Orta Asya Türk Tarihi - Tarih | Açık Öğretim Portal

Ünite 1

Soru 1

Tarihte coğrafi ad olarak Türkiye tabiri ilk defa hangi uygarlığın kaynaklarında görülmüştür ?

Bizans

Macar

İngiliz

Selçuklu

Osmanlı

Açıklama:

Turkhia, Turkia şeklinde Türkiye tabiri ilk defa Bizans kaynağı Menandros’ta görülmüştür. VI. asırda Orta Asya, IX-X. asırlarda İtil’den Orta Avrupa’ya kadar olan saha Türkiye
olarak adlandırılmıştır

Doğru Cevap: A

Soru 2

Türk soyunun anavatanı aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Altay Dağlarının kuzeyi ile Yenisey-Orkun sahası

Horasan'ın güneyi ile Deşt-i Kıpçak'ın batısı

Sibirya sahası ile Sarı nehir'in batısı

Çu Nehri ve Talas havzası

Anadolu'nun doğusu ile Karadeniz'in batı kesimleri

Açıklama:

Yafes’ten türediği düşünülen, beyaz ırka mensup olan ve Europid denilen grubun Turanid tipindeki brakisefal savaşçı Türk soyunun anavatanı; Altay Dağlarının kuzeyi ile Sayan Dağları’nın güney-batısı arasındaki bölge, Baykal Gölü’nün güney-batısına düşen Yenisey-Orkun sahası yani Kutsal Ötüken toprakları olmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 3

Asya Hun devleti hangi tarihlerde varlık göstermiştir ?

M.Ö. 221-M.S. 220

M.Ö. 821-M.S. 920

M.Ö. 721-M.S. 720

M.Ö. 521-M.S. 520

M.Ö. 621-M.S. 620

Açıklama:

M.Ö. 221-M.S. 220

Doğru Cevap: A

Soru 4

Asya Hun Devletinde Mete dönemi hangi yıllar arasındadır ?

M.Ö. 209-174

M.Ö. 709-674

M.Ö. 809-774

M.Ö. 909-874

M.Ö. 509-474

Açıklama:

M.Ö. 209-174

Doğru Cevap: A

Soru 5

Ak Hun Devleti hangi tarihlerde varlık göstermiştir ?

367-557

467-657

567-757

667-757

867-957

Açıklama:

367-557

Doğru Cevap: A

Soru 6

I. Göktürk Devleti hangi tarihlerde varlık göstermiştir ?

552-582

652-782

852-982

752-882

952-982

Açıklama:

552-582

Doğru Cevap: A

Soru 7

Doğu Göktürk Devleti hangi tarihlerde varlık göstermiştir ?

582-630

382-430

282-330

882-930

782-830

Açıklama:

582-630

Doğru Cevap: A

Soru 8

Batı Göktürk Devleti hangi tarihlerde varlık göstermiştir ?

582-630

382-430

482-530

782-830

882-930

Açıklama:

582-630

Doğru Cevap: A

Soru 9

II. Göktürk Devleti hangi tarihlerde varlık göstermiştir ?

682-745

182-245

382-445

282-345

882-945

Açıklama:

682-745

Doğru Cevap: A

Soru 10

Göktürk hükümdarları hangi unvanı kullanmışlardır ?

Kagan

Han

Padişah

Üge

Aygucı

Açıklama:

Kagan

Doğru Cevap: A

Soru 11

Türk tarihinin dinamiklerini tespitte aşağıdakilerden hangisi bu tarihin yapısından kaynaklanan süreklilik açısından birlik ve süreklilik unsuru olarak değerlendirilemez?

Zaman

Siyasi bütünlük

Devlet felsefesi

Mekân

Kaynak

Açıklama:

Türk tarihinin temel dinamikleri ile Asya Hun ve Ak Hun devletlerinin Türk Tarihi açısından önemini açıklayabilecek,
Burada kaynak yeterliliği çeldiricidir. Zira yetersizliği dense doğru cevap sayısı ikiye çıkardı. Ayrıca kaynak meselesi birlik ve süreklilik açısından değil olan durumu anlamak bakımından önemlidir. Hâlbuki Türklerin tarih boyunca kurdukları devletlerin sınırları; geniş olarak doğuda Çin içlerinden, batıda Orta Avrupa’ya, kuzeyde Sibirya’dan güneyde Yemen ve Habeşistan’a kadar uzanan çok geniş bir saha içinde bulunmaktadır. Dünya tarihinde hiçbir milletin bu kadar geniş bir alana hükmettiği görülmemiştir. Fakat ne var ki dünya fethine girişen kavimlerin yarısına bile erişemediği bu geniş coğrafi mekân, Türk tarihinin gereği gibi incelenmesinde büyük zorluklardan birini oluşturmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi Asya Hunlarının Türk tarihi açısından önemine işaret etmez?

İlk Türk devleti olması

Teşkilat açısından temel teşkil etmesi

Zihniyet açısından esasları oluşturması

Çin’e karşı her dönemde bütün olarak bağımsızlık istemesi

Islıklı ok ve atlı okçu savaş düzeninin kaynaklarla tespit edilmesi

Açıklama:

Türk tarihinin temel dinamikleri ile Asya Hun ve Ak Hun devletlerinin Türk Tarihi açısından önemini açıklayabilecek,
1-Tanhu Ho-han-yeh vezirinin de telkinleri ile Çin hâkimiyetine girerek, bu güç mali durumdan kurtulmak istedi. Ho-han-yeh’in bu teklifi Hun Devlet Meclisi’nde sert tartışmaların yapılmasına yol açtı. Bir nevi Hunlar; her şartta istiklali savunanlarla, tek kurtuluş çaresi olarak istiklalden vazgeçip, mali bakımdan kurtuluş için Çin tâbiliğini görenler olarak ikiye ayrıldı. Meclisteki tartışmalardan sonra kurtuluşu Çin’e bağlanmakta gören Ho-han-yeh ile onun hükümdarlığını tanımayan, Çin tahakkümünü reddeden ve Kuzey Moğolistan’da kendine bağlı kuvvetleri takviye eden bağımsızlık taraftarı Çi-çi arasında uzun bir taht mücadelesi başladı.2-Yü’nün ölümünden sonra oğlu Pu ile yeğeni Pi arasında çıkan taht kavgaları Hunları tekrar kuzey ve güney olmak üzere ikiye ayırdı. Güney Hun Devleti Çin’e bağımlı kalarak Çin’in tayin ettiği Hanlar tarafından idare edildi. Kuzey Hun Devleti ise çevresindeki diğer kavimler mücadele ederek istiklalini korumaya çalıştı. Bağımsız bir siyaset takip edemeyen Güney Hun Devleti, Çin ile çevresindeki diğer kavimlere karşı mücadele eden bağımsız Kuzey Hun Devleti arasında tampon görevi yaptı.

Doğru Cevap: D

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi Akhunların siyasi rekabet içerisinden bulunduğu güçler arasında sayılamaz?

Çin

Sasaniler

Kuşan prensleri

Gupta devleti

Göktürk

Açıklama:

Türk tarihinin temel dinamikleri ile Asya Hun ve Ak Hun devletlerinin Türk Tarihi açısından önemini açıklayabilecek,
Çin hariç diğerleri ile siyasi hayatı boyunca mücadeleleri ders notu kapsamında verilirken Çin ile bu manada bir bilgi yoktur.

Doğru Cevap: A

Soru 14

Tabgaç hükümdar Tao devletin sıklet merkezinde bozkırda tutarak ve Budizme mesafe koymak suretiyle Tabgaç Türk kimliğini muhafazaya dikkat ederken ondan sonra Hong devrinde yaşanlardan hangisi onun Türk tarihine ders olan dikkatinin doğrulayanlardan değildir?

Budizmi Kabul ile Çinlileşme

Devletin merkezinin Lo’yang’a nakli

Hong’un Budist rahibi olması

Türk dilinin yasaklanması

Türklükle ilgili bütün hatıraları resmen yasaklanması

Açıklama:

Çin’de teşekkül eden Tabgaç Devleti’nin kimliği meselesini aktarabilecek,
Tao’nun torunu Siun zamanında (452-465) Budizm Tabgaç toplumunda itibar kazanmaya başlamış, Tao’nun aldığı önleyici tedbirler kaldırılarak, Budizm’i himaye eder kanunlar çıkarılmaya başlanmıştır. Bu süreç sonunda eski Türk âdet ve ananeleri ihmal edilmiş, Budizm süratle yayılma alanı bulmuş, Budist sanat da büyük hamle yapmaya başlamıştır. Budist sanatının parlak zamanı Tabgaç himayesine tesadüf eden devir olmuştur. En güzel Budist sanat eserleri Çinlilerin Wei adını verdikleri bu sülale devrinde ortaya çıkmıştır. Bu arada Budizm çiçeklenirken Tabgaçlar da muvaffakiyetler elde etmeye başlamışlardır. Juan-Juanlar yenilmiş, Çinliler başkaldıramaz olmuşlardır. Bazı Çin şehir ve bölgeleri de zaptedilmiştir. Lakin bu dönemde Tabgaç Devlet gücünde zaaf-çökme alametleri de görülmeye başlamıştı. 470’de Tabgaç hükümdarı Budist mabedine rahip olmak için hükümdarlıktan vazgeçti.

Doğru Cevap: C

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi Göktürklerin ikiye ayrılma süreciyle ilgilidir?

Juan-Juanlarla mücadele

Akhunlar ile rekabet

Sasaniler

Çin’in siyasi birliği ve Tardu’ya desteği

Bizans

Açıklama:

I.Göktürk Devleti’ni kuruluştan itibaren ana hatlarıyla özetleyebilecek,
Bu sırada Çin entrikaları sonucu İstemi Yabgu’nun oğlu Tardu Kagan ile İşbara Kagan’ın arası açıldı. Çin’de ise yeni bir hanedan ortaya çıktı. Chou hanedanının yerine kurulan Sui hanedanı 350 yıl sonra Kuzey ile Güney Çin’i birleştirmeyi başardı. Bu süreçte Göktürkler parçalanırken, Çin birleşiyordu. Çin bölünmeyi körüklemek için Tardu’ya elçi göndererek ona bağımsızlık ve hükümdarlık sembolü olan “kurt başlı sancak” sundu. Bu olay sonrasında Tardu ile İşbara arasındaki ilişkiler daha da gerildi. Buna Moğol kabilelerinin isyanları da katılınca Göktürk Devleti 582 yılında resmen ikiye ayrıldı.

Doğru Cevap: D

Soru 16

Göktürk Devleti’nin batı siyasetinden sorumlu, Akhunları mağlup eden ve Sasani Hükümdarı Anuşirvan’a karşı Doğu Roma (Bizans) ile temasa geçen Göktürk devlet adamı kimdir?

Bumin

Mukan

İstemi

Taspar

Tardu

Açıklama:

Göktürk Devleti’ni kuruluştan itibaren ana hatlarıyla özetleyebilecek,

İstemi Yabgu, Mukan Kagan’a bağlı olarak Göktürk Devleti’nin batı siyasetinden sorumlu idi. Soğdluların yoğun olarak bulunduğu Batı Türkistan şehirlerinin fethedilmesi üzerine, Göktürkler ile Akhunlar komşu oldu. İstemi Yabgu İpek Yolu hâkimiyeti için düşman haline geldiği Akhunlara karşı Sasaniler ile ittifak kurdu. 556 yılında İstemi Yabgu, 557’de ise Mukan Kagan’ın komutasındaki ordu Akhunları mağlup etti. Akhunların ortadan kaldırılmasıyla Göktürkler ile Sasaniler komşu haline geldi ve kısa sürede arada ihtilaflar çıktı. Bunun üzerine İstemi, Sasani Hükümdarı Anuşirvan’a karşı Doğu Roma (Bizans) ile temasa geçerek, 567 yılı sonlarında Maniakh başkanlığında bir heyeti İstanbul’a gönderdi. Karşılıklı diplomatik temaslar sayesinde Sasanilere karşı, Göktürk-Bizans ittifakı tesis edildi. İstemi Yabgu’nun uyguladığı batı siyaseti sayesinde Bizans ile Sasani devletleri 571 yılından 590 yılına kadar sürecek olan bir savaşa tutuştu.

Doğru Cevap: C

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi Göktürk Devleti’nin Doğu ve Batı olarak bölünmesinin sonuçlarından değildir?

Ülke iç karışıklıklara düştü

Büyük ekonomik kriz baş gösterdi

Ordu zayıf düştü

Çin Türklere karşı üstünlük kazandı

Göçler zayıfladı

Açıklama:

I.Göktürk Devleti’ni kuruluştan itibaren ana hatlarıyla özetleyebilecek,
Ülke iç karışıklıklara düştü, büyük ekonomik kriz baş gösterdi, ticaret neredeyse tamamen durdu, bunun sonucunda göç başladı, ordu ikmal yapılamadığından zayıf düşerek disiplinini kaybetti ve Çin Türklere karşı üstünlüğü ele geçirdi.

Doğru Cevap: E

Soru 18

Göktürklerin fetret devri pek çok Çin’e karşı pek çok isyana şahit oldu. Nitekim …… olarak bilinen ve T’u-li Kagan’ın kardeşi …………., 639’da kırk arkadaşıyla Çin sarayını basarak veliaht Ho-lu-yu kurtarıp Kagan yapmak ve Göktürkleri bağımsızlıklarına kavuşturmayı planladı. Fakat o gece büyük bir fırtına çıkması yüzünden ihtilal teşebbüsleri başarılı olamadı.
Yukarıdaki metinde boş bırakılan yerlere hangi iki isim gelmelidir?

Kürşat- Chie-shih-shuai

Ch’e-pi Tegin-Kürşat

A-shih-te Wen-fu-Kürşat

Kürşat- A-shih-te Feng-chih

Kürşat-Kutlug

Açıklama:

Fetret Devrini ve II. Göktürk Devleti’nin nasıl kurulduğunu özetleyebilecek,
Fetret devri adı verilen 630-681 yılları arasında Göktürklerin Çin’e karşı bir tepki gösterdikleri müşahede edildi. Bu başkaldırış Şad, Tegin ve beylerde olduğu kadar halk arasında da vardı. Nitekim Kürşad olarak bilinen ve T’u-li Kagan’ın kardeşi Chie-shih-shuai, 639’da kırk arkadaşıyla Çin sarayını basarak veliaht Ho-lu-yu kurtarıp Kagan yapmak ve Göktürkleri bağımsızlıklarına kavuşturmayı planladı. Fakat o gece büyük bir fırtına çıkması yüzünden ihtilal teşebbüsleri başarılı olamadı. Sınır devriyelerine yakalandılar. Ho-lu-hu hariç hepsi idam edildi.

Doğru Cevap: A

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi II. Göktürk Devleti’nin mücadele ettiği Türk topluluklarından biri değildir?

Peçenekler

Kırgızlar

Türgişler

Oğuzlar

Karluklar

Açıklama:

Fetret Devrini ve II. Göktürk Devleti’nin nasıl kurulduğunu özetleyebilecek,
A- İlteriş kagan döneminde Göktürkler, Oğuzlar ve Kitanların devlete bağlanması yanında çeşitli Türk boylarının da katılmasıyla iyice güçlendi. B-C- Kapgan Kagan 693 yılından itibaren Çin’e sürekli yağma akınlarına başladı. 695 yılına kadar hem doğudaki Moğol Kitanları hem de Çin’deki T’ang İmparatorluğu’nu baskı altında tutmaya çalıştı. 696-697 yıllarında Kırgızları itaat altına alarak, Türgişlere yöneldi.E- 714 yılında ise Karluklar hiçbir sıkıntıları yok iken Göktürklere isyan etti. Bunun üzerine Bilge Şad, Karlukları mağlup etti.

Doğru Cevap: A

Soru 20

Göktürk devrinde İl yani devleti kuran toplum yapısı içerisinden aşağıdakilerden hangisi yoktur?

Urug

Toy

Oguş

Boy

Budun

Açıklama:

Göktürk idarî ve sosyal yapısını açıklayabilecek
Türklerde siyasî, askerî, iktisadî ve kültürel bütün meselelerin görüşülüp, karara bağlandığı bir devlet meclisi bulunmakta ve bu meclis “toy” olarak adlandırılmaktaydı. Meclis üyelerine de “toygun” denilmekteydi. Göktürklerde aile (oguş) sosyal hayatın en küçük birimini oluşturuyordu. Ailelerin birleşmesiyle Urug (aileler birliği?), Urugların birleşmesiyle de Boylar meydana geliyordu. Boyların başında boy beyleri bulunuyordu. Boylar bir araya gelerek Bodun’u oluşturuyordu. Bodun bağımsız veya bir “il”e bağlı olabilirdi ve Bodun’un başında topraklarının genişliğine göre Yabgu, Şad vb. unvanlı yöneticiler bulunurdu. Göktürklerde devlet “il” olarak adlandırılıyordu.

Doğru Cevap: B

Soru 21

Göktürklerde Toygun kelimesi aşağıdakilerden hangisine karşılık gelir?

Meclis

Hayvancılık

Meclis üyeleri

Madencilik

Aileler birliği

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 22

Bozkırlı ve hareketli bir hayat tarzı olan Türkler, askerî başarıları, teşkilatlanmaları ile dikkat çekerek farklı coğrafyalarda birçok devlet vücuda getirmişlerdir. Bu sebeple ilk devirlerden Müslümanlığı kabullerine kadar olan süreçte Türk tarihinin incelenmesi birtakım zorlukları beraberinde getirmiştir. Bu bağlamda Türkler hangi asır da Müslümanlığa geçtiği söylenebilir?

X. Asır

VI. Asır

VII. Asır

VIII. Asır

IX. Asır

Açıklama:

İSLAM ÖNCESİ TÜRK TARİHİNİN TEMEL DİNAMİKLERİ
X. Asır

Doğru Cevap: A

Soru 23

Orta Asya'da kurulan ilk Türk devletleri hakkında en önemli bilgi kaynağı nedir?

Çin Kaynakları

Batı Kaynakları

İslam Kaynakları

Ermeni Kaynakları

Rus Kaynakları

Açıklama:

İSLAM ÖNCESİ TÜRK TARİHİNİN TEMEL DİNAMİKLERİ
Çin Kaynakları

Doğru Cevap: A

Soru 24

M.Ö. binlerce yıldan İslamiyet’i kabule kadar geçen uzun süreç ve geniş bir coğrafi alandaki Türk tarihinin ele alınması birçok meseleyi de beraberinde getirmiştir. Bu meseleleri Türk tarihinin yapısından kaynaklanan kaç temel üzerine bina etmek mümkündür.

Beş Temel Üzerine

Dört Temel Üzerine

Üç Temel Üzerine

İki Temel Üzerine

Altı Temel Üzerine

Açıklama:

İSLAM ÖNCESİ TÜRK TARİHİNİN TEMEL DİNAMİKLERİ
Beş Temel

Doğru Cevap: A

Soru 25

‘‘Türk Nuh’un oğlunun adıdır. Tanrı tarafından bu ad Nuh’un oğlu
Türk’ün evlatlarına verilmiştir’’ diye yazan alim kimdir?

Kaşgarlı Mahmud

Heredot

Menandros

Ahmed Yesevi

Ahi Evran

Açıklama:

Türk Adı
Kaşgarlı Mahmud

Doğru Cevap: A

Soru 26

Türk kelimesi ilk defa Çin Yıllığı’nda Tu-Küe şekillerinde kullanılmıştır. Türk kelimesi, Turan şeklinde ilk kez hangi kaynaklarda kullanılmıştır?

Fars

Batı

Arap

Hint

Rus

Açıklama:

Türk Adı
Fars

Doğru Cevap: A

Soru 27

Teoman Han, Ulu Hatun yani ilk eşinden olan büyük oğlu Mete’yi töre gereği tahtın varisi olmasına rağmen, kendi oğlunu hakan yapmak isteyen ikinci eşinin etkisi ve entrikalarıyla veliahtlıktan uzaklaştırmak istemiştir. Bunun için Mete’yi devrin büyük güçlerinden hangi Devlete barış anlaşmasının teminatı olarak rehin göndermiştir?

Yüeçi

Tung-hu

Çin

Ordos

Şi-huangdi

Açıklama:

İlk Devirler ve Devletleşme
Yüeçi

Doğru Cevap: A

Soru 28

Tanhu Mete idareyi ele aldığı zaman güçlerinin zirvesinde bulunan devlet hangisidir?

Tunghular

Tabgaç

Yüeçi

Asya Hun

Çin

Açıklama:

Mete Dönemi (209-174)
Tunghular

Doğru Cevap: A

Soru 29

Ülke dâhilinde tamamen otoritesini pekiştiren ve güçlü bir lider olarak milletlerarası arenaya çıkan Mete birbiri ardınca fetihlere girişti. İlk önce doğuya doğru ilerleyen Mete Han hangi devlete saldırmıştır?

Tunghulara

Yüeçiler

Çin

Ak Hunlara

Tabgaçlara

Açıklama:

Mete Dönemi (209-174)
Tunghulara

Doğru Cevap: A

Soru 30

Hangi hükümdarın ölümüyle Hun Devletinin belirgin bir şekilde çözülme ve bozulmaya başlamıştır?

Kün-çin

Tanhu

Wu-di

Mete Han

Ma-yi

Açıklama:

Hun Devleti’nin Zayıflaması
Kün-çin

Doğru Cevap: A

Soru 31

Hangi Tanhu'nun ölümünden sonra oğlu Pu ile yeğeni Pi arasında çıkan taht
kavgaları Hunları tekrar kuzey ve güney olmak üzere ikiye ayırmıştır.?

Yü

Çi-çi

Wu-di

Ho-han-yeh

Wuhuan

Açıklama:

Yıkılış Yıkılış
Yü

Doğru Cevap: A

Soru 32

Mevcut kaynaklara ve bilgilere göre Türk Tarihi devlet olarak aşağıdakilerden hangisi ile başlamaktadır?

Göktürkler

Asya Hunları

Avrupa Hunları

Uygurlar

Hazarlar

Açıklama:

Mevcut kaynaklara ve bilgilere göre Türk Tarihi devlet olarak Asya Hunları ile başlamaktadır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 33

Aşağıdakilerden hangisi Türk adına verilen mânâlardan birisidir?

Dağın tepesinde oturan adam

Kuzeyden gelen adam

Gençlik çağı

Yumuşak

Kamil insan

Açıklama:

Kamil insan, Türk adına verilen mânâlardan birisidir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 34

M.Ö. binlerce yıldan İslamiyet’i kabule kadar geçen uzun süreç ve geniş bir coğrafi alandaki Türk tarihi ele alındığında, aşağıdakilerden hangisi Türk tarihinin yapısından kaynaklanan beş temel meseleden birisi değildir?

Zaman birliği

Mekân birliği

Devlet görüşündeki kadimlik, köklülük

Dini birlik

Siyasi birlik

Açıklama:

M.Ö. binlerce yıldan İslamiyet’i kabule kadar geçen uzun süreç ve geniş bir coğrafi alandaki Türk tarihi ele alındığında, "Dini birlik" Türk tarihinin yapısından kaynaklanan beş temel meseleden birisi değildir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 35

Göktürk Devleti hangi yüzyıllar arasında hüküm sürmüş bir Türk devletidir?

VI. ve VIII.

VI. ve IX.

VII. ve IX.

VII. ve X.

VIII. ve XI.

Açıklama:

Göktürk Devleti, VI. ve VIII. yüzyıllar arasında Mançurya’dan Karadeniz’e kadar uzanan geniş coğrafyada hüküm sürmüş bir Türk devletidir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 36

Göktürk Devleti'nin ilk resmi kurucusu kimdir?

Ki-ok

Juan-Juan

Teoman

Mete

Bumin

Açıklama:

Göktürk Devleti'nin ilk resmi kurucusu Bumin'dir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 37

II. Göktürk Devleti hangi tarihler arasında hüküm sürmüştür?

622-682

682-745

690-745

702-765

745-786

Açıklama:

II. Göktürk Devleti 682-745 tarihleri arasında hüküm sürmüştür. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 38

Hunlarla Göktürkler arasında bir geçiş sayılan Türk devleti aşağıdakilerden hangisidir?

Tabgaçlar

Uygurlar

Avarlar

Hazarlar

İskitler

Açıklama:

Hunlarla Göktürkler arasında bir geçiş sayılan Türk devleti Tabgaçlar'dır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 39

Eftalitler tarihte hangi isimle anılırlar?

Göktürkler

Tabgaçlar

Hazarlar

Asya Hunları

Ak Hunlar

Açıklama:

Eftalitler tarihte Ak Hunlar ismiyle anılırlar. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 40

Aşağıdakilerden hangisi Asya Hunları'nın yıkılış sebeplerinden birisi değildir?

Çin'in yıkıcı politikaları

Göktürk Devleti'nin kurulması

Siyasi sebepler

Tabii afetler

Coğrafi sebepler

Açıklama:

Göktürk Devleti'nin kurulması, Asya Hunları'nın yıkılış sebeplerinden birisi değildir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 41

Göktürk Devleti’nde 'Oguş' kavramı aşağıdakilerden hangisinin karşılığıdır?

Devlet

Eyalet

Aile

Meclis

Boy

Açıklama:

Göktürk Devleti’nde Oguş, 'Aile' kavramının karşılığıdır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Ünite 2

Soru 1

Çin'in batıya ilerlemesi, Suyab'ı ele geçirip, Şaş'ın hükümdarını öldürmesi üzerine yerli halk Araplardan yardım istemişler ve 751 yılında Çin'in mağlup olduğu Talas Savaşı gerçekleşmiştir. Hangisi Talas Savaşının sonuçlarından biridir?

Arap-Çin anlaşmazlıkları doğmuştur

Uygur Devleti yıkılmıştır

Çin vergiye bağlanmıştır

Uygurlar nüfuzlarını arttırmıştır

Araplar bölgede tutunamamışlardır

Açıklama:

Bilindiği gibi doğuya doğru ilerleyen Arap-İslâm orduları önünde en büyük engel Türgişlerdi ve yine 740’larda Batı Türkistan’ın yerli beyleri Araplara karşı Çin’den yardım istemişler ancak Çin iç meselelerinden dolayı buna cevap vermemişti. Göktürk Kaganlığı’nın yıkılmasından sonra ise Çinliler batıya ilerlemeye başladılar ve 748’de Suyab’ı ele geçirdiler ve ertesi yıl ise Şaş (Taşkend)’ın yerli hükümdarını öldürdüler. Bunun üzerine yerli halk Araplardan yardım istedi. 751 yılında Arap orduları ve Çinliler arasında vuku bulan Talas (veya Atlah) Savaşı’nda Çinliler büyük kayıplarla yenildiler ve doğuya çekildiler. Bu hadise Uygurların daha da güçlenmesini sağladı; çünkü yenilen Çinliler memleketlerine çekildiler ve Uygurlar bölgedeki nüfuzlarını artırdılar. Talas Savaşı’ndan sonra Pamir çevresine ve Tanrı Dağları’na kadar olan çevre Arap idâresi altına girdi ve halk yavaş yavaş Müslüman olmaya başladı.

Doğru Cevap: D

Soru 2

751 Talas Savaşı sonrası Tanrı Dağları ve çevresindeki yerli halkta müslümanlık, 762'De Bögü Kaan'ın Tibetlileri Çinlilerden kurtarıp, 4 mani rahibi ile dönmesiyle Uygurlarda mani dini yaygınlaşmıştır. Buna göre hangi çıkarım doğrudur?

Halk zorla din değiştirmeye itilmiştir.

Savaşı kaybeden taraflar dinlerinden vazgeçmiştir

Çok tanrılı din yaygınlaşmıştır

Savaşlar milletlerin kültürünü ve dinini etkileyecek sonuçlar doğurmuştur

Her iki savaşta dini ögelerin kullanıldığı ve dini yaymak adına yapılan savaşlardır

Açıklama:

Savaşlar milletlerin kültürünü ve dinini etkileyecek sonuçlar doğurmuştur sonucu çıkarılabilir, zira savaş dahilindeki etkileşimler ile milletler farklı dinleri tanımakta ve etkilenmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 3

Uygurların Mani dinine geçiş sonrası yaşanan değişikliklerden hangisi nüfuzu etkilemiş olabilir?

Maniciliğin resmi din olarak kabul edilmesi

İlim, edebiyat, sanat ve ticarette gelişmeleri

Kağan'ın kendini halktan ayırması ve saraylara çekilmesi

Hayvani gıdaları yemekten uzaklaşmaları

Din gereği savaşmaktan kaçınmaları

Açıklama:

Kağan'ın kendini halktan ayırması, halk ile yönetim arasındaki ilişkilerde sıkıntılar
Uygurların Mani dinine geçmesi sonrası bu din halk tarafından tam olarak benimsenmemiş, halk tek tanrılı inancından vazgeçmemiştir. Bu da Kağan ile halk arasında bir ayrılık doğurmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 4

Uygurların kütleler hâlinde 847 yılında yerleşmelerinden önce Gansu havalisine epey Uygur yaşıyordu. Buranın yeni sâkinleri artık Çin ile ticaret ve imparatorluktan kız alma
usulüyle siyasi evlilikler yaparak durumlarını düzelttiler. X. yüzyılın başlarında Çin’de
Tang Sülâlesi’nin sonu gelmek üzereydi. Bunun üzerine Gansu Uygurları bağlı oldukları
Dunhuang merkezli Çin askerî bölgesiyle bağlarını kestiler. Yine 905 yılında bölgede bir
devlet kuran isyancı bir Çin generalinin tazyiklerine karşı Tegin adlı komutanın emrindeki Uygur ordusu 911 yılında Dunhuang’ı kuşatıp, generali yendi. Bundan sonra bölgedeki Uygurlar müstakil oldular.
Bu bilgilere göre hangisi söylenemez?

911 yılında Uygurlar Çin generalini yenmiştir.

Çin'de yönetim sıkıntısı yaşanmaktadır

Evlilikler devletler arası ilişkilerde belirleyici olmuştur

Gansu Uygur Devleti'nin ekonomisinde ticaret hakimdir

Çin'de parçalanma olmuştur

Açıklama:

Bilgiler ışığından Gansu Uygur devletinin ekonomisine ticaretin hakim olduğunu söylemek yeterli değildir.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Uygurlar için hangisi söylenemez?

Dönemde kültürel gelişmeler ileri boyuttadır

Mani dini Uygurların resmi dinidir

Kendi alfabe ve paralarını yaratmışlardır

Türk şehir kültürünün en mühim temsilcilerindendir

Minyatür en önemli sanat faaliyetleridir.

Açıklama:

Uygurların en önemli sanat faaliyetleri duvar resmidir.

Doğru Cevap: E

Soru 6

Kırgızlar'ın Hunlara ve Göktürklere bağlı olduğu bilinmektedir. Ancak Uygur Kağanlığını tanımadıklarını, Dokuz Oğuz-Kırgız ittifakı kurduklarını, Uygurlara karşı isyan ettiklerini, zayıflayan Uygurların son Kağanı da öldürüldükten sonra Kırgız Kağanlığının kurulduğu bilinmektedir. Bu bilgilere göre hangi çıkarım doğrudur?

Kırgızlar hakkındaki bilgiler çok azdır

Tanrı Dağlarının etrafından kurulmuştur

Bazı Türk boyları arasında anlaşmazlıklar vardır

Kırgızlar askeri olarak güçlüdür

Moğol etkisi görünmektedir

Açıklama:

Bilgiler ışığında bazı Türk boyları arasında anlaşmazlıkların olduğu sonucuna ulaşılabilir.

Doğru Cevap: C

Soru 7

Talas’ın kuzeybatısındaki Balasagun Şehri’ni merkez yapan ve batıdan gelen Arap akınlarına karşı durarak Maveraünnehir’deki Türklerin tutunmalarını sağlayanlar kimlerdir?

Türgişler

Tökseler

Karluklar

Kırgızlar

Uygurlar

Açıklama:

Talas’ın kuzeybatısındaki Balasagun Şehri’ni merkez yapan, batıdan gelen Arap akınlarına karşı durarak Maveraünnehir’deki Türklerin tutunmalarını sağlayanlar Türgişler'dir.

Doğru Cevap: A

Soru 8

IV.-V. yüzyıllara dâir Çin kaynaklarında Gaoche yâni “Yüksek Arabalı” adıyla
kaydedilen ve onların diğer Türkler gibi kurt atadan türediklerine inanılan Türk boyu hangisidir?

Uygurlar

Hunlar

Kırgızlar

Türgişler

Tölesler

Açıklama:

Tölesler, IV.-V. yüzyıllara dâir Çin kaynaklarında Gaoche yâni “Yüksek Arabalı” adıyla
kaydedilmekte ve onların diğer Türkler gibi kurt atadan türediklerine inanılmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 9

Karluklar tarafından kurulan ve ilk Müslüman Türk devleti olan devlet aşağıdakilerden hangisidir?

Büyük Selçuklu Devleti

Anadolu Selçuklu Devleti

Tolunoğulları Devleti

Karahanlı Devleti

Osmanlı Devleti

Açıklama:

Karluklar İslâmiyet’i ilk kabul eden (Satuk Buğra Han, 904-911) Türk kütlesi olan ve Türk- İslâm tarihinde mühim bir yer tutan Karahanlı Devleti’ni kurdular.

Doğru Cevap: D

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi Oğuzlar'ın Boz-ok koluna ait boylardandır?

Bayındır

Peçene

Kayı

Kınık

Çepni

Açıklama:

Boz-ok’lar: Kayı, Bayat, Alka-evli (Alka-bölük), Kara-evli (Kara-bölük), Yazır, Döğer,
Dodurga, Yaparlı , Afşar, Kızık , Beğdili, Karkın .
Üç-ok’lar: Bayındır, Peçene, Çavuldur, Çepni, Salur, Eymür, Alayuntlu, Yüreğir, İğdir,
Büğdüz, Yıva (Iva), Kınık.

Doğru Cevap: C

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi Uygurlarla birleşerek hepsi Uygur adını alan beş boydan biri değildir?

Bugu

Tongra

Töles

Bayırku

Baixi

Açıklama:

Uygurlar I. Göktürk Kaganlığı devrinde bütün Türkistan sahasında Töleslerden bir boy olarak Selenge Irmağı etrafında yaşıyorlardı. VII. yüzyılın ilk çeyreğinde 6 boydan kurulu Sir Yantuo (Sir Tarduş) birliğine katıldılar ve sonra Bugu, Tongra, Bayırku, Ediz ve Baixi adlarındaki 5 boy da Uygurlarla birleşerek hepsi Uygur adını aldılar.

Doğru Cevap: C

Soru 12

Eski Türk devletlerinde rütbe olarak kagandan sonra gelen ünvan aşağıdakilerden hangisidir?

Yabgu

Erkin

İlteber

Urug

Kanglı

Açıklama:

Yabgu unvanı, eski Türk devletlerinde rütbe olarak kagandan sonra gelmektedir. Oğuz Kagan Destanında Oğuz’un dedesinden bahsedilirken yabgu
adı kullanılır.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Uygurların toplum yapısında tahribatlara sebep olmakla beraber ilim, edebiyat, sanat ve ticarette Uygurları geliştiren bir rol de oynayan, Bögü Kagan tarafından resmi din olarak kabul edilen din aşağıdakilerden hangisidir?

İslamiyet

Budacılık

Mecusilik

Hristiyanlık

Manicilik

Açıklama:

Çin önlerine gelen Tibetliler Çin başkenti Luoyang’ı ele geçirdiler. Çinlilerin yardım istemesi üzerine bölgeye ordu sevk eden Bögü, 762 yılında şehri Tibetlilerin elinden kurtardı. Sefer tamamlandıktan sonra yanında dört Mani rahibiyle Ötüken’e dönen kagan, idareci tabakadan başlamak üzere Uygurlar arasında Mani dininin yayılmasının önünü açtı. Kagan Maniciliği resmi din olarak kabul etti. Karabalgasun’un yanı sıra birçok Uygur şehrinde Mani mabetleri inşa edildi. Bu din, insanları hayvani gıdaları yemekten ve savaşmaktan men etmesi sebebiyle Uygurların toplum yapısında tahribatlara sebep oldu. Bununla beraber Manicilik ilim, edebiyat, sanat ve ticarette Uygurları geliştiren bir rol de oynadı. Yine bu devirde birçok Uygur geleneği değişti. Uygurlar artık başka türlü yaşıyorlardı. Kagan kendini halktan ayırdı ve saraylara çekildi. Kadınlar makyaj yapmaya, güzel elbiseler giyinmeye başladı.

Doğru Cevap: E

Soru 14

Kırgızlar (M.Ö. 202-M.S. 960) ile ilgili olarak aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğru değildir?

Çinliler adına diğer Türklerle savaşmışlardır.

Göktürklerin silahlarını, çeşitli eşyalarını ve hayvan yemlerini temin etmişlerdir.

Çok güçlü bir orduya ve gelişmiş silahlara sahiptiler.

Ötüken'e gerekli önemi vermişlerdir.

Milattan önceki devirlerden günümüzde kadar adlarını muhafaza edebilen nadir Türk boylarındandır.

Açıklama:

Bugün Issık Göl havalisi ile Tekes, Talas, Çu ırmaklarının üst kıyılarında ve yine Altay, Pamir ve Tanrı Dağları’nda yaşayan Kırgızlar milattan önceki devirlerden günümüzde kadar adlarını muhafaza edebilen nadir Türk boylarındandır. Bugünkü Hakas ve Hakasya adları da kesinlikle Kırgızlardan yadigardır. Kırgızlar, 560’a doğru Muhan zamanında Göktürklere, kaganlığa vergi vermek ve ihanet etmemek şartıyla bağlandılar.
Çok iyi silah yapan Kırgızların bir kısmı tarımla meşguldü. Göktürklerin silahlarını, çeşitli eşyalarını ve hayvan yemlerini temin ediyorlardı. Göktürklerin 630-680 arasındaki fetret devrinde müstakil oldular, bu esnada Çinlilere elçi gönderdiler ve başlarındaki kişiyi kagan olarak adlandırdılar. Kırgızlar çok güçlü bir orduya ve gelişmiş silahlara sahiptiler. 840 yılında Ordubalık’ı ele geçiren Kırgızlar, kendi kaganlıklarını kurdularsa da Ötüken diye bildiğimiz kutsal Türk merkezini ihmal ettiler ve Çinliler adına diğer Türklerle savaştılar. Yine 890’larda Çin’deki bir isyanı asker gönderip bastırdılar. Kaganlıkları devrinde Kırgızlar bugünkü Hakasya topraklarında yaşadılar. Bu devirdeki Kırgızlar hakkındaki Çin kaynakları çok azdır.

Doğru Cevap: D

Soru 15

Altayların batısında oturan, Töleslerin en zengini ve kuvvetlisi olan boy aşağıdakilerden hangisidir?

Oğuzlar

Uygurlar

Tarduşlar

Karluklar

Basmıllar

Açıklama:

Tölesler, IV.-V. yüzyıllara dâir Çin kaynaklarında Gaoche yâni “Yüksek Arabalı” adıyla kaydedilmekte ve onların diğer Türkler gibi kurt atadan türediklerine inanılmaktadır. Göktürkler devrinde Töleslerin Türkistan sahasındaki dağılımları şöyleydi:

Tarduşlar : Altayların batısında oturuyordu ve Töleslerin en zengini ve kuvvetlisi idi.

Uygurlar: Tola Irmağı’nın kuzey sahasındaydılar.

On-Ok’lar:Altaylardan Seyhun yakınlarına kadar uzanan geniş bölgede yayılmışlardı. Çu Irmağı-Issık Göl’e göre 5’i doğuda sol kanat Duluo, 5’i batıda sağ kanat Nushibi adı ile 10 boydan kurulmuş olup, “Batı Göktürkleri” diye de anılmışlardır. Türgişler Duluo’lardandır. Bunlardan bir kısmı Chuyue (Çiğil?) ve Chumi (Çumul) boyları, Göktürklerin 630’dan sonraki fetret devirlerinde Beşbalık civarındaki bozkıra çekilmişler ve Shatuo adını almışlardır.

Karluklar: Altaylar’ın batısındaydılar.

Oğuzlar: 630’dan sonra bu adla ortaya çıkan Töles boylarıdır. Selenge Irmağı-Ötüken havalisindeydiler.

Doğu Avrupa Türk toplulukları: Avarlar, Hazarlar, Ogurlar, Peçenekler ve galiba Kuman-Kıpçaklar.

Kırgızlar: Baykal’ın batısında, Yenisey Irmağı’nın kaynakları bölgesindeydiler.

Basmıllar: Beyi Türk olan bu boyun sonradan Türkleştiği söylenmektedir. Daha çok Beşbalık taraflarında görülürlerdi.

Kitan, Tatabı, Doğuz Tatar, Otuz Tatar gibi Moğol soylu boylar doğuda Kerülen ve Onon ırmakları havalisinde bulunuyorlardı.

Doğru Cevap: C

Soru 16

Yağma, Çiğil, Tohsı’lar ile birlikte Karahanlı Devleti’nin ana kütlesini meydana getiren Türk boyu aşağıdakilerden hangisidir?

Uygurlar

Karluklar

Basmıllar

Oğuzlar

Kırgızlar

Açıklama:

Karahanlı Devleti’nin Yağma, Çiğil, Tohsı’lar ile birlikte ana kütlesini meydana getiren Karluklar, bu hanedan üyeleri arasında çatışmalar çıktığı zamanlarda devlete karşı cephe aldılar ki bu yüzden Kara-Hitay hâkimiyeti Türkistan’da çabucak gelişti. Kara-Hitay Hükümdarı Yelu Dashi (Kür-Han), 1137’de Semerkand Karahanlı Hanı Mahmud’u mağlup edince bu hanın, dayısı olan Büyük Selçuklu Sultanı Sencer’e şikayette bulunması uğranılan mağlubiyette Karlukların payını göstermektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 17

Yabgu Devleti zamanında Oğuzlar, Üç-ok ve Boz-ok diye ikili teşkilat halindeydiler. Aşağıdakilerden hangisi Üç-oklar arasında yer alan boylardandır?

Kınık

Kayı

Dodurga

Afşar

Kızık

Açıklama:

Oğuz Yabgu Devleti’nin tarihi hakkında bilgiler bu kadardır. Yabgu Devleti zamanında Oğuzlar, Üç-ok ve Boz-ok diye ikili teşkilat halindeydiler. Bu boyların adlarını iki kaynakta, Kaşgârlı Mahmud’un Divânu Lügati’t-Türk (DLT)’ünde ayrı ayrı damgalarıyla 22 boy ve Reşîd üd-din’in Câmi’üt-tevârih’inde ise 24 boy hâlinde görebiliyoruz. Ayrıca Câmi’üttevârih’te Boz-ok ve Üç-ok tasnifi yapılmıştır ve damgalardan başka her boyun “ongun”u yani “uğuru” yer almıştır:
Boz-ok’lar: Kayı, Bayat, Alka-evli (Alka-bölük), Kara-evli (Kara-bölük), Yazır, Döğer, Dodurga, Yaparlı (DLT’de yok), Afşar, Kızık (DLT’de yok), Beğdili, Karkın (DLT’de yok. Bunun yerine Çaruklu).
Üç-ok’lar: Bayındır, Peçene, Çavuldur, Çepni, Salur, Eymür, Alayuntlu, Yüreğir, İğdir, Büğdüz, Yıva (Iva), Kınık.

Doğru Cevap: A

Soru 18

Yabgu Devleti zamanında Oğuzlar, Üç-ok ve Boz-ok diye ikili teşkilat halindeydiler. Aşağıdakilerden hangisi Boz-oklar arasında yer alan boylardandır?

Büğdüz

Kayı

Peçene

Çepni

Salur

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 19

Arap ordularının Türkistan sahasındaki ilerlemelerinde en büyük engel kabul edilen ve Sulu’nun başlık ettiği ordu aşağıdakilerden hangisidir?

Uygur

Karluk

Kırgız

Türgiş

Çin

Açıklama:

Göktürklerle olan savaşlar esnasında Türgişler 717 yılında Sulu adlı bir Kara Türgiş çor’unu kagan seçtiler. Göktürklerden ayrılan bir kısım halk da bu yeni kagana tabi oldu. Talas’ın kuzeybatısındaki Balasagun Şehri’ni merkez yapan Sulu, batıdan gelen Arap akınlarına karşı durarak Maveraünnehir’deki Türklerin tutunmalarını sağladı. Arap ordularının Türkistan sahasındaki ilerlemelerinde yerli beylerin mukavemeti veya ittifak yapmak istememeleri bir yana en büyük engel Sulu’nun başlık ettiği Türgiş ordularıydı. Türgişler İslamiyet’e değil Arap sultasına karşı büyük mücadeleler verdi.

Doğru Cevap: D

Soru 20

Oğuzların X. yüzyılın ilk yarısında kurdukları devletin kışlık merkezi aşağıdakilerden hangisidir?

Suğnak

Karnak

Sayram

Karacuk

Yeni-kent

Açıklama:

Oğuzlar IX. yüzyılın ikinci çeyreğinde Seyhun boylarında oturuyorlardı. X. yüzyılın ilk yarısında ise Seyhun bozkırları ile civardaki Karacuk (Fârâb) ve Sayram (İsfîcâb) şehirleri havalisindeydiler. İslâm coğrafyacılarına (el-Belhî, İstahrî) ve Hudûd ül-Âlem’e göre Oğuzların yayıldıkları saha, batıda Hazar Denizi’ne, güneyde Gürgenç Şehri ile bunun kuzeybatısındaki Cit Kasabası’na ve Aral Gölü’nün güneyindeki Baratekin Kasabası’na, Maveraünnehir’de Buhara’nın kuzeyine, Karacuk Dağları’nın eteğindeki Sabran Şehri’ne kadar uzanıyordu ve Karacuk Dağları’ndan Hazar’a uzanan yarı çöle “Oğuz Bozkırı” deniliyordu. Buralarda Yeni-kent, Karacuk, Cend, Suğnak, Karnak, Süt-kent gibi Oğuz şehirleri vardı. Oğuzlar X. yüzyılın ilk yarısında kışlık merkezi Yeni-kent olan bir devlet kurdular.

Doğru Cevap: E

Soru 21

Uygur tarihi ile ilgili önemli birçok yazıt vardır. Bunlardan en önde geleni hangisidir?

Orhun Abideleri

Şine-Usu Yazıtı

Sümer Kil Tabletleri

Çor Yazıtları

Köktürk Yazıtları

Açıklama:

Uygurlarla ilgili en önemli yazıt 'Şine-Usu' yazıtlarıdır. Doğru yanıt 'B'

Doğru Cevap: B

Soru 22

Hangi devlet veya millet Basmıl, Karluk ve Uygur hanlarının kendisine bağlanmasını istemiş ve bunun sonucu olarak adı geçen ülkeye karşı Uygurlar, Basmıl ve Karluklar ile ittifak yapmışlardır?

Oğuzlar

Sasaniler

Doğu Roma

Çin

Moğollar

Açıklama:

Çin hanedanları, Göktürklerde çıkan iç karışıklıklardan faydalanıp Göktürklere bağlı ve komşu bu milletlere ciddi bir tehdit oluşturmuşlar, bu da üçlü ittifakın yolunu açmıştır. Doğru yanıt 'D'

Doğru Cevap: D

Soru 23

Hangi Türk uygarlığı ikiye ayrılan Doğu Göktürkler'i yıkarak güçlenip Çin'de sarı ırmağa kadar akınlar yapmıştır?

Tatarlar

Oğuzlar

Kırgızlar

Kıpçaklar

Uygurlar

Açıklama:

Uygurlar Göktürkler'in yıkılması sürecinde önemli rol oynamışlardır. Doğru yanıt 'E'

Doğru Cevap: E

Soru 24

Tarihte pek çok Türk boyu birbiriyle mücadele etmiştir. M.S. 1. yy'ın sonlarına doğru çinlilerle beraber kuzeydeki Hun devletine hücum eden ve Altay, Pamir ve Tanrı dağlarında yaşamış olan Türk boyu hangisidir?

Tatarlar

İskitler

Kırgızlar

Uygurlar

Gazneliler

Açıklama:

Daha önceleri Göktürk'lere bağlı olup, onların güç kaybetmesi ile çinlilerle Göktürk devletine saldıran ve Tabgaç Türk boyu ile akraba olan millet kırgızlardır. Doğru yanıt 'C'

Doğru Cevap: C

Soru 25

Kırgızları yurtlarından ederek Moğul idaresi altına girmesini sağlayan millet, hangi şıkta doğru olarak verilmiştir?

Kitanlar

Juan- Juan'lar

Nayman'lar

Çik'ler

Karluklar

Açıklama:

Kitanlar Uygurları savaşta yenip yurtlarından sürmüşlerdir. Bundan sonra Kırgızlar,bir daha ancak Cengiz Han'ın bir tebaası olarak güçlenebileceklerdi.

Doğru Cevap: A

Soru 26

Çinlilerce 'Gaoche' (Yüksek Arabalılar) adıyla da bilinen, Tanrı Dağları ve Baykal gölünün kuzeyinden, Seyhun Nehrine ve Bizans'ın doğu sınırına kadar olan geniş topraklara yayılmış Hun devletinden kalan boylara ne ad verilmektedir?

Çorlar

Tarduşlar

Gansular

Kıpçaklar

Tölesler

Açıklama:

Adı geçen Türk boyu Tölesler'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 27

Batıda Türgişlerin zayıflaması ile Türkleri müslüman Emevi Halifelerin akınlarına karşı uzun bir süre koruyan Türk boyu hangisidir?

Kırgızlar

Uygurlar

Noyanlar

Karluklar

Kıpçaklar

Açıklama:

Karluklar henüz İslamı benimsemeyen Türk boylarını fütüvvat inancına göre hareket eden Emevilere karşı korumuşlardır. Cevap : 'D'

Doğru Cevap: D

Soru 28

Göktürkler ile aynı soydan gelen ve 'güçlü kuvvetli' anlamına da gelen Türk boyu hangisidir?

Kıpçaklar

Karluklar

Karahıtaylar

Sakalar

Oğuzlar

Açıklama:

Oklar anlmında da olan Oğuzlar boyunun aslında ayrı bir etnik köken temsil etmediği ve Göktürk'lerin bir parçası oldukları kabul edilir. Doğru yanıt 'E' şıkkında verilmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 29

Aşağıdaki şehirlerden hangisi ünlü Oğuz şehirlerinden birisi değildir ?

Süt-Kent

Yeni-Kent

Karacuk

Karakurum

Karnak

Açıklama:

Karakurum haricindeki tüm diğer şıklardaki şehirler ünlü Oğuz kentleri idi. Karakurum Moğollar'ın en önemli şehridir. Doğru yanıt 'D'

Doğru Cevap: D

Soru 30

Aşağıdaki Türk boylarından hangisi 'Üç Oklar' adındaki Oğuz boylarına bağlı değildir?

Peçene

Kayı

Kınık

Çepni

Salur

Açıklama:

Doğru yanıt Kayı boyudur. Kayı boyu sonradan Osmanlı devletinin temelini oluşturan boy olup Oğuzların 'Bozoklar' kolundandır. Cevap 'B'.

Doğru Cevap: B

Soru 31

Uygurların, I. Göktürk çağında içerisinde yer aldıkları ve bütün Türkistan sahasına yayılan kalabalık Türk topluluğu aşağıdakilerden hangisidir?

Aşina

Töles

Weihe

Yuanhe

Weiwu

Açıklama:

Uygurlar I. Göktürk Kaganlığı devrinde bütün Türkistan sahasında Töleslerden bir boy olarak Selenge Irmağı etrafında yaşıyorlardı.
Tölesler, Çin kaynaklarında Hunların bakiyeleri olarak zikredilen ve bütün Türkistan sahasında yayılan kalabalık Türk boyları ve topluluklarıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 32

Uygurların Türk kaynaklarında ilk kez Götürk Yazıtları'nda anılmalarına sebep olan isyan hangi yılda gerçekleşmiştir?

603

617

683

717

771

Açıklama:

Türk kaynaklarında ilk kez Orhun Yazıtları’nda 717 yılındaki isyanları sebebiyle anılmışlardır.

Doğru Cevap: D

Soru 33

Uygur Kağanlığı hangi yıllar arasında hüküm sürmüştür?

745-830

745-840

745-850

750-845

750-785

Açıklama:

Uygur Kağanlığı 745-840 yılları arasında hüküm sürmüştür.

Doğru Cevap: B

Soru 34

Eski Türk devletlerinde rütbe olarak kağandan sonra gelen unvan hangisidir?

Urug

Han

Yabgu

Bey

Bayegu

Açıklama:

Yabgu unvanı, eski Türk devletlerinde rütbe olarak kağandan sonra gelmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 35

Eski Türkçe’de âileden bir üst katmanda yer alan içtimaî müessese veya "aileler birliği" anlamına gelen kavram hangisidir?

Urug

Toy

Başbuğ

Kanglı

Yabgu

Açıklama:

Urug, eski Türkçe’de âileden bir üst katmanda yer alan içtimaî müessesedir. “Âileler birliği” anlamına geldiğini söyleyenler de vardır.

Doğru Cevap: A

Soru 36

Şine-Usu yazıtı hangi Türk devletine aittir?

Hunlar

Göktürkler

Uygurlar

Kırgızlar

Tölesler

Açıklama:

Uygur tarihi ile ilgili çok mühim Türk yazıtları vardır. Bunlardan en önde gelenlerinden biri Şine-Usu Yazıtı’dır.

Doğru Cevap: C

Soru 37

Terhin ve Şine-Usu adlı Uygur yazıtlarına göre Uygur Kağanlığı'nın kuruluş tarihi hangisidir?

745

746

747

748

749

Açıklama:

Terhin ve Şine-Usu adlı Uygur yazıtlarında Uygur Kaganlığı’nın kuruluş tarihi 748 olarak anlaşılmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 38

Kaşgarlı Mahmud'a göre İslam öncesi Türk dilinde "balık" hangi anlama gelmektedir?

Göl

Deniz

Oba

Ülke

Şehir

Açıklama:

Kaşgarlı Mahmud’a göre İslâmiyet gelmeden çok önceki Türk dilinde balık, “şehir” demektir.

Doğru Cevap: E

Soru 39

Gansu Uygur Devleti hangi yılda yıkılmıştır?

1212

1226

1368

840

900

Açıklama:

Gansu Uygurları 940’dan sonra bunların ve 1028’lerden sonra Xi Xia adıyla Çin’de devlet kuran Tangutların ve nihayetinde 1226’dan sonra Cengiz Moğollarının tahakkümü altına düştüler.

Doğru Cevap: B

Soru 40

Hangisi Üç-ok'larda yer alan boylardan birisidir?

Büğdüz

Kayı

Bayat

Yazır

Döğer

Açıklama:

Üç-ok’lar: Bayındır, Peçene, Çavuldur, Çepni, Salur, Eymür, Alayuntlu, Yüreğir, İğdir, Büğdüz, Yıva (Iva), Kınık.

Doğru Cevap: A

Soru 41

Kanglı adı nereden gelmektedir?

kanlı soy

kağnı arabası

kara ten

konaklı

kağan

Açıklama:

Kanglı adının kağnı arabasından geldiği söylenmektedir. Nitekim Oğuz Kağan Destanı’nda kağnı arabasından söz edilirken Kanglılar ile ilgi kurulmaktadır

Doğru Cevap: B

Soru 42

Uygurlar, Türk kaynaklarında geçmelerinin nedeni kaç yılında yaptıkları isyanlardır?

715

716

717

718

719

Açıklama:

Çin kaynaklarına göre başlarda Gaoche (Yüksek Arabalı) ve ardından Töles boyları arasında görülen ve 603 yılından itibaren Göktürklere karşı isyan ettiği bildirilen Uygurlar, Türk kaynaklarında ilk kez Orhun Yazıtları’nda 717 yılındaki isyanları sebebiyle anılmışlardır.

Doğru Cevap: C

Soru 43

Uygur Kağanlığı kaç yılında kurulmuştur?

744

745

746

747

748

Açıklama:

Göktürk Kağanlığı’nı yıkarak 745’te Ötüken’de kağanlık kurmuşlardır.

Doğru Cevap: B

Soru 44

Gansu Uygur Devleti kaç yılında kurulmuştur?

840

841

842

843

844

Açıklama:

Gansu Uygur Devleti 840 yılında kurulmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 45

Doğu Türkistan Uygur Devleti kaç yılında kurulmuştur?

837

838

839

840

841

Açıklama:

Doğu Türkistan Uygur Devleti 840 yılında kurulmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 46

Kırgızlar kaç yılında kurulmuştur?

M.Ö. 102

M.Ö. 202

M.Ö. 2

M.S. 102

M.S. 202

Açıklama:

Kırgızlar M.Ö. 202 yılında kurulmuşlardır.

Doğru Cevap: B

Soru 47

Türgişler kaç yılında kurulmuşlardır?

614

624

634

644

654

Açıklama:

Türgişler 634 yılında kurulmuşlardır.

Doğru Cevap: C

Soru 48

Karluklar kaç yılında kurulmuştur?

607

617

627

637

647

Açıklama:

Karluklar 627 yılında kurulmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 49

Aşağıdakilerden hangisi 24 Oğuz boyundan birisi değildir?

kayı

peçene

yüreğir

yazır

bozlu

Açıklama:

Kaşgârlı Mahmud’un Divânu Lügati’t-Türk (DLT)’ünde ayrı ayrı damgalarıyla 22 boy ve Reşîd üd-din’in Câmi’üt-tevârih’inde ise 24 boy hâlinde görebiliyoruz. Ayrıca Câmi’üttevârih’te
Boz-ok ve Üç-ok tasnifi yapılmıştır ve damgalardan başka her boyun “ongun”u yâni “uğuru” yer almıştır:
Boz-ok’lar: Kayı, Bayat, Alka-evli (Alka-bölük), Kara-evli (Kara-bölük), Yazır, Döğer, Dodurga, Yaparlı (DLT’de yok), Afşar, Kızık (DLT’de yok), Beğdili, Karkın (DLT’de yok.
Bunun yerine Çaruklu).
Üç-ok’lar: Bayındır, Peçene, Çavuldur, Çepni, Salur, Eymür, Alayuntlu, Yüreğir, İğdir, Büğdüz, Yıva (Iva), Kınık.

