İslam Tarihi ve Medeniyeti II - Tarih | Açık Öğretim Portal

Ünite 1

Soru 1

İkinci Abbâsî halifesi kimdir?

Ebû Cafer Mansûr

Ebü’l-Abbas

Abdullah b. Ali b. Abdullah

Ebû Müslim

İshak et-Türkî

Açıklama:

Halifeliğinin ilk yılında Abbâsîler’in kuruluşunda önemli rol oynayan amcası Abdullah b. Ali b. Abdullah ile uğraşmak zorunda kaldı. Abdullah’ın, yeğeni Mansûr’a biat etmeyi reddederek Suriye’de hilafetini ilan etmesi üzerine Mansûr onu itaat altına alma görevini Ebû Müslim’e verdi.
İkinci Abbâsî halifesi Ebû Cafer Mansûr, kardeşi Ebü’l-Abbas’ın hilafeti döneminde çıkan pek çok isyanın bastırılmasında rol oynamıştı. Nitekim kardeşi vefatından önce onu veliaht tayin etti. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Halife Ebû Cafer Mansur’u İlah, Ebu Müslim’i peygamber olarak kabul eden gruba ne ad verilmiştir?

Ravendîler

Sünbâz

Üstâdsîs

Bâdgîs

Horasani

Açıklama:

Hatta bundan faydalanarak onu öldürmeye çalıştılarsa da başarılı olamadılar. Peygamberlik iddiasında bulunan Üstâdsîs’in Bâdgîs’teki beş yıldan fazla süren isyanı da sona erdirildiğinde Horasan’da devlet otoritesi tesis edildi.
Ebû Müslim’in intikamını almak isteyen Ravendîler sinsice bir plan hazırlayarak Mansur’u Allah, Ebû Müslim’i de peygamber ilan ederek, halk nezdindeki itibarını ortadan kaldırmaya çalıştılar. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 3

Müslüman olarak görünmekle birlikte İslâm dışı davranışlarda bulunan kimseye ne denir?

Zakkum

Zındık

Tenâsüh

Mukanna tenâsüh

Horasan

Açıklama:

Mehdî zındıklara karşı mücadeleye önem verdi. Zındık olarak bilinen birçok kimseyi sorgulayarak cezalandırdı. Çeşitli şekillerde zındıklıkla suçlananları hapse attı veya ortadan kaldırdı, bazılarını da tövbe ettikleri için affetti.
Müslüman olarak görünmekle birlikte İslâm dışı davranışlarda bulunan kimseye zındık denir. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 4

Şiîler hangi hadiseyi Kerbelâ Vak’ası’ndan sonra en acıklı olay ve bir matem günü olarak kabul ederler?

Talas Savaşı

Dandanakan Savaşı

Fah Savaşı

Vah Savaşı

Kûfe Savaşı

Açıklama:

Hareketin bastırılmasından sonra Ali evlâdına karşı yapılan zulüm ve baskılar daha da arttı. Gizlenip saklananların evleri yakılıp yıkıldı, mallarıne el koyuldu. Kûfe’deki Ali evlâdı ve taraftarları da kontrol altında tutulmaya başlandı. Hâdî kısa süren halifeliği döneminde zındıkları da sürekli şekilde takip ederek cezalandırmıştır.
Mekke yakınlarındaki Fah vadisinde cereyan eden ve bu nedenle Fah Savaşı adı verilen muharebede Hüseyin yenildi ve çok sayıda taraftarıyla birlikte hayatını kaybetti (786). Şiîler bu hadiseyi Kerbelâ Vak’ası’ndan sonra en acıklı olay ve bir matem günü olarak kabul ederler. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 5

Hârun Reşid döneminde Cezire bölgesinde isyan eden Hâricî lideri kimdir?

Yezîd b. Mezyed eş-Şeybânî

Velîd b. Tarif eş-Şârî

Râfi b. Leys

Harun Reşid

Abdülmelik b. Salih

Açıklama:

Harun Reşid Haricîlerin, aynı yıl içerisinde Kirman’da baş kaldırarak ve önce Herat,
ardından Sîstan’a hâkim olarak nüfuzlarını Fars’a kadar yaymalarına engel olamadı.
Cezîre bölgesini idaresi altına alan Hârîcî Velîd b. Tarif eş-Şârî nihayet devrin ünlü umandanlarından Yezîd b. Mezyed eş-Şeybânî tarafından mağlûp edilerek öldürüldü. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 6

Harun Reşid tarafından Bizans sınırında oluşturulan idari yapılanmaya ne ad verilmiştir?

Dîvânü’z-zimâm

Dîvanü’r-resâil

Avâsım

Dîvânü’l-harâc

Dîvân-ı Mezâlim

Açıklama:

Abbasî-Türk ilişkilerinin de Hârûn Reşîd devrinde başladığı kabul edilebilir. Onun
saray muhafızlarının en azından bir bölümü Türkler’den oluşuyordu. Bu dönemde
idarî sistem iş bölümü bakımından mükemmel bir hale gelmişti. Dîvânü’z-zimâm,
Dîvanü’r-resâil, Dîvânü’l-harâc, Dîvânü’t-tirâz, Dîvânü’l-cünd, Dîvânü’l-berîd,
Dîvân-ı Mezâlim ve Dîvânü’ş-şurta devlet dairelerinin en önemlileriydi.
İslâm devletiyle Bizans İmparatorluğu arasında müstahkem kalelerle takviye edilmiş bir sınır bölgesi oluşturmak isteyen Hârûn Reşîd, bu amaçla Mansûr devrinden itibaren çok büyüyen CündiKınnesrin’i merkezi Menbic olmak üzere Avâsım adıyla müstakil bir bölge haline getirdi. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 7

İslâm devletleri ile gayrımüslim devletler arasındaki sınır bölgelerine ne ad verilmiştir?

Suğûr

Bâbek

Me’mun

Herakleia

Theophilos

Açıklama:

Me’mûn, 830’da Bizans’a karşı savaşmak amacıyla Anadolu’ya hareket etti ve Tarsus’a ulaşarak Bizans topraklarına girdi. Kapadokya bölgesinde harekâtta bulunarak buradaki bazı kasabaları tahrip ederek kaleleri fethetti.
Me’mûn’un hilâfetinin sonlarında 830 yılında başlayan bu mücadelenin amacı Bizans’ın sınırlarını zayıflatarak Suğûr’u (uç bölgeleri) muhtemel tecavüzlerden korumak ve onların isyan eden Bâbek’i kışkırtmalarına engel olmaktı. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 8

Yunanca gibi kadim medeniyetlere ait eserlerin Arapça’ya tercüme faaliyeti hangi halife döneminde başlamıştır?

Me’mûn

Mu’tasım-Billâh

Halife Mansur

Yuhannâ b. Mâseveyh

Yuhannâ b. Bıtrîk

Açıklama:

Kendinden önceki yıllarda daha ziyade din bilimleri, dil ve edebiyatla ilgili çalışmalar ağırlıklı olarak yer tutarken, onun devrinde felsefe ve tabii bilimler alanında çalışmalar
başlamış, adeta İslâm rönesansının başlangıcı olmuştur.
Me’mûn Abbâsî halifeleri arasında ilme verdiği değerle ayrı bir yer tutar. Dönemindeki siyasi çalkantılara rağmen Me’mun ilmî ve kültürel faaliyetlere olabildiğince destek vermiştir. Halife Mansur döneminde başlayan Yunanca gibi kadim medeniyetlere ait eserlerin Arapça’ya tercüme faaliyeti hızlanmıştır. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Kindî gibi İslâm filozofları Harezmî gibi bilginler ilk çalışmalarını hangi halife döneminde yapmışlardır?

İbn Tabâtabâ

Abbas

Mu’tasım-Billâh

Harun Reşit

Me’mun

Açıklama:

Bağdat Me'mun döneminde dünyaca ünlü bir ilim ve kültür merkezi haline gelmiş Beytü’lhikme, kütüphaneler ve rasathanesiyle bilime önemli katkıda bulunmuştur.
Kindî gibi İslâm filozofları Harezmî gibi bilginler ilk çalışmalarını Me’mun devrinde yapmışlardır.

Doğru Cevap: E

Soru 10

Abbasî tarihinin en temel özelliği nedir?

Muhalifler tarafından çıkarılan isyanlar

Bilimsel araştırma projeleri

Emevîler’in kurulmasına zemin oluşturma

Müttefikleri Şiîler ile işbirliği yapmaları

Endülüs ile yakın işbirliği yapmaları

Açıklama:

Bu muhalefet grupları arasında Emevî yanlıları, Şîîler, Hariciler ve bölgedeki kadim inançların temsilcileridir.
İlk dönem Abbasî tarihinin en temel özelliği muhalifler tarafından çıkarılan isyanlar ve kimi zaman hanedana mensup kardeşlerin iktidarı ele geçirmek için yaptıkları mücadelelerdir. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Abbasîler’den önce Emevi'lere karşı muhalefet hareketlerini başlatan Şîi’ler kendilerine merkez olarak nereyi almışlardır?

Horasan

Bağdat

Medine

Şam

Kudüs

Açıklama:

Abbasîler’den çok daha önce muhalefet hareketini başlatan Şîi’ler ise Horasan’da Hz. Ali’nin oğullarından Muhammed b. Hanefiyye’nin oğlu Ebû Hâşim’in etrafında toplanmıştı.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Abbasiler'e gücü kaybeden ve 750 yılında ölen son Emevi halifesi kimdir?

II. Mervan

I. Muaviye

Abdülmelik

II. Velid

III. Yezid

Açıklama:

Emevîlerin merkezi Suriye’ye doğru ilerleyen Ebü’l-Abbas’ın amcası Abdullah b. Ali kumandasındaki birlikler Emevî Halifesi II. Mervân’ın ordusu tarafından, Büyük Zap Suyu kenarında karşılandı. 16 Ocak 750 tarihinde başlayan ve on gün süren savaşı Abdullah kazandı. Bu yenilginin ardından önce Harran, sonra Şam’a kaçan II. Mervan oradan da Ürdün’e yöneldi. Abdullah b. Ali hiçbir dirençle karşılaşmadan Şam (Dımaşk) önlerine gelerek şehri zaptetti. Mervân’ı takip eden birlik Yukarı Mısır’da Busîr adı verilen yerde ona yetişti ve Ağustos 750’de cereyan eden çarpışmada Mervân öldürüldü. Böylece Emevî hilâfeti ortadan kalkmış oldu.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Abbasilerin ilk yıllarında Basra'da isyan eden grup hangisidir?

Hariciler

Şiiler

Emeviler

Kureyşliler

İranlılar

Açıklama:

Abbasî hilâfetine karşı Basra’da Hâricîler’in, Fars’ta Bessâm b. İbrahim’in ve Sind’de Mansur b. Cumhûr’un başlattıkları isyanlar kolaylıkta bastırıldı.

Doğru Cevap: A

Soru 14

İkinci Abbâsî halifesi Ebû Cafer Mansûr tarafından öldürtülen ve ölümünden sonra Ravendîler tarafından peygamber olarak kabul edilen kumandan kimdir?

Ebû Müslim

Abdullah b. Ali

Mûsâ Hâdî

Ebü’l-Abbas

Ebû Seleme

Açıklama:

Abbâsî ihtilalinin meşhur kumandanı Ebû Müslim’in giderek itibar ve kuvvet kazanmasından rahatsız olan Mansûr, Abdullah b. Ali’nin isyanını bastırdıktan sonra bir suikast düzenleyerek Ebû Müslim’i öldürttü. Emevîler’in yıkılıp Abbâsîler’in kurulmasında en büyük pay sahibi olan Ebû Müslim’in öldürülmesi üzerine Horasan’da birçok isyan ve karışıklık çıktı. Aslında Ebû Müslüm’in öldürülmesini bahane eden bu isyanlar dini içerik taşımaktaydı. Zira kadim bir kültüre sahip İran henüz eski inançlarının etkisinden kurtulmamıştı. Bunların başında bir Mecûsî olan Sünbâz ile İshak et-Türkî’nin isyanları gelir.

Doğru Cevap: A

Soru 15

Fah Savaşı hangi Abbasi halifesi zamanında gerçekleşmiştir?

Mûsâ Hâdî

Ebû Ca’fer Mansûr

Muhammed Mehdî

Hârûn Reşîd

Me’mûn

Açıklama:

785’de halife olan Hâdî hilafetinin başında Ali evlâdından Hüseyin b. Ali’nin
Medine’de başlattığı isyanla karşılaştı. Hz. Hasan’ın torunlarından olan Hüseyin b. Ali, Medine valisinin baskılarını öne sürerek isyan etti ve Mescid-i Nebevî’de halktan biat aldı. Daha sonra hac münasebetiyle gelen toplulukları da kendi saflarına katmak amacıyla Mekke’ye hareket etti ve burayı da elegeçirdi. İslâm’ın iki kutsal şehrinin elinden çıktığını gören Hâdî isyancılar üzerine büyük bir ordu gönderdi. Mekke yakınlarındaki Fah vadisinde cereyan eden ve bu nedenle Fah Savaşı adı verilen muharebede Hüseyin yenildi ve çok sayıda taraftarıyla birlikte hayatını kaybetti (786). Şiîler bu hadiseyi Kerbelâ Vak’ası’ndan sonra en acıklı olay ve bir matem günü olarak kabul ederler.

Doğru Cevap: A

Soru 16

Arap edebiyatındaki Binbir Gece Masallarına'da ilham veren Abbasi halifesi kimdir?

Hârûn Reşîd

Mûsâ Hâdî

Muhammed Mehdî

Me’mûn

Ebû Ca’fer Mansûr

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 17

I- Ereğli
II- Konya
III- Niğde
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Harun Reşid zamanında Bizans'dan alınan kalelerdendir?

I, II, III

I, II

I, III

II, III

Yalnız I

Açıklama:

Hârûn Reşîd 803 ve 806 yıllarında büyük bir orduyla Bizans topraklarına girdi. 806 yılında yapılan seferde Herakleia (Ereğli), Iconium (Konya),
Tyana (Niğde) ele geçirildi ve Nikephoros’un barış isteği, hem kendi hem de oğlu adına cizye vermesi şartıyla kabul edildi.

Doğru Cevap: A

Soru 18

Harun Reşid hangi şehirde hastalanarak ölmüştür?

Tus

Küfe

Mekke

Şam

Bağdat

Açıklama:

Ali b. İsa’nın valiliği sırasında bölgede meydana gelen önemli bir olay da Râfi b. Leys’in isyanıdır. İsyanın son derece tehlikeli bir hal alması üzerine halife bizzat sefere çıktı (808). Tûs şehrine varınca hastalanarak 809 tarihinde burada vefat etti.

Doğru Cevap: A

Soru 19

Kardeşi Halife Emin ile mücadelesini kazanarak Abbasi halifesi olan Me’mun hangi ırkın unsurları tarafından desteklenmekteydi?

İran

Arap

Bizans

Türk

Hazar

Açıklama:

Emin imparatorluk içindeki Arap unsurlar, Me’mun ise yönetici olarak bulunduğu Horasan’ın da tesiriyle İranlı unsurlar tarafından desteklenmekteydi. Bir bakıma Emevîler’in son döneminde başlayan ve Abbâsîlerin kurulmasıyla sonuçlanan Arap ve Arap olmayan müslümanların
mücadelesi yeniden dirilmişti. Bu aynı zamanda Irak ile Horasan mücadelesiydi.

Doğru Cevap: A

Soru 20

Abbasi halifesi Me'mun hangi şehri kendisine başkent olarak almıştır?

Merv

Bağdat

Küfe

Mekke

Şam

Açıklama:

Me’mun vezirinin ikna etmesi sonucunda Bağdat’a gelmeyerek devleti Merv’den idare etmeye çalıştı. Bütün bu nedenlerle Arap nüfusunun yoğun olduğu yerlerde isyanlar ortaya çıktı. Nitekim Alioğullarından Muhammed b. İbrahim Kûfe’de kendisini halife ilan etmişti. Onun öldürülmesinin ardından aynı aileden Muhammed b. Muhammed hareketin liderliğine getirilmişse de o da yakalanarak idam edildi.

Doğru Cevap: A

Soru 21

İslâm tarihinin ilk döneminde Arap olmayan Müslümanlara ne ad verilirdi ?

Şia

Mevali

Nevvali

Süfyani

Emevi

Açıklama:

Hz. Ali taraftarı (bu hareket daha sonra Şîa adını alacaktır) propaganda özellikle Müslüman olmuş gayr-ı Arap unsurların yaşadıkları Doğu eyaletlerinde etkili oldu. Böylece Şîi olarak adlandırılan Hz. Ali taraftarları ile mevâlî olarak
isimlendirilen Arap kabilelerine eklemlenmiş Arap olmayan Müslümanlar ortak düşmanları Emevîler’e karşı bir ittifak oluşturdular. Bu ortamdan yararlanan Abbasoğulları kısa sürede Emevîler’e karşı başlatılan muhalefet hareketinin liderliğini üstlendi. Emevî halifesi I. Velid tarafından baskıya maruz kalan Abbas b. Abdülmuttalib’in torunu Ali Şam’ı (Dımaşk) terkederek 714 yılında, Suriye hac yolu üzerinde bulunan Humeyme’ye gitmek zorunda kaldı. Böylece Emevîler’e karşı Abbâsî muhalefet hareketi başlamış oldu.

Doğru Cevap: B

Soru 22

Abbasî propagandası kaç yılından itibaren Kûfe merkezli olarak devam etti?

721

716

715

714

718

Açıklama:

Abbasî propagandası 718 yılından itibaren Kûfe merkezli olarak devam etti

Doğru Cevap: E

Soru 23

İmam Muhammed b. Ali’nin 743 yılında ölmesinin ardından hareketin liderliği kime geçmiştir?

Ahmet Muhammed

İbrahim b. Muhammed

Ebû Seleme

Ebü’l-Abbas

Hârûn Reşîd

Açıklama:

İmam Muhammed b. Ali’nin 743 yılında ölmesinin ardından hareketin liderliği oğlu İbrahim b. Muhammed’e geçti

Doğru Cevap: B

Soru 24

İbrahim b. Muhammed 745’de aslen mevlâ olan Ebû Müslim’i nereye göndermiştir?

Amasya

Erzincan

Horasan

Batman

Ağrı

Açıklama:

Mukaddes ailenin vekili sıfatıyla Emevî muhalefet hareketinin en önemli merkezlerinden olan Horasan’a gönderdi.

Doğru Cevap: C

Soru 25

Ebû Müslim kaç yılında Emevî birliklerinin birer birer mağlup ederek Horasan eyaletini ele geçirdi?

748

740

744

749

742

Açıklama:

Ebû Müslim 748 yılında Emevî birliklerinin birer birer mağlup ederek Horasan eyaletini ele geçirdi.

Doğru Cevap: A

Soru 26

Aşağıdakilerden hangisi İlk Dönem Abbasî Halifelerinden değildir?

Ebü’l-Abbas Seffâh

Ebû Ca’fer Mansû

Muhammed Mehdî

Mûsâ Hâdî

Abdullah b. Ali

Açıklama:

İlk Dönem Abbasî Halifeleri:
1- Ebü’l-Abbas Seffâh
2- Ebû Ca’fer Mansûr
3- Muhammed Mehdî
4- Mûsâ Hâdî
5- Hârûn Reşîd
6- Emîn
7- Me’mûn

Doğru Cevap: E

Soru 27

Suriye’de isyan eden çeşitli Arap kabileleri başlarına halife adayı olarak ilk Emevî halifesi Muâviye’nin soyundan da olan kimi çıkartmışlardır?

Ebü’l-Abbas Seffâh

Ebû Muhammed es-Süfyânî

Ebû Ca’fer Mansûr

Muhammed Mehdî

Mûsâ Hâdî

Açıklama:

Suriye’de bazı isyanların çıkmasına sebep oldu. Suriye’de isyan eden çeşitli Arap kabileleri başlarına ilk Emevî halifesi Muâviye’nin soyundan olan Ebû Muhammed es-Süfyânî’yi halife adayı
olarak öne çıkardılar.

Doğru Cevap: B

Soru 28

Ebü’l-Abbas’ın hilafeti döneminde çıkan pek çok isyanın bastırılmasında rol oynayan kişi kimdi?

Emîn

Me’mûn

Muhammed Mehdî

İkinci Abbâsî halifesi Ebû Cafer Mansûr

Mûsâ Hâdî

Açıklama:

İkinci Abbâsî halifesi Ebû Cafer Mansûr, kardeşi Ebü’l-Abbas’ın hilafeti döneminde çıkan pek çok isyanın bastırılmasında rol oynamıştı

Doğru Cevap: D

Soru 29

Halife Ebû Cafer Mansur’u İlah, Ebu Müslim’i peygamber olarak kabul eden gruba verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

Ravendîler

Ehl-i Sünnet

Ehli Delalet

Maliki

Hanbeli

Açıklama:

Halife Ebû Cafer Mansur’u İlah, Ebu Müslim’i peygamber olarak kabul eden gruba verilen ad Ravendîler'dir.

Doğru Cevap: A

Soru 30

Müslüman olarak görünmekle birlikte İslâm dışı davranışlarda bulunan kimseye ne ad verilir?

Hırıstiyan

Budist

Zındık

Ortadoks

Hinduist

Açıklama:

Müslüman olarak görünmekle birlikte İslâm dışı davranışlarda bulunan kimseye Zındık denir.

Doğru Cevap: C

Soru 31

Dîvân-ı Harb’e bağlı olarak Dîvân-ı Arz’ı kurmuş olan halife kimdir?

Ebü’l-Abbas Seffâh

Ebû Ca’fer Mansûr

Emîn

Hârûn Reşîd

Muhammed Mehdî

Açıklama:

Dîvân-ı Harb’e bağlı olarak Dîvân-ı Arz’ı kurmuş, böylece askerî uzmanların orduyu her zaman
teftiş ederek daima savaşa hazır tutmalarını sağlamıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 32

Abbasi devletinin kurucusu kimdir ?

