduğu yerden dolayı Lâdik -Denizli Beyliği adıyla da bilinir. Bu bölge Malazgirt Savaşı’ndan kısa bir süre sonra Türkleşmeye başlamıştır. Nitekim Denizli bölgesine 200 bin çadır halkının yerleştiğini dönemin kaynakları yazar. Ancak beyliği kuran Türkmenler Moğol istilasının ardından Denizli, Honaz ve Dalaman’a göç etmişlerdir.
Kurulduğu yerden dolayı Lâdik -Denizli Beyliği adıyla da bilinir. Bu bölge Malazgirt Savaşı’ndan kısa bir süre sonra Türkleşmeye başlamıştır. Nitekim Denizli bölgesine 200 bin çadır halkının yerleştiğini dönemin kaynakları yazar. Ancak beyliği kuran Türkmenler Moğol istilasının ardından Denizli, Honaz ve Dalaman’a göç etmişlerdir.
Soru 28
II.Murad’ın ortadan kaldırdığı Türk beyliği aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Eşrefoğulları
B
Menteşeoğulları
C
Sahipataoğulları
D
İnançoğulları
E
Hamitoğulları
Açıklama:
Yıldırım Bayezid, ünlü Batı Anadolu seferiyle bu beyliğe de son vermiştir (1390). Ankara Savaşı’ndan sonra hakimiyetini tanıması kaydı ile Timur, Mehmed Bey oğlu İlyas’a, Menteşe ilini geri verir (1403). Saruhan ve Aydın oğulları ile birlikte Çelebi Mehmed’e karşı mücadele veren İlyas Bey, müttefiklerinin yenilmesi üzerine Çelebi Mehmed’e itaat eder (1405). Menteşeoğlu İlyas Bey’in ölümünden sonra, Osmanlı sarayında rehin tutulan iki oğlu kaçıp, Menteşe iline gelmişlerdi. Ancak II. Murad, bu iki kardeşi yakalatmış ve Menteşe Beyliğini ortadan kaldırmıştır (1424).
Soru 29
Selçuklu uc beylerinden olan Eşrefoğlu Seyfüddin Süleyman Bey tarafından Beyşehir ve Seydişehir civarında kurulan Türk beyliği aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Karamanoğulları
B
Menteşeoğulları
C
Eşrefoğulları
D
Hamitoğulları
E
Sahipataoğulları
Açıklama:
Eşrefoğulları (1280-1326)
Selçuklu uc beylerinden olan Eşrefoğlu Seyfüddin Süleyman Bey tarafından Beyşehir ve Seydişehir civarında kurulmuştur. İlk merkezleri Gurgurum iken daha sonra Beyşehri merkez yapılmıştır.
Selçuklu uc beylerinden olan Eşrefoğlu Seyfüddin Süleyman Bey tarafından Beyşehir ve Seydişehir civarında kurulmuştur. İlk merkezleri Gurgurum iken daha sonra Beyşehri merkez yapılmıştır.
Soru 30
Devletin merkezi önce Sivas, sonra ise Kayseri olan devlet aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kadı Burhaneddin Ahmed ve Devleti
B
Dulkadiroğulları
C
Ramazanoğulları
D
Eretna Devleti
E
Hamitoğulları
Açıklama:
Eretna Devleti
Eretna Bey, Orta Anadolu’nun hemen tamamını hakimiyeti altına aldı. Devletin merkezi önce Sivas, sonra ise Kayseri olmuştur.
Eretna Bey, Orta Anadolu’nun hemen tamamını hakimiyeti altına aldı. Devletin merkezi önce Sivas, sonra ise Kayseri olmuştur.
Soru 31
Memlûklu sultanının himayesinde, Eretna Devleti’nin elinden Elbistan’ı alarak Karaca Bey tarafından kurulan beylik aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Eratna Devleti
B
Kadı Burhaneddin Ahmed ve Devleti
C
Ramazanoğulları
D
Hamitoğulları
E
Dulkadiroğulları
Açıklama:
Dulkadiroğulları (1337-1521)
Dulkadiroğulları, Maraş ve Elbistan civarında ortaya çıkmış bir Türkmen beyliğidir. Oğuzların Bozok koluna bağlı olan Dulkadirli (Zülkadirli) Türkmenlerinin reisi Zeyneddin Karaca Bey, Memlûklu sultanının himayesinde, Eretna Devleti’nin elinden Elbistan’ı alarak beyliği kurmuştur(1337). Bölgedeki Ağaçerileri ve Türkmen cemaatlerini bir araya getiren Karaca Bey, Memluk sultanı Melik Zahir tarafından” Türkmen Emirliği”ne atanmıştır.
Dulkadiroğulları, Maraş ve Elbistan civarında ortaya çıkmış bir Türkmen beyliğidir. Oğuzların Bozok koluna bağlı olan Dulkadirli (Zülkadirli) Türkmenlerinin reisi Zeyneddin Karaca Bey, Memlûklu sultanının himayesinde, Eretna Devleti’nin elinden Elbistan’ı alarak beyliği kurmuştur(1337). Bölgedeki Ağaçerileri ve Türkmen cemaatlerini bir araya getiren Karaca Bey, Memluk sultanı Melik Zahir tarafından” Türkmen Emirliği”ne atanmıştır.
Soru 32
Aşağıdakilerden hangisi Moğol İstilası sürecinde ortaya çıkmış Türkmen beylikleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Dulkadiroğulları
B
Karesioğulları
C
Saruhanoğulları
D
İnançoğulları
E
Aydınoğulları
Açıklama:
Diğer seçeneklerde yer alanlar Moğol İstilası sürecinde Batı Anadolu'da kurulan belli başlı Türkmen beylikleri arasında sınıflandırırken; Dulkadiroğulları, Maraş ve Elbistan civarında ortaya çıkmış bir Türkmen beyliğidir ve Anadolu'da kurulan diğer beylikler arasında yer almaktadır.
Soru 33
Karamanoğullarının mensup oldukları Karaman oymağı hangi Oğuz boyundan gelmektedir?
Seçenekler
A
Çepni boyu
B
Kayı boyu
C
Salur boyu
D
Yüreğir boyu
E
Afşar boyu
Açıklama:
Tarih kaynakları Karamanoğullarının adlarını mensup oldukları Karaman oymağından aldıklarını ve bu oymağın Oğuzların Afşar boyundan geldiklerini belirtmişlerdir.
Soru 34
Kendilerini Selçukluların mirasçısı olarak gören ve Osmanlı'nın en güçlü rakibi olan beylik hangisidir?
Seçenekler
A
Saruhanoğulları
B
Karesioğulları
C
Karamanoğulları
D
Candaroğulları
E
Menteşeoğulları
Açıklama:
Karamanoğulları Beyliği, Osmanlıların en güçlü rakibi idi. Kendilerini, Selçuklular’ın mirasçısı olarak görmekteydiler.
Soru 35
1277'den sonra Batı Anadolu'nun en güçlü beyliği ve uc beylerinin önderi haline gelen beylik hangisidir?
Seçenekler
A
Sahipataoğulları
B
Aydınoğulları
C
Karamanoğulları
D
Germiyanoğulları
E
Pervaneoğulları
Açıklama:
Başlangıçta Sahip Ata oğulları emrinde olan Germiyanlılar, 1277’den sonra Batı Anadolu’nun en güçlü beyliği, uc beylerinin önderi haline gelmişlerdir.
Soru 36
Aşağıdaki Türk beyliklerinden hangisi Denizli bölgesinde kurulmuştur?
Seçenekler
A
Karesioğulları
B
İnançoğulları
C
Hamitoğulları
D
Eşrefoğulları
E
Taceddinoğulları
Açıklama:
İnançoğulları: Kurulduğu yerden dolayı Lâdik-Denizli Beyliği adıyla da bilinir. Bu bölge Malazgirt Savaşı’ndan kısa bir süre sonra Türkleşmeye başlamıştır. Nitekim Denizli bölgesine 200 bin çadır halkının yerleştiğini dönemin kaynakları yazar. Ancak beyliği kuran Türkmenler Moğol istilasının ardından Denizli, Honaz ve Dalaman’a göç etmişlerdir.
Soru 37
Karesi beyliğinin kurulduğu bölge aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Manisa ve çevresi
B
Balıkesir ve çevresi
C
Çukurova bölgesi
D
Denizli bölgesi
E
Aydın ve çevresi
Açıklama:
Karasi Bey, Germiyanlılarla beraber Batı Anadolu’da fetihlerde bulunmuşlardır. Balıkesir ve çevresininin Bizans’tan alınmasıyla beylik kurulmuştur. 1302 tarihinden itibaren ele geçirilen Bergama, Edremit, Susurluk gibi bölgenin mühim yerleşmelerine çok sayıda Türkmen yerleştirilmiştir.
Soru 38
"Bundan böyle divanda, dergahta ve bargahta Türkçeden başka dil konuşulmaya..." diye başlayan fermanı hazırlatan Türk beyi hangisidir?
Seçenekler
A
Karasi Bey
B
Kerimeddin Karaman Bey
C
Karamanoğlu Mehmet Bey
D
Muzafferüddin Alişir Bey
E
Gazi Umur Bey
Açıklama:
Konya’yı ele geçirdikten sonra Karamanoğlu Mehmet Bey, Farsça konuşan devlet adamlarına ve Moğollara tepkisini göstermek için, ‘Bundan’ böyle divanda, dergahta ve bargahta Türkçeden başka dil konuşulmaya... diye başlayan fermanı ile hatırlanır.
Soru 39
Batı Anadolu’da kurulan Türkmen beylikleri ile ilgili hangisi söylenebilir?
Seçenekler
A
Çoğunlukla Selçuklu uc beyleri tarafından kurulmuşlardır.
B
Anadolu'nun Türkleşme sürecini geciktirmişlerdir.
C
Osmanlı'nın kaybettiği topraklar üzerine kurulmuşlardır.
D
Ankara Savaşı ile sonlanmışlardır.
E
Malazgirt Savaşı sonucu kurulmuşlardır.
Açıklama:
Türkiye Selçuklularının 1243 Kösedağ Savaşı’nda hezimete uğrayıp Moğol tahakkümüne girmesinden sonra uc beyleri ve Türkmenler otorite boşluğundan faydalanarak daha bağımsız hareket etmeye başlamıştır.
Sonrasında kurulan beyliklerin çoğunlukla Selçuklu uc beyleri tarafından kurulduğu görülmektedir.
Sonrasında kurulan beyliklerin çoğunlukla Selçuklu uc beyleri tarafından kurulduğu görülmektedir.
Soru 40
Hangi olay sonrasında Timur, Osmanlılara karşı Anadolu'daki beylikleri yeniden canlandırmaya başlamıştır?
Seçenekler
A
Malazgirt Savaşı
B
İzmir'in fethi
C
Eretna devletinin kurulması
D
Kolonoros limanının fethi
E
Ankara Savaşı
Açıklama:
Timur’un Ankara Savaşı’ndaki zaferinden sonra, diğer Anadolu beylikleri gibi, Karamanoğulları Beyliği de yeniden canlandırıldı.
Osmanlıların Ankara Savaşı’nda yenilmesinden sonra Timur, diğer beylikler gibi, Germiyanoğulları beyliğini de tekrar canlandırmıştır(1402).
Osmanlıların Ankara Savaşı’nda yenilmesinden sonra Timur, diğer beylikler gibi, Germiyanoğulları beyliğini de tekrar canlandırmıştır(1402).
Soru 41
Hızır Bey döneminde 1348'te Latinlerle imzalanan anlaşmanın Aydınoğulları'na nasıl bir etkisi olmuştur?
Seçenekler
A
Germiyanoğulları hakimiyetinden çıkmıştır.
B
Çöküş dönemine girmiştir.
C
Denizci Türkmen beylikleri arasında yer almıştır.
D
Beyliğin başına Aydın oğlu Gazi Mehmet Bey geçmiştir.
E
Menteşe beylerinden Sasa Bey ile anlaşmazlığa düşmüşlerdir.
Açıklama:
Bu anlaşma bir anlamda Latinlere ticari imtiyazlar sağlanan ilk kapütilasyon sayılabilir. Deniz ticareti ile oldukça zenginleşen Aydınoğulları, bu özelliğini anlaşma ile kaybetmiş ve çöküş dönemine girmiştir.
Soru 42
Aşağıdakilerden hangisi Moğol İstilası sürecinde ortaya çıkmış belli başlı Türkmen beyliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Dulkadiroğulları
B
Karamanoğulları
C
Germiyanoğulları
D
İnançoğulları
E
Saruhanoğulları
Açıklama:
Dulkadiroğulları
Soru 43
Hem Moğollara ve hem de Anadolu Selçuklularına karşı amansız bir mücadeleye girişen, Selçuklulara isyan eden Niğde Emiri Hatiroğlu’nun yanında yer alan ve Selçuklu hazinesine gönderdiği vergiyi kesen Karamanoğulları hükümdarı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
IV. Kılıçarslan
B
Karamanoğlu Mehmed Bey
C
I.Alaaddin Keykubad
D
Nure Sofı
E
Karaman Bey
Açıklama:
Karamanoğlu Mehmed Bey
Soru 44
Yıldırım Bayezid'ın Alaeddin Ali’yi öldürmesi ve Karamanoğulları Beyliği'nin Osmanlı hakimiyetine girmesi kaç yılında olmuştur?
Seçenekler
A
1376
B
1387
C
1398
D
1402
E
1434
Açıklama:
1398
Soru 45
Karamanoğulları Beyliği, Osmanlıların en güçlü rakibi idi.Kendilerini,Selçuklular’ın mirasçısı olarak görmekteydiler. Aşağıdaki devletlerden hangisi bunu gerçekleştirmek için Osmanlılara karşı işbirliği yaptığı devletlerden biridir?
Seçenekler
A
Germiyanoğulları
B
Ladik Beyliği
C
Saruhanoğulları
D
Memlûkluler
E
Selçuklular
Açıklama:
Memlûkluler
Soru 46
1300 yılında Anadolu Selçuklularının dağılmaya başlaması ve İlhanlıların Anadolu hakimiyetinin gevşemesi sonucunda Alişir oğlu I.Yakup Bey tarafından, Kütahya merkez olmak üzere Kula, Simav ve Denizli çevresinde hangi beylik kurulmuştur?
Seçenekler
A
Hamidoğulları
B
Karamanoğulları
C
Akkoyunlular
D
İnançoğulları
E
Germiyan Beyliği
Açıklama:
Germiyan Beyliği
Soru 47
Aşağıdakilerden hangisi İnançoğulları beyliğinin ilk kurucusu olarak bilinir?
Seçenekler
A
Mehmed Bey
B
Ali Bey
C
Bedrüddin Murad
D
II.Mesud
E
İnanç Bey
Açıklama:
Mehmed Bey
Soru 48
Aşağıdakilerden hangisi döneminde Saruhanoğulları Beyliği'nin en parlak dönemini yaşadığı, Osmanlılar ve Karamanoğulları’na karşı ılımlı bir ilişki kuran ve bu beyliklerle münasebetini iyi tutmaya çalışan hükümdardır?
Seçenekler
A
İlyas Bey
B
İshak Bey
C
Hızır Şah Bey
D
Saruhan Bey
E
Umur Bey
Açıklama:
İshak Bey
Soru 49
Aşağıdakilerden hangisi Aydınoğulları Beyliği'nin kurucusudur?
Seçenekler
A
I.Yakub Bey
B
Sasa Bey
C
Aydın oğlu Gazi Mehmet Bey
D
Gazi Umur Bey
E
Saruhan Bey
Açıklama:
Aydın oğlu Gazi Mehmet Bey
Soru 50
Karasi Beyliğinin Osmanlı Beyliğine ilhakı kaç yılında tamamlanmıştır?
Seçenekler
A
1321
B
1332
C
1346
D
1359
E
1365
Açıklama:
1359
Soru 51
Aşağıdakilerden hangisi Canik Beylikleri'nden biri değildir?
Seçenekler
A
Bayramoğulları
B
Kubadoğulları
C
Taşanoğulları
D
Taceddinoğulları
E
Pervaneoğulları
Açıklama:
Pervaneoğulları
Soru 52
Uç beylerinin güçlenmesi ve Türkmen beylerinin prestij kazanmasında kim önemli bir rol oynamıştır?
Seçenekler
A
İbrahim Bey
B
Karaman Bey
C
Alişir Bey
D
Alaaddin Keykubad
E
İzzettin Keykavüs
Açıklama:
Uc beylerinin güçlenmesi ve konar-göçer Türkmen beylerinin prestij kazanmasında I.Alaaddin Keykubad’ın önemli rolü bulunmaktadır. Yaklaşan Moğol tehlikesine karşı hem Bizans hem de Doğu sınırlarını tahkim ettiren Alaaddin Keykubad, bu maksatla göçer grupları ve beylerini devlet hizmetine almış ve onlara ayrıcalıklar sunmuştur. Doğru cevap D’dir.
Soru 53
Osmanlıların en güçlü rakibi olan beylik aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Karamanoğulları
B
Saruhanoğulları
C
Candaroğulları
D
Menteşeoğulları
E
Germiyanoğulları
Açıklama:
Karamanoğulları Beyliği, Osmanlıların en güçlü rakibi idi. Kendilerini, Selçuklular’ın mirasçısı olarak görmekteydiler. Bunu gerçekleştirmek için Osmanlılara karşı Timur, Memlûkluler ve Bizans ile iş birliği yapmaktan çekinmemişlerdir. Karamanoğullarının Türk tarihindeki yeri büyüktür. Onlar her dönemde hürriyet ve bağımsızlığın sembolü oldular. Anadolu’nun Türkleşmesine ve Türk kültürünün gelişmesine hizmet ettiler. Ermenek, Konya, Karaman, Niğde vb. şehirleri büyük eserlerle âdeta süslemişlerdir. Doğru cevap A’dır.
Soru 54
Aşağıdakilerden hangisi Germiyan Beyi I. Yakup zamanında gerçekleşmemiştir?
Seçenekler
A
Bizans’ı vergiye bağlamışlardır.
B
Germiyanoğulları en parlak dönemini yaşamıştır.
C
Beylik sınırlarını Ege sahillerine kadar genişlemiştir.
D
Türk dilinin yaygınlaşmasını sağlamışlardır.
E
Germiyanoğullarını Türkmen beylikleri tanımıştır.
Açıklama:
Anadolu Selçuklularının dağılmaya başlaması ve İlhanlıların Anadolu hakimiyetinin gevşemesi sonucunda Alişir oğlu I.Yakup Bey tarafından, Kütahya merkez olmak üzere Kula, Simav ve Denizli çevresinde Germiyan Beyliği kurulmuştur. I.Yakup Bey zamanında Germiyanoğulları sınırlarını Ege sahillerine kadar genişletmiş; Bizans’ı vergiye bağlamışlardır. Batı Anadolu’daki Türkmen beylikleri onun yüksek hakimiyetini tanımışlardır. Bu nedenle I. Yakub Bey zamanı Germiyanoğullarının en parlak zamanı olarak bilinir. Doğru cevap D’dir.
Soru 55
İnançoğulları beyliğinin diğer adı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Karasi
B
Aydınoğulları
C
Dulkadiroğulları
D
Ladik
E
Canik
Açıklama:
İnançoğulları (1262-1390) Kurulduğu yerden dolayı Lâdik -Denizli Beyliği adıyla da bilinir. Bu bölge Malazgirt Savaşı’ndan kısa bir süre sonra Türkleşmeye başlamıştır. Nitekim Denizli bölgesine 200 bin çadır halkının yerleştiğini dönemin kaynakları yazar. Ancak beyliği kuran Türkmenler Moğol istilasının ardından Denizli, Honaz ve Dalaman’a göç etmişlerdir. Doğru cevap D’dir.
Soru 56
Aşağıdakilerden hangisi Saruhanoğullarının ekonomik olarak güçlenmesini sağlamıştır?
Seçenekler
A
Deniz ticareti
B
Aldıkları vergiler
C
Fetihler
D
Sanattaki üstünlükleri
E
Sosyal yardımlaşma
Açıklama:
İlyas Bey’den sonra yerine oğlu Muzafferüddin İshak Bey geçti (1362). İshak Bey’in zamanında Saruhanoğulları Beyliği en parlak dönemini yaşamıştır. Gittikçe güçlenen Osmanlılar ve Karamanoğulları’na karşı ılımlı bir ilişki kuran İshak Bey, bu beyliklerle münasebetini iyi tutmaya çalışmıştır. Deniz akınları ve ticareti sayesinde ekonomik refah oldukça artmıştır. Ekonomik refahın sonucu olarak, O’nun döneminde Manisa’da pek çok dini ve sosyal yapı inşa edilmiştir. Doğru cevap A’dır.
Soru 57
Ticari imtiyazlar sağlanan ve ilk kapitülasyon sayılan antlaşma aşağıdakilerden hangi ikisi arasında imzalanmıştır?
Seçenekler
A
Hamitoğulları- Alâiyeler
B
Taceddinoğulları-Hunlar
C
Karesioğulları-Canikler
D
Pervaneoğulları-Türkmenler
E
Aydınoğulları-Latinler
Açıklama:
Umur Bey’den sonra Aydınoğulları eski gücünü yitirdi. Umur Bey’in yerine geçen büyük kardeşi Hızır Bey, Latinlerle ağır bir anlaşma imzalamak zorunda kaldı. Bu anlaşma bir anlamda Latinlere ticari imtiyazlar sağlanan ilk kapütilasyon sayılabilir. Deniz ticareti ile oldukça zenginleşen Aydınoğulları, bu özelliğini anlaşma ile kaybetmiş ve çöküş dönemine girmiştir. Nitekim Hızır Bey’in yerine geçen kardeşi İsa Bey, Venediklilerle yapılan eski anlaşmayı yenilemiş ve Osmanlılarla iyi ilişkiler kurmuştur. Yıldırım Bayezid, Karamanlıların kendisine karşı kışkırttığı beyliği Osmanlı hâkimiyetine aldı. Doğru cevap E’dir.
Soru 58
Aşağıdaki Karasioğulları ile ilgili ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Osmanlı devletinin Rumeli’ye geçişinde ve yayılmasında önemli rol oynamıştır.
B
Demirhan Bey’den sonra Denizli-Likya taraflarını ele geçirmişlerdir.
C
Karasi donanması Osmanlı deniz gücünün gelişmesine temel oluşturmuştur.
D
Karesi Beyliği’nin kurucusu, Danişment Gazi’nin soyundan gelen Kalem Bey’in oğludur.
E
Balıkesir ve çevresininin Bizans’tan alınmasıyla Karasioğulları beyliği kurulmuştur.
Açıklama:
1334 tarihinde ölen Karasioğulları Beyi Demirhan Bey’den sonra Osmanlılar, Balıkesir ve Aydıncık taraflarını ele geçirmişlerdi. Karasi ümerasından Hacı İl Bey, Evrenos Bey ve Ece Halil, Orhan Gazi’nin hizmetine girmişlerdir. Çanakkale/ Truva tarafı ise Karasioğlu Süleyman Bey’in elinde kalmıştır. Süleyman Bey, Aydınoğulları ve Saruhanlılar ile birlikte Kantakuzen’e yardım için Rumeli’ye geçmişti. 1357 yılına kadar Süleyman Bey’i Truva hakimi olarak görüyoruz. Bu tarihten sonra Karasi toprakların diğer kısmı gibi bu bölge de Osmanlıların eline geçmiştir. Karasi Beyliğinin Osmanlı Beyliğine ilhakı 1359 yılında tamamlanmıştır. Osmanlı hizmetine giren Hacı İl Bey, Evrenos Bey ve Ece Halil, Osmanlı devletinin Rumeli’ye geçişinde ve yayılmasında önemli rol oynamış; Karasi donanması Osmanlı deniz gücünün gelişmesine temel oluşturmuştur. Doğru cevap B’dir.
Soru 59
Candaroğulları beyliğine hangi Osmanlı padişahı son vermiştir?
Seçenekler
A
Yıldırım Bayezid
B
II. Süleyman
C
Kanuni Sultan Süleyman
D
Fatih Sultan Mehmet
E
I. Murat
Açıklama:
İsfendiyar Bey bütün Candaroğulları topraklarına sahibi idi. İsfendiyar Bey, Çelebi Mehmed’in birliği sağlaması üzerine Osmanlılarla iyi geçinmeye çalışmıştır. Ölümüne kadar Osmanlılara bağlı olmakla birlikte, İsfendiyar Bey fırsat buldukça onlarla mücadele etmekten de geri durmamıştır. İsfendiyar Beyden sonra sırasıyla oğlu İbrahim Bey ve torunu İsmail Bey tahta geçmişlerdir. İsmail Bey kardeşi Kızıl Ahmet Bey ile uğraşmak zorunda kalmış; Fatih’in desteği üzerine beyliği Kızıl Ahmet Bey’e bırakmıştır. Ancak Fatih Sultan Mehmet, Trabzon seferi esnasında bu beyliğe son vermiştir. Doğru cevap D’dir.
Soru 60
Dulkadir Beyliği hangi tarihte ortadan kaldırılmıştır?
Seçenekler
A
1346
B
1414
C
1465
D
1521
E
1588
Açıklama:
Alaüddevle Bozkurt, Akkoyunluların elinden Diyarbakır’ı aldı, fakat Şah İsmail karşısında ağır bir yenilgiye uğradı (1507). Dostluğunu kaybettiği Osmanlılar karşısında da yenilgiye uğraması üzerine Dulkadirli toprakları Osmanlıların eline geçti (1515). Yerine geçen Ali Bey, Yavuz Sultan Selim’in Mısır Seferi’nde ve Canberdî isyanında, Osmanlılara mühim hizmetlerde bulunmuştu. Fakat Osmanlı veziri Ferhat Paşa onu kıskandığından, Yavuz’u onun aleyhine kışkırttı. Ali Bey hile ile yakalanarak katledildi. Böylece Dulkadir Beyliği ortadan kaldırılmış oldu ve toprakları Osmanlı eyaletine dahil edildi. (1521).Doğru cevap D’dir.
Soru 61
Ramazanoğulları, gücünden çekindikleri için aşağıdakilerden hangisinin hakimiyetini kabul etmişlerdir?
Seçenekler
A
Eretna
B
Candaroğulları
C
Memlükler
D
Alaiye
E
Taceddinoğulları
Açıklama:
Ramazanoğulları gücünden çekindikleri ve onların yardımına ihtiyaç duydukları için genellikle Memlûklerin hâkimiyetini tanıdılar. Nitekim kardeşi İbrahim Bey’den sonra başa geçen Ahmed Bey Türkmen, kızını Memluk sultanı Ferec’e vererek akrabalık kurmuştur. 1410 yılında damadını Kahire’de ziyaret eden Ahmed Bey, 1415 yılında Tarsus’u Karamanoğullarından almış ve burasını oğlu İbrahim Bey’e vermiştir. Ahmed bey’in ölümü üzerine oğlu İbrahim taht mücadelesini kazanarak, tahta oturdu. Doğru cevap C’dir.
Soru 62
Aşağıdaki savaşlardan hangisinin sonucunda Türkiye Selçukluları Moğol hükümdarlığı altına girmiştir?
Seçenekler
A
Kösedağ Savaşı
B
Sırpsındığı Savaşı
C
Malazgirt Savaşı
D
Ankara Savaşı
E
Niğbolu Savaşı
Açıklama:
Türkiye Selçuklularının 1243 Kösedağ Savaşı’nda hezimete uğrayıp Moğol tahakkümüne girmiştir.
Soru 63
Karamanoğulları hangi Selçuklu sultanın onları Ermenek tarafına yerleştirmesi ile bu bölgenin hükümdarı olmuştur?
Seçenekler
A
I.Alaaddin Keykubad
B
IV. Kılıçarslan
C
I. İzzettin Keykavüs
D
II. Mesud
E
II. Gıyâseddin Keyhüsrev
Açıklama:
Yaklaşan Moğol tehlikesine karşı tedbir olarak 1228 yılındaSelçuklu Sultanı I.Alaaddin Keykubad tarafından Ermenek civarına yerleştirilen Karaman Türkmenlerinin başında Nure Sofı bulunmaktaydı.
Soru 64
Bundan’ böyle divanda, dergahta ve bargahta Türkçeden başka dil konuşulmaya diye ferman veren Karaman beyi kimdir?
Seçenekler
A
Mehmed Bey
B
Güneri Bey
C
Mahmud Bey
D
Karaman Bey
E
Bunsuz Bey
Açıklama:
Konya’yı ele geçirdikten sonra Karamanoğlu Mehmet Bey, Farsça konuşan devlet adamlarına ve Moğollara tepkisini göstermek için, ‘Bundan’ böyle divanda, dergahta ve bargahta Türkçeden başka dil konuşulmaya... diye başlayan fermanı ile hatırlanır. Böylece Mehmed Bey zamanında yazışma dili olarak Türkçe’ye ve dolayısıyla Türklere itibarı iade edilmiştir.
Soru 65
1277 sonrası Aydın, Menteşe, Saruhan ve Ladik bölgelerinin beylerine kendine tabi eden beylik hangisidir?
Seçenekler
A
Germiyanoğulları
B
Karamanoğulları
C
Karesioğulları
D
Menteşeoğulları
E
Candaroğulları
Açıklama:
1277’den sonra Germiyanoğulları Batı Anadolu’nun en güçlü beyliği, uc beylerinin önderi haline gelmişlerdir. Bu bölgedeki Aydın, Menteşe, Saruhan ve Ladik-İnançoğulları (Denizli) beyleri ilk zamanlarda Germiyanoğullarına tabi idiler.
Soru 66
I- Aydınoğulları
II- Saruhanoğulları
III- Karesioğulları
Yukarıdaki beyliklerden hangisi ya da hangileri Germiyanoğulları hakimiyetinden çıkan beyliklerdendir?
II- Saruhanoğulları
III- Karesioğulları
Yukarıdaki beyliklerden hangisi ya da hangileri Germiyanoğulları hakimiyetinden çıkan beyliklerdendir?
Seçenekler
A
I, II, III
B
I, II
C
II, III
D
I, III
E
Yalnız I
Açıklama:
Mehmet Bey döneminde önce Aydınoğulları Germiyanoğulları hakimiyetinden çıkmış, ardından, Saruhanoğulları, Karesioğulları gibi yeni beylikler ortaya çıkmıştır.
Soru 67
Germiyanoğlu Süleyman Şah’ın Yıldırım Bayezid’e gelin olarak verdiği kızı kimdir?
Seçenekler
A
Devletşah Hatun
B
Gülçiçek Hatun
C
Hafsa Hatun
D
Emine Hatun
E
Nilüfer Hatun
Açıklama:
1363 yılında babası Mehmed Bey’in yerine tahta geçen Süleyman Şah’ın kızı Devletşah Hatun, şehzade Yıldırım Bayezid ile evlenmiş; çeyiz olarak Simav, Emet, Tavşanlı ve çevresi Osmanlılara bırakılmıştır (1378).
Soru 68
Saruhanoğulları kesin olarak hangi yıl ortadan kaldırılmıştır?
Seçenekler
A
1410
B
1420
C
1430
D
1440
E
1450
Açıklama:
Fetret devri esnasında tekrar canlanmak isteyen Saruhanoğulları beyliği, Çelebi Mehmet tarafından kesin olarak ortadan kaldırdı (1410).
Soru 69
Menteşeoğulları Beyliği hangi Osmanlı padişahı tarafından ortadan kaldırılmıştır?
Seçenekler
A
II. Murad
B
Çelebi Mehmed
C
Yıldırım Beyazıd
D
Fatih Sultan Mehmed
E
Orhan Gazi
Açıklama:
Menteşeoğlu İlyas Bey’in ölümünden sonra, Osmanlı sarayında rehin tutulan iki oğlu kaçıp, Menteşe iline gelmişlerdi. Ancak II. Murad, bu iki kardeşi yakalatmış ve Menteşe Beyliğini ortadan kaldırmıştır (1424).
Soru 70
Aşağıdaki beyliklerden hangisi Karadeniz kıyısında topraklara sahip olmuştur?
Seçenekler
A
Candaroğulları
B
Menteşeoğulları
C
Aydınoğulları
D
Karamanoğulları
E
Hamitoğulları
Açıklama:
Diğer beylikler Akdeniz ve Ege civarında kurulurken Candaroğulları beyliği Kastamonu ve Sinop bölgesinde kurulmuştur.
Soru 71
Aşağıdaki şehirlerden hangisi Eratna Devleti’nin merkezlerinden birisi olmuştur?
Seçenekler
A
Sivas
B
Konya
C
Kütahya
D
Ankara
E
Erzurum
Açıklama:
Eretna Bey, Orta Anadolu’nun hemen tamamını hakimiyeti altına almıştır. Devletin merkezi önce Sivas, sonra ise Kayseri olmuştur.
Soru 72
- Muğla ve Aydın bölgesine yerleşmişlerdir.
- Donanmalarıyla başarılar göstermişlerdir.
- 1281-1424 yılları arasında varlığını sürdürmüştür.
Seçenekler
A
Menteşeoğulları
B
Karamanoğulları
C
Karesioğulları
D
Aydınoğulları
E
Saruhanoğulları
Açıklama:
Yanıt A'dır.
Soru 73
Aşağıdakilerden hangi bilgi yanlıştır?
Seçenekler
A
Türkiye (Anadolu) Selçukluları devrinde Bizans sınırına uc adı verilmekteydi.
B
Sinop, Kastamonu, Bolu, Eskişehir, Kütahya, Denizli ve Antalya hattının batısında kalan bölgeler beylik olarak nitelendirilmiştir.
C
Sınır bölgesine yerleştirilen Türklere uc etrâki denilmiştir.
D
Uc beyi unvanı verilen Türkmen aşiretlerinin liderleri, merkezden görevlendirilen emirlerin sorumluluğu altındaydılar.
E
XIII. yüzyılda Yağıbasan oğulları, Sahib Ata oğulları Selçukluların “Uc Emirleri” idiler
Açıklama:
Yanıt B'dir.
Soru 74
Uc beylerinin güçlenmesi ve konar-göçer Türkmen beylerinin prestij kazanmasında kimin önemli rolü bulunmaktadır?
Seçenekler
A
I.Alaaddin Keykubad
B
Nure Sofı
C
Timur
D
I.Yakup Bey
E
İshak Bey
Açıklama:
Yanıt A
Soru 75
- Yaklaşan Moğol tehlikesine karşı tedbir olarak 1228'de I.Alaaddin Keykubad tarafından Ermenek civarına yerleştirilmişlerdir.
- Başlarında Nure Sofı bulunmaktaydı.
- Konya'yı ele geçirmişleridir.
Seçenekler
A
Karamanoğulları
B
Germiyanoğulları
C
İnançoğulları
D
Saruhanoğulları
E
Aydınoğulları
Açıklama:
Yanıt A'dır.
Soru 76
"‘Bundan’ böyle divanda,
dergahta ve bargahta Türkçeden başka dil konuşulmaya... "diye başlayan ferman hangi Anadolu beylik döneminde verilmiştir?
dergahta ve bargahta Türkçeden başka dil konuşulmaya... "diye başlayan ferman hangi Anadolu beylik döneminde verilmiştir?
Seçenekler
A
Karamanoğulları
B
Karesioğulları
C
Germiyanoğulları
D
Saruhanoğulları
E
Hamitoğulları
Açıklama:
yanıt A
Soru 77
1277’den sonra hangi beylik Batı Anadolu’nun en güçlü beyliği, uc beylerinin önderi haline gelmişlerdir?
Seçenekler
A
Germiyanoğulları
B
Eşrefoğulları
C
Alaiye Beyleri
D
Ramazanoğulları
E
Pervaneoğulları
Açıklama:
Yanıt A
Soru 78
Karasi Beyliğinin Osmanlı Beyliğine ilhakı kaç yılında tamamlanmıştır?
Seçenekler
A
1359
B
1354
C
1395
D
1346
E
1366
Açıklama:
Yanıt A'dır.
Soru 79
Aşağıdaki beyliğin donanması hangisi Osmanlı deniz gücünün gelişmesinin temeli olmuştur?
Seçenekler
A
Karasioğulları
B
Karamanoğulları
C
Aydınoğulları
D
Menteşoğulları
E
Germiyanoğulları
Açıklama:
Yanıt A
Soru 80
Menteşeoğulları beyliği'ne son veren Osmanlı padişahı kimdir?
Seçenekler
A
Yıldırım Bayezid
B
Osman Bey
C
Orhan Bey
D
I. Murat
E
II. Murat
Açıklama:
E
Soru 81
- Maraş ve Elbistan civarı ortaya çıkmıştır.
- Elbistan'ı Eretna Beyliği'nden almıştır.
- Yavuz Sultan Selim'e Mısır seferinde yardımda bulunmuştur.
Seçenekler
A
Dulkadiroğulları
B
Karamanoğulları
C
Eretna Devleti
D
İnançoğulları
E
Kadı Burhanettin Ahmed ve Devleti
Açıklama:
Yanıt A
Ünite 3
Soru 1
Alaeddin Harezmşah’ın Kara-Hitayları mağlup etmesinden sonra İskender-i sani (İkinci İskender) lakabını da alması, aşağıdakilerden hangisi ile doğrudan bağlantılıdır?
Seçenekler
A
İslam ülkeleri nezdinde büyük prestij kazanması
B
Halife nezdinde önemli bir prestij elde etmesi
C
Cihangirlik iddiasında bulunması
D
Maveraünnehir ve Harezm’in tek sultanı olması
E
Horasan uleması nezdinde saygınlık ve prestij elde etmesi
Açıklama:
Harezmşahlar Devleti’nin kurulduğu siyasi ortam ve beşeri coğrafya hakkında değerlendirmeler yapabileceksiniz.
Maveraünnehir seferi, Kara-H›taylar›n ma¤lubiyeti ve Buhara’n›n zapt› ile neticelendi. Buhara’da hâ- kimiyet esasen, bu flehrin imaml›k, hatiplik gibi yüksek dini görevlerini babadan o¤ula ›rsen intikal eder flekilde deruhte etmifl olan ve resilerine “sadr-› cihan” denilen Burhan o¤ullar› ailesinde idi ve bu otorite Kara-Hitaylar taraf›ndan da tastik olunmufltu. Bu zaferden sonra, Alâeddin’in bölgede prestiji artt› ve Semerkand hü- kümdar› ile Maveraünnehir seyyid ve ulemas›n›n kendisine meyletmesi söz konusu oldu. Bu baflar›lar›n›n ard›ndan ma¤rur hukümdar›n eski lakaplar›na ilave olarak, iskender-i sani ve sancar lakaplar›n› da ald›¤›n› görüyoruz ki, bu onun hem cihangirlik iddias›nda bulundu¤unu, hem de, kendisini Büyük Selçuklular›n varisi ve ‹slam dünyas›n›n sultan› olarak gördü¤ü anlam›na geliyordu.
Maveraünnehir seferi, Kara-H›taylar›n ma¤lubiyeti ve Buhara’n›n zapt› ile neticelendi. Buhara’da hâ- kimiyet esasen, bu flehrin imaml›k, hatiplik gibi yüksek dini görevlerini babadan o¤ula ›rsen intikal eder flekilde deruhte etmifl olan ve resilerine “sadr-› cihan” denilen Burhan o¤ullar› ailesinde idi ve bu otorite Kara-Hitaylar taraf›ndan da tastik olunmufltu. Bu zaferden sonra, Alâeddin’in bölgede prestiji artt› ve Semerkand hü- kümdar› ile Maveraünnehir seyyid ve ulemas›n›n kendisine meyletmesi söz konusu oldu. Bu baflar›lar›n›n ard›ndan ma¤rur hukümdar›n eski lakaplar›na ilave olarak, iskender-i sani ve sancar lakaplar›n› da ald›¤›n› görüyoruz ki, bu onun hem cihangirlik iddias›nda bulundu¤unu, hem de, kendisini Büyük Selçuklular›n varisi ve ‹slam dünyas›n›n sultan› olarak gördü¤ü anlam›na geliyordu.
Soru 2
Harzemşahlar devleti ne zaman kurulmuştur?
Seçenekler
A
VIII.yy.
B
IX.yy.
C
X.yy.
D
XI.yy.
E
XII.yy.
Açıklama:
Harezmşahlar Devleti olarak üzerinde ittifak edilen siyasi teşekkül, XI. yüzyılda Türkler tararından kurulan Harezmşahlar Devletidir. İdare merkezi Gürgenc’tir.
Soru 3
Harezmşahlar Devleti hangi tarihler arasında hüküm sürmüştür?
Seçenekler
A
1092-1220
B
1097-1156
C
1156-1172
D
1172-1200
E
1200-1220
Açıklama:
Harezmşahlar Devleti (1092-1220) yılları arasında hüküm sürmüştür.
Soru 4
Harezmşahlar Devleti’nin siyasi olarak gelişimi ve ülke topraklarının Orta Asya’da hatırı sayılır bir genişliğe ulaşması kimin devrinde oldu?
Seçenekler
A
Atsız
B
Sancar
C
İl-Arslan
D
Tökiş/Tekiş
E
Alâeddin Muhammed
Açıklama:
Harezmşahlar Devleti, XI. yüzyılın sonlarında Büyük Selçuklu İmparatorluğu yöneticilerinden Kudbeddin Muhammed b. Anuş-Tigin’in, gelenek icabı, Harezmşâh unvanı ile Harezm valiliğine tayini ile başlayan ve oğlu Atsız devrinde, onun Selçuklulardan bağımsız hareket etmeye başlamasıyla gelişen süreçte kurulmuş oldu. Bu devlet, Selçuklu Sultanı Sancar’ın ölümünden sonra (1157), İl-Arslan (11561172) ve Tökiş/Tekiş (1172-1200) zamanlarında güçlendi. Türk kökenli sülale tarafından kurulan bu devlet, Alâeddin Muhammed (1200-1220) devrinde büyük bir imparatorluğa dönüştü fakat Moğol istilası ile de çöktü. İslamiyet’ten önce ve sonra Harezm’de bu unvanı taşıyan muhtelif sülâleler vardı ancak, Harezm’in büyük bir imparatorluk merkezi olması, tarihte ilk ve son olarak, ancak Anuş-Tigin’in çocukları zamanında olduğu için, doğu ve batı tarihçileri arasında, Harezmşahlar tabiri bilhassa bu Türk devleti için kullanılmıştır.
Soru 5
Harezmşahlar sülalesinin atası kimdir?
Seçenekler
A
Bilge-Tigin
B
Sultan Sancar
C
Sultan Berkyaruk
D
Anuş-Tigin Garca
E
Kutbeddin Muhammed
Açıklama:
Harezmşahlar sülalesinin atası olan Anuş-Tigin Garca (veya Anuştigin Garcaî, Nuştigin), Garcistanlı bir Türk kölesidir ve dönemin tarihçisi Reşidüddin’e göre aslen Oğuzların Beğdili boyuna mensuptur. Ancak onun, kuzey bölgelerine dağılmış ve birbiriyle çok yakın yaşayan Türk boylarından Kun, Kuman, Kıpçak, Kanglı’ya mensup olabileceğine veyahut Garcistan’de bulunan Halaçlara mensup olduğuna dair ihtimaller de vardır. Bilge-Tigin Büyük Selçuklu emirlerindendir. Kutbeddin Muhammed Anuş Tiginin en büyük oğludur.
Soru 6
Kutbeddin Muhammed’in büyük oğlu Kızıl-Arslan Atsız, Sultan Sancar’ın hangi sebeple kendisine kızmasına neden olmuş ve bundan dolayı da sultana karşı bağımsızlığını ilan etmiştir?
Seçenekler
A
Atsız’ın Cend ve Mangışlak fütuhatı
B
Atsız’ın kuvvetli bir edebî kültüre sahibi olması
C
Atsız’ın saha müslümanlarının kanlarını dökmesi
D
Atsız’ın Seyhun ötesindeki sahalardaki siyasi nufuzu
E
Sancar’ın kendisine karşı soğuk ve şüpheli davranması
Açıklama:
Sultan Sancar kendisine tabi olan ve İslam dini uğrunda kâfirler ile cihad eden bu saha müslümanlarının kanlarını döktüğü için Atsız’a kızıp onu aşağıladı. Atsız da bu fırsattan istifade ederek bağımsızlığını ilan etti.
Soru 7
İl-Arslan öldüğü zaman, küçük oğlu ve veliahtı Calaleddin Sultan Şah, annesi Melike Terken ile beraber, Harezm’de bulunuyordu. Veliaht olması sebebiyle Harezmşahlık tahtına oturdu. Bunda annesi Terken Hatun’un da etkisi olmuştu. Fakat Cend’de vali bulunan büyük kardeşi Tökiş, Harezm’e gelmesi hususunda, kardeşinden aldığı emre itaat etmedi. Bunun üzerine, kendisine karşı askerî bir kuvvet gönderdiğini haber alan Tökiş, kimlere iltica etmiş ve onlardan askerî yardım istemiştir?
Seçenekler
A
Kara-Hıtaylar
B
Irak Selçukluları
C
Selçuklu emirleri
D
Karluk kabilesi reisleri
E
Semerkand Kara-Hanlı hükümdarları
Açıklama:
Tökiş, Kara-Hıtaylara iltica ederek, onlardan askerî yardım istedi. Harezm işlerine her vesile ile müdahale etmek için fırsat arayan ve kendilerini Harezmşahların metbuu sayan Kara-Hıtaylar, bu talebi kabul ettiler. Çok kuvvetli bir Kara-Hıtay ordusunun yardımı ile Tökiş’in Harezm’e yürüdüğünü haber alan Sultan Şah ve annesi, mukavemetin faydasızlığına hükmederek, taraftarları ve hazineleri ile birlikte, Harezm’i terk ettiler ve o sırada Horasan’ın en kuvvetli emiri ve Irak Selçuklularının nâibi mahiyetinde bulunan Melik Müeyyed Ay-Aba’nın yanına geldiler.
Soru 8
Kardeşi firar ettikten sonra kolayca Harezm tahtına geçen Alâeddin Tökiş (11731200), Harezmşahlar sülalesinin belki en büyük şahsiyetidir. Tökiş daha saltanatının ilk yıllarından itibaren birçok problem ile karşılaşmıştır. Küçük kardeşi Sultan Şah ve onun annesi, Harezm halkının ve ordunun kendi taraflarında olduklarını ve Horasan askerinin yardımı ile Tökiş’i mağlûp edebileceklerini iddia ederek, kimi Harezm’e müdahale etmeye ikna etmişlerdir?
Seçenekler
A
Togan Şah
B
Melik Dinar
C
Terken Hatun
D
Melik Müeyyed
E
Gur sultanı Giyasedin
Açıklama:
Selçuklu emiri Melik Müeyyed’i Harezm’e müdahale etmeye ikna ettiler.
Soru 9
Alaeddin Muhammed Dönemi hangi tarihler arasında yer almıştır?
Seçenekler
A
1097-1156
B
1156-1172
C
1156-1200
D
1172-1200
E
1200-1220
Açıklama:
Alaeddin Muhammed Dönemi (1200-1220) yılları arasında yer almıştır?
Soru 10
Harezmşahlar İmparatorluğu’nun hayatına aşağıdakilerden hangisi son vermiştir?
Seçenekler
A
Gurlular
B
Kıpçaklar
C
Moğollar
D
Naymanlar
E
Kara-hıtaylar
Açıklama:
İç bünyesindeki bütün zaaflarına rağmen, dışarıdan bakıldığında bu kadar haşmetli ve kuvvetli göründüğü esnada, Harezmşahlar İmparatorluğu’nun hayatına son verecek olaylar, doğu sınırlarının ötesinde gelişmekteydi. Bu gelişmelerin merkezinde, yalnız Müslüman doğunun değil, bütün dünya tarihi üzerinde derin izler bırakacak siyasi ve askeri bir güç olarak ortaya çıkan; Cengiz’in demir eli ile kurulan yeni Moğol Devleti’ydi.
Soru 11
Harzemşahlar devletinde merkezi divanın mühim bir şubesi olan divan-i arz hangi işler için kurulmuştur?
Seçenekler
A
Orduya ait tüm işler
B
İnşaat işleri
C
Dini işler
D
Hazineye ait işler
E
Sosyal yardım işleri
Açıklama:
Orduya ait bütün idari işlere, Gazneliler ve Selçuklular devrinde olduğu gibi, merkezi divanın mühim bir şubesi olan divan-i’arz bakardı.
Soru 12
Harezmşahlar Devleti, aşağıdakilerin hangisinin devrinde büyük bir devlet imparatorluğuna dönüşmüştür?
Seçenekler
A
Anuş-Tigin
B
İl-Arslan
C
Alâeddin Muhammed
D
Kudbeddin Muhammed
E
Tökiş /Tekiş
Açıklama:
Harezmşahlar Devleti, XI. yüzyılın sonlarında Büyük Selçuklu İmparatorluğu yöneticilerinden Kudbeddin Muhammed b. Anuş-Tigin’in, gelenek icabı, Harezmşâh unvanı ile Harezm valiliğine tayini ile başlayan ve oğlu Atsız devrinde, onun Selçuklulardan bağımsız hareket etmeye başlamasıyla gelişen süreçte kurulmuş oldu. Bu devlet, Selçuklu Sultanı Sancar’ın ölümünden sonra (1157), İl-Arslan (1156-1172) ve Tökiş/Tekiş (1172-1200) zamanlarında güçlendi. Türk kökenli sülale tarafından kurulan bu devlet, Alâeddin Muhammed (1200-1220) devrinde büyük bir imparatorluğa dönüştü fakat Moğol istilası ile de çöktü.
Soru 13
Aşağıdakilerden hangisi Alâeddin Harezmşah döneminde yaşanan gelişmelerden biri değildir?
Seçenekler
A
Afganistan’da Gurlular devletine son verilmesi
B
Fars Atabeyi Sa’d b. Zengi ve Azerbaycan Atabeyi Özbek'in mağlup edilerek itaat altına alınması
C
Harezm'de bulunan İnal-Tigin ile Yusuf ve Hıtay Han ile Süleyman Şah’ın öldürtülmesi
D
Mazenderan ile Kirman’ın da imparatorluğa katılması
E
Talas civarındaki savaşta Kara-Hıtaylar’ın mağlup edilmesi
Açıklama:
Babası hayatta iken veliaht olan Abu’l-Feth İl-Arslan, onun ölümü üzerine, hızla Harezm’e döndü ve resmen tahta geçerek işleri yoluna koydu. Harezm’de bulunan amcaları İnal-Tigin ile Yusuf’u, ve kardeşleri Hıtay Han ile Süleyman Şah’ı öldürttükten sonra, 22 Ağustos 1156’de, rakipsiz olarak, Harezmşah tahtına oturdu. Diğer gelişmeler Alaaddin Muhammed (1200-1220) devrinde yaşanmıştır.
Soru 14
Aşağıdakilerden hangisi Harezmşahlar ülkesinde XII. yüzyılda, Seyhun ötesi bozkırlarında yaşayan Türk göçebelerinin islâmlaşmasında ve bunlar arasında bir Türk tarikatının kurulmasında rol oynayan derviştir?
Seçenekler
A
Arslan Baba
B
Ahmed Yesevî
C
Celaleddin Rumi
D
Mecdeddin Bağdadi
E
Necmeddin Kübra
Açıklama:
Harezmşahlar ülkesinde XII. yüzyılda, Seyhun ötesi bozkırlarında yaşayan Türk
göçebelerinin islâmlaşmasında ve bunlar arasında bir Türk tarikatının kurulmasında, en büyük rolü oynayan şahıs Ahmed Yesevî’dir.
göçebelerinin islâmlaşmasında ve bunlar arasında bir Türk tarikatının kurulmasında, en büyük rolü oynayan şahıs Ahmed Yesevî’dir.
Soru 15
Harezmşah Devleti kurulurken Harezm bölgesi hangi Türk devletinin egemenliğnde bulunmaktaydı?
Seçenekler
A
Abbasi Halifeliği
B
Danişmendliler
C
Gazneliler
D
Büyük Selçuklular
E
Karahanlılar
Açıklama:
Harezmşahlar Devleti, XI. yüzyılın sonlarında Büyük Selçuklu İmparatorluğu
yöneticilerinden Kudbeddin Muhammed b. Anuş-Tigin’in, gelenek icabı, Harezmşâh unvanı ile Harezm valiliğine tayini ile başlayan ve oğlu Atsız devrinde, onun Selçuklulardan bağımsız hareket etmeye başlamasıyla gelişen süreçte kurulmuş oldu.
yöneticilerinden Kudbeddin Muhammed b. Anuş-Tigin’in, gelenek icabı, Harezmşâh unvanı ile Harezm valiliğine tayini ile başlayan ve oğlu Atsız devrinde, onun Selçuklulardan bağımsız hareket etmeye başlamasıyla gelişen süreçte kurulmuş oldu.
Soru 16
Aşağıdakilerden hangisi Anuş-Tigin'in, zekâ ve dirayeti sayesinde vazifelendirildiği makama verilen addır?
Seçenekler
A
Emir
B
Melik
C
Nizamülmülk
D
Taştdâr
E
Vezir
Açıklama:
Anuş-Tigin, zekâ ve dirayeti sayesinde saray hizmetine girmiş
ve en önemli saray vazifelerinden biri olan taşt-dâr’lık mevkiine kadar yükselmiştir. Kelime anlamıyla taştdâr,(Farsça) “leğen tutan” demektir. Taştdâr,
sultan yemeğe otururken, yemekten kalktığında veya abdest alacağı zaman, elini yüzünü yıkaması için ona leğen, ibrik tutan kimsedir. Taşdâr, görevin ifası
sırasında Sultan’a bu denli yakın olmayı gerektirdiğinden,güvenlik açısından önemine binaen ve sıkça yakınlarda bulunması icap ettiğinden Harezmşahlarda ve Hindistan’daki Türk Sultanlıklarında önemli bir makamdır.
ve en önemli saray vazifelerinden biri olan taşt-dâr’lık mevkiine kadar yükselmiştir. Kelime anlamıyla taştdâr,(Farsça) “leğen tutan” demektir. Taştdâr,
sultan yemeğe otururken, yemekten kalktığında veya abdest alacağı zaman, elini yüzünü yıkaması için ona leğen, ibrik tutan kimsedir. Taşdâr, görevin ifası
sırasında Sultan’a bu denli yakın olmayı gerektirdiğinden,güvenlik açısından önemine binaen ve sıkça yakınlarda bulunması icap ettiğinden Harezmşahlarda ve Hindistan’daki Türk Sultanlıklarında önemli bir makamdır.
Soru 17
Harezmşahlarda devlet teşkilatına dair aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Sivil veya askerî büyük mevki sahipleri aleyhinde şikâyetlerin tetkiki ya da devlete karşı işlenen suçların muhâkemesi için, mezalim divanı mahiyetinde, bir yüksek mahkeme bulunmaktaydı.
B
Merkezi idarenin başında, Selçuklularda olduğu gibi, vezir bulunuyordu.
C
Hükümdarın vekili sıfatı ile bütün devlet işlerini idare eden vezir, eğer nizamü’l-mülk lakabını taşıyorsa, hukümdarın yanında oturmak gibi imtiyazlara sahipti.
D
Bütün Timarlardan, hatta sultana mahsus olan Hasslardan öşür alan melik adında saray adamları ve onların maiyetinde, muhtelif divanlar vardı.
E
Harezmşahlar ülkesinde adalet ve yargı işleri kadılar tarafından yürütülmekteydi.
Açıklama:
Bütün Timarlardan, hatta sultana mahsus olan Hasslardan öşür alan vezirin maiyetinde, muhtelif divanlar vardı. Çeşitli yönetim şubeleri şeklinde olan bu divanların (divan-› tuğra, divan-ı inşa, divan-ı arz, divan-ı istifa, divan-ı israf v.b.) görev ve yetkileri, Büyük Selçuklularınki gibiydi. Merkezi idarede, vezirden sonra, bir de divan reisi vardı.
Soru 18
Moğollar ve Harzemşahlar arasında yaşanan ve Moğol Hükümdar'ı Cengiz'in Harzemşahlılar'a saldırısına mazeret teşkil eden Otrar hadisesi hangi yılda olmuştur?
Seçenekler
A
1215
B
1217
C
1218
D
1220
E
1221
Açıklama:
1218’de Maveraünnehir’de Alâeddin Muhammed tarafından kabul edilen heyet, Cengiz’in kendisi ile dostluk ve ticaret ilişkiler kurmak istediğini ifade etti; bu suretle yapılan anlaşma gereği karşılıklı barış ve ticaret münasebetleri kurulmuş oldu. Bu anlaşmaya dayanarak ve daha doğru görünen diğer bir rivayete göre, elçilik heyetinin hemen adından Harezmşahlar ülkesine gelen 450-500 kişilik bir ticaret kervanı Harzemşah ülkesinde belirdi. Kervan, sınır şehri olan ve Terken Hatun’un akrabasından, muhtemelen de biraderinin oğlu, İnalcık’ın vali olarak bulunduğu Otrar’da, casusluk töhmeti ile tutuklanıp bütün mallarına el konulduktan sonra, tacirler ve kervancılar öldürüldü. Bu olay tarihe meşhur “Otrar Hadisesi” olarak geçti (1220).
Soru 19
Harezmşah Devleti'nin sosyo-kültürel yapısına dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Devletçe resmen meşruiyeti tanınmış mezhepler ve tarikatlar dışındaki dini zümrelere katılmak serbestti.
B
Harezmşahlar devletinde saray ve ordu lisanı olarak Farsça kullanılmıştır.
C
Harezmşahlarda hükümdar, veziri halkın can, mal ve güvenliğini temin etmekle sorumlu kılmıştır.
D
Kabilelerin devlete karşı hukuki vaziyetleri ile ödedikleri vergilerin mahiyet ve miktarı da birbiriyle aynıydı.
E
Ürgenç, bilhassa Tökiş ve Alaeddin devirlerinde, devrin belli başlı âlim ve sanatkarlarını cezbeden parlak bir ilim ve sanat merkezi olmuştur.
Açıklama:
Devletçe resmen meşruiyeti tanınmış mezhepler ve tarikatler dışındaki dini zümrelere girmek ve o türlü akideler beslemek, nizam ve asayişi bozmak ve verilen emirlere karşı gelmek en ağır suçtur. Buna mukabil hükümdar, tıpkı bir çoban gibi, ra’iyyet sürüsünün can, mal ve ırzını korumakla mükelleftir. Devlet idaresini daima meşgül eden diğer bir unsur daha vardır ki, o da konar-göçer kabilelerdir. Esasen geçim vasıtaları hayvancılık
olan bu kabilelerle, onların otlak ihtiyaçlarını karşılayacak yaylak ve kışlaklar bulmak ve mevsim göçleri esnasında yol üstündeki yerleşik halkı, yani köy ve kasabaları, onların hareketlerinde korumak lazımdır. Kabilelerin de devlete karşı hukuki vaziyetleri ile ödedikleri vergilerin mahiyet ve miktarı da birbirinden farklıydı. Türkçe, Gazneliler ve Selçuklularda olduğu gibi, Harezmşahlar devrinde de saray ve ordu lisanı olarak kullanılmıştır. Ürgenç, coğrafi konumu itibarıyla, bir ticaret merkezi olmasının yanında, Atsız zamanından başlayarak, bilhassa Tökiş ve Alaeddin devirlerinde, devrin belli başlı âlim ve sanatkarlarını cezbeden parlak bir ilim
ve sanat merkezi olmuştur.
olan bu kabilelerle, onların otlak ihtiyaçlarını karşılayacak yaylak ve kışlaklar bulmak ve mevsim göçleri esnasında yol üstündeki yerleşik halkı, yani köy ve kasabaları, onların hareketlerinde korumak lazımdır. Kabilelerin de devlete karşı hukuki vaziyetleri ile ödedikleri vergilerin mahiyet ve miktarı da birbirinden farklıydı. Türkçe, Gazneliler ve Selçuklularda olduğu gibi, Harezmşahlar devrinde de saray ve ordu lisanı olarak kullanılmıştır. Ürgenç, coğrafi konumu itibarıyla, bir ticaret merkezi olmasının yanında, Atsız zamanından başlayarak, bilhassa Tökiş ve Alaeddin devirlerinde, devrin belli başlı âlim ve sanatkarlarını cezbeden parlak bir ilim
ve sanat merkezi olmuştur.
Soru 20
Harezmşahlar Devleti'nde payitahttaki kaza divanının başına doğrudan doğruya hükümdar fermanıyla atanan şahsın makamına verilen ad nedir?
Seçenekler
A
Akzü'l kuzat
B
Asesbaşı
C
Hacegan
D
Muhzır
E
Taştdâr
Açıklama:
Harezmşahlar ülkesinde adalet ve yargı işleri kadılar tarafından yürütülmekteydi. Kaza hakkı şer’an hükümdara ait olduğu için, kadıların azli ve nasbı da onun tarafından yapılırdı. Devletin şer’i kaza ile mükellef bütün teşkilatı, pâyitahtakti kaza divanı tarafından idare edilir ve bunun başında, doğrudan-doğruya hukümdarın fermanı ile tayin edilen ve akzü’l-kuzat ünvanını taşıyan bir âlim bulunurdu. Hem payitahtın en büyük kadısı, hem de devletin bütün kaza işlerinin amiri bulunan akzü’l-kuzat, kendi mahkemesinde kaza vazifesini gördüğü gibi, bütün memleketteki kadıların tayin, azil ve teftişide onlar tarafından yapılırdı.
Soru 21
Aşağıdakilerden hangisi babasının vasiyetine aykırı olarak, tahta çıkarak Harezmlilerin kaderi üzerinde olumsuz bir tesire neden olmuştur?
Seçenekler
A
Celaleddin Harezmşah
B
I. Kaykubad
C
II. Giyaseddin Keyhusrev
D
İzzeddin Kılıç-Arslan
E
Kemaleddin Kamyar
Açıklama:
II. Giyaseddin Keyhusrev’in, babasının vasiyetine aykırı olarak, tahta çıkması, Harezmlilerin kaderi üzerinde olumsuz bir tesir yaptı: diğer birçok büyük emirler gibi, Kırhan’ın da İzzeddin’e, veliaht olarak, sadakat yemini etmiş olmasını bahane eden Saadettin Köpek’in kışkırtması sonucu Harezmlilerin bu en büyük emiri tevkif edilerek, Zamantu kalesine gönderildi ve pek az sonra orda hastalandığı ve öldüğü haberi yayıldı.
Soru 22
Ceyhun (Amuderya) nehrinin döküldüğü Aral gölünün güneyinde ve bu nehrin her iki tarafında uzanan arazinin adı nedir?
Seçenekler
A
Amuderya
B
Kırgız bozkırları
C
Kızılkum Çölü
D
Harezm
E
Üstyurt düzlüğü
Açıklama:
Harezm, Ceyhun (Amuderya) nehrinin döküldüğü Aral gölünün güneyinde ve bu nehrin her iki tarafında uzanan arazinin adıdır.
Soru 23
Harezmşahlar Devletinin idare merkezi neresidir?
Seçenekler
A
Kızılkum
B
Üstyurt
C
Gürgenc
D
Amuderya
E
Ceyhun
Açıklama:
Harezmşahlar Devleti olarak üzerinde ittifak edilen siyasi teflekkül, XI. yüzyılda Türkler tararından kurulan Harezmşahlar Devletidir. İdare merkezi Gürgenc’tir.
Soru 24
Sultan yemeğe otururken, yemekten kalktığında veya abdest alacağı zaman, elini yüzünü yıkaması için ona leğen, ibrik tutan kimseye ne denir?
Seçenekler
A
Sancar
B
Zahid-i
C
Harezmşah
D
Yeminü’d-din
E
Taştdâr
Açıklama:
Taştdâr, sultan yemeğe otururken, yemekten kalktığında veya abdest alacağı zaman, elini yüzünü yıkaması için ona leğen, ibrik tutan kimsedir.
Soru 25
Selçukluların genel valisi sıfatı Kutbeddin Muhammed Harezm’i kaç yıl idare etmiştir?
Seçenekler
A
20
B
15
C
25
D
30
E
10
Açıklama:
Selçukluların genel valisi sıfatı ile Harezm’i 30 yıl idare eden Kutbeddin Muhammed, mükemmel bir idareci ve zeki bir siyaset adamı olarak, adil bir idare kurmuş, halkı hoşnut etmiş ve bilhassa ulema sınıfının sevgisini kazanmıştır.
Soru 26
Kutbeddin ölünce, yerine kim geçmiştir?
Seçenekler
A
İnal-Tigin
B
Kızıl-Arslan Atsız
C
Mahmud Han
D
Alaeddin Tekiş
E
Togan şah
Açıklama:
Kutbeddin ölünce, yerine büyük oğlu Kızıl-Arslan Atsız, Harezmşah olarak tayin olundu
Soru 27
Abu’l-Feth İl-Arslan hangi tarihte Harezmşah tahtına oturdu?
Seçenekler
A
1155
B
1156
C
1157
D
1158
E
1159
Açıklama:
Babası hayatta iken veliaht olan Abu’l-Feth İl-Arslan, onun ölümü üzerine, hızla Harezm’e döndü ve resmen tahta geçerek işleri yoluna koydu. Harezm’de bulunan amcaları İnal-Tigin ile Yusuf’u, ve kardeşleri Hıtay Han ile Süleyman fiah’ı öldürttükten sonra, 22 Ağustos 1156’de, rakipsiz olarak, Harezmşah tahtına oturdu.
Soru 28
Horasan'nın önemli bir merkezi olan Nişapur hangi tarihte Tökiş'in eline geçmiştir?
Seçenekler
A
1885
B
1886
C
1187
D
1888
E
1889
Açıklama:
Sultan Şah, 1193’te ölümüne kadar, Nişapur’u elde etmek için yaptığı teşebbüslerde başarılı olamamış ve Horasan’ın bu önemli merkezi 1187’de Tökiş’in eline geçmiştir.
Soru 29
Buhara’da hâkimiyet esasen, bu şehrin imamlık, hatiplik gibi yüksek dini görevlerini babadan oğula ırsen intikal eder şekilde deruhte etmiş olan ve resilerine “sadr-ı cihan” denilen hangi aile idi?
Seçenekler
A
Burhan oğulları
B
Mazenderan
C
Herat
D
Kara-Hıtaylar
E
Gurlu Sultanı
Açıklama:
Buhara’da hâkimiyet esasen, bu şehrin imamlık, hatiplik gibi yüksek dini görevlerini babadan oğula ırsen intikal eder şekilde deruhte etmiş olan ve resilerine “sadr-ı cihan” denilen Burhan oğulları ailesinde idi
Soru 30
Alâeddin Muhammed’in hangi yılda İran’a yaptığı sefer sonucu Irak’ta, Fars Atabeyi Sa’d b. Zengi ve Azerbaycan Atabeyi Özbek mağlup etmiş ve itaat altına almıştır?
Seçenekler
A
1215
B
1217
C
1216
D
1218
E
1214
Açıklama:
Alâeddin Muhammed’in 1217’de İran’a yaptığı sefer sonucu Irak’ta, Fars Atabeyi Sa’d b. Zengi ve Azerbaycan Atabeyi Özbek mağlup etmiş ve itaat altına almıştır.
Soru 31
Hükümdarın yanında oturmak ve beraber yemek yemek gibi imtiyazlara sahip olmaya ne denirdi?
Seçenekler
A
Divan-ı inşa
B
Divan-› tuğra
C
Divan-ı arz
D
Nizamü’l-mülk
E
Divan-ı istifa
Açıklama:
Hükümdarın vekili sıfatı ile bütün devlet işlerini idare eden vezir, eğer nizamü’l-mülk lakabını taşıyorsa, hukümdarın yanında oturmak ve beraber yemek yemek gibi imtiyazlara sahipti.
Soru 32
Harezmşahlar Devletinin kurulduğu Hazerm bölgesinin çekim merkezi olmasının sebebi nedir?
Seçenekler
A
Zengin maden yatakları olması
B
Tarıma elverişli alanlar olması
C
Ticaret merkezi olması
D
Nehir kolları ve göllerle çevrili olması
E
Yüksek ve korunaklı olması
Açıklama:
Kırgız bozkırları ile Kızılkum Çölü’nü sağında, Üstyurt düzlüğü ile Karakum Çölü’nü de solunda bırakarak Aral’a doğru akan Ceyhun’un göle doğru yaklaştıkça oluşturduğu yüzlerce kolu sayesinde çöllerin ortasında geniş bir hayat alanıdır. Bu sebeple her zaman bir çekim merkezi olmuştur. Doğru cevap D'dir.
Soru 33
Harezmşahlar Devleti hangi yüzyılda kurulmuştur?
Seçenekler
A
10. YY
B
11.YY
C
12.YY
D
13.YY
E
14.YY
Açıklama:
Harezmşahlar Devleti, XI. yüzyılın sonlarında Büyük Selçuklu İmparatorluğu yöneticilerinden Kudbeddin Muhammed b. Anuş-Tigin’in, gelenek icabı, Harezmflâh unvan› ile Harezm valili¤ine tayini ile bafllayan ve o¤lu Ats›z devrinde, onun Selçuklulardan bağımsız hareket etmeye başlamasıyla gelişen süreçte kurulmuş oldu. Doğru cevap B'dir.
Soru 34
Harzemşaharın atalarını hangi ülke topraklarından gelmiştir?
Seçenekler
A
İran
B
Moğolistan
C
Azerbeycan
D
Garcistan
E
Hindistan
Açıklama:
Harezmşahlar sülalesinin atası olan Anuş-Tigin Garca (veya Anuştigin Garcaî, Nuştigin), Garcistanlı bir Türk kölesidir ve dönemin tarihçisi Reşidüddin’e göre aslen Oğuzların Beğdili boyuna mensuptur. Doğru cevap D'dir.
Soru 35
Harzemşaharın atası olarak kabul edilen Anuş-Tigin uzun yıllar boyunca Büyük Selçuklulara hangi görevle hizmet etmiştir?
Seçenekler
A
Vezir
B
Emir
C
Taşdar
D
Haremağası
E
Çevirmen
Açıklama:
Büyük Selçuklu emirlerinden Bilge-Tigin tarafından Garcistan’da satın alınan Anuş-Tigin, zekâ ve dirayeti sayesinde saray hizmetine girmiş ve en önemli saray vazifelerinden biri olan taşddâr’lık mevkiine (Kelime anlamıyla taşdâr,(Farsça) “leğen tutan” demektir. ) kadar yükselmiştir.Doğru cevap C'dir.
Soru 36
Harzemşahların gerçek kurucusu olarak kabul edilen hükümdar kimdir?
Seçenekler
A
Kutbeddin Muhammed
B
Sultan Sancar
C
Kızıl Arslan
D
Anuş-Tigin
E
İl-Arslan
Açıklama:
Selçuklular adına Harezm’i idare eden ve Harezmşah lakabını taşıyan İlkinci b. Koçkar’ın 1098’de ölümü üzerine, Kutbeddin Muhammed, Harezmşah lakabı ile bu vazifeye tayin edilmiş ve bu tayin Sultan Sancar tarafından da tasdik edilmişti. İlkinci’nin oğlu Tuğrul-tigin Muhammed tarafından Harezm’de çıkarılan isyanı Sancar’ın yardımı ile bastıran ve 1128’de ölümüne kadar bu vazifede kalan Kutbeddin Muhammed, Harezmşahlar sülalesinin gerçek kurucusu sayılmaktadır. Doğru cevap A'dır
Soru 37
Alâeddin Muhammed’in Kara-Hıtaylar'ı ortadan kaldırmak istemesinin sebebi ne olabilir?
Seçenekler
A
Kara-Hıtaylar'ın Moğollarla işbirliği yapması
B
Kara-Hıtaylar'ın babasını katletmesi
C
Kara-Hıtaylar'a vergi vermek istememesi
D
Kara-Hıtaylar'ı Hac yollarına hakim olması
E
Kara-Hıtaylar'ın ticaret yollarına hakim olması
Açıklama:
Alâeddin Muhammed’in karşısında duran başlıca siyasi ve askeri güç, Maveraünnehir Kara-Hanlıların› da hâkimiyetlerine almış bulunan Kara-Hıtaylar idi. İslam dünyasının en güçlü hükümdarı haline gelen Alâeddin için en büyük gaye artık, Harezmşahların metbuu durumunda bulunan ve onlardan her yıl vergi alan KaraHıtayların nüfuzunu kırmak ve Mâverâünnehir’i onlardan kurtarmaktı. Doğru cevap B'dir.
Doğru cevap C'dir.
Doğru cevap C'dir.
Soru 38
Harezmşah Alâeddin,Kara-Hıtaylaın mağlubiyeti ve Buhara’nın zaptı sonrası eski lakaplarına ilave olarak, iskender-i sani ve sancar lakaplarını kullanmasının sebebi ne olabilir?
Seçenekler
A
Lakaplarla ilgi uzun süreden gelen bir takıntısı olması
B
Harzemşahların devlet geleneğinin bir parçası olması
C
Harezmşah Alâeddin'in babasının vasiyetini yerine getirmek istemesi
D
Kendisini Büyük Selçukluların varisi ve İslam dünyasının sultanı olarak görmesi
E
Bu sözcüklerin yaşadıkları çoğrafyada bulunan tüm halklara hitap etmesi
Açıklama:
Bu başarılarının ardından mağrur hükümdarın eski lakaplarına ilave olarak, iskender-i sani ve sancar lakaplarını da aldığını görüyoruz ki, bu onun hem
cihangirlik iddiasında bulunduğunu, hem de, kendisini Büyük Selçukluların varisi
ve İslam dünyasının sultanı olarak gördüğü anlamına geliyordu.Doğru cevap D'dir
cihangirlik iddiasında bulunduğunu, hem de, kendisini Büyük Selçukluların varisi
ve İslam dünyasının sultanı olarak gördüğü anlamına geliyordu.Doğru cevap D'dir
Soru 39
Harzemşahlar ve Moğallar arasındaki savaşı tetikleyen ve sonucunda Harzemşahalrı yıkılışa kadar götüren “Otrar Hadisesi” (1220) hangi sebepten çıkmıştır?
Seçenekler
A
Harzemşah hükümdarı Alaaddin'in Cengiz Hanı'ın hediyelerini reddetmesi
B
Cengiz Hanı'ın Harzemşahlardan vergi talep etmesi
C
Cengiz Hanı'ın Harzemşahlardan askeri olarak ortak hareket etme talebi
D
Moğol kervanına Harzemşahların el koyması
E
Moğolların toprak talebinde bulunması
Açıklama:
Cengiz ile dostluk antlaşması yapmak isteyen Alaaddin'in talebi kabul edilmiş ve bunun üzerine bir Moğol Kervanı Harzemşah topraklarına yollanmıştır.Fakat kervan saldırıya uğramış ve tacirler ve kervancılar öldürülmüştür.Bu ik ülkenin savaşa girmesinin en önemli sebebi olmuştur. Doğru cevap D'dir.
Soru 40
Moğolların Harzemşahlara verdiği en büyük tahribatlardan biri hangi alanda olmuştur?
Seçenekler
A
İdari yapının değişmesi
B
Mimari eserlerin yok olması
C
Hükümdarın değişmesi
D
Vergilerin artması
E
Geleneklerin değişmesi
Açıklama:
Moğollar mahalleri yakılması, saray ve çarşıları harap olmuş olarak Gürgenç’i teslim aldılar.Böylece, XIII. yüzyılın başlarında doğunun en büyük İslam devletinin başkenti, muhteşem saraylar, medreseler, kütüphaneler, ticarethaneler ve hanlarla dolu bir şehir olan Ürgenç, tarih sahnesinden silindi. cevap B'dir.
Soru 41
Harzemşahlar'da verilen emirlere riayetle ve vergi vermekle mükellef geniş halk kitlesine ne ad veriliyordu?
Seçenekler
A
Amir
B
Malik
C
Ra'iya
D
Sadr-i cihan
E
Divan-ı mezâlim
Açıklama:
Devlet hazinesinden istifade eden zümreler dışında, bütün halk ra’iya addedilirdi. Bunlar, verilen emirlere riayetle ve vergi vermekle mükellef geniş halk kitlesidir. O devirlerde yazılmış bütün ahlak ve siyaset kitaplarında, hatta bazı resmi vesikalarda ve vekayinâmelerde, ra’iyyet hakkında beslenen telakkileri görmek mümkündür. Doğru cevap C'dir.
Soru 42
Ceyhun (Amuderya) nehrinin döküldüğü Aral gölünün güneyinde ve bu nehrin her iki tarafında uzanan arazinin adı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Harezm
B
Seyhan
C
Ceyhan
D
Kızılırmak
E
Çoruh
Açıklama:
Harezm, Ceyhun (Amuderya) nehrinin döküldüğü Aral gölünün güneyinde ve bu nehrin her iki tarafında uzanan arazinin adıdır. Doğru cevap A'dır.
Soru 43
Harezmşahlar Devleti hangi yüzyılda kurulmuştur?
Seçenekler
A
8. yüzyıl
B
10. yüzyıl
C
9. yüzyıl
D
11. yüzyıl
E
7. yüzyıl
Açıklama:
Harezmşahlar Devleti 11. yüzyılda kurulmuştur. Doğru cevap A'dır.
Soru 44
Harezmşahlar Devleti ilk kez hangi hükümdar döneminde büyük bir imparatorluğa dönüşmüştür?
Seçenekler
A
Alaaddin Keykubat
B
Alaaddin Keyhüsrev
C
Alâeddin Muhammed
D
Osman Gazi
E
Orhan Gazi
Açıklama:
Harezmşahlar Devleti ilk kez Alâeddin Muhammed döneminde büyük bir imparatorluğa dönüşmüştür. Doğru cevap C'dir.
Soru 45
Lakaplarına "Sencer" ve "İskender" gibi lakapları ekleyen 11. yüzyıl Türk Devleti aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Osmanlılar
B
Moğollar
C
Selçuklular
D
Harezmşahlar
E
İlhanlılar
Açıklama:
Lakaplarına "Sencer" ve "İskender" gibi lakapları ekleyen 11. yüzyıl Türk Devleti Harezmşahlar Devletidir. Doğru cevap D'dir.
Soru 46
Anuş-Tigin, Kutbeddin Muhammed ve Kızıl Arslan Dönemleri (1097-1156) aşağıdaki devletlerden hangisini açıklar?