Doğru Cevap: E

Soru 50

Aşağıdakilerden hangisi "urug" kelimesinin anlamıdır?

Aileler Birliği

Soylar Birliği

Beyler Birliği

Aileler Ayrılığı

Soylar Ayrılığı

Açıklama:

Urug, eski Türkçe’de âileden bir üst katmanda yer alan içtimaî müessesedir. “Âileler birliği” anlamına geldiğini söyleyenler de vardır.

Doğru Cevap: A

Soru 51

Uygurların Göktürk Kaganlığı'nı yıkarak kendi kaganlıklarını kurması, aşağıdaki tarihlerden hangisinde gerçekleşmiştir?

MS 550

MS 695

MS 745

MS 780

MS 815

Açıklama:

Göktürk Kaganlıgı’nı yıkarak 745’te Ötüken’de kaganlık kuran Uygurlar, Çin kaynaklarından öğrendiğimiz kadarıyla 9 urug’tan meydana geliyorlardı.
Uygurların Göktürk Kaganlığı'nı yıkarak kendi kaganlıklarını kurması, MS 745 yılında gerçekleşmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 52

Uygur Kaganlığı'nın kuruluşundan sonra sınırlarını genişleterek Yenisey ve Kerülen'e kadar genişleten Uygur Kaganı aşağıdakilerden hangisidir?

Bayan Çor

Tay Bilge Tutuk

Bilge Köl

Kutlug Yabgu

Ozmıs Kagan

Açıklama:

Bayan Çor (Moyen Çor; ünvanı “Tanrıda İl-Etmiş Bilge Kagan”, ölm. 759), Dokuz
Oğuzları topladı, kuzeyde Kırgızlara, batıda Karluklara ve onlara yardım eden Türgişlere ve Basmıllara, Sekiz Oğuz, Dokuz Tatar ve Çik’lere sefer ederek bunların hepsini kendisine bağladı. Böylece kaganlığın sınırları Yenisey kaynakları, Çu-Talas havalisi, İç Asya ve Kerülen’e kadar yayıldı. Kagan oğullarını aldığı yerlere yabgu ve şad olarak tayin etti. Bu arada Ötüken’in batı ucunda Tez Başı’nda bir yaylak kurdu ve 750-753 yıllarını orada geçirdi.
Uygur Kaganlığı'nın kuruluşundan sonra sınırlarını genişleterek Yenisey ve Kerülen'e kadar genişleten Uygur Kaganı Bayan Çor'dur.

Doğru Cevap: A

Soru 53

Araplar ile Çinliler arasında 751 yılında meydana gelen savaş, aşağıdakilerden hangisidir?

İnebahtı

Çaldıran

Malazgirt

Mercidabık

Talas

Açıklama:

751 yılında Arap orduları ve Çinliler arasında vuku bulan Talas (veya Atlah) Savaşı’nda Çinliler büyük kayıplarla yenildiler ve doğuya çekildiler. Bu hadise Uygurların daha da güçlenmesini sağladı; çünkü yenilen Çinliler memleketlerine çekildiler ve Uygurlar bölgedeki nüfuzlarını artırdılar.
Araplar ile Çinliler arasında 751 yılında meydana gelen savaş, Talas Savaşı'dır.

Doğru Cevap: E

Soru 54

Maniciliği Uygurlar arasında resmi din olarak kabul eden Uygur hükümdarı, aşağıdakilerden hangisidir?

Bayan Çor

Bögü Kagan

Tay Bilge Tutuk

Bilge Köl

Ozmış Kagan

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 55

Çin kaynaklarında kızıl saçlı ve mavi gözlü olarak tanımlanan Türk boyu, aşağıdakilerden hangisidir?

Göktürkler

Tatarlar

Uygurlar

Kazaklar

Kırgızlar

Açıklama:

Kırgızlar Göktürkler devri Çin kaynaklarında kızıl saçlı ve mavi gözlü olarak tasvir edilmektedir.
Çin kaynaklarında kızıl saçlı ve mavi gözlü olarak tanımlanan Türk boyu, Kırgızlardır.

Doğru Cevap: E

Soru 56

Kırgızların Ordubalık'ı ele geçirip kendi kaganlıklarını kurması, aşağıdaki tarihlerden hangisinde gerçekleşmiştir?

MS 750

MS 780

MS 810

MS 840

MS 890

Açıklama:

840 yılında Ordubalık’ı ele geçiren Kırgızlar, kendi kaganlıklarını kurdularsa da Ötüken diye bildiğimiz kutsal Türk merkezini ihmal ettiler ve Çinliler adına diğer Türklerle savaştılar. Yine 890’larda Çin’deki bir isyanı asker gönderip bastırdılar. Kaganlıkları devrinde Kırgızlar bugünkü Hakasya topraklarında yaşadılar.
Kırgızların Ordubalık'ı ele geçirip kendi kaganlıklarını kurması, MS 840 tarihinde gerçekleşmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 57

Çin kaynaklarına göre, Türgişler ilk kez hangi yılda tarih sahnesine çıkmışlardır?

MS 751

MS 721

MS 651

MS 771

MS 791

Açıklama:

İli Irmağı havalisinde yayılan Türgişler, Çin kaynaklarında ilk kez 651 yılındaki hadiseler sebebiyle Tuqishi adıyla zikredilmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 58

MS 8. yüzyılda Arapların Asya ilerleyişini durduran Türk boyu, aşağıdakilerden hangisidir?

Göktürkler

Uygurlar

Kırgızlar

Türgişler

Oğuzlar

Açıklama:

Arap ordularının Türkistan sahasındaki ilerlemelerinde yerli beylerin mukavemeti
veya ittifak yapmak istememeleri bir yana en büyük engel Sulu’nun başlık ettiği Türgiş ordularıydı. Türgişler İslâmiyet’e değil Arap sultasına karşı büyük mücadeleler verdi. Arap kaynakları, orduları karşısında duranları hep “Türk” diye adlandırdı. Maveraünnehir’in önemi, ticaret yolları üzerinde olması ve bereketli topraklara yurtluk etmesidir. Halife Ömer b. Abd’il-Aziz (717-720) tarafından tayin edilen vâli El-Cerrâh b. Abdullah’ın Türk gücü karşısında Seyhun ötesine geçememesi üzere Araplar, Çin ile ittifak kurmak istedilerse de başarılı olamadılar. Yine Buhâra hâkimi Tuğşad, Kûmez hâkimi Marayana ve Çaganyan hükümdarları da Araplara karşı Çin’e olumsuz cevaplanan yardım taleplerinde
bulundular. Çin ise Arap ordularının 719’da Seyhun ötesine geçmesi üzerine batıya doğru genişleme siyaseti izlemek istediyse de Türgiş gücünü göz önünde bulundurarak bu siyasetini erteledi.
MS 8. yüzyılda Arapların Asya ilerleyişini durduran Türk boyu Türgişlerdir.

Doğru Cevap: D

Soru 59

Siyasal bir adlandırma olarak "Türkmen" adını alan Türk boyu, aşağıdakilerden hangisidir?

Kırgızlar

Türgişler

Oğuzlar

Karluklar

Uygurlar

Açıklama:

Oğuzlar Türk adı yanında, yine siyasî bir adlandırma olarak “Türkmen” adını da
taşıyorlardı ve artık İslâmlaşan topraklara geldikten sonra İslâm kaynaklarında bu adla anılmışlardır.
Siyasal bir adlandırma olarak "Türkmen" adını alan Türk boyu, Oğuzlardır.

Doğru Cevap: C

Soru 60

İslamiyeti ilk kabul eden Karahanlılar devletinin etnik kökenleri, aşağıdaki Türk boylarından hangisine dayanmaktadır?

Oğuzlar

Uygurlar

Kırgızlar

Türgişler

Karluklar

Açıklama:

“Kara Han” ünvanı alan Bilge Kül Kadır Kagan, Balasagun’u merkez yaptı. Karluklar İslâmiyet’i ilk kabul eden (Satuk Buğra Han, 904-911) Türk kütlesi olan ve Türk İslâm tarihinde mühim bir yer tutan Karahanlı Devleti’ni kurdular. Türk İslâm dünyasına büyük bir sülale kazandıran Karluklar, komşularının Arapça ve Farsça eserlerinde fazlasıyla yer aldılar.
İslamiyeti ilk kabul eden Karahanlılar devletinin etnik kökenleri, Karluklara dayanmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 61

Eski Türk devletlerinde kagandan sonra gelen rütbe hangisidir?

yabgu

ilteber

erkin

urug

han

Açıklama:

Eski Türk devletlerinde kagandan sonra gelen rütbe yabgudur.

Doğru Cevap: A

Soru 62

İnsanları hayvanî gıdaları yemekten ve savaşmaktan men eden, Uygurlular tarafından kabul edilen din hangisidir?

paganizm

budizm

manicilik

şamanizm

göktanrıcılık

Açıklama:

İnsanları hayvanî gıdaları yemekten ve savaşmaktan men eden, Uygurlular tarafından kabul edilen din Mani dinidir.

Doğru Cevap: C

Soru 63

Uygur kültürü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğru değildir?

Uygurların en önemli sanat faaliyeti duvar resmidir.

Uygurlar kendi alfabelerini oluşturmuş ve bunu resmi olarak kullanmışlardır.

Uygurlar el işlemeciliği ve zanaat alanlarında çok ilerideydiler.

Uygurlar giyim-kuşamda çok ince bir zevke sâhiptiler.

Uygur halkı eski Türk dininden başka bir dine girmemişlerdir.

Açıklama:

Uygurlar eski Türk dininden sonra Manicilik ve Budacılık gibi dinlere girdiler. Fakat bu dinler Uygur Türklerinin tüm hayatlarına nüfuz etmemiş, en alt tabakalara kadar inmemiş ve halk Tek Tanrı inancından hiçbir zaman vazgeçmemiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 64

Kaynaklara göre Kırgızlar ilk kez Yenisey Irmağı'nın üst akımlarında ne zaman görülmüştür?

M.Ö. 202-201

M.Ö. 102-101

M.Ö. 230-229

M.Ö. 60

M.Ö. 70

Açıklama:

Kırgızların kaynaklarda ilk kez M. Ö. 202-201 yılında, Yenisey Irmağı’nın üst akımlarında görüldüğü söylenmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 65

Batı Göktürklerin kötü davranışlarına karşı isyan ederek çor’ları ve erkin’leri etrafında toplayıp 7 bin savaşçısı olan 20 başbuğlu bir ordu kuran Türgiş beyi hangisidir?

Zhenu

Kapgan Kagan

Baga Tarkan

Zhizhi Yabgu

Cengiz Han

Açıklama:

Baga Tarkan unvanlı Türgiş boy beyi, Batı Göktürklerin kötü davranışlarına karşı isyan ederek çor’ları ve erkin’leri etrafında toplayıp 7 bin savaşçısı olan 20 başbuğlu bir ordu kurdu.

Doğru Cevap: C

Soru 66

Batı Göktürklerin veya On-Ok birliğinin Duolu boyuna bağlı bir kol olan ve Sarı ve Kara olmak üzere ikili teşkilat hâlinde yaşayan Türk boyu hangisidir?

Kırgızlar

Uygurlar

Türgişler

Tölesler

Karluklar

Açıklama:

Doğru cevap C seçeneği Türgişler'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 67

Aşağıdaki yerlerden hangisi Karlukların görüldüğü sahalardandır?

Turfan

Mançurya

Pekin

Guilin

Kamçatka

Açıklama:

640 yılı sularında Turfan havalisinde görülen Karluklar, Çinliler tarafından 650 ve 654 yıllarında mağlup edilince Tanrı Dağları’nın kuzey kısmındaki Çin idâresine bağlandılar.

Doğru Cevap: A

Soru 68

Aşağıdakilerden hangisi Talas Savaşı'nın sonuçlarındandır?
I. Çin, batıya genişleme siyasetini terk ederek içine çekildi.
II. Çinliler mağlup edildi ve buhrana sürüklendi.
III. Tarım Havzası’nın batısı Karlukların ve doğu bölgesi ise Uygurların hâkimiyetine geçti.

yalnız I

yalnız II

yalnız III

I ve II

I, II ve III

Açıklama:

Talas Savaşı’nda Çinlileri tutan Karluklar, Çinlilerin maksatlarını anlayıp Arapların tarafına geçtiler ve Çinlilerin mağlup edilmesini sağladılar. Bu savaş neticesinde Çin, batıya genişleme siyasetini terk ederek içine çekildi ve buhrana sürüklendi. Yine Tarım Havzası’nın batısı Karlukların ve doğu bölgesi ise Uygurların hâkimiyetine geçti.

Doğru Cevap: E

Soru 69

Oğuzların X. yüzyılın ilk yarısında merkezi Yeni-kent olarak kurdukları devlet hangisidir?

Oğuz Hanedanlığı

Oğuz Yabgu Devleti

Göktürk Devleti

Selçuklu Devleti

Türkmen Devleti

Açıklama:

Oğuzlar X. yüzyılın ilk yarısında kışlık merkezi Yeni-kent olan bir devlet kurdular. Bu devlete Oğuz Yabgu Devleti adı verilmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 70

Aşağıdakilerden hangisi 24 Oğuz boyundan biri değildir?

Beğdilli

Çavuldur

Hemşinli

Döğer

Çepni

Açıklama:

Hemşinli 24 Oğuz boyundan biri değildir.

Doğru Cevap: C

Soru 71

Eski Türkçede aileden bir üst katmanda yer alan, içtimaî müessese veya “aileler birliği” anlamına gelen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

urug

yabgu

kagan

ilteber

uygur

Açıklama:

Urug, eski Türkçe’de âileden bir üst katmanda yer alan içtimaî müessesedir. “Âileler birliği” anlamına geldiğini söyleyenler de vardır. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 72

Uygur tarihi ile ilgili en önemli yazıtlar aşağıdakilerden hangisidir?

Orhun Yazıtları

Kara Balgasun Yazıtı

Şine-Usu Yazıtı

Talas Yazıtları

Oğuz Yazıtları

Açıklama:

Uygur tarihi ile ilgili çok mühim Türk yazıtları vardır. Bunlardan en önde gelenlerinden biri Şine-Usu Yazıtı’dır. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 73

Doğu Türkçesinin çok ileri seviyede olmasında en büyük pay aşağıdaki devletlerin hangisine aittir?

Kırgızlar

Karahanlılar

Moğollar

Göktürkler

Uygurlar

Açıklama:

Uygurlar bir alfabe oluşturmuşlar ve bunu XV. yüzyılın sonuna kadar resmî olarak kullanmışlar, paraların üzerine basmışlardı. Uygurlar, Çinlilerinkinden farklı türde kendi. imal ettikleri kâğıda yazıyorlardı, kitaplarını basıyorlardı. IX.-X. yüzyılda Çinlilerin blok baskı ile çoğaltma tekniğinden farklı olarak sert ağaçtan tek tek hareketli Uygur harfleriyle kitap basımını ilk olarak gerçekleştirmişlerdi. Uygurların bilhassa Manicilik, Budacılık ve Nesturilik alanlarındaki dinî tercüme kitapları çok yüksek bir edebî seviyedeydi. Bunlar arasında Maitrisimit ve Altun Yaruk en meşhurlarındandır. Karahanlı ve Çağatay edebiyatının Uygurlara dayandığı bilinmektedir. Doğu Türkçesinin çok ileri seviyede olmasında en büyük pay Uygurlarındır. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 74

M.Ö. 202-M.S. 960 yılları arasında hüküm süren Kırgızlarla ilgili olarak aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Kırgızların esasen bugünkü Abakan, Minusin ve Sayan taraflarında yayıldıkları bilinmektedir.

M. S. 90’lı yılların başlarında Çinlilerle bir olup kuzeydeki Hunlara saldırdılar.

Kırgızlar IV. yüzyılın başlarında Kuzey Çin’de imparatorluk kuran Tabgaç Türkleri ile yakın münâsebetler kurdular.

Kırgızlar, Göktürkler devri Çin kaynaklarında sarı saçlı ve siyah gözlü olarak tasvir edilmektedir.

Uygur Kaganlığı kurulduktan sonra bu yeni Türk devletini tanımayan Kırgızlar, Dokuz Oğuz-Kırgız ittifakı kurdular.

Açıklama:

Kırgızlar Göktürkler devri Çin kaynaklarında kızıl saçlı ve mavi gözlü olarak tasvir edilmektedir. Kırgızların kaynaklarda ilk kez M. Ö. 202-201 yılında, Yenisey Irmağı’nın üst akımlarında görüldüğü söylenmektedir. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 75

Arap Akınlarına karşı önemli başarılar elde eden Türgiş hükümdarı aşağıdakilerden hangisidir?

Baga Tarkan

Sulu

Suoge

Zhenu

Kül-çor

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 76

Göktürkler devrinde Töleslerin Türkistan sahasındaki? Varlıklarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Tarduşlar, Altayların batısında oturuyordu ve Töleslerin en zengini ve kuvvetlisi idi.

Uygurlar, Tola Irmağı’nın kuzey sahasındaydılar.

Kırgızlar, 630’dan sonra bu adla ortaya çıkan Töles boylarıdır. Selenge Irmağı-Ötüken havalisindeydiler.

On-Ok’lar, Altaylardan Seyhun yakınlarına kadar uzanan geniş bölgede yayılmışlardı.

Karluklar, Altaylar’ın batısındaydılar.

Açıklama:

Göktürkler devrinde Töleslerin Türkistan sahasındaki dağılımları şöyleydi:

Tarduşlar (Çincede Xueyantuo; Xue=Sir, Yantuo=Tarduş?). Bunlar Altayların batısında oturuyordu ve Töleslerin en zengini ve kuvvetlisi idi.
Uygurlar. Tola Irmağı’nın kuzey sahasındaydılar.
On-Ok’lar. Altaylardan Seyhun yakınlarına kadar uzanan geniş bölgede yayılmışlardı. Çu Irmağı-Issık Göl’e göre 5’i doğuda sol kanat Duluo, 5’i batıda sağ kanat Nushibi adı ile 10 boydan kurulmuş olup, “Batı Göktürkleri” diye de anılmışlardır. Türgişler Duluo’lardandır. Bunlardan bir kısmı Chuyue (Çiğil?) ve Chumi (Çumul) boyları, Göktürklerin 630’dan sonraki fetret devirlerinde Beşbalık civarındaki bozkıra çekilmişler ve Shatuo adını almışlardır.
Karluklar. Altaylar’ın batısındaydılar.
Oğuzlar. 630’dan sonra bu adla ortaya çıkan Töles boylarıdır. Selenge Irmağı-Ötüken havalisindeydiler.
Doğu Avrupa Türk toplulukları. Avarlar, Hazarlar, Ogurlar, Peçenekler ve galiba Kuman-Kıpçaklar.
Kırgızlar. Baykal’ın batısında, Yenisey Irmağı’nın kaynakları bölgesindeydiler.
Basmıllar (Çincede Bahsimi). Beyi Türk olan bu boyun sonradan Türkleştiği söylenmektedir. Daha çok Beşbalık taraflarında görülürlerdi.
Kitan (Çincede Qidan), Tatabı, Doğuz Tatar, Otuz Tatar gibi Moğol soylu boylar doğuda Kerülen ve Onon ırmakları havalisinde bulunuyorlardı. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 77

751 yılında bugünkü Taraz bölgesinde meydana gelen Talas Savaşı’nda önce Çinlilerin tarafında yer alan, ardından saf değiştirip Çinlilerin mağlup edilmesini sağlayan devlet aşağıdakilerden hangisidir?

Kırgızlar

Oğuzlar

Karahanlılar

Uygurlar

Karluklar

Açıklama:

Batıda Arap ordularının ilerlemesini durduran Türgişlerin zayıfladığı tarihlerde, Türkistan’daki Türkleri bu kez Karluklar müdafaa ettiler. Maveraünnehir’de artık çok güçlü olan Emevî Araplar Seyhun’un ötesine akınlara başladılar. Buna karşılık Araplar arasındaki Abbâsî propagandasının artmasıyla Emevîler, öncekilerin aksine Araplığı geri planda tutan eşitlikçi bir siyaset güttüler. Çinliler bölgede bu şekilde azalan bir Arap baskısı ve dolayısıyla bir iktidar boşluğu olduğunu düşünerek batıya doğru genişleme siyaseti izlemeyi kararlaştırdılar. Nihayetinde 751 yılında bugünkü Taraz bölgesinde meydana gelen Talas Savaşı’nda Çinlileri tutan Karluklar, Çinlilerin maksatlarını anlayıp Arapların tarafına geçtiler ve Çinlilerin mağlup edilmesini sağladılar. Bu savaş neticesinde Çin, batıya genişleme siyasetini terk ederek içine çekildi ve buhrana sürüklendi. Yine Tarım Havzası’nın batısı Karlukların ve doğu bölgesi ise Uygurların hâkimiyetine geçti. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 78

Oğuzlarla ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

Oğuzlar IX. yüzyılın ikinci çeyreğinde Karacuk (Fârâb) ve Sayram (İsfîcâb) şehirleri havalisindeydiler. X. yüzyılın ilk yarısında ise Seyhun boylarında oturuyorlardı.

Oğuzlar, Tula boylarında, ırmağın kuzeye doğru kıvrıldığı yerde yaşıyorlardı.

Bayırku, Bugu, Tongra, Sıkar, Hun gibi Dokuz Oğuz boyları; Göktürkleri meydana getiren topluluklardandır.

Oğuzların büyük kütleler hâlinde önce Talas havalisine göçtükleri düşünülmektedir.

Karacuk Dağları’ndan Hazar’a uzanan yarı çöle “Oğuz Bozkırı” deniliyordu.

Açıklama:

Yazıtlara göre Oğuzlar, Tula (Tugla) boylarında, ırmağın kuzeye doğru kıvrıldığı yerde yaşıyorlardı. Tariflere göre onlar kuzeyde yaşıyorlardı ve doğularında Tatarlar vardı. İslâm kaynaklarında Uygurlardan da Dokuz Oğuz olarak bahsedilmesinden doğan karışıklık, Uygur urugları ile Dokuz Oğuz uruglarının tespitinden sonra giderilmiştir. Uygur Kaganlığı kurulduktan sonra Bayan Çor (Moyen Çor) tegin iken Dokuz Oğuzları topladı, fakat Sekiz Oğuz birliğini meydana getiren boylarla savaştı. Bayan Çor kagan olduktan sonra ise Otuz Tatarlarla ittifak eden Oğuzları Burgu’da ve Selenge kıyısında mağlup etti. Bunun üzerine Oğuzlar Selenge’yi geçerek çekildiler. Bu hadiseden sonra kaganlık topraklarında Oğuzlarla ilgili detaylı bilgiye rastlanmamaktadır. Oğuzların batıya göç ettikleri söylenmektedir. İbn ül-Esîr, Halîfe el-Mehdi zamanında (775-785) Oğuzların Maveraünnehir havalisine geldiklerini bildirmektedir. Yine et-Taberî, 820-821 yılında Usrûşana (Seyhun-Semerkand arası)’ya yapılan bir Dokuz Oğuz seferinden bahsetmektedir. Böylece Oğuzların büyük kütleler hâlinde önce Talas havalisine göçtükleri düşünülmektedir. Seyhun’daki Oğuzların XI. yüzyılda konuştukları dilin, doğudaki Türkçe ile artık farklılaştığı göz önünde bulundurulursa göçün IX. yüzyıldan önce gerçekleşmiş olması gerekmektedir. Oğuzlar IX. yüzyılın ikinci çeyreğinde Seyhun boylarında oturuyorlardı. X. yüzyılın ilk yarısında ise Seyhun bozkırları ile civardaki Karacuk (Fârâb) ve Sayram (İsfîcâb) şehirleri havalisindeydiler. İslâm coğrafyacılarına (el-Belhî, İstahrî) ve Hudûd ül-Âlem’e göre Oğuzların yayıldıkları saha, batıda Hazar Denizi’ne, güneyde Gürgenç Şehri ile bunun kuzeybatısındaki Cit Kasabası’na ve Aral Gölü’nün güneyindeki Baratekin Kasabası’na, Maveraünnehir’de Buhara’nın kuzeyine, Karacuk Dağları’nın eteğindeki Sabran Şehri’ne kadar uzanıyordu ve Karacuk Dağları’ndan Hazar’a uzanan yarı çöle “Oğuz Bozkırı” deniliyordu. Buralarda Yeni-kent, Karacuk, Cend, Suğnak, Karnak, Süt-kent gibi Oğuz şehirleri vardı. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 79

İslami kaynaklarda İslamlaşan topraklardaki Oğuzlar, başka hangi isimle anılmışlardır?

Azeri

Türkmen

Uygur

Kırgız

Kazak

Açıklama:

Oğuzlar Türk adı yanında, yine siyasî bir adlandırma olarak “Türkmen” adını da taşıyorlar ve artık İslâmlaşan topraklara geldikten sonra İslâm kaynaklarında bu adla anılmışlardır. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 80

“Yabgu Devleti zamanında Oğuzlar, Üç-ok ve Boz-ok diye ikili teşkilât hâlindeydiler.” Buna göre aşağıdaki boylardan hangisi Boz-ok’lar teşkilatına mensuptur?

Bayındır

Peçenek

Kayı

Çepni

Kınık

Açıklama:

Oğuz Yabgu Devleti’nin tarihi hakkında bilgiler bu kadardır. Yabgu Devleti zamanında Oğuzlar, Üç-ok ve Boz-ok diye ikili teşkilât hâlindeydiler. Bu boyların adlarını iki kaynakta, Kaşgârlı Mahmud’un Divânu Lügati’t-Türk (DLT)’ünde ayrı ayrı damgalarıyla 22 boy ve Reşîd üd-din’in Câmi’üt-tevârih’inde ise 24 boy hâlinde görebiliyoruz.
Boz-ok’lar: Kayı, Bayat, Alka-evli (Alka-bölük), Kara-evli (Kara-bölük), Yazır, Döğer, Dodurga, Yaparlı (DLT’de yok), Afşar, Kızık (DLT’de yok), Beğdili, Karkın (DLT’de yok. Bunun yerine Çaruklu).
Üç-ok’lar: Bayındır, Peçene, Çavuldur, Çepni, Salur, Eymür, Alayuntlu, Yüreğir, İğdir, Büğdüz, Yıva (Iva), Kınık. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 81

Eski Türk devletlerinde rütbe olarak kagandan sonra gelen unvan aşağıdakilerden hangisidir?

Yabgu

Talas

Çepni

Çavuldur

Bögü

Açıklama:

Yabgu unvanı, eski Türk devletlerinde rütbe olarak kagandan sonra gelmektedir. Oğuz Kagan Destanı’nda Oğuz’un dedesinden bahsedilirken yabgu adı kullanılır.

Doğru Cevap: A

Soru 82

Göktürk Kaganlığı’nı yıkarak 745’te Ötüken’de kaganlık kuran Uygurlar, Çin kaynaklarına göre kaç urug'tan meydana geliyordu?

Açıklama:

Göktürk Kaganlığı’nı yıkarak 745’te Ötüken’de kaganlık kuran Uygurlar, Çin kaynaklarından öğrendiğimiz kadarıyla 9 urug’tan meydana geliyorlardı.

Doğru Cevap: E

Soru 83

Terhin ve Şine-Usu adlı Uygur yazıtlarında Uygur Kaganlığı’nın kuruluş tarihi ne zamandır?

740

739

745

748

734

Açıklama:

Terhin ve Şine-Usu adlı Uygur yazıtlarında Uygur Kaganlığı’nın kuruluş tarihi 748 olarak anlaşılmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 84

Türkistan’ın ortasında, Ceyhun ve Seyhun ırmakları arasında kalan verimli ovalar, ticaret yolları üzerinde de olması sebebiyle tarih boyunca bölgeye hâkim olmak isteyen tüm güçlerin ele geçirmek istedikleri yer neresi olmuştur?

Semerkand

Buhara

Maveraünnehir

Fergana

Gansu

Açıklama:

Türkistan’ın ortasında, Ceyhun ve Seyhun ırmakları arasında kalan verimli ovalar üzerindeki Maveraünnehir, aynı zamanda
ticaret yolları üzerinde de olması sebebiyle tarih boyunca bölgeye hâkim olmak isteyen tüm güçlerin ilk ele geçirmeleri gereken yer olmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 85

İslâmiyet’i ilk kabul eden (Satuk Buğra Han, 904-911) Türk kütlesi olan ve Türkİslâm tarihinde mühim bir yer tutan Karahanlı Devleti’ni kuran hangi Türk boyudur?

Kırgızlar

Karluklar

Türgişler

Oğuzlar

Tölesler

Açıklama:

Karluklar İslâmiyet’i ilk kabul eden (Satuk Buğra Han, 904-911) Türk kütlesi olan ve Türkİslâm tarihinde mühim bir yer tutan Karahanlı Devleti’ni kurdular.

Doğru Cevap: B

Soru 86

Bayan Çor’un ölümü üzerine 759 yılında tahta hangi Kagan çıkmıştır?

Bögü Kagan

Bilge Kagan

Enian Tegin

Mengli

Kapgan Kagan

Açıklama:

Bayan Çor’un ölümü üzerine 759 yılında tahta çıkan Bögü Kagan (ünvanı, Tanrıda kut bulmuş İl-Tutmış Alp Külüg Bilge Kagan), Çin İmparatoru Suzong’un 762 yılındaki ölümünden sonra Tang Sülâlesi’nin sözünün geçmediği Çin’e hâkim olmak istiyordu.

Doğru Cevap: A

Soru 87

630 yılında başlayan fetret devrinde kendi aralarında toplanarak Doğuz Oğuz Kaganlığı’nı nerede kurdular?

Talas havalisinde

Maveraünnehir havalisinde

Tola-Selenga Irmakları havalisinde

Karacuk dağları

Pekin

Açıklama:

VI. yüzyıldan itibaren Göktürk Kaganlığı çatısı altında toplanan boylardan bir kısmı, 630 yılında başlayan fetret devrinde kendi aralarında toplanarak Tola-Selenga Irmakları havalisinde Doğuz Oğuz Kaganlığı’nı kurdular.

Doğru Cevap: C

Soru 88

Uygurlar, Göktürk Kaganlığı’nı yıkarak Ötüken’de ne zaman kaganlık kurmuşlardır?

748

740

739

734

745

Açıklama:

Göktürk Kaganlığı’nı yıkarak 745’te Ötüken’de kaganlık kuran Uygurlar, Çin kaynaklarından öğrendiğimiz kadarıyla 9 urug’tan meydana geliyorlardı.

Doğru Cevap: E

Soru 89

İç Asya’ya doğru giden Uygurların başında olan ve 13 Uygur boy birliğinin son kaganı olarak kabûl edilen kağan aşağıdakilerden hangisidir?

Wujie Tegin

Bayan Çor

Kapgan

Enian Tegin

Mengli

Açıklama:

İç Asya’ya doğru giden Uygurların başında Wujie Tegin’in kardeşi Enian Tegin vardı. Kendisi 13 Uygur boy birliğinin son kaganı olarak kabûl edilmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 90

Aşağıdakilerden hangisi Üç-Ok boyundan birisidir?

Kayı

Çepni

Döğer

Yazır

Dodurga

Açıklama:

Üç-ok’lar: Bayındır, Peçene, Çavuldur, Çepni, Salur, Eymür, Alayuntlu, Yüreğir, İğdir, Büğdüz, Yıva (Iva), Kınık.

Doğru Cevap: B

Soru 91

Aşağıdakilerden hangisi Oğuzların Üç-ok koluna mensup bir boydur?

Kınık

Kayı

Dodurga

Döğer

Bayat

Açıklama:

Oğuzlar başlığına bakınız
Üç-ok’lar: Bayındır, Peçene, Çavuldur, Çepni, Salur, Eymür, Alayuntlu, Yüreğir, İğdir,
Büğdüz, Yıva (Iva), Kınık.
Diğer şıklar Boz-ok koluna mensup olan boylardır.

Doğru Cevap: A

Ünite 3

Soru 1

Hun ordusu, Doğu Roma’daki iç kargaşalıklardan istifade ederek saldırıya geçti. Hunlar büyük bir hızla ilerleyerek Makedonya ve Trakya’yı istilâ ettiler. Hunlar bu sefer sonucunda imzalanan antlaşmayla devamlı tazyik altında tuttukları Doğu Roma’yı senelik 350 libre altın vergi vermeye mecbur bıraktılar. Buna göre hangisi söylenebilir?

Hunlar Kuzey Avrupa'yı ele geçirmişlerdir.

Kavimler göçüne neden olmuşlardır.

Doğu Roma tek çatı altında birleşmişlerdir.

Doğu Roma yönetiminde Hunlar söz sahibidirler.

Hunlar Doğu Roma'yı ekonomik olarak baskıya almışlardır.

Açıklama:

Bir devletten vergi almak o devlet için ekonomik sonuçlara neden olur. Bu nedenle "Hunlar Doğu Roma'yı ekonomik olarak baskıya almışlardır." çıkarımı doğru olarak kabul edilebilir.

Doğru Cevap: E

Soru 2

Hangi hükümdar Sofya, Filibe’yi zaptederek Edirne’yi kuşatmış, Silistre, Preslav’ı ele geçirdikten sonra, İstanbul istikametine yönelerek Lüleburgaz, Gelibolu ve Akbas Limanı şehirlerini de fethetmiştir?

Mete Han

Bilge Kağan

Attila

Mukan Kağan

Bumin Kağan

Açıklama:

Attila Sofya, Filibe’yi zaptederek Edirne’yi kuşattı. Silistre, Preslav’ı ele geçirdikten sonra, İstanbul istikametine yöneldi. Lüleburgaz, Gelibolu ve Akbas Limanı şehirlerini de fethetti.

Doğru Cevap: C

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi Attila Dönemi için doğru bir ifadedir?

Bu dönemde İtalya'ya girilmiştir.

Hun siyasi varlığı sona ermiştir.

Hunlar Karadeniz'in kuzeyine çekilmiştir.

Hunlar Dobruca tarafında çekilmiştir.

Hunlar parçalanma aşamasına gelmiştir.

Açıklama:

Neticede Attila ordusunun arta kalanlarını sağ salim bir şekilde ülkesine döndürdü ve
ertesi yıl yeniden Batı Roma üzerine sefere çıktı. Attila bu kez doğrudan Batı Roma’nın
kalbini hedef aldı. Büyük Hun ordusunun başında Pannonia’dan geçen Attila, Alpleri aşarak 452 yılında İtalya’ya girdi.

Doğru Cevap: A

Soru 4

Avrupa'da 200 yıl kadar süren hakimiyeti devrinde en mühim askeri teşebbüsleri İstanbulu'u kuşatmaları olan Türk Devleti hangisidir?

Sabarlar

Avarlar

Hazarlar

Avrupa Hunları

Uzlar

Açıklama:

Avrupa'da 200 yıl kadar süren hakimiyeti devrinde en mühim askeri teşebbüsleri İstanbulu'u kuşatmaları olan Türk Devleti Avarlar'dır.

Doğru Cevap: B

Soru 5

I. Sabar adı günümüzde geniş bir sahayı kapsayan Sibirya ile günümüze taşınmıştır.
II. Asya Hunlarına bağlı topluluklardan birisi oldukları düşünülmektedir.
III. Türk Hatunu Boarik 100 bin kişilik sabar ordusuna kumanda etmiştir.
IV. Balak'tan sonra yerine hatunu Boarik geçirilmiştir.
Sabarlar ile ilgili verilen bilgilerden hangileri doğrudur?

Yalnız II

II-III

I-II-III

II-III-IV

I-II-III-IV

Açıklama:

Verilen bilgilerden hepsi doğrudur.

Doğru Cevap: E

Soru 6

Sahip olunan zenginlik ve kaybolan askerî disiplin ile sistem Hazarları, doğudan gelen Türk boyları başta olmak üzere birçok topluluğun hedefi haline getirdi. Hakanlık başta olmak üzere müesseselerin bozulması, devleti oluşturan kavimler ile boyların kopma noktasına gelmesi, ayrıca Bizans başta olmak üzere komşu ülkelerin menfaat ve siyasetlerinin Hazarlarla çatışmaya başlaması, onları farklı cephelerden saldırılara maruz bıraktı.
Bu bilgilere göre aşağıdakilerden hangisi çıkarılamaz?

Hazarlar ekonomik olarak güçlüdür.

Türk boylarının hedefi olmuştur.

Komşu ülkelerle çatışma içindedirler.

Askeri olarak güçlüdürler.

Yönetim bozulmuştur.

Açıklama:

Askeri disiplinin kaybolması askeri güçlülüğün bir göstergesi değildir.

Doğru Cevap: D

Soru 7

Hazarlarda devletin kuruluşundan itibaren tam yetki ile yönetimi elinde bulunduran .............., iktidar naibi ise ..................... idi.
Boşluğa gelecek uygun kelimeler hangileridir?

Hakan- Hakan Beg

Kaan- Vezir

Hakan- Kaan

Hakan- Beg

Kaan- Kaan Beg

Açıklama:

Hazarlarda devletin kuruluşundan itibaren tam yetki ile yönetimi elinde bulunduran Hakan, iktidar naibi ise Hakan Beg idi.

Doğru Cevap: A

Soru 8

I. Kurucusu Kubrat Han'dır.
II. Dnyeper bölgesinde kurulmuştur.
III. Asya Hunlarından beri devam eden Dulo soyundan gelirler.
IV. Bizans ile anlaşma yapılmıştır.
V. Kubrat Han'a Bizans İmparatoru "patrik" unvanı vermiştir.
Verilen bilgiler hangi devleti tanımlamaktadır?

Büyük Bulgar Devleti

Hazar Devleti

Avrupa Hun Devleti

Avarlar

Peçenekler

Açıklama:

Verilen bilgiler Büyük Bulgar Devleti'ne aittir.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Peçenekler bir devlet vücuda geçirememişlerse de savaş zamanlarında aralarında siyasi birliğini sağlayarak bir liderin önderliğinde teşkilatlanmışlardır. Bu bilgiye göre Peçenekler ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi çıkarılabilir?

Din birliği yoktur.

Bizansı'ın buyruğu altındadırlar.

Olağanüstü durumlarda siyasi birliği sağlarlar

Tek bir liderin tarafından yönetilirler

Güçlü orduları vardır

Açıklama:

Savaş zamanlarında tek lider etrafında toplanmaları olağanüstü durumlarda siyasi birliklerini oluşturabildiklerini göstermektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 10

I. ................. 1399’da Ruslarla yaptıkları savaşı kaybedince tamamen
dağıldılar. Halkın büyük kısmı Kama Nehri’nin kuzeyindeki Kazan Nehri boyunca göç
ederek buralara yerleştiler ve bölgeyi tamamıyla Türkleştirdiler. 1437 senesinde kurulan
Kazan Hanlığı’nın esas nüfusunu Bulgar-Kıpçak karışımı Müslüman halk meydana
getirmiştir. Bugün de bu Müslüman Bulgarlar, “.................” diye anılmaktadır.II. Karadeniz kuzeyindeki bozkıra, Doğu Avrupa- Batı Sibirya bozkır bölgelerinin tamamına Deşt-i Kıpçak yani .............. Bozkırı denilmektedir. Boşluklara gelicek uygun kelimeler aşağıdakilerden hangisidir?

Uzlar- Peçenekler- Kuman

Peçenek- Tuna Bulgarları- Kazan

Tuna Bulgarları- Kazan Türkleri- Kıpçak

Peçenekler- Kıpçak Türkleri- Kazan

İtil Bulgarları- Kazan Türkleri- Kıpçak

Açıklama:

I. İtil Bulgarları 1399’da Ruslarla yaptıkları savaşı kaybedince tamamen
dağıldılar. Halkın büyük kısmı Kama Nehri’nin kuzeyindeki Kazan Nehri boyunca göç
ederek buralara yerleştiler ve bölgeyi tamamıyla Türkleştirdiler. 1437 senesinde kurulan
Kazan Hanlığı’nın esas nüfusunu Bulgar-Kıpçak karışımı Müslüman halk meydana
getirmiştir. Bugün de bu Müslüman Bulgarlar, “Kazan Türkleri” diye anılmaktadır.
II. Karadeniz kuzeyindeki bozkıra, Doğu Avrupa- Batı Sibirya bozkır bölgelerinin tamamına Deşt-i Kıpçak yani Kıpçak Bozkırı denilmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 11

Makedonya ve Trakya’yı istilâ edip, Doğu Roma’yı senelik 350 libre altın vergiye bağlayan Hun hükümdarı aşağıdakilerden hangisidir?

Rua

Uldız

Bleda

Attila

Balamir

Açıklama:

422 yılında Rua komutasındaki Hun ordusu, Doğu Roma’daki iç kargaşalıklardan istifade ederek saldırıya geçti. Hunlar büyük bir hızla ilerleyerek Makedonya ve Trakya’yı istilâ ettiler. Hunlar bu sefer sonucunda imzalanan antlaşmayla devamlı tazyik altında tuttukları Doğu Roma’yı senelik 350 libre altın vergi vermeye mecbur bıraktılar. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi Attila’nın II. Balkan Seferi’ne çıkma nedenlerinden biri değildir?

447’deki büyük İstanbul depremi

446’da ortaya çıkan salgın hastalık

Doğu Roma’nın ağır mali kriz içerisinde bulunması

Doğu Roma’nın Hunlarca çok kutsal olan mezarları soyması

Doğu Roma’nın Hunlara karşı savunma hattı oluşturma çabaları

Açıklama:

İmparator II. Theodosius’un, Balkanlar’da Hunlara karşı bir müdafaa hattı teşkil etme teşebbüsüne girişmesi, Doğu Roma’nın ağır mali kriz içerisinde bulunması, 446’da ortaya çıkan salgın hastalık ve 447’deki büyük İstanbul depremi gibi Doğu Roma’nın içine düştüğü çok zor şartları değerlendiren Attila, 447’de II. Balkan Seferi’ne çıktı. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 13

Üzengiyi Avrupa’ya getiren topluluk aşağıdakilerden hangisidir?

Hunlar

Avarlar

Sabarlar

Hazarlar

Sasaniler

Açıklama:

Üzengiyi Avrupa’ya Avarlar getirmiştir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 14

100 bin kişilik sabar ordusuna kumanda eden, savaşçılığı, idareciliği ve güzelliği ile meşhur Sabar kraliçesi aşağıdakilerden hangisidir?

İlek

İldiko

Boarık

Teodor

Dengizik

Açıklama:

Savaşçılığı, idareciliği ve güzelliği ile meşhur Türk kraliçesi Boarık “100 bin” kişilik Sabar ordusuna kumanda etmiştir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 15

Bizans ile oluşturduğu müttefiklik sonucunda Sasaniler’in güç kaybetmesine ve yıkılış sürecine girmesine neden olan devlet aşağıdakilerden hangisidir?

Hunlar

Avarlar

Hazarlar

Sabarlar

Göktürkler

Açıklama:

Hazarların Bizans ile tesis ettikleri işbirliği ve izledikleri siyaset ile faaliyetleri neticesinde Sasani Devleti oldukça güç kaybetmiş ve yıkılış sürecine girmiştir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi Hazar Devleti’nin yıkılışını hızlandıran etkenlerden biri değildir?

Ordunun ücretli yabancılara bırakılması

Hazar Hakanının Müslümanlığı kabul etmesi

Hakimiyetleri altındaki boyların isyan etmesi

Bozkır hayatından uzaklaşan halkın kimlik değiştirmesi

Ulaşılan zenginlik sonucu kent yaşamına önem verilmesi

Açıklama:

IX. yüzyılın ortalarına kadar Hazar Devleti devamlı olarak büyüyen, oldukça geniş bir coğrafyaya ve farklı kavimlere hükmeden bir vaziyetteydi. Devlet ve toplumdaki değişime paralel olarak bozkırlı Hazar Türkleri askerî özelliklerini kaybetmeye ve orduyu ücretli yabancı unsurlara teslim etmeye başladı. Ulaşılan maddi güç ticareti ön plana çıkardı. Ülkede dil, din ve ülkü birliği yok oldu. Zenginleşmenin doğal bir sonucu olarak toplumda hâkim olan sefahat, bozkır hayatı içerisinde dinamik bir hayat süren insanların şehirlerde kabuk ve kimlik değiştirmelerine yol açtı. Sahip olunan zenginlik ve kaybolan askerî disiplin ile sistem Hazarları, doğudan gelen Türk boyları başta olmak üzere birçok topluluğun hedefi haline getirdi. Hakanlık başta olmak üzere müesseselerin bozulması, devleti oluşturan kavimler ile boyların kopma noktasına gelmesi, ayrıca Bizans başta olmak üzere komşu ülkelerin menfaat ve siyasetlerinin Hazarlarla çatışmaya başlaması, onları farklı cephelerden saldırılara maruz bıraktı. Nitekim ilk evvela idareleri altındaki boylar, devletler, kavimler isyan bayrağı açtı. Tüm bu olaylar Hazar Devleti’nin yıkılışında önemli etkiye sahiptir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 17

864 yılında Ortodoksluğu kabul ederek Han unvanını bırakan ve Çar unvanını alan aynı zamanda Tuna Bulgar Devletini sonlandıran Devlet adamı aşağıdakilerden hangisidir?

Boris

Krum

Omurtag

Kardam

Kurmiş

Açıklama:

Boris Han(852-889)’ın 864 yılında Ortodoksluğu resmen kabulü ve Han unvanını bırakıp yerine Çar unvanı almasıyla Bulgarların Türklüğü ile Tuna Bulgar Devleti sona ermiş oldu. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 18

Abbasi Halifeliğine tabi olarak Doğu Avrupa’da Türk İslam kültürünün ilk temsilcisi olan devlet aşağıdakilerden hangisidir?

Avar Devleti

Hazar Devleti

İtil Bulgar Devleti

Tuna Bulgar Devleti

Büyük Bulgar Devleti

Açıklama:

X.yüzyılda İslam kültür dairesine girmiş olan İtil Bulgar Devleti Hükümdarı Almış Han, İsmini Emîr Cafer bin Abdullah olarak değiştirmiş ve 920-921’de Abbâsî Halifesi Muktedir Billah’a mektubunu götüren elçi göndermiştir. Mektubunda halifeden İslamiyet’i öğretecek din âlimleri, İslami müesseseler inşa edecek ustalar ve Hazarlara karşı yapılacak kale ile diğer masraflar için para göndermesi ricasında bulunmuştur. Halife bu isteği kabul ederek, mektubunu okumak ve hediyelerini teslim etmekle görevli meşhur İbni Fadlan’nın da yer aldığı elçilik heyeti yollamıştır. İtil Bulgar ülkesine giderken Elçilik heyeti 922 yılında Bulgar ülkesine ulaşmış ve o tarihten itibaren İtil Bulgar Devleti Abbasî halifelerine bağlı bir Müslüman ülkesi, Bulgarlar ise Doğu Avrupa’da Türk-İslâm kültürünün ilk temsilcisi durumuna gelmişlerdir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 19

Peçeneklerin yıkılmasına neden olan savaş aşağıdakilerden hangisidir?

Kiev savaşı

Derster savaşı

Basarabya savaşı

Lebunium savaşı

Deşt-i Kıpçak savaşı

Açıklama:

Lebunium savaşı sonrası hezimete uğrayan Peçeneklerin siyasi tarihleri sona ermiştir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 20

Aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Peçenekler boylar halinde yaşayan devlet kuramamış bir topluluktur.

Rus yıllıklarında Tork ve Torki olarak sözü geçen topluluk Uzlardır.

Codex Cumanicus isimli eserde Kuman-Kıpçakça kelimeler yer alır.

XIII.yüzyılda Kuman-Kıpçakların bir kısmı Mısır’a göç etmişlerdir.

Uzlar, Çaka Beyi ile işbirliği yaparak Bizans’a karşı savaşmışlardır.

Açıklama:

Çaka Beyi ve Selçuklularla işbirliği yaparak Bizans’a karşı savaşan topluluk Peçeneklerdir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 21

Türk devlet teşkilatında daima büyük kardeşin tahta çıkması kesin olmayıp şehzadeler arasında en liyakatlisinin başa geçmesi geleneği var olmasına rağmen babası Rua'nın ölümünden sonra tahta geçen Hun hükümdarı aşağıdakilerden hangisidir?

Bleda

Dengizik

Attila

Uldız

Balamir

Açıklama:

Tahta çıkış tarihi bilinmeyen Hükümdar Rua zamanında ağırlık merkezi Macaristan sahası olan Hun Devleti emperyal güç haline gelmeye başladı. Rua, ülkesine gelen Romalılarla barış görüşmesi yapmaya hazırlandığı bir sırada vefat etti (434). Bunun üzerine Hun yönetimini Attila ve Bleda üstlendiler. Türk devlet teşkilatında daima büyük kardeşin tahta çıkması kesin olmayıp, şehzadeler arasında en liyakatlisinin başa geçmesi geleneği var olmasına rağmen, Bleda Hun Hükümdarı olmuştur. Fakat üstün kabiliyetlerinden dolayı 445 tarihinde Bleda’nın ölümüne kadar devletin idari-askeri bütün işlerini Attila yürütmüş, bu tarihten sonra da devletin tek hakimi olmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Attila'nın ölümünden sonra Hun tahtına kim çıkmıştır?

Bleda

İlek

Rua

Dengizik

İrnek

Açıklama:

452 yılında Attila’nın ölümünden sonra Hun Devleti çözülmeye başladı. Hun tahtına büyük oğlu İlek çıktı ise de hakimiyeti çok kısa sürdü. İktidarı sırasında zayıflamaya başlayan merkezi gücü ayakta tutmaya ve ayrılmaya çalışan kavimlerin hareketini durdurmaya çalıştı. İsyan eden Gepid Kralı Ardarik’e karşı mücadele etti. Hun Devleti’nin parçalanma aşamasında hayati önemi bulunan ve bugünkü Macaristan’da olduğu tahmin edilen Nedao (Neato) Nehri civarındaki savaşta ordusu Gepidler karşısında mağlup oldu, kendisi de savaş meydanında aldığı yaralar neticesinde öldü (454). Çok sayıda zayiat veren Hunlar geri çekildi. Bunun üzerine Attila’nın kendisine çok benzeyen ortanca oğlu Dengizik ile Attila’nın en sevdiği küçük oğlu İrnek kendilerine sadık kalan ve topraklarını kaybeden Hunlarla birlikte Karadeniz’in kuzey bölgelerine doğru çekildiler.

Doğru Cevap: B

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi yeni Trakya kumandanı Anagastes'in 469’da, Dengizik’in Hunlarını mağlup etmesi sonucunda gerçekleşmemiştir?

Ele geçirilen Dengizik’in kesilen kafası İstanbul’da At Meydanı’nda teşhir edildi.

Hun Devleti tarihe karışarak Hun siyasi varlığı sona erdi.

Hunlar, Avrupalı toplumların tarihine, kültür ve sosyal yaşantısına, sanatına, askeri yapılanmasına, düşünce dünyasına katkıda bulundu.

Dobruca taraflarına çekilen İrnek’e bağlı Hunlar, gelecekte Ogurlarla beraber Bulgarların oluşmasında temel unsur oldular.

Dengizik’e bağlı Hunların çoğu dağıldı ve Romalılara tabi oldu.

Açıklama:

460 senesinin ilk yarısından itibaren Dengizik ve İrnek durumlarını düzeltmeye gayret ettiler. Pontus steplerinde, Tuna’nın aşağısındaki kuzey bölgelerinde tutunmaya çalıştılar. Dengizik 466/467 kışında donmuş olan Tuna üzerinden geçerek askerleri ile birlikte Batı Transilvanya’ya girdi. Doğu Roma kuvvetleriyle mücadele etti. 469’da yeni Trakya kumandanı Anagastes, Dengizik’in Hunlarını mağlup etti ve ele geçirilen Dengizik’in kesilen kafası İstanbul’da At Meydanı’nda teşhir edildi. Dengizik’e bağlı Hunların çoğu dağıldı ve Romalılara tâbi oldu. Böylece Hun Devleti tarihe karışarak Hun siyasi varlığı sona erdi. Dobruca taraflarına çekilen İrnek’e bağlı Hunlar ise, gelecekte Ogurlarla beraber Bulgarların oluşmasında temel unsur oldular ve Bulgarlar tarafından ata kabul edildiler.

Doğru Cevap: C

Soru 24

Bizans ile Slavlar başta olmak üzere birçok topluluğun tarihlerinde önemli rol oynayan Avarlar Orta Avrupa’ya ve Balkanlara yaklaşık olarak ne kadar süre hakim olmuştur?

10 yıl

50 yıl

70 yıl

250 yıl

650 yıl

Açıklama:

558-805 yılları arasında yaklaşık olarak 250 yıl kadar Orta Avrupa’ya ve Balkanlara hakim olan Avarlar, Bizans ile Slavlar başta olmak üzere birçok topluluğun tarihlerinde önemli rol oynadılar.

Doğru Cevap: D

Soru 25

“100 bin” kişilik Sabar ordusuna kumanda eden savaşçılığı, idareciliği ve güzelliği ile meşhur Türk kraliçesi kimdir?

Balak

Honoria

İldiko

Tomris

Boarık

Açıklama:

Savaşçılığı, idareciliği ve güzelliği ile meşhur Türk kraliçesi Boarık “100 bin” kişilik Sabar ordusuna kumanda etmiştir. Bizans İmparatoru Justinianus (527-565) gönderdiği hediyelerle Balak’tan (ölm. 520’ler) sonra onun yerine geçen dul hatunu Boarık (Bug-arık) ile anlaşarak Sabarları kendi safına çekmiştir (528).

Doğru Cevap: E

Soru 26

Hazar Devleti’nde başta bulunan kişiye ne ad verilirdi?

Hakan

Han

Kagan

Hakan Beg

Başbuğ

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 27

Hazar Devleti'nde Müslümanların başında görevlendirilen kişilere ne ad verilirdi?

İşa

Hazz

Hakan

Balbal

Han

Açıklama:

Çok hukuklu bir yapıya sahip olan Hazar Devleti’nde hukuki işleri yürüten yedi hakim
bulunmakta idi. Bu hakimlerden ikişer tanesi Yahudi, Hristiyan ve Müslüman toplumlara
tahsis edilmiş, eski Türk dininde olanlara da bir hakim ayrılmıştı. Ülkede Müslümanların
başında görevlendirilen ve “Hazz” adı verilen bir kimse vardı.

Doğru Cevap: B

Soru 28

Aşağıdakilerden hangisi Hazar Devleti'nde yaşanan dinlerden değildir?

Gök Tanrı Dini

Hristiyanlık

Mecusilik

Yahudilik

İslamiyet

Açıklama:

Hazarlarda genel olarak eski Türk inanç ve kültürü hakim olsa da, Hazar ülkesinde birçok din bir arada yaşamış, engin din hürriyetinin sonucu olarak değişik dinler Hazar topraklarında misyonerlik faaliyetlerine girişmişler ve inançlarını yaymışlardır. Ülkede camiler, kiliseler ve sinagoglar yan yana yer almıştır. Hazarların esas ve uzun süre bağlı kaldıkları dinleri Gök Tanrı Dini idi. Hazarlar arasında ilk devirlerden itibaren görülen ve küçümsenmeyecek sayıda yayılmaya başlayan bir diğer din de Hristiyanlıktı. Kafkasya, Azerbaycan, Güney Rusya ve Kırım’da Hristiyanlık VI. yüzyıldan itibaren yayılmaya ve yerleşmeye başlamıştır. Hazarlar arasında Müslümanlık da yayılmaya başlamış ve İslam mücahitleri; Ermenistan, Güney Kafkasya ve Hazar ülkesinde fetihler yaparken dinlerini de yaymaya çalışmışlardır. Hazarların X. yüzyılda Ruslar karşısında güç duruma düşmeleri
ve 965’te Hakan’ın Harizmlilere sığınması, çok kalabalık Hazar kütlelerinin İslamiyet’e girmesine sebep olmuştur. Bunlar yanında Hazarların Hz. Musa şeriatını benimseyerek Musevi dinine girişleri Ortaçağ’dan beri şaşırtan ve tartışılan bir hadise olmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 29

Asya Hunlarından beri devam eden Dulo isimli hükümdar ailesi soyundan gelen, Avarlara tabii yaşayan Bulgarları istiklal mücadelesi için bir araya getiren, Büyük Bulgar Devletini'nin kurucusu ve ilk hanı kimdir?

Batbayan

Asparuh

Vineh

Kubrat

Tervel

Açıklama:

Asya Hunlarından beri devam eden Dulo isimli hükümdar ailesi soyundan gelen Kubrat (Kurt); VII. Yüzyılın ilk yarısında Karadeniz ve Kuzey Kafkasya arasında dağınık halde yaşayan ve bir kısmı sınırları Karadeniz’e dayanan Göktürklere; bir kısmı ise Pannonia merkezli devlet kuran, hakimiyetlerini Kafkaslara kadar genişleten Avarlara tabii yaşayan Bulgarları istiklal mücadelesi için bir araya getirdi. Mücadeleler sonucunda Kubrat, Azak Nehri’nin kuzeyindeki saha merkezli olmak üzere Dnyeper bölgesinde Büyük (Magna) Bulgar Devleti’ni kurdu(635) ve yeni devletin ilk Hanı oldu. Kısa sürede sınırlarını doğuda Don boylarına, batıda ise Bug Nehri’ne kadar genişletti. Kubrat Han devleti kurduktan sonra İstanbul’a elçi göndererek Bizans İmparatoru Herakleios (610-641)’la antlaşma imzaladı. İmparator Herakleios, Avar-Sasani ittifakına karşı yeni bir müttefik bulması açısından Büyük Bulgar Devleti’nin varlığını kabul etti ve Kubrat Han’a hediyeler göndererek ona Patrik unvanı verdi. Büyük Bulgar Devleti, kurucusunun 665 yılında ölümünden sonra fazla yaşayamadı.

Doğru Cevap: D

Soru 30

Aşağıdaki Türk topluluklarından hangisi bir devlet kurmamıştır?

İtil Bulgarları

Hunlar

Avarlar

Hazarlar

Peçenekler

Açıklama:

Boylar halinde yaşayan Peçenekler, bir devlet vücuda getirememişlerse de, savaş zamanlarında aralarında siyasi birliğini sağlayarak bir liderin önderliğinde teşkilatlanmışlardır.