Ebü’l-Abbas Abdullah Seffâh

Ebû Hâşim

İmam Muhammed b. Ali

Ebû Seleme el-Hallâl

Ebû Ca’fer Mansûr

Açıklama:

Devletin kurucusu Ebü’l-Abbas Abdullah Seffâh Hz. Muhammed’in amcası Abbas’ın torunu olduğundan Abbâsîler (Abbasoğulları) adıyla anılırlar. İslâm dünyasında 750 yılında Emevîler’in yerine Abbâsîler’in kurulmasıyla siyasi ve sosyal alanlarda pek çok önemli değişiklik olmuştur

Doğru Cevap: A

Soru 33

Emeviler'e karşı Abbasi muhalefet hareketi kaç yılında başlamıştır ?

700

704

714

724

734

Açıklama:

Emevî halifesi I. Velid tarafından baskıya maruz kalan Abbas b. Abdülmuttalib’in torunu Ali Şam’ı (Dımaşk) terkederek 714 yılında, Suriye hac yolu üzerinde bulunan Humeyme’ye gitmek zorunda kaldı. Böylece Emevîler’e karşı Abbâsî muhalefet hareketi başlamış oldu

Doğru Cevap: C

Soru 34

Aşağıdakilerden hangisi ilk dönem Abbasi halifelerinden birisi değildir ?

Musa Hadi

Harun Resid

Me'mun

Muhammed Mehdi

Abdullah b. Ali

Açıklama:

1- Ebü’l-Abbas Seffâh (750)
2- Ebû Ca’fer Mansûr (754)
3- Muhammed Mehdî (775)
4- Mûsâ Hâdî (785)
5- Hârûn Reşîd (786)
6- Emîn (809)
7- Me’mûn (813-833)

Doğru Cevap: E

Soru 35

İç karışıklıklara büyük ölçüde son verilerek müslümanların siyasî birliğinni sağlandığı Ebü'l- Abbas dönemi kaç yıl sürmüştür ?

Açıklama:

Ebü’l-Abbas döneminde iç karışıklıklara büyük ölçüde son verilerek müslümanların siyasî birliğini sağlanmıştır. O, Endülüs ve Kuzey Afrika’nın batı kısımları dışında bütün İslâm dünyasında halife olarak tanınmıştır. Beş yıl iktidarda kalan
Ebü’l-Abbas daha ziyade yeni yönetime karşı çıkan isyanlarla uğraşmak zorunda kaldı. 754’de hastalanarak ölmesinin ardından kardeşi Ebû Ca’fer Mansûr halife oldu

Doğru Cevap: B

Soru 36

Halife Ebû Cafer Mansur’u İlah, Ebu Müslim’i peygamber olarak kabul eden gruba ne ad verilirdi ?

Ravendiler

Caferiler

Şiiler

Mansüriler

Hadiler

Açıklama:

Halife Ebû Cafer Mansur’u İlah, Ebu Müslim’i peygamberolarak kabul eden gruba Ravendiler adı verilirdi.
Ebû Müslim’in intikamını almak isteyen bazı muhalif gruplar daha sinsice bir plan hazırlayarak Mansur’u Allah, Ebû Müslim’i de peygamber ilan ederek, halk nezdindeki itibarını ortadan kaldırmaya çalıştılar. Hatta bundan faydalanarak onu öldürmeye çalıştılarsa da başarılı olamadılar. Peygamberlik iddiasında bulunan Üstâdsîs’in Bâdgîs’teki beş yıldan fazla süren isyanı da sona erdirildiğinde Horasan’da devlet otoritesi tesis edildi (768).

Doğru Cevap: A

Soru 37

779 yılında kurulan Dîvânü’z-zimâm’ı kurumunun görevi nedir ?

Devletin imar hareketlerini denetlemek

Devletin gelir-gider kayıtlrını ve hazineyi denetlemek

İsyanları bastırmak

Tarım ve üretime dair denetlemeleri yapmak

Adalet sistemini güçlendirmek

Açıklama:

Mehdî devlet kurumlarının organizasyonuna önem vermiş, devletin gelir ve giderlerinin muhasebe ve denetlenmesini düzenlemek amacıyla 779 yılında Dîvânü’z-zimâm’ı kurmuş, 784’de Dîvânü zimâmi’l-ezimme adıyla yeni bir divan
oluşturarak taşra eyaletlerindeki zimâm divanlarını buraya bağlamıştır. Bu dönemde kâtipler ve mevâlî devlet yönetiminde etkili hale gelmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 38

Ali evladından Hüseyin b. Ali’nin isyanı neticesinde Hilafet kuvvetleri karşısında mağlup olduğu ve Şiâ’nın tarihinde önemli bir yer tutan savaş ( 786) aşağıdakilerden hangisidir ?

Tah savaşı

Talas Savaşı

Fah Savaşı

Şam Savaşı

Zap Suyu Savaşı

Açıklama:

785’de halife olan Hâdî hilafetinin başında Ali evlâdından Hüseyin b. Ali’nin Medine’de başlattığı isyanla karşılaştı. Hz. Hasan’ın torunlarından olan Hüseyin b. Ali, Medine valisinin baskılarını öne sürerek isyan etti ve Mescid-i Nebevî’de
halktan biat aldı. Daha sonra hac münasebetiyle gelen toplulukları da kendi saflarına katmak amacıyla Mekke’ye hareket etti ve burayı da elegeçirdi. İslâm’ın iki kutsal şehrinin elinden çıktığını gören Hâdî isyancılar üzerine büyük bir ordu gönderdi. Mekke yakınlarındaki Fah vadisinde cereyan eden ve bu nedenle Fah Savaşı adı verilen muharebede Hüseyin yenildi ve çok sayıda taraftarıyla birlikte hayatını kaybetti (786). Şiîler bu hadiseyi Kerbelâ Vak’ası’ndan sonra en acıklı olay ve bir matem günü olarak kabul ederler.

Doğru Cevap: C

Soru 39

İslâm devletleri ile gayrımüslim devletler arasındaki sınır bölgelerine ne ad verilirdi ?

Satıh

Subut

Salık

Suğur

Suhul

Açıklama:

Suğur : İslâm devletleri ile gayrımüslim devletler arasındaki sınır bölgeleri.
Me’mûn’un hilâfetinin sonlarında 830 yılında başlayan bu mücadelenin amacı Bizans’ın sınırlarını zayıflatarak Suğûr’u (uç bölgeleri) muhtemel tecavüzlerden korumak ve onların isyan eden Bâbek’i kışkırtmalarına engel olmaktı. Me’mûn, 830’da Bizans’a karşı savaşmak amacıyla Anadolu’ya hareket etti ve Tarsus’a ulaşarak Bizans topraklarına girdi. Kapadokya bölgesinde harekâtta bulunarak buradaki bazı kasabaları tahrip ederek kaleleri fethetti.

Doğru Cevap: D

Soru 40

Kur’an’ın yaratılmış olup olmadığı (halku’l-Kur’an) meselesi hangi Abbasi halifesi döneminde ortaya çıkan fikri sorunların başında gelir ?

Harun Reşid

Müsa Hadi

Emin

Me'mün

Muhammed Mehdi

Açıklama:

Me’mun döneminde ortaya çıkan fikri sorunların başında Kur’an’ın yaratılmış olup olmadığı (halku’l-Kur’an) meselesi gelmektedir. Aslında Mutezile ile Ehl-i Sünnet arasında fikri bir tartışma olarak ortaya çıkan bu mesele Mutezile mezhebine temayül gösteren Me’mun’un Kur’an’ın yaratılmış olduğu iddiasını desteklemesi ve bu düşünceyi adeta bir devlet politikası haline getirmesiyle siyasi bir probleme dönüşmüştür. Halife bunun temel bir inanç meselesi olduğunu düşünerek toplumu özellikle de âlimleri bu görüşü kabul etmeye zorladı. Ehl-i sünnet mezheplerinden Hanbelîliğin kurucusu Ahmed b. Hanbel (ö.795) bu görüşü red ve buna inananları zındıklıkla suçlayınca hapsedilerek işkence edilmiştir. Onunla birlikte bu görüşü reddeden başka ehl-i sünnet âlimleri de çeşitli baskılara maruz kaldılar

Doğru Cevap: D

Soru 41

Abbasi Devleti hangi yılda kurulmuştur?

740

750

760

770

780

Açıklama:

Abbasi Devleti 750 yılında kurulmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 42

Hz. Ali’nin oğlu Hz. Hüseyin’in Kerbelâ’da katledilmesi hangi yılda olmuştur?

670

680

690

695

696

Açıklama:

Hz. Ali’nin oğlu Hz. Hüseyin’in Kerbelâ’da katledilmesi 680 yılında olmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 43

Hz. Ali taraftarlarını tanımlamak üzere kullanılan ve daha sonra bir mezhebe dönüşen harekete ne ad verilmektedir?

Şia

Abbasilik

Mevlevilik

Teymiyecilik

Vehhabilik

Açıklama:

Hz. Ali taraftarlarını tanımlamak üzere kullanılan ve daha sonra bir mezhebe dönüşen harekete şia adı verilmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 44

Abbasi ihtilali başladığı esnada Emevilerin merkez neresiydi?

Suriye

Irak

Mekke

Medine

Mısır

Açıklama:

Emevilerin merkezi Suriye idi.

Doğru Cevap: A

Soru 45

İlk Abbasi halifesi kimdir?

Ebû Ca’fer Mansûr

Muhammed Mehdî

Ebü’l-Abbas Seffâh

Mûsâ Hâdî

Me’mûn

Açıklama:

İlk Abbasi halifesi Ebü’l-Abbas Seffâh'tır.

Doğru Cevap: C

Soru 46

I. Ebü’l-Abbas Seffâh
II. Ebû Ca’fer Mansûr
III. Musa Hadi
IV Muhammed Mehdî
Yukarıdaki Abbasi halifelerinin liderlik sıralaması hangi seçenekte doğru verilmiştir?

I-II-III-IV

II-III-IV-I

III-IV-I-II

IV-I-II-III

I-II-IV-III

Açıklama:

Doğru sıralama I-II-IV-III'tür

Doğru Cevap: E

Soru 47

I. Genellikle Emevîler’in temsil ettiği “mülk-devlet” yerine, dine dayalı devlet şeklinde gerçek halifelik fikir ve idealini temsil
ettiler.
II. Abbâsî halifeleri dini sembolleri siyasi sebeplerle kullandılar.
III. Halife cuma namazlarında Hz. Peygamberin hırka-i şerifini (bürde) giyiyordu.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Abbasiler'in özelliklerindendir?

Yalnız I

I ve II

Yalnız III

I ve III

Hepsi

Açıklama:

Bütün seçenekler Abbasiler'in özelliklerindendir.

Doğru Cevap: E

Soru 48

İkinci Abbâsî halifesidir. Kardeşi Ebü’l-Abbas’ın hilafeti döneminde çıkan pek çok isyanın bastırılmasında rol oynamıştı. Nitekim kardeşi vefatından önce onu veliaht tayin etti. Halifeliğinin ilk yılında Abbâsîler’in kuruluşunda
önemli rol oynayan amcası Abdullah b. Ali b. Abdullah ile uğraşmak zorunda
kaldı.
Bahsedilen halife aşağıdakilerden hangisidir?

Ebü’l-Abbas Seffâh

Ebû Ca’fer Mansûr

Muhammed Mehdî

Hârûn Reşîd

Mûsâ Hâdî

Açıklama:

Bahsedilen halife Ebû Ca’fer Mansûr'dur.

Doğru Cevap: B

Soru 49

775 yılında Muhammed Mehdî Abbasi tahtına yeni başkent olarak belirlenen hangi şehirde çıktı?

Şam

Kahire

Kufe

Bağdat

Medine

Açıklama:

Babasının ölümü üzerine veliaht Muhammed Mehdî herhangi bir muhalefetle
karşılaşmadan yeni başkent Bağdat’ta tahta çıktı (775).

Doğru Cevap: D

Soru 50

Hz. Hasan’ın torunlarından olan Hüseyin
b. Ali, Medine valisinin baskılarını öne sürerek isyan etti ve Mescid-i Nebevî’de
halktan biat aldı. Daha sonra hac münasebetiyle gelen toplulukları da kendi saflarına katmak amacıyla Mekke’ye hareket etti ve burayı da elegeçirdi. İslâm’ın iki kutsal şehrinin elinden çıktığını gören halife, isyancılar üzerine büyük bir ordu
gönderdi. Mekke yakınlarındaki Fah vadisinde cereyan eden ve bu nedenle Fah
Savaşı adı verilen muharebede Hüseyin yenildi ve çok sayıda taraftarıyla birlikte
hayatını kaybetti (786). Şiîler bu hadiseyi Kerbelâ Vak’ası’ndan sonra en acıklı olay
ve bir matem günü olarak kabul ederler.
Bu olay esnasında Abbasi halifesi kimdi?

Ebü’l-Abbas Seffâh

Ebû Ca’fer Mansûr

Muhammed Mehdî

Mûsâ Hâdî

Emîn

Açıklama:

Halife Mûsâ Hâdî idi.

Doğru Cevap: D

Soru 51

Abbâsîler’in İslam dünyasında Emevîler’in yerini alması hangi tarihte gerçekleşmiştir?

750

755

760

765

770

Açıklama:

Devletin kurucusu Ebü’l-Abbas Abdullah Seffâh Hz. Muhammed’in amcası
Abbas’ın torunu olduğundan Abbâsîler (Abbasoğulları) adıyla anılırlar. İslâm
dünyasında 750 yılında Emevîler’in yerine Abbâsîler’in kurulmasıyla siyasi ve
sosyal alanlarda pek çok önemli değişiklik olmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 52

Emevî iktidarına karşı muhalefeti daha da sertleştiren, Hz. Ali’nin oğlu Hz. Hüseyin’in Kerbelâ’da katledilmesi olayı hangi tarihte gerçekleşmiştir?

676

677

678

679

680

Açıklama:

Özellikle 680 yılında Hz. Ali’nin oğlu Hz. Hüseyin’in Kerbelâ’da katledilmesi Emevî iktidarına karşı
muhalefeti daha da sertleştirdi. Hz. Hüseyin’i isyana davet ettikleri halde onu koruyamayan gruplarda Kerbelâ’nın intikamı alma arzusu doğdu. Nitekim bunun
neticesinde Emevîler dönemi boyunca pek çok isyan çıktı.

Doğru Cevap: E

Soru 53

İslâm tarihinin ilk döneminde Arap olmayan Müslümanlara verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?

Şii

Sünni

Hanefi

Mevali

Abbasi

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 54

Birinci Abbasi Halifesi aşağıdakilerden hangisidir?

Hârûn Reşîd

Ebü’l-Abbas Seffâh

Muhammed Mehdî

Mûsâ Hâdî

Ebû Ca’fer Mansûr

Açıklama:

İlk Dönem Abbâsî Halifeleri Hüküm sürdükleri yıllar
1- Ebü’l-Abbas Seffâh (750)
2- Ebû Ca’fer Mansûr (754)
3- Muhammed Mehdî (775)
4- Mûsâ Hâdî (785)
5- Hârûn Reşîd (786)
6- Emîn (809)
7- Me’mûn (813-833)

Doğru Cevap: B

Soru 55

Abbâsî ihtilalinin meşhur kumandanı olan ve giderek itibar ve kuvvet kazanmasının yarattığı rahatsızlık nedeniyle İkinci Abbâsî halifesi Ebû Cafer Mansûr tarafından öldürülen isim aşağıdakilerden hangisidir?

Abdullah b. Ali b. Abdullah

Ebû Müslim

Sünbâz

İshak et-Türkî

Îsâ b. Mûsâ

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 56

Endülüs Emevî Devleti Abdurrahman b. Muâviye tarafından hangi tarihte kurulmuştur?

750

753

755

757

759

Açıklama:

Halife Mansûr, Endülüs’e
geçerek orada 755 yılında Endülüs Emevî Devleti’ni kuran Abdurrahman b.
Muâviye’yi ortadan kaldırmak için çok uğraştıysa da başarılı olamadı ve sonunda
onunla anlaşma yoluna gitti.

Doğru Cevap: C

Soru 57

Abbâsîlerde memurların yargılanması için mahkemeler kurulması ilk kez hangi halifenin iktidarında gerçekleştirilmiştir?

Ebû Ca’fer Mansûr

Ebü’l-Abbas Seffâh

Mûsâ Hâdî

Muhammed Mehdî

Hârûn Reşîd

Açıklama:

Babasının ölümü üzerine veliaht Muhammed Mehdî herhangi bir muhalefetle
karşılaşmadan yeni başkent Bağdat’ta tahta çıktı (775). İyi bir eğitim görmüş olan
Mehdî, babasının sağlığında çeşitli isyanların bastırılması için gönderilmiş, böylece askerî sahada da tecrübe kazanmıştı. Onun döneminde devlet genel olarak
istikrar kazanmış ve iktisadi açıdan büyük gelişme göstermiştir. İsyanların büyük
ölçüde azaldığı bu dönemde halife siyasi tutuklulara af çıkarmıştır. Devlet tarafından elkonulan malları iade etmiş, fakirlere ve hastalara maaş bağlamıştır. İdari
düzenlemeler yapılarak, ilk defa memurların yargılanması için mahkemeler kurulmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 58

Müslüman olarak görünmekle birlikte İslâm dışı davranışlarda bulunan kimse aşağıdaki kavramlardan hangisiyle adlandırılmaktadır?

Zındık

Kafir

Zerdüşt

Zımmi

Mevali

Açıklama:

Mehdî zındıklara (küfrü gerektiren davranışlarda bulunup Müslüman olarak
görünen kimse) karşı mücadeleye önem verdi. Zındık olarak bilinen birçok kimseyi sorgulayarak cezalandırdı. Çeşitli şekillerde zındıklıkla suçlananları hapse
attı veya ortadan kaldırdı, bazılarını da tövbe ettikleri için affetti.

Doğru Cevap: A

Soru 59

Dîvânü’z-zimâm devletin gelir ve giderlerinin muhasebe ve denetlenmesini düzenlemek amacıyla hangi halife tarafından kurulmuştur?

Hârûn Reşîd

Mûsâ Hâdî

Ebü’l-Abbas Seffâh

Ebû Ca’fer Mansûr

Muhammed Mehdî

Açıklama:

Mehdî devlet kurumlarının organizasyonuna önem vermiş, devletin gelir
ve giderlerinin muhasebe ve denetlenmesini düzenlemek amacıyla 779 yılında
Dîvânü’z-zimâm’ı kurmuş, 784’de Dîvânü zimâmi’l-ezimme adıyla yeni bir divan
oluşturarak taşra eyaletlerindeki zimâm divanlarını buraya bağlamıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 60

Abbasi sarayı hangi halife döneminde adeta bir ilim ve kültür merkezi haline gelmiş Arap edebiyatındaki Binbir Gece Masallarına ilham vermiştir?

Muhammed Mehdî

Mûsâ Hâdî

Hârûn Reşîd

Emîn

Me’mûn

Açıklama:

Abbâsî Devletinin sınırlarının en geniş olduğu devrede tahta çıkan Harûn Reşid’in
dönemi huzur ve istikrar dönemi olarak anılır. Onun döneminde saray adeta bir
ilim ve kültür merkezi haline gelmiş Arap edebiyatındaki Binbir Gece Masallarına
ilham vermiştir. İktisadi açıdan da en parlak dönemini yaşayan Abbâsîler’in başkenti Bağdat uluslararası ticaretin kavşak noktalarından biri olmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 61

Abbâsiler döneminde Arap olmayan Müslümanlara ne ad verilir?

Suğûr

Avâsım

Mevâlî

Zındık

Hürremiyye

Açıklama:

Abbâsî Devleti’nin kuruluşu ve bunun temel sebeplerini tartışabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 62

Abbâsîler döneminde Kuran’ın yaratılmış olduğu (halkü’l-Kur’ân) tezi aşağıdakilerden hangisi tarafından ileri sürülmüştür?

Şîa

Hâricîlik

Hanefîlik

Mutezile

Hanbelîlik

Açıklama:

Emevîlerin yıkılma sürecinde başlayan Abbâsî Hareketini tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 63

Abbâsî devletinden kopuşların başlamasıyla eyaletlerde bağımsız devletlerin kurulması aşağıdakilerden hangisinin dönemine rastlar?

Ebu Cafer Mansur

Me’mun

Mehdi

Harun Reşid

Hâdî

Açıklama:

İlk Dönem Abbâsî halifeleri ve bunların döneminde ortaya çıkan siyasi ve sosyal olayları açıklayabileceksiniz.
Hârûn Resîd, yılda 40.000 dinar vergi vermek sartıyla Ibrahim b. Agleb’e valileri
tayin etme yetkisini de elinde tutacak sekilde iktidarının babadan ogula geçmesi
ayrıcalıgını tanıdı. Böylece halifelik topraklarında ilk olarak iç islerinde serbest
Aglebîler hanedanı kurulmus oldu.

Doğru Cevap: D

Soru 64

Bağdat şehri aşağıdakilerden hangisi döneminde kurulmuştur?

Mehdî

Harun Reşid

Ebu Cafer Mansur

Emin

Mutasım

Açıklama:

İlk Dönem Abbâsî halifeleri ve bunların döneminde ortaya çıkan siyasi ve sosyal olayları açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 65

Abbâsîler’in ilk dönemi için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

İlmi ve Kültürel alanda gelişmeler olması.

Arapçı bir politika izlenmesi.

Avrupa ile diplomatik ilişki kurulması.

Bizans’la mücadeleye devam edilmesi.

Saray’da ve devlet teşkilatında yabancı unsurlara yer verilmesi.

Açıklama:

Abbâsî Devleti’nin kuruluşu ve bunun temel sebeplerini tartışabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 66

Aşağıdakilerden hangisi yönetimin Emevîlerden Abbâsîler’e geçmesiyle meydana gelen değişikliklerden biri değildir?

Devlet merkezinin Suriye’den Irak’a nakledilmesi.

Devlet bürokrasisi ve ordunun etnik yapısında değişmeler olması.