Seçenekler
A
Osmanlılar
B
Harezmşahlar
C
Akkoyunlular
D
Karakoyunlular
E
İlhanlılar
Açıklama:
Anuş-Tigin, Kutbeddin Muhammed ve Kızıl Arslan Dönemleri (1097-1156) Harezmşahlar Devletini ifade eder. Doğru cevap B'dir.
Soru 47
İl-Arslan ve Sultan Alaeddin Tekiş/Tökiş Dönemleri (1156-1200) aşağıdakilerden hangi devlet yönetimini ifade eder?
Seçenekler
A
Harezmşahlar
B
Osmanlılar
C
Akkoyunlular
D
Karakoyunlular
E
İlhanlılar
Açıklama:
İl-Arslan ve Sultan Alaeddin Tekiş/Tökiş Dönemleri (1156-1200) Harezmşahlar Devletini ifade eder. Doğru cevap A'dır.
Soru 48
Alaeddin Muhammed Dönemi (1200-1220) aşağıdaki devletlerden hangisi içinde yaşanmıştır?
Seçenekler
A
Osmanlı Devleti
B
Harezmşahlar Devleti
C
İlhanlılar Devleti
D
Germiyanoğulları Beyliği
E
Hamitoğlu Beyliği
Açıklama:
Alaeddin Muhammed Dönemi (1200-1220) Harezmşahlar Devleti içinde yaşanmıştır. Doğru cevap B'dir.
Soru 49
Aşağıdakilerden hangisi Harezmşahlar Devletinin yıkılışına sebeptir?
Seçenekler
A
Osmanlı Devletinin genişlemesi
B
Selçuklu Devletinin saldırıları
C
Karakoyunlu Devletinin yayılma politikası
D
Moğol İstilası
E
Bizans'ın sınırlarını genişletmesi
Açıklama:
Moğol İstilası Harezmşahlar Devletinin yıkılışına sebeptir. Doğru cevap D'dir.
Soru 50
Harezmşahlar aşağıdakilerden hangisini ifade eder?
Seçenekler
A
Müslüman Türk Devletini
B
Bizans eyaletini
C
Osmanlı Eyaletini
D
Selçuklu Valilerine verilen özel bir ismi
E
Moğol hükümdarlarını
Açıklama:
Harezmşahlar bir Müslüman Türk Devletidir. Doğru cevap A'dır.
Soru 51
Harezmşahlara ait Otrar şehrini alan hükümdar aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Moğol hükümdarı Cengiz
B
Bizans hükümdarı II. Gordianus
C
Osmanlı hükümdarı Sultan Süleyman
D
İlhanlı Hükümdarı Cengiz
E
Rum hükümdarı II. Teodosius
Açıklama:
Harezmşahlara ait Otrar şehri Moğol hükümdarı Cengiz tarafından ele geçirilmiştir. Doğru cevap A'dır.
Soru 52
- Bölgede kurulan ilk devlettir.
- XI. yüzyılda Türkler tarafından kurulmuştur.
- İdari merkezi Gürgenc'tir.
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
II ve III
D
I ve III
E
I, II, III
Açıklama:
Bu bölgede daha önce kurulan devletler bulunmakla birlikte Harezmşahlar Devleti olarak üzerinde ittifak edilen siyasi teşekkül, XI. yüzyılda Türkler tarafından kurulan Harezmşahlar Devletidir. İdare merkezi Gürgenc’tir.
Soru 53
Harezmşah Devletinin siyasi olarak gelişimi ve ülke topraklarının Orta Asya’da hatırı sayılır bir genişliğe ulaşması hangisinin devrinde olmuştur?
Seçenekler
A
Anuş-Tigin
B
Alâeddin Harezmşah
C
Taceddin Ali Şah
D
Kızıl Arslan
E
Abu’l-Feth İl-Arslan
Açıklama:
Harezmşah Devletinin siyasi olarak gelişimi ve ülke topraklarının Orta Asya’da hatırı sayılır bir genişliğe ulaşması Alâeddin Harezmşah devrinde olmuştur.
Soru 54
- Harezmşahlar sülalesinin atasıdır.
- Taşt-dâr’lık mevkiine kadar yükselmiştir.
- Yeminü’d-din lakabını taşımaktadır.
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve III
E
I, II, III
Açıklama:
Anuş-Tigin Garca Harezmşahlar sülalesinin atasıdır, Taşt-dâr’lık mevkiine kadar yükselmiştir, Yeminü’d-din lakabını taşımaktadır.
Soru 55
Harezmşahlar Devleti kaçıncı yüzyılda kurulmuştur?
Seçenekler
A
IX. yüzyıl
B
X. yüzyıl
C
XI. yüzyıl
D
XII. yüzyıl
E
XIII. yüzyıl
Açıklama:
Bu bölgede daha önce kurulan devletler bulunmakla birlikte Harezmşahlar Devleti olarak üzerinde ittifak edilen siyasi teşekkül, XI. yüzyılda Türkler tarafından kurulan Harezmşahlar Devletidir. İdare merkezi Gürgenc’tir. Harezmşahlar Devleti, XI. yüzyılın sonlarında Büyük Selçuklu imparatorluğu yöneticilerinden Kudbeddin Muhammed b. Anuş-Tigin’in, gelenek icabı, Harezmşâh unvanı ile Harezm valiliğine tayini ile başlayan ve oğlu Atsız devrinde, onun Selçuklulardan bağımsız hareket etmeye başlamasıyla gelişen süreçte kurulmuş oldu. Doğru cevap C’dir.
Soru 56
Harezmşahlar sülalesinin atası olarak kabul edilen kişi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Alâeddin Muhammed
B
Anuş-Tigin Garca
C
Kutbeddin Muhammed
D
Kızıl Arslan Atsız
E
Sultan Alaeddin Tekiş
Açıklama:
Harezmşahlar sülalesinin atası olan Anuş-Tigin Garca (veya Anuştigin Garcaî, Nuştigin), Garcistanlı bir Türk kölesidir ve dönemin tarihçisi Reşidüddin’e göre aslen Oğuzların Beğdili boyuna mensuptur. Ancak onun, kuzey bölgelerine dağılmış ve birbiriyle çok yakın yaşayan Türk boylarından Kun, Kuman, Kıpçak, Kanglı’ya mensup olabileceğine veyahut Garcistan’de bulunan Halaçlara mensup olduğuna dair ihtimaller de vardır. Büyük Selçuklu emirlerinden Bilge-Tigin tarafından Garcistan’da satın alınan Anuş-Tigin, zekâ ve dirayeti sayesinde saray hizmetine girmiş ve en önemli saray vazifelerinden biri olan taştdâr’lık mevkiine kadar yükselmiştir. Doğru cevap B’dir.
Soru 57
Kızıl Arslan Atsız ile ilgili olarak aşağıda söylenenlerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Kutebeddin Muhammed’den önce tahta çıkmıştır.
B
Sancar’ın sarayında önemli bir mevki kazanmıştır.
C
Müslüman olmayan Türklerle savaştığı için kendisine gazi sıfatı verilmiştir.
D
Sancar ile beraber Gazne seferine katılmıştır.
E
Atsız’ın Cend ve Mangışlak fütuhatı Sancar’ı kızdırmıştır.
Açıklama:
Kutbeddin ölünce, yerine büyük oğlu Kızıl-Arslan Atsız, Harezmşah olarak tayin olundu (1128-1156). 1099 yılında doğmuş ve iyi bir tahsil görmüş olan Atsız, Sultan Sancar’ın şahsi teveccühünü kazanmış olduğu için, devrin siyasi ve idari geleneklerine uygun olarak, sultanın menşuru ile bu makama getirilmiş idi. Kuvvetli bir edebî kültür sahibi olan ve zaman zaman şiir de söyleyen Atsız, daha babasının sağlığında Sancar’ın sarayında önemli bir mevki kazanmış, sevgi ve hürmet toplamıştı. Bir kasidede ona verilen bahâü’d-din ve alâü’d-din gibi lakapların resmî bir mahiyet taşıdığı anlaşılmaktadır. Ebu muzaffer, husam emirü’lmü’minin gibi lakapları da bulunan Atsız’a, Harezm hudut boylarındaki Müslüman olmayan Türklerle savaştığı için de, gazi sıfatı verilmişti. Atsız, ilk zamanlarda Sancar’a karşı tam bir sadakat ile hareket ederek, onunla birlikte muhtelif seferlere katıldı. Bunun yanında, kendi nüfuz ve kudretini arttırmak için, Cend ve Mangışlak gibi, askerî bakımdan çok mühim merkezlerin yönetimini de elinde bulunduruyordu. Seyhun ötesindeki sahalara ilerleyerek, siyasi nüfuzunu oralarda da kurmaya çalıştı. Ancak, Sancar ile beraber Gazne seferine katıldığı sırada hükümdarın kendisine karşı soğuk ve şüpheli davrandığını gören Atsız’ın, hükümdara karşı sadakatinin sarsıldığı anlaşılmaktadır. Atsız’ın, Cend ve Mangışlak fütuhatı Sancar’ı kızdırmıştı çünkü bu seferler için ondan izin almamıştı. Zira kendisine tabi olan ve islam dini uğrunda kâfirler ile cihad eden bu saha Müslümanlarının kanlarını döktüğü için Sancar, Atsız’a kızıp onu aşağıladı. Atsız da bu fırsattan istifade ederek bağımsızlığını ilan etti. Doğru cevap A’dır.
Soru 58
Aşağıdakilerden hangisi İl-Arslan’ın yaptığı faaliyetlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Doğu İran’da birbirleriyle çarpışan eski Selçuklu emirlerinin mücadelelerine kendi menfaatine müdahale etti.
B
Semerkand Kara-Hanlı hükümdarlarının Karluk kabilesi reisleri ile yaptıkları iç çekişmelerde bir hakem rolü oynadı.
C
Kara-Hıtayların istila ve müdahale hareketlerini önlemekle uğraştı.
D
Irak Selçuklu Sultanı ile daima çekişme ve çatışma içinde oldu.
E
Bağdad halifesi ile sultan arasındaki ihtilaflarda da bir aracı rolü oynamaya çalıştı.
Açıklama:
İl-Arslan, saltanatı boyunca, doğu İran’da birbirleriyle çarpışan eski Selçuklu emirlerinin mücadelelerine zaman zaman kendi menfaatine müdahale etmek; Semerkand Kara-Hanlı hükümdarlarının Karluk kabilesi reisleri ile yaptıkları iç çekişmelerde bir hakem rolü oynamak; Kara-Hıtayların istila ve müdahale hareketlerini önlemekle uğraştı. Bunun dışında il-Arslan, Irak Selçuklu Sultanı ile daima dostça münâsebetler kurmaya, Bağdad halifesi ile sultan arasındaki ihtilaşarda da bir aracı rolü oynamaya çalıştı. Bağdad’a gönderdiği mektuplarında, halifenin sultana ihtiyacından ve Maveraünnehr’i Kara-Hıtayların elinden ancak sultanın kurtarabileceğinden bahseder. Fakat Irak Selçuklularının burada etkili bir askerî müdahalelerine fiilen imkân yoktu; Harezmşah il-Arslan, onlara karşı gösterdiği hürmet ve bağlılık sayesinde, daha ziyade, Horasan halkı ve büyük Selçuklu emirleri arasında mânevi bir sevgi kazanmaya çalışıyordu. Kara-Hıtaylara vergi vermek mecburiyetinden bir türlü kurtulamayan il-Arslan, bütün çabalarına rağmen, Maveraünnehr işlerinde herhangi bir başarı elde edemediği gibi, Horasan’da da Oğuzlara ve Selçuklu emirlerine karşı da etkili bir şey yapamamıştır. Doğru cevap D’dir.
Soru 59
Hangisi Harezmşahlar sülalesinin gerçek kurucusu sayılmaktadır?
Seçenekler
A
Kızıl Arslan
B
Anuş-Tigin Garca
C
Kutbeddin Muhammed
D
İnal-Tigin
E
Mahmud Han
Açıklama:
Harezm’de çıkarılan isyanı Sancar’ın yardımı ile bastıran ve 1128’de ölümüne
kadar bu vazifede kalan Kutbeddin Muhammed, Harezmşahlar sülalesinin gerçek
kurucusu sayılmaktadır.
kadar bu vazifede kalan Kutbeddin Muhammed, Harezmşahlar sülalesinin gerçek
kurucusu sayılmaktadır.
Soru 60
Alaeddin Muhammed hangi yıllar arasında Harezmşah Devletinin başında bulunmuştur?
Seçenekler
A
1180-1200
B
1200-1220
C
1220-1240
D
1240-1260
E
1260-1280
Açıklama:
Babasının ölüm döşeğinde bulunduğu haberi geldiğinde Alâeddin, Turşiz muhasarası ile meşguldü. Kutbeddin iken, tahta çıkışından sonra bu lakabı Alâeddin’e çevrilen Muhammed, yüz bin dinar karşılığında, derhal muhâsarayı bırakarak, Harezm’e koştu ve babasının ölümünden 31 gün sonra, Alâeddin unvanı ile tahta çıktı. Alaeddin Muhammed, 1200-1220 yılları arasında hüküm sürmüştür. Doğru cevap B’dir.
Soru 61
Alaeddin Muhammed, Mâverâünnehir’de kazandığı zaferlerden sonra hangi unvanı almıştır?
Seçenekler
A
Kutbeddin
B
Melik
C
Harezmşah
D
Sancar
E
Ebu Muzaffer
Açıklama:
Gurlular karşısında kazandığı başarılardan sonra Harezmşah Alâeddin, 1207’de Maveraünnehir’e karşı giriştiği sefer ile bu büyük harekât başlamış oldu. Maveraünnehir seferi, Kara-Hıtayların mağlubiyeti ve Buhara’nın zaptı ile neticelendi. Buhara’da hâkimiyet esasen, bu şehrin imamlık, hatiplik gibi yüksek dini görevlerini babadan oğula ırsen intikal eder şekilde deruhte etmiş olan ve resilerine “sadr-ı cihan” denilen Burhan oğulları ailesinde idi ve bu otorite Kara-Hitaylar tarafından da tastik olunmuştu. Bu zaferden sonra, Alâeddin’in bölgede prestiji arttı ve Semerkand hükümdarı ile Maveraünnehir seyyid ve ulemasının kendisine meyletmesi söz konusu oldu. Bu başarılarının ardından mağrur hükümdarın eski lakaplarına ilave olarak, iskender-i sani ve sancar lakaplarını da aldığını görüyoruz ki, bu onun hem cihangirlik iddiasında bulunduğunu, hem de, kendisini Büyük Selçukluların varisi ve İslam dünyasının sultanı olarak gördüğü anlamına geliyordu. Doğru cevap D’dir.
Soru 62
Harezmşahlar ile Moğollar arasında kurulan dostluk anlaşmasına dayanarak Moğolların gönderdiği ticaret kervanına el konulması ve tacirler ile kervancıların öldürülmesi hadisesi, tarihe hangi adla geçmiştir?
Seçenekler
A
Meaveraünnehir Hadisesi
B
Semerkant Hadisesi
C
Merv Hadisesi
D
Otrar Hadisesi
E
Bağdat Hadisesi
Açıklama:
Cengiz’in zaferleri ve bu yeni devletin kudret derecesi hakkında bilgi edinmek için, O’nun yanına bir elçilik heyeti gönderen Harezmşah’ın bu hareketine karşılık olmak üzere, Moğol Hükümdarı da ona bir heyet gönderdi. 1218’de Maveraünnehir’de Alâeddin Muhammed tarafından kabul edilen bu heyet, Cengiz’in kendisi ile dostluk ve ticaret ilişkiler kurmak istediğini ifade etti; bu suretle yapılan anlaşma gereği karşılıklı barış ve ticaret münasebetleri kurulmuş oldu. Bu anlaşmaya dayanarak ve daha doğru görünen diğer bir rivayete göre, elçilik heyetinin hemen adından Harezmşahlar ülkesine gelen 450-500 kişilik bir ticaret kervanı Harzemşah ülkesinde belirdi. Kervan, sınır şehri olan ve Terken Hatun’un akrabasından, muhtemelen de biraderinin oğlu, İnalcık’ın vali olarak bulunduğu Otrar’da, casusluk töhmeti ile tutuklanıp bütün mallarına el konulduktan sonra, tacirler ve kervancılar öldürüldü. Bu olay tarihe meşhur “Otrar Hadisesi” olarak geçti (1220). Nasılsa kaçıp kurtulabilen bir kişi, durumu Cengiz’e bildirdi. Cengiz, Harezmşah’a bir heyet göndererek, Kayır Han lakabını taşıyan Vali İnalcık’ın teslimini ve malların tazminini istedi. Alâeddin bu talebi hakaretle reddedince, Cengiz Han Harezmşahlara karşı harekâta girişmek için fırsatı elde etmiş oldu.. Doğru cevap D’dir.
Soru 63
Göçebe akınlarına karşı savunma hattı olarak kurulan yerlere ne ad verilir?
Seçenekler
A
hisar
B
kale
C
nöbet
D
cihat
E
ribat
Açıklama:
Ürgenç gibi büyük merkezlerde ticari faaliyetin yarattığı oldukça geniş ve canlı şehir hayatı, göçebelere karşı bir savunma hattı olarak kurulmuş ribatlarda devam eden cihat kültürü, Harezmlilerde bir çeşit yerel bir vatanperverlik yaratmıştı. Doğru cevap E’dir.
Soru 64
Harezmşahlar Devletinde vezirin maiyetinde bulunan divanlar arasında aşağıdakilerden hangisi yoktur?
Seçenekler
A
divanı-ı inşa
B
divan-ı arz
C
divanı-ı hümayun
D
divan-ı istifa
E
divan-ı tuğra
Açıklama:
Merkezi idarenin başında, Selçuklularda olduğu gibi, vezir bulunuyordu. Hükümdarın vekili sıfatı ile bütün devlet işlerini idare eden vezir, eğer nizamü’l-mülk lakabını taşıyorsa, hukümdarın yanında oturmak ve beraber yemek yemek gibi imtiyazlara sahipti. Vezâret mührü onda bulunur, memuriyetin alameti olarak, altın divit taşırdı ki, bütün bunlar Selçuklular devrinden kalan ananelerdir. Bütün Timarlardan, hatta sultana mahsus olan Hasslardan öşür alan vezirin maiyetinde, muhtelif divanlar vardı. Çeşitli yönetim şubeleri şeklinde olan bu divanların (divan-ı tuğra, divan-ı inşa, divan-ı arz, divan-ı istifa, divan-ı israf vb.) görev ve yetkileri, Büyük Selçuklularınki gibiydi. Merkezi idarede, vezirden sonra, bir de divan reisi vardı. Doğru cevap C’dir.
Soru 65
Harezmşahlar ülkesinde XII. yüzyılda, Seyhun ötesi bozkırlarında yaşayan Türk göçebelerinin İslamlaşmasında ve bunlar arasında bir Türk tarikatının kurulmasında, en büyük rolü oynayan şahıs kimdir?
Seçenekler
A
Ahmed Yesevî
B
Hacı Bektaşı Veli
C
Yunus Emre
D
Mevlana Celaleddin Rumi
E
Hacı Bayram Veli
Açıklama:
Harezmşahlar ülkesinde XII. yüzyılda, Seyhun ötesi bozkırlarında yaşayan Türk göçebelerinin İslamlaşmasında ve bunlar arasında bir Türk tarikatının kurulmasında, en büyük rolü oynayan şahıs ise Ahmed Yesevî’dir. Etkileri günümüze kadar ulaşan Ahmet Yesevi (Ahmet bin ibrahim bin ilyas Yesevi), 11. yüzyılın ikinci yarısında bugünkü Kazakistan’ın Çimkent şehrinin hemen doğusundaki Sayram (isbicab) kasabasında doğmuştur. Sayram, o dönemde önemli bir kültür ve ticaret merkezidir. Babasının ölümünden sonra, ablası ile birlikte Sayram yakınlarındaki Yesi’ye yerleşen Yesevi, burada “Arslan Baba” adlı bir Türk şeyhinden ilk eğitimini almaya başlamıştır. Türbesi Yesi yakınındaki Otrar’da bulunan Arslan Baba, rivayete göre Muhammed’in emanet ettiği hurmayı Ahmet Yesevi’ye ulaştırmak görevini üstlenmiştir. Mezar-ı fierif’te bulunduğu bir dönemde, imam Rıza’nın öğrencisi olduğu belirtilen Arslan Baba’nın, Yesevi’nin manevi alanda yücelmesinde önemli bir yeri vardır. Yesevi, öğretisini hocası Arslan Baba’dan aldığı “ehl-i beyt” sevgisi ve bu doğrultudaki tasavvuf anlayışı üzerine kurmuştur. Bir Türk sufi tarafından kurulan bu ilk büyük “Türk tarikatı”, önce Maveraünnehir, Taşkent ve çevresi ile batı Türkistan’da etkili olmuştur. Daha sonra Horasan, İran ve Azerbaycan’da yaşayan Türkler arasında yayılan Yesevi tarikatı, XIII. yüzyıldan başlayarak göçlerle Anadolu’ya, oradan da Balkanlara ulaşmıştır. O’nun ve dervişlerinin Harezm’de ve bozkırlardaki derin etkileri asırlarca devam etmiş, Nakşibendilik ve Bektaşilik gibi, büyük tarikatların teşekkülünde etkili olmuştur. Türkçeyi tarikat dili olarak kabul etmekle, Türk tasavvuf edebiyatının kurulmasında da başlıca etken olan Ahmed Yesevî’nin ve Yesevî dervişlerinin, Seyhun havzasındaki İslamlaşma hareketinde, daha XII. yüzyıldan başlayarak, büyük bir rol oynadıkları ve bunun XIII-XVI. yüzyıllarda devam ettiği söylenebilir. Doğru cevap A’dır.
Soru 66
Alâeddin Muhammed’in karşısında duran başlıca siyasi ve askeri güç hangisidir?
Seçenekler
A
Maveraünnehir Kara-Hanlıları
B
Kara-Hıtaylar
C
Gurlular
D
Türk Memlûkleri
E
Kanglı-Kıpçak
Açıklama:
Alâeddin Muhammed’in karşısında duran başlıca siyasi ve askeri güç Kara-Hıtaylardır.
Soru 67
Hangisinin Alâeddin tarafından zaptı Maveraünnehir’de Harezmşahlar hâkimiyetinin kesin bir şekilde yerleşmesini sağlamıştır?
Seçenekler
A
Kasan
B
Fergana
C
Şaş
D
Semerkand
E
Sığnak
Açıklama:
1212’de Semerkand’ın Alâeddin tarafından zaptı ile Maveraünnehir’de Harezmşahlar hâkimiyetinin kesin bir şekilde yerleşmesini sağlamıştır.
Soru 68
- Devletin ilk çekirdeğini, Büyük Selçukluların muhtar bir eyaleti olan Harezm’de uzun
yıllar valilikte bulunan bir Türk ailesinin kurmuştur. - Harezm bilhassa coğrafi konumu yüzünden asırlarca yarı mahalli hanedanlar tarafından idare edilmiştir.
- Gazneliler ve Selçuklular hâkimiyetine geçtikten sonra muhtar bir eyâlet şeklinde yönetilmiştir.
Seçenekler
A
Yalnız I
B
II ve III
C
Yalnız III
D
I ve III
E
I, II, III
Açıklama:
Harezmşahlar imparatorluğu’nun bünye ve karakterine bakıldığı zaman, devletin
ilk çekirdeğini, Büyük Selçukluların muhtar bir eyaleti olan Harezm’de uzun
yıllar valilikte bulunan bir Türk ailesinin kurduğu açıktır. Harezm’in bilhassa coğrafi konumu yüzünden asırlarca yarı mahalli hanedanlar tarafından idare edilmiş
olması, Gazneliler ve Selçuklular hâkimiyetine geçtikten sonra da adeta muhtar bir
eyâlet şeklinde yönetilmeyi zorunlu kılacak bir takım gelenekler yaratmıştır.
ilk çekirdeğini, Büyük Selçukluların muhtar bir eyaleti olan Harezm’de uzun
yıllar valilikte bulunan bir Türk ailesinin kurduğu açıktır. Harezm’in bilhassa coğrafi konumu yüzünden asırlarca yarı mahalli hanedanlar tarafından idare edilmiş
olması, Gazneliler ve Selçuklular hâkimiyetine geçtikten sonra da adeta muhtar bir
eyâlet şeklinde yönetilmeyi zorunlu kılacak bir takım gelenekler yaratmıştır.
Soru 69
Harezmşahlar Devleti ne zaman kurulmuştur?
Seçenekler
A
11. yüzyılın sonlarında
B
12. yüzyılın başlarında
C
13. yüzyılın başlarında
D
10. yüzyılın sonlarında
E
11. yüzyılın başlarında
Açıklama:
Harezmşahlar Devleti, XI. yüzyılın sonlarında Büyük Selçuklu İmparatorluğu yöneticilerinden Kudbeddin Muhammed b. Anuş-Tigin’in, gelenek icabı, Harezmşâh unvanı ile Harezm valiliğine tayini ile başlayan ve oğlu Atsız devrinde, onun Selçuklulardan bağımsız hareket etmeye başlamasıyla gelişen süreçte kurulmuş oldu. Bu devlet, Selçuklu Sultanı Sancar’ın ölümünden sonra (1157), İl-Arslan (1156- 1172) ve Tökiş/Tekiş (1172-1200) zamanlarında güçlendi. Türk kökenli sülale tarafından kurulan bu devlet, Alâeddin Muhammed (1200-1220) devrinde büyük bir imparatorluğa dönüştü fakat Moğol istilası ile de çöktü.
Soru 70
Harezm Devleti'nin siyasi olarak gelişimi ve ülke topraklarının Orta Asya’da hatırı sayılır bir genişliğe ulaşması kimin zamanında olmuştur?
Seçenekler
A
Alâeddin Harezmşah
B
Alâeddin Muhammed
C
Alâeddin Muhammed Tökiş
D
Atsız
E
Anuş-Tigin
Açıklama:
Devletin siyasi olarak gelişimi ve ülke topraklarının Orta Asya’da hatırı sayılır bir genişliğe ulaşması Alâeddin Harezmşah devrinde oldu. Ancak, bundan önce 1193’ten itibaren Alâeddin Muhammed Tökiş/Tekiş zamanında Irak Selçuklularının son hükümdarı Tuğrul’un mağlup edilmesi ve ölümü (1194) üzerine Harezm devleti artık bir imparatorluk yapısını kazanmıştır.
Soru 71
- Merkezi idarenin başında vezir bulunuyordu.
- Merkezi idarede, vezirden sonra, divan reisi vardı.
- Muhtelif divanların başındaki büyük memurların, birbirine nazaran, teşrifat dereceleri de değişirdi.
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve III
E
I, II, III
Açıklama:
Merkezi idarenin başında, Selçuklularda olduğu gibi, vezir bulunuyordu. Hükümdarın vekili sıfatı ile bütün devlet işlerini idare eden vezir, eğer nizamü’l-mülk
lakabını taşıyorsa, hükümdarın yanında oturmak ve beraber yemek yemek gibi imtiyazlara sahipti. Vezâret mührü onda bulunur, memuriyetin alameti olarak, altın
divit taşırlardı ki, bütün bunlar Selçuklular devrinden kalan ananelerdir. Bütün Timarlardan, hatta sultana mahsus olan Hasslardan öşür alan vezirin maiyetinde, muhtelif divanlar vardı. Merkezi idarede, vezirden sonra, bir de divan reisi
vardı. Muhtelif divanların başındaki büyük memurların, biribirine nazaran, teşrifat
dereceleri de değişirdi
lakabını taşıyorsa, hükümdarın yanında oturmak ve beraber yemek yemek gibi imtiyazlara sahipti. Vezâret mührü onda bulunur, memuriyetin alameti olarak, altın
divit taşırlardı ki, bütün bunlar Selçuklular devrinden kalan ananelerdir. Bütün Timarlardan, hatta sultana mahsus olan Hasslardan öşür alan vezirin maiyetinde, muhtelif divanlar vardı. Merkezi idarede, vezirden sonra, bir de divan reisi
vardı. Muhtelif divanların başındaki büyük memurların, biribirine nazaran, teşrifat
dereceleri de değişirdi
Soru 72
- Askerî teşkilat esas itibarı ile Büyük Selçuklulardan alınmıştır.
- Orduya ait bütün idari işlere mezalim divanı bakardı.
- Hükümdara ait olan emlak ve arazinin idaresi doğrudan doğruya divan-ı hass’a aitti.
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve III
E
I, II, III
Açıklama:
- Askerî teşkilat esas itibarı ile Büyük Selçuklulardan alınmıştır.
- Orduya ait bütün idari işlere divan-ı arz bakardı.
- Hükümdara ait olan emlak ve arazinin idaresi doğrudan doğruya divan-ı hass’a aitti.
Soru 73
Hangisi Harezmşahlar Devletinde kaza divanının başında bulunmaktadır?
Seçenekler
A
Melik
B
Akzü’l-kuzat
C
Nizamü’l-Mülk
D
Yuluk
E
Sadr-i cihan
Açıklama:
Devletin şer’i kaza ile mükellef bütün teşkilatı, pâyitahtakti kaza divanı tarafından idare edilir ve bunun başında, doğrudan-doğruya hükümdarın fermanı ile tayin edilen ve akzü’l-kuzat unvanını taşıyan bir âlim bulunurdu.
Soru 74
Harezm Sultanı Alâeddin Muhammed iskender-i sani ve sancar lakaplarını aşağıdaki olaylardan hangisi sonunda almıştır?
Seçenekler
A
Gurlular'ı mağlup ederek Merv ve Tus şehirlerini aldıktan sonra
B
Kara-Hıtaylar'ı mağlup ederek Buhara'yı aldıktan sonra
C
Gurlu Şihabeddin'in bir Hintli ya da Bâtınî tarafından öldürülmesinden sonra
D
Termiz Kalesi'ni aldıktan sonra
E
Mazenderan ülkesindeki başarılı hareketlerinden sonra
Açıklama:
Gurlular karşısında kazandığı başarılardan sonra Harezmşah Alâeddin, 1207’de Maveraünnehir’e karşı giriştiği sefer ile bu büyük harekât başlamış oldu. Maveraünnehir seferi, Kara-Hıtayların mağlubiyeti ve Buhara’nın zaptı ile neticelendi. Buhara’da hâkimiyet esasen, bu şehrin imamlık, hatiplik gibi yüksek dini görevlerini babadan oğula ırsen intikal eder şekilde deruhte etmiş olan ve resilerine “sadr-ı cihan” denilen Burhan oğulları ailesinde idi ve bu otorite Kara-Hitaylar tarafından da tastik olunmuştu. Bu zaferden sonra, Alâeddin’in bölgede prestiji arttı ve Semerkand hükümdarı ile Maveraünnehir seyyid ve ulemasının kendisine meyletmesi söz konusu oldu. Bu başarılarının ardından mağrur hukümdarın eski lakaplarına ilave olarak, iskender-i sani ve sancar lakaplarını da aldığını görüyoruz ki, bu onun hem cihangirlik iddiasında bulunduğunu, hem de, kendisini Büyük Selçukluların varisi ve İslam dünyasının sultanı olarak gördüğü anlamına geliyordu.
Soru 75
Bazı vilayetlerdeki Müslüman halkın güney-batıya doğru hareket etmelerini isteyen Alâeddin Seyhun ötesindeki sahalarda Küçlük'e karşı etkili bir savunmadan aciz olduğunu göstermiştir. Aşağıdakilerden hangisi bahsi geçen vilayetlerden biri değildir?
Seçenekler
A
İspicab
B
Buhara
C
Şaş
D
Fergana
E
Kasan
Açıklama:
İspicab, Şaş, Fergana ve Kasan vilayetleri müslüman halkının güney-batıya doğru hareket etmelerini istemekle Alâeddin, Seyhun ötesindeki sahalarda Küçlük’e karşı etkili bir savunmadan aciz olduğunu göstermiş bulunuyordu. Bununla birlikte o, Kırgız çöllerindeki göçebe Kıpçaklara karşı yaptığı seferlerde daha başarılı sonuçlar almış ve Sığnak’ı ilhak etmişti (1215).
Soru 76
XIII. yüzyılın başlarında doğunun en büyük İslam devletinin başkenti, muhteşem saraylar, medreseler, kütüphaneler, ticarethaneler ve hanlarla donatılan ancak Moğollar tarafından yıkılıp yakılarak tüm bunlardan ve ihtişamından hiçbir iz kalmayacak şeklide tarih sahnesinden silinen şehir aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Otrar
B
Sıgnak
C
Ürgenç
D
Buhara
E
Semerkand
Açıklama:
Devrin en kalabalık ve mamur şehirlerinden olan Harezmşahlar payitahtı (Hazret-i Harezm, Ürgenç, Gürgenc, Curcaniya), dört aylık uzun bir müdafaadan sonra, Moğolların eline düştü (Aralık 1220- Mayıs 1221). Moğollar mahalleri yakılmış, saray ve çarşıları harap olmuş olarak Gürgenç’i teslim aldılar. Ceyhun nehrinin suları önündeki bentleri de yıktıkları için şehir sular altında kaldı ve ahalinin çoğu bu şekilde boğuldu. Kurtulanlar da Moğollara esir oldular. Böylece, XIII. yüzyılın başlarında doğunun en büyük İslam devletinin başkenti, muhteşem saraylar, medreseler, kütüphaneler, ticarethaneler ve hanlarlarla dolu bir şehir olan Ürgenç, tüm bunlardan ve ihtişamından hiçbir iz kalmayacak şeklide tarih sahnesinden silindi.
Soru 77
Harezm merkezi idaresinin başında aşağıdakilerden hangisi bulunurdu?
Seçenekler
A
Divan reisi
B
Emir-i Dad
C
Vezir
D
Müstevfi
E
Pervaneci
Açıklama:
Merkezi idarenin başında, Selçuklularda olduğu gibi, vezir bulunuyordu. Hükümdarın vekili sıfatı ile bütün devlet işlerini idare eden vezir, eğer nizamü’l-mülk lakabını taşıyorsa, hükümdarın yanında oturmak ve beraber yemek gibi imtiyazlara sahipti. Vezâret mührü onda bulunur, memuriyetin alameti olarak, altın divit taşırdı ki, bütün bunlar Selçuklular devrinden kalan ananelerdir. Bütün Timarlardan, hatta sultana mahsus olan Hassalardan öşür alan vezirin maiyetinde, muhtelif divanlar vardı.
Soru 78
Başında, doğrudan-doğruya hükümdarın fermanı ile tayin edilen ve akzü’l-kuzat unvanını taşıyan bir âlimin bulunduğu divan aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Divan-ı tuğra
B
Divan-ı inşa
C
Kaza divanı
D
Mezalim divanı
E
Divan-ı arz
Açıklama:
Harezmşahlar ülkesinde adalet ve yargı işleri kadılar tarafından yürütülmekteydi. Kaza hakkı şer’an hükümdara ait olduğu için, kadıların azli ve nasbı da onun tarafından yapılırdı. Devletin şer’i kaza ile mükellef bütün teşkilatı, pâyitahtakti kaza divanı tarafından idare edilir ve bunun başında, doğrudan-doğruya hükümdarın fermanı ile tayin edilen ve akzü’l-kuzat unvanını taşıyan bir âlim bulunurdu.
Soru 79
Harezm sahasında din âlimleri arasında gelişen, kelam ilminin en rasyonalist mezhebi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hanefi
B
İsmâilî-Bâtıni
C
Şâfii
D
Mütezile
E
Sünni
Açıklama:
Harezm sahasında Sünniliğin eskiden beri hâkim olduğu bu sahada din âlimleri arasında kelam ilminin en rasyonalist bir mektebi (mezhebi) olan Mütezile XI. yüzyılda büyük bir gelişme göstermiş ve bu gelişme Moğol istilasından sonra da devam etmiştir.
Soru 80
Harezmşahlar ülkesinde XII. yüzyılda, Seyhun ötesi bozkırlarında yaşayan Türk göçebelerinin İslamlaşmasında ve bunlar arasında bir Türk tarikatının kurulmasında, en büyük rolü oynayan şahıs aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Arslan Baba
B
Kadı Ebu’l-Fazl Kirmani
C
Vaiz Ebu Mansur Abbadi
D
Ahmet bin İbrahim bin İlyas Yesevi
E
Seyyid İsmail Cürcani
Açıklama:
Harezmşahlar ülkesinde XII. yüzyılda, Seyhun ötesi bozkırlarında yaşayan Türk göçebelerinin İslamlaşmasında ve bunlar arasında bir Türk tarikatının kurulmasında, en büyük rolü oynayan şahıs ise Ahmed Yesevî’dir. Etkileri günümüze kadar ulaşan Ahmet Yesevi (Ahmet bin İbrahim bin İlyas Yesevi), 11. yüzyılın ikinci yarısında bugünkü Kazakistan’ın Çimkent şehrinin hemen doğusundaki Sayram (İsbicab) kasabasında doğmuştur.
Soru 81
Celaleddin Harezmşah’ın Anadolu'nun doğusundaki ilk hareketleri hangi yılda gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
1245
B
1238
C
1237
D
1235
E
1230
Açıklama:
Celaleddin Harezmşah’ın Anadolu’nun doğusundaki hareketleri ve nihayet Konya Selçuklu Sultanı I. Alâeddin Keykubad’ın ordusu karşısındaki ağır hezimeti (10 Ağustos 1230), Erzincan ve Erzurum sahalarının Selçuklu hâkimiyeti altına girmesine sebep olmuş, Diyarbekır havalisinde de, Mardin hariç, Eyyubîlerin hâkimiyetini kuvvetlendirmişti. Ertesi yıl (1231), Celaleddin’in ölümünden sonra, bu tehlikeli rakip karşısında ittifak ihtiyacını duyan Eyyübîler ve Anadolu Selçukluları arasında şiddetli bir rekabet ve mücadele devri başladı.
Soru 82
Harezmşahların kuruluşu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Harezmşahlar Aral Gölü’nün güneyi ile İran’ın kuzeydoğu bölgesinde Harezm olarak anılan bölgede hüküm sürmüş, 1097 yılında devletin temelleri atılmıştır.
B
Harezmşah Devleti, Büyük Selçuklu Devleti’ne bağlı bir vali olan Kutbettin Muhammed Harezmşah tarafından kurulmuştur.
C
Harezmşah Devleti, Selçuklu Sultanı Sancar'ın ölümünden sonra (1157), İl-Arslan (1156-1172) ve Tökiş/Tekiş (1172-1200) zamanlarında güçlenmiştir.
D
Harezmşahlar döneminde, Afganistan’da Gurlular, İran’da yerli İran ahalisi, Maveraünnehir'de ise Türkler bulunmaktaydı.
E
İl-Arslan’ın Abbasi Halifeliğine itaatini bildirmesi Harezmşahların tam bağımsız bir devlet olarak ortaya çıkmasına ortam hazırlamıştır.
Açıklama:
- Harezmşahlar Aral Gölü’nün güneyi ile İran’ın kuzeydoğu bölgesinde Harezm olarak anılan bölgede hüküm sürmüş, 1097 yılında devletin temelleri atılmıştır.
- Harezmşah Devleti, Büyük Selçuklu Devleti’ne bağlı bir vali olan Kutbettin Muhammed Harezmşah tarafından kurulmuştur.
- Harezmşah Devleti, Selçuklu Sultanı Sancar’ın ölümünden sonra (1157), İl-Arslan (1156-1172) ve Tökiş/Tekiş (1172-1200) zamanlarında güçlenmiştir.
- Harezmşahlar döneminde, Afganistan’da Gurlular, İran’da yerli İran ahalisi, Maverünnehr’de ise Türkler bulunmaktaydı.
- Abbasi egemenliği ise iyice zayıflamıştı. Büyük Selçukluların ise iç siyasi mücadelelerden dolayı yıkılmaya yüz tutması, bölgede yeni bir devletin oluşması için uygun bir ortam yaratmıştır.
Soru 83
Harezmşahlar saltanatının kurucusu kimdir?
Seçenekler
A
Anuş-Tigin
B
Kutbeddin Muhammed
C
Kızıl Arslan
D
İl-Arslan
E
Sultan Alaeddin Tekiş
Açıklama:
Selçuklu Sarayında hizmetkâr olarak görev alan Anuş Tigin, zamanla yükselerek taşdarlık vazifesi almış ve Sultanın abdest alması ve elini yıkaması için iplikçiliğini yapmaya başlamıştı. İplikçilik ile başlayan saray vazifesi zamanla devlet mertebelerinde görevler alarak yükselmesiyle devam etti. Devlet işlerindeki başarısı ve zekâsıyla yükselerek çocuk yaşta Bilge Tigin tarafından esir alındığı Harezmî’ye vali olarak atandı (1092). Bu tarihten sonra Harezmşahların Devletinin müstakbel sultanları olacak Harezmî valileri Anuş Tigin’in soyundan gelmiştir. Bu sebeple Anuş Tigin, HarezmşahlarınDevletinin kurucusu ve saltanat atası olarak kabul edilmektedir.
Soru 84
Anuş Tigin’in vefatından sonra Selçuklu Sultanı Sencer tarafından Harezm valisi olarak kim atanmıştır?
Seçenekler
A
Kutbeddin Muhammed
B
Kızıl Arslan Atsız
C
İl-Arslan
D
Sultan Alaeddin Tekiş
E
Alaeddin Muhammed
Açıklama:
Anuş Tigin’in vefatından sonra Selçuklu Sultanı Sencer tarafından Harezm valisi olarak atanan Kudbeddin Muhammed de babası gibi Selçuklu Sarayında yetişmiş, saray terbiyesi ve devlet idareciliği ilimleri almış, gösterdiği başarılar ile babası gibi göz doldurarak yükselmişti. Anuş Tigin’in vefatı üzerine Harezm valisi olarak atanan Kudbeddin Muhammed, halkına adil ve hakkaniyetle davranarak Harezm halkının saygısını ve itibarını kazandı. Bu haseple Harezm eşrafı, Kudbeddin Muhammed’i tartışmasız bir lider olarak görmeye başlamışlardı.
Soru 85
- Harezm halkının kendisine bağlılığından istifade etmesi
- Büyük Selçuklu Devletinin zayıflamasından istifade etmesi
- Atsız’ın bu başına buyruk hareketi Sultan Sencer’in çok kızması ve kendisini tenkit ve ikaz etmesi
- Atsız’ın, Cend ve Mangışlak fütuhatı Sancar’ı kızdırmıştı çünkü bu seferler için ondan izin almamıştı. Zira kendisine tabi olan ve islam dini uğrunda kâfirler ile cihad eden bu saha müslümanlarının kanlarını döktüğü için Sancar, Atsız’a kızıp onu aşağılaması
- Sancar’ın Kara-Hıtaylara karşı Katavan’da uğradığı ağır mağlubiyet üzerine
- Atsız’ın Horasan için emelleri olması
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
I, II, III, IV, V ve VI
D
I, III ve V
E
II, IV ve VI
Açıklama:
- Harezm halkının kendisine bağlılığından istifade etmesi
- Büyük Selçuklu Devletinin zayıflamasından istifade etmesi
- Atsız’ın bu başına buyruk hareketi Sultan Sencer’i çok kızdırdı. Sencer, kendisini tenkit ve ikaz etmesi
- Atsız’ın, Cend ve Mangışlak fütuhatı Sancar’ı kızdırmıştı çünkü bu seferler için ondan izin almamıştı. Zira kendisine tabi olan ve islam dini uğrunda kâfirler ile cihad eden bu saha müslümanlarının kanlarını döktüğü için Sancar, Atsız’a kızıp onu aşağılaması
- Sancar’ın Kara-Hıtaylara karşı Katavan’da uğradığı ağır mağlubiyet üzerine
- Atsız’ın Horasan için emelleri olması
Soru 86
İl-Arslan Harezm’de bulunan amcaları İnal-Tigin ile Yusuf’u ve kardeşleri Hitay Han ile Süleyman Şah’ı öldürttükten sonra, 22 Ağustos 1156’de rakipsiz olarak Harezmşah tahtına oturdu. Bu operasyonların ordu içinde yaratacağı kötü yansımaları önlemek için baş vurduğu tedbirler aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Dağınık vaziyetteki orduyu merkeze toplamıştır.
B
Oğuzları orduda görevlendirmiştir
C
Sultan Sancar’a bağımlılığını bildirmiştir
D
Askerlerin iktalarını ve maaşlarını artırmıştır
E
Horasan' almak için fetihler planlamıştır
Açıklama:
Babası hayatta iken veliaht olan Abu’l-Feth İl-Arslan, onun ölümü üzerine, hızla Harezm’e döndü ve resmen tahta geçerek işleri yoluna koydu. Harezm’de bulunan amcaları İnal-Tigin ile Yusuf’u ve kardeşleri Hıtay Han ile Süleyman Şah’ı öldürttükten sonra, 22 Ağustos 1156’de, rakipsiz olarak, Harezmşah tahtına oturdu. Bu operasyonların ordu içinde yaratacağı kötü yansımaları önlemek için de askerlerin iktalarını ve maaşlarını arttırmayı ihmal etmeyen İl-Arslan’ın Harezmşahlığı, o yılın Ramazan ayında Merv’e gelen Sultan Sancar tarafından gönderilen ferman ile de teyit olundu.
Soru 87
Saltanatın esas varisi olan Tekiş, Nişabur şehrinin dışında bulunuyordu. Küçük oğlu Sultan Şah, bu fırsatı değerlendirerek kendisini Harezmşahların Sultanı ve Büyük Kağanı ilan etti. Atsız’ın büyük oğlu Tekiş, kardeşinin Hükümdarlığını kabul etmedi ancak önce davrandığı için saltanat ordusunu arkasına alan Sultan Şah’a karşı tek başına mücadele etmesi mümkün değildi. Kardeşini tahttan indirmek için kimden destek istemiştir?
Seçenekler
A
Abbasi
B
Irak Selçukluları
C
Kara Hıtaylar
D
Moğollar
E
Büyük Selçuklu
Açıklama:
İl-Arslan öldüğü zaman, küçük oğlu ve veliahtı Calaleddin Sultan Şah, annesi Melike Terken ile beraber, Harezm’de bulunuyordu. Veliaht olması sebebiyle Harezmşahlık tahtına oturdu. Bunda annesi Terken Hatun’un da etkisi olmuştu. Fakat Cend’de vali bulunan büyük kardeşi Tökiş, Harezm’e gelmesi hususunda, kardeşinden aldığı emre itaat etmedi. Bunun üzerine, kendisine karşı askerî bir kuvvet gönderdiğini haber alan Tökiş, Kara-Hıtaylara iltica ederek, onlardan askerî yardım istedi. Harezm işlerine her vesile ile müdahale etmek için fırsat arayan ve kendilerini Harezmşahların metbuu sayan Kara-Hıtaylar, bu talebi kabul ettiler. Çok kuvvetli bir Kara-Hıtay ordusunun yardımı ile Tökiş’in Harezm’e yürüdüğünü haber alan Sultan Şah ve annesi, mukavemetin faydasızlığına hükmederek, taraftarları ve hazineleri ile birlikte, Harezm’i terk ettiler ve o sırada Horasan’ın en kuvvetli emiri ve Irak Selçuklularının nâibi mahiyetinde bulunan Melik Müeyyed Ay-Aba’nın yanına geldiler. Maksatları, Kara-Hıtaylardan destek alan Tökiş’e karşı Melik Müeyyed’in kuvvetinden istifade ederek, tekrar harezmşahlığı ele geçirmek idi.
Soru 88
- Kara-Hıtayların Tökiş’i kendilerine tabi bir hükümdar olarak görmeye başlamaları
- Aşırı vergi talebinde bulunmaları
- Tökiş’in vergi almaya gelen Kara-Hıtay elçisini öldürtmesi
- Sultan Şah’ın Kara-Hıtaylarla ittifak kurarak Harzem ülkesine saldırması
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve III
C
I, II, III ve IV
D
II ve IV
E
Yalnız IV
Açıklama:
Kara-Hıtayların Tökiş’i kendilerine tabi bir hükümdar olarak görmeye başlamaları ve aşırı vergi taleinde bulunmaları; Tökiş’in vergi almaya gelen Kara-Hıtay elçisini öldürtmesi. Sultan Şah’ın Kara-Hıtaylarla ittifak kurarak Harzem ülkesine saldırması.
Soru 89
Aşağıdakilerden hangisi Alaeddin Muhammed döneminde (1200-1220) gerçekleşmemiştir?
Seçenekler
A
Alâeddin Muhammed, ilk önceGurSultanları Şihabeddin ve Giyaseddin ile mücadele etmek zorunda kaldı.
B
Gurluların çökmesiyle Herat valisi Hüseyin Harmil Herat ı teslim için Alaeddin’e başvurdu. Herat alındı ve valilik Hüseyin’de kaldı.
C
Tekiş döneminde bertaraf edilen Karahitaylılar yeniden güçlenerek Harzemşahlar’ın hâkimiyeti altındaki bölgelere yağma faaliyetleri başlatmıştı. Buhara’nın hâkimiyetini elinde bulunduran Karahitaylılara taarruz ederek burayı da hâkimiyeti altına aldı (Maveraünnehir seferi)
D
Karahitaylılar tehlikesinin ortadan kalkmasıyla güçlenen Muhammed Han, 1215’de Gazne’yi hâkimiyeti altına alarak burayı oğlu Celaleddin’e bırakıp Harezm’e geri döndü.
E
Cengiz han tarafından Moğalistandan çıkmaya zorlanan göçebeler Harezmşahlara sığındılar.
Açıklama:
Babasının ölümünden 31 gün sonra Alaeddin unvanıyla tahta çıktı. Önce GurSultanı Şihabettin ve Gıyaseddin ile mücadele etti. Durumdan faydalanan Gur sultanları Mevr ve Tusu alarak bazı şehzadeleri esir etti. Bu sebeble Nişabura yürüyen Alaeddin onları yenerek Mevr ve Sarahsı zapetti. Gurlularla mücadelesinde Herat muharabesine teşebbüs etti. Fakat karşı kuvvetin geldiğini duyunca döndü. Gurlu sultanı Gıyaseddinin ölümünden istifade ederek Herat ı almak istedi fakat başaramadı. Fakat Gursultanı şŞhabettinin Harezme yürüdüğünü haber alınca Karahitay yardımıyla ordu topladı ve Gurluları geri çekilmek zorunda bıraktı. Gurluları yendi ve Ürgençe döndü. 4 sene süren Horasan hâkimiyet mücadelesi Gurların aleyhinde sonuçlandı. Gurlular yalnız Herat a hâkim olmakla yetindiler. Güç dengesi Karahitayların lehine oluşunca Alaeddin Gurlularla tekrar ilişki kurmuş. Karahitaylardan intikam almak isteyen sultan Alaeddinin teklifini kabul etmiş. 1205 de Belh valisi Taceddin Zenginin Harezmşaha yaptığı hücumda Şihabettin yardım etmedi. Onun yerine Termiz kalesini zapetti. Şihabettin Hindistana döner dönmez Karahitay seferi için hazırlığa başlasa da öldürüldü. Onun ölümüyle gGrlular parçalandı. Rakip siyasi teşekküller oluştu. Bunların başında Türk Memluklarından yetişme vali ve kumandanlar vardı.
Gurluların çökmesiyle Herat valisi Hüseyin Harmil Herat ı teslim için Alaeddine başvurdu. Herat alındı ve valilik hüseyinde kaldı. Belhe yürüyen Alaeddin şehri aldı. Termiz kaleside Karahitaya bağlı Semerkand sultanı tarafından ona verildi. Bunların ardından Herat a gelen Alaeddin sultan Mahmutu Firizkuh hükümdarı olarak tanıdığını tebliğ ederek hediye yolladı. Ancak sikke ve hutbelerde kendi ismi vardı. Harezme döndü Mazderan’a karşı harekete geçti ve aldı. Sonra Maveraünnehire yöneldi.
Muhammed karşısında ki başlıca güç Karahanlıları almış olan Karahitaylardı. Artık Alaeddinin gayesi Karahitay nüfuzunu kırmak ve Maveraünnehiri almaktı. 1207 de harekâta başladı. Maveraünnehir seferi Karahitaylıların yenilmesi ve Buharanın alınmasıyla neticelendi. Buharanın hâkimiyeti Sadrı Cihan denilen Burhan oğulları ailesinde idi. Bu zaferden sonra Semerkanda hükümdarı ile Maveraünnehir Seyid ve Ulemasının kendisine meyletme konusu oldu. Bu başarılar ardından Alaeddin eski lakaplarına ek olarak İskenderi Sani ve Sancar unvanlarını ekledi.
Sefer esnasında öldüğü söylentisinin yayılması üzerine Herat ve Nişaburda 2 mühim isyan çıkmış. Hüseyin Harmil Alaeddinin öldüğünü düşünerek hutbeyi Gurlu sultanı adına okutmuş. Harezme döndüğünü duyunca tabiiyet bildirmiş ama öldürülmüştür. Yine bu yıl Terken hatunun akrabası Nişabur valisi Gezlik hanın isyanı bastırılmış.
Cengiz han tarafından Moğolistan’dan çıkmaya zorlanan göçebeler Karahitaya sığındılar. Bunlardan en önemlisi 1208 de Küçlük kumandasında ki Naymanlardı. Uygur hükümdarları da Karahitaylardan çıkarak Moğollarla birleşti. Küçlük’ün hâkimiyeti elde etmesiyle Karahitaylar 1212 de Alâeddin’in Semerkant’ı zaptı ile Harzemşah hâkimiyetine girdi. Alaeddin Semerkanda saray ve cami yaptırmış. Karahanlılar burayı 2. Payitaht olarak görmeye başlamış. Fakat Küçlük’ün doğu Türkistan’da yaptığı zalimler durmamış. Kıpçaklara yaptığı seferde sığnakı ilhak etmiş.
1215 de Gazne ve havalisi Alaeddinin hâkimiyetine girmiş. Ve büyük oğlu Celalaettinin idaresine verilmiş. Böylece Gurluların Hindistan dışında ki bütün toprakları ele geçirilmiş. Bağdat Abbasi halifesi en Narsı nüfuzu altına almak istemiş fakat başaramamış ve aralarında ki gerginlik artmış. Mekke emiri ve Hrzemşahların Bağdattaki vekilini öldüren halife ei Nasr Gazze seferi esnasında Gurluları kışkırtmış. Bunu öğrenen Alaeddin halifeyi tanımayarak makamın haz. Ali’nin çocuklarına ait olduğuna dair ulemadan fetva almış ve halifeyi hutbelerden kaldırmış. Onun yerine Seyyid Alaülmülkü Termizi adlı seyidi halife ilan etmiş.
Gurluların çökmesiyle Herat valisi Hüseyin Harmil Herat ı teslim için Alaeddine başvurdu. Herat alındı ve valilik hüseyinde kaldı. Belhe yürüyen Alaeddin şehri aldı. Termiz kaleside Karahitaya bağlı Semerkand sultanı tarafından ona verildi. Bunların ardından Herat a gelen Alaeddin sultan Mahmutu Firizkuh hükümdarı olarak tanıdığını tebliğ ederek hediye yolladı. Ancak sikke ve hutbelerde kendi ismi vardı. Harezme döndü Mazderan’a karşı harekete geçti ve aldı. Sonra Maveraünnehire yöneldi.
Muhammed karşısında ki başlıca güç Karahanlıları almış olan Karahitaylardı. Artık Alaeddinin gayesi Karahitay nüfuzunu kırmak ve Maveraünnehiri almaktı. 1207 de harekâta başladı. Maveraünnehir seferi Karahitaylıların yenilmesi ve Buharanın alınmasıyla neticelendi. Buharanın hâkimiyeti Sadrı Cihan denilen Burhan oğulları ailesinde idi. Bu zaferden sonra Semerkanda hükümdarı ile Maveraünnehir Seyid ve Ulemasının kendisine meyletme konusu oldu. Bu başarılar ardından Alaeddin eski lakaplarına ek olarak İskenderi Sani ve Sancar unvanlarını ekledi.
Sefer esnasında öldüğü söylentisinin yayılması üzerine Herat ve Nişaburda 2 mühim isyan çıkmış. Hüseyin Harmil Alaeddinin öldüğünü düşünerek hutbeyi Gurlu sultanı adına okutmuş. Harezme döndüğünü duyunca tabiiyet bildirmiş ama öldürülmüştür. Yine bu yıl Terken hatunun akrabası Nişabur valisi Gezlik hanın isyanı bastırılmış.
Cengiz han tarafından Moğolistan’dan çıkmaya zorlanan göçebeler Karahitaya sığındılar. Bunlardan en önemlisi 1208 de Küçlük kumandasında ki Naymanlardı. Uygur hükümdarları da Karahitaylardan çıkarak Moğollarla birleşti. Küçlük’ün hâkimiyeti elde etmesiyle Karahitaylar 1212 de Alâeddin’in Semerkant’ı zaptı ile Harzemşah hâkimiyetine girdi. Alaeddin Semerkanda saray ve cami yaptırmış. Karahanlılar burayı 2. Payitaht olarak görmeye başlamış. Fakat Küçlük’ün doğu Türkistan’da yaptığı zalimler durmamış. Kıpçaklara yaptığı seferde sığnakı ilhak etmiş.
1215 de Gazne ve havalisi Alaeddinin hâkimiyetine girmiş. Ve büyük oğlu Celalaettinin idaresine verilmiş. Böylece Gurluların Hindistan dışında ki bütün toprakları ele geçirilmiş. Bağdat Abbasi halifesi en Narsı nüfuzu altına almak istemiş fakat başaramamış ve aralarında ki gerginlik artmış. Mekke emiri ve Hrzemşahların Bağdattaki vekilini öldüren halife ei Nasr Gazze seferi esnasında Gurluları kışkırtmış. Bunu öğrenen Alaeddin halifeyi tanımayarak makamın haz. Ali’nin çocuklarına ait olduğuna dair ulemadan fetva almış ve halifeyi hutbelerden kaldırmış. Onun yerine Seyyid Alaülmülkü Termizi adlı seyidi halife ilan etmiş.
Soru 90
Harezmşahların sosyo-kültürel yapısı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Devlet hazinesinden istifade eden zümreler dışında bütün halk raiya adledilirdi. Bunlar emirlere uyar ve vergi veririlerdi.
B
Tanınmış mezhep ve tarikat dışında dini zümreye girmek nizam ve asayişi bozmak emirlere karşı gelmek en ağır suçtu.
C
Büyük şehirlerde kasabalarda dış ülkelere iş yapan tüccarlar sınıfı vardı.
D
- Yy da Türk göçebelerin İslamlaşmasında ve teşkilatların kurulmasında önemli rol oynayan şahıs Hoca Ahmet Yesevi’dir. Türkçeyi tarikat dili olarak kabul etmişler. Seyhun havzasının İslamlaşmasında etkili olmuşlar.
E
İlim ve sanat açısından merkez Ottar’dı.
Açıklama:
- Devlet hazinesinden istifade eden zümreler dışında bütün halk raiya adledilirdi. Bunlar emirlere uyar ve vergi veririlerdi. Bu kitle cihat ilan edildiği zaman yahut hudut bölgelerinde gönüllü olarak harbe iştirak edebilirdi. Tanınmış mezhep ve tarikat dışında dini zümreye girmek nizam ve asayişi bozmak emirlere karşı gelmek en ağır suçtu. Buna mütakip hükümdar halkı korumakla mükellefti. Teğiş fermanında adaletli olunmasını fazla vergi alınmamasını emretmiş. Siyasi ve hukuk bakımından birbirinden farksız olan bu kitle iktisadi bakımdan farklı zümrelere mensuptu.
- Büyük şehirlerde kasabalarda dış ölçülerde iş yapan tüccar sınıfı vardı. Devlet idaresini meşgul eden diğer bir unsur ise göçebelerdir. Bunlara otlak ve kışlak bulmak göç esnasında halkı onlardan korumak lazım gelirdi. Kabilelerinde devlete karşı vazifeleri vardı. Ödedikleri vergi miktarı birbirinden farklıydı.
- Orta çağ cemiyet hayatında adeta ilk planda gelen dini amilleri daima göz önünde tutmak gerekir. Fatimi hilafetinin kuruluşundan sonra onların suni Abbasi hilafetine karşı iran ve Afganistan sahalarında giriştikleri propaganda ilk Selçuklular devrinde son haddini bulmuş ve hassan sabahın kurduğu ismaili teşkilatı Selçukluların bütün çabalarına rağmen her tarafa yayılmış. Hanifilikten sonra Selçuklularda en fazla yayılmış olan mezhep şafiliktir. Şiilik kum kasan turşız rey ve ferahan gibi şehirlerde yayılmış.
- Harezm sahalarına gelince suniliğin eskiden beri hâkim olduğu bu erde din âlimleri arasında kelam ilminin en rasyonalist bir mezhebi olan mütezille 9. Yy da büyük gelişme göstermiş. Ve bu gelişme Moğol istilasından sonrada devam etmiş. Teğişin reyde ki şafilerin reisi sadrettin Muhammed b. El vazana karşı teveccüh göstermesi tanınmış sofi fakihlerinden şihabeddün el hüvekinin alahattinin en nüfuzlu müşavirlerinden olması dikkat çeker. Alahattinin en nasr yerine tirmiz seyidlerinden birini halife ilan etmesi siyasidir.
- Seyidler imtiyazlı bir sınıftı onlar başta olmak üzere müderrisler vezirler müzekkirler imamlar hatipler medrese öğrencileri din adamları şebekesini oluşturuyorlardı. Karahanlı devrinde nüfuz ve servet kazanarak siyasi rol oynayan aile reislerine sadrı cihan unvanı verilen el burhan binlerce talebeyi besleyip okutmuş. Şehir reisliği kadılık şeyhülislamlık gibi mühim vazifeler bunların elindeydi. Alahattinin halife karşısında Muaffak olamamasının sebebi bu din adamlarıdır.
- Yy ve sonrası büyük sufilerin teşkil ettiği tarikatların ortaya çıktığı dönemdir. Bu teşkilatlar bu dönemde maddi ve manevi büyük roller oynadılar. Necmettin bağdatinin kazandığı nüfuz örnektir. 12. Yy da Türk göçebelerin İslamlaşmasında ve teşkilatların kurulmasında önemli rol oynayan şahıs Ahmet yesevidir. Arslan baba adlı şeyh den eğitim almış. Türk sufi tarafından kurulan ilk büyük türk tarikatı önce mavaraünnehir Taşkent ve çevresiyle batı türkistanda etkili olmuştur. Sonra horasan iran ve azerbeycanda yayılan tarikat göçlerle anadoluya oradan balkanlara kadar yayılmıştır. Türkçeyi tarikat dili olarak kabul etmişler. Seyhun havzasının İslamlaşmasında etkili olmuşlar.
- İlim ve sanat açısından merkez ürgençti. Atsız 1141-42 de âlimleri buraya getirmiş. Kadı ebul fazl kirmani ebu Mansur abadi ebu Muhammed heraki yazar vetbib seyid İsmail cürcani.
Soru 91
Harezmşahlar Devleti'nin kurucusu kimdir?
Seçenekler
A
Kudbeddin Muhammed b. Anuş-Tigin
B
Alâeddin Harezmşah
C
Alâeddin Muhammed Tökiş
D
Abu’l-Feth İl-Arslan
E
Sultan Sancar
Açıklama:
Harezmflahlar Devleti, XI. yüzy›l›n sonlar›nda Büyük Selçuklu ‹mparatorlu¤u yöneticilerinden Kudbeddin Muhammed b. Anufl-Tigin’in, gelenek icab›, Harezmflâh unvan› ile Harezm valili¤ine tayini ile bafllayan ve o¤lu Ats›z devrinde, onun Selçuklulardan ba¤›ms›z hareket etmeye bafllamas›yla geliflen süreçte kurulmufl oldu.
Soru 92
Harezmşahların askerî ve idare teşkilatı hangi devletten alınmıştır?
Seçenekler
A
Osmanlı İmparatorluğu
B
Roma İmparatorluğu
C
Büyük Selçuklu İmparatorluğu
D
Göktürk İmparatorluğu
E
Ak Hun İmparatorluğu
Açıklama:
Harezmşahların askerî teşkilatı da, idare teşkilatı gibi, esas itibarı ile Büyük Selçuklulardan alınmıştır.
Soru 93
Celaleddin devrinde, Türklerin “yuluk” adını verdikleri divan-ı mezâlime başkanlık eden kişinin ünvanı nedir?
Seçenekler
A
İskender
B
Sencer
C
Malik
D
Amir
E
Han
Açıklama:
Celaleddin devrinde, Türklerin “yuluk” adını verdikleri bir divan-ı mezâlim bulunduğu ve Harzemşahlar teşrifatında Amir ve Malik unvanlarının üstünde bulunan han unvanlı birisinin bu divan başında olduğu belirtilmektedir.
Soru 94
Harezmşahlar'da devlet hazinesinden istifade eden zümreler dışında kalan bütün halka ne ad verilmiştir?
Seçenekler
A
Pedşatı
B
Ra’iya
C
Millet
D
Teba
E
Kul
Açıklama:
Harezmşahlar'da devlet hazinesinden istifade eden zümreler dışında kalan bütün halk ra’iya addedilirdi.
Soru 95
Harezmşahlar ülkesinde XII. yüzyılda, Seyhun ötesi bozkırlarında yaşayan Türk göçebelerinin İslâmlaşmasında ve bunlar arasında bir Türk tarikatinin kurulmasında en büyük rolü oynayan kişi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Arslan Baba
B
Ebu Muhammed Heraki
C
Ahmet Yesevi
D
I. Alâeddin Kaykubad
E
Celaleddin
Açıklama:
Harezmşahlar ülkesinde XII. yüzyılda, Seyhun ötesi bozkırlarında yaşayan Türk göçebelerinin İslâmlaşmasında ve bunlar arasında bir Türk tarikatinin kurulmasında en büyük rolü oynayan kişi Ahmet Yesevi'dir.
Soru 96
Aşağıdaki hükümdarlardan hangisinin döneminde Harezmşahlar İmparatorluğu’nun tarihi hayatı bitmiş sayılabilir?
Seçenekler
A
Celaleddin
B
Abu’l-Feth İl-Arslan
C
Kutbeddin Muhammed
D
Sultan Alaeddin Tekif
E
Alaeddin Muhammed
Açıklama:
Harezmşahların son talihsiz hükümdarı Celaleddin’in, maceralar ile dolu hayatı, zaman zaman büyük kahramanlık safhaları arzeden muvaffakiyetleri ve şahsiyeti hakkında söylenecek pek çok şey varsa da sonuç değişmeyecektir. Harezmşahlar İmparatorluğu’nun tarihi hayatı Celaleddin ile sona ermiş sayılabilir.
Soru 97
Harezmşahlar Devleti'nin yıkılmasına neden olan devlet aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Büyük Selçuklu İmparatorluğu
B
Moğol İmparatorluğu
C
Osmanlı İmparatorluğu
D
Abbasi Devleti
E
Büyük Hun İmparatorluğu
Açıklama:
Harzemşah Devleti'ni yıkan gelişmelerin merkezinde Cengiz Han liderliğinde olan Moğollar yer almaktadır.
Soru 98
Moğolların Harezmşah topraklarına hücum etmesine neden olan olay aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Otrar Hadisesi
B
Termiz Kalesi'nin fethi
C
Merv ve Sarahs'ın zaptı
D
Kara-Hıtay sefirinin öldürülmesi
E
Sultan Sancar'ın ölümü
Açıklama:
“Otrar Hadisesi” olmasa idi, henüz Küçlük’e karşı mücadelesini bitirmemiş, Çin ve Tangut harekâtını sonuçlandırmamış olan Moğolların, dışarıdan çok azametli görünen Harezmşahlar'a hücum etmeleri beklenemezdi.
Soru 99
Babasının ölümünden sonra tahta geçen Alaeddin Muhammed ilk olarak hangi devletle mücadele etmiştir?
Seçenekler
A
Moğollar
B
Selçuklular
C
Gazneliler
D
Gurlular
E
Abbasiler
Açıklama:
Büyük kardefli Melikflah’›n 1197’de ölümünden beri veliaht olan Alâeddin Muhammed, ilk önce Gur Sultanlar› fiihabeddin ve Giyaseddin ile mücadele etmek zorunda kald›.
Soru 100
Alâeddin Muhammed döneminde Harezmşahlar Devleti'nin karşısındaki en büyük siyasi ve askeri güç hangisidir?
Seçenekler
A
Gurlular
B
Selçuklular
C
Kara-Hanlılar
D
Moğollar
E
Kara-Hıtaylar
Açıklama:
Alâeddin Muhammed’in karşısında duran başlıca siyasi ve askeri güç, Maveraünnehir Kara-Hanlılarını da hâkimiyetlerine almış bulunan Kara-Hıtaylar idi. İslam dünyasının en güçlü hükümdarı haline gelen Alâeddin için en büyük gaye artık, Harezmşahlar'ın metbuu durumunda bulunan ve onlardan her yıl vergi alan Kara-Hıtayların nüfuzunu kırmak ve Mâverâünnehir’i onlardan kurtarmaktı.
Soru 101
Harezmşahlar Devleti’nin idare merkezi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Gürgenc
B
Bağdat
C
Talas
D
Merv
E
Buhara
Açıklama:
Harezmşahlar Devleti’nin idare merkezi Gergenc’tir. Gürgenc; Hazret-i Harezm, Ürgenç, Curcaniya olarak da adlandırılır.
Soru 102
Harezmşahlar imparatorluk yapısını hangi hükümdar döneminde kazanmıştır?
Seçenekler
A
Alâeddin Harezmah
B
Atsız
C
Kudbeddin Muhammed b. Anuş-Tigin
D
Abu’l-Feth İl-Arslan
E
Alâeddin Muhammed Tökiş/Tekiş
Açıklama:
Harezmşahlar imparatorluk yapısını Alâeddin Muhammed Tökiş/Tekiş zamanında kazanmıştır.
Soru 103
Aşağıdakilerden hangisi Atsız’ın lakaplarından biri değildir?
Seçenekler
A
Bahâü’d-din
B
Alâü’d-din
C
Kutbü’d-dünya ve’d-din
D
Ebu muzaffer
E
Husam emirü’lmü’minin
Açıklama:
Kuvvetli bir edebi kültüre sahip olan Atsız’a Bahâü’d-din, Alâü’d-din, Ebu muzaffer ve Husam emirü’lmü’minin lakapları Atsız’a verilmiştir. Kutbü’d-dünya ve’d-din lakabı ise Kudbeddin Muhammed’e aittir
Soru 104
Aşağıdakilerden hangisi Harezmşahlarda nizamü’l-mülk lakabı taşıyan vezirlerin görev ve imtiyazları arasında gösterilemez?
Seçenekler
A
Hükümdarın yanında oturmak
B
Kadıların tayin, azil ve teftişini yapmak
C
Hükümdarla beraber yemek yemek
D
Vezaret mührünü taşımak
E
Altın divit taşımak
Açıklama:
Harezmşahlarda nizamü’l-mülk lakabı taşıyan vezirlerin görev ve imtiyazları arasında hükümdarın yanında oturmak, hükümdarla beraber yemek yemek, vezaret mührünü taşımak ve altın divit taşımak gösterilebilir. Ancak Kadıların tayin, azil ve teftişini yapma görevi akzü’l-kuzat denilen payitahtın en büyük kadısına aitti.
Soru 105
Sivil veya askerî büyük mevki sahipleri aleyhinde vaki olacak şikayetlerin tetkiki yahut bunlar tarafından devlete karşı işlenen suçların muhakemesi aşağıdakilerden hangisinde yapılırdı?
Seçenekler
A
Tuğra Divanı
B
İnşa Divanı
C
Arz Divanı
D
Mezalim Divanı
E
İstifa Divanı
Açıklama:
Sivil veya askerî büyük mevki sahipleri aleyhinde vaki olacak şikayetlerin tetkiki yahut bunlar tarafından devlete karşı işlenen suçların muhakemesi Ortaçağ İslam Devletlerinde mezalim divanı mahiyetinde bir yüksek mahkeme bulunurdu. Celaleddin devrinde, Türklerin “yuluk” adını verdikleri bir divan-ı mezâlim bulunduğu ve Harzemşahlar teşrifatında Amir ve Malik unvanlarının üstünde bulunan han unvanlı birisinin bu divan başında olduğu belirtilmektedir.
Soru 106
Otrar Hadisesi, Harezmşahlar ile aşağıdaki devletlerden hangisinin arasında olmuştur?
Seçenekler
A
Büyük Selçuklu
B
Kara-Hıtaylar
C
Karahanlılar
D
Gazneliler
E
Moğollar
Açıklama:
Kıpçak seferi sırasında Moğollar ile karşılaşan Harezmşahlar, Moğollara elçi göndermişti. Moğollar bunun üzerine Harezmşahlara bir heyet gönderdi. Bu heyet Moğolların Harezmşahlarla dostluk ve ticaret ilişkisi kurmak istediğini belirtti. Bunun üzerine Moğollar ve Harezmşahlar arasında bir anlaşma yapıldı. Ancak anlaşmadan kısa bir süre sonra Harezmşahlar ülkesine gelen bir kervan Otrar’da, casusluk töhmeti ile tutuklanıp bütün mallarına el konulduktan sonra, tacirler ve kervancılar öldürüldü. Bu olay tarihe “Otrar Hadisesi” olarak geçti.
Soru 107
Harezmşahlar, Moğollar ile ilk kez ne zaman karşılaşmıştır?
Seçenekler
A
Otrar Hadisesi sırasında
B
İran seferi sırasında
C
Irak seferi sırasında
D
Kıpçak seferi sırasında
E
Semerkand’ın zaptı sırasında
Açıklama:
Moğollarla ilk defa, 1215-1216 Kıpçak seferi esnasında tesadüf eseri olarak karşılaşan Alâeddin, onların harp yeteneklerinden haberdar olmuştu.
Soru 108
Alâeddin Muhammed’in 1218’de Nişabur’a gelmesinin ardından En-Nâsır’ın adının hutbeden okunmasını yasaklaması aşağıdaki şehirlerden hangisinde uygulanmamıştır?
Seçenekler
A
Merv
B
Belh
C
Herat
D
Buhara
E
Sarahs
Açıklama:
Alâeddin Muhammed’in 1218’de Nişabur’a gelmesinin ardından En-Nâsır’ın adının hutbeden okunmasını yasaklanması Merv, Belh, Buhara ve Sarahs şehirlerinde uygulanmış, Semerkand ve Herat şehirlerinde hutbede bir değişlik yapılmamıştır
Soru 109
Gazne ve havalisi hangi tarihte Harezmşahların idaresine geçmiştir?
Seçenekler
A
1206
B
1208
C
1210
D
1211
E
1215
Açıklama:
Gazne ve havalisi Alâeddin Muhammed döneminde 1215 yılında Harezmşahların idaresine geçmiş ve idaresi Alâeddin Muhammed’in büyük oğlu Celaleddin’e verilmiştir.
Soru 110
Aşağıdakilerden hangisi Harezmşahlar ülkesinde XII. yüzyılda, Seyhun ötesi bozkırlarında yaşayan Türk göçebelerinin İslamlaşmasında ve bunlar arasında bir Türk tarikatının kurulmasında, en büyük rolü oynamıştır?
Seçenekler
A
Ahmet Yesevi
B
Ebu’l-Fazl Kirmani
C
Ebu Mansur Abbadi
D
Ebu Muhammed Heraki
E
Seyyid İsmail Cürcani
Açıklama:
Ahmet Yesevi, Harezmşahlar ülkesinde XII. yüzyılda, Seyhun ötesi bozkırlarında yaşayan Türk göçebelerinin İslamlaşmasında ve bunlar arasında bir Türk tarikatının kurulmasında, en büyük role sahiptir.
Soru 111
Harzemşahlar Devleti ne zaman imparatorluğa dönüştü?
Seçenekler
A
Kudbeddin Muhammed b. Anuş-Tigin döneminde
B
Selçuklu Sultanı Sancar'ın ölümü sonrası
C
İl-Arslan döneminde
D
Tökiş/Tekiş döneminde
E
Alaeddin Muhammed döneminde
Açıklama:
Doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 112
- Harzemşahlar Devleti Moğol istilası ile çöktü.
- Güçlenmesi Alaeddin Harzemşah döneminde olmuştur.
- Alaeddin Harzemşah Abbasi halifesini emri altına almayı amaçlamıştır.
- Harzemşahlar Devletinin yıkımı Kutbeddin Muhammed tarafından gerçekleştirilmiştir.
Seçenekler
A
I-II-III
B
I-II-IV
C
I-III-IV
D
II-III-IV
E
I-IV
Açıklama:
Doğru yanıt A seçeneğidir.
Soru 113
Aşağıdakilerden hangisi taştdarlık görevi ile ilgili değildir?
Seçenekler
A
Farsça "leğen tutan" anlamı bulunmaktadır.
B
Sultana elini yıkaması için su tutan kişiye verilen isimdir.
C
Önemli bir mevkidir.
D
Sultanın en yakın görevlilerindendir.
E
Sultanlara danışmanlık eden kişilerdir.
Açıklama:
Doğru yanıt E.
Soru 114
- Kuvvetli bir edebî kültür sahiti.
- Şiir söylerdi.
- Sancar’ın sarayında önemli bir mevki kazanmış, sevgi ve hürmet toplamıştı.
- Bir kasidede bahâü’d-din ve alâü’d-din gibi lakapların resmî bir mahiyet taşıdığı anlaşılmaktadır.
- Harezm hudut boylarındakimüslüman olmayan Türklerle savaştığı için de, gazi sıfatı verilmişti.
Seçenekler
A
Anuş-Tigin Garca
B
Kutbeddin Muhammed
C
Kızıl-Arslan Atsız
D
Sultan Alaeddin Tekiş
E
İl-Arslan
Açıklama:
Cevap C
Soru 115
- Bir kısım hudutlarını koruma görevi Harezmlilere verilmiştir.
- Ürgenç'te ticari faaliyetlerden kaynaklı canlı şehir hayatı bulunmaktaydı.
- Moğollar tarafından yıkılmıştır.
- Orduya ait idari işlere divanı-ı hass bakardı.
Seçenekler
A
I-II-III
B
I-II-IV
C
I-III-IV
D
I-IV
E
II-IV
Açıklama:
Cevap A seçeneğidir.
Soru 116
- Hasan Sabbah’ın kurduğu İsmailî teşkilâtı her tarafa yayılmıştı.