Doğru Cevap: E

Soru 31

447'de Hunlar ve Doğu Romalılar arasındaki barış görüşmeleri sonucu imzalanan ve Romalılar için ağır şartlar taşıyan antlaşma hangisidir?

Margus Barışı

Mauriacus Antlaşması

Asparuh Antlaşması

Anatolius Barışı

Hünkar Antlaşması

Açıklama:

Hunlar ve Doğu Romalılar arasında yapılan barış görüşmeleri sonucu, 447’de tarihte Anatolius Barışı diye bilinen ve ağır şartlar taşıyan antlaşma imzalandı. Buna göre Doğu Roma, 6 bin libre harp tazminatı ve yıllık 2100 libre vergi ödemeyi kabul etti. Doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 32

Avrupa Hun Devleti'nin başına Rua'dan sonra geçen ve ölümünden sonra devletin çözülmeye başladığı hükümdar kimdir?

Uldız

Attila

İlek

Dengizik

İrnek

Açıklama:

434 yılında Rua'nın ölümü üzerine Attila yönetimi üstlenmiş ve kendi ölümünün ardından Hun Devleti çözülmeye başlamıştır. Doğru cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 33

Avar Hakanlığı’nın, Avrupa’da 200 yıl kadar süren hâkimiyeti devrinde en mühim askeri teşebbüsleri nedir?

Kartaca kuşatması

Balkan kuşatması

Macaristan kuşatması

İstanbul kuşatması

Bosna kuşatması

Açıklama:

Avar Hakanlığı’nın, Avrupa’da 200 yıl kadar süren hâkimiyeti devrinde en mühim askeri teşebbüsleri İstanbul kuşatmalarıdır. Doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 34

5-6. yüzyıllarda Batı Sibirya ile Kafkasların kuzey bölgesinde mühim tarihî rol oynadığı bilinen ve adının anlamı "yol değiştiren, başıboş kalan, serbest" olan Türk topluluğu kimdir?

Avarlar

Hazarlar

Peçenekler

Uzlar

Sabarlar

Açıklama:

Sabarlar (Sabirler), 5-6. yüzyıllarda Batı Sibirya ile Kafkasların kuzey bölgesinde mühim tarihî rol oynadığı bilinen Türk topluluğudur. Türkçe olan Sabar kelimesi “sab+ar”dan meydana gelmiş olup “sapan, yol değiştiren, başıboş kalan, serbest” manasındadır. Doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 35

Hazar Devleti idari yapısı gereği hangi uygarlığın devlet yapısını esas almıştır?

Avrupa Hun İmparatorluğu

Ak Hun İmparatorluğu

Göktürk İmparatorluğu

Avarlar

Uygurlar

Açıklama:

Hazar Devleti, ana karakter itibariyle Göktürk devlet teşkilatını esas alan bir idari yapıya sahiptir. Doğru cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 36

Yönetim dönemi devletin inkişaf devri kabul edilen ve meclisin de onayını alarak töreye yeni hükümler ilave etmek suretiyle kendi adıyla anılan yasalar ortaya koyan Tuna Bulgar Devleti hükümdarı kimdir?

Krum Han

Asparuh Han

Tervel Han

Kardam Han

Omurtag Han

Açıklama:

Krum Han çağı bir harp daha doğrusu devletin inkişaf devri olmuştur. Krum, meclisin onayını da alarak töreye yeni hükümler ilave etmiştir ki, bunlara Krum yasaları denmiştir. Doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 37

İtil Bulgar Devleti hangi tarihte yıkılmıştır?

1348

1365

1387

1399

1401

Açıklama:

İtil Bulgarları 1399’da Ruslarla yaptıkları savaşı kaybedince tamamen dağılmıştır. Doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 38

Peçeneklerin siyasi tarihleri hangi savaş sonucu sona ermiştir?

Alta Irmağı Savaşı

Lebunium Savaşı

Kalka Savaşı

Kiyef Savaşı

Malazgirt Savaşı

Açıklama:

Peçeneklerin siyasi tarihleri Lebunium savaşı sonucu nihayete ermiştir. Doğru cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 39

Rus yıllıklarında Tork, Torki ve Torkmen; Bizans kaynaklarında ise Uz diye zikredilen Uzlar hangi uygarlığın koludur?

Göktürkler

Uygurlar

Avarlar

Oğuzlar

Hazarlar

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 40

XIII. asrın başlarından itibaren iktisadi sıkıntılar başta çeşitli sebeplerle Kuman-Kıpçaklar çocuklarını başka ülkelere göndermesi sonucu, hangi Mısır devleti asker ihtiyacını Deşt-i Kıpçak ve Kafkaslardan getirtilen bu insan gücünden karşılamıştır?

Tolunoğulları

Akşitler

Eyyubiler

Memlükler

İhşidiler

Açıklama:

XIII. asrın başlarından itibaren iktisadi sıkıntılar başta çeşitli sebeplerle Kuman-Kıpçaklar çocuklarını başka ülkelere göndermişlerdir. Mısır’da kurulan Eyyubî Devleti’nin asker ihtiyacı Deşt-i Kıpçak ve Kafkaslardan getirtilen bu insan gücünden karşılanmaya başlanmıştır. Doğru cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 41

Hun kitleleri Avrupa önlerinde ilk defa hangi yıllarda görülmüştür?

370'li yıllar

400'lü yıllar

470'li yıllar

500'lü yıllar

570'li yıllar

Açıklama:

Orta Asya’da hâkimiyetlerini tamamen kaybeden ve etrafa dağılan Hun kitlelerinin bir kısmı Kazakistan bozkırlarında uzun süre kalıp nüfus ve askerî bakımdan güçlendikten sonra batıya doğru yöneldiler. 360’lı yıllarda Başbuğ Balamir idaresinde İtil Nehri’ni geçip İtil, Don ve Kafkasya arasındaki sahada yaşayan Alanları mağlup edip hâkimiyet altına aldılar ve 370’li yıllarda ilk defa Avrupa önlerinde görüldüler.

Doğru Cevap: A

Soru 42

Attila’nın Viminacium ve Margus’u ele geçirdikten sonra Balkanlara doğru ilerlemeye başladığı tarih aşağıdakilerden hangisidir?

441

442

443

444

445

Açıklama:

Margus Piskoposu Hun hudutlarına girerek, Hunlarca çok kutsal olan mezarları soyduğundan 440 sonbaharında harekete geçti. Attila’nın komutasındaki Hun ordusu Viminacium (Bugünkü Kostolaç), ardından Margus’u ele geçirdi. Hunlara artık Trakya ve İstanbul’un yolu açılmış oldu. Attila, Balkanlara doğru ilerlemeye başladı (441).

Doğru Cevap: A

Soru 43

Hunlardan sonra Avrupa’yı sarsan, Frank ve Bizans imparatorlukları arasında, Hun mirası ve birikimi üzerine güçlü bir devlet kuran Avarlar, aşağıdaki boylardan hangisine mensuptur?

Ogur

Uar-Hun

Tung-hu

Liung-nu

Tunlo

Açıklama:

Hunlardan sonra Avrupa’yı sarsan, Frank ve Bizans imparatorlukları arasında, Hun mirası ve birikimi üzerine güçlü bir devlet kuran Avarlar, temelde Uar-Hun adlı iki boydan oluşan bir Türk grubu idi.

Doğru Cevap: B

Soru 44

Üzengiyi Avrupa’ya getiren Avarlar sayesinde Doğu Avrupa’nın etnik yapısı değişmiş, Slavlar sistemli bir şekilde Avrupa'ya yerleştirilmiştir. Bunun bir sonucu olarak Avrupa'daki bazı ülkelerin etnik yönden temeli atılmıştır. Aşağıdakilerden hangisi bu ülkelerden biri değildir?

Hırvatistan

Hollanda

Sırbistan

Polonya

Slovakya

Açıklama:

Doğu’da İstanbul önlerinden Batıda Germen ve Frank diyarlarına kadar akınlar yapan, geniş bir sahaya hükmeden Avarların askeri ve sanat açısından bu bölgede büyük tesir yapması tabii bir hadisedir. Üzengiyi Avrupa’ya getiren Avarlar sayesinde Doğu Avrupa’nın etnik yapısı değişmiş, Longabardlar İtalya’ya göç etmişler, Slavlar ise Avarlar tarafından kuzeyden getirilerek Vistül, Tuna ve Bohemya havalisine yerleştirilmişlerdir. Avarlar tarafından sistemli bir şekilde göç ettirilmeleri neticesinde, bugünkü Hırvatistan, Sırbistan, Çekya, Slovakya ve Polonya’nın etnik yönden temeli atılmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 45

Önce Hunların, sonra Göktürklerin idaresi altında yaşayan Hazarlar tam bağımsızlıklarını aşağıdaki hangi tarihte kazanmıştır?

592

600

630

650

575

Açıklama:

Devletler arası arenada gücünü göstermeye ve mühim rol oynamaya başlayan Hazarlar, tâbi oldukları I. Göktürk Devletinin 582 yılında Doğu ve Batı olarak ikiye ayrılarak parçalanma sürecine girmesiyle daha müstakil hareket etmeye başlamışlardır. 630 senesinde devletin yıkılması sonucunda da Hazar Devleti tam bağımsız hale gelmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 46

Hazar ülkesi iki asır Kıpçakların hâkimiyetinde kaldıktan sonra aşağıdakilerden hangisi tarafından ve kaç yılında istila edilmiştir?

1198-Bizans

1220-Peçenekler

1229-Moğollar

1136-Büyük Selçuklu

1225-Harzemşahlar

Açıklama:

Hazar ülkesi iki asır Kıpçakların hâkimiyetinde kaldıktan sonra 1229 yılında Moğollar tarafından istila edilmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 47

Bizans İmparatoru IV. Konstantinos aşağıdaki hangi devletle 681 yılında barış anlaşması imzalayarak onu resmen tanımıştır?

Hazar Devleti

Hun Devleti

Harzemşahlar Devleti

Tuna Bulgar Devleti

Büyük Selçuklu Devleti

Açıklama:

İslam ordularını durdurduktan sonra İmparator IV. Konstantinos (668-685) 680 yılında donanmayı Tuna deltasına gönderdi ve topladığı kara ordusuyla birlikte Oglos bölgesine Bulgarlara karşı harekete geçti. Dobruca’yı muhafaza gayesiyle Çernova ile Köstence arasında istihkâmları faaliyete geçiren Asparuh, kuvvetleriyle, IV Konstantinos’un ordusunu durdurmak gayesiyle Basarabya’daki müstahkem yurtlarına çekildi. Böylece Bizans ordusu Tuna bataklıkları arasında hareketsiz kaldı. Akabinde Bulgarların saldırısına uğrayan Bizans ordusu pek çok zayiat vererek kaçmaya başladı. Bu başarı neticesinde Asparuh Tuna’yı geçerek korumasız bir vaziyette bulunan Moesia’yı ve Odessa (Varna) yakınlarına kadar Dobruca bölgesini işgal etti. Bunun üzerine İmparator IV Konstantinos, Asparuh ile on yıllık barış anlaşması imzalamak ve ona yıllık vergi ödemek mecburiyetinde kaldı (681). Bu antlaşma ile Bizans İmparatorluğu kendi toprakları üzerinde kurulan Bulgar Devleti’ni resmen tanımış oldu.

Doğru Cevap: D

Soru 48

680 yılında kurulan İtil Bulgarlar Devleti'nin başkenti aşağıdakilerden hangisidir?

Dobruca

Çernova

Köstence

Bulgar

Derster

Açıklama:

Başkenti Bulgar şehri olan ve İtil, Kama nehirlerinin birleştiği alanda kurulan İtil Bulgar Devleti, VII-XV. yüzyıllar arasında varlığını koruyabilmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 49

Aşağıdaki İtil Bulgarlar Devleti hükümdarlarından hangisi zamanında İslamiyet resmi din olarak kabul edilmiştir?

Sultan Şekkey

Omurtag Han

İlteber Almış

Ziebel

Kubrat Han

Açıklama:

İlteber Almış’ın, İtil Bulgarlar Devleti'nin başına geçtikten sonra gördüğü bir rüya üzerine İslâmiyet’i kabul etmesiyle İtil Bulgar Devleti’nin resmî dini İslâmiyet olmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 50

1303 senesinde İtalya tüccar ve misyoner birisince Kırım’da kaleme alınan, içerisinde İncil’den tercümeler ve Katolik ilahiler bulunan Latince, Farsça, sözlük Codex Cumanicus'a aşağıdaki Türk lehçelerinden hangisinin ikin bin beş yüz kelimesi girmiştir?

Hazarca

Bulgarca

Avarca

Uzca

Kuman-Kıpçakça

Açıklama:

Kıpçakların konuştuğu lehçe Türkçe içerisinde oldukça önemli bir yer işgal etmiştir. Bunların yanında, 1303 senesinde İtalya tüccar ve misyoner birisince Kırım’da kaleme alınan, içerisinde iki bin beş yüz Kuman-Kıpçakça kelime ile İncil’den tercümeler ve Katolik ilahiler bulunan Latince, Farsça, Kuman-Kıpçakça sözlük Codex Cumanicus, onlardan kalan eşsiz hatıra olmuştur.

Doğru Cevap: E

Soru 51

Hunların İtil Nehri'ni geçerek Avrupa önlerinde görülmeleri, ilk olarak hangi Hun hükümdarı döneminde olmuştur?

Attila

Rua

Uldız

Balamir

Kursık

Açıklama:

360’lı yıllarda Başbuğ Balamir idaresinde İtil Nehri’ni geçip İtil, Don ve Kafkasya arasındaki sahada yaşayan Alanları mağlup edip hâkimiyet altına aldılar ve 370’li yıllarda ilk defa Avrupa önlerinde görüldüler.
Hunların Avrupa önlerinde ilk kez görülmeleri, Balamir döneminde gerçekleşmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 52

Got komutanı Gainas'ı yenerek kafasını Bizans hükümdarına hediye olarak sunan Hun komutanı aşağıdakilerden hangisidir?

Attila

Balamir

Uldız

Rua

Basık

Açıklama:

400 yılının yaz aylarında Gainas, İstanbul’a girdi ve terör estirdi. Bu durum karşısında başkentin öfkeli halkı sokak savaşlarında ordusunun yarısını imha etti. Diğer yarısı ise korkuyla şehirden kaçtı. Beklenmedik bir anda Hunlar, Gainas’ın ordusunun etrafını sararak bozguna uğrattılar. Hunların Batı Kanadı reisi olan Uldız, Gainas’ın kafasını yeni yıl armağanı olarak İstanbul’a gönderdi (3 Ocak 401).
Got komutanı Gainas'ı yenerek kafasını Bizans hükümdarına hediye olarak sunan Hun komutanı Uldız'dır.

Doğru Cevap: C

Soru 53

Attila'nın tahta çıkmasından önceki Hun hükümdarı aşağıdakilerden hangisidir?

Balamir

Rua

Uldız

Kursık

Bleda

Açıklama:

Rua, ülkesine gelen Romalılarla barış görüşmesi yapmaya hazırlandığı bir sırada vefat etti (434). Bunun üzerine Hun yönetimini Attila ve Bleda üstlendiler. Türk devlet teşkilâtında daima büyük kardeşin tahta çıkması kesin olmayıp, şehzâdeler arasında en liyakatlisinin başa geçmesi geleneği var olmasına rağmen, Bleda Hun Hükümdarı olmuştur.
Attila'nın tahta çıkmasından önceki Hun hükümdarı Bleda'dır.

Doğru Cevap: E

Soru 54

Attila'nın I. Balkan Seferi, aşağıdaki tarihlerden hangisinde gerçekleşmiştir?

441

445

447

451

455

Açıklama:

Attila, Balkanlara doğru ilerlemeye başladı (441). Attila’nın I. Balkan Seferi denilen harekâtı Tuna Nehri’nin güney tarafında, batı istikametine doğru İllyria Bölgesi’ne kadar geniş sahayı kapsadı.
Attila'nın I. Balkan Seferi, 441 yılında gerçekleşmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 55

Avarların Bizans ile sınır oluşturmaları, hangi tarihte gerçekleşmiştir?

552

557

567

576

620

Açıklama:

552’de Göktürklerin Juan-Juanları mağlup edip Ötüken’de devlet kurmaları üzerine, Sabarları yenerek Bizans sınırı Azak havalisine geldiler (557).
Avarların Bizans ile sınır oluşturmaları, 557 tarihinde gerçekleşmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 56

557 yılında Sabarları mağlup ederek dağılmalarına neden olan Türk boyu, aşağıdakilerden hangisidir?

Göktürkler

Hunlar

Hazarlar

Bulgarlar

Avarlar

Açıklama:

Özellikle Şehinşah Anûşirvan (531-579) idaresinde Sasanilerin Kafkaslardaki sürekli ve başarılı savaşlarında (bilhassa 545’de) çok fazla kayıplar vermişlerdir. Neticede askerî güç olmaktan çıkan Sabarlar, 557 yılında Avarlardan yedikleri ağır darbe ile de tamamen dağılmışlardır.
557 yılında Sabarları mağlup ederek dağılmalarına neden olan Türk boyu, Avarlardır.

Doğru Cevap: E

Soru 57

Hazar Devleti'nin bağımsız hale gelmesi, hangi devletin yıkılması ile ve aşağıdaki tarihlerden hangisinde gerçekleşmiştir?

Hunlar / 630

Avarlar / 577

Bulgarlar / 615

Göktürkler / 630

Sabirler / 645

Açıklama:

Devletlerarası arenada gücünü göstermeye ve mühim rol oynamaya başlayan Hazarlar, tâbi oldukları I. Göktürk Devleti’nin 582 yılında Doğu ve Batı olarak ikiye ayrılarak parçalanma sürecine girmesiyle daha müstakil hareket etmeye başlamışlardır. 630 senesinde devletin yıkılması sonucunda da Hazar Devleti tam bağımsız hale gelmiştir.
Hazar Devleti'nin bağımsız hale gelmesi, I. Gmktürk Devleti'nin yıkılması sonucu 630 tarihinde gerçekleşmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 58

Hazarların diğer Türk boylarından farklı olarak seçtikleri din, aşağıdakilerden hangisidir?

Gök Tanrı İnancı

Hristiyanlık

Musevilik

Müslümanlık

Budizm

Açıklama:

Hazarların Museviliği benimseyerek Musevi dinine girişleri Ortaçağ’dan beri şaşırtan ve tartışılan bir hadise olmuştur. Günümüzde Hazarların ahfadı ve Karai inancında olan, Kırım, Litvanya, Türkiye gibi değişik ülkelerde yaşamaya çalışan, sayıları oldukça azalan Karay Türkleri, kendilerini Hz. Musa şeriatına bağlı hakiki Museviler olarak adlandırmaktadırlar.
Hazarların diğer Türk boylarından farklı olarak seçtikleri din, Museviliktir.

Doğru Cevap: C

Soru 59

Büyük Bulgar Devleti'nin kurucusu, aşağıdakilerden hangisidir?

Kubrat Han

Asparuh Han

Tervel Han

Krum Han

Omurtag Han

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 60

Lebunium Savaşı'nda (1091) Peçeneklerin Bizans karşısında bozguna uğramasında etkin olan Türk boyu, aşağıdakilerden hangisidir?

Hunlar

Kıpçaklar

Avarlar

Bulgarlar

Sabirler

Açıklama:

Kuman-Kıpçaklar, 1091’de Edirne yakınındaki Lebunium savaşında Bizans’ın müttefiki olarak Peçenekleri hezimete uğrattılar.
Lebunium Savaşı'nda (1091) Peçeneklerin Bizans karşısında bozguna uğramasında etkin olan Türk boyu, Kıpçaklardır.

Doğru Cevap: B

Soru 61

Anatolius Barışı aşağıdaki hangi iki ülke arasında imzalanmıştır?

Batı Roma-Hazar

İtil-Peçenek

Avar-Hazar

Hun-Doğu Roma

Doğu Roma-Peçenek

Açıklama:

447 yılında Attila, emrindeki esas kuvvetlerle güneye doğru ilerleyerek Sofya, Filibe’yi zapt ederek Edirne’yi kuşattı. Silistre, Preslav’ı ele geçirdikten sonra, İstanbul istikametine yöneldi. Lüleburgaz, Gelibolu ve Akbas Limanı şehirlerini de fethetti. Artık Hun tehlikesi başkent İstanbul’u tehdit etmeye başladı. Doğu Roma, Hunların başarıları karşısında tamamen ümitsizliğe düştü. İmparator II. Theodosius, Attila’dan barışı adeta dilenmek mecburiyetinde kaldı. Büyükçekmece’de ordugâh kuran Hunlar ve Doğu Romalılar arasında barış görüşmeleri yapıldı. 447’de tarihte Anatolius Barışı diye bilinen ve ağır şartlar taşıyan antlaşma imzalandı. Buna göre Doğu Roma, 6 bin libre harp tazminatı ve yıllık 2100 libre vergi ödemeyi kabul etti. Attila devrinde Doğu Roma’ya karşı gerçekleştirilen iki Balkan seferi neticesinde, Tuna boyundaki Doğu Roma savunma mekanizması çöktü. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 62

Hun İmparatoru Atilla’nın ölümünden sonra yerine kim geçmiştir?

İlek

Rua

Honoria

Uldız

Bleda

Açıklama:

452 yılında Attila’nın ölümünden sonra Hun Devleti çözülmeye başladı. Hun tahtına büyük oğlu İlek çıktı ise de hâkimiyeti çok kısa sürdü. İktidarı sırasında zayıflamaya başlayan merkezi gücü ayakta tutmaya ve ayrılmaya çalışan kavimlerin hareketini durdurmaya çalıştı. İsyan eden Gepid Kralı Ardarik’e karşı mücadele etti. Hun Devleti’nin parçalanma aşamasında hayati önemi bulunan ve bugünkü Macaristan’da olduğu tahmin edilen Nedao (Neato) Nehri civarındaki savaşta ordusu Gepidler karşısında mağlup oldu, kendisi de savaş meydanında aldığı yaralar neticesinde öldü. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 63

Avarlar hangi tarihte tamamen ortadan kaldırılmıştır?

568

619

791

805

880

Açıklama:

791 yılında Frank Kralı Şarlman, Avarlar üzerine tertiplediği seferde Tuna ile Raab suyunun birleştiği yere kadar ilerledi. 796’da ise oğlu Pepin, Orta Macaristan’daki Avar başkentini ele geçirerek Avar Devleti’ne son verdi. Artık hızla tarihten silinmeye başlayan Avarların başında, 805 yılında Hıristiyan olmuş Teodor adlı bir hükümdar görülmektedir. Bu son Avarlar Teodor’un önderliğinde Carnantum ile Sabaria arasına yerleşerek tarihten silindiler. 795 yılında Aix-la Chapelle’de vaftiz olan Tudun unvanlı bir Avar Başbuğu idaresinde 799 yılında Frank hâkimiyetine karşı başkaldırmışlar, fakat sonuç elde edememişlerdir. Onun arkasından yeni bir Avar Başbuğu Zodan da isyan etmiş ise de, başarılı olamayınca 803’te teslim olmuştur. Neticede 791’den itibaren 15 yıl aralıksız devam eden ve amansız bir din muharebesi yapan Frankların hücumları sonunda 805 yılında tamamen ortadan kalktı. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 64

Sabarların Doğu Avrupa tarihinde önemli rol oynamalarının ve öne çıkmalarının sebebi aşağıdakilerden hangisidir?

Bir kadın kraliçenin Sabar ordusuna kumanda etmesi.

Çok ileri düzeyde savaş teknikleri kullanmaları.

Diğer devletler üzerinde baskı kurma yetenekleri.

Bizans ve Sasani devletleriyle doğrudan temas kurmaları.

Menfaatleri doğrultusunda her devletle işbirliği yapmaları.

Açıklama:

Sabarlar, Hazar denizinin kuzeyi ve Yayık-İtil havzasında yarım asır kaldıktan sonra 503 yılında Doğu Avrupa’ya doğru kayarak bir kısım Bulgar gruplarını idarelerine aldılar. 515 sonlarında İtil - Don nehirleri arasında ve Kafkasların kuzeyindeki Kuban Irmağı boyunda yerleşen kalabalık Sabar kitlesi, Bizans ve Sasani devletleriyle doğrudan doğruya temas kurdular. Bu durum Sabarların Doğu Avrupa tarihinde mühim rol oynamalarına ve öne çıkmalarına yol açtı. Bu esnada Sabarlar, sınırdaş oldukları Sasaniler ile Bizanslılar arasında devam eden savaşlarda Sasaniler safında yer aldılar. Meşhur hükümdarları Balak idaresinde Bizanslıları mağlup ederek, Ermenistan bölgesine akınlar yaptılar. Akabinde Anadolu’ya girerek Kayseri, Ankara, Konya dolaylarına kadar ilerlediler. Bu münasebetle Sabarların sahip oldukları büyük savaş gücü ve bilhassa Sasanilerin ve Bizanslıların bilmediği yüksek harp tekniği Bizans’ta hayret uyandırmıştır. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 65

Aşağıdakilerden hangisi Hazar-Müslüman savaşlarının sonuçlarından biridir?

İslamiyet’in Kafkaslarda yayılması durmuştur.

Hazarlar ticaret ile ilgilenmeye başlamıştır.

Kafkasların Bizans üzerinde etkisi artmıştır.

Hazar barış antlaşması önerisinde bulunmuştur.

Müslümanlar büyük maddi güçlükle karşılaşmışlardır.

Açıklama:

Abbâsiler döneminde Müslüman-Hazar mücadeleleri eski hızını kaybetmiştir. Ancak 762/763 yılında Hazarlar Derbend’den çıkarak Azerbaycan’a ve İslâm yurtlarına saldırmış, pek çok insanı öldürmüşlerdir. Bu arada Hazar askerî gücünü çok iyi anlayan Abbâsi Halifesi El-Mansûr Hazarlarla barış içerisinde yaşamak için büyük bir gayret sarf etmiştir. Hazarlar ile Müslümanlar arasındaki son savaş Halife Hârûn Reşid zamanında vuku bulmuştur. Bu hadiseden sonra temelde Güney Kafkaslara hâkim olmak için yapılan Müslüman-Hazar mücadeleleri de son bulmuştur. Hazar-Müslüman savaşları İslamiyet’in Kafkaslarda yayılmasını durdururken, Bizans’ın Kafkaslar üzerindeki hâkimiyetinin devam etmesini sağlamıştır. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 66

Aşağıdaki devletlerden hangisinde “çifte yönetim” şekli uygulanmıştır?

Peçenekler

Hunlar

Sabarlar

Avarlar

Hazarlar

Açıklama:

Ana karakter itibariyle Göktürk devlet teşkilatını esas alan bir idari yapıya sahip olan Hazar Devleti’nde başta bulunan kişiye Hakan adı verilirdi. Hazarlar, zaman içerisinde değişik faktörlerin tesiriyle birçok açıdan değişim göstermiştir. Bunun bir yansıması olarak başlangıçta tek bir Hakan tarafından yönetilen devlette VIII. yüzyılın ikinci yarısından sonra “çifte yönetim” şekli görülmeye başlanmıştır. Devletin kuruluşundan itibaren tam yetki ile yönetimi elinde bulunduran Hakan, bir nevi hâkimiyetin ve temsiliyetin sembolü haline gelmiştir. Hakan halk arasına pek çıkmaz sadece dört ayda bir saray dışında tebaası ile görüşürdü. İktidar Hakan’ın nâibi olarak Hakan Beg denilen kişinin elinde idi. Hakan Beg, Hakan tarafından seçilir her an değiştirilebilir ve idam edilebilirdi. Ülkeyi idare eden, orduların sevk ve idaresini yapan, komşu hükümdarları itaat altında tutan hep Hakan Beg idi. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 67

Büyük Bulgar Devleti hangi bölgede kurulmuştur?

İllyria

Dnyeper

Galya

Moesia

Tuna

Açıklama:

VII. Yüzyılın ilk yarısında Karadeniz ve Kuzey Kafkasya arasında dağınık halde yaşayan ve bir kısmı sınırları Karadeniz’e dayanan Göktürklere; bir kısmı ise Pannonia merkezli devlet kuran, hâkimiyetlerini Kafkaslara kadar genişleten Avarlara tâbii yaşayan Bulgarları istiklal mücadelesi için bir araya getirdi. Mücadeleler sonucunda Kubrat, Azak Nehri’nin kuzeyindeki saha merkezli olmak üzere Dnyeper bölgesinde Büyük (Magna) Bulgar Devleti’ni kurdu ve yeni devletin ilk Hanı oldu. Kısa sürede sınırlarını doğuda Don boylarına, batıda ise Bug Nehri’ne kadar genişletti. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 68

XI. yüzyılın sonlarına doğru Bulgarlar ve Ruslar arasında çıkan ve uzun süren savaşların sebebi aşağıdakilerden hangisidir?

Toprak paylaşımı

Din

İç isyanlar

Kürk ticareti

Kavimler

Açıklama:

985 senesinde Rus Kiev Knezliği Bulgar topraklarını işgal ettiyse de, bir süre sonra geri çekildi. Daha sonra Bulgarlar ve Ruslar arasında münasebetler gelişti ve 1006 senesinde, iki devlet arasında bir ticaret anlaşması yapıldı. Fakat XI. asrın sonlarına doğru, kuzeydeki kürk ticareti yüzünden, iki devlet arasında bitmeyen savaşlar başladı. Bu savaşlar XII. yüzyıla, Moğolların ortaya çıkışına kadar sürdü. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 69

Uz'ların kurulması aşağıdaki devletlerden hangisinin yıkılması üzerine gerçekleşmiştir?

Hunlar

Kıpçaklar

İtil Bulgar Devleti

I. Göktürk Devleti

Hazarlar

Açıklama:

Ogurlardan asırlarca sonra batıya gelen Oğuzların bir diğer kolu Uzlar, Rus yıllıklarında Tork, Torki, nadiren Torkmen (Türkmen); Bizans kaynaklarında ise Uz diye zikredilmişlerdir. Uzların tarihi gelişimi Peçenekler ve Kuman-Kıpçaklar ile büyük ölçüde irtibatlı seyretmiştir. Türkistan bölgesinde ana Oğuz grubundan ayrılmaları I. Göktürk Devleti’nin yıkılış süreci ile alakalı olmuştur. Nitekim Oğuzlar tabi oldukları Batı Göktürk Devleti’nin 657 yılında sona ermesinin akabinde Yedi Su’da kurulan Türgişlere bağlanmışlardır. Fakat 760’lı yıllarda Yedi Su, Talas ve Chou bölgelerine Karlukların hâkim olmaları ve Karluklar ile Kimekler arasındaki mücadeleler üzerine zor durumda kalan Uzlar yerlerini terk etmek mecburiyetinde kalmışlar ve 860-870 yılları arasında İtil ötesindeki Peçenekleri yurtlarından kovarak buraları ele geçirmişlerdir. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 70

Aşağıdakilerden hangisi Kuman-Kıpçak ülkesinin kısımlarından biri değildir?

Aşağı Dnyeper

Orta Asya

Çim-Ural

Yayık-İtil

Tuna

Açıklama:

Doğu Avrupa-Batı Sibirya bozkır bölgelerinin tamamını teşkil eden Kuman-Kıpçak sahası o zamandan itibaren İslam kaynaklarında “Deşt-i Kıpçak” (Kıpçak-Bozkın) adını almış, Batı kaynaklarında “Comania” (Komanya) diye anılmıştır. D. Rassovsky’ye göre; Rus, Bulgar, Alan, Burtas, Hazar ve Ulahların Kuman tabiiyetinde yaşadıkları bu devirde Kuman-Kıpçak ülkesi 5 kısım halinde idi: Orta Asya, Yayık-İtil, Don-Donetz, Aşağı Dnyeper, Tuna. Buralarda Kuman-Kıpçaklar, her biri kendi başbuğlarının idaresinde olmak üzere ayrı bölükler olarak yaşıyorlardı. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 71

Hun'lar ilk Avrupa önlerinde aşağıdakilerden hangi yıllarda görülmüşlerdir?

360'lı yıllarda

370'li yıllarda

380'li yıllarda

390'lı yıllarda

400'lü yıllarda

Açıklama:

360’lı yıllarda Başbuğ Balamir idaresinde İtil Nehri’ni geçip İtil, Don ve Kafasya arasındaki sahada yaşayan Alanları mağlup edip hâkimiyet altına aldılar ve 370’li yıllarda ilk defa Avrupa önlerinde görüldüler.

Doğru Cevap: B

Soru 72

Hunlar, Don Nehri’ni geçerek Ostragotları (Doğu Gotları) yendikten sonra bugünkü Romanya sahasında yerleşen hangi grup ile savaşmaya başlamıştır?

Keltler

Slavlar

Vizigotlar

Peçenekler

Vikingler

Açıklama:

Ostragotların yenilmesinin ardından bugünkü Romanya’ya yerleşen Atanarik idaresindeki Vizogotlar (Batı Gotları) ile Hunlar karşı karşıya geldi.

Doğru Cevap: C

Soru 73

Hun'lar, Makedonya ve Trakya’yı aşağıdakilerden hangi tarihte istilâ etmişlerdir?

420

421

422

423

424

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 74

Atilla, Hun'ların başına aşağıdakilerden hangi tarihte geçmiştir?

440

445

450

455

460

Açıklama:

Fakat üstün kabiliyetlerinden dolayı 445 tarihinde Bleda’nın ölümüne kadar devletin idari-askerî bütün işlerini Attila yürütmüş, bu tarihten sonra da devletin tek hâkimi olmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 75

Hun imparatoru Atilla, ll. Balkan seferine aşağıdakilerden hangi tarihte çıkmıştır?

447

449

451

453

455

Açıklama:

Doğu Roma’nın ağır mali kriz içerisinde bulunması, 446’da ortaya
çıkan salgın hastalık ve 447’deki büyük İstanbul depremi gibi Doğu Roma’nın içine düştüğü çok zor şartları değerlendiren Attila, 447’de II. Balkan Seferi’ne çıktı.

Doğru Cevap: A

Soru 76

II. Teodosius, Hun İmparatoru Attila 447 yılında yaptığı anlaşmanın adı nedir?

İstanbul Anlaşması

Lüleburgaz Anlaşması

Trakya Anlaşması

Roma Anlaşması

Anatolius Barışı

Açıklama:

Büyükçekmece’de ordugâh kuran Hunlar ve Doğu Romalılar arasında barış görüşmeleri yapıldı. 447’de tarihte Anatolius Barışı diye bilinen ve ağır şartlar taşıyan antlaşma imzalandı.

Doğru Cevap: E

Soru 77

Hun İmparatoru Attila, Batı Roma ile savaş sonucunda,İtalya'ya aşağıdakilerden hangi tarihte girmiştir?

446

448

450

452

454

Açıklama:

Büyük Hun ordusunun başında Pannonia’dan geçen Attila, Alpleri aşarak 452 yılında İtalya’ya girdi.

Doğru Cevap: D

Soru 78

İtalya'ya giren Attila'nın Batı Roma'nın barış teklifini kabul etmesinin nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Alacağı Ganimet

Batı Roma'nın vereceği Altın

Sasanilere yapmayı düşündüğü sefer

Ordusunun yorgun olması

Batı Avrupaya sefer yapmak düşüncesi

Açıklama:

Bu durum üzerine Batı Roma’yı da etkisiz kıldığına kanaat getiren Attila, Sasanilere düşündüğü seferi de gözönünde bulundurarak
barış teklifini kabul etti ve ordusunu geri çekti.

Doğru Cevap: C

Soru 79

Attila'nın ölüm tarihi aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

453

455

457

459

461

Açıklama:

Attila, Batı Roma ile çetin mücadelelerin ardından 453 ilkbaharında İldiko adlı yeni karısıyla evlendiği gece, ağzından ve burnundan kan boşanmak suretiyle vefat etti.

Doğru Cevap: A

Soru 80

Attila'nın evlendiği gece öldüğünde yeni karısının adı aşağıdakilerden hangisidir?

Aetius

Honoria

Nilüfer

İldiko

Teodora

Açıklama:

Attila, Batı Roma ile çetin mücadelelerin ardından 453 ilkbaharında İldiko adlı yeni karısıyla evlendiği gece, ağzından ve burnundan kan boşanmak suretiyle vefat etti.

Doğru Cevap: D

Soru 81

Aşağıdakilerden hangisi Attila döneminde elde edilen başarılar arasında sayılamaz?

Doğu Roma ile barış görüşmelerinin sonlandırıldı.

Viminacium ve Margus gibi şehirlerin fethi sonucunda Hunlara Trakya ve İstanbul'un yolunun açıldı.

Batı Romalı Aetius liderliğindeki ordulara karşı zaferler kazanıldı.

Singidunum ele geçirildi.

Tuna'nın güneyinde balkan seferleri gerçekleştirildi.

Açıklama:

Attila döneminde elde edilen başarılar arasında C seçeneğinde yer alan bilgi söylenemez.

Doğru Cevap: C

Soru 82

Aşağıdakilerden hangisi Attila'nın II. Balkan Seferi'ne çıkma kararı almasını kolaylaştıran şartlar arasında sayılamaz?

Doğu Roma'da ortaya çıkan salgın hastalık

447 yılındaki Büyük İstanbul Depremi

Doğu Roma'daki mali kriz

Doğu Romalıların Anatolius Barış antlaşmasına uymaması

II. Theodosius'un Balkanlarda müdafaa hattı kurma teşebbüsü

Açıklama:

Attila'nın II. Balkan Seferi'ne çıkma kararı almasını kolaylaştıran şartlar arasında D şıkkında yer alan bilgi sayılamaz.

Doğru Cevap: D

Soru 83

Aşağıdakilerden hangisi Attila'nın II. Balkan Seferi sırasında fethettiği şehirlerden biri değildir?

Belgrad

Silistre

Lüleburgaz

Sofya

Gelibolu

Açıklama:

Belgrad, Attila'nın II. Balkan Seferi sırasında fethettiği şehirlerden biri değildir. I. Balkan Seferi'nde alınmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 84

Aşağıdakilerden hangisi Avrupa Hunları'nın Doğu Roma üzerine gerçekleştirdiği iki Balkan seferinin sonuçlarından biri değildir?

Doğu Roma'nın savunma mekanizmasının çökmesi

Doğu Romalıların Attila'yı bir suikastle öldürtmesi

Hunların hazinesinin dolması

Doğu Roma'nın ekonomik olarak zayıflaması

Anatolius Barış Antlaşmasının imzalanması

Açıklama:

B seçeneğinde yer alan bilgi, Avrupa Hunları'nın Doğu Roma üzerine gerçekleştirdiği iki Balkan seferinin sonuçlarından biri değildir.

Doğru Cevap: B

Soru 85

Aşağıda verilen Avarlar'la ilgili bilgilerden hangisi yanlıştır?

Sabarlarla mücadele edip galip gelmişlerdir.

I. Justinianos'tan vergi ve arazi istemişlerdir.

Günümüz Macaristan topraklarını işgal etmişlerdir.

Bizans sınır kalelerine saldırıp ele geçirmişlerdir.

Moğolistan Juan-Juanlarından gelmektedirler.

Açıklama:

E seçeneğinde yer alan bilgi Avarlar için söylenemez.

Doğru Cevap: E

Soru 86

Avarlar tarafından gerçekleştirilen İstanbul kuşatmalarıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Sasanilerle işbirliği yapılarak gerçekleştirilmişlerdir.

Alınan mağlubiyet Avarların güç kaybetmesine neden olmuştur.

Kuşayma sırasında Bizans'ın başında İmparator Herakleios vardı.

Avarlar, İstanbul surları önünde kuşatma yapan ordularını desteklemek için Kadıköy ile Üsküdar arasına da kendi birliklerinden yerleştirmişlerdir.

Avarlar İstanbul surlarına yaklaşmak adına önce Epire, Selanik gibi şehirlere saldırmışlardır.

Açıklama:

D seçeneğinde yer alan bilgi, Avarlar tarafından gerçekleştirilen İstanbul kuşatmalarıyla ilgili olarak söylenemez. (Sasani birlikleri Kadıköy-Üsküdar arasında üs kurmuştur.)

Doğru Cevap: D

Soru 87

Aşağıda verilenlerden hangisi Hazarlarla savaşmamıştır?

Gürcüler

Slavlar

Sasaniler

Ermeniler

İslâm Orduları

Açıklama:

Slavlar, Hazarlarla savaşmamıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 88

Hazarların siyasi yapısı ve gelenekleriyle ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğru değildir?

Halkla ve farklı devletlerle ilişkiler, Hakan'ın naibi olan Hakan Beg tarafından yürütülürdü.

Hukuki işleri, devletteki farklı toplum gruplarına tahsis edilen yedi hakim yürütürdü.

Devletin idari sistemleri Göktürk devlet teşkilatı yapısına dayanmaktaydı.

Kuruluşundan itibaren "çifte yönetim" anlayışına bağlı kalmışlardır.

Hükümdarlık süresi kırk yılı aşan Hakan halk tarafından öldürülürdü.

Açıklama:

D seçeneğinde yer alan bilgi, Hazarların siyasi yapısı ve gelenekleriyle ilgili olarak söylenemez.

Doğru Cevap: D

Soru 89

Peçeneklerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Kuruluşlarından itibaren Bizansla savaş halindeydiler.

Kiev Rus Knezliğine bir çok akın gerçekleştirdiler.

Ruslarla mücadele ettikleri dönemde Rusların Karadeniz'e inmelerini engellemişlerdir.

Lebonium Savaşı'yla siyasi tarihleri sona ermiştir.

Ruslar karşısında aldıkları mağlubiyet Peçenek akınlarını Balkanlara yönlendirmiştir.

Açıklama:

Peçeneklerle ilgili olarak A seçeneğinde yer alan bilgi söylenemez.

Doğru Cevap: A

Soru 90

Codex Cumanicus adını taşıyan sözlük aşağıdaki devletlerden hangisinin kültür mirasına katkısıdır?

Avarlar

Kuman-Kıpçaklar

Peçenekler

Uzlar

Hazarlar

Açıklama:

Kuman-Kıpçakların, kültür mirasına katkısıdır.

Doğru Cevap: B

Ünite 4

Soru 1

Moğolları tarihinde ilk kez düzenli teşkilata kavuşturan, tüm Moğolları tek atı altında birleştiren, töre ve geleneklerden yararlanarak idari, hukuki, askeri yapıyı düzenleyen yasalar yapan, yazı kültürünün yaygınlaştığı dönem hangi Moğol hükümdarının dönemidir?

Temüçin

Yesugay Bahadır

Camuka

Takto-beki

Arslan Han

Açıklama:

Moğolları tarihinde ilk kez düzenli teşkilata kavuşturan, tüm Moğolları tek atı altında birleştiren, töre ve geleneklerden yararlanarak idari, hukuki, askeri yapıyı düzenleyene yasalar yapan, yazı kültürünün yaygınlaştığı dönem Temüçin/Cengiz Han dönemidir.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Cengiz Han dönemi dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Moğol devletinin yönetim şekli değişmiştir

Devlet doğu ve batı olarak ikiye ayrılmıştır

Çin ile yapılan savaşlar sonrası alınan yenilgiler devletin yıkılmasına yol açmıştır

Cengiz Han döneminde Asya devletlerinden bazılarının haritaları değişmiştir

Moğol devleti yasalarla yönetilen ilk devlet olmuştur.

Açıklama:

Asya'ya olan Moğol istilası sonrası pek çok kişi göç etmiş, yeni yerler fethedilmiş ve bir çok devletin sınırları değişmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 3

İstila ile birlikte Yakındoğu coğrafyasına yeni göçebeler girmiştir. Göç ve katliamlar sebebiyle etnik yapı yerlilerin aleyhine değişmiştir. Göçebe kültür etkinliğini artırırken, şehir hayatı ve kültürü gerilemiştir. Tarımda kullanılan su sedleri ve sulama kanalları tahrip edilmiş, üretim faaliyetleri azalmış, ticaret sekteye uğramış, dolayısıyla da Yakındoğu coğrafyasında büyük bir ekonomik çöküş yaşanmıştır. Şehir ve kasabalarda yaşayan ve eski kültür ve geleneklerin temsilcileri konumunda olan pek çok köklü aile, vatanlarının Moğollar tarafından tahrip edilmesi üzerine, farklı coğrafyalara göç etmek zorunda kalmıştır.Buna göre hangisini söylemek daha doğrudur?

İslam dünyasının bilim alanında gerilemesine neden olmuştur

Mezhep çatışmaları çıkmıştır

Göçler sonrası Yakındoğu coğrafyalarının etnik ve demografik yapısı değişmiştir

Moğollar işgal ettikleri yerlerde uzun yıllar hüküm sürmüştür

İstila sonrası Avrupa ticareti canlanmıştır

Açıklama:

İstila büyük göçlere, insan katliamına yol açmış. Dolayısıyla Yakındoğu coğrafyasında etnik ve demografik açıdan değişimler yaşanmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi Moğol İstilasının Türk tarihi için etkileri arasında yer almaz?

Anadolu'nun Türkleşmesinde önemli rol oynamıştır

Anadolu'ya göçü hızlandırmıştır

Selçuklu Devleti'ne gelen göç sayısı artmıştır

Uç beylikler ortaya çıkmıştır

İran'ın yönetiminde Türk etkisi artmıştır

Açıklama:

Moğol istilası, tıpkı Orta Asya ve İran coğrafyası gibi Anadolu’nun etnik yapısının yeniden şekillenmesinde de önemli rol oynamıştır. Türkmen boylarının Anadolu’ya göçü Moğol istilasından sonra oldukça hızlanmıştır. Moğollar karşısında tutunamayan pek çok Türk boyu, İran yaylası üzerinden Anadolu’ya göç etmiştir. Anadolu’ya giren bu kalabalık kitleler uçlara doğru çekilerek Anadolu’nun Türkleşmesinde ve Türkmen beyliklerinin kurulmasında önemli rol oynamışlardır. Kalabalık Türkmen kitlelerinin yanı sıra, memleketlerinin Moğollar tarafından yakılıp yıkıldığını gören pek çok İranlı da Anadolu’ya sığınarak Selçuklu Devleti’nin hizmetine girmiştir. Bu gelişmeler bir yandan Anadolu’da şehir hayatını İran kültür muhitinin tesirine sokarken, diğer yandan uçlarda Türkmenler’in etkinliklerini artırmalarına sebep olmuştur. Türkmen boylarının yavaş yavaş uç bölgelerinde toplanması, sonraki dönemlerde aralarında Osmanlı Beyliği’nin de bulunduğu uç beyliklerinin ortaya çıkmasına zemin hazırlamıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 5

Ögeday dönemi için hangisi söylenebilir?

Devlet yıkılı dönemine girmiştir

Büyük Selçuklu Devleti'nin yıkılmasına neden olmuştur

Avrupa'nın pek çok şehri ele geçirilmiştir

Batıdan ziyade doğuda seferlere ağırlık verilmiştir

Devlet sürekli iç karışıklıklarla mücadele etmiştir

Açıklama:

Ögedey üçüncü cepheyi Deşt-i Kıpçak ve Doğu Avrupa’da açtı. 1236 yılında Deşt-i Kıpçak’a gönderilen ve kendi oğulları Güyük ve Kada’an başta olmak üzere pek çok Moğol şehzâdesinin de katıldığı Cuci’nin oğlu Batu komutasındaki güçlü Moğol ordusu ciddi bir direnişle karşılaşmaksızın Doğu Avrupa’ya girdi. Volga nehrini geçen Moğol ordusu Volga Bulgarları, Kıpçaklar ve Alanlar’ın direnişini kırarak Doğu Avrupa’da ilerlemeye başladı. Moğollar’a tabiiyeti reddeden Kiev Rus knezi II. Yuri hezimete uğratılarak Ryazan tahrip edildi. Kolomna ve Moskova şehirleri de ateşe verildi. 1240 yılında Kiev’in de ele geçirilmesiyle Ruslar tamamen hâkimiyete alınmış oldu. İlerleyişine devam eden Moğol ordusunun ilk kolu Polonya topraklarına sızarken, ikinci kol Karpatlar’a girdi. Üçüncü bir kol ise Tuna nehri havzası boyunca ilerlemekteydi. Polonya ordusu Legnica, Macar ordusu ise Mohi savaşlarında hezimete uğratıldı. Moğollar karşısında tutunamayan Macar kralı IV. Bela firar etmek zorunda kaldı. Kısa sürede Orta Avrupa’nın önemli bir kısmı Moğol ordusu tarafından istila edildi. Avusturya, Macaristan, Dalmaçya ve Polonya toprakları Moğol hâkimiyetine girdi. Moğol orduları bu başarılardan sonra Almanya kapılarına dayandı. Artık Moğollar’ın önünde Batı Avrupa yolu tamamen açılmış oluyordu.

Doğru Cevap: C

Soru 6

Mönke Han'ın hangi icraatı Moğol Devleti'nin birbirinden bağımsız parçalara ayrılmasına yol açmış olabilir?

Kardeşlerini farklı bölgelere göndererek genişleyen ülkeyi daha kolay yönetme arzusu

Her dine hoşgörü ile yaklaşması

Büyük bir ordu gücünü Türkistan'a göndermesi

Feth edilen her bölgeyi kendi anenelerine göre yönetme isteği

Moğol gelenek ve yaşam tarzını korumaya çalışması

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 7

Aşağıda verilenlerden hangisinin Moğol Devleti'nin yıkılışında etkili olduğu söylenebilir?

Kösedağ Savaşı

Etnik kökenlere hoşgörülü davranılması

Bizans sınırına ulaşılması

Yasalarla yönetilmeye çalışılması

Yerleşik kültürün tesirine girmeleri

Açıklama:

Moğollar, batıda olduğu gibi Uzakdoğuda da çok geçmeden yerleşik kültürün tesirine girmişlerdir. XIV. yüzyılın ortalarına gelindiğinde Moğol idaresi Çin’de artık parçalanmanın eşiğine gelmiştir

Doğru Cevap: E

Soru 8

İlhanlıların göçebe yaşam tarzını bırakması ile karşılaşılan sorunlardan hangisi devlet ekonomisine yönelik değildir?

Vergi sistemi

Maliye sisteminin geç kurulması

Harabeye çevrilen toprakları kalkındırma çabası

Kültürel farklılaşma

Askeri başarısızlıklar ve komutanların masraflarının karşılanamaması

Açıklama:

Kültürel farklılaşma daha çok sosyal hayatı etkiler niteliktedir.

Doğru Cevap: D

Soru 9

Moğol İmparatorluğu döneminde gerçekleşen hadiselerden hangisi daha büyük çapta sonuçlara yol açmıştır?

Yasama organının kurultaya ait olması

Ögedey'in kağan seçilmesi

Moğol istilasının yarattığı göç akını

Çin'e yapılan seferler

Devletin dört ayrı koldan yönetilmesi

Açıklama:

Göçler diğer ülkelerin demografik yapısında etkili olmuştur. Ayrıca Asya ve Avrupa'da etkili olan istilalar geniş çapta göçlere neden olmuştur. Dolayısıyla etkisi diğerlerine göre daha büyük çaptadır.

Doğru Cevap: C

Soru 10

Hangi Moğol devleti etnik, sosyal ve kültürel durumların etkisiyle "Türkleşme" oluna girmiştir?

Çağatay Hanlığı

Ögedaylılar

Altınorda

İlhanlılar

Merkitler

Açıklama:

Çağatay hanlığı etnik, sosyal ve kültürel saiklerin tesiriyle XIV. yüzyılın ikinci yarısından itibaren hızlı bir “Türkleşme” sürecine girdi

Doğru Cevap: A

Soru 11

Moğol imparatorluğunun kurucusu Cengiz Han kaç yılında doğmuştur?

1145

1150

1155

1160

1165

Açıklama:

Cengiz Han milâdî 1155 yılında Onon nehrinin sağ kıyısında yer alan Dülün-Boldok’ta dünyaya geldi.

Doğru Cevap: C

Soru 12

Moğol İmparatoru Cengiz Han olarak bilinen Moğol hanının asıl adı aşağıdakilerden hangisidir?

Temüçin

Bahadır

Tokta Beki

Camuka

Tuğrul

Açıklama:

Cengiz Han milâdî 1155 yılında Onon nehrinin sağ kıyısında yer alan Dülün-Boldok’ta dünyaya geldi. Asıl adı Temüçin’dir. Babası Kıyat boyundan Yesügey Bahadır, annesi ise Merkit boyundan Hö’elün’dür.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Cengiz Han ölmeden önce Moğol imparatorluğunun tahtına aşağıdakilerden hangisini veliaht tayin etmiştir?

Tuluy

Çağatay

Otçigen

Ögedey

Cuci

Açıklama:

Cengiz Han daha sağlığında, mülâyim karakteri ve şefkatli tutumu ile ön plana çıkan Ögedey’i veliaht tayin etmişti. Cengiz Han’ın vefatının ardından, verasetin kurultay tarafından onaylanmasına kadar, devleti Cengiz Han’ın en küçük oğlu Tuluy idare etti. Ögedey ancak 1229 yılı ilkbaharında Kerülen nehrindeki Kodege adasında tertip edilen büyük kurultayın ardından, vasiyet gereğince, kardeşi Çağatay ve amcası Otçigin Noyan tarafından ellerinden tutulmak suretiyle kağan olarak tahta oturtuldu.

Doğru Cevap: D

Soru 14

Moğol İmparatorluğu Kore’yi kaç tarihinde istila etmiştir?

1234

1235

1236

1237

1238

Açıklama:

Ögedey zamanında doğuda başka bir ordu Kore’ye gönderildi. Kore bu ordu tarafından
1236 yılında baştanbaşa istila edildi.

Doğru Cevap: C

Soru 15

Ağaşıdakilerden hangisi Cengiz Han’dan sonra Moğol İmparatorlarından birisi değildir?

Ögedey Han

Güyük Han

Möngke Han

Kubilay Han

Argun Han

Açıklama:

Ögedey Han (1227-1241), Güyük Han (1246-1248), Möngke Han (1251-1259), Kubilay Kağan (1260-1294).

Doğru Cevap: E

Soru 16

Moğol İmparatorluğunun son hükümdarı aşağıdakilerden hangisidir?

Möngke Han

Kubilay Han

Ögeday Han

Güyük Han

Çağatay Han

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 17

Hülagü Han, hangi tarihte Abbasi hilâfetine son vermiştir?

1258

1262

1269

1274

1278

Açıklama:

Möngke Han, aşırı genişleyen imparatorluğu daha kolay idare edebilmek için kardeşlerinden Kubilay’ı Çin’e, Hülâgü’yü ise İran’a göndermişti. Hülâgü’nün beraberindeki ciddi miktarda Moğol ile birlikte 1256 yılında Ceyhûn nehrini geçerek Horâsân’a girmesiyle Yakındoğu’da Moğol hâkimiyetinin ikinci devresi başlamış oldu. Hülâgü evvela 1256 yılında Alamût’u ele geçirerek buradaki İsmâîlî hâkimiyetine, ardından da 1258 yılında Bağdad’a girerek Abbâsî hilâfetine son verdi. Esir edilen son Abbâsî halifesi el-Musta’sım- billâh (1242-1258) bir kilime sarıldıktan sonra atların ayakları altında ezilmek suretiyle feci şekilde öldürüldü.

Doğru Cevap: A

Soru 18

İlhanlı Devletinin kurucusu aşağıdakilerden hangisidir?

Hülagü Han

Gâzân Han

Kubilay Han

Olcaytu Han

Argün Han

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 19

Çağatay Han aşağıdakilerden hangi tarihte vefat etmiştir?

1240

1241

1242

1243

1244

Açıklama:

Batı Türkistan’a hâkim olan Çağatay, hâkimiyetindeki bölgelerde dengeli bir idare takip etti. Kardeşi Ögedey’in ölümünden birkaç ay sonra, 1242 yılında vefat etti.

Doğru Cevap: C

Soru 20

Babası Cengiz Handan altı ay kadar önce vefat eden Cuci Hanın oğlu Batu Han aşağıdakilerden hangi devleti kurmuştur?

Ögedeyliler

Altın Ordu Devleti

İlhanlılar

Azerbaycan

Memlükler

Açıklama:

Babasından altı ay kadar önce ölen Cuci’nin mirası oğlu Batu’ya intikal etti. Cuci’nin soyundan gelen hanların idare ettiği Altın Ordu Devleti iki buçuk asrı aşkın bir süre Karadeniz’in kuzeyine ve Deşt-i Kıpçak’a hâkim oldu.

Doğru Cevap: B

Soru 21

Cengiz Han’ın da mensup olduğu Moğol grubu aşağıdakilerden hangisidir?

Ak Tatarlar

Kara Tatarlar

Barbar Tatarları

Kırım Tatarları

Baykal Tatarları

Açıklama:

Cengiz Han, Gobi Çölü’nün kuzeyinde göçebe bir hayat sürmekte olan “Kara Tatarlar”a mensuptu. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 22

Cengiz Han’ın Moğollar arasındaki adı nedir ?

Temüçin

Kayı Han

Kubilay

Dey-Seçen

Ong Han

Açıklama:

Cengiz Han'ın asıl adı Temüçin’dir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Cengiz Han hangi yılda “Han” ilan edilmiştir?

1202

1197

1206

1195

1204

Açıklama:

Temüçin, 1206 yılında Onon nehri kenarında toplanan kurultayda dokuz parçalı ak tuğ dikilerek “Cengiz” (Moğolca: Çinggiz ) unvanı ile han ilan edildi ve bozkırların en güçlü hükümdarı durumuna geldi. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 24

Cengiz Han’ın Hârezmşâhlara karşı hareket geçme nedeni nedir?

Moğol elçisinin kabul edilmemesi

Moğol ticaret kafilesinin saldırıya uğraması

‘Alâ’u’d-dîn Muhammed Amid’in Cengiz Hanı tanımaması

Akıncıların Moğollara saldırması

İki Han arasında toprak anlaşmazlığı

Açıklama:

1218 yılında yaklaşık 450 Müslüman tacirden oluşan bir Moğol ticaret kafilesinin Hârezmşâh topraklarında bulunan Otrar’da saldırıya uğraması üzerine Cengiz Han 1219 yılında güçlü bir orduyla Hârezmşâhlar Devleti’ne karşı harekete geçti. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 25

Moğol istilasının Yakındoğu coğrafyasının etnik ve demografik yapısına nasıl bir etkisi olmuştur?