Araplar ile Mevâlî arasındaki ayrımın ortadan kalkması.

Bilim ve Kültür alanında ilerlemeler olması

Saltanat usulü sona ermesi.

Açıklama:

Emevîlerin yıkılma sürecinde başlayan Abbâsî Hareketini tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 67

Aşağıdakilerden hangisi Me’mun döneminin özelliği değildir?

Mutezile mezhebinin remî mezhep olarak ilân edilmesi

Tercüme faaliyetlerinin yoğunlaşması

İranlı unsurların nüfûzunun artması

Binbir Gece Masallarının ortaya çıkması

Bizans ve Avrupa ile kültürel ve diplomatik ilişkiler kurulması

Açıklama:

İlk Dönem Abbâsî halifeleri ve bunların döneminde ortaya çıkan siyasi ve sosyal olayları açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 68

Türkler ilk olarak aşağıdakilerden hangisi döneminde saraya nüfuz etmeye başlamışlardır?

Mehdî

Hârûn Reşîd

Mûsâ Hâdî

Ebü’l-Abbas Seffâh

Ebû Cafer Mansûr

Açıklama:

İlk Dönem Abbâsî halifeleri ve bunların döneminde ortaya çıkan siyasi ve sosyal olayları açıklayabileceksiniz.
Ders kitabında Abbasî-Türk ilişkilerinin de Hârûn Reşîd devrinde başladığı kabul edilebilir. Onun saray muhafızlarının en azından bir bölümü Türkler’den oluşuyordu bilgisi var. lakin Abbasiler devrinde ilk defa Mansur'un Türkleri istihdam ettiği kaynaklara yansımıştır. İlk olarak denildiğinde Mansur saray denildiğinde Harun Reşid cevapları düşünülebilir. Bu bakımdan soru metninde bu yönde değişiklik iyi olacaktır. Lakin ders kitabından Mansur ile alakalı bu bilgi bulunmadığından harun Reşid cevaı doğru olarak kabul edilebilir.

Doğru Cevap: B

Soru 69

Aşağıdakilerden hangisi Halife Mehdî dönemi için geçerli bir ifade değildir?

Zındıklarla mücadele edilmiştir.

Haremeyn (Mekke-Medine) halkına yardım edilmiştir.

Politikada dini unsurlara yer verilmiştir.

Hz. Ali evlâdına karşı ılımlı bir tutum sergilenmiştir.

Avrupa ile yoğun diplomatik temas yapılmıştır.

Açıklama:

İlk Dönem Abbâsî halifeleri ve bunların döneminde ortaya çıkan siyasi ve sosyal olayları açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 70

Aşağıdakiler’den hangisi Abbasi İhtilali’nin sebeplerinden biri değildir?

Emevîler’in hilâfeti Hz. Ali ve oğullarından gasp ettiği düşüncesine sahip olması

Emevîler’in Arap etnik unsuruna dayalı bir politika takip etmesi

Hilâfetin saltanata dönüşmesi

Muhalif unsurlara yapılan baskıların olması

Hz. Hüseyin’in Kerbelâ’da katledilmesi

Açıklama:

Emevîlerin yıkılma sürecinde başlayan Abbâsî Hareketini tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 71

779 yılında Dîvânü’z-zimâm’ın kuruluş nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Devletin gelir ve giderlerinin denetlemesini yapmak

Devletin posta işlerini yürütmek

Sultanın halkla ilişkilerini düzenlemek

Vilayetlerden asker toplamak

Ordunun iaşe işlerini yürütmek

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 72

Aşağıdakilerden hangisi ilk dönem Abbasi halifelerinden birisidir?

Muktedir

Mutemid

Müstekfi

Mansur

Müstezi

Açıklama:

Ebû Ca’fer Mansûr (754) ilk dönem Abbasi halifesidir. Doğru cevap D dir.

Doğru Cevap: D

Soru 73

Ağustos 750’de cereyan eden çarpışmada aşağıdaki hangi Emevi halifesinin öldürülmesiyle Emevî hilâfeti ortadan kalkmış oldu?

Abdülmelik

I. Velid

II. Muaviye

II. Yezid

II. Mervan

Açıklama:

Ağustos 750’de cereyan eden çarpışmada II. Mervân öldürüldü. Böylece Emevî hilâfeti ortadan kalkmış oldu. Doğru cevap E dir

Doğru Cevap: E

Soru 74

Ebû Müslim, aşağıdaki bölgelerden hangisini şehirlerini dolaşarak Abbâsî yanlısı propaganda faaliyetlerini örgütledi ve 747 yılında isyan bayrağını açtı?

Taberistan

Horasan

Kirman

Belücistan

Sistan

Açıklama:

Ebû Müslim Horasan şehirlerini dolaşarak Abbâsî yanlısı propaganda faaliyetlerini örgütledi ve 747 yılında isyan bayrağını açtı. Doğru cevap B dir.

Doğru Cevap: B

Soru 75

Abbâsî ihtilalinin meşhur kumandanı Ebû Müslim’in giderek itibar ve kuvvet kazanmasından rahatsız olan aşağıdaki Abbasi halifelerinden hangisi Abdullah b. Ali’nin isyanını bastırdıktan sonra bir suikast düzenleyerek Ebû Müslim’i öldürtmüştür?

Ebü’l-Abbas Seffâh

Ebû Ca’fer Mansûr

Muhammed Mehdî

Mûsâ Hâdî

Me’mûn

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 76

Ebü’l-Abbas Abdullah, ihtilalin başarıya ulaşmasının ardından 749’da Abbâsî halifesi olarak ilan edildi. Aşağıdaki yerlerden hangisinde Ebü’l-Abbas Abdullah'ın hilafeti tanınmamıştır?

Irak

Basra

Suriye

Mısır

Endülüs

Açıklama:

Ebü’l-Abbas Abdullah, İhtilalin başarıya ulaşmasının ardından 749’da Abbâsî halifesi olarak ilan edildi. Hilafeti Endülüs haricinde bütün İslâm topraklarında tanındı. Doğru cevap E dir.

Doğru Cevap: E

Soru 77

Dönemi huzur ve istikrar dönemi olarak anılır. Onun döneminde saray adeta bir ilim ve kültür merkezi haline gelmiş Arap edebiyatındaki Binbir Gece Masallarına ilham vermiştir. Bu dönem aşağıdaki Abbasi halifelerinden hangisinin dönemidir?

Hârûn Reşîd

Muhammed Mehdî

Mûsâ Hâdî

Me’mûn

Emîn

Açıklama:

Abbâsî Devletinin sınırlarının en geniş olduğu devrede tahta çıkan Harûn Reşid’in dönemi huzur ve istikrar dönemi olarak anılır. Onun döneminde saray adeta bir ilim ve kültür merkezi haline gelmiş Arap edebiyatındaki Binbir Gece Masallarına ilham vermiştir. Doğru cevap A dır.

Doğru Cevap: A

Soru 78

Aşağıdakilerden hangisi Abbasi halifelerinden Musa Hadi döneminde olmuştur?

Dîvân-ı Arz’ı kurmuştur

Avasım bölgesi oluşturdu

Bağdat şehrini kurmuştur

Fah Savaşı yapılmıştır.

Ravendi hareketini bastırmıştır.

Açıklama:

İslâm’ın iki kutsal şehrinin elinden çıktığını gören Hâdî isyancılar üzerine büyük bir ordu gönderdi. Mekke yakınlarındaki Fah vadisinde cereyan eden ve bu nedenle Fah Savaşı adı verilen muharebede Hüseyin yenildi ve çok sayıda taraftarıyla birlikte hayatını kaybetti (786). Şiîler bu hadiseyi Kerbelâ Vak’ası’ndan sonra en acıklı olay ve bir matem günü olarak kabul ederler. doğru cevap D dir.

Doğru Cevap: D

Soru 79

Bağdat onun döneminde dünyaca ünlü bir ilim ve kültür merkezi haline gelmiş Beytü’lhikme, kütüphaneler ve rasathanesiyle bilime önemli katkıda bulunmuştur. Kindî gibi İslâm filozofları Harezmî gibi bilginler ilk çalışmalarını onun devrinde yapmışlardır. Bu abbasi halifesi aşağıdakilerden hangisidir?

Hârûn Reşîd

Ebû Ca’fer Mansûr

Me’mûn

Emîn

Mûsâ Hâdî

Açıklama:

Me’mûn Abbâsî halifeleri arasında ilme verdiği değerle ayrı bir yer tutar. Bağdat onun döneminde dünyaca ünlü bir ilim ve kültür merkezi haline gelmiş Beytü’lhikme, kütüphaneler ve rasathanesiyle bilime önemli katkıda bulunmuştur. Kindî gibi İslâm filozofları Harezmî gibi bilginler ilk çalışmalarını Me’mun devrinde yapmışlardır. Doğru cevap C dir.

Doğru Cevap: C

Soru 80

Abbasi Devletinin kurucusu kimdir?

Ebu Cafer Mansur

Muhammed Mehdi

Harun Reşid

Mutasım

Ebü'l- Abbas Abdullah

Açıklama:

Abbasi Devletinin kurucusu Ebü'l- Abbas Abdullah Seffah'tır.
Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 81

Abbasiler hangi tarihte kurulmuştur?

750

753

755

756

760

Açıklama:

Abbasiler 750 tarihinde kurulmuştur.
Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 82

İslamın ilk zamanlarında Arap olmayan Müslümanlar için kullanılan ad nedir?

Şii

Yezidi

Mevali

Hanbeli

Harici

Açıklama:

Arap olmayan Müslümanlara mevali denirdi.
Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 83

Emevilerin merkezi neresidir?

Mısır

Suriye

İran

Ürdün

Arabistan

Açıklama:

Emevilerin merkezi Suriye'dir.
Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 84

Abbasi başkenti neresidir?

Şam

Kahire

Bağdat

Kûfe

Basra

Açıklama:

Abbasi başkenti Bağdat'tır.
Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 85

Küfrü gerektiren davranışlarda bulunup Müslüman olarak görünen kimseye ne ad verilir?

Fasık

Zındık

Mürted

Harici

Yezidi

Açıklama:

Bu görüntüye sahip insanlara zındık denir.
Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 86

Abbasilerde huzur ve istikrar dönemi olarak bilinen dönem hangi dönemdir?

Ebü'l- Abdullah

Hârun Reşîd

Memun

Mutasım

Mervan

Açıklama:

Abbasiler açısından her yönüyle en rahat dönem Harun Reşid dönemidir.
Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 87

Abbasilerde ilk kez hanedan dışından veliaht tayin eden halife kimdir?

Hârun Reşîd

Mehdi

Hadi

Memun

Mutasım

Açıklama:

Memun döneminde İlk defa hanedan dışından Farlı bir veliaht belirlenmiştir.
Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 88

Avasım adındaki müstakil şehirler hangi halife devrinde kurulmuştur?

Memun

Mutasım

Mansur

Harun Reşid

Hâdî

Açıklama:

Avasım şehirleri Mansur döneminde kurulmuştur.
Doğru cevap D'dir.
İslâm devletiyle Bizans İmparatorluğu
arasında müstahkem kalelerle takviye edilmiş bir sınır bölgesi oluşturmak isteyen Hârûn Reşîd, bu amaçla Mansûr devrinden itibaren çok büyüyen CündiKınnesrin’i merkezi Menbic olmak üzere Avâsım adıyla müstakil bir bölge haline
getirdi.

Doğru Cevap: D

Ünite 2

Soru 1

II. dönem Abbasi halifeleri zamanında, askeri görevlerin dışında devlet yönetiminde de Türkler'in etkin konuma gelmesi hangi halife döneminde gerçekleşmiştir?

Muntasır-Billâh

Mu’tazıd-Billâh

Müstaîn-Billâh

Müstekfî-Billâh

Mu’tasım-Billâh

Açıklama:

Mısır valiliği döneminde katıldığı Bizans seferlerinde Anadolu’da önemli başarılara imza atan Ebû İshak Muhammed, Me’mûn’un ölümünün ardından Türk kumandanların baskısıyla Mu’tasım-Billâh lakabıyla halife ilan edildi. Mu’tasım’ın halife olması Türk tarihi açısından büyük önem taşımaktadır. Zira böylece askeri görevlerin dışında devlet yönetiminde de Türkler etkin konuma gelmişler, Abbâsî Devleti’nde Arap ve İranlı unsurların etkinliği azalmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 2

Taberistan’da bulunan Kârinîler hanedanı kaç yılında sona ermiştir?

838

839

840

842

843

Açıklama:

Mu’tasım döneminde Taberistan valisi ve aynı zamanda Kârinîler’in lideri olan Mâzyâr b.
Kârin ile Horasan Valisi Abdullah b. Tâhir arasındaki anlaşmazlık 839’da Mâzyâr’ın isyanıyla sonuçlandı. Halife’nin bölgeye gönderdiği ordu uzun bir mücadelenin ardından Mâzyâr’ı teslim aldı. Böylece 840 tarihinde Taberistan’da Kârinîler hanedanı sona erdi ve bölge Tâhirîler’in yönetimine geçti.

Doğru Cevap: C

Soru 3

Sa’lebe
Gatafan
Kilâboğulları
Eşca’

Hac yolunun kapanması ve bütün Arabistan’ı etkileyecek bir karışıklığın çıkması üzerine Vâsık-Billâh'ın gönderdiği Boğa el-Kebîr komutasındaki büyük bir ordu bu olayların ardından yukarıdaki kabilelerden hangilerini itaat altına almıştır?

I-II-III

I-II-IV

I-III-IV

II-III-IV

I-II-III-IV

Açıklama:

Hac yolunun kapanması ve karışıklığın bütün Arabistan’ı etkileyecek bir hal alması üzerine Vâsık, Boğa el-Kebîr komutasındaki büyük bir orduyu Medine’ye gönderdi. Boğa bu olayın ardından, etrafta karışıklık çıkaran Gatafan, Eşca’, Sa’lebe ve Kilâboğulları gibi kabileleri de itaat altına alarak bölgede istikrarı sağladıktan sonra 846’da Medine’ye döndü.

Doğru Cevap: E

Soru 4

Şerrâ
Napoli
Meskân
Leontini

Ağlebîlerin 842-847 yıllarında yaptıkları Fazl b. Câfer ve Abbâs b. Fazl komutasındaki deniz seferleri neticesinde Müslüman orduları yukarıdaki şehirlerden hangilerini ele geçirmiştir?

I-II-III

I-II-IV

I-III-IV

II-III-IV

I-II-III-IV

Açıklama:

Vâsık devrinde, Ağlebîlerin 842-847 yıllarında yaptıkları Fazl b. Câfer ve Abbâs b. Fazl komutasındaki deniz seferleri neticesinde Müslüman orduları Sicilya’da Messina, Napoli, Meskân, Şerrâ ve Leontini şehirlerini ele geçirdiler.

Doğru Cevap: E

Soru 5

Mütevekkil dönemindeki isyanların en tehlikelisi olarak nitelendirilen İrmîniye'de patlak veren ayaklanma kaç yılında çıkmıştır?

844

847

849

852

856

Açıklama:

Mütevekkil dönemindeki isyanların en tehlikelisi 849 yılından itibaren Ermenilerin yaşadıkları bölgelerde (İrmîniye) patlak verdi.

Doğru Cevap: C

Soru 6

Mu’tasım’ın torunu Ahmed b. Muhammed kaç yıllarında Müstaîn-Billâh ünvanıyla halifelik yapmıştır?

842-847

847-861

862-866

866-869

869-870

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 7

Babası halife olmadığı halde hilâfet makamına geçen ilk şahıs aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Müstaîn-Billâh

Muntasır-Billâh

Müstekfî-Billâh

Râzî-Billâh

Mu’tasım-Billâh

Açıklama:

Ebü’l-Abbas es-Seffâh ve Ebû Ca’fer el-Mansûr’dan sonra babası halife olmadığı halde hilâfet makamına geçen ilk şahıs olan Müstaîn, seleflerinin başına gelenleri bildiğinden Türk kumandanlarının sözünden çıkmamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 8

Babasının veziri Ubeydullah b. Yahyâ b. Hâkan’ı tekrar vezirlik makamına getirerek devletin yönetimini kardeşi Muvaffak’ın eline bırakıp vaktini eğlenceyle geçirmeye başlayan halife aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Mu’temid-Alellâh

Mühtedî-Billâh

Kâhir-Billâh

Mütevekkil Alellah

Müttaki-Lillâh

Açıklama:

Mühtedî’nin Türkler tarafından tahttan indirilip öldürülmesinin ardından göz hapsinde tutulduğu el-Cevsaku’l-Hâkanî’den alınarak halife ilân edildi (870). Tahta çıkınca babasının veziri Ubeydullah b. Yahyâ b. Hâkan’ı tekrar bu makama getirdi ve daha sonra devletin yönetimini kardeşi Muvaffak’ın eline bırakarak vaktini eğlenceyle geçirmeye başladı.

Doğru Cevap: A

Soru 9

12 Ocak'ta Kâbe’ye baskın düzenleyip binlerce hacıyı katlettikten sonra Hacerülesved’i alarak merkezleri Hecer’e götüren Karmatîler, Hacerülesved’i kaç yılına kadar ellerinde tutmuşlardır?

921

928

930

943

951

Açıklama:

928 yılında Rahbe’yi alıp Karkisiyâ ve Rakka’ya yürüyen Karmatîler 12 Ocak 930’da Kâbe’ye baskın düzenleyip binlerce hacıyı katlettiler ve Hacerülesved’i alarak merkezleri Hecer’e götürdüler. Aynı yıl Uman da Karmatîler’in eline geçti. Hacerülesved 951 yılına kadar Karmatîler’in elinde kaldı.

Doğru Cevap: E

Soru 10

Emirülümerâlık müessesesi hangi halifenin döneminde kurulmuştur?

Kâhir-Billâh

Muktedir-Billâh

Müstekfî-Billâh

Müttaki-Lillâh

Râzî-Billâh

Açıklama:

Halife Kahir-Billâh’ın hal’edilmesinden sonra hapishaneden çıkarılan Ebü’l- Abbas Ahmed, Râzi-Billâh lakabıyla halife ilân edildi (934). Râzî’nin dönemi askeri ve idari yüksek bürokratlar arasındaki güç mücadelesiyle geçti. Bu süreç emirülümerâlık müessesesinin kurulmasına yolaçtı.

Doğru Cevap: E

Soru 11

Aşağıdaki Abbasi halifelerinden hangisi 10. yüzyılda hüküm sürmemiştir?

Müktefî-Billâh

Muktedir-Billâh

Mu’tasım-Billâh

Kâhir-Billâh

Râzî-Billâh

Açıklama:

Mu’tasım-Billâh 833-842 yılları arasında yani 9. yüzyılda hüküm sürmüştür. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 12

Abbasi Halifesi Mutasım döneminde başını İranlı Babek'in çektiği ve yirmi yıl boyunca devam eden bir isyanı organize eden hareketin adı nedir?

Hürremiyye

Memlukiyye

Caferiyye

Selimiyye

Haşhaşiyye

Açıklama:

Halife Mutasım'in saltanatının ilk yıllarından itibaren otoritesini ciddi anlamda sarsan, başını İranlı Babek'in çektiği, Hemedan ve İsfahan bölgelerinden çeşitli grupların katılımıyla büyüyen hareketin ismi Hürremiyye'dir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Türkler aşağıdaki Abbasi halifelerinin hangisi döneminde Abbasi ordusunda yer edinmeye başlamışlardır?

Mu'tasım

Me'mun

Mühtedî

Harun Reşid

Müktefî

Açıklama:

Me’mun döneminde Abbâsî ordusunda yer edinmeye başlayan Türkler özellikle Mu’tasım döneminde bu konumlarını sağlamlaştırmışlardı. Halifenin 4000 kişilik özel muhafız birliği Türklerden oluşmakta; Türk komutanların da halife nezdinde saygın konumları bulunmaktaydı. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 14

842 yılında Abbasi halifesi olan Vâsık hilafetinin ilk günlerinde aşağıdaki sorunlardan hangisiyle karşılaşmıştır?

Göçler

Kıtlık

Kabile isyanları

İran saldırıları

Moğol saldırıları

Açıklama:

Vâsık’ın hilâfetinin ilk günlerinde kabile isyanlarıyla karşılaştı. Kays Kabilesi isyan ederek Şam valisinin sarayını kuşattı. Vâsık döneminde, Hicaz ve Yemâme bölgelerinde çoğunluğu bedevî Arap kabilelerinin yağma ve çapulculuk hareketlerinden oluşan bir dizi isyan vuku buldu. Daha bir çok isyan da vuku buldu. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 15

Abbasi halifesi Vasık aşağıdaki uygulamalarının hangisinden daha sonraki dönemde pişmanlık duymuştur?

Halk'ul Kuran'ı kabul etmeyen devlet adamlarını idam ettirmesi

Askeri teşkilatın Türklerin kontrolü altına girmesine izin vermesi

Beni Hilal kabilesinin üyeleri hapsettirmesi

Paranın ayarında değişiklikler yapması

Devletin başkentini değiştirmesi

Açıklama:

Anadolu’daki sınır birliklerinde görev yapan komutanların da sorgulanarak, halku’l-Kur’an’ı kabul etmemeleri durumunda boyunlarının vurulmasını istedi. Ancak Vâsık hilafetinin son döneminde bu uygulamalardan pişmanlık duymuştur. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 16

Abbasi döneminde yaşamış önemli figürlerden birisi İnâk et-Türkî'nin mesleği aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Tüccar

Asker

Maliyeci

Bilim adamı

Müneccimbaşı

Açıklama:

İnâk et-Türkî, Yemen, Horasan ve Sind valiliğinin yanı sıra Eşnas’ın ölümü üzerine başkumandanlık ve Mısır valiliğini de üstlenmiş bir komutandır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 17

Halifelerin Abbâsî ordusundaki Türk kumandanları karşısında otoritelerinin zayıflamasıyla birlikte bütün işlerde tek yetkili olarak tayin edilen kumandanlar için kullanılan emirülümerâlık müessesesi aşağıdaki halifelerden hangisi döneminde kurulmuştur?