- Şiilik Kum, Kaşan, Sebzvar, Türşız, Rey ve Ferahan etkindi
- Şafilik İsfahan ve Nişapur'da, az sayıda görülmekteydi.
- Selçuklu imparatorluğu döneminde sünnilik hakimdi.
Seçenekler
A
I-II-IV
B
I-II-III
C
II-III-IV
D
I-III
E
III-IV
Açıklama:
Cevap A
Soru 117
- Yesevi, öğretisini hocası Arslan Baba’dan aldığı “ehl-i beyt” sevgisi ve bu doğrultudaki tasavvuf anlayışı üzerine kurmuştur.
- Türk tarikatinin kurulmasında, en büyük rolü oynayan şahıs Ahmed Yesevî’dir.
- Yesevi tarikatı Maveraünnehir, Taşkent ve çevresi ile batı Türkistan’da etkili olmuştur.
- Yesevi tarikatı Arapçayı dil olarak seçmiştir.
Seçenekler
A
I-II-III
B
II-III-IV
C
I-II-IV
D
I-III-IV
E
I-IV
Açıklama:
Cevap A'dır.
Soru 118
Atsız, Ürgenc’i Sancar’ın payitahtı olan Merv ile rekabet edebilecek bir ilim merkezi haline getirmek için, 1141-1142’deki Horasan seferlerinden dönüşte bir takım meşhur âlimleri buraya getirmişti. Aşağıdakilerden hangisi bu alimlerden değildir?
Seçenekler
A
El-Melikü’s-Salih
B
Kadı Ebu’l-Fazl Kirmani
C
Vaiz Ebu Mansur Abbadi
D
Filozof Ebu Muhammed Heraki Harezmli meşhur tabip ve yazar Seyyid İsmail
Cürcani’nin 1137’de ölümü üzerine, Atsız Bağdat’a meşhur tabip Ebu’l-Bereket’e
bir adam yollayarak, şakirdlerinden birini Harezm’e yollamasını rica etmişti.
Cürcani’nin 1137’de ölümü üzerine, Atsız Bağdat’a meşhur tabip Ebu’l-Bereket’e
bir adam yollayarak, şakirdlerinden birini Harezm’e yollamasını rica etmişti.
E
Ebu’l-Bereket
Açıklama:
Yanıt A.
Soru 119
Çok kuvvetli bir Kara-Hıtay ordusunun yardımı ile Tökiş’in Harezm’e yürüdüğünü haber alan Sultan Şah ve annesi, mukavemetin faydasızlığına hükmederek, taraftarları ve hazineleri ile birlikte nereye gitmişlerdir?
Seçenekler
A
Horasan
B
Dihistan
C
Cend
D
Nişapur
E
Seyhun
Açıklama:
Cevap A.
Soru 120
- İnal-Tigin
- Hıtay Han
- Süleyman Şah
- Calaleddin Sultan Şah
Seçenekler
A
I-II-III
B
II-III-IV
C
I-II-IV
D
I-III-IV
E
II-IV
Açıklama:
Cevap A.
Ünite 4
Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi Timurluların batı seferi esnasında savaştığı devletlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Karakoyunlular
B
Akkoyunlular
C
Celayirliler
D
Osmanlılar
E
Altınordu Devleti
Açıklama:
Türkmen Devletlerinin özelliklerini açıklayabileceksiniz.
1389’da Karakoyunlu taht›na oturan Kara Yusuf, Mutaharten ile iflbirli¤i yaparak Akkoyunlular›n üzerine sald›rd›. Endris’te yap›lan savafl› Akkoyunlular kazand›¤› gibi Kara Yusuf’u da esir olduysa da hayat› ba¤›flland›. Mutaharten yeniden sald›rd›ysa da Gülüflkerd savafl›nda yine bozguna u¤rad›. Bundan sonra bir müddet Akkoyunlu topraklar›na sald›rmad›. 1394’te Kad› Burhaneddin’in Erzincan üzerine yapt›¤› sefere kat›lan Ahmet Bey, onun Mutaharten’e karfl› elde etti¤i baflar›lara büyük katk› sa¤lad›. Bu sayede Bayburt ve çevresine hakim oldu (1395).
1389’da Karakoyunlu taht›na oturan Kara Yusuf, Mutaharten ile iflbirli¤i yaparak Akkoyunlular›n üzerine sald›rd›. Endris’te yap›lan savafl› Akkoyunlular kazand›¤› gibi Kara Yusuf’u da esir olduysa da hayat› ba¤›flland›. Mutaharten yeniden sald›rd›ysa da Gülüflkerd savafl›nda yine bozguna u¤rad›. Bundan sonra bir müddet Akkoyunlu topraklar›na sald›rmad›. 1394’te Kad› Burhaneddin’in Erzincan üzerine yapt›¤› sefere kat›lan Ahmet Bey, onun Mutaharten’e karfl› elde etti¤i baflar›lara büyük katk› sa¤lad›. Bu sayede Bayburt ve çevresine hakim oldu (1395).
Soru 2
Karakoyunluların ilk beyi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kara Mehmet
B
Cihan Şah
C
Kara Yusuf
D
Bayram Hoca
E
Hasan Ali
Açıklama:
Bu soru ile öğrencilerin Karakoyunluların ilk beyi olan Bayram Hoca'yı hatırlayıp hatırlamadıkları ölçülmeye çalışılmıştır.
Karakoyunlu hanedanının Musul'dan Erzurum'a kadar geniş bir sahada hakimiyet kurmasını sağlayan Bayram Hoca, Karakoyunluların ilk beyidir. Doğru cevap D'dir.
Karakoyunlu hanedanının Musul'dan Erzurum'a kadar geniş bir sahada hakimiyet kurmasını sağlayan Bayram Hoca, Karakoyunluların ilk beyidir. Doğru cevap D'dir.
Soru 3
Doğu Anadolu'daki Türkmenlerin yavaş yavaş kendi hakimiyet bölgelerinde güçlenmelerinin sebebi nedir?
Seçenekler
A
Moğolların askeri alanda güçlü olması
B
Moğol hükümdarlarının yayılmacı bir politika izlemeleri
C
Moğol Nogaylarının birbirleriyle çatışmaları
D
Moğolların göçebe bir yaşam sürmeleri
E
Moğol hükümdarlarının acımasız olmaları
Açıklama:
Bu soruda öğrencilerin Karakoyunluların tarih sahnesine çıkış aşaması süreci hakkındaki bilgileri ölçülmeye çalışılmıştır
1335 yılında İlhanlı hükümdarı Ebu Said Bahadır Han’ın ölümünden sonra Moğol hakimiyeti çöküş dönemine girmiştir ve Moğol Noyanları birbirleriyle çatışmaya başlamışlardır. Bu durum Doğu Anadolu’daki Türkmenlerin yavaş yavaş kendi hakimiyet bölgelerinde güçlenmelerinin yolunu açmıştır. Bu yüzden doğru cevap C'dir.
1335 yılında İlhanlı hükümdarı Ebu Said Bahadır Han’ın ölümünden sonra Moğol hakimiyeti çöküş dönemine girmiştir ve Moğol Noyanları birbirleriyle çatışmaya başlamışlardır. Bu durum Doğu Anadolu’daki Türkmenlerin yavaş yavaş kendi hakimiyet bölgelerinde güçlenmelerinin yolunu açmıştır. Bu yüzden doğru cevap C'dir.
Soru 4
Azerbaycan,Erran ve Irak-ı Acem'in kontrolünü elinden bulunduran Melik Eşref'i ortadan kaldıran Canı Bey hangi devletin hükümdarıdır?
Seçenekler
A
Altın Ordu
B
Akkoyunlular
C
Karakoyunlular
D
Trabzon Rum İmparatorluğu
E
Osmanlı Devleti
Açıklama:
Canı Bey'in hangi ülkenin hükümdarı olduğunun öğrenciler tarafından bilinip bilinmediği öğrenilmeye çalışılmıştır.
Azerbaycan,Erran ve Irak-ı Acem’de ise Çobanlılardan Melik Eşref bulunuyordu. Ancak, bölge halkı Melik Eşref’in kötü idaresinden dolayı ondan nefret ediyordu. Altın Ordu
hükümdarı Canı Bey, Azerbaycan üzerine yürüyerek Melik Eşref'i ortadan kaldırmıştır. Doğru cevap A'dır.
Azerbaycan,Erran ve Irak-ı Acem’de ise Çobanlılardan Melik Eşref bulunuyordu. Ancak, bölge halkı Melik Eşref’in kötü idaresinden dolayı ondan nefret ediyordu. Altın Ordu
hükümdarı Canı Bey, Azerbaycan üzerine yürüyerek Melik Eşref'i ortadan kaldırmıştır. Doğru cevap A'dır.
Soru 5
Anadolu'yu ele geçirmeye hazırlanan Timur 1387 yılında hangi şehri ele geçirmiştir?
Seçenekler
A
Van
B
Erzincan
C
Erzurum
D
Trabzon
E
Muş
Açıklama:
Akkoyunlular ile Karakoyunuluların birbirleriyle mücadele ettiği sırada doğuda Timur istilası başlamıştır, 1386’da önce Irak-ı Acem daha sonra Tebriz Timur’un eline geçmiştir. 1387 yılında Anadolu’yu ele geçirmek için hazırlıklara başlayan Timur, Erzurum üzerine yürüyerek şehri ele geçirmiştir. Doğru cevap C'dir.
Soru 6
Kronolojik olarak incelendiğinde aşağıdaki olaylardan hangisi en son gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
Kara Yusuf'un Tebriz'e girerek Celayirli idaresine son vermesi
B
Kara Yusuf'un Alıncak Kalesini ele geçirmesi
C
Bağdat hakimi Celayirli Ahmet ile Kara Yusuf'un Bağdat'ı tekrar zapt etmesi
D
Timur'un Irak-ı Arap'a sefer düzenlemesi
E
Kara Yusuf'un Osmanlı Sultanı Yıldırım Bayezid'e sığınması
Açıklama:
Soruyu doğru cevaplamak için hem 88., hem de 89. sayfalardaki olayları kronolojik olarak bimek gerekmektedir. Sayfa numarasına başka bir sayfa ekleyemediğimden ötürü bu hususu buraya yazmak durumunda kaldım.
Bu soruda Kara Yusuf'un hakimiyet sürdürdüğü dönemde gerçekleşen olayların öğrenciler tarafından iyice bilinip bilinmediğinin ölçülmesi amaçlanmıştır.
Yukarıdaki şıklardaki olaylar kronolojik olarak incelendiğinde olaylar sırasıyla şöyle gerçekleşmiştir.
1.Kara Yusuf'un Tebriz'e girerek Celayirli idaresine son vermesi,
2.Timur'un Irak-ı Arap'a sefer düzenlemesi,
3.Bağdat hakimi Celayirli Ahmet ile Kara Yusuf'un Bağdat'ı tekrar zapt etmesi
4.Kara Yusuf'un Osmanlı Sultanı Yıldırım Bayezid'e sığınması
5. Kara Yusuf'un Alıncak Kalesini ele geçirmesi
Doğru Cevap B'dir.
Bu soruda Kara Yusuf'un hakimiyet sürdürdüğü dönemde gerçekleşen olayların öğrenciler tarafından iyice bilinip bilinmediğinin ölçülmesi amaçlanmıştır.
Yukarıdaki şıklardaki olaylar kronolojik olarak incelendiğinde olaylar sırasıyla şöyle gerçekleşmiştir.
1.Kara Yusuf'un Tebriz'e girerek Celayirli idaresine son vermesi,
2.Timur'un Irak-ı Arap'a sefer düzenlemesi,
3.Bağdat hakimi Celayirli Ahmet ile Kara Yusuf'un Bağdat'ı tekrar zapt etmesi
4.Kara Yusuf'un Osmanlı Sultanı Yıldırım Bayezid'e sığınması
5. Kara Yusuf'un Alıncak Kalesini ele geçirmesi
Doğru Cevap B'dir.
Soru 7
Karakoyunluları mağlup eden Şahruh, Karakoyunlu topraklarını Kara Yusuf'un oğulları arasında paylaştırarak neyi amaçlamıştır?
Seçenekler
A
Kardeşler arasında eşitliği sağlamak
B
Karakoyunlularla sulh içerisinde yaşamak
C
Karakoyunlularla ticari ilişkilerini güçlendirmek
D
Kardeşler arasında rekabet yaratarak Karakoyunlu devletini zayıflatmak
E
Kardeşlerden bazılarına imtiyazlar vermek
Açıklama:
Şahruh güçlükle kazandığı zaferden sonra kendilerine bağlı kalmak şartıyla Karakoyunlu topraklarını Kara Yusuf’un oğulları arasında paylaştırdı. Amacı kardeşler arasında rekabet yaratarak devletin zayıflamasını sağlamaktı. Nitekim bu planda da başarılı oldu. Doğru Cevap D'dir.
Soru 8
Tiflis hangi Karakoyunlu hükümdarı döneminde zapt edilmiştir?
Seçenekler
A
Cihan Şah
B
Kara Mehmet
C
Bayram Hoca
D
İskender
E
Hasan Ali
Açıklama:
Bu soruda öğrencilerin Karakoyunlu hükümdarları hakkındaki bilgileri ölçülmeye çalışılmıştır.
Cihan Şah Karakoyunlu tahtına oturunca ilk iş olarak Gürcistan seferine çıktı. Tiflis’i
zapt etti (1440). Doğru Cevap A'dır.
Cihan Şah Karakoyunlu tahtına oturunca ilk iş olarak Gürcistan seferine çıktı. Tiflis’i
zapt etti (1440). Doğru Cevap A'dır.
Soru 9
İki Türkmen devleti olan Akkoyunlular ile Karakoyunlular arasında Cihan Şah'ın yeğeninin teslim edilmemesi sebebiyle ortaya çıkan ve 2 yıl süren mücadele hangi yılda sonlanmış ve barış tesis edilmiştir?
Seçenekler
A
1449
B
1448
C
1450
D
1453
E
1452
Açıklama:
1448’de amcasına karşı isyan eden Elvend Mirza, Cihan Şah'ın beylerinden Rüstem
Tarhan karşısında bozguna uğrayıp Akkoyunlu hükümdarı Cihangir’e sığındı.
Cihan Şah'ın yeğeninin kendisine teslim edilmesi talebi Akkoyunlular tarafından
kabul edilmeyince, bu defa onların üzerine yürüdü (1450). Erzincan kolaylıkla Akkoyunlular'ın eline geçti. Rüstem Tarhan ise Mardin üzerine yürüyüp şehri kuşattıysa
da ele geçiremedi. Böylece iki Türkmen devleti arasında iki yıl süren bir mücadele başladı. Sonunda Akkoyunlu Cihangir Bey, Karakoyunlulara bağlılığını bildirdi
ve barış yapıldı. (1452). Doğru Cevap E'dir.
Tarhan karşısında bozguna uğrayıp Akkoyunlu hükümdarı Cihangir’e sığındı.
Cihan Şah'ın yeğeninin kendisine teslim edilmesi talebi Akkoyunlular tarafından
kabul edilmeyince, bu defa onların üzerine yürüdü (1450). Erzincan kolaylıkla Akkoyunlular'ın eline geçti. Rüstem Tarhan ise Mardin üzerine yürüyüp şehri kuşattıysa
da ele geçiremedi. Böylece iki Türkmen devleti arasında iki yıl süren bir mücadele başladı. Sonunda Akkoyunlu Cihangir Bey, Karakoyunlulara bağlılığını bildirdi
ve barış yapıldı. (1452). Doğru Cevap E'dir.
Soru 10
Karakoyunlu karargahına baskın yaparak Cihan Şah'ı kim öldürmüştür?
Seçenekler
A
Hasan Ali
B
Pir Budak
C
Uzun Hasan
D
Elvend Mirza
E
Timur
Açıklama:
1467 yılının bütün yazı boyunca Akkoyunluların saldırılarıyla Cihan Şah'ın ordusu yıpratıldı. Karşısında muntazam bir ordu bulamayan Cihan Şah kışın bastırması üzerine ordusunu dağıtmak zorunda kaldı. Bunu fırsat sayan Uzun Hasan, Karakoyunlu
karargahına baskın yaparak Cihan Şah'ı öldürdü. Doğru Cevap C'dir.
karargahına baskın yaparak Cihan Şah'ı öldürdü. Doğru Cevap C'dir.
Soru 11
Cihan Şah'ın ölümünden sonra hapisten çıkarılarak hükümdar yapılan Karakoyunlu beyi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hüseyin Ali
B
Ebu Said
C
Muhammed Mirza
D
Hasan Ali
E
Pir Budak
Açıklama:
Cihan Şah'ın ölüm haberi Karakoyunlu beyleri tarafından duyulunca Makü’de hapiste
bulunan Hasan Ali’yi hapisten çıkararak onu hükümdar yaptılar. Doğru cevap D'dir.
bulunan Hasan Ali’yi hapisten çıkararak onu hükümdar yaptılar. Doğru cevap D'dir.
Soru 12
Doğu Anadolu bölgesi İlhanlı Hülagü Han zamanında başlıca iki idari kısma ayrılmıştı. Aşağıdaki yerlerden hangisi bu iki idari kısım dışında kalır?
Seçenekler
A
Ahlat
B
Musul
C
Mardin
D
Erzurum
E
Diyarbakır
Açıklama:
Doğu Anadolu bölgesi İlhanlı Hülagü Han zamanında başlıca iki idari kısma ayrılmıştı. Bunlardan birincisi Diyarbakır, Mardin ve Musul’u içine almaktaydı. Diğeri ise Ahlat ve Van çevresi idi.
Soru 13
Erciş bölgesinde beyliklerini tesis eden Karakoyunlular ne zaman hakimiyet kazanmıştır?
Seçenekler
A
X.yy.
B
XI.yy
C
XII.yy.
D
XIII.yy.
E
XIV.yy.
Açıklama:
Sutaylıların 1350’den itibaren güçlerinin zayıflaması ve Doğu ve Güneydoğu Anadolu’dan çekilmeleri ile Karakoyunlu hakimiyeti güç kazandı. XIV. yüzyılın başlarında Erciş bölgesinde beyliklerini tesis ettiler.
Soru 14
Karakoyunluların ilk beyi kimdir?
Seçenekler
A
Melik Adil
B
Melik Eşref
C
Şeyh Hasan
D
Hüseyin Bey
E
Bayram Hoca
Açıklama:
Karakoyunluların ilk beyi Bayram Hoca’dır. O, Sincar Hakimi Pir Muhammed’i öldürerek yerine geçen Hüseyin Bey’in maiyetinde bulunuyordu.
Soru 15
Bayram Hoca’nın kardeşinin oğlu olan Kara Mehmet Bey, Karakoyunluların bölgedeki etkinliğinin devam etmesinde önemli rol oynamıştır. Kara Mehmet şöhretini kimlere yardım ederek artırmıştır?
Seçenekler
A
Döğerliler
B
Çobanlılar
C
Celayirliler
D
Türkmenler
E
Akkoyunlular
Açıklama:
Bayram Hoca’nın kardeşinin oğlu olan Kara Mehmet Bey, Karakoyunluların bölgedeki etkinliğinin devam etmesinde önemli rol oynamıştır. Kara Mehmet’in Karakoyunlu tahtına geçtiği sırada Celayirli beyleri birbirleri ile siyasi rekabete girişmişlerdi. 1382 yılında Celayirli Ahmet, kardeşi Sultan Hüseyin’i öldürerek Celayirli tahtına oturdu. Diğer kardeşi şeyh Ali ise onun hakimiyetini tanımayarak mücadeleye girişti. Celayirli Ahmet kardeşine karşı Karakoyunlu Kara Mehmet’ten yardım istedi. Kara Mehmet hızla hareket ederek şeyh Ali’nin üzerine yürüyüp onu ağır bir mağlubiyete uğrattı. Bu zafer Celayirli Ahmet’in Celayirli tahtına oturmasını kolaylaştırdığı gibi Kara Mehmet’in de şöhretini arttırdı.
Soru 16
Doğuda Timur istilası başlamış, 1386’da önce Irak-ı Acem daha sonra Tebriz Timur’un eline geçmişti. 1387 yılında Anadolu’yu ele geçirmek için hazırlıklara başlayan Timur, Erzurum üzerine yürüyerek şehri ele geçirdi. Timur Irak-ı Arap’a sefer düzenleyerek bölgeyi ele geçirdi. Akkoyunlu ve Karakoyunlu beylerine elçiler gönderip kendisine itaat etmelerini istedi. Fakat her iki sultan da bunu kabul etmedi. Karakoyunlu Sultanı Kara Yusuf Timur’dan kaçarken hangi Osmanlı Padişahı’na sığınmıştır?
Seçenekler
A
I.Murad
B
II.Murad
C
I.Beyazid
D
I.Mehmed
E
Orhan Gazi
Açıklama:
Kara Yusuf ise kısa süre sonra Osmanlı Sultanı Yıldırım Bayezid’e sığındı.
Soru 17
Ankara Savaşı ne zaman yapıldı?
Seçenekler
A
1400
B
1401
C
1402
D
1403
E
1404
Açıklama:
28 Temmuz 1402 yılında yapıldı.
Soru 18
Karakoyunlu Sultanı Kara Yusuf ile Akkoyunlu Sultanı Celayirli Ahmet karşı karşıya gelmişlerdir. Bu karşılaşmanın sonunda Celayirli Ahmet ağır bir yenilgiye uğratıldı; esir edildikten sonra öldürüldü. Bu olay hangi tarihte meydana gelmiştir?
Seçenekler
A
1408
B
1409
C
1410
D
1411
E
1412
Açıklama:
Kara Yusuf’un 1410 yılında Erzincan’ı ele geçirdiği sırada Celayirli Ahmet’in Tebriz’e girerek Türkmenleri öldürdüğü haberi geldi. Hızla Azerbaycan’a yönelen Kara Yusuf, Tebriz yakınlarında Celayirli Ahmet ile karşı karşıya geldi. 30 Ağustos 1410’da meydana gelen savaşta Celayirli Ahmet ağır bir yenilgiye uğratıldı; esir edildikten sonra öldürüldü.
Soru 19
Cihan Şah Karakoyunlu tahtına oturunca ilk iş olarak nereye sefere çıktı?
Seçenekler
A
Tokat
B
Tebriz
C
Erzurum
D
Gürcistan
E
Diyarbakır
Açıklama:
Cihan Şah Karakoyunlu tahtına oturunca ilk iş olarak Gürcistan seferine çıktı. Tiflis’i zapt etti (1440).
Soru 20
Cihan Şah’ın en önemli amacı Timurlu ülkesinde baş gösteren kargaşalıktan istifade ederek hangi bölgeyi ele geçirmekti?
Seçenekler
A
Van
B
Tebriz
C
Mardin
D
Horasan
E
Diyarbakır
Açıklama:
Cihan Şah’ın en önemli amacı Timurlu ülkesinde baş gösteren kargaşalıktan istifade ederek Horasan bölgesini ele geçirmekti.
Soru 21
Cihan Şah’ın ölüm haberi Karakoyunlu beyleri tarafından duyulunca Makü’de hapiste bulunan Cihan Şah’ın oğlunu hapisten çıkararak hükümdar yaptılar. Cihan Şah’ın bu oğlu kimdir?
Seçenekler
A
Ebu Said
B
Hasan Ali
C
Hüseyin Ali
D
Pir Budak Bey
E
Uzun Hasan Bey
Açıklama:
Cihan Şah’ın ölüm haberi Karakoyunlu beyleri tarafından duyulunca Makü’de hapiste bulunan Hasan Ali’yi hapisten çıkararak hükümdar yaptılar.
Soru 22
Aşağıdakilerden hangisi Karakoyunluların ilk beyidir?
Seçenekler
A
Kara Mehmet
B
Bayram Hoca
C
Kara Yusuf
D
İskender Bey
E
Cihan Şah
Açıklama:
Karakoyunlular'ın ilk beyi Bayram Hoca’dır. Doğru cevap A'dır.
Soru 23
Celayirlilerin başına Şeyh Hasan'ın oğlu Üveys kaç yılında geçmiştir?
Seçenekler
A
1354
B
1355
C
1356
D
1357
E
1358
Açıklama:
1356 yılında Celayirlilerin başına Şeyh Hasan'ın oğlu Üveys geçti. Doğru cevap C'dir.
Soru 24
Türkmen beylerinden Hasan ile giriştiği mücadelede öldürülen Karakoyunlu beyi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kara Yusuf
B
Hasan Ali
C
Bayram Hoca
D
Kara Mehmet
E
Cihan Şah
Açıklama:
Kara Mehmet, Türkmen beylerinden Hasan ile giriştiği mücadelede öldürülmüştür. (1389) Doğru cevap D'dir.
Soru 25
Karakoyunlu tahtına oturduktan sonra ilk iş olarak Tebriz üzerine yürüyen ve Tebriz'e girerek Celayirli idaresine son veren Karakoyunlu hükümdarı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kara Yusuf
B
Kara Mehmet
C
Bayram Hoca
D
İskender Bey
E
Cihan Şah
Açıklama:
Kara Yusuf Karakoyunlu tahtına oturduktan sonra ilk iş olarak Tebriz üzerine yürüdü. Çünkü Karakoyunlular Tebriz’den ayıldıktan sonra Celayirliler şehri yeniden ele geçirmişlerdi. Kara Yusuf Tebriz’e girerek Celayirli idaresine son verdi. Doğru cevap A'dır.
Soru 26
Kara Yusuf, Artuklu Devletine kaç yılında son vermiştir?
Seçenekler
A
1405
B
1406
C
1407
D
1408
E
1409
Açıklama:
Mardin Beyi Melik Salih Artukî’nin yardım çağrısı üzerine Akkoyunlular'ın üzerine yürüyen Kara Yusuf, Diyarbekir yakınlarında Akkoyunlu Kara Yülük Osman’ı yendi. Daha sonra Mardin’e giren Kara Yusuf, şehrin hakimi Melik Salih Artukî’yi Musul’a tayin etti. Böylece Artuklu Devleti’ne son verdi (1409). Doğru cevap E'dir.
Soru 27
I. İskender Bey, saltanatının ilk yıllarında Şahruh'a bağlı kalmıştır. II. İskender Bey, 1423 yılında Ahlat'ı kuşatmıştır. III. İskender Bey, 1427-1428’de Şirvan üzerine seferinden dönüşünde Sultaniye üzerine yürümüştür. Yukarıda Karakoyunlu hükümdarı İskender Bey hakkında verilen bilgilerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I.
B
Yalnız II.
C
I. ve II.
D
II. ve III.
E
I. II. ve III.
Açıklama:
Üç maddede de Karakoyunlu beyi İskender Bey hakkında verilen bilgilerin hepsi doğrudur. Doğru cevap E'dir.
Soru 28
Aşağıdaki Karakoyunlu beylerinden hangisi oğlu Şah Kubad tarafından öldürülmüştür?
Seçenekler
A
İskender Bey
B
Cihan Şah
C
Kara Yusuf
D
Kara Mehmet
E
Bayram Hoca
Açıklama:
İskender Bey, Cihan Şah tehlikesini savuşturmayı beklerken oğlu Şah Kubad tarafından öldürüldü. Doğru cevap A'dır.
Soru 29
Karakoyunlu tahtına oturunca ilk iş olarak Gürcistan seferine çıkan ve Tiflis’i zapt eden Karakoyunlu hükümdarı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hasan Ali
B
Bayram Hoca
C
Kara Yusuf
D
Kara Mehmet
E
Cihan Şah
Açıklama:
Cihan Şah Karakoyunlu tahtına oturunca ilk iş olarak Gürcistan seferine çıktı. Tiflis’i zapt etti (1440). Doğru cevap E'dir.
Soru 30
I. Cihan Şah sağlığında başta Tebriz olmak üzere ülkeyisini bayındır hale getirmiştir. II. Cihan Şah ilim adamlarını korumuş kendisi de Farsça ve Türkçe şiirler yazmıştır. III. Cihan Şah, Şirvanşahlar üzerine büyük bir sefer düzenlemiştir(1434). IV. Cihan Şah 1438 yılında vefat etmiştir. Yukarıda Cihan Şah hakkında verilen bilgilerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I. ve II.
B
II. ve III.
C
I. III. ve IV.
D
II. III. ve IV.
E
I. II. III. ve IV.
Açıklama:
İlk iki maddede Cihan Şah ile ilgili verilen bilgiler doğrudur. Ancak III. ve IV. maddedeki bilgiler doğru değidir. III. ve IV. maddedeki bilgiler İskender Bey'e ait bilgilerdir. Doğru cevap A'dır.
Soru 31
Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan Bey, Kirman ve Bağdat'ı ele geçirerek Karakoyunlu Devleti'ni yıkmıştır. Bu olay Karakoyunlu hükümdarlarından hangisinin vefatı sonrası gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
Bayram Hoca
B
Hasan Ali
C
Kara Yusuf
D
Kara Mehmet
E
Cihan Şah
Açıklama:
Cihan Şah’ın ölüm haberi Karakoyunlu beyleri tarafından duyulunca Makü’de hapiste bulunan Hasan Ali’yi hapisten çıkararak hükümdar yaptılar. Buna karşılık İskender Bey’in oğlu Hüseyin Ali, hükümdar olmak istediyse de başarılı olamadı. Hasan Ali durumunu kuvvetlendirince Akkoyunlular'ın üzerine yürümeye karar verdi. Merend yakınlarında Uzun Hasan Bey ile yaptığı savaşı kaybedip Horasan’a kaçtı. Ebu Said’den aldığı kuvvetlerle yeniden saldırıya geçtiyse de yine başarılı olamadı (1469). Bu defa Hemedan taraflarına doğru kaçmaya çalıştı. Ancak Akkoyunlular'ın takibi üzerine kendi hayatına son verdi. Bundan sonra Uzun Hasan Bey Kirman ve Bağdat'ı ele geçirerek Karakoyunlu Devleti’ni yıktı. Doğru cevap B'dir.
Soru 32
Karakoyunlular’ın Anadolu’ya nereden göç etmişlerdir?
Seçenekler
A
Trabzon
B
Musul
C
Erzurum
D
Erciş
E
Türkistan
Açıklama:
Karakoyunluları meydana getiren en önemli Türkmen aşiretleri Sa’dlı, Karamanlı, Baharlı, Duharlı, Alpavut, Ayinli, Hacılı, Ağaçeri, Döğer, Bayramlı ve Cakirli idi. Oğuzların hangi boyuna mensup oldukları belli olmamakla birlikte Yıvaların soyundan gelmiş olduklarına dair kuvvetli izler bulunmaktadır. Karakoyunlu hanedanını meydana getiren Türkmenler Moğol istilası sırasında Cengiz Han’ın hücumu üzerine Türe Bey adlı beylerinin idaresinde Türkistan ve Maveraünnehr’deki yurtlarını terk ederek Anadolu’ya gelmişlerdir. Doğru cevap E’dir.
Soru 33
Bayram Hoca'nın Karakoyunluların ilk beyi olmasının sebebi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Siyasi oyunlarla
B
Savaşta gösterdiği başarılar
C
Babasının ölümü
D
Kardeşlerini öldürerek
E
Halkın talebi üzerine
Açıklama:
Karakoyunluların ilk beyi Bayram Hoca’dır. O, Sincar Hakimi Pir Muhammed’i öldürerek yerine geçen Hüseyin Bey’in maiyetinde bulunuyordu. Hısn-ı Keyfa hakimi Melik Adil’in etrafında toplanan mahalli emirler Türkmenlerin bölgedeki hakimiyetini ortadan kaldırmak için Hüseyin Bey’i Batman yakınlarında Salat çayı kenarında karşıladılar. Askeri bakımdan üstün olan Türkmenler Melik Adil’in kuvvetlerini ağır bir yenilgiye uğratıp Melik Adil’i de esir aldılar. Bu savaşta Bayram Hoca büyük rol oynamış ve şöhreti daha da artmıştı. Kısa süre sonra Hüseyin Bey’i ortadan kaldırarak Türkmenlerin başına geçti. Doğru cevap B’dir.
Soru 34
1386’da Timur ilk olarak nereyi istila etmiştir?
Seçenekler
A
Tebriz
B
Irak- ı Arap
C
Irak-ı Acem
D
Erzurum
E
Suriye
Açıklama:
1387 yılında Mutaharten, Akkoyunlulara karşı Kara Mehmet’ten yardım istedi. Kara Mehmet, bölgede eskiden beri mücadele halinde olduğu Akkoyunlulara karşı Mutaharten’le birlikte hareket ederek onları mağlup etti. Akkoyunlu beyleri Kadı Burhaneddin’e sığındılar. Bu sıralarda doğuda Timur istilası başlamış, 1386’da önce Irak-ı Acem daha sonra Tebriz Timur’un eline geçmişti. 1387 yılında Anadolu’yu ele geçirmek için hazırlıklara başlayan Timur, Erzurum üzerine yürüyerek şehri ele geçirdi. Doğru cevap C’dir.
Soru 35
Kara Yusuf ve Celayirli Ahmet’i bir yıl boyunca zindanda hapseden aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mısır sultanı
B
Yıldırım Bayezid
C
İzzeddin Şir
D
Memlük sultanı
E
Timur
Açıklama:
Ankara Savaşından sonra, büyük ve tehlikeli bir düşman olarak gördüğü Kara Yusuf’u ortadan kaldırmak isteyen Timur, torunu Miranflahoğlu Ebubekir’i kuvvetli bir orduyla Karakoyunluların üzerine gönderdi. Sib yakınlarında Nehrü’l-Ganem kıyısında yapılan savaşta Kara Yusuf ağır bir yenilgiye uğradı. O savaş meydanından kaçarak Şam’a sığındı. Celayirli Ahmet de kısa süre önce Şam’a gelmiş ve Şam naibi Şeyhü’l-Mahmudî’den kabul görmüştü. Timur bu defa Memlük sultanına baskı yaparak onların öldürülmesini istedi. Memlük Sultanı Ebu’l-Ferec, Timur’un düşmanlığını göze alarak onları öldürmedi. Ancak hapsetti. Şam’da bir yıl kadar zindanda kalan iki sultan yeniden dostluk kurdular. Doğru cevap D’dir.
Soru 36
İsfahan hakimi Mirza İskender ve Kara Yusuf arasındaki savaş neden yarıda kesildi?
Seçenekler
A
Mirza İskender hastalandı.
B
Kara Yusuf savaşı göze alamadı.
C
İki taraf anlaşmaya vardı.
D
Şahruh Azerbaycan’a saldırdı.
E
Orduda salgın hastalık ortaya çıktı.
Açıklama:
1413 yılında İsfahan hakimi Mirza İskender’in Azerbaycan’ı ele geçirmek üzere harekete geçtiği haberi gelince, onu karşılamaya çıkan Kara Yusuf, ordusunda salgın hastalık ortaya çıkınca geri dönmek zorunda kaldı. Mirza İskender de harekatını yarıda keserek İsfahan’a döndü. Bu sıralarda Timur’un yerine geçmiş olan oğlu Şahruh, babasının imparatorluğunu yeniden canlandırmak amacıyla Azerbaycan üzerine ordu sevk etmişti. Bu ordu Mirza İskender’in karşı çıkmasıyla başarıya ulaşamadı. Doğru cevap E’dir.
Soru 37
Kara Yusuf ne zaman vefat etmiştir?
Seçenekler
A
1355
B
1386
C
1415
D
1420
E
1438
Açıklama:
1420 yılında Kara Yusuf’un kendi yerine sultan ilan ettiği oğlu Pir Budak vefat etti. Kara Yusuf derin bir üzüntüye kapılmış halde iken Şahruh’un iki yüz bin kişilik bir orduyla Karakoyunluların üzerine yürüdüğü haberi geldi. Hasta olduğu halde onları karşılamak için yola çıktı. Hazinesindeki bütün altınları ordusuna dağıttı. Öte yandan onun oğullarından hiç biri orduda değildi. Şah Mehmet Bağdat’ta, İskender Kerkük’te, İspend Adilcevaz’da, Cihan Şah Sultaniye’de, Ebu Said ise Erzincan’da bulunuyordu. Kara Yusuf, Ucan yakınlarındaki Sadabad köyüne geldiğinde hastalığı ağırlaştı. Burada konakladığı esnada da vefat etti (1420). Doğru cevap D’dir.
Soru 38
Şahruh’un Karakoyunlu topraklarını Kara Yusuf’un oğulları arasında paylaştırmasının sebebi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kara Yusuf’a bağlılığını göstermek.
B
Kardeşleri birbirine düşürmek.
C
Halkın şikayetlerini azaltmak.
D
Oymak beylerini ortadan kaldırmak.
E
Karakoyunlularla ortaklık etmek.
Açıklama:
İskender bey, 1427-1428’de Şirvan üzerine seferinden dönüşünde Sultaniye üzerine yürüdü. Şahruh, Irak-› Acem valisi Hoca Yusuf’u mağlup ederek şehri ele geçirdi. Bunun üzerine Şahruh büyük bir ordu ile Karakoyunluların üzerine yürüdü. Karakoyunlular Selmas yakınlarında Şahruh’un ordusunu karşıladılar. İki gün savaşın sonunda Karakoyunlular üstün gelemeyeceklerini anlayıp Van tarafına çekildiler. Şahruh ise güçlükle kazandığı bu zaferden sonra kendilerine bağlı kalmak şartıyla Karakoyunlu topraklarını Kara Yusuf’un oğulları arasında paylaştırdı. Bundan amacı onların arasında rekabet yaratarak devletin zayıflamasını sağlamaktı. Nitekim bu planında başarılı oldu. Doğru cevap B’dir.
Soru 39
Cihan Şah’ın gerçekleştirmek istediği en önemli amacı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Tebriz’i geri almak.
B
Horasan bölgesini ele geçirmek.
C
Halkın desteğini kazanmak.
D
Kardeşlerini ortadan kaldırmak.
E
Bilimi desteklemek.
Açıklama:
Cihan Şah’ın en önemli amacı Timurlu ülkesinde baş gösteren kargaşalıktan istifade ederek Horasan bölgesini ele geçirmekti. Bu amaçla gittikçe yükselmeye başlayan Akkoyunlu tehlikesini göz ardı ederek Horasan bölgesine yöneldi. Damgan, Cürcan, Meflhed ve Niflabur’u işgal ettikten sonra Herat’a yöneldi. Şehri direniş görmeden ele geçirip kendi adına hutbe okuttu. Böylece Timurluların başkentini ele geçirmiş ve Şahruh’un halefi durumuna gelmişti. Doğru cevap B’dir.
Soru 40
Cihan Şah’ın Bağdat’ı kuşatmasının sebebi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Oğullarının kendisine karşı isyan başlatması.
B
Akkoyunluların giderek güçlenmesi.
C
Kardeşininin Bağdat’ta esir tutulması.
D
Timurlu ülkesindeki kargaşadan yararlanmak istemesi.
E
Bölgenin tümünün tek hakimi olmak istemesi.
Açıklama:
458 yılında Cihan Şah, Ebu Said ile anlaşma yaparak Herat’tan çekilmeye karar verdi. Oğullarını vilayetlerine gönderip, kendisi de Tebriz üzerine yürüdü. Hasan Ali, babasının geldiğini duyunca şehirden çıkıp Makü’ye kaçtı. O, kendisini kışkırtan beylerini öldürtmek suretiyle babasının affına uğradı. Fakat bununla kalmayarak Bağdat’ta bulunan kardeşi Pir Budak’ın yanına gitti. Fars ve Irak’ı Arab’ı elinde bulunduran Pir Budak Bey kardeşinin de katılımıyla güçlenip babasına karşı isyan etti. Bunun üzerine Cihan Şah 1465’te Bağdat’ı kuşattı. Şehir bir buçuk yıldan fazla direndiyse de açlık yüzünden teslim olmak zorunda kaldı. Cihan Şah oğlu Pir Budak’ı öldürttü. Hasan Ali’yi ise yeniden Makü kalesine hapsettirdi. Doğru cevap A’dir.
Soru 41
Karakoyunlu Devletini kim yıkmıştır?
Seçenekler
A
Pir Budak Bey
B
Mehmet Mirza
C
Uzun Hasan Bey
D
Cihangir Bey
E
Ebu Said
Açıklama:
Cihan Şah’ın ölümünden sonra yerine Hasan Ali geçti. Hasan Ali Merend yakınlarında Uzun Hasan Bey ile yaptığı savaşı kaybedip Horasan’a kaçtı. Ebu Said’den aldığı kuvvetlerle yeniden saldırıya geçtiyse de yine başarılı olamadı. Bu defa Hemedan taraflarına doğru kaçmaya çalıştı. Ancak Akkoyunluların takibi üzerine kendi hayatına son verdi. Bundan sonra Uzun Hasan Bey Kirman ve Bağdat’ı ele geçirerek Karakoyunlu Devleti’ni yıktı. Doğru cevap C’dir.
Soru 42
Aşağıdakilerden hangisi Karakoyunluları meydana getiren en önemli Türkmen aşiretlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Avşar Aşireti
B
Sa’dlı Aşireti
C
Karamanlı Aşireti
D
Baharlı Aşireti
E
Duharlı Aşireti
Açıklama:
Karakoyunluları meydana getiren en önemli Türkmen aşiretleri Sa’dlı, Karamanlı, Baharlı, Duharlı, Alpavut, Ayinli, Hacılı, Ağaçeri, Döğer, Bayramlı ve Cakirli idi.
Soru 43
Kaynaklarda Karakoyunlu hanedanının Türkmenlerin hangi oymağına mensup olduğu bildirilmektedir?
Seçenekler
A
Çepniler
B
Yörükler
C
Baranlı
D
Baraklar
E
Varsaklar
Açıklama:
Kaynaklarda Karakoyunlu hanedanının Türkmenlerin Baranlı oymağına mensup olduğu bildirilmektedir.
Soru 44
Doğu Anadolu bölgesi İlhanlı Hülagü Han zamanında başlıca iki idari kısma ayrılmıştı. Bunlardan birincisi Diyarbakır, Mardin ve Musul'u içine almaktaydı. Diğeri ise aşağıdakilerden hangileridir?
Seçenekler
A
Baskil-Elazığ
B
Ahlat-Van
C
Tatvan-Bitlis
D
Darende-Malatya
E
Mazgirt-Tunceli
Açıklama:
Doğu Anadolu bölgesi İlhanlı Hülagü Han zamanında başlıca iki idari kısma ayrılmıştı. Bunlardan birincisi Diyarbakır, Mardin ve Musul’u içine almaktaydı. Diğeri ise Ahlat ve Van çevresi idi.
Soru 45
Aşağıdakilerden hangisi Karakoyunluların ilk beyidir?
Seçenekler
A
Pir Muhammed
B
Şeyh Hasan
C
Melik Eşref
D
Melik Adil
E
Bayram Hoca
Açıklama:
Karakoyunluların ilk beyi Bayram Hoca’dır.
Soru 46
1356 yılında Celayirlilerin başına aşağıdakilerden hangisi geçmiştir?
Seçenekler
A
Canı Bey
B
Melik Eşref
C
Melik Adil
D
Üveys Bey
E
Berdi Hoca
Açıklama:
1356 yılında Celayirlilerin başına Şeyh Hasan’ın oğlu Üveys geçti.
Soru 47
Celayirli Üveys Bey Azerbaycan’ı kaç yılında ele geçirmiştir?
Seçenekler
A
1356
B
1364
C
1359
D
1351
E
1366
Açıklama:
Celayirli Üveys Bey Azerbaycan’a yönelip 1359’da bölgeyi ele geçirdi.
Soru 48
Aşağıdakilerden hangisi 1382 yılında Sultan Hüseyin’i öldürerek Celayirli tahtına oturmuştur?
Seçenekler
A
Kara Mehmet
B
Celayirli Ahmet
C
Celayirli Şebli
D
Döğerli Salim
E
Mutaharten
Açıklama:
1382 yılında Celayirli Ahmet, kardeşi Sultan Hüseyin’i öldürerek Celayirli tahtına oturdu.
Soru 49
Kara Yusuf kaç yılında Alıncak kalesini ele geçirmiştir?
Seçenekler
A
1404
B
1407
C
1405
D
1409
E
1408
Açıklama:
Kara Yusuf ’a bağlı beylerden Bistam Bey 1408’de Sultaniye’yi ele geçirdi. Kara Yusuf, burayı kardeşi Masum Bey’in idaresine bıraktıktan sonra 1409’da Alıncak kalesini ele geçirdi.
Soru 50
Kara Yusuf’un oğullarından hangisi Adilcevaz beyi idi?
Seçenekler
A
Şah Mehmet
B
Ebu Said
C
Cihan Şah
D
İskender
E
İspend
Açıklama:
Kara Yusuf vefat ettiğinde İskender Kerkük beyi idi. Kardeşlerinden Adilcevaz beyi İspend, Karakoyunluların güçlü oymaklarından Sa’dlıların da desteğini alarak babasının yerine geçtiğini ilan etti.
Soru 51
Aşağıdakilerden hangisi Artuklu devletine son vermiştir?
Seçenekler
A
Kara Yusuf
B
İskender
C
İspend
D
Cihan Şah
E
Hasan Ali
Açıklama:
Kara Yusuf, Diyarbekir yakınlarında Akkoyunlu Kara Yülük Osman’ı yendi. Daha sonra Mardin’e giren Kara Yusuf, şehrin hâkimi Melik Salih Artukî’yi Musul’a tayin etti. Böylece Artuklu Devleti’ne son verdi (1409).
Soru 52
Aşağıdakilerden hangisi 1409 yılında Mardin Beyi Melik Salih Artukî’nin yardım çağrısı üzerine Akkoyunluların üzerine yürüyerek, Artuklu Devleti’ne son veren kişidir?
Seçenekler
A
Kara Yülük Osman
B
Kara Yusuf
C
Bistam Bey
D
Timurlu Miranşahoğlu Ebubekir
E
Memlük Sultanı Ebu’l-Ferec
Açıklama:
Mardin Beyi Melik Salih Artukî’nin yardım çağrısı üzerine Akkoyunluların üzerine yürüyen Kara Yusuf, Diyarbekir yakınlarında Akkoyunlu Kara Yülük Osman’ı yendi. Daha sonra Mardin’e giren Kara Yusuf, şehrin hakimi Melik Salih Artukî’yi Musul’a tayin etti.
Böylece Artuklu Devleti’ne son verdi (1409).
Böylece Artuklu Devleti’ne son verdi (1409).
Soru 53
II.Murat'ın, Osmanlı hakimiyetinde bulunan Tokat’ta misafir ettiği ve etrafa saldırılarından rahatsız olunca şehirden çıkartığı bey aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Muhammed Cuki Bey
B
Kara Yülük Osman Bey
C
İskender Bey
D
Şah Kubad
E
Cihan Şah
Açıklama:
İskender Bey, Erzurum’a çekilmeye karar verdi. Şahruh, Akkoyunlu Kara Yülük Osman Bey’den, onun yolunu kesmesini istedi. Akkoyunlular hızla Erzurum tarafına hareket ettiler. İki Türkmen kuvveti Erzurum yakınlarında Karaz denilen yerde karşı karşıya geldiler. İskender Bey, daha zayıf kuvvete sahip olmasına rağmen Akkoyunluları mağlup ettiler. Kara Yülük Osman Bey ağır yaralı olarak savaş meydanını terk etti. Erzurum’a geldikten bir süre sonra da vefat edince Akkoyunlular Erzurum’u boşalttılar. İskender
Bey bir süre şehirde kaldı. Bu esnada Şahruh’un kumandanlarından Cuki Bey’in idaresinde bir ordunun Erzurum’a yaklaştığını öğrenince maiyeti ile beraber Osmanlı hakimiyetinde bulunan Tokat’a gitti. Muhammed Cuki Bey ise onu sadece uzaktan takip edip herhangi bir saldırıda bulunmadı. II.Murat, Tokat’ta misafir ettiği İskender Bey’in etrafa saldırılarından rahatsız olunca onu şehirden çıkardı. İskender Bey önce Akkoyunluların elinde bulunan Harput şehrini üzerine yürüdü. Ancak başarılı olamadı. Geri dönüp Tercan ve Erzincan’ı yağmalayıp Erzurum’a döndü.
Bey bir süre şehirde kaldı. Bu esnada Şahruh’un kumandanlarından Cuki Bey’in idaresinde bir ordunun Erzurum’a yaklaştığını öğrenince maiyeti ile beraber Osmanlı hakimiyetinde bulunan Tokat’a gitti. Muhammed Cuki Bey ise onu sadece uzaktan takip edip herhangi bir saldırıda bulunmadı. II.Murat, Tokat’ta misafir ettiği İskender Bey’in etrafa saldırılarından rahatsız olunca onu şehirden çıkardı. İskender Bey önce Akkoyunluların elinde bulunan Harput şehrini üzerine yürüdü. Ancak başarılı olamadı. Geri dönüp Tercan ve Erzincan’ı yağmalayıp Erzurum’a döndü.
Soru 54
Aşağıdakilerden hangisi Karakoyunlu tahtına oturunca ilk iş olarak Gürcistan seferine çıkarak 1440 yılında Tiflis’i zapt etti?
Seçenekler
A
Cihan Şah
B
İskender Bey
C
Mehmet Mirza
D
Pir Budak Bey
E
Cihangir Bey
Açıklama:
Cihan Şah Karakoyunlu tahtına oturunca ilk iş olarak Gürcistan seferine çıktı. Tiflis’i zapt etti (1440). Ordusunu Gürcistan içlerine göndererek yağma ve tahribat yaptırdıktan sonra Tebriz’e döndü. Burada iken kurucusu Fazlullah Asratabadî olan Hurufîliğe bağlı müritleri Tebriz’de katlettirdi.
Soru 55
Aşağıdakilerden hangisi Karakoyunlu karargahına 1467 yılında baskın yaparak Cihan Şah’ı öldürdü?
Seçenekler
A
Uzun Hasan Bey
B
Ebu Said
C
Şahruh
D
Elvend Mirza
E
Rüstem Tarhan
Açıklama:
Cihan Şah Akkoyunlu ülkesinde meydana gelen gelişmelerden ve Uzun Hasan Bey’in faaliyetlerinden haberdar idi. Bu yüzden Akkoyunluları ortadan kaldırmak amacıyla fırsat kollamaya başlamıştı. 1467’de Şirvan üzerine sefer yapıp Şirvan şahı Ferruh Yesar’ı kendisine bağladıktan sonra Akkoyunlular üzerine yürüdü. Karakoyunluların geldiği haberini çok önceden almış olan Uzun Hasan açık bir savaş yerine Karakoyunlu ordusuna baskınlar yapmayı tercih etti. Bu yüzden 1467 yılının bütün yazı boyunca Akkoyunluların saldırılarıyla Cihan Şah’ın ordusu yıpratıldı. Karşısında muntazam bir ordu bulamayan Cihan Şah kışın bastırması üzerine ordusunu dağıtmak zorunda kaldı. Bunu fırsat sayan Uzun Hasan Bey, Karakoyunlu karargahına baskın yaparak Cihan Şah’ı öldürdü (1467). Cihan Şah güçlü bir hükümdardı. Sağlığında başta Tebriz olmak üzere ülkesini bayındır hale getirmişti. İlim adamlarını korumuş kendisi de Farsça ve Türkçe şiirler yazmıştı.
Soru 56
Karakoyunlu hanedanını meydana getiren Türkmenler Moğol istilası sırasında Cengiz Han’ın hücumu üzerine kimin idaresinde Türkistan ve Maveraünnehr’deki yurtlarını terk ederek Anadolu’ya gelmişdir?
Seçenekler
A
Cihan Şah
B
Ebu Said Bahadır Han
C
Türe Bey
D
Hülagü Han
E
Bayram Hoca
Açıklama:
Karakoyunlu hanedanını meydana getiren Türkmenler Moğol istilası sırasında Cengiz Han’ın hücumu üzerine Türe Bey adlı beylerinin idaresinde Türkistan ve Maveraünnehr’deki yurtlarını terk ederek Anadolu’ya gelmişlerdir.
Soru 57
1356 yılında Celayirlilerin başına aşağıdakilerden hangisi geçti?
Seçenekler
A
Üveys Bey
B
Melik Mansur
C
Berdi Hoca
D
Kara Mehmet Bey
E
Şeyh Ali
Açıklama:
1356 yılında Celayirlilerin başına Şeyh Hasan’ın oğlu Üveys geçti. Azerbaycan, Erran ve Irak-ı Acem’de ise Çobanlılardan Melik Eşref bulunuyordu. Ancak, bölge halkı Melik Eşref ’in kötü idaresinden dolayı ondan nefret ediyordu. Altın Ordu hükümdarı Canı Bey, Azerbaycan üzerine yürüyerek Melik Eşref ’i ortadan kaldırdı. Canı Bey’in ülkesine dönmesinden hemen sonra ise Celayirli Üveys Bey Azerbaycan’a yönelip 1359’da bölgeyi ele geçirdi. 1364’te Tebriz’de başlayan isyanı bastırdı.
Soru 58
Karakoyunlu hanedanını ortaya çıkararak Musul’dan Erzurum’a kadar geniş bir sahada hakimiyet kuran Bayram Hoca'nın 1380 yılında vefat etmesiyle yerine kim geçmiştir?
Seçenekler
A
Berdi Hoca
B
Kara Mehmet Bey
C
Mısır Hoca
D
Kara Yusuf
E
Bistam Bey
Açıklama:
Karakoyunlu hanedanını ortaya çıkararak Musul’dan Erzurum’a kadar geniş bir sahada hakimiyet kuran Bayram Hoca 1380 yılında vefat etti. Yerine kardeşi Berdi Hoca geçti. Ancak onun Karakoyunluların başında iken etkin bir rol oynamadığı anlaşılmaktadır.
Soru 59
Aşağıdakilerden hangisi Ankara Savaşından (28 Temmuz 1402) sonra, büyük ve tehlikeli bir düşman olarak gördüğü Kara Yusuf’u ortadan kaldırmak istemiştir?
Seçenekler
A
Timur
B
Miranşahoğlu Ebubekir
C
İzzeddin Şir
D
Masum Bey
E
Kara Yülük Osman
Açıklama:
Ankara Savaşından (28 Temmuz 1402) sonra, büyük ve tehlikeli bir düşman olarak gördüğü Kara Yusuf’u ortadan kaldırmak isteyen Timur, torunu Miranşahoğlu Ebubekir’i kuvvetli bir orduyla Karakoyunluların üzerine gönderdi. Sib yakınlarında Nehrü’l-Ganem kıyısında yapılan savaşta Kara Yusuf ağır bir yenilgiye uğradı. O savaş meydanından kaçarak Şam’a (Dımaşk) sığındı. Celayirli Ahmet de kısa süre önce Şam’a gelmiş ve Şam naibi Şeyhü’l-Mahmudî’den kabul görmüştü. Timur bu defa Memlük sultanına baskı yaparak onların öldürülmesini istedi.
Memlük Sultanı Ebu’l-Ferec, Timur’un düşmanlığını göze alarak onları öldürmedi. Ancak hapsetti. Şam’da bir yıl kadar zindanda kalan iki sultan yeniden dostluk kurdular. Hatta Azerbaycan Kara Yusuf ’a, Irak-ı Arap da Celayirli Ahmet’e kalmak suretiyle aralarında anlaşma bile yaptılar Şam naibi Şeyhü’l-Mahmudî’nin Ebu’l-Ferec’e isyanını desteklemeleri üzerine serbest kalan iki sultan Mahmudî’nin Mısır seferine de katıldılar. Ancak onun yenilmesi üzerine Kara Yusuf Mardin’e gelerek bir süre kaldı (1404). 1405 yılınının kışını Musul’da geçirdikten sonra ata yurdu Van’a gelen Kara Yusuf, daha önce Timur’a destek veren Van hakimi İzzeddin Şir’i yendi. Onun yeniden ortaya çıktığını duyan Türkmen oymakları etrafında toplanmaya başladılar. Böylece askeri bakımdan da hızla güçlendi. Avnik’i alarak Doğu Anadolu’ya yeniden hakim oldu.
Onun eski topraklarında yeniden görülmesi üzerine Irak-ı Arap hakimi Timurlu Miranşahoğlu Ebubekir, güçlü bir orduyla Karakoyunluların üzerine yürüdü. Nahçıvan yakınlarında yapılan savaşta Ebubekir yenilip Tebriz’e çekildi. Buradayken şehri yağmalatıp Sultaniye’ye gitti. Kara Yusuf 1407’de Sultaniye üzerine yürüdü. Ebubekir’i şehirden çıkardı. Kendisine desteğe gelen Timurlu ordusu ile gücünü artıran Ebubekir’i Serdrud mevkiinde bir kez daha mağlup etti.
Böylece Karakoyunlular geniş bir arazi parçası üzerinde hakimiyetlerini kurdular. Kara Yusuf ’a bağlı beylerden Bistam Bey 1408’de Sultaniye’yi ele geçirdi. Kara Yusuf, burayı kardeşi Masum Bey’in idaresine bıraktıktan sonra 1409’da Alıncak kalesini ele geçirdi. Aynı yıl Akkoyunlular Mardin’i kuşatmışlardı. Mardin Beyi Melik Salih Artukî’nin yardım çağrısı üzerine Akkoyunluların üzerine yürüyen Kara Yusuf, Diyarbekir yakınlarında Akkoyunlu Kara Yülük Osman’ı yendi. Daha sonra Mardin’e giren Kara Yusuf, şehrin hakimi Melik Salih Artukî’yi Musul’a tayin etti. Böylece Artuklu Devleti’ne son verdi (1409).
Memlük Sultanı Ebu’l-Ferec, Timur’un düşmanlığını göze alarak onları öldürmedi. Ancak hapsetti. Şam’da bir yıl kadar zindanda kalan iki sultan yeniden dostluk kurdular. Hatta Azerbaycan Kara Yusuf ’a, Irak-ı Arap da Celayirli Ahmet’e kalmak suretiyle aralarında anlaşma bile yaptılar Şam naibi Şeyhü’l-Mahmudî’nin Ebu’l-Ferec’e isyanını desteklemeleri üzerine serbest kalan iki sultan Mahmudî’nin Mısır seferine de katıldılar. Ancak onun yenilmesi üzerine Kara Yusuf Mardin’e gelerek bir süre kaldı (1404). 1405 yılınının kışını Musul’da geçirdikten sonra ata yurdu Van’a gelen Kara Yusuf, daha önce Timur’a destek veren Van hakimi İzzeddin Şir’i yendi. Onun yeniden ortaya çıktığını duyan Türkmen oymakları etrafında toplanmaya başladılar. Böylece askeri bakımdan da hızla güçlendi. Avnik’i alarak Doğu Anadolu’ya yeniden hakim oldu.
Onun eski topraklarında yeniden görülmesi üzerine Irak-ı Arap hakimi Timurlu Miranşahoğlu Ebubekir, güçlü bir orduyla Karakoyunluların üzerine yürüdü. Nahçıvan yakınlarında yapılan savaşta Ebubekir yenilip Tebriz’e çekildi. Buradayken şehri yağmalatıp Sultaniye’ye gitti. Kara Yusuf 1407’de Sultaniye üzerine yürüdü. Ebubekir’i şehirden çıkardı. Kendisine desteğe gelen Timurlu ordusu ile gücünü artıran Ebubekir’i Serdrud mevkiinde bir kez daha mağlup etti.
Böylece Karakoyunlular geniş bir arazi parçası üzerinde hakimiyetlerini kurdular. Kara Yusuf ’a bağlı beylerden Bistam Bey 1408’de Sultaniye’yi ele geçirdi. Kara Yusuf, burayı kardeşi Masum Bey’in idaresine bıraktıktan sonra 1409’da Alıncak kalesini ele geçirdi. Aynı yıl Akkoyunlular Mardin’i kuşatmışlardı. Mardin Beyi Melik Salih Artukî’nin yardım çağrısı üzerine Akkoyunluların üzerine yürüyen Kara Yusuf, Diyarbekir yakınlarında Akkoyunlu Kara Yülük Osman’ı yendi. Daha sonra Mardin’e giren Kara Yusuf, şehrin hakimi Melik Salih Artukî’yi Musul’a tayin etti. Böylece Artuklu Devleti’ne son verdi (1409).
Soru 60
1412 yılında Şirvanşah Şeyh İbrahim, Şeki Valisi Seyyid Ahmet ve Gürcistan Kralı Köstendil, aşağıdakilerden hangisine karşı ittifak kurarak Karakoyunluların üzerine yürüdü?
Seçenekler
A
Mısır Hoca
B
Berdi Hoca
C
Bayram Hoca
D
Kara mehmet Bey
E
Kara Yusuf
Açıklama:
Kara Yusuf ’un 1410 yılında Erzincan’ı ele geçirdiği sırada Celayirli Ahmet’in Tebriz’e girerek Türkmenleri öldürdüğü haberi geldi. Hızla Azerbaycan’a yönelen Kara Yusuf, Tebriz yakınlarında Celayirli Ahmet ile karşı karşıya geldi. 30 Ağustos 1410’da meydana gelen savaşta Celayirli Ahmet ağır bir yenilgiye uğratıldı; esir edildikten sonra öldürüldü. Kara Yusuf bir süre sonra etraftaki bütün Türkmen beylerini Tebriz’e davet edip onların huzurunda oğlu Pir Budak’ı sultan ilan etti. Hatta 1412’de oğlunun sultanlığını kutlamak amacıyla Muş ovasında büyük bir toy düzenledi.
Aynı yıl Şirvanşah Şeyh İbrahim, Şeki Valisi Seyyid Ahmet ve Gürcistan Kralı Köstendil, Kara Yusuf ’a karşı ittifak kurarak Karakoyunluların üzerine yürüdü. Kür Irmağı kenarında yapılan savaşta Kara Yusuf büyük bir zafer kazandı. Şirvanşah Şeyh İbrahim ve Gürcü Kralı Köstendil esir edildi. Kara Yusuf, Şirvanşah’ı fidye ile serbest bıraktı. Köstendil ise öldürüldü. Daha sonra Şirvan topraklarına girilerek Şamahı’ya kadar olan yerler yağmalandı.
Aynı yıl Şirvanşah Şeyh İbrahim, Şeki Valisi Seyyid Ahmet ve Gürcistan Kralı Köstendil, Kara Yusuf ’a karşı ittifak kurarak Karakoyunluların üzerine yürüdü. Kür Irmağı kenarında yapılan savaşta Kara Yusuf büyük bir zafer kazandı. Şirvanşah Şeyh İbrahim ve Gürcü Kralı Köstendil esir edildi. Kara Yusuf, Şirvanşah’ı fidye ile serbest bıraktı. Köstendil ise öldürüldü. Daha sonra Şirvan topraklarına girilerek Şamahı’ya kadar olan yerler yağmalandı.
Soru 61
Timurlu ülkesinde baş gösteren kargaşalıktan istifade eden Cihan Şah’ın en önemli amacı Horasan bölgesini ele geçirmek olmuştur. Aşağıdakilerden hangisi ele geçirilen yerlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Damgan
B
Cürcan
C
Meşhed
D
Kerkük
E
Nişabur
Açıklama:
Cihan Şah’ın en önemli amacı Timurlu ülkesinde baş gösteren kargaşalıktan istifade ederek Horasan bölgesini ele geçirmekti. Bu amaçla gittikçe yükselmeye başlayan Akkoyunlu tehlikesini göz ardı ederek Horasan bölgesine yöneldi. Damgan, Cürcan, Meşhed ve Nişabur’u işgal ettikten sonra Herat’a yöneldi. Şehri direniş görmeden ele geçirip kendi adına hutbe okuttu. Böylece Timurluların başkentini ele geçirmiş ve Şahruh’un halefi durumuna gelmişti. Hatta halka gösterdiği iyi muameleden dolayı bazı Timurlu beylerin de desteğini kazanmıştı. Böylece Maverünnehr bölgesindeki Ebu Said’den başka rakibi kalmamıştı.
Soru 62
Karakoyunluların ilk beyi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kara Mehmet
B
Kara Yusuf
C
İskender
D
Bayram Hoca
E
Cihan Şah
Açıklama:
Karakoyunluların ilk beyi Bayram Hoca’dır. O, Sincar Hakimi Pir Muhammed’i öldürerek yerine geçen Hüseyin Bey’in maiyetinde bulunuyordu. Hısn-ı Keyfa hakimi Melik Adil’in etrafında toplanan mahalli emirler Türkmenlerin bölgedeki hakimiyetini ortadan kaldırmak için Hüseyin Bey’i Batman yakınlarında Salat çayı kenarında karşıladılar. Askeri bakımdan üstün olan Türkmenler Melik Adil’in kuvvetlerini ağır bir yenilgiye uğratıp Melik Adil’i de esir aldılar. Bu savaşta Bayram Hoca büyük rol oynamış ve şöhreti daha da artmıştı. Kısa süre sonra Hüseyin Bey’i ortadan kaldırarak Türkmenlerin başına geçti (1351).
Soru 63
Memlük Sultanı Ebu’l-Ferec’in, Timur’un düşmanlığını göze alarak öldürmeyip hapsettiği Karakoyunlu beyi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Cihan Şah
B
Bayram Hoca
C
Kara Yusuf
D
İskender
E
Kara Mehmet
Açıklama:
Sib yakınlarında Nehrü’l-Ganem kıyısında yapılan savaşta Kara Yusuf ağır bir yenilgiye uğradı. O savaş meydanından kaçarak Şam’a (Dımaşk) sığındı. Celayirli Ahmet de kısa süre önce Şam’a gelmiş ve Şam naibi Şeyhü’l-Mahmudî’den kabul görmüştü. Timur bu defa Memlük sultanına baskı yaparak onların öldürülmesini istedi. Memlük Sultanı Ebu’l-Ferec, Timur’un düşmanlığını göze alarak onları öldürmedi. Ancak hapsetti. Şam’da bir yıl kadar zindanda kalan iki sultan yeniden dostluk kurdular. Hatta Azerbaycan Kara Yusuf’a, Irak-ı Arap da Celayirli Ahmet’e kalmak suretiyle aralarında anlaşma bile yaptılar.
Soru 64
Şeyh Kendi mevkiinde yapılan savaşta Karakoyunlular tarafından 1421 yılında ağır bir yenilgiye uğratılan devlet aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Timur Devleti
B
Akkoyunlu Devleti
C
Trabzon Rum Devleti
D
Artuklu Devleti
E
Osmanlı Devleti
Açıklama:
Akkoyunlular, Kara Yusuf’un ölümünden faydalanarak Mardin üzerine yürümüşlerdi. Haberi alan İskender Akkoyunluları karşılamaya çıktı. Şeyh Kendi mevkiinde yapılan savaşta Akkoyunlular ağır bir yenilgiye uğratıldılar (1421). Bu savaş İskender’in durumunu güçlendirdi. Akkoyunlu Kara Yülük Osman, Van yakınlarında bulunan Şahruh’a elçi göndererek onu Karakoyunlulara karşı kışkırttı. Şahruh, İspend’in elinde bulunan Bayezid kalesini ele geçirdi. İspend kaçarak kardeşi İskender’e sığındı. İki kardeş Şahruh’a barış teklif ettilerse de kabul görmedi. İki ordu Eleşkird yakınlarında Yahşi mevkiinde karşı karşıya geldiler. Karakoyunlular kendilerinden dört kat fazla olan Şahruh’un ordusu karşısında tutunamayıp dağıldılar. Şahruh ele geçirdiği Türkmen esirleri Tebriz yakınlarında serbest bıraktıktan sonra Herat’a döndü.
Soru 65
Artuklu Devleti’ne son veren hükümdar aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Timur
B
Celayirli Ahmet
C
Fatih Sultan Mehmet
D
Uzun Hasan
E
Kara Yusuf
Açıklama:
Aynı yıl Akkoyunlular Mardin’i kuşatmışlardı. Mardin Beyi Melik Salih Artukî’nin yardım çağrısı üzerine Akkoyunluların üzerine yürüyen Kara Yusuf, Diyarbekir yakınlarında Akkoyunlu Kara Yülük Osman’ı yendi. Daha sonra Mardin’e giren Kara Yusuf, şehrin hakimi Melik Salih Artukî’yi Musul’a tayin etti. Böylece Artuklu Devleti’ne son verdi (1409).
Soru 66
Karakoyunlu Devleti’ni yıkan hükümdar aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Timur
B
Şirvan
C
Uzun Hasan
D
Cihangir Bey
E
Kara Yülük Osman Bey
Açıklama:
Cihan Şah’ın ölüm haber Karakoyunlu beyleri tarafından duyulunca Makü’de hapiste bulunan Hasan Ali’yi hapisten çıkararak hükümdar yaptılar. Buna karşılık İskender Bey’in oğlu Hüseyin Ali, hükümdar olmak istediyse de başarılı olamadı. Hasan Ali durumunu kuvvetlendirince Akkoyunluların üzerine yürümeye karar verdi. Merend yakınlarında Uzun Hasan Bey ile yaptığı savaşı kaybedip Horasan’a kaçtı. Ebu Said’den aldığı kuvvetlerle yeniden saldırıya geçtiyse de yine başarılı olamadı (1469). Bu defa Hemedan taraflarına doğru kaçmaya çalıştı. Ancak Akkoyunluların takibi üzerine kendi hayatına son verdi. Bundan sonra Uzun Hasan Bey Kirman ve Bağdat’ı ele geçirerek Karakoyunlu Devleti’ni yıktı.
Soru 67
Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Sultanı Yıldırım Bayezid’in Timur’a teslim etmediği hükümdardır?
Seçenekler
A
Uzun Hasan Bey
B
Kara Yusuf
C
Kara Mehmet
D
Ferruh Yesar
E
Cihangir Bey
Açıklama:
1400 yılında Timur’un Sivas’ı alması üzerine Celayirli Ahmet ve Kara Yusuf’la birlikte harekete geçen Yıldırım Bayezid, Erzincan ve Kemah’ı ele geçirdi Kara Yusuf ve Celayirli Ahmet’in ricası üzerine Erzincan’ı Mutaharten’e bıraktı, ancak, teminat olarak onun ailesini Bursa’ya gönderdi. Mutaharten ailesini kurtarmak adına Timur’a elçi olarak gidip barış sağlamaya çalıştı. Ne var ki Timur’un, Kara Yusuf’un öldürülmesi veya kendisine teslim edilmesi şartıyla barışı kabul edebileceğini bildirmesi üzerine iki devlet arasında savaş kaçınılmaz hale geldi.
Soru 68
30 Ağustos 1410’da yapılan savaşta Kara Yusuf’un, Tebriz yakınlarında karşı karşıya geldiği ve ağır yenilgiye uğrattığı hükümdar aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Timur
B
Bayezid
C
Uzun Hasan Bey
D
Celayirli Ahmet
E
İzzeddin Şir
Açıklama:
Kara Yusuf’un 1410 yılında Erzincan’ı ele geçirdiği sırada Celayirli Ahmet’in Tebriz’e girerek Türkmenleri öldürdüğü haberi geldi. Hızla Azerbaycan’a yönelen Kara Yusuf, Tebriz yakınlarında Celayirli Ahmet ile karşı karşıya geldi. 30 Ağustos 1410’da meydana gelen savaşta Celayirli Ahmet ağır bir yenilgiye uğratıldı; esir edildikten sonra öldürüldü. Kara Yusuf bir süre sonra etraftaki bütün Türkmen beylerini Tebriz’e davet edip onların huzurunda oğlu Pir Budak’ı sultan ilan etti. Hatta 1412’de oğlunun sultanlığını kutlamak amacıyla Muş ovasında büyük bir toy düzenledi.
Soru 69
İskender Bey kim tarafından öldürülmüştür?
Seçenekler
A
Cihan Şah
B
Elvend
C
Şah Kubad
D
Şahruh
E
Yar Ali
Açıklama:
II.Murat, Tokat’ta misafir ettiği İskender Bey’in etrafa saldırılarından rahatsız olunca onu şehirden çıkardı. İskender Bey önce Akkoyunluların elinde bulunan Harput şehrini üzerine yürüdü. Ancak başarılı olamadı. Geri dönüp Tercan ve Erzincan’ı yağmalayıp Erzurum’a döndü. Öte yandan kardeşi Cihan Şah’ın Tebriz üzerine yürüdüğü haberini alınca onu karşılamaya çıktı. Heft Çeşme mevkiinde yapılan savaşı kaybedince Alıncak kalesine sığındı. O, Alıncak kalesi Cihan Şah tarafından kuşatma altında tutulduğu sırada Memlüklerden yardım talebinde bulunduysa da Memlük sultanı Baybars’ın ölümü üzerine bu talep neticesiz kaldı. İskender Bey, Cihan Şah tehlikesini savuşturmayı beklerken oğlu Şah Kubad tarafından öldürüldü (1438). Kalede bulunan Karakoyunlu beyleri Şah Kubad’ı sultan ilan etmek istedilerse de O, Avnik ve Pasin kendisine verilmesi şartıyla amcası Cihan Şah ile anlaştı. Ancak Cihan Şah, kaleyi teslim alır almaz onu öldürttü.
Soru 70
1437-1467 yılları arasında Karakoyunlu Devleti hükümdarı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kara Yusuf
B
Cihan Şah
C
İskender
D
Kara Mehmet
E
Hasan Ali
Açıklama:
Cihan Şah Karakoyunlu tahtına oturunca ilk iş olarak Gürcistan seferine çıktı. Tiflis’i zapt etti (1440). Ordusunu Gürcistan içlerine göndererek yağma ve tahribat yaptırdıktan sonra Tebriz’e döndü. Burada iken kurucusu Fazlullah Asratabadî olan Hurufîliğe bağlı müritleri Tebriz’de katlettirdi.
Soru 71
Uzun Hasan Bey’e yenilerek Karakoyunlu devletinin yıkılmasına neden olan Karakoyunlu hükümdarı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kara Mehmet
B
Kara Yusuf
C
Hasan Ali
D
İskender Bey
E
Cihan Şah
Açıklama:
Cihan Şah’ın ölüm haber Karakoyunlu beyleri tarafından duyulunca Makü’de hapiste bulunan Hasan Ali’yi hapisten çıkararak hükümdar yaptılar. Buna karşılık İskender Bey’in oğlu Hüseyin Ali, hükümdar olmak istediyse de başarılı olamadı. Hasan Ali durumunu kuvvetlendirince Akkoyunluların üzerine yürümeye karar verdi. Merend yakınlarında Uzun Hasan Bey ile yaptığı savaşı kaybedip Horasan’a kaçtı. Ebu Said’den aldığı kuvvetlerle yeniden saldırıya geçtiyse de yine başarılı olamadı (1469). Bu defa Hemedan taraflarına doğru kaçmaya çalıştı. Ancak Akkoyunluların takibi üzerine kendi hayatına son verdi. Bundan sonra Uzun Hasan Bey Kirman ve Bağdat’ı ele geçirerek Karakoyunlu Devleti’ni yıktı.
Soru 72
- Karamanlı
- Baharlı
- Döğerli
- Beni Rebia
Seçenekler
A
I-II-III
B
I-II-IV
C
II-III-IV
D
II-IV
E
III-IV
Açıklama:
Cevap A
Soru 73
- Moğol hakimiyeti çöküş dönemine girmesi
- AkkoyunlularınTrabzon Rum Devleti’nin topraklarına saldırmaları
- Erzurum bölgesinde iki büyük Türkmen oymağının birbirleri ile çekişmeleri
- Sutaylıların 1350’den itibaren güçlerinin zayıflaması
- Sivas hakimi YağıBasan Harput'a yürümesi ve Artuklu topraklarını saldırması
Seçenekler
A
I-II-III
B
II-III-IV
C
I-III-IV
D
II-IV
E
III-IV
Açıklama:
Cevap A
Soru 74
Karakoyunlu hanedanını ortaya çıkararak Musul’dan Erzurum’a kadar geniş
bir sahada hakimiyet kuran kişi kimdir?
bir sahada hakimiyet kuran kişi kimdir?
Seçenekler
A
Bayram Hoca
B
Berdi Hoca
C
Üveys
D
Togan Bey
E
Emir Gazi
Açıklama:
Cevap A
Soru 75
Karakoyunlularda başa geçenlerin tarih sırası aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bayram Hoca-Kara Mehmet-Kara Yusuf-İskender
B
Bayram Hoca-Kara Yusuf-Kara Mehmet-İskender
C
Bayram Hoca-Kara Mehmet-İskender-Kara Yusuf
D
Bayram Hoca-Kara Yusuf-İskender-Kara Mehmet
E
Kara Yusuf-Bayram Hoca-Kara Mehmet-İskender
Açıklama:
Cevap A
Soru 76
- Celayirli idaresine son verdi
- Erciş’i aldı
- Osmanlı Sultanı Yıldırım Bayezid’e sığındı
- Sivas'ı aldı
Seçenekler
A
I-II-III
B
I-II-IV
C
II-III-IV
D
II-IV
E
III-IV
Açıklama:
Cevap A
Soru 77
Hangi savaştan sonra Timur Kara Yusuf'u ağır bir yenilgiye uğratarak Şam'a sığınmasına neden oldu?
Seçenekler
A
Ankara Savaşı
B
Nahçıvan yakınlarındaki savaşta
C
Kür Irmağı yakınlarındaki savaşta
D
Şeyh Kendi mevkiinde yapılan savaşta
E
Heft Çeşme mevkiinde yapılan savaşta
Açıklama:
Cevap A
Soru 78
Karakoyunluardan kim Artuk Devletine son vermiştir?
Seçenekler
A
Kara Yusuf
B
Kara Mehmet
C
Bayram Hoca
D
İskender
E
Cihan Şah
Açıklama:
Cevap A
Soru 79
Karakoyunluların asıl kurucusu kimdir?
Seçenekler
A
Kara Yusuf
B
Kara Mehmet
C
Bayram Hoca
D
İskender
E
Cihan Şah
Açıklama:
Cevap A
Soru 80
"Kudretli, faal ve irade sahibi bir şahıstı. Mükemmel bir harp adamıydı, hatta Çağataylar olmak üzere bütün düşmanları hayrandı. Ayrıca, tedbirli, dirayetli, mert ve cömertti.Çok sevdiği ümeradan Pir Ömer öldürüldüğü zaman üzüntüsünden günlerce Tebriz’den çıkmamış ve yas tutmuştur."
Yukarıdaki özellikler aşağıdaki Karakoyunlu Hanedanı'nın hangi hükümdarını anlatmaktadır?
Yukarıdaki özellikler aşağıdaki Karakoyunlu Hanedanı'nın hangi hükümdarını anlatmaktadır?