Göçebe etkinliğini artırarak göçlerin başlamasına yol açmıştır.

Ticaret gelişmiştir.

Tarım ve üretim faaliyetleri artmıştır.

Asker yetiştirmeye önem verilmeye başlanmıştır.

İlmi faaliyetler artmıştır.

Açıklama:

Moğol istilası Yakındoğu coğrafyasının etnik ve demografik yapısını alt üst etmiştir. İstila ile birlikte Yakındoğu coğrafyasına yeni göçebeler girmiştir. Göç ve katliamlar sebebiyle etnik yapı yerlilerin aleyhine değişmiştir. Göçebe kültür etkinliğini artırırken, şehir hayatı ve kültürü gerilemiştir. Tarımda kullanılan su sedleri ve sulama kanalları tahrip edilmiş, üretim faaliyetleri azalmış, ticaret sekteye uğramış, dolayısıyla da Yakındoğu coğrafyasında büyük bir ekonomik çöküş yaşanmıştır. Şehir ve kasabalarda yaşayan ve eskikültür ve geleneklerin temsilcileri konumunda olan pek çok köklü aile, vatanlarının Moğollar tarafından tahrip edilmesi üzerine, farklı coğrafyalara göç etmek zorunda kalmıştır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 26

Gâzân Han hangi tarihte vefat etmiştir?

1305

1301

1302

1309

1304

Açıklama:

Gâzân Han 17 Mayıs 1304 tarihinde vefat etmiştir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 27

Cengiz Han’ın oğullarından biri olan Ögedey’in sorumlu olduğu iş nedir?

Av işleri

Yasaları uygulamak

Ülkenin dahili işlerinin yürütülmesi

Askeri işler

Akınları düzenlemek

Açıklama:

Cengiz Han, kurduğu muazzam imparatorluğu Moğol veraset kaidelerine göre sağlığında oğulları arasında taksim etmiş ve her bir oğluna önemli görevler vermişti: En büyük oğlu Cuci av işlerinden sorumlu idi. İkinci oğlu Çağatay yasanın uygulanmasına nezaret etmekteydi. Üçüncü oğlu Ögedey ülkenin dâhilî işlerini yürütürken, en küçük oğlu Tuluy askerî işleri tanzim etmekteydi. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 28

Cengiz Han’ın ölümüyle, kurultay tarafından yeni kağan onaylanana kadar devlet kim tarafından idare edilmiştir?

Cuci

Tuluy

Çağatay

Ögedey

Börte

Açıklama:

Cengiz Han daha sağlığında, mülayim karakteri ve şefkâtli tutumu ile ön plana çıkan Ögedey’i veliaht tayin etmişti. Cengiz Han’ın vefatının ardından, verasetin kurultay tarafından onaylanmasına kadar, devleti Cengiz Han’ın en küçük oğlu Tuluy idare etti. Ögedey ancak 1229 yılı ilkbaharında Kerülen nehrindeki Kodege adasında tertip edilen büyük kurultayın ardından, vasiyet gereğince, kardeşi Çağatay ve amcası Otçigin Noyan tarafından ellerinden tutulmak suretiyle kağan olarak tahta oturtuldu. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 29

Rusların Moğollar tarafından hâkimiyete alınmasının sonucu ne olmuştur?

Avrupa kapıları Moğollara açılmıştır.

Moğollar geri çekilmek zorunda kalmıştır.

Moğollar seferlerine son vermişlerdir.

Anadolu istila edilmiştir.

Doğu Avrupada yeni devletler kurulmuştur.

Açıklama:

Rusların tamamen hâkimiyete alınmasıyla ilerleyişine devam eden Moğol ordusunun ilk kolu Polonya topraklarına sızarken, ikinci kol Karpatlar’a girdi. Üçüncü bir kol ise Tuna nehri havzası boyunca ilerlemekteydi. Polonya ordusu Legnica, Macar ordusu ise Mohi savaşlarında hezimete uğratıldı. Moğollar karşısında tutunamayan Macar kralı IV. Bela firar etmek zorunda kaldı. Kısa sürede Orta Avrupa’nın önemli bir kısmı Moğol ordusu tarafından istila edildi. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 30

Çağatay Hanlığı bugünkü adıyla nerede kurulmuştur?

Türkistan

Tacikistan

Özbekistan

Kırgızistan

Karadağ

Açıklama:

Cengiz Han yaptığı taksimde, Türkistan’ın önemli bir bölümünü oğullarından Çağatay’ın idaresine bırakmıştı. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 31

Moğol istilası ile birlikte Yakındoğu coğrafyasına yeni göçebeler girmiştir. Göç ve katliamlar sebebiyle etnik yapı yerlilerin aleyhine değişmiştir. Göçebe kültür etkinliğini arttırırken, şehir hayatı ve kültürü gerilemiştir. Tarımda kullanılan su sedleri ve sulama kanalları tahrip edilmiş, üretim faaliyetleri azalmış, ticaret sekteye uğramış, dolayısıyla da Yakındoğu coğrafyasında büyük bir ekonomik çöküş yaşanmıştır. Şehir ve kasabalarda yaşayan ve eski kültür ve geleneklerin temsilcileri konumunda olan pek çok köklü aile, vatanlarının Moğollar tarafından tahrip edilmesi üzerine, farklı coğrafyalara göç etmek zorunda kalmıştır. Buna göre hangisini söylemek daha doğrudur?

İslam dünyasının bilim alanında gerilemesine neden olmuştur.

Mezhep çatışmaları çıkmıştır.

Göçler sonrası Yakındoğu coğrafyasının etnik ve demografik yapısı değişmiştir.

Moğollar işgal ettikleri yerlerde uzun süreler hüküm sürmüştür.

İstila sonrası Avrupa ticareti canlanmıştır.

Açıklama:

İstilalar büyük göçlere ve katliamlara yol açmıştır. Dolayısıyla da Yakındoğu coğrafyasının etnik ve demografik açıdan değişimine neden olmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 32

Moğolca hangi dil ailesine aittir?

Hint- Avrupa

Ural Altay

Çin -Tibet

Hami Sami Dil Ailesi

Bantu Dil Ailesi

Açıklama:

Moğollar, Ural-Altay dil ailesinin Altay koluna mensupturlar. Dilleri eski Mançuca-Tunguzca, Türkçe ve Korece ile gramer ve kelime ilişkisine sahiptir.

Doğru Cevap: B

Soru 33

-İlk kez düzenli orduyu kurdu.
-Askeri İdari ve hukuki yasalar koydu.
-Yazı kültürü ilk kez bu dönemde önem kazandı
Bu gelişmeler hangi Moğol hükümdarı zamanında gerçekleşmiştir?

Cengiz Han

Ögeday Han

Kubilay Han

Güyük Han

Möngke Han

Açıklama:

Cengiz Han askerî seferlerden arta kalan zamanında yaptığı idarî, içtimaî ve askerî düzenlemelerle Moğollar’ı tarihlerinde ilk kez düzenli bir teşkilata kavuşturdu. Moğollar’ı cihan hâkimiyeti telâkkisi altında yeni bir nizama soktuğu gibi, idarî yapıyı da yeniden düzenledi. Kendisine sadık, disiplinli bir ordu meydana getirdi. Umumiyetle eski töre ve geleneklerden istifade ederek idarî, hukukî ve askerî yapıyı tanzim eden yasalar (yasa, yasak) koydu. Otuz üç defter halinde tanzim edilen bu yasalar devlet hazinesinde saklanmaktaydı.

Doğru Cevap: A

Soru 34

Moğollar tarafından ele geçirilen hangi devlet Cengiz Han'a batı yolunu açmıştır?

Kara- Hıtaylılar

Volga Bulgarları

Harezmşahlar

Güney İran

Irak-ı Acem

Açıklama:

Hârezmşâhlar Devleti’nin sona ermesiyle Moğollar’ın önünde batı yolu açıldı. Merv, Nîşâbûr, Belh, Tirmiz ve Herât gibi önemli Horâsân şehirleri peş peşe Moğollar’ın eline geçti. Bu esnada Gazne ve Sind bölgesine yürüyen Cengiz Han, burada tutunmaya çalışan Celâleddîn Hârezmşâh’ın direnişini kırdı. Doğru cevap C dir.

Doğru Cevap: C

Soru 35

Hangi devlet Moğollar tarafından işgal edilmemiştir?

Volga Bulgarları

Kara-Hıtaylılar

Harezmşah Devleti

Azerbeycan

Güney İran

Açıklama:

Moğollar, kendi hâkimiyetlerini tanıyan Fârs Atabegliği idaresindeki Güney İran dışında, bütün Orta ve Batı İran’ı yağmaladılar. Diğer şıklardaki devletler önceden istila edilmişti. Doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 36

I- Batıya yoğun göçler sonucu İran kültürü etkisini arttırmıştır.
II- Ticaret faaliyetleri sekteye uğramıştır.
III- Uç beyliklerinin ortaya çıkmasına zemin hazırlanmıştır.
IV- İslam dininde ilmi faaliyetler zayıflamıştır.
V- Şehir hayatı ve kültürü gerilemiştir.
Hangisi veya hangileri Moğol istilasının Yakındoğu'daki etkilerindendir?

I- II- III

I-III

II-IV

Yalnız V

II-IV-V

Açıklama:

I ve III. maddeler Moğol istilasının Anadolu'daki etkilerinden olmasına rağmen II, IV ve V Moğol istilasının Yakındoğu'daki etkilerindendir. Bu yüzden doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 37

1243 yılında Türkiye Selçuklarının yenilgisiyle sonuçlanan Kösedağ savaşı hangi ünlü Moğol komutanı idaresinde gerçekleşmiştir?

Çurmagan Noyan

İlteriş

Esenboğa

Baycu Noyan

Camuka

Açıklama:

1227- 1241 yıllarında hüküm süren Ögeday Hanın komutanlarından Baycu Noyan Anadolu Selçukluları bu savaşta yenerek Anadolu'da bir asır sürecek Moğol hakimiyeti başlatmıştır. Doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 38

Müslümanlara düşmanlığı ile tanınan Moğol hükümdarı hangisidir?

Güyük Han

Cengiz Han

Çağatay Han

Tuluy Han

Kubilay Han

Açıklama:

Nasturîlik’ten önemli ölçüde etkilenen Güyük, etrafında Hıristiyan danışmanlara yer verdi. Hıristiyan vezîri Çinkay’ın tesirinde kalarak, Hıristiyanlar’ı diğer dinlerin mensuplarından üstün tuttu. Özellikle de Müslümanlar’a karşı düşmanca davrandı.
Doğru cevap A şıkkdır.

Doğru Cevap: A

Soru 39

-Tarihte Çin’in tamamına hükmeden ilk yabancı hükümdardır -1276 yılında Song hanedanına son vermiştir. -Başkenti Karakorum’dan eski Çin başkenti Yen-kin yakınlarında kurduğu Han-balık şehrine taşıdı. -Marco Polo tarafından dünyanın en güçlüsü olarak tasvir edildi. Bu gelişmeler hangi Moğol hükümdarı ile ilgilidir?

Möngke Han

Güyük Han

Kubilay Han

Cengiz Han

Ögeday Han

Açıklama:

Cengiz Han bir devlet kurmuş, fetihler yapmış ve devlete dair düzenlemeleri yapmıştır.Ögeday Han Almanya sınırlarına kadar gelmiş 4 cephede devleti ilerletmiştir. Güyük Han, Batu ile mücadeleye hazırlandığı bir sırada öldü. Aklî ve bedenî hastalıklara mübtela, içkiye ve kadına aşırı düşkün olan Güyük’ün erken ölümü, Moğol İmparatorluğu’nun parçalanmasını engellemiş onun zamanında imparatorluk çok büyük bir ilerleme kaydetmemiştir.Möngke aşırı genişleyen imparatorluğu daha kolay yönetebilmek için kardeşlerinden Kubilay’ı Çin’e, Hülâgü’yü ise İran’a göndermiştir. Bu gelişmeler ise Kubilay Han zamanında gerçekleşmiştir. Doğru cevap C şıkkıdır

Doğru Cevap: C

Soru 40

İslamiyeti resmi din olarak kabul eden Moğol Hanı ve devleti hangisidir?

Ahmed Teküder - İlhanlılar

Algu - Çağatay Hanlığı

Gazan Han- İlhanlılar

Mübarekşah- Çağatay Hanlığı

Kaydu- Ögedaylılar

Açıklama:

Ahmed Teküder ve Mübarekşah İslamiyeti kabuletmişlerdir ancak İslamiyeti resmi din yapan Gazan Handır. Doğru cevap C şıkkdır.

Doğru Cevap: C

Soru 41

Hangisi Moğolların yok olmasının sebeplerinden değildir?

Kubiay Hanın ölümünden sonra istikrarlı bir lider çıkmaması.

İlhanlıların İslâmiyet’i kabul etmesi.

Moğol hâkimiyetinin zamanla birbirinden bağımsız parçalara ayrılması.

Moğolların yerleşik hayata geçmeleri.

Varisler arasındaki taht kavgaları.

Açıklama:

Kubilay Kağan, Moğol İmparatorluğu’nun son büyük hükümdarı olmuştur. Onun ve- fatından sonra İlhanlı ve Altın Ordu hükümdarları büyük hana olan tâbiiyet bağlarını yavaş yavaş koparmışlardır. Moğol hâkimiyeti Çin’de Kubilay’ın halefi Temür Olcaytu Kağan’ın ölümünden sonra önemli bir varlık gösterememiştir. Moğollar, batıda olduğu gibi Uzakdoğuda da çok geçmeden yerleşik kültürün tesirine girmişlerdir
Moğollar sonraki yüzyıllarda, Moğolistan topraklarında muhtelif kabile ve kabileler federasyonu halinde, çoğu kez birbirleriyle savaşarak yaşamaya devam etmişlerdir.
İslamiyet din inanç kültürünü değiştirse de yıkılmalarına sebep değildr. Nitekim tüm devetler de İslamiyeti kabul etmiş değillerdi. Doğru cevap B şıkkıdır

Doğru Cevap: B

Soru 42

Aşağıdaki dillerden hangisi, Moğolca ile dil ailesi ilişkisine sahip değildir?

Korece

Türkçe

Tunguzca

Farsça

Tatarca

Açıklama:

Farsça, Hint-Avrupa Dil Ailesi'ne bağlıyken Moğolca Ural-Altay dil ailesinin Altay koluna mensuptur.
Farsça Öoğolca ile dil ailesi ilişkisine sahip değildir.

Doğru Cevap: D

Soru 43

Cengiz Han'ın asıl adı olan Temüçin'in anlamı, aşağıdakilerden hangisidir?

Savaşçı

Denizci

Süvari

Avcı

Demirci

Açıklama:

Babası oğluna daha önce yenerek esir aldığı bir Tatar kabilesinin reisi olan Temüçin’in (Türkçe: “demirci”) adını koydu.
Temüçin, Türkçe "demirci" anlamına gelmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 44

Erken Çin kaynaklarına göre Moğollar üçe ayrılmaktadır. Bu ayrım, aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Kuzey Moğollar - Güney Moğollar - Doğu Moğolllar

Ak Moğollar - Kara Moğollar - Barbar Moğollar

Ak Tatarlar - Kara Tatarlar - Barbar Tatarlar

Dağlı Moğollar - Ovalı Moğollar - Deniz Moğolları

Göçebe Tatarlar - Şehirli Tatarlar - Savaşçı Tatarlar

Açıklama:

Cengiz İmparatorluğu’nu kuran Moğollar, gerek Çin gerekse İslâm ve Avrupa kaynaklarında “Tatar” adıyla zikredilmişlerdir. Onlar hakkında en tafsilâtlı bilgileri veren Çin kaynakları bu dönemde Tatarlar’ı üçe ayırmaktadır. Çin seddinin hemen kuzeyinde yarı yerleşik bir hayat yaşayan “Ak Tatarlar” Çin kültürünün bariz tesiri altında idiler. Cengiz Han’ın da mensup olduğu “Kara Tatarlar” Gobi Çölü’nün kuzeyinde göçebe bir hayat sürmekteydiler. Moğolistan ile Baykal Gölü’nün daha kuzeyinde yaşayan “Barbar Tatarlar” ise avcılık yaparak yaşamlarını devam ettirmekteydiler.
Erken Çin kaynaklarına göre Moğollar Ak Tatarlar - Kara Tatarlar - Barbar Tatarlar şeklinde üçe ayrılmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 45

Hârezmşâhlar hükümdarı ‘Alâ’u’d-dîn Muhammed'in Moğollardan daha güçlü bir orduya sahip olmasına rağmen Cengiz Han'ın orduları karşısında yenilgiye uğramasının nedeni, aşağıdakilerden hangisidir?

Hârezmşâhlar Devleti'nin yerleşik bir hayata sahip olması ve savaşçılık niteliklerini yitirmeleri.

Moğol ordusunun Hârezmşâhlar'a göre daha iyi silahlara ve savaş taktiğine sahip olması.

‘Alâ’u’d-dîn Muhammed'in, Moğollara karşı meydan savaşı vermek yerine ordusunu bölerek farklı şehirlerin surlarında savaşmayı tercih etmesi.

Hârezmşâhlar ordusunun Moğollarla savaşmaktan korkması ve savaş alanlarını çabuk terk etmesi.

Moğolların süvari üstünlüğüne karşı Hârezmşâhlar ordusunun süvari gücünün çok zayıf olması.

Açıklama:

Sayıca daha kalabalık bir orduya sahip olduğu anlaşılan Hârezmşâhlar hükümdarı ‘Alâ’u’d-dîn Muhammed, güçlü surlara sahip olan şehirlerin göçebe Moğollar tarafından, uzun süre muhasara edilseler dahi ele geçirilemeyeceğini düşünüyordu. Bu sebeple Moğollara karşı bir meydan savaşı vermektense, kalabalık ordusunu şehirlere taksim ederek savunma savaşı yapmayı tercih etti. Ancak Kuzey Çin’deki savaşlarda şehir muhasaraları üzerine tecrübe kazanan Moğol ordusu, önce Otrar ve Hocend, ardından da Buhârâ ve Semerkand gibi önemli Mâverâünnehir şehirlerini bir biri ardına ele geçirdi.
Hârezmşâhlar hükümdarı ‘Alâ’u’d-dîn Muhammed'in Moğollardan daha güçlü bir orduya sahip olmasına rağmen Cengiz Han'ın orduları karşısında yenilgiye uğramasının nedeni, ‘Alâ’u’d-dîn Muhammed'in, Moğollara karşı meydan savaşı vermek yerine ordusunu bölerek farklı şehirlerin surlarında savaşmayı tercih etmesidir.

Doğru Cevap: C

Soru 46

Cengiz'in veliaht ilan ettiği ve ölümünden sonra tahta çıkan oğlu aşağıdakilerden hangisidir?

Camuka

Ögedey

Tuluy

Cuci

Çağatay

Açıklama:

Cengiz Han daha sağlığında, mülâyim karakteri ve şefkâtli tutumu ile ön plana çıkan Ögedey’i veliaht tayin etmişti. Cengiz Han’ın vefatının ardından, verasetin kurultay tarafından onaylanmasına kadar, devleti Cengiz Han’ın en küçük oğlu Tuluy idare etti. Ögedey ancak 1229 yılı ilkbaharında Kerülen nehrindeki Kodege adasında tertip edilen büyük kurultayın ardından, vasiyet gereğince, kardeşi Çağatay ve amcası Otçigin Noyan tarafından ellerinden tutulmak suretiyle kağan olarak tahta oturtuldu.
Cengiz'in veliaht ilan ettiği ve ölümünden sonra tahta çıkan oğlu, Ögedey'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 47

Kösedağ Savaşı'nın tarihi, / tarafları / kazanan güç aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

1243 / Anadolu Selçukluları ve Moğollar / Moğol galibiyeti

1277 / Hârezmşâhlar ve Moğollar / Moğol galibiyeti

1230 / Araplar ve Selçuklular / Arap galibiyeti

1255 / Moğollar ve Anadolu Selçukluları / Selçuklu galibiyeti

1245 / Çinliler ve Moğollar / Moğol galibiyeti

Açıklama:

Hızlı bir harekâtla Doğu Anadolu’ya giren Baycu Noyan 1243 yılında kendisinin üç katı büyüklüğündeki Türkiye Selçuklu Devleti ordusunu Kösedağ’da feci bir bozguna uğrattı. Savaşın sonunu dahi beklemeyen Sultan II. Gıyâsu’d-dîn Keyhusrev ancak firar ederek hayatını kurtarabildi. Bu yenilginin ardından, Anadolu’da yaklaşık bir asır devam edecek olan Moğol hâkimiyeti başlamış oldu.
Kösedağ Savaşı'nın 1243 yılında Anadolu Selçukluları ve Moğollar arasında gerçekleşmiş ve Moğol galibiyeti ile sonuçlanmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 48

Moğolların Çin'de kesin hakimiyetini sağlayan ve Moğolların son büyük hükümdarı olan yönetici, aşağıdakilerden hangisidir?

Cengiz Han

Ögedey Han

Kubilay Han

Möngke Han

Batu Han

Açıklama:

Moğol İmparatorluğu’nun son büyük hanı olan Kubilay Kağan, Cengiz Han’ın en küçük oğlu Tuluy ile büyük hatun Sorkaktani Beki’nin ikinci oğlu olarak 23 Eylül 1215 tarihinde dünyaya geldi. Tarihte Çin’in tamamına hükmeden ilk yabancı hükümdar olan Kubilay Kağan, Moğol İmparatorluğu’nu daha da genişletebilmek için pek çok askerî sefer düzenledi.
Moğolların Çin'de kesin hakimiyetini sağlayan ve Moğolların son büyük hükümdarı olan yönetici, Kubilay Han'dır.

Doğru Cevap: C

Soru 49

İlhanlı - Moğol Devleti'nin Suriye'deki ilerleyişini durduran güç, aşağıdakilerden hangisidir?

Selçuklular

Abbasiler

Bizans

Eyyübiler

Memlükler

Açıklama:

Suriye’deki Moğol ilerleyişi Memlûk hükümdarı Sultan Rukneddîn Baybars tarafından 3 Eylül 1260 tarihinde ‘Ayn Câlût’ta durduruldu. Halefi Abâkâ Han (1265-1282) zamanında bu yöndeki yeni teşebbüsler de sonuçsuz kaldı.
İlhanlı - Moğol Devleti'nin Suriye'deki ilerleyişini durduran güç, Memlüklerdir.

Doğru Cevap: E

Soru 50

Aşağıdakilerden hangisi, Cengiz Han'ın ölümünden sonra oluşan Moğol devletlerinden biri değildir?

İlhanlılar

Selçuklular

Ögedeyliler

Altın Ordu Devleti

Çağatay Hanlığı

Açıklama:

Hanedanın sonraki üyeleri, babalarının miras hakkına dayanarak, gittikçe müstakil devletlere doğru evrilecek olan bir yönetim anlayışını benimsediler. Bütün bu gelişmeler, Moğol İmparatorluğu’nda zamanla dört farklı hanedanın teşekkül etmesine sebep oldu: İlhanlılar, Çağataylılar, Ögedeyliler, Altın Ordu. Başlangıçta imparatorluğun tamamını idare eden büyük hanlara bağlı olan bu hanedanlar, zamanla hükmettikleri bölgelerin müstakil hâkimleri durumuna geldiler.
Selçuklular, Cengiz Han'ın ölümünden sonra oluşan Moğol devletlerinden biri değildir.

Doğru Cevap: B

Soru 51

Karadeniz'in kuzeyine hakim olan ve Cengiz Han'ın varislerinden olan Moğol Devleti, aşağıdakilerden hangisidir?

İlhanlılar

Ögedeyliler

Çağatay Devleti

Yüan Hanedanı

Altın Ordu

Açıklama:

Cengiz Han batı seferi esnasında Hârezm’in zaptından sonra en büyük oğlu Cuci’ye “İrtiş’in batısında Moğol atlarının çiğnediği bütün toprakları” vererek onu bu bölgeleri idare etmekle görevlendirmişti. Babasından altı ay kadar önce ölen Cuci’nin mirası oğlu Batu’ya intikal etti. Cuci’nin soyundan gelen hanların idare ettiği Altın Ordu Devleti iki buçuk asrı aşkın bir süre Karadeniz’in kuzeyine ve Deşt-i Kıpçak’a hâkim oldu.
Karadeniz'in kuzeyine hakim olan ve Cengiz Han'ın varislerinden olan Moğol Devleti, Altın Ordu devletidir.

Doğru Cevap: E

Soru 52

Moğollar hakkında en ayrıntılı bilgilere hangi ülke kaynaklarında rastlanmaktadır?

Avrupa

Çin

Rusya

Kazakistan

Hindistan

Açıklama:

Cengiz İmparatorluğu’nu kuran Moğollar hakkında en tafsilâtlı bilgileri veren Çin kaynaklarıdır. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 53

Moğolların önünde batı yolunun açılması hangi devletin sona ermesiyle gerçekleşmiştir?

Kırgızlar

Uygurlar

Harezmşahlar

Merkitler

Karluklar

Açıklama:

Hârezmşâhlar Devleti’nin sona ermesiyle Moğollar’ın önünde batı yolu açıldı. Merv, Nîşâbûr, Belh, Tirmiz ve Herât gibi önemli Horâsân şehirleri peş peşe Moğollar’ın eline geçti. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 54

Aşağıdakilerden hangisi Moğol istilasının Anadolu'ya etkilerinden biri değildir?

Türkmen boylarının Anadolu’ya göçü Moğol istilasından sonra oldukça hızlanmıştır.

Moğollar karşısında tutunamayan pek çok Türk boyu, İran yaylası üzerinden Anadolu’ya göç etmiştir.

İstilaya uğrayan yerlerdeki medreseler, kütüphaneler, vakıf eserleri ve ilim merkezleri tahrip edilmiştir.

Memleketlerinin Moğollar tarafından yakılıp yıkıldığını gören pek çok İranlı da Anadolu’ya sığınarak Selçuklu Devleti’nin hizmetine girmiştir.

Türkmen boylarının yavaş yavaş uç bölgelerinde toplanması, sonraki dönemlerde aralarında Osmanlı Beyliği’nin de bulunduğu uç beyliklerinin ortaya çıkmasına zemin hazırlamıştır.

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 55

Cengiz Han'ın sağlığında veliaht tayin ettiği oğlu kimdir?

Cuci

Çağatay

Tuluy

Ögedey

Otçigin Noyan

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 56

Müslümanlara karşı düşmanca tavır takınan, Hristiyanları diğer din mensuplarından üstün tutan Moğol İmparatoru kimdir?

Ögedey Han

Güyük Han

Möngke Han

Kubilay Kağan

Gazan Han

Açıklama:

Nasturîlik’ten önemli ölçüde etkilenen Güyük, etrafında Hıristiyan danışmanlara yer verdi. Hıristiyan vezîri Çinkay’ın tesirinde kalarak, Hıristiyanlar’ı diğer dinlerin mensuplarından üstün tuttu. Özellikle de Müslümanlar’a karşı düşmanca davrandı. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 57

Kubilay Kağan hangi yıllarda devlet idaresinde bulunmuştur?

1246-1248

1251-1259

1260-1294

1274-1296

1298-1310

Açıklama:

Kubilay Kağan 1260-1294 yılları arasında imparatorluk yapmıştır. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 58

Moğol İmparatorluğu'nun son büyük hükümdarı kimdir?

Möngke Han

Kubilay Kağan

Güyük Han

Olcaytu Han

Argun Han

Açıklama:

Kubilay Kağan, Moğol İmparatorluğu’nun son büyük hükümdarı olmuştur. Onun vefatından sonra İlhanlı ve Altın Ordu hükümdarları büyük hana olan tâbiiyet bağlarını yavaş yavaş koparmışlardır. Moğol hâkimiyeti Çin’de Kubilay’ın halefi Temür Olcaytu Kağan’ın ölümünden sonra önemli bir varlık gösterememiştir. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 59

Hangi hükümdar döneminde İslamiyet İlhanlı Devleti'nin resmi dini olarak kabul edilmiştir?

Gazan Han

Argün Han

Baydü Han

Geyhatu Han

Hülagü Han

Açıklama:

Bâydû’yu bertaraf ederek İlhanlı tahtına çıkan Gâzân Han (1295-1304) şehzâdeliğinde ânî bir kararla İslâmiyet’i kabul etmişti. Gâzân’ın tahta çıkmasıyla birlikte İslâmiyet, İlhanlı Devleti’nin resmî dini haline geldi. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 60

İslâm dünyasının en büyük rasathanelerinden birisi olan Merâga Rasathanesi hangi devlet zamanında kurulmuştur?

Moğol İmparatorluğu

Çağatay Hanlığı

Ögedeyliler

İlhanlı Devleti

Altınordu Devleti

Açıklama:

İlhanlı hâkimiyeti, onca olumsuzluğun yanında Yakındoğu’da bazı olumlu izler de bıraktı: Bilhassa Gâzân Han devrinde İlhanlı ülkesinde büyük bir imâr faaliyeti başlatıldı. İran tarih yazıcılığının en önemli eserleri İlhanlı sarayı ile irtibatta olan müverrihler ya da bu devletin hizmetindeki bürokratlar tarafından kaleme alındı. İlhanlı vergi ve mâliye usulû, bu coğrafyada daha sonra kurulan mahallî hâkimiyetler tarafından aynen benimsendi. Çin’den Akdeniz’e kadar geniş bir coğrafyanın tek bir devletin sınırları içerisinde birleştirilmesi, doğu-batı ticaretinin gelişmesi ve Çin kültürünün Yakındoğu’ya taşınması için uygun bir zemin hazırladı. Bu dönemde pek çok eser Çince’den Farsça’ya tercüme edildi. Aynı tesirler, başta minyatür olmak üzere güzel sanatlar alanında daha belirgin bir şekilde hissedildi. Türk-Moğol giyim tarzı, Moğol hâkimiyetine girmeyen Suriye ve Mısır gibi ülkelerde dahi taklit edilmeye başlandı. İlhanlı hükümdarları astronomi ilmine ilgi duydular ve bu yöndeki çalışmaları teşvik ettiler. Bu dönemde İslâm dünyasının en büyük rasathanelerinden birisi olan Merâga Rasathanesi’nin yanı sıra, Tebrîz’de de astronomiyle ilgili çalışmalar yapmak üzere bir rasathane kuruldu. Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 61

Çağatay Hanlığı'nda Türkleşme süreci ne zaman başlamıştır?

XIV. yy. ın ilk yarısı

XIV. yy. ın ikinci yarısı

XV. yy. ın ilk yarısı

XV. yy. ın ikinci yarısı

XVI. yy. ın ilk yarısı

Açıklama:

Çağatay hanlığı etnik, sosyal ve kültürel saiklerin tesiriyle XIV. yüzyılın ikinci yarısından itibaren hızlı bir “Türkleşme” sürecine girdi. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 62

Moğol adı kaynaklarda ilk defa hangi yüzyılda geçmektedir?

VII. yüzyılda

VIII. yüzyılda

IX. yüzyılda

X. yüzyılda

XI. yüzyılda

Açıklama:

Moğol adı kaynaklarda ilk defa VII. yüzyılda Çin’in T’ang sülalesi resmî tarihleri Chiu T’ang-shu ve Hsin T’ang-shu’da “Mêng-wu” ve “Mêngwa” şeklinde, Proto Moğol Shih-wei kabile grupları arasında önemsiz küçük bir kabile adı olarak zikredilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 63

Cengiz İmparatorluğu’nu kuran Moğollar, gerek Çin gerekse İslâm ve Avrupa kaynaklarında “Tatar” adıyla zikredilmiş ve Çin kaynaklarında bazı sınıflandırmalara tabi tutulmuşlardır. Bu sınıflandırmaya göre Çin seddinin hemen kuzeyinde yarı yerleşik bir hayat yaşayan tatarlar aşağıdakilerden hangisidir?

Ak Tatarlar

Barbar Tatarlar

Cürcen Tatarlar

Kara Tatarlar

Kitan Tatarlar

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 64

Peş peşe kazandığı zaferlerden sonra Moğolistan’ın tamamına hâkim olan Temüçin hangi tarihte Cengiz unvanı ile han ilan edilmiştir?

1200

1206

1212

1218

1224

Açıklama:

Peş peşe kazandığı bu zaferlerden sonra Moğolistan’ın tamamına hâkim olan Temüçin, 1206 yılında Onon nehri kenarında toplanan kurultayda dokuz parçalı ak tuğ dikilerek “Cengiz” (Moğolca: Çinggiz) unvanı ile han ilan edildi ve bozkırların en güçlü hükümdarı durumuna geldi.

Doğru Cevap: B

Soru 65

Cengiz Han askerî seferlerden arta kalan zamanında ı idarî, içtimaî ve askerî düzenlemelerle meşgul olmuştur. Aşağıdakilerden hangisi Cengiz Han'ın yaptığı düzenlemelerden biri değildir?

Moğollar’ı cihan hâkimiyeti telâkkisi altında yeni bir nizama soktuğu gibi, idarî yapıyı da yeniden düzenledi.

Daha önce Merkit tarafından düzenlenen Moğol teşkilatına çeşitli yenilikler kazandırdı.

Kendisine sadık, disiplinli bir ordu meydana getirdi.

Umumiyetle eski töre ve geleneklerden istifade ederek idarî, hukukî ve askerî yapıyı tanzim eden yasalar (yasa, yasak) koydu.

Yazı kültürü Moğollar arasında ilk kez bu dönemde yaygınlık kazandı.

Açıklama:

Cengiz Han askerî seferlerden arta kalan zamanında yaptığı idarî, içtimaî ve askerî düzenlemelerle Moğollar’ı tarihlerinde ilk kez düzenli bir teşkilata kavuşturdu. Moğollar’ı cihan hâkimiyeti telâkkisi altında yeni bir nizama soktuğu gibi, idarî yapıyı da yeniden düzenledi. Kendisine sadık, disiplinli bir ordu meydana getirdi. Umumiyetle eski töre ve geleneklerden istifade ederek idarî, hukukî ve askerî yapıyı tanzim eden yasalar (yasa, yasak) koydu. Otuz üç defter halinde tanzim edilen bu yasalar devlet hazinesinde saklanmaktaydı. Yazı kültürü de Moğollar arasında ilk kez bu dönemde yaygınlık kazandı. Neticede aldığı sert tedbirler ve koyduğu yasalarla, yüzyıllardır birbiriyle mücadele eden küçük kabile topluluklarından teşkilatlı bir devlet yaratmayı başardı.

Doğru Cevap: B

Soru 66

Moğol dilinin hangi diller ile gramer ve kelime ilişkisi vardır?
I- Mançuca-Tunguzca
II- Korece
III- Türkçe

I ve II

I ve III

II ve III

Yalnız III

I, II ve III

Açıklama:

Moğollar, Ural-Altay dil ailesinin Altay koluna mensupturlar. Dilleri eski Mançuca-Tunguzca, Türkçe ve Korece ile gramer ve kelime ilişkisine sahiptir.

Doğru Cevap: E

Soru 67

Aşağıdakilerden hangisi Cengiz Han'ın 1219 yılında güçlü bir orduyla Hârezmşâhlar Devleti’ne karşı harekete geçme sebebidir?

Hârezmşâhlar hükümdarı ‘Alâ’u’d-dîn Muhammed'in kuzeydeki Moğol şehirlerini istila ederek halkı kılıçtan geçirmesi.

İli vadisindeki Almalıg hükümdarının Cengiz Han'ı kışkırtması.

1218 yılında yaklaşık 450 Müslüman tacirden oluşan bir Moğol ticaret kafilesinin Hârezmşâh topraklarında bulunan Otrar’da saldırıya uğraması.

Cengiz Han'ın oğullarından Ögedey'ın Celaleddin Harezmşah tarafından tutsak edilmesi.

Harezmşahlar elinde bulunan Abeskûn Adası'nın Moğollar için stratejik bir öneme sahip olması.

Açıklama:

Kara-hıtay topraklarının ele geçirilmesi, Cengiz Han’ı batıda Hârezmşâhlar Devleti ile komşu yapmıştı. 1218 yılında yaklaşık 450 Müslüman tacirden oluşan bir Moğol ticaret kafilesinin Hârezmşâh topraklarında bulunan Otrar’da saldırıya uğraması üzerine Cengiz Han 1219 yılında güçlü bir orduyla Hârezmşâhlar Devleti’ne karşı harekete geçti.

Doğru Cevap: C

Soru 68

Moğol istilası dünya tarihinin gördüğü en büyük yağma, katil ve tahrip hareketlerinden birisidir. İstila sonrasında bazı bölgelerin etnik, demografik ve kültürel yapısı yeniden şekillenmiştir. Aşağıdakilerden hangisi bu bölgelerden biri değildir?

Çin

Orta Asya

Batı Avrupa

Yakındoğu

Doğu Avrupa

Açıklama:

Moğol istilası dünya tarihinin gördüğü en büyük yağma, katil ve tahrip hareketlerinden birisidir. İstila neticesinde Çin, Orta Asya, Yakındoğu ve Doğu Avrupa’nın etnik, demografik ve kültürel yapısı yeniden şekillenmiştir. Moğol istilası esnasında bilhassa Mâverâünnehir, İran, Irak ve Anadolu şehirleri büyük zarar görmüştür. İslâm medeniyetinin gelişmesinde önemli rol oynayan Merv, Nîşâbûr, Gürgenç ve Rey gibi pek çok büyük şehir adeta haritadan silinmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 69

Moğol adı kaynaklarda ilk defa hangi yüzyılda kullanılmıştır?

V.yy

VI.yy

VII. yy

VIII. yy

IX. yy

Açıklama:

Moğol adı kaynaklarda ilk defa VII. yüzyılda Çin’in T’ang sülalesi resmî tarihleri Chiu T’ang-shu ve Hsin T’ang-shu’da “Mêng-wu” ve “Mêngwa” şeklinde, Proto-Moğol Shih-wei kabile grupları arasında önemsiz küçük bir kabile adı olarak zikredilmiştir. Bununla birlikte bu ismin devlet ve hanedan adı olarak kullanılması ancak Cengiz Han zamanında, millet adı olarak kullanılması ise çok daha sonra olmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 70

Aldığı sert tedbirler ve koyduğu yasalarla, yüzyıllardır birbiriyle mücadele eden küçük kabile topluluklarından teşkilatlı bir devlet yaratmayı başaran Cengiz Han hangi tarihte ölmüştür?

1224

1225

1226

1227

1228

Açıklama:

1225 yılında Moğolistan’a dönen Cengiz Han avlanırken attan düşerek ağır şekilde yaralandı. Henüz tam olarak iyileşemeden, itaatten ayrılan Tangutlar’ı cezalandırmak için 1225- 1226 yılı kışında Gobi Çölü’nü geçerek yeni bir sefere çıktı. Tangutlar’ın idarî merkezi kuşatıldı. Seferde rahatsızlığı yeniden nükseden Cengiz Han, Tangut merkezi teslim olmadan birkaç gün önce, Tsin-chou şehri yakınlarında 18 Ağustos 1227 tarihinde öldü. Cesedi Moğolistan’a taşınarak Onon ve Kerülen nehirlerinin doğduğu Burhan-Haldun dağlarında bir yere defnedildi. Defin yeri eski Türk ve Moğol hükümdarlarının defninde umumiyetle âdet olduğu üzere gizli tutuldu. Kesin olarak nereye defnedildiği bugün hâlâ bilinmemektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 71

Cengiz Han hangi Tatarlar'ın mensubuydu?

Ak Tatarlar

Barbar Tatarlar

Kara Tatarlar

Kızıl Tatarlar

Sarı Tatarlar

Açıklama:

Cengiz İmparatorluğu’nu kuran Moğollar, gerek Çin gerekse İslâm ve Avrupa kaynaklarında “Tatar” adıyla zikredilmişlerdir. Onlar hakkında en tafsilâtlı bilgileri veren Çin kaynakları bu dönemde Tatarlar’ı üçe ayırmaktadır. Çin seddinin hemen kuzeyinde yarı yerleşik bir hayat yaşayan “Ak Tatarlar” Çin kültürünün bariz tesiri altında idiler. Cengiz Han’ın da mensup olduğu “Kara Tatarlar” Gobi Çölü’nün kuzeyinde göçebe bir hayat sürmekteydiler. Moğolistan ile Baykal Gölü’nün daha kuzeyinde yaşayan “Barbar Tatarlar” ise avcılık yaparak yaşamlarını devam ettirmekteydiler. Cengiz Han’ın dünyaya geldiği ve çocukluğunun geçtiği Onon ve Kerülen nehirleri arasındaki saha, “Kara Tatarlar” ile “Barbar Tatarlar” arasındaki sınırı teşkil etmekteydi. Dünya tarihinin en büyük imparatorluğunun kurucusu olan Cengiz Han, XII. yüzyıl ortalarında Kara Tatarlar’a mensup küçük bir kabile reisinin oğlu olarak dünyaya gelmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 72

Cengiz Han daha sağlığında hangi oğlunu veliaht tayin etmiştir?

Cuci

Çağatay

Tuluy

Ögeday

Otçigin

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 73

Moğollar'da yazı kültürü ilk kez ne zaman yaygınlık kazandı?

Naymanlar'ı hakimiyetine kattığı zaman

Karluk hükümdarı Arslan Han’ı kendisine tabi kıldığı zaman

Merkit'leri hezimete uğratması ile

Cengiz Han'ın yasalar tanzim ettiği dönemde

Savaş sırasında imzalanan anlaşmalar ile

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 74

İslamiyet'i kabul etmesine rağmen şahsına ve icraatına tepki olarak yeğenin liderliğinde birleşen önemli bir muhalefet hareketi ile karşı karşıya kalan İlhanlı hükümdarı aşağıdakilerden hangisidir?

Abaka Han

Argun Han

Kubilay Han

Şemsu’d-dîn-i Cuveynî

Ahmed Teküder

Açıklama:

XIII. yüzyılın son çeyreğine gelindiğinde İlhanlılar, özellikle dışta askerî fütûhatın durması ve üst üste yaşanan askerî başarısızlıklar, içte ise sosyal değişim ve kültürel farklılaşmanın tetiklediği ciddi bir buhran ile karşı karşıya kaldılar. Abâkâ’nın kardeşi ve halefi Ahmed Teküder (1282-1284) İslâmiyet’i kabul etti. Ancak şahsına ve icraatına tepki olarak doğan ve yeğeni Argûn’un liderliğinde birleşen önemli bir muhalefet hareketi ile karşı karşıya kaldı. Tahtının yanı sıra hayatını da kaybetti.

Doğru Cevap: E

Soru 75

Kara-hıtay topraklarının ele geçirilmesi ile Cengiz Han hangi devlet ile komşu olmuştur?

Azerbaycan

Irak-ı Acem

Kuzey Hindistan

Kin Devleti

Hârezmşâhlar Devleti

Açıklama:

Kara-hıtay topraklarının ele geçirilmesi, Cengiz Han’ı batıda Hârezmşâhlar Devleti ile komşu yapmıştı.

Doğru Cevap: E

Soru 76

Cengiz Han'ın en büyük oğlu olan Cuci'nin soyundan gelen hanların idare ettiği devlet aşağıdakilerden hangisidir?

Ögedeyliler

Çağatay Hanlığı

İlhanlı Devleti

Möngke Hanlığı

Altın Ordu Devleti

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 77

Cengiz Han ölmeden önce hangi oğlunu veliaht olarak tayin etmiştir?

Cuci

Çağatay

Ögeday

Tuluy

Otçigin Noyan

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 78

Ögedey döneminde dördüncü ve son cephe hangisidir?

Gûr, Gazne ve Afganistan

Deşt-i Kıpçak ve Doğu Avrupa

İran

Çin

Kore

Açıklama:

Ögedey döneminde dördüncü ve son cephe, Tair Bahadır’ın görev aldığı Gûr, Gazne ve Afganistan idi. 1241 yılında Afganistan’a gönderilen Tair Bahadır komutasındaki bir Moğol ordusu, Herât ve Sîstân’ın ardından Lahor şehrini ele geçirerek halkını katletti. Böylece Moğol orduları Hindistan kapılarına dayanmış oldu. Bu başarılı askerî harekâtlar, Moğol İmparatorluğu’nun tıpkı Cengiz Han devrinde olduğu gibi, Ögedey devrinde de hızlı bir şekilde genişlemesine sebep oldu.

Doğru Cevap: A

Soru 79

İlhanlı devletinin kurucusu kimdir?

Güyük Han

Batu Han

Kubilay Kağan

Hülagü Han

Möngke Han

Açıklama:

XIII. yüzyılın ortalarına gelindiğinde Moğol İmparatorluğu artık tek bir merkezden yönetilemeyecek kadar büyümüştü. Möngke aşırı genişleyen imparatorluğu daha kolay yönetebilmek için kardeşlerinden Kubilay’ı Çin’e, Hülâgü’yü ise İran’a gönderdi. Başlangıçta coğrafî ve idarî zorunlulukların yarattığı bu durum, hanedan içerisindeki anlaşmazlıkların artmasına paralel olarak Moğol hâkimiyetinin zamanla birbirinden bağımsız parçalara ayrılmasına zemin hazırladı. İran’a giren Hülâgü 654/1256 yılında Alamût, 656/1258 yılında da Bağdad’ı ele geçirdikten sonra Azerbaycan merkez olmak üzere İran, Anadolu ve Irak’ta yaklaşık bir asır hüküm sürecek olan İlhanlı Devleti’ni kurdu.

Doğru Cevap: D

Soru 80

Tarihte Çin’in tamamına hükmeden ilk yabancı hükümdar kimdir?

Tuluy Han

Ögeday Han

Güyük Han

Möngke Han

Kubilay Kağan

Açıklama:

Tarihte Çin’in tamamına hükmeden ilk yabancı hükümdar olan Kubilay Kağan, Moğol İmparatorluğu’nu daha da genişletebilmek için pek çok askerî sefer düzenledi.

Doğru Cevap: E

Soru 81

İlhanlı Devleti’nde bürokrasinin en tepesinde yer alan görevli, vezîre ne ad verilir?

Çâv

Sâhib-dîvân

Yarlıg

Han

Kağan

Açıklama:

Sâhib-dîvân: İlhanlı Devleti’nde bürokrasinin en tepesinde yer alan görevli, vezîr.

Doğru Cevap: B

Soru 82

Aşağıdakilerden hangisi Moğollar ile ilgili söylenemez?

Moğollar, Ural-Altay dil ailesinin Altay koluna mensupturlar

Dilleri eski Mançuca-Tunguzca, Türkçe ve Korece ile gramer ve kelime ilişkisine sahiptir

Moğol adı kaynaklarda ilk defa VII. yüzyılda Çin kaynaklarında önemsiz küçük bir kabile adı olarak zikredilmiştir

Moğol adının millet adı olarak kullanılması devlet adı olarak kullanılmasından çok daha önce olmuştur

Moğol adının devlet ve hanedan adı olarak kullanılması ancak Cengiz Han zamanında olmuştur

Açıklama:

(...) Bununla birlikte bu ismin [Moğol] devlet ve hanedan adı olarak kullanılması ancak Cengiz Han zamanında, millet adı olarak kullanılması ise çok daha sonra olmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 83

Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde X.-XII. yüzyıllarda Moğol asıllı kabilelerden Cürcen, Kitan ve Kara Hıtaylar gibi devletleri kurdukları coğrafyalar doğru olarak verilmiştir?

Altaylar-Karakum

Kuzey Çin-İç Asya

Orta Çin-Kore Yarımadası

İç Asya-Kore Yarımadası

Güney Çin-Türkistan

Açıklama:

Kuzey Çin-İç Asya

Doğru Cevap: B

Soru 84

Aşağıdakilerden hangisi Cengiz İmparatorluğunu kuran Moğolların Çin, İslam ve Avrupa kaynaklarında verilen addır?

Kazak

Kırgız

Özbek

Tatar

Kırgız

Açıklama:

Cengiz İmparatorluğunu kuran Moğolların Çin, İslam ve Avrupa kaynaklarında verilen ad TATAR'dır.

Doğru Cevap: D

Soru 85

Aşağıdakilerden hangisinde XII. Yüzyılda dünyaya gelen Cengizhan'ın mensubu olduğu kabile doğru olarak verilmiştir?

Barbar Tatar

Kara Tatar

Ak Tatar

Sarı Tatar

Kızıl Tatar

Açıklama:

Kara Tatar

Doğru Cevap: B

Soru 86

Aşağıdakilerden hangisi Cengizhan ile ilgili söylenirse yanlış olur?

Cengiz Han milâdî 1155 yılında Onon nehrinin sağ kıyısında yer alan Dülün-Boldok’ta dünyaya geldi

Temüçin daha çocuk yaşta babası tarafından nişanlandığı Ungirat kabilesinden Dey-Seçen’in kızı Börte Ucin ile evlendi

Babası Kıyat boyundan Yesügey Bahadır, annesi ise Merkit boyundan Hö’elün’dür

Babası oğluna daha önce yenerek esir aldığı bir Tatar kabilesinin
reisi olan Kültigin adını koydu

Cengizhan henüz on iki yaşındayken Tatarlar tarafından zehirlenen babasını kaybetti.

Açıklama:

Babası oğluna daha önce yenerek esir aldığı bir Tatar kabilesinin
reisi olan Kültigin adını koydu

Doğru Cevap: D

Soru 87

Aşağıdakilerden hangisi İslam medeniyetinin gelişmesinde önemli rol oynayıp Moğol istilasından dolayı haritadan silinen şehirler arasında değildir?

Halep

Merv

Nişabur

Gürgenç

Rey

Açıklama:

Halep

Doğru Cevap: A

Soru 88

Aşağıdakilerden hangisi Anadolu'da Moğol istilası ile söylenirse yanlış olur?

Türkmen boylarının Anadolu’ya göçü Moğol istilasından sonra oldukça hızlanmıştır.

Moğollar karşısında tutunamayan pek çok Türk boyu, İran yaylası üzerinden Anadolu’ya göç etmiştir

Moğol istilası ile yaşanan gelişmeler bir yandan Anadolu’da şehir hayatını Türk kültür muhitinin tesirine sokarken, diğer yandan uçlarda İranlıların etkinliklerini artırmalarına sebep olmuştur.

Anadolu’ya giren bu kalabalık kitleler uçlara doğru çekilerek Anadolu’nun Türkleşmesinde ve Türkmen beyliklerinin kurulmasında önemli rol oynamışlardır.

Kalabalık Türkmen kitlelerinin yanı sıra, memleketlerinin Moğollar tarafından yakılıp yıkıldığını gören pek çok İranlı da Anadolu’ya sığınarak Selçuklu Devleti’nin hizmetine girmiştir.

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 89

Aşağıdakilerden hangisinde Cengizhan'ın Çinli Taoist rahip Ch'ang-Ch'un'dan talebi doğru olarak verilmiştir?

Mezarının yerini tespit etmesini

Ruhunu kutsaması

Zafer içn dua etmesini

Ölümsüzlüğün sırrı

yeni bir inanç sistemi oluşturmasını

Açıklama:

Ölümsüzlüğün sırrı

Doğru Cevap: D

Soru 90

Aşağıdakilerden hangisinde Cengizhan'ın ölümü ile ilgili verilen bilgi yanlıştır?

18 Ağustos 1227'de öldü

Cesedi Moğolistan'a taşındı

Doğduğu topraklar olan Onon ve Kerülen nehirlerinin menbası Burhan-Haldun dağlarında bilinmeyen bir yere defnedildi

Defin yeri eski Türk ve Moğol hükümdarlarının defninde umumiyetle âdet olduğu
üzere gizli tutuldu.

Cengizhan'ın mezarının olduğu yerde bugün büyük bir anıt bulunmaktadır.

Açıklama:

Cengizhan'ın mezarının olduğu yerde bugün büyük bir anıt bulunmaktadır. Oysa Cengizhanın'ın mezarının yeri belli değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 91

Aşağıdakilerin hangisinde "yarlık" teriminin anlamı doğru olarak verilmiştir?

Moğol hükümdarlarının giydikleri özel elbiseye verilen ad

Moğol hükümdarlarının bindikleri ata verilen ad

Moğol hükümdarlarının resmi fermanına verilen ad

Moğol hükümdarlarının av köşküne verilen ad

Moğol hükümdarlarının kılıçlarının adı

Açıklama:

Yarlıg: Moğol hükümdarlarının resmi fermanına verilen ad

Doğru Cevap: C

Soru 92

Aşağıdakilerden hangisinde Moğollar ile mücadele eden ilk Harzemşah hükümdarı doğru olarak verilmiştir?

Alâüddin Muhammed

Celaleddin Harzemşah

Atsız

Tekiş

İl-Arslan

Açıklama:

Alâüddin Muhammed

Doğru Cevap: A

Soru 93

Aşağıdakilerden hangisinde Nasturilikten önemli ölçüde etkilendiği için Hristiyan dini mensuplarını üstün tutup Müslümanlara karşı düşmanca tavır takınan Moğol hükümdarı doğru olarak verilmiştir?

Abaka Han

Güyük Han

Gazan Han

Hülagü Han

Kubilay Han

Açıklama:

Nasturilikten önemli ölçüde etkilendiği için Hristiyan dini mensuplarını üstün tutup Müslümanlara karşı düşmanca tavır takınan Moğol hükümdarı Güyük Han'dır.

Doğru Cevap: B

Ünite 5

Soru 1

Altın Orda Devleti’nin Adı, Doğu kaynaklarında Cuci Han’a atfen “.......” olarak geçmektedir.
Yukarıdaki boşluğa hangisi gelmelidir?

Cuci Ulusu

Tatar Yurdu

Kıpçak Ulusu

Saray Yurdu

Tatar Bozkırı

Açıklama:

Altın Orda Devleti’nin Adı, Doğu kaynaklarında Cuci Han’a atfen “Cuci Ulusu” olarak geçmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 2

“Altın Orda” tabiri ise ilk kez ....
yılı civarında yazılmış olan Kazan Kroniği’nde geçmektedir.
Yukarıdaki boşluğa hangisi gelmelidir?

1290

1351

1433

1564

1614

Açıklama:

“Altın Orda” tabiri ise ilk kez 1564
yılı civarında yazılmış olan Kazan Kroniği’nde geçmektedir. Bu tabirin ortaya çıkması altın ve kıymetli kumaşlarla süslü olan hanın karargâhıyla ilgilidir

Doğru Cevap: D

Soru 3

Altın Orda Devleti'ndeki “yam” teşkilatı nedir?

Posta teşkilatı

Vergi teşkilatı

Askeri teşkilat

Vakıf kurumu

Zanaatkârlar Teşkilatı

Açıklama:

Berke Han döneminde Altın Orda’da “yam” (posta) teşkilatı da kuruldu.

Doğru Cevap: A

Soru 4

Berke Han zamanında Altın Orda, bölgenin en güçlü devletlerinden biri hâline gelse de
Büyük Moğol Hanı’na, yani Moğolistan’a olan bağlılık hâlâ devam ediyordu. Ancak ondan
sonra tahta çıkan yeğeni .............. Altın Orda’yı tamamen müstakil bir
devlet hâline getirmeyi başardı, kendi adına para bastırdı ve aynen Berke
gibi bir taraftan İlhanlılarla mücadele etti.
Yukarıdaki boşluğa hangisi gelmelidir?

Batu Han

Nogay Mirza

Mengü Timur

Sartak Han

Tuda Mengü

Açıklama:

Berke Han zamanında Altın Orda, bölgenin en güçlü devletlerinden biri hâline gelse de
Büyük Moğol Hanı’na, yani Moğolistan’a olan bağlılık hâlâ devam ediyordu. Ancak ondan
sonra tahta çıkan yeğeni Mengü Timur (1266-1280) Altın Orda’yı tamamen müstakil bir
devlet hâline getirmeyi başardı ve kendi adına para bastırdı. Mengü Timur da aynen Berke
gibi bir taraftan İlhanlılarla mücadele etti, diğer taraftan da Rus knezlikleri ile yakından
ilgilendi ve bir nüfus sayımı daha yaptırdı.

Doğru Cevap: C

Soru 5

Gençken tahta çıksa da onun döneminde Altın Orda, adına yakışır bir şekilde “altın dönemi”ni yaşadı. Onun zamanında bütün ülkede İslamiyet yayıldı, İmar işleri hız kazandı. Bununla birlikte gerek İslamiyet’in yayılmasından önce, gerekse de sonrasında hanlar, bütün dinlere karşı müsamahalı davrandı, Rus din adamlarını bütün yükümlülüklerden muaf tuttular. Rus Kilisesi’ne böyle imtiyazlar kendi hükümdarları tarafından dahi verilmemiştir ki, birçok Rus araştırmacı, Altın Orda döneminde Rus Kilisesi’nin tarihinin en rahat dönemini yaşadığı konusunda hemfikirdirler.
Sözü edilen gelişmeler hangi hükümdar döneminde olmuştur?

Berke Han

Mengü Timur

Toktâ Han

Özbek Han

Nogay Mirza

Açıklama:

Özbek Han (1312-1341) gençken tahta çıksa da onun döneminde Altın Orda, adına yakı-
şır bir şekilde “altın dönemi”ni yaşadı. Onun zamanında bütün ülkede İslamiyet yayıldı,
imar işleri hız kazandı. Bununla birlikte gerek İslamiyet’in yayılmasından önce, gerekse
de sonrasında hanlar, bütün dinlere karşı müsamahalı davrandı, Rus din adamlarını bü-
tün yükümlülüklerden muaf tuttular. Rus Kilisesi’ne böyle imtiyazlar kendi hükümdarları tarafından dahi verilmemiştir ki, birçok Rus araştırmacı, Altın Orda döneminde Rus
Kilisesi’nin tarihinin en rahat dönemini yaşadığı konusunda hemfikirdirler.

Doğru Cevap: D

Soru 6

Özbek Han’dan sonra büyük oğlu Tinibek Han kısa bir süre (1341-1342) hüküm sürdükten sonra tahta .......... (1342-1357) çıktı ki onun zamanındaki en önemli
gelişme hiç şüphesiz Azerbaycan’ın ele geçirilmesiydi.
Yukarıdaki boşluğa hangisi gelmelidir?