Müktefi-Billâh

Muktedir-Billâh

Kahir -Billâh

Râzî-Billâh

Müttaki-Lillâh

Açıklama:

Râzî’nin dönemi askeri ve idari yüksek bürokratlar arasındaki güç mücadelesiyle geçti. Bu süreç emirülümerâlık müessesesinin kurulmasına yolaçtı. Emirülümerân, halifelerin Abbâsî ordusundaki Türk kumandanları karşısında otoritelerinin zayıflamasıyla birlikte bütün işlerde tek yetkili olarak tayin edilen kumandanlara verilen addı. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi Abbasilerin dağılma sebeplerinden birisi değildir?

Bürokrat ve kumandanların artan otoriteleri

İsyanlar

İkta ve toprak sisteminin bozulması

Müsadereler

Bizans prensesleriyle yapılan evlilikler

Açıklama:

Abbâsîler’in bu döneminde zayıf halifelerin bürokrat ve kumandanlar elinde adeta oyuncak haline gelmeleri devlet otoritesini ortada kaldırmıştır. Bunun sonucunda pek çok isyan çıkmış, Abbâsîler’e bağlı eyaletlerin büyük kısmı bağımsız hâle gelmiştir. Bu istikrarsızlık ekonomi ve uluslararası ticareti de olumsuz yönde etkilemiştir. Bütün bunlara kumandanlar ve bürokratlar arasındaki mücadele ve müsadereler (özel mülke devlet tarafından elkoyulması) askerlerin sık sık maaşlarının artırılmasını istemeleri, iktâ ve topak sisteminin bozulması devletin zayıflamasına ve parçalanmasına sebep olmuş, dönemin sonunda hilafetin otoritesi Bağdat ve Irak’la sınırlı kalmıştır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 19

Abbasi halifesi Mu'tasım döneminde 836 yılında halifeliğin merkezini Bağdat'tan hangi şehre taşımıştır?

Musul

Basra

Sâmerrâ

Kerkük

Şam

Açıklama:

Hilafetini garanti altına almak isteyen Mu’tasım, kendinden önceki halife Me’mûn gibi Türklerin yaşadıkları bölgelerden askerler getirerek ordusunun büyük kısmını Türklerden oluşturmaya gayret etti. Bu birliklerin Bağdat’ta çeşitli rahatsızlıklara sebep olması ve askerlerin şehir halkı arasında disiplini kaybetmesi gibi sebeplerle Mu’tasım-Billâh, 836 yılında Bağdat’ın yaklaşık 110 km. kuzeyinde Sâmerrâ şehrini kurdu ve hilâfet merkezini oraya taşıdı.

Doğru Cevap: C

Soru 20

Abbasi halifesi Mühtedî-BillâhTürk kumandanların baskısından kurtulmak için aşağıdaki politikalardan hangisini benimsemiştir?

Ordunun yönetim merkezini saraydan ayırmak

Onları uzak bölgelere vali olarak atamak

İbret için aralarından bir kaçını idam ettirmek

Onları birbirine karşı kışkırtmak

Kaybedilecek bir savaşa kadar beklemek

Açıklama:

Halife Türk kumandanlarının baskısından onları birbirine karşı kışkırtarak kurtulabileceğini biliyordu. Ancak halifenin bu komplolarının farkına varan Türk kumandanlar aralarında anlaşarak Mühtedî’yi hilâfetten uzaklaştırmaya karar verdiler. Bu sırada halifenin kuvvetleriyle Türk birliklerinin çatışması neticesinde çok fazla kan döküldü. Hiçbir çıkış yolu kalmadığını gören halife kaçarken yakalandı ve hilafetten hal’edilerek öldürüldü. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 21

Aşağıdaki durumlardan hangisi Türkler arasında İslâmiyet’in yayılmasında önemli rol oynamıştır?

Abbasilerin Türklere karşı olan olumsuz tutumu

Emevilerîn mevali politikası

Mu’tasım döneminde Türk askerlerin Abbâsîlerin hizmetine girmesi

Türklerin İslam’ın inanç esaslarında değişiklikler yapmış olması

İslam’ın yayılmasının hızlanması

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 22

Abbasiler döneminde, Azerbaycan’da devleti tehdit eden ve uzun yıllar süren Hürremiyye hareketinin lideri olan Bâbek’in ortadan kaldırılması ve Bez şehrinin ele geçirilmesi hangi halife döneminde gerçekleşmiştir?

Harun Reşid

Ebû Câfer Mansur

Mutazıd

Mu’tasım

Mu’temid

Açıklama:

Mu’tasım döneminin en önemli başarılarından biri, Me’mun zamanından beri bastırılamayan ve devletin varlığını tehdit eden Hürremiye hareketi ile meşhur lideri Bâbek’in ortadan kaldırılmasıdır. 835 yılında Azerbaycan’da tehlike yaratan bu isyanı bastırmak üzere bölgeye vali tayin edilen Türk kumandanı Afşin, büyük bir hazırlık devresi ve planlamanın ardından ancak iki yıllık bir mücadelenin sonucunda Bağdat’tan gönderilen yardımcı kuvvetlerin de desteğiyle 838 yılında Bâbek’in karargâhı olan Bez şehrini ele geçirmiştir. Yakalanan Bâbek ise idam edilerek yaklaşık yirmi yıl süren bu sorundan da kurturulmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 23

Abbâsîler döneminde müslümanların Bizans üzerine düzenledikleri seferlerin en başarılısı olarak kabul edilen sefer aşağıdakilerden hangisidir?

Kûfe Seferi

Amorion seferi

Bağdat Seferi

Bez Seferi

Samsat Seferi

Açıklama:

Bizans’ın İstanbul’dan sonra en önemli şehri olan Amorion 12 Ağustos 838 tarihinde fethedildi. Amorion seferi Abbâsîler döneminde müslümanların Bizans üzerine düzenledikleri seferlerin en başarılısı olarak kaydedilir.

Doğru Cevap: B

Soru 24

Kur’an’ın mahlûk olduğu görüşünü benimsemeyen âlimlerin sorgulanıp cezalandırılması (Mihne) olayı aşağıdaki hangi Abbâsî halifeleri tarafından başlatılmıştır?

Mu’temid

Mu’tasım

Vasık

Me’mun

Mütevekkil

Açıklama:

Me’mûn devrinde Mu’tezile’nin resmî mezhep olarak kabul edilmesi ve Kur’an’ın mahlûk olduğu görüşünü benimsemeyen âlimlerin sorgulanıp cezalandırılmasına (mihne) denir. Mihne, Abbasi Halifesi Me’mun’un hilafetinin son dönemlerinde Bizans’a sefere çıktığı (833) bir zaman diliminde Bağdat’taki vekili İshak b. İbrahim’e gönderdiği mektuplarla fiili olarak başlamıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 25

Türk kumandanlarının nüfuzunu kırmak için başşehrini Sâmerrâ’dan, Arap unsurun ağırlıklı olarak bulunduğu Şam’a (Dımaşk) nakleden Abbasi halifesi aşağıdakilerden hangisidir?

Mu’temid-Alellâh

Muktedir-Billâh

Kahir-Billâh

Râzi-Billâh

Mütevekkil-Alellâh

Açıklama:

Mütevekkil Türk kumandanlar tarafından tahta çıkarılmış olmakla birlikte onların nüfuzundan hayli rahatsız olmaktaydı. Bu nedenle Araplardan kendisine müttefik gruplar bulmaya çalıştı. Eşnas’ın 844’te ölümünün ardından Türk kumandanların lideri olan İnak et-Türkî de onun emriyle katledildi. Türk kumandanlarının nüfuzunu kırmak için Mütevekkil, başşehrini Arap unsurun ağırlıklı olarak bulunduğu Şam’a (Dımaşk) nakletmeyi kararlaştırdı. Bu maksatla aralarında yakın çalıştığı devlet adamlarının da bulunduğu kalabalık bir heyetle Sâmerrâ’dan ayrılıp 858’de Şam’a geldi. Başşehrin Şam’a nakledilmesi planı ordudaki Türk birliklerini rahatsız etti. Türk askerleri Irak’a dönmek için gösteri yapmaya başladılar. Diğer taraftan Mütevekkil Şam’ın iklimine uyum sağlayamadı, ordunun da yoğun baskısı üzerine iki ay sonra Sâmerrâ’ya dönmek zorunda kaldı.

Doğru Cevap: E

Soru 26

Abbâsîler’de Muhafız alayını oluşturan, çoğunluğu Araplardan oluşan askerî birlik aşağıdakilerden hangisidir?

Mutatavvıa

Şâkiriyye

Ferâğine

Hassa

Meğâribe

Açıklama:

Abbâsîler’de Muhafız alayını oluşturan, daha ziyade Araplardan oluşturulan askerî birlik Şâkiriyye’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 27

Vâsık-Billâh döneminde isyanların bastırılmasında önemli rol oynayan Türk komutanı aşağıdakilerden hangisidir?

Eşnas

Afşin

Mâzyâr

Boğa el-Kebîr

İnâk

Açıklama:

Me’mun döneminden beri Abbâsî ordusunda görev alan Türk Kumandanı Boğa el-Kebîr’dir. Vâsık-Billâh döneminde isyanların bastırılmasında önemli rol oynamıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 28

Aşağıdakilerden hangisi Abbâsilerin son döneminde kurulan ve halifelerin bütün yetkilerini kendisine devrettikleri görevliye verilen addır?

Karmatî

Emirülümerâ

Sümel

Şâkiriyye

Meğâribe

Açıklama:

Emirülümerâ: Halifelerin Abbâsî ordusundaki Türk kumandanları karşısında otoritelerinin zayıflamasıyla birlikte bütün işlerde tek yetkili olarak tayin edilen kumandanlara verilen addır.

Doğru Cevap: B

Soru 29

Abbâsî sınırları içerisinde bağımsız devletler kurulmasına yol açan ve merkezi otoriteyi sarsan Saffârîler olayı hangi halife döneminde gerçekleşmiştir?

Müktefi-Billâh

Mu’tazıd-Billâh

Mu’temid-Alellâh

Kahir -Billâh

Müstaîn-Billâh

Açıklama:

Mu’temid-Alellâh devirde merkezi otoriteyi sarsan önemli bir mesele, Abbâsî sınırları içerisinde bağımsız devletler kurulmasına yol açan Saffârîler olayıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 30

İlk İslâm filozofu Ya’kûb b. İshak el-Kindî hangi Abbasi halifesi döneminde yaşamıştır?

Mu’tasım-Billâh

Kahir -Billâh

Râzi-Billâh

Mu’temid-Alellâh

Harun Reşid

Açıklama:

İlk İslâm filozofu Ya’kûb b. İshak el-Kindî Abbasi Halifesi Mu’tasım-Billâh döneminde yaşamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 31

Abbâsî Devleti’nde Arap ve İranlı unsurların etkinliğinin azalmasına sebep olan, askeri görevlerin dışında devlet yönetiminde de Türkler'in etkin konuma gelmesini sağlayan halife aşağıdakilerden hangisidir?

Mu’tasım-Billâh

Muntasır-Billâh

Mu’temid-Alellâh

Muktedir-Billâh

Râzî-Billâh

Açıklama:

Mısır valiliği döneminde katıldığı Bizans seferlerinde Anadolu’da önemli başarılara imza atan Ebû İshak Muhammed, Me’mûn’un ölümünün ardından Türk kumandanların baskısıyla Mu’tasım-Billâh lakabıyla halife ilan edildi. Mu’tasım’ın halife olması Türk tarihi açısından büyük önem taşımaktadır. Zira böylece askeri
görevlerin dışında devlet yönetiminde de Türkler etkin konuma gelmişler, Abbâsî
Devleti’nde Arap ve İranlı unsurların etkinliği azalmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 32

Mu’tasım döneminin en önemli başarılarından biri aşağıdakilerden hangisidir?

Kays Kabilesi isyanını bastırması

Benî Hilâl kabilesinin üzerine yürümesi ve isyancıları Medine’ye getirerek Süleymoğulları esirleriyle birlikte hapsetmesi

Hürremiye hareketi ile meşhur lideri Bâbek’in ortadan kaldırılması

Boğa’yı Yemâme bölgesine yönlendirmesi

Sicilya’da Messina, Napoli, Meskân, Şerrâ ve Leontini şehirlerini ele geçirmesi

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 33

"Onun bilhassa Sâmerrâ’daki imar faaliyetleri önemli olup burada yaptırdığı el-Cevsaku’l-Hâkânî adlı saray meşhurdur. İshak el-Mevsılî, Fergânî ve Ya’kub b. İshak el-Kindî gibi âlimleri himaye eden ...........’ın kütüphanesinde 10.000 kitap bulunduğu nakledilir."
Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

Mütevekkil-Alellâh

Vâsık-Billâh

Müstaîn-Billâh

Mu’tasım-Billâh

Mu’tez-Billâh

Açıklama:

Onun bilhassa Sâmerrâ’daki imar faaliyetleri önemli olup burada yaptırdığı el-Cevsaku’l-Hâkânî adlı saray meşhurdur. İshak el-Mevsılî, Fergânî ve Ya’kub b. İshak el-Kindî gibi âlimleri himaye eden Mut'asım-Billah’ın kütüphanesinde 10.000 kitap bulunduğu nakledilir.

Doğru Cevap: D

Soru 34

Siyasi açıdan sönük bir devre olmakla birlikte ilmî ve kültürel açıdan parlak bir devir olan, yıllarca süren tercüme hareketinin ardından telif dönemini başlatan Abbasi halifesi aşağıdakilerden hangisidir?

Kâhir-Billâh

Mütevekkil-Alellâh

Müstaîn-Billâh

Vâsık-Billâh

Müktefî-Billâh

Açıklama:

Mütevekkil dönemi siyasi açıdan sönük bir devre olmakla birlikte ilmî ve kültürel açıdan parlak bir devir olmuş, yıllarca süren tercüme hareketinin ardından telif dönemi başlamıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 35

Kimin katledilmesiyle İslâm tarihinde bir halifeye karşı muhafız birlikleri tarafından ilk cinayet işlenmiştir?

Mütevekkil

Muntasır

Mu’tez

Vâsık

Mu’tasım

Açıklama:

Mütevekkil büyük oğlu Muntasır’ı birinci veliaht tayin etmiş, ikinci sırayı ise Mu’tez’e vermişti. Ancak daha sonra Muntasır’la aralarında çıkan anlaşmazlık nedeniyle Mu’tez’i birinci sıraya almak istedi. Bu durumu kabul etmeyen Muntasır, zaten babasıyla aralarında problem olan Boğa es-Sağîr, Vâsif ve Otamış gibi Türk kumandanları ile işbirliği yaparak 861’de düzenlediği suikastle babasını öldürttü. Mütevekkil’in katli İslâm tarihinde bir halifeye karşı muhafız birlikleri tarafından işlenen ilk cinayettir.

Doğru Cevap: A

Soru 36

Kimin tahta geçmesi sonucu veliahtlık sisteminin geçerliliğini yitirdiği ve halife seçimlerinin güçlü devlet adamları ve kumandanlar tarafından gerçekleştirildiği anlaşılmaktadır?

Kâhir-Billâh

Müttaki-Lillâh

Muntasır-Billâh

Müstaîn-Billâh

Mütevekkil Alellah

Açıklama:

Halife Muntasır’ın ölümünün ardından devlet adamları ve Türk kumandanları toplanarak Mu’tasım’ın torunu Ahmed b. Muhammed’in Müstaîn-Billâh ünvanıyla halife ilân edilmesine karar verdiler (862). Abbâsîler’in bu devresinde artık veliahtlık sisteminin geçerliliğini yitirdiği ve halife seçimlerinin güçlü devlet adamları ve kumandanlar tarafından gerçekleştirildiği anlaşılmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 37

Aşağıdakilerden hangisi Mühtedî-Billâh döneminde yaşanmamıştır?

Taberistan’da Hz. Ali’nin soyundan Hasan b. Zeyd’in isyanı Rey valisi tarafından 869’da sonlandırıldı.

Hâricîler’den Müşavir b. Abdülhamîd eş-Şârî etrafında kalabalık bir taraftar kitlesi toplayarak Musul’a girdi.

Hz. Ali’nin soyundan olduğunu iddia eden Sâhibü’z-Zenc Ali b. Muhammed ez-Zencî, Doğu Afrika sahillerinden getirilerek Batîha civarına yerleştirilen Zencîler’in (Zenc) desteğiyle büyük bir isyan başlattı ve Basra’yı ele geçirdi.

Türk kumandanlarının baskısından onları birbirine karşı kışkırtarak kurtulmaya çalıştı.

Abbâsî sınırları içerisinde bağımsız devletler kurulmasına yol açan Saffârîler olayı başladı.

Açıklama:

Mu’temid-Alellâh döneminde Abbâsî sınırları içerisinde bağımsız devletler kurulmasına yol açan Saffârîler olayı başlamıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 38

Sâmerrâ’da oturan Abbâsî halifelerinin sonuncusu aşağıdakilerden hangisidir?

Mühtedî-Billâh

Mu’temid-Alellâh

Mu’tazıd-Billâh

Muktedir-Billâh

Müktefi-Billâh

Açıklama:

Mu’temid-Alellâh Sâmerrâ’da oturan Abbâsî halifelerinin sonuncusudur.

Doğru Cevap: B

Soru 39

Halifelerin Abbâsî ordusundaki Türk kumandanları karşısında otoritelerinin zayıflamasıyla birlikte bütün işlerde tek yetkili olarak tayin edilen kumandanlara verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

Emirülümerâ

Karmatî

Şâkiriyye

Suğur

Halku’l-Kur’an

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 40

"Emîrü’l-ümerânın devlet hayatındaki yeri .......... zamanında yaşanan gelişmelerle iyice belirginleşti. Halifenin göreceli güçsüzlüğü, ayrıca vezirliğin giderek sembolik bir makam haline gelmesi, emîrülümerânın kâtibinin resmen değilse de fiilen vezirin yerini alması sonucunu doğurdu."
Yukarıdaki boşluğa hangi halifenin ismi gelmelidir?

Muktedir-Billâh

Müktefi-Billâh

Müstekfî-Billâh

Kahir -Billâh

Müttaki-Lillâh

Açıklama:

Emîrü’l-ümerânın devlet hayatındaki yeri Müttaki-Lillâh zamanında yaşanan gelişmelerle iyice belirginleşti. Halifenin göreceli güçsüzlüğü, ayrıca vezirliğin giderek sembolik bir makam haline gelmesi, emîrülümerânın kâtibinin resmen değilse de fiilen vezirin yerini alması sonucunu doğurdu.

Doğru Cevap: E

Soru 41

Hürremiye hareketinin lideri olan Bâbek'i ortadan kaldıran halife aşağıdakilerden hangisidir?

Vâsık-Billâh

Mütevekkil-Alellâh

Mu’tasım-Billah

Müstaîn-Billâh

Mu’tez-Billâh

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 42

Abbâsîler döneminde müslümanların Bizans üzerine düzenledikleri seferlerin en başarılısı aşağıdakilerden hangisidir?

Amorion seferi

Matmûre seferi

Fars seferi

Sugûr seferi

Sümeysât seferi

Açıklama:

Bâbek isyanının bastırılmasının ardından Mu’tasım büyük bir orduyla Anadolu’ya hareket ederek Afyon Karahisar yakınlarında bulunan Amorion’a (Ammûriye) hareket etti. Aynı esnada Malatya civarından Bizans topraklarına giren Afşin de Ankara’ya doğru ilerlerken karşısına çıkan Theophilos’u Temmuz 838 Dazmana’da (Kazova) mağlup etti. Theophilos’un İstanbul’a dönmesi üzerine Halife ve Afşin Ankara’da buluşarak Amorion üzerine yürüdüler. Bizans’ın İstanbul’dan sonra en önemli şehri olan Amorion 12 Ağustos 838 tarihinde fethedildi. Amorion seferi Abbâsîler döneminde müslümanların Bizans üzerine düzenledikleri seferlerin en başarılısı olarak kaydedilir.

Doğru Cevap: A

Soru 43

İlk İslâm filozofu olan Ya’kûb b. İshak el-Kindî, hangi halife döneminde yaşamıştır?

Vâsık-Billâh

Mu’tez-Billâh

Mu’temid-Alellâh

Mu’tasım-Billah

Mütevekkil-Alellâh

Açıklama:

Mu’tasım-Billâh 842 yılında Sâmerrâ’da vefat etti. Onun bilhassa Sâmerrâ’daki imar faaliyetleri önemli olup burada yaptırdığı el-Cevsaku’l-Hâkânî adlı saray meşhurdur. İshak el-Mevsılî, Fergânî ve Ya’kub b. İshak el-Kindî gibi âlimleri himaye eden Mu’tasım-Billâh’ın kütüphanesinde 10.000 kitap bulunduğu nakledilir. İlk İslâm filozofu Ya’kûb b. İshak el-Kindî onun döneminde yaşamıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 44

İslam tarihinde muhafız birlikleri tarafından halifeye karşı işlenen ilk cinayet olarak bilinen olayda öldürülen halife hangisidir?

Vâsık-Billâh

Mütevekkil-Alellâh

Müstaîn-Billâh

Mu’tez-Billâh

Mühtedî-Billâh

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 45

Şiî isyanı hangi yılda başlamıştır?

786

895

719

734

864

Açıklama:

Müstâin döneminde Hz. Ali’nin soyundan gelenlerin başlattığı isyanlar da önemli olaylar arasında yer alır. Nitekim Yahyâ b. Ömer el-Hüseynî 864 yılında Şiî isyanı başlatarak Kûfe’de Beytülmâl’i (hazine) ele geçirip mahkûmları serbest bıraktı

Doğru Cevap: E

Soru 46

Sâmerrâ’da oturan Abbâsî halifelerinin sonuncusu kimdir?