Seçenekler
A
Kara Yusuf
B
Cihan Şah
C
İskender
D
Kara Mehmet
E
Bayram Hoca
Açıklama:
Cevap A
Soru 81
"Bitlis ve yöresini tamamıyla zapt etti. 1423 yılında Ahlat’ı kuşattı. Aynı
yıl Van’ı ele geçirip idaresini oğlu Yar Ali’ye bıraktı."
Yukarıda anlatılan Karakoyunlu hanedan hükümdarı kimdir?
yıl Van’ı ele geçirip idaresini oğlu Yar Ali’ye bıraktı."
Yukarıda anlatılan Karakoyunlu hanedan hükümdarı kimdir?
Seçenekler
A
Kara Yusuf
B
Kara Mehmet
C
Bayram Hoca
D
İskender
E
Cihan Şah
Açıklama:
Cevap D
Soru 82
1440 Yılında Tiflis'i zapteden Karakoyunlu hükümdarı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Şeyh Ahmet Sirhindî
B
Cihan Şah
C
Hasan Ali
D
Kara Yusuf
E
İskender
Açıklama:
Hükümdarlar
Cihan Şah Karakoyunlu tahtına oturunca ilk iş olarak Gürcistan seferine çıktı.
Tiflis’i zapt etti (1440). Ordusunu Gürcistan içlerine göndererek yağma ve tahribat yaptırdıktan sonra Tebriz’e döndü. Burada iken kurucusu Fazlullah Asratabadî
olan Hurufîliğe bağlı müritleri Tebriz’de katlettirdi
Cihan Şah Karakoyunlu tahtına oturunca ilk iş olarak Gürcistan seferine çıktı.
Tiflis’i zapt etti (1440). Ordusunu Gürcistan içlerine göndererek yağma ve tahribat yaptırdıktan sonra Tebriz’e döndü. Burada iken kurucusu Fazlullah Asratabadî
olan Hurufîliğe bağlı müritleri Tebriz’de katlettirdi
Ünite 5
Soru 1
Akkoyunlu Türkmenlerinin yaylak ve kışlak sahaları arasında aşağıdakilerden hangisi yoktur?
Seçenekler
A
Kars
B
Diyarbekir
C
Urfa
D
Adana
E
Erzurum
Açıklama:
Akkoyunluların tarihi rolünü değerlendirebileceksiniz.
Akkoyunlu Devleti’nin idaresindeki konar-göçer Türkmenler ve Akkoyunlu hânedan›n›n dayana¤› Bay›nd›r boyunun Do¤u Anadolu’ya gelmesi, muhtemelen Mo- ¤ol istilas› s›ras›nda olmufltur. Burada Karakoyunlu ulusunu meydana getiren di¤er Türkmen kardeflleri ile birlikte Mo¤ol-‹lhanl› hakimiyetinde kalm›fllard›. Konar-gö- çer Türkmenlerin yaylaklar› Erzurum, Erzincan, Kemah ve Kars’a kadar uzanan platolard›. Bunlar güz mevsiminin gelmesi ile birlikte güneye do¤ru hareketleniyorlar, Memlük s›n›r› boylar›nda Urfa, Birecik, Mardin, Caber ve Rakka’ya do¤ru uzanan sahada k›fll›yorlard›. Ancak bunlar, Mo¤ol hâkimiyeti esnas›nda henüz tefl- kilatland›r›lmam›fl olup boy ve afliret reislerinin idaresinde hayatlar›n› sürdürüyorlard›. ‹lhanl›lar ile Memlüklüler aras›ndaki s›n›r bölgede yaylak ve k›fllak hayat› ya- flayan Dögerler ise zaman zaman Arap Benî Rebia aflireti ile çat›flma halinde idi.
Akkoyunlu Devleti’nin idaresindeki konar-göçer Türkmenler ve Akkoyunlu hânedan›n›n dayana¤› Bay›nd›r boyunun Do¤u Anadolu’ya gelmesi, muhtemelen Mo- ¤ol istilas› s›ras›nda olmufltur. Burada Karakoyunlu ulusunu meydana getiren di¤er Türkmen kardeflleri ile birlikte Mo¤ol-‹lhanl› hakimiyetinde kalm›fllard›. Konar-gö- çer Türkmenlerin yaylaklar› Erzurum, Erzincan, Kemah ve Kars’a kadar uzanan platolard›. Bunlar güz mevsiminin gelmesi ile birlikte güneye do¤ru hareketleniyorlar, Memlük s›n›r› boylar›nda Urfa, Birecik, Mardin, Caber ve Rakka’ya do¤ru uzanan sahada k›fll›yorlard›. Ancak bunlar, Mo¤ol hâkimiyeti esnas›nda henüz tefl- kilatland›r›lmam›fl olup boy ve afliret reislerinin idaresinde hayatlar›n› sürdürüyorlard›. ‹lhanl›lar ile Memlüklüler aras›ndaki s›n›r bölgede yaylak ve k›fllak hayat› ya- flayan Dögerler ise zaman zaman Arap Benî Rebia aflireti ile çat›flma halinde idi.
Soru 2
Uzun Hasan Bey, Otlukbeli Savaşı'ndan sonra devletin merkezini aşağıdaki yerlerden hangisine taşımıştır?
Seçenekler
A
Tebriz
B
Diyarbekir
C
Erzurum
D
Musul
E
Horasan
Açıklama:
Uzun Hasan Bey, Otlukbeli Savaşı'ndan sonra devletin merkezini Diyarbekir'den Tebriz'e taşımıştır.
Soru 3
Uzun Hasan Bey'in ölümünden sonra tahta ilk çıkan oğlu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sultan Halil
B
Maksud
C
Yakup Bey
D
Baysungur
E
Rüstem Bey
Açıklama:
Uzun Hasan Bey’in 1478’de Tebriz’de ölümünden sonra çocukları arasında taht mücadeleleri patlak verdi. Altı oğlundan biri olan Sultan Halil idareyi kısa süreli olarak ele aldı.
Soru 4
Konar-göçer Türkmenlerin yaylakları aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
Seçenekler
A
Erzincan,Erzurum,Konya ve Eskişehir
B
Adana, Malatya,Diyarbakır ve Iğdır
C
Erzurum, Erzincan, Kemah ve Kars
D
Antalya, Ağrı, Van ve Kars
E
Antalya, Sivas, Alanya ve İzmir
Açıklama:
Konar-göçer Türkmenlerin yaylakları Erzurum, Erzincan, Kemah ve Kars’a kadar uzanan platolardı Bunlar güz mevsiminin gelmesi ile birlikte güneye doğru hareketleniyorlar,Memlük sınırı boylarında Urfa, Birecik, Mardin, Caber ve Rakka’ya doğru uzanan sahada kalıyorlardı. Bu yüzden doğru cevap C' dir.
Soru 5
Tur Ali Bey, Bayburt hakimi Mahmud ve Erzincan Hakimi Ahi Ayna Bey ile kuvvetlerini birleştirerek 1348 yılında Trabzon üzerine de sefer düzenledi. Her ne kadar bu seferden beklenen başarıyı elde edemediyse de Trabzon imparatoru III.
Aleksios’u iyice rahatsız etmişti.
Yukarıda verilen açıklamaya göre Trabzon imparatoru Aleksios aşağıdakilerden hangisini yapmış olabilir?
Aleksios’u iyice rahatsız etmişti.
Yukarıda verilen açıklamaya göre Trabzon imparatoru Aleksios aşağıdakilerden hangisini yapmış olabilir?
Seçenekler
A
Tur Ali Bey' le anlaşmayı teklif etmiştir
B
Başka bir saldırıya karşı hazırlık yapmaya başlamıştır.
C
Tur Ali Bey' e elçi göndermiştir.
D
Kız kardeşi Maria’yı Tur Ali Bey’in oğlu Kutlu Bey ile evlendirerek akrabalık kurmuştur.
E
Tehlikeye karşı başka bir beylikle anlaşmaya çalışmıştır.
Açıklama:
Tur Ali Bey, Bayburt hakimi Mahmud ve Erzincan Hakimi Ahi Ayna Bey ile kuvvetlerini birleştirerek 1348 yılında Trabzon üzerine de sefer düzenledi. Her ne kadar bu seferden beklenen başarıyı elde edemediyse de Trabzon imparatoru III.
Aleksios’u iyice rahatsız etmişti. O, Akkoyun tehlikesinden kurtulabilmek için kız
kardeşi Maria’yı Tur Ali Bey’in oğlu Kutlu Bey ile evlendirerek akrabalık kurdu.Bu yüzden doğru cevap D' dir.
Aleksios’u iyice rahatsız etmişti. O, Akkoyun tehlikesinden kurtulabilmek için kız
kardeşi Maria’yı Tur Ali Bey’in oğlu Kutlu Bey ile evlendirerek akrabalık kurdu.Bu yüzden doğru cevap D' dir.
Soru 6
Akkoyunluların topraklarını genişletmelerine kolaylık sağladığı gibi önemli göç ve ticaret yolları üzerinde hakim olmalarına, ekonomik ve beşeri kaynaklardan geniş ölçüde yararlanmalarına imkan veren olay seçeneklerden hangisinde verilmiştir?
Seçenekler
A
Sivaslıların Yıldırım Bayazıd' dan yardım istemeleri.
B
Kara Yülük Osman Bey'in verdiği mücadeleler.
C
Kara Yülük Osman Bey' in Memlüklere sığınması
D
Karakoyunluların, Timur’a karşı cephe almaları ve başarısız olmaları
E
Karakoyunluların ele geçirdiği topraklar.
Açıklama:
Karakoyunluların, Timur’a karşı cephe almaları ve başarısız olmaları Akkoyunluların
toprakların genişletmelerine kolaylık sağladığı gibi önemli göç ve ticaret
yolları üzerinde hâkim olmalarına, ekonomik ve beşerî kaynaklardan geniş ölçüde
yararlanmalarına imkan verdi. Bu yüzden doğru cevap D' dir.
toprakların genişletmelerine kolaylık sağladığı gibi önemli göç ve ticaret
yolları üzerinde hâkim olmalarına, ekonomik ve beşerî kaynaklardan geniş ölçüde
yararlanmalarına imkan verdi. Bu yüzden doğru cevap D' dir.
Soru 7
Eğil beylerine son vererek bölgede hakimiyetini kuran Uzun Hasan Bey böylece batıda Osmanlılarla komşu oldu. Bu sırada Osmanlı tahtında Fatih Sultan Mehmet oturuyordu. Uzun Hasan Bey Osmanlılara karşı çeşitli ittifaklar oluşturmaya çalıştı.
Yukarıda verilen bilgiye göre Uzun Hasan Bey aşağıda verilenlerden hangisiyle ittifak oluşturmaya çalışmamıştır?
Yukarıda verilen bilgiye göre Uzun Hasan Bey aşağıda verilenlerden hangisiyle ittifak oluşturmaya çalışmamıştır?
Seçenekler
A
Karamanoğulları
B
Memlükler
C
İsfendiyaroğulları
D
Trabzon Rum Devleti
E
Venedikliler
Açıklama:
Eğil beylerine son vererek bölgede hakimiyetini kurdu. Böylece batıda
Osmanlılarla komşu oldu. Bu sırada Osmanlı tahtında Fatih Sultan Mehmet
oturuyordu. Osmanlılara karşı Karamanoğulları, İsfendiyaroğulları, Trabzon Rum
Devleti ve Venediklilerle ittifak kurmaya çalıştı. Trabzon Rum İmparatoru IV.Yuannis’in kızı Despina ile evlenerek akrabalık bağı kurdu. 1460’ta Osmanlıların elinde bulunan Koynhisar' ı topraklarına kattı.
Osmanlılarla komşu oldu. Bu sırada Osmanlı tahtında Fatih Sultan Mehmet
oturuyordu. Osmanlılara karşı Karamanoğulları, İsfendiyaroğulları, Trabzon Rum
Devleti ve Venediklilerle ittifak kurmaya çalıştı. Trabzon Rum İmparatoru IV.Yuannis’in kızı Despina ile evlenerek akrabalık bağı kurdu. 1460’ta Osmanlıların elinde bulunan Koynhisar' ı topraklarına kattı.
Soru 8
Uzun Hasan Bey’in Karamanoğulları topraklarında nüfuz sahibi olmaya çalışması, Trabzon’un fethini önleme gayretleri, Osmanlılara karşı Venediklilerle ittifaka girişmesi, hatta Osmanlı topraklarına zaman zaman taarruz etmesi, bu devlet ile ilişkileri savaş noktasına getirdi.
Yukarıda verilen bilgiler ışığında Avrupa saraylarında Uzun Hasan ne olarak adlandırılmıştı?
Yukarıda verilen bilgiler ışığında Avrupa saraylarında Uzun Hasan ne olarak adlandırılmıştı?
Seçenekler
A
Güçlü Türk
B
Zeki Türk
C
Savaşçı Türk
D
Küçük Türk
E
Büyük Türk
Açıklama:
Uzun Hasan Bey’in Karamanoğulları topraklarında nüfuz sahibi olmaya çalışması, Trabzon’un fethini önleme gayretleri, Osmanlılara karşı Venediklilerle ittifaka girişmesi, hatta Osmanlı topraklarına zaman zaman taarruz etmesi, bu devlet ile ilişkileri savaş noktasına getirdi. Avrupa saraylarında, Fatih Sultan Mehmet'ten ayırmak için “Küçük Türk” diye adlandırılan Uzun Hasan Bey’in Osmanlı Devleti’ne
karşı rekabete girişmesi heyecanla ve ümitle karşılandı. Bu yüzden doğru cevap D şıkkıdır.
karşı rekabete girişmesi heyecanla ve ümitle karşılandı. Bu yüzden doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 9
Akkoyunluların Osmanlılara karşı üç binden fazla esir verdiği,Uzun Hasan’ ın oğlu Zeynel Bey' in de bu savaşta öldüğü ve hatta devletin merkezinin Diyarbekir’den Tebriz’ e taşındığı savaş aşağıdakilerden hangisi olabilir?
Seçenekler
A
Turnadağ Savaşı
B
Otlukbeli Savaşı
C
Yassı Çimen Savaşı
D
Çaldıran Savaşı
E
Otranto Kuşatması
Açıklama:
Akkoyunlular, Otlukbeli Savaşı’nda (1473) büyük kayıpların yanı sıra Osmanlı-
lara üç binden fazla esir verdiler. Uzun Hasan’ın oğlu Zeynel Bey de bu savaşta öldü.Uzun Hasan Bey devletin merkezini Diyarbekir’den Tebriz’e taşındı. Kendisine
bağlı boy ve oymakların önemli bir kısmını beraberinde götürerek onlara Tebriz
ve çevresinde iktalar vermek suretiyle yerleştirdi.
lara üç binden fazla esir verdiler. Uzun Hasan’ın oğlu Zeynel Bey de bu savaşta öldü.Uzun Hasan Bey devletin merkezini Diyarbekir’den Tebriz’e taşındı. Kendisine
bağlı boy ve oymakların önemli bir kısmını beraberinde götürerek onlara Tebriz
ve çevresinde iktalar vermek suretiyle yerleştirdi.
Soru 10
Akkoyunluların çöküş döneminde bazı aşiret reisleri Uzun Hasan'ın torunu ve 2. Bayazıd' ın damadı olan Göde Ahmet Bey'i tahta çıkarmışlardır fakat Göde Ahmet Bey kısa sürede aşiret reislerinin tepkisini toplamaya başlamıştır.
Göde Ahmet Bey'in aşiret reislerinin tepkilerini toplamasının sebebi aşağıdakilerden hangisi olabilir?
Göde Ahmet Bey'in aşiret reislerinin tepkilerini toplamasının sebebi aşağıdakilerden hangisi olabilir?
Seçenekler
A
Savaşçı bir karaktere sahip olması
B
2. Bayazıd'ın damadı olması
C
Uzun Hasan Bey'i torunu olması
D
İstanbul' da yaşamış olması
E
Osmanlı düzenini Akkoyunlu ülkesinde tatbik etmeye çalışması
Açıklama:
1496 yılında bazı aşiret reislerinin daveti üzerine İstanbul’da bulunan Uzun Hasan’ın torunu ve II. Bayezid’ın damadı Göde Ahmet Bey Akkoyunlu ülkesine gelerek tahta oturdu (1496). O, İstanbul’da kaldığı esnada Osmanlı devlet düzenini yakından tanıma imkanı bulduğundan, merkezi bir yapılanma gösteren Osmanlı düzenini Akkoyunlu ülkesinde tatbik etmeye ve bu surette yarı bağımsız aşiret reislerinin siyasi gücünü kırmaya çalışması başta Pürnek ve Kaçarlar olmak üzere aşiretlerin şiddetli tepkisine yol açtı. Göde Ahmed Bey bazı aşiret reislerini bertaraf ettiyse de bu mücadele esnasında kendisi de maktul düştü.
Soru 11
Akkoyunluların çöküş döneminde Rüstem Bey'in tahta geçmesiyle başlayan iç karışıklıklardan faydalanarak Şeyh Haydar'ın müritlerini etrafına toplayan kimdir?
Seçenekler
A
Şah Mustafa
B
Şah İsmail Safevİ
C
Şah ibrahim
D
Şah Hüseyin
E
Şah Ali Osman
Açıklama:
Rüstem Bey’in tahta geçişiyle başlayan iç karışıklıklardan en çok, taht mücadeleleri esnasında serbest kalan ve Şeyh Haydar’ ın müritlerini etrafında toplayarak faaliyetlerini Erzincan ve çevresinde sürdüren Şah İsmail Safevi faydalandı. O, Karakoyunlu oymaklarından Akkoyunlulara dahil olmayanların yanı sıra, Akkoyunlu, Dulkadir, Teke ve Anadolu’nun başka yerlerinden gelen müritleri ile birlikte önce Tebriz’e yürüyerek Elvend Bey’i yendi (1501). Bu yüzden doğru cevap B'dir
Soru 12
Safevilerin Akkoyunlu hanedanına ve halkına karşı korkunç katliamlara girişmelerinin, Türkmenler, Şerur, Almakulak ve Tebriz’de kıyım yapmalarının sebebi ne olarak gösterilmektedir?
Seçenekler
A
Şeyh Haydar’ın intikamını almalarını
B
Akkoyunluları tehdit olarak görmeleri
C
Toprak elde etmek istemeleri
D
Korku salma düşüncesi
E
Düşünce yapılarının bunu gerektiriyor olması
Açıklama:
Safeviler, Şeyh Haydar’ın intikamını almak için Akkoyunlu hânedanına ve halkına karşı korkunç katliamlara giriştiler. Türkmenler, Şerur, Almakulak ve Tebriz’de kıyıma uğradılar. Katliamdan kurtulabilen bazı aşiret bakiyeleri Safevi Devleti içinde “Türkmen Oymak”› meydana getirdiler.
Soru 13
Akkoyunlular tıpkı Karakoyunlular da olduğu gibi devletin Türkmen boylarına dayanması merkezi bir devlet meydana getirmelerini engellemiştir. Bu yüzden sık sık taht kavgası meydana gelmiştir.
Yukarıda bahsedilen durum Akkoyunlularda hangisini kaçınılmaz hale getirmiştir?
Yukarıda bahsedilen durum Akkoyunlularda hangisini kaçınılmaz hale getirmiştir?
Seçenekler
A
Akkoyunluların güç elde etmesini
B
Akkoyunluların yıkılmasını
C
Akkoyunluların Osmanlıya savaş açmasını
D
Akkoyunluların devlet yapısını değiştirmesini
E
Akkoyunluların yeni yöneticiler tayin etmesini
Açıklama:
Akkoyunlular tıpkı Karakoyunlularda olduğu gibi devletin Türkmen boylarına dayanması merkezi bir devlet meydana getirmelerini engellemiştir. Bu yüzden sık sık taht kavgası meydana gelmiş yine Türkmen aşiretleri tarafından kurulmuş olan Safeviler tarafından yıkılmışlardır. Akkoyunlu halkının bir bölümü Osmanlı hakimiyetine girmiş, geride kalanlar ise Safevi Devleti’ni meydana getirmiştir.
Soru 14
Tur Ali Bey aşağıdakilerden hangi Bey'liğin başında bulunmaktaydı?
Seçenekler
A
Akkoyunlu'lar
B
Karakoyunlu'lar
C
Sutay'lar
D
Artuklu'lar
E
Timur'lar
Açıklama:
Bu sıralarda Akkoyunluların başında Tur Ali Bey bulunduğu için, onlar Tur Aliler olarak da bilinmekteydiler.
Soru 15
Akkoyunlu Tur Ali Bey, Bayburt hakimi Mahmud ve Erzincan Hakimi Ahi Ayna Bey ile kuvvetlerini birleştirerek 1348 yılında aşağıdakilerden hangisi üzerine sefer düzenlemiştir?
Seçenekler
A
Karakoyunlular
B
Artuklular
C
Trabzon İmparatorluğu
D
Memlükler
E
Timurlar
Açıklama:
Tur Ali Bey, Bayburt hakimi Mahmud ve Erzincan Hakimi Ahi Ayna Bey ile kuvvetlerini birleştirerek 1348 yılında Trabzon üzerine de sefer düzenledi.
Soru 16
İlhanlı hakimiyetinin çökmesine paralel olarak, Akkoyunlular aşağıdakilerden hangisinin hakimiyetine girmeyi benimsemişlerdir?
Seçenekler
A
Trabzon İmparatorluğu
B
Sutaylı'lar
C
Karakoyunlu'lar
D
Artuklu'lar
E
Bayatlar
Açıklama:
İlhanlı hakimiyetinin çökmesine paralel olarak Karakoyunlular, Irak’taki Celayirlilerin, Akkoyunlular da Diyarbekir taraflarındaki Sutaylıların hakimiyetini benimsemişlerdi.
Soru 17
Aşağıdakilerden hangisi Akkoyunlu Bey'i Tur Ali Bey'in başarıları nedeniyle etrafına toplanan beyliklerden biri değildir?
Seçenekler
A
Döğer
B
Bayat
C
Çepni
D
Karakoyunlular
E
Avşar
Açıklama:
Tur Ali Bey’in bu başarıları etraftaki Döğer, Bayat, Çepni, Avşar, Musullu, Pürnek gibi bazı Türkmen boy ve oymaklarının onun etrafında toplanmasına sebep oldu.
Soru 18
Akkoyunlu Beyi Tur Ali Bey hangi tarihte ölmüştür?
Seçenekler
A
1361
B
1362
C
1363
D
1364
E
1365
Açıklama:
Tur Ali Bey’in 1362’de ölümünden sonra Akkoyunlu tahtına Fahreddin Kutlu Bey oturdu.
Soru 19
Karakoyunlu Beyi Kutlu Bey hangi tarihte ölmüştür?
Seçenekler
A
1385
B
1386
C
1387
D
1388
E
1389
Açıklama:
Kutlu bey 1389’da öldü.
Soru 20
Aşağıdakilerden hangi şehir, Osmanlı Sultanı Süleyman Çelebi'nin Sivaslıların talebi üzerine Kara Yülük Osman Bey'den aldığı şehirlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Sivas
B
Tokat
C
Diyarbekir
D
Niksar
E
Kayseri
Açıklama:
Böylece Sivas, Tokat, Niksar ve Kayseri Osmanlıların eline geçti. Diyarbekir Osmanlı Sultanı Süleyman Çelebi'nin Sivaslıların talebi üzerine Kara Yülük Osman Bey'den aldığı şehirlerden biri değildir.
Soru 21
Kara Yülük Osman Bey rakipsiz olarak Akkoyunlu tahtına hangi tarihte oturmuştur?
Seçenekler
A
1402
B
1403
C
1404
D
1405
E
1406
Açıklama:
Böylece Palu, Kiğı ve Ergani’den sonra Âmid de Akkoyunluların eline geçti (1403). Öte yandan diğer Akkoyunlu beylerinden Pir Ahmet ve Pir Ali, Timur’un Ankara savaşında elde ettiği ganimetlere saldırdıkları için yakalanıp hapsedildiler. Böylece Kara Yülük Osman Bey rakipsiz olarak Akkoyunlu tahtına oturdu.
Soru 22
Fatih Sultan Mehmet, Trabzon Rum Devletini aşağıdakilerden hangi tarihte fethetmiştir?
Seçenekler
A
1455
B
1457
C
1459
D
1461
E
1463
Açıklama:
Fatih Sultan Mehmet, Akkoyunluların Trabzon üzerindeki himayelerini kaldırmaları ve Osmanlı topraklarına saldırmamaları karşılığında barışı kabul etti. Bundan sonra hızla Trabzon üzerine yürüyerek şehri fethetti (1461).
Soru 23
Otlukbeli savaşı hangi tarihte yapılmıştır?
Seçenekler
A
1473
B
1475
C
1477
D
1479
E
1481
Açıklama:
Akkoyunlular, Otlukbeli Savaşı’nda (1473) büyük kayıpların yanı sıra Osmanlılara üç binden fazla esir verdiler.
Soru 24
Aşağıdakilerden hangisi Akkoyunlu Hanedanının soyunun dayandığı Türk boyudur?
Seçenekler
A
Kayı
B
Bayındır
C
Avşar
D
Bayat
E
Karkın
Açıklama:
Akkoyunlu Devleti’nin idaresindeki konar-göçer Türkmenler ve Akkoyunlu hânedanının dayandığı Bayındır boyunun Doğu Anadolu’ya gelmesi, muhtemelen Moğol istilası sırasında olmuştur. Burada Karakoyunlu ulusunu meydana getiren diğer Türkmen kardeşleri ile birlikte Moğol- İlhanlı hakimiyetinde kalmışlardır.
Soru 25
Artuklularla ittifak kuran ve Trabzona dahi sefere giden ilk Akkoyunlu Beyi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kara Yülük Osman Bey
B
Pir Ahmet Bey
C
Kutlu Bey
D
Tur Ali Bey
E
Orhan Bey
Açıklama:
Diyarbekir ve havalisinde faaliyet gösteren Akkoyunlu Türkmenleri, Mardin’de hüküm süren Artuklularla işbirliği içine girdiler. Bu sayede Diyarbekir bölgesinde birçok kaleye hâkim oldular. Bu sıralarda Akkoyunluların başında Tur Ali Bey bulunduğu için, onlar Tur Aliler olarak da bilinmekteydiler.
Soru 26
Palu, Kiğı ve Ergani'yi alan Tur Ali Bey'den sonraki Akkoyunlu beyi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kutlu Bey
B
Pir Ahmet Bey
C
Cihangir Bey
D
Ali Bey
E
Kara Yülük Osman Bey
Açıklama:
Kutlu Bey zamanında Karakoyunlular Musul’dan Erzurum’a kadar olan sahayı hâkimiyetleri
altına almışlardı. Öte yandan, Eretna emirlerinden Mutahharten, Erzincan ve Bayburt’u ele geçirmişti. Kutlu Bey bir yandan Mutahharten’in yanında yer alırken diğer yandan nüfuzunu Erzincan-Bayburt hattının güneyine doğru yaymaya çalıştı. Palu, Kiğı ve Ergani’yi ele geçirdi. Kutlu bey 1389’da öldü. Cenazesi Bayburt’un Sinor köyüne defnedildi.
altına almışlardı. Öte yandan, Eretna emirlerinden Mutahharten, Erzincan ve Bayburt’u ele geçirmişti. Kutlu Bey bir yandan Mutahharten’in yanında yer alırken diğer yandan nüfuzunu Erzincan-Bayburt hattının güneyine doğru yaymaya çalıştı. Palu, Kiğı ve Ergani’yi ele geçirdi. Kutlu bey 1389’da öldü. Cenazesi Bayburt’un Sinor köyüne defnedildi.
Soru 27
Kaybettiği savaş sonrası Kadı Burhaneddin'e sığınan ve onunla Erzincan seferlerine de katılan Akkoyunlu Beyi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kara Yülük Osman Bey
B
Orhan Bey
C
Ali Bey
D
Tur Ali Bey
E
Pir Ahmet Bey
Açıklama:
Kutlu Bey’in ölümünü fırsat sayan Erzincan beyi Mutaharten Akkoyunlu topraklarına saldırarak yağma ve talanda bulundu. Buna karşılık Pir Ahmet, büyük bir kuvvet toplayarak Mutaharten’i ağır bir yenilgiye uğrattı. Mutaharten yaralı olarak Erzincan’a çekildi. İntikamını alabilmek için Karakoyunlulardan yardım istedi. Karakoyunlu Mehmet Bey, Mutaharten ile kuvvetlerini birleştirerek Akkoyunluların üzerine yürüdü. Pir Ahmet savaşı kaybedip Kadı Burhaneddin’e sığındı. Bir müddet onun yanında kaldıktan sonra ülkesine döndü. 1394’te Kadı Burhaneddin’in Erzincan üzerine yaptığı sefere katılan Ahmet Bey, onun Mutaharten’e karşı elde ettiği başarılara büyük katkı sağladı.
Soru 28
Timur'la Anadolu seferine katılan ve Pir Ali ile Pir Ahmet'in Ankara Savaşı sonrası kazanılan ganimetlere saldırmaları üzerine tahta oturan Akkoyunlu beyi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Tur Ali Bey
B
Orhan Bey
C
Kara Yülük Osman Bey
D
Hamza Bey
E
Cihangir Bey
Açıklama:
1400 yılında Timur’un Anadolu seferine katılan Kara Yülük Osman Bey, onunla birlikte Sivas’ın muhasara ve zaptına katıldı. Ankara savaşında bizzat bulunup, Osmanlı kuvvetlerinin solunda bulunan Süleyman Çelebi’yi bozguna uğrattı. Akkoyunlu beylerinden Pir Ahmet ve Pir Ali, Timur’un Ankara savaşında elde ettiği ganimetlere saldırdıkları için yakalanıp hapsedildiler. Böylece Kara Yülük Osman Bey rakipsiz olarak Akkoyunlu tahtına oturdu.
Soru 29
Tahta geçtiğinde kardeşinin muhalefetiyle karşılaşan ve bu çekişme sonucunda Mısır'a giderek orada kalan Akkoyunlu beyi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Tur Ali Bey
B
Hamza Bey
C
Ali Bey
D
Cihangir Bey
E
Kara Yülük Osman Bey
Açıklama:
Ali Bey tahta geçtiğinde kardeşi Hamza’nın muhalefeti ile karşılaştı. O, durumunu
kuvvetlendirmek için kızını Şahruh’un oğluyla evlendirmek suretiyle Timurlularla akrabalık kurdu. Ancak, Şahruh’un Azerbaycan’dan çekilmesiyle Akkoyunlular yine iç karışıklıklar içine sürüklendiler. Memlüklerin yardımıyla Hamza Bey’e geçici bir üstünlük kurulduysa da huzur sağlanamadı. Memlüklerin çekilmesiyle birlikte Hamza Bey tahtı ele geçirmek için yeniden harekete geçti. Kardeşi Hamza Bey’e karşı koymayacağını anlayan Ali Bey, Mısır’a giderek ömrünün sonuna kadar orada kaldı.
kuvvetlendirmek için kızını Şahruh’un oğluyla evlendirmek suretiyle Timurlularla akrabalık kurdu. Ancak, Şahruh’un Azerbaycan’dan çekilmesiyle Akkoyunlular yine iç karışıklıklar içine sürüklendiler. Memlüklerin yardımıyla Hamza Bey’e geçici bir üstünlük kurulduysa da huzur sağlanamadı. Memlüklerin çekilmesiyle birlikte Hamza Bey tahtı ele geçirmek için yeniden harekete geçti. Kardeşi Hamza Bey’e karşı koymayacağını anlayan Ali Bey, Mısır’a giderek ömrünün sonuna kadar orada kaldı.
Soru 30
Kardeşinin saltanatı sırasında onunla girdiği mücadele sonucunda tahtı elde eden Akkoyunlu beyi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Tur Ali Bey
B
Cihangir Bey
C
Ali Bey
D
Kara Yülük Osman Bey
E
Hamza Bey
Açıklama:
Hamza Bey Akkoyunlu tahtına oturduktan sonra öncelikle, Mardin’e saldıran Karakoyunlu İsfahan Bey’i mağlup etti (1437). Daha sonra kardeşi Yakup Beyin elinde bulunan Erzincan’ı aldı (1439). Ali Bey’in oğlu Cihangir’den Urfa’yı almak için başarısız bir sefer düzenledi. Onun 1444’te vefatı üzerine Akkoyunluların başına Cihangir geçti.
Soru 31
Urfa hakimiyken tahta geçtiğinde bir sonraki bey tarafından desteklenen Akkoyunlu beyi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hamza Bey
B
Uzun Hasan Bey
C
Kara Yülük Osman Bey
D
Cihangir Bey
E
Ali Bey
Açıklama:
Urfa hakimi olan Cihangir Bey, tahta geçtiğinde Uzun Hasan Bey onu destekledi. Bu sırada amcaları Üveys Bey Urfa’yı herhangi bir direniş göstermeden Karakoyunlulara teslim etmişti. Uzun Hasan Bey, amcasını sert şekilde eleştirince Üveys Bey Urfa’yı geri aldı. Karakoyunlular Urfa’yı kuşatınca bu sıralarda Ergani’de bulunan Uzun Hasan, Cihangir Bey’in yardımına gelip şehri kurtardı. Bu olay Uzun Hasan’ın Türkmenler üzerindeki prestijini arttırdı.
Soru 32
Dulkadirlileri mağlup eden, Karamanoğulları, İsfendiyaroğulları ve Trabzon Rum Devleti ile Osmanlı'ya karşı ittifak yapan Akkoyunlu beyi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Cihangir Bey
B
Hamza Bey
C
Kara Yülük Osman Bey
D
Tur Ali Bey
E
Uzun Hasan Bey
Açıklama:
Uzun Hasan Bey, devletini genişletme faaliyetlerine girişti. 1458’de Dulkadirlileri mağlup etti. 1459’da ise Gürcistan üzerine sefer yaparak onlara ait altı kaleyi zapt etti. Dönüşte Eğil beylerine son vererek bölgede hakimiyetini kurdu. Böylece batıda Osmanlılarla komşu oldu. Bu sırada Osmanlı tahtında Fatih Sultan Mehmet oturuyordu. Osmanlılara karşı Karamanoğulları, İsfendiyaroğulları, Trabzon Rum Devleti ve Venediklilerle ittifak kurmaya çalıştı.
Soru 33
Akkoyunlu Beyi Uzun Hasan Bey, Osmanlılara karşı siyasi ittifak kurmak amacıyla aşağıdaki devletlerden hangisinin prensesi ile evlenmiştir?
Seçenekler
A
Dulkadiroğulları
B
Karakoyunlular
C
Karamanoğulları
D
Trabzon Rum Devleti
E
İsfendiyaroğulları
Açıklama:
Uzun Hasan Bey, Osmanlılara karşı Karamanoğulları, İsfendiyaroğulları, Trabzon Rum
Devleti ve Venediklilerle ittifak kurmaya çalıştı. Trabzon Rum İmparatoru IV.Yuannis’in
kızı Despina ile evlenerek akrabalık bağı kurdu. 1460’ta Osmanlıların elinde
bulunan Koyulhisar’ı topraklarına kattı.
Devleti ve Venediklilerle ittifak kurmaya çalıştı. Trabzon Rum İmparatoru IV.Yuannis’in
kızı Despina ile evlenerek akrabalık bağı kurdu. 1460’ta Osmanlıların elinde
bulunan Koyulhisar’ı topraklarına kattı.
Soru 34
Akkoyunlular Anadolu'ya geldiklerinde ilk olarak kimin hakimiyeti altında kalmışlardır?
Seçenekler
A
Bizans
B
Selçuklu
C
Osmanlı
D
Moğol-İlhanlı
E
Pers
Açıklama:
Akkoyunlu Devleti’nin idaresindeki konar-göçer Türkmenler ve Akkoyunlu hânedanının dayanağı Bayındır boyunun Doğu Anadolu’ya gelmesi, muhtemelen Moğol istilası sırasında olmuştur. Burada Karakoyunlu ulusunu meydana getiren diğer Türkmen kardeşleri ile birlikte Moğol-İlhanlı hakimiyetinde kalmışlardır. Doğru cevap D'dir.
Soru 35
Akkoyunlular, Moğolların Doğu Anadoluyu terk etmesi üzerine Mardin'e hakimiyet gösteren hangi beylik ile işbirliği içerisine girmişlerdir?
Seçenekler
A
Karakoyunlular
B
Saltuklular
C
Artuklular
D
Danişmentliler
E
Mengücekliler
Açıklama:
Moğollar, Doğu Anadolu’yu tedricen boşaltarak, Orta Anadolu, İran ve Azerbaycan’ın verimli topraklar›na çekilmeleri üzerine, Diyarbekir ve havalisinde faaliyet gösteren Akkoyunlu Türkmenleri, Mardin’de hüküm süren Artuklularla işbirliği içine girdiler.Doğru cevap C'dir.
Soru 36
Akkoyunlular'ın tahtına ilk oturan ve Akkoyunlular'ın aynı zamanda kendi adıyla anılmasını sağlayan kişi kimdir?
Seçenekler
A
Uzun Hasan Bey
B
Tur Ali Bey
C
Pir Ahmet Bey
D
Kutlu Bey
E
Kara Yülük Osman Bey
Açıklama:
Moğollar, Doğu Anadolu’yu tedricen boşaltarak, Orta Anadolu, İran ve Azerbaycan’ın verimli topraklar›na çekilmeleri üzerine, Diyarbekir ve havalisinde faaliyet gösteren Akkoyunlu Türkmenleri, Mardin’de hüküm süren Artuklularla işbirliği içine girdiler. Bu sıralarda Akkoyunluların başında Tur Ali Bey bulunduğu için, onlar Tur Aliler olarak da bilinmekteydiler. Doğru cevap B'dır
Soru 37
Ruha (Urfa) ile Rakka arasında bulunan Dögerlerin bazı mensuplarının Akkoyunlu- Karakoyunlu çekişmesinde Akkoyunlular tarafında yer almasının sebebi ne olabilir?
Seçenekler
A
Yaylalara geçişin Akkoyunluların kontrolünde olması
B
Soylarının Akkoyunlulara bağlı olması
C
Karakoyunlulara vergi vermek istememeleri
D
Akkoyunluların daha az vergi talep etmeleri
E
Aynı dili kullanmaları
Açıklama:
Akkoyunluların fetih siyaseti de öncelikle kuzey-güney istikametinde yaylak-kışlak hayatı sürdüren ve önemli iktisadî askerî kaynak durumunda olan konar-göçer Türkmenleri denetim altına almak şeklinde belirginleşmeye başlıyordu. Ruha (Urfa) ile Rakka arasında bulunan Dögerlerle ilişkilerin bozulmasının ve bir kısım Döger cemaatlerinin Karakoyunluların yanında yer almasının bir sebebi de bu idi. Ancak, Erzurum yaylalarına çıkmak mecburiyetinde olan Dögerlere mensup bazı cemaatler ise tâbiî olarak Akkoyunlularla ittifak halindeydiler. Doğru cevap A'dır.
Soru 38
Timur ile birlikte Osmanlılara karşı savaşan Akkoyunlu hükümdarı kimdir?
Seçenekler
A
Ali Bey
B
Hamza Bey
C
Uzun Hasa Bey
D
Cihangir Bey
E
Kara Yülük Osman Bey
Açıklama:
1400 yılında Timur’un Anadolu seferine katılan Kara Yülük Osman Bey,onunla birlikte Sivas’ın muhasara ve zaptına katıldı. Ankara savaşında bizzat bulunup, Osmanlı kuvvetlerinin solunda bulunan Süleyman Çelebi’yi bozguna uğrattı. Doğru cevap E'dir.
Soru 39
Tur Ali Bey’in 1362’de ölümünden sonra Akkoyunlu tahtına hangi hükümdar oturmuştur?
Seçenekler
A
Pir Ahmet Bey
B
Kara Yülük Osman Bey
C
Cihangir Bey
D
Fahreddin Kutlu Bey
E
Uzun Hasan Bey
Açıklama:
Tur Ali Bey’in 1362’de ölümünden sonra Akkoyunlu tahtına Fahreddin Kutlu Bey oturdu. Buna göre doğru cevap D seçeneğidir.
Soru 40
Kutlu Bey zamanında hangi devlet Musul’dan Erzurum’a kadar olan sahayı hâkimiyetleri altına almıştır?
Seçenekler
A
Artuklular
B
Karakoyunlular
C
Osmanlılar
D
Memlükler
E
Çağataylılar
Açıklama:
Kutlu Bey zamanında Karakoyunlular Musul’dan Erzurum’a kadar olan sahayı hâkimiyetleri altına almışlardı. Buna göre doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 41
Kutlu Bey’in ölümünü fırsat sayıp, Akkoyunlu topraklarına saldırarak yağma ve talanda bulunan Erzincan beyi kimdir?
Seçenekler
A
Mutaharten
B
Mehmet Bey
C
Kara Yusuf
D
Cekem
E
İskender Bey
Açıklama:
Kutlu Bey’in ölümünü fırsat sayan Erzincan beyi Mutaharten Akkoyunlu topraklarına saldırarak yağma ve talanda bulundu. Buna göre doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 42
Ankara savaşında bizzat bulunup, Osmanlı kuvvetlerinin solunda bulunan Süleyman Çelebi’yi bozguna uğratan Akkoyunlu hükümdarı kimdir?
Seçenekler
A
Ali Bey
B
Hamza Bey
C
Kara Yülük Osman Bey
D
Rüstem Bey
E
Pir Ahmet Bey
Açıklama:
Kara Yülük Osman Bey, Ankara savaşında bizzat bulunup, Osmanlı kuvvetlerinin solunda bulunan Süleyman Çelebi’yi bozguna uğratmıştır. Buna göre doğru ceva C seçeneğidir.
Soru 43
Hangi tarihi olay Akkoyunluların topraklarını genişletmelerine kolaylık sağladığı gibi, önemli göç ve ticaret yolları üzerinde hâkim olmalarına, ekonomik ve beşerî kaynaklardan geniş ölçüde yararlanmalarına imkân vermiştir?
Seçenekler
A
Kara Yülük'ün 1407’de Memlük Sultanı’na karşı isyan ederek emirliğini ilân eden Cekem’in isyanını bastırması.
B
İlhanlı hakimiyetinin çökmesi.
C
Endris’te Karakoyunlular'a karşı yapılan savaşı kazanmaları.
D
Kara Yülük'ün, Kadı Burhaneddin’in hizmetine girip bazı seferlerine yardım etmesi.
E
Karakoyunluların, Timur’a karşı cephe almaları ve başarısız olmaları.
Açıklama:
Karakoyunluların, Timur’a karşı cephe almaları ve başarısız olmaları Akkoyunluların toprakların genişletmelerine kolaylık sağladığı gibi önemli göç ve ticaret yolları üzerinde hâkim olmalarına, ekonomik ve beşerî kaynaklardan geniş ölçüde yararlanmalarına imkân verdi. Buna göre doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 44
Kara Yülük Osman Bey'in ölümünden sonra Ali bey hangi yılda Akkoyunlu tahtına geçmiştir?
Seçenekler
A
1403
B
1435
C
1438
D
1444
E
1453
Açıklama:
Ali Bey 1435 yılında Akkoyunlu tahtına geçmiştir. Buna göre doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 45
Hamza Bey'in 1444’te vefatı üzerine Akkoyunluların başına kim geçmiştir?
Seçenekler
A
Cihangir Bey
B
Uzun Hasan Bey
C
Ali Bey
D
Kara Yülük Osman Bey
E
İsfahan Bey
Açıklama:
Hamza Bey'in 1444’te vefatı üzerine Akkoyunluların başına Cihangir Bey geçmiştir. Buna göre doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 46
Uzun Hasan Bey, Osmanlılara karşı ittifak kurmak için hangi devletin hükümdarının kızıyla evlenmiştir?
Seçenekler
A
Karamanoğulları
B
Venedikliler
C
Dulkadiroğulları
D
İsfendiyaroğulları
E
Trabzon Rum Devleti
Açıklama:
Uzun Hasan Bey, Osmanlılara karşı Karamanoğulları, İsfendiyaroğulları, Trabzon Rum Devleti ve Venediklilerle ittifak kurmaya çalıştı. Trabzon Rum imparatoru IV.Yuannis’in kızı Despina ile evlenerek akrabalık bağı kurdu. Buna göre doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 47
Uzun Hasan Bey Akkoyunlu Devleti'ne hükmederken Osmanlı tahtında kim oturuyordu?
Seçenekler
A
Yıldırım Bayezid
B
II. Bayezid
C
Fatih Sultan Mehmet
D
II. Murad
E
Yavuz Sultan Selim
Açıklama:
Uzun Hasan Bey Akkoyunlu Devleti'ne hükmederken Osmanlı tahtında Fatih Sultan Mehmet oturuyordu. Buna göre doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 48
Akkoyunlu Devleti'nin zayıflayıp çökmesi en çok hangi hükümdarın işine yaramıştır?
Seçenekler
A
Şeyh Haydar
B
Göde Ahmet Bey
C
Kayıtbey
D
Şah İsmail-i Safevî
E
Baysungur
Açıklama:
Rüstem Bey’in tahta geçişiyle başlayan iç karışıklıklardan en çok, taht mücadeleleri esnasında serbest kalan ve Şeyh Haydar’ın müritlerini etrafında toplayarak faaliyetlerini Erzincan ve çevresinde sürdüren Şah İsmail-i Safevî faydalandı. O, Karakoyunlu oymaklarından Akkoyunlulara dahil olmayanların yanı sıra, Akkoyunlu, Dulkadir, Teke ve Anadolu’nun başka yerlerinden gelen müridleri ile birlikte önce
Tebriz’e yürüyerek Elvend Bey’i yendi (1501). Burada, On iki imam adına hutbe okutup para bastırdı; Şahlığını ilan etti. Böylece Safevî Devleti kurulmuş oldu. Buna göre doğru cevap D seçeneğidir.
Tebriz’e yürüyerek Elvend Bey’i yendi (1501). Burada, On iki imam adına hutbe okutup para bastırdı; Şahlığını ilan etti. Böylece Safevî Devleti kurulmuş oldu. Buna göre doğru cevap D seçeneğidir.
Soru 49
Akkoyunluların, Türkmenleri siyasi çatıları altına almasında etkili olan olay hangisidir?
Seçenekler
A
Uzun Hasan Bey’in dil birliğini sağlaması
B
Uzun Hasan Bey’in Karakoyunlu devletine son vermesi
C
Uzun Hasan Bey’in uzlaşmacı tavrı
D
Uzun Hasan Bey’in Osmanlı ile işbirliği içine girmesi
E
Uzun Hasan Bey’in barışçı bir yapıya sahip olması
Açıklama:
Uzun Hasan Bey’in Karakoyunlu devletine son vermesiyle bu defa yaylaklar› ele geçiren Akkoyunlular, Erzurum-Diyarbekir koridorunda göçebe hayvancılık ile uğraşan Türkmenleri siyasî çatılarının altına alma çalışmalarını tamamlamış oldular. Böylece, Doğu Anadolu’da bulunan Musullu, Pürnek, Hamza Hacılu, Avşar, Bayat, İnallu, Tabanlu, Danişmendlü, Bicanlu gibi boy ve oymaklar Bayındır boyunun etrafında toplanarak Akkoyunlu Devleti’ni meydana getirdiler. Doğru cevap b'dir.
Soru 50
I Karamanoğulları
II Karakoyunlular
III Venediklilerl
IV İsfendiyaroğulları
V Trabzon Rum İmparatoru
Uzun Hasan Osmanlılara karşı yukarıda verilen seçeneklerden hangileri ile ittifak kurmaya çalışmıştır?
II Karakoyunlular
III Venediklilerl
IV İsfendiyaroğulları
V Trabzon Rum İmparatoru
Uzun Hasan Osmanlılara karşı yukarıda verilen seçeneklerden hangileri ile ittifak kurmaya çalışmıştır?
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve III
C
II,III ve IV
D
I,II,III ve IV
E
I,III,IV ve V
Açıklama:
Osmanlılara karşı Karamanoğulları, İsfendiyaroğulları, Trabzon Rum Devleti ve Venediklilerle ittifak kurmaya çalıştı. Trabzon Rum İmparatoru IV.Yuannis’in kızı Despina ile evlenerek akrabalık bağı kurdu. Doğru cevap E'dir.
Soru 51
Uzan Hasan Bey'in hükümdarlığı döneminde Osmanlıların başında hangi padişah bulunmaktaydı.
Seçenekler
A
Yavuz Sultan Selim
B
Fatih Sultan Mehmed
C
Kanuni Sultan Süleyman
D
II.Beyazit
E
II.Selim
Açıklama:
Uzun Hasan Bey, devletini genişletme faaliyetlerine girişti. 1458’de Dulkadirlileri mağlup etti. 1459’da ise Gürcistan üzerine sefer yaparak onlara ait altı kaleyi zapt etti. Dönüşte Eğil beylerine son vererek bölgede hakimiyetini kurdu. Böylece batıda Osmanlılarla komşu oldu. Bu sırada Osmanlı tahtında Fatih Sultan Mehmet oturuyordu.Doğru cevap B'dir.
Soru 52
Avrupalı müttefiklerin Uzun Hasan Bey’e Osmanlılar karşısında kullanmak üzere gönderdikleri silahların ulaşmamasının sebebi nedir?
Seçenekler
A
Avrupalı gemilerin fırtınaya yakalanıp batması.
B
Anadolu'da Moğol istilasının başlaması.
C
Akdeniz'deki korsanların silahlara el koyması.
D
Karamanoğlu topraklarının Osmanlı Devleti’nin eline geçmesi.
E
Avrupa'da iç karışıklıkların ortaya çıkması.
Açıklama:
Avrupalı müttefikleri Uzun Hasan Bey’e tunçtan ve demirden 16 büyük top, 200 ok atma aleti, 1.000 tüfek, 20.000 demir çubuk, mermiler, barut ve diğer mühimmatla birlikte askerî eğitim verecek küçük bir subay birliği gönderdiler. Ancak Karamanoğlu topraklarının Osmanlı Devleti’nin eline geçmesi silahların teslimini imkânsız hale getirdi. Doğru cevap D'dir.
Soru 53
Hangi savaş sonucunda Uzun Hasan Bey Akkoyunluların devlet merkezini taşımak zorunda kalmıştır?
Seçenekler
A
Ankara Savaşı
B
Kösedağ Savaşı
C
Otlukbeli Savaşı
D
Çaldıran Savaşı
E
Ridaniye Savaşı
Açıklama:
Akkoyunlular, Otlukbeli Savaşı’nda (1473) büyük kayıpların yanı sıra Osmanlı- lara üç binden fazla esir verdiler. Uzun Hasan’ın oğlu Zeynel Bey de bu savaşta öldü. Uzun Hasan Bey devletin merkezini Diyarbekir’den Tebriz’e taşıdı. Doğru cevap C'dir.
Soru 54
Akkoyunlu Devleti’nin dayandığı boy aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bayındır Boyu
B
Kayı Boyu
C
Avşar Boyu
D
Yazır Boyu
E
Dodurga Boyu
Açıklama:
Akkoyunlu Devleti’nin idaresindeki konar-göçer Türkmenler ve Akkoyunlu hânedanının dayanağı Bayındır boyudur ve Doğu Anadolu’ya gelmişlerdir. Doğru cevap A'dır
Soru 55
Tur Ali Bey’in 1362’de ölümünden sonra Akkoyunlu tahtına kim geçmiştir?
Seçenekler
A
Ahi Ayna Bey
B
Pir Ahmet bey
C
Fahreddin Kutlu Bey
D
Mahmud bey
E
Kara Yülük Osman bey
Açıklama:
Tur Ali Bey’in 1362’de ölümünden sonra Akkoyunlu tahtına Fahreddin Kutlu Bey oturdu. Doğru cevap C'dir.
Soru 56
Kutlu bey 1389’da öldüğünde cenazesi nereye defnedilmiştir?
Seçenekler
A
Erzincan
B
Erzurum
C
Trabzon
D
Bayburt
E
Sivas
Açıklama:
Kutlu bey 1389’da öldü. Cenazesi Bayburt’un Sinor köyüne defnedildi. Doğru cevap D'dir.
Soru 57
Osmanlı kuvvetleri Kara Yülük Osman Bey’e karşı galibiyet elde ettiğinde Osman bey hangi beyliğe sığınmıştır?
Seçenekler
A
Karamanoğulları
B
Memlükler
C
Germiyanoğulları
D
Menteşeoğulları
E
Hamitoğulları
Açıklama:
Osmanlı kuvvetleri Kara Yülük Osman Bey’e karşı galibiyet elde ettiğinde Kara Yülük Memlüklere sığınmıştır. Doğru cevap B'dir.
Soru 58
Akkoyunlular kuruluş yıllarında aşağıdaki isimlerden hangisiyle anılmaktadır?
Seçenekler
A
Bayındırlar
B
Eratnalılar
C
Suldus aşireti
D
Kara Yülükler
E
Tur Aliler
Açıklama:
Akkoyunluların başında Tur Ali Bey bulunduğu için, onlar Tur Aliler olarak da bilinmekteydiler. Doğru cevap E'dir.
Soru 59
Çağdaş Grek Tarihçileri'ne göre Akkoyunluların ismi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Eratnalılar
B
Amid Türkleri
C
Tur Aliler
D
Bayındırlar
E
Bayındır Türkleri
Açıklama:
Çağdaş Grek Tarihçileri Akkoyunları “Amid Türkleri” diye adlandırıyordu. Doğru cevap B'dir.
Soru 60
Akkoyunlara Venedik yardımı hangi bey döneminde yapılmıştır?
Seçenekler
A
Uzun Hasan Bey
B
Hamza Bey
C
Cihangir Bey
D
Ali Bey
E
Kara Yülük Osman Bey
Açıklama:
Akkoyunlara Venedik yardımı Uzun Hasan Bey döneminde yapılmıştır. Doğru cevap A'dır.
Soru 61
Otlukbeli Savaşında Akkoyunlular'ın başında hangi bey bulunmuştur?
Seçenekler
A
Pir Ahmet Bey
B
Hamza Bey
C
Cihangir Bey
D
Uzun Hasan Bey
E
Ali bey
Açıklama:
Otlukbeli Savaşında Akkoyunlular'ın başında Uzun Hasan bey bulunmaktadır. Doğru cevap D'dir.
Soru 62
Akkoyunlulardan kalma büyük kısmı Bayındır boyuna dayanan Türkmen halkına Osmanlı defter kayıtlarında verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bayındırlar
B
Tur Aliler
C
Bozulus
D
Türkmen Oymağı
E
Moğollar
Açıklama:
Bozulus, Akkoyunlulardan kalma büyük kısmı Bayındır boyuna dayanan Türkmen halkına Osmanlı defter kayıtlarında verilen isimdir. Doğru cevap C'dir.
Soru 63
Akkoyunluları Osmanlılara karşı destekleyen Avrupa ülkesi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Macaristan
B
Napoli
C
Eflak
D
Fransa
E
Venedik
Açıklama:
Akkoyunluları Osmanlılara karşı destekleyen Avrupa ülkesi Venedik'tir.
Soru 64
Aşağıdakilerden hangisi Akkoyunlu Devletini kuran Bayındır Boyunun Anadolu'ya gelişi ne zaman gerçekleşmiş olmalıdır?
Seçenekler
A
Moğol İstilası ile
B
Anadolu Selçuklularının Anadolu'ya gelişi ile
C
Osmanlı Devletinin Kurulması ile
D
Osmanlı'nın Balkanlara yerleşmesi ile
E
Karakoyunlu Devletinin Kuruluşu ile
Açıklama:
Akkoyunlu Devleti’nin idaresindeki konar-göçer Türkmenler ve Akkoyunlu hânedanının dayanağı Bayındır boyunun Doğu Anadolu’ya gelmesi, muhtemelen Moğol istilası sonrasında olmuştur. Doğru cevap A'dır.
Soru 65
Tur Ali Bey (1340-1363) aşağıdaki devletlerden hangisinin yöneticisidir?
Seçenekler
A
Moğollar
B
Selçuklular
C
Osmanlılar
D
Anadolu Selçukluları
E
Akkoyunlular
Açıklama:
Tur Ali Bey Akkoyunlu Devletinin ilk yöneticisidir. Doğru cevap E'dir.
Soru 66
Kara Yülük Osman Bey (1403-1435) aşağıdaki devletlerden hangisinin yöneticisidir?
Seçenekler
A
Osmanlı Devleti
B
Moğollar
C
Akkoyunlular
D
Karakoyunlular
E
Selçuklular
Açıklama:
Kara Yülük Osman Bey (1403-1435) Akkoyunlu Devletinin bir yöneticisidir. Doğru cevap C'dir.
Soru 67
Akkoyunlular aşağıdakilerden hangi beyliği fethederek Osmanlılar ile komşu olmuştur?
Seçenekler
A
Eretna Beyliği
B
Balkan Beyliği
C
Rumeli Beyliği
D
Eğil Beyliği
E
Osmanlı Beyliği
Açıklama:
Akkoyunlular Eğil beyliğini fethederek Osmanlılar ile komşu olmuştur. Doğru cevap D'dir.
Soru 68
Trabzon şehrini aşağıdakilerden hangisi fethetmiştir?
Seçenekler
A
Fatih Sultan Mehmet
B
Uzun Hasan Bey
C
Cihangir Bey
D
Hamza Bey
E
Ali Bey
Açıklama:
Fatih Sultan Mehmet 1461 yılında Trabzon şehrini fethetmiştir. Doğru cevap A'dır.
Soru 69
1460’ta Osmanlıların elinde bulunan Koyulhisar'ı topraklarına katan Akkoyunlular Beyliğinin yöneticisi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Uzun Hasan Bey
B
Ali Bey
C
Cihan Bey
D
Cihangir Bey
E
Caka Bey
Açıklama:
Uzun Hasan Bey 1460’ta Osmanlıların elinde bulunan Koyulhisar'ı topraklarına katmıştır. Doğru cevap A'dır.
Soru 70
Osmanlılar ve Akkoyunlular arasında gerçekleşen savaşın adı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ankara Savaşı
B
Trabzon Savaşı
C
Ridaniye Savaşı
D
Mercidabık Savaşı
E
Otlukbeli Savaşı
Açıklama:
Osmanlılar ve Akkoyunlular arasında Otlukbeli Savaşı (1473) gerçekleşmiş, savaşı Osmanlı Devleti kazanmıştır. Doğru cevap E'dir.
Soru 71
Aşağıdakilerden hangisi Şah İsmail'in kurduğu devletin adıdır?
Seçenekler
A
Safevi Devleti
B
Memlükler
C
Osmanlı Devleti
D
Karakoyunlular Devleti
E
Akkoyunlular Devleti
Açıklama:
Safevi Devleti Şah İsmail'in kurduğu devletin adıdır. Doğru cevap A'dır.
Soru 72
Aşağıdakilerden hangisi Karakoyunlu Devletne son veren devletin adıdır?
Seçenekler
A
Osmanlı Devleti
B
Safevi Devleti
C
Bizans Devleti
D
Akkoyunlular Devleti
E
Moğollar
Açıklama:
Akkoyunlular Devleti Karakoyunlular Devletine son vermiştir. Doğru cevap D'dir.
Soru 73
Pir Ahmet Bey (1389-1403) kimdir?
Seçenekler
A
Karakoyunlular Devleti hükümdarı
B
Osmanlı Devleti Hükümdarı
C
Akkoyunlular Devleti Beyi
D
Bizans Tekfuru
E
Moğol Hükümdarı
Açıklama:
Pir Ahmet Bey (1389-1403) Akkoyunlular Devleti beyidir. Doğru cevap C'dir.
Soru 74
30.000 kişiyi bulan adamları ile yaptığı seferlerle kazandığı başarılarıyla bilinen Tur Ali Bey’i Çağdaş Grek Tarihçileri nasıl isimlendirmişlerdi?
Seçenekler
A
Amid Türkleri
B
Tur Aliler
C
Türkmenler
D
Akkoyunlu
E
Karakoyunlu
Açıklama:
Kitab-ı Diyarbekriyye’nin bildirdiğine göre Diyarbekir’de oturan Tur Ali Bey, 30000 kişiyi bulan adamları ile birlikte Gazan Han’ın Suriye, Irak ve Anadolu’ya yaptığı seferlere katılmış, buradaki başarılarından dolayı Gazan Han’ın iltifatına mazhar olmuştu. Çağdaş Grek Tarihçileri onları “Amid Türkleri” diye adlandırıyorlardı.
Soru 75
Akkoyunlu Devleti’nde kimler devletin askerî ve siyasi gücünün en önemli dayanağı idi?
Seçenekler
A
Oymaklar
B
Aşiret reisleri
C
Tüccarlar
D
Askerler
E
Dögerler
Açıklama:
Akkoyunlu Devleti’nde konar-göçer aşiret reisleri, devletin askerî ve siyasî gücünün en önemli dayanağı idi. Bunlar, kendilerine tahsis edilmiş olan iktalarda aşiretleri ile yarı-bağımsız bir hayat sürmekteydiler. Büyük emirler yalnız ekonomik açıdan değil siyasî açıdan da geniş ölçüde özerktiler. Merkezî idareyi zayışatan bu duruma göçebelerin siyasî sınırlara riayet etmemeleri ve devlete zayıf bağlarla bağlanmış olmaları imkân veriyordu.
Soru 76
Kimin zamanında Karakoyunlular Musul’dan Erzurum’a kadar olan sahayı hâkimiyetleri altına almışlardı?
Seçenekler
A
Pir Ahmet Bey
B
Tur Ali Bey
C
Kutlu Bey
D
Kara Yülük Osman Bey
E
Cihangir Bey
Açıklama:
Kutlu Bey zamanında Karakoyunlular Musul’dan Erzurum’a kadar olan sahayı hâkimiyetleri altına almışlardı. Öte yandan, Eretna emirlerinden Mutahharten, Erzincan ve Bayburt’u ele geçirmişti. Kutlu Bey bir yandan Mutahharten’in yanında yer alırken diğer yandan nüfuzunu Erzincan-Bayburt hattının güneyine doğru yaymaya çalıştı.
Soru 77
Eyyubî Devleti’ne son vererek, Hasan-keyf’i (Hısn-i Keyfa) alınması ile bölgenin önemli ticaret merkezlerinin denetimi ve göç yolları üzerindeki hâkimiyeti pekiştiren kimdi?
Seçenekler
A
Cihangir Bey
B
Hamza Bey
C
Pir Ahmet Bey
D
Uzun Hasan Bey
E
Kutlu Bey
Açıklama:
Uzun Hasan, Osmanlıların Trabzon’un fethiyle meşgul olmasını fırsat bilerek 1462’te Gürcistan üzerine yeni bir sefer düzenledi. Dönüşte Hısn-ı Keyfa (Hasankeyf) şehrini ele geçirerek Eyyubî Devleti’ne son verdi. Uzun Hasan Bey’in Hasankeyf’i (Hısn-ı Keyfa) alması bölgenin önemli ticaret merkezlerinin denetimini ve göç yolları üzerindeki hâkimiyetini de pekiştirdi.
Soru 78
Osmanlı Devleti’ne karşı rekabete girişmesi heyecanla ve ümitle karşılanan, Avrupa saraylarında Fatih Sultan Mehmed’den ayırmak için “Küçük Türk” diye adlandırılan kişi kimdi?
Seçenekler
A
Tur Ali Bey
B
Hamza Bey
C
Cihangir Bey
D
Kara Yülük Osman Bey
E
Uzun Hasan Bey
Açıklama:
Uzun Hasan Bey’in Karamanoğulları topraklarında nüfuz sahibi olmaya çalışması, Trabzon’un fethini önleme gayretleri, Osmanlılara karşı Venediklilerle ittifaka girişmesi, hatta Osmanlı topraklarına zaman zaman taarruz etmesi, bu devlet ile ilişkileri savaş noktasına getirdi. Avrupa saraylarında, Fatih Sultan Mehmed’den ayırmak için “Küçük Türk” diye adlandırılan Uzun Hasan Bey’in Osmanlı Devleti’ne karşı rekabete girişmesi heyecanla ve ümitle karşılandı.
Soru 79
Akkoyunlular, hangi savaşta devletin merkezini Diyarbekir’den Tebriz’e taşıdı?
Seçenekler
A
Otlukbeli
B
Ankara
C
Gülüşkerd
D
Niğbolu
E
Kosova
Açıklama:
Akkoyunlular, Otlukbeli Savaşı’nda (1473) büyük kayıpların yanı sıra Osmanlılara üç binden fazla esir verdiler. Uzun Hasan’ın oğlu Zeynel Bey de bu savaşta öldü. Uzun Hasan Bey devletin merkezini Diyarbekir’den Tebriz’e taşıdı.
Soru 80
Akkoyunlu aşiret reislerinin Diyarbekir ve çevresinde önemsiz, küçük bir beylikten, varlıkları Kahire, Herat ve Bursa’da işitilen güçlü bir devlet durumuna yükselmeye başlamaları kim zamanında olmuştur?
Seçenekler
A
Uzun Hasan Bey
B
Kara Yülük Osman Bey
C
Kutlu Bey
D
Hamza Bey
E
Tur Ali Bey
Açıklama:
Kara Yülük 1421’de Ruha’yı, 1424’te Tercil ve Silvan’ı, 1429’da Erzincan’ı, 1432’de Çemişezek’i aldı. Böylece Akkoyunlu aşiret reisleri Diyarbekir ve çevresinde önemsiz, küçük bir beylikten, varlıkları Kahire, Herat ve Bursa’da işitilen güçlü bir devlet durumuna yükselmeye başladılar.
Soru 81
XIV. yüzyılın başlarında Moğol hâkimiyetinin çözülmeye başlamasıyla çöküş dönemine giren, Mardin ve çevresine hâkim olanlar kimlerdi?
Seçenekler
A
Eratnalılar
B
Türkmenler
C
Artuklular
D
Memlükler
E
Karakoyunlular
Açıklama:
XIV. yüzyılın başlarında Moğol hâkimiyetinin çözülmeye başlaması, Anadolu’daki Celayir, Suldus, Uyrat gibi Moğol aşiretleri arasında çatışmalar doğmasına yol açtı. Bu esnada, Sivas ve çevresine hâkim olan Eratnalılar ile Mardin ve çevresine hâkim olan Artuklular da çöküş dönemine girmişlerdi.
Soru 82
Timurluların (Çağataylılar) Karakoyunlarla mücadelesinde aktif rol oynamış kişi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ali Bey
B
Hamza Bey
C
Cihangir Bey
D
Kara Yülük Osman Bey
E
Uzun Hasan Bey
Açıklama:
Kara Yülük Osman Bey, Timurluların (Çağataylılar) Karakoyunlularla mücadelesinde aktif rol almıştı. 1421 ve 1429’da Şahruh’un Karakoyunlularla yaptığı savaşlara katılmıştı. 1435’te Şahruh’un Azerbaycan üzerine yaptığı sefer sırasında Karakoyunlu İskender Bey’e geri çekilme izni vermedi.
Soru 83
Pir Ahmet Bey zamanında Karakoyunlularla birlikte Akkoyunluların üzerine yürüyüp, yağma ve talanda bulunan kişi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kara Yusuf
B
Ahmet Bey
C
Pir Ali
D
Kara Osman
E
Mutaharten
Açıklama:
Kutlu Bey’in ölümünü fırsat sayan Erzincan beyi Mutaharten Akkoyunlu topraklarına saldırarak yağma ve talanda bulundu. Buna karşılık Pir Ahmet, büyük bir kuvvet toplayarak Mutaharten’i ağır bir yenilgiye uğrattı. Mutaharten yaralı olarak Erzincan’a çekildi. İntikamını alabilmek için Karakoyunlulardan yardım istedi. Karakoyunlu Mehmet Bey, Mutaharten ile kuvvetlerini birleştirerek Akkoyunluların üzerine yürüdü.
Soru 84
Kitab-ı Diyarbekriyye’nin bildirdiğine göre Diyarbekir’de oturan Tur Ali Bey, 30000 kişiyi bulan bir orduya sahiptir. Çağdaş Grek Tarihçileri bu orduyu nasıl adlandırmaktadır?
Seçenekler
A
Amid Türkleri
B
Tur Aliler
C
Moğollar
D
Türkmenler
E
Akkoyunlular
Açıklama:
Kitab-ı Diyarbekriyye’nin bildirdiğine göre Diyarbekir’de oturan Tur Ali Bey, 30000 kişiyi bulan adamları ile birlikte Gazan Han’ın Suriye, Irak ve Anadolu’ya yaptığı seferlere katılmış, buradaki başarılarından dolayı Gazan Han’ın iltifatına mazhar olmuştu. Çağdaş Grek Tarihçileri onları “Amid Türkleri” diye adlandırıyorlardı.
Soru 85
Hangi Trabzon İmparatoru Akkoyunlu tehlikesinden kurtulabilmek için kız kardeşini Kutlu Bey ile evlendirmiştir?
Seçenekler
A
III.Aleksios
B
Ahi Ayna Bey
C
Tur Ali Bey
D
Gazan Han
E
Fahreddin Kutlu Bey
Açıklama:
III.Aleksios, Akkoyunlu tehlikesinden kurtulabilmek için kız kardeşi Maria’yı Tur Ali Bey’in oğlu Kutlu Bey ile evlendirerek akrabalık kurdu.
Soru 86
Tur Ali Bey hangi yıl ölmüştür?
Seçenekler
A
1362
B
1365
C
1364
D
1367
E
1369
Açıklama:
Tur Ali Bey’in 1362’de ölümünden sonra Akkoyunlu taht›na Fahreddin Kutlu Bey oturdu.
Soru 87
Karakoyunlular hangi hükümdar döneminde Musul’dan Erzurum’a kadar olan sahaya hakim olmuşlardır?
Seçenekler
A
Kutlu Bey
B
Fahreddin Kutlu Bey
C
Tur Ali Bey
D
Ahi Ayna Bey
E
Gazan Han
Açıklama:
Kutlu Bey zamanında Karakoyunlular Musul’dan Erzurum’a kadar olan sahayı hâkimiyetleri altına almışlardı.
Soru 88
Sivaslılar Kara Yülük’ün şehirde büyük bir katliam yapacağından korkarak hangi Osmanlı padişahından yardım istemiştir?
Seçenekler
A
Fatih Sultan Mehmed
B
Kanuni Sultan Süleyman
C
Yavuz Sultan Selim
D
Yıldırım Bayezid
E
III.Selim
Açıklama:
Sivaslılar Kara Yülük’ün şehirde büyük bir katliam yapacağından korkarak Yıldırım Bayezid’den yardım istediler.
Soru 89
Hangi Osmanlı padişahı doğuda yükselmekte olan Akkoyunlu tehlikesini ortadan kaldırmak için 1460 yılında büyük bir orduyla yola çıkmıştır?
Seçenekler
A
Fatih Sultan Mehmet
B
Kanuni Sultan Süleyman
C
Yavuz Sultan Selim
D
Yıldırım Beyazıd
E
III.Selim
Açıklama:
Fatih Sultan Mehmet doğuda yükselmekte olan Akkoyunlu tehlikesini ortadan kaldırmak için 1460 yılında büyük bir orduyla yola çıktı.
Soru 90
Hangi hükümdar Avrupa saraylarında, Fatih Sultan Mehmed’den ayırmak için “Küçük Türk” diye adlandırılmıştır?
Seçenekler
A
Uzun Hasan Bey
B
Ebu Said
C
Yadigâr Mirza
D
Hasan Ali
E
Cihanşah
Açıklama:
Avrupa saraylarında, Fatih Sultan Mehmed’den ayırmak için Uzun Hasan Bey “Küçük Türk” diye adlandırılmıştır.
Soru 91
Akkoyunlular hangi savaşta Osmanlılar tarafından bozguna uğratılmıştır?
Seçenekler
A
Otlukbeli Savaşı
B
Kut-ül Emare Zaferi
C
Akka Kuşatması
D
Mohaç Meydan Muharebesi
E
Preveze Deniz Savaşı
Açıklama:
Akkoyunlular, Otlukbeli Savaşı’nda (1473) büyük kayıpların yanı sıra Osmanlılara üç binden fazla esir verdiler.
Soru 92
Akoyunlular ve Osmanlılar arasındaki Otlukbeli Savaşı hangi tarihte yapılmıştır?
Seçenekler
A
1473
B
1476
C
1479
D
1432
E
1456
Açıklama:
Akkoyunlular, Otlukbeli Savaşı’nda (1473) büyük kayıpların yanı sıra Osmanlılara üç binden fazla esir verdiler.
Soru 93
Uzun Hasan Bey ne zaman ölmüştür?
Seçenekler
A
1478
B
1468
C
1458
D
1448
E
1438
Açıklama:
Uzun Hasan Bey’in 1478’de Tebriz’de ölmüştür.
Soru 94
Moğol istilası sırasında Doğu Anadolu'ya geldiği tahmin edilen Akkoyunlu hanedanlığı Oğuzlar'ın hangi boyundandır?
Seçenekler
A
Bayındır
B
Kınık
C
Bozok
D
Kayı
E
Yazır
Açıklama:
Akkoyunlu Devleti’nin idaresindeki konar-göçer Türkmenler ve Akkoyunlu hânedanının dayanağı Bayındır boyunun Doğu Anadolu’ya gelmesi, muhtemelen Moğol istilası sırasında olmuştur.
Soru 95
1400 yılında Timur'un Anadolu seferi sırasında onun yanında bulunan ve bunun karşılığında Artuklulardan alınmış olan Âmid’i Akkoyunlu topraklarına dahil eden bey aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Tur Ali Bey
B
Kutlu Bey
C
Pir Ahmet Bey
D
Kara Yülük Osman Bey
E
Ali Bey
Açıklama:
1400 yılında Timur’un Anadolu seferine katılan Kara Yülük Osman Bey, onunla birlikte Sivas’ın muhasara ve zaptına katıldı. Ankara savaşında bizzat bulunup, Osmanlı kuvvetlerinin solunda bulunan Süleyman Çelebi’yi bozguna uğrattı. Suriye seferinde yer aldı. Kara Yülük’ün bu hizmetlerine karşılık Timur da Artuklulardan alınmış olan Âmid’i Kara Yülük Osman’a verdi. Böylece Palu, Kiğı ve Ergani’den sonra Âmid de Akkoyunluların eline geçti (1403). Öte yandan diğer Akkoyunlu beylerinden Pir Ahmet ve Pir Ali, Timur’un Ankara savaşında elde ettiği ganimetlere saldırdıkları için yakalanıp hapsedildiler. Böylece Kara Yülük Osman Bey rakipsiz olarak Akkoyunlu tahtına oturdu.
Soru 96
Kara Yülük Osman Bey'in Ruha (Urfa) ve çevresindeki nüfuzunun artmasını sağlayan olay aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1421'de Ruha'yı alması
B
1407'de Memluk Sultanı'na karşı isyan ederek emirliğini ilan eden Cekem'in isyanını bastırması
C
Timurlular'ın Karakoyunlularla mücadelesinde aktif rol oynaması
D
Sınırlarını Kuzey Irak'a kadar genişletmiş olması
E
Karakoyunlu Kara Yusuf'un vefat etmesi
Açıklama:
Kara Yülük 1407’de Memlük Sultanı’na karşı isyan ederek emirliğini ilân eden Cekem’in isyanını bastırdı. Bu sayede Ruha (Urfa) ve çevresindeki nüfuzu arttı. Bu sırada Cekem’in zulmüne uğrayan Bayat ve İnallu aşiretlerinin bir bölümü Akkoyunlu konfederasyonuna/boylar birliğine dâhil oldu.
Soru 97
Aşağıdakilerden hangisi Hamza Bey'in Akkoyunlu tahtına oturduktan sonra geçekleştirdiği eylemlerden biridir?
Seçenekler
A
Kardeşi Ali Bey'in muhalefetine karşı durumunu güçlendirmek için kızını Şahruh'un oğluyla evlendirdi.
B
1452'de Diyarbekir'i Cihangir'in elinden aldı.
C
Mardin'e saldıran Karakoyunlu İsfahan Bey'i mağlup etti.
D
1459'da Gürcistan üzerine seferler yaparak onlara ait olan altı kaleyi aldı.
E
Trabzon Rum İmparatoru IV.Yuannis’in kızı Despina ile evlenerek akrabalık bağı kurdu.
Açıklama:
Hamza Bey Akkoyunlu tahtına oturduktan sonra öncelikle, Mardin’e saldıran Karakoyunlu İsfahan Bey’i mağlup etti (1437). Daha sonra kardeşi Yakup Beyin elinde bulunan Erzincan’ı aldı (1439). Ali Bey’in oğlu Cihangir’den Urfa’yı almak için başarısız bir sefer düzenledi. Onun 1444’te vefatı üzerine Akkoyunluların başına Cihangir geçti.
Soru 98
Kardeşi ile taht mücadelelerinde kazanamayacağını anlayarak Mısır'a giden ve ömrünün sonuna kadar orada yaşayan Akkoyunlu Beyi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ali Bey
B
Hamza Bey
C
Cihangir Bey
D
Uzun Hasan Bey
E
Kutlu Bey
Açıklama:
Ali Bey tahta geçtiğinde kardeşi Hamza’nın muhalefeti ile karşılaştı. O, durumunu kuvvetlendirmek için kızını Şahruh’un oğluyla evlendirmek suretiyle Timurlularla akrabalık kurdu. Ancak, Şahruh’un Azerbaycan’dan çekilmesiyle Akkoyunlular yine iç karışıklıklar içine sürüklendiler. Memlüklerin yardımıyla Hamza Bey’e geçici bir üstünlük kurulduysa da huzur sağlanamadı. Memlüklerin çekilmesiyle birlikte Hamza Bey tahtı ele geçirmek için yeniden harekete geçti. Kardeşi Hamza Bey’e karşı koymayacağını anlayan Ali Bey, Mısır’a giderek ömrünün sonuna kadar orada kaldı.
Soru 99
Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan Osmanlılara karşı bazı devletlerle ittifak kurmaya çalışmıştır. Aşağıdakilerden hangisi ittifak kurmaya çalıştığı bu devletlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Karamanoğulları
B
İsfendiyaroğulları
C
Trabzon Rum Devleti
D
Venedikliler
E
Eyyubiler
Açıklama:
Uzun Hasan Bey, devletini genişletme faaliyetlerine girişti. 1458’de Dulkadirlileri mağlup etti. 1459’da ise Gürcistan üzerine sefer yaparak onlara ait altı kaleyi zapt etti. Dönüşte Eğil beylerine son vererek bölgede hâkimiyetini kurdu. Böylece batıda Osmanlılarla komşu oldu. Bu sırada Osmanlı tahtında Fatih Sultan Mehmet oturuyordu. Osmanlılara karşı Karamanoğulları, İsfendiyaroğulları, Trabzon Rum Devleti ve Venediklilerle ittifak kurmaya çalıştı.