Toktâ Han

Batu Han

Mengü Timur

Berke Han

Canibek Han

Açıklama:

Özbek Han’dan sonra büyük oğlu Tinibek Han kısa bir süre (1341-1342) hüküm sürdükten sonra tahta Canibek Han (1342-1357) çıktı. Canibek Han zamanındaki en önemli
gelişme hiç şüphesiz Azerbaycan’ın ele geçirilmesiydi.

Doğru Cevap: E

Soru 7

1382’de Rusları bozguna uğrattı ve Hârezm ile Azerbaycan hariç, evvelce Altın
Orda Hanlığı’na bağlı olan toprakların tamamını tekrar Altın Orda sınırları içerisine dâhil
etti. Ayrıca kendisinin tahta çıkmasına yardım eden Emîr Timur’la da mücadeleye girişti.
Sözü edilen hükümdar hangisidir?

Mengü Timur

Özbek Han

Toktamış Han

Batu Han

Berke Han

Açıklama:

Toktamış Han, 1382’de Rusları bozguna uğrattı ve Hârezm ile Azerbaycan hariç, evvelce Altın
Orda Hanlığı’na bağlı olan toprakların tamamını tekrar Altın Orda sınırları içerisine dâhil
etti. Ayrıca kendisinin tahta çıkmasına yardım eden Emîr Timur’la da mücadeleye girişti.

Doğru Cevap: C

Soru 8

XIII.-XIV. yüzyıllarda Altın Orda Sarayı’nda Gülistan bi-t-Türki ile
Suheyl ve Güldürsün adlı eserlerin yazarı kimdir?

Rabguzî

Sad et-Taftazanî

Seyfi Saray

Mahmud ez-Zahid

el-Harezmî

Açıklama:

XIII.-XIV. yüzyıllarda Saray’da Gülistan bi-t-Türki ile
Suheyl ve Güldürsün adlı eserlerin yazarı Seyfi Saray'dır.

Doğru Cevap: C

Soru 9

1437 yılında bir başka Cengizoğlu olan Küçük Muhammed, Uluğ-Muhammed Han’a karşı
çıkarak Uluğ-Muhammed’i Saray’ı terketmek zorunda bıraktı. Uluğ-Muhammed Han, ailesi ve 3.000 kişiyi yanına alarak Tula’ya yakın küçük bir şehir olan Belev’e yerleşti. Hanın
amacı burada bir birlik kurarak Saray’daki taraftarları ve Moskova Knezi II. Vasiliy ile de
anlaşarak tahtı tekrar ele geçirmekti. Fakat II. Vasiliy, kendi sınırına dayanan Uluğ-Muhammed ve askerlerinden rahatsız oldu ve onlardan şehri terk etmelerini istedi.
Uluğ-Muhammed bundan sonra Aşağı İdil bölgesine yöneldi ve burada hangi hanlığı kurdu?

Kazan Hanlığı

Astrahan Hanlığı

Kasım Hanlığı

Sibirya Hanlığı

Altın Orda Hanlığı

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 10

Batu Han başkanlığındaki II. Deşt-i Kıpçak Seferi neticesinde Altın Orda’ya dâhil olan
........., devletin parçalanmasıyla birlikte 1441 yılında bağımsız bir hanlık olarak ortaya
çıktı. Altın Orda’daki taht kavgaları sırasında Cengiz soyuna mensup Gıyaseddin, bu bölge hâkim olmuş ve burada yeni hanlığın temellerini atmıştır.
Yukarıdaki boşluğa hangisi gelmelidir?

Kazan

Kırım

Astrahan

Ryazan

Sibirya

Açıklama:

Batu Han başkanlığındaki II. Deşt-i Kıpçak Seferi neticesinde Altın Orda’ya dâhil olan
Kırım, devletin parçalanmasıyla birlikte 1441 yılında bağımsız bir hanlık olarak ortaya
çıktı. Altın Orda’daki taht kavgaları sırasında Cengiz soyuna mensup Gıyaseddin, Kırım
yarımadasına hâkim olmuş ve burada yeni hanlığın temellerini atmıştır. Gıyaseddin’in
ölümünden sonra yerine geçen oğlu Hacı’nın para bastırdığı 1441 tarihi, hanlığın resmî
kuruluş tarihi olarak kabul edilmektedir. Hanlığın başkenti başta Kırım şehri, daha sonra
Bahçesaray şehri idi.

Doğru Cevap: B

Soru 11

Altın Orda devletinde “yam” (posta) teşkilatı hangi Han döneminde kurulmuştur?

Ulakçi Han

Berke Han

Sartak Han

Mengü Han

Borakçin Han

Açıklama:

Berke Han İle Başlayan Altın Orda’nın Yükselişi
Altın Orda’da “yam” (posta) teşkilatı hangi Berke Han döneminde kurulmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 12

Altın Orda’yı tamamen müstakil bir devlet hâline getiren ve kendi adına para bastıran kişi hangisidir?

Mengü Timur

Tuda Mengü

Tula Buka

Ulakçi Han

Sartak Han

Açıklama:

Altın Orda’yı tamamen müstakil bir devlet hâline getiren ve kendi adına para bastıran kişi Mengü Timur’dur.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi Altın Orda devletinin “altın dönemi” olarak ifade edilen zamanda yaşanan olaylardan biri değildir?

Bütün ülkede İslamiyet yayıldı.

Bulgar-Bizans anlaşmazlığında Bulgarlar mağlup oldu.

Bütün dinlere karşı müsamahalı davranıldı.

Rus din adamlarını bütün yükümlülüklerden muaf tutuldular.

Hâkim olunan bütün topraklarda “darugalık” adı verilen yeni bir teşkilat kuruldu.

Açıklama:

Özbek Han
Hâkim olunan bütün topraklarda “darugalık” adı verilen yeni bir teşkilat kurulması Berke Han ile birlikte daha öncesinde yükseliş döneminde olmuştur.

Doğru Cevap: E

Soru 14

Altın Orda devletinin Azerbaycan’ı ele geçirmesi hangi Han döneminde gerçekleşmiştir?

Özbek Han

Tinibek Han

Canibek Han

Toktâ Han

Batu Han

Açıklama:

Özbek Han’dan Sonra Altın Orda Devleti
Altın Orda devletinin Azerbaycan’ı ele geçirmesi hangi Canibek Han döneminde gerçekleşmiştir?

Doğru Cevap: C

Soru 15

Altın Orda’nın devlet teşkilatına ilişkin verilen ifadelerden hangisi yanlıştır?

Altın Orda’daki en önemli devlet organı kurultay idi.

Hanların yanı sıra onların eşleri olan hatunlar ve kabile beyleri de ülke yönetimine katılıyordu.

Hanların kendileri de kurultaylarda seçiliyordu.

Kurultay kararı ile kabile beyleri de hanlığa seçilebiliyordu.

Kurultaylarda han seçimi ve büyük muharebe gibi önemli devlet meselelerin görüşülüyordu.

Açıklama:

Altın Orda’da Devlet Teşkilatı
Altın Orda’da yalnızca Cengiz Han’ın soyundan gelenler, han olabiliyordu. Bu yüzden kabile beyleri han seçilemiyordu.

Doğru Cevap: D

Soru 16

I. Toktamış Hanın, Altın Orda’da hâkimiyeti sağlamayı başarması
II. Edigey Mirzanın ölümü
III. 1378 tarihinde Mamay Mirza’nın ordusunun Ruslara yenilmesi
IV. Toktamış Han’ın ordusunun Timur tarafından paramparça edilmesi
Altın Orda devletinin yıkılış sürecindeki adımlar hangi seçenekte doğru sıralanmıştır?

III-I-IV-II

II-I-III-IV

I-II-III-IV

IV-III-II-I

II-IV-III-I

Açıklama:

Altın Orda Hanlığı’nın Yıkılışı
III-I-IV-II sıralaması Altın Orda devletinin yıkılış sürecindeki adımları göstermektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Kazan hanlığında Handan sonra ikinci yüksek şahsiyet ve geçici hükümetlerin başkanı kimdir?

Hanın eşleri

Ruhanilerin reisi

Hanın oğulları,

Karaçibeyleri

Askerî teşkilat

Açıklama:

Kazan Hanlığı’nda Teşkilat ve Sosyo-Ekonomik Hayat
Kazan hanlığında Handan sonra ikinci yüksek şahsiyet ve geçici hükümetlerin başkanı Ruhanilerin reisidir.

Doğru Cevap: B

Soru 18

Altın Orda’nın parçalanmasıyla ortaya çıkan ilk hanlık hangisidir?

Kasım Hanlığı

Astrahan Hanlığı

Kazan Hanlığı

Kırım Hanlığı

Sibirya Hanlığı

Açıklama:

Altın Orda’nın Mirasçıları: Tatar Hanlıkları
Altın Orda’nın parçalanmasıyla ilk olarak Kazan Hanlığı ortaya çıkmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 19

Kendi sülalesine sahip olmayan ve diğer hanların ve onların evlatlarının hüküm sürdüğü hanlık hangisidir?

Astrahan Hanlığı

Kazan Hanlığı

Kırım Hanlığı

Sibirya Hanlığı

Kasım Hanlığı

Açıklama:

Kasım Hanlığı (1445-1681)
Kasım Hanlığı, kendi sülalesine sahip olmayan ve diğer hanların ve onların evlatlarının hüküm sürdüğü hanlıktır.

Doğru Cevap: E

Soru 20

I. Osmanlı ve Ruslar arasında Küçük Kaynarca Antlaşması imzalanması
II. Kırım Hanlığının Rusya tarafından ilhak edilmesi
III. Kırım bağımsız hâle gelmesi
IV. Rusların Azak kalesini ele geçirmeleri
V. Ruslar Kırım’a saldırıp Bahçesaray’ı almaları
Kırım Hanlığının Ruslar tarafından ele geçirilme sürecini anlatan tarihi sıralama hangisidir?

I-II-III-IV-V

II-I-IV-III-IV

IV-III-I-II-V

IV-V-I-III-II

V-III-IV-II-I

Açıklama:

Kırım Hanlığı (1441-1774)
Kırım Hanlığının Ruslar tarafından ele geçirilme sürecini anlatan tarihi sıralama IV-V-I-III-II seçeneğinde gösterilmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi Altın Orda Devleti’nin ilk hükümdarı olarak kabul edilir?

Batu Han

Cuci Han

Sartak Han

Berke Han

Ulakçi Han

Açıklama:

II. Kıpçak Seferi (1229-1242), Cuci Ulusu’na İdil (Volga) Nehri ile Karpat Dağları ve Tuna Nehri’nin ağzına kadar uzanan Batı Deşt-i Kıpçak bozkırlarını açtığı için Batu, bu devletin ilk hükümdarı olarak kabul edilmektedir.
Batu Han Altın Orda Devleti’nin ilk hükümdarı olarak kabul edilir.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi Berke Han döneminde Altın Orda Devleti’nde gerçekleşen gelişmelerden biridir?

Rus topraklarında vergi düzeni sağlamak için nüfus sayımı yapılmış ve darugalık teşkilatı kurulmuştur.

Altın Orda Devleti tamamen bağımsız bir hâle gelmiş ve kendi adına para bastırılmıştır.

Azerbaycan, Altın Orda egemenliğine girmiştir.

Toktâ Han, Bizans imparatorunun kızıyla evlenmiştir.

Özbek Han döneminde Rus Kilisesi ağır vergilere tabi tutulmuştur.

Açıklama:

Berke Han döneminde Rus knezlikleri üzerindeki hâkimiyet arttı ve Rus toprakları da dâhil olmak üzere ele geçirilen bütün topraklarda toplanacak vergileri düzene oturtmak, acemi askerlerden birlikler sağlamak, ayrıca yetenekli zanaatkâr ve ustaları belirleyerek devlet teşkilâtında görevlendirmek üzere nüfus sayımı yapıldı. Vergilerin toplanmasını teminen Altın Orda’nın hâkim olduğu bütün topraklarda “darugalık” adı verilen yeni bir teşkilat kuruldu ve bu teşkilatın başına “darugalar” getirildi
Berke Han döneminde Altın Orda Devleti’nde Rus topraklarında vergi düzeni sağlamak için nüfus sayımı yapılmış ve darugalık teşkilatı kurulmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi Altın Orda Devleti'nin yıkılma sürecine etki eden faktörlerden biri değildir?

Toktamış Han’ın Timur ile yaptığı savaşlarda aldığı ağır yenilgiler

Emîrlerin hanlara karşı isyan ederek merkezi otoriteyi zayıflatmaları

Rus knezliklerinin birleşerek Altın Orda’ya karşı askeri üstünlük kurması

Timur’un Altın Orda topraklarına düzenlediği yıkıcı seferler

Toktamış Han’ın Timur’dan yardım alarak tekrar tahta çıkması

Açıklama:

Toktamış Han’ın Timur’dan yardım alarak tahta çıkması, onun yükseliş dönemine aittir ve Altın Orda'nın yıkılmasına değil, geçici olarak toparlanmasına katkı sağlamıştır. Diğer seçenekler Altın Orda'nın parçalanma ve yıkılma sürecine doğrudan etki eden nedenlerdir.
Toktamış Han’ın Timur’dan yardım alarak tekrar tahta çıkması

Doğru Cevap: E

Soru 24

Aşağıdakilerden hangisi Altın Orda Devleti’nde darugalık teşkilatının görevlerinden biri değildir?

Nüfus sayımı yapmak

Vergileri toplamak

Posta hizmetlerini yürütmek

Yerel knezleri denetlemek

Kanun yapmak ve yürürlüğe koymak

Açıklama:

Kanun yapma yetkisi hanlara aittir; darugalar ise daha çok vergi ve asayiş konularında görev yapmıştır.
Kanun yapmak ve yürürlüğe koymak

Doğru Cevap: E

Soru 25

Altın Orda Devleti’nde yam teşkilatıyla ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

Yam istasyonları haberleşme ve ulaşımda önemli rol oynamıştır.

Yam teşkilatı ilk olarak Cengiz Han tarafından kurulmuştur.

Posta istasyonlarının masraflarını başta halk karşılamaktaydı.

Yam teşkilatı Çarlık Rusyası döneminde de etkisini sürdürmüştür.

Yam istasyonlarında sadece haberci atları bulunurdu, yedek biniciler görevlendirilmezdi.

Açıklama:

Bazı istasyonlarda hem yedek atlar hem de yedek biniciler bulunduğu kitapta açıkça belirtilmiştir
Yam istasyonlarında sadece haberci atları bulunurdu, yedek biniciler görevlendirilmezdi.

Doğru Cevap: E

Soru 26

Kazan Hanlığı'nın ilk kurucusu kimdir?

Mahmutek

Uluğ Muhammed

Toktamış

Edigey

Küçük Muhammed

Açıklama:

Kazan Hanlığı’nın devletleşme süreci, Mahmutek Han zamanında tamamlandığından dolayı, bazı tarihçiler Kazan
Hanlığı’nın kurucusu olarak Uluğ-Muhammed’i değil de oğlunu göstermektedirler.
Kazan Hanlığı'nın ilk kurucusu Mahmutektir.

Doğru Cevap: A

Soru 27

Kazan Hanlığı'nda Ruslar tarafından hangi olay sonucunda Kazan tamamen Moskova'ya katılmıştır?

III. İvan'ın Kazan'ı kuşatması

Kazan'ın Zeya Kalesi'ni inşa etmesi

1552'de Kazan kuşatmasının başarılı olması

Uluğ Muhammed'in Ruslarla barış yapması

III. Vasiliy'in Kazan'ı işgal etmesi

Açıklama:

Kazan Hanlığı, 1552 yılında Rus Çarı III. İvan (IV. İvan olarak da bilinir) tarafından kuşatıldı ve düşürüldü. Bu olay, Kazan Hanlığı'nın tamamen Moskova'ya katılmasına yol açtı. III. İvan, Kazan'ı fethederek Rus İmparatorluğu'nun sınırlarını genişletti ve Kazan'ı Rus topraklarına dahil etti.
III. İvan'ın Kazan'ı kuşatması sonucunda Kazan tamamen Moskova'ya katılmıştır

Doğru Cevap: A

Soru 28

Astrahan Hanlığı, hangi yıl Ruslar tarafından tamamen ele geçirilmiştir?

1453

1466

1492

1556

1580

Açıklama:

1556 yılında IV. İvan, Astrahan Hanlığı’nı ele geçirerek Rus topraklarına katmıştır. Bu olay, Rusya'nın büyümesinde önemli bir dönüm noktası olmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 29

Sibirya Hanlığı hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Sibirya Hanlığı, Şeybanî Hanlığı’nın yıkılmasından sonra bağımsız bir devlet olarak kuruldu.

Tümen Hanlığı, Şeybanî Hanlığı’nın bir parçasıydı ve ilk kurucusu Şeybanî Hacı Muhammed’dir.

Sibirya Hanlığı, Ruslarla dostluk anlaşması imzalayarak onlara bağımlı hale gelmiştir.

Sibirya Hanlığı, Rusların Kazan ve Astrahan hanlıklarını ele geçirmesinin ardından bölgesel tehditlerle karşılaşmıştır.

Yermak, Sibirya Hanlığı’na karşı başarılı bir mücadele vererek Sibir’i ele geçirmiştir.

Açıklama:

Sibirya Hanlığı, Ruslarla dostluk anlaşması imzalayarak onlara bağımlı hale gelmemiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 30

Kırım Hanlığı'nın Osmanlı İmparatorluğu'na tâbi olmasının ardından yaşanan gelişmelerden hangisi doğru değildir?

Kırım Hanlığı, Osmanlı İmparatorluğu'na tâbi olduktan sonra Karadeniz hâkimiyetini sağlamıştır.

1502’de Kırım Hanlığı, Moskova Knezliği ile işbirliği yaparak Büyük Orda’ya sefer düzenlemiştir.

Kırım Hanlığı, 1768’de Osmanlı-Rus Savaşı'na katılmış ancak savaş başarısız olmuştur.

Kırım Hanlığı, 1774’te Küçük Kaynarca Antlaşması ile Rusya'nın hâkimiyetine girmeye başlamıştır.

Kırım Hanlığı'nın Osmanlı ile olan ilişkileri zamanla gerginleşmiş, 1683’te Viyana Kuşatması sırasında bir kriz yaşanmıştır.

Açıklama:

Kırım Hanlığı, 1774’te Küçük Kaynarca Antlaşması ile Rusya'nın hâkimiyetine girmeye başlamıştır.
(1774’te Kırım, bağımsız hale gelmiştir ve Rusya'nın hâkimiyetine girmemiştir.)

Doğru Cevap: D

Ünite 6

Soru 1

Timur hangi tarihte doğmuştur?

1330

1336

1341

1346

1350

Açıklama:

O 1336 yılında Keş şehri yakınındaki Hoca Ilgar köyünda doğdu. 1360- 70 arasında Maveraünnehir’e hâkim olmayı başardı.

Doğru Cevap: B

Soru 2

Timur’dan sonra hanedanlığın genel politikası aşağıdakilerden hangisi olmuştur?

Savaş ve ganimet

Savaş ve ticaret

Vergi gelirini artırmak

Tarım ve ticaretin himayesi

Toprakları genişletmek

Açıklama:

Tarım ve ticaretin himayesi Timur’dan sonra hanedanın genel politikası olmuştu.

Doğru Cevap: D

Soru 3

Timur, Altın Orda devletinin tamamını aşağıdakilerden hangi tarihte hakim olmuştur?

1361

1371

1381

1391

1401

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi Timur ile Beyazid’i karşı karşıya getiren nedenlerden birisi değildir?

Erzincan Emîrliği Meselesi

Anadolu Beylerinin Şikâyeti

Sivas’ın Timur Tarafından Alınışı

Mülteciler Meselesi

Anadolu'daki ticari yolların hakimiyetini ele geçirme düşüncesi

Açıklama:

Timur arasında cereyan eden ve Ankara Savaşı ile sonuçlanan mücadelenin nedenlerini şu başlıklar altında sıralayabiliriz.

Erzincan Emîrliği Meselesi

Anadolu Beylerinin Şikâyeti

Sivas’ın Timur Tarafından Alınışı

Mülteciler Meselesi (Karakoyunlu Kara Yusuf ve Sultan Ahmet Celayiri’nin Bayazid’a sığınması)

Doğru Cevap: E

Soru 5

Ankara Savaşı aşağıdakilerden hangi tarihte olmuştur?

1402

1407

1412

1417

1422

Açıklama:

Timur ile kendini Anadolu’da İslam aleminin gaza bayrağının taşıyıcısı ve Selçuklu’nun mirasçısı olarak gören Yıldırım Bayezid karşı karşıya gelmiş oldular. 28 Temmuz 1402 (28 Zilhicce 804) tarihinde sabahın erken saatlerinde başlayan savaş akşama doğru sona erdi.

Doğru Cevap: A

Soru 6

Timur, oğlu Miranşah’ın akli dengesindeki bozukluk nedeniyle onun idaresindeki yerlerin yönetimini (Azerbaycan ve buna bağlı yerler) aşağıdakilerden hangisine vermiştir?

Şahruh

Pir Muhammet

Uluğ Bey

Oyrat

Ömer Mirza

Açıklama:

Timur öldüğü zaman hayatta sadece iki oğlu kalmıştı: Miranşah ve Şahruh. Timur, Miranşah’ın akli dengesindeki bozukluk nedeniyle onun idaresindeki yerleri (Azerbaycan ve buna bağlı yerler) bu oğlundan torunu olan Ömer Mirza’ya vermişti.

Doğru Cevap: E

Soru 7

Timurlu hakimiyet sahasını aşağıdakilerden hangi tarihte siyasi olarak bütünlüğünü kaybetmiştir?

1448

1458

1468

1478

1488

Açıklama:

Ebu Said tahta geçmek için ihtiyacı olan desteği Argun kabilesinden ve Hace Ubeydullah Ahrar vasıtasıyla şehirli nüfustan sağladı. 1458’de Timurlu hâkimiyet sahası siyasi olarak bütünlüğünü kaybetmişti.

Doğru Cevap: B

Soru 8

Timurlular devrinde askeri düzen temelde aşağıdakilerden hangi sistemdeydi?

Beşli düzen

Onlu düzen

Yirmili düzen

Otuzlu düzen

Kırklı düzen

Açıklama:

Timurlular devrinde askerî düzen temelde onlu sistemdi. Arap kaynaklarına göre ordunun esas muharip kısmı 25-30 bin civarındaki Türk ve Moğollardan başka İranlılardan da bir miktar asker kullanıyordu.

Doğru Cevap: B

Soru 9

Timurlularda maliye teşkilatını aşağıdakilerden hangisi yönetmektedir?

Drugalar

Çahurgan

Mirza

Vezirler

Zic

Açıklama:

Maliye teşkilatının en başında vezirler vardı. Cizye, bac, haraç, avarız, Pay-i gavane
dükkan başına dört ayda bir bir çeşit vergi bazı vergi türleridir.

Doğru Cevap: D

Soru 10

Babürlüler Devleti hangi yıllar arasında varlığını sürdürmüştür?

1526-1588

1526-1658

1526-1758

1526-1828

1526-1858

Açıklama:

BABÜRLÜLER DEVLETİ (1526-1858)
Temelleri Babür tarafından atılan ve kısa sürede Hindistan ile Afganistan’da yükselen Babürlüler, Batılılar tarafından Moğul (Mughal) diye adlandırılmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi Yıldırım Bayezid ile Timur arasında cereyan eden ve Ankara Savaşı ile sonuçlanan mücadelenin nedenlerinden biri değildir?

Erzincan Emirliği Meselesi

Anadolu Beylerinin Şikayeti

Sivas’ın Timur Tarafından Alınışı

Mülteciler Meselesi

Anadolu beyliklerinin topraklarının genişlemesi

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 12

Ankara savaşı hangi tarihte başlamıştır?

28 Temmuz 1402

28 Temmuz 1502

28 Temmuz 1602

28 Temmuz 1702

28 Temmuz 1802

Açıklama:

Ankara savaşı 28 Temmuz 1402 tarihinde başladı.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Çağatay Hanı Alaadin Tarmaşirin’in ölümünden sonra parçalanan hanlığın doğu bölümü hangi ad ile anılmıştır?

Moğolistan

Çağatay Ulusu

Azerbaycan

Ermenistan

Gürcistan

Açıklama:

Çağatay Hanı Alaadin Tarmaşirin’in ölümünden (1334) sonra hanlık parçalandı. Batı bölümü (Maveraünnehir kısmı) Çağatay Ulusu olarak bilinmeye başladı; doğu bölümü Cengiz yasasına, konargöçer hayata daha fazla bağlı idi ve Moğolistan olarak anıldı.

Doğru Cevap: A

Soru 14

Çağatay Hanı Alaadin Tarmaşirin’in ölümünden sonra parçalanan hanlığın batı bölümü hangi ad ile anılmıştır?

Azerbaycan

Moğolistan

Çağatay Ulusu

Gürcistan

Suriye

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi Babür’ün kendi yaşadıklarını anlattığı ve bizzat Çağatayca kaleme aldığı eseridir?

Mübeyyen

Risâle-i Vâlidiyye Tercümesi

Dîvân

Vekâyi

Aruz Risâlesi

Açıklama:

Vekâyi (Babür’ün Hâtıratı, Babürnâme): Babür’ün kendi yaşadıklarını anlattığı ve bizzat Çağatayca kaleme aldığı bu eseri sadece Çağatayca’nın değil, bütün Türk edebiyatının en güzel mensur örnekleri arasında sayılmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi Babür’ün; aşk, tabiat, güzellik gibi kavramları işlediği şiirleri ile içtimai, ahlakî ve tasavvufî şiirlerinin de bulunduğu eseridir?

Vekâyi

Dîvân

Aruz Risâlesi

Risâle-i Vâlidiyye Tercümesi

Mübeyyen

Açıklama:

Dîvân: Bu eser, Babür’ün hayat felsefesini, karakterini ve sanat gücünü göstermesi açısından son derece önemlidir. Divan’da Babür’ün; aşk, tabiat, güzellik gibi kavramları işlediği şiirleri ile içtimai, ahlakî ve tasavvufî şiirleri de bulunmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi "Babür’ün Hanefî fıkhıyla ilgili bazı konuları mesnevî tarzında ve failün vezniyle yazdığı" bir risâledir?

Aruz Risâlesi

Vekâyi

Mübeyyen

Dîvân

Risâle-i Vâlidiyye Tercümesi

Açıklama:

Mübeyyen: Babür’ün Hanefî fıkhıyla ilgili bazı konuları (sefer, misafirlik, zekât, öşür, haraç…) mesnevî tarzında ve failün vezniyle yazdığı bir risâledir.

Doğru Cevap: C

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi Babür'ün bilinen vezin, sanat ile nazım şekillerini, kendisinden ve başka şairlerden örnekler vererek açıkladığı eseridir?

Aruz Risâlesi

Mübeyyen

Dîvân

Vekâyi

Risâle-i Vâlidiyye Tercümesi

Açıklama:

Aruz Risâlesi: Bu eser, Babür’ün edebiyat nazariyatçılığı yönünü ortaya koymuştur. Aruz konusunda yazılan Türkçe ve Farsça benzerlerinden biraz farklı olan bu eserinde Babür, bilinen vezin, sanat ile nazım şekillerini, kendisinden ve başka şairlerden örnekler vererek açıklamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 19

Aşağıdaki seçeneklerden hangisi Babürlülerin son hükümdarıdır?

II. Bahadır Şah

II. Âlemgir Şah

Nadir Şah

Cihangir Şah

Ekber Şah

Açıklama:

1837 senesinde Babürlülerin son hükümdarı II. Bahadır Şah hükümdar ilan edildi.

Doğru Cevap: A

Soru 20

Timur ve soyundan gelenler ....... ....... ile .......’da yaklaşık 150 yıl hüküm sürdüler.
Yukarıdaki cümleyi aşağıdaki seçeneklerden hangisi doğru tamamlar?

Orta Asya- Avrupa

Güney Avrupa- Hindistan

Kuzey Avrupa- İngiltere

Orta Doğu- Yunanistan

Orta Asya-İran

Açıklama:

Timur ve soyundan gelenler Orta Asya ile İran’da yaklaşık 150 yıl hüküm sürdüler.

Doğru Cevap: E

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi Yıldırım Bayezid ile Timur arasında cereyan eden ve Ankara Savaşı ile sonuçlanan mücadelenin nedenlerinden biri değildir?

Erzincan Emîrliği Meselesi

Bizans İmparatorluğu’nun güçlenmesi

Anadolu Beylerinin Şikâyeti

Sivas’ın Timur Tarafından Alınışı

Mülteciler Meselesi

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 22

Yıldırım Bayezid ile Timur arasında cereyan eden Ankara Savaşı kaç tarihinde meydana gelmiştir?

10 Haziran 1350

20 Temmuz 1395

18 Ağustos 1399

28 Temmuz 1402

15 Mayıs 1404

Açıklama:

Kendini bir Cihangir ve İslam memleketlerini müfsitlerden temizleyen bir şahsiyet olarak gören Timur ile kendini Anadolu’da İslam aleminin gaza bayrağının taşıyıcısı ve Selçuklu’nun mirasçısı olarak gören Yıldırım Bayezid 28 Temmuz 1402 (28 Zilhicce 804) tarihinde sabahın erken saatlerinde karşı karşıya geldiler. Sabah erken saatlerde başlayan savaş akşama doğru sona erdi.

Doğru Cevap: D

Soru 23

Devletinin merkezî toprakları Batı Türkistan olmasına rağmen nüfuz alanı Moskova’dan Delhi’ye, Doğu Türkistan’dan İstanbul’a kadar uzanan bütün bu geniş alana defalarca seferler düzenleyen ve söz konusu coğrafyayı bir idare altında toplamayı başaran ilk ve tek Müslüman hükümdar aşağıdakilerden hangisidir?

Cengiz Han

Celâleddin Harzemşah

Selahaddin Eyyübi

Atilla

Timur

Açıklama:

Timur devletinin merkezî toprakları Batı Türkistan olmasına rağmen nüfuz alanı Moskova’dan Delhi’ye Doğu Türkistan’dan İstanbul’a kadar uzanıyordu. Bütün bu geniş alana defalarca seferler düzenlemiş ve söz konusu coğrafyayı bir idare altında toplamayı başaran ilk ve tek Müslüman hükümdar olmuştur. Timur’un cesur bir asker, etrafındaki dengeleri gözetecek bir siyaset adamı, doğru insanlara doğru görevler verebilen, gerektiğinde katı kararlar alabilen dirayetli bir lider olduğunda bir şüphe yoktur. Ancak dönemin tarihleri biraz dikkatli okunduğunda bir devlet tesis etmek için bireysel zekadan daha fazlasına; tarihi ve kültürel bir mirasa sahip olmak gerektiği anlaşılır. Timur da sahip olduğu zengin kültürel mirası devletini tesis ederken kullanma becerisini göstermiş bir şahsiyettir. Onun sahip olduğu kültürel miras tek yönlü değildi.

Doğru Cevap: E

Soru 24

Timur’un vefatından sonra Timurlu devletinin yeni başkenti aşağıdakilerden hangisi olmuştur?

Bağdat

Horasan

Fars

Herat

Kirman

Açıklama:

Timur’un vefatından sonra Timurlu devletinin yeni başkenti Herat olmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 25

Timur Devleti hangi tarihler arasında yaşamıştır?

1370-1390

1370-1507

1290-1300

1250- 1350

1350- 1750

Açıklama:

Timur Devleti, Timur Han tarafından 1370 yılında kurulmuş, 1507’de yıkılmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 26

Aşağıdakilerden hangisi Timur Devleti’nde kültür ve sanat alanında yetişmiş değerli kişilerden biri değildir?

Uluğ Bey

Kadızade-i Rumi

Şah İsmal

Ali Kuşcu

Gıyasüddin Kaşi

Açıklama:

Uluğ Bey, Kadızade-i Rumi ve Gıyasüddin Kaşi ve Ali Kuşcu gibi bilim adamları Timur İmparatorluğunda sanat ve kültür alanında yetişmiş kişilerdir.

Doğru Cevap: C

Soru 27

Çağatay edebiyatında klasik devreyi oluşturan; Dîvân, mesnevi, tezkire, tarih gibi türlerde otuza yakın eser veren, devrinin olduğu kadar Türk Edebiyatının da en mühim şahsiyetlerinden biri olan kişi kimdir?

Ali Şir Nevaî

Hüseyin Baykara

Şah Melik

Ali Kuşcu

Gıyasüddin Kaşi

Açıklama:

Dönemin belki hükümdar kadar önemli siması Ali Şir Nevai, kültür hayatının baş hamisi olarak, hatta hükümdarı gölgede bırakacak kadar önde görünmektedir. Politik küçülmenin aksine edebiyat alanında zengin bir dönem yaşanmıştır. Ali Şir Nevai’bu hususta başlı başına ilginç bir simadır. Çağatay edebiyatında klasik devreyi oluşturan; Dîvân, mesnevi, tezkire, tarih gibi türlerde otuza yakın eser veren Nevayi, devrinin olduğu kadar Türk Edebiyatının da en mühim şahsiyetlerinden biridir. Hükümdar, bizzat kendisi de divân sahibi olan, Hüseyin Baykara’dır; ancak dönemin kültür hayatına damgasını vuran Ali Şir Nevaî’dir. Müzikten hatta, tarihten şiire kadar hüner sahibi hemen herkesi himaye etmiş ve desteklemiştir. Ali Şir Nevaî sadece hattat, nakkaş, musikişinas ve şairleri himaye etmekle kalmamış imar faaliyetlerine de ciddi katkıda bulunmuştur. Ali Şir Nevai ondört köprü, dokuz hamam, elli iki ribat, on dokuz su deposu, bir darü’l-huffaz, bir hastahane, beş imaret, yedi hankah, dört medrese, ve yirmi mescit yaptırmıştı.

Doğru Cevap: A

Soru 28

Babür hükümdarı Şah Cihan tarafından eşi Ercümend Banu’nun ölümü üzerine Agra şehrinde yaptırdığı mimari eser, aşağıdakilerden hangisidir?

Kolezyum

Tac Mahal

Keops Piramidi

Mostar Köprüsü

Bağ-ı Meydan

Açıklama:

Şah Cihan devrinde Babürlü mimarisi en parlak devrini yaşadı. Onun ilk eserlerinden en meşhuru eşi Banu Begim için 1630 senesinde inşa ettirdiği, yirmi iki senede tamamlanan ve bir benzeri bulunmayan Tac Mahal idi. Ölünce de Tac Mahal’e eşinin yanına gömüldü.

Doğru Cevap: B

Soru 29

Babür’ün kendi yaşadıklarını anlattığı ve bizzat Çağatayca kaleme aldığı eseri aşağıdakilerden hangisidir?

Vekâyi

Mübeyyen

Aruz Risâlesi

Dîvân

Risâle-i Vâlidiyye Tercümesi

Açıklama:

Vekâyi (Babür’ün Hâtıratı, Babürnâme) Babür’ün kendi yaşadıklarını anlattığı ve bizzat Çağatayca kaleme aldığı bu eseri sadece Çağatayca’nın değil, bütün Türk edebiyatının en güzel mensur örnekleri arasında sayılmaktadır. Bu kitabın en büyük özelliği, hadiselerin bir hükümdardan beklenmeyecek derecede samimiyetle kaleme alınmış olmasıdır. Ayrıca eser, çeşitli dillere tercüme edilerek defalarca basılmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 30

İlim adamı Uluğ Bey ve şair olan Hüseyin Baykara’nın hükümdarlık yaptığı devlet aşağıdakilerden hangisidir?

Babürler

Kubilay hanlığı

Akkoyunlular

Altın Orda Devleti

Timur Devleti

Açıklama:

İlim adamı Uluğ Bey ve şair olan Hüseyin Baykara’nın hükümdarlık yaptığı devlet Timur Devleti’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 31

Sınırları doğuda Beşbalık bölgesinden batıda Türkistanın içlerine kadar uzanan Çağatay Hanlığını oluşturan topluluklar aşağıda ki hangi seçenek de doğru olarak verilmiştir?

Türk-Moğol topluluklarından,

Türk-Kırgız topluluklarından,

Moğol-Kırgız topluluklarından,

Türk-Afgan topluluklarından,

Moğol-Afgan topluluklarından,

Açıklama:

Çağatay Hanlığı, Türk-Moğol topluluklarından oluşan kabile konfederasyonu idi ve önceleri han ailesi daha sonraları ise güçlenen, hanedana mensup olmayan boy beyleri, (ulus emîrleri) tarafından idare edildi. Bu emîrler Cengiz soyundan kukla bir han kullanarak idarelerini meşrulaştırıyorlardı.

Doğru Cevap: A

Soru 32

Timur’un seferleri arasında Deşt-i Kıpçak’a (Azerbaycan ve Harezm) yaptığı seferler neden çok önemliydi?

Deşt-i Kıpçak (Azerbaycan ve Harezm) bölgesi verimli tarımsal alanlara sahipdi,

Bu iki bölge kuzey ülkelerinin güney ülkeleri ile bağlantısının yapıldığı yerler idi,

Deşt-i Kıpçak (Azerbaycan ve Harezm) bölgesinin savaş stratejisi bakımından önemi büyüktü,

Deşt-i Kıpçak (Azerbaycan ve Harezm) bölgesi zengin yeraltı kaynaklarına sahipti,

Deşt-i Kıpçak (Azerbaycan ve Harezm) bölgesi Asyalı Türklerin islam ülkelerine açılan kapısıydı.

Açıklama:

Timur’un seferleri arasında onun Deşt-i Kıpçak’a yaptığı iki sefer önemlidir. Timur 1376’da kendisine sığınan Toktamış Oğlan’ı Altın Orda’da saltanat mücadelesine girmesi için desteklemiş ve defalarca yenilip tekrar geldiğinde desteklemeye devam etmişti. Tokta- mış bu destekler sayesinde önce Altın Orda’nın doğu kısmında, daha sonra batı kanadında Emîr Mamay’ı yenerek (1381) Altın Orda’nın tamamına hâkim oldu. Toktamış Han Altın Orda’da idaresini tesis edince güneye yöneldi. Timur’un idaresindeki Tebriz ve Harezm’e saldırdı. Timur ile Toktamış arasında hâkimiyet mücadelesine sahne olan bu bölgeler (Azerbaycan ve Harezm) Deşt-i Kıpçak’a hâkim olan güçler ile İran ve Maveraünnehr’e hâkim olan devletler arasında her zaman ihtilaflı bölgeler olmuşlardır. Zira bu iki böl- ge kuzey ülkelerinin güney ülkeleri ile veya sıcak iklim kuşağı ile bağlantısının yapıldığı yerler idi. Asya’nın ürünleri Harezm üzerinden kuzeye pazarlanıyordu.

Doğru Cevap: B

Soru 33

Timur, Toktamış Oğlan’ı Altın Orda’da saltanat mücadelesine girmesi için desteklemiş ve defalarca yenilip tekrar geldiğinde desteklemeye devam etmişti. Daha sonra Timur'un Toktamış oğlan üzerine sefere çıkmasının nedeni neydi?

Toktamış Han'ın Timur'un hakimiyetini tanımaması,

Toktamış Han'ın Bağdat’tan sonra Tekrit’i de ele geçirmesi,

Toktamış Han'ın Tebriz ve Harezm’e saldırması,

Toktamış Han'ın Asyada ki müslüman toplulukların liderliğine soyunması,

Toktamış Han'ın Timur'un düşmanları ile işbirliği yapması.

Açıklama:

Timur 1376’da kendisine sığınan Toktamış Oğlan’ı Altın Orda’da saltanat mücadelesine girmesi için desteklemiş ve defalarca yenilip tekrar geldiğinde desteklemeye devam etmişti. Toktamış bu destekler sayesinde önce Altın Orda’nın doğu kısmında, daha sonra batı kanadında Emîr Mamay’ı yenerek (1381) Altın Orda’nın tamamına hâkim oldu. Toktamış Han Altın Orda’da idaresini tesis edince güneye yöneldi. Timur’un idaresindeki Tebriz ve Harezm’e saldırdı. Timur ile Toktamış arasında hâkimiyet mücadelesine sahne olan bu bölgeler (Azerbaycan ve Harezm) Deşt-i Kıpçak’a hâkim olan güçler ile İran ve Maveraünnehr’e hâkim olan devletler arasında her zaman ihtilaflı bölgeler olmuşlardır.

Doğru Cevap: C

Soru 34

"Bağdat ve Tekrit’i ele geçiren Timur ,buradan bölgedeki devletlere ve beyliklere kendine bağlanmaları için mektuplar gönderdi."Timur'un kendine bağlanması için mektup gönderdiği beylikler hangi seçenekte tam doğru olarak verilmiştir?

Germiyanoğlu, Karamanoğlu, Dulkadiroğlu, Menteşoğulları, Ramazanoğulları'na,

Karamanoğlu, Aydınoğulları, Kara Koyunlu, Karasioğulları Kadı Burhaneddin’e

Ramazanoğulları, Dulkadiroğlu, Saruhanoğulları, Ak Koyunlu beyleri, Candaroğulları'na

Karamanoğlu, Dulkadiroğlu, Kara Koyunlu, Ak Koyunlu beyleri ve Kadı Burhaneddin’e

Hamitoğulları, Dulkadiroğlu, Kara Koyunlu, Mengücekler ve Artuklular'a

Açıklama:

Aslında Orta Doğu’da Timur’a karşı koyacak büyük devletler yoktu. Bağdat’tan sonra Tekrit’i ele geçirdi. Buradan bölgedeki devletlere ve hâkimlere kendine bağlanmaları için mektuplar gönderdi. Erzincan Emîri Taharten, Karamanoğlu, Dulkadiroğlu, Kara Koyunlu, Ak Koyunlu beyleri, Sivas-Kayseri hâkimi Kadı Burhaneddin’e bu meyanda haber göndermişti. Memluk Sultanı Berkuk’a kalabalık bir elçi heyeti gönderdi. Bunların cevaplarını beklemeden ileri harekatına devam etti.

Doğru Cevap: D

Soru 35

Aşağıdaki seçeneklerden hangisi Yıldırım Bayezid ile Timur arasında yapılan Ankara Savaşının nedenlerinden birisi değildir?

Erzincan Emîrliği Meselesi

Anadolu Beylerinin Şikâyeti

Sivas’ın Timur Tarafından Alınışı

Mülteciler Meselesi

Timur'un doğu ticaret yollarını engellemesi

Açıklama:

Yıldırım Bayezid ile Timur arasında cereyan eden ve Ankara Savaşı ile sonuçlanan mücadelenin nedenlerini şu başlıklar altında sıralayabiliriz.

Erzincan Emîrliği Meselesi
Anadolu Beylerinin Şikâyeti
Sivas’ın Timur Tarafından Alınışı
Mülteciler Meselesi (Karakoyunlu Kara Yusuf ve Sultan Ahmet Celayiri’nin Bayazid’a sığınması)

Doğru Cevap: E

Soru 36

Yıldırım Bayezid Rumeli ve Anadolu’dan oluşan yeni bir siyasi yapı kurmak ve Anadolu’nun siyasi birliğini sağlamak amacıyla yaptığı faaliyetlerini meşrulaştırmak için Mısır’daki Abbasi halifesinden nasıl bir istekte bulunmuştur?

Selçuklu Sultanlarına verilen Sultanü’r-Rum unvanını istemişti.

Tüm müslümanların sultanlığını tanımasını için çağrı yapmasını istemiştir,

Halifenin en büyük sultan olarak kendisini tanımasını istemiştir,

Rum illerine yaptığı seferler için müslümanlara destek çağrısı yapmasını istemiştir,

Anadolu ya yaklaşan Timur'un kendisine biad etmesi için Halifenin aracı olmasını istemiştir.

Açıklama:

Büyük Selçuklulardan itibaren Orta ve Doğu Anadolu’nun İran’da kurulan devletlere bağlı sayılması ve Bizanslılara karşı yaptıkları faaliyetlerle Gaziler Sultanı sayılan Osmanlı Padişahları için bu gaza topraklarının meşru hâkimiyet alanı sayılması düşüncesidir. Yıldırım Bayezid ise Rumeli ve Anadolu’dan oluşan yeni bir siyasi yapı kurmak için faaliyete geçmişti. O Anadolu’nun siyasi birliğini sağlamak amacıyla yaptığı faaliyetlerini meşrulaştırmak için Mısır’daki Abbasi halifesinden Selçuklu Sultanlarına verilen Sultanü’r-Rum unvanını istemişti. Yıldırım Bayezid’in 1395 de Suriye’den Mısır’a dönmüş olan Berkuk’a elçi gönderip Rum ülkesinde sultan olmak için halifeden teşrif istemiş olduğunu ve Berkuk’un da bunu gönderttiğine dair bir bilgi mevcuttur.

Doğru Cevap: A

Soru 37

Ankara savaşının sonuçları ile ilgili olarak aşağıdaki seçeneklerden hangisi yanlıştır?

Anadolu'nun siyasi birlik bozuldu,

Anadolu'daki Osmanlı egemenliği güç kazandı,

Karamanoğlu Beyliği ve Osmanlıya bağlanan diğer Anadolu beylikleri yeniden kuruldu,

Kostantinopolis Osmanlı kuşatmasın dan kurtuldu ,hatta Osmanlılara kaptırdıkları bazı yerleri geri aldılar

Osmanlı Devleti, Fetret dönemine girdi.

Açıklama:

Timur’un Ön Asya seferinin özellikle Ankara Savaşın’nın sonuçları Osmanlı ve bölge tarihi bakımından önemlidir. Osmanlılar, Anadolu’nun siyasi birliğini sağlamayı başarmışlardı. Timur’un seferi sonunda bu siyasi birlik bozuldu ve başta Karamanoğlu Beyli- ği olmak üzere Anadolu beylikleri topraklarını genişleterek yeniden canlandılar. Bizans, Osmanlılar karşısında zor durumda idi. Kostantinopolis Osmanlı kuşatması altında iken bundan kurtulduğu gibi, Bizanslılar Osmanlılara kaptırdıkları bazı yerleri geri aldılar ve hatta Osmanlı ailesinden rehin alır duruma geldiler. Bizans İmparatorluğu’nun ömrü elli yıl uzadı. Osmanlı Devleti, Fetret dönemine girdi ve bunun izlerini uzunca bir süre hissetti.

Doğru Cevap: B

Soru 38

Timurlu hükümdarı Uluğ Bey , Kadızade-i Rumi , Gıyasüddin Kaşi ve Ali Kuşcu gibi bilim adamları ile rasathanede gözlem yapmış teşvik ve katılımı ile de bu bilim adamlarına önemli bir eser hazırlatmıştır.Bu eser seçeneklerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Güneş sistemi kataloğu hazırlatmıştır,

Rum-i takvimi hazırlatmıştır,

Yıldız kataloğu (Zic-i Uluğ Bey) hazırlatmıştır,

Deniz hareketlerinin(med-cezir) yıldızlarla ilişkisine ait eserler hazırlatmıştır,

Samanyolu ve Kutup yıldızları ile ilgili ilk bilimsel raporları oluşturmuştur.

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 39

Aşağıdaki bilim adamlarından hangisi yazdığı eserleri ve yetiştirdiği talebeleri vasıtasıyla Osmanlı bilim dünyasını da etkilemiş önemli alimlerden biridir?

Gıyasüddin Kaşi,

Ali Şir Nevai,

Zahîrüddîn Muhammed,

Ali Kuşcu,

Kamran Mirza.

Açıklama:

Uluğ Bey, medrese ve hankah, bir hamam Mescid-i Mukattâ dedikleri, bir mescid, Kûhek tepesinin eteğinde üç katlı rasathane, Kûhek tepesinin garp tarafındaki eteğinde Bağ-ı Meydan adlı bir bahçe ve bu bahçenin ortasında, Çihilsütûn dedikleri iki katlı sü- tunları taştan büyük bir bina yaptırmıştı. Rasathane ve medreselerde 70 kadar matematik- ci vardı. Uluğ Bey, Kadızade-i Rumi ve Gıyasüddin Kaşi ve Ali Kuşcu gibi bilim adamları ile rasathanede gözlem yapmış ve bir yıldız kataloğu (Zic-i Uluğ Bey) hazırlatmıştı. Onlar burada bir ekol oluşturdular ve İslam dünyasında Nasırüddin Tusî’den sonraki dönemin doruk noktasını teşkil ettiler. Hazırlanan Zic, 17. asra kadar Avrupa 19. asra kadar İslam dünyasında ve Hindistan’da kullanılmaya devam etti. Burada yetişen bu alimlerden özellikle Kadızade ve Ali Kuşcu, hazırlanmasına katkıda bulundukları Zîc dışında, yazdıkları eserleri ve yetiştirdikleri talebeleri vasıtasıyla Osmanlı bilim dünyasını da etkilemiş simalardır. Bu alimlerin eserleri İstanbul, Bursa Malatya, Diyarbekir, Sivas, Erzurum, Kahire, Bağdat medreselerinde ders kitabı olarak okutulmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 40

Babür aşağıdaki eserlerinden hangisi ,Hanefî fıkhıyla ilgili bazı konuları (sefer, misafirlik, zekât, öşür, haraç…) mesnevî tarzında ve failün vezniyle yazdığı bir risâledir?

Dîvân,

Risâle-i Vâlidiyye Tercümesi,

Aruz Risâlesi,

Vekâyi,

Mübeyyen.

Açıklama:

Babür’ün Eserleri
Vekâyi (Babür’ün Hâtıratı, Babürnâme): Babür’ün kendi yaşadıklarını anlattığı ve bizzat Çağatayca kaleme aldığı bu eseri sadece Çağatayca’nın değil, bütün Türk edebiyatının en güzel mensur örnekleri arasında sayılmaktadır. Bu kitabın en büyük özelliği, hadiselerin bir hükümdardan beklenmeyecek derecede samimiyetle kaleme alınmış olmasıdır. Ayrıca eser, çeşitli dillere tercüme edilerek defalarca basılmıştır.
Aruz Risâlesi: Bu eser, Babür’ün edebiyat nazariyatçılığı yönünü ortaya koymuştur. Aruz konusunda yazılan Türkçe ve Farsça benzerlerinden biraz farklı olan bu eserinde Babür, bilinen vezin, sanat ile nazım şekillerini, kendisinden ve başka şairlerden örnekler vererek açıklamıştır.
Mübeyyen: Babür’ün Hanefî fıkhıyla ilgili bazı konuları (sefer, misafirlik, zekât, öşür, haraç…) mesnevî tarzında ve failün vezniyle yazdığı bir risâledir.
Risâle-i Vâlidiyye Tercümesi: Bir Nakşibendî şeyhi olan Hoca Ubeydullah’ın, tasav- vuf ahlâkı konusunda Farsça olarak yazmış olduğu “Validiyye” risâlesinin manzum ter- cümesidir.
Dîvân: Bu eser, Babür’ün hayat felsefesini, karakterini ve sanat gücünü göstermesi açısından son derece önemlidir. Divan’da Babür’ün; aşk, tabiat, güzellik gibi kavramları işlediği şiirleri ile içtimai, ahlakî ve tasavvufî şiirleri de bulunmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 41

Timur ve soyundan gelenler Orta Asya ile İran’da yaklaşık olarak kaç yıl hüküm sürmüşlerdir?

140

145

150

155

160

Açıklama:

Timur ve soyundan gelenler Orta Asya ile İran’da yaklaşık 150 yıl hüküm sürdüler.

Doğru Cevap: C

Soru 42

Çağatay Hanı Alaadin Tarmaşirin’in ölüm tarihi aşağıdakilerden hangisidir?

1334

1344

1354

1364

1374

Açıklama:

Çağatay Hanı Alaadin Tarmaşirin’in ölümünden (1334) sonra hanlık parçalandı.

Doğru Cevap: A

Soru 43

Aşağıdakilerden hangisi Timur’un devletinin temelini oluşturan nüfusu şehirlerde oturan tarım, ticaret erbabı ve Türk-Moğol boylarından biri değildir?

Celayir

Barlas

Arlat

Beşbalık

Karunas

Açıklama:

Timur’un devletinin temelini oluşturan nüfusu şehirlerde oturan tarım, ticaret erbabı ve Türk-Moğol boylarından oluşuyordu. Bu boylar arasında Barlas, Celayir, Arlat gibi eski boyların yanı sıra Karunas, Yasavuri gibi yeni oluşan boylarda vardı.

Doğru Cevap: D

Soru 44

Aşağıdakilerden hangisi Yıldırım Bayezid ile Timur arasında cereyan eden ve Ankara Savaşı ile sonuçlanan mücadelenin nedenlerinden biri değildir?

Erzincan Emîrliği Meselesi

Mısır Sultanı Berkuk'un ölümü.

Anadolu Beylerinin Şikâyeti

Sivas’ın Timur Tarafından Alınışı

Mülteciler Meselesi

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 45

Aşağıdakilerden hangisi Timur'un ölüm tarihidir?

1400

1405

1410

1415

1420

Açıklama:

Ancak Timur seferin başında hastalandı ve 19 Şubat günü öldü (1405).

Doğru Cevap: B

Soru 46

Timur’un vefatından sonra yaşanan saltanat mücadeleleri kaç bölge üzerinden incelenir?

Açıklama:

Timur’un vefatından sonra yaşanan saltanat mücadeleleri 1) Maveraünnehir-Horasan, 2) Azerbaycan ve Irak-ı Acem ve Arap, 3) Fars, Kirman, Huzistan bölgeleri olmak üzere Timur’un oğul ve torunlarının idaresinde olan başlıca üç bölge üzerinden incelenmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 47

Aşağıdakilerden hangisi Uluğ Bey'in babasıdır?

Şahruh

Miranşah

Pir Muhammed

Ömer Mirza

Sultan Ahmet Celayiri

Açıklama:

Şahruh’un uzun süren saltanat döneminde bölge valisi konumundaki oğulları Uluğ Bey, İbrahim ve Baysungur Mirzalar başta olmak üzere hanedan üyeleri ve büyük emîrler, imar ve kültürel işlerle meşgul oldular.

Doğru Cevap: A

Soru 48

Timur'luların hükümdarı Şahruh’un oğlu büyük astronom ve matematikçi Uluğ Bey aşağıdakilerden hangisi tarafından öldürülmüştür?

Kardeşi İbrahim

Kardeşi Baysungur

Kadızade-i Rumi

Oğlu Abdüllatif

Ali Kuşcu

Açıklama:

Şahruh’un oğlu büyük astronom ve matematikçi Uluğ Bey, oğlu Abdüllatif
tarafından öldürüldü, baba katili sıfatıyla altı ay sonra kendisi de öldürüldü.

Doğru Cevap: D

Soru 49

Aşağıdakilerden hangisi Timur'lular dönemimde Semerkand'da bir rasathane kurdurmuştur?

Uluğ Bey

İbrahim

Baysungur

Mirza Muhammed

Ebubekir

Açıklama:

Bizzat kendisinin bir ilim adamı olarak yer aldığı ilmi faaliyetler neticesinde Zic-i Uluğ Bey olarak da tanınan zic hazırlanmıştır. Semerkan’da kurduğu rasathanede birlikte çalıştığı Ali Kuşcu, Gıyasüddin Kaşi, Bursa’dan buraya gitmiş olan Kadızade-i Rumi gibi alimler ilim tarihinde ayrıcalıklı yerleri olan simalardır.

Doğru Cevap: A

Soru 50

Aşağıdakilerden hangisisi, Şahruh’un oğlu büyük astronom ve matematikçi Uluğ Bey'in ölüm tarihidir?

1449

1451

1453

1455

1457

Açıklama:

Şahruh’un vefatından sonra hanedan üyeleri arasında ciddi bir mücadele yaşandı. Şahruh’un oğlu büyük astronom ve matematikçi Uluğ Bey, oğlu Abdüllatif tarafından öldürüldü, baba katili sıfatıyla altı ay sonra kendisi de öldürüldü (1449).

Doğru Cevap: A

Soru 51

Çağatay Hanlığı ile ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

Sınırları Beşbalık bölgesine kadar uzanıyordu.

Batıda Ceyhun Irmağı’ndan başlıyordu.

Kuzeyde İli Nehri havzası Çağatay Hanlığı bölgesine dahildi.

Yedisu bölgesi Çağatay Hanlığı bölgesine dahil değildi.

Batı Türkistan tamamen Çağatay Hanlığı sahasına dahil idi.

Açıklama:

Kuzeyde İli Nehri havzası Çağatay Hanlığının bölgesine dahildi. Doğru yanıt C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 52

Emir Timur ile ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

Soyu, Çağatay Han’ın yanına verilen bu Barlas binliğinin komutanı Karçar Noyan’a dayanmaktaydı.

Büyük bir hanedana mensuptu.

Kendisine miras olarak kalan bir orduya sahip değildi.

Moğolların damadıydı.

Müslümanların emiriydi.

Açıklama:

Emir Timur büyük bir hanedana mensup değildi. Doğru yanıt B’dir. Doğru yanıt B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 53

Timur aşağıdakilerden hangisine kendisine bağlanması için haber göndermemiştir?

Erzincan Emiri Taharten

Karamanoğlu

Dulkadiroğlu

Karaçar Noyan

Kara Koyunlu

Açıklama:

Emir, Karaçar Noyan’a kendisine bağlanması için haber göndermemiştir. Doğru yanıt D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 54

Timur, Toktamış’ı yendikten sonra aşağıdakilerden hangisini ele geçirmiştir?

Bağdat

Diyarbekir

Avnik

Tiflis

Şeki

Açıklama:

Timur, Toktamış’ı yendikten sonra Bağdat’ı ele geçirmiştir. Doğru yanıt A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 55

Timur’un Yıldırım Bayezid’e yazdığı mektubunda “Çerkez oğlancığı” diye bahsettiği aşağıdakilerden hangisidir?

Berkuk

Kadı Burhaneddin Ahmed

Bayezid

Toktamış

Karamanoğlu Alaaddin Bey

Açıklama:

Timur’un Yıldırım Bayezid’e yazdığı mektubunda “Çerkez oğlancığı” diye bahsettiği Berkuk’tur. Doğru yanıt A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 56

Aşağıdakilerden hangisi Yıldırım Bayezid ile Timur arasında cereyan eden ve Ankara Savaşı ile sonuçlanan mücadelenin nedenlerinden biri değildir?