Mühtedî-Billâh

Mu’temid-Alellâh

Mu’tazıd-Billâh

Müktefi-Billâh

Muktedir-Billâh

Açıklama:

Zamanının çoğunu merkezden biraz uzakta Dicle’nin sağ kıyısına yaptırdığı sarayında geçiren Mutemid, Sâmerrâ’da oturan Abbâsî halifelerinin sonuncusudur.

Doğru Cevap: B

Soru 47

Müktefi-Billâh hangi yılda halife olmuştur?

870

940

902

833

847

Açıklama:

Beş yıl süren Rey valiliği döneminde Cibâl ve İsfahan’da hüküm süren Dülefîler’i ortadan kaldırarak bölgede yeniden Abbasî hâkimiyetini tesis eden ve bir süre Cezîre valiliği de yapan Müktefî 902 yılında halife oldu.

Doğru Cevap: C

Soru 48

Suriye ve Irak’taki Karmatî isyanlarının bastırılmasını sağlayan halife hangisidir?

Müktefi-Billâh

Muktedir-Billâh

Mütevekkil-Alellâh

Vâsık-Billâh

Râzî-Billâh

Açıklama:

Karmatîler 903 yılında ilk defa hem Suriye hem de Bahreyn cephesinde yenilgiye uğratıldılar. Ertesi yıl Abbâsî birlikleri Hama yakınlarında Karmatî lideri Sâhibüşşâme’yi mağlup ederek yakaladı. İsmail b. Nu’mân adlı Karmatî lideri de Rahbe’de öldürüldü (904). Busra ve Ezriat gibi Suriye şehirlerini elegeçiren ancak Şam’a hâkim olamayan Karmatî liderlerinden Abdullah b. Saîd, Benî Kelb kabilesi mensupları tarafından öldürülünce Karmatîler arasında ayrılıklar çıktı. Ancak Karmatîler’i tekrar toparlayarak Abbâsî ordularını mağlup eden Zikreveyh b. Mihreveyh’in 906 yılında hac kafilesine saldırmak amacıyla geldiği Tarîkihiffân’da Vâsıf b. Humar Tegin’e yenilerek öldürüldü. Böylece Müktefî-Billâh tarafından Suriye ve Irak’taki Karmatî isyanları bastırılmış oldu.

Doğru Cevap: A

Soru 49

Hangi yılda Karmatî tehlikesi nedeniyle hacca gidilememiştir?

837

845

874

908

925

Açıklama:

Öte yandan Suriye’de sona eren Karmatî problemi Bahreyn’de devam etmekteydi. Bahreyn Karmatîleri’nin lideri Ebû Tâhir el-Cennâbî 923’de Basra’yı işgal ederek katliam yaptı. Ertesi yıl Mekke’den dönmekte olan bir hac kafilesini yağmalayıp kılıçtan geçirdi. Karmatî tehlikesi nedeniyle 925 yılında hacca dahi gidilemedi.

Doğru Cevap: E

Soru 50

944-946 yılları arasında iktidarda kalan İkinci Dönem Abbas halifesi hangisidir?

Muntasır-Billâh

Mu’tazıd-Billâh

Mütevekkil Alellah

Müstekfî-Billâh

Kâhir-Billâh

Açıklama:

Müstekfî-Billâh, 944-946 yılları arasında iktidarda kalan İkinci Dönem Abbas halifesidir.Tablo 2.1 İkinci Dönem Abbasî Halifeleri

Doğru Cevap: D

Soru 51

Mısır valiliği döneminde katıldığı Bizans seferlerinde Anadolu’da önemli başarılara imza atarak, Me’mûn’un ölümünün ardından Türk kumandanların baskısıyla halife ilan edilen kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Müstaîn-Billâh

Muntasır-Billâh

Mütevekkil Alellah

Vâsık-Billâh

Mu’tasım-Billâh

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 52

Türklerin askeri görevlerin dışında devlet yönetiminde de etkin konuma gelmeleri hangi Abbasi halifesinin göreve gelmesiyle mümkün olmuştur?

Mütevekkil Alellah

Vâsık-Billâh

Muntasır-Billâh

Mu’tasım-Billâh

Mühtedî-Billâh

Açıklama:

Mu’tasım’ın halife olması Türk tarihi açısından büyük önem taşımaktadır. Zira böylece askeri
görevlerin dışında devlet yönetiminde de Türkler etkin konuma gelmişler, Abbâsî
Devleti’nde Arap ve İranlı unsurların etkinliği azalmıştır. Mu’tasım döneminde
Türk askerlerin Abbâsîlerin hizmetine girmesi, Türkler arasında İslâmiyet’in yayılmasında önemli rol oynamıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 53

Mu’tasım’ın ilk günlerinde devletin doğu topraklarında ortaya çıkan Hürremiyye İsyanı hangi tarihte bastırılmıştır?

830

831

832

833

834

Açıklama:

Mu’tasım’ın ilk günlerinde devletin doğu topraklarında Hemedan ve İsfahan
bölgelerinden çeşitli gruplar başını Bâbek’in çektiği Hürremiyye hareketine katılarak isyan etti. Halifenin bu isyanı bastırmak amacıyla gönderdiği ilk birlikler başarısız kalmakla birlikte, bu işle görevlendirilen Bağdat valisi İshak b. İbrahim 833
yılı sonunda Hemedan civarında toplanan isyancıların büyük bir kısmını katlederek
isyanı bastırdı. Ertesi yıl Tâlekân’da hilafetini ilan eden Hz. Ali’nin soyundan gelen
Muhammed b. Kasım b. Ömer el-Hüseynî de yakalanarak hapsedildi. Böylece halife
yönetiminin ilk yıllarında otoriteyi tesis etmek hususunda iyi bir imtihan verdi.

Doğru Cevap: D

Soru 54

Mu’tasım-Billâh'ın 836 yılında, Bağdat’ın yaklaşık 110 km. kuzeyinde kurduğu ve hilâfet merkezini taşıdığı yerleşim aşağıdakilerden hangisidir?

Bağdat

Horasan

Hârizm

Buhara

Sâmerrâ

Açıklama:

Hilafetini garanti altına almak isteyen Mu’tasım, kendinden önceki halife
Me’mûn gibi Türklerin yaşadıkları bölgelerden askerler getirerek ordusunun büyük kısmını Türklerden oluşturmaya gayret etti. Bu birliklerin Bağdat’ta çeşitli rahatsızlıklara sebep olması ve askerlerin şehir halkı arasında disiplini kaybetmesi
gibi sebeplerle Mu’tasım-Billâh, 836 yılında Bağdat’ın yaklaşık 110 km. kuzeyinde
Sâmerrâ şehrini kurdu ve hilâfet merkezini oraya taşıdı.

Doğru Cevap: E

Soru 55

Halife Me’mun zamanından beri bastırılamayan ve devletin varlığını tehdit eden Hürremiye hareketinin lideri Bâbek’in ortadan kaldırılması hangi tarihte gerçekleşmiştir?

835

836

837

838

839

Açıklama:

Şüphesiz Mu’tasım döneminin en önemli başarılarından biri, Me’mun zamanından beri bastırılamayan ve devletin varlığını tehdit eden Hürremiye hareketi
ile meşhur lideri Bâbek’in ortadan kaldırılmasıdır. 835 yılında Azerbaycan’da tehlike yaratan bu isyanı bastırmak üzere bölgeye vali tayin edilen Türk kumandanı
Afşin, büyük bir hazırlık devresi ve planlamanın ardından ancak iki yıllık bir mücadelenin sonucunda Bağdat’tan gönderilen yardımcı kuvvetlerin de desteğiyle
838 yılında Bâbek’in karargâhı olan Bez şehrini ele geçirmiştir. Yakalanan Bâbek
ise idam edilerek yaklaşık yirmi yıl süren bu sorundan kurtulunmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 56

Abbâsîler döneminde müslümanların Bizans üzerine düzenledikleri seferlerin en başarılısı olarak kaydedilen Amorion Seferi hangi tarihte sonuçlanmıştır?

838

839

840

841

842

Açıklama:

Theophilos’un İstanbul’a dönmesi üzerine Halife ve Afşin Ankara’da buluşarak Amorion üzerine yürüdüler.
Bizans’ın İstanbul’dan sonra en önemli şehri olan Amorion 12 Ağustos 838 tarihinde fethedildi. Amorion seferi Abbâsîler döneminde müslümanların Bizans üzerine düzenledikleri seferlerin en başarılısı olarak kaydedilir.

Doğru Cevap: A

Soru 57

Sâmerrâ’da bulunan el-Cevsaku’l-Hâkânî adlı saray hangi Abbasi Halifesi tarafından yaptırılmıştır?

Mütevekkil Alellah

Vâsık-Billâh

Muntasır-Billâh

Müstaîn-Billâh

Mu’tasım-Billâh

Açıklama:

Mu’tasım-Billâh 842 yılında Sâmerrâ’da vefat etti. Onun bilhassa Sâmerrâ’daki
imar faaliyetleri önemli olup burada yaptırdığı el-Cevsaku’l-Hâkânî adlı saray
meşhurdur.

Doğru Cevap: E

Soru 58

Hac yolunun kapanmasına neden olarak bütün Arabistan’ı etkileyecek bir karışıklık ortaya çıkaran Benî Süleym isyanı hangi halife döneminde gerçekleşmiştir?

Muntasır-Billâh

Mütevekkil Alellah

Vâsık-Billâh

Mu’tasım-Billâh

Müstaîn-Billâh

Açıklama:

Vâsık döneminde, Hicaz ve Yemâme bölgelerinde çoğunluğu bedevî Arap kabilelerinin yağma ve çapulculuk hareketlerinden oluşan bir dizi isyan vuku buldu. 845 yılında Hicaz bölgesinde Kays kabilesinin kollarından olan Benî Süleym mensupları, Uzeyze b. Kattâb es-Sülemî liderliğinde diğer kabilelere saldırarak yağmalama ve talan hareketlerine başladılar. Medine valisinin gönderdiği birliği yenen isyancılar, civardaki köyleri yağmalayarak, Mekke-Medine yolunu kontrolleri altına aldılar. Hac yolunun kapanması ve karışıklığın bütün Arabistan’ı etkileyecek bir hal alması üzerine Vâsık, Boğa el-Kebîr komutasındaki büyük bir orduyu Medine’ye gönderdi. Boğa, 845’te Süleymoğullarını mağlup ederek yaklaşık bin kişiyi Medine’de hapsetti.

Doğru Cevap: C

Soru 59

Abbâsî tarihinde ilk defa devlet adamlarının katılımıyla gerçekleşen bir toplantı sonucunda göreve gelen halife aşağıdakilerden hangisidir?

Vâsık-Billâh

Mütevekkil-Alellâh

Muntasır-Billâh

Müstaîn-Billâh

Mu’tez-Billâh

Açıklama:

Vâsık’ın veliaht bırakmadan ölümü üzerine halifenin kim olacağı hususunda tereddütler belirdi. Bunun üzerine Abbâsî tarihinde ilk defa kimin halife olacağını belirlemek üzere devlet adamlarının katılımıyla bir toplantı düzenlendi. Toplantıda Vâsık’ın oğlu Muhammed üzerinde karar kılındıysa da yaşının küçük olması ve Türk kumandanların karşı çıkması nedeniyle Mu’tasım’ın oğlu Câfer MütevekkilAlellâh unvanıyla halife oldu.

Doğru Cevap: B

Soru 60

Aşağıdaki halifelerden hangisinin ölümü İslâm tarihinde bir halifeye karşı muhafız birlikleri tarafından işlenen ilk cinayeti ifade etmektedir?

Mu’tasım-Billâh

Vâsık-Billâh

Müstaîn-Billâh

Mu’tez-Billâh

Mütevekkil-Alellâh

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 61

Abbâsî başkenti aşağıdakilerden hangisi döneminde Sâmerrâ’dan Bağdat’a nakledilmiştir?

Râzi-Billâh

Kahir-Billâh

Muttaki-Lillâh

Mu’temid-Alellâh

Muktedir-Billâh

Açıklama:

Abbâsîlerin ikinci dönem siyasi tarihini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 62

Emirülümerâlık aşağıdakilerden hangisi tarafından kurulmuştur?

Râzi-Billâh

Vâsık

Mütevekkil-Alellâh

Müstaîn-Billâh

Mühtedî-Billâh

Açıklama:

Abbâsî tarihinin ikinci dönemine damgasını vuran Türk Nüfûzu ve Samerrâ Devri ile Emirülümeralık gibi temel kavramları tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 63

Abbâsî tarihinde muhafız birlikleri tarafından katledilen ilk halife aşağıdakilerden hangisidir?

Mu’tasım

Vâsık

Mu’tez

Mütevekkil-Alellâh

Râzi-Billâh

Açıklama:

Abbâsî tarihinin ikinci dönemine damgasını vuran Türk Nüfûzu ve Samerrâ Devri ile Emirülümeralık gibi temel kavramları tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 64

Aşağıdakilerden hangisi Türk askerlerini dengelemek üzere kurulan birliklerden biridir?

Hürremiyye

Kârimiyye

Kârinîler

Zutlar

Meğâribe

Açıklama:

Abbâsî tarihinin ikinci dönemine damgasını vuran Türk Nüfûzu ve Samerrâ Devri ile Emirülümeralık gibi temel kavramları tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 65

Mihne uygulamaları aşağıdakilerden hangisi döneminde kaldırılmıştır?

Mütevekkil-Alellâh

Mu’tasım

Müstekfî-Billâh

Râzi-Billâh

Müttaki-Lillâh

Açıklama:

Abbâsî tarihinin ikinci dönemine damgasını vuran Türk Nüfûzu ve Samerrâ Devri ile Emirülümeralık gibi temel kavramları tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 66

Bizans’ın önemli şehirlerinden Amorion hangi yılda fethedilmiştir?

750

838

945

853

903

Açıklama:

Abbâsîlerin ikinci dönem siyasi tarihini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 67

Abbâsîler’in son döneminde kurulan ve halifelerin bütün yetkilerini kendisine devrettikleri görevliye ne ad verilir?

Hâcib

Vezir

Emirülümerâ

Âmil

Muhtesib

Açıklama:

Abbâsî tarihinin ikinci dönemine damgasını vuran Türk Nüfûzu ve Samerrâ Devri ile Emirülümeralık gibi temel kavramları tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 68

Tolunoğulları Devleti aşağıdakilerden hangisi döneminde ortadan kaldırılmıştır?

Harun Reşid

Müktefî Billâh

Mu’tasım

Muktedir-Billâh

Râzî-Billâh

Açıklama:

Abbâsîlerin dağılma sürecinin sebeplerini izah edebileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 69

Aşağıdakilerden hangisi Abbâsîler döneminin Türk kumandanlarından biri değildir?

Afşin

Boğa el-Kebîr

Eşnas

İnak

Bâbek

Açıklama:

Abbâsî tarihinin ikinci dönemine damgasını vuran Türk Nüfûzu ve Samerrâ Devri ile Emirülümeralık gibi temel kavramları tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 70

Abbâsî Devleti’nde Türkler ilk defa aşağıdakilerden hangisi halife döneminde devlet yönetiminde etkin hâle gelmişlerdir?

Ebû Câfer Mansur

Harun Reşid

Mu’tasım

Mutazıd

Mu’temid

Açıklama:

Abbâsîlerin ikinci dönem siyasi tarihini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 71

Mezdek öğretisinden izler taşıyan ve İslâm tarihinde aşırı Şîa’nın etkisiyle gelişen İran kaynaklı Arap karşıtı çeşitli gruplara verilen ad nedir?

Mu'tasım-Billah

Babek

Hürremiyye

Kahir-Billah

Talekan

Açıklama:

Mezdek öğretisinden izler taşıyan ve İslâm tarihinde aşırı Şîa’nın etkisiyle gelişen İran kaynaklı Arap karşıtı çeşitli gruplara verilen ada Hürremmiye denirdi. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 72

Günümüzde Afyon Karahisar yakınlarında bulunan ve Bizans’ın İstanbul’dan sonra ikinci önemli şehrinin adı nedir?

Amorion

Babek

Doğanşehir

Sümeysat

Kazova

Açıklama:

Günümüzde Afyon Karahisar yakınlarında bulunan ve Bizans’ın İstanbul’dan sonra ikinci önemli şehrinin adına Amorion'dur. Ammuriye olarak da bilinir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 73

944 ve 946 yılları arasında İkinci Dönem Abbasi halifesi aşağıdaki şıklardan hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Müttaki-Lillah

Müstekfi-Billah

Razi-Billah

Kahir-Billah

Muktedir Billah

Açıklama:

Muktedir-Billâh (908)
Kâhir-Billâh (932)
Râzî-Billâh (934)
Müttaki-Lillâh (940)
Müstekfî-Billâh (944-946).
Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 74

I. Kabile isyanlarıyla uğraştı.
II. Kays Kabilesi Şam valisinin sarayının kuşattı.
III. Yağma ve çapulculuk sorunlarıyla uğraştı.
Yukarıdakilerden hangileri Vasık-Billah hilafetinin sorunları arasında yer alır?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Vâsık’ın hilâfetinin ilk günlerinde kabile isyanlarıyla karşılaştı. Kays Kabilesi isyan ederek Şam valisinin sarayını kuşattı. Vâsık döneminde, Hicaz ve Yemâme bölgelerinde çoğunluğu bedevî Arap kabilelerinin yağma ve çapulculuk hareketlerinden oluşan bir dizi isyan vuku buldu. Verilen üç seçenek de doğrudur. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 75

I. İlk defa halifenin kim olacağı üzerine bir toplantı yapıldı.
II. Yolsuzluklara karşı düzenlemelerde bulunuldu.
III. Halku'l-Kuran'la ilgili dini tartışmalar sona erdirildi.
Yukarıdakilerden hangileri Mütevekkil-Alellah dönemi olayları arasında gösterilir?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Vâsık’ın veliaht bırakmadan ölümü üzerine halifenin kim olacağı hususunda tereddütler belirdi. Bunun üzerine Abbâsî tarihinde ilk defa kimin halife olacağını belirlemek üzere devlet adamlarının katılımıyla bir toplantı düzenlendi.İlk olarak yolsuzluklara karşı idari düzenlemelerde bulunan Mütevekkil, kendinden önceki halifeler dönemindeki halku’l-Kur’ân’la ilgili dinî tartışmaları ve Mu’tezile’nin görüşünü benimsemeyenler üzerinde uygulanan baskıyı (mihne) sona erdirdi. Verilen üç seçenek de doğrudur. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 76

İslâm devletlerinin gayri müslim devletlerle sınırını oluşturan uç bölgelerine verilen ad nedir?

Suğur

Amorion

İrminiye

Samerra

Dimyat

Açıklama:

İslâm devletlerinin gayri müslim devletlerle sınırını oluşturan uç bölgelerine verilen ad Suğur'dur. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 77

Abbâsîler’de Muhafız alayını oluşturan daha ziyade Araplardan oluşturulan askerî birliğe ne ad verilirdi?

Otamış

Boğa es-Sağir

Şakiriyye

Bagir

Vasif

Açıklama:

Abbâsîler’de Muhafız alayını oluşturan daha ziyade Araplardan oluşturulan askerî birliğe Şakiriyye adı verilirdi. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 78

I. Türk kumandanlarıyla uğraşmak zorunda kaldı.
II. Eyaletlerde isyanlarla uğraşmak zorunda kaldı.
III. Hasan b. Zeyd insanı bu halife zamanında bastırıldı.
Yukarıdakilerden hangisi Mühtedi-Billah halifeliği zamanında olan olay arasındadır?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

I, II ve III

Açıklama:

Mühtedî kısa süren hâkimiyeti döneminde Türk kumandanlarının yanısıra eyaletlerdeki isyanlarla uğraşmak zorunda kaldı. Onun döneminde Taberistan’da Hz. Ali’nin soyundan Hasan b. Zeyd’in isyanı Rey valisi tarafından 869’da sonlandırıldı. Verilen üç seçenek de doğrudur. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 79

I. Merkezi idarenin zayıfladığı bir dönemde işbaşına gelmiştir.
II. Devletin dağılmasını engellemeye çalışmıştır.
III. Saffariler, Horasan valiliğini istemişlerdir.
Yukarıdakilerden hangisi Mu'tazıd-Billah dönemi olayları arasında gösterilir?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Merkezi idarenin zayıfladığı bir dönemde işbaşına gelen Mutazıd, devletin dağılmasını önlemeye çalışmış ve bunda bir dereceye kadar da başarılı olmuştur. Diğer bir otonom yapı olan Saffârîler’den Amr b. Leys elçi göndererek Horasan valiliğini istemiş, halife de onun bu isteğini kabul etmek zorunda kalmıştı. Verilen üç seçenek de doğrudur. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 80

Şîi İsmailiye mezhebine mensup olan bu grup Abbâsîler döneminde uzun yıllar devleti uğraştıran isyanlar çıkaran kişi kimdir?

Hamdan b. Hamdun

Ebu Leyla Haris b. Abdülaziz

Amr b. Leys

Karmati

Ebu Said el-Cennabi

Açıklama:

Şîi İsmailiye mezhebine mensup olan bu grup Abbâsîler döneminde uzun yıllar devleti uğraştıran isyanlar çıkaran kişi Karmati'dir. Doğru cevap 'Dir.

Doğru Cevap: D

Soru 81

Mu’tasım döneminin en önemli başarılarından biri, Me’mun zamanından beri bastırılamayan ve devletin varlığını tehdit eden Hürremiye hareketi
ile ______ adındaki meşhur liderinin ortadan kaldırılmasıdır.
Yukarıdaki boşluğa gelecek doğru ifade aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?

Bâbek

Ebû İshak

Fergânî

Tâhir

Zutlar

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 82

Hilafetini garanti altına almak isteyen Mu’tasım, kendinden önceki halife
Me’mûn gibi ordusunun büyük kısmını kimlerden oluşturmaya gayret etmiştir?

Araplar

Bizanslılar

İranlılar

Sâsânîler

Türkler

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 83

Mu’tasım-Billâh'ın döneminde yaşamış ilk İslâm filozofu aşağıdakilerden hangisidir?