Soru 100
Akkoyunlu Beyi Uzun Hasan Karakoyunlu devletine son vererek Erzurum-Diyarbakır koridorundaki Türkmen boylarını siyasi bir çatı altında toplamıştır. Bunun sonucunda da Akkoyunlu Devleti meydana gelmiştir. Aşağıdakilerden hangisi Akkoyunlu Devleti'ni meydana getiren boylardan biri değildir?
Seçenekler
A
Musullu
B
Çepni
C
Hamza Hacılu
D
Avşar
E
Bayat
Açıklama:
Uzun Hasan Bey’in Karakoyunlu devletine son vermesiyle bu defa yaylakları ele geçiren Akkoyunlular, Erzurum-Diyarbekir koridorunda göçebe hayvancılık ile uğraşan Türkmenleri siyasî çatılarının altına alma çalışmalarını tamamlamış oldular. Böylece, Doğu Anadolu’da bulunan Musullu, Pürnek, Hamza Hacılu, Avşar, Bayat, İnallu, Tabanlu, Danişmendlü, Bicanlu gibi boy ve oymaklar Bayındır boyunun etrafında toplanarak Akkoyunlu Devleti’ni meydana getirdiler.
Soru 101
Akkoyunluların, Erzurum’dan Diyarbekir, Ruha ve Diyar-ı Mudar’a doğru uzanan kuzey-güney koridoruna tam hâkimiyet kurmalarının en büyük yararı aşağıdakilerden hangisi olmuştur?
Seçenekler
A
Bütün Türkmen aşiretleri bir çatı altında toplamış oldular.
B
Doğu-batı transit ticaretinden geniş ölçüde istifade ettiler.
C
Merkezi idareyi daha da güçlendirdiler.
D
Venediklilerle ticari ilişkiler kurmayı sağladılar.
E
Osmanlıyla komşu olarak siyasi işbirlikler yaptılar.
Açıklama:
Akkoyunluların, Erzurum’dan Diyarbekir, Ruha ve Diyar-ı Mudar’a doğru uzanan kuzey-güney koridoruna tam hâkimiyet kurmaları, doğu-batı transit ticaretinden geniş ölçüde istifade etmelerini sağlıyordu. Doğu-batı ticaretinde, değişim yapan mallar Akkoyunlu ülkesinden gelip-gidiyordu. Bunlardan alınan vergiler önemli bir gelir kaynağı idi. Ticarî hayat şehir ve kasabalarda belli bir nizama kavuşturulmuştu.
Soru 102
Avrupa saraylarında, Fatih Sultan Mehmed’den ayırmak için “Küçük Türk” diye adlandırılan Akkoyunlu Beyi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Uzun Hasan Bey
B
Ali Bey
C
Hamza Bey
D
Cihangir Bey
E
Kara Yülük Osman Bey
Açıklama:
Uzun Hasan Bey’in Karamanoğulları topraklarında nüfuz sahibi olmaya çalışması, Trabzon’un fethini önleme gayretleri, Osmanlılara karşı Venediklilerle ittifaka girişmesi, hatta Osmanlı topraklarına zaman zaman taarruz etmesi, bu devlet ile ilişkileri savaş noktasına getirdi. Avrupa saraylarında, Fatih Sultan Mehmed’den ayırmak için “Küçük Türk” diye adlandırılan Uzun Hasan Bey’in Osmanlı Devleti’ne karşı rekabete girişmesi heyecanla ve ümitle karşılandı.
Soru 103
Akkoyunlular'ın çöküş döneminde Şeyh Haydar'ın intikamını almak isteyen Safeviler Akkoyunlu hanedanı ve halkına karşı korkunç bir katliama girişmiş, Akkoyunlu ileri gelenleri ve tabi aşiretleri Osmanlı'ya sığınmıştır. Bundan sonra Osmanlı yönetimi altında belli bir idari yapı ve vergi düzenine dahil edilen Akkoyunlular hangi isimle anılmışlardır?
Seçenekler
A
Pürnek
B
Kaçar
C
Bozulus
D
Berriye
E
Türkmen Oymak
Açıklama:
Safeviler, Şeyh Haydar’ın intikamını almak için Akkoyunlu hânedanına ve halkına karşı korkunç katliamlara giriştiler. Türkmenler, Şerur, Almakulak ve Tebriz’de kıyıma uğradılar. Katliamdan kurtulabilen bazı aşiret bakiyeleri Safevî Devleti içinde “Türkmen Oymak”ı meydana getirdiler. Akkoyunlu ileri gelenleri ve tâbi aşiretlerin çoğunluğu Osmanlı Devleti’ne sığındı. Osmanlılar tarafından aşiret beylerine dirlikler tahsis edildi. Aşiretler ise, Osmanlıların Doğu ve Güneydoğu Anadolu’ya hâkim olmasından sonra tahrire tâbi tutularak, Erzurum, Muş, Bingöl yaylaları ile Urfa ve Berriye kışlakları kendilerine yurt tayin edilmek üzere Bozulus adı altında belli bir idarî yapıya ve vergi düzenine dâhil edildi.
Soru 104
Akkoyunluların başındaki Tur Ali Bey, Bayburt hâkimi Mahmud ve Erzincan Hâkimi Ahi Ayna Bey ile kuvvetlerini birleştirerek. Trabzon üzerine düzenlediği sefer kaç yılında gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
1657
B
1348
C
1448
D
1368
E
1402
Açıklama:
Tur Ali Bey, Bayburt hâkimi Mahmud ve Erzincan Hâkimi Ahi Ayna Bey ile kuvvetlerini birleştirerek 1348 yılında Trabzon üzerine de sefer düzenledi.
Soru 105
Tur Ali Bey’in 1362’de ölümünden sonra Akkoyunlu tahtına kim oturmuştur?
Seçenekler
A
Pir Ahmet Bey
B
Ali Bey
C
Kara Yülük Osman Bey
D
Uzun Hasan Bey
E
Fahreddin Kutlu Bey
Açıklama:
Tur Ali Bey’in 1362’de ölümünden sonra Akkoyunlu tahtına Fahreddin Kutlu Bey oturdu.
Soru 106
Kara Yülük Osman Bey, Sivas yakınlarında Kadı Burhaneddin’le giriştiği savaşı kazanıp onu öldürttü(1398). Sivaslılar Kara Yülük’ün şehirde büyük bir katliam yapacağından korkarak hangi Osmanlı sultanından yardım istemişlerdir?
Seçenekler
A
Yıldırım Beyazid.
B
Fatih Sultan Mehmet.
C
Osman Gazi
D
I. Murat
E
II. Murat
Açıklama:
Kara Yülük Osman Bey, Sivas yakınlarında Kadı Burhaneddin’le giriştiği savaşı kazanıp onu öldürttü(1398). Sivaslılar Kara Yülük’ün şehirde büyük bir katliam yapacağından korkarak Yıldırım Bayezid’den yardım istediler.
Soru 107
Kara Yülük Osman Bey, Osmanlı kuvvetlerine karşı yenilgiye uğradıktan sonra hangi devlete sığınmıştır?
Seçenekler
A
Artuklular
B
Celayirliler
C
Sutaylılar
D
Memlüklüler
E
İsfandiyaroğulları
Açıklama:
Osmanlı kuvvetleri Kara Yülük Osman Bey’e karşı galibiyet elde edip onu bölgeden uzaklaştırdılar. Böylece Sivas, Tokat, Niksar ve Kayseri Osmanlıların eline geçti. Osmanlılar Erzincan beyi Mutaharten ile komşu oldular. Kara Yülük ise Memlüklere sığındı.
Soru 108
Fatih Sultan Mehmet, Trabzon şehrini kaç yılında fethetti?
Seçenekler
A
1448
B
1513
C
1461
D
1467
E
1490
Açıklama:
Fatih Sultan Mehmet, Akkoyunluların Trabzon üzerindeki himayelerini kaldırmaları ve Osmanlı topraklarına saldırmamaları karşılığında barışı kabul etti. Bundan sonra hızla Trabzon üzerine yürüyerek şehri fethetti (1461).
Soru 109
Devletin merkezini Diyarbekir ’den Tebrize taşıyan Akkoyunlu Beyi kimdir?
Seçenekler
A
Uzun Hasan Bey
B
Hamza Bey
C
Cihangir Bey
D
Ali Bey
E
Kutlu Bey
Açıklama:
Uzun Hasan’ın oğlu Zeynel Bey de bu savaşta öldü. Uzun Hasan Bey devletin merkezini Diyarbekir’den Tebriz’e taşıdı.
Soru 110
Avrupa saraylarında, Fatih Sultan Mehmed’den ayırmak için “Küçük Türk” diye adlandırılan Akkoyunlu beyi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ali Bey
B
Kara Yülük Osman Bey
C
Pir Ahmet Bey
D
Uzun Hasan Bey
E
Sultan Halil
Açıklama:
Avrupa saraylarında, Fatih Sultan Mehmed’den ayırmak için “Küçük Türk” diye adlandırılan Uzun Hasan Bey.
Soru 111
Çağdaş Grek Tarihçilerine göre “Amid Türkleri” diye adlandırılan devlet aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Karakoyunlulular
B
Memlüklüler
C
Akkoyunlular
D
Osmanlı Devleti
E
Moğollar
Açıklama:
Akkoyunluların başında Tur Ali Bey bulunduğu için, onlar Tur Aliler olarak da bilinmekteydiler. Kitab-ı Diyarbekriyye’nin bildirdiğine göre Diyarbekir’de oturan Tur Ali Bey, 30000 kişiyi bulan adamları ile birlikte Gazan Han’ın Suriye, Irak ve Anadolu’ya yaptığı seferlere katılmış, buradaki başarılarından dolayı Gazan Han’ın iltifatına mazhar olmuştu. Çağdaş Grek Tarihçileri onları “Amid Türkleri” diye adlandırıyorlardı.
Soru 112
Kara Yusuf, Karakoyunlu tahtına kaç yılında oturmuştur?
Seçenekler
A
1385
B
1386
C
1389
D
1391
E
1395
Açıklama:
1389’da Karakoyunlu tahtına oturan Kara Yusuf, Mutaharten ile işbirliği yaparak Akkoyunluların üzerine saldırdı.
Soru 113
Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı devleti ile Akkoyunluları savaş noktasına getiren nedenlerden değildir?
Seçenekler
A
Karamanoğlu topraklarında nüfus sahibi olmak.
B
Trabzon’un fethini önleme gayretleri.
C
Akkoyunluların Venediklilerle ittifak yapması.
D
Osmanlı topraklarına taarruz etmesi.
E
Osmanlılar ile Moğolların Akkoyunlulara karşı ittifak yapması.
Açıklama:
Uzun Hasan Bey’in Karamanoğulları topraklarında nüfuz sahibi olmaya çalışması, Trabzon’un fethini önleme gayretleri, Osmanlılara karşı Venediklilerle ittifaka girişmesi, hatta Osmanlı topraklarına zaman zaman taarruz etmesi, bu devlet ile ilişkileri savaş noktasına getirdi.
Soru 114
- Orta Anadolu
- İran
- Azerbaycan
- Batı Anadolu
Seçenekler
A
I-II-III
B
I-III-IV
C
II-III-IV
D
I-IV
E
II-IV
Açıklama:
Doğru Yanıt A
Soru 115
- Tur Aliler olarak adlandırılırlardı.
- Amid Türkleri olarak adlandırılırlardı.
- Diyarbekir bölgesinde birçok kaleye hakim olmuşlardır.
- Tur Ali Bey döneminde Mardin ele geçirilmiştir.
Seçenekler
A
I-II-III
B
I-III-IV
C
II-III-IV
D
I-IV
E
II-IV
Açıklama:
Doğru yanıt A
Soru 116
Döğer, Bayat, Çepni ve Avşar gibi bazı Türkmen boy ve oymaklarının Tur Ali Bey etrafında toplanmalarına aşağıdakilerden hangisi sebep olmuştur?
Seçenekler
A
Diyarbekir çevresindeki bazı kalelere sahip olmaları
B
Trabzon'a sefer düzenlemeleri
C
Gazan Han'ın Suriye seferine katılınması
D
Erzican Bey'i Mutaharten'i yenilgiye uğratması
E
1400 yılında Tmur'un Anadolu seferine katılması
Açıklama:
Doğru Yanıt A
Soru 117
- Musul'dan Erzurum'a kadar olan sahayı hakimiyetlerine almaları
- Nüfuzunu Erzincan-Bayburt hattının güneyine doğru yaymaya çalışması
- Ergani'yi ele geçirmesi
- Trabzon'a sefer düzenlemesi
Seçenekler
A
I-II-III
B
I-III-IV
C
II-III-IV
D
I-IV
E
III-IV
Açıklama:
Doğru yanıt A
Soru 118
Aşağıdakilerden hangisi Pir Ahmet Bey zamanında gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
Mardin'de hakimiyet sürdüren Artuklularla işbirliği yapmıştır.
B
Erzincan ve Bayburt'u ele geçirmiştir.
C
Mutaharten'i ağır yenilgiye uğratmıştır.
D
Kadı Burhanetti'in hizmetine girmiştir.
E
Timurlularla akrabalık inşa etmiştir.
Açıklama:
Doğru yanıt C
Soru 119
Aşağıdakilerden hangisi Kadı Burhanettin ile savaşa girip onu öldürtmüştür?
Seçenekler
A
Tur Ali Bey
B
Kutlu Bey
C
Pir Ahmet Bey
D
Kara Yülük Osman
E
Cihangir Bey
Açıklama:
Doğru yanıt D
Soru 120
- Osmanlı Sultanı Süleyman Çelebi kendisini yendi.
- Kemah'ı ele geçirildi.
- Osmanlı sınırlarını Kuzey Suriye'ye kadar genişletti.
- Bayburt ve çevresine hakim oldu.
Yukarıdakilerden hangisi Kara Yülük Osman Bey döneminde olmuştur?
Seçenekler
A
I-II-III
B
II-III-IV
C
I-III-IV
D
I-IV
E
II-IV
Açıklama:
Doğru yanıt A
Soru 121
Timurlarla akrabalık kuran Akkoyunlu Bey'i kimdir?
Seçenekler
A
Ali Bey
B
Tur Ali Bey
C
Kara Yülük Osman Bey
D
Hamza Bey
E
Uzun Hasan Bey
Açıklama:
Doğru yanıt A
Soru 122
- Dulkadirlileri mağlup etti.
- Gürcistan'da altı kaleyi zapt etti.
- Eğil beylerine son verdi.
- Trabzon Rum İmparatorluğu ile akrabalık kurdu.
Seçenekler
A
Uzun Hasan Bey
B
Ali Bey
C
Cihangir Bey
D
Hamza Bey
E
Tur Ali Bey
Açıklama:
Doğru Yanıt A
Soru 123
Akkoyunlular ve Osmanlı arasında gerçekleşen Otlukbeli Savaşı hangi Akkoyunlu Bey'i döneminde olmuştur?
Seçenekler
A
Uzun Hasan Bey
B
Cihangir Bey
C
Hamza Bey
D
Tur Ali Bey
E
Yakup Bey
Açıklama:
Doğru yanıt A
Ünite 6
Soru 1
Şeyh Cüneyd'in Konya'dan ayrılmasına neden olan durum hangisidir?
Seçenekler
A
Amcası Cafer'in II. Murad'dan Şeyh Cüneyd'in Konya'dan gönderilmesini talep etmesi
B
Sadreddin Konevi dergahının başına geçmek istemesi
C
Karamanoğlulları'nın Şeyh Cüneyd'e sahip çıkması
D
Sadreddin Konevi dergahının reisi Şeyh Abdüllatif ile mezhep konusunda fikir çatışması yaşaması
E
Karakoyunlular ile bir olup amcası Cafer'e savaş açması
Açıklama:
Cüneyd’in şeyhliğine karşı çıkan amcası Cafer, Karakoyunlularla işbirliği yaparak onun Erdebil’den uzaklaşmasını sağladı. Cüneyd, Anadolu’ya gelerek II.Murad’dan kendisine faaliyet gösterebileceği bir yer vermesini istedi. Osmanlı Sultanının bu isteği reddetmesi üzerine Konya’ya giden Cüneyd, Sadreddin Konevî dergahında bir müddet ikamet etti. Burada dergahın reisi Şeyh Abdüllatif ile fikri münakaşaya girişip Şiiîlik konusundaki düşüncelerini açığa vurunca, Konya’dan ayrılmak zorunda
kalıp, Karamanoğullarına tabi olan Varsak Türkmenlerinin arasına gitti. Ancak bu defa Karamanoğullarının baskısı ile buradan da ayrılmak zorunda kalıp, Halep Türkmenlerinin içine gitti.
kalıp, Karamanoğullarına tabi olan Varsak Türkmenlerinin arasına gitti. Ancak bu defa Karamanoğullarının baskısı ile buradan da ayrılmak zorunda kalıp, Halep Türkmenlerinin içine gitti.
Soru 2
Hangisi Şah İsmail döneminde gerçekleşen olaylardan biri değildir?
Seçenekler
A
Akkoyunlularla Derbend yakınlarında savaş yapılması
B
Şirvanşahlar'ın mağlup edilmesi
C
On iki imam Şiiliğinin resmi mezhep olması
D
Çaldıran Savaşında Osmanlılar'a karşı yenilgiye uğranılması
E
Özbeklerin Horasanı ele geçirmeleri
Açıklama:
Derbend yakınlarında yap›lan savaşta Akkoyunlular, Şeyh Haydar’ı
öldürüp (1488) cesedini Tebriz’e getirerek halka teşhir ettiler. Dolayısıyla Derbent'te yapılan savaş Şeyh Haydar döneminde yapılmıştır.
öldürüp (1488) cesedini Tebriz’e getirerek halka teşhir ettiler. Dolayısıyla Derbent'te yapılan savaş Şeyh Haydar döneminde yapılmıştır.
Soru 3
Şah İsmail Çaldıran Savaşını hangi Osmanlı padişahına karşı gerçekleştirmiştir?
Seçenekler
A
II. Bayezid
B
II. Murad
C
I. Selim
D
II. Mehmet
E
IV. Murad
Açıklama:
I. Selim, Anadolu’daki Kızılbaşların harekete geçme ihtimaline karşı tedbirler aldıktan sonra, büyük bir ordu ile İran üzerine yürüdü. Erzincan üzerinden Tebriz’e doğru ilerledi. Hoy yakınlarındaki Çaldıran ovasında yapılan savaşta Safevîler yenildiler (23 Ağustos 1514).
Soru 4
Emirü'l-ümeralık makamına yükselen Div Sultan-ı Rumlu'nun devlet işlerini bütünüyle ele geçirmesi, 1526'da başlayan iç karışıklıkların kısa sürede bütün İran'a yayılması, batıda Osmanlı'nın Azerbaycan'ı tehdit altına alması, Osmanlı ile barış döneminin yaşanması gibi olaylar I. Tahmasb döneminde gerçekleşmiştir. Bu bilgilere yönelik olarak aşağıdaki yorumlardan hangisi yapılabilir?
Seçenekler
A
Yönetimde karışıklıklar yaşanmaktadır.
B
I. Tahmasb dönemi boyunca Osmanlı ile aralarında savaş yaşanmamıştır.
C
Azerbaycan üzerindeki hakimiyet kesin kılınmıştır.
D
İç karışıklıklar sona ermiştir.
E
Devlet yönetiminde şah haricinde farklı makamlara yer verilmiştir.
Açıklama:
Şah İsmail’in ölümünden sonra Emirü’l-ümeralık makamına yükselmiş olan Div Sultan-ı Rumlu devlet işlerini bütünüyle ele geçirmişti. Bu durum yönetimde net bit tavrın olmadığını, ikiliklerin yaşandığını göstermektedir.
Soru 5
I. Tahmasb döneminde yaşananlar düşünüldüğüne, 1555 sonrası Osmanlı ile Safevi'ler arasında oluşan barış dönemini zedeleyen durumlardan biri olabilir?
Seçenekler
A
Elkas Mirza'nın İstanbul'a sığınması
B
Şehzade Bayezid'in İran'a sığınması
C
Avrupalı devletlerin Tahmasb'ı Osmanlı'ya karşı kışkırtma çabası
D
İnebahtı Deniz Savaşı sonrası Tahmasb'ın tutumu
E
Osmanlılar'ın Azerbaycan'ı tehdit altına alması
Açıklama:
1554'te Osmanlı'nın İran'a yönelmesi sonrası Şah Tahmasb iyi niyetli yaklaşımlarda bulunmuş, 1555 sonrası Osmanlı ile barış dönemi başlamıştır. Şehzade Bayezid'in İran'a sığınması barışa zedelemiş ancak, şahzedenin Osmanlılara teslim edilmesi ile durum eski halini almıştır.
Soru 6
İsmail'in gerek saray çevresi gerekse halk üzerinde ölümünün hoş karşılanmasına hangisi neden olmuş olabilir?
Seçenekler
A
Osmanlı ile barış dönemini bozmaya çalışması
B
Kanuni Sultan Süleyman ile anlaşma yapması
C
Haydar Mirsa'dan sonra tahta bazı Türkmen beylerinin muhalefeti ile gelmesi
D
Muhammed Hüdabende'yi tahtın varisi ilan etmesi
E
Kendisine rakip gördüğü kardeşlerini öldürtmesi, Safevi tahtını varissiz bırakması
Açıklama:
İsmail kısa süren saltanatında kendisine rakip olarak gördüğü kardeşlerini ortadan kaldırttı. Bu sıralarda henüz altı yaşında olan Herat hakimi Abbas Mirza ise onu öldürmeye gelen Ali Kulu Han-ı Şamlu’nun tereddüt göstermesi sayesinde ölümden kurtuldu. II. İsmail’in 23 Kas›m 1577’de ölümü pek çok aç›dan karanlık kalmışsa da gerek saray çevresinde gerekse halk arasında memnuniyetle karşıladı. Bu sıralarda Şiraz’da bulunan Muhammed Hüdabende, acele ile Kazvin’e gelerek
tahta geçti.
tahta geçti.
Soru 7
I. Muhammed Hüdabende'yi tahtından indirmiştir.
II. İç problemleri kaldırmayı amaçlanmıştır.
III. Orduda ıslahatlar yapılmıştır.
IV. Batı ile anlaşma sağlayıp doğu sorununu çözmeye çalışmıştır.
V. Osmanlılar'ın şartıyla hutbelerde değişiklik yapmışlardır.
I. Abbas yönetiminde gerçekleşen bazı olaylar yukarıda sıralanmıştır. bu bilgilere göre I. Abbas için hangisi söylenemez?
II. İç problemleri kaldırmayı amaçlanmıştır.
III. Orduda ıslahatlar yapılmıştır.
IV. Batı ile anlaşma sağlayıp doğu sorununu çözmeye çalışmıştır.
V. Osmanlılar'ın şartıyla hutbelerde değişiklik yapmışlardır.
I. Abbas yönetiminde gerçekleşen bazı olaylar yukarıda sıralanmıştır. bu bilgilere göre I. Abbas için hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
Horosan ve Özbek sorununu çözmeye çalışmıştır.
B
Orduda yenilikler yapmıştır.
C
Başka bir hükümdarı devirerek tahta gelmiştir.
D
Yaşanan savaşlar sonrası Osmanlı Devleti üzerinde siyasi hakimiyet sağlamıştır.
E
Yönetime geldiğinde ülkeye iç karışıklıklar hakimdir.
Açıklama:
1598’de İstanbul’da imzalanan Ferhad Paşa Antlaşmasıyla Azerbaycan,
Dağıstan, Şirvan, Karabağ, Gence, Bağdat, Luristan, Kürdistan bölgeleri
Osmanlı hakimiyetine girdi. Ayrıca Osmanlılar, İran’da okunan hutbelerde ilk üç halifeye lanet okunmaması şartını da koydurdular. Bu antlaşma ile batı yönünden gelecek tehlikeler ortadan kalktığı için Şah Abbas derhal doğuya yönelip, neredeyse on yıldır Horasan’ı ellerinde tutmakta olan Özbeklerin üzerine yürüdü.
Dağıstan, Şirvan, Karabağ, Gence, Bağdat, Luristan, Kürdistan bölgeleri
Osmanlı hakimiyetine girdi. Ayrıca Osmanlılar, İran’da okunan hutbelerde ilk üç halifeye lanet okunmaması şartını da koydurdular. Bu antlaşma ile batı yönünden gelecek tehlikeler ortadan kalktığı için Şah Abbas derhal doğuya yönelip, neredeyse on yıldır Horasan’ı ellerinde tutmakta olan Özbeklerin üzerine yürüdü.
Soru 8
I. Yönetiminde eğlence ve işrete daha fazla zaman ayırarak sarayın masraflarını arttırmıştır.
II. Beluciler'in ayaklanmasını ıı. Giorgi (Gürcü Kralı) yardımı ile durdurmuştur. bunun sonucunda saraydaki Gürcü nüfuzu artmıştır.
III. Kardeşi Abbas Mirza'nın isyanlarını da yine Gürcü beylerinden Keyhüsrev'in desteği ile bastırmıştır.
IV. 1722'de başkent kuşatılmış ve teslim alınmıştır.
Yukarıdaki bilgiler ışığında Sultan Hüseyin dönemi için hangisi söylenebilir?
II. Beluciler'in ayaklanmasını ıı. Giorgi (Gürcü Kralı) yardımı ile durdurmuştur. bunun sonucunda saraydaki Gürcü nüfuzu artmıştır.
III. Kardeşi Abbas Mirza'nın isyanlarını da yine Gürcü beylerinden Keyhüsrev'in desteği ile bastırmıştır.
IV. 1722'de başkent kuşatılmış ve teslim alınmıştır.
Yukarıdaki bilgiler ışığında Sultan Hüseyin dönemi için hangisi söylenebilir?
Seçenekler
A
Sultan Hüseyin dönemi Safevi Devleti'nin yükseliş dönemidir.
B
Bu dönemde taht kavgaları yaşanmıştır.
C
Safevi Devleti fiilen sona ermiştir.
D
Gereksiz masraflar ülkenin gerilemesinde birinci nedendir.
E
Sarayda yalnızca Gürcülerin etkisi bulunmaktadır.
Açıklama:
Nihayet 1718’de yeni bir ordu haz›rlamak bahanesi ile Kazvin’e geçti.
Bu arada Mir Veys’in 1715’te ölümünden sonra Afganlıların başına geçen Mahmud, Abdalî Afganlılarını yendi. Şah onu Hüseyin Kulu unvanı ile Kandehar valisi olarak tayin etti. Ne var ki Mahmud, Şah’a sadık kalmayıp 1721’de Kirman’a büyük bir saldırı düzenledi. 1722 yılında İsfahan yakınlarında Safevî ordusunu ağır bir yenilgiye uğratıp, başkenti kuşattı. Şah Sultan Hüseyin, 12 Ekim 1722’de kayıtsız şartsız teslim olmak zorunda kaldı. Böylece Afganlılar İran’ın resmî hakimi durumuna
geldiler.
Bu arada Mir Veys’in 1715’te ölümünden sonra Afganlıların başına geçen Mahmud, Abdalî Afganlılarını yendi. Şah onu Hüseyin Kulu unvanı ile Kandehar valisi olarak tayin etti. Ne var ki Mahmud, Şah’a sadık kalmayıp 1721’de Kirman’a büyük bir saldırı düzenledi. 1722 yılında İsfahan yakınlarında Safevî ordusunu ağır bir yenilgiye uğratıp, başkenti kuşattı. Şah Sultan Hüseyin, 12 Ekim 1722’de kayıtsız şartsız teslim olmak zorunda kaldı. Böylece Afganlılar İran’ın resmî hakimi durumuna
geldiler.
Soru 9
..I. ........ aynı zamanda şahın münşisi idi.II. Sarayın bütün işlerinin yürütülmesi ise ................. tarafından gerçekleştiriliyordu.III: Safevîlerin ilk dönemlerinde hem dini kurumların hem de Adalethane’nin başında ........ bulunuyordu.Yukarıdaki boşluklara gelen kavramlar hangisinde doğru verilmiştir?
Seçenekler
A
Vakanüvis- Nazır-ı Buyûtat- Sadr
B
Sadr- Buyûtat-ı Hassa-i Şerife- Vakanüvis
C
Buyûtat-ı Hassa-i Şerife- Sadr- Nazır-ı Buyûtat
D
Vakanüvis- Sadr- Nazır-ı Buyûtat
E
Vakanüvis- Nazır-ı Buyûtat- Buyûtat-ı Hassa-i Şerife
Açıklama:
Divan’da çok sayıdaki vezirlerden başka bir de vakanüvis bulunurdu. Vakanüvis aynı zamanda şahıın müşlisi idi. Sarayın bütün işlerinin yürütülmesi ise Nazır-ı Buyûtat veya Buyûtat-ı Hassa-i Şerife tarafından gerçekleştiriliyordu. Safevîlerin ilk dönemlerinde hem dini kurumların hem de Adalethane’nin başında Sadr bulunuyordu.
Soru 10
Safevi Devleti'nin ekonomisi için aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
İktisadî hayatın temelini tarım ve hayvancılık oluşturuyordu.
B
Safevîlerin ilk dönemlerinde dahilî ticaretin önündeki en büyük engel ülkedeki yol ağının düzenli ve güvenli olmamasıydı.
C
Şehirlerde ticarî hayat daha çok Ermeni, Yahudi ve Hindli tüccarların elindeydi.
D
İran ipeğinin üretimi büyük ölçüde devletin tekelinde idi.
E
Tebriz-Halep yolu Coğrafi keşiflerden sonrası önemini yitirmiştir.
Açıklama:
Akdeniz limanlarına ulaşım için kullanılan Tebriz-Halep yolu önemini daima muhafaza etmiş, Coğrafi keşiflerden sonra bile canlılığını devam ettirmişti.
Soru 11
Çaldıran Savaşı kaç yılında olmuştur?
Seçenekler
A
1512
B
1514
C
1516
D
1518
E
1520
Açıklama:
Çaldıran Savaşı 1514 yılında olmuştur. Doğru yanıt B'dir.
Soru 12
Şah İsmail kaç yılında ölmüştür?
Seçenekler
A
1514
B
1520
C
1524
D
1528
E
1532
Açıklama:
Şah İsmail 1524 yılında ölmüştür. Doğru yanıt C'dir.
Soru 13
Aşağıdakilerden hangisi Şah İsmail'in Osmanlılara karşı ittifak yapmaya çalıştığı ülkelerden biri değildir?
Seçenekler
A
Portekiz
B
Avusturya
C
Macaristan
D
Almanya
E
İngiltere
Açıklama:
İngiltere, Şah İsmail'in Osmanlılara karşı ittifak kurmaya çalıştığı ülkelerden biri değildir. Doğru yanıt E'dir.
Soru 14
I. Tahmasb dönemi kaç yılında sona ermiştir?
Seçenekler
A
1524
B
1554
C
1576
D
1596
E
1603
Açıklama:
I. Tahmasb dönemi 1576 yılında sona ermiştir. Doğru yanıt C'dir.
Soru 15
1578 yılında başlayan Muhammed Hüdabende dönemi kaç yılına kadar sürmüştür?
Seçenekler
A
1580
B
1584
C
1587
D
1603
E
1632
Açıklama:
Muhammed Hüdabende dönemi 1587 yılında sona ermiştir. Doğru yanıt C'dir.
Soru 16
Muhammed Hüdabende'den sonra Safevi tahtına kim geçmiştir?
Seçenekler
A
I. Abbas
B
II. İsmail
C
Haydar Mirza
D
II. Abbas
E
Şah Safi
Açıklama:
Muhammed Hüdabende'den sonra tahta I. Abbas geçmiştir. Doğru yanıt A'dır.
Soru 17
Şah Abbas dönemi kaç yılına kadar sürmüştür?
Seçenekler
A
1587
B
1617
C
1624
D
1629
E
1645
Açıklama:
Şah Abbas dönemi 1629 yılına kadar sürmüştür. Doğru yanıt D'dir.
Soru 18
Safevi Devleti kaç yılında yıkılmıştır?
Seçenekler
A
1514
B
1636
C
1639
D
1703
E
1722
Açıklama:
Safevi Devleti 1722 yılında yıkılmıştır. Doğru yanıt E'dir.
Soru 19
Safevi Devletinde Kızılbaşların gücünü kırmak ve modern bir ordu kurmak amacıyla kurulan Şahseven birlikleri hangi şah döneminde kurulmuştur?
Seçenekler
A
Şah İsmailŞ
B
Şah Tahmasb
C
Şah Safi
D
Muhammed Hüdabende
E
Şah Abbas
Açıklama:
Bu birlikler, Şah Abbas döneminde kurulmuştur. Doğru yanıt E'dir.
Soru 20
Safevi Devleti ne zaman kurulmuştur?
Seçenekler
A
1299
B
1404
C
1501
D
1512
E
1514
Açıklama:
Safevi Devleti 1501 yılında kurulmuştur. Doğru yanıt C'dir.
Soru 21
Safevi hanedanlığı adını nerden almıştır?
Seçenekler
A
Şeyh Safiyüddin
B
İmam Musa Kazım
C
Şeyh Sadrüddin
D
Hoca Ali
E
Şeyh Cüneyd
Açıklama:
SAFEVİLER KURULUŞ
Hanedan, adını merkezi Erdebil’de bulunan Safevîye tarikatının reisi şeyh Safiyüddin’den almıştır. Safiyüddin’in etnik kökeni belirsizdir. Bununla birlikte özellikle Safevî Devleti’nin kurulmasından sonra yazılan eserlerde onun, Hz. Ali’nin soyundan geldiği ve yedinci İmam Musa Kâzım’a dayandığı ileri sürülmüştür. Hanedan’a adını veren şeyh Safiyüddin, şafiî mezhebinden idi. Safiyüddin’in ölümünden sonra (1334) tarikat reisliğine önce oğlu Sadrüddin, daha sonra da onun oğlu Hoca Ali geçti.
Hanedan, adını merkezi Erdebil’de bulunan Safevîye tarikatının reisi şeyh Safiyüddin’den almıştır. Safiyüddin’in etnik kökeni belirsizdir. Bununla birlikte özellikle Safevî Devleti’nin kurulmasından sonra yazılan eserlerde onun, Hz. Ali’nin soyundan geldiği ve yedinci İmam Musa Kâzım’a dayandığı ileri sürülmüştür. Hanedan’a adını veren şeyh Safiyüddin, şafiî mezhebinden idi. Safiyüddin’in ölümünden sonra (1334) tarikat reisliğine önce oğlu Sadrüddin, daha sonra da onun oğlu Hoca Ali geçti.
Soru 22
Anadolu’ya gelerek Osmanlı Sultanı II.Murad’dan kendisine faaliyet gösterebileceği bir yer vermesini isteyen Safevi şeyhi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İmam Musa Kazım
B
Şeyh Cüneyd
C
Hoca Ali
D
Şeyh Safiyüddin
E
Şeyh Sadrüddin
Açıklama:
ŞEYH CÜNEYD
Cüneyd’in şeyhliğine karşı çıkan amcası Cafer, Karakoyunlularla işbirliği yaparak onun Erdebil’den uzaklaşmasını sağladı. Cüneyd, Anadolu’ya gelerek II.Murad’dan kendisine faaliyet gösterebileceği bir yer vermesini istedi. Osmanlı Sultanı bu isteği reddetmesi üzerine Konya’ya giden Cüneyd, Sadreddin Konevî dergahında bir müddet ikamet etti. Burada dergahın reisi şeyh Abdüllatif ile fikri münakaşaya girişip Şiilik konusundaki düşüncelerini açığa vurunca, Konya’dan ayrılmak zorunda kalıp, Karamanoğullarına tabi olan Varsak Türkmenlerinin arasına gitti.
Cüneyd’in şeyhliğine karşı çıkan amcası Cafer, Karakoyunlularla işbirliği yaparak onun Erdebil’den uzaklaşmasını sağladı. Cüneyd, Anadolu’ya gelerek II.Murad’dan kendisine faaliyet gösterebileceği bir yer vermesini istedi. Osmanlı Sultanı bu isteği reddetmesi üzerine Konya’ya giden Cüneyd, Sadreddin Konevî dergahında bir müddet ikamet etti. Burada dergahın reisi şeyh Abdüllatif ile fikri münakaşaya girişip Şiilik konusundaki düşüncelerini açığa vurunca, Konya’dan ayrılmak zorunda kalıp, Karamanoğullarına tabi olan Varsak Türkmenlerinin arasına gitti.
Soru 23
Akkoyunlular ile Şeyh Haydar arasında Derbend yakınlarında yapılan savaşta Şeyh Haydar’ın da öldürüldüğü savaş hangi yıl gerçekleşti?
Seçenekler
A
1486
B
1487
C
1488
D
1490
E
1491
Açıklama:
ŞEYH HAYDAR
Erdebil’de bulunduğu süre içinde devamlı suretle kılıç, ok ve mızrak uçları imalatı ile meşgul olan Haydar, gücünü denemek ve babasının intikamını Kafkaslar üzerine akınlar yapıp, elde ettiği ganimetleri müridleri arasında paylaştırdı. Bu sayede etrafında sadece müridleri değil aynı zamanda ganimet yoluyla kazanç sağlamaya çalışan kişiler de toplanmaya başladı. Kafkaslardan vergi almakta olan Şirvanşah Ferruh Yesar, Haydar’a karşı, Akkoyunlu hükümdarı Yakup Bey’den yardım istedi. Derbend yakınlarında yapılan savaşta Akkoyunlular, Şeyh Haydar’ı öldürüp (1488) cesedini Tebriz’e getirerek halka teşhir ettiler.
Erdebil’de bulunduğu süre içinde devamlı suretle kılıç, ok ve mızrak uçları imalatı ile meşgul olan Haydar, gücünü denemek ve babasının intikamını Kafkaslar üzerine akınlar yapıp, elde ettiği ganimetleri müridleri arasında paylaştırdı. Bu sayede etrafında sadece müridleri değil aynı zamanda ganimet yoluyla kazanç sağlamaya çalışan kişiler de toplanmaya başladı. Kafkaslardan vergi almakta olan Şirvanşah Ferruh Yesar, Haydar’a karşı, Akkoyunlu hükümdarı Yakup Bey’den yardım istedi. Derbend yakınlarında yapılan savaşta Akkoyunlular, Şeyh Haydar’ı öldürüp (1488) cesedini Tebriz’e getirerek halka teşhir ettiler.
Soru 24
Aşağıdakilerden hangisi Şah İsmail’i desteklemeyen Türkmenlerdir?
Seçenekler
A
Ustacalu Türkmenleri
B
Avşar Türkmenleri
C
Çepni Türkmenleri
D
Musullu Türkmenleri
E
Tekelü Türkmenleri
Açıklama:
ŞAH İSMAİL (1501-1524)
13 yaşında Lahican’dan ayrılan İsmail, Erdebil’e geldi. Ancak burada mukavemet ile karşılaşınca müridlerinin ağırlık merkezi olan Anadolu’ya yöneldi. Erzincan’da Ustacalu Türkmenleri onu coşkuyla karşıladılar. Burada iken her tarafa haberler gönderilerek İsmail’in ortaya çıktığı ve şahlık mücadelesine giriştiği bildirildi. Avşar, Çepni, Ustacalu, Dulkadir, Rumlu, Şamlu, Tekelü Türkmenleri başta olmak üzere Kızılbaş Türkmenler İsmail’in etrafında toplanmaya başladılar. Bu sıralarda Safevîlerden kaçarak bölgeye sığınmış olan Musullu Türkmenleri kılıçtan geçirildi.
13 yaşında Lahican’dan ayrılan İsmail, Erdebil’e geldi. Ancak burada mukavemet ile karşılaşınca müridlerinin ağırlık merkezi olan Anadolu’ya yöneldi. Erzincan’da Ustacalu Türkmenleri onu coşkuyla karşıladılar. Burada iken her tarafa haberler gönderilerek İsmail’in ortaya çıktığı ve şahlık mücadelesine giriştiği bildirildi. Avşar, Çepni, Ustacalu, Dulkadir, Rumlu, Şamlu, Tekelü Türkmenleri başta olmak üzere Kızılbaş Türkmenler İsmail’in etrafında toplanmaya başladılar. Bu sıralarda Safevîlerden kaçarak bölgeye sığınmış olan Musullu Türkmenleri kılıçtan geçirildi.
Soru 25
Şah İsmail On iki imam Şiiliğini resmi mezhep olarak ne zaman ilan etti?
Seçenekler
A
1501
B
1502
C
1503
D
1504
E
1505
Açıklama:
1501 tarihinde az bir kuvvetle Akkoyunlu sultanı Elvend’in 30000 kişilik ordusu Şerur yakınlarında yapılan savaşta ağır bir yenilgiye uğratıldı. Elvend, Diyarbekir’e kaçtı. İsmail, Tebriz’e girerek tahta oturdu. On iki imam Şiiliğini resmî mezhep ilan edip, ilk şii ezanı okuttu.
Soru 26
Şah İsmail Osmanlı topraklarına ilk ne zaman girdi?
Seçenekler
A
1503
B
1504
C
1505
D
1506
E
1507
Açıklama:
Dulkadiroğlu Alaüddevle Bey’in, kendisine sığınmış bulunan Murad Bey’i yeniden Akkoyunlu tahtına oturtmak amacıyla Diyarbekir’i ele geçirmeye çalıştığı haberi gelince, Şah İsmail 1507’de Erzincan’a yöneldi. Osmanlı topraklarına girerek Kayseri üzerinden Maraş’a ulaştı. Dulkadiroğulları mukavamet göstermeyip dağlara çekilince Maraş ve Elbistan’ı tahrip edip Tebriz’e döndü.
Soru 27
Şah İsmail’in Osmanlı topraklarına ikinci seferi hangi yıl gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
1510
B
1511
C
1512
D
1514
E
1515
Açıklama:
Safevîlerin, Akkoyunlu Devleti’ni ortadan kaldırmaya çalıştığı sıralarda Akkoyunlulara destek vereceğini söyleyen II.Bayezid, Kızılbaş Türkmenlerin İran’a gitmesini engellemeye çalışmıştı. Ancak, Şah İsmail’in muvaffak olması üzerine politikasını değiştirerek onun tahta geçişini tebrik amacıyla elçiler göndermişti. Bununla birlikte, Şah İsmail’in Anadolu topraklarına ilgisi devam etti. 1512’de Nur Ali Halife Rumlu, Kızılbaş Türkmenleri Safevîlere bağlamak amacıyla Anadolu’ya gönderildi. O, Tokat yakınlarında Osmanlı ordusunu hezimete uğrattı. Tokat’ta Şah İsmail adına sikke kestirdi.
Soru 28
Osmanlılar ile Safevîler arasında gerçeklesen Çaldıran Savaşı ne zaman olmuştur?
Seçenekler
A
23 Ağustos 1512
B
23 Ağustos 1513
C
23 Ağustos 1514
D
23 Ağustos 1515
E
23 Ağustos 1516
Açıklama:
Çaldıran Savaşı(1514)
Çaldıran Savaşı(1514)
- Selim, Anadolu’daki Kızılbaşların harekete geçme ihtimaline karşı tedbirler aldıktan sonra, büyük bir ordu ile İran üzerine yürüdü. Erzincan üzerinden Tebriz’e doğru ilerledi. Hoy yakınlarındaki Çaldıran ovasında yapılan savaşta Safevîler yenildiler (23 Ağustos 1514).
Çaldıran Savaşı(1514)
- Selim, Anadolu’daki Kızılbaşların harekete geçme ihtimaline karşı tedbirler aldıktan sonra, büyük bir ordu ile İran üzerine yürüdü. Erzincan üzerinden Tebriz’e doğru ilerledi. Hoy yakınlarındaki Çaldıran ovasında yapılan savaşta Safevîler yenildiler (23 Ağustos 1514).
Soru 29
Şah İsmail’in ölümünden sonra hangi Türkmen aşiretinin gücü arttı?
Seçenekler
A
Ustaclular
B
Şamlular
C
Avşarlar
D
Tekelüler
E
Çepniler
Açıklama:
Şah İsmail’in ölümünden sonra Emirü’l-ümeralık makamına yükselmiş olan Div Sultan-ı Rumlu devlet işlerini bütünüyle ele geçirmişti. Ancak bu durum uzun sürmedi. 1526’da kuzey-batı İran’da başlayan iç karışıklıklar kısa sürede bütün İran’a yayıldı. Bu mücadeleler sırasında Ustaclular ağır bir darbe alırken Tekelü aşiretinin gücü arttı. 1527’de Div Sultan-ı Rumlu’nun öldürülmesinden sonra iktidar Tekelü aşiretinden Çuha Sultan’a geçti. 1530 yılında ise Şamlular ile Tekelüler arasında meydana gelen savaşta Çuha Sultan öldürüldü. Hüseyin Han-ı Şamlu onun yerine geçti. Ancak o da üç yıl sonra öldürüldü.
Soru 30
Azerbaycan, Dağıstan, Şirvan, Karabağ, Gence, Bağdat, Luristan, Kürdistan bölgeleri Osmanlı hakimiyetine ne zaman girdi?
Seçenekler
A
1594
B
1595
C
1596
D
1597
E
1598
Açıklama:
- Abbas’ın dış politikada karşı karşıya kaldığı en önemli mesele İran’ın doğuda ve batıda toprak kayıplarının devam etmesi idi. Osmanlıların Azerbaycan üzerindeki baskıları devam ediyordu. 1587’de Bağdat ve çok geçmeden Gence, Osmanlıların eline geçti. 1598’de İstanbul’da imzalanan Ferhad Paşa Antlaşmasıyla Azerbaycan, Dağıstan, Şirvan, Karabağ, Gence, Bağdat, Luristan, Kürdistan bölgeleri Osmanlı hakimiyetine girdi.
- Abbas’ın dış politikada karşı karşıya kaldığı en önemli mesele İran’ın doğuda ve batıda toprak kayıplarının devam etmesi idi. Osmanlıların Azerbaycan üzerindeki baskıları devam ediyordu. 1587’de Bağdat ve çok geçmeden Gence, Osmanlıların eline geçti. 1598’de İstanbul’da imzalanan Ferhad Paşa Antlaşmasıyla Azerbaycan, Dağıstan, Şirvan, Karabağ, Gence, Bağdat, Luristan, Kürdistan bölgeleri Osmanlı hakimiyetine girdi.
Soru 31
Safevî Hanedanı’nın adını aldığı Safevîye tarikatının kuruluş merkezi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Şam
B
Bağdat
C
Tahran
D
Erzincan
E
Erdebil
Açıklama:
Hanedan, adını merkezi Erdebil’de bulunan Safevîye tarikatının reisi şeyh Safiyüddin’den almıştır. Doğru cevap E’dir.
Soru 32
Dedesi Şeyh Safiyüddin’in kurmuş olduğu Safevîye tarikatının mezhebini değiştiren tarikat şeyhi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sadrüddin
B
Hoca Ali
C
Şeyh İbrahim
D
Şeyh Cüneyd
E
Şah İsmail
Açıklama:
Hanedan’a adını veren Şeyh Safiyüddin, Şafiî mezhebinden idi. Safiyüddin’in ölümünden sonra (1334) tarikat reisliğine önce oğlu Sadrüddin, daha sonra da onun oğlu Hoca Ali geçti. Böylece, tasavvuf geleneklerine aykırı olarak tarikat reisliği babadan oğula geçer hale geldi. Hoca Ali’nin Şiîliğe eğilimi tarikatın mahiyetini değiştirdi. Doğru cevap B’dir.
Soru 33
Şah İsmail’in 1501 yılında tahta çıktığı şehir aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Erzincan
B
Hemedan
C
Bağdat
D
Tebriz
E
Erdebil
Açıklama:
13 yaşında Lahican’dan ayrılan İsmail, Erdebil’e geldi. Ancak burada mukavemet ile karşılşınca müridlerinin ağırlık merkezi olan Anadolu’ya yöneldi. Erzincan’da Ustacalu Türkmenleri onu coşkuyla karşıladılar. Burada iken her tarafa haberler gönderilerek İsmail’in ortaya çıktığı ve şahlık mücadelesine giriştiği bildirildi. Avşar, Çepni, Ustacalu, Dulkadir, Rumlu, Şamlu, Tekelü Türkmenleri başta olmak üzere Kızılbaş Türkmenler İsmail’in etrafında toplanmaya başladılar. Önce Şirvanşahların ülkesine taarruz edilerek Şirvanşah Ferruh Yesar mağlup edildi. (1500) . 1501 tarihinde az bir kuvvetle Akkoyunlu sultanı Elvend’in 30000 kişilik ordusu Şerur yakınlarında yapılan savaşta ağır bir yenilgiye uğratıldı. Elvend, Diyarbekir’e kaçtı. İsmail, Tebriz’e girerek tahta oturdu. On iki imam Şiîliğini resmî mezhep ilan edip, ilk Şiî ezanı okuttu. Hutbelerde Hz. Ebubekir, Hz. Ömer ve Hz. Osman’a lanet okunmasını emretti. Tebriz’de Akkoyunlu hanedan ailesine karşı katliamlara girişti. Hatta mezarları dahi söktürerek kemikleri etrafa saçtırdı veya yaktırdı. Doğru cevap D’dir.
Soru 34
Şah İsmail’in yenilmez olduğu anlayışına büyük darbe vuran olay aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mercidabık Savaşı
B
Otlukbeli Savaşı
C
Çaldıran Savaşı
D
Bağdat Seferi
E
Şahkulu İsyanı
Açıklama:
I. Selim, Anadolu’daki Kızılbaşların harekete geçme ihtimaline karşı tedbirler aldıktan sonra, büyük bir ordu ile İran üzerine yürüdü. Erzincan üzerinden Tebriz’e doğru ilerledi. Hoy yakınlarındaki Çaldıran ovasında yapılan savaşta Safevîler yenildiler (23 Ağustos 1514). Şah İsmail savaş meydanını terk ederek Dergezin’e çekildi. Kızılbaş reislerinin pek çoğu savaş meydanında öldü. Sultan Selim, Tebriz’e girdi. Burada bir hafta kaldıktan sonra, tekrar Amasya’ya çekildi. Tebriz’de bulunan sanatkârların büyük bir bölümünü İstanbul’a yolladı. Daha sonra Kemah ve Diyarbekir Osmanlıların eline geçti. Çaldıran mağlubiyeti Şah İsmail’in yenilmezliği anlayışına büyük darbe vurdu. Babür Şah, Kandahar ve Belh’i ele geçirdi. Ubeydullah Han Horasan’a saldırdı. Doğru cevap C’dir.
Soru 35
Şah I. Tahmasb’dan sonra Safevî tahtına aşağıdakilerden hangisi geçmiştir?
Seçenekler
A
Muhammed Hüdabende
B
II. İsmail
C
I. Abbas
D
Şah Safi
E
Şah Süleyman
Açıklama:
Şah Tahmasb’ın 1576 yılında vefatı üzerine tahta kimin geçeceği hususunda yeniden rekabet başlamış, Ustacaluların desteğiyle Haydar Mirza tahta oturtulmuşsa da Avşar, Rumlu ve Türkmen beylerinin muhalefeti üzerine tahttan indirilmiş ve yerine II. İsmail, Safevî tahtına oturtulmuştur. Doğru cevap B’dir.
Soru 36
Şahseven adıyla yeni askeri birlikler meydana getiren Safevî şahı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Şah Safi
B
II. Abbas
C
Şah Süleyman
D
I. Abbas
E
Sultan Hüseyin
Açıklama:
I. Abbas tahta geçer geçmez ilk iş olarak iç problemleri ortadan kaldırmak amacıyla orduda geniş bir ıslahata girişti. Öncelikle Kızılbaş reislerinin gücünü kırmak amacıyla Şahseven adıyla yeni askeri birlikler meydana getirdi. Bu yeni ordu, Şah’a sadık olduğuna şüphe olmayan Kızılbaş Türkmenlerden başka, Gürcü, Çerkes, Ermeni ve diğer Kafkas halklarından küçük yaşta İran’a gelenler ile savaşlarda esir düşüp İslamiyet’i seçenlerden oluşuyordu. Keza bunların başına da daha önce İslamiyet’e girmiş olan Allahverdi Han atandı. Bunların yanı sıra Tüfekçiyan ve Topçuyan adıyla ateşli silahları kullanabilen birlikler kuruldu. Doğru cevap D’dir.
Soru 37
Osmanlı padişahı Sultan IV. Murad Han’ın Bağdat’ı geri aldığında Safevî tahtında bulunan şah aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Şah Safi
B
I. Tahmasb
C
II. Abbas
D
II. İsmail
E
Sultan Hüseyin
Açıklama:
Şah Abbas 1629’da vefat ettiğinde tahta geçecek kardeşi veya evladı yoktu. Çünkü şehzâdelerin bir kısmı kör edilmiş, bazısı ise taht iddiasında bulunma ihtimaline karşı öldürülmüştü. Bu yüzden daha önce öldürülmüş olan Safi Mirza’nın oğlu Sam Mirza, Şah Safi adıyla Safevî tahtına oturdu. O da devlet adamlarına ve şehzâdelere karşı acımasızca davranıp pek çok önemli şahsiyeti idam ettirdi. Avusturya ile barış antlaşması yapmış olan Osmanlılar, İran’a saldırdılar. 1635’te Revan Osmanlılara geçtiyse de kısa süre sonra Şah Safi tarafından geri alındı. Bu zaferden sonra Safevîlerin barış teklifi, Bağdat’ı geri almak niyetinde olan Osmanlılar tarafından reddedildi. 1638’de Bağdat IV. Murad tarafından ele geçirildi. 1639’da Osmanlılarla imzalanan Kasr-ı Şirin Antlaşması Osmanlı-İran sınırını geniş ölçüde belirlediği gibi iki ülke arasında uzun süreli bir barış dönemin de başlangıcı oldu. Öte yandan Özbeklerin Horasan’a defalarca yaptıkları akınlar da yağma ve talandan başka tesirsiz kaldı. Doğru cevap A’dır.
Soru 38
Safevî Devleti’nin tamamen ortadan kalktığı tarih aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1722
B
1726
C
1729
D
1732
E
1736
Açıklama:
Avşarların Kırıklı kabilesine mensup olan Nadir, 1726’da Esterabad bölgesine yerleşmiş olan II. Tahmasb’a katıldı. Öncelikle kabileler arasındaki çatışmalara son verdi. 1727-1729 yılları arasında Herat’ta Abdalî Afganlıları ile şavaştıktan sonra İsfahan’a yürüyüp 1729’da şehre girdi. Aralık 1729’da Eşref’i Şiraz yakınlarında yenilgiye uğratıp İran’dan çıkardı. Böylece İran’daki Afgan hâkimiyeti sona erdi. Nadir Han Avşar, 1732’da II. Tahmasb’ı tahttan indirerek onun oğlu III. Abbas’ı tahta geçirdi. Ancak, onun çocuk yaşta olmasından istifade ederek 1736’da Nadir Şah unvanı ile tahta geçti. Böylece 1722’den beri zaten fiilen sona ermiş olan Safevî Devleti tamamen ortadan kalktı. Doğru cevap E’dir.
Soru 39
Safevî Devleti’nde günlük işlerin yürütüldüğü divanın başkanlığını aşağıdakilerden hangisi yapardı?
Seçenekler
A
Veziriazam
B
Korçubaşı
C
Nazır-ı Buyûtat
D
Eşik Ağası Başı
E
Divan Begi
Açıklama:
Günlük işlerin yürütüldüğü divanın başkanlığını veziriazam yapardı. Divan’da çok sayıdaki vezirlerden başka bir de vakanüvis bulunurdu. Vakanüvis aynı zamanda şahın münşisi idi. Divan’da veziriazamdan sonra Korçubaşı, Eşik Ağası Başı ve Kullar Ağası Başı gelirdi. Maliye işleri Müstevfî-yi Memalik ünvanı altında bir vezirin uhdesinde idi. Sarayın bütün işlerinin yürütülmesi ise Nazır-ı Buyûtat veya Buyûtat-ı Hassa-i Şerife tarafından gerçekleştiriliyordu. Safevîlerin ilk dönemlerinde hem dini kurumların hem de Adalethane’nin başında Sadr bulunuyordu. Ne zaman tesis edildiği tam olarak belli olmamakla beraber sonraları adalet işleri Divan Begi’nin uhdesine devredildi. Divan Begi, en yüksek mahkeme görevini yürütüyordu. Bu görevin başında çoğunlukla Türk kökenliler bulunmaktaydı. Doğru cevap A’dır.
Soru 40
1501’de yayınlanan Hülasatü’l-Tecarüb adlı eser aşağıdakilerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Ali Kuşçu
B
İbn-i Sina
C
Nurbahşî Bahaüddevle
D
İmadeddin Muhammed Şirazî
E
Nureddin Muhammed
Açıklama:
Tıp konusunda en önemli şahsiyetlerden biri, Herat ve Rey’de tahsil görmüş olan Muhammed Hüseyin Nurbahşî Bahaüddevle idi. Onun, 1501’de yayınladığı Hülasatü’l-Tecarüb adlı eseri kısa sürede şöhret sahibi olmasını sağladı. Meşhed’deki şifahanede çalışan İmadeddin Muhammed Şirazî ise 1569’da yazdığı risalesinde özellikle frengi hastalığının tedavisinden bahsetti. Şah I. Abbas zamanında Safevî sarayında çok sayıda tabip bulunuyordu. Bununla birlikte özellikle devletin çöküş sürecine girmeye başlamasıyla, pek çok tabip Hindistan’a göç etti. Bunlar arasında Elfazü’l-Adviye ve Dara Şukuhi adlı risalelerin müellifi Nureddin Muhammed de bulunuyordu. Doğru cevap C’dir.
Soru 41
Adını merkezi Erdebil’de bulunan Safevîye tarikatının reisi şeyh Safiyüddin’den alan devletin adı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Safeviler
B
Danişmendler
C
Mengücekler
D
Osmanlılar
E
Karamanoğulları
Açıklama:
Adını merkezi Erdebil’de bulunan Safevîye tarikatının reisi şeyh Safiyüddin’den alan devletin adı Safevilerdir. Doğru cevap A'dır.
Soru 42
Safiyüddin kimdir?
Seçenekler
A
Osmanlı Devletinin kurucusu
B
Danişmendlerin Kurucusu
C
Mengüceklerin Kurucusu
D
Safevi Devletine adını veren tarikatın kurucusu
E
İshakoğulları Beyliğinin kurucusu
Açıklama:
Safiyüddin Safevi Devletine adını veren tarikat kurucusudur. Doğru cevap D'dir.
Soru 43
Çaldıran Savaşı (1514) Şah İsmail'in ordusu ile hangi devleti karşı karşıya getirmiştir?
Seçenekler
A
Mengücekler
B
Osmanlı Devleti
C
Karesioğulları
D
Danişmendler
E
Karamollaoğulları
Açıklama:
Çaldıran Savaşı Osmanlı Devleti ve Safeviler arasında geçmiştir. Doğru cevap B'dir.
Soru 44
Çaldıran Savaşını (1514) kim kazanmıştır?
Seçenekler
A
Karesioğulları
B
Mengücekler
C
Osmanlı
D
Karamanoğulları
E
Dulkadiroğulları
Açıklama:
Çaldıran Savaşını (1514) Osmanlı Devleti kazanmıştır. Doğru cevap C'dir.
Soru 45
Aşağıdakilerden hangisi Safevi hükümdarları arasındadır?
Seçenekler
A
I. Kıyaseddin
B
II. Bayezid
C
Şehzade Mustafa
D
Şah İsmail
E
Koçi Bey
Açıklama:
Şah İsmail Safevi Devletinin bir yöneticisidir. Doğru cevap D'dir.
Soru 46
Şah İsmail ile mücadeleye giren Özbek Hanı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Gıyaseddin Keyhüsrev
B
II. Selim
C
II. Murat
D
Şeybani Han
E
Sultan Süleyman
Açıklama:
Şah İsmail ile mücadeleye giren Özbek Hanı Şeybani Han'dır. Doğru cevap D'dir.
Soru 47
Şah Tahmasp’a isyan eden, ancak sonraki süreçte mağlubiyet alarak Osmanlı Devleti’ne sığınan Safevi şehzadesi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Elkas Mirza
B
II. Osman
C
I. Osman
D
Danişmand Bey
E
Müngücek Bey
Açıklama:
Şah Tahmasp’a isyan eden, ancak sonraki süreçte mağlubiyet alarak Osmanlı Devleti’ne sığınan Safevi şehzadesi Elkas Mirza'dır. Doğru cevap A'dır.
Soru 48
Aşağıdakilerden hangisi son Safevi hükümdarının adıdır?
Seçenekler
A
Şah İsmail
B
Sultan Hüseyin
C
Şah Süleyman
D
Şah Safi
E
II. Abbas
Açıklama:
Safevi Devletinin son hükümdarı Sultan Hüseyin'dir. Doğru cevap B'dir.
Soru 49
On iki imam Şiiliğini resmî mezhep ilan edip, ilk Şiî ezanı okutan Safevi hükümdarı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Şah Hüseyin
B
Şah Ahmet
C
Şah Mustafa
D
Şah İsmail
E
Şah Mahmud
Açıklama:
On iki imam Şiiliğini resmî mezhep ilan edip, ilk Şiî ezanı okutan Safevi hükümdarı Şah İsmail'dir. Doğru cevap D'dir.
Soru 50
Şah İsmail kimdir?
Seçenekler
A
Karamanoğlu Beyi
B
Osmanlı Şehzadesi
C
Bizans İmparatoru
D
Türkiye Selçukluları hükümdarı
E
Safevi Devletinin kurucusu
Açıklama:
Şah İsmail Safevi Devletinin kurucusudur. Doğru cevap E'dir.
Soru 51
Hoca Ali'ye yaptığı ziyaret ile onun etkisin artmasında katkısı bulunan devlet adamı kimdir?
Seçenekler
A
Cengiz Han
B
Timur
C
Uluğ Bey
D
Şarruh
E
Hülagü Han
Açıklama:
Timur’un Anadolu seferinden dönerken Hoca Ali’yi ziyaret etmesi, onun nüfuzunu daha da arttırdı. Bu sayede tarikat, etraftaki memleketler üzerindeki faaliyetlerini rahatça yürütme imkânı buldu. Doğru yanıt B'dir.
Soru 52
Şeyh Cüneyd'in evlilik yaptığı anadolu Türk beyliği hangisidir?
Seçenekler
A
Karakoyunlular
B
Karamanoğulları
C
Akkoyunlular
D
Karesioğulları
E
Ramazanoğulları
Açıklama:
Şeyh Cüneyd Halep Türkmenlerinin içinde yıkık bir kaleyi tamir ettirip, Türkmenler arasında irşad faaliyetlerine başladı. Bu esnada Anadolu’da ve Rumeli’de bulunan Bedreddinî zümrelerden katılımlar oldu. Nüfuzu artmaya başlayınca Memlükler onun bölgeden çıkması için baskı yapmaya başladılar. Bunun üzerine Akkoyunlu Uzun Hasan Bey’e sığınan Cüneyd, Akkoyunlu sarayında iltifata mahzar olup, Uzun Hasan Bey’in kız kardeşi Hatice Begüm ile evlendi. Doğru yanıt C'dir.
Soru 53
Çaldıran savaşının sonuçları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
İleri gelen kızılbaş reislerin pek çoğu öldürülmüştür.
B
Kemah ve Diyarbekir Osmanlı Devleti'nin eline geçti.
C
Tebriz’de bulunan sanatkârların büyük bir bölümünü İstanbul’a gönderildi.
D
Şah İsmail hayatını kaybetti.
E
Şah İsmail savaşta Avrupalı devletlerle ittifak kuramamıştır.
Açıklama:
Çaldıran Savaşı'nda Kızılbaş reislerinin pek çoğu savaş meydanında öldü. Sultan Selim, Tebriz’e girdi. Tebriz’de bulunan sanatkârların büyük bir bölümünü İstanbul’a yolladı. Daha sonra Kemah ve Diyarbekir Osmanlıların eline geçti. Çaldıran mağlubiyeti şah İsmail’in yenilmezliği anlayışına büyük darbe vurdu. Şah İsmail’in Osmanlılara karşı Avrupalı devletler ile ittifak kurmaya çalışması ise, elçilerin vakitlice yerine ulaşamaması yüzünden gerçekleşmedi. Bununla birlikte şah, 23 Mayıs 1524’de ölümüne kadar sakin bir hayat sürdü. Doğru yanıt D'dir.
Soru 54
Şah Tahmasb'a sığınan Osmanlı şehzadesi aşğıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Şehzade Beyazid
B
Şehzade Mustafa
C
Şehzade Cihangir
D
Şehzade Mehmed
E
Şehzade Selim
Açıklama:
Şehzade Beyzid babası Kanuni Sultan Süleyman'a karşı giriştiği isyanda başarısız olunca Safevi devletine sığınır. Şah Tahmasb Osmanlı Devleti ile ilişkilerini bozmamak için şehzadeyi Osmanlı Devleti'ne teslim etmiştir. Doğru yanıt A'dır.
Soru 55
Şeyh Cüneyt kaç yılında ŞirvanŞahlar ile yaptığı savaşta öldürülmüştür?
Seçenekler
A
1452
B
1460
C
1440
D
1467
E
1471
Açıklama:
Akkoyunlu topraklarında faaliyet gösterdiği esnada etrafında toplanan Türkmenler ile Canik bölgesine giden Cüneyd, bölgedeki Çepnileri kendisine bağladığı gibi Trabzon Rumlarına da birkaç zayıf akınlarda bulundu. Daha sonra Erdebil’e giderek tekkenin başına geçti. Siyasî fikirleri iyice belirginleşen Cüneyd gücünün neye yettiğini öğrenmek amacıyla bu defa kuzeydeki Çerkesler üzerin akınlar yapmaya başladı. Ancak şirvanşahlar ile yaptığı savaşta öldürüldü (1460). Bunun üzerine Safevî müridleri Haydar’ı kendilerine reis olarak benimsediler.
Soru 56
Derbend yakınlarında yapılan savaşta Akkoyunlular tarafından öldürülüp cesedi Tebriz’e getirerek halka teşhir ettirilen aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
ŞEYH CÜNEYD
B
ŞEYH HAYDAR
C
ŞAH İSMAİL
D
UZUN HASAN
E
HOCA ALİ
Açıklama:
Kafkaslardan vergi almakta olan Şirvanflah Ferruh Yesar, Haydar’a karşı, Akkoyunlu hükümdarı Yakup Bey’den yardım istedi. Derbend yakınlarında yapılan savaşta Akkoyunlular, Şeyh Haydar’ı öldürüp (1488) cesedini Tebriz’e getirerek halka teşhir ettiler. Haydar’ın oğulları Ali, İbrahim ve henüz bebeklik çağında olan İsmail’i anneleriyle birlikte İstahr ka- lesine hapsettiler. Akkoyunlu şehzâdeleri arasında patlak veren taht mücadelelerinde kendisine Safevî müridlerinden destek bulmaya çalışan Rüstem Bey, 1493’te Şeyh Haydar’ın çocuklarını İstahr’dan Tebriz’e getirtti.
Soru 57
Safevîler' in yenildiği Çaldıran savaşının tarihi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1512
B
1517
C
1514
D
1519
E
1520
Açıklama:
Hoy yakınlarındaki Çaldıran ovasında yapılan savaşta Safevîler yenildiler (23 A¤ustos 1514). Şah İsmail savaş meydanını terk ederek Dergezin’e çekilmiştir.
Soru 58
Aşağıdakiletden hangisi Şeyh Haydar’ın oğullarından biridir?
Seçenekler
A
Hasan
B
İsmail
C
Cüneyd
D
Selim
E
Ahmed
Açıklama:
Ali, İbrahim ve İsmail Şeyh Haydar’ın oğullarıdır. Doğru cevap B’dir.
Soru 59
Özbekler Horasan’a saldırıp Herat’a kadar olan yerleri hangi tarihte almışlardır?
Seçenekler
A
1512
B
1522
C
1532
D
1542
E
1552
Açıklama:
1512’de Özbekler Horasan’a saldırıp Herat’a kadar olan yerleri almışlardır. Doğru cevap A’dır.
Soru 60
Nur Ali Halife Rumlu, Kızılbaş Türkmenleri Safevîlere bağlamak amacıyla hangi tarihte Anadolu’ya gönderilmiştir?
Seçenekler
A
1502
B
1512
C
1522
D
1532
E
1542
Açıklama:
1512 yılında Nur Ali Halife Rumlu, Kızılbaş Türkmenleri Safevîlere bağlamak amacıyla Anadolu’ya gönderilmiştir. Doğru cevap B’dir.
Soru 61
Çaldıran Savaşı hangi tarihte gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
1514
B
1524
C
1534
D
1544
E
1554
Açıklama:
Çaldıran Savaşı 1514 yılında gerçekleşmiştir. Doğru cevap A’dır.
Soru 62
Şah Tahsamb hangi tarihler arasında yaşamıştır?
Seçenekler
A
1514-1566
B
1524-1576
C
1534-1586
D
1544-1596
E
1454-1506
Açıklama:
Şah Tahsamb 1514-1576 tarihleri arasında yaşamıştır. Doğru cevap B’dir.
Soru 63
II. İsmail’in pek çok açıdan karanlık kalmışsa da gerek saray çevresinde gerekse halk arasında memnuniyetle karşılanan ölümü hangi yılda gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
23 Kasım 1544
B
23 Kasım 1555
C
23 Kasım 1566
D
23 Kasım 1577
E
23 Kasım 1588
Açıklama:
II. İsmail’in 23 Kasım 1577’de ölümü pek çok açıdan karanlık kalmışsa da gerek saray çevresinde gerekse halk arasında memnuniyetle karşılanmıştır. Doğru cevap D’dir.
Soru 64
Şeyh Safiyüddin'in oğlu Sadrüddin tarikat reisliğine kaç yılında geçmiştir?
Seçenekler
A
1330
B
1332
C
1334
D
1336
E
1338
Açıklama:
Hanedan, adını merkezi Erdebil’de bulunan Safevîye tarikatının reisi Şeyh Safiyüddin’den almıştır. Safiyüddin’in etnik kökeni belirsizdir. Bununla birlikte özellikle Safevî Devleti’nin kurulmasından sonra yazılan eserlerde onun, Hz. Ali’nin soyundan geldiği ve yedinci imam Musa Kâzım’a dayandığı ileri sürülmüştür. Hanedan’a adını veren Şeyh Safiyüddin, Şafiî mezhebinden idi. Safiyüddin’in ölümünden sonra (1334) tarikat reisliğine önce oğlu Sadrüddin, daha sonra da onun oğlu Hoca Ali geçti.
Soru 65
Şeyhliğine karşı çıkan amcasının Karakoyunlularla işbirliği yaparak Erdebil’den uzaklaştırılması sağlanan şeyh aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Şeyh Safiyuddin
B
Şeyh Sadrüddin
C
Hoca Ali
D
Şeyh İbrahim
E
Şeyh Cüneyd
Açıklama:
Cüneyd’in şeyhliğine karşı çıkan amcası Cafer, Karakoyunlularla işbirliği yaparak
onun Erdebil’den uzaklaşmasını sağladı.
onun Erdebil’den uzaklaşmasını sağladı.
Soru 66
Şirvanşahlar ile yaptığı savaşta öldürülen Şeyh Cüneytten sonra Safevi müridleri kimi kendilerine reis olarak benimsemişlerdir?
Seçenekler
A
Şeyh İbrahim
B
Şeyh Abdüllatif
C
Uzun Hasan Bey
D
Şeyh Haydar
E
Hoca Ali
Açıklama:
Siyasî fikirleri iyice belirginleşen Cüneyd gücünün neye yettiğini öğrenmek amacıyla bu defa kuzeydeki Çerkesler üzerine akınlar yapmaya başladı. Ancak Şirvanşahlar ile yaptığı savaşta öldürüldü (1460). Bunun üzerine Safevî müridleri Haydar'ı kendilerine reis olarak benimsediler.
Soru 67
Şeyh Haydar kimler tarafından öldürülerek cesedi Tebriz'de halka teşhir edilmiştir?
Seçenekler
A
Akkoyunlular
B
Karakoyunlular
C
Şirvanşahlar
D
Karamanoğulları
E
Memlükler
Açıklama:
Haydar, gücünü denemek ve babasının intikamını Kafkaslar üzerine akınlar yapıp, elde ettiği ganimetleri müridleri arasında paylaştırdı. Bu sayede etrafında sadece müridleri değil aynı zamanda ganimet yoluyla kazanç sağlamaya çalışan kişiler de toplanmaya başladı. Kafkaslardan vergi almakta olan Şirvanşah Ferruh Yesar, Haydar’a karşı, Akkoyunlu hükümdarı Yakup Bey’den yardım istedi. Derbend yakınlarında yapılan savaşta Akkoyunlular, Şeyh Haydar’ı öldürüp (1488) cesedini Tebriz’e getirerek halka teşhir ettiler.
Soru 68
On iki imam Şiiliğini resmî mezhep ilan edip, ilk Şii ezanı okutan kimdir?
Seçenekler
A
Şeyh Cüneyd
B
Şah İsmail
C
Hoca Ali
D
Şeyh Haydar
E
Şeyh İbrahim
Açıklama:
Şah İsmail 1501'de Tebriz’e girerek tahta oturdu. On iki imam Şiiliğini resmi mezhep ilan edip ilk Şii ezanı okuttu.
Soru 69
1512’de Kızılbaşlı Türkmenleri Safevîlere bağlamak amacıyla Anadolu’ya gönderilen Nur Ali Halife Rumlu Osmanlı ordusunu nerede hezimete uğratmıştır?
Seçenekler
A
Erzincan
B
Diyarbakır
C
Kayseri
D
Maraş
E
Tokat
Açıklama:
Safevîlerin, Akkoyunlu Devleti’ni ortadan kaldırmaya çalıştığı sıralarda Akkoyunlulara destek vereceğini söyleyen II.Bayezid, Kızılbaşlı Türkmenlerin İran’a gitmesini engellemeye çalışmıştı. Ancak, Şah İsmail’in muvaffak olması üzerine politikasını değiştirerek onun tahta geçişini tebrik amacıyla elçiler göndermişti. Bununla birlikte, Şah İsmail’in Anadolu topraklarına ilgisi devam etti. 1512’de Nur Ali Halife Rumlu, Kızılbafl Türkmenleri Safevîlere bağlamak amacıyla Anadolu’ya gönderildi. O, Tokat yakınlarında Osmanlı ordusunu hezimete uğrattı. Tokat’ta Şah İsmail adına sikke kestirdi.
Soru 70
1554’de Osmanlıların İran’a yöneldiği haberi üzerine Kanunî Sultan Süleyman’a elçiler göndererek iyi niyetli yaklaşımlarda bulunan, mektuplar teati edilmek suretiyle 1555 yılından itibaren Osmanlılarla barış dönemi başlatan Safevi hükümdarı kimdir?
Seçenekler
A
Şah İsmail
B
Şah Tahmasb
C
II. İsmail
D
I. Abbas
E
Şah Safi
Açıklama:
1554’de Osmanlıların İran’a yöneldiği haberi üzerine Şah Tahmasb Kanunî Sultan Süleyman’a elçiler göndererek iyi niyetli yaklaşımlarda bulunmuş, mektuplar teati edilmek suretiyle 1555 yılından itibaren Osmanlılarla barış dönemi başlatmıştır. Şehzâde Bayezid’in İran’a sığınması bu barışı kısmen zedelemişse de, onun Osmanlılara teslimi ve katledilmesinden sonra yeniden eski duruma dönülmüştür.
Soru 71
1527' de Div Sultan-ı Rumlu' nun öldürülmesinden sonra iktidara kim geçmiştir?
Seçenekler
A
ŞEYH CÜNEYD
B
ÇUHA SULTAN
C
ŞEYH HAYDAR
D
ŞAH İSMAİL
E
HAN HORASAN
Açıklama:
Üstelik Kızılbaş reisleri arasında da şah’a yakın olmak ve devlet kademelerinde etkinliği arttırmak amacıyla kuvvetli bir rekabet bulunuyordu. Şah İsmail
zamanında tesis edilmiş olan şaha tam bir itaat ile bağlanma anlayıl büyük ölçüde sarsılmıştı. Bu yüzden onun saltanatının ilk yılları iç mücadelelerle merkezî oto-
ritenin tesis edilmesi ile geçti. Şah İsmail’in ölümünden sonra Emirü’l-ümeralık maka
zamanında tesis edilmiş olan şaha tam bir itaat ile bağlanma anlayıl büyük ölçüde sarsılmıştı. Bu yüzden onun saltanatının ilk yılları iç mücadelelerle merkezî oto-
ritenin tesis edilmesi ile geçti. Şah İsmail’in ölümünden sonra Emirü’l-ümeralık maka
Soru 72
II. İsmail’in ölüm tarihi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
23 Kasım 1577
B
20 Kasım 1569
C
21 Kasım 1566
D
17 Kasım 1568
E
4 Kasım 1580
Açıklama:
II. İsmail kısa süren saltanatında kendisine rakip olarak gördüğü kardeşlerini ortadan kaldırttı. Bu sıralarda henüz altı yaşında olan Herat hakimi Abbas Mirza ise onu öldürmeye gelen Ali Kulu Han-ı şamlu’nun tereddüt göstermesi sayesinde ölümden kurtuldu. II. İsmail’in 23 Kasım 1577’de ölümü pek çok açıdan karanlık kalmışsa da gerek saray çevresinde gerekse halk arasında memnuniyetle karşıladı. Bu sıralarda şiraz’da bulunan Muhammed Hüdabende, acele ile Kazvin’e gelerek tahta geçti.
Soru 73
Şah Safi’nin 1642 yılında, otuz bir yaşında iken aniden ölümü üzerine tahta aşağıdakilerden hangisi geçmiştir?