Erzincan Emirliği meselesi

Anadolu Beylerinin şikayeti

Sivas’ın Timur tarafından alınışı

mülteciler meselesi

Mısır Sultanı Berkuk’un ölümü

Açıklama:

Mısır Sultanı Berkuk’un ölümüi Yıldırım Bayezid ile Timur arasında cereyan eden ve Ankara Savaşı ile sonuçlanan mücadelenin nedenlerinden biri değildir. Doğru yanıt E‘dir.

Doğru Cevap: E

Soru 57

Barlas kabilesi ile ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

Çağatay’ın maiyetine verilen kabilelerden biri idi.

Moğolistan’da bulunuyordu.

Gayrimüslim bir kabileydi.

Moğolların en büyük düşmanıydı.

Timur’un savaştığ kabilelerden biriydi.

Açıklama:

Barlas kabilesi Çağatay’ın maiyetine verilen kabilelerden biri idi. Doğru yanıt A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 58

Timur ölüm döşeğinde iken, veliahdı olarak aşağıdakilerden hangisini göstermiştir?

Pir Muhammed’i

Miranşah’ı

Şahruh’u

Tugay Terken Aga Karahitay’ı

Ebu Bekir Mirza’yı

Açıklama:

Timur ölüm döşeğinde iken, veliahdı olarak Pir Muhammed’i seçmiştir. Doğru yanıt A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 59

Aşağıdakilerden hangisi Ömer Şeyh kolundan Timur’un torunudur?

Ebu Said

Mahmut Mirza

Mirza Alaüddevle

Hüseyin Baykara

Zünnun Argun

Açıklama:

Hüseyin Baykara Ömer Şeyh kolundan Timur’un torunudur. Doğru yanıt D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 60

Aşağıdakilerden hangisi Babür’ün kendi yaşadıklarını anlattığı ve bizzat Çağatayca kaleme aldığı eseridir?

Vekayi

Aruz Risalesi

Mübeyyen

Risale-i Validiyye Tercümesi

Divan

Açıklama:

Vekayi, Babür’ün kendi yaşadıklarını anlattığı ve bizzat Çağatayca kaleme aldığı eseridir. Doğru yanıt A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 61

Emir Timur, aşağıda belirtilen hangi boydan gelmektedir?

Arlat

Borulday

Kıpçak

Apardi

Barlas

Açıklama:

Timur’un mensub olduğu Barlaslar Çağatay Han’a verilen dört boydan oluşturulan dört binlikten biri olan Barulas binliği idi.
Emir Timur, Barlas soyundandır.

Doğru Cevap: E

Soru 62

1336-1432 yılları arasında merkezi Bağdat olmak üzere Irak-ı Arab, Irak-ı Acem ve Azerbaycan bölgelerinde hüküm süren devlet hangisidir?

Kertler

Serbedarlılar

Muzafferîler

Celayirliler

Toga Timurlular

Açıklama:

Merkezi Bağdat olmak üzere Irak-ı Arab, Irak-ı Acem ve Azerbaycan bölgelerinde ise Celayirliler (1336-1432) hüküm sürüyordu. Doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 63

Aşağıdakilerden hangisi Emir Timur ile Yıldırım Bayezid arasında geçen ve Ankara Savaşı ile sonuçlanan mücadelenin nedenlerinden biri değildir?

Erzincan Emirliği Meselesi

Han Soyundan Gelme Tartışması

Anadolu Beylerinin Şikâyeti

Sivas’ın Timur Tarafından Alınışı

Mülteciler Meselesi

Açıklama:

Ne Bayezid ne de Timur Cengiz Han soyundan gelmektedir. Dolayısıyla aralarında böyle bir tartışma yoktur.
Han Soyundan Gelme Tartışması, Emir Timur ile Yıldırım Bayezid arasındaki mücadelenin nedenlerinden biri değildir.

Doğru Cevap: B

Soru 64

Yıldırım Bayezid, Sultanü’r-Rum unvanını hangi makamdan almıştır?

Emir Timur

Memlük Sultanı Berkuk

Moğol Hanı Hülagu

Emir Şahruh

Kara Koyunlu Beyi Kara Yusuf

Açıklama:

Bayezid, Anadolu’nun siyasi birliğini sağlamak amacıyla yaptığı faaliyetlerini meşrulaştırmak için Mısır’daki Abbasi halifesinden Selçuklu Sultanlarına verilen Sultanü’r-Rum unvanını istemişti. Yıldırım Bayezid’in 1395 de Suriye’den Mısır’a dönmüş olan Berkuk’a elçi gönderip Rum ülkesinde sultan olmak için halifeden teşrif istemiş olduğunu ve Berkuk’un da bunu gönderttiğine dair bir bilgi mevcuttur.
Yıldırım Bayezid, Sultanü’r-Rum unvanını Mısır Memlük Sultanı Berkuk'tan almıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 65

Timurlu Hükümdarı Şahruh'un Mısır ve Osmanlı devletleri üzerinde doğrudan doğruya etkili olamamasının nedeni aşağıdakilerden hangisidır?

Mısır Memlük hükümdarı Berkuk'un ordusunun büyüklüğü ve askeri başarıları sonucu Şahruh'un bölgeye girememesi.

Osmanlı Devleti'nin Doğu Anadolu'daki hakimiyetini pekiştirmesi ve Şahruh'un bölgeye girememesi.

Mısır ve Osmanlı arasındaki ittifakın güçlü olması nedeniyle Şahruh'un bölgeye girememesi.

Karakoyunlu Devleti'nin kurulması sonucu Timurlular ile Osmanlı ve Mısır ilişkisinin kopması.

Osmanlı - Şahruh ittifakı sonucu Memlük Hükümdarlarının pasifize olması ve bölgeye girmeye gerek kalmaması.

Açıklama:

Kara Koyunlu Beyi Kara Yusuf 1405’de Mısır üzerine başarısızlıkla sonuçlanan bir sefer yapmış dönüşte Dımaşk’a oradan Mardin ve Musul taraflarında bir süre bulunmuş sonra Bitlis’e gitmişti. Timurlu komutanı Emîr Doladay’dan Avnik’i almayı başardı. Böylece Timurlular Doğu Anadolu’da son üstlerini de kaybetmiş oldular. Timurlu Ebû Bekir Mirza ile Kara Yusuf liderliğindeki Karakoyunlular Aras Irmağı kıyısında savaştılar (1406) yenilen Ebû Bekir kaçmak zorunda kaldı. Taraflar 21 Nisan 1408 günü Tebriz’in iki konak güneyindeki Serd-rûd mevkiinde tekrar savaştılar. Savaş Miranşah’ın ölümü ve Ebû Bekir’in yenilgisiyle sonuçlandı. Böylece Azerbaycan ve Irak-ı Arap ve Acem Timur’un ölümünden üç yıl geçmeden Timurlu mirzalardan tamamen boşalmış oldu. Kara Yusuf ’un bu başarıları sonucu bölgede Karakoyunlu devleti kurulmuş oldu. Karakoyunlular nedeniyle Şahruh, Yakın Şark’ın iki önemli siyasi kuvveti olan Mısır ve Osmanlı devletleri üzerinde doğrudan doğruya etkili olamadı.
Timurlu hükümdarı Şahruh'un Mısır ve Osmanlı devletleri üzerinde doğrudan doğruya etkili olamamasının nedeni, Karakoyunlu Devleti'nin kurulması sonucu Timurlular ile Osmanlı ve Mısır ilişkisinin kopmasıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 66

Timurlu devletinin Ali Kuşcu, Gıyasüddin Kaşi, Kadızade-i Rumi gibi alimler için bir çekim merkezi haline gelmesi, hangi hükümdar zamanında olmuştur?

Timur

Şahruh

Uluğ Bey

Ebü’l- Kasım Babür

Baysungur

Açıklama:

Uluğ Bey’in Maveraünnehir bölgesinde babasının yüksek himayesindeki uzun yöneticilik süresi siyasi tarihten çok ilim tarihi bakımından önemlidir. Zira o burada ilim adamlarını himaye ederek matematik ve astronomi ilimleri bakımından çok parlak bir devir yaşanmasını sağlamış ve âlim hükümdar olarak tanınmıştır. Bizzat kendisinin bir ilim adamı olarak yer aldığı ilmi faaliyetler neticesinde Zic-i Uluğ Bey olarak da tanınan zic hazırlanmıştır. Semerkan’da kurduğu rasathanede birlikte çalıştığı Ali Kuşcu, Gıyasüddin Kaşi, Bursa’dan buraya gitmiş olan Kadızade-i Rumi gibi alimler ilim tarihinde ayrıcalıklı yerleri olan simalardır.
Timurlu devletinin Ali Kuşcu, Gıyasüddin Kaşi, Kadızade-i Rumi gibi alimler için bir çekim merkezi haline gelmesi, Uluğ Bey zamanında olmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 67

Timurlu tahtında 1447-1458 tarihleri arasında yaşanan karmaşadan yararlanarak topraklarını Timurlu aleyhine genişleten devlet, aşağıdakilerden hangisidir?

Karakoyunlular

Osmanlılar

Memlükler

Moğollar

Akkoyunlular

Açıklama:

Babür’ün ölümü ile Horasan’da mücadeleler tekrar başlamış ve Ebû Said Herat’ı alıncaya kadar devam etmiştir. Bu şekilde Timurlu tahtı 1447-1458 tarihleri arasında karmaşık ve yoğun bir dönem yaşamıştır. Bu durumdan en fazla istifade eden Kara Koyunlular oldu. Kara Koyunlu Cihanşah, Timurlu başkenti Herat’a kadar ilerledi ve burayı ele geçirdi.
Timurlu tahtında 1447-1458 tarihleri arasında yaşanan karmaşadan yararlanarak topraklarını Timurlu aleyhine genişleten devlet Karakoyunlular'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 68

Timurlu hakimiyetinin Maveraünnehir ve Horasan’da sonunu getiren hükümdar, aşağıdakilerden hangisidir?

Akkoyunlu Hasan Bey

Ali Şir Nevai

Yadigar Muhammed

Emîr Hüsrev Şah

Şeybani Han

Açıklama:

Belh Şeybani Han’ın eline geçti. Özbeklerin Belh, Andahud, Şuburgan ve Faryabı ele geçirerek Herat’a yöneldikleri haberinin gelmesi üzerine harekete geçen hükümdar yolda hastalandı ve vefat etti ( 5 Mayıs 1506) . Hüseyin Baykara’nın vefatı Timurlu hanedanının da sonu oldu. Onun vefatından bir yıl sonra Herat
Şeybani Han’ın eline geçti.
Timurlu hakimiyetinin Maveraünnehir ve Horasan’da sonunu getiren hükümdar, Şeybani Han'dır.

Doğru Cevap: E

Soru 69

Babür tarafından oluşturulan yeni bir yazı çeşidi olan Hatt-ı Babüri, hangi harflerin birleştirilmesinden oluşturulmuştur?

Göktürk - Runik

Arap - Göktürk

Uygur - Kiril

Arap - Uygur

Göktürk - Uygur

Açıklama:

Babür, sahip olduğu bir şeyler yapma ruhu ve sanat-estetik merakıyla Uygur harfleri ve stili ile Arap harflerini kaynaştırarak yeni bir yazı çeşidi, yani Hatt-ı Babüri’yi icat etmiştir.
Babür tarafından oluşturulan yeni bir yazı çeşidi olan Hatt-ı Babüri, Arap ve Uygur harflerinin oluşturulmasından oluşturulmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 70

Aşağıdakilerden hangisi Babür'ün eserlerinden biri değildir?

Aruz Risâlesi

Dîvân

Kutadgu Bilig

Mübeyyen

Vekâyi

Açıklama:

Babür'ün eserleri: Vekâyi (Babür’ün Hâtıratı, Babürnâme), Aruz Risâlesi, Mübeyyen, Risâle-i Vâlidiyye Tercümesi ve Dîvân'dır. Kutadgu Bilig, Yusuf Has Hacib tarafından yazılmıştır.
Kutadgu Bilig Babür'ün eserlerinden biri değildir.

Doğru Cevap: C

Soru 71

Babürlüler Devleti’nde toprak dağıtımı, damgalama düzeni ve malî alanda önemli reformlar yaparak ilk teşkilatlanmayı gerçekleştiren hükümdar aşağıdakilerden hangisidir?

Cihangir Şah

Şah Cihan

Şâh-ı Âlem

Bahadır Şah

Ekber Şah

Açıklama:

Babürlüler Devleti’nde ilk teşkilatlanmayı Ekber gerçekleştirmiştir. Bu dönemde toprak dağıtımı, damgalama düzeni ve malî alanda önemli reformlar uygulamaya konulmuştur.
Babürlüler Devleti’nde toprak dağıtımı, damgalama düzeni ve malî alanda önemli reformlar yaparak ilk teşkilatlanmayı gerçekleştiren hükümdar Ekber Şah'tır.

Doğru Cevap: E

Soru 72

Aşağıdakilerden hangisi Yıldırım Bayezid ile Timur arasında cereyan eden ve Ankara Savaşı ile sonuçlanan mücadelenin nedenleri arasında sayılamaz?

Erzincan emîrliği meselesi

Sivas’ın Timur tarafından alınışı

Mülteciler meselesi

Osmanlı'nın Fetret dönemine girmesi

Anadolu beylerinin şikâyeti

Açıklama:

Osmanlı Devletinin Fetret dönemine girmesi Ankara Savaşının sonuçları arasındadır. Doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 73

Timur ölünce, babası tarafından veliaht seçilmemesine rağmen saltanat mücadelesini kazanan ve devrinin kaynaklarında hakan-ı said, bahadır gibi lakaplarla anılan kişi kimdir?

Pir Muhammed

Mirza Şahruh

Tugay Terken Aga Karahitay

Ömer Mirza

Miranşah

Açıklama:

Babası tarafından veliaht seçilmemişse de cesur ancak şedit olmayan, dindar ve mülayim kişiliği ile saltanat mücadelesinin galibi Mirza Şahruh (1405-1447) oldu. Devrinin kaynaklarında hakan-ı said, bahadır gibi lakaplarla anılmaktadır. Doğru cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 74

Sabık hükümdar Sultan Ebu Said’in farklı bölgelerin idaresine getirilmiş olan oğullarını yenerek Timurlu Devletinde saltanatını oturtan, Ömer Şeyh kolundan Timur’un torunu aşağıdakilerden hangisidir?

Mirza Ebu Bekir

Ali Şir Nevai

Hüseyin Baykara

Uluğ Bey

Muhammed Kasım

Açıklama:

1438’de Herat’ta dünyaya gelen Hüseyin Baykara, Ömer Şeyh kolundan Timur’un torunudur. Saltanatını oturtabilmesi için sabık hükümdar Sultan Ebu Said’in her biri bir bölgenin idaresine getirilmiş olan oğullarını da yenmesi gerekmiştir. Doğru cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 75

Timurlular devrinde, orduda özellikle muhasaralarda görev yaptığı anlaşılan ve delik delmek, kuyu ya da lağım kazmak gibi işlerle uğraşan istihkamcılar aşağıdaki hangi isimle anılırlar?

Çahurgan

Muhtesip

Muharip

Bakavul

Daruga

Açıklama:

Orduda Çahurgan denilen ve özellikle muhasaralarda görev yaptığı anlaşılan istihkamcılar vardı. Bunlar delik delmek, kuyu kazmak, lağım kazmak gibi işlerle uğraşıyorlardı. Doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 76

Kadızade-i Rumi ve Gıyasüddin Kaşi ve Ali Kuşcu gibi bilim adamları ile rasathanede gözlem yapmış ve 17. asra kadar Avrupa'da, 19. asra kadar da İslam dünyasında ve Hindistan’da kullanılan bir yıldız kataloğu hazırlatmış Timurlu sultanı aşağıdakilerden hangisidir?

Emîr Timur Güregen

Ebu Said

Hüseyin Baykara

Mirza Şahruh

Uluğ Bey

Açıklama:

Uluğ Bey, Kadızade-i Rumi ve Gıyasüddin Kaşi ve Ali Kuşcu gibi bilim adamları ile rasathanede gözlem yapmış ve bir yıldız kataloğu (Zic-i Uluğ Bey) hazırlatmıştı. Onlar burada bir ekol oluşturdular ve İslam dünyasında Nasırüddin Tusî’den sonraki dönemin doruk noktasını teşkil ettiler. Hazırlanan Zic, 17. asra kadar Avrupa 19. asra kadar İslam dünyasında ve Hindistan’da kullanılmaya devam etti. Doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 77

Timurlu Devletinde dönemin kültür hayatına damgasını vuran ve hattat, nakkaş, musikişinas ve şairleri himaye etmenin yanı sıra imar faaliyetlerine de ciddi katkıda bulunmuş Türk Edebiyatının mühim şahsiyeti kimdir?

Şah İsmail

Ali Şir Nevai

Emîr Firuzşah

Şah Melik

Hüseyin Baykara

Açıklama:

Dönemin kültür hayatına damgasını vuran Ali Şir Nevaî’dir. Çağatay edebiyatında klasik devreyi oluşturan; Dîvân, mesnevi, tezkire, tarih gibi türlerde otuza yakın eser veren Nevayi, devrinin olduğu kadar Türk Edebiyatının da en mühim şahsiyetlerinden biridir. Müzikten hatta, tarihten şiire kadar hüner sahibi hemen herkesi himaye etmiş ve imar faaliyetlerine de ciddi katkıda bulunmuştur. Doğru cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 78

Babür’ün kendi yaşadıklarını bizzat anlatıp Çağatayca kaleme aldığı ve sadece Çağatayca’nın değil, bütün Türk edebiyatının en güzel mensur örnekleri arasında sayılan eseri aşağıdakilerden hangisidir?

Aruz Risâlesi

Mübeyyen

Vekâyi

Risâle-i Vâlidiyye Tercümesi

Dîvân

Açıklama:

Vekâyi (Babür’ün Hâtıratı, Babürnâme), Babür’ün kendi yaşadıklarını anlattığı ve bizzat Çağatayca kaleme aldığı bir eserdir. Sadece Çağatayca’nın değil, bütün Türk edebiyatının en güzel mensur örnekleri arasında sayılmaktadır. Bu kitabın en büyük özelliği, hadiselerin bir hükümdardan beklenmeyecek derecede samimiyetle kaleme alınmış olmasıdır. Ayrıca eser, çeşitli dillere tercüme edilerek defalarca basılmıştır. Doğru cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 79

Babürlüler Devleti’nde ilk teşkilatlanmayı gerçekleştiren ve döneminde toprak dağıtımı, damgalama düzeni ve malî alanda önemli reformlar uygulamaya koyan hükümdar aşağıdakilerden hangisidir?

Hümayun

Muhammed Cihangir

Ekber Şah

Gâzî Zahîrüddîn Muhammed Babür

Ömer Şeyh Mirza

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 80

1862 senesindeki vefatıyla Babür hanedanının Hindistan’ın tarih sahnesinden çekildiği son Babür hükümdarı kimdir?

Şah Cihan

Cihangir Şah

Şah Birinci Abbas

II. Bahadır Şah

Cihândâr Şah

Açıklama:

1837 senesinde Babürlülerin son hükümdarı II. Bahadır Şah hükümdar ilan edildi. II. Bahadır Şah’ın vefatıyla Babür hanedanı Hindistan’ın tarih sahnesinden çekildi. Doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 81

Timur’un da mensup olduğu Çağatay ulusu’nun sosyal yapısı hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Çağatay Han’a verilen bölgenin sınırları doğuda Beşbalık bölgesini içine alacak şekilde başlıyor, batıda Ceyhun Irmağı’na kadar uzanıyordu. Kuzeyde İli Nehri havzası ve Yedisu bölgesi de onun hanlık bölgesine dahil idi

Bu alanın nüfusu büyük miktarda yerleşik, tarıma dayalı nüfus, sayısız göçebe Türk-Moğol kabilesi ile Bedehşan ve Hindikuş’un dağlı ahalisinden oluşuyordu.

Bu dönemde konar-göçerler politik gücü belirlerken, yerleşik ahali Çağatay ulusunun ekonomik hayatında rol oynuyordu.

Timur’un devletinin temelini oluşturan nüfusu göçebe olup tarım ve hayvancılıkla uğraşıyordu.ı Türk-Moğol boylarına mensuptu.

Bu boylar arasında Barlas, Celayir, Arlat gibi eski boyların yanı sıra Karunas, Yasavuri gibi yeni oluşan boylarda vardı.

Açıklama:

Çağatay Hanlığı, Türk-Moğol kabile konfederasyonu idi ve önceleri han ailesi daha sonraları ise güçlenen, hanedana mensup olmayan boy beyleri, (ulus emîrleri) tarafından idare edildi. Bu emîrler Cengiz soyundan kukla bir han kullanarak idarelerini meşrulaştırıyorlardı. Timur’un faaliyete başladığı XIV. asır ortalarında Çağatay ulusu geniş alanları kaplıyordu. Bu alanlar Maveraünnehir, bugünkü Afganistan olarak bilinen yerin kuzey ve doğu kesimlerini içine alıyordu. Bu alanın nüfusu büyük miktarda yerleşik, tarıma dayalı nüfus, sayısız göçebe Türk-Moğol kabilesi ile Bedehşan ve Hindikuş’un dağlı ahalisinden oluşuyordu. Bu dönemde konargöçerler politik gücü belirlerken, yerleşik ahali Çağatay ulusunun ekonomik hayatında rol oynuyordu. Timur’un devletinin temelini oluşturan nüfusu şehirlerde oturan tarım, ticaret erbabı ve Türk-Moğol boylarından oluşuyordu.

Doğru Cevap: D

Soru 82

Emir Timur için aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

1360- 70 arasında Maveraünnehir’e hakim olmayı başardı. Buradaki emîrlerin kendi arasında ve emîrlerle hanlar arasında cereyan eden mücadelelerden başarıyla çıkmayı başardı.

Harezm üzerine dört sefer düzenleyerek burayı ele geçirdi. Kuzey ülkelerinden gelen kürk, bal, balmumu, İskandinav ülkelerinden balık dişi, tutkal, zırh ve kılıçlar, Deşt-i Kıpçaktan at ve sığır sürüleri gibi emtialar Harezm pazarlarında satışa sunuluyordu. Bu şekilde başlayan Harezm Seferleri Timur’un 1370-1379 arasında dört defa bölgeye yürümesi ve nihayet burayı ele geçirmesiyle sona erer

1376’da kendisine sığınan Toktamış Oğlan’ı Altın Orda’da saltanat mücadelesine girmesi için desteklemiş ve defalarca yenilip tekrar geldiğinde desteklemeye devam etmişti. Toktamış bu destekler sayesinde önce Altın Orda’nın doğu kısmında, daha sonra batı kanadında Emîr Mamay’ı yenerek (1381) Altın Orda’nın tamamına hâkim oldu

Timur, Toktamış’ı yendikten sonra (1391) Şiraz, Kazerun, İsfahan, Hemedan’dan ilerleyerek Bağdat önlerine geldi (1393). Bağdat’tan sonra Tekrit’i ele geçirdi. Buradan bölgedeki devletlere ve hâkimlere kendine bağlanmaları için mektuplar gönderdi. Erzincan Emîri Taharten, Karamanoğlu, Dulkadiroğlu, Kara Koyunlu, Ak Koyunlu beyleri, Sivas-Kayseri hâkimi Kadı Burhaneddin’e bu meyanda haber göndermişti. Fakat hiç birinden cevap alamadı.

1391 ve 1395 yıllarında iki defa Deşt-i Kıpçak’a yürüyen Timur ilk sefer ile Doğu Deşt-i Kıpçak’ı ikinci seferde ise Altın Orda’nın batı kanadını vurarak Toktamış’ın gücünü kırmış oldu.

Açıklama:

1360- 70 arasında Maveraünnehir’e hakim olmayı başardı. Buradaki emîrlerin kendi arasında ve emîrlerle hanlar arasında cereyan eden mücadelelerden başarıyla çıkmayı başardı.
Harezm üzerine dört sefer düzenleyerek burayı ele geçirdi. Kuzey ülkelerinden gelen kürk, bal, balmumu, İskandinav ülkelerinden balık dişi, tutkal, zırh ve kılıçlar, Deşt-i Kıpçaktan at ve sığır sürüleri gibi emtialar Harezm pazarlarında satışa sunuluyordu. Bu şekilde başlayan Harezm Seferleri Timur’un 1370-1379 arasında dört defa bölgeye yürümesi ve nihayet burayı ele geçirmesiyle sona erer
1376’da kendisine sığınan Toktamış Oğlan’ı Altın Orda’da saltanat mücadelesine girmesi için desteklemiş ve defalarca yenilip tekrar geldiğinde desteklemeye devam etmişti. Toktamış bu destekler sayesinde önce Altın Orda’nın doğu kısmında, daha sonra batı kanadında Emîr Mamay’ı yenerek (1381) Altın Orda’nın tamamına hâkim oldu
Timur, Toktamış’ı yendikten sonra (1391) Şiraz, Kazerun, İsfahan, Hemedan’dan ilerleyerek Bağdat önlerine geldi (1393). Bağdat’tan sonra Tekrit’i ele geçirdi. Buradan bölgedeki devletlere ve hâkimlere kendine bağlanmaları için mektuplar gönderdi. Erzincan Emîri Taharten, Karamanoğlu, Dulkadiroğlu, Kara Koyunlu, Ak Koyunlu beyleri, Sivas-Kayseri hâkimi Kadı Burhaneddin’e bu meyanda haber göndermişti. Fakat hiç birinden cevap alamadı. Timur’un Tekrit’ten gönderdiği mesaja bölgedeki devlet ve beyliklerin hepsi olumsuz cevap vermedi. Timur’un mektubuna yukarıda adı geçen Sivas-Kayseri hâkimi Kadı Burhaneddin olumsuz cevap vermiş, Mısır Sultanı Berkuk Timur’un elçisini öldürtmüştü. Ancak Timur’un bölgeye gelmesine memnun olanlar da vardı. Erzincan hâkimi Taharten, Karamanoğlu Alaaddin Bey ve Dulkadiroğlu Sevli Bey’ler Timur’un davetine olumlu cevap vermişlerdi. Bunlardan Alaadin Bey, Anadolu veya Suriye’ye yapacağı seferde kendisine katılmayı vaad ediyor, Dulkadiroğlu ise Timur’u Suriye üzerine sefere teşvik ediyordu.
1391 ve 1395 yıllarında iki defa Deşt-i Kıpçak’a yürüyen Timur ilk sefer ile Doğu Deşt-i Kıpçak’ı ikinci seferde ise Altın Orda’nın batı kanadını vurarak Toktamış’ın gücünü kırmış oldu.

Doğru Cevap: D

Soru 83

Aşağıdakilerden hangisi Yıldırım Beyazıd ile Timur arasında cerayan eden Ankara savaşının nedenleri arasında yer almaz?

Erzincan Emîrliği Meselesi

Anadolu Beylerinin Şikâyeti

Sivas’ın Timur Tarafından Alınışı

Mülteciler Meselesi (Karakoyunlu Kara Yusuf ve Sultan Ahmet Celayiri’nin Bayazid’a sığınması)

Canberdi Gazeli isyanı

Açıklama:

Yıldırım Bayezid ile Timur arasında cereyan eden ve Ankara Savaşı ile sonuçlanan mücadelenin nedenlerini şu başlıklar altında sıralayabiliriz. 1. Erzincan Emîrliği Meselesi 2. Anadolu Beylerinin Şikâyeti 3. Sivas’ın Timur Tarafından Alınışı 4. Mülteciler Meselesi (Karakoyunlu Kara Yusuf ve Sultan Ahmet Celayiri’nin Bayazid’a sığınması) Bütün bu sebepler biri doğuda biri batıdaki bu iki büyük asker hükümdarı karşı karşıya getirmiş ve savaş kaçınılmaz olmuştu. Yukarıda sıraladığımız maddeler o dönemde cereyan eden olaylar sonucu ortaya çıkan problemlerdi.

Doğru Cevap: E

Soru 84

Aşağıdakilerden hangisi 28 Temmuz 1402 tarihinde gerçekleşen Ankara savaşının sonuçlarından biri değildir?

Karamanoğlu beyliğinin topraklarını genişletmesi

Anadolunun siyasi birliğinin bozulması

Osmanlı Devletinin fetret dönemine girmesi

Sivasın Timur’un eline geçmesi

Bizans ömrünün daha fazla uzaması (50 yıl daha)

Açıklama:

Ankara Savaşı Türk tarihinde iki müslüman devlet arasında yapılan en büyük savaşlardan biridir. Bu yenilgiden sonra, Anadolu’da uzun mücadeleler sonunda kurulmuş olan Türk birliği bozulmuş, ayrıca devletin fütuhat hareketi ve bu arada İstanbul’un fethi yarım yüzyıla yakın bir süre aksamıştır. Savaşı takiben Anadolu beylikleri yeniden canlanmış, Timur orduları tarafından şehirler yağmalanmış ve Osmanlılar’ın kurduğu düzen bozulmuştur. Ayrıca Osmanlı şehzadeleri arasında başlayan taht mücadeleleri (bk. FETRET DEVRİ) pek çok yerin elden çıkmasına ve kardeş kanı dökülmesine yol açmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 85

Timurlu devri Çağatay edebiyatının temsilci olup; Dîvân, mesnevi, tezkire, tarih gibi türlerde otuza yakın eser veren ve devrinin olduğu kadar Türk Edebiyatının da en mühim şahsiyetlerinden biridir. Müzikten hatta, tarihten şiire kadar hüner sahibi hemen herkesi himaye etmiş ve desteklemiş sadece hattat, nakkaş, musikişinas ve şairleri himaye etmekle kalmamış imar faaliyetlerine de ciddi katkıda bulunan sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?

Ahmet Yesevi

Kaşgarlı Mahmut

Ali Şir Nevai

Hafız Ebru

İbn-i Batuta

Açıklama:

Timurlu devleti ve idarecileri Hüseyin Baykara döneminde artık tam anlamıyla şehirli bir toplum olmuş, askerin savaşçılık özelliği kalmamış, Özbekler karşısında askerî anlamda ciddi başarısızlıklar yaşanmıştır. Hüseyin Baykara bizzat divan sahibi bir şairdi. Dönemin belki hükümdar kadar önemli siması Ali Şir Nevai, kültür hayatının baş hamisi olarak, hatta hükümdarı gölgede bırakacak kadar önde görünmektedir. Politik küçülmenin aksine edebiyat alanında zengin bir dönem yaşanmıştır. Ali Şir Nevai’bu hususta başlı başına ilginç bir simadır. Çağatay edebiyatında klasik devreyi oluşturan; Dîvân, mesnevi, tezkire, tarih gibi türlerde otuza yakın eser veren Nevayi, devrinin olduğu kadar Türk Edebiyatının da en mühim şahsiyetlerinden biridir. Hükümdar, bizzat kendisi de divân sahibi olan, Hüseyin Baykara’dır; ancak dönemin kültür hayatına damgasını vuran Ali Şir Nevaî’dir. Müzikten hatta, tarihten şiire kadar hüner sahibi hemen herkesi himaye etmiş ve desteklemiştir. Ali Şir Nevaî sadece hattat, nakkaş, musikişinas ve şairleri himaye etmekle kalmamış imar faaliyetlerine de ciddi katkıda bulunmuştur. Ali Şir Nevai ondört köprü, dokuz hamam, elli iki ribat, on dokuz su deposu, bir darü’l-huffaz, bir hastahane, beş imaret, yedi hankah, dört medrese, ve yirmi mescit yaptırmıştı.

Doğru Cevap: C

Soru 86

Timurlu tahtında Şahruh’dan sonra Horasan ve Maveraünnehr’i bir idare altında toplamayı başaran son hükümdar aşağıdakilerden hangisidir?

Uluğ Bey

Cihangir Şah

Sultan Ebu Said

Pir Muhammed

Ömer Mirza

Açıklama:

Sultan Ebu Said (1451-1469) Timurlu tahtında Şahruh’dan sonra Horasan ve Maveraünnehr’i bir idare altında toplamayı başaran son hükümdar oldu.

Doğru Cevap: C

Soru 87

Babür İmparatorluğu ne zaman ve kim tarafından kurulmuştur?

1507 senesinde de Kandahar’ı zapt ettikten sonra Zahireddin Muhammed Han tarafından

1511’de Safevilerin yardımıyla Semerkant ile Buhara’yı ele geçirdi Zahireddin Muhammed Han tarafından

1514 yılında Şah İsmail’in Çaldıran Savaşı’nda Yavuz Sultan Selim karşısında yenilgisinden sonra Humayun Han tarafından

1525 senesinde Pencap’ı istila etti ve hemen ardından Humayun Han tarafından

21 Nisan 1526’da İbrahim Lûdî ile Babür Arasında yapılan Panipat Savaşı sonunda Zahireddin Muhammed Han tarafından

Açıklama:

Büyük Hindistan seferi 1525 senesinde gerçekleşti. Evvela Pencap’ı istila etti ve hemen ardından Delhi üzerine yürüdü. Bu sırada Kuzey Hindistan’ın hâkimiyeti Lûdîler’in elinde ve başlarında İbrahim Lûdî bulunmaktaydı. Babür İbrahim’in üzerine yürümek için Panipat Ovası’na geldi ve karargâhını kurdu. Lûdî’nin ordusu çok kalabalıktı ve üstelik bin kadar da fil bulunmaktaydı. Buna karşılık Babür’ün askerlerinin sayısı 12.000 civarındaydı. 21 Nisan 1526 günü iki ordu şiddetli bir savaşa tutuştular. Ateşli silah kullanan Babür karşısında İbrahim Lûdî ağır hezimete uğradı ve hayatını kaybetti. Böylece Lûdîler’in hâkimiyeti sona ererken Babür Delhi ve Agra’yı ele geçirerek Kuzey Hindistan’da Babürlüler Hanedanı’nı kurdu.

Doğru Cevap: E

Soru 88

Zahireddin Muhammed Babür için aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Babür’ün en tehlikeli rakibi Safafi Hükümdarı Muhammed Şeybâni Han (1500-1510) idi.

1507 senesinde de Kandahar’ı zapt etti. Babür geleceğini Afganistan’da inşa etmeye karar verdi ve Kabil merkezli yeni bir devlet kurdu. Ayrıca Kandahar Kalesi’nin fethiyle, Hindistan-Afganistan ve İran yolunu kontrol altına aldı

1514 yılında Şah İsmail’in Çaldıran Savaşı’nda Yavuz Sultan Selim karşısında yenilmesi üzerine Özbekler yeniden Mâverâünnehir’de güçlendiler.

21 Nisan 1526 günü iki ordu şiddetli bir savaşa tutuştular. Ateşli silah kullanan Babür karşısında İbrahim Lûdî ağır hezimete uğradı ve hayatını kaybetti. Böylece Lûdîler’in hâkimiyeti sona ererken Babür Delhi ve Agra’yı ele geçirerek Kuzey Hindistan’da Babürlüler Hanedanı’nı kurdu

Açıklama:

Babür’ün asıl hedefi Semerkant’ı ele geçirmekti. Nitekim saltanatının ilk yıllarında bu arzusunu gerçekleştirerek kısa süre de olsa 1497 ve 1501 yıllarında iki kez Semerkant’a hâkim olmuştur
Babür’ün en tehlikeli rakibi Özbek Hükümdarı Muhammed Şeybâni Han (1500-1510) idi.
Babür, 1501 yılında Ser-i Pûl Meydan Savaşı’nda Özbeklerle giriştiği mücadelede mağlup olunca Taşkent’teki dayısının yanına sığındı
1507 senesinde de Kandahar’ı zapt etti. Babür geleceğini Afganistan’da inşa etmeye karar verdi ve Kabil merkezli yeni bir devlet kurdu. Ayrıca Kandahar Kalesi’nin fethiyle, Hindistan-Afganistan ve İran yolunu kontrol altına aldı
Babür, 1511’de Safevilerin yardımıyla Semerkant ile Buhara’yı ele geçirdi.
1514 yılında Şah İsmail’in Çaldıran Savaşı’nda Yavuz Sultan Selim karşısında yenilmesi üzerine Özbekler yeniden Mâverâünnehir’de güçlendiler.
21 Nisan 1526 günü iki ordu şiddetli bir savaşa tutuştular. Ateşli silah kullanan Babür karşısında İbrahim Lûdî ağır hezimete uğradı ve hayatını kaybetti. Böylece Lûdîler’in hâkimiyeti sona ererken Babür Delhi ve Agra’yı ele geçirerek Kuzey Hindistan’da Babürlüler Hanedanı’nı kurdu

Doğru Cevap: B

Soru 89

Babür’ün kendi yaşadıklarını anlattığı ve bizzat Çağatayca kaleme aldığı bu eser aşağıdakilerden hangisidir?

Vekâyi

Mübeyyen

Dîvân

Tarih-i Reşidi

Aruz Risâlesi

Açıklama:

Babür’ün Eserleri Vekâyi (Babür’ün Hâtıratı, Babürnâme): Babür’ün kendi yaşadıklarını anlattığı ve bizzat Çağatayca kaleme aldığı bu eseri sadece Çağatayca’nın değil, bütün Türk edebiyatının en güzel mensur örnekleri arasında sayılmaktadır. Bu kitabın en büyük özelliği, hadiselerin bir hükümdardan beklenmeyecek derecede samimiyetle kaleme alınmış olmasıdır. Ayrıca eser, çeşitli dillere tercüme edilerek defalarca basılmıştır. Aruz Risâlesi: Bu eser, Babür’ün edebiyat nazariyatçılığı yönünü ortaya koymuştur. Aruz konusunda yazılan Türkçe ve Farsça benzerlerinden biraz farklı olan bu eserinde Babür, bilinen vezin, sanat ile nazım şekillerini, kendisinden ve başka şairlerden örnekler vererek açıklamıştır. Mübeyyen: Babür’ün Hanefî fıkhıyla ilgili bazı konuları (sefer, misafirlik, zekât, öşür, haraç…) mesnevî tarzında ve failün vezniyle yazdığı bir risâledir. Risâle-i Vâlidiyye Tercümesi: Bir Nakşibendî şeyhi olan Hoca Ubeydullah’ın, tasavvuf ahlâkı konusunda Farsça olarak yazmış olduğu “Validiyye” risâlesinin manzum tercümesidir. Dîvân: Bu eser, Babür’ün hayat felsefesini, karakterini ve sanat gücünü göstermesi açısından son derece önemlidir. Divan’da Babür’ün; aşk, tabiat, güzellik gibi kavramları işlediği şiirleri ile içtimai, ahlakî ve tasavvufî şiirleri de bulunmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 90

Babürlülerin son hükümdarı aşağıdakilerden hangisidir?

Şah Cihan

II. Bahadır Şah

Âlemgir Şah

Ahmed Şah Dürrânî

Ekber Babürlü

Açıklama:

1837 senesinde Babürlülerin son hükümdarı II. Bahadır Şah hükümdar ilan edildi. 1857 senesinde II. Bahadır Şah, büyük bir ayaklanma ile Delhi ve çevresini aldı. Adına para bastırmaya ve hutbe okutmaya muvaffak oldu. İngilizler buna şiddetle tepki gösterdiler. Hindistan’daki İslam düşmanları, Hindular ve hain vezir Ahsenullah Han’ın yardımı ile İngiliz askeri Delhi şehrine girdi. Evleri, dükkânları basıp, malları ve paraları yağma ettiler. Zulümlerle kadın ve çocukları kılıçtan geçirdiler. İçecek su bile bulunmaz oldu. Hümayun’un türbesine sığınan çok yaşlı Bahadır Şah’ı, çoluk çocukları ile elleri bağlı olarak Kale tarafına götürdüler. Sonra Sultanı, zevcesini ve diğer yakınlarını Rangon şehrine sürerek hapis ettiler. İngilizler Delhi’de üç bin Müslüman’ı kurşunlayarak, yirmi yedi bin kişiyi de keserek şehid ettiler. Eşi bulunmayan ve kıymet biçilemeyen ziynet eşyalarını gemilere doldurup, Londra’ya götürdüler. 1862 senesi Kasım ayında bu son Babürlü temsilcisi öldü. II. Bahadır Şah’ın vefatıyla Babür hanedanı Hindistan’ın tarih sahnesinden çekildi

Doğru Cevap: B

Ünite 7

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi Türkmenistan’da kurulmuş olan Buhara Hanlığı'nda yer alan hanedanlıklardan birisi değildir?

Ebu’l-Hayrlılar (Şibanîler)

Aştarhanîler

Tukay-Timurlular

Mangıtlar

Kıpçaklar

Açıklama:

Kaynaklarda Buhara Hanlığı, Buhara Özbek Hanlığı, Mâverâünnehr Özbek Hanlığı veya Mâverâünnehr Özbekleri gibi isimlerle anılan bu siyasi yapıda birbiri ardı sıra üç hanedan işbaşına gelmiştir: Ebu’l-Hayrlılar (Şibanîler), Astrahanîler (Aştarhanîler, Tukay-Timurlular, Canıoğulları) ve Mangıtlar. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisinde Buhara Hanlığında iş başına gelen hanedanlıklar sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Mangıtlar - Astrahaniler - Ebu’l-Hayrlılar

Ebu’l-Hayrlılar - Astrahaniler - Mangıtlar

Astrahaniler - Mangıtlar - Ebu’l-Hayrlılar

Ebu’l-Hayrlılar - Mangıtlar - Astrahaniler

Mangıtlar - Ebu’l-Hayrlılar - Astrahaniler

Açıklama:

Özbek Hanlıkları arasında yer alan Buhara Hanlığında sırasıyla Ebu’l-Hayrlılar (1500-1598), Astrahaniler (1599-1756) ve Mangıtlar (1756-1920) işbaşına gelmiştir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi Hokand Hanlığı'nın gerileme ve çöküş dönemindeki önemli olaylar arasında yer almaz?

Hanlıkta Buhara yönetiminin baş göstermesi

Kıpçaklar ve Kırgızlar arasındaki iktidar savaşları

Rusya'nın hanlığı işgal girişimi

Hanedan üyeleri arasındaki mücadeleler

Alim Han'ın yaptığı zulümler

Açıklama:

A, B, C, D seçeneklerinde yer alan olaylar Hokand Hanlığı'nın gerileme ve çöküş döneminde yaşanan gelişmelerdir. Alim Han ise, hanlığın yükseliş döneminde hüküm sürmüş, şeriata bağlı biri olarak söz edilse de, şeriatı uygulama iddiasıyla yaptıkları zulüm olarak algılanmıştır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 4

Özbek ulusu bir siyasi yapı (il) halini hangi dönemde almıştır?

1428-1468

1420-1428

1400-1410

1412-1418

1421-1476

Açıklama:

Buhara Hanlığı’nın esas unsurunu oluşturan Özbek ulusu, Altın Orda Hanlığı hükümdarlarından Özbek Han (1313-1341) döneminde ortaya çıkmış, ancak bir siyasi yapı (il) halini ancak Ebu’l-Hayr Han (1428-1468) zamanında almıştır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 5

Il. Abdullah, dört merkezli olarak idare edilen Buhara Hanlığı'nda babası İskender’i hangi tarihte tahta çıkarmıştır?

1550

1556

1561

1572

1580

Açıklama:

II. Abdullah, 1561 yılında babası İskender’i Buhara’da tahta çıkarmasına rağmen, gerçek yönetici kendisi olmuştur. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 6

Buhara Hanlığı'nda Astrahanîler Hanedanı hangi dönemde yönetimde kalmıştır?

1550-1650

1590-1689

1599-1756

1606-1727

1690-1826

Açıklama:

Astrahanîler Hanedanı Dönemi 1599-1756 tarihleri arasındadır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 7

Buhara Hanlığı'nda Mangıtlar Hanedanı kaç yıl hüküm sürmüştür?

130

148

161

164

180

Açıklama:

Mangıtlar Hanedanı Dönemi 1756-1920 arasında 164 yıl sürmüştür. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 8

Türkistan Hanlıkları içinde Özbeklerin kurduğu ikinci devlet olan Hive Hanlığı hangi bölgede ortaya çıkmıştır?

Harezm

Semerkand

Buhara

Kaşgar

Kokand

Açıklama:

Türkistan Hanlıkları içinde Özbeklerin kurduğu ikinci devlet olan Hive Hanlığı Harezm’de ortaya çıkmıştır. Harezm, Aral Gölü’nün hemen güneyinde, Amu-Derya (Ceyhun, Oxus) Nehri’nin aşağı mecrası boyunca uzanan bölgenin adıdır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Hive Hanlığı'nda Nadir Şah hangi tarihte öldürülmüştür?

1741

1747

1780

1790

1797

Açıklama:

Nadir Şah 1747 yılında öldürülmüştür. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 10

Kazak Hanlığı kaç yıl hüküm sürmüştür?

362

370

382

389

402

Açıklama:

Kazak Hanlığı 1465-1847 yılları arasında 382 yıl hüküm sürmüştür. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisinin bünyesinden ayrılan topluluk, Kazak Hanlığını kurmuşlardır?

Özbekler

Başkurtlar

Duğlatlar

Kalmuklar

Nogaylar

Açıklama:

2015 yılında kuruluşunun 550. yılı kutlamaları yapılan Kazak Hanlığı, Doğu Deşt-I Kıpçak’ta hüküm sürmüştür. 15. yüzyılın başından itibaren Altın Orda Hanlığı’nın zayıflaması ile birlikte Doğu Deşt-i Kıpçak’ta yeni gruplar ortaya çıkmıştır. Bu anlamda birliğini ilk tamamlayanlar Mangıtlar (Nogaylar) olmuşlar ve Hazar Denizi’nin kuzeyinde Volga (İdil) ile Ural (Yayık) Nehirleri arasında hayat sürmeye başlamışlardır. Nogayların doğusunda ise Şiban Ulusu yaşamakta ve artık bir müddetten beri onlar Özbekler olarak anılmaktaydı.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Türkistan Hanlıklarında en önemli gelir kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?

Tarım

Ziraat

El sanatları

Savaş Ganimeti

Hayvancılık

Açıklama:

Hanlıklarda savaş neticesinde elde edilen ganimet en önemli gelir kaynağıydı. Ancak bunun yanı sıra havyan yetiştiriciliği, tarım ve zanaat diğer geçim kaynakları olarak önemliydi.

Doğru Cevap: D

Soru 13

Aşağıdaki hanların hangisinin hükümdarlığında Kazak Hanlığı Deşt-i Kıpçak’ın doğu ile merkezi bölgelerine tam anlamıyla hakim olarak kuruluş sürecini tamamlamıştır?

Giray

Kasım

Burunduk

Hak Nazar

Tevkel

Açıklama:

1473 yılında Kazakların yeni hanı, Giray’ın oğlu Burunduk olmuş ve 1511 yılına kadar tahtta kalmıştır. Onun döneminde Kazak Hanlığı, Deşt-i Kıpçak’ın doğu ile merkezi bölgelerine tam anlamıyla hakim olarak kuruluş sürecini tamamlamıştır. Doğru cevap C.

Doğru Cevap: C

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi, Kazakların Rus işgaline karşı gösterdikleri isyan hareketlerinin liderlerinder biri değildir?

Sırım Batur

Colaman Tilenci

İsatay Tayman

Ebu’l-Mambat

Kenasarı Kasım

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 15

Hive Hanlığı, Türkistan hanlıkları içinde Özbeklerin kurduğu kaçıncı devlettir?

Birinci

İkinci

Üçüncü

Dördüncü

Beşinci

Açıklama:

Türkistan Hanlıkları içinde Özbeklerin kurduğu ikinci devlet olan Hive Hanlığı Harezm’de ortaya çıkmıştır. Doğru cevap B.

Doğru Cevap: B

Soru 16

Hive Hanlığı zamanında 1804-1920 yılları arasında hüküm sürmüş hanedanlık aşağıdakilerden hangisidir?

Kongratlar

Kukla Hanlar

Arapşahiler

Mangıtlar

Astrahaniler

Açıklama:

Astrahaniler ve Mangıtlar Buhara Hanlığı döneminde hüküm sürmüştür. Hive Hanlığı zamanında 1804-1920 yılları arasında hüküm sürmüş hanedanlık Kongratlardır. Doğru cevap A.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi Türkistan Hanlıklarının Osmanlı Devleti ile olan ilişkilerinde öne çıkan hususlardan biri değildir?

Hanlıklar Osmanlı Devleti’ne karşı her zaman hürmetkar olmuş

Şii Safevî Devleti ve Rusya’nın varlığı ilişkilerin gelişiminde temel rol oynamıştır.

Osmanlı Devleti, Hanlıkları fethetme politikası izlemiştir.

Hac meselesi ikili ilişkilerde önemli bir husus olmuştur

Hanlıklar Osmanlı Devleti'den askeri uzman, cephane ve kitap talep etmiştir.

Açıklama:

16. yüzyılın başından itibaren Türkistan sahasında birbiri ardı sıra kurulan hanlıklar Osmanlı Devleti’ne karşı her zaman hürmetkar olmuş ve iyi ilişkiler kurmuştur. Bununla birlikte, 16. ve 17. yüzyıllarda Şii Safevî Devleti, müteakiben de Rusya’nın varlığı Osmanlı
Devleti ile Türkistan Hanlıkları arasındaki ilişkilerin gelişiminde temel rol oynamıştır. İkili ilişkilerde bir diğer önemli husus ise hac meselesi olmuştur. Türkistanlı hacılar için Mekke ve Medine’ye gitmeden İstanbul’u ziyaret etmek bir genel kabul halini almıştır. Ek olarak Türkistan Hanlıklarının hükümdarları diğer hanlıklara üstünlük sağlamak ve Rusya ile Çin ilerleyişini durdurmak adına zaman zaman Osmanlı Devleti’nden askerî uzman ve silah talebinde bulunmuş, Buhara Hanlığı hükümdarı Emîr Haydar örneğinde olduğu gibi de medreselerde okutulacak kitap kalmaması gerekçe gösterilerek Osmanlı sultanından kitap talebinde bulunulmuştur. Osmanlı Devleti, hanlıkları fethetme gibi bir politika izlememiştir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 18

Aşağıdaki terimlerden hangisi Türkistan Hanlıklarında 'kukla han' üzerinden kabile beylerinin yönetimi üstlenme girişimini ifade etmektedir?

Altın beşik

Hanbazi

Yedisu

Oyrat

Naip

Açıklama:

Kukla han üzerinden kabile beylerinin yönetimi üstlenme girişimi kaynaklarda hanbazi (han oyunculuğu) olarak nitelendirilmiştir. Doğru cevap B.

Doğru Cevap: B

Soru 19

I. Hanlıklarda en üst düzey yönetici handır.II. Hanlıklar kalabalık bir bürokrasi ağı ile yönetilmiştir.III. Din adamlarının siyasetteki etkisi azdır.IV. Zayıf bir eyalet bürokrasisi hakimdir Türkistan hanlıklarının yönetim anlayışı ile alakalı yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I-III

I-II

III-IV

II-IV

I-IV

Açıklama:

Türkistan hanlıklarında din adamlarının siyasetteki etkisi fazladır ve güçlü bir eyalet bürokrasisi olduğu için bu iki ifade yanlıştır. Hanlıklarda en üst düzey yönetici handır ve hanlıklar kalabalık bir bürokrasi ağı ile yönetilmiştir. Doğru cevap B.

Doğru Cevap: B

Soru 20

Aşağıdaki hanedanlıklardan hangisi Buhara Hanlığı dönemi içerisinde 1500-1598 yılları arasında hüküm sürmüştür?

Ebu’l-Hayrlılar

Astrahaniler

Mangıtlar

Arapşahiler

Kukla Hanlar

Açıklama:

Ebu’l-Hayrlılar, Astrahaniler ve Mangıtlar Buhara Hanlığı Döneminde hüküm sürmüştür. Bunlardan Ebu’l-Hayrlılar 1500-1598 yılları arasında iş başına geçmişlerdir. Doğru cevap A.

Doğru Cevap: A

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi Buhara Hanlığı'nda Ebu'l Hayrlı'lar Hanedanlığı döneminde II. Abdullah'ın yönetimi sırasında gerçekleşen olaylardan biri değildir?

Muhammed Han Şîbani'den sonra bu dönemde hanedanlık en parlak günlerini yaşamıştır.

1584'de Bedehşan'ı fethedilmiştir.

1595'de Yarkend Hanlığını işgal etse de bu işgal kalıcı olmamıştır.

İmar ve iskan faaliyetlerinin yanı sıra ticaret ağının gelişmesi için önemli adımlar atılmıştır.

Babası iskender'in değerli emirlerini öldürtmüştür.

Açıklama:

II. Abdullah 1561 yılında babası İskender’i Buhara’da tahta çıkarmasına rağmen, gerçek yönetici kendisi olmuştur. 1557’de Buhara, 1573’te Belh, 1574’te Hisar, 1578’de Semerkand, 1582’de Taşkent, 1583’te Fergana ona tabi olmuştur. Bütün bu başarılarının arkasında şahsi karizması ve kabiliyetinin yanı sıra Cuybarî Hocalarının desteği önemlidir. Yine 1583 yılında tahta çıkışında bu hocaların o dönemdeki şeyhleri Hoca Ebubekir Sa’d Cuybarî önemli bir rol oynamıştır. Han olduktan sonra da fetihlerine devam eden II. Abdullah, 1584’te Bedehşan, 1588’de Herat, 1589’da Meşhed gibi pek çok şehir ve bölgeyi fethetmiştir. Bunun yanı sıra 1583, 1593 ve 1595 yıllarında Harezm, yine 1595 yılında Yarkend Hanlığı’nı işgal etse de, bu işgaller kalıcı olmamıştır. II. Abdullah 8 Şubat 1598’de vefat etmiştir. II. Abdullah Han dönemi, Muhammed Han Şibanî’den sonra hanlığın en güçlü olduğu dönemdir. Bu husus sadece yapılan fetihlerle değil, imar ve iskân faaliyetleri ile de kendisini gösterir. Bu dönemde başta medrese ve camiler olmak üzere pek çok yapının inşa edilmesinin yanı sıra, sulama sisteminin, ticaretin ve yolların geliştirilmesi için önemli adımlar atılmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 22

Buhara Hanlığı'nda Astrahaniler Hanedanlığı döneminde hangi yönetici zamanında pek çok kabile beyinin devlet görevinden alınarak nüfuzlarının kısıtlandığı ve gelir artımı için paranın ayarıyla oynanarak 1/3 oranında kur artışı sağlandığı görülmektedir?

Sübhan Kulu Han

Ubeydullah Han

Canı Muhammed

Baki Muhammed

Ebu'l Feyz Han

Açıklama:

1702 yılında tahta çıkan Ubeydullah Han (1702-1711) döneminde ise merkezî otoritenin güçlendirilmesi için pek çok kabile beyi devlet görevlerinden alınarak onların nüfuzu kısıtlanmış, gelirin artırılmasına yönelik olarak da yaklaşık 1/3 oranında paranın ayarıyla oynanarak kur ayarlaması yapılmış ve başta Cuybarî Hocalarınınki olmak üzere vakıf arazilerinden vergi alınmaya başlanmıştır. Ancak hanın bu uygulamaları uzun yıllardır hanlıkta güç ve nüfuz oluşturan kişi ve grupları ciddi manada rahatsız etmiş, paranın değerinin düşürülmesi de neredeyse bütün bir hanlık halkının hana tavır almasını gündeme getirmiştir. Sonunda Ubeydullah Han 16 Mart 1711’de suikasta uğradığı gibi sarayı ve hazinesi de yağmalanmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 23

1887 yılında Buhara Halığı'nın başkenti Buhara'da Rus yerleşimlerinin başlaması aşağıdaki hangi olayla gerçekleşmiştir?

Buhara Hanlığının Rusya tarafından işgal edilmesiyle

Buhara Hanlığına Rusya tarafından manda ve himaye uygulanmasıyla

1905'de Buhara'da yaşanan ihtilalle

Cuybarî Hocalarının Rusya'yı harekete geçirmesiyle

Rusya'nın demiryolu hattını hanlığı içine alacak şekilde genişletmesiyle

Açıklama:

Muzafferüddin (1865-1885) zamanında, 1868 yılında Buhara Hanlığı, Rusya tarafından işgal edilerek manda (himaye altında) devlet haline getirilmiştir. Rusya özellikle ilk dönemlerde hanlara doğrudan müdahil olmayıp hanlığın içişlerine karışmamış, hatta ilişkiler işgal öncesindeki şekliyle devam etmiştir. Emîr Abdulahad (1885-1910) her yıl düzenli olarak St. Petersburg’u ziyaret etmiştir. Ancak Rus hükümeti 1887 yılında demiryolu hatlarını hanlığı da içine alacak şekilde genişlettikten sonra iş değişmiş, özellikle başkent Buhara’da Rus yerleşim birimleri oluşturulmuştur. 1905 İhtilali’nden sonra Buhara Hanlığı’nda yenileşme hareketleri belli bir ivme kazansa da gelenekçiler tarafından etkinliği sınırlandırılmıştır. 1917 Ekim İhtilali’nden sonra da varlığını bir süre devam ettiren Buhara Hanlığı, ne var ki, Ağustos 1920’de Kızıl Ordu tarafından işgal edilmiş, son hükümdar Alim Han (1910-1920) tahttan indirilmiştir. Sovyet yönetimi 6 Ekim 1920’de hanlığı ortadan kaldırdığını ve Buhara Sovyet Halk Cumhuriyeti’nin kurulduğunu ilan etmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 24

Hive Hanlığı'nın kurulduğu bölge hangi tarih ve olayla birlikte Safevi Devleti'ne tabi olmuştur?

1510 Merv Savaşı

1503 Ahsi Savaşı

1598 Pul-ı Salar Savaşı

1517 Belh Savaşı

1513 Amu-Derya Savaşı

Açıklama:

Türkistan Hanlıkları içinde Özbeklerin kurduğu ikinci devlet olan Hive Hanlığı Harezm’de ortaya çıkmıştır. Cengiz Kağan tarafından 1221 yılında işgal edilen bölge kısa sürede toparlansa da, daha tahripkâr bir saldırıya Emîr Timur tarafından uğramıştır. 1371-1379 yılları arasında Emîr Timur tarafından düzenlenen dört seferle Harezm büyük yıkım yaşamıştır. Bu tarihten itibaren 1505 yılında Muhammed Han Şibanî tarafından fethedilinceye kadar Timurlu idaresinde kalmıştır. Takriben beş yıl Buhara Hanlığı idaresinde kalan bölge Muhammed Şibanî’nin 1510 yılında Merv Savaşı’nda yenilmesi üzerine Safevî Devleti’ne tabi olmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 25

Hive Hanlığı Arapşahiler Hanedanlığı döneminde 1515 yılında kalabalık bir Özbek grubunun Deşt-i Kıpçak'tan bölgeye göç etmesi hangi hükümdarın güç kazanmasını sağlamıştır?