Ahmed b. Hanbel

Boğa el-Kebir

Kâdılkudât İbn Ebû Duâd

Uceyf b. Anbese

Ya’kûb b. İshak el-Kindî

Açıklama:

Mu’tasım-Billâh'ın döneminde yaşamış ilk İslâm filozofu Ya’kûb b. İshak el-Kindî'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 84

Aşağıdakilerden hangisi Vâsık'ın hilâfetinin üçüncü yılında bölgelere mektuplar göndererek halku’l-Kur’an konusunda imtihan edilmelerini emrettiği ilim adamlarının arasında yer almaz?

Ahmed b. Nasr el-Huzâî

Ali b. el-Medînî

İbnü’l-Hafsî

Nuaym b. Hammâd

Yusuf el-Büveytî

Açıklama:

Vâsık, hilâfetinin üçüncü yılında bölgelere mektuplar göndererek ilim adamlarının halku’l-Kur’an konusunda imtihan edilmelerini emretti. İmam Şâfiî’nin talebesi Ebû Ya’kûb Yusuf el-Büveytî, Nuaym b. Hammâd, Ali b. el-Medînî ve Ahmed b. Nasr el-Huzâî bu dönemde sorgulanan kişilerin öne çıkanlarıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 85

Abbâsîler döneminde Türk nüfuzunun halife tayin edebilecek düzeye ulaşması aşağıdakilerden hangisinin ölümü üzerine olmuştur?

Kâhir-Billâh

Mu’tasım-Billâh

Müstaîn-Billâh

Râzî-Billâh

Vâsık-Billâh

Açıklama:

Vâsık’ın veliaht bırakmadan ölümü üzerine halifenin kim olacağı hususunda tereddütler belirdi. Toplantıda Vâsık’ın oğlu Muhammed üzerinde karar kılındıysa da yaşının küçük olması ve Türk kumandanların karşı çıkması nedeniyle Mu’tasım’ın oğlu Câfer MütevekkilAlellâh unvanıyla halife oldu. Devlet adamları da bu oldu-bittiyi kabul etmek zorunda kaldılar. Böylece Abbâsîler döneminde Türk nüfuzu halife tayin edebilecek düzeye ulaştı.

Doğru Cevap: E

Soru 86

Aşağıdakilerden hangisi Şâkiriyye birliklerinin anlamıdır?

Araplardan oluşan ücretsiz askerler

Türklerin bulunduğu ücretli askerler

Türklerin bulunduğu ücretsiz askerler

Türklerin bulunmadığı ücretli askerler

Türklerin bulunmadığı ücretsiz askerler

Açıklama:

Şâkiriyye birliklerinde Türklerin bulunmadığı ücretli askerler mevcuttur.

Doğru Cevap: D

Soru 87

Dönemin en tehlikeli isyanı olan ve zencî köleleri zenginlik ve hürriyet vaadiyle çevresinde toplamayı başaran Ali b. Muhammed ez-Zencî’nin ayaklanması aşağıdakilerden hangisinin zamanında gerçekleşmiştir?

Mu’tasım-Billâh

Müstaîn-Billâh

Mühtedî-Billâh

Râzî-Billâh

Vâsık-Billâh

Açıklama:

Dönemin en tehlikeli isyanı Halife Mühtedî zamanında Basra taraflarındaki
tarla ve tuzlalarda kötü şartlar altında çalışan Zencî köleleri zenginlik ve hürriyet
vaadiyle çevresinde toplamayı başaran Ali b. Muhammed ez-Zencî’nin ayaklanmasıdır (Eylül 869).

Doğru Cevap: C

Soru 88

Son yıllarını Karmatî problemi ile uğraşarak geçiren aşağıdakilerden hangisidir?

Kâhir-Billâh

Mu’tazıd-Billâh

Mu’tez-Billâh

Müstaîn-Billâh

Vâsık-Billâh

Açıklama:

Mutazıd son yıllarını Karmatî problemi ile uğraşarak geçirdi.

Doğru Cevap: B

Soru 89

Tolunoğulları Devleti hangi yılda ortadan kaldırılmıştır?

869

876

905

926

932

Açıklama:

Mısır’a gönderilen büyük bir Abbâsî ordusu 11 Ocak 905’te Mısır’a girerek Tolunoğulları Devleti’ni ortadan kaldırdı.

Doğru Cevap: C

Soru 90

Halife Kahir-Billâh’ın hal’edilmesinden sonra hapishaneden çıkarılan, Râzi-Billâh lakabıyla halife ilân edilen aşağıdakilerden hangisidir?

Ebü’l Abbas Ahmed

Ebû Abdullah el-Berîdî

Muhammed b. Yakut

Munis el-Muzaffer

Şeyh Yahya b. Zikreveyh

Açıklama:

Halife Kahir-Billâh’ın hal’edilmesinden sonra hapishaneden çıkarılan Ebü’l Abbas Ahmed, Râzi-Billâh lakabıyla halife ilân edildi (934).

Doğru Cevap: A

Ünite 3

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi Sâmânî hükümdarları arasında değildir?

Nuh b. Esed

II. Nasr

Ebu Cafer Ahmed

İsmail b. Ahmed

Esed b. Sâmânhudat

Açıklama:

Ebu Cafer Ahmed, Saffârî hükümdarlarındandır. Doğru cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 2

Abbasîler Devleti içerisinde müstakil olarak kurulmuş ilk devlet hangisidir?

Büveyhîler

Ressîler

Hamdânîler

Tahirîler

Mirdasîler

Açıklama:

Tahirîler, Abbasîler Devleti içerisinde müstakil olarak kurulmuş ilk devlettir. Doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 3

Saffârî hâkimiyetine son veren hükümdar kimdir?

Sultan Mahmud

Tuğrul Bey

Sultan Melikşah

Sultan Alp Arslan

Çağrı Bey

Açıklama:

Bölgede çıkan karışıklıklar üzerine Sistan’a yürüyen Sultan Mahmud, Saffârî hâkimiyetine son verdi. Doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 4

Büveyhîler siyaset sahnesine çıktıkları ilk yıllarda hangi hanedanların himayesi altına girmişlerdir?

Sâmânîler-Ziyârîler

Ziyârîler-Saffârîler

Sâmânîler-Saffârîler

Sâmânîler-Tahirîler

Saffârîler-Tahirîler

Açıklama:

Büveyhîler siyaset sahnesine çıktıkları ilk yıllarda önce Sâmânîlerin ardından da Ziyârîlerin himayesi altına girmişti.

Doğru Cevap: A

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi Abbasî hilafetinin çöküş içerisine girdiğinin göstergesidir?

Büveyh’in üç oğlundan büyüğü olan Ali’nin İsfahan’ı, Fars ve Şiraz’ı ele geçirmesi

Büveyhîler ilk yıllarda önce Sâmânîlerin ardından da Ziyârîlerin himayesi altına girmesi

Büveyhîler’in Bağdat’ı işgali

Büveyhîlerin Fars ve Huzistan, Kirman, Cibal ve Irak olmak üzere dört farklı bölgede hüküm sürmesi

Devletin asıl kurucusu olarak kabul edilen Ali’nin 949 yılında ölmesi

Açıklama:

940’ların başında Huzistan bölgesinde hâkimiyet kuran Büveyhoğulları 945’te Bağdat’a girerek Halife Müstekfi-Billah’ı tahttan indirerek yerine, Muti-Lillah’ı halife tayin ettiler. Büveyhîler’in Bağdat’ı işgali Abbasî hilafetinin çöküş içerisine girmesi anlamına geliyordu.

Doğru Cevap: C

Soru 6

İsfahan’daki Büveyhî hâkimiyetine kimler son vermiştir?

Mirdasîler

Hamdânîler

Büyük Selçuklular

Gazneliler

Kâkûyîler

Açıklama:

Hanedan üyeleri arasındaki iktidar mücadelesinden yararlanan Kâkûyîler, Hemedan ve İsfahan’daki Büveyhî hâkimiyetine son verdiler. 1029 yılında Rey’i ele geçiren Gazneli Mahmud Büveyhîler’in Cibal kolunu ortadan kaldırdı.

Doğru Cevap: E

Soru 7

Tolunoğullarının en parlak dönemi hangi hükümdar zamanında yaşanmıştır?

Ceyş

Humareveyh

Harun b. Ahmed

Tolunoğlu Ahmed

Şeyban

Açıklama:

Tolunoğulları’nın siyasi tarihi Humareveyh’in henüz otuz iki yaşında olduğu halde öldürülmesi üzerine farklı bir dönemece girdi. Zira devlete en parlak devrini yaşatan Humareveyh’in ölümünden sonra başa geçen hükümdarlar aynı başarıyı gösteremedikleri gibi ülkeyi yıkılışa sürüklemişlerdi.

Doğru Cevap: B

Soru 8

İhşidîler Devleti kim tarafından kurulmuştur?

Cuf

Muhammed

Ubeydullah

Muhammed b. Tuğc

Ebu’l-Hasan Ali

Açıklama:

Abbasîlerin zayıfladığı dönemde Mısır, Suriye ve Filistin bölgelerinde hüküm süren İhşidîler Devleti Türk asıllı Muhammed b. Tuğc tarafından kuruldu.

Doğru Cevap: D

Soru 9

İhşidîlerin hâkimiyetine aşağıdakilerden hangisi son vermiştir?

Tolunoğulları

İdrisîler

Fâtımîler

Ağlebîler

Rüstemîler

Açıklama:

Fâtımî kumandanı Cevher es-Sıkillî 969’da İhşidîlerin hâkimiyetine son verdi.

Doğru Cevap: C

Soru 10

Kayrevan Ulu Camii hangi dönemde inşa edilmiştir?

Ağlebîler döneminde

Rüstemîler döneminde

İdrisîler döneminde

İhşidîler döneminde

Fatımîler döneminde

Açıklama:

Ağlebîler döneminde başta Kayrevan Ulu Camii olmak üzere çok sayıda cami ve yolcuların konaklaması için ribatlar inşa edilmişti.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi Ağlebîlerin İslam kültürünü Avrupa'da yaymak adına yaptıkları faaliyerlerin dışında kalır?

Başkentleri Kayrevan’ı önemli bir kültür merkezi haline getirmeleri

Ağlebîler devrinde çok sayıda bilim adamı önemli eserler vermesi

Başta Kayrevan Ulu Camii olmak üzere çok sayıda cami ve yolcuların konaklaması için ribatlar inşa etmeleri

Ifrıkiyye bölgesinde kurulmaları

Avrupa önemli bölgelerine fetih hareketi düzenlemeleri

Açıklama:

Başkentleri Kayrevan’ı önemli bir kültür merkezi haline getirmeleri, çok sayıda bilim adamı önemli eserler vermesi, başta Kayrevan Ulu Camii olmak üzere çok sayıda cami ve yolcuların konaklaması için ribatlar inşa etmeleri ve Avrupa önemli bölgelerine fetih hareketi düzenlemeleri Ağlebîlerin İslam kültürünü yaymak adına yaptıkları faaliyerler arasında gösterilebilir.

Doğru Cevap: D

Soru 12

Abbasîlerin hakimiyetine son veren kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Hülâgü Han

Cengiz Han

Alaeddin Tekiş

Melikşah

Möngke

Açıklama:

Hülâgü, ilk olarak Alamut bölgesindeki Bâtınîleri ortadan kaldırmış, ardından Abbasî Devleti’nin başkenti Bağdat’ı hedef olarak seçmişti. Abbasîler’in başında bu dönemde halife olarak Mustasım-Billâh bulunuyordu. Hülâgü, 1257 sonlarında Tebriz’i ele geçirdikten sonra Bağdat’ı kuşattı. Yaklaşık elli gün süren çetin bir kuşatma sonucunda 10 Şubat 1258’de Abbasîlerin başkenti Moğolların eline geçti. Saldırıda Abbasî ailesine mensup pek çok kişi katledilmiş, Halife Mustasım-Billah bir çuvala konularak Moğol askerlerinin atlarının ayakları altında feci bir şekilde katledilmişti.

Doğru Cevap: A

Soru 13

I. Saldırıda Abbasî ailesine mensup pek çok kişinin katledilmesi
II. Bağdat’ta büyük bir tahribat meydana gelmesi
III. Kütüphanelerin yakılması
IV. Evlerin harap olması
Yukarıdaki olaylardan hangisi/hangileri Abbasîlerin Moğollar tarafından yıkılması hadisesinde yaşanan yıkımın kültürel boyutunu yansıtır?

I, II, III, IV

II, III

I, III, IV

II, III, IV

I, II, III

Açıklama:

Öncüllerden sadece II ve III söz konusu yıkımın kültürel boyutunu yansıtır.

Doğru Cevap: B

Soru 14

Hangi hükümdarın iktidarda bulunduğu dönem Büveyhîler'in en güçlü ve parlak devri olarak kabul edilir?

Büveyh b. Fennâ

Adüdüddevle

Hüsrev Firûz

Fahrüddevle

Bahâüddevle

Açıklama:

Son derece başarılı bir devlet adamı olan Adüdüddevle’nin iktidarda bulunduğu dönem Büveyhîlerin en güçlü ve parlak devri olarak kabul edilir. Doğru cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 15

Hamdânîleri ortadan kaldıran devlet aşağıdakilerden hangisidir?

Ağlebîler

Tolunoğulları

Mirdasîler

İhşidîler

Fâtımîler

Açıklama:

Hamdânî Devleti Fâtımîleri tarafından ortadan kaldırıldı. Doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 16

İhşidîler Devletinin kurucusu kimdir?

Muhammed b. Süleyman

Ebu’l-Hasan

Muhammed b. Tuğc

Kâfur

Ebu’l-Kasım Ünücür

Açıklama:

Abbasîlerin zayıfladığı dönemde Mısır, Suriye ve Filistin bölgelerinde hüküm süren İhşidîler Devleti Türk asıllı Muhammed b. Tuğc tarafından kuruldu. Doğru cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 17

Aşağıdaki devletlerden hangisi Fas sahasında Şiî inancı hâkim kılmasıyla tanınır?

Ressîler

Midrarîler

Rüstemîler

İdrisîler

Mirdasîler

Açıklama:

Hz. Hasan’ın soyundan gelen İdris tarafından Fas’ta kurulan İdrisîler devletinin en önemli özelliği Mağrib (Fas) sahasında Şiî inancı hâkim kılmasıydı. Doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 18

Ağlebîlerin önemli bir kültür merkezi haline getirdikleri başkentleri neresidir?

Kayrevan

Buhara

Nişabur

Bağdat

Fas

Açıklama:

Ağlebîler, eski Kartaca şehrinin üzerine kurulan Kayrevan’ı başkent yapmış ve burayı önemli bir kültür merkezi haline getirmiştir. Doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 19

Kaynaklarda son derece adil olarak anılan ve “Emirü’l-Mü’minîn” ünvanıyla devleti yöneten Rüstemi hükümdarı kimdir?

Abdülvehhâb

Ebu Said Eflâh

İbn Rüstem

Muhammed b. Arafe

Yezid b. Fendin

Açıklama:

787 yılındaki vefatına kadar “Emirü’l-Mü’minîn” ünvanıyla devleti yöneten İbn Rüstem'in kaynaklarda son derece adil, sünnete sıkı sıkıya bağlı, ilim erbabını koruyan bir şahsiyet olduğu ifade edilmiştir. Doğru cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 20

Midrarîleri sona erdiren devlet aşağıdakilerden hangisidir?

Endülüs Emevîleri

Abbasiler

Rüstemîler

İdrisîler

Fâtımîler

Açıklama:

Midrarîler Endülüs Emevîleri’nin, 976 yılında başkentleri Sicilmâse’yi ele geçirmelerinden sonra tarihe karıştılar. Doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 21

750 yılında mevalinin desteğini alarak iktidara gelen ve başkenti Bağdat olan İslam devleti hangisidir?

Emeviler

Abbasiler

Endülüs Emevileri

Ben-i Ahmer Devleti

Gırnatalılar

Açıklama:

Mevali desteğini alarak kurulan devlet Abbasiler'dir.
Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 22

Emevi devletinin yıkılmasından sonra Tunus'ta kurulan devlet hangisidir?

Rüstemîler

İdrisîler

Midrarîler

Ağlebîler

Tahirîler

Açıklama:

Tunus'ta kurulan devlet Ağlebiler'dir.
Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 23

Abbasilerin 945 yılında en önemli kırılma noktasını yaşamasına neden olan devlet hangisidir?

Samanîler

Saffarîler

Büveyhîler

Tahirîler

Hamdanîler

Açıklama:

Abbasileri 945 tarihinde zayıflatan devlet Büveyhîler'dir.
Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 24

1055 tarihinde Bağdat' gelerek Abbasîleri Şii Büveyhî baskısından kurtaran devlet hangisidir?

Büyük Selçuklular

Anadolu Selçukluları

Gaznelier

Karahanlılar

Samanoğulları

Açıklama:

Abbasileri Şii Büveyhî tehlikesinden kurtaran Büyük Selçuklu sultanı Tuğrul Bey'dir.
Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 25

Hülagü hangi devletin kurucusudur?

İlhanlılar

Kubilay Hanlığı

Çin- Moğol

Altınordu

Harezmşahlar

Açıklama:

Hülagü tarafından kurulan devlet İlhanlılar'dır.
Doğru cevap A'dır,

Doğru Cevap: A

Soru 26

Abbasi devletinin İlhanlı saldırısı sonrası sona ermesinden sonra Bağdat'tan Mısır'a kaçanlar hangi devleti kurmuşlardır?

Tolunoğulları

Fatımîler

İhşidîler

Eyyubiler

Memlükler

Açıklama:

Mısır'da kurulan devlet Memlükler'dir.
Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 27

Aşağıdakilerden hangisi Asya'da kurulan İslam devletlerinden biri değildir?

Eyyubîler

Samanîler

Büveyhîler

Tahirîler

Saffarîler

Açıklama:

Eyyubîler Mısır'da kurumuştur.
Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 28

Karahanlılar ile yaptığı mücadeleyi kaybederek zayıflayıp, yıkılan devlet hangisidir?

Büveyhîler

Tahirîler

Saffarîler

Ağlebîler

Samanîler

Açıklama:

Karahanlılar ile yaptıkları mücadele sonucu zayıflayıp yıkılan devlet Samanîler'dir.
Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 29

Aşağıdakilerden hangisi kuzey Afrika'da kurulan İslam devletlerinden biridir?

Tolunoğulları

Büveyhîler

Tahirîler

Saffarîler

Samanîler

Açıklama:

Tolunoğulları Kuzey Afrika'da kurulan devletlerden biridir.
Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisi Kuzey Afrika'da kurulan devletlerden biri değildir?

Tolunoğulları

İhşidîler

İdrisîler

Samanîler

Rüstemîler

Açıklama:

Samanîler Asya'da kurulan bir devlettir.
Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 31

Abbasîlerin kimlerden sonra devlet olmuşlardır?

Medler

Gazneliler

Fatimiler

Emevîler

Seşçuklular

Açıklama:

Abbasîlerin 750 yılında mevalinin de desteğini alarak iktidara gelmesi ile Emevî Devleti’nin siyasi varlığını sona erdirmişti.Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 32

Abbasilerin siyasi hayatına kimler son vermişlerdir?

Gazneliler

Moğollar

Selçuklular

Mısırlılar

Emeviler

Açıklama:

10 Şubat 1258’de Abbasîlerin başkenti Moğolların eline geçti. Hülâgü Han’ın Bağdat’ı ele geçirerek Abbasî halifesini katletmesi yaklaşık 500 yıllık Abbasî siyasi varlığının sona ermesi anlamına geliyordu. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 33

Hangisi Asya'da kurulan İslam Devletleri arasında Türk kökenli olduğu ileri sürülen devlettir?

Sâmanîler

Tahirîler

Saffârîler

Büveyhîler

Hamdânîler

Açıklama:

İran veya Türk kökenli olduğu ileri sürülen Sâmânîlerin kurucusu Belh hâkimi
Sâmânhudât’tır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 34

Asya'da kurulan İslam Devletleri arasındaFars kültürüne önem veren, Türk-İslam devletlerine örnek olmuş ,Firdevsi'nin de övgüler yazdığı devlet hangisidir?

Mirdasîler

Hamdânîler

Büveyhîler

Saffârîler

Tahirîler

Açıklama:

Uzunca bir süre, oldukça geniş bir sahada hüküm süren Büveyhîler Fars kültürüne önem vermişler, kültür ve sanat alanında oldukça ileri seviyeyi yakalamışlardı. Büveyhîler bilhassa yönetim ve devlet teşkilatı açısından sonraki Türk-İslâm devletlerini etkilemişlerdi. İran’ın milli şairi kabul edilen Şehnâme yazarı Firdevsî de Büveyhî hükümdarlarının iltifatına mazhar olmuşlardı. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 35

Kuzey Afrika'daki İslam Devletlerinden olup Mısır valisi olan bir Türk tarafından kurulan devlet hangisidir?

İlhanlılar

Midrarîler

Tahirîler

İdrisiler

Tolunoğulları

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 36

Kuzey Afrika'da kurulup Mağrib (Fas) sahasında Şiî inancı hâkim kılan devlet hangisidir?

İdrisîler

Midrarîler

Rüstemîler

Ağlebîler

İhşidîler

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 37

Halife Harun Reşid'in Fas'ta kurulan İdrisi devletinin hükümdarını zehirlettirmesinin sebebi hangisi olabilir?

İdrisilerin İslamı küçümsemeleri

İdrisi ile arasındaki süren kan davası

İdirisi'yi kendisini siyasi rakip olarak görmesi

Harun Reşid'in etrafının kışkırtması

İdrisilerin gayri müslimler ile işbirliği yapması

Açıklama:

Hz. Hasan’ın soyundan gelen şeriflerin faaliyet merkezi olarak büyük önem kazandı. Abbasî halifesi Harun Reşid, İdris’in faaliyetlerinden ve bölgede güç kazanmasından dolayı tedirgin olmaya başlamıştı. Halife, ileride kendisini siyasi bakımdan tehlikeye sokabilecek bu rakibine karşı harekete geçerek veziri Yahya elBermekî’nin de tavsiyesiyle bir suikast tertip edip İdris’i zehirletti. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 38

Kuzey Afrika'da kurulan İslam devletleri arasında Sicilya başta olmak üzere, Bizans’ın Akdeniz ve Adriyatik’teki nüfuzunu oldukça sarsan devlet hangisidir?