Seçenekler
A
ŞAH SÜLEYMAN
B
II. ABBAS
C
I. ABBAS
D
II. İSMAİL
E
I. TAHMASB
Açıklama:
Şah Safi’nin 1642 yılında, otuz bir yaşında iken aniden ölümü üzerine henüz on yaşlarında olan oğlu Muhammed Mirza II. Abbas adıyla tahta geçti. 1648’de Afganistan’a ordu sevk ederek Kandehar ve etrafındaki kaleleri hakimiyeti altına aldı. Babürlülerin karşı saldırıları 1653 yılına kadar devam ettiyse de başarılı olamadılar.
Soru 74
Günlük işllerin yürütüldüğü divanın başkanlığını yapan kişi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Naz›r-ı Buyûtat
B
Müstevfî-yi Memalik
C
Vezirazam
D
Tacik
E
Beylerbeyi
Açıklama:
Günlük işlerin yürütüldüğü divanın başkanlığını veziriazam yapardı. Divan’da çok sayıdaki vezirlerden başka bir de vakanüvis bulunurdu. Vakanüvis aynı zamanda şahın münflisi idi. Divan’da veziriazamdan sonra Korçubaş›, Eşik Ağası Başı ve Kullar Ağası Başı gelirdi. Maliye işleri Müstevfî-yi Memalik ünvanı altında bir vezirin uhdesinde idi.
Soru 75
En yüksek mahkeme görevini aşağıdakilerden hangisi yürütmekteydi?
Seçenekler
A
Korçubaşı
B
Divan Begi
C
Eşik Ağası Başı
D
Kullar Ağası Başı
E
Müstevfî-yi Memalik
Açıklama:
Safevîlerin ilk dönemlerinde hem dini kurumların hem de Adalethane’nin başında Sadr bulunuyordu. Ne zaman tesis edildiği tam olarak belli olmamakla beraber sonraları adalet işleri Divan Begi’nin uhdesine devredildi. Divan Begi, en yüksek mahkeme görevini yürütüyordu. Bu görevin başında çoğunlukla Türk kökenliler bulunmaktaydı.
Soru 76
Safevilerin ilk dönemlerinde eyaletlerin idaresini elinde bulunduranlar hangi rütbeye sahip olursa olsunlar aşağıdakilerden hangisi ile tanımlanırlardı?
Seçenekler
A
Eşik Ağası
B
Tacik
C
Korçubaşı
D
Hakim
E
Naz›r-ıBuyûtat
Açıklama:
Eyalet idaresine genellikle “bey”, “han” veya “sultan” rütbesi ile Türkmen kökenli reisler tayin edilirdi. Bazı eyaletler ise şehzadelere tahsis edilirdi. Safevilerin ilk dönemlerinde eyaletlerin idaresini elinde bulunduranlar hangi rütbeye sahip olursa olsun “hâkim” olarak nitelendirilirlerdi. Ancak sonraları en yüksek idarî makamı tanımlamak amacı ile Beylerbeyi unvanı kullanılmaya başlandı.
Soru 77
Devletin sağlık işlerinden ve tabiplerin faaliyetlerinden sorumlu olan kişi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Tacik
B
Hekimbaşı
C
Divan Begi
D
Beylerbeyi
E
Sadr
Açıklama:
İlaçların hazırlanmasında geleneksel yöntemler kullanılıyordu. Bu- yutat-ı Hassa’ya bağlı bir de ilaç imalathanesi vardı. Devletin sağlık işlerinden ve tabiplerin faaliyetlerinden sorumlu olan kişi Hekimbaşı idi.
Soru 78
Şirvan ve Gürcistan hangi yıl Safevîlerin hakimiyetine girmiştir?
Seçenekler
A
1604
B
1608
C
1612
D
1616
E
1620
Açıklama:
Şirvan ve Gürcistan, 1608 yılında Safevîlerin hakimiyetine girmiştir. Doğru cevap B’dir.
Soru 79
Kasr-ı Şirin Antlaşması hangi tarihte imzalanmıştır?
Seçenekler
A
1619
B
1629
C
1639
D
1649
E
1659
Açıklama:
1639’da Osmanlılarla imzalanan Kasr-ı Şirin Antlaşması Osmanlı-İran sınırını geniş ölçüde belirlediği gibi iki ülke arasında uzun süreli bir barış dönemin de başlangıcı olmuştur. Doğru cevap C’dir.
Soru 80
II. Abbas’ın 1666 yılında vefatı üzerine yerine kim tahta geçmiştir?
Seçenekler
A
I.Tahmasb
B
II.İsmail
C
I.Abbas
D
Şah Safi
E
Şah Süleyman
Açıklama:
II. Abbas’ın 1666 yılında vefatı üzerine oğlu Safi Mirza, Şah Süleyman adıyla tahta geçmiştir. Doğru cevap E’dir.
Soru 81
Muhammed Hüseyin Nurbahflî Bahaüddevle’nin kısa sürede şöhret sahibi olmasını sağlayan Hülasatü’l-Tecarüb adlı eseri hangi tarihte yayınlanmıştır?
Seçenekler
A
1501
B
1511
C
1521
D
1531
E
1541
Açıklama:
Muhammed Hüseyin Nurbahflî Bahaüddevle’nin kısa sürede şöhret sahibi olmasını sağlayan Hülasatü’l-Tecarüb adlı eseri 1501 yılında yayınlanmıştır. Doğru cevap A’dır.
Soru 82
1587 yılında tahta geçer geçmez ilk iş olarak iç problemleri ortadan kaldırmak amacıyla orduda geniş bir ıslahata girişerek Kızılbaşlı reislerinin gücünü kırmak amacıyla Şahseven adıyla yeni askeri birlikler meydana getiren hükümdar kimdir?
Seçenekler
A
I. Abbas
B
II. İsmail
C
Muhammed Hüdabende
D
Şah Safi
E
II. Abbas
Açıklama:
I. Abbas (1587-1629) tahta geçer geçmez ilk iş olarak iç problemleri ortadan kaldırmak amacıyla orduda geniş bir ıslahata girişti. Öncelikle Kızılbaşlı reislerinin gücünü kırmak amacıyla Şahseven adıyla yeni askeri birlikler meydana getirdi.
Soru 83
Aşağıdakilerden hangisi I. Abbas döneminde yaşanan gelişmelerden biri değildir?
Seçenekler
A
Kerkük, Şehrizor, Kerbela, Necef ve Bağdat'ın ele geçirilmesiyle İran'ın en geniş sınırlarına ulaşması
B
Mazendaran, Gilan, Lahican, Lar gibi pek çok mahallî hanedanlara son verilmesi
C
Başkentin Kazvin’den İsfahan'a taşınmasıyla sanat ve ticarette gelişmeler yaşanması
D
Osmanlılarla Kasr-ı Şirin anlaşması imzalanması ve iki ülke arasında uzun süreli barış döneminin başlaması
E
İngiliz ve Hollandalı tüccarların başkentte temsilcilik açmalarına izin verilmesi ve bunlara geniş kapitülasyonlar tanınması
Açıklama:
Şah Safi döneminde (1629-1642) 1639’da Osmanlılarla imzalanan Kasr-ı Şirin Antlaşması Osmanlı-İran sınırını geniş ölçüde belirlediği gibi iki ülke arasında uzun süreli bir barış dönemin de başlangıcı oldu.
Soru 84
Barışçı bir dış politika takip edip İran'ı savaştan uzak tutan, Kişm adasını işgal eden Hollandalılara karşı asker sevk etmek yerine müzakere yolunu seçen padişah kimdir?
Seçenekler
A
I. Abbas
B
Şah Safi
C
Şah Süleyman
D
Sultan Hüseyin
E
II. Abbas
Açıklama:
II. Abbas’ın 1666 yılında vefatı üzerine oğlu Safi Mirza, Şah Süleyman adıyla tahta geçti. O da tıpkı selefleri gibi, tahttan indirilme korkusu ile saray ileri gelenlerine karşı katı bir tutum içine girip pek çok kişiyi öldürttü. Barışçı bir dış politika takip edip İran’ı savaştan uzak tuttu. Hatta Kişm adasını işlgal edip Bender Abbas’ı topa tutan Hollandalılara karşı asker sevk etmek yerine müzakere yolunu seçti. Bununla birlikte Safevî Devleti’nin, Şah Safi döneminde başlayan çöküşü Şiah Süleyman zamanında daha da hızlandı. Onun 1694 yılında vefatından sonra yerine oğlu Sultan Hüseyin tahta geçti.
Soru 85
Safevi tarikatın simgesi olarak onlara on iki dilimli kırmızı renkli başlıklar giyildi. Böylece hem gücünü açığa vurulmuş hem de müridlerinin tefrik edilmesini sağlanmış oldu. Bundan sonra Safevî tarikatının takipçileri Kızılbaş adıyla anılmaya başlandı.
Yukarıdaki belirtilenler seçeneklerden hangisi zamanında gerçekleşmiştir?
Yukarıdaki belirtilenler seçeneklerden hangisi zamanında gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
Şeyh İbrahim
B
Şeyh Cüneyd
C
Şeyh Haydar
D
Şah İsmail
E
Şeyh Safiyüddin
Açıklama:
Müridlerinin sayısı artan Şeyh Haydar, tarikatın simgesi olarak onlara on iki dilimli kırmızı renkli başlıklar giydirdi. Böylece hem gücünü açığa vurmuş hem de müridlerinin tefrik edilmesini sağlamış oldu. Bundan sonra Safevî tarikatının takipçileri Kızılbaş adıyla anılmaya başladı.
Soru 86
Osmanlı Sultanı II. Murad'dan kendisine faaliyet gösterebileceği bir yer vermesini isteyen ve karşılık bulamayan Safevi şeyhi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Şeyh Safiyüddin
B
Şeyh İbrahim
C
Şeyh Cüneyd
D
Şeyh Haydar
E
Şah İsmail
Açıklama:
Cüneyd’in şeyhliğine karşı çıkan amcası Cafer, Karakoyunlularla işbirliği yaparak onun Erdebil’den uzaklaşmasını sağladı. Cüneyd, Anadolu’ya gelerek II.Murad’dan kendisine faaliyet gösterebileceği bir yer vermesini istedi. Osmanlı Sultanı bu isteği reddetmesi üzerine Konya’ya giden Cüneyd, Sadreddin Konevî dergahında bir müddet ikamet etti.
Soru 87
Gilan’a kaçırılıp, bölgenin ileri gelenlerinden Şemsettin Lahicî’ye emanet edilen, burada geçirdiği sekiz yıl müddetince Şemseddin Lahicî’den Kur’an, kelam ve hadis dersleri alan ve Şiîliğin esaslarını öğrenen Safevi şeyhi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Şeyh Sadrüddin
B
Şeyh Safiyüddin
C
Şeyh İbrahim
D
Şah İsmail
E
Şeyh Haydar
Açıklama:
Gilan’a kaçırılıp, bölgenin ileri gelenlerinden Şemsettin Lahicî’ye emanet edilen, burada geçirdiği sekiz yıl müddetince Şemseddin Lahicî’den Kur’an, kelam ve hadis dersleri alan ve Şiîliğin esaslarını öğrenen Safevi şeyhi Şah İsmail'dir.
Soru 88
On iki imam Şiîliğini resmî mezhep ilan edip, ilk Şiî ezanı okutan Safevi Şeyhi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Şah İsmail
B
Şeyh Haydar
C
Şeyh İbrahim
D
Şeyh Cüneyd
E
Şeyh Safiyüddin
Açıklama:
On iki imam Şiîliğini resmî mezhep ilan edip, ilk Şiî ezanı okutan Safevi Şeyhi Şah İsmaildir.
Soru 89
Osmanlılara karşı Avrupa devletleri ile ittifak kurmaya çalışan Safevi şeyhi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Şeyh Safiyüddin
B
Şeyh İbrahim
C
Şeyh Cüneyd
D
Şeyh Haydar
E
Şah İsmail
Açıklama:
Şah İsmail, Osmanlılara karşı Avrupa devletleri ile ittifak kurmaya çalışaş Safevi Şeyhi Şah İsmail'dir.
Soru 90
Kanuni Sultan Süleyman ile en çok siyasi ilişkilerden bulunan Safevi lideri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Şah İsmail
B
I. Tahmasb
C
II. İsmail
D
Muhammed Hüdabende
E
I. Abbas
Açıklama:
I. TAHMASB (1524-1576) Dulkadirli ve Tekelü Türkmenlerine mensup bazı grupların Osmanlılara katılması Kızılbaşların mukavemetini biraz olsun kırmışsada kışın erken bastırması yüzünden Kanunî Sultan Süleyman Bağdat’a çekilmiş veburayı herhangi bir direnişle karşılaşmadan ele geçirmiştir. Buna mukabil, ŞahTahmasb da Tebriz ve çevresini geri almıştır. Takip eden tarihlerde Şah Tahmasb’ın Osmanlılara barış teklifleri olmuşsa da Kanunî Sultan Süleyman bunları dikkate almamıştır.
Soru 91
Aşağıdaki Safevi şeyhlerinden hangisinin saltanat süresi en kısadır?
Seçenekler
A
Şah İsmail
B
Mühammed Hüdabende
C
I. Abbas
D
II. İsmail
E
Şah Safi
Açıklama:
II. İSMAİL (1576-1578)
II. İsmail kısa süren saltanatında kendisine rakip olarak gördüğü kardeşlerini ortadan kaldırttı.
II. İsmail kısa süren saltanatında kendisine rakip olarak gördüğü kardeşlerini ortadan kaldırttı.
Soru 92
I. Abbas’ın Kızılbaş reislerinin gücünü kırmak amacıyla kurduğu yeni askeri birlikler aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mürşid-i Kamil
B
Topçuyan
C
Tüfekçiyan
D
Kızılbaş
E
Şahseven
Açıklama:
I. Abbas’ın Kızılbaş reislerinin gücünü kırmak amacıyla Şahseven adıyla yeni askeri birlikler meydana getirdi.
Soru 93
1598’de İstanbul’da imzalanan Ferhad Paşa Antlaşmasıyla Azerbaycan, Dağıstan, Şirvan, Karabağ, Gence, Bağdat, Luristan, Kürdistan bölgeleri Osmanlı hakimiyetine girmesi aşağıdaki Safevi yöneticilerinden hangisi zamanında gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
Şah İsmail
B
I. Abbas
C
Şah Safi
D
Şah Süleyman
E
II. İsmail
Açıklama:
1598’de İstanbul’da imzalanan Ferhad Paşa Antlaşmasıyla Azerbaycan, Dağıstan, Şirvan, Karabağ, Gence, Bağdat, Luristan, Kürdistan bölgeleri Osmanlı hakimiyetine girmesi ı. Abbas döneminde gerçekleşmiştir.
Soru 94
- Bey
- Han
- Sultan
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız III
C
II ve III
D
I ve II
E
I, II ve III
Açıklama:
Eyalet idaresine genellikle “bey”, “han” veya “sultan” rütbesi ile Türkmen kökenli reisler tayin edilirdi.
Soru 95
Safeviler'in ismini aldığı Safeviye tarikatının merkezi nerededir?
Seçenekler
A
Erdebil
B
Konya
C
Varsak
D
Halep
E
Trabzon
Açıklama:
Hanedan, adını merkezi Erdebil’de bulunan Safevîye tarikatının reisi Şeyh Safiyüddin’den almıştır. Hanedan, adını merkezi Erdebil’de bulunan Safevîye tarikatının reisi Şeyh Safiyüddin’den almıştır.
Soru 96
Şeyh Cüneyd hangi yılda ölmüştür?
Seçenekler
A
1459
B
1460
C
1461
D
1462
E
1462
Açıklama:
Ancak Şirvanşahlar ile yaptığı savaşta öldürüldü (1460). Bunun üzerine Safevî müridleri Haydar’ı kendilerine reis olarak benimsediler.
Soru 97
İlk Şii ezanını okutan Safevi kimdir?
Seçenekler
A
Şeyh Safiyuddin
B
Şeyh Cüneyd
C
Şah İsmail
D
Şeyh Haydar
E
Şeyh İbrahim
Açıklama:
İsmail, Tebriz’e girerek tahta oturdu. On iki imam Şiiliğini resmî mezhep ilan edip, ilk Şiî ezanı okuttu. Hutbelerde Hz.Ebubekir, Hz.Ömer ve Hz.Osman’a lanet okunmasını emretti.
Soru 98
Şah İsmail'i Çaldıran Savaşı'nda mağlup eden Osmanlı sultanı kimdir?
Seçenekler
A
II. Bayezit
B
III. Murat
C
Kanuni Sultan Süleyman
D
I. Selim
E
II. Selim
Açıklama:
I. Selim, Anadolu’daki Kızılbaşların harekete geçme ihtimaline karşı tedbirler aldıktan sonra, büyük bir ordu ile İran üzerine yürüdü. Erzincan üzerinden Tebriz’e doğru ilerledi. Hoy yakınlarındaki Çaldıran ovasında yapılan savaşta Safevîler yenildiler (23 Ağustos 1514). Şah İsmail savaş meydanını terk ederek Dergezin’e çekildi.
Soru 99
Şah İsmail'den sonra kim tahta geçmiştir?
Seçenekler
A
Şah Safi
B
I. Abbas
C
Muhammed Hüdabende
D
II. İsmail
E
I. Tahmasb
Açıklama:
Tahmasb, küçük yaşta tahta geçtiğinde ülke doğudan ve batıdan baskı altına alınmıştı. Üstelik Kızılbaş reisleri arasında da Şah’a yakın olmak ve devlet kademelerinde etkinliğini arttırmak amacıyla kuvvetli bir rekabet bulunuyordu. Şah İsmail zamanında tesis edilmiş olan şaha tam bir itaat ile bağlanma anlayışı büyük ölçüde sarsılmıştı. Bu yüzden onun saltanatının ilk yılları iç mücadelelerle merkezî otoritenin tesis edilmesi ile geçti.
Soru 100
Şahseven birlikleri kimin döneminde oluşturulmuştur?
Seçenekler
A
I. Abbas
B
Şah İsmail
C
I. Tahmasb
D
Şah Safi
E
Şah Süleyman
Açıklama:
I. Abbas tahta geçer geçmez ilk iş olarak iç problemleri ortadan kaldırmak amacıyla orduda geniş bir ıslahata girişti. Öncelikle Kızılbaş reislerinin gücünü kırmak amacıyla Şahseven adıyla yeni askeri birlikler meydana getirdi.
Soru 101
Şah Safi'nin tahta oturmadan önceki ismi nedir?
Seçenekler
A
Safi Mirza
B
Sam Mirza
C
Muhammed Hüdabende
D
Muhammed Mirza
E
Abbas Mirza
Açıklama:
Şah Abbas 1629’da vefat ettiğinde tahta geçecek kardeşi veya evladı yoktu. Çünkü şehzâdelerin bir kısmı kör edilmiş, bazısı ise taht iddiasında bulunma ihtimaline karşı öldürülmüştü. Bu yüzden daha önce öldürülmüş olan Safi Mirza’nın oğlu Sam Mirza, Şah Safi adıyla Safevî tahtına oturdu.
Soru 102
1698’de ülkenin doğusunda bulunan Belucîler tarafından başlatılan ayaklanma kimin yardımı ile bastırabildi?
Seçenekler
A
Fransızlar
B
İtalyanlar
C
Gürcüler
D
Özbekler
E
Azeriler
Açıklama:
1698’de ülkenin doğusunda bulunan Belucîler ayaklandılar. Şah Sultan Hüseyin bu ayaklanmayı ancak Gürcü Kralı II. Giorgi’nin yardımı ile bastırabildi.
Soru 103
Safevi divanında maliye işleri kimin sorumluluğundaydı?
Seçenekler
A
Şah
B
Veziriazam
C
Vakanüvis
D
Müstevfî-yi Memalik
E
Buyûtat-ı Hassa-i Şerife
Açıklama:
Günlük işlerin yürütüldüğü divanın başkanlığını veziriazam yapardı. Divan’da çok sayıdaki vezirlerden başka bir de vakanüvis bulunurdu. Vakanüvis aynı zamanda şahın münşisi idi. Divan’da veziriazamdan sonra Korçubaşı, Eşik Ağası Başı ve Kullar Ağası Başı gelirdi. Maliye işleri Müstevfî-yi Memalik ünvanı altında bir vezirin uhdesinde idi. Sarayın bütün işlerinin yürütülmesi ise Nazır-ı Buyûtat veya Buyûtat-ı Hassa-i Şerife tarafından gerçekleştiriliyordu.
Soru 104
1501’de yayınlanan Hülasatü’l-Tecarüb adlı eser hangi ünlü hekime aittir?
Seçenekler
A
İmadeddin Muhammed Şirazî
B
Elfazü’l-Adviye
C
Nureddin Muhammed
D
Dara Şukuhi
E
Muhammed Hüseyin Nurbahşî Bahaüddevle
Açıklama:
Tıp konusunda en önemli şahsiyetlerden biri, Herat ve Rey’de tahsil görmüş olan Muhammed Hüseyin Nurbahşî Bahaüddevle idi. Onun, 1501’de yayınladığı Hülasatü’l-Tecarüb adlı eseri kısa sürede şöhret sahibi olmasını sağladı.
Soru 105
I. Abbas iç problemleri ortadan kaldırmak amacıyla yaptığı ıslahatları hangi alanda yapmıştır?
Seçenekler
A
Eğitim
B
Sağlık
C
Ordu
D
Tarım
E
Yerel yönetim
Açıklama:
I. Abbas tahta geçer geçmez ilk iş olarak iç problemleri ortadan kaldırmak amacıyla orduda geniş bir ıslahata girişti. Öncelikle Kızılbaş reislerinin gücünü kırmak amacıyla şahseven adıyla yeni askeri birlikler meydana getirdi. Bu yeni ordu, Şah’a sadık olduğuna şüphe olmayan Kızılbaş Türkmenlerden başka, Gürcü, Çerkes, Ermeni ve diğer Kafkas halklarından küçük yaşta İran’a gelenler ile savaşlarda esir düşüp İslamiyeti seçenlerden oluşuyordu. Doğru yanıt C'dir.
Soru 106
Kasr-ı Şirin Antlaşması hangi Safevi hükümdarı zamanında imzalanmıştır?
Seçenekler
A
Muhammed Hüdabende
B
I. Abbas
C
Şah Safi
D
II. Abbas
E
Şah Süleyman
Açıklama:
1639’da Şah Safi zamanında Osmanlılarla imzalanan Kasr-ı Şirin Antlaşması Osmanlı-İran sınırını geniş ölçüde belirlediği gibi iki ülke arasında uzun süreli bir barış döneminin de başlangıcı oldu. Doğru yanıt C'dir.
Soru 107
1722 yılında Şah Sultan Hüseyin'i tahttan indirerek İran'ın hakimi durumuna gelen millet hangisidir?
Seçenekler
A
Özbekler
B
Afganlar
C
Gürcüler
D
Türkmenler
E
Ermeniler
Açıklama:
Mir Veys’in 1715’te ölümünden sonra Afganlıların başına geçen Mahmud, Abdalî Afganlılarını yendi. Şah onu Hüseyin Kulu ünvanı ile Kandehar valisi olarak tayin etti. Ne var ki Mahmud, Şah’a sadık kalmayıp 1721’de Kirman’a büyük bir saldırı düzenledi. 1722 yılında İsfahan yakınlarında Safevî ordusunu ağır bir yenilgiye uğratıp, başkenti kuşattı. Şah Sultan Hüseyin, 12 Ekim 1722’de kayıtsız şartsız teslim olmak zorunda kaldı. Böylece Afganlılar İran’ın resmî hakimi durumuna geldiler. Doğru yanıt B'dir.
Soru 108
Safevilerde en yüksek mahkemenin başında kim bulunmaktadır?
Seçenekler
A
Müstevfî-yi Memalik
B
Nazır-ı Buyûtat
C
Veziriazam
D
Şahseven
E
Divan Begi
Açıklama:
Safevîlerin ilk dönemlerinde hem dini kurumların hem de Adalethane’nin başında Sadr bulunuyordu. Ne zaman tesis edildiği tam olarak belli olmamakla beraber sonraları adalet işleri Divan Begi’nin uhdesine devredildi. Divan Begi, en yüksek mahkeme görevini yürütüyordu. Bu görevin başında çoğunlukla Türk kökenliler bulunmaktaydı. Doğru yanıt E'dir.
Soru 109
Selçuklularaki ikta ve Osmanlılardaki tımar sistemi Safevilerde hangi isimle anılmaktadır?
Seçenekler
A
Tuyul
B
Aşar
C
Narh
D
Gedik
E
İaşe
Açıklama:
Selçuklularda da uygulanan ikta geleneğinin bir devamı olarak, idarecilere veya askeri sınıfa “tuyul” adı ile araziler tahsis edilirdi. Tuyul topraklar ya daimi veya bir yıllık süreler ile verilirdi. Askeri sınıftan olup da kendisine tuyul tahsis edilenler, sipahiliği terk etmediği müddetçe ömür boyu toprağı tasarrufunda tutar ve ırsî olarak erkek evladına devredebilirdi. Yıllık olarak tahsis edilen tuyullar ise her yılın sonunda yenilenebilir veya başkasına verilirdi. Bu sistem Selçuklularaki ikta ve Osmanlılardaki tımar sisteminin bir devam idi. Doğru yanıt A'dır.
Soru 110
Safevilerde ipek üretiminin kontrolü hangi grubun elindedir?
Seçenekler
A
Ermeni Tüccarlar
B
Hint Tüccarlar
C
Hollandalı Tüccarlar
D
Devlet
E
Türkmenler
Açıklama:
İran ipeğinin üretimi büyük ölçüde devletin tekelinde idi. XVII. yüzyılın ortalarında Buyutat-ı Hassa-i Şerife’ye bağlı olarak otuzdan fazla imalathâne bulunuyordu ve yaklaşık beş bin sanatkar burada çalışıyordu. Kazvin, Tebriz ve İsfahan ipek ticaretinin yapıldığı başlıca şehirlerden idi. İran ipeği Tebriz üzerinden Bursa’ya ve İstanbul’a hatta buradan da Balkan memleketlerine kadar uzanıyordu. Doğru yanıt D'dir.
Soru 111
On iki imam Şiîliğini resmî mezhep ilan edip, ilk Şiî ezanı hangi Safevi şeyhi okutmuştur ?
Seçenekler
A
Şeyh Safiyüddin
B
Şeyh Sadrüddin
C
Şeyh Cüneyd
D
Şeyh Haydar
E
Şah İsmail
Açıklama:
.....İsmail, Tebriz’e girerek tahta oturdu. On iki imam Şiîliğini resmî mezhep ilan edip, ilk Şiî ezanı okuttu.
Soru 112
Şah İsmail'in yenilmezliği anlayışına büyük darbe vurulan savaş aşağıdakilerden hangisidir ?
Seçenekler
A
Otlukbeli
B
Irekeyn
C
Çaldıran
D
Kasr-ı Şirin
E
Kandahar
Açıklama:
I. Selim, Erzincan üzerinden Tebriz’e
doğru ilerledi. Hoy yakıonlarındaki Çaldıran ovasında yapılan savaşta Safevîler yenildiler (23 Ağustos 1514). Şah İsmail savaş meydanını terk ederek Dergezin’e çekildi. Sultan Selim, Tebriz’e girdi. Çaldıran mağlubiyeti Şah İsmail’in yenilmezliği anlayışına büyük darbe vurdu.
doğru ilerledi. Hoy yakıonlarındaki Çaldıran ovasında yapılan savaşta Safevîler yenildiler (23 Ağustos 1514). Şah İsmail savaş meydanını terk ederek Dergezin’e çekildi. Sultan Selim, Tebriz’e girdi. Çaldıran mağlubiyeti Şah İsmail’in yenilmezliği anlayışına büyük darbe vurdu.
Soru 113
Şah Tahmasb'a sığınan Osmanlı Şehzadesi kimdir ?
Seçenekler
A
Şehzade Selim
B
Şehzade Süleyman
C
Şehzade Bayezid
D
Şehzade Mehmet
E
Şehzade Murad
Açıklama:
Şah Tahmasb, Kanunî Sultan Süleyman’a elçiler
göndererek iyi niyetli yaklaşımlarda bulunmuş, mektuplar teati edilmek suretiyle
1555 yılından itibaren Osmanlılarla barış dönemi başlaıştır. Şehzâde Bayezid’in
İran’a sığınmas› bu barışı kısmen zedelemişse de, onun Osmanlılara teslimi ve katledilmesinden sonra yeniden eski duruma dönülmüştür.
göndererek iyi niyetli yaklaşımlarda bulunmuş, mektuplar teati edilmek suretiyle
1555 yılından itibaren Osmanlılarla barış dönemi başlaıştır. Şehzâde Bayezid’in
İran’a sığınmas› bu barışı kısmen zedelemişse de, onun Osmanlılara teslimi ve katledilmesinden sonra yeniden eski duruma dönülmüştür.
Soru 114
Şah Tahmasb’ın 1576 yılında vefatı üzerine Ustacaluların desteğiyle tahta ilk önce kim oturtulmuştur ?
Seçenekler
A
Haydar Mirza
B
Elkas Mirza
C
II. İsmail
D
Muhammed Hüdabende
E
I. Abbas
Açıklama:
Şah Tahmasb’ın 1576 yılında vefatı üzerine tahta kimin geçeceği hususunda yeniden rekabet başlamış, Ustacaluların desteğiyle Haydar Mirza tahta oturtulmuşsa da Avşar, Rumlu ve Türkmen beylerinin muhalefeti üzerine tahttan indirilmiş ve yerine II. İsmail, Safevî tahtına oturtulmuştur.
Soru 115
1598’de Safevilerle İstanbul’da imzalanan hangi antlaşma ile Azerbaycan, Dağıstan, Şirvan, Karabağ, Gence, Bağdat, Luristan, Kürdistan bölgeleri Osmanlı hakimiyetine girdi ?
Seçenekler
A
Kasr-ı Şirin
B
Ferhad Paşa
C
Karabağ
D
Tebriz
E
Çaldıran
Açıklama:
1598’de Safevilerle İstanbul’da imzalanan Ferhad Paşa antlaşması ile Azerbaycan, Dağıstan, Şirvan, Karabağ, Gence, Bağdat, Luristan, Kürdistan bölgeleri Osmanlı hakimiyetine girdi.
Soru 116
Şiîliği İran'ın resmi mezhebi yapan Safevi Hükümdarı kimdir ?
Seçenekler
A
Şah İsmail
B
Şah Süleman
C
Şah Tahmasb
D
Şeyh Haydar
E
Şeyh Cüneyd
Açıklama:
Şah İsmail 1501’de Tebriz’de tahta oturduktan sonra On iki imam Şiiliğini İran’ın resmi mezhebi yaptı. Bu tarihe kadar İran’ın önemli bir bölümü henüz Şii değildi.
Soru 117
Hangi Safevi hükümdarı Osmanlılarla yaptığı antlaşmayı çiğnemiştir ?
Seçenekler
A
Şah İsmail
B
Şah Tahmasb
C
II. İsmail
D
I. Abbas
E
Şah Süleyman
Açıklama:
I. Abbas, Özbek tehlikesini bertaraf ettikten sonra yeniden batıya yöneldi. Azerbaycan, Nahcivan ve Revan’ı geri aldı. Osmanlı serdarı Cağaloğlu Sinan Paşa’yı Tebriz’de yenilgiye uğrattı. Osmanlılarla 1612’de yapılan barışa aykırı olarak askeri harekatlara devam ederek Kerkük, Şehrizor, Kerbela, Necef ve Bağdat’ı ele geçirdi (1624). Böylece İran en geniş sınırlarına ulaştı.
Soru 118
İran en geniş sınırlarına hangi Safevi Hükümdarı zamanında ulaşmıştır ?
Seçenekler
A
Şah İsmail
B
Şah Süleyman
C
Şah Tahmasb
D
II. İsmail
E
I. Abbas
Açıklama:
I. Abbas, Özbek tehlikesini bertaraf ettikten sonra yeniden batıya yöneldi. Azerbaycan, Nahcivan ve Revan’ı geri aldı. Osmanlı serdarı Cağaloğlu Sinan Paşa’yı Tebriz’de yenilgiye uğrattı. Osmanlılarla 1612’de yapılan barışa aykırı olarak askeri harekatlara devam ederek Kerkük, Şehrizor, Kerbela, Necef ve Bağdat’ı ele geçirdi (1624). Böylece İran en geniş sınırlarına ulaştı.
Soru 119
Osmanlı-İran sınırını geniş ölçüde belirleyen Kasr-ı Şirin Antlaşması hangi iki hükümdar arasında imzalandı ?
Seçenekler
A
IV. Murad-Şah Safi
B
IV. Murad- Şah Süleyman
C
Genç Osman-Şah Safi
D
I. Selim- Şah İsmail
E
Kanuni Sultan Süleyman- Şah Abbas
Açıklama:
1635’te Revan Osmanlılara geçtiyse de kısa süre sonra Şah Safi tarafından geri alındı. Bu zaferden sonra Safevîlerin barış teklifi, Bağdat’ı geri almak niyetinde olan Osmanlılar tarafından reddedildi. 1638’de Bağdat IV. Murad tarafından ele geçirildi. 1639’da Osmanlılarla imzalanan Kasr-› Şirin Antlaşması Osmanlı-İran sınırını geniş ölçüde belirlediği gibi iki ülke arasında uzun süreli bir barış döneminin de başlangıcı oldu.
Soru 120
İran’a Irekeyn seferi denilen iki büyük sefer düzenleyen Osmanlı Padişahı kimdir ?
Seçenekler
A
Yavuz Sultan Selim
B
Kanuni Sultan Süleyman
C
II. Bayezid
D
IV. Murad
E
Genç Osman
Açıklama:
Kanuni Sultan Süleyman zamanında İran’a Irekeyn seferi denilen iki büyük sefer düzenlemiştir. Bu mücadeleler 1555 yılında Amasya antlaşmasıyla sona ermiştir.
Soru 121
Aşağıdakilerden hangisi Safevilerin reislerinin devletin başına geçmesinin doğru sıralamasıdır?
Seçenekler
A
Şeyh Safiyüddin-Sadrüddin-Hoca Ali-Şeyh İbrahim
B
Sadrüddin-Şeyh Safiyüddin-Hoca Ali-Şeyh İbrahim
C
Şeyh Safiyüddin-Sadrüddin-Şeyh İbrahim-Hoca Ali
D
Hoca Ali-Şeyh Safiyüddin-Şeyh İbrahim-Sadrüddin
E
Şeyh Safiyüddin-Hoca Ali-Sadrüddin-Şeyh İbrahim
Açıklama:
Doğru Yanıt A
Soru 122
- Osmanlı Sultanı II. Murad Şeyh Cüneyd'in Anadolu'da faaliyet göstermesini kabul etmedi.
- Türkmenlere sığındı ve güçlenmeye başladı.
- Varsak Türklerinin yanından Karamanoğulları yüzünden ayrılmak zorunda kaldı.
- Şeyh Cüneyd Şeyh Abdüllatif ile Şiilik üzerine münakaşa etti.
Seçenekler
A
I-II-III-IV
B
I-III-II-IV
C
II-I-III-IV
D
II-III-IV-I
E
I-IV-III-II
Açıklama:
Doğru yanıt E
Soru 123
Akkoyunlularla Derbent yakınlarında yapılan savaşta hangi Safevi Şeyh'i öldürülmüştür?
Seçenekler
A
Şeyh Haydar
B
Şah İsmail
C
Şeyh Cüneyd
D
I. Tahmasb
E
II. İsmail
Açıklama:
Doğru yanıt A
Soru 124
İlk Şii ezanı okutan Safevi Devletin'in hangi hükümdarıdır?
Seçenekler
A
Şah İsmail
B
Şeyh Cüneyd
C
Şeyh Haydar
D
II. İsmail
E
Muhammed Hüdabende
Açıklama:
Doğru yanıt A
Soru 125
- Hutbelerde Hz.Ebubekir, Hz.Ömer ve Hz.Osman’a lanet okunmasını emretti.
- Tebriz’de Akkoyunlu hanedan ailesine karşı katliamlara girişti.
- Mezarları söktürerek kemikleri etrafa saçtırdı veya yaktırdı.
- 1503’te Irak-ı Arap ve Fars hakimi Murad Bey’in üzerine yürüdü ve Hemedan yakınlarında yapılan savaşta üstün geldi.
Seçenekler
A
Şah İsmail
B
Şeyh Cüneyd
C
Şeyh Haydar
D
II. Murad
E
I. Abbas
Açıklama:
Doğru yanıt A
Soru 126
1508'de Bağdat'ı hakimiyeti altına alan devlet aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Safeviler
B
Dulkadiroğulları
C
Akkoyunlular
D
Karamanoğulları
E
Osmanlılar
Açıklama:
Doğru yanıt A
Soru 127
- 1514 yılında gerçekleşmiştir.
- Şah İsmail ve Yavuz Sultan Selim arasında olmuştur.
- Osmanlı Devlet'ine doğunun kapısını açmıştır.
- Safeviler Osmanlı Devleti'ne dahil olmuştur.
Seçenekler
A
I-II-III
B
I-II-IV
C
I-III-IV
D
II-III-IV
E
II-IV
Açıklama:
Doğru yanıt A
Soru 128
1555 yılında Osmanlı Devleti ve Safeviler arasında barış dönemi başlamıştır. Bu dönem hangi olay üzerine zedelenmiştir?
Seçenekler
A
Şehzade Bayezid'in Şah Tahmasb'a sığınması
B
V. Karl'ın Şah Tahmasb'a işbirliği teklif etmesi
C
Papa Pius'un Şah Tahmasb'ı Osmanlıya kışkırtması
D
Portekizlerin Tahmasb'ı yanlarına çekme çabaları
E
Şah Tahmasb'ın vefatı
Açıklama:
Yanıt A
Soru 129
Aşağıdakilerden hangisi Safevilere iki yıl gibi kısa bir süre hüküm sürmüştür?
Seçenekler
A
II. İsmail
B
Şah İsmail
C
Şeyh Haydar
D
Şeyh Cüneyd
E
I. Tahmasb
Açıklama:
Doğru yanıt A
Soru 130
- Başkent Kazvin’den İsfahan’a taşındı.
- Sanat ve ticaret bakımından büyük bir gelişme oldu.
- İngiliz ve Hollandalı tüccarlara geniş kapitülasyonlar da tanındı.
Seçenekler
A
I. Abbas
B
Şah İsmail
C
Şeyh Cüneyd
D
I. Tahmasb
E
Şeyh Haydar
Açıklama:
Doğru yanıt A
Ünite 7
Soru 1
1192 yılında Tarain/Tara-ari'de gerçekleşen savaş hangi yönüyle 1071 Malazgirt Savaşı'na benzetilmektedir?
Seçenekler
A
Yönetimin Türklerin eline geçmesi
B
Delhi'nin fethi
C
Önemli şehir ve kasabaların fethinin önünün açılması
D
Bizans ile sınırdaş olma
E
Hindistan'ın fethi
Açıklama:
Hindistan Türk tarihi bakımından önemli bir dönüm noktası olan bu zaferi, bazı tarihçilerin sonuçları itibariyle Malazgirt zaferine benzetmesi yerindedir. Zira bu muharebeyi müteakip Kuzey Hindistan’ın önemli şehir ve kasabaları peş peşe Gurlu hâkimiyeti altına girdi.
Soru 2
Moğol istilasının Hindistan Türklüğü açısından önemi nedir?
Seçenekler
A
Müslüman sayısı artmıştır
B
Türkler bulundukları bölgeyi Moğollara bırakmıştır
C
Türk nüfusu artmıştır
D
Türk egemenliği azalmıştır
E
Yönetimde daha çok Türkler etkili olmuştur
Açıklama:
Orta Asya’daki Moğol istilasının Hindistan Türklüğü açısından önemli bir sonucu olmuştur: bu istila başlar başlamaz önemli ölçüde Müslüman Türk, Hindistan’a akın etmiş, İltutmuş veya Kabaca’ya sığınmıştır. Böylece Hindistan’daki Türk nüfusu artmış, bu da Hindistan’daki gelişmeleri olumlu yönde etkilemiştir.
Soru 3
"Şemsü'd-dünya ve'd-din" unvanını alan, ülke yönetiminde başarısız bulunan Aram'ın yerine geçirilen, Delhi'nin en büyük sultanlarından biri olarak adlandırılan kişi kimdir?
Seçenekler
A
Aybek
B
İltutmuş
C
Kabaca
D
Ali Bey
E
Taceddin
Açıklama:
"Şemsü'd-dünya ve'd-din" unvanını alan, ülke yönetiminde başarısız bulunan Aram'ın yerine geçirilen, Delhi'nin en büyük sultanlarından biri olarak adlandırılan kişi İltutmuş'tur.
Soru 4
İltutmuş'un Abbasi Halifeliği ile kurduğu ilişkiler sonrası, halifenin elçilerinin İltutmuş'a hilat ve menşur getirmeleri ne anlama gelmektedir?
Seçenekler
A
Delhi Türk Devleti Abbasi Halifeliği yönetimi altına girmiştir
B
Delhi Türk Devleti Abbasi halifesi tarafından resmen tanınmıştır
C
Abbasi Devleti'nin Delhi Türk Devleti'ne savaş ilanıdır
D
Delhi Türk Devleti müslüman bir devlet olmuştur
E
Abbasi Halifeliğinin ateşkes ilanıdır
Açıklama:
İltutmuş’un Abbasi Halifeliği ile kurduğu ilişkiler de dikkat çekicidir. 1229 yılında
Halifenin elçileri İltutmuşa hilat ve menşur getirerek İltutmuş’un, Hint Sultanı
ve fethettikleri yerlerin hükümdarı olarak tanındığını beyan etmişlerdi.
Halifenin elçileri İltutmuşa hilat ve menşur getirerek İltutmuş’un, Hint Sultanı
ve fethettikleri yerlerin hükümdarı olarak tanındığını beyan etmişlerdi.
Soru 5
Delhi Türk Devleti hükümdarı İltutmuş kendisinden sonra taht varisini kızı Raziye olarak belirlemiş ve en iyi onun yöneteceğini söylemiştir. Ancak bu duruma rağmen beğler oğul Rüknettin'i tahta geçirmiş, kötü yönetiminden sonra da tahtı Raziye'ye geri vermişlerdir.
Bu duruma göre hangi çıkarım yapılabilir?
Bu duruma göre hangi çıkarım yapılabilir?
Seçenekler
A
Hükümdarın sözü koşulsuzca uygulanmıştır
B
Taht babadan oğla geçmektedir
C
İltutmuş tahta çıkacak kişinin cinsiyetine değil yönetim kabiliyetine önem vermiştir
D
Beyler hükümdar sözünün ardında durmuşlardır
E
Taht kavgaları yönetimi etkilemiştir
Açıklama:
İltutmuş'un yönetiminde en iyi kişinin kızı olacağını belirtmesi cinsiyetten çok yönetim kabiliyetine önem verdiğinin göstergesidir.
Soru 6
Delhi Türk Devleti içerisinde yönetimde etkili olan beyler nasıl adlandırılmaktadır?
Seçenekler
A
Beyler
B
Kırklar
C
Çeriler
D
Çorbacıbaşılar
E
Kapıkulları
Açıklama:
Delhi Türk Devleti içerisinde yönetimde etkili olan beyler "kırklar" olarak adlandırılmaktadır.
Soru 7
Delhi Türk Devleti içerisindeki beylerin hükümdarları tahtan indirip çıkaracak kadar yönetimde ve aldıkları kararlarda etkili olmaları neyin göstergesi olabilir?
Seçenekler
A
Halkla iç içe olma
B
Danışma kurulunun varlığı
C
Divanın varlığı
D
Monarşi
E
Yönetimde zayıflık
Açıklama:
Delhi Türk Devleti içerisindeki beylerin hükümdarları tahtan indirip çıkaracak kadar yönetimde ve aldıkları kararlarda etkili olmaları yönetimdeki zayıflığın göstergesidir.
Soru 8
Tahta çıkışından sonra Balaban’ın ilk işi bürokrasiyi düzenlemek oldu. Memurlara
disiplin duygusunu aşıladı. Acemi asker kaydı ve Maliye Dairesini (Âriz-i Memalik)
yeniden düzenlemek suretiyle merkezî orduyu kuvvetlendirdi. Daha sonra
da kendi arkadaşları olan Kırklar’a yönelerek onların nüfuzunu kırdı, karşı koyanları
şiddetle cezalandırdı. Balaban mecburi bir saray mevzuatı geliştirdi. Hiç kimsenin
kendisine hürmetsizlik etmesine müsaade etmedi. Haberleflme sistemini
güçlendirdi ve memurlarının yaptıklarından haberdar olarak onların girişebileceği
isyanlardan kendisini korudu. Hâkimiyetini, miras aldığı bölgelere yerleştirdi, barış
ve düzenin sürmesi için uygun politikalar güttü. Delhi yakınlarındaki ormanları
temizledi ve hırsızları dağıttı.
Bu bilgilere göre hangi çıkarım doğrudur?
disiplin duygusunu aşıladı. Acemi asker kaydı ve Maliye Dairesini (Âriz-i Memalik)
yeniden düzenlemek suretiyle merkezî orduyu kuvvetlendirdi. Daha sonra
da kendi arkadaşları olan Kırklar’a yönelerek onların nüfuzunu kırdı, karşı koyanları
şiddetle cezalandırdı. Balaban mecburi bir saray mevzuatı geliştirdi. Hiç kimsenin
kendisine hürmetsizlik etmesine müsaade etmedi. Haberleflme sistemini
güçlendirdi ve memurlarının yaptıklarından haberdar olarak onların girişebileceği
isyanlardan kendisini korudu. Hâkimiyetini, miras aldığı bölgelere yerleştirdi, barış
ve düzenin sürmesi için uygun politikalar güttü. Delhi yakınlarındaki ormanları
temizledi ve hırsızları dağıttı.
Bu bilgilere göre hangi çıkarım doğrudur?
Seçenekler
A
Balaban yönetimde Kırklar'dan yardım almıştır
B
Balaban yaptığı yeniliklerle devlet düzenini oluşturmaya çalışmıştır
C
Ülkede iç karışıklık hakimdir
D
Ekonomi düzelmiştir
E
Delhi Türk Sultanları içerisinde ilk ıslahatçı Balaban'dır
Açıklama:
Tahta çıkışından sonra Balaban’ın ilk işi bürokrasiyi düzenlemek oldu. Memurlara
disiplin duygusunu aşıladı. Acemi asker kaydı ve Maliye Dairesini (Âriz-i Memalik)
yeniden düzenlemek suretiyle merkezî orduyu kuvvetlendirdi. Daha sonra
da kendi arkadaşları olan Kırklar’a yönelerek onların nüfuzunu kırdı, karşı koyanları
şiddetle cezalandırdı. Balaban mecburi bir saray mevzuatı geliştirdi. Hiç kimsenin
kendisine hürmetsizlik etmesine müsaade etmedi. Haberleflme sistemini
güçlendirdi ve memurlarının yaptıklarından haberdar olarak onların girişebileceği
isyanlardan kendisini korudu. Hâkimiyetini, miras aldığı bölgelere yerleştirdi, barış
ve düzenin sürmesi için uygun politikalar güttü. Delhi yakınlarındaki ormanları
temizledi ve hırsızları dağıttı. Tüm bunlar Balaban'ın devlet düzenini yeniden kurma ve güçlendirme isteğini göstermektedir.
disiplin duygusunu aşıladı. Acemi asker kaydı ve Maliye Dairesini (Âriz-i Memalik)
yeniden düzenlemek suretiyle merkezî orduyu kuvvetlendirdi. Daha sonra
da kendi arkadaşları olan Kırklar’a yönelerek onların nüfuzunu kırdı, karşı koyanları
şiddetle cezalandırdı. Balaban mecburi bir saray mevzuatı geliştirdi. Hiç kimsenin
kendisine hürmetsizlik etmesine müsaade etmedi. Haberleflme sistemini
güçlendirdi ve memurlarının yaptıklarından haberdar olarak onların girişebileceği
isyanlardan kendisini korudu. Hâkimiyetini, miras aldığı bölgelere yerleştirdi, barış
ve düzenin sürmesi için uygun politikalar güttü. Delhi yakınlarındaki ormanları
temizledi ve hırsızları dağıttı. Tüm bunlar Balaban'ın devlet düzenini yeniden kurma ve güçlendirme isteğini göstermektedir.
Soru 9
Delhi Türk sultanları devrinde önem verilen işlerden birisi de posta teşkilatıdır.
Posta işlerini büyük ölçüde düzenleyerek nizama sokan Alâeddin Kalaç(1296-1316)’tır.
Onun zamanından itibaren, bir atın durmadan koşabileceği uzaklıklara konaklar yapılmış ve bu konaklarda her an koşmaya hazır süvariler bulundurmuştur. Atlı postacılara Ulak adının verilmesi kesin bir şekilde Tuğluklar devrinde gerçekleşmiştir. İbni Battuta on günde gidilecek bir mesafeyi bu ulakların iki günde gidip geldiğini söyler.
Bu bilgilere dayanarak aşağıda verilen durumlardan hangisi gerçekleşmiş olabilir?
Posta işlerini büyük ölçüde düzenleyerek nizama sokan Alâeddin Kalaç(1296-1316)’tır.
Onun zamanından itibaren, bir atın durmadan koşabileceği uzaklıklara konaklar yapılmış ve bu konaklarda her an koşmaya hazır süvariler bulundurmuştur. Atlı postacılara Ulak adının verilmesi kesin bir şekilde Tuğluklar devrinde gerçekleşmiştir. İbni Battuta on günde gidilecek bir mesafeyi bu ulakların iki günde gidip geldiğini söyler.
Bu bilgilere dayanarak aşağıda verilen durumlardan hangisi gerçekleşmiş olabilir?
Seçenekler
A
Hızlı haberleşme yönetimi güçlendirmiştir
B
Kritik durum ve anlarda hızlı ve doğru kararlar alınmıştır
C
Ülkenin dört bir tarafında gerçekleşen olaylardan hızlı haber alınmıştır
D
Diğer devletlere örnek olmuştur
E
Hanlar kurulmuştur
Açıklama:
Delhi Türk sultanları devrinde önem verilen işlerden birisi de posta teşkilatıdır.
Posta işlerini büyük ölçüde düzenleyerek nizama sokan Alâeddin Kalaç(1296-1316)’tır.
Onun zamanından itibaren, bir atın durmadan koşabileceği uzaklıklara konaklar yapılmış ve bu konaklarda her an koşmaya hazır süvariler bulundurmuştur. Atlı postacılara Ulak adının verilmesi kesin bir şekilde Tuğluklar devrinde gerçekleşmiştir. İbni Battuta on günde gidilecek bir mesafeyi bu ulakların iki günde gidip geldiğini söyler. Bu bilgiler ışığında ülkenin dört bir yanından haber alımının hızlandığı söylenebilir.
Posta işlerini büyük ölçüde düzenleyerek nizama sokan Alâeddin Kalaç(1296-1316)’tır.
Onun zamanından itibaren, bir atın durmadan koşabileceği uzaklıklara konaklar yapılmış ve bu konaklarda her an koşmaya hazır süvariler bulundurmuştur. Atlı postacılara Ulak adının verilmesi kesin bir şekilde Tuğluklar devrinde gerçekleşmiştir. İbni Battuta on günde gidilecek bir mesafeyi bu ulakların iki günde gidip geldiğini söyler. Bu bilgiler ışığında ülkenin dört bir yanından haber alımının hızlandığı söylenebilir.
Soru 10
Zamanla Türklerin ve yerlilerin karşılıklı tesirlerinin sonucu olarak Farsça, Türkçe ve Hindu dilleri karışımından oluşan “Ordu Dili’ ortaya çıktı. Bu dilin gelişmesinde şair Emir Hüsrev’in etkisi büyüktür. Cümle kuruluşu bakımından Sanskrit dilini esas alan ve Farsça, Türkçe kelimelerle zenginleşmiş bulunan bu dil, bugün Pakistan ve Hindistan Müslümanlarının kullandıkları dildir. Bu bilgiler ışınında günümüzde Ordu dilinin kullanıldığı çıkarımı yapılabilir. Buna göre hangisi denilebilir?
Seçenekler
A
Ordu dili kullanımına devam edilmektedir
B
Ordu Dili Tükçe ile aynı yapıya sahiptir
C
Dilin kullanımında din etkilidir
D
Hint Kültürünü önemli ölçüde etkilemiştir
E
Dönemin eserleri Ordu Dili ile yazılmıştır
Açıklama:
Zamanla Türklerin ve yerlilerin karşılıklı tesirlerinin sonucu olarak Farsça, Türkçe ve Hindu dilleri karışımından oluşan “Ordu Dili’ ortaya çıktı. Bu dilin gelişmesinde şair Emir Hüsrev’in etkisi büyüktür. Cümle kuruluşu bakımından Sanskrit dilini esas alan ve Farsça, Türkçe kelimelerle zenginleşmiş bulunan bu dil, bugün Pakistan ve Hindistan Müslümanlarının kullandıkları dildir. Bu bilgiler ışınında günümüzde Ordu dilinin kullanıldığı çıkarımı yapılabilir.
Soru 11
Delhi'de ilk Türk sultanlığı kaç yılında kurulmuştur?
Seçenekler
A
1071
B
1116
C
1206
D
1257
E
1312
Açıklama:
Delhi'de ilk Türk sultanlığı 1206 yılında kurulmuştur.
Soru 12
İltutmuş dönemi kaç yılında sona ermiştir?
Seçenekler
A
1206
B
1211
C
1222
D
1236
E
1248
Açıklama:
İltutmuş dönemi 1236 yılında sona ermiştir.
Soru 13
Şemsiyye hanedanından sonra Delhi'de hangi Türk hanedanı hüküm sürmüştür?
Seçenekler
A
Raziye hanedanı
B
Moğol hanedanı
C
Balaban hanedanı
D
Pencap hanedanı
E
Selçuklu hanedanı
Açıklama:
Şemsiyye hanedanından sonra Delhi'de Balaban hanedanı hüküm sürmüştür.
Soru 14
Sultan Balaban dönemi kaç yılında sona ermiştir?
Seçenekler
A
1266
B
1277
C
1287
D
1297
E
1301
Açıklama:
Sultan Balaban dönemi 1287 yılında sona ermiştir.
Soru 15
I. Balaban 1287’de öldüğünde yerine geçmiştir.
II. Balaban’ın torunu ve Bengal valisi olarak tahttan feragat eden Nâsıreddîn Buğra Han’ın oğludur.
III. On yedi yaşında Muizüddin unvanıyla Delhi tahtına çıktı.
IV. Delhi’deki Köşk-i Lâl’de ikamet geleneğini kaldırarak, Cemne nehri sahilindeki Kilughari’de yerleşti.
V. Döneminde sıkı bir sosyal hayattan serbestliğe geçiş, toplumda etkisini gösterdi, hissedilir değişiklikler meydana geldi. Tüm bu tür eylemler ülke yönetiminde zafiyete sebep oldu.
Yukarıda Keykubat'a yönelik verilen bilgilerden hangileri doğrudur?
II. Balaban’ın torunu ve Bengal valisi olarak tahttan feragat eden Nâsıreddîn Buğra Han’ın oğludur.
III. On yedi yaşında Muizüddin unvanıyla Delhi tahtına çıktı.
IV. Delhi’deki Köşk-i Lâl’de ikamet geleneğini kaldırarak, Cemne nehri sahilindeki Kilughari’de yerleşti.
V. Döneminde sıkı bir sosyal hayattan serbestliğe geçiş, toplumda etkisini gösterdi, hissedilir değişiklikler meydana geldi. Tüm bu tür eylemler ülke yönetiminde zafiyete sebep oldu.
Yukarıda Keykubat'a yönelik verilen bilgilerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I-II-III-IV-V
B
I-II-IV-V
C
I-II-III-IV
D
II-III-IV-V
E
III-IV-V
Açıklama:
Balaban 1287’de öldüğünde yerine torunu Keykubat geçti. Keykubat dedesinin yanında ve kontrolünde yetişmişti. Balaban’ın torunu ve hâlihazırda Bengal valisi olarak tahttan feragat eden Nâsıreddîn Buğra Han’ın oğludur. On yedi yaşında Muizüddin unvanıyla Delhi tahtına çıktı. İyi bir eğitim almış olmasına rağmen Balaban’ın yerini dolduracak birisi değildi. Büyükbabasının yasaklarını kaldırmış ve kendisini o zamana kadar bastırılmış gençlik arzularının, sefahat ile her türlü eğlencenin koynuna bırakmıştı. Bu yüzden Delhi’deki Köşk-i Lâl’de ikamet geleneğini kaldırarak, Cemne nehri sahilindeki Kilughari’de yerleşti. Birçok bina ve saray yaptırıp, yakın nedimlerini, meliklerini de taşınmaya teşvik etti. Sıkı bir sosyal hayattan serbestliğe geçiş, toplumda etkisini gösterdi, hissedilir değişiklikler meydana geldi. Tüm bu tür eylemler ülke yönetiminde zafiyete sebep oldu ve kısa sürede huzursuzluklar baş gösterdi. Bu duruma bir son vermek için emirlerin teşvik ve tahrikiyle babası Buğra Han Bengal’den yola çıktı ve Keykubat’la Gogra (Ghagra) ırmağında karşı karşıya geldiler ama çatışma olmadı.
Soru 16
Delhi'de Kalaç sultanlığı kaç yılında kurulmuştur?
Seçenekler
A
1290
B
1300
C
1310
D
1320
E
1330
Açıklama:
Delhi'de Kalaç sultanlığı 1290 yılında kurulmuştur.
Soru 17
Kalaç sultanlığı kaç yılında yıkılmıştır?
Seçenekler
A
1290
B
1300
C
1320
D
1340
E
1456
Açıklama:
Kalaç sultanlığı 1320 yılında yıkılmıştır.
Soru 18
Tuğluk sultanlığı kaç yılında kurulmuştur?
Seçenekler
A
1300
B
1310
C
1320
D
1330
E
1340
Açıklama:
Tuğluk sultanlığı 1320 yılında kurulmuştur.
Soru 19
Tuğluk sultanlığı kaç yılında yıkılmıştır?
Seçenekler
A
1402
B
1408
C
1414
D
1421
E
1432
Açıklama:
Tuğluk sultanlığı 1414 yılında yıkılmıştır.
Soru 20
Delhi Türk sultanlığı döneminde ülke yönetiminde etkin olan Türk melik ve emirlere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Kırklar
B
Elliler
C
Onlar
D
Atabeyler
E
Divan
Açıklama:
Delhi Türk sultanlığı döneminde ülke yönetiminde etkin olan Türk melik ve emirlere kırklar adı verilir.
Soru 21
Muizüddin Muhammed 1175'de Pencâb’taki hâkimiyetini sağlamlaştırmak için İlk nereyi aldı?
Seçenekler
A
Gazne
B
Batinda
C
Peşaver
D
Siyalkot
E
Lahor
Açıklama:
Dolayısıyla Muizüddin Muhammed 1175’de Gazne, Multan ve Uç’u alıp 1178’de Gucarat’a hareket etti. 1179’da Peşaver’i, 1181’de Siyalkot’u, 1186’da Lahor’u, 1191’de Batinda’yı zapt ederek Pencâb’taki hâkimiyetini sağlamlaştırdı.
Muizüddin Muhammed 1175’de Gazne, Multan ve Uç’u alıp 1178’de Gucarat’a hareket etti. 1179’da Peşaver’i, 1181’de Siyalkot’u, 1186’da Lahor’u, 1191’de Batinda’yı zapt ederek Pencâb’taki hâkimiyetini sağlamlaştırdı.
Muizüddin Muhammed 1175’de Gazne, Multan ve Uç’u alıp 1178’de Gucarat’a hareket etti. 1179’da Peşaver’i, 1181’de Siyalkot’u, 1186’da Lahor’u, 1191’de Batinda’yı zapt ederek Pencâb’taki hâkimiyetini sağlamlaştırdı.
Soru 22
Hindistan Türk tarihi bakımından önemli bir dönüm noktası olan Delhi ve Ecmir ne zaman Sultan Muizüddin Muhammed'in eline geçti?
Seçenekler
A
1191
B
1192
C
1193
D
1194
E
1195
Açıklama:
Buna karşın, Ecmir ve Delhi’nin Hindu Racası, Batinda’da Muhammed’in üzerine yürüdü. Sultan Muhammed yaralanıp tehlikeyle karşılaşınca aceleyle Gazne’ye geri dönerek kendini emniyete aldı ancak yılmadı. Sultan Muizüddin Muhammed 1192 yılında Hintli Racputları Tarain/Tara-orî’de yenerek önemli bir zafer elde etti. Bu zaferle birlikte Delhi ve Ecmir Muhammed’in eline geçti. Hindistan Türk tarihi bakımından önemli bir dönüm noktası olan bu zaferi, bazı tarihçilerin sonuçları itibariyle Malazgirt zaferine benzetmesi yerindedir. Zira bu muharebeyi müteakip Kuzey Hindistan’ın önemli Şehir ve kasabaları peş peşe Gurlu hâkimiyeti altına girdi. İki yıl sonra Sultan Muhammed, Kanevc ve Benares şehirlerini de ülkesine kattı.
Buna karşın, Ecmir ve Delhi’nin Hindu Racası, Batinda’da Muhammed’in üzerine yürüdü. Sultan Muhammed yaralanıp tehlikeyle karşılaşınca aceleyle Gazne’ye geri dönerek kendini emniyete aldı ancak yılmadı. Sultan Muizüddin Muhammed 1192 yılında Hintli Racputları Tarain/Tara-orî’de yenerek önemli bir zafer elde etti. Bu zaferle birlikte Delhi ve Ecmir Muhammed’in eline geçti. Hindistan Türk tarihi bakımından önemli bir dönüm noktası olan bu zaferi, bazı tarihçilerin sonuçları itibariyle Malazgirt zaferine benzetmesi yerindedir. Zira bu muharebeyi müteakip Kuzey Hindistan’ın önemli Şehir ve kasabaları peş peşe Gurlu hâkimiyeti altına girdi. İki yıl sonra Sultan Muhammed, Kanevc ve Benares şehirlerini de ülkesine kattı.
Buna karşın, Ecmir ve Delhi’nin Hindu Racası, Batinda’da Muhammed’in üzerine yürüdü. Sultan Muhammed yaralanıp tehlikeyle karşılaşınca aceleyle Gazne’ye geri dönerek kendini emniyete aldı ancak yılmadı. Sultan Muizüddin Muhammed 1192 yılında Hintli Racputları Tarain/Tara-orî’de yenerek önemli bir zafer elde etti. Bu zaferle birlikte Delhi ve Ecmir Muhammed’in eline geçti. Hindistan Türk tarihi bakımından önemli bir dönüm noktası olan bu zaferi, bazı tarihçilerin sonuçları itibariyle Malazgirt zaferine benzetmesi yerindedir. Zira bu muharebeyi müteakip Kuzey Hindistan’ın önemli Şehir ve kasabaları peş peşe Gurlu hâkimiyeti altına girdi. İki yıl sonra Sultan Muhammed, Kanevc ve Benares şehirlerini de ülkesine kattı.
Soru 23
Aybek, Lohor’da Hindistan tahtına çıkıp “Kutbü’d-dünya ve’d-din” unvanını alarak devlet merkezini Delhi’ye ne zaman taşıdı?
Seçenekler
A
1204
B
1205
C
1206
D
1207
E
1208
Açıklama:
1203 yılında Gur tahtında bulunan Gıyaseddin ölmüş, yerine kardeşi Muizüddin geçmişti. Muizüddin de 15 Mart 1206’da ölünce, Tacettin Yıldız Gazne tahtına, Aybek de Hindistan tahtına varis oldular. Delhi, Bedaun, Ecmir havalisi başta olmak üzere, İndus’tan Ganj’a, Himalayalardan Vindhiya dağları eteklerine kadar Kuzey Hindistan’ın orta kesimlerine Aybek’in hâkim olduğu görülmektedir. Gazneli Sultanı Şihabüddin Muhammed’in kölesi ve kumandanı olan Kutbeddin Aybek, Delhi Sultanı olarak tahta çıkarıldı ve alt kıtanın büyük bir kısmı tedricen onun hükümranlığı altına girdi. Aybek, 1206’da Lahor’da Hindistan tahtına çıktığında “Kutbü’d-dünya ve’d-din” unvanını aldı ve daha sonra devlet merkezini Delhi’ye taşıdı.
1203 yılında Gur tahtında bulunan Gıyaseddin ölmüş, yerine kardeşi Muizüddin geçmişti. Muizüddin de 15 Mart 1206’da ölünce, Tacettin Yıldız Gazne tahtına, Aybek de Hindistan tahtına varis oldular. Delhi, Bedaun, Ecmir havalisi başta olmak üzere, İndus’tan Ganj’a, Himalayalardan Vindhiya dağları eteklerine kadar Kuzey Hindistan’ın orta kesimlerine Aybek’in hâkim olduğu görülmektedir. Gazneli Sultanı Şihabüddin Muhammed’in kölesi ve kumandanı olan Kutbeddin Aybek, Delhi Sultanı olarak tahta çıkarıldı ve alt kıtanın büyük bir kısmı tedricen onun hükümranlığı altına girdi. Aybek, 1206’da Lahor’da Hindistan tahtına çıktığında “Kutbü’d-dünya ve’d-din” unvanını aldı ve daha sonra devlet merkezini Delhi’ye taşıdı.
1203 yılında Gur tahtında bulunan Gıyaseddin ölmüş, yerine kardeşi Muizüddin geçmişti. Muizüddin de 15 Mart 1206’da ölünce, Tacettin Yıldız Gazne tahtına, Aybek de Hindistan tahtına varis oldular. Delhi, Bedaun, Ecmir havalisi başta olmak üzere, İndus’tan Ganj’a, Himalayalardan Vindhiya dağları eteklerine kadar Kuzey Hindistan’ın orta kesimlerine Aybek’in hâkim olduğu görülmektedir. Gazneli Sultanı Şihabüddin Muhammed’in kölesi ve kumandanı olan Kutbeddin Aybek, Delhi Sultanı olarak tahta çıkarıldı ve alt kıtanın büyük bir kısmı tedricen onun hükümranlığı altına girdi. Aybek, 1206’da Lahor’da Hindistan tahtına çıktığında “Kutbü’d-dünya ve’d-din” unvanını aldı ve daha sonra devlet merkezini Delhi’ye taşıdı.
Soru 24
Aybek’in ölümünden sonra, Hindistan Türk Sultanlığının kaç ana bölüme ayrıldığı görülür?
Seçenekler
A
1
B
2
C
3
D
4
E
5
Açıklama:
Aybek’in ölümünden sonra, Hindistan Türk Sultanlığının dört ana bölüme ayrıldığı görülür.
Aybek’in ölümünden sonra, Hindistan Türk Sultanlığının dört ana bölüme ayrıldığı görülür.
- Delhi’de Aybek’in oğlu Ârâm Şah
- Badaun bölgesinde Aybek’in damadı İltutmuş
- Yukarı Sind bölgesinde Aybek’in diğer damadı Kabaca
- Bengal’de Kalaçlardan Ali Bey
Aybek’in ölümünden sonra, Hindistan Türk Sultanlığının dört ana bölüme ayrıldığı görülür.
- Delhi’de Aybek’in oğlu Ârâm Şah
- Badaun bölgesinde Aybek’in damadı İltutmuş
- Yukarı Sind bölgesinde Aybek’in diğer damadı Kabaca
- Bengal’de Kalaçlardan Ali Bey
Soru 25
Abbasi Halifeliği elçileri İltutmuş’a hilat ve menşur getirerek İltutmuş’un, Hint Sultanı ve fethettikleri yerlerin hükümdarı olarak tanındığını hangi yıl beyan etmişlerdi?
Seçenekler
A
1225
B
1226
C
1227
D
1228
E
1229
Açıklama:
İltutmuş’un Abbasi Halifeliği ile kurduğu ilişkiler de dikkat çekicidir. 1229 yılında Halifenin elçileri İltutmuş’a hilat ve menşur getirerek İltutmuş’un, Hint Sultanı ve fethettikleri yerlerin hükümdarı olarak tanındığını beyan etmişlerdi. Bu hareketin anlamı Delhi Türk Devleti’nin, Bağdat Halifesi’nce resmen tanınması demekti. Bu da Hindistan’da yeni kurulan devletin İslâm dünyası içerisindeki politik yerini aldığını göstermesi bakımından önemlidir.
İltutmuş’un Abbasi Halifeliği ile kurduğu ilişkiler de dikkat çekicidir. 1229 yılında Halifenin elçileri İltutmuş’a hilat ve menşur getirerek İltutmuş’un, Hint Sultanı ve fethettikleri yerlerin hükümdarı olarak tanındığını beyan etmişlerdi. Bu hareketin anlamı Delhi Türk Devleti’nin, Bağdat Halifesi’nce resmen tanınması demekti. Bu da Hindistan’da yeni kurulan devletin İslâm dünyası içerisindeki politik yerini aldığını göstermesi bakımından önemlidir.
İltutmuş’un Abbasi Halifeliği ile kurduğu ilişkiler de dikkat çekicidir. 1229 yılında Halifenin elçileri İltutmuş’a hilat ve menşur getirerek İltutmuş’un, Hint Sultanı ve fethettikleri yerlerin hükümdarı olarak tanındığını beyan etmişlerdi. Bu hareketin anlamı Delhi Türk Devleti’nin, Bağdat Halifesi’nce resmen tanınması demekti. Bu da Hindistan’da yeni kurulan devletin İslâm dünyası içerisindeki politik yerini aldığını göstermesi bakımından önemlidir.
Soru 26
Delhi’de hüküm süren Türk Sultanlıklarının üçüncüsü olan Balabanlılar kaç yıl hüküm sürmüşlerdir?
Seçenekler
A
24
B
25
C
26
D
27
E
28
Açıklama:
BALABAN HANEDANI (1266-1290)
Delhi’de hüküm süren Türk Sultanlıklarının üçüncüsü Balabanlılardır. Balaban, Orta Asya’nın Moğollarca istila edildiği dönemde köle olarak yakalanmış ve Delhi’de İltutmuş’a satılmıştı. Kabiliyeti ve sebatı sayesinde yüksek yerlere geldi. 1266 ile 1290 tarihleri arasında yirmi dört yıl hâkimiyet süren bu hanedan, bir rivayete göre Kıpçakların Uluğ-Borlu kabilesine, başka bir rivayete göre de Orta Asya’nın İlberi Türklerine mensuptu.
BALABAN HANEDANI (1266-1290)
Delhi’de hüküm süren Türk Sultanlıklarının üçüncüsü Balabanlılardır. Balaban, Orta Asya’nın Moğollarca istila edildiği dönemde köle olarak yakalanmış ve Delhi’de İltutmuş’a satılmıştı. Kabiliyeti ve sebatı sayesinde yüksek yerlere geldi. 1266 ile 1290 tarihleri arasında yirmi dört yıl hâkimiyet süren bu hanedan, bir rivayete göre Kıpçakların Uluğ-Borlu kabilesine, başka bir rivayete göre de Orta Asya’nın İlberi Türklerine mensuptu.
Delhi’de hüküm süren Türk Sultanlıklarının üçüncüsü Balabanlılardır. Balaban, Orta Asya’nın Moğollarca istila edildiği dönemde köle olarak yakalanmış ve Delhi’de İltutmuş’a satılmıştı. Kabiliyeti ve sebatı sayesinde yüksek yerlere geldi. 1266 ile 1290 tarihleri arasında yirmi dört yıl hâkimiyet süren bu hanedan, bir rivayete göre Kıpçakların Uluğ-Borlu kabilesine, başka bir rivayete göre de Orta Asya’nın İlberi Türklerine mensuptu.
BALABAN HANEDANI (1266-1290)
Delhi’de hüküm süren Türk Sultanlıklarının üçüncüsü Balabanlılardır. Balaban, Orta Asya’nın Moğollarca istila edildiği dönemde köle olarak yakalanmış ve Delhi’de İltutmuş’a satılmıştı. Kabiliyeti ve sebatı sayesinde yüksek yerlere geldi. 1266 ile 1290 tarihleri arasında yirmi dört yıl hâkimiyet süren bu hanedan, bir rivayete göre Kıpçakların Uluğ-Borlu kabilesine, başka bir rivayete göre de Orta Asya’nın İlberi Türklerine mensuptu.
Soru 27
Balaban kaç yıl hüküm sürmüştür?
Seçenekler
A
21
B
22
C
23
D
24
E
25
Açıklama:
1242’de Nizâmü’l-Mülk Hoca Mühezzebüddin’in öldürülmesinden sonra Emir-i Hacibliğe yükseltilen Balaban, Nâsırüddin Mahmud’un ömrünün sonlarına doğru bütün otoriteyi devralmıştı. Balaban’ın görevde olmadığı 1253-1255 yılları hariç saltanatı boyunca idareye müdahale etmedi. Balaban, zaten son Sultan Nâsırüddin Mahmud’un (1246-1265) kayınpederi idi ve bu sıfatla devlete hâkimdi. Balaban da yine “Kırklar”la uğraştı ve yönetimi merkezîleştirmeye çalıştı. Yirmi iki yıllık saltanatı Balaban, devletin dağılmayı önlemeye çalıştı ülkenin Moğol istilasına maruz kalmasını engelledi. Mahmud’un 1266’da ölümü üzerine hanlar, melikler ve emirlerin oybirliği ile Balaban, Gıyaseddin unvanıyla tahta geçti ve güçlendi.
1242’de Nizâmü’l-Mülk Hoca Mühezzebüddin’in öldürülmesinden sonra Emir-i Hacibliğe yükseltilen Balaban, Nâsırüddin Mahmud’un ömrünün sonlarına doğru bütün otoriteyi devralmıştı. Balaban’ın görevde olmadığı 1253-1255 yılları hariç saltanatı boyunca idareye müdahale etmedi. Balaban, zaten son Sultan Nâsırüddin Mahmud’un (1246-1265) kayınpederi idi ve bu sıfatla devlete hâkimdi. Balaban da yine “Kırklar”la uğraştı ve yönetimi merkezîleştirmeye çalıştı. Yirmi iki yıllık saltanatı Balaban, devletin dağılmayı önlemeye çalıştı ülkenin Moğol istilasına maruz kalmasını engelledi. Mahmud’un 1266’da ölümü üzerine hanlar, melikler ve emirlerin oybirliği ile Balaban, Gıyaseddin unvanıyla tahta geçti ve güçlendi.
1242’de Nizâmü’l-Mülk Hoca Mühezzebüddin’in öldürülmesinden sonra Emir-i Hacibliğe yükseltilen Balaban, Nâsırüddin Mahmud’un ömrünün sonlarına doğru bütün otoriteyi devralmıştı. Balaban’ın görevde olmadığı 1253-1255 yılları hariç saltanatı boyunca idareye müdahale etmedi. Balaban, zaten son Sultan Nâsırüddin Mahmud’un (1246-1265) kayınpederi idi ve bu sıfatla devlete hâkimdi. Balaban da yine “Kırklar”la uğraştı ve yönetimi merkezîleştirmeye çalıştı. Yirmi iki yıllık saltanatı Balaban, devletin dağılmayı önlemeye çalıştı ülkenin Moğol istilasına maruz kalmasını engelledi. Mahmud’un 1266’da ölümü üzerine hanlar, melikler ve emirlerin oybirliği ile Balaban, Gıyaseddin unvanıyla tahta geçti ve güçlendi.
Soru 28
Delhi’de Tuğluk Sultanlığı hangi dönemlerde hüküm sürmüştür?
Seçenekler
A
1320 - 1411
B
1320 - 1412
C
1320 - 1413
D
1320 - 1414
E
1320 - 1415
Açıklama:
DELHİ’DE TUĞLUK SULTANLIĞI (1320-1414)
Gazi Melik Tuğluk, Gıyâseddin Tuğluk unvanıyla Delhi tahtına otururken, 1414’e kadar sürecek bir Hanedanın da kurucusu olmuştur. Bu ailenin menşei kesinlikle belli değildir. Ama Gazi Tuğluk’un babasının Karauna Türklerinden olduğu bilinmektedir.
Gazi Melik Tuğluk, Gıyâseddin Tuğluk unvanıyla Delhi tahtına otururken, 1414’e kadar sürecek bir Hanedanın da kurucusu olmuştur. Bu ailenin menşei kesinlikle belli değildir. Ama Gazi Tuğluk’un babasının Karauna Türklerinden olduğu bilinmektedir.
Soru 29
Aşağıdakilerden hangisi Delhi idari hayatı (İslam Devletlerinin modeli) dikkate alındığında divan teşkilatından biri değildir?
Seçenekler
A
Dîvân-ı Vezâret
B
Dîvân-ı Risâlet
C
Dîvân-ı İnşâ
D
Dîvân-ı Arz
E
Dîvân-ı Berîd
Açıklama:
İDARİ HAYAT
Sultanlık yönetimi daha önce geliştirilmiş İslam Devletlerinin modeli üzerine kuruldu. Bu model dîvân teşkilatından meydana gelmekteydi. Dört büyük dîvân vardı: 1) Dîvân-ı Vezâret; 2) Dîvân-ı Risâlet; 3) Dîvân-ı İnşâ; 4) Dîvân-ı Arz. Devrin anlayışına göre; Dîvân-ı Vezâret diğer üç dîvândan daha üstün sayılmaktaydı. İdarî teşkilâtta en yüksek ve yetkili makam Dîvân-I Vezâret idi.
İDARİ HAYAT
Sultanlık yönetimi daha önce geliştirilmiş İslam Devletlerinin modeli üzerine kuruldu. Bu model dîvân teşkilatından meydana gelmekteydi. Dört büyük dîvân vardı: 1) Dîvân-ı Vezâret; 2) Dîvân-ı Risâlet; 3) Dîvân-ı İnşâ; 4) Dîvân-ı Arz. Devrin anlayışına göre; Dîvân-ı Vezâret diğer üç dîvândan daha üstün sayılmaktaydı. İdarî teşkilâtta en yüksek ve yetkili makam Dîvân-I Vezâret idi.
Sultanlık yönetimi daha önce geliştirilmiş İslam Devletlerinin modeli üzerine kuruldu. Bu model dîvân teşkilatından meydana gelmekteydi. Dört büyük dîvân vardı: 1) Dîvân-ı Vezâret; 2) Dîvân-ı Risâlet; 3) Dîvân-ı İnşâ; 4) Dîvân-ı Arz. Devrin anlayışına göre; Dîvân-ı Vezâret diğer üç dîvândan daha üstün sayılmaktaydı. İdarî teşkilâtta en yüksek ve yetkili makam Dîvân-I Vezâret idi.