Hacim Han

Arap Muhammed Han

İlbars Han

Ebu'l Gazi Bahadır Han

Şir Gazi Han

Açıklama:

Hive Hanlığı, Han olduktan sonra Arapşahî Hanedanından İlbars, birbiri ardı sıra Harezm’in diğer şehirlerini fethetmiş, böylece otoritesi geniş bir sahaya yayılmıştır 1515 yılında kalabalık bir Özbek grubunun Deşt-i Kıpçak’tan bölgeye göçü ile konumu daha da kuvvetlenen İlbars Han, Türkmen kabilelerini de hanlığına tabi kılmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 26

Aşağıdakilerden hangisi yaklaşık 65 yıl süren kukla hanlar döneminde yaşanan olaylardan biri değildir?

Merkezi yönetim ciddi zaafa uğramıştır.

Kabileler arasında kanlı mücadeleler yaşanmıştır.

Halk şehri terke edip başta buhara Hanlığı olmak üzere çeşitli bölgelere göç etmiştir.

Hanlık İranlı hükümdarlar tarafından yönetilmiştir.

Kongrat kabilesinin reisi İltüzer Hive Hanlığı'nda yeni bir dönemi başlatmıştır.

Açıklama:

Yaklaşık 65 yıl süren kukla hanlar döneminde hanlıkta merkezî yönetim ciddi zaafa uğramış, kabileler arasında kanlı mücadeleler olmuş, halk ise şehirleri terk edip başta komşu Buhara Hanlığı olmak üzere başka yerlere göç etmişlerdir. Hanlıkta Cengiz Kağan soyundan hüküm süren son han V. Ebu’l-Gazi’dir. Onun döneminde, 7 Mart 1804’te Kongrat kabilesinin reisi İltüzer, inaklık makamına getirilmiştir. 15 Kasım 1804 günü ise İltüzer, Ebu’l-Gazi’yi tahtından indirerek Kazakların yanına göndermiş ve topladığı kurultaya gelen ulema, soylular, atalıklar, inaklar ve diğerlerinin huzurunda kendisini Kongrat Hanedanı’nın ilk temsilcisi olarak han ilan ederek adına hutbe okutturup sikke bastırmıştır. Böylece Hive Hanlığı’nda yeni bir hanedan işbaşına gelmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 27

Hokand Hanlığı'nda şeriatı uygulama iddiasıyla ilim ve tasavvuf erbabını imtihan ederek onlara olmadık işkenceler yapan yönetici aşağıdakilerden hangisidir?

Narbuta Biy

Ömer Han

Muhammed Ali

Âlim

Şir-Ali

Açıklama:

Âlim (1798-1809) başarılı bir han olup döneminde hanlık topraklarını iki katına çıkarsa da kaynaklarda zulümlerine dair pek çok kayıt vardır. Yine kaynaklarda Alim Han’dan şeriata bağlı biri olarak söz edilse de, şeriatı uygulama iddiasıyla yaptıkları zulme varmaktaydı. İlim ve tasavvuf erbabını imtihan etme adına onlara olmadık işkenceler yapmıştır. O yüzden pek çok yerde “Âlim Zalim” olarak nitelenir. Kazaklara düzenlediği bir seferde öldüğü şayiası ortaya çıkınca, kardeşi Ömer yeni han olarak seçilmiş, ancak ölmediği anlaşılmasına rağmen, Ömer tahtı terk etmeyince taht kavgası ortaya çıkmış, sonunda Âlim mücadeleyi kaybedince öldürülmüştür.

Doğru Cevap: D

Soru 28

Aşağıdakilerden hangisi 1723 yılının Şubat-Mart aylarında Kazak Hanlığı'nda yaşanan Aktaban Şubırındı (Büyük Felaket)olarak adlandırılan ve uzun bir süre Kazakların hafızalarından silinmeyen bu olayın sonuçlarından biridir?

Esen-Buka Han tarafından sultanlar Çu vadisine yerleştirilmiştir.

Kazaklar'ın büyük bir kısmı Doğu Deşt-i Kıpçak'a geri dönmüşlerdir.

Kazak Hanlığı'nın cüzlere ayrılması kesinleşmiştir.

Kazak hanlığı Mangıtların desteğini yitirmiştir.

Kazaklar Özbeklerle iki rakip halk haline gelmiştir.

Açıklama:

Rus işgal sürecine geçmeden Kazak Hanlığı’nı ve halkını etkileyen başka bir husustan söz etmek gerekir. 16. yüzyılın ortalarından itibaren Kazak hanlarının akınlar düzenlediği Kalmuklarla (Oyratlar) Tevke Han zamanında önemli savaşlar yapılmıştır. 1718 yılında Tevke Han’ın ölümü ile 1722 yılı sonunda Çin imparatoru Kansi’nin ölümü Kalmukları harekete geçirmiştir. O güne kadar aralarında büyük mücadeleler olan Çinliler ile barış anlaşması yapan Kalmuklar, bütün güçlerini Kazaklara yönelterek 1723 yılının ŞubatMart aylarında hücuma geçmişler ve onlara ağır zayiat verdirmişlerdir. Kazaklara insan, mal ve toprak kayıpları yaşatan bu son Moğol istilası kayıtlara Aktaban Şubırındı (Büyük Felaket) olarak geçmiş ve bu hadise çok uzun süre Kazakların hafızasında yer etmiştir. Bu hadise Kazak Hanlığı’nın cüzlere ayrılmasını kesinleştirdiği gibi başka bir önemli gelişmenin de temelini oluşturmuştur: Kazak topraklarının Ruslar tarafından işgali.

Doğru Cevap: C

Soru 29

Osmanlı Devleti ile temas kurarak Sultan Abdülaziz'e tabi olduğunu açıklayan Doğu Türkistan yöneticisi aşağıdakilerden hangisidir?

Yakup Bey

Muhammed Han

Muhammed Yusuf Hoca

Hoca Şadi

Sıddık Bey

Açıklama:

1872 yılına kadar, İli ve Urumçi bölgeleri de dâhil olmak üzere bütün Doğu Türkistan’a sahip olan Yakup Bey’in esasında ne siyasi olarak ne de dinî olarak bir asaleti yoktu. Dolayısıyla kontrolü elinde tutabilmek için kendisine tabi ve sayısı 40.000 olarak ifade edilen sadık bir ordu oluşturarak üst düzey devlet görevlerine (hem merkezde, hem de eyaletlerde) de Hokand kökenlileri atamıştır. Hükümdar soyundan olmadığı için han unvanı kullanmamış, bunun yerine daha çok ‘Bedevlet’ ve ‘Atalık Gazi’ unvanları ile yetinmiştir. Hanedan soyundan olmama eksikliğini şeriata ve dinî yapılara önem vererek gidermeye çalışmıştır. Üç yanında yer alan Çin, Rusya ve İngiltere gibi dönemin en güçlü devletleri arasında yok olmamak için güçlü bir diplomasi trafiği yürüten Yakup Bey, 1872 yılında Rusya, 1874’te de İngiltere ile birer ticaret antlaşması imzalamıştır. Bunun yanı sıra Osmanlı Devleti ile de temas kuran Yakup Bey dönemin hükümdarı Sultan Abdulaziz’e 1873’te elçi göndererek tabiiyetini bildirmiştir. Sultan Abdulaziz de ona ‘emîr’ unvanı vermiş, silah ve askerî uzman göndermiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 30

Türkistan'da Hanlar ilmi faaliyetlerin gelişmesi için büyük gayretler göstermiş ve başta ilahiyat alanı olmak üzere pek çok alanda değerli eserler yazmışlardır. Aşağıdakilerden hangisi bu eserlerden biri değildir?

Mihmanname-yi Buhara

Zübdetü’l-Âsâr

Bedâyiu’l-Vekayi

Şeref-Name-yi Şahî

Dârâ Şükuhî

Açıklama:

Hanlar ilmi faaliyetlerin gelişmesi için büyük gayretler sarf etmişlerdir. Böylece hanlıklarda başta ilahiyat alanı olmak üzere pek çok alanda bilim insanı yetişmiş, değerli eserler ortaya çıkmıştır. Bu eserlerden bir kısmı da alanımız itibariyle tarihe hasredilmiştir. Buhara Hanlığı’nda Fazlullah Ruzbehan Huncî’nin Mihmanname-yi Buhara, Mevlana Abdullah bin Ali Belhî’nin Zübdetü’l-Âsâr, Zeynüddin Mahmud Bin Abdulcelil Vasifi’nin Bedâyiu’l-Vekayi, Hafız Taniş’in Şeref-Name-yi Şahî (Abdullah-Name), Mahmud b. Emîr Veli’nin Bahru’l-Esrar Fî Menâkibu’l-Ahyar, Hoca Muhammed Tirmizî’nin Destûru’lMülûk, Muhammed Yusuf Münşi’nin Tezkire-i Mukim-Hanî, Kadı Vefa’nın Tuhfetu’l-Hanî, Muhammed Yakup Buharî’nin Gülşen-i Mülûk, Mirza Muhammed Abdulazim Sami’nin Tuhfe-i Şâhi; Hive Hanlığı’nda Ötemiş Hacı’nın Tarih-i Dost Sultan, Ebu’l-Gazi Bahadır Han’ın Şecere-i Türk ve Şecere-i Terakime, Munis ve Agehi’nin Firdevsu’l-İkbal, Agehi’nin Riyazu’d-Devle, Zübdetu’t-Tevârih, Câmiu’l-Vâkiât-i Sultânî, Gülşen-i Devlet, Şâhid-i İkbal; Hokand Hanlığı’nda Abdulkerim Namanganî’nin Ömer-Name, Mirza Kalender Müşerref İsferagî’nin Şahname-yi Ömer-Hani, ayrıca Vakiat-ı Muhammed Ali Han, Müntehabu’tTevarih, Tarih-i Şahruhî, Yarkend Hanlığı’nda Mirza Haydar Duğlat’ın Tarih-i Reşidi, Şah Mahmud b. Mirza Fazıl Çuras’ın Tarih, Tarih-i Kaşgar ve Enîsü’t-Tâlîbîn isimli eserleri sayılabilir. Bu vakayinamelerin bir kısmı yayımlanmış olsa da, büyük bir kısmı araştırmacıların ilgisini beklemektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 31

Tarihi süreçte “Türklerin yaşadığı yer” anlamında, siyasi/coğrafi bir terim olarak kullanılan, batıda Hazar Denizi'nden başlayıp doğuda bugün Çin Halk Cumhuriyeti sınırları içinde yer alan Kumul (Hami) şehrine kadar uzanan bölge aşağıdakilerden hangisidir?

Türkistan

Özbekistan

Kazakistan

Maveraünnehr

Buhara

Açıklama:

Tarihi süreçte “Türklerin yaşadığı yer” anlamında, siyasi/coğrafi bir terim olarak kullanılan Türkistan, batıda Hazar Denizi'nden başlayıp doğuda bugün Çin Halk Cumhuriyeti sınırları içinde yer alan Kumul (Hami) şehrine kadar uzanır. Kuzeyde Kazakistan ülkesini içine alan bölge, güneyde ise kuzey Afganistan ile kuzeydoğu İran'ı içerir. Tamamı 5.500.000 km² ’lik bir alanı ihtiva eder.

Doğru Cevap: A

Soru 32

I. Ebu’l-Hayrlılar (Şibanîler)
II. Astrahanîler (Aştarhanîler, Tukay Timurlular, Canıoğulları)
III. Mangıtlar
Yukarıda verilenlerden hangisi/hangileri Buhara Hanlığı'nda işbaşına gelen hanedanları göstermektedir?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve III

I, II ve III

Açıklama:

Kaynaklarda Buhara Hanlığı, Buhara Özbek Hanlığı, Mâverâünnehr Özbek Hanlığı veya Mâverâünnehr Özbekleri gibi isimlerle anılan siyasi yapıda birbiri ardı sıra üç hanedan işbaşına gelmiştir: Ebu’l-Hayrlılar (Şibanîler), Astrahanîler (Aştarhanîler, Tukay-Timurlular, Canıoğulları) ve Mangıtlar.

Doğru Cevap: E

Soru 33

Türkistan Hanlıkları içinde Özbeklerin kurduğu ikinci devlet aşağıdakilerden hangisidir?

Hive Hanlığı

Buhara Hanlığı

Hoka Hanlığı

Mâverâünnehr Özbek Hanlığı

Buhara Özbek Hanlığı

Açıklama:

Halkının esas unsuru Özbeklerden oluştuğu için Özbek Hanlıkları olarak da isimlendirilen hanlıklar Batı Türkistan’da kurulmuş olup Buhara Hanlığı, Hive Hanlığı ve Hokand Hanlığı’ndan oluşmaktadır. bunlardan ilki olan Buhara Hanlığı; Buhara Özbek Hanlığı, Mâverâünnehr Özbek Hanlığı veya Mâverâünnehr Özbekleri gibi isimlerle anılmaktadır. Türkistan Hanlıkları içinde Özbeklerin kurduğu ikinci devlet Hive Hanlığıdır ve Harezm’de ortaya çıkmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 34

I. Kukla Hanlar Dönemi
II. Arapşahiler Hanedanı Dönemi
III. Kongratlar Hanedanı Dönemi
Hive Hanlığı'nın hanedanları aşağıdaki seçeneklerin hangisinde kronolojik olarak doğru sıralanmıştır?

I-II-III

II-I-III

III-II-I

III-I-II

II-III-I

Açıklama:

Hive Hanlığı'nda hanedanlar:

Arapşahiler Hanedanı Dönemi (1511-1740)

Kukla Hanlar Dönemi (1740-1804)

Kongratlar Hanedanı Dönemi (1804-1920)

Doğru Cevap: B

Soru 35

Hive Hanlığı'nın Kukla Hanlar Dönemi'nde (1740-1804) hanlık tahtına kaç kişi geçmiştir?

Açıklama:

Tahir Han’dan Kongrat kabilesinin reisi İltüzer’in kendisini 1804’te han ilan etmesine kadar hanlık tahtına 21 kişi geçmiştir. Bu dönemde hanlar soyluların elinde kukladan başka bir şey değildi. Han devlet işlerine karıştırılmaz, sadece alınan kararları onaylayıcı bir rol oynardı. Hanla aralarında anlaşmazlık çıktığında ise kabile reisleri genellikle hanı ya azlederler ya da öldürürlerdi. Bu durum literatürde “Hanbazi (Han Oyunculuğu)” şeklinde ifade edilmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 36

Hokand Hanlığı'nda "han" ünvanı yerine kullanılan sözcük aşağıdakilerden hangisinde belirtilmektedir?

Kagan

Erkin

Bey

İlteber

Yabgu

Açıklama:

16. ve 17. yüzyıllarda Buhara Hanlığı’na tabi olan Fergana, hanlığın zayıflaması ile birlikte, merkezle bağlarını koparmıştır. 17. yüzyılın sonuna doğru bölgenin kuzeyinde, Çadak şehri ve çevresinde, Hz. Peygamber neslinden oldukları ifade edilen Nakşibendiye tarikatına mensup hocalar egemen olmaya başlamışlardır. Bunun yanı sıra bölgenin Mâverâünnehr ile sınır şehirleri Ura-Tepe ve Hisar’da Yüz kabilesi, Şehrisebz’de ise Keneges kabilesi bağımsız hareket etmeye başlamıştır. Bu parçalı yapıya, özellikle de Hocaların iktidarına karşı, bölgenin Özbek kabileleri, yine bir Özbek kabilesi olan Minglerin reisi Şahruh Biy’in etrafında toplanarak mücadele etmişler, başarılı olunca da Şahruh Biy’i 1709 yılında kendilerine hükümdar seçerek Fergana bölgesinde ayrı bir siyasi yapıya hayat vermişlerdir. Kaynaklarda Hokand Hanlığı veya Fergana Hanlığı olarak bahsedilen bu siyasi yapı han unvanı yerine biy (veya bey) unvanı kullanan Şahruh’un (1709-1721) ilk temsilcisi olduğu Ming Hanedanı (Çin’de 1368-1644 yılları arasında hüküm süren Ming Hanedanı ile ilgisi yoktur) idaresi altında 1876 yılına kadar 167 yıl ömür sürmüştür.

Doğru Cevap: C

Soru 37

Aşağıdakilerden hangisi Hokand Hanlığı'nın ilk yöneticisidir?

Abdulkerim

Barak

Şahruh

Şigay

Narbuta

Açıklama:

Kaynaklarda Hokand Hanlığı veya Fergana Hanlığı olarak bahsedilen siyasi yapı han unvanı yerine biy (veya bey) unvanı kullanan Şahruh’un (1709-1721) ilk temsilcisi olduğu Ming Hanedanı (Çin’de 1368-1644 yılları arasında hüküm süren Ming Hanedanı ile ilgisi yoktur) idaresi altında 1876 yılına kadar 167 yıl ömür sürmüştür.

Doğru Cevap: C

Soru 38

Hokand Hanlığı'nda Narbuta Bey dönemiyle birlikte ilk kez darp edilen ve değeri "1 koyun" olan paraya ne ad verilmektedir?

Dinar

Hanbazi

Tilla

Fulus

Biy

Açıklama:

1763 yılında tahta çıkan Narbuta Biy (Bey), hanedan üyeleri ve onları destekleyen hanlık soylularının muhalefeti ile uzun süre uğraşmak zorunda kalmıştır. Ancak isyanları bastırdıktan sonra fetih hareketlerine başlayabilen Narbuta Biy, hanlıkta istikrarı temin ettiği gibi iktisadi gelişmelere de ortam hazırlamıştır. Onun dönemiyle birlikte ilk kez hanlıkta fulus ismi verilen para darp edilmiş ve değer olarak bir fulus bir koyuna eşitlenmiştir. Bunun yanı sıra o başkent Hokand’da büyük bir saray inşa ettirmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 39

Kazak Hanlığı hangi yönetici döneminde; Deşt-i Kıpçak’ın doğu ve merkezi bölgelerine tam anlamıyla hakim olarak kuruluş sürecini tamamlamış ve bunun yanında bölgede yeni bir güç olarak ortaya çıkan Ebu’l-Hayr Han’ın torunu Muhammed Şibanî (Şahbaht) ile mücadele etmiştir?

Canıbek

Giray

Kasım

Burunduk

Tevkel

Açıklama:

Takriben 1473 yılında Kazakların yeni hanı, Giray’ın oğlu Burunduk olmuş ve 1511 yılına kadar tahtta kalmıştır. Onun döneminde Kazak Hanlığı, Deşt-i Kıpçak’ın doğu ile merkezi bölgelerine tam anlamıyla hakim olarak kuruluş sürecini tamamlamış, yeni bir güç olarak ortaya çıkan Ebu’l-Hayr Han’ın torunu Muhammed Şibanî (Şahbaht) ise XV. yüzyılın son çeyreği boyunca onunla mücadele vermiştir. Ne var ki, bu mücadelede başarılı olamayınca Deşt-i Kıpçak’tan ayrılmak zorunda kalmıştır. Böylece Özbeklerle Kazaklar Şibanoğulları ile Tukay-Timuroğulları liderliği altında örgütlenen iki rakip halk olmuşlardır.

Doğru Cevap: D

Soru 40

Cengiz Kağan soyundan olmamasına rağmen Türkistan Hanlıklarında ilk kez bir hanedanlık kuran ve böylece ‘han’ unvanı alan kişi aşağıdakilerden hangisinde belirtilmektedir?

İltüzer İnak

Alim Han

Kasım Han

Hak Nazar Han

Muhammed Rahim

Açıklama:

Türkistan Hanlıklarında ilk kez Cengiz Kağan soyundan olmayıp da bir hanedan kuran ve ‘han’ unvanı alan kişi Mangıt Kabilesi’nin reisi Muhammed Rahim’dir. Onunla birlikte Buhara Hanlığı’nda Mangıtlar dönemi başlamıştır. Hive Hanlığı’nda ise Kongrat kabilesinin başkanı İltüzer İnak 1804 yılında kendisini han ilan ederek bu uygulamayı kendi hanlığında yürürlüğe koymuştur. 1709 yılında kurulan Hokand Hanlığı’nda ise hükümdarlar kendilerini Alim Han döneminden itibaren han ilan etmişlerdir.

Doğru Cevap: E

Soru 41

Aşağıdakilerden hangisi Özbek Hanlıklarından biri değildir?

Yarkend Hanlığı

Buhara Hanlığı

Hive Hanlığı

Hokand Hanlığı

Mâverâünnehr Özbekleri

Açıklama:

Halkının esas unsuru Özbeklerden oluştuğu için Özbek Hanlıkları olarak da isimlendirilen hanlıklar Batı Türkistan’da kurulmuş olup Buhara Hanlığı, Hive Hanlığı ve Hokand Hanlığı’ndan oluşmaktadır. Kaynaklarda Buhara Hanlığı, Buhara Özbek Hanlığı, Mâverâünnehr Özbek Hanlığı veya Mâverâünnehr Özbekleri gibi isimlerle de anılmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 42

Aşağıdakilerden hangisi, Mangıtlar Hanedanlığı döneminde, ilk kez Cengiz Kağan soyundan olmayıp kendisini han ilan ederek tahta çıkan yöneticiyi göstermektedir?

Muhammed Rahim

Ebu’l-Feyz Han

Abdulmümin

Ubeydullah Han

Sübhan Kulu Han

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 43

Değeri bir koyuna eşit olarak belirlenen ve fulus ismini verdikleri parayı ilk kez darp eden hanlık aşağıdakilerden hangisidir?

Kongratlar Hanedanı

Hokand Hanlığı

Kukla Hanlar

Arapşahîler Hanedanı

Mangıtlar Hanedanı

Açıklama:

Hokan Hanlığında 1763 yılında tahta çıkan Narbuta Biy, hanedan üyeleri ve onları destekleyen hanlık soylularının muhalefeti ile uzun süre uğraşmak zorunda kalmıştır. Ancak isyanları bastırdıktan sonra fetih hareketlerine başlayabilen Narbuta Biy, hanlıkta istikrarı temin ettiği gibi iktisadi gelişmelere de ortam hazırlamıştır. Onun dönemiyle birlikte ilk kez hanlıkta fulus ismi verilen para darp edilmiş ve değer olarak bir fulus bir koyuna eşitlenmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 44

1722 yılında yaşanan Moğol istilası sonucunda Kazak Hanlığının toprakları Ruslar tarafından işgal edilmiş ve bu işgallere karşı bazı ayaklanmalar çıkmıştır. Aşağıdakilerden hangisi bu ayaklanmalardan biri değildir?

Sırım Batur (1783-1797)

Ebu’l-Mambat (1817-1825)

Colaman Tilenci (1822-1824)

İsatay Tayman (1836-38)

Kenasarı Kasım (1837-1846)

Açıklama:

Topraklarının Ruslar tarafından işgali, özgürlüklerine düşkün olan Kazaklar tarafından hemen kabullenilmemiş, başta Sırım Batur (1783-1797), Colaman Tilenci (1822-1824) İsatay Tayman (1836-38) ve Kenasarı Kasım’ın (1837-1846) liderliğinde olmak üzere pek çok isyan hareketi gerçekleşmiştir. Ancak küçük çaplı olmaları, Kazakların büyük bir kısmını etrafında toplayamamaları, Kazak liderler arasındaki rekabet, Kazakların askerî teknoloji açısından Ruslardan çok geri olması, Hive ve Hokand Hanlığı hükümdarlarının zaman zaman Kazak topraklarına seferler düzenleyerek onların gücünü tam olarak Rusya’ya yönlendirmelerine engel olmaları gibi nedenlerle bu isyanlar başarısız olmuştur. Böylece 1847 yılından itibaren Rusya, Kazak topraklarına tamamen hâkim olmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 45

Aşağıda verilen tarihlerden hangisinde Ruslar, Küçük Cüz’de hanlık makamını ortadan kaldırmışlardır?

1822

1823

1824

1825

1826

Açıklama:

Kalmuk istilasına karşı imkân elde edebilmek adına Kazakların Küçük Cüz hükümdarı Ebu’l-Hayr Han, Rus himayesine yönelmiştir. Bu tabiiyet talebi her ne kadar Kalmuklara karşı askerî yardım ve Kazaklar arasında Ebu’l-Hayr’ın kendi konumunu güçlendirme gayesiyle yapılmış olsa da uzun vadede Rusların Kazak topraklarına sahip olmasını başlatan en önemli etken olmuştur. Dönemin Rus çariçesi Anna İvanovna (1730-1740), Küçük Cüz’ün hanı Ebu’l-Hayr ile hemen diplomatik ilişkileri başlatmış ve kısa vadede bu tabiiyet Rusya’ya Orenburg kalesini inşa imkânı vermiştir. Bu kale Rusya’nın önemli bir askerî, idari, ticari ve dinî merkezi olmuştur. Ebu’l-Hayr Han’ın ölümünden sonra Rusya ile ilişkilerini sürdüren Küçük Cüz, 1785’ten itibaren yavaş yavaş Rusya’nın doğrudan müdahalelerine maruz kalmış, 1824 yılında da Ruslar Küçük Cüz’de hanlık makamını ortadan kaldırmışlardır.

Doğru Cevap: C

Soru 46

Aşağıdaki hanlardan hangisi döneminde Rusya Hive'ye ilk kez işgal amaçlı askeri birlik göndermiştir?

Muhammed Han Şibanî

İlbars Han

Şir Gazi Han

Ebu’l-Gazi Han

İltüzer Han

Açıklama:

Rusya ilk kez Şir Gazi Han (1714-1728) döneminde Hive’ye işgal amaçlı bir askerî birlik göndermiş, ancak Hive hanı, Aleksandr Bekoviç-Çerkasskiy komutasındaki Rus askerlerini katletmiştir. Bu felaket uzun yıllar Rusya’nın hanlığa yönelik yeni bir sefer düzenlemesine engel olmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 47

1760 yılında Çin'e tabiiyetini bildirerek Çin pazarına vergisiz girişi ve Buhara hanlığı'na karşı Çin'in desteğini temin eden Hokand hanı aşağıdakilerden hangisidir?

Şahruh Biy

Abdulkerim Biy

Şigay

İrdana Biy

Narbuta Biy

Açıklama:

1757 yılında Çin’de hüküm süren King (Mançu) Hanedanı, Doğu Türkistan’ı işgal edince Hokand Hanlığı ile komşu olmuştur. 1760 yılında Çin’in hanlığı işgali gündeme gelince İrdana Biy, bir elçilik heyetini başkent Pekin’e göndererek tabiiyet bildirmiş, böylece ağır felaketle sonuçlanabilecek bir istilayı önlemiştir. Üstelik tabiiyet sözde olduğu gibi bu yeni ilişki ağından Hokand Hanlığı, Çin pazarına vergisiz giriş, Buhara Hanlığı’na karşı Çin’in desteğini temin gibi pek çok alanda, daha çok fayda sağlamıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 48

Aşağıdakilerden hangisi 1809 yılında Hokand Hanlığı'nın başına geçen Ömer Han zamanında gerçekleşen durumlardan biri değildir?

Devletin gücünü artırmak adına ağabeyi döneminde küstürülen veya hanlıktan kovulan soyluları geri kazanılmıştır.

Ura-Tepe ile Hocend şehirlerinin yöneticilerinin tabiiyet istekleri kabul edilmiştir.

Deşt-i Kıpçak’ta yaşayan Kazaklardan bir kısmı itaat altına alınmıştır.

1816 yılında da Türkistan (Yesi) şehri hanlık topraklarına dâhil edilmiştir.

Taşkent’in fethi ile ‘han’ unvanını kullanmıştır.

Açıklama:

1809 yılından itibaren tahtta gördüğümüz Ömer Han (1809-1821), ilk iş olarak devletin gücünü artırmak adına ağabeyi döneminde küstürülen veya hanlıktan kovulan soyluları geri kazanmıştır. Ura-Tepe ile Hocend şehirlerinin yöneticilerinin tabiiyet istekleri kabul edilmiş, Deşt-i Kıpçak’ta yaşayan Kazaklardan bir kısmı itaat altına alınmış, 1816 yılında da Türkistan (Yesi) şehri hanlık topraklarına dâhil edilmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 49

Kaşgar şehrinde medreseler yaptırarak bu şehrin “Buhara-yı Sâni (İkinci Buhara, Küçük Buhara)” olarak isimlendirilmesinde etkin olan Yarkend Hanı aşağıdakilerden hangisidir?

Abdulkerim

Sultan Said Han

Muhammed Şibanî Han

Abdurreşid Han

Muhammed Han

Açıklama:

Abdurreşid Han hanlıkta medreseler inşa ettirerek Kaşgar şehrinin “Buhara-yı Sâni (İkinci Buhara, Küçük Buhara)” olarak isimlendirilmesinde etkin olmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 50

Türkistan Hanlıklarında ilk kez Cengiz Kağan soyundan olmayıp da bir hanedan kuran ve ‘han’ unvanı alan kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Emîr Timur

Muhammed Han Şibânî

İltüzer İnak

Alim Han

Muhammed Rahim

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 51

Aşağıdakilerden hangisi Özbek Hanlıklarına ait özelliklerden biri değildir?

Batı Türkistan'da kurulmuştur.

Buhara Hanlığı, Özbek Hanlıklarından biridir.

Çağatay Hanlığı, Özbek Hanlıklarından biridir.

Halkının esas unsuru Özbeklerden oluşmaktadır.

Hive Hanlığı, Özbek Hanlıklarından biridir.

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 52

I. Ebu’l-Hayrlılar Hanedanı Dönemi
II. Arapşahîler Hanedanı Dönemi
III. Astrahanîler Hanedanı Dönemi
Yukarıdakilerden seçeneklerden hangisi Hive Hanlığı dönemlerindendir?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

II ve III

Açıklama:

Hive Hanedanlığı dönemleri: Arapşahîler Hanedanı Dönemi (1511-1740), Kukla Hanlar Dönemi (1740-1804), Kongratlar Hanedanı Dönemi (1804-1920).

Doğru Cevap: B

Soru 53

Kukla Hanlar döneminde hanlar soyluların elinde kukladan başka bir şey değildi. Han devlet işlerine karıştırılmaz, sadece alınan kararları onaylayıcı bir rol oynardı. Hanla aralarında anlaşmazlık çıktığında ise kabile reisleri genellikle hanı ya azlederler ya da öldürürlerdi. Bu duruma literatürde ne ad verilir?

Tilla

Âlim Zalim

Naip

Hanbâzi

Mahdum

Açıklama:

Bu dönemde hanlar soyluların elinde kukladan başka bir şey değildi. Han devlet işlerine
karıştırılmaz, sadece alınan kararları onaylayıcı bir rol oynardı. Hanla aralarında anlaşmazlık çıktığında ise kabile reisleri genellikle hanı ya azlederler ya da öldürürlerdi. Bu durum literatürde “Hanbâzi (Han Oyunculuğu)” şeklinde ifade edilmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 54

Narbuta Biy'in döneminde ilk kez hanlıkta darp edilen fulus ismi verilen para, değer olarak neye eşitlenmiştir?

Koyun

İnek

Keçi

Deve

Dana

Açıklama:

Narbuta Biy, hanlıkta istikrarı temin ettiği gibi iktisadi gelişmelere de ortam hazırlamıştır. Onun dönemiyle birlikte ilk kez hanlıkta fulus ismi verilen para darp edilmiş ve değer olarak bir fulus bir koyuna eşitlenmiştir. Bunun yanı sıra o başkent Hokand’da büyük bir saray inşa ettirmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 55

Tahtta hükümdar olmadığı zaman veya hükümdarın çocukluğu sırasında devleti yöneten kişiye ne ad verilir?

Sadrazam

Emîrü’l-Müslim

Ulema

Harezm

Naip

Açıklama:

Naip: Tahtta hükümdar olmadığı zaman veya hükümdarın çocukluğu sırasında devleti
yöneten kimse

Doğru Cevap: E

Soru 56

Abdurreşid Han'ın hanlıkta medreseler inşa ettirmesi Kaşgar şehrinin nasıl adlandırılmasında etkili olmuştur?

İşan-ı Kelan

Buhara-yı Sâni

Bedevlet

Altın Beşik Efsanesi

Zübdetü’l-Âsâr

Açıklama:

Bu hanımı Uygurların meşhur 12 Makamı’nın bir araya getirilmesinde önemli bir rol oynamıştır. Abdurreşid Han hanlıkta medreseler inşa ettirerek Kaşgar şehrinin “Buhara-yı Sâni (İkinci Buhara, Küçük Buhara)” olarak isimlendirilmesinde etkin olmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 57

Yarkend Hanlığı'nın en güçlü dönemi kimin zamanında yaşanmıştır?

Abdulkerim Han

Hoca Muhammed İshak Veli

Muhammed Han

Yakup Bey

Abdülaziz Han

Açıklama:

Muhammed Han (1591-1609) dönemi hanlığın en güçlü dönemidir.

Doğru Cevap: C

Soru 58

Fergana’da kurulan Hokand Hanlığı’nın hükümdarları Alim Han’dan itibaren kendilerini han ilan edince meşruiyetlerini güçlendirmek için ürettikleri efsanenin adı nedir?

Çin Entrikaları Efsanesi

Kurtuluş Efsanesi

Yokoluş Efsanesi

Altın Beşik Efsanesi

Dörtlü Birlik Efsanesi

Açıklama:

Altın Beşik Efsanesi: Fergana’da kurulan Hokand Hanlığı’nın hükümdarları Alim Han’dan itibaren kendilerini han ilan edince meşruiyetlerini güçlendirmek için bu efsaneyi üretmişlerdir.

Doğru Cevap: D

Soru 59

Aşağıdakilerden hangisi Hanlıklardaki savaş düzeni ögelerinden biri değildir?

Öncü kuvvet

Sağ kanat

Sol kanat

Artçılar

Yaycılar

Açıklama:

Hanlıklarda savaş düzeni ise şu şekildeydi Öncü kuvvet (manlay), sağ kanat (barangar), sol kanat (cavangar), merkez (kol) ve artçılar (çağdavul).

Doğru Cevap: E

Soru 60

Aşağıdakilerden hangisi Yarkend Hanlığı'ndaki medreselerden biridir?

Bozdoğan Medresesi

Nadir Divan Bey Medresesi

Kukeldaş Medresesi

Yeşil Medrese

Abdülaziz Han Medresesi

Açıklama:

Yarkend Hanlığı’nda ise Sultan Abdurreşid Han döneminde Kaşgar şehrinde 360 hücreli ve iki katlı Reşidiye Medresesi ve Hanlık Medresesi, Yarkend’de ise Yeşil Medrese ile Aksu ve Hoten gibi hanlığın diğer şehirlerinde de çok sayıda medrese inşa edilmiştir. Buhara Hanlığı’nda ise Abdülaziz Han Medresesi, Kukeldaş Medresesi, Nadir Divan Bey Medresesi inşa edilen medreselerden bazılarıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 61

Buhara Hanlığı hangi yıllar arasında egemen olmuştur?

1500-1600

1500-1700

1500-1850

1500-1900

1500-1920

Açıklama:

Buhara Hanlığı 1500 yılından 1920 yılına kadar hakim güçtür.

Doğru Cevap: E

Soru 62

Ebu’l-Hayrlılar Hanedanı Dönemi hangi yıllar arasında yer alır?

1500-1538

1500-1540

1500-1572

1500-1590

1500-1598

Açıklama:

Ebu’l-Hayrlılar Hanedanı Dönemi 1500-1598 yılları arasındadır.

Doğru Cevap: E

Soru 63

Astrahanîler Hanedanı Dönemi hangi yıllar arasında yer alır?

1599-1750

1599-1756

1599-1759

1599-1760

1599-1766

Açıklama:

Astrahanîler Hanedanı Dönemi 1599-1756 yılları arasındadır.

Doğru Cevap: B

Soru 64

Mangıtlar Hanedanı Dönemi hangi yıllar arasında yer alır?

1756-1920

1756-1921

1756-1922

1756-1923

1756-1924

Açıklama:

Mangıtlar Hanedanı Dönemi 1756-1920 yılları arasındadır.

Doğru Cevap: A

Soru 65

Hive Hanlığı hangi yıllar arasında egemen olmuştur?

1511-1598

1511-1650

1511-1820

1511-1898

1511-1920

Açıklama:

Hive Hanlığı (1511-1920) Türkistan Hanlıkları içinde Özbeklerin kurduğu ikinci devlet olan Hive Hanlığı Harezm’de
ortaya çıkmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 66

Arapşahîler Hanedanı Dönemi hangi yıllar arasında yer alır?

1511-1710

1511-1720

1511-1730

1511-1740

1511-1750

Açıklama:

Arapşahîler Hanedanı Dönemi 1511-1740 yılları arasındadır.

Doğru Cevap: D

Soru 67

Kukla Hanlar Dönemi hangi yıllar arasında yer alır?

1740-1804

1740-1805

1740-1806

1740-1807

1740-1808

Açıklama:

Kukla Hanlar Dönemi 1740-1804 yılları arasındadır.

Doğru Cevap: A

Soru 68

Kongratlar Hanedanı Dönemi hangi yıllar arasında yer alır?

1804-1919

1804-1920

1804-1921

1804-1922

1804-1923

Açıklama:

Kongratlar Hanedanı Dönemi 1804-1920 yılları arasındadır.

Doğru Cevap: B

Soru 69

Hokand Hanlığı hangi yıllar arasında egemen olmuştur?

1709-1873

1709-1874

1709-1875

1709-1876

1709-1877

Açıklama:

Hokand Hanlığı 1709-1876 yılları arasında egemendir.

Doğru Cevap: D

Soru 70

Kazak Hanlığı hangi yıllar arasında egemen olmuştur?

1365-1847

1465-1847

1565-1847

1465-1848

1465-1849

Açıklama:

Kazak Hanlığı 1465-1847 yılları arasında egemendir.

Doğru Cevap: B

Soru 71

Aşağıdakilerden hangisi bir Özbek Hanlığı'dır?

Cengiz Hanlığı

Buhara Hanlığı

Kırım Hanlığı

Sibir Hanlığı

Babür Hanlığı

Açıklama:

Buhara Hanlığı (1500-1920)
Kaynaklarda Buhara Hanlığı, Buhara Özbek Hanlığı, Mâverâünnehr Özbek Hanlığı veya Mâverâünnehr Özbekleri gibi isimlerle anılan bu siyasi yapıda birbiri ardı sıra üç hanedan işbaşına gelmiştir: Ebu’l-Hayrlılar (Şibanîler), Astrahanîler (Aştarhanîler, Tukay-Timurlular, Canıoğulları) ve Mangıtlar.
Buhara Hanlığı, Özbek Hanlıklarından biridir.

Doğru Cevap: B

Soru 72

Buhara Hanlığı'nın Cengiz soyundan olmadan tahta çıkan ilk hükümdarı ve bu hükümdarın kurduğu hanedan, aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Muhammed Rahim / Astrahaniler Hanedanı

Canı Muhammed / Mangıtlar Hanedanı

Abdulmümin / Ebu’l-Hayrlılar Hanedanı

Ubeydullah Han / Astrahaniler Hanedanı

Muhammed Rahim / Mangıtlar Hanedanı

Açıklama:

1756 yılında Muhammed Rahim’in kendi askerî gücü ile ulema ve tüccar sınıfına dayanarak han olmasıyla Türkistan tarihinde yeni bir süreç başlamış, ilk kez Cengiz Kağan soyundan olmayan biri kendisini han ilan ederek tahta çıkmıştır.
Buhara Hanlığı'nda Cengiz soyundan olmadan tahta çıkan ilk hükümdar Muhammed Rahim'dir ve kurduğu hanedan Mangıtlar Hanedanı'dır.

Doğru Cevap: E

Soru 73

Buhara Hanlığı'nı sona erdiren güç, aşağıdakilerden hangisidir?

Rus Çarlığı

İran Şahlığı

Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği

Osmanlı Devleti

Kazak Hanlığı

Açıklama:

1917 Ekim İhtilali’nden sonra da varlığını bir süre devam ettiren Buhara Hanlığı, ne var ki, Ağustos 1920’de Kızıl Ordu tarafından işgal edilmiş, son hükümdar Alim Han (1910-1920) tahttan indirilmiştir. Sovyet yönetimi 6 Ekim 1920’de hanlığı ortadan kaldırdığını ve Buhara Sovyet Halk Cumhuriyeti’nin kurulduğunu ilan etmiştir.
Buhara Hanlığı'nı sona erdiren güç, Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 74

Hive Hanlığı, aşağıdaki bölgelerden hangisinde ortaya çıkmıştır?

Buhara

Mezopotamya

Astrahan

Harezm

Taşkent

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 75

Kazak Hanlığı'ndan Küçük Cüz'ün ilk hanı olan ve 1726 yılında bütün Kazaklar tarafından Kalmuklarla savaşmak üzere başkomutan seçilen han kimdir?

Cengiz Han

Cuci Han

Ömer Han

Ebu’l-Hayr Han

Burunduk Han

Açıklama:

Altın Orda Hanlığı’nın zayıflaması ile birlikte Doğu Deşt-i Kıpçak’ta Cengiz Kağan soyundan gelen pek çok kişi hanlık iddiasında bulunmuş, ancak bölgede artık önemli bir güç olan Nogay Kabilesi’nin müdahalesi ile Cuci Han’ın beşinci oğlu Şiban Han neslinden olan Devlet Şeyh Oğlan’ın oğlu Ebu’l-Hayr 1428 yılında Çimgi-Töre (bugünkü Tümen) şehrinde han ilan edilmiş ve bu şehir 1446 yılına kadar ona başkentlik yapmıştır.
Küçük Cüz'ün hanı olan Ebu’l-Hayr Han, 1726 yılında bütün Kazaklar tarafından Kalmuklarla savaşmak üzere başkomutan seçilmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 76

Türkistan'ın 1345 yılında ikiye bölünmesi, aşağıdaki hangi olaydan sonra gerçekleşmiştir?

Cengiz Han'ın ölümü.

Tatar istilası.

Kazan Han'ın öldürülmesi.

Rus işgali.

Çin müdahalesi.

Açıklama:

Çağatay Hanlığı (1227-1370) hükümdarlarından Kazan Han 1345 yılında öldürülünce Türkistan bölgesi bir daha birleşmemek üzere iki parçaya ayrılmıştır.
Türkistan'ın 1345 yılında ikiye bölünmesi, Kazan Han'ın öldürülmesinden sonra gerçekleşmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 77

Sultan Abdülaziz'den "emir" unvanı alan Doğu Türkistan yöneticisi aşağıdakilerden hangisidir?

Yakup Bey

Muhammed Yusuf Hoca

Hoca Şadi

Abdurreşid Han

Abdulkerim Han

Açıklama:

Üç yanında yer alan Çin, Rusya ve İngiltere gibi dönemin en güçlü devletleri arasında yok olmamak için güçlü bir diplomasi trafiği yürüten Yakup Bey, 1872 yılında Rusya, 1874’te de İngiltere ile birer ticaret antlaşması imzalamıştır. Bunun yanı sıra Osmanlı Devleti ile de temas kuran Yakup Bey dönemin hükümdarı Sultan Abdulaziz’e 1873’te elçi göndererek tabiiyetini bildirmiştir. Sultan Abdulaziz de ona ‘emîr’ unvanı vermiş, silah ve askerî uzman göndermiştir.
Sultan Abdülaziz'den "emir" unvanı alan Doğu Türkistan yöneticisi Yakup Bey'dir.

Doğru Cevap: A

Soru 78

Aşağıdakilerden hangisi Türkistan Hanlıklarının askeri düzeninde artçı anlamındaki kelimeyi karşılamaktadır?

Manlay

Barangar

Cavangar

Kol

Çağdavul

Açıklama:

Hanlıklarda savaş düzeni şu şekildeydi: Öncü kuvvet (manlay), sağ kanat (barangar), sol kanat (cavangar), merkez (kol) ve artçılar (çağdavul). Savaş zaferle sonuçlanırsa askerler yağmaya çıkarlardı.
Türkistan Hanlıklarının askeri düzeninde artçı anlamındaki kelime "çağdavul"dur.

Doğru Cevap: E

Soru 79

Reşidiye Medresesi'nin inşa edildiği hanlığın ve yöneticinin adı, aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Buhara Hanlığı / Abdurreşid Han

Yarkent Hanlığı / Ebu’l-Hayr Han

Kazak Hanlığı / Muhammed Şibanî

Yarkent Hanlığı / Ubeydullah Han

Yarkent Hanlığı / Abdurreşid Han

Açıklama:

Yarkend Hanlığı’nda ise Sultan Abdurreşid Han döneminde Kaşgar şehrinde 360 hücreli ve iki katlı Reşidiye Medresesi ve Hanlık Medresesi, Yarkend’de ise Yeşil Medrese ile Aksu ve Hoten gibi hanlığın diğer şehirlerinde de çok sayıda medrese inşa edilmiştir.
Reşidiye Medresesi Yarkent Hanlığı döneminde, Kaşgar şehrinde Sultan Abdurreşid Han tarafından inşa edilmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 80

Altın Beşik Efsanesi'nin ortaya çıkışının asıl nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Buhara hanlığının ne kadar zengin olduğunu vurgulamak amacıyla.

Hokant Hanlarının Cengiz Han soyundan geldiklerinin ispatı amacıyla.

Rus işgaline karşı bölge halklarını birleştirmek için.

Çin ile ticari ilişkilerin güçlendirilmesi amacıyla.

İpek yolu üzerindeki altın ticaretinin önemini vurgulamak için.

Açıklama:

Hanlıkların yönetimindeki bu değişim girişimi sert şekilde tepki görünce hanlık iddiasında bulunanlardan; Buhara’daki Mangıt kabilesinin reisleri Cengiz Kağan soyuna damat olmuşlar, Hive Hanlığı’nda Kongrat kabilesinin reisleri, Cengiz Kağan’ın eşi Börte’nin üyesi olduğu Onggrat kabilesi ile bağlantılar kurmaya çalışmışlardır. Hokand Hanlığı’nda ise ‘Altın Beşik Efsanesi’ ortaya atılmıştır.
Altın Beşik Efsanesi'nin ortaya çıkışının asıl nedeni Hokant Hanlarının Cengiz Han soyundan geldiklerinin ispatı amacını taşımaktadır.

Doğru Cevap: B

Ünite 8

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi Sahalar’ın kültürel olarak eski Türkler ile benzerlikler gösterdiğini ortaya koymaktadır?

İdari merkezlerinin Yakut şehri olması

Tölez ve Kırgız boylarının Sahalar’ın oluşumunu sağlayan etnik unsurlar olması

Bölge topraklarının Moğol hakimiyetine girmesi

Saha coğrafyasındaki arkeolojik bulguların, bölgeye ilk yerleşimlerin taş devri zamanına ait olduğunu işaret etmesi

Sahalar’da ren geyiği derisinden ayakkabıların, kürk çorapların ve boynuzlu başlıkların kullanılıyor olması

Açıklama:

Sahaların kültürleriyle İskit kültürü arasında sıkı bağlar olduğu bilinmektedir. Yine bu kültürün Kurıkan ve Kıpçak kültürüne yakınlığından söz edilmektedir. Mesela Sahalar eski Türklerde görülen türde boynuzlu başlıklar, turna tüylü kadın başlıklar, kuşaklar, ren geyiği derisinden ayakkabılar, kürk çorapları giymektedirler.

Doğru Cevap: E

Soru 2

Hakas bölgesinin Türklerin anayurtlarından biri olduğuna dâir en önemli ispat aşağıdakilerden hangisidir?

Bölgede yapılan kazılarda dört tekerlekli araba kalıntılarına rastlanılması

Bölgede Tagar Kültürü’ne âit olduğu söylenen Boyar Kaya Resimleri’nin olması

Yaylak-kışlak geleneğinin sürdürülmüş olması

Atların yük taşıma ve ulaşım amacıyla kullanılmış olması

Bölgede tarım üretiminin gerçekleştirilmiş olması

Açıklama:

Yine bölgenin Türklerin anayurtlarından biri olduğuna dâir en önemli ispat Tagar Kültürü’ne âit olduğu söylenen Boyar Kaya Resimleri’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi Altay coğrafyasında yaşanan gelişmelerden biri değildir?

18. Yüzyılda Çin İmparatorluğu’nun bölgeye hakim olması

Bölgenin Rusya himayesi altına girerek Hıristiyanlaştırma siyasetine maruz kalması

Çinlilerin bölgedeki baskısından ve katliamlarından kurtulmak için Rusya’dan yardım talep edilmesi

Bölgenin idari merkezinin Yakut şehri olması

Bölgede İskitler’e ait Tek-Menek kurganlarına rastlanılması

Açıklama:

-Çin İmparatorluğu 1756’da Kalmuk-Oyrat Hanlığı’nı yok ederekAltay’a hâkim oldu.
-Bilhassa Sovyetler Birliği kurulduktan sonra servetleri ellerinden alındı ve ağır vergiler altında sefalete düştüler.
-Altaylılar diğer Türk boy ve toplulukları gibi yoğun bir Hıristiyanlaştırma siyasetine maruz kaldılar.
-Çinlilerin baskı ve katliamları üzerine halk Ruslardan yardım umdu.
-Dağlık Altay’da İskitlere âit Tek-Menek Kurganları (Kaynak: Kürşat-Elvin Yıldırım Arşivi, 2014).

Doğru Cevap: D

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi İdil boyundaki Türk boylarından biridir?

Kazaklar

Tatarlar

Tuvalılar

Özbekler

Altaylılar

Açıklama:

İdil boyundaki Türk boyları Tatarlar, Başkurtlar ve Çuvaşlar olarak üçe ayrılabilir.

Doğru Cevap: B

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi 19. Yüzyılda Tatarların Anadolu’ya ve çeşitli yerlere göç etme sebeplerinden biridir?

Ceditçilik hareketinin şekillenmesi

Şehabeddin Mercani, Hüseyin Feyzhanov, Kayyum Nasıri gibi fikir adamların gitgide topluma tesir etmesi

Halkın Ruslaştırma ve Hıristiyanlaştırma siyasetine maruz kalması

İdil-Ural devletinin Sovyetler tarafından yıkılması

Tataristan’ın tam bağımsızlığını kazanamayarak Rusya Federasyonu’na bağlanması

Açıklama:

1860’lı yıllarda tekrar ağır bir Ruslaştırma ve Hıristiyanlaştırma siyasetine maruz kalan halkın bir kısmı Anadolu’ya ve çeşitli yerlere göç etti.

Doğru Cevap: C

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi 1774 yılında Osmanlı Devleti ile Rus Çarlığı arasında imzalanan Küçük Kaynarca Antlaşmasının sonuçlarındandır?

Osmanlı Devleti Sivastopol şehrini ele geçirmiştir.

Kırım Sovyet Sosyalist Özerk Cumhuriyeti kurulmuştur.

Kırım’da Sovyet hakimiyeti kesinleşmiştir.

Kırım Hanlığı Osmanlı toprağı olmaktan çıkmıştır.

Kırım Türklerden tamamen temizlenmiştir.

Açıklama:

Kırım Hanlığı, Osmanlı Devleti ile Rus Çarlığı arasında 1774 yılında imzalanan Küçük Kaynarca Antlaşması ile Osmanlı toprağı olmaktan çıktı.

Doğru Cevap: D

Soru 7

Hangi Türk boyunu Rus istilasına kadar Şamhallık denilen idari bir sisteme sahipti?

Nogaylar

Kumuklar

Karaçay-Malkarlılar

Tatarlar

Çuvaşlar

Açıklama:

Rus istilasına kadar Kumuklar, Şamhallık denilen bir idârî sisteme sahiptiler.

Doğru Cevap: B

Soru 8

1828 Osmanlı-Rus savaşı sonrası, Ahıska savaştazminatı olarak Ruslara hangi antlaşma neticesinde verilmiştir?

Batum Antlaşması

Küçük Kaynarca Antlaşması

Edirne Antlaşması

Yeşilköy Antlaşması

Mondros Mütakeresi

Açıklama:

1828 Osmanlı-Rus Savaşı neticesinde 14 Eylül 1829’da imzalanan Edirne Antlaşması’na göre Ahıska ve Ahırkelek savaştazminatı olarak Ruslara verildi.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi 1877-1878 Osmanlı-Rus savaşı sonrası imzalanan Yeşilköy antlaşmasının sonuçlarından biridir?

Kars, Ardahan ve Batum savaş tazminatı olarak Ruslara bırakılmıştır.

Kırım Ruslara bırakılmıştır.

Ahıska ve Ahırkelek savaş tazminatı olarak Ruslara bırakılmıştır

Ahıska Türklerden tamamen temizlenmiştir.

Ahıska Türkleri Türkiye’ye katılma kararı almıştır.

Açıklama:

1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı’ndan sonra imzalanan Yeşilköy Antlaşması’na göre Kars, Ardahan ve Batum savaştazminatı olarak Ruslara bırakılınca Ahıska daha da zor duruma düştü.

Doğru Cevap: A

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Devletinin 1853 Kırım Harbi’ndeki cephelerden biri olan Ahıska’da yaşadığı yenilginin sonuçlarından biridir?

250 yıl boyunca Osmanlı Devleti’nin Çıldır Eyaleti merkezi olan Ahıska Şehri düşmüştür.

Kars, Ardahan ve Batum Ruslara bırakılmıştır.

Ahıska Türkleri Osmanlılara yardım ettikleri gerekçesiyle büyük katliamlara maruz kalmıştır.

Ahıska Türkleri Türkiye’ye katılma kararı almıştır.

Ahıskalılar, Kars’ta kurulan Millî ŞuraHükümeti’ne katılmıştır.

Açıklama:

Osmanlı Devleti bu kez 1853’te patlak veren Kırım Harbi esnasında savaşın cephelerinden biri olan Ahıska’da bazı başarılar kazandıysa da mağlup oldu. Ahıska Türkleri ise savaştan sonra Osmanlılara yardım ettikleri gerekçesiyle büyük katliamlara maruz kaldılar.

Doğru Cevap: C

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi günümüzde Sibirya Tatarlarının yaşadığı bölgelerden biridir?

Amur

Tümen

Kamçatka

Zabaykal

Magadan

Açıklama:

Sibirya Tatarları bugün Tümen, Om, Novosibirsk, Tom, Tobol, Tara, Baraba, Kemerovo havalisinde yaşamaktadırlar. Sibirya Tatarlarının yaşadığı köyler Ob Irmağı’nın kolları olan İrtiş, İşim, Tobol, Çulım, Tom, Om, Tura, Tavda, İset ırmaklarının havzasındadır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 12

Yakut Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti hangi tarihte kurulmuştur?

23 Şubat 1989

10 Mayıs 1990

27 Eylül 1990

14 Ekim 1991

12 Aralık 1991

Açıklama:

27 Eylül 1990’da Yakut Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti hâkimiyetini ilan etmiştir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi Çin Hükümeti’ne karşı Aldan Maadır diğer bir ifadeyle“60 Bahadır” isyanını başlatmıştır?

İskitler

Sahalar

Tatarlar

Hakaslar

Tuvalılar

Açıklama:

Tuvalıların hâlen canlı bir şekilde anılarında yaşattıkları en büyük isyanları Aldan Maadır olarak bilinen “60 Bahadır” isyanı Çinlilere karşı başlatılmış bir isyandır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 14

İskit Hükümdarı’na âit olan Salbık Kurgan abidesi aşağıda yer alan hangi Türk Boyunun topraklarında bulunur?

Şorlar

Sahalar

Hakaslar

Altaylılar

Dolganlar

Açıklama:

Hakasya’nın en meşhur abidelerinden biri İskit Hükümdarı’na âit olan Salbık Kurgan’dır.Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 15

Aşağıda yer alan Altaylılar ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

1989 yılında Altay Cumhuriyeti kuruldu.

XIII. yüzyılda ise Moğol egemenliği altına girdiler.

Rusların baskısı sonucu halkın bir kısmı Hristiyan oldu.

Dağlık Altay’da İskitlere âit Tek-Menek Kurganları bulunur.

1 Haziran 1922 tarihinde kurulan Oyrat Özerk Bölgesi’ne dâhil edildiler.

Açıklama:

1919 yılının sonlarında Sovyet idâresi Altay bölgesini tam olarak ele geçirdi ve burası 1 Haziran 1922 tarihinde kurulan Oyrat Özerk Bölgesi’ne dâhil edildi. 1948 yılında da Dağlık Altay Özerk Oblastı’na dönüştürüldü. Siyasi statü, 1991 yılında Dağlık Altay Sovyet Sosyalist Özerk Cumhuriyeti olarak yeniden düzenlendi. En son olarak bölge Türklerinin bağlı bulunduğu siyasî yapının adı 1992 yılında Altay Cumhuriyeti olarak değiştirildi. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 16

Kazan Hanlığının 1552 yılında yıkılmasından sonra Rus hâkimiyetine giren ve bir bölümü devlet çiftçisi olan halk aşağıdakilerden hangisidir

Tatarlar

Çuvaşlar

Nogaylar

Kumuklar

Başkurtlar

Açıklama:

Kazan Hanlığının 1552 yılında Ruslar tarafından yıkılmasını müteakip Tatarların tarihî gelişiminde büyük bir dönüşüm meydana geldi. Bu hadiseden sonra Tatarlar yurtlarından çıkarak dağıldılar ve bir daha devlet kuramadılar. Halk Ruslar tarafından şehirlerden ve ırmak kenarlarından kovuldu. Tatar soylularının bir kısmı Rus hizmetine girdi ve Hıristiyanlığı benimsedi. Halkın çoğu haraç ödemek ve çeşitli devlet yükümlülüklerini yerine getirmek mecburiyetinde olan “devlet çiftçisi” statüsüne geçti. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Aşağıda Başkurtlarla ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Başkurtlar Ruslara karşı 1774’te isyan ettiler ancak netice alamadı.