Ağlebîler

Tolunoğulları

İdrisiler

Rüstemiler

İhşidiler

Açıklama:

827 yılında başlatılan ve 902 yılına kadar devam eden Ağlebîler’in akınları Bizans’ın Akdeniz ve Adriyatik’teki nüfuzunu oldukça sarstı.Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 39

Başkentleri Kayrevan’ı önemli bir kültür merkezi haline getiren Malikî fıkhının önemli kaynaklarından olan Müdevvenetü’l-Kübra’nın yazarı Sahnûn gibi alimlerin çıkmasını sağlayan devlet hangisisidr?

Rüstemiler

Midrariler

Saffariler

Ressîler

Ağlebîler

Açıklama:

Başkentleri Kayrevan’ı önemli bir kültür merkezi haline getiren Ağlebîler devrinde Hanefi ve Malikî mezhebleri Ifrikiyye bölgesinde yayılmış, çok sayıda bilim adamı önemli eserler vermişlerdi. Meselâ, Malikî fıkhının önemli kaynaklarından olan Müdevvenetü’l-Kübra’nın yazarı Sahnûn (ö. 854) bunlardan birisiydi.Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 40

Berberi Zenâte kabilesinin Miknase koluna mensup olup Emevî baskısından kaçarak Fas’ın kuzeyindeki ovalara yerleşmesiyle kurulan ve yine Endülüs Emevîleri’nin, 976 yılında başkentleri Sicilmâse’yi ele geçirmelerinden sonra tarihe karışan devlet hangisidir?

İhşidiler

Sâmanîler

Ağlebîler

Midrarîler

Rüstemîler

Açıklama:

Berberi Zenâte kabilesinin Miknase koluna mensup olan Midrarîler Emevî baskısından kaçarak Fas’ın kuzeyindeki ovalara yerleşmişlerdi.Kabilenin reisi Midrar lakabıyla tanınan Ebu’l-Kasım Semkû b. Vasûl 757 yılında Sicilmâse şehrini kurdu. Midrarîler Endülüs Emevîleri’nin, 976 yılında başkentleri Sicilmâse’yi ele geçirmelerinden sonra tarihe karıştılar. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 41

Abbasîlerin Bağdat’ta hüküm süren son halifesi aşağıdakilerden hangisidir?

Emin

Mutazıd

Mustasım-Billah

Harun Reşid

Mütevekkil

Açıklama:

Moğol İstilasının Abbasî toplumunda meydana getirdiği tahribatı açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 42

Aşağıdakilerden hangisi Abbasî Devleti’nin Bağdat’taki siyasi varlığına son vermiştir?

Argun

Olcaytu

Teküdar

Hülagü

Abaka

Açıklama:

Büveyhîler’in İslâm siyasi tarihindeki yerini tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 43

Aşağıdakilerden hangisi köken olarak Türk olan bir vali tarafından kurulmuştur?

Tolunoğulları

İdrisîler

Ağlebîler

Midrarîler

Büveyhîler

Açıklama:

Tolunoğulları ve İhşidîler’in Türk-İslâm tarihi açısından önemini ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 44

Sicilya bölgesini aşağıdakilerden hangisi ele geçirmiştir?

Hammadîler

Büveyhîler

Resulîler

Ağlebîler

Mirdasîler

Açıklama:

Ağlebîler’in Avrupa’da İslâm kültürünün yayılmasına katkısını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 45

Aşağıdakilerden hangisi Halep’te kurulmuştur?

Mirdasîler

Rüstemîler

Fâtımîler

İdrisîler

Ağlebîler

Açıklama:

Moğol İstilasının Abbasî toplumunda meydana getirdiği tahribatı açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 46

Aşağıdakilerden hangisi Abbasî halifesini Büveyhîler’in baskısından kurtarmıştır?

Selçuk Bey

Tuğrul Bey

Berkyaruk

Sancar

Melikşah

Açıklama:

Büveyhîler’in İslâm siyasi tarihindeki yerini tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 47

Endülüs Emevileri'nin ardından Tunus'ta 800 yılında kurulan müstakil devlet aşağıdakilerden hangisidir?

Midrarîler

Rüstemîler

İdrisîler

Ağlebîler

Tolunoğulları

Açıklama:

Abdurrahman’ın bu tavrı Kuzey Afrika’daki bazı kabile reislerini cesaretlendirmiş, müstakil devletler kurma gayretlerini üst seviyeye çıkarmıştı. Nitekim Endülüs Emevîleri’nin kuruluşundan iki yıl sonra, 758’de Sicilmâse’da Midrarîler, 761’de Tahert’te Rüstemîler, 788’de Fas’ta İdrisîler, 800’de Tunus’ta Ağlebîler ve 868’de Mısır’da Tolunoğulları bağımsız devletler kurdular.

Doğru Cevap: D

Soru 48

945 yılında Bağdat’a girerek hâkimiyeti ele geçiren devlet aşağıdakilerden hangisidir?

Sâmânîler

Saffârîler

Büveyhîler

Tahirîler

Hamdânîler

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 49

Büveyhiler'in, Abbasi halifesi üzerindeki baskısını kim kaldırmıştır?

Cengiz Han

Tuğrul Bey

Alaeddin Tekiş

Sultan Melikşah

Hülagü Han

Açıklama:

Büveyhîler’in kurduğu bu baskı Selçukluların bölge üzerinde etkin rol oynamaya başladığı 1055 yılına kadar, yüz on yıl boyunca devam etti. Bu tarihte sünnî inancı benimsemiş olan Büyük Selçuklu Sultanı Tuğrul Bey Bağdat’a gelerek Abbasî halifesini Büveyhî baskısından kurtardı ve ona eski itibarını iade etti.

Doğru Cevap: B

Soru 50

Yaklaşık 500 yıllık Abbasî siyasi varlığını kim sona erdirmiştir?

Hülâgü Han

Kubilay Han

Möngke Han

Cengiz Han

Tuğrul Bey

Açıklama:

Hülâgü Han’ın Bağdat’ı ele geçirerek Abbasî halifesini katletmesi yaklaşık 500 yıllık Abbasî siyasi varlığının sona ermesi anlamına geliyordu. İlhanlı saldırısından kaçabilen bir kaç kişi Mısır’a kaçarak Memlük Devleti’nin himayesi altına girdiler ve sembolik olarak halifeliklerini sürdürdüler.

Doğru Cevap: A

Soru 51

Abbasîlerin ne zaman iktidara gelmeştir?

749 yılında

750 yılında

751 yılında

752 yılında

753 yılında

Açıklama:

Abbasîlerin 750 yılında mevalinin de desteğini alarak iktidara gelmesi ile Emevî Devleti’nin siyasi varlığını sona erdirmişti.

Doğru Cevap: B

Soru 52

Abbasîlerin başkenti Bağdat Moğolların eline ne zaman geçti?

1255

1256

1257

1258

1259

Açıklama:

Hülâgü, 1257 sonlarında Tebriz’i ele geçirdikten sonra Bağdat’ı kuşattı. Yaklaşık elli gün süren çetin bir kuşatma sonucunda 10 Şubat 1258’de Abbasîlerin başkenti Moğolların eline geçti.

Doğru Cevap: D

Soru 53

İslâm devletlerinde emniyet ve asayişi sağlamakla görevli teşkilata ne ad verilirdi?

Gusta

Duşta

Susta

Muşta

Şurta

Açıklama:

İslâm devletlerinde emniyet ve asayişi sağlamakla görevli teşkilata şurta adı verilmişti. Kökeni Hz. Peygamber devrine kadar uzanan şurtanın idari ve adli görevleri Abbasîler döneminde oldukça genişletilmiş, sahib-i şurta unvanını taşıyanlar hilafet
merkezi Bağdat’ta emir ve valilere denk sayılmışlardı. Halife, en sadık dostu ve yardımcısı durumundaki sahib-i şurta ile önemli
meseleleri müzakere eder, resmî yazışmaları ona okuturdu.

Doğru Cevap: E

Soru 54

Sâmânîler Devleti’nin siyasi varlığı ne zaman sona erdi?

1005

1006

1007

1008

1009

Açıklama:

Maveraünnehir’de Karahanlılar’la yaptığı mücadeleyi kaybeden İsmail 1005’te Merv civarında Arap kabileleri tarafından öldürülünce Sâmânîler Devleti’nin siyasi varlığı sona ermiş oldu.

Doğru Cevap: A

Soru 55

Abbasîler Devleti içerisinde müstakil olarak kurulmuş ilk devlet aşağıdakilerden hangisidir?

Mirdasîler

Hamdânîler

Büveyhîler

Saffârîler

Tahirîler

Açıklama:

Tahirîler (821-873): Abbasîler Devleti içerisinde müstakil olarak kurulmuş ilk devlettir.

Doğru Cevap: E

Soru 56

Tuğrul Bey Büveyhî topraklarını ne zaman ele geçirdi?

1059

1060

1061

1062

1063

Açıklama:

Tuğrul Bey, 1055’te Bağdat’a girdi ve buradaki 110 yıllık Büveyhî hâkimiyetine son verdi. İlerleyen yıllarda bölgedeki baskısını iyice artıran Tuğrul Bey 1062’de Büveyhîler’in diğer şubelerini de ortadan kaldırarak bütün Büveyhî topraklarını ele geçirdi.

Doğru Cevap: D

Soru 57

Büveyhî hükümdarlarının iltifatına mazhar olmuş olan ve İran’ın milli şairi kabul edilen Şehnâme eserinin yazarı kimdir?

Firdevsî

Şerif Ebu’l-Hasan er-Râdî

İbn Nedim

Kaim-Biemrillah

Ebu Kalicar

Açıklama:

Yine bu dönemde Hz. Ali’nin söz ve hikmetlerinin anlatıldığı Nehcü’l-Belâgâ adlı eserin yazarı Şerif Ebu’l-Hasan er-Râdî
ve İran’ın milli şairi kabul edilen Şehnâme yazarı Firdevsî de Büveyhî hükümdarlarının iltifatına mazhar olmuşlardır.

Doğru Cevap: A

Soru 58

Meşhur Farabî, Kitabü’l-Egânî isimli eserin yazarı Ebü’l-Ferec el-İsfahanî, Kitabü’l-İrşad yazarı Şeyh Müfid ve ünlü mutasavvıf Hallac-ı Mansur, Hamdânî aşağıdakilerden hangi devletin hükümdarlarının iltifatına mazhar olmuş şahsiyetlerdendir?

Tahirîler

Saffârîler

Hamdânîler

Mirdasîler

Ressîler
Saffârîler

Açıklama:

Meşhur Farabî, Kitabü’l-Egânî isimli eserin yazarı Ebü’l-Ferec el-İsfahanî, Kitabü’l-İrşad yazarı Şeyh Müfid ve ünlü mutasavvıf Hallac-ı Mansur, Hamdânî hükümdarlarının iltifatına mazhar olmuş şahsiyetlerden bazılarıydı.

Doğru Cevap: C

Soru 59

Aşağıdakilerden hangisi 756 yılında Emevi ailesinde mensup Muaviye'nin Endülüs'te bağımsız bir devlet kurması sonrasında bölgede kurulan bağımsız devletlerden birisi değildir?

Midrarîler

Rüstemîler

İdrisîler

Sasaniler

Ağlebîler

Açıklama:

Abbasî Devleti’nin kurulmasından sadece beş yıl sonra, katliamdan kurtulmayı başaran Emevî ailesine mensup Abdurrahman b. Muaviye 756 yılında Endülüs’te bağımsız bir devlet kurmuştu. Abdurrahman’ın bu tavrı Kuzey Afrika’daki bazı kabile reislerini cesaretlendirmiş, müstakil devletler kurma gayretlerini üst seviyeye çıkarmıştı. Nitekim Endülüs Emevîleri’nin kuruluşundan iki yıl sonra, 758’de Sicilmâse’da Midrarîler, 761’de Tahert’te Rüstemîler, 788’de Fas’ta İdrisîler, 800’de Tunus’ta Ağlebîler ve 868’de Mısır’da Tolunoğulları bağımsız devletler kurdular. Söz konusu bu devletler Abbasîler’in nispeten parlak devirlerinde kurulmuşlardı.

Doğru Cevap: D

Soru 60

Abbasi hizmetindeki Türklerin kurdukları ilk devlet aşağıdakilerden hangisidir?

İdrisîler

Tolunoğulları

Rüstemiler

Büveyhiler

Ağlebiler

Açıklama:

Halife Mutez tarafından Mısır valiliğine tayin edilen İbn Tolun kısa süre sonra bağımsızlığını ilan ederek müstakil bir devlet kurdu.
Tolunoğulları adını alan bu devlet Abbasî hizmetindeki Türkler’in kurduğu ilk devletti. Tolunoğulları’nın Mısır tarihi açısından bir başka önemi ise 639’da fethinden sonra kurulan ilk müstakil devlet olmasıydı.

Doğru Cevap: B

Soru 61

İsimleri ilk defa Abbasiler'e karşı Horasan'da ayaklanan Râfî b. Leys'in isyanının bastırılması sırasında duyulan ve Belh bölgesinde kurulan Türk kökenli oldukları düşünülen devlet aşağıdakilerden hangisidir?

Mirdasîler

Büveyhîler

İdrisîler

Rüstemîler

Sâmanîler

Açıklama:

İran veya Türk kökenli olduğu ileri sürülen Sâmânîlerin kurucusu Belh hâkimi
Sâmânhudât’tır. Sâmânîler isimlerini ilk defa, Abbasîler’e karşı Horasan’da ayaklanan
Râfî b. Leys’in isyanının bastırılması sırasında duyurmuşlardı. Halife Me’mun isyanın
bastırılmasındaki yardımlarından dolayı Esed b. Sâmânhudat’ın torunlarından Nuh’a
Semerkand, Ahmed’e Fergana, Yahya’ya Şâş ve Ebu’l-Fazl İlyas’a da Herat valiliklerini
vermişti.

Doğru Cevap: E

Soru 62

969’da İhşidîlerin hâkimiyetine kim son vermiştir?

Ebu’l-Hasan Ali

Halife Muti-Lillah

Cevher es-Sıkillî

Ebu’l-Kasım Ünücür

İbn Tuğc

Açıklama:

Kâfur’un iki yıl sonra ölümünün ardından İhşidîlerin başına Ali’nin oğlu Ahmed geçti ise de iç karışıklıklar ve Fâtımîler’in baskısı yüzünden pek bir başarı sağlayamadı. Nihayet Fâtımî kumandanı Cevher es-Sıkillî 969’da İhşidîlerin hâkimiyetine son verdi.

Doğru Cevap: C

Soru 63

Abbasiler içinde bağımsız olarak kurulan ilk devlet aşağıdakilerden hangisidir?

Tahirîler

Mirdasîler

Tolunoğulları

Ağlebîler

Rüstemîler

Açıklama:

Abbasîler Devleti içerisinde müstakil olarak kurulmuş ilk devlettir. Adını İran
asıllı Tahir b. el-Hüseyin’den alan hanedanın mensupları siyaset sahnesine Doğu
Horasan’da valilik yaptıkları dönemde çıkmışlardır.

Doğru Cevap: A

Soru 64

İran'ın Sistan bölgesinde hüküm süren Yakub b. Leys tarafından kurulan ve Sultan Mahmud tarafından yıkılan devlet aşağıdakilerden hangisidir?

Mirdasîler

Saffârîler

Midrarîler

Ressîler

Tolunoğulları

Açıklama:

İran’ın doğusundaki Sistan bölgesinde hüküm süren Saffârî hanedanı Yakub b. Leys es-Saffâr tarafından kurulmuştur. Sistan’ın yanı sıra Gazne, Gerdiz, KâbulBâmiyan bölgelerine de hâkim olan Yakub, bölgedeki Abbasî valileriyle savaşmış, ardından 873’te Nişabur’a girerek buradaki Tahirî idaresine son vermişti.

Doğru Cevap: B

Soru 65

İlk defa Emevî halifesi Muaviye devrinde başlayan Sicilya akınlarını yeniden başlatan devlet hangisidir?

İdrisiler

Tolunoğulları

Büveyhiler

Ağlebiler

Rüstemiler

Açıklama:

826’da İmparator II. Mihail tarafından Sicilya valisi tayin edilen Konstantin Souda’nın, adanın deniz kuvvetlerinden sorumlu komutanı Euphemios’u tutuklaması sonucunda ortaya çıkan karışıklıktan faydalanan Ağlebîler, ertesi yıl I. Ziyadetullah’ın emri doğrultusunda Sicilya’ya sefer düzenlediler. Böylece, ilk defa Emevî halifesi Muaviye devrinde başlayan Sicilya akınları yeniden başlamış oldu. 827 yılında başlatılan ve 902 yılına kadar devam eden Ağlebîler’in akınları Bizans’ın Akdeniz ve Adriyatik’teki
nüfuzunu oldukça sarstı.

Doğru Cevap: D

Soru 66

Hazar Denizi'nin güneybatısında yaşayan ve Sasani hükümdarı Behram Gûr’un soyundan geldiği rivayet edilen Şii inanca mensup devlet aşağıdakilerden hangisidir?

Hamdânîler

İhşidîler

Rüstemîler

Büveyhîler

Ressîler

Açıklama:

Hazar Denizi’nin güneybatı kıyılarındaki Deylem adlı bölgede kurulan Büveyhîler
Ortaçağ’ın en önemli devletleri arasında yer alıyordu. Adını Sasânî hükümdarı Behram Gûr’un soyundan geldiği rivayet edilen Büveyh b. Fennâ’dan alan bu hanedanın yaşadığı Deylem bölgesi başlangıçta Mecusi inanca mensupken, X. Yüzyılda Hz. Ali’nin soyundan gelen Hasan el-Utruş’un gayretleriyle İslâmiyet’i benimsemişti. Bu vesileyle, daha kurulduğu dönemden itibaren Şiî inancı benimseyen Büveyhîler siyaset sahnesine çıktıkları ilk yıllarda önce Sâmânîlerin ardından da Ziyârîlerin himayesi altına girmişti.

Doğru Cevap: D

Soru 67

Tolunoğulları Devleti Abbasîler’in Mısır valisi Türk asıllı Ahmed b. Tolun tarafından hangi yılda kurulmuştur?

868 yılında

869 yılında

870 yılında

871 yılında

872 yılında

Açıklama:

Tolunoğulları Devleti 868 yılında Abbasîler’in Mısır valisi Türk asıllı Ahmed b. Tolun tarafından kurulmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 68

Abbasîlerin zayıfladığı dönemde Mısır, Suriye ve Filistin bölgelerinde hüküm süren, Türk asıllı Muhammed b. Tuğc tarafından kurulan devlet aşağıdakilerden hangisidir?

Midrarîler Devleti

Rüstemîler Devleti

Ağlebîler Devleti

İdrisîler Devleti

İhşidîler Devleti

Açıklama:

Abbasîlerin zayıfladığı dönemde Mısır, Suriye ve Filistin bölgelerinde hüküm süren İhşidîler Devleti Türk asıllı Muhammed b. Tuğc tarafından kuruldu.

Doğru Cevap: E

Soru 69

Arapların büyük kabilelerinden Rebia'ya mensup olan ve Haricilerle yapılan savaşlarda adını duyuran Fatimiler tarafından yok edilmiş devlet aşağıdakilerden hangisidir?

İdrisîler

Midrarîler

Hamdânîler

Tolunoğulları

İhşidîler

Açıklama:

Arapların büyük kabilelerinden Rebia’ya mensup Hamdân b. Hamdûn tarafından kuruldu. Haricîlerle yaptığı savaşlarda gösterdiği başarılarla adını duyuran
Hamdân, 885’te Mardin’i ele geçirmiş, ancak şehri geri alan halife tarafından
hapse atılmış ve yerine oğlu Hüseyin geçirilmişti. Ebu’l-Fezail devrinde bölgedeki Bizans ve Fâtımî baskısı iyice artmış, Fâtımîler Halep’i kuşatmışlardı. O, Bizans İmparatoru II. Basileus’un yardımıyla bu saldırıyı savuşturmayı başardıysa da 1002 yılında zehirlenerek öldürülünce devlet iyice zayıfladı ve Hamdânî Devleti iki yıl sonra Fâtımîler tarafından ortadan kaldırıldı.

Doğru Cevap: C

Soru 70

Ağlebîler devletinin başkenti aşağıdakilerden hangisidir?

Ifrikiyye

Ağleb

Kayrevan

Kartaca

Sirakusa

Açıklama:

Başkentleri Kayrevan’ı önemli bir kültür merkezi haline getiren Ağlebîler devrinde Hanefi ve Malikî mezhebleri Ifrikiyye bölgesinde yayılmış, çok sayıda bilim adamı önemli eserler vermişlerdi.

Doğru Cevap: C

Soru 71

Benî Kilab kabilesinden gelenlerin kurduğu ve XI. yüzyılın başlarında Kuzey Suriye'de egemen olan devlet aşağıdakilerden hangisidir?

Mirdasîler

İdrisîler

Rüstemîler

Sâmanîler

Midrarîler

Açıklama:

Benî Kilab kabilesine mensup Esedüddevle Salih b. Mirdas tarafından Suriye’de
kurulan Mirdasîler Şiî inancı benimsemişlerdi. XI. Asrın başlarında Kuzey
Suriye’yi hâkimiyeti altında bulunduran Salih, Fatımî halifesi adına hutbe okutup
bağlılığını bildirmişti. Salih daha sonra Halep bölgesini ele geçirerek Mirdasîler
hanedanının temellerini atmış, ardından Suriye, Baalbek, Hısnıakkar ve Sayda
bölgelerini ele geçirmişti.

Doğru Cevap: A

Soru 72

868 yılında Abbasilerin Mısır valisi olan Türk yönetici tarafından kendi adıyla kurduğu devlet aşağıdakilerden hangisidir?

İdrisîler

Rüstemîler

Tolunoğulları

Hamdânîler

Tahirîler

Açıklama:

Tolunoğulları Devleti 868 yılında Abbasîler’in Mısır valisi Türk asıllı Ahmed b. Tolun tarafından kurulmuştur. Hanedana adını veren Tolun aslen Buhara’lı olup Halife Me’mun döneminde Bağdat’a gelmişti. Kısa sürede halifenin sarayındaki itibarlı kumandanlardan birisi haline gelen Tolun, 835 yılında Bağdad’da doğan oğlu Ahmed’i bu sırada yeni kurulmuş olan Sâmerrâ’ya götürmüş, Ahmed’in çocukluğu bu şehirde geçmişti. İyi bir tahsil gören Ahmed, kendisi gibi Türk olan vezir Ubeydullah b. Yahya’nın güvenini kazanmış, Sâmerrâ’daki siyasi çekişmelerden uzaklaşması için vezirin emriyle Bizans’a gaza akınları düzenlemişti. Bu arada önemli bir kültür merkezi olan Tarsus’ta ilmi faaliyetlerini de sürdürmüştü. Halife Mustain devrinde tekrar Sâmerrâ’ya dönen Ahmed, kısa sürede halifenin güvenini kazandı. Halife Mutez döneminde de aynı etkisini sürdürdü ve Ahmed, 868 yılında Mısır’a vali tayin edildi.

Doğru Cevap: C

Soru 73

Hülagü Han'ın bir çuvala koydurup askerlerinin atlarının ayakları altında çiğnetmek suretiyle öldürttüğü halife aşağıdakilerden hangisidir?

Halife Emin

Halife Nasır

Halife Mutez

Halife Mehdi

Halife Mustasım-Billâh

Açıklama:

Abbasîlerin başkenti ile birlikte Halife Mustasım-Billâh da Moğolların eline geçmişti. Hülagü Han, halifeyi bir çuvala koydurup askerlerinin atlarının ayakları altında çiğnetmek suretiyle feci bir şekilde öldürttü.

Doğru Cevap: E

Soru 74

Midrarîler kabilesinin reisi Midrar lakabıyla tanınan ve 757 yılında Sicilmâse şehrini kuran aşağıdakilerden hangisidir?

Muhammed b. Sakiyye

Ebu Mâlik el-Muntasır

Ebu’l-Vezir İlyas

Ebu’l-Kasım b. Vasûl

Ebu Abdullah eş-Şiî

Açıklama:

Midrarîler: Kabilenin reisi Midrar lakabıyla tanınan Ebu’l-Kasım Semkû b. Vasûl 757 yılında Sicilmâse şehrini kurdu.

Doğru Cevap: D

Soru 75

Fas'ta Şii inancını hakim kılan ve Hz. Hasan'ın soyundan gelen bir yönetici tarafından kurulan devlet aşağıdakilerden hangisidir?

İdrisîler

Mirdasîler

Ağlebîler

Rüstemîler

Sâmanîler

Açıklama:

Hz. Hasan’ın soyundan gelen İdris tarafından Fas’ta kurulan bu devletin en önemli
özelliği Mağrib (Fas) sahasında Şiî inancı hâkim kılmasıydı. İdris, Hz. Hasan’ın soyundan olması dolayısıyla kısa süre içerisinde bölgedeki Şiî ahaliyi kendisine bağlamayı başarmıştı. 786’da Hz. Ali taraftarlarınca Hicaz’da Abbasîlere karşı düzenlenen Fah Savaşı’na katılan İdris, Abbasîler tarafından isyanın bastırılması üzerine önce Mısır’a ardından da Kuzey Afrika’ya kaçtı. Başta Evrebe olmak üzere Zenata, Vuvağa ve Miknâse gibi Berberi kabilelerinin de desteğini alan İdris, eski Roma şehirlerinden Volubilis’in yer aldığı bölgede Fas şehrini kurdu. Şehir aradan fazla zaman
geçmeden önemli bir ticaret merkezi haline geldi. Artan göçlerle iyice büyüyen Fas,
Hz. Hasan’ın soyundan gelen şeriflerin faaliyet merkezi olarak büyük önem kazandı.

Doğru Cevap: A

Soru 76

Berberi Zenate kabilesinin Miknase koluna mensup olan ve Fas'ın kuzeyindeki ovalarda hüküm süren Endülüs Emevileri tarafından da tarih sahnesinden silinen devlet aşağıdakilerden hangisidir?

İdrisîler

Midrarîler

Büveyhîler

Rüstemîler

Mirdasîler

Açıklama:

Berberi Zenâte kabilesinin Miknase koluna mensup olan Midrarîler Emevî baskısından kaçarak Fas’ın kuzeyindeki ovalara yerleşmişlerdi. Kabilenin reisi Midrar lakabıyla tanınan Ebu’l-Kasım Semkû b. Vasûl 757 yılında Sicilmâse şehrini kurdu. Hariciye mezhebine mensup olan Midrar, Abbasî halifesi adına hutbe okutup, onun yüksek otoritesini tanımıştı. Midrar’ın ölümünden sonra yerine önce oğlu Ebu’l-Vezir İlyas, ardından diğer oğlu I. Elyesa geçtiler. Yaklaşık otuz üç yıl emirlik yapan Elyesa ülkesinin sınırlarını bir hayli genişletmiş, Berberi isyanlarını bastırmış, başkenti Sicilmâse’nin surlarını dış tehditlere karşı güçlendirerek, şehrin merkezine büyük bir de cami yaptırmıştı. Midrarîler Endülüs Emevîleri’nin, 976 yılında başkentleri Sicilmâse’yi ele geçirmelerinden sonra tarihe karıştılar.

Doğru Cevap: B

Soru 77

Abbasî Devleti daha ilk yıllarından itibaren iktidarın kontrolünden uzak bölgelerde bağımsız yahut yarı bağımlı faaliyet gösteren devletçiklerin varlığını kabullenmek zorunda kaldı. 788’de Fas’ta aşağıdaki devletlerden hangisi kurulmuştur?

Midrarîler

Rüstemîler

İdrisîler

Ağlebîler

Tolunoğulları

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 78

Abbasî Devleti’nin Doğu eyaletlerindeki durum da Afrika’dakinden farklı değildi. Aşağıdakilerden hangisi doğuda kurulan devletlerden biri değildir?

Sâmânîler

Fatımiler

Saffârîler

Büveyhîler

Tahirîler

Açıklama:

Aslında Doğu eyaletlerindeki durum da Afrika’dakinden farklı değildi. Bu bölgede de Sâmânîler, Saffârîler, Büveyhîler, Tahirîler ve Hamdânîler bağımsız devletler kurmuşlardı. Doğru cevap B dir.

Doğru Cevap: B

Soru 79

945 yılında aşağıdaki devletlerden hangisinin Bağdat’a girerek hâkimiyeti ele geçirmesi Abbasî Devleti açısından önemli bir kırılma noktası olarak kabul edilebilir?

Fatımiler

Ağlebîler

Tahiriler

Büveyhîler

Sâmânîler

Açıklama:

945 yılında Büveyhîler’in Bağdat’a girerek hâkimiyeti ele geçirmesi Abbasî Devleti açısından önemli bir kırılma noktası olarak kabul edilebilir. Doğru cevap D dir.

Doğru Cevap: D

Soru 80

1055 yılında sünnî inancı benimsemiş olan Büyük Selçuklu Sultanı Bağdat’a gelerek Abbasî halifesini Büveyhî baskısından kurtardı ve ona eski itibarını iade etti. Bu Selçuklu Sultanı aşağıdakilerden hangisidir?

Tuğrul Bey

Çağrı Bey

Mehmet Tapar

Alparslan

Melikşah

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 81

1253’te sefer hazırlıklarını tamamlayıp yola çıkan aşağıdaki Moğol hakanlarından hangisi Alamut bölgesindeki Bâtınîleri ortadan kaldırmıştır?

Berke Han

Batu Han

Kubilay Han

Ögeday Han

Hülâgü Han

Açıklama:

1253’te sefer hazırlıklarını tamamlayıp yola çıkan Hülâgü, ilk olarak Alamut bölgesindeki Bâtınîleri ortadan kaldırmıştır. Doğru cevap E dir.

Doğru Cevap: E

Soru 82

Sâmanîlerle (819-1005) ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi doğru değildir?

İran veya Türk kökenli olduğu ileri sürülmüştür

Sâmânîlerin kurucusu Belh hâkimi Sâmânhudât’tır.

Herat kolu 863’te Tahirîler tarafından ortadan kaldırıldı.

Sâmânîler daha başından itibaren dört kola ayrılmışlardır

Karahanlılar ve Gazneliler ile mücadele etmişlerdir

Açıklama:

Ailenin Herat kolu 863’te Saffârîler tarafından ortadan kaldırıldı. doğru cevap C dir.

Doğru Cevap: C

Soru 83

Abbasîler Devleti içerisinde müstakil olarak kurulmuş ilk devlet aşağıdakilerden hangisidir?

Tahirîler

Sâmanîler

Hamdânîler

Büveyhîler

Saffârîler

Açıklama:

Tahirîler (821-873) Abbasîler Devleti içerisinde müstakil olarak kurulmuş ilk devlettir. Adını İran asıllı Tahir b. el-Hüseyin’den alan hanedanın mensupları siyaset sahnesine Doğu Horasan’da valilik yaptıkları dönemde çıkmışlardır. doğru cevap A dır.

Doğru Cevap: A

Soru 84

Saffârîler (861-1003) İran'ın aşağıdaki bölgelerinden hangisinde kurulmuştur?

Belücistan

Sistan

Kirman

Horasan

Gürgan

Açıklama:

Saffârîler (861-1003) İran’ın doğusundaki Sistan bölgesinde hüküm süren Saffârî hanedanı Yakub b. Leys es-Saffâr tarafından kurulmuştur. Doğru cevap B dir.

Doğru Cevap: B

Soru 85

Farabî, Kitabü’l-Egânî isimli eserin yazarı Ebü’l-Ferec el-İsfahanî, Kitabü’l-İrşad yazarı Şeyh Müfid ve ünlü mutasavvıf Hallac-ı Mansur, aşağıdaki devletlerden hangisinin hükümdarlarının iltifatına mazhar olmuş şahsiyetlerden bazılarıdır?

Mirdasîler

Ressîler

Saffârîler

Hamdânîler

Tahirîler

Açıklama:

İlim ve kültür sahasında önemli gelişmelere sahne olan Hamdânî topraklarından çok sayıda âlim yetişmişti. Meşhur Farabî, Kitabü’l-Egânî isimli eserin yazarı Ebü’l-Ferec el-İsfahanî, Kitabü’l-İrşad yazarı Şeyh Müfid ve ünlü mutasavvıf Hallac-ı Mansur, Hamdânî hükümdarlarının iltifatına mazhar olmuş şahsiyetlerden bazılarıydı. Doğru cevap D dir.

Doğru Cevap: D

Soru 86

Berberi Zenâte kabilesinin Miknase koluna mensup olup Emevî baskısından kaçarak Fas’ın kuzeyindeki ovalara yerleşmişlerdir. Burada devlet kuranlar aşağıdakilerden hangisidir?

İhşidîler

İdrisîler

Midrarîler

Ağlebîler

Rüstemîler

Açıklama:

Midrarîler (758-976) Berberi Zenâte kabilesinin Miknase koluna mensup olan Midrarîler Emevî baskısından kaçarak Fas’ın kuzeyindeki ovalara yerleşmişlerdi. Doğru cevap C dir.

Doğru Cevap: C

Soru 87

Büveyhîler ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Büveyhî hanedan mensupları sünni inancına mensup idiler.

Bağdatı İslâm dünyasının merkezi haline getirmişlerdir.

Bağdatı ele geçirerek Abbasî devletinde halifeliği ortadan kaldırmışlardır.

Tunus ve Mısır civarlarında bağımsız bir devlet kurmuşlardır.

Bağdat'ta halifeyi makamında bırakarak Şiîlerin ve Sünnîlerin kontrolünü ellerine geçirmişlerdir.

Açıklama:

945 yılında Büveyhîler’in Bağdat’a girerek hâkimiyeti ele geçirmesi Abbasî Devleti açısından önemli bir kırılma noktası olarak kabul edilebilir. Büveyhîler’in gelişiyle birlikte hilafet merkezi Bağdat’ta yeni bir dönem başlamış, bu tarihten itibaren Şiî inanca mensup Büveyhî hanedan mensupları, her ne kadar siyasi nedenlerle Abbasî halifelerinin mevcudiyetine ses çıkarmamış olsalar da, devleti istedikleri gibi idare etmişler, halifeleri tayin veya hal’ yetkisine sahip olmuşlardı. Özetle, Abbasî halifelerinin yetkileri sadece sembolik hale gelmiş, siyasi hâkimiyet tamamen Büveyhîler’in eline geçmişti. Büveyhîler, halifeyi makamında bırakmak suretiyle sadece aynı mezhebe mensup oldukları Şiîlerin değil, aynı zamanda halifeye bağlı Sünnîlerin kontrolünü de ellerine geçirmiş oluyorlardı. Bu dönemde Bağdat İslâm dünyasının merkezi olmaktan çıkmıştı. Büveyhîler’in kurduğu bu baskı Selçukluların bölge üzerinde etkin rol oynamaya başladığı 1055 yılına kadar, yüz on yıl boyunca devam etti.

Doğru Cevap: E

Soru 88

Aşağıdakilerden hangisi Mısır'da kurulmuştur?

İdrisîler

Midrarîler

Rüstemîler

Tolunoğulları

Sâmânîler

Açıklama:

Endülüs Emevîleri’nin kuruluşundan iki yıl sonra, 758’de Sicilmâse’da Midrarîler, 761’de Tahert’te Rüstemîler, 788’de Fas’ta İdrisîler, 800’de Tunus’ta Ağlebîler ve 868’de Mısır’da Tolunoğulları bağımsız devletler kurdular.

Doğru Cevap: D

Soru 89

Tolunoğulları ile ilgili aşağıdaki ifadeelerden hangisi doğru değildir?

Türk asıllı Ahmed b. Tolun tarafından kurulmuştur.

Fırat’ın batısındaki bölgelerin tamamı Tolunoğulları hâkimiyeti altına girmiştir.

Kardeşler ve oğullar arasındaki mücadeleler yüzünden büyük çalkantılar yaşamışlardır.

En görkemli devrini Humareveyh zamanında yaşamıştır.

İhşidîler Devleti kurucusu Türk asıllı Muhammed b. Tuğc tarafından hakimiyetine son verilmiştir.

Açıklama:

Abbasî halifesi adına hareket eden Süleyman el-Kâtibi 10 Ocak 905’te Fustat’a girerek Tolunoğlu hâkimiyetine resmen son verdi.

Doğru Cevap: E

Soru 90

Aşağıdakiler’den hangisi Tolunoğulları'nın hâkim olduğu şehirlerden biri değildir?

Dımaşk

Remle

Halep

Humus

Mekke

Açıklama:

Ahmed b. Tolun 878’de Suriye üzerine yürüyerek Remle, Dımaşk, Halep, Humus ve Hama’yı ele geçirdi. Ardından uzunca bir kuşatmadan sonra Antakya’yı zaptetti.Suriye seferi neticesinde Fırat’ın batısındaki bölgelerin tamamı Tolunoğulları hâkimiyeti altına girmişti. Ahmed’in Suriye’yi ele geçirip kendi adına para bastırdığını öğrenen Muvaffak ona karşı bir sefere girişmiş, buna karşın Ahmed de Dımaşk emirlerinin desteğiyle Muvaffak’ı veliahtlıktan azlettirmişti. Durumu daha da ileriye götüren Ahmed, Mekke’yi ele geçirmek amacıyla bir kuvvet gönderip, kendisi de Tarsus üzerine yürüdü. Ancak bu kez işler istediği gibi gitmedi. Muvaffak, Mekke’ye giden Tolunoğulları ordusunu mağlup ettiği gibi, Ahmed de 883’te Tarsus’ta ağır bir yenilgi aldı.

Doğru Cevap: E

Soru 91

Büveyhîler en güçlü ve parlak devirlerini aşağıdakilerden hangisi döneminde yaşamıştır?

Ali

Hasan

Adüdüddevle

Fahrüddevle

Bahâüddevle

Açıklama:

Devletin asıl kurucusu olarak kabul edilen Ali 949 yılında öldüğü zaman geride hiç erkek çocuk bırakmamıştı. Bu nedenle onun hâkim olduğu bölgeye Hasan’ın oğlu Adüdüddevle sahip oldu. İlerleyen yıllarda ailenin diğer büyükleri Hasan ve Ahmed de vefat edince bütün Büveyhî toprakları Adüdüddevle’nin kontrolüne girdi. Son derece başarılı bir devlet adamı olan Adüdüddevle’nin iktidarda bulunduğu dönem Büveyhîlerin en güçlü ve parlak devri olarak kabul edilir.

Doğru Cevap: C

Soru 92

Büveyhîler'in Türk-İslâm devletlerini en fazla etkiledikleri alan aşağıdakilerden hangisidir?

Yönetim

Kültür

Ordu

Sanat

Eğitim

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 93

I. Başkentleri Kayrevan önemli bir bilim merkezi haline gelmiştir
II. İbrahim b. Ağleb tarafından Ifrıkiyye bölgesinde kurulmuştur
III. Sicilya'yı alarak İslam Kültürü'nün Avrupa'da yayılmasında rol oynamışlardır
IV. Bizans imparator III. Mihail tarafından başkentlerine girilerek siyasi varlıklarına son verilmiştir
Ağlebiler ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

Yalnız I

I ve II

II ve III

I, II ve III

I, III ve IV

Açıklama:

Ağlebiler Bizans şehirlerinden birisi olan Kasryane ele geçirerek yaptıkları fetihler sayesinde ganimet ve gelir elde etmişler ve İslâm hâkimiyetinin bölgede büyük bir ilerleme göstermesine yol açmışlardır. Ağlebilerin siyasi olarak varlıklarının sona ermesi Bizanslılar tarafından değil Fâtımî Devleti’ni kurmak amacıyla faaliyetlere girişen Ebu Abdullah eş-Şiî tarafından gerçekleştirilmiştir. Yapılan savaşı kaybeden III. Ziyadetullah Mısır’a kaçınca herhangi bir direnişle karşılaşmaksızın Kayrevan’a giren Ebu Abdullah Ağlebîler’in siyasi varlığına son vermiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 94

Aşağıdakiler’den hangisi Ağlebiler’in hâkim olduğu şehirlerden biri değildir?

Malta

Kasryane

Elyac

Taormina

Tebriz

Açıklama:

I. Muhammed devrinde Messina ele geçirildi. Şehri ele geçiren Ağlebî ordusu İmparatoriçe Theodora’nın gönderdiği Bizans ordusunu mağlup etti. Bu galibiyet bölgedeki fetihleri daha da hızlandırmıştı. Sırasıyla Leontini, Raguza ve Kuzey Afrika’daki en önemli Bizans şehirlerinden birisi olan Kasryane ele geçirildi. Yapılan bu fetihler sayesinde çok sayıda ganimet ve gelir elde edilmiş, İslâm hâkimiyeti bölgede büyük bir ilerleme göstermişti. Fetihlerini sürdüren Ağlebîler 869’da Malta’yı; 878’de Sirakusa’yı, 902’de de Taormina, Rametta ve Elyac’ı ele geçirdiler.

Doğru Cevap: E

Soru 95

Abbasilerin 750 tarihinde iktidara gelmesi ile hangi devletin iktidarı son bulmuştur?

Emeviler

Sasaniler

Göktürkler

Anadolu Selçukluları

Endülüs Emevileri

Açıklama:

Emevi iktidarı yıkıldıktan sonra Abbasiler kurulmuştur.
Doğru cevap A 'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 96

Abbasi hilafet merkezi olan Bağdat'ta Şii hakimiyeti kimlerle başlamıştır?

Tulunuoğulları

İhşidler

Ağlebiler

Samanoğulları

Büveyhoğulları

Açıklama:

Bağdat'ta Şii hanedan hakimiyeti Büveyhiler ile başlamıştır.
Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 97

Abbasi halifesini Büveyhi baskısından kurtaran Selçuklu sultanı kimdir?

Tuğrul Bey

Çağrı Bey

Alparslan

Melikşah

Sultan Sancar

Açıklama:

Abbasileri Büveyhi tehlikesindenj kurtaran Tuğrul Bey'dir.
Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 98

Abbasiler içerisinde bağımsız olarak kurulmuş ilk devlet hangisidir?

Samaniler

Tahiriler

Saffâriler

Büveyhiler

Hamdânîler

Açıklama:

Abbasiler döneminde müstakil kurulan ilk devlet Tahiriler'dir.
Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 99

Aşağıdakilerden hangisi Deylem bölgesinde kurulan Ortaçağın önemli devletlerinden biridir?

Samaniler

Tahiriler

Saffariler

Büveyhiler

Ağlebiler

Açıklama:

Deylem bölgesinde kurulan devlet Büveyhiler'dir.
Doğru cevap D 'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 100

Mısır'da kurulan ilk Müslüman Türk devleti hangisidir?

Tolunoğulları

İhşidiler

İdrisiler

Ağlebiler

Rüstemiler

Açıklama:

Mısır'da kurulan ilk Müslüman Türk devleti Tolunoğulları'dır.
Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 101

Mısır'da kurulan İhşidîlere kim son vermiştir?

Eyyubiler

Samaniler

Fatımiler

Memlükler

Tolunooğulları

Açıklama:

İhşidîler'e Fatımîler son vermiştir.
Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 102

Fas bölgesinde kurulup bu bölgede Şii inancını hakim kılan devlet hangisidir?

İdrisîler

Ağlebiler

Rüstemiler

Midrariler

Tahiriler

Açıklama:

Fas'ta Şii inancı hâkim kılanlar İdrisîler'dir.
Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 103

Sicilya bölgesinde Bizans'a karşı hakimiyet kurma mücadelesine giren devlet hangisidir?

İdrisîler

Tahiriler