İDARİ HAYAT
Sultanlık yönetimi daha önce geliştirilmiş İslam Devletlerinin modeli üzerine kuruldu. Bu model dîvân teşkilatından meydana gelmekteydi. Dört büyük dîvân vardı: 1) Dîvân-ı Vezâret; 2) Dîvân-ı Risâlet; 3) Dîvân-ı İnşâ; 4) Dîvân-ı Arz. Devrin anlayışına göre; Dîvân-ı Vezâret diğer üç dîvândan daha üstün sayılmaktaydı. İdarî teşkilâtta en yüksek ve yetkili makam Dîvân-I Vezâret idi.
Soru 30
Delhi’de ilk Türk sultanlığının kurulduğu yıl aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1193
B
1197
C
1202
D
1206
E
1210
Açıklama:
Gur Sultanı Muizüddin, ordusundaki ünlü kumandanlarından Aybek’i Hindistan’da genel vali ve ordu komutanı olarak bıraktı ve kendisi Gazne’ye döndü. Aybek 1193’de Delhi’yi ele geçirdi. Bu tarihten itibaren de Kuzey Hindistan’da fiilen Delhi Türk Sultanlığı kurulmuş oldu. Ancak devletin resmi kuruluşu Muizüddin’in 1206 yılında ölümünden sonradır.
Muizüddin de 15 Mart 1206’da ölünce, Tacettin Yıldız Gazne tahtına, Aybek de Hindistan tahtına varis oldular. Delhi, Bedaun, Ecmir havalisi başta olmak üzere, İndus’tan Ganj’a, Himalayalardan Vindhiya dağları eteklerine kadar Kuzey Hindistan’ın orta kesimlerine Aybek’in hâkim olduğu görülmektedir. Gazneli Sultanı Şihabüddin Muhammed’in kölesi ve kumandanı olan Kutbeddin Aybek, Delhi Sultanı olarak tahta çıkarıldı ve alt kıtanın büyük bir kısmı tedricen onun hükümranlığı altına girdi. Aybek, 1206’da Lahor’da Hindistan tahtına çıktığında “Kutbü’d-dünya ve’d-din” unvanını aldı ve daha sonra devlet merkezini Delhi’ye taşıdı. Çok geçmeden Gazne tahtındaki Tacettin Yıldız ile Pencak ve Lahor yüzünden arası açılan Kutbeddin Aybek, Yıldız’ı yenerek Gazne’yi ele geçirdi. Ancak kısa sürede toparlanan Yıldız, yeniden Gazne’ye girdi. Kutbeddin Aybek zamanında alt kıtanın büyük bir kısmı tedricen Türk hâkimiyetine girdi. İslam hâkimiyeti Hindistan’ın kuzey yarısında sağlam bir temele oturdu. Kutbeddin Aybek’in 1206-1210 yılları arasındaki sultanlık döneminde önemli bir hadise görülmemektedir. Doğru cevap D’dir.
Muizüddin de 15 Mart 1206’da ölünce, Tacettin Yıldız Gazne tahtına, Aybek de Hindistan tahtına varis oldular. Delhi, Bedaun, Ecmir havalisi başta olmak üzere, İndus’tan Ganj’a, Himalayalardan Vindhiya dağları eteklerine kadar Kuzey Hindistan’ın orta kesimlerine Aybek’in hâkim olduğu görülmektedir. Gazneli Sultanı Şihabüddin Muhammed’in kölesi ve kumandanı olan Kutbeddin Aybek, Delhi Sultanı olarak tahta çıkarıldı ve alt kıtanın büyük bir kısmı tedricen onun hükümranlığı altına girdi. Aybek, 1206’da Lahor’da Hindistan tahtına çıktığında “Kutbü’d-dünya ve’d-din” unvanını aldı ve daha sonra devlet merkezini Delhi’ye taşıdı. Çok geçmeden Gazne tahtındaki Tacettin Yıldız ile Pencak ve Lahor yüzünden arası açılan Kutbeddin Aybek, Yıldız’ı yenerek Gazne’yi ele geçirdi. Ancak kısa sürede toparlanan Yıldız, yeniden Gazne’ye girdi. Kutbeddin Aybek zamanında alt kıtanın büyük bir kısmı tedricen Türk hâkimiyetine girdi. İslam hâkimiyeti Hindistan’ın kuzey yarısında sağlam bir temele oturdu. Kutbeddin Aybek’in 1206-1210 yılları arasındaki sultanlık döneminde önemli bir hadise görülmemektedir. Doğru cevap D’dir.
Soru 31
Kendisinden sonra tahta geçmek için başka oğulları bulunmasına rağmen kızını veliaht yapan Sultan aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Alâeddin Muhammed
B
İltutmuş
C
Balaban Şah
D
Kutbeddin Aybek
E
Firûz Şâh
Açıklama:
İltutmuş’un kendisinden sonra tahta geçmek için başka oğulları bulunmasına rağmen kızı Raziye’yi veliaht yapması şaşkınlık yaratmıştı. Kendisi “Oğullarım gençlik eğlencelerine dalmışlar, hiç birisinde ülkeyi idare edecek yetenek yok, ben öldükten sonra oğullarımdan hiçbirisinin kızım kadar veliahtlığa yaraşmadığı görülecektir” demiştir. Doğru cevap B’dir.
Soru 32
1266 ile 1290 tarihleri arasında yirmi dört yıl Delhi’de hâkimiyet süren Türk hanedanlığı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Şemsiyye Hanedanı
B
Kalaç Sultanlığı
C
Balaban Hanedanı
D
Tuğluk Sultanlığı
E
Lodi Hanedanlığı
Açıklama:
Delhi’de hüküm süren Türk Sultanlıklarının üçüncüsü Balabanlılardır. Balaban, Orta Asya’nın Moğollarca istila edildiği dönemde köle olarak yakalanmış ve Delhi’de İltutmuş’a satılmıştı. Kabiliyeti ve sebatı sayesinde yüksek yerlere geldi. Delhi’de hüküm süren Türk Sultanlıklarının üçüncüsü Balabanlılardır. Balaban, Orta Asya’nın Moğollarca istila edildiği dönemde köle olarak yakalanmış ve Delhi’de İltutmuş’a satılmıştı. Kabiliyeti ve sebatı sayesinde yüksek yerlere geldi. 1266 ile 1290 tarihleri arasında yirmi dört yıl hâkimiyet süren bu hanedan, bir rivayete göre Kıpçakların Uluğ-Borlu kabilesine, başka bir rivayete göre de Orta Asya’nın İlberi Türklerine mensuptu., bir rivayete göre Kıpçakların Uluğ-Borlu kabilesine, başka bir rivayete göre de Orta Asya’nın İlberi Türklerine mensuptu. Doğru cevap C’dir.
Soru 33
Çağatay tehlikesinin ortadan kalkması üzerine, o zamana kadar hiçbir sultanın cüret edemediği Güney Hindistan’ın fethine girişen sultan aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Balaban Şah
B
İltutmuş
C
Kutbeddin Aybek
D
Firûz Şâh
E
Alâeddin Muhammed
Açıklama:
Moğol hücumlarından topraklarını koruyan Alâeddin Muhammed hâkimiyetini daha uzaklara yaymaya çalıştı. Çağatay tehlikesinin ortadan kalkması üzerine, o zamana kadar hiçbir sultanın cüret edemediği bir işe, yani Güney Hindistan’ın fethine girişti.
Güneydeki fetihlere devam eden Alâeddin Muhammed’in orduları, Hindistan’ın en zengin köşelerinden birisi olan Pandya bölgesi ele geçirildikten sonra, Seylan adasının hemen karşısına düşen Raesvaran şehrine kadar ilerlediler. Böylece Türkler, tarihlerinde ilk defa Seylan kapılarına kadar ulaşmış oluyordu. Doğru cevap E’dir.
Güneydeki fetihlere devam eden Alâeddin Muhammed’in orduları, Hindistan’ın en zengin köşelerinden birisi olan Pandya bölgesi ele geçirildikten sonra, Seylan adasının hemen karşısına düşen Raesvaran şehrine kadar ilerlediler. Böylece Türkler, tarihlerinde ilk defa Seylan kapılarına kadar ulaşmış oluyordu. Doğru cevap E’dir.
Soru 34
Aşağıdakilerden hangisi Delhi Türk Sultanlıklarında bulunan dört büyük divandan biri değildir?
Seçenekler
A
Divan-ı Hümayun
B
Dîvân-ı Vezâret
C
Dîvân-ı Risâlet
D
Dîvân-ı İnşâ
E
Dîvân-ı Arz
Açıklama:
Sultanlık yönetimi daha önce geliştirilmiş İslam Devletlerinin modeli üzerine kuruldu. Bu model dîvân teşkilâtından meydana gelmekteydi. Dört büyük dîvân vardı: 1) Dîvân-ı Vezâret; 2) Dîvân-ı Risâlet; 3) Dîvân-ı İnşâ; 4) Dîvân-ı Arz. Doğru cevap A’dır.
Soru 35
Delhi Türk sultanlıklarında sivil yönetimin başında aşağıdakilerden hangisi bulunurdu?
Seçenekler
A
Müşrif-i memalik
B
Vezir
C
Sadru’s-sudur’
D
Mustavfi-i memalik
E
Debir-i hass
Açıklama:
Hindistan’da fil sahibi olmak bir saray imtiyazı idi. Bu sebeple fil-hane hep başkentte tutuldu. Köleler toplumda önemli bir yer tutmakta, özellikle saray ve orduda sayıları önemli miktarlara ulaşmaktaydı. Sivil yönetimin başında vezir bulunurdu ve kendisinin iki vekili vardı: bunlardan müşrif-i memalik genel muhasebe işlerinin başında bulunurken, ikincisi mustavfi-i memalik ise genel müfettiş görevini yürütmekteydi. Âriz-i memalik ise asker kaydetme ve ordunun iaşesi ile ilgilenirdi. Devletin yazışma görevi debir-i hass’ın nezaretinde idi ama haber ve istihbaratın başında ise berid-i memalik vardı. Dini işler genel olarak kadı-i memalik diye bilinen, hükümdarlığın baş hâkimi sadru’s-sudur’un maiyetinde idi. Doğru cevap B’dir.
Soru 36
Delhi Türk Sultanlıklarında eyâletlerde bulunan askerlere ne ad verilirdi?
Seçenekler
A
Haşem-i hazret
B
Leşker-i kalb
C
Haşem-i etrâf
D
Haşem-i hâss
E
Hâssa-i hayl
Açıklama:
Delhi Türk Sultanlığı ordusunu oluşturan unsurlar, kaynaklarda açık bir şekilde belirtilmemektedir. Öyle anlaşılıyor ki, sultanlık ordusunun önemli bölümünü eyâlet askerleri oluşturuyordu. Eyâletlerdeki askerlere, “haşem-i etrâf” denilmekteydi. Delhi’de bulunan askerlere ise “haşem-i kalb”, “leşker-i kalb”, “efvâc-ı kalb” veya “haşem-i hazret” adları verilirdi. Bunlardan saray ve hükümdarı korumakla görevli olanlara “haşem-i hâss” veya “hâssa-i hayl” denirdi. Hâssa-i hayl, hükümdarın memlûkleri (bendegân-ı hâss) ve candâr, silâhdâr gibi muhâfız grupları meydana getirmekteydi. Ordu, süvari alayının merkezinde bulunduğu piyade ve fillerden oluşan bir düzene sahipti. Doğru cevap C’dir.
Soru 37
Delhi Türk sultanları devrinde posta işlerini büyük ölçüde düzenleyerek nizama sokan hükümdar aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Alâeddin Kalaç
B
Kutbeddin Aybek
C
Muhammed Tuğluk
D
İltutmuş
E
Muizüddin Behram
Açıklama:
Delhi Türk sultanları devrinde önem verilen işlerden birisi de posta teşkilatıdır. Posta işlerini büyük ölçüde düzenleyerek nizama sokan Alâeddin Kalaç (1296-1316)’tır. Onun zamanından itibaren, bir atın durmadan koşabileceği uzaklıklara konaklar yapılmış ve bu konaklarda her an koşmaya hazır süvariler bulundurmuştur. Atlı postacılara Ulak adının verilmesi kesin bir şekilde Tuğluklar devrinde gerçekleşmiştir. İbn-i Battuta on günde gidilecek bir mesafeyi bu ulakların iki günde gidip geldiğini söyler. Doğru cevap A’dır.
Soru 38
Delhi Türk sultanlıkları hangi İslami mezhebe bağlıydılar?
Seçenekler
A
Şiilik
B
Vehhabilik
C
Haricilik
D
Bâtınilik
E
Sünnilik
Açıklama:
Delhi Türk sultanlıkları Sünniliğe ve Hanefiliğe sıkı sıkıya bağlıydılar. Bu dönemde etkin olan Şii ve Batini hareketlerine karşı Sünni Hanefiliği ve kurumlarını açıktan savunmuşlardır. Doğru cevap E’dir.
Soru 39
1230 yılında tamamlanan ve Hindistan Türk Sultanlığının zafer anıtı olarak ifade edilen şaheser aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Tac Mahal
B
Ulu Camii
C
Selim Çisti Türbesi
D
Kutup Minare
E
Bülend Darvaza
Açıklama:
Müslüman Türkler, önceleri minare şeklinde kule ve hele de kubbenin hiç bulunmadığı ülkede dünyanın yükseklik bakımından ikinci ve bir binaya dayanmayan minareler arasında birinci minaresini, Kutup Minar’ı inşa ettirmişlerdir.
Kutup Minare Hindistan Türk Sultanlığının zafer anıtıdır. Eserin yapımına 1199’da Kutbeddin Aybek zamanında başlanmış ve İltutmuş zamanında1230 yılında tamamlanmıştır. Tahminen 73 m olan yüksekliği, 12 m çapındaki kaide üzerinde yükselir. 5 şerefesi olan Kutup-Minar kırmızı kum taşı ile ak mermerden inşa edilmiştir. Doğru cevap D’dir.
Kutup Minare Hindistan Türk Sultanlığının zafer anıtıdır. Eserin yapımına 1199’da Kutbeddin Aybek zamanında başlanmış ve İltutmuş zamanında1230 yılında tamamlanmıştır. Tahminen 73 m olan yüksekliği, 12 m çapındaki kaide üzerinde yükselir. 5 şerefesi olan Kutup-Minar kırmızı kum taşı ile ak mermerden inşa edilmiştir. Doğru cevap D’dir.
Soru 40
Aşağıdaki Türk devletlerinden hangisinin önderliğinde Hindistan'ın kuzeyi Türk egemenliğine girmiştir?
Seçenekler
A
Uygurlar
B
Memlüklüler
C
Gazneliler
D
Göktürkler
E
Babürlüler
Açıklama:
Hindistan’daki Türk egemenliği ve ülkenin İslamlaşması Gazneliler zamanında olmuştur.
Gazneli Mahmut’un Hindistan’a yaptığı 16 sefer sonucunda, Hindistan’ın kuzey kısmına hâkim olan yerel yönetimler kırılmış, bölgede Türk egemenliği başlamıştır.
Gazneli Mahmut’un Hindistan’a yaptığı 16 sefer sonucunda, Hindistan’ın kuzey kısmına hâkim olan yerel yönetimler kırılmış, bölgede Türk egemenliği başlamıştır.
Soru 41
Bazı tarihçilerin sonuçları bakımından Malazgirt Zaferi'ne benzettikleri savaşı aşağıdaki Türk sultanlarından hangisi kazanmıştır?
Seçenekler
A
Sultan Sencer
B
Sultan Muizüddin Muhammed
C
Aybek
D
Sultan Şihabüddin
E
Sultan Kutbeddin
Açıklama:
Sultan Muizüddin Muhammed 1192 yılında Hintli Racputları Tarain/Tara-orî’de yenerek önemli bir zafer elde etti. Bu zaferle birlikte Delhi ve Ecmir, Muhammed’in eline geçti. Hindistan Türk tarihi bakımından önemli bir dönüm noktası olan bu zaferi, bazı tarihçilerin sonuçları itibariyle Malazgirt zaferine benzetmesi yerindedir.
Soru 42
Delhi'yi ele geçirerek Kuzey Hindistan'da ilk Türk sultanlığını kuran Türk kumandanı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Cengiz
B
Aybek
C
Gıyaseddin
D
Bahtiyar Kalaç
E
Kutup Minar
Açıklama:
Gur Sultanı Muizüddin, ordusundaki ünlü kumandanlarından Aybek’i Hindistan’da genel vali ve ordu komutanı olarak bıraktı ve kendisi Gazne’ye döndü. Aybek 1193’de Delhi’yi ele geçirdi. Bu tarihten itibaren de Kuzey Hindistan’da fiilen Delhi Türk Sultanlığı kurulmuş oldu.
Soru 43
Aşağıdakilerden hangisi Aybek'in ölümünden sonra Hindistan Türk Sultanlığının ayrıldığı dört koldan birisi değildir?
Seçenekler
A
Delhi
B
Yukarı Sind
C
Badaun
D
Bengal
E
Nepal
Açıklama:
Aybek’in ölümünden sonra, Hindistan Türk Sultanlığının dört ana bölüme ayrıldığı görülür.
• Delhi’de Aybek’in oğlu Ârâm Şah
• Badaun bölgesinde Aybek’in damadı İltutmuş
• Yukarı Sind bölgesinde Aybek’in diğer damadı Kabaca
• Bengal’de Kalaçlardan Ali Bey
idaresi vardır.
• Delhi’de Aybek’in oğlu Ârâm Şah
• Badaun bölgesinde Aybek’in damadı İltutmuş
• Yukarı Sind bölgesinde Aybek’in diğer damadı Kabaca
• Bengal’de Kalaçlardan Ali Bey
idaresi vardır.
Soru 44
Aslen Kıpçak Türkü ve Gakhar Seferi'ndeki başarıları nedeniyle azad edilmiş bir köle olan Türk komutanı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İltutmuş
B
Kutalmış
C
Aybek
D
Taceddin Yıldız
E
Melik Nâsıruddin Mahmud
Açıklama:
Aslen Kıpçak Türklerinden olan ve bir müddet köle olarak Türkistan’ın muhtelif bölgelerinde bulunan İltutmuş, bir süre Buhara ve Gazne’de bulunduktan sonra Sultan Muizüddin’in sarayında görev almıştı. 1205 yılında Sultan Muizüddin Muhammed’in de bizzat işttirak ettiği Gakhar seferinde isyancılara büyük bir darbe vurmasıyla Sultan’ın dikkatini çeken İlltutmuş savaştan sonra Sultan tarafından bizzat hilat giydirilerek şereflendirilmiş ve azat edilmişti.
Soru 45
Bir rivayete göre Kıpçak ve bir diğerine göre İlberi Türklerine mensup olan Delhi'de hüküm sürmüş Türk hanedanlarından üçüncüsü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Balabanlılar
B
Babürlüler
C
Gazneliler
D
Şemsiyye Hanedanı
E
Gurlular
Açıklama:
Delhi’de hüküm süren Türk Sultanlıklarının üçüncüsü Balabanlılardır. Balaban, Orta Asya’nın Moğollarca istila edildiği dönemde köle olarak yakalanmış ve Delhi’de İltutmuş’a satılmıştı. Kabiliyeti ve sebatı sayesinde yüksek yerlere geldi. 1266 ile 1290 tarihleri arasında yirmi dört yıl hâkimiyet süren bu hanedan, bir rivayete göre Kıpçakların Uluğ-Borlu kabilesine, başka bir rivayete göre de Orta Asya’nın İlberi Türklerine mensuptu.
Soru 46
Aşağıdakilerden hangisi Balaban Sultan'ın tahta geçtikten sonra gerçekleştirdiği icraatlardan birisi değildir?
Seçenekler
A
Bürokrasiyi düzenlemek
B
Merkezi orduyu kuvvetlendirmek
C
Haberleşme sistemini güçlendirdi
D
Ormanları temizleyerek hırsızları Dağıttı
E
Hinduları Nepal'e yerleştirdi
Açıklama:
Tahta çıktıktan sonra Balaban’ın ilk işi bürokrasiyi düzenlemek oldu. Memurlara disiplin duygusunu aşıladı. Acemi asker kaydı ve Maliye Dairesini (Âriz-i Memalik) yeniden düzenlemek suretiyle merkezî orduyu kuvvetlendirdi. Daha sonra da kendi arkadaflları olan Kırklar’a yönelerek onların nüfuzunu kırdı, karşı koyanları şiddetle cezalandırdı. Balaban mecburi bir saray mevzuatı geliştirdi. Hiç kimsenin kendisine hürmetsizlik etmesine müsaade etmedi. Haberleşme sistemini güçlendirdi ve memurlarının yaptıklarından haberdar olarak onların girişebileceği isyanlardan kendisini korudu. Hâkimiyetini, miras aldığı bölgelere yerleştirdi, barış ve düzenin sürmesi için uygun politikalar güttü. Delhi yakınlarındaki ormanları temizledi ve hırsızları dağıttı. Ancak Hindulara herhangi bir yaptırım uygulamamıştır ki bu Türk devlet geleneğine aykırı bir tutumdur.
Soru 47
Aslen Türk olmalarına karşın uzun süre Afganistan bölgesinde yaşadıkları için yerel kültürden de etkilenmiş olan Halcîler olarak da anılan Kuzey Hindistan'da hüküm sürmüş Türk sultanlığıdır?
Seçenekler
A
Kalaçlar
B
Kıpçaklar
C
Babürler
D
Balabanlar
E
Şemsiyyeler
Açıklama:
Kalaçlar olarak da bilinen Kalcîler/Halcî’ler köken olarak Türk’tüler ancak uzun süredir Afganistan’da yaşadıklarından kısmen Afganlaşmışlardı. Bilinmeyen bir tarihte Türkistan’dan göç ederek bugünkü Afganistan’ın batısına; Ceyhun ile Sind nehirleri arasına yerleşen Kalaçlar Gazneli, Gurlu ve daha sonra bölgede kurulan diğer Türk devletlerinin tebaası olmuşlardı. Yine bu devletlerin Hindistan’a yaptıkları akınlarda yer alan Kalcîler, Delhi Türk Sultanlığının teşekkül ettiği sıralarda, özellikle Sind bölgesinde hatırı sayılır bir güce ulaşmış bulunuyorlardı.
Soru 48
İltutmuş'a ilk resmi beratı gönderen halife aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Halife el-Mustansır
B
El Vâsık
C
El Müsta
D
El Mütevekki
E
El Kaaim
Açıklama:
Delhi Sultanları başlangıçta Bağdat Halifeliği’nin hâkimiyetini kabul etmişlerdi. Bu manada ilk resmi berat Halife el-Mustansır tarafından gönderilen bir icazetname ile İltutmuş döneminde, 1229 yılında sağlandı. 1258’de Halifenin Moğollarca öldürülmesi üzerine sultanlar sıkıntıya düştü. Zira son Abbasi halifesi el-Mustasım adına para basılmaya devam etti.
Soru 49
Aşağıdakilerden hangisi Delhi Sultanlıklarındaki dîvân teşkilatlanmasını meydana getiren dört unsurdan birisi değildir?
Seçenekler
A
Dîvân-ı Vezâret
B
Dîvân-ı İnşa
C
Dîvân-ı Umumiye
D
Dîvân-ı Risâlet
E
Dîvân-ı Arz
Açıklama:
Sultanlık yönetimi daha önce geliştirilmiş İslam Devletlerinin modeli üzerine kuruldu. Bu model dîvân teşkilâtından meydana gelmekteydi. Dört büyük dîvân vardı: 1) Dîvân-ı Vezâret; 2) Dîvân-ı Risâlet; 3) Dîvân-ı İnşa; 4) Dîvân-ı Arz. Divan-ı Umumiye bunlardan birisi değildir.
Soru 50
Hindistan'daki Türk egemenliği ve ülkenin İslamlaşması hangi devlet zamanında olmuştur?
Seçenekler
A
Gazneniler
B
Karahanlılar
C
Moğolar
D
Delhililer
E
Selçuklular
Açıklama:
Hindistan’daki Türk egemenliği ve ülkenin İslamlaşması Gazneliler zamanında olmuştur. Gazneli Mahmut’un Hindistan’a yaptığı 16 sefer sonucunda, Hindistan’ın kuzey kısmına hâkim olan yerel yönetimler kırılmış, bölgede Türk egemenliği başlamıştır.
Soru 51
Delhi Türk Sultanlığı'nın kurucusu ve ilk hükümdarı kimdir?
Seçenekler
A
Kutbiddin Aybek
B
Bahtiyar Kalaç
C
Gıyaseddin Muhammed
D
Tacettin Yıldız
E
Ârâm Şah
Açıklama:
Gur Sultanı Muizüddin, ordusundaki ünlü kumandanlarından Aybek’i Hindistan’da genel vali ve ordu komutanı olarak bıraktı ve kendisi Gazne’ye döndü. Aybek 1193’de Delhi’yi ele geçirdi. Bu tarihten itibaren de Kuzey Hindistan’da fiilen Delhi Türk Sultanlığı kurulmuş oldu. Ancak devletin resmi kuruluşu Muizüddin’in 1206 yılında ölümünden sonradır.
Soru 52
Aşağıdakilerden hangisinde Delhi Sultanı Aybek'in ölümünden sonra ülkesinin ayrıldığı bölüm ile bu bölgenin hükümdarı doğru verilmemiştir?
Seçenekler
A
Aşağı Sind- Gazneliler'den Tacettin Yıldız
B
Delhi- Aybek oğlu Ârâm Şah
C
Badaun- Aybek’in damadı İltutmuş
D
Yukarı Sind- Aybek’in damadı Kabaca
E
Bengal- Kalaçlardan Ali Bey
Açıklama:
Aybek’in ölümünden sonra, Hindistan Türk Sultanlığının dört ana bölüme ayrıldığı görülür.
• Delhi’de Aybek’in oğlu Ârâm Şah
• Badaun bölgesinde Aybek’in damadı İltutmuş
• Yukarı Sind bölgesinde Aybek’in diğer damadı Kabaca
• Bengal’de Kalaçlardan Ali Bey
• Delhi’de Aybek’in oğlu Ârâm Şah
• Badaun bölgesinde Aybek’in damadı İltutmuş
• Yukarı Sind bölgesinde Aybek’in diğer damadı Kabaca
• Bengal’de Kalaçlardan Ali Bey
Soru 53
İltutmuş'un kendi ölümünden sonra başa geçmesini istediği veliahtı kimdir?
Seçenekler
A
Raziye Sultan
B
Rükneddin Firûz Şah
C
Şah Türkan
D
Sultan Şemseddin
E
Melik Kutbeddin
Açıklama:
İltutmuş’un kendisinden sonrası başka oğulları bulunmasına rağmen kızı Raziye’yi veliaht yapması şaşkınlık yaratmıştı. Kendisi “Oğullarım gençlik eğlencelerine dalmışlar, hiç birisinde ülkeyi idare edecek yetenek yok, ben öldükten sonra oğullarımdan hiçbirisinin kızım kadar veliahtlığa yaraşmadığı görülecektir” demiştir.
Soru 54
Raziye Sultan döneminden başlayarak Delhi Sultanlığı yönetiminde büyük rol oynayan beylere genel itibariyle ne isim takılmaktadır?
Seçenekler
A
Kırklar
B
Atabeyler
C
Tımarlar
D
Kölemenler
E
Melikler
Açıklama:
Çoğunluğu Türk olan bu beylere genel itibari ile ‘Kırklar’ adı verilir. Raziye, babası İltutmuş’un saltanatı döneminde değerli hizmetler yapmış güçlü subaylar grubu olan “Kırklar”ı idare etmekte zorlanır.
Soru 55
XIII. yüzyılın sonlarına doğru Hindistan hangi devletin akın alanı haline gelmiştir?
Seçenekler
A
Moğollar
B
Hatzemşahlar
C
Persler
D
Çinliler
E
Gazneliler
Açıklama:
XIII. yüzyılın sonlarına doğru Hindistan, Moğol ve Çağatay Devletlerinin akın alanı hâline gelmişti. Bu akınlara karşı koyanlar ise Kuzey Hindistan’daki Müslüman Türkler ve bunların temsilcisi durumunda bulunan Türk beyler, yani ‘Kırklar’ idi.
Soru 56
1241 yılında Moğollar tarafından yağmalanan Delhi Sultanlığı kenti hangisidir?
Seçenekler
A
Lahor
B
Delhi
C
Jaipur
D
Agra
E
Kanpur
Açıklama:
Moğollar 1240’lı yılların başında Sind, Multan ve Batı Pencâb’a girmişler, 1241’de Lahor’u yağmalamışlardı. Bu durumda Delhi yönetimindeki bazı asiller Moğollarla ittifak içine bile girmişlerdi.
Soru 57
İltutmuş hanedanlığından sonra Delhi Sultanlığı'nın başına hangi hanedanlık geçmiştir?
Seçenekler
A
Balaban
B
Kalaç
C
Tuğluk
D
Seyyid
E
Lodi
Açıklama:
Gerçek egemenliği elinde bulunduran Kırklar, istedikleri zaman
İltutmuş soyundan gelen birini tahta geçirmişler, gerektiğinde bunu indirip başkasını tahtta çıkarmak suretiyle fiili hâkimiyetlerini sürdürmüşlerdi. Ancak İltutmuş soyundan başka kimse kalmayınca içlerinden en kuvvetlisi olan Balaban Uluğ Han’ı tahta çıkarmışlardır.
İltutmuş soyundan gelen birini tahta geçirmişler, gerektiğinde bunu indirip başkasını tahtta çıkarmak suretiyle fiili hâkimiyetlerini sürdürmüşlerdi. Ancak İltutmuş soyundan başka kimse kalmayınca içlerinden en kuvvetlisi olan Balaban Uluğ Han’ı tahta çıkarmışlardır.
Soru 58
I- Bürokrasi düzenlenmiştir.
II- Haberleşme sistemi güçlendirilmiştir.
III- Kırkların nüfuzu kırılmıştır.
Yukarıdaki olaylardan hangisi ya da hangileri Sultan Balaban zamanında gerçekleşmiştir?
II- Haberleşme sistemi güçlendirilmiştir.
III- Kırkların nüfuzu kırılmıştır.
Yukarıdaki olaylardan hangisi ya da hangileri Sultan Balaban zamanında gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
I, II, III
B
I, II
C
I, III
D
II, III
E
Yalnız I
Açıklama:
Tahta çıkışından sonra Balaban’ın ilk işi bürokrasiyi düzenlemek oldu. Memurlara disiplin duygusunu aşıladı. Acemi asker kaydı ve Maliye Dairesini (Âriz-i Memalik) yeniden düzenlemek suretiyle merkezî orduyu kuvvetlendirdi. Daha sonra da kendi arkadaşları olan Kırklar’a yönelerek onların nüfuzunu kırdı, karşı koyanları şiddetle cezalandırdı. Balaban mecburi bir saray mevzuatı geliştirdi. Hiç kimsenin kendisine hürmetsizlik etmesine müsaade etmedi. Haberleşme sistemini güçlendirdi ve memurlarının yaptıklarından haberdar olarak onların girişebileceği isyanlardan kendisini korudu. Hâkimiyetini, miras aldığı bölgelere yerleştirdi, barış ve düzenin sürmesi için uygun politikalar güttü. Delhi yakınlarındaki ormanları temizledi ve hırsızları dağıttı. 1266 yılının sonlarına doğru başkent civarındaki ormanlık sahada yaşayan ve her fırsatta isyan ederek çevre güvenliğini tehdit eden Meolar, şiddetle ezildi.
Soru 59
Temmuz 1296'da bir suikast sonucu öldürülen Kalaç sultanının adı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Celâaleddin Firûz Şâh
B
Alâeddin Muhammed Kalci
C
Naib Kafur Hazar Dinarî
D
Mübarek Han Kudbeddin
E
Gazi Melik Tuğluk
Açıklama:
Sultan Celâlaleddin Firûz Şâh, Kara civarında Ganj nehri kıyısında Alâeddin Muhammed Kalaç ile karşı karşıya geldi. Sultan, tedbirsiz davranarak görüşmeler yoluyla meseleyi çözmek üzere, yeğeni ve ayrıca damadı olan Alaeddin ile buluştuğu sırada öldürüldü (Temmuz 1296).
Soru 60
Kuzey Hindistan’da fiilen Delhi Türk Sultanlığı kurulması hangi olaydan sonra olmuştur?
Seçenekler
A
Aybek'in 1193’de Delhi’yi ele geçirmesi
B
Oğuz Türkleri'nin Gazne’yi işgal etmesi
C
Gıyaseddin Muhammed’in 1203’te ölmesi
D
Cengiz Han'ın 1220 yılında Harezmşahları yenmesi
E
Aybek'in, 1211 yılında hayatını kaybetmesi
Açıklama:
Gur Sultanı Muizüddin, ordusundaki ünlü kumandanlarından Aybek’i Hindistan’da genel vali ve ordu komutanı olarak bıraktı ve kendisi Gazne’ye döndü. Aybek 1193’de Delhi’yi ele geçirdi. Bu tarihten itibaren de Kuzey Hindistan’da fiilen Delhi Türk Sultanlığı kurulmuş oldu.
Soru 61
Aşağıdakilerden hangisi Hindistan’da günümüze kadar ulaşan ilk İslâmî eserler arasındadır?
Seçenekler
A
Emevi Camii
B
Kutup Minar
C
Tac Mahal
D
Hümayun Türbesi
E
Lotus Tapınağı
Açıklama:
Aybek'in Delhi’yi fethettikten sonra yaptırmaya başladığı ancak halefi Sultan İltutmuş tarafından tamamlanan Kutup Camii ile İbn Battuta’nın dünyanın en eşsiz eserleri arasında gösterdiği 73 metre yüksekliğindeki Kutup Minar, Hindistan’da günümüze kadar ulaşan ilk İslâmî eserler arasında olup, Türk’ün Hint toprakları üzerinde yükselen muhteşem abidelerindendir.
Soru 62
Hindistan’daki Türk nüfusu arttıran en önemli olaylardan birisi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Aybek'in ölümü
B
Kuraklık
C
Moğol istilası
D
Tarım
E
İç savaşlar
Açıklama:
Orta Asya’daki Moğol istilasının Hindistan Türklüğü açısından önemli bir sonucu olmuştur: bu istila başlar başlamaz önemli ölçüde Müslüman Türk, Hindistan’a akın etmiş, İltutmuş veya Kabaca’ya sığınmıştır. Böylece Hindistan’daki Türk nüfusu artmış, bu da Hindistan’daki gelişmeleri olumlu yönde etkilemiştir.
Soru 63
Aybek’in ölümünden sonra parçalanmış ve bir kısmı da Hinduların eline geçmiş bulunan Hindistan coğrafyasını yeniden tek bir idare altında toplayan lider aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Taceddin Yıldız
B
Seydi Mevla
C
İhtiyârüddin Bilge Kalaç
D
İltutmuş
E
Nâsıruddin Mahmud
Açıklama:
ltutmuş, Aybek’in ölümünden sonra parçalanmış ve bir kısmı da Hinduların eline geçmiş bulunan Hindistan coğrafyasını yeniden tek bir idare altında toplamıştır.
Soru 64
I. Moğol saldırıları
II. Hindu tecavüzleri
III. Kuraklık
Yukarıdakilerden hangisi Sultan Nâsırüddin Mahmud’un yirmi yıllık saltanatı süresince görülen önemli sorunlardandır?
II. Hindu tecavüzleri
III. Kuraklık
Yukarıdakilerden hangisi Sultan Nâsırüddin Mahmud’un yirmi yıllık saltanatı süresince görülen önemli sorunlardandır?
Seçenekler
A
I, II ve III
B
Yalnız II
C
Yalnız I
D
II ve III
E
I ve II
Açıklama:
Sultan Nâsırüddin Mahmud’un yirmi yıllık saltanatı süresince üç önemli mesele görülmektedir. Bunlar; Moğol saldırıları, Hindu tecavüzleri ve hepsinden önemlisi melikler arasındaki gruplaşmalardan doğan iç çekişmelerdir.
Soru 65
Seyyid Hanedanlığı'nın temelini aşağıdakilerden hangisi atmıştır?
Seçenekler
A
İbrahim Lodi Afgan
B
Barbeg
C
Alâeddin Âlem Şah
D
Hızır Han
E
Firûz Şâh
Açıklama:
Firûz Şâh, Multan Valiliği’ne Hızır Han adında birini tayin etmişti. Timur, sultanlığı istila edince Hızır Han onunla işbirliği yaptı ve Pencâb ve yukarı Sind’in valiliğini elde etti. Hızır Han, ardından iktidarını sağlamlaştırarak Delhi’yi zapt etti. Böylece Seyyid Hanedanlığının temelini attı.
Soru 66
Aşağıdakilerden hangisi Delhi sultanlığında bulunan dört büyük divandan birisi değildir?"
Seçenekler
A
Dîvân-ı Vezâret
B
Dîvân-ı Risâlet
C
Dîvân-ı Berîd
D
Dîvân-ı İnşâ
E
Dîvân-ı Arz
Açıklama:
Sultanlık yönetimi daha önce geliştirilmiş İslam Devletlerinin modeli üzerine kuruldu. Bu model dîvân teşkilâtından meydana gelmekteydi. Dört büyük dîvân vardı: 1) Dîvân-ı Vezâret; 2) Dîvân-ı Risâlet; 3) Dîvân-ı İnşâ; 4) Dîvân-ı Arz. Dîvân-ı Berîd ise Posta ve istihbarat işlerine bakardı ve Dîvân-ı Berîd’in ülkenin her tarafında resmî ve gizli istihbarat memurları vardı.
Soru 67
Hindistan’da, kendi Müslüman devletini, bütün İslam Dünyası’nın bir parçası sayan ilk Sultan aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Muhammet b. Tuğluk
B
Sultan Muhammed Âdil
C
İltutmuş
D
Celâleddîn Fîrûz-Şâh
E
Alâeddin Kalaç
Açıklama:
Hindistan’da, kendi Müslüman devletini, bütün İslam Dünyası’nın bir parçası sayan ilk Sultan Muhammet b. Tuğluk (1325-1351)’tur. Bu Sultan’a göre; İslam Dünyası türlü unsurlardan kurulu bir bütündür ve bütünün merkezinde Abbasî Halifesinin otoritesi bulunmaktadır.
Soru 68
Aşağıdakilerden hangisi Gazi Melik Tuğluk'un yaptıklarından birisi değildir?
Seçenekler
A
Tuğluk devlet düzenini yeniden tesis etti.
B
Soygunculara karşı tedbirler aldı.
C
Delhi’ye yeni bir bölüm ilave ettirdi.
D
Deogir'de yeni bir imparatorluk merkezi kurdu.
E
Tarımı teşvik ederek memurların köylü üstündeki baskısını azalttı.
Açıklama:
Gazi Melik Tuğluk, Gıyâseddin Tuğluk unvanıyla Delhi tahtına otururken, 1414’e kadar sürecek bir Hanedanın da kurucusu olmuştur. Bu ailenin menşei kesinlikle belli değildir. Ama Gazi Tuğluk’un babasının Karauna Türklerinden olduğu bilinmektedir. Tuğluk devlet düzenini yeniden tesis etti ve soygunculara karşı tedbirler aldı. Tarımı teşvik ederek memurların köylü üstündeki baskısını azalttı. Varangel Hükümdarı başkaldırdığı için dikkatini oraya yöneltti ve 1323’de Tuğluk’un oğlu Uluğ Cavna/Cuna Han tarafından bölge yeniden itaat altına alındı. Diğer yandan Gazi Tuğluk, daha önceki sultanlar tarafından genişletilen Delhi’ye yeni bir bölüm ilave ettirerek, Tuğlukâbâd denilen bu kısma taşındı.
Soru 69
Kalaçlar olarak da bilinen Kalcîler/Halcî’ler köken olarak nedir?"
Seçenekler
A
Türk
B
Afgan
C
Hint
D
Moğol
E
Çin
Açıklama:
Kalaçlar olarak da bilinen Kalcîler/Halcî’ler köken olarak Türk’tüler ancak uzun süredir Afganistan’da yaşadıklarından kısmen Afganlaşmışlardı. Bilinmeyen bir tarihte Türkistan’dan göç ederek bugünkü Afganistan’ın batısına; Ceyhun ile Sind nehirleri arasına yerleşen Kalaçlar Gazneli, Gurlu ve daha sonra böl- gede kurulan diğer Türk devletlerinin tebaası olmuşlardır.
Soru 70
Hindistan’da Türk egemenliği ve ülkenin İslâmlaşması aşağıdaki devletlerin hangisinin zamanında olmuştur?
Seçenekler
A
Karahanlılar
B
Selçuklular
C
Memlüklüler
D
Babürşahlar
E
Gazneliler
Açıklama:
Doğru yanıt E'dir. Hindistan’daki Türk egemenliği ve ülkenin İslâmlaşması Gazneliler zamanında olmuştur. Gazneli Mahmut’un Hindistan’a yaptığı seferler sonucunda, Hindistan’ın kuzey kısmına hâkim olan yerel yönetimler kırılmış, bölgede Türk egemenliği başlamıştır.
Soru 71
Aşağıdakilerden hangisi Hindistan’da kurulan Delhi Sultanlıklarını oluşturan Türk hanedanlardan değildir?
Seçenekler
A
Şemsiyye Hanedanı
B
Kubilay Hanedanlığı
C
Balaban Hanedanı
D
Tuğluk Hanedanı
E
Seyyid Hanedanı
Açıklama:
Doğru yanıt B'dir. Hindistan’da Delhi merkezli ilk Türk sultanlığı Kutbeddin Aybek tarafından kurulmuştur. Daha sonra Şemsiyye, Balaban, Kalaç, Tuğluk, Seyyid ve Lodi hanedanlıkları hüküm sürmüştür.
Soru 72
Gerçekleştirdiği fetihlerle Abbasi Halifeliği tarafından tanınan ve kendisine ‘’Sultan- Muazzam’’ ünvanı verilen Delhi Sultanı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Muizüddin Muhammed Gûrî
B
Nâsirüddin Mahmud
C
Kutbeddin İltutmuş
D
Celâleddin Firûz Şâh
E
Muhammed b. Bahtiyar Kalaç
Açıklama:
Doğru yanıt C'dir.
Soru 73
Hindistan’da Delhi Türk Sultanlığı döneminde ülke yönetiminde etkili olan ve çoğunluğu Türk olan beylere verilen ad, aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kırklar
B
Sancak beyleri
C
Celasunlar
D
Alptiginler
E
Atabeyler
Açıklama:
Doğru yanıt A'dır. Ülke yönetiminde etkin olan Şemsî Meliklerine, beylere, subaylara ‘’Kırklar’’ denilmektedir.
Soru 74
Mısır’da bulunan halife tarafından kabul görmek için geçici olarak Cuma ve bayram namazlarını üç yıllığına iptal eden Delhi Sultanı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Celâleddin Firûz Şâh
B
Nâsırüddin Mahmud
C
Gıyaseddin Balaban
D
Muhammed Tuğluk
E
Alâeddin Âlem Şah
Açıklama:
Doğru yanıt D'dir.
Soru 75
Aşağıdakilerden hangisi Delhi’deki sultanlık yönetimindeki divân teşkilâtından değildir?
Seçenekler
A
Divân-ı Vezâret
B
Divân-ı Risâlet
C
Divân-ı İnşâ
D
Divân-ı Arz
E
Divân-ı Berid
Açıklama:
Doğru yanıt E'dir. Sultanlık yönetimi daha önce geliştirilmiş İslâm Devletlerinin modeli üzerine kurulmuştur. Bu model divân teşkilâtından meydana gelmektedir. Dört büyük divân vardı. Divân-ı Vezâret, Divân-ı Risâlet, Divân-ı İnşâ, Divân-ı Arz. Posta ve istihbarat işlerine bakan kuruluş Divân-ı Berid’ dir.
Soru 76
Hindistan’da eyaletlere ait idari birimlerin sıralaması aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Eyalet - Leşker - Haşem - Efvâc
B
Eyalet - Lagaş - Uruk - Kiş
C
Eyalet - Şıkk - Pargana - Dih
D
Eyalet - Daro - Nubya - Menfis
E
Eyalet - Liva - Sancak - Mülhak
Açıklama:
Doğru yanıt C'dir. Eyalet yönetimi mukti olarak tanınan valilerin uhdesindeydi. Eyaletler şıkk’lara, şıkklar parganalara, parganalar da dih adı verilen köylere bölünmekteydi. Bi dih sadece ikamete mahsus bir köy parçası değil aynı zamanda ona bitişik tarım arazisini de içerirdi. Pargana mahalli yönetimin temel birimi olup başında amil denilen bir mutasarrıf bulunurdu.
Soru 77
Aşağıdakilerden hangisi Hindistan’da Delhi Sultanları döneminde Müslüman toplumda yaygın olan tarikatlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Çiştiilik
B
Suhreverdilik
C
Nakşibendilik
D
Kadirilik
E
Mevlevilik
Açıklama:
Doğru yanıt E'dir. Delhi Sultanları döneminde Müslüman toplumda tarikatların önemi büyüktü. Özellikle Çiştiilik, Kadirilik, Nakşibendilik, Suhreverdilik çok yaygındı. Fıkıh okulu olarak da Hanefilik tercih edilmişti.
Soru 78
Hindistan’da Farsça, Türkçe ve Hindu dillerinin karışımından ortaya çıkan dil aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sindhi dili
B
Ordu dili
C
Nepali dili
D
Peştun dili
E
Bengal dili
Açıklama:
Doğru yanıt B'dir. Hindistan’da devletin resmi dili Farsça’dır. Kuzey Hindistan’da ise daha çok Hindu yerli dili konuşulmaktadır. Zamanla Türklerin ve yerlilerin karşılıklı etkilerinin sonucu olarak Farsça, Türkçe ve Hindu dilleri karışımından oluşan ‘’Ordu Dili ‘’ortaya çıkmıştır.
Soru 79
Aşağıdaki eserlerden hangisi Hindistan Türk Sultanlığının zafer anıtı kabul edilmektedir?
Seçenekler
A
Kutup Minar
B
Tac Mahal
C
Sultan Muhammed Âdil türbesi
D
Tuğlukâbat şehri
E
Kuvvetü’l-İslâm camii
Açıklama:
Doğru yanıt A'dır. Kutup Minare Hindistan Türk Sultanlığının zafer anıtıdır. Hint-İslâm mimarisinin başyapıtlarındandır. Delhi’de Kuvvetü’l_İslâm Camii’nin 50 m. güneyinde yer almaktadır. 1192 yılında yapımı tamamlanan minare, 72.5 m. yüksekliği ile 14. Yüzyılda Tac Mhal’in inşa edilmesine kadar Hindistan’ın en yüksek yapısı olarak kaldı. UNESCO Dünya Mirası listesindeki minarenin inşası, Gurlu hükümdarı adına Delhi’yi fetheden Kutbiddin Aybek tarafından, İslâmiyet’in Hindistan’da kazandığı zaferin sembolü olarak başladı. Eser, Delhi sultanı olan damadı Şemseddin İltutmuş tarafından tamamlandı. Minare, Kutub Minar adının yakınına 1235’te evliya Kutbiddin-i Bahtiyar Kaki’nin gömülmesinden sonra aldı.
Soru 80
Tarih destanlarından biri olan Bengal’in fethi kim tarafından gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
Kutbeddin Aybek
B
Muhammed b. Bahtiyar Kalaç
C
Muizüddin Muhammed
D
Şihabüddin Muhammed
E
Gıyaseddin Muhammed
Açıklama:
Gur Sultanı Muizüddin, ordusundaki ünlü kumandanlarından Aybek’i Hindistan’da genel vali ve ordu komutanı olarak bıraktı ve kendisi Gazne’ye döndü. Aybek 1193’de Delhi’yi ele geçirdi. Bu tarihten itibaren de Kuzey Hindistan’da fiilen Delhi Türk Sultanlığı kurulmuş oldu. Ancak devletin resmi kuruluşu Muizüddin’in 1206 yılında ölümünden sonradır. Devletin güçlenmesinde Delhi’nin zaptı önemli bir rol oynadı. 1197 ile 1202 yılları arasında genel bir sükûnet dönemi ve ele geçirilen yerlerin düzenlenmesi devresi yaşandı. Bu sırada, Hindistan’ın doğu bölgesinde Kalaç Türklerinden Muhammed b. Bahtiyar Kalaç idaresinde, bazı fetihler yapıldı. Bu bağlamda, Bahtiyar Kalaç küçük bir tımar sahibi iken güçlenerek fetihlere başladı; önce Bengal’i daha sonra da Bihar’ı ele geçirdi. Onun Bengal’i fethi tarih destanlarından biridir. Ayrıca Kalaç, 18.000 süvarilik küçük bir birlikle Nadiya’nın başkentini ele geçirdi. Bu başarıları sebebiyle Aybek kendisini Delhi’ye çağırdı ve iltifatlarda bulundu. Gıyaseddin Muhammed’in 1203’te ölümü üzerine Şihabüddin Muhammed, Muizüddin unvanı ile sultan olarak resmen göreve başladı ancak iktidarı fazla uzun sürmedi. Hayatının son birkaç yılını Orta Asya’daki zorlukları halletmekle geçirdi ve orada 1205 yılında Kara-Hitaylara yenildi. Sultan, bu mağlubiyet sonrasında Gazne’ye dönerken, 1206 yılında Damik’de bir İsmailî fedai tarafından katledildi. Muizüddin Muhammed, Gazneli Mahmud kadar parlak bir hükümdar değildi ancak Hindistan tarihinde kalıcı bir etki bıraktı. İyiliksever bir insan, iyi bir kumandan ve adil bir hükümdar olarak ün yaptı.
Soru 81
“Kutbü’d-dünya ve’d-din” unvanını kim almıştır?
Seçenekler
A
Tacettin Yıldız
B
Şihabüddin Muhammed
C
Kutbeddin Aybek
D
Gazneli Mahmud
E
Muizüddin Muhammed
Açıklama:
1203 yılında Gur tahtında bulunan Gıyaseddin ölmüş, yerine kardeşi Muizüddin geçmişti. Muizüddin de 15 Mart 1206’da ölünce, Tacettin Yıldız Gazne tahtına, Aybek de Hindistan tahtına varis oldular. Delhi, Bedaun, Ecmir havalisi başta olmak üzere, İndus’tan Ganj’a, Himalayalardan Vindhiya dağları eteklerine kadar Kuzey Hindistan’ın orta kesimlerine Aybek’in hâkim olduğu görülmektedir. Gazneli Sultanı Şihabüddin Muhammed’in kölesi ve kumandanı olan Kutbeddin Aybek, Delhi Sultanı olarak tahta çıkarıldı ve alt kıtanın büyük bir kısmı tedricen onun hükümranlığı altına girdi. Aybek, 1206’da Lahor’da Hindistan tahtına çıktığında “Kutbü’d-dünya ve’d-din” unvanını aldı ve daha sonra devlet merkezini Delhi’ye taşıdı. Çok geçmeden Gazne tahtındaki Tacettin Yıldız ile Pencak ve Lahor yüzünden arası açılan Kutbeddin Aybek, Yıldız’ı yenerek Gazne’yi ele geçirdi. Ancak kısa sürede toparlanan Yıldız, yeniden Gazne’ye girdi.
Soru 82
Aşağıdakilerden hangisi günümüze kadar ulaşan ilk İslâmî eserler arasındadır?
Seçenekler
A
Delhi Büyük Camii
B
Kutup Minar
C
Kutb Camii
D
Kutbü’l İslam Camii
E
Alâeddin Kalaç türbesi
Açıklama:
Aybek, 1211 yılında Lahor’da çevgan oynarken attan düşerek hayatını kaybeder. Kutbeddin Aybek, sarsılmaz bir iradeye sahip, kudretli bir kumandandı. Hem ordu, hem de halkının kalbine girmeyi başarmış ve kendisini sevdirmişti. Aybek, başarılı bir devlet adamı, cömert bir insandı. O’nun Delhi’yi fethettikten sonra yaptırmaya başladığı ancak halefi Sultan İltutmuş tarafından tamamlanan Kutup Camii ile İbn Battuta’nın dünyanın en eşsiz eserleri arasında gösterdiği 73 metre yüksekliğindeki Kutup Minar, Hindistan’da günümüze kadar ulaşan ilk İslâmî eserler arasında olup, Türk’ün Hint toprakları üzerinde yükselen muhteşem abidelerindendir.
Soru 83
Aşağıdakilerden hangisi Aybek’in ölümünden sonra, Hindistan Türk Sultanlığının dört ana bölüme ayrıldığı bölgelerin başındaki isimlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Ârâm Şah
B
Tâcceddin Yıldız
C
İltutmuş
D
Kabaca
E
Kalaçlardan Ali Bey
Açıklama:
Aybek’in ölümünden sonra, Hindistan Türk Sultanlığının dört ana bölüme ayrıldığı görülür.
- Delhi’de Aybek’in oğlu Ârâm Şah
- Badaun bölgesinde Aybek’in damadı İltutmuş
- Yukarı Sind bölgesinde Aybek’in diğer damadı Kabaca
- Bengal’de Kalaçlardan Ali Bey.
Soru 84
“Şemsü’d-dünya ve’d-din” unvanını kim almıştır?
Seçenekler
A
İltutmuş
B
Aybek
C
Ârâm Şah
D
Kalaçlardan Ali Bey
E
Tâcceddin Yıldız
Açıklama:
Delhi’de bulunan Aybek’in oğlu Ârâm Şah ile damat İltutmuş arasında, Delhi tahtı için yaşanan mücadeleyi İltutmuş kazanmış ve tahta çıkmıştır. Önce rakipleriyle uğraşan İltutmuş, bunlardan Lahor’da bulunan ve bütün Kuzey Hindistan’ı ele geçirmek isteyen Tâcceddin ile bir sınır tartışması bahanesiyle karşı karşıya gelmiştir. Neticede Samana civarında bütün hazırlıklarını tamamlayarak harekete geçen Sultan İltutmuş, Tarain düzlüklerinde karşılaştığı Tâcceddin Yıldız’ı mağlup etmeyi başarmış ve böylece gücünü sağlamlaştırarak Delhi’nin en büyük sultanlarından biri olmuştur. “Şemsü’d-dünya ve’d-din” unvanını alan İltutmuş, Delhi tahtı için Ârâm Şah ile savaştığı esnada, Yukarı Sind bölgesinin hâkimi olan Kabaca, Multan,Lahor ve başka bölgeleri ele geçirerek devletini büyütmüştü. İltutmuş, böylece Aybek’in diğer damadı Kabaca ile de uğraşmak zorunda kalmıştır. Esasen Lahor, Taberhinde ve Kuhram yüzünden Sultan İltutmuş ile Kabaca arasında devamlı bir savaş hâli vardı. Bu sırada Kabaca’nın istenilen vergiyi vermemekte direnmesi, bizzat Sultan İltutmuş’un harekete geçmesini gerektirmiştir. 1217’de Çenab nehri kıyısında Mansura civarında yapılan savaşta Kabaca mağlup edilmiştir. Bu galibiyet sonrasında parlak bir törenle Delhi’ye dönen Sultan İltutmuş, Kabaca’nın tekrar güçlenmesini önlemek için bu sırada Gazne’den Sind’e akınlar yapmaya başlayan Kalaç Meliklerini devreye sokmuştur. Kabaca’nın bunları mağlup etmesi üzerine de, Kalaçlar bölgede bir denge unsuru olarak himaye altına alınmıştır.
Soru 85
Önemli ölçüde Müslüman Türk’ün, Hindistan’a akın ederek Hindistan’daki Türk nüfusunun artırmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İltutmuş’un sevilen bir sultan oluşu
B
Nâsıruddin Mahmud’un Kalaç beyleri ile iyi ilişkileri
C
Doğuda başlayan Moğol istilası
D
Sultan İltutmuş ile Kabaca arasında devamlı bir savaş hâlinin olması
E
Bengal olayları
Açıklama:
Ancak bu sırada doğuda yaşanan olaylar dikkat çekicidir. Cengiz Han ortaya çıkmış ve 1220 yılında Harezmşahları yenmiş, Müslüman ülkeleri istilaya başlamıştı. Bu sebeple de Harezmşah Celaleddin Mengüberti Moğolların önünden Hindistan’a kaçmıştı. Mengüberti’yi takip eden Moğollar Hindistan’a girmiş ve Multan’ı kuşatmışlardı. Kabaca, Multan’ı başarı ile savunurken bu esnada Celalettin Mengüberti de Moğolların elinden kurtularak Delhi’ye doğru çekilir. Delhi civarında askerleriyle dolaşırken İltutmuş’a iş birliği teklif ederek kendisine barınacak bir yurt vermesini ister. İltutmuş bu teklifi şüphe ile karşılar ve Celaleddin’e bu bölgenin ikliminin kendisine iyi gelmeyeceğini, kendisi için uygun bir yurt bulunamadığını üzülerek (!) belirtir. Bunun üzerine Celaleddin Pencâb’a döner ve oradan 1224 yılında İran’a geçer. Bu gelişmeler neticesinde İltutmuş, nihayet İran’dan vazgeçmek suretiyle Celaleddin’den kurtulmuştur. Böylece Moğolların doğrudan İltutmuş’a ve Hindistan’a yönelmesinin önü alınmıştır. Orta Asya’daki Moğol istilasının Hindistan Türklüğü açısından önemli bir sonucu olmuştur: bu istila başlar başlamaz önemli ölçüde Müslüman Türk, Hindistan’a akın etmiş, İltutmuş veya Kabaca’ya sığınmıştır. Böylece Hindistan’daki Türk nüfusu artmış, bu da Hindistan’daki gelişmeleri olumlu yönde etkilemiştir.
Soru 86
İltutmuş’un kendisinden sonrası için veliaht yaptığı, “Şirin-i Dihlevî” veya “Şirin-i Gurî” mahlaslarıyla beyitler yazan ve üç buçuk yıl tahtta kalan hükümdar aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Rükneddin Firûz
B
Alâeddin Mesud Şâh
C
Muizüddin Behram Şâh
D
Raziye
E
Nâsırüddin Mahmud
Açıklama:
İltutmuş’un kendisinden sonrası başka oğulları bulunmasına rağmen kızı Raziye’yi veliaht yapması şaşkınlık yaratmıştı. Kendisi “Oğullarım gençlik eğlencelerine dalmışlar, hiç birisinde ülkeyi idare edecek yetenek yok, ben öldükten sonra oğullarımdan hiçbirisinin kızım kadar veliahtlığa yaraşmadığı görülecektir” demiştir. Bu duruma rağmen beyler, İltutmuş son Pencâb seferindeyken yanında bulunan oğlu Rükneddin’i sultan ilan etmişlerdir. İltutmuş’un vasiyetine rağmen Rükneddin Firûz Şâh’ı tahta geçiren Şemsî Melikleri (Kırklar) Firûz’un ülkeyi yönetmedeki aczini kısa zamanda görmüşler; olup bitenleri bir müddet üzüntü ile takip etmişler ve O’nun hükümdarlığa lâyık birisi olmadığı kanaatine vardıktan sonra da harekete geçmişlerdir. Zira Rükneddin Firûz, babasının tahminine uygun şekilde, kendisini eğlenceye vermeye başlamış, iktidar da Rükneddin’in annesi Şah Türkan’ın eline geçmişti. Rükneddin kendisine isyan eden beylere karşı sefere çıktığında Pencâb ve Kuhram’a yöneldiği sırada başkent Delhi’de, devlet erkânı ve meliklerin desteğini alan İltutmuş’un kızı Raziye tahta çıkarılmıştı. Rükneddin Firûz da, üzerine gönderilen kuvvetlerce yakalanıp öldürülmüştü (1236). Devlet idaresinde alışılmışın dışında kararlar alarak askerî bir topluma kadın bir hükümdar adayı gösterecek kadar gerçekçi ve sağlıklı düşünebildiğini ortaya koyan İltutmuş’un, bu cesur ve ileriyi gören kararında yanılmadığını, aynı zamanda çok iyi bir eğitim görmüş olan Sultan Raziye de hareketleriyle gösterecektir. Bunu, Rükneddin Firûz’u tahta geçirdikten sonra bizzat yaşayarak, Türk emir ve melikler de görmüştür. Bunun üzerine Raziye, kendilerine babasının vasiyetini hatırlatarak, onları içine düştükleri durumdan ancak kendisini tahta oturtmak suretiyle kurtulabileceklerine inandırmış ve hükümdar olmayı başarmıştır.
Soru 87
Sultan Nâsırüddin Mahmud Şâh’ın ölümünden sonra tahta kim çıkmıştır?
Seçenekler
A
Raziye
B
Behram Şah
C
Rükneddin Firûz
D
Balaban Uluğ Han
E
Alâeddin Mesud Şâh
Açıklama:
XIII. yüzyılın sonlarına doğru Hindistan, Moğol ve Çağatay Devletlerinin akın alanı hâline gelmişti. Bu akınlara karşı koyanlar ise Kuzey Hindistan’daki Müslüman Türkler ve bunların temsilcisi durumunda bulunan Türk beyler, yani ‘Kırklar’ idi. Gerçek egemenliği elinde bulunduran bu beyler, istedikleri zaman İltutmuş soyundan gelen birini tahta geçirmişler, gerektiğinde bunu indirip başkasını tahtta çıkarmak suretiyle fiili hâkimiyetlerini sürdürmüşlerdi. Ancak İltutmuş soyundan başka kimse kalmayınca içlerinden en kuvvetlisi olan Balaban Uluğ Han’ı tahta çıkarmışlardır.
Soru 88
Delhi’de hüküm süren Türk Sultanlıklarının üçüncüsü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Aybek Hanedanı
B
Halcî / Kalcî / Kalaç Sultanlığı
C
İltutmuş Ve Şemsiyye Hanedanı
D
Balaban Hanedanı
E
Tuğluk Sultanlığı
Açıklama:
Delhi’de hüküm süren Türk Sultanlıklarının üçüncüsü Balabanlılardır. Balaban, Orta Asya’nın Moğollarca istila edildiği dönemde köle olarak yakalanmış ve Delhi’de İltutmuş’a satılmıştı. Kabiliyeti ve sebatı sayesinde yüksek yerlere geldi. 1266 ile 1290 tarihleri arasında yirmi dört yıl hâkimiyet süren bu hanedan, bir rivayete göre Kıpçakların Uluğ-Borlu kabilesine, başka bir rivayete göre de Orta Asya’nın İlberi Türklerine mensuptu.
Soru 89
Delhi’deki Sultanlık yönetiminde Devletin yazışma görevi kimin nezaretindedir?
Seçenekler
A
Berid-i memalik
B
Kadı-i memalik
C
Debir-i hass
D
Sadru’s-sudur
E
Âriz-i memalik
Açıklama:
Hindistan’da fil sahibi olmak bir saray imtiyazı idi. Bu sebeple fil-hane hep başkentte tutuldu. Köleler toplumda önemli bir yer tutmakta, özellikle saray ve orduda sayıları önemli miktarlara ulaşmaktaydı. Sivil yönetimin başında vezir bulunurdu ve kendisinin iki vekili vardı: bunlardan müşrif-i memalik genel muhasebe işlerinin başında bulunurken, ikincisi mustavfi-i memalik ise genel müfettiş görevini yürütmekteydi. Âriz-i memalik ise asker kaydetme ve ordunun iaşesi ile ilgilenirdi. Devletin yazışma görevi debir-i hass’ın nezaretinde idi ama haber ve istihbaratın başında ise berid-i memalik vardı. Dini işler genel olarak kadı-i memalik diye bilinen, hükümdarlığın baş hâkimi sadru’s-sudur’un maiyetinde idi.
Soru 90
Hindistan’daki Türk egemenliği ve ülkenin İslamlaşması hangi devletzamanında olmuştur?
Seçenekler
A
Gazneliler
B
Oğuzlar
C
Peçenekler
D
Gagavuzlar
E
Abbasiler
Açıklama:
Hindistan’daki Türk egemenliği ve ülkenin İslamlaşması Gazneliler zamanında olmuştur. Gazneli Mahmut’un Hindistan’a yaptığı 16 sefer sonucunda, Hindistan’ın kuzey kısmına hâkim olan yerel yönetimler kırılmış, bölgede Türk egemenliği başlamıştır.
Soru 91
Delhi Türk Sultanlığı resmi olarak ne zaman kurulmuştur?
Seçenekler
A
1193
B
1206
C
1203
D
1200
E
1197
Açıklama:
Gur Sultanı Muizüddin, ordusundaki ünlü kumandanlarından Aybek’i Hindistan’da genel vali ve ordu komutanı olarak bıraktı ve kendisi Gazne’ye döndü. Aybek 1193’de Delhi’yi ele geçirdi. Bu tarihten itibaren de Kuzey Hindistan’da fiilen Delhi Türk Sultanlığı kurulmuş oldu. Ancak devletin resmi kuruluşu Muizüddin’in 1206 yılında ölümünden sonradır.
Soru 92
"Kutbü’d-dünya ve’d-din" ünvanı kime verilmiştir?
Seçenekler
A
Gıyaseddin
B
Muizüddin
C
Aybek
D
Şihabüddin
E
Tacettin Yıldız
Açıklama:
1203 yılında Gur tahtında bulunan Gıyaseddin ölmüş, yerine kardeşi Muizüddin geçmişti. Muizüddin de 15 Mart 1206’da ölünce, Tacettin Yıldız Gazne tahtına, Aybek de Hindistan tahtına varis oldular. Delhi, Bedaun, Ecmir havalisi başta olmak üzere, İndus’tan Ganj’a, Himalayalardan Vindhiya dağları eteklerine kadar Kuzey Hindistan’ın orta kesimlerine Aybek’in hâkim olduğu görülmektedir. Gazneli Sultanı Şihabüddin Muhammed’in kölesi ve kumandanı olan Kutbeddin Aybek, Delhi Sultanı olarak tahta çıkarıldı ve alt kıtanın büyük bir kısmı tedricen onun hükümranlığı altına girdi. Aybek, 1206’da Lahor’da Hindistan tahtına çıktığında “Kutbü’d-dünya ve’d-din” unvanını aldı ve daha sonra devlet merkezini Delhi’ye taşıdı.
Soru 93
Aybek’in ölümünden sonra, Hindistan Türk Sultanlığının Badaun bölgesinde kim yönetici kalmıştır?
Seçenekler
A
Ârâm Şah
B
Ali Bey
C
Kabaca
D
İltutmuş
E
Tacettin Yıldız
Açıklama:
Aybek’in ölümünden sonra, Hindistan Türk Sultanlığının dört ana bölüme ayrıldığı görülür.
• Delhi’de Aybek’in oğlu Ârâm Şah
• Badaun bölgesinde Aybek’in damadı İltutmuş
• Yukarı Sind bölgesinde Aybek’in diğer damadı Kabaca
• Bengal’de Kalaçlardan Ali Bey
• Delhi’de Aybek’in oğlu Ârâm Şah
• Badaun bölgesinde Aybek’in damadı İltutmuş
• Yukarı Sind bölgesinde Aybek’in diğer damadı Kabaca
• Bengal’de Kalaçlardan Ali Bey
Soru 94
Kutbettin İltutmuş ne zaman ölmüştür?
Seçenekler
A
10 Mart 1247
B
11 Mayıs 1242
C
23 Mayıs 1230
D
3 Nisan 1240
E
30 Nisan 1236
Açıklama:
30 Nisan 1236’da ölen Kudbeddin İltutmuş, büyük bir törenle eski Delhi’deki Kutub Camii’nin kuzeybatı köşesindeki türbede toprağa verildi.
Soru 95
İltutmuş kendine veliaht olarak kimi seçmişti?
Seçenekler
A
Raziye
B
Rükneddin Firûz Şâh
C
Şah Türkan
D
Gazneli Mahmud
E
Sultan Sencer
Açıklama:
İltutmuş’un kendisinden sonrası başka oğulları bulunmasına rağmen kızı Raziye’yi veliaht yapması şaşkınlık yaratmıştı. Kendisi “Oğullarım gençlik eğlencelerine dalmışlar, hiç birisinde ülkeyi idare edecek yetenek yok, ben öldükten sonra oğullarımdan hiçbirisinin kızım kadar veliahtlığa yaraşmadığı görülecektir” demiştir. Bu duruma rağmen beyler, İltutmuş son Pencâb seferindeyken yanında bulunan oğlu Rükneddin’i sultan ilan etmişlerdir.
Soru 96
Balaban Hanedanı ne zaman kurulmuştur?
Seçenekler
A
1242
B
1266
C
1273
D
1281
E
1290
Açıklama:
Delhi’de hüküm süren Türk Sultanlıklarının üçüncüsü Balabanlılardır. Balaban, Orta Asya’nın Moğollarca istila edildiği dönemde köle olarak yakalanmış ve Delhi’de İltutmuş’a satılmıştı. Kabiliyeti ve sebatı sayesinde yüksek yerlere geldi. 1266 ile 1290 tarihleri arasında yirmi dört yıl hâkimiyet süren bu hanedan, bir rivayete göre Kıpçakların Uluğ-Borlu kabilesine, başka bir rivayete göre de Orta Asya’nın İlberi Türklerine mensuptu.
Soru 97
Tuğluk Sultanlığı hangi yıllar arasında hakimiyetini sürdürmüştür?
Seçenekler
A
1230-1312
B
1274-1330
C
1214-1320
D
1320-1414
E
1420-1431
Açıklama:
Nihayet tecrübeli bir komutan olan Bengal sınırı muhafızı Gazi Melik Tuğluk, devletin bu tür vaziyetine tahammül edemedi ve yönetime el koymak üzere Delhi’ye hareket etti. 1320’de Delhi varoşlarında yapılan savaşlarda Tuğluk galip geldi ve yönetimi ele geçirdi. Gazi Melik Tuğluk, Gıyâseddin Tuğluk unvanıyla Delhi tahtına otururken, 1414’e kadar sürecek bir Hanedanın da kurucusu olmuştur.
Soru 98
Tahta çıkışından sonra Balaban’ın ilk işi ne olmuştur?
Seçenekler
A
Merkezî orduyu kuvvetlendirdi
B
Mecburi bir saray mevzuatı geliştirdi
C
Kırklar’ın nüfuzunu kırdı
D
Bürokrasiyi düzenledi
E
Haberleşme sistemini güçlendirdi
Açıklama:
Tahta çıkışından sonra Balaban’ın ilk işi bürokrasiyi düzenlemek oldu. Memurlara disiplin duygusunu aşıladı. Acemi asker kaydı ve Maliye Dairesini (Âriz-i Memalik) yeniden düzenlemek suretiyle merkezî orduyu kuvvetlendirdi. Daha sonra da kendi arkadaşları olan Kırklar’a yönelerek onların nüfuzunu kırdı, karşı koyanları şiddetle cezalandırdı. Balaban mecburi bir saray mevzuatı geliştirdi. Hiç kimsenin kendisine hürmetsizlik etmesine müsaade etmedi. Haberleşme sistemini güçlendirdi ve memurlarının yaptıklarından haberdar olarak onların girişebileceği isyanlardan kendisini korudu. Hâkimiyetini, miras aldığı bölgelere yerleştirdi, barış ve düzenin sürmesi için uygun politikalar güttü. Delhi yakınlarındaki ormanları temizledi ve hırsızları dağıttı. 1266 yılının sonlarına doğru başkent civarındaki ormanlık sahada yaşayan ve her fırsatta isyan ederek çevre güvenliğini tehdit eden Meolar, şiddetle ezildi. Ormanlık arazi emniyet altına alınarak Gopalgir kalesi yaptırıldı ve şehrin yakınlarına kurulan karakollarla bölgenin güvenliği tam olarak sağlandı.
Soru 99
Hindistan Türk Sultanlığının zafer anıtı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Dîvân-ı Mezâlim
B
Sultan Muhammed Âdil türbesi
C
Tuğlukâbat
D
Alâeddin Kalaç türbesi ve medresesi
E
Kutup Minare
Açıklama:
Kutup Minare Hindistan Türk Sultanlığının zafer anıtıdır. Eserin yapımına 1199’da Kutbeddin Aybek zamanında başlanmış ve İltutmuş zamanında1230 yılında tamamlanmıştır. Tahminen 73 m olan yüksekliği, 12 m çapındaki kaide üzerinde yükselir. 5 şerefesi olan Kutup-Minar kırmızı kum taşı ile ak mermerden inşa edilmiştir.
Soru 100
Hindistan'daki Türk egemenliği ve ülkenin İslamlaşması aşağıdaki hangi devlet döneminde olmuştur?
Seçenekler
A
Gazneliler
B
Harzemşahlar
C
Akkoyunlular
D
Safeviler
E
Selçuklular
Açıklama:
Yanıt A
Soru 101
Sultan Muizüddin Muhammed 1192 yılında Hintli Racputları Tarain/Tara-orî’de yenerek önemli bir zafer elde etti. Bu zaferle birlikte Delhi ve Ecmir, Muhammed’in eline geçti. Hindistan Türk tarihi bakımından önemli bir dönüm noktası olan bu zaferi, bazı tarihçilerin sonuçları itibariyle aşağıdaki hangi zafere benzetmektedirler?
Seçenekler
A
Malazgirt Zaferi
B
İstanbul'un alınması
C
Mohaç Savaşı
D
Kosova Savaşı
E
Preveze Deniz Savaşı
Açıklama:
Yanıt A
Soru 102
Gıyasedin Muhammed'in 1203'te ölümünden sonra tahta geçerek Hindistan tarihinde kalıcı iz bırakan hükümdar kimdir?
Seçenekler
A
Şihabüddin Muhammed
B
Gazneli I. Mesut
C
Aybek
D
Ali Merdan Kalaç
E
Aram
Açıklama:
Yanıt A
Gıyasedin Muhammed'in 1203'te ölümünden sonra tahta geçerek Hindistan tarihinde kalıcı iz bırakan hükümdar Şihabüddin Muhammed'dir.
Gıyasedin Muhammed'in 1203'te ölümünden sonra tahta geçerek Hindistan tarihinde kalıcı iz bırakan hükümdar Şihabüddin Muhammed'dir.
Soru 103
- Başarılı bir kumandandı.
- Delhi'yi fethetti.
- Dönemi sönük geçmiştir.
- Şemsü'd-dünya ve'd-din unvanını almıştır.
Seçenekler
A
I-II-III
B
I-III-IV
C
II-III-IV
D
II-IV
E
III-IV
Açıklama:
Yanıt A
Soru 104
- Delhi-Aybek'in oğlu Şah
- Badaun-Aybek'in oğlu İltutmuş
- Yukarı Sind-Ali Bey
- Bengal-Aybek'in damadı Kabaca
Seçenekler
A
I-II
B
II-III
C
III-IV
D
I-IV
E
II-IV
Açıklama:
Yanıt A
Soru 105
Hindistan Türk Sultanlıkların başına geçenlerden aşağıdakilerden hangisi bir müddet köle olarak yaşamıştır?
Seçenekler
A
İltutmuş
B
Aybel
C
Aram Şah
D
Celaleddin Firuz Şah
E
Kabaca
Açıklama:
Yanıt A
Soru 106
1229 yılında Abbasi Halifeliği elçisinin hilat ve menşur getirerek Hint Sultanı ve fethettikleri yerlerin hükümdarı olarak tanıdığı kişi kimdir?
Seçenekler
A
İltutmuş
B
Muizüddin Muhammed
C
Aybek
D
Aram Şah
E
Kalaçlardan Ali Bey
Açıklama:
Yanıt A
Soru 107
- Şemsü'd-dünya ve'd-din unvanı almıştır.
- Abbasi Halifeliği Hint Sultanı olarak tanımıştır.
- Kölelik yapmıştır.
- Moğol saldırısına uğramıştır.
Seçenekler
A
I-II-III
B
II-III-IV
C
I-III-IV
D
I-IV
E
II-IV
Açıklama:
Yanıt A
Soru 108
Türk Hint Sultanlığı tarihinde hangi hükümdar kendisinden sonra oğulları yerine kızının tahta geçme vasiyetinde bulunmuştur?
Seçenekler
A
İltutmuş
B
Aybek
C
Amar Şah
D
Ali Bey
E
Kabaca
Açıklama:
Yanıt A
Soru 109
Moğollara karşı çok acımasız olan, Moğolpur'u yerle bir eden ve Algu Han'ı öldüren hangi Hint Sultanlığıdır?
Seçenekler
A
Kalaç Sultanlığı
B
Balaban Hanedanlığı
C
Şemsiyye Hanedanlığı
D
İltutmuş Hanedanlığı
E
Tuğluk Sultanlığı
Açıklama:
Yanıt A
Ünite 8
Soru 1
Babür tahtına geçen Ekber, Kanuni'yi yeryüzünün halifesi, zamanın tüm hükümdarlarının sığınağı, anlaşmazlık halledici olarak vasıflandırmıştır. Bu durumda etkili olan olay hangisidir?
Seçenekler
A
Moğol Devletinin yıkılması
B
Hint-Deniz Seferleri
C
Halifeliğin Osmanlı'ya geçişi
D
Avrupa ile iş birliği yapılması
E
Babür Devleti'nin müslüman bir Türk devleti olması
Açıklama:
Kanuni devrinde Osmanlı’nın Hindistan bölgesine olan ilgisi, Hint Denizindeki
Portekizlilerin faaliyetleri karşısında Gucerat hâkimi Bahadır Şah’ın yardım talepleri
ile başlamıştt. Bu istek üzerine Osmanlılar Hint Denizine bazı seferler düzenlediler.
Bunların en önemlisi, 1538 tarihindeki Hadım Süleyman Paşa’nın Hint seferidir.
Sonuncu sefer ise Seydi Ali Reis tarafından yapılmıştır. Ali Reis donanma ile
gittiği Gucerat Limanında gemilerini bırakarak Delhi’ye geçmiş, Hümayûn tarafından
iyi karşılanmıştır ve Ali Reis kara yoluyla Osmanlı topraklarına dönmüştür. Aynı
zamanda şair olan Ali Reis, Hint-İran şiirinden örnekler getirdiği gibi Türk şiir
geleneğini de Delhi sarayına taşımıştır. Ali Reis, Delhi Sarayında Osmanlı Sultanlarının
diğer Müslüman hükümdarlar üzerindeki siyasi gücü hakkında önemli bilgiler
verdiği için ziyaretin siyasi sonuçları doğmuştur. Hümayûn’un da bu üstünlüğü
kabul ettiği anlaşılmaktadır. Seydi Ali Reis’in Delhi’de bulunduğu sırada, 1556’da
Hümayûn ölmüş ve bu olay, Ali Reis’in tavsiyesi ile Ekber Şah tahta geçinceye kadar
kimseye duyurulmamıştır. Genç Ekber tahta geçer geçmez Osmanlılara ilgisini
ifade eden bir mektubu Ali Reis ile Kanuni’ye göndermiştir. Ekber bu mektupta
Kanuni’yi yeryüzünün halifesi, zamanın bütün hükümdarlarının sığınağı, anlaşmazlıkların halledicisi olarak vasıflandırmaktadır.
Portekizlilerin faaliyetleri karşısında Gucerat hâkimi Bahadır Şah’ın yardım talepleri
ile başlamıştt. Bu istek üzerine Osmanlılar Hint Denizine bazı seferler düzenlediler.
Bunların en önemlisi, 1538 tarihindeki Hadım Süleyman Paşa’nın Hint seferidir.
Sonuncu sefer ise Seydi Ali Reis tarafından yapılmıştır. Ali Reis donanma ile
gittiği Gucerat Limanında gemilerini bırakarak Delhi’ye geçmiş, Hümayûn tarafından
iyi karşılanmıştır ve Ali Reis kara yoluyla Osmanlı topraklarına dönmüştür. Aynı
zamanda şair olan Ali Reis, Hint-İran şiirinden örnekler getirdiği gibi Türk şiir
geleneğini de Delhi sarayına taşımıştır. Ali Reis, Delhi Sarayında Osmanlı Sultanlarının
diğer Müslüman hükümdarlar üzerindeki siyasi gücü hakkında önemli bilgiler
verdiği için ziyaretin siyasi sonuçları doğmuştur. Hümayûn’un da bu üstünlüğü
kabul ettiği anlaşılmaktadır. Seydi Ali Reis’in Delhi’de bulunduğu sırada, 1556’da
Hümayûn ölmüş ve bu olay, Ali Reis’in tavsiyesi ile Ekber Şah tahta geçinceye kadar
kimseye duyurulmamıştır. Genç Ekber tahta geçer geçmez Osmanlılara ilgisini
ifade eden bir mektubu Ali Reis ile Kanuni’ye göndermiştir. Ekber bu mektupta
Kanuni’yi yeryüzünün halifesi, zamanın bütün hükümdarlarının sığınağı, anlaşmazlıkların halledicisi olarak vasıflandırmaktadır.
Soru 2
Ekber Devri'nde Müslüman ve Hindu dinleri arasında benzerlikler ve yakınlıklar bulunmaya çalışılması ve dini temellere dayanan, herkesçe uyulması gereken dini esaslara laik kanunlar yapmak istenmesi, aşağıda verilenlerden hangisini gerçekleştirmek amaçlı yapılmış olabilir?
Seçenekler
A
Müslüman ve Hindu dinlerine mensup halkı bir araya getirmek
B
İç karışıklıkları önlemek
C
Merkezi otoriteyi güçlendirmek
D
İslamiyeti yaymak
E
Herkesin kabul edeceği bir yönetim sistemi gerçekleştirmel
Açıklama:
Babür Devleti içerisinde pek çok dine mensup kişi bulunmaktadır. Bu nedenle farklı dine mensup halkı bir araya getirmek amaçlanmaktadır.
Soru 3
Babür iyi bir devlet adamı ve komutan olduğu kadar, yüksek kültürü ve edebî kabiliyeti ile de ün kazanmıştır. İyi kılıç kullanıp, iyi ok atan ve iyi ata binen Babür şair, yazar, hattat ve müzisyendi. Türkçeyi ve Farsçayı aynı kuvvetle kullanırdı. Yazmış olduğu hatıralar gerek devrin tarihi gerekse Babür’ün yüksek kültürü ve edebî zevki hakkında açık bir fikir verir. Bu arada Babür’ün geniş bir tasavvuf kültürüne sahip olduğu da bilinmektedir. Bu sebeple dervişlere hizmet etmeyi kendisi için her zaman bir iftihar vesilesi saymıştır. Bu duygular onu zulümden uzak tutmuş daima müşfik ve adil yapmıştır.
Yukarıdaki bilgiler ışığında Babür için hangisi söylenemez?
Yukarıdaki bilgiler ışığında Babür için hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
Çok yönlü bir hükümdar olduğu
B
Tasavvufa önem verdiği
C
Tarihi aydınlatıcı notlar tuttuğu
D
Adalete önem verdiği
E
Osmanlı hükümdarlarına özendiği
Açıklama:
Osmanlı hükümdarlarıyla benzer özellikler gösterse de özenmek gibi bir ifadenin kullanılması doğru olmaz.
Soru 4
1579 yılında Ekber döneminde yayınlanan "yanılmazlık buyrultusu" adı verilen fetvanın önemi aşağıdakilerden hangisinde belirtilmiştir?
Seçenekler
A
Ekber'in Hintli Müslümanların dini önderi olmasını sağlamıştır
B
Halifelik Babürlüler'e geçmiştir
C
İran ile net sınırlar çizilmiştir
D
Özbekler ile barış kararı alınmıştır
E
Yönetimde din etkili hale gelmiştir
Açıklama:
Bu fetva metni Ekber’e Şeyh Mübarek’in ek yazısı ile sunulmuştur. İmzalayanlar
arasında Mahdumülkülk de bulunmaktadır. Bu belge, başlıca dini konularda
ulemanın anlaşamadığını açığa vuran ibadet-hane tartışmalarının İslam dini bakımından bir sonucu sayılabilir. Böylece Ekber, Hindistan Müslümanlarının dini önderi
olmuştur.
arasında Mahdumülkülk de bulunmaktadır. Bu belge, başlıca dini konularda
ulemanın anlaşamadığını açığa vuran ibadet-hane tartışmalarının İslam dini bakımından bir sonucu sayılabilir. Böylece Ekber, Hindistan Müslümanlarının dini önderi
olmuştur.
Soru 5
Cihangir İran'a daha yakın iken hangi olay sonrası Osmanlı'ya yakınlaşmıştır?
Seçenekler
A
Ekber'in vefatı
B
Kanhadar'ın işgali
C
Ankara Savaşı
D
1612 Afgan Ayaklanması
E
Özbeklerin Babür Devleti'ni işgali
Açıklama:
1617’de I. Abbas, Osmanlılara yenilmiş, bu yenilgi yüzünden duyduğu ruhî
sarsıntı sırasında Babürlerin idaresindeki Kandahar’ı işgal etmek suretiyle teselli
bulmaya çalışmıştır. Ancak bu hareketi, çok yakın dostu olan Cihangir üzerinde bir
şok tesiri yapmış ve bundan sonra Cihangir, İran’a karşı Özbekler ve Osmanlılarla
anlaşma yoluna gitmiştir. Bu sebeple Cihangir, zamanın Osmanlı hükümdarı IV.
Murad’a yaklaşmıştır.
sarsıntı sırasında Babürlerin idaresindeki Kandahar’ı işgal etmek suretiyle teselli
bulmaya çalışmıştır. Ancak bu hareketi, çok yakın dostu olan Cihangir üzerinde bir
şok tesiri yapmış ve bundan sonra Cihangir, İran’a karşı Özbekler ve Osmanlılarla
anlaşma yoluna gitmiştir. Bu sebeple Cihangir, zamanın Osmanlı hükümdarı IV.
Murad’a yaklaşmıştır.
Soru 6
*Şah Cihan tarafından yaptırılan Tac Mahal için Osmanlıdan mimar,
*Kandehar'ın geri alınması için yardım ve
*Hintli hacılar için Mekke'de namaz yeri istenmiştir.
Bu bilgiler ışığında hangisi söylenebilir?
*Kandehar'ın geri alınması için yardım ve
*Hintli hacılar için Mekke'de namaz yeri istenmiştir.
Bu bilgiler ışığında hangisi söylenebilir?
Seçenekler
A
Şah Cihan mimariye önem vermiştir
B
Osmanlı kubbe yapımında daha iyidir
C
Babürlerin tamamı müslümandır
D
Babürlüler toprak kaybı yaşamıştır
E
Babür hükümdarı Osmanlı sadrazamına denktir
Açıklama:
Kandehar'ın geri alınmak istenmesi toprak kaybının yaşandığının göstergesidir.
Soru 7
Tac Mahal kimin için yapılmıştır?
Seçenekler
A
Babür Şah
B
Şah Cihan
C
Mümtaz Mahal
D
Dara Şükuh
E
Evrengzib
Açıklama:
Şah Cihan’ın 1631 yılında ölen karısı Mümtaz Mahal için yaptırdığı Tac Mahal adlı
türbe en meşhurudur ki daha sonra Şah Cihan’ın kendisi de oraya gömülmüştür.
Tac Mahal, Babürlülerin Hindistan’da yaptırdığı dünyaca ünlü Türk-İslam mimarlığının şaheserleri arasında yer alır. Bu sırada gelişen mimari üslup ise tüm Orta Asya’yı
etkilemiştir.
türbe en meşhurudur ki daha sonra Şah Cihan’ın kendisi de oraya gömülmüştür.
Tac Mahal, Babürlülerin Hindistan’da yaptırdığı dünyaca ünlü Türk-İslam mimarlığının şaheserleri arasında yer alır. Bu sırada gelişen mimari üslup ise tüm Orta Asya’yı
etkilemiştir.
Soru 8
Babürlüler'de halkın hukuk işleri ....... tarafından görülür, hükümet görevlilerine karşı açılan büyük davalar .............. mahkemelerinde ele alınırdı.
Boşluklara hangi kavramlar gelmelidir?
Boşluklara hangi kavramlar gelmelidir?
Seçenekler
A
jagir - kad'ül-kudaf
B
mezalim - subedar
C
kadı - mansabdar
D
mirbahşi - divan-ı ten
E
kadı - mezalim
Açıklama:
Babürlüler'de halkın hukuk işleri kadı tarafından görülür, hükümet görevlilerine karşı açılan büyük davalar mezalim mahkemelerinde ele alınırdı.
Soru 9
Türbelere çatı yapılması, kadınların evliya mezarlarını ziyareti, kadın elbisesine benzeyen kıyafet, haşhaş ekimi, ipek ve altın kullannımı ve müziğin kim tarafindan yasaklanmıştır?
Seçenekler
A
Evrengzib
B
Dârâ Şükûh
C
Miyan Mîr
D
Şah Bahşî
E
Şah Cihan
Açıklama:
Evrengzib’in bu konuda yaptıkları arasında, türbelere çatı yapılmasının, kadınların evliya mezarlarını ziyaretinin, kadın elbisesine benzeyen kıyafetin, haşhaş ekiminin, ipek ve altın kullanmanın ve nihayet müziğin yasak edilmesi gibi şeyler sayılabilir.
Soru 10
Evrengzib’in saltanatının son devresi hariç tüm dönemler için güvenilir tarihler yazıldı. Dini ve edebi biyografik eserlerin de üretildiği bu dönemde otobiyografik bir eser olan Babür’ün ve Cihangir’in hatıratı en ünlülerdendir. Mektup yazma sanatı da bu devirde gelişti ve Evrengzib’in mektupları örnek teşkil etti. Ayrıca Şeyh Ahmed Sirhindî’nin mektupları Mektubat-ı İmam-ı Rabbanî adıyla bir araya getirildi ve İslam dünyasında ünlendi. Bu bilgilere göre hangisini söylemek doğrudur.
Seçenekler
A
Yanlı tarih yazımı vardır
B
Tarihe ışık tutacak eserler yazılmıştır
C
İslam dünyası tarihi anlatılmıştır
D
Başkalarının dilinden Babür anlatılmaktadır
E
Yazıya önem verilmiştir
Açıklama:
Geçmiş dönem tarih yazınları, hatıratlar, biyografiler günümüzde tarihe ışık tutan, geçmiş hakkında bilgi edinmemizi sağlayan araçlardan bazılarıdır.
Soru 11
Babürlüler Devleti kaç yılında kurulmuştur?
Seçenekler
A
1483
B
1499
C
1526
D
1530
E
1555
Açıklama:
Babürlüler Devleti 1526 yılında kurulmuştur.
Soru 12
Babürlüler Devleti kaç yılında yıkılmıştır?
Seçenekler
A
1555
B
1666
C
1789
D
1838
E
1858
Açıklama:
Babürlüler Devleti 1858 yılında yıkılmıştır.
Soru 13
Hindistan'daki Türk-Moğol resim ekolünün temelleri hangi Babür hükümdarı döneminde atılmıştır?
Seçenekler
A
Hümayun
B
Şir Han
C
Babür
D
Bahadır
E
Ekber
Açıklama:
Hindistan'daki Türk-Moğol resim ekolünün temelleri Hümayun döneminde atılmıştır.
Soru 14
Hümayun'dan sonra Babür tahtına aşağıdakilerden hangisi geçmiştir?
Seçenekler
A
II. Babür
B
Ekber
C
Bahadır Şah
D
Şir Han
E
Cihangir
Açıklama:
Hümayun'dan sonra Babür tahtına Ekber geçmiştir.
Soru 15
1575’de yaptırdığı bir "ibadet-hane"de bütün dinler hakkında
tartışmalar yaptıran Babür hükümdarı aşağıdakilerden hangisidir?
tartışmalar yaptıran Babür hükümdarı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Babür
B
Hümayun
C
Ekber
D
Cihangir
E
Şir Han
Açıklama:
1575’de yaptırdığı bir "ibadet-hane"de bütün dinler hakkında tartışmalar yaptıran Babür hükümdarı Ekber'dir.
Soru 16
Bütün halkın birlikte kutlayacağı bayramlar düzenlemek hangi Babür hükümdarının fikridir?
Seçenekler
A
Babür
B
Şir Han
C
Cihangir
D
Ekber
E
Hümayun
Açıklama:
Bütün halkın birlikte kutlayacağı bayramlar düzenlemek fikri Ekber'e aittir.
Soru 17
Hem dini hem de dünyevi önderliği kendi şahsında birleştirmek isteyen Babür hükümdarı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Cihangir
B
Hümayun
C
Babür
D
Şir Han
E
Ekber
Açıklama:
Dini ve dünyevi önderliği kendi şahsında birleştirmek isteyen Babür hükümdarı Ekber'dir.
Soru 18
Cihangir devri kaç yılında başlamıştır?
Seçenekler
A
1555
B
1575
C
1605
D
1627
E
1637
Açıklama:
Cihangir 1605 yılında tahta geçmiştir.
Soru 19
Aşağıdakilerden hangisi bir Babürlü hükümdarına mektup yazan ilk Osmanlı sultanıdır?
Seçenekler
A
Fatih Sultan Mehmet
B
Yavuz Sultan Selim
C
Kanuni Sultan Süleyman
D
Genç Osman
E
IV. Murat
Açıklama:
Bir Babürlü sultanına mektup yazan ilk Osmanlı padişahı IV. Murat'tır.
Soru 20
Hint-Osmanlı ilişkilerini başlatan daveti aşağıdakilerden hangisi yapmıştır?
Seçenekler
A
Hümayun
B
Babür
C
Ekber
D
Cihangir
E
Bahadır
Açıklama:
Hint-Osmanlı ilişkilerini başlatan daveti Bahadır yapmıştır.
Soru 21
Kanuni devrinde Gucerat hâkimi Bahadır Şah’ın yardım talepleri ile Osmanlıların Hint Denizine yaptığı sonuncu sefer kim tarafından yapılmıştır?
Seçenekler
A
Barbaros Hayreddin Paşa
B
Hadım Süleyman Paşa
C
Piri Reis
D
Seydi Ali Reis
E
Hızır Reis
Açıklama:
Kanuni devrinde Gucerat hâkimi Bahadır Şah’ın yardım talepleri ile Osmanlıların Hint Denizine yaptığı sonuncu sefer Seydi Ali Reis tarafından yapılmıştır.
Soru 22
Ekber’in dini görüş ve siyasetine göre aşağıdakilerden hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
Bir hükümdar olarak ulemanın egemenliğini sağlamak ve Hindistan’da İslam’ın önderi olmak.
B
Müslüman ve Hindu dinleri arasında benzerlikler ve yakınlıklar aramak; böylece yakınlıkları tespit ederek aradaki ayrılıkları gidermeye çalışmak.
C
Hem Müslüman, hem Hinduların takip edebilecekleri dinî bir yol bularak onun önderi olmak; böylece her bakımdan eşit bir duruma getirilmiş olan Müslüman ve Hinduların birbirleriyle kaynaşmaları gerektiğini anlatmak.
D
Dini temellere dayanan, dolayısıyla türlü din mensupları için başka başka olan kanunlar yerine, herkesçe uyulması gereken ve böylece dini esaslardan ayrılan laik mahiyette kanunlar yapmak.
E
Bütün halkın birlikte kutlayacağı bayramlar yapmak ve türlü takvimleri birleştirmek.
Açıklama:
Ekber’in dini görüş ve siyaseti aşağıdaki şekilde özetlenebilir:
- Bir hükümdar olarak ulemanın egemenliğinden kurtulmak ve Hindistan’da İslam’ın önderi olmak.
- Müslüman ve Hindu dinleri arasında benzerlikler ve yakınlıklar aramak; böylece yakınlıkları tespit ederek aradaki ayrılıkları gidermeye çalışmak.
- Hem Müslüman, hem Hinduların takip edebilecekleri dinî bir yol bularak onun önderi olmak; böylece her bakımdan eşit bir duruma getirilmiş olan Müslüman ve Hinduların birbirleriyle kaynaşmaları gerektiğini anlatmak.
- Dini temellere dayanan, dolayısıyla türlü din mensupları için başka başka olan kanunlar yerine, herkesçe uyulması gereken ve böylece dini esaslardan ayrılan laik mahiyette kanunlar yapmak.
- Bütün halkın birlikte kutlayacağı bayramlar yapmak ve türlü takvimleri birleştirmek.
Soru 23
Babür hangi yılda doğmuş ve ölmüştür?
Seçenekler
A
1494-1548
B
1483-1530
C
1512-1587
D
1472-1526
E
1452-1503
Açıklama:
Babür 1483 yılında doğmuş ve 1530 yılında ölmüştür.
Soru 24
1656 yılı başında İstanbul’a gelen Kaim Bey adlı bir elçi vasıtası ile Şah Cihan, zamanın Osmanlı padişahı IV. Mehmet’ten şunları istemiştir:
I- Kandahar’ın İran’dan geri alınması için yardım.
II- Mekke’de Hintli hacıların namaz kılmalarına mahsus bir yer yapılması için izin.
III- Tac Mahal’in kubbesinin yapılması için bir mimar gönderilmesi.
Osmanlılar yukarıdakilerden hangi isteği veya istekleri yerine getirmiştir?
I- Kandahar’ın İran’dan geri alınması için yardım.
II- Mekke’de Hintli hacıların namaz kılmalarına mahsus bir yer yapılması için izin.
III- Tac Mahal’in kubbesinin yapılması için bir mimar gönderilmesi.
Osmanlılar yukarıdakilerden hangi isteği veya istekleri yerine getirmiştir?
Seçenekler
A
I-II
B
II
C
III
D
II-III
E
I
Açıklama:
1656 yılı başında İstanbul’a gelen Kaim Bey adlı bir elçi vasıtası ile Şah Cihan, zamanın Osmanlı padişahı IV. Mehmet’ten şunları istemiştir:
Öyle anlaşılmalıdır ki Osmanlılar, yalnız üçüncü isteği yerine getirmişlerdir.
- Kandahar’ın İran’dan geri alınması için yardım.
- Mekke’de Hintli hacıların namaz kılmalarına mahsus bir yer yapılması için izin.
- Tac Mahal’in kubbesinin yapılması için bir mimar gönderilmesi.
Öyle anlaşılmalıdır ki Osmanlılar, yalnız üçüncü isteği yerine getirmişlerdir.
Öyle anlaşılmalıdır ki Osmanlılar, yalnız üçüncü isteği yerine getirmişlerdir.
Soru 25
Ekber’in saray şairi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Urfî
B
Nazirî
C
Feyzî
D
Talib
E
Zuhurî
Açıklama:
Ekber’in saray şairi Feyzî idi.
Soru 26
Genç Ekber tahta geçer geçmez Osmanlılara ilgisini ifade eden bir mektubu Ali Reis ile aşağıdaki padişahlardan hangisine yollamıştır?
Seçenekler
A
Fatih Sultan Mehmet
B
II. Mahmut
C
IV. Murat
D
Yıldırım Bayezid
E
Kanuni Sultan Süleyman
Açıklama:
Genç Ekber tahta geçer geçmez Osmanlılara ilgisini ifade eden bir mektubu Ali Reis ile Kanuni'ye yollamıştır.
Soru 27
Babür Şah aşağıdaki hükümdarlardan hangisinin neslindendir?
Seçenekler
A
Şah İsmail
B
Timur Han
C
Celaleddin Harzemşah
D
Gazneli Mahmud
E
Satuk Buğra Han
Açıklama:
Bu imparatorluğun kurucusu olan Babür merkezi Endican olan Fergana Hanlığının beyi Ömer Şeyh’in oğludur. Fergana hanlığı Çağatay neslinden gelen Moğol hanlığının parçalarından biridir. Babür’ün babası Ömer Şeyh, Timur neslindendir. Timurlu bir şehzade olan Fergana Hükümdarı Ömer Şeyh Mirza 1394’de öldü ve yerine oğlu 11 yaşındaki Babür’ü bıraktı. Doğru cevap B’dir.
Soru 28
Kanuni devrinde Hadım Süleyman Paşa’nın yaptığı Hint seferi hangi yıl gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
1538
B
1540
C
1544
D
1550
E
1553
Açıklama:
Kanuni devrinde Osmanlı’nın Hindistan bölgesine olan ilgisi, Hint Denizindeki Portekizlilerin faaliyetleri karşısında Gucerat hâkimi Bahadır Şah’ın yardım talepleri ile başlamıştı. Bu istek üzerine Osmanlılar Hint Denizine bazı seferler düzenlediler. Bunların en önemlisi, 1538 tarihindeki Hadım Süleyman Paşa’nın Hint seferidir. Doğru cevap A’dır.
Soru 29
Şeyh Mübarek ve oğullarının etkisiyle mehdilik eğilimi gösteren Babür Şahı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Cihangir
B
Şah Cihan
C
Ekber
D
Dârâ Şükûh
E
Evrengzib
Açıklama:
Ekber’in dini düşünceleri muğlaktır. Babası Hümayûn’un Hint İmparatorluğunu kaybettiği ve İran’a kaçtığı karışık devrede doğan Ekber, doğru dürüst bir eğitim almamıştı. Buna rağmen dini duyguları güçlü ve Çiştî tarikatına bağlı birisi idi. Hicretin 10. yüzyılının yani bininci yılının tamamlanıp 2. bin yıla girildiği bu sıralarda (1591) Hindistan’da Mehdilik fikri oldukça yaygın hâle gelmişti. Sonuçta ortaya, kendisini mehdi gören bir sürü insan çıkmıştı. Bunlardan bazıları zaman zaman etrafına hayli taraftarlar toplayarak sultanlara kafa tutabilecek duruma gelebiliyorlardı. Bu sebeple mehdilik iddiasında bulunan kimselerle çok uğraşılmış, ulema da bu mücadelede sultanların yanında yer almıştı. Bu mehdilik hareketleri Ekber’i de etkilemiştir. Dolayısıyla ulemanın nüfuzunu kırarak İslam dininin başı olmayı planlayan Ekber, dini bir kişilik olan Şeyh mübarek ve oğullarının etkisiyle mehdilik temayülü göstermiştir. Doğru cevap C’dir.
Soru 30
Bir Osmanlı sultanından bir Babürlü hükümdarına yazılmış ilk mektup aşağıdaki hükümdarlardan hangisine yazılmıştır?
Seçenekler
A
Babür
B
Cihangir
C
Hümayûn
D
Ekber
E
Şah Cihan
Açıklama:
1617’de I. Abbas, Osmanlılara yenilmiş, bu yenilgi yüzünden duyduğu ruhî sarsıntı sırasında Babürlerin idaresindeki Kandahar’ı işgal etmek suretiyle teselli bulmaya çalışmıştır. Ancak bu hareketi, çok yakın dostu olan Cihangir üzerinde bir şok tesiri yapmış ve bundan sonra Cihangir, İran’a karşı Özbekler ve Osmanlılarla anlaşma yoluna gitmiştir. Bu sebeple Cihangir, zamanın Osmanlı hükümdarı IV. Murad’a yaklaşmış, IV. Murad, Cihangir’e yazdığı mektupta, O’nun Özbeklere yardım etmesini, kendisinin de İran üzerine yürüyeceğini bildirmiştir. Bu mektup bir Osmanlı sultanından bir Babürlü hükümdarına yazılmış ilk mektup olarak bildirilmektedir. Doğru cevap B’dir.
Soru 31
İslam’ın ikinci bin yılının müceddidi kabul edilen İslam âlimi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Gazali
B
Geylani
C
Mevlana
D
Sirhindî
E
Gucdüvani
Açıklama:
Böylece Sirhindî, İslam’ın ikinci bin yılının müceddidi, “müceddid-i Elf-i Sâni” kabul edilmiştir. Gerçekten onun yazıları ve tesiri, Hindistan’da İslamiyet’in, bir takım farklı cereyanlar hâlinde çözülmesini önlemiş ve dinin dışa ve içe ait hayatiyetini temin ederek kuvvetlendirmiştir. Bu husus onun özellikle İslam’ın dini-tasavvufi düşüncesine yaptığı önemli bir hizmettir. Doğru cevap D’dir.
Soru 32
Saltanatın sonlarında 1658’de oğlu tarafından indirilerek yıllarca hapsedilen ilk hükümdar olarak ün kazanmış olan Babür Şahı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hümayûn
B
Cihangir
C
Dârâ Şükûh
D
Evrengzib
E
Şah Cihan
Açıklama:
Şah Cihan aynı zamanda saltanatın sonlarında 1658’de oğlu tarafından indirilerek yıllarca hapsedilen ilk hükümdar olarak da ün kazanmıştır. Bununla beraber kendisi, güçlü ve başarılı bir devlet adamı olması ve komutanlığı ile de meşhurdur. Doğru cevap E’dir.
Soru 33
Şah Cihan’ın 1631 yılında ölen karısı için yaptırdığı meşhur türbe aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kutb Minar
B
Humayun Türbesi
C
Gıyaseddin Türbesi
D
Tac Mahal
E
İtimad-üd Devle
Açıklama:
Şah Cihan devri Babürlü imparatorluğunun en parlak devirlerinden birisidir. Bu devirde bilhassa bayındırlık işlerine önem verildiği, sulama tesisleri kurulduğu görülmektedir. Bu devirde yapılan mimari abidelerinin güzelliği, sanat değeri dikkati çekmektedir. Şah Cihan’ın 1631 yılında ölen karısı Mümtaz Mahal için yaptırdığı Tac Mahal adlı türbe en meşhurudur ki daha sonra Şah Cihan’ın kendisi de oraya gömülmüştür. Tac Mahal, Babürlülerin Hindistan’da yaptırdığı dünyaca ünlü Türk-İslam mimarlığının şaheserleri arasında yer alır. Bu sırada gelişen mimari üslup ise tüm Orta Asya’yı etkilemiştir. Doğru cevap D’dir.
Soru 34
Son Babürlü hükümdarı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Celaleddin
B
II. Âlemgir
C
Biderbaht
D
II. Ekber
E
II. Bahadır
Açıklama:
Son Babürlü hükümdarı Sirâceddin II. Bahadır Şah’tır. 1837-1858 yılları arasındaki hükümdarlığı döneminde Babürlülerin eski ihtişam ve büyüklüklerinden hiçbir eser kalmamıştı. II. Bahadır Şah 1857’de Delhi’de patlak veren bir ayaklanmaya zoraki bir şekilde önayak olduğu gerekçesiyle İngilizler tarafından sert bir şeklide cezalandırıldı. Aralık 1858’de Birmanya’ya, Rangun’a sürüldü ve 6 Kasım 1862’de orada öldü. Doğru cevap E’dir.
Soru 35
Babürlerde mali idarenin başında aşağıdakilerden hangisi bulunurdu?
Seçenekler
A
Vekil-i saltanat
B
Mir bahşi
C
Vezir
D
Sadrü’s-südur
E
Kadü’l-kudat
Açıklama:
Moğol hükümdarları gerçek manada otoritenin tek sahibi idiler. Hükümdardan sonra vekil-i saltanat gelirdi ve görünüşe bakılırsa tüm idari ve sivil meselelerde hükümdarın vekili, hükümdar adına idarenin başı idi. Vezir yahut divan mâli idarenin başıydı ve iki yardımcısı bulunurdu. Divan-ı halise ve divan-ı ten. Ordunun teşkilatlanmasından ve organizasyonundan sorumlu mir bahşi idi. Eyaletlerden gelen istihbaratı değerlendiren ve gerekli olanları hükümdara ileten de oydu. Kendisinin dörde kadar çıkan yardımcısı vardı. Sadrü’s-südur dini işlerden, vakıflardan ve sanat erbabından sorumlu idi. Aynı zamanda o kadü’l-kudat görevini de yürütmekteydi. Doğru cevap C’dir.
Soru 36
Aşağıdakilerden hangisi Babürlerin önemli şairlerinden birisi değildir?
Seçenekler
A
Nevaî
B
Feyzî
C
Urfî
D
Nazirî
E
Zuhurî
Açıklama:
Babürlerde edebi faaliyetler genelde bizzat edebiyatçı olan bir hükümdar ve soyluların hamiliğinde gelişmiştir. Ekber’in saray şairi Feyzî idi. Öteki önemli şairler Urfî, Nazirî ve Zuhurî idi. Talib Amulî, Cihangir döneminin seçkin şairi idi. Doğru cevap A’dır.
Soru 37
Babür'ün iyi bir devlet adamı ve komutan olması yanında en büyük özelliği nedir?
Seçenekler
A
Hukuk alimi olması
B
Şair ve yazar olması
C
Denizci olması
D
Astronomi uzmanı olması
E
İslam alimi olması
Açıklama:
Babür, iyi bir teşkilatçı, devlet adamı, strateji uzmanı ve komutan olmasının yanında kılıç kullanma, ok atma, ata binmede de mahirdi. O, aynı zamanda Türkçe ve Farsçayı mahirane kullanan ve yazdıklarıyla dünya edebiyatına bu anlamda eşsiz eserler bırakan bir şair ve yazar, tabiat aşığı ve dikkatli bir seyyahtı. Doğru cevap B'dir.
Soru 38
Babür'ün yerine tahta geçen Humayun'un Hindistan'ı terk ederek İran'a sığınmasının sebebi nedir?
Seçenekler
A
Ülkenin Moğol saldırısına uğraması
B
Salgın hastalıkların arması
C
Ülkede isyan çıkması
D
Ordunun darbe yapması
E
Ülkedeki büyük kıtlık
Açıklama:
Hümayûn tahta çıktıktan bir süre sonra Afgan Sur kabilesinden Şir Şah Surî isyan etmiş, büyüyen isyan sonucunda Hümayûn Hindistan’ı terk ederek İran’a sığınmak zorunda kalmıştır.Doğru cevap C'dir.
Soru 39
Osmanlı Babür ilişkileri hangi dönemde hız kazanmıştır?
Seçenekler
A
Yavuz Sultan Selim
B
II.Beyazit
C
Fatih Sultan Mehmet
D
Kanuni Sultan Süleyman
E
II. Murat
Açıklama:
Kanuni devrinde Osmanlı'nın Hindistan bölgesine olan ilgisi, Hint Denizindeki
Portekizlilerin faaliyetleri karşısında Gucerat hâkimi Bahadır Şah'ın yardım talepleri ile başlamıştır. Bu istek üzerine Osmanlılar Hint Denizine bazı seferler düzenlediler.
Portekizlilerin faaliyetleri karşısında Gucerat hâkimi Bahadır Şah'ın yardım talepleri ile başlamıştır. Bu istek üzerine Osmanlılar Hint Denizine bazı seferler düzenlediler.
Soru 40
Hümayûn’un ölümü üzerine Babür Devletinin başına geçen Ekber haccın Hint Müslümanlarını bağlayıcı olmadığı yolunda bir fetva vermesinin sebebi ne olabilir?
Seçenekler
A
İslamiyet inancının zayıf olması
B
Babür'e özgü İslam anlayışının baskın olması
C
Hilafetin Osmanlıya geçmiş olması
D
Baskıcı bir yönetim anlayışına sahip olması
E
Hac güzergahının tehlikeli olması
Açıklama:
İran ile münasebetler hac vazifesini yerine getirmenin imkânsızlaşması üzerine
kötüleşmişti. Bunun üzerine Ekber,Şeyhülislam Mahdum el-Mülk hac yollarının
karadan Safeviler, denizden de Hristiyan Portekizliler tarafından kesilmiş olması
sebebi ile haccın Hint Müslümanlarını bağlayıcı olmadığı yolunda bir fetva vermiştir.Doğru cevap E'dir.
kötüleşmişti. Bunun üzerine Ekber,Şeyhülislam Mahdum el-Mülk hac yollarının
karadan Safeviler, denizden de Hristiyan Portekizliler tarafından kesilmiş olması
sebebi ile haccın Hint Müslümanlarını bağlayıcı olmadığı yolunda bir fetva vermiştir.Doğru cevap E'dir.
Soru 41
Ekber'in 1575’de yaptırdığı bir "ibadethanenin" temel çıkış noktası nedir?
Seçenekler
A
Bütün dinler hakkında tartışmalar yapmak
B
İslamiyet üzerine araştırmalar yapmak
C
İbadeti ön plana çıkarmak
D
Mimaride açılım sergilemek
E
İbadethane açığını kaybetmek
Açıklama:
İslam dininin başı olmayı planlayan Ekber, dini bir kişilik olan şeyh mübarek ve oğullarının etkisiyle mehdilik temayülü göstermiştir. 1575’de yaptırdığı bir ibadethane’de bütün dinler hakkında tartışmalar yaptırmıştır.Doğru cevap A'dir.
Soru 42
Babür hükümdarı Ekber'in farklı din ve mezheplerden din adamları bir araya getirmesin nedeni ne olabilir?
Seçenekler
A
Kişisel merakını gidermek
B
Birbirleri ile çatışmasını sağlamak
C
Halk için en doğru din seçmek
D
Farklılıklar arasında eşitlik sağlamak
E
Din ve diplomasiyi bir arada yürütmek
Açıklama:
Ekber, Müslüman ve Hindular arasında türlü bakımlardan bir eşitlik sağlamak istiyordu. Böylece Hindu çoğunluğa da güvenle dayanabilme imkanlarını elde etmiş olacaktı. Bu sebeple türlü din ve mezheplerden bilhassa İslamiyet ve Brahmanizm’den bazı kaideleri bir araya toplamış ve buna “Tevhid-i İlahi” veya “Din-i İlahi” adın› vermiştir. Doğru cevap D'dir.
Soru 43
Babür tahtına Ekber’den sonra geçen oğlu Selim'in ilk iş olarak "Selim adını atarak Cihangir" olarak anılmak istemesinin sebebi nedir?
Seçenekler
A
Selim ismin sevmemesi
B
Selim adının karakterine ters olması
C
Selim adının toplumca sevilmemesi
D
Selim isimli çok fazla Babür
E
Selim adının Osmanlı sultanları tarafından kullanılması
Açıklama:
Ekber’in Büyük Oğlu Selim’in, veliahtlığının açıkça belli olmaması yüzünden babası ile arası bozulmuştu. Buna rağmen 1605 yılında Ekber ölünce, Selim, Nureddin Muhammed Cihangir Gazi unvanıyla tahta çıktı. Yaptığı ilk işte adını Cihangir olarak değiştirmesidir. Bunun sebebi, Selim adının Osmanlı sultanları tarafından kullanılması ve bu bakımdan herhangi bir karışıklığa meydan verilmek istenmemesidir. Doğru cevap E'dir
Soru 44
Tac Mahal ve benzeri önemli eserler hangi Babür Hükümdarı zamanında yapılmıştır?
Seçenekler
A
Şah Cihan
B
Ekber
C
Hümayun
D
Babür
E
Evrengzib
Açıklama:
İmparator Şah Cihan, kendi döneminde Agra’da önemli mimari eserler meydana getirdi. Bunlar, Tac Mahal, Agra Kalesi, Cuma Camii ve diğerleridir. Doğru cevap A'dır.
Soru 45
Babür Hanedanlığının altı büyük hükümdarının sonuncusu kim olmuştur?
Seçenekler
A
Şah cihan
B
Evrengzib
C
Babür
D
Ekber
E
Hümayun
Açıklama:
Evrengzib 1705’te Maratalar üzerine son seferine çıkmıştır. Vakinkera kalesini kuşattığı sırada hastalandı ve 3 Mart 1707’de öldü. Cesur ve ileri görüşlü birisi olan Evrengzib Babürlülerin altı büyük hükümdarlarından sonuncusudur. Doğru cevap B'dir.
Soru 46
Moğollarda hükümdardan sonra en yetkili kurum veya kişi kimdir?
Seçenekler
A
Divan-ı halise
B
Divan-ı ten
C
Vekil-i saltanat
D
Sadrü’s-südur
E
Mansabdâri
Açıklama:
Moğol hükümdarları gerçek manada otoritenin tek sahibi idiler. Hükümdardan
sonra vekil-i saltanat gelirdi ve görünüşe bakılırsa tüm idari ve sivil meselelerde hükümdarın vekili, hükümdar ad›na idarenin başı idi. Doğru cevap C'dir.
sonra vekil-i saltanat gelirdi ve görünüşe bakılırsa tüm idari ve sivil meselelerde hükümdarın vekili, hükümdar ad›na idarenin başı idi. Doğru cevap C'dir.
Soru 47
Babürnâme ve Divan adlı eserleriyle dünya edebiyatına eşssiz eserler bırakın şair ve yazar aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Babür
B
Hümayûn
C
Ekber
D
Nevaî
E
Mirza
Açıklama:
babür, Türkçe ve Farsçayı mahirane kullanan ve yazdıklarıyla dünya edebiyatına bu anlamda eşsiz eserler bırakan bir şair ve yazardı. Babürnâme, Divan adlı eserleri, Çağaatay edebiyatının büyük temsilcisi olarak tanınır.
Soru 48
Hindistandaki Türk-Moğol resim ekolünün temelleri hangi hükümdar zamanında atılmıştır?
Seçenekler
A
Badâunî
B
Hümayûn
C
Ekber
D
Babür
E
Cihangir
Açıklama:
Kabil’in Hümayûn tarafından yeniden ele geçirilmesi sebebi ile geleh Safevi elçisi Veled Bey Tekelü vasıtasıyla Hümayûn, İranlı ünlü ressam Abdüssamed’ yanına davet etmiş, böylece Hindistandaki Türk-Moğol resim ekolünün temelleri atılmıştır.
Soru 49
Kanuni devrinde Osmanlılarla Hint seferleri düzenlemiş, aynı zamanda şair olan, Hint-İran şiirinden örnekler getirdiği gibi Türk şiir geleneğini de Delhi sarayına taşımış olan kişi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bahadır Şah
B
Kanuni
C
Ali Reis
D
Ekber Şah
E
Bayram Han
Açıklama:
Kanuni devrinde Osmanlı’nın Hindistan bölgesine olan ilgisi, Hint Denizindeki Portekizlilerin faaliyetleri karşısında Gucerat hâkimi Bahadır Şah’ın yardım talepleri ile başlamıştı. Bu istek üzerine Osmanlılar Hint Denizine seferler düzenlediler. Sonuncu sefer ise Seydi Ali Reis tarafından yapılmıştır. Aynı zamanda şair olan Ali Reis, Hint-İran şiirinden örnekler getirdiği gibi Türk şiir geleneğini de Delhi sarayına taşımıştır.
Soru 50
Badâunî’ye göre, hem din hem dünya önderliğini kendi şahsiyetinde birleştirmek isteyen, en adil, en hâkim, Allah’tan en çok korkan padişah kimdir?
Seçenekler
A
Zekeriya
B
Ebulfazl
C
Cihangir
D
Ekber
E
Hümayûn
Açıklama:
Badâunî’ye göre, 1579 yılında Ekber, hem din, hem dünya önderliğini kendi sayisetinde birleştirmek ister. Zira Eylül 1579’da Batı tarihçilerinin “yanılmazlık burultusu” dedikleri bir fetvanın yayınlandığı görülmektedir. Allah’ın gözünde “Sultan-ı âdil” mertebesi, “müctehid” mertebesinden daha üstündür. Bu bakımdan Ebulfeth Celâluddin Muhammed Ekber, en adil, en hâkim, Allah’tan en çok korkan bir padişahtır.
Soru 51
İslam dünyasında İmam Rabbanî olarak da tanınan, Ehl-i sünnet anlayışına göre yetişmiş, İslam’ın ikinci bin yılını bir gerileme devri değil, Rönesans devri olarak kabul eden kişi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ekber
B
Hoca Baki Billah
C
Ebu’l Fazl
D
Şey Ferit
E
Sirhindî
Açıklama:
İslam dünyasında İmam Rabbanî olarak da tanınan Sirhindî, Elh-I sünnet anlayışına göre yetişmiş, bazı disiplinlerde de eğitimler almıştı. İslam’ın iki bin yılındaki Müceddidi olarak başarılı görülmektedir. İslam’ın ikinci bin yılını bir gerileme devri değil, Rönesans devri olarak kabul ediyordu.
Soru 52
Babürlülerin Hindistan’da yaptırdığı dünyaca ünlü Türk-İslam mimarlığının şaheserleri arasında yer alan Tac Mahal hangi padişah tarafından yaptırılmıştır?
Seçenekler
A
Şah Cihan
B
Şah Şuca
C
Asaf Han
D
Murad Başh
E
Emir Han
Açıklama:
Şah Cihan devri Babürlü imparatorluğunun en parlak devirlerinden birisidir. Bu devirde yapılan mimari abidelerin güzelliği, sanat değeri dikkati çekmektedir. Şah Cihan 1631 yılında ölen karısı Mümtüz Mahal için yaptırdığı Tac Mahal adlı türbe en meşhurudur ki daha sonra Şah Cihan’ın kendisi de oraya gömülmüştür. Tac Mahal, Babürlülerin Hindistan’da yaptırdığı dünyaca ünlü Türk-İslam mimarlığının şaheserleri arasında yeralır.
Soru 53
Babürlülerin silik bir şahsiyet olmasına karşın, şairliği, musiki bilgisi ve hattatlığıyla bilinen son temsilcisi kimdir?
Seçenekler
A
II. Ekber
B
II. Bahadır Şah
C
II. Şah Cihan
D
II. Abbas
E
IV. Murat
Açıklama:
Son Bübürlü hükümdarı Sirâceddin II. Bahadır Şah’tır. 1837-1858 yılları arasındaki hükümdarlığı döneminde Babürlülerin eski ihtişam ve büyüklüklerinden hiçbir eser
Soru 54
Babürlülerde ordunun teşkilatlanmasından ve organizasyonundan sorumlu kişiye ne ad verilirdi?
Seçenekler
A
Divan-ı halise
B
Divan-ı ten
C
Mir bahşi
D
Sadrü’s-südur
E
Kadü’l-kudat
Açıklama:
Moğol hükümdarları gerçek manada otoritenin tek sahibi idiler. Ordunun teşkilatlanmasından ve organizasyonundan sorumlu kişi mir bahşi idi.
Soru 55
Şah Cihan’ın büyük oğlu Dârâ Şükûh’un Hinduizm ile İslam’ın esaslarının ayniyeti hakkındaki fikirlerin hangi eserde bulmak mümkündür?
Seçenekler
A
Sefinetü’l-evliya
B
Tarikatü’l-hakikat
C
Leva’ih
D
Mecma’ül-Bahreyn
E
Sırrı Ekber
Açıklama:
Dârâ Şükûh’un Hinduizm ile İslam’ın esaslarının ayniyeti hakkındaki fikirlerini Mecma’ül-Bahreyn’de bulmak mümkündür. Bu eser esas itabariyle Sûfî ve Upanişadik kozmolojik-ki kâinatın mahiyetinden ve kanunlardan felsefe sistemi içinde bahseden ilim demektir- bâtınî inançlar ve ameller arasında olduğu farz edilen, daha çok zıtları birleştirici bir kelime tekniği ile ilgilidir.
Soru 56
Evrengzib’in politikaları ile Sünniliği doruğa ulaştıran, etkisi Hindistan dışına kadar taşan, Nakşibendiye tarikatının Müceddidiye kolu ile batıda Türkiye ve doğuda da Endonezya’ya kadar uzanmasını sağlayan sünniliğin başlıca savuncularından biri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Dârâ Şükûh
B
Abdül’-Hak Dihlevi
C
Mahibbu’ullah
D
Lisanul’lah Rustakî
E
Şeyh Ahmet Sirhindî
Açıklama:
Sünni İslam yeniden eski mevkiini kazandı ve Şeyh Ahmed Sirhindî ile yeni bir canlanma dönemine girdi. Tasavvufta yeni bir anlayış olarak vahdet-i şuhud görüşünü savundu. Bununla o, tasavvuftaki muğlak vahdet-i vücud inançları yerine daha sade ve zahiri bir söylem geliştirdi. Şeyh Ahmed’in etkisi büyük oldu ve Evrengzib’in politikaları ile Sünnilik doruğa ulaştı. Şeyh Ahmed’in etkisi Hindistan dışına taştı ve Nakşlibendiye tarikatının Müceddidiye kolu ile batı da Türkiye ve doğuda da Endonezya’ya kadar uzandı. Onun gayret ve irşatları ile tasavvuf tedricen Sünnilik dışı unsurlardan temizlendi ve Sünniliğin başlıca savunucularından biri haline geldi.
Soru 57
Hindistan’da Babürlü devletinin kurucusu ve ilk hükümdarı kimdir?
Seçenekler
A
Kutbettin Gıyaseddin
B
Hümayûn
C
Şah İsmail
D
İbrahim Lodi
E
Ömer Şeyh
Açıklama:
Doğru seçenek E şıkkıdır.
Soru 58
Mahmud Lodi hangi yılda meydana gelen savaşta Babür’e yenilmiştir?
Seçenekler
A
1531
B
1529
C
1527
D
1525
E
1530
Açıklama:
Doğru seçenek B şıkkında verilmiştir.
Soru 59
Bucerat Sultanı Bahadır Hümayûn’a karşı saldırıya geçip yenilgiye uğramıştır. Bu hangi yılda olmuştur?
Seçenekler
A
1535
B
1539
C
1531
D
1538
E
1540
Açıklama:
Doğru seçenek A şıkkında verilmiştir.
Soru 60
Babür’ün Hindistan Seferi ne zaman başladı?
Seçenekler
A
1513
B
1533
C
1521
D
1525
E
1535
Açıklama:
Doğru seçenek D şıkkıdır.
Soru 61
Babür Delhi’ye ne zaman girmiştir?
Seçenekler
A
24 Nisan 1526
B
24 Mayıs 1523
C
20 Mayıs 1525
D
18 Nisan 1526
E
13 Nisan 1529
Açıklama:
Doğru seçenek A şıkkında verilmiştir.
Soru 62
Ekber kaç yılında Dünya'ya gelmiştir?
Seçenekler
A
1539
B
1540
C
1542
D
1545
E
1549
Açıklama:
Doğru seçenek C şıkkında verilmişti.
Soru 63
Ekber’in dini görüş ve siyaseti aşağıdakilerin hangisinde yanlış verilmiştir?
Seçenekler
A
Müslüman ve Hindu dinleri arasında benzerlikler ve yakınlıklar aramak;
böylece yakınlıkları tespit ederek aradaki ayrılıkları gidermeye çalışmak.
böylece yakınlıkları tespit ederek aradaki ayrılıkları gidermeye çalışmak.
B
Bir hükümdar olarak ulemanın egemenliğinden kurtulmak ve Hindistan’da
İslam’ın önderi olmamak.
İslam’ın önderi olmamak.
C
Hem Müslüman, hem Hinduların takip edebilecekleri dinî bir yol bularak
onun önderi olmak; böylece her bakımdan eşit bir duruma getirilmiş olan
Müslüman ve Hinduların birbirleriyle kaynaşmaları gerektiğini anlatmak.
onun önderi olmak; böylece her bakımdan eşit bir duruma getirilmiş olan
Müslüman ve Hinduların birbirleriyle kaynaşmaları gerektiğini anlatmak.
D
Bütün halkın birlikte kutlayacağı bayramlar yapmak ve türlü takvimleri birleştirmek.
E
Dini temellere dayanan, dolayısıyla türlü din mensupları için başka başka
olan kanunlar yerine, herkesçe uyulması gereken ve böylece dini esaslardan
ayrılan laik mahiyette kanunlar yapmak.
olan kanunlar yerine, herkesçe uyulması gereken ve böylece dini esaslardan
ayrılan laik mahiyette kanunlar yapmak.
Açıklama:
Doğru seçenek C şıkkında verilmiştir. Bir hükümdar olarak ulemanın egemenliğinden kurtulmak ve Hindistan’da İslam’ın önderi olmak.
Soru 64
Ekber Devri hangi yıllar arasında devam etmiştir?
Seçenekler
A
(1555-1604)
B
(1552-1601)
C
(1555-1600)
D
(1556-1605)
E
(1554-1603)
Açıklama:
Doğru seçenek D şıkkında verilmiştir.
Soru 65
Osmanlı Sultan’ı IV. Murad’a 1636 yılında elçi yollayan Babür sultanı kimdir?
Seçenekler
A
Şah Cihan
B
Ekber Şah
C
Hümayûn
D
Babür
E
Evrengzib
Açıklama:
Doğru seçenek A şıkkında verilmiştir.
Soru 66
1607 yılında kendisini Osmanlı elçisi olarak tanıtan ve elinde name türü bir yazıyla Cihangir’in sarayında kabul gören kimdir?
Seçenekler
A
Afganlı Şahpur
B
İranlı Kutluk
C
Mısırlı Korkut
D
Özbek Şir Ahmet
E
Orta Asyalı Apam Hacı
Açıklama:
Doğru seçenek E şıkkında verilmiştir.
Soru 67
Aşağıdaki hükümdarlardan hangisi Babür'ün babasıdır?
Seçenekler
A
Ömer Şeyh Mirza
B
Şiban Han
C
İbrahim Lodi
D
Şah İsmail
E
Hümayûn
Açıklama:
Babür imparatorluğun kurucusu olan Babür merkezi Endican olan Fergana Hanlığının beyi Ömer Şeyh’in oğludur.
Soru 68
Babür Delhi'yi hangi tarihte fethetmiştir?
Seçenekler
A
24 Nisan 1526
B
23 Nisan 1526
C
20 Nisan 1526
D
19 Nisan 1526
E
26 Nisan 1526
Açıklama:
Delhi ordusunu Panipat’ta mağlup eden Babür, 24 Nisan 1526’da Delhi’ye girmiştir.
Soru 69
Babür'ün hangi tarihte ölmüştür?
Seçenekler
A
1530
B
1531
C
1529
D
1527
E
1525
Açıklama:
Babür 1530 yılında ölmüş, yerine oğlu Hümayûn geçmiştir.
Soru 70
Hümayûn hangi hükümdarın veliahtıdır?
Seçenekler
A
Babür
B
Mahmud Lodi
C
Şah İsmail
D
Şiban Han
E
Ömer Şeyh Mirza
Açıklama:
Babür
Soru 71
Hümayûn uzun mücadelelerden sonra Delhi’yi hangi yıl ele geçirmiştir?
Seçenekler
A
1555
B
1551
C
1542
D
1562
E
1541
Açıklama:
Hümayûn uzun mücadelelerden sonra Delhi’ye 1555’de tekrar girerek babasının tahtına oturmuştur.
Soru 72
Hümayun hangi tarihte ölmüştür?
Seçenekler
A
1555
B
1556
C
1554
D
1598
E
1582
Açıklama:
Hümayûn uzun mücadelelerden sonra Delhi’ye 1555’de tekrar girerek babasının tahtına oturmasının ardından, bir yıl sonra 1556’da ölmüştür.
Soru 73
Osmanlının Hint Denizine yaptığı son seferi kim gerçekleştirmiştir?
Seçenekler
A
Hadım Süleyman Paşa
B
Seydi Ali Reis
C
Ekber Şah
D
Hümayun
E
Bahadır Şah
Açıklama:
Osmanlılar Hint Denizine bazı seferler düzenlediler. Bunların en önemlisi, 1538 tarihindeki Hadım Süleyman Paşa’nın Hint seferidir. Sonuncu sefer ise Seydi Ali Reis tarafından yapılmıştır.
Soru 74
Ekber Şah tahta geçtikten sonra hangi Osmanlı Padişahına mektup göndererek iletişime geçmiştir?
Seçenekler
A
Kanuni Sultan Süleyman
B
Yavuz Sultan Selim
C
Fatih Sultan Mehmed
D
Genç Osman
E
III. Selim
Açıklama:
Ekber Şah tahta geçer geçmez Osmanlılara ilgisini ifade eden bir mektubu Ali Reis ile Kanuni’ye göndermiştir.
Soru 75
Celaleddin Mehmet Ekber Şah kaç yaşında tahta çıkmıştır?
Seçenekler
A
14
B
15
C
16
D
17
E
18
Açıklama:
Celaleddin Mehmet Ekber Şah, tahta çıktığında henüz 14 yaşındaydı.
Soru 76
Ekber Şah hangi yıl Portekiz sömürgelerinin başkenti Goa’ya bir mektupla bir elçi göndermiş, bu dinin iyi yönlerini öğrenmek istediğini belirterek, İncil ve Hıristiyanlığa ait önemli kitaplarla birlikte iki bilgin rahibin gönderilmesini istemiştir?
Seçenekler
A
1579
B
1577
C
1574
D
1573
E
1572
Açıklama:
Ekber Şah 1579'da Portekiz sömürgelerinin başkenti Goa’ya bir mektupla bir elçi göndermiş, bu dinin iyi yönlerini öğrenmek istediğini belirterek, İncil ve Hıristiyanlığa ait önemli kitaplarla birlikte iki bilgin rahibin gönderilmesini istemiştir.
Soru 77
Şair, yazar, hattat ve müzisyendi.Türkçeyi ve Farsçayı aynı kuvvetle kullanırdı. Geniş bir tasavvuf kültürüne sahip olduğu da bilinmektedir. Kendi adıyla önemli bir eseri de olan ve kendi adıyla Hindistan da bir bir devlet kurmuş olan hükümdar kimdir?
Seçenekler
A
Babür Han,
B
Şah Cihan,
C
Şiban Han,
D
Şah İsmail,
E
Hümayûn Han,
Açıklama:
Hindistan’da Babürlü devletinin kurucusu ve ilk hükümdarı (1526-1530) olan Babür iyi bir asker ve kabiliyetli bir kumandan olmasının yanında başarılı bir yazar ve şairdi. Hatıraları meşhurdur. Ayrıca edebiyat eserleri, resim, yapılar ve kurumlarla ilgili eleştirel denemeleri vardır. Babür iyi bir devlet adamı ve komutan oldu- ğu kadar, yüksek kültürü ve edebî kabiliyeti ile de ün kazanmıştır. İyi kılıç kullanıp, iyi ok atan ve iyi ata binen Babür şair, yazar, hattat ve müzisyendi. Türk- çeyi ve Farsçayı aynı kuvvetle kullanırdı. Yazmış olduğu hatıralar gerek devrin tarihi gerekse Babür’ün yüksek kültürü ve edebî zevki hakkında açık bir Şkir verir. Bu arada Babür’ün geniş bir tasavvuf kültürüne sahip olduğu da bilinmektedir. Bu sebeple dervişlere hizmet etmeyi kendisi için her zaman bir iftihar vesi- lesi saymıştır. Bu duygular onu zulümden uzak tutmuş daima müşŞk ve adil yap- mıştır. Bütün bu özellikleri ile tarihte önemli bir yeri olan Babür 1530 yılında öl- müş, yerine oğlu Hümayûn geçmiştir.Babürnâme adlı eseri önemlidir.
Soru 78
Babür, babası Ömer Şeyh öldüğünde tahta kaç yaşında geçmiştir?
Seçenekler
A
10
B
11
C
12
D
13
E
14
Açıklama:
Timurlu bir şehzade olan Fergana Hükümdarı Ömer Şeyh Mirza 1394’de öldü
ve yerine oğlu 11 yaşındaki Babür’ü bıraktı.
ve yerine oğlu 11 yaşındaki Babür’ü bıraktı.
Soru 79
Aşağıdakilerden hangisi Babür'ün Kabil'i işgal ettiği tarihtir?
Seçenekler
A
1502
B
1504
C
1506
D
1508
E
1510
Açıklama:
Yönetim merkezi, 1504 yılında işgal edip karargâh haline getirdiği Kabil oldu.
Soru 80
Babürlü devleti nere de kurulmuştur?
Seçenekler
A
Orta Asya
B
Hindistan
C
Horasan
D
Mavareünnehir
E
İran
Açıklama:
Babür: Hindistan’da Babürlü devletinin kurucusu ve ilk hükümdarı (1526-1530)olan Babür’ün babası Timur’un torunlarından Fergana hakimi Ömer Şeyh’tir.
Soru 81
Aşağıdakilerden hangisi Babür'ün hindistan seferindeki ordu mevcududur?
Seçenekler
A
8.000
B
10.000
C
12.000
D
14.000
E
16.000
Açıklama:
Babür’ün yanında bulunan ordu mevcudu, Hatırat’ında kaydettiği üzere 12.000 kadardı.
Soru 82
Hindistan’daki Türk-Moğol resim ekolünün temelleri atan devlet adamı kimdir?
Seçenekler
A
Babür Han,
B
Şir Han,
C
Hümayûn Han,
D
İskender Şah
E
Adil Şah,
Açıklama:
Daha önce, Kabil’in Hümayûn tarafından yeniden ele geçirilmesi sebebi ile gelen Safevi elçisi Veled Bey Tekelü vasıtasıyla Hümayûn, İranlı ünlü ressam Abdüssamed’i yanına davet etmiş, böylece Hindistan’daki Türk-Moğol resim ekolünün temelleri atılmıştır.
Soru 83
Babür öldükten sonra Devletin başına aşağıdakilerden hangisi geçmiştir?
Seçenekler
A
Mahmud Lodi
B
İbrahim Lodi
C
Sultan İbrahim
D
Humayûn
E
Bahadır
Açıklama:
Babür hastalandı ve oğlu Hümayûn’u veliaht tayin ettikten sonra öldü.
Soru 84
Aşağıdakilerden hangisi Babür'ün öldüğü tarihtir?
Seçenekler
A
1525
B
1530
C
1535
D
1540
E
1545
Açıklama:
Babür 1530 yılında ölmüş, yerine oğlu Hümayûn geçmiştir.
Soru 85
Hümayûn hangi tarihte ölmüştür?
Seçenekler
A
1552
B
1554
C
1556
D
1558
E
1560
Açıklama:
Hümayûn uzun mücadelelerden sonra Delhi’ye 1555’de tekrar girerek babasının tahtına oturmasının ardından, bir yıl sonra 1556’da ölmüştür.
Soru 86
Kanuni devrinde Osmanlı’nın Hindistan bölgesine olan ilgisinin başlama nedeni neydi?
Seçenekler
A
Hindistan' dan Akdenize gelen Baharat yolunu ele geçirmek,
B
Zenginlikleri ile ünlü olan Hindistan'ı ele geçirmek,
C
Hindistan'dan Avrupaya uzanan okyanus yolunu Portekizlilerin elinden almak,
D
Hint Denizindeki Portekizlilerin faaliyetleri karşısında bölge halkına yardım etmek,
E
Osmanlı devletine karşı Gaznelileri destekleyen Hindistanı cezalandırmak,
Açıklama:
Kanuni devrinde Osmanlı’nın Hindistan bölgesine olan ilgisi, Hint Denizindeki Portekizlilerin faaliyetleri karşısında Gucerat hâkimi Bahadır Şah’ın yardım talepleri ile başlamıştı. Bu istek üzerine Osmanlılar Hint Denizine bazı seferler düzenlediler.
Soru 87
Hümayû'ün yanına davet ettiği İranlı sanatçı Abdüssamed aşağıdakilerden hangi sanat dalıyla uğraşıyordu?
Seçenekler
A
Şiir
B
Müzik
C
Heykel
D
Ağaç Oyma
E
Ressam
Açıklama:
Hümayûn, İranlı ünlü ressam Abdüssamed’i yanına davet etmiş, böylece Hindistan’daki Türk-Moğol resim ekolünün temelleri atılmıştır.
Soru 88
Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Devletinin son Hindistan seferini yapan Kaptanıdır?
Seçenekler
A
Barbaros Hayrettin
B
Hadım Süleyman Paşa
C
Seydi Ali Reis
D
Turgut Reis
E
Uluç Reis
Açıklama:
Sonuncu sefer ise Seydi Ali Reis tarafından yapılmıştır.
Soru 89
Son Hindistan seferinden kara yoluyla Osmanlı topraklarına dönen aynı zamanda sanatla da uğraşan Seydi Ali Reis, aşağıdaki sanatlardan hangisinin Hint-iran ekolünün de örneklerini getirmiştir?
Seçenekler
A
Şiir
B
Roman
C
Resim
D
Heykel
E
Müzik
Açıklama:
Aynı zamanda şair olan Ali Reis, Hint-İran şiirinden örnekler getirdiği gibi Türk şiir geleneğini de Delhi sarayına taşımıştır.
Soru 90
Babür devletinde Hümayun'un yerine tahta kim geçmiştir?
Seçenekler
A
Bayram Han
B
Ethem Han
C
Atga Han
D
Süleyman Kararani
E
Celaleddin Mehmet Ekber
Açıklama:
Tam adı Celaleddin Mehmet Ekber Şah olan Hümayûn’un oğlu Ekber, babasının yerine tahta çıkmıştır.
Soru 91
Dini temellere dayanan, dolayısıyla türlü din mensupları için başka başka olan kanunlar yerine, herkesçe uyulması gereken ve böylece dini esaslardan ayrılan laik mahiyette kanunlar yapma düşüncesini savunan Babürlülerin hükümdarı kimdi?
Seçenekler
A
Babür Han,
B
Hümayûn Han,
C
Şah Tahmasp,
D
Şir Han,
E
Ekber Han,
Açıklama:
Ekber’in dini görüş ve siyaseti aşağıdaki şekilde özetlenebilir:
- Bir hükümdar olarak ulemanın egemenliğinden kurtulmak ve Hindistan’da İslam’ın önderi olmak.
- Müslüman ve Hindu dinleri arasında benzerlikler ve yakınlıklar aramak; böylece yakınlıkları tespit ederek aradaki ayrılıkları gidermeye çalışmak.
- Hem Müslüman, hem Hinduların takip edebilecekleri dinî bir yol bularak onun önderi olmak; böylece her bakımdan eşit bir duruma getirilmiş olan Müslüman ve Hinduların birbirleriyle kaynaşmaları gerektiğini anlatmak.
- Dini temellere dayanan, dolayısıyla türlü din mensupları için başka başka olan kanunlar yerine, herkesçe uyulması gereken ve böylece dini esaslardan ayrılan laik mahiyette kanunlar yapmak.
- Bütün halkın birlikte kutlayacağı bayramlar yapmak ve türlü takvimleri birleştirmek.
Soru 92
Her din veya mezhepte iyi bir taraf bulunabileceğini kabul eden, “adam odur ki araştırma yolunda insafı kendine kılavuz edinir, her güruhtan aklın kabul edeceği şeyleri alır. Böylece belki de anahtarı kaybolmuş olan kilit açılabilir”. diyen Babürlerin hükümdarı hangisiydi?
Seçenekler
A
Ekber Şah,
B
Adil Şah,
C
İskender Şah,
D
İbrahim Şah,
E
Şruz Şah,
Açıklama:
Ekber’in türlü dinlerin bir sentezini yapmak hususundaki dü- şüncesini de anlamaktayız. Ekber’e göre “adam odur ki araştırma yolunda insafı kendine kılavuz edinir, her güruhtan aklın kabul edeceği şeyleri alır. Böylece bel- ki de anahtarı kaybolmuş olan kilit açılabilir”.
Ekber, sadece insafı fazla bir insandı. Her din veya mezhepte iyi bir taraf buluna- bileceğini kabul eder, bu iyi tarafın, karşı bir din veya mezhep tarafından perde- lenmesine müsaade etmezdi.”(S.166)
Ekber, sadece insafı fazla bir insandı. Her din veya mezhepte iyi bir taraf buluna- bileceğini kabul eder, bu iyi tarafın, karşı bir din veya mezhep tarafından perde- lenmesine müsaade etmezdi.”(S.166)
Soru 93
Babürlülerin Hindistan’da yaptırdığı dünyaca ünlü Türk-İslam mimarlığının şaheserleri arasında yer alan Tac Mahal, hangi Babürlü hükümdarı tarafından yaptırılmıştır?
Seçenekler
A
Dârâ Şükûh şah,
B
Şah Cihan,
C
Şah Şuca,
D
Adil Şah,
E
Ekber Şah,
Açıklama:
Şah Cihan’ın 1631 yılında ölen karısı Mümtaz Mahal için yaptırdığı Tac Mahal adlı türbe en meşhurudur ki daha sonra Şah Cihan’ın kendisi de oraya gömülmüştür. Tac Mahal, Babürlülerin Hindistan’da yaptırdığı dünyaca ünlü Türk-İslam mimarlığının şaheserleri arasında yer alır. Bu sırada gelişen mimari üslup ise tüm Orta As- ya’yı etkilemiştir.
Soru 94
Babürlüler de "mir bahşi" makamının görevi neydi?
Seçenekler
A
Dini işlerden, vakışlardan ve sanat erbabından sorumlu idi,
B
Mâli idarenin başıydı,
C
Ordunun teşkilatlanmasından ve organizasyonundan sorumluydu,
D
Tüm idari ve sivil meselelerde hükümdarın vekiliydi,
E
Hükümet görevlilerine karşı açılan büyük davalara bakardı,
Açıklama:
Ordunun teşkilatlanmasından ve organizasyonundan sorumlu mir bahşi idi. Eyaletlerden gelen istihbaratı değerlendiren ve gerekli olanları hükümdara ileten de oydu. Kendisinin dörde kadar çıkan yardımcısı vardı.
Soru 95
Hinduizm ile İslam’ın esaslarının ayniyeti hakkında fikirlere sahip olan, Hindu eserlerinin tercümesi, açıklaması ve İslami tasavvufla, Hindu mistisizmi arasında bir ayniyet bulunup bulunmadığı konuları ile meşgul olan Babürlüler hükümdarı kimdi?
Seçenekler
A
Evrengzib Şah,
B
Cihandar Şah,
C
Nadir Şah,
D
Dârâ Şükûh şah,
E
II. Bahadır Şah,
Açıklama:
Dârâ Şükûh’un Hinduizm ile İslam’ın esaslarının ayniyeti hakkındaki Şkirlerini, diğer bir eserinde, Mecma’ül-Bahreyn’de bulmak mümkündür. Dârâ Şükûh hayatının 1650-1655 yılları arasında rastlayan devresinde, daha ziyade Hindu eserlerinin tercümesi, açıklaması ve İslami tasavvuşa, Hindu mistisizmi arasında bir ayniyet bulunup bulunmadığı konuları ile meşgul olmuştur.
Soru 96
Zamanında sanatın olgunluğa ulaştığı, resme olan tutkusu ve Cizvit papazlarının Avrupa’dan getirdikleri resim ve kitaplara olan alakası sayesinde bu dönem sanatında Batı etkisinin de görülmesine neden olan babürlü hükümdarı hangisidir?
Seçenekler
A
Cihan Şah,
B
Adil Şah,
C
Babür Şah,
D
Ekber Şah,
E
Cihangir Şah,
Açıklama:
Cihangir zamanında sanat olgunluğa erişti. Cihangir’in resme olan tutkusu ve Cizvit papazlarının Avrupa’dan getirdikleri resim ve kitaplara olan alakası sayesinde bu dönem sanatında Batı etkisi de görülmeye başladı.
Soru 97
Timurlu bir şehzade olan Fergana Hükümdarı Ömer şeyh Mirza 1494’de öldüğünde yerine geçen oğlu Babür kaç yaşındaydı?
Seçenekler
A
11
B
17
C
21
D
25
E
29
Açıklama:
Babür’ün babası Ömer şeyh, Timur neslindendir. Timurlu bir şehzade olan Fergana Hükümdarı Ömer şeyh Mirza 1494’de öldü ve yerine oğlu 11 yaşındaki Babür’ü bıraktı. Babür 1483 tarihinde doğmuş, 1494’te babası ölünce çok genç yaşta babasının ülkesini idare etmek ve korumak için uzun yıllar savaşmak zorunda kalmıştır. Doğru cevap A'dır.
Soru 98
- İyi bir asker ve yetenekli bir kumandandı
- Başarılı bir yazar ve şairdi
- Hattat ve müzisyendi
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
I ve III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Babür iyi bir asker ve kabiliyetli bir kumandan olmasının yanında başarılı bir yazar ve şairdi. Hatıraları meşhurdur. Ayrıca edebiyat eserleri, resim, yapılar ve kurumlarla ilgili eleştirel denemeleri vardır. Babür iyi bir devlet adamı ve komutan olduğu kadar, yüksek kültürü ve edebî kabiliyeti ile de ün kazanmıştır. İyi kılıç kullanıp, iyi ok atan ve iyi ata binen Babür şair, yazar, hattat ve müzisyendi. Doğru cevap E'dir.
Soru 99
Şir Han'ın ölümü üzerine rahat bir nefes alan Hümayûn 1555'te Delhi'ye tekrar girerek babasının tahtına oturmadan önce önce aşağıdaki yerlerden hangisini ele geçirmemiştir?
Seçenekler
A
Lahor
B
Celender
C
Semerkad
D
Hisar
E
Dipalpur
Açıklama:
Şir Han'ın ölümü üzerine rahat bir nefes alan Hümayûn, Surlar’ın bölünmüş gücüne karşı yeniden harekete geçti. Lahor, Celender, Serhind, Hisar ve Dipalpur’u ele geçirdi. İskender şah karşısında Maçhivara’da galip gelen Hümayûn, Samana’yı da ele geçirerek Delhi üzerine yürüdü ve ele geçirdi. Hümayûn uzun mücadelelerden sonra Delhi’ye 1555’de tekrar girerek babasının tahtına oturmasının ardından, bir yıl sonra 1556’da ölmüştür. Doğru cevap C'dir.
Soru 100
Osmanlı'nın Hindistan bölgesi ile olan ilgilisi hangi padişah zamanında başlamıştır?
Seçenekler
A
II. Osman
B
II. Beyazıt
C
Kanuni Sultan Süleyman
D
Fatih Sultan Mehmet
E
IV. Murat
Açıklama:
Osmanlı’nın Hindistan bölgesine olan ilgisi Kanuni devrinde, Hint Denizindeki Portekizlilerin faaliyetleri karşısında Gucerat hakimi Bahadır Şah’ın yardım talepleri ile başlamıştı. Doğru cevap C'dir.
Soru 101
Mehdilik hareketleri ile ilgilenen ve sonuç olarak Sunni anlayışından bir eklektisizme doğru kayan hükümdar hangisidir?
Seçenekler
A
Hümayun
B
Ekber
C
Babür
D
Cihangir
E
Seydi Ali Reis
Açıklama:
Hicretin 10. yüzyılının yani bininci yılının tamamlanıp 2. bin yıla girildiği bu sıralarda (1591) Hindistan’da Mehdilik fikri oldukça yaygın hâle gelmişti. Sonuçta ortaya, kendisini mehdi gören bir sürü insan çıkmıştı. Bunlardan bazıları zaman zaman etrafına hayli taraftarlar toplayarak sultanlara kafa tutabilecek duruma gelebiliyorlardı. Bu sebeple mehdilik iddiasında bulunan kimselerle çok uğraşılmış, ulema da bu mücadelede sultanların yanında yer almıştı. Bu mehdilik hareketleri Ekber’i de etkilemiştir. Dolayısıyla ulemanın nüfuzunu kırarak İslam dininin başı olmayı planlayan Ekber, dini bir kişilik olan Şeyh mübarek ve oğullarının etkisiyle mehdilik temayülü göstermiştir. Doğru cevap B'dir.
Soru 102
Portekiz sömürgelerinin başkenti Goa’ya bir mektupla bir elçi gönderen ve Hıristiyanlığın iyi yönlerini öğrenmek istediğini belirterek, İncil ve Hıristiyanlığa ait önemli kitaplarla birlikte iki bilgin isteyen devlet adamı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ekber
B
Babür
C
Hümayun
D
Şah Cihan
E
Cihangir
Açıklama:
Portekiz sömürgelerinin başkenti Goa’ya bir mektupla bir elçi gönderen ve Hıristiyanlığın iyi yönlerini öğrenmek istediğini belirterek, İncil ve Hıristiyanlığa ait önemli kitaplarla birlikte iki bilgin isteyen devlet adamı Ekber'dir.
Soru 103
- Tac Mahal
- Kızıl Kale
- Cuma Camii
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
İmparator Şah Cihan, kendi döneminde Agra’da önemli mimari eserler meydana getirdi. Bunlar, Tac Mahal, Agra Kalesi, Cuma Camii ve diğerleridir. Agra’da sultan sarayı olarak 1638-1648 yılları arasında inşa edilen Kızıl Kale (Red Fort) ya da Lal Kale de Şah Cihan’ın eserlerinden birisidir. Doğru cevap E'dir.
Soru 104
Aşağıdakilerden hangisi Şah Cihan'ın oğullarından biri değildir?
Seçenekler
A
Dârâ Şükûh
B
Hürrem
C
Şüca
D
Evrengzib
E
Murad Bahş
Açıklama:
Şah Cihan’ın dört oğlu vardı ve isimleri Dârâ Şükûh, Şüca, Evrengzib ve Murad Bahş'tı. Doğru cevap B'dir.
Soru 105
- Dârâ Şükûh
- Evrengzib
- Murad Bahfl
- Şüca
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve II
E
II ve IV
Açıklama:
Şah Cihan’ın büyük oğlu Dârâ Şükûh dedesi Ekber’in eklektisizmine duyduğu temayülün sonucu olarak bu fikirleri entelektüel bir seviyede işlemeye başlamıştı. Doğru cevap A'dır.
Soru 106
- Urfî
- Nazirî
- Zuhurî
- Feyzî
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız IV
D
I ve III
E
II ve IV
Açıklama:
Ekberin saray şairi Feyzî idi. Doğru cevap C'dir.
Soru 107
- İyi bir devlet adamı olması
- Strateji uzmanı olması
- Dünya edebiyatına Türkçe ve Farsça katkı sağlaması
- Tahta çıktığında 14 yaşındaydı
Seçenekler
A
I-II-III
B
I-III-IV
C
II-III-IV
D
I-IV
E
III-IV
Açıklama:
Cevap A.
Soru 108
- Lahor'u zapt etti.
- Panipat'ı işgal etti.
- Delhi'ye girdi.
Seçenekler
A
Babür
B
Ömer Şeyh
C
Hümayun
D
Ekber Şah
E
Selim
Açıklama:
Yanıt A
Soru 109
Babürlüler devleti sırasında Bengal'e kaçan Mahmut Lodi'yi bozguna uğratan hangi Babürlüler devleti hükümdarıdır?
Seçenekler
A
Babür
B
Hümayun
C
Celaleddin Mehmet Ekber Şah
D
Nureddin Muhammed Cihangir Gazi
E
Ömer Şeyh
Açıklama:
Yanıt B
Soru 110
İranlı ünlü ressam Abdüssamed’i yanına davet edip, Hindistan’daki Türk-Moğol resim ekolünün temelleri atan hükümdar kimdir?
Seçenekler
A
Ömer Şeyh
B
Babür
C
Hümayun
D
Ekber
E
Şir Han
Açıklama:
Yanıt C
Soru 111
Osmanlılara ilgisini ifade eden bir mektubu Ali Reis ile Kanuni’ye gönderen,
ve mektupta Kanuni’yi yeryüzünün halifesi, zamanın bütün hükümdarlarının sığınağı, anlaşmazlıkların halledicisi olarak vasıflandıran Babürlüler Devleti hükümdarı kimdir?
ve mektupta Kanuni’yi yeryüzünün halifesi, zamanın bütün hükümdarlarının sığınağı, anlaşmazlıkların halledicisi olarak vasıflandıran Babürlüler Devleti hükümdarı kimdir?
Seçenekler
A
Ömer Şeyh
B
Babür
C
Hümayun
D
Ekber
E
Selim
Açıklama:
Yanıt D
Soru 112
- 1565’de Bengal'deki isyanı bastırdı.
- Delhi'yi ilk olarak alan kişidir.
- Sünni İslama karşı olumsuz tutum sergiledi.
- Bütün Kuzey Hindistan'ı ele geçirdi.
Seçenekler
A
I-II-III
B
II-III-IV
C
I-III-IV
D
I-II
E
II-III
Açıklama:
Yanıt C
Soru 113
Müslümanlara ve Hindulara dini önderlik amacı olan ve bunun için bir çok çalışmada bulunan devlet adamı kimdir?
Seçenekler
A
Ömer Şeyh
B
Babür
C
Hümayun
D
Ekber
E
Selim
Açıklama:
Yanıt D
Soru 114
- İran Şah'ı I. Abbas ile sıkı ilişkileri olmuştur.
- İran kültürüne ilgi duymuştur.
- Hindistan’daki Türk-Moğol resim ekolünün temelleri atılmıştır.
- Osmanlı sultanından ilk kez bir mektup alınmıştır.
- Dini önder olmaya çalışmıştır.
Seçenekler
A
I-III-V
B
II-III-IV
C
II-III-V
D
I-II-V
E
I-II-IV
Açıklama:
Yanıt E
Soru 115
Nakşibend'lik hangi hükümdarın din ile ilgili aldığı kararlar ve kanunları sonucunda bir temel oluşturmuştur?
Seçenekler
A
Ekber
B
Şah Cihangir
C
Hümayun
D
Babür
E
Selim
Açıklama:
Yanıt A
Soru 116
Tac Mahal hangi Babürlü Devlet hükümdarı tarafından yaptırılmıştır?
Seçenekler
A
Babür
B
Hümayun
C
Ekber
D
Selim
E
Şah Cihan
Açıklama:
Yanıt E