23 Mart 1919’da Başkurt Sovyet Sosyalist Özerk Cumhuriyeti kuruldu.

1806 yılında göç yasağı getirilerek konar-göçer hayat süren Başkurtlar engellendi.

1798 yılında Rus çarının çıkardığı fermanla Başkurtların asker statüsünde olacağı ilân edildi.

Ruslar tarafından Hıristiyanlaştırma siyasetine maruz bırakılarak yüklü miktarda vergi verdiler.

Açıklama:

Kazan Hanlığı çöktükten sonra Ruslar, asker olarak kullanmak üzere Başkurtlara bazı imtiyazlar tanıdılar. Başkurtlar böylece topraklarını muhafaza ettiler, Hıristiyanlaştırma siyasetinden genellikle muaf tutuldular ve daha az vergi verdiler. Dolayısı ile E şıkkı yanıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 18

Kırım hangi Antlaşma ile Osmanlı Devleti’nden ayrılmıştır?

Yaş Antlaşması

Belgrad Antlaşması

İstanbul Antlaşması

Karlofça Antlaşması

Küçük Kaynarca Antlaşması

Açıklama:

1774 yılında Osmanlı Devleti ile Rusya arasında imzalanan Küçük Kaynarca Antlaşması neticesinde Kırım, Osmanlı’nın elinden çıkmıştır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi Karaçay-Malkarlılar’ın aldığı isimlerden biri değildir?

Alan

Tavlu

Balkar

Dolgan

Beş Dağ Topluluğu

Açıklama:

Tavlu, Balkar, Beş Dağ Topluluğu ve Alan Karaçay-Malkarlılar’a verilen isimlerdendir ancak Dolgan ismi Rusya’nın kuzeyindeki Taymır bölgesinde yaşayan Türklerin adıdır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 20

Şamhallık kavramı ne anlama gelmektedir?

Tuvalıların bilinen diğer adıdır.

Hakasların mensup olduğu dindir.

Yakutların kullandığı askeri sistemdir.

Başkurtların kurulduğu bölgenin adıdır.

Kumuklar tarafından kullanılan bir idârî sistemtir.

Açıklama:

Şahmallık Kumuklar tarafından kullanılan bir idârî sistemtir. Kumuk bölgesini Şamhal adı verilen ve Altın Orda hanlarının soyundan gelen beyler idâre ederdi. Şamhallar XIV. yüzyıldan XIX. yüzyıla kadar çeşitli dönemlerde Osmanlı, İran ve Rusya himayesine girdiler ancak feodal bir devlet olarak varlıklarını sürdürdüler. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 21

Sibirya'da bugün Tümen, Om, Novosibirsk, Tom, Tobol, Tara, Baraba, Kemerovo havalisinde yaşayan Türkler aşağıdakilerden hangisidir?

Tatarlar

Yakutlar

Tuvalılar

Hakaslar

Şorlar

Açıklama:

Sibirya Tatarları bugün Tümen, Om, Novosibirsk, Tom, Tobol, Tara, Baraba, Kemero- vo havalisinde yaşamaktadırlar. Doğru cevap a'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Günümüzde başkenti Kızıl olan, güney ve güneydoğusunda Moğolistan, doğusunda Buryat Cumhuriyeti, kuzey doğusunda İrkut Oblastı, kuzeyde Krasnoyar (Kızılyar), kuzey batısında Hakas Cumhuriyeti ve batısında Altay Cumhuriyeti yer alan, Türklerin yaşadığı Cumhuriyet aşağıdakilerden hangisidir?

Tatar Cumhuriyeti

Yakut Cumhuriyeti

Tuva Cumhuriyeti

Hakas Cumhuriyeti

Altay Cumhuriyeti

Açıklama:

Tuvalıların asli unsur olduğu Tuva Cumhuriyeti Rusya’nın federal bölgelerinden biridir. Tuva Cumhuriyeti’nin başkenti ise Kızıl’dır. Cumhuriyetin güney ve güneydoğusunda Moğolistan, doğusunda Buryat Cumhuriyeti, kuzey doğusunda İrkut Oblastı, kuzeyde Krasnoyar (Kızılyar), kuzey batısında Hakas Cumhuriyeti ve batısında Altay Cumhuriyeti yer almaktadır. Doğru cevap b'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 23

En meşhur abidelerinden biri İskit Hükümdarı’na âit olan Salbık Kurgan’ı olan, yine bölgenin Türklerin anayurtlarından biri olduğuna dâir en önemli ispat Tagar Kültürü’ne âit olduğu söylenen Boyar Kaya Resimleri’ne ev sahipliği yapan, Orta Sibirya’nın güneyindeki Cumhuriyetlik aşağıdakilerden hangisidir?

Altay Cumhuriyeti

Tuva Cumhuriyeti

Hakas Cumhuriyeti

Saha Cumhuriyeti

Tatar Cumhuriyeti

Açıklama:

Hakaslar, Rusya Federal bölgelerinden Sibirya Federal Bölgesi’ndeki Hakas Cumhuriyeti’nde yaşamaktadırlar. Burası Orta Sibirya’nın güneyinde yer almaktadır. Cumhuriyetin idârî merkezi Abakan Şehri’dir. Komşuları Kemerovo Oblastı, Krasnoyar (Kızılyar) Kray, Tuva ve Altay cumhuriyetleridir. Hakasya’nınenmeşhur abidelerinden biri İskit Hükümdarı’na âit olan Salbık Kurgan’dır. Yine bölgenin Türklerin anayurtlarından biri olduğuna dâir en önemli ispat Tagar Kültürü’ne âit olduğu söylenen Boyar Kaya Resimleri’dir. Doğru cevap c'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 24

Batı Sibirya’nın güneyinde, yoğunlukla Kemerovo bölgesindeki Taşdagul, Novokuznetsk, Mejduçerensk, Miskovsk, Osinokovsk havalisinde yaşamakta olan, XIX. yüzyıla kadar eski Türk dininin değişik formlarında yaşamış olsalar da anılan tarihten sonra Hıristiyan olarak kayıtlara geçerek Rus adları alan Sibirya’daki Türk halkı aşağıdakilerden hangisidir?

Tatarlar

Altaylar

Tuvalılar

Şorlar

Dolganlar

Açıklama:

Sibirya’daki Türk halklarından Şorlar, Batı Sibirya’nın güneyinde, yoğunlukla Kemerovo bölgesindeki Taşdagul, Novokuznetsk, Mejduçerensk, Miskovsk, Osinokovsk havalisinde yaşamaktadırlar.
Şorlar XIX. yüzyıla kadar eski Türk dininin değişik formlarında yaşamış olsalar da anılan tarihten sonra Hıristiyan olarak kayıtlara geçtiler ve Rus adları aldılar. Bununla beraber Şorlar, kendi aralarında Şor kişi adları taşımaya devam ettiler ve eski dinlerinden ve kültürlerinden de vazgeçmediler. Doğru cevap d'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 25

İdil boyunda eski Türk inancı ve İslâmiyet unsurları da taşıyan bir Hıristiyanlık içinde yaşayan ve dilleri Batı Hunca’nın özelliklerini taşıyan ................ etnik menşeine dâir bazı görüşler vardır. Hazarların, Avarların ya da Burtasların bakiyeleri oldukları, Türkleşmiş Fin-Ugordan geldikleri veya İdil boyu Bulgarlarının Müslüman olmamış kitlelerinin yerli Fin-Ugorlarla karışmalarıyla teşekkül ettikleri öne sürülmektedir.
Yukarıda anlatılan Sibirya'da yaşayan dağınık Türk topluluğu aşağıdakilerden hangisidir?

Tatarlar

Başkurtlar

Altaylar

Yakutlar

Çuvaşlar

Açıklama:

İdil boyunda eski Türk inancı ve İslâmiyet unsurları da taşıyan bir Hıristiyanlık içinde yaşayan ve dilleri Batı Hunca’nın özelliklerini taşıyan Çuvaşların etnik menşeine dâir bazı görüşler vardır. Hazarların, Avarların ya da Burtasların bakiyeleri oldukları, Türkleşmiş Fin-Ugordan geldikleri veya İdil boyu Bulgarlarının Müslüman olmamış kitlelerinin yerli Fin-Ugorlarla karışmalarıyla teşekkül ettikleri öne sürülmektedir. Doğru cevap e'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 26

XIX. yüzyıl Rus kaynaklarında Dağlı Tatar olarak geçen, XVIII. yüzyıla kadar eski dinlerinde yaşadıkları ve ancak bu tarihten sonra Müslüman oldukları söylenen Kafkasya Türk Boyu aşağıdakilerden hangisidir?

Karaçay-Malkarlıları

Kumuklar

Nogaylar

Ahıska Türkleri

Tatarlar

Açıklama:

XIX. yüzyıl Rus kaynaklarında Dağlı Tatar olarak geçen Karaçay-Malkarlıların XVIII. yüzyıla kadar eski dinlerinde yaşadıkları ve ancak bu tarihten sonra Müslüman oldukları söylenmektedir. Doğru cevap a'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 27

Kafkasya’nın Dağıstan kuzey kısmında ve Terek’in güneyinde, Hazar Denizi kıyısında yayılan, müslüman olan ve aynı zamanda eski Türk inancından gelme birçok geleneği ve inanışı devam ettirdikleri bilinen Türk boyu aşağıdakilerden hangisidir?

Tatarlar

Kumuklar

Nogaylar

Ahıskalılar

Şorlar

Açıklama:

Kafkasya’nın Dağıstan kuzey kısmında ve Terek’in güneyinde, Hazar Denizi kıyısında yayılan Kumukların, VI. yüzyıldan itibaren Hazar Devleti sınırları içinde yer aldıkları ve doğrudan Hazar boyu oldukları söylenmektedir. Yine Karaçay-Malkarlı ve Kırım Türk- lerinden koptukları veya Kıpçak ve Oğuz boyları ile yerli Kafkas halklarının kaynaşması neticesinde bir Türk boyu olarak meydana geldikleri yönünde görüşler vardır. Müslüman olan Kumukların aynı zamanda eski Türk inancından gelme birçok geleneği ve inanışı devam ettirdikleri bilinmektedir. Doğru cevap b'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 28

Bugün Don ve Kuban arasında Astrahan havalisinde yayılan, Berke Han ve onun kumandanının 1265’te Müslüman olmasıyla, İslâm’a girdikleri kabûl edilen Türk boyu aşağıdakilerden hangisidir?

Tatarlar

Karaçay-Malkarlılar

Nogaylar

Kumuklar

Ahıskalılar

Açıklama:

Bugün Don ve Kuban arasında Astrahan havalisinde yayılan Nogayların taşıdıkları ad, Cengiz Han’ın torunlarından Berke Han’ın başkumandanı olan Nogay Han’ın kurduğu birlik etrafında toplanan Türklere verilmişti. Nogayların tarihî olarak yayıldıkları yer- ler Kuma ve Terek ırmakları arasında Nogay bozkırında; Çeçen, İnguş ve Karaçay-Mal- karlı özerk bölgelerinde; İdil Irmağı, Aral Gölü ve Seyhun’a kadar olan geniş sahada; Dağıstan’da; Astarhan’da ve umumiyetle Hazar bozkırında idi. Berke Han ve onun kumandanı Nogay’ın 1265’te Müslüman olmasıyla, Nogayların İslâm’a girdikleri kabûl edilebilir. Doğru cevap c'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 29

Türkiye sınırına 15 kilometre uzaklıkta, Posof Çayı’nın iki yakasında yer alan, Hazarların, sonraki Oğuzların ve Kıpçakların doğrudan bakiyeleri olarak bilinen Türkler aşağıdakilerden hangisidir?

Karaçay-Malkarlılar

Kumuklar

Nogaylar

Ahıska Türkleri

Tatarlar

Açıklama:

Türkiye sınırına 15 kilometre uzaklıkta, Posof Çayı’nın iki yakasında yer alan Ahıska, çok eski bir Türk yurdudur. Ahıska Türkleri Hazarların, sonraki Oğuzların ve Kıpçakların doğ- rudan bakiyeleridir. Moğol istilası devrinde Abaka Han’ın desteğini alarak Gürcistan’da hükümet kuran Atabeylik âilesi Ahıska topraklarında hükmetmiştir. Doğru cevap d'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 30

1989 yılının Nisan ayında Özbekistan’ın Fergana bölgesinden çıkan ve büyüyen bir sokak kavgası neticesinde Türk kardeşleri Özbekler tarafından öldürülen, bunun üzerine kısa bir sürede her şeylerini toparlayıp başka yer aramak zorunda kalan ve Azerbaycan, Türkmenistan, Kazakistan gibi yerlere göçen Türkler aşağıdakilerden hangisidir?

Karaçay-Malkarlılar

Kumuklar

Tatarlar

Nogaylar

Ahıskalılar

Açıklama:

1989 yılının Nisan ayında Özbekistan’ın Fergana bölge- sindeki Ahıskalılar, burada çıkan ve büyüyen bir sokak kavgası neticesinde bu kez Türk kardeşleri Özbekler tarafından öldürüldüler. Bunun üzerine kısa bir sürede her şeylerini toparlayıp başka yer aramak zorunda kaldılar ve Azerbaycan, Türkmenistan, Kazakistan gibi yerlere göçtüler. Doğru cevap e'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 31

Rusya Sibirya'yı kaçıncı yüzyılda keşfetmiştir?

13.yy

14.yy

15.yy

16.yy

17.yy

Açıklama:

Rusların Sibirya’yı keşfettiği XVI. yüzyıl, dünyada her yönüyle sömürgecilik faaliyetlerinin başladığı bir devirdir.

Doğru Cevap: D

Soru 32

Aşağıdakilerden hangisi Sibirya Tatarları'nın en kalabalık grubunu meydana getirmektedirler?

Baraba

Tobol-İrtiş

Tom

İdil-Ural

Kazan

Açıklama:

Bölgedeki Tatarlardan ilk grup olan Tobol-İrtiş Tatarları kendi içinde Tümen, Tobol,
Saz yöresi, Tevriz ve Tara Tatarları olarak beşe ayrılmakta ve Sibirya Tatarlarının en kalabalık grubunu meydana getirmektedirler.

Doğru Cevap: B

Soru 33

Hangisi VIII. yüzyıldan X. yüzyıla kadar müstakil bir güç olup daha sonra ise Kıpçak hâkimiyetine girmiştir?

Baraba Tatarları

İdil boyu Türkleri

Kazak Türkleri

Kimekler

Tom Tatarları

Açıklama:

İrtiş Irmağı kıyıları ve Altay Dağları arasında yayılan Kimekler
veya Yemekler VIII. yüzyıldan X. yüzyıla kadar müstakil bir güç oldular. Daha sonra ise Kıpçak hâkimiyetine girdiler.

Doğru Cevap: D

Soru 34

Etnik esasını Kimek-Kıpçak kabilelerinin teşkil ettiği ve IX.-XI. yüzyıllarda
Gök-Türk ve Uygur kağanlıklarının yıkılmasından sonra ortaya çıkan Tatar grubu aşağıdakilerden hangisidir?

Tom

Baraba

Sibirya

Tobol-İrtiş

İdil-Ural

Açıklama:

Araştırmacılar Sibirya Tatarlarının etnik esasını Kimek-Kıpçak kabilelerinin teşkil ettiğini ve IX.-XI. yüzyıllarda Gök-Türk ve Uygur kağanlıklarının yıkılmasından sonra Sibirya Tatarlarının ortaya çıktığını belirtmektedirler.

Doğru Cevap: C

Soru 35

Saha coğrafyasında Saha etnik oluşumunun ilk merhalesinde hangisi yer almaktadır?

İskitler

Moğollar

Hunlar

Kurıkan

Göktürkler

Açıklama:

Saha coğrafyasında Saha etnik oluşumunun ilk merhalesinde İskitler yer almaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 36

Saha toprakları hangi tarihte Rus Çarlığı'na bağlanmıştır?

1538

1556

1632

1654

1662

Açıklama:

Rusların bölgeye gelişleri XVII. yüzyılın başlarında gerçekleşti. O zamanki Saha toprakları ilk kez üstün donanımlı Rus işgal kuvvetleri karşısında başarısız olarak 1632’de Rus Çarlığı’na bağlandı. XVII. yüzyılın ilk çeyreğinden sonra Rus işgali altına giren Saha Türkleri ayaklansalar da Ruslar tarafından şiddetle bastırıldılar ve büyük kayıplar verdiler.

Doğru Cevap: C

Soru 37

Yakut Sovyet Sosyalist Özerk Cumhuriyeti hangi tarihte ilan edilmiştir?

12 Ocak 1922

10 Şubat 1921

25 Mart 1922

20 Nisan 1920

27 Nisan 1922

Açıklama:

Komünist yönetimi tanımayan milliyetçiler kendi komitelerini kurdular. Bunun üzerine harekete geçen Rus ordusu 1919 yılında Yakut Şehri’ni ele geçirerek pek çok milliyetçiyi idam etti veya sürgüne gönderdi. 27 Nisan 1922 yılında Yakut Sovyet Sosyalist Özerk Cumhuriyeti ilan edildi.

Doğru Cevap: E

Soru 38

Hangisinin en meşhur abidelerinden biri İskit Hükümdarı’na âit olan Salbık Kurgan’dır?

Tatarlar

Sahalar

Tuvalılar

Hakaslar

Altaylılar

Açıklama:

Hakasya’nın en meşhur abidelerinden biri İskit Hükümdarı’na âit olan Salbık
Kurgan’dır. Yine bölgenin Türklerin anayurtlarından biri olduğuna dâir en önemli ispat Tagar Kültürü’ne âit olduğu söylenen Boyar Kaya Resimleri’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 39

Hangisi Batı Sibirya’nın güneyinde, yoğunlukla Kemerovo bölgesindeki Taşdagul, Novokuznetsk, Mejduçerensk, Miskovsk, Osinokovsk havalisinde yaşamaktadır?

Altaylılar

Şorlar

Tatarlar

Yakutlar

Hakaslar

Açıklama:

Sibirya’daki Türk halklarından Şorlar, Batı Sibirya’nın güneyinde, yoğunlukla Kemerovo
bölgesindeki Taşdagul, Novokuznetsk, Mejduçerensk, Miskovsk, Osinokovsk havalisinde
yaşamaktadırlar.

Doğru Cevap: B

Soru 40

Hangisi 1783’te Ruslar tarafından ilhak edilerek ortadan kaldırılmıştır?

Tatarlar

Çuvaşlar

Başkurtlar

Kırım Hanlığı

Kumuklar

Açıklama:

Kırım Hanlığı, Osmanlı Devleti ile Rus Çarlığı arasında 1774 yılında imzalanan Küçük
Kaynarca Antlaşması ile Osmanlı toprağı olmaktan çıktı. Ruslar 1783’te bütün Kırım’ı ilhak ederek hanlığı ortadan kaldırdılar.

Doğru Cevap: D

Soru 41

Sibirya Tatarlarının etnik teşekkülünde en önemli rolü oynayan Türk boyu aşağıdakilerden hangisidir?

Karluklar

Avarlar

Kıpçaklar

Türkmenler

Bulgarlar

Açıklama:

Sibirya Tatarlarının etnik teşekkülünde Kıpçaklar en önemli rolü oynamışlardır. Araştırmacılar Sibirya Tatarlarının etnik esasını Kimek-Kıpçak kabilelerinin teşkil ettiğini ve IX.-XI. yüzyıllarda Gök-Türk ve Uygur kağanlıklarının yıkılmasından sonra Sibirya Tatarlarının ortaya çıktığını belirtmektedirler. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 42

Yakut Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti kaç yılında hâkimiyetini ilan etmiştir?

1918

1922

1945

1990

2001

Açıklama:

27 Nisan 1922 yılında Yakut Sovyet Sosyalist Özerk Cumhuriyeti ilan edildi. II. Dünya Savaşı’nın ağır yükünü diğer Türk toplulukları gibi Saha Türkleri de taşıdılar. Bölgede yetiştirilen veya çıkarılan her türlü zenginlik Moskova’ya gönderildi. Bu durumda Sahalar iyice fakirleştiler ve açlıkla karşılaştılar. 27 Eylül 1990’da Yakut Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti hâkimiyetini ilan etti. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 43

Tuva Cumhuriyeti’nin başkenti aşağıdakilerden hangisidir?

Kazan

Ufa

Caboskar

Abakan

Kızıl

Açıklama:

Tuvalıların asli unsur olduğu Tuva Cumhuriyeti Rusya’nın federal bölgelerinden biridir. Tuva Cumhuriyeti’nin başkenti ise Kızıl’dır. Cumhuriyetin güney ve güneydoğusunda Moğolistan, doğusunda Buryat Cumhuriyeti, kuzey doğusunda İrkut Oblastı, kuzeyde Krasnoyar (Kızılyar), kuzey batısında Hakas Cumhuriyeti ve batısında Altay Cumhuriyeti yer almaktadır. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 44

Tuvalıların Çin’e karşı yapmış oldukları en büyük isyanlarının adı aşağıdakilerden hangisidir?

Suhte

Aldan Maadır

Tambov

Seyit

Bahadır

Açıklama:

Tuvalılar zaman zaman başkaldırmış olsalar da Çin hükümeti bu isyanları çok şiddetle bastırdı. Tuvalıların hâlen canlı bir şekilde anılarında yaşattıkları en büyük isyanları Aldan Maadır olarak bilinen “60 Bahadır” isyanıdır. İsyanların şiddetle bastırılması bir kısım Tuvalının batıya göçü neticesini doğurmuştur. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 45

Hakas Özerk Cumhuriyeti’nin Rusya Federasyonu tam üyesi olarak kabul edildiği yıl aşağıdakilerden hangisidir?

1990

1991

1992

1993

1994

Açıklama:

Aralık 1990’da Krasnoyar (Kızılyar) Kray’dan ayrılan Hakasya, 1991 yılının Temmuz ayında Hakas Özerk Cumhuriyeti oldu ve 1992 yılında ise Rusya Federasyonu tam üyesi olarak kabul edildi. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 46

Aşağıdakilerden hangisi İdil boyundaki Türk boylarından biridir?

Başkurtlar

Hakaslar

Sahalar

Tuvalar

Balkarlar

Açıklama:

İdil boyundaki Türk boyları Tatarlar, Başkurtlar ve Çuvaşlar olarak üçe ayrılabilir.
Türk İdil Bulgarlarının X. yüzyılda Müslüman olmasıyla, bölgede İslâm ve Hıristiyanlık beraber görülmüştür. Bu sahada sırasıyla İdil Bulgar Devleti, Altın Orda Devleti ve Kazan Hanlığı kurulmuştur. Bölgedeki Türkler esasen Tatarlar, Başkurtlar ve Çuvaşlar olmak üzere üç kısımdır. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 47

Rusya’da nüfus bakımından Ruslardan sonra gelen ikinci etnik grup aşağıdakilerden hangisidir?

Sahalar

Çuvaşlar

Ahıska Türkleri

Karaçaylılar

Tatarlar

Açıklama:

Tatarlar, İdil boyundaki en kalabalık Türk boyu ve Rusya’da nüfus bakımından Ruslardan sonra gelen ikinci etnik gruptur. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 48

Kırım Türklerinin Ruslar tarafından büyük bir kıyıma uğradığı Kırım Sürgünü hangi yılda meydana gelmiştir?

1914

1918

1939

1944

1950

Açıklama:

I. Dünya Savaşı esnasında, 1941’den sonra bölge kısa süreliğine Alman kontrolüne girdi. Kırım Tatarlarından oluşturulan bazı birlikler Sovyet ordularına karşı çarpıştılar. Nihayetinde 1944 yılında Kırım’da Sovyet hâkimiyeti kesinleşti. Bundan sonra Kırım büyük bir kıyıma uğradı. 18 Mayıs 1944’de Kırım Türkleri bir gecede kitleler halinde vatanlarından koparılarak İç Asya’ya sürüldüler. Sürgün esnasında halkın yarısı öldü. Böylece çok kısa bir süre içinde Kırım, Türklerden temizlenmiş oldu. Halkın vatanlarına dönüş izni alabilmeleri ancak Sovyetler Birliği’nin dağılmaya yüz tuttuğu devirlerde mümkün olabildi ki bu dönüşler hiçbir şeyi tamir etmedi. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 49

Rus istilasına kadar Kumuklar’ın sahip olduğu idârî sistem aşağıdakilerden hangisidir?

Şamhallık

Meliklik

Atabeylik

Emirlik

Şahlık

Açıklama:

Rus istilasına kadar Kumuklar, Şamhallık denilen bir idârî sisteme sahiptiler. Kumuk bölgesini Şamhal adı verilen ve Altın Orda hanlarının soyundan gelen beyler idâre ederdi. Şamhallar XIV. yüzyıldan XIX. yüzyıla kadar çeşitli dönemlerde Osmanlı, İran ve Rusya himayesine girdiler ancak feodal bir devlet olarak varlıklarını sürdürdüler. Kumuklar, XVI. yüzyılda Ruslara ve Kabardeylere karşı savaşarak Rusların ilerlemelerini durdurdular. Kumuklar böylece XV.-XVI. yüzyıllarda Dağıstan’ın düzlüklerine hâkim oldular ve dağlık kesimlere de nüfuz ettiler. Sınırları Derbent’ten Kabardeylere kadar uzanan Kumuk Şamhallığı 1813 yılında Rus istilasına uğradı. 1867 yılında Rusların Kafkasya’yı tamamen ele geçirmeleriyle Şamhallık ortadan kalktı. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 50

16 Mart 1921 yılında imzalanan ve bunun sonucunda Ahıska’yı Ruslara bıraktığımız antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

Küçük Kaynarca

Moskova

Karlofça

Ayastefanos

Pasarofça

Açıklama:

Rusya’da Sovyet İhtilalı olunca Ahıska Türkleri 1918 yılının Nisan ayında Türkiye’ye katılma kararı aldılar ve bu kararı resmî olarak Osmanlı Devleti’ne bildirdiler. Bu karar, 4 Haziran 1918’de yapılan Batum Antlaşması ile Gürcistan Hükümeti tarafından kabul edildi. Halit Paşa komutasındaki ordu Ahıska’ya girdi ve halk teşkilâtlanarak geçici bir idâre kurdu. Buna karşılık 30 Ekim 1918’deki Mondros Mütarekesi ile Osmanlı bölgeden çekildi ve halk Ermeni ve Gürcülerin işgaline ve katliamına bırakıldı. Bu arada Ahıskalılar, Kars’ta kurulan Millî Şura Hükümeti’ne katıldılar ve Gürcülere karşı savaştılar. Kazım Karabekir, 6 Kasım 1918’de Ahıska’ya girdi. Maalesef 16 Mart 1921’de imzalanan Moskova Antlaşması ile Ahıska, Batum ile birlikte Ruslara kaldı. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 51

Ruslar Sibirya'yı hangi yüzyılda keşfetmişlerdir?

12. yüzyıl

13. yüzyıl

14. yüzyıl

15. yüzyıl

16. yüzyıl

Açıklama:

Rusların Sibirya’yı keşfettiği XVI. yüzyıl, dünyada her yönüyle sömürgecilik faaliyetlerinin başladığı bir devirdir.

Doğru Cevap: E

Soru 52

Hangisi İdil Boyu Türkleri içerisindedir?

Kazak Türkleri

Altay Türkleri

Hakas Türkleri

Tuva Türkleri

Başkurtlar

Açıklama:

İdil boyundaki Türk boyları Tatarlar, Başkurtlar ve Çuvaşlar olarak üçe ayrılabilir.

Doğru Cevap: E

Soru 53

Saha Türkleri'nin diğer ismi hangisidir?

Tatarlar

Kazaklar

Tuvalar

Yakutlar

Uygurlar

Açıklama:

Sahaların diğer ismi Yakutlar'dır.

Doğru Cevap: D

Soru 54

Saha coğrafyasında Saha etnik oluşumunun ilk evresinde hangi halk yer almaktadır?

İskitler

Hunlar

Moğollar

Tatarlar

Ruslar

Açıklama:

Saha coğrafyasında Saha etnik oluşumunun ilk merhalesinde İskitler yer almaktadır. Bölgede yapılan kazılarda İskitlere âit kurganlara tesadüf edilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 55

Tuva Cumhuriyrti'nin başkenti hangisidir?

Ulan Batur

Kızıl

Yakutsk

Ural

Kırım

Açıklama:

Tuva Cumhuriyeti’nin başkenti Kızıl’dır

Doğru Cevap: B

Soru 56

Hun boylarının Tuva coğrafyasında ortay çıkması ne zaman gerçekleşmiştir?

MÖ 5. yüzyıl

MÖ 4. yüzyıl

MÖ 3. yüzyıl

MÖ 2. yüzyıl

MÖ 1. yüzyıl

Açıklama:

Hun boylarının Tuva coğrafyasında ortaya çıkmaları ise M. Ö. II. yüzyıla tekabül etmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 57

Tuva Cumhuriyati'nin dili hangisidir?

Tatarca

Rusça

Tuvaca

Moğolca

Uygurca

Açıklama:

1993 yılında yeni anayasayla beraber Tuva Cumhuriyeti adı ve Tuva Cumhuriyeti’nin dili Tuvaca’dır maddesi kabul edilmiştir

Doğru Cevap: C

Soru 58

Hangisi Tuvalar arasında yaygın olan iki dinden birisidir?

Hristiyanlık

Müslümanlık

Musevilik

Paganizm

Tengricilik

Açıklama:

Tuvalılar arasında yaygın olan iki din Lama Budizmi ve Tengricilik’tir

Doğru Cevap: E

Soru 59

Hakas Cumhuriyeti sınırları içerisinde kalan bölgede bilinen en eski kültür hangisidir?

Afanasyevo Kültürü

Andronovo Kültürü

Karasuk Kültürü

Tagar Kültürü

Taştık Kültürü

Açıklama:

Milattan önce üç binli yıllardan itibaren yerleşimlerin görüldüğü bölgede arkeolojik kazılar neticesinde Afanasyevo kültürüne (MÖ. 3300-1700) âit çok sayıda evcil hayvan kemiği ve kap kacak parçaları bulunmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 60

Hangisi İdil Boyu'nun en kalabalık topluluğudur?

Başkurtlar

Tatarlar

Çuvaşlar

Finler

Ugorlar

Açıklama:

Tatarlar, İdil boyundaki en kalabalık Türk boyu ve Rusya’da nüfus bakımından Ruslardan sonra gelen ikinci etnik gruptur.

Doğru Cevap: B

Soru 61

Aşağıdaki gruplardan hangisi Tobol-İrtiş Tatarlarına bağlı bir grup değildir?

Tümen

Tara

Tevriz

Tom

Tobol

Açıklama:

Bölgedeki Tatarlardan ilk grup olan Tobol-İrtiş Tatarları kendi içinde Tümen, Tobol, Saz yöresi, Tevriz ve Tara Tatarları olarak beşe ayrılmakta ve Sibirya Tatarlarının en kala- balık grubunu meydana getirmektedirler.

Doğru Cevap: D

Soru 62

Bronz çağına âit arkeolojik buluntulara rastlanmıştır.
M. Ö. 10.000’lere âit insan yerleşimi izleri mevcttur.
Sibirya bölgesinin diğer kısımlarındakilerle aynılık arz eden tarım aletleri çıkarılmıştır.

Yukarıda sıralanan bulgular aşağıdaki topluluklardan hangisine aittir?

Tatarlar

Tuvalılar

Yakutlar

Altaylılar

Hakaslar

Açıklama:

Taş devrinden itibaren Tuva Cumhuriyeti topraklarında M. Ö. 10.000’lere âit insan yerleşimi izleri mevcttur. Bölgede taştan ve kemikten üretilmiş av ve ev malzemeleri bulunmuştur. Aynı zamanda Sibirya bölgesinin diğer kısımlarındakilerle aynılık arz eden tarım aletleri çıkarılmıştır. Yine bronz çağına âit arkeolojik buluntulara rastlanmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 63

"Hakasya’nın en meşhur abidelerinden biri İskit Hükümdarı’na âit olan .............. Kurgan’dır."
Yukarıda verilen cümlede bahsi geçen abide aşağıdakilerden hangisidir?

Tek-Menek

Karasuk

Okuneva

Tomsk

Salbık

Açıklama:

Hakasya’nın en meşhur abidelerinden biri İskit Hükümdarı’na âit olan Salbık Kurgan’dır.

Doğru Cevap: E

Soru 64

"Eski Türk dininin değişik formlarında yaşamış olsalar da anılan tarihten sonra Hıristiyan olarak kayıtlara geçtiler ve Rus adları aldılar."
Verilen ifadede bahsi geçen topluluk aşağıdakilerden hangisidir?

Tuvalılar

Dolganlar

Şorlar

Kumuklar

Sahalar

Açıklama:

Şorlar XIX. yüzyıla kadar eski Türk dininin değişik formlarında yaşamış olsalar da anılan tarihten sonra Hıristiyan olarak kayıtlara geçtiler ve Rus adları aldılar.

Doğru Cevap: C

Soru 65

1650 yılından başlamak üzere 1850’lere kadar Rus Ortodoks Kilisesi'nin Hıristiyanlaştırmada başarılı olduğu topluluk aşağıdakilerden hangisidir?

Çuvaşlar

Tuvalılar

Hakaslar

Şorlar

Dolganlar

Açıklama:

1650 yılından başlamak üzere 1850’lere kadar Rus Ortodoks Kilisesi, Çuvaşları Hıristiyanlaştırmada başarılı oldu.

Doğru Cevap: A

Soru 66

Kendilerine Tavlu (Dağlı) adını veren Türk topluluğu aşağıdakilerden hangisidir?

Çuvaşlar

Ahıska Türkleri

Nogaylar

Karaçay-Malkarlılar

Kumuklar

Açıklama:

Kendilerine Tavlu (Dağlı) adını veren Karaçay-Malkarlılar, yaşadıkları vadilere göre Karaçaylılar, Bashanlılar, Çegemliler, Holamlılar, Bızıngılılar ve Malkarlılar olarak bazı gruplara ayrılırlar.

Doğru Cevap: D

Soru 67

Aşağıdakilerden hangisi Nogayların tarihi olarak yayıldıkları yerlerden birisi değildir?

Terek

Çeçen

İnguş

Elburz

Kuma

Açıklama:

Nogayların tarihî olarak yayıldıkları yerler Kuma ve Terek ırmakları arasında Nogay bozkırında; Çeçen, İnguş ve Karaçay-Malkarlı özerk bölgelerinde; İdil Irmağı, Aral Gölü ve Seyhun’a kadar olan geniş sahada; Dağıstan’da; Astarhan’da ve umumiyetle Hazar bozkırında idi.

Doğru Cevap: D

Soru 68

Osmanlı İmparatorluğu Kırım'ı hangi yıl fethetmiştir?

1441

1475

1445

1474

1440

Açıklama:

XIII. yüzyılda bölge, Batu’nun 1238’de Kırım’ı almasıyla Moğolların eline geçti. Bundan sonra Kırım, 1441 yılına kadar Altın Orda Hanlığı’na bağlı kaldı. Bununla beraber 1475’teki Osmanlı fethine kadar Kırım’ın güneyindeki bazı yerlerde Trabzon İmparatorluğu’nun hâkim olduğu da bilinmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 69

İslâm dini, X. yüzyılda İdil Bulgarlarının Müslüman olmasıyla görülmüştür.
Göktürk, Hazar, Kimek, Oğuz, Peçenek birlikleri içindeki Türk boylarındandırlar.
Özbek Han döneminde halk kitleler hâlinde İslâm’a girmiştir.

Yukarıda belirtilen bilgiler hangi türk topluluğuyla ilgilidir?

Dolganlar

Çuvaşlar

Başkurtlar

Tatarlar

Ahıska Türkleri

Açıklama:

Başkurtlar;

Göktürk, Hazar, Kimek, Oğuz, Peçenek birlikleri içindeki Türk boylarından olan Başkurtların adına ilk İslâm kaynaklarından itibaren rastlanmaktadır.
Eski Türk dininde yaşayan Başkurtlar arasında İslâm dini, X. yüzyılda İdil Bulgarlarının Müslüman olmasıyla görüldü.
Özbek Han döneminde halk kitleler hâlinde İslâm’a girdi.

Doğru Cevap: C

Soru 70

Aşağıdaki Türk topluluklarından hangisi İdil boyu Türklerindendir?

Nogaylar

Dolganlar

Kumuklar

Çuvaşlar

Karaçay-Malkarlılar

Açıklama:

İDİL BOYU TÜRKLERİ

Tatarlar
Başkurtlar
Çuvaşlar

Doğru Cevap: D

Soru 71

Rusya Federasyonunun Asya'daki en büyük toprağı aşağıdakilerden hangi bölgedir?

Sibirya

Çeçenistan

Yakupistan

Gagavuzya

Tataristan

Açıklama:

Sibirya, bugün Rusya Federasyonu’nun Asya’daki en büyük parçasını oluşturmaktadır. 12 milyon kilometre karenin üzerinde bir yüzölçümüne sâhip olan bu bölge, Türkiye’nin 15 katından daha büyüktür. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 72

Aşağıdakilerden hangisi Sibirya Tatarlarının yaşadığı bölgeler içinde yer almaz?

Tümen

Novosibirsk

Tom

Gagavuzya

Açıklama:

Gagavuzya Sibirya Tatarlarının yaşadığı bölge değildir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 73

Aşağıdakilerden hangisi Sibirya Tatarlarının yaşadığı bölgeler arasında yer alır?

Gagavuzya

Çeçenistan

Yakutistan

Moldovya

Baraba

Açıklama:

Baraba Bölgesi Sibirya Tatarlarının yaşadığı bölgeler arasındadır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 74

Saha Türklerinin esas unsur oldukları Saha (Yakutiye) Cumhuriyeti Rusya’nın federal bir bölgesidir. Bölgenin idarî merkezi aşağıdakilerden hangisidir?

Kırgız Şehir

Gagavuz Şehri

Yakut Şehri

Sibir Şehir

Kıpçak Şehri

Açıklama:

Saha Türklerinin esas unsur oldukları Saha (Yakutiye) Cumhuriyeti Rusya’nın federal bir bölgesidir. Bölgenin idarî merkezi Yakut Şehridir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 75

Tuvalıların asli unsur olduğu Tuva Cumhuriyeti Rusya’nın federal bölgelerinden biridir. Tuva Cumhuriyeti’nin başkenti aşağıdakilerden hangisidir?

Yakut Şehri

Kızıl Şehri

Moskova

Kazan

Soçi

Açıklama:

Tuvalıların asli unsur olduğu Tuva Cumhuriyeti Rusya’nın federal bölgelerinden biridir. Tuva Cumhuriyeti’nin başkenti Kızıl Şehridir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 76

Rusya’nın kuzeyindeki Taymır bölgesinde yaşamakta olan Türk topluluğunun adı aşağıdakilerden hangisidir?

Altaylar

Şorlar

Gagavuz

Dolganlar

Kıpçaklar

Açıklama:

Dolgan Türkleri Rusya’nın kuzeyindeki Taymır bölgesinde yaşamaktadır. Dolganların yaşadıkları Taymır Özerk Okrugu, Krasnoyar (Kızılyar)’a bağlıdır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 77

İdil boyundaki en kalabalık Türk boyu ve Rusya’da nüfus bakımından Ruslardan sonra gelen ikinci etnik grup aşağıdakilerden hangisidir?

Tatarlar

Kıpçaklar

Gagavuzlar

Şorlar

Dolganlar

Açıklama:

Tatarlar, İdil boyundaki en kalabalık Türk boyu ve Rusya’da nüfus bakımından Ruslardan sonra gelen ikinci etnik gruptur. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 78

Altın Orda’nın yıkılmasından sonra bölgedeki Tatarlar, Hacı Giray’ın idâresinde kurulan ve 1475 yılından itibaren Osmanlı Devleti’nin hâkimiyetini kabul eden hanlık aşağıdakilerden hangisidir?

Altınorda Hanlığı

Özbek Hanlığı

Kırım Hanlığı

Buhara Hanlığı

Hive Hanlığı

Açıklama:

Altın Orda’nın yıkılmasından sonra bölgedeki Tatarlar, Hacı Giray’ın idâresinde 1441 yılında Kırım Hanlığı’nı kurdular. 1475 yılından itibaren Kırım Hanlığı Osmanlı Devleti’nin hâkimiyetini kabul etti. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 79

Kafkasya’nın Dağıstan kuzey kısmında ve Terek’in güneyinde, Hazar Denizi kıyısında yayılan, VI. yüzyıldan itibaren Hazar Devleti sınırları içinde yer aldıkları ve doğrudan Hazar boyu oldukları söylenen Türk Boyu aşağıdakilerden hangisidir?

Gagavuzlar

Kumuklar

Kıpçaklar

Yakutlar

İskitler

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 80

Don ve Kuban arasında Astrahan havalisinde yayılan, taşıdıkları ad Cengiz Han’ın torunlarından Berke Han’ın başkumandanı olan Nogay Han’ın kurduğu birlik etrafında toplanan Türklere verilmiş isimden oluşan Türk boyu aşağıdakilerden hangisidir?

Ahıska Türkleri

Nogaylar

Kumuklar

Yakutlar

Kıpçaklar

Açıklama:

Bugün Don ve Kuban arasında Astrahan havalisinde yayılan Nogayların taşıdıkları ad, Cengiz Han’ın torunlarından Berke Han’ın başkumandanı olan Nogay Han’ın kurduğu birlik etrafında toplanan Türklere verilmişti. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 81

Sahalar kaç yılında Rus Çarlığına bağlanmıştır?

1622

1632

1642

1652

1662

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 82

Yakut Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti hakimiyetini kaç yılında ilan etmiştir?

1990

11890

1790

1690

1590

Açıklama:

27 Eylül 1990’da Yakut Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti hâkimiyetini ilan etti. Bundan sonra ekonomik olarak daha da rahatlayan Cumhuriyetten Rusya’ya bölgenin en zengin kaynağı olan elmas akışı durmuş ve devlet hazinesine aktarılmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 83

Tuva Halk Cumhuriyeti özerk bir bölge olarak SSCB’ye kaç yılında bağlanmıştır?

1934

1944

1954

1964

1974

Açıklama:

Tuva’daki Rus taraftarlarının faaliyetleri sonucunda Tuva, Yenisey Eyaleti’nin bir parçası olarak 1914 yılında Rusya himayesine girdi. 1919 yılından itibaren ise bölgeye Sovyet askerî güçleri konuşlanmaya başladı. Kızıl Şehri’nin adı Sovyet yanlısı rejim tarafından Belo Çar adıyla değiştirildi. Bugünkü adı ise 1924’te yerli komünistlerin baskısı sonucu kabul edildi. 17 Ağustos 1944’de Tuva Halk Cumhuriyeti özerk bir bölge olarak SSCB’ye katılmak için başvuruda bulundu. 14 Ekim 1944 yılında SSCB’nin çıkardığı kararname ile burası Özerk Bölge olarak birliğe bağlandı. 1961 yılında ise Tuva’nın statüsü Tuva Sovyet Sosyalist Özerk Cumhuriyeti olarak değiştirildi.

Doğru Cevap: B

Soru 84

Hakas Özerk Cumhuriyeti kaç yılında Rusya Federasyonu tam üyesi olarak kabul edilmiştir?

1990

1991

1992

1993

1994

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 85

Altay bölgesi kaç yılında Oyrat Özerk Bölgesi’ne dâhil edilmiştir?

1920

1921

1922

1923

1924

Açıklama:

1919 yılının sonlarında Sovyet idâresi Altay bölgesini tam olarak ele geçirdi ve burası 1 Haziran 1922 tarihinde kurulan Oyrat Özerk Bölgesi’ne dâhil edildi.

Doğru Cevap: C

Soru 86

Sibirya’da yaşayan Tatarların aşağıda belirtilen hangileri farklı gruptandır?

Tümen

Tobol

Tevriz

Tara

Tom

Açıklama:

Doğru yanıt E'dir. Sibirya Tatarlarının en kalabalık grubu Tobol-İrtiş Tatarlarıdır. Tümen, Tobol, Tevriz, Tara ve Saz olarak kendi içinde beşe ayrılmaktadır. Tom Tatarları başka grupta yer almaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 87

Aşağıdaki yerlerden hangisi Sibirya Tatarlarının yaşadığı yerlerden biri değildir?

Kemerovo

Ahıska

Tümen

Kuybişev

Baraba

Açıklama:

Doğru yanıt B'dir. Sibirya Tatarları bugün Tümen, Om, Novosibirsk, Tom, Tobol, Tara, Baraba, Kemerovo’da yaşamaktadır. Ahıska, bugün Gürcistan sınırları içinde kalan bir kenttir.

Doğru Cevap: B

Soru 88

Aşağıdakilerden hangisi Sibirya bölgesi Türkçesinin oluşumunda etkili değildir?

Oğuz

Kıpçak

Moğol

Karluk

Uygur

Açıklama:

Doğru yanıt C'dir. Tatar edebi dilinin oluşmasında Moğolca’nın etkisi yoktur.

Doğru Cevap: C

Soru 89

Sibirya Müslüman- Türk Tatarlarının özerkliği kaç yılında kabl edilmiştir?

1916

1917

1918

1919

1920

Açıklama:

1917 Haziran ayında Kazan’da toplanan kurultay ile İç Rusya ve Sibirya Müslüman- Türk Tatarlarının özerkliği ilan edildi. 1917’de çarlığın yıkılmasından sonra Bütün Rusya Müslümanları İttifakı toplandı ve ilk kez çarın tayin etmediği müftüyü seçti. Sonra 120 kişilik Millet Meclisi seçimleri yapıldı ve nihayetinde 29 Kasım 1917’de İdil-Ural Devleti kuruldu.

Doğru Cevap: B

Soru 90

Aşağıdakilerden hangisi Sibirya’da yaşayan Türk halklarından değildir?

Gagavuzlar

Yakutlar

Hakaslar

Dolganlar

Altaylılar

Açıklama:

Doğru yanıt A'dır. Gagavuzlar, Sibirya’da yaşayan Türk halklarından değildir. Hıristiyanlığı kabul etmiş olan Gagavuzların Gök-Oğuz adından türediği kabul edilir. Gagavuzya, bugün Moldova’ya bağlı olan bir özerk devlettir.

Doğru Cevap: A

Soru 91

Başkurt Sovyet Sosyalist Özerk Cumhuriyeti kaç yılında kuruldu?

1919

1920

1921

1922

1923

Açıklama:

Çarlık Rusya’nın yıkılması ve Sovyet İhtilalı sonrasında 23 Mart 1919’da Başkurt Sovyet Sosyalist Özerk Cumhuriyeti kuruldu. İkinci Dünya Savaşı’nda 1941-1945’te bölgede büyük bir sanayi hamlesi yapıldı ve ciddi bir silah, yakıt ve yiyecek sanayisi kuruldu. Sovyetler Birliği’nin dağılmasından sonra ise 25 Şubat 1992’de özerk statüde Başkurdistan Cumhuriyeti kuruldu.

Doğru Cevap: A

Soru 92

Saha ( Yakutlar ) kültürünün oluşumunda ilk merhale ( aşama, evre ) aşağıdakilerden hangisidir?

Hunlar

İskitler

Kırgızlar

Moğollar

Ruslar

Açıklama:

Doğru yanıt B'dir. Saha Türklerinin esas unsur oldukları Saha (Yakutiye) Cumhuriyeti Rusya’nın federal bir bölgesidir. Bölgenin idari merkezi Yakut Şehridir. Sahaların kültürleriyle İskit kültürü arasında sıkı bağlar olduğu bilinmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 93

Aşağıdaki eski kültürlerden hangisinin Hakasya topraklarında yapılan arkeolojik kazılarda izine rastlanmamıştır?

Afanasyevo

Karasuk

Gök-Tengri

Andronovo

Taştık

Açıklama:

Doğru yanıt C'dir. Gök-Tengri bir kültür değil, bir inanç sistemidir.

Doğru Cevap: C

Soru 94

Çuvaş Cumhuriyeti veya Çuvaşiya kaç yılında kurulmuştur?

1990

1991

1992

1993

1994

Açıklama:

I. Dünya Savaşı ve sonrasındaki sanayi planları çerçevesinde Çuvaş topraklarına kitleler hâlinde Rus nüfus yerleştirildi. Sovyetler Birliği dağıldıktan sonra ise 1992 yılında Çuvaş Cumhuriyeti veya Çuvaşiya kuruldu.

Doğru Cevap: C

Soru 95

XIX. yüzyılın sonunda Rusya’daki Bütün Türkler arasında ‘’Dilde, işte, fikirde birlik!’’ prensibini yaygınlaştırmayı hedefleyen Türk aydını aşağıdakilerden hangisidir?

Abnünnasır Kursavi

Hüseyin Feyzhanov

Sultan Galiyev

İsmail Gaspıralı

Ayaz İzhaki

Açıklama:

Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 96

Kazan Tatarlarının Rusların etkisiyle Hristiyan olmuş kitlelerine verilen ‘’Çuvaş’’ adının karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?

Köylü

Yiğit

Denizci

Boy

Çiftçi

Açıklama:

Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 97

Kırım Özerk Cumhuriyeti bugün hangi ülkenin sınırları içindedir?

Belarus

Ukrayna

Moldova

Romanya

Litvanya

Açıklama:

Doğru yanıt B'dir. Sovyetler Birliği’nin dağılmasından sonra Kırım, bağımsız olan Ukrayna’nın bir parçası haline gelmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 98

Aşağıdakilerden hangisi Ruslarla Osmanlılar arasında yapılan ve Ahıska Türklerini ilgilendiren antlaşmalardan biri değildir?

Küçük Kaynarca Antlaşması

Edirne Antlaşması

Moskova Antlaşması

Yeşilköy Antlaşması

Batum Antlaşması

Açıklama:

Doğru yanıt A'dır. Kırım hanlığı, Osmanlı Devleti ile Rus Çarlığı arasında 1774 yılında imzalanan Küçük Kaynarca Antlaşması ile Osmanlı toprağı olmaktan çıktı. Ruslar 1783’te bütün Kırım’ı ilhak ederek hanlığı ortadan kaldırdılar.

Doğru Cevap: A

Soru 99

Kırım Sovyet Sosyalist Özerk Cumhuriyeti kaç yılında kurulmuştur?

1920

1921

1922

1923

1924

Açıklama:

Kırım’da 18 Ekim 1921’de Kırım Sovyet Sosyalist Özerk Cumhuriyeti kuruldu. Bu esnada toplam nüfusa oranları %25 olan Kırım Tatarları, 1930’lardaki büyük baskılar altında ezildiler. Yine Sovyetlerin yanlış politikaları sebebiyle 1921-22’de ve 1932-33’te iki büyük kıtlıkta mühim bir nüfus açlıktan öldü.

Doğru Cevap: B

Soru 100

Tataristan tam bağımsızlığını kaç yılında ilan etmiştir?

1990

1991

1992

1993

1994

Açıklama:

30 Ağustos 1990’da Tataristan tam bağımsızlığını ilan ettiyse de kabul ettiremedi. Devletin statüsü bugün Rusya Federasyonu’na bağlı Tataristan Cumhuriyeti olarak devam etmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 101

Aşağıdakilerden hangisi Sibirya'da yaşayan Türk gruplarından biri değildir?

Tatarlar

Hakaslar

Altaylılar

Şorlar

Kumuklar

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 102

Aşağıdaki Türk topluluklarından hangisinin etnik yapısında İskitlerin etkisinin olduğu düşünülmektedir?

Kırgızlar

Yakutlar

Kıpçaklar

Tatarlar

Tuvalılar

Açıklama:

Saha (Yakut) coğrafyasında Saha etnik oluşumunun ilk merhalesinde İskitler yer almaktadır.
Yakutların etnik yapısında İskitlerin etkisinin olduğu düşünülmektedir

Doğru Cevap: B

Soru 103

Aşağıdaki Tatar gruplarından hangisi Sibirya Tatarlarının en kalabalık grubunu oluşturmaktadır?

Baraba Tatarları

Kırım Tatarları

Tobol-İrtiş Tatarları

Tom Tatarları

Kazan Tatarları

Açıklama:

Sibirya Tatarlarından ilk grup olan Tobol-İrtiş Tatarları kendi içinde Tümen, Tobol, Saz yöresi, Tevriz ve Tara Tatarları olarak beşe ayrılmakta ve Sibirya Tatarlarının en kalabalık grubunu meydana getirmektedirler.
Tobol-İrtiş Tatarları Sibirya Tatarlarının en kalabalık grubunu oluşturmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 104

Sarı Uygurlarla birlikte Tibet Budacılığı’nı benimseyen iki Türk topluluğundan diğeri aşağıdakilerden hangisidir?

Tatarlar

Hakaslar

Sahalar

Tuvalılar

Şorlar

Açıklama:

Tuvalılar arasında yaygın olan iki din Lama Budizmi ve Tengricilik’tir. Budacılık Tuva bölgesinde daha çok XVI. ve XVII. yüzyıllarda yayılmıştır. Tuvalılar Sarı Uygurlarla birlikte Tibet Budacılığı’nı benimseyen iki Türk topluluğundan birisidir. Bölgede Şamanizm ise türlü şekillerdeki eski Gök-Tanrı inancı ritüelleri ile hâlâ devam etmektedir.
Sarı Uygurlarla birlikte Tibet Budacılığı’nı benimseyen iki Türk topluluğundan diğeri Tuvalılardır.

Doğru Cevap: D

Soru 105

Rusya'da nüfus bakımından Ruslardan sonra gelen ikinci büyük etnik grup aşağıdakilerden hangisidir?

Tatarlar

Kırgızlar

Kıpçaklar

Kumanlar

Karaçaylar

Açıklama:

Tatarlar, İdil boyundaki en kalabalık Türk boyu ve Rusya’da nüfus bakımından Ruslardan sonra gelen ikinci etnik gruptur. Kazan Hanlığı’nın yıkılmasından sonra yaşanan göçler ve Tatarların Rus Çarlığı’nın geneline yayılması sebebiyle bugünkü Tataristan’da Tatarların ancak üçte biri yaşamaktadır. Tatarlar, Tataristan dışında Başkurdistan’da, Astarhan Eyaleti’nde, Sibirya’da ve Rusya Federasyonu’nun bazı büyük şehirlerinde yaşamaktadırlar. Yine Rusya dışındaki Türkistan’da ve Doğu Türkistan’da Tatarlar bulunmaktadır.
Rusya'da nüfus bakımından Ruslardan sonra gelen ikinci büyük etnik grup Tatarlardır.

Doğru Cevap: A

Soru 106

Aşağıdaki Türk topluluklarından hangisi doğrudan Bulgar etnik kimliği ile ilişkili görülmektedir?

Tatarlar

Kıpçaklar

Karaçaylar

Sahahlar

Çuvaşlar

Açıklama:

İdil Bulgarları X. yüzyılda Müslüman olsa da kenarlardaki bir kısım avcı ve çiftçi halk eski Türk inancını devam ettirdiler. Böylece koyu Kıpçak etkisi altındaki Müslüman Bulgarlardan bugünkü Kazan Tatarlarının, eski Türk inancını koruyan ve sonraları Rusların tesiriyle Hıristiyan olan kitlelerden bugünkü Çuvaşların doğduğu fikri çoğu kimse tarafından kabul edilmektedir. Çuvaşlar dışa kapalı bir hayat sürdükleri için eski Bulgar dilinin özelliklerini ve yine çok eski geleneklerini günümüze kadar muhafaza ettiler.
Çuvaşlar Bulgar etnik kimliği ile ilişkili görülmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 107

Aşağıdaki Türk topluluklarından hangisinin Kıpçak ve Oğuz boyları ile yerli Kafkas halklarının kaynaşması sonucu oluştuğu yönünde görüşler bulunmaktadır?

Tatarlar

Kumuklar

Kıpçaklar

Sahalar

Başkurtlar

Açıklama:

Kafkasya’nın Dağıstan kuzey kısmında ve Terek’in güneyinde, Hazar Denizi kıyısında yayılan Kumukların, VI. yüzyıldan itibaren Hazar Devleti sınırları içinde yer aldıkları ve doğrudan Hazar boyu oldukları söylenmektedir. Yine Karaçay-Malkarlı ve Kırım Türklerinden koptukları veya Kıpçak ve Oğuz boyları ile yerli Kafkas halklarının kaynaşması neticesinde bir Türk boyu olarak meydana geldikleri yönünde görüşler vardır.
Kumukların, Kıpçak ve Oğuz boyları ile yerli Kafkas halklarının kaynaşması sonucu oluştuğu yönünde görüşler bulunmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 108

Şamhal adı verilen ve Altın Orda hanlarının soyundan gelen beyler tarafından idare edilen Şamhallık, aşağıdaki Türk topluluklarından hangisinde görülür?

Kırım Tatarları

Sahalar

Başkurtlar

Kumuklar

Karaçaylar

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 109

Aşağıdaki Türk boylarından hangisi adını Cengiz Han’ın torunlarından Berke Han’ın başkumandanından almaktadır?

Başkurtlar

Çuvaşlar

Nogaylar

Malkarlar

Kumuklar

Açıklama:

Bugün Don ve Kuban arasında Astrahan havalisinde yayılan Nogayların taşıdıkları ad, Cengiz Han’ın torunlarından Berke Han’ın başkumandanı olan Nogay Han’ın
birlik etrafında toplanan Türklere verilmişti.
Nogay Türk boyu, adını Cengiz Han’ın torunlarından Berke Han’ın başkumandanından almaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 110

Posof Çayı’nın iki yakasında yerleşik olan ve adını bu bölgeden alan Türk topluluğu aşağıdakilerden hangisidir?

Karaçaylar

Nogaylar

Malkarlar

Çuvaşlar

Ahıskalılar

Açıklama:

Türkiye sınırına 15 kilometre uzaklıkta, Posof Çayı’nın iki yakasında yer alan Ahıska, çok eski bir Türk yurdudur. Ahıska Türkleri Hazarların, sonraki Oğuzların ve Kıpçakların doğrudan bakiyeleridir.
Posof Çayı’nın iki yakasında yerleşik olan ve adını bu bölgeden alan Türk topluluğu Ahıska Türkleridir.

Doğru Cevap: E

Orta Asya Türk Tarihi - Tüm Sorular

Ünite 1

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Ünite 2

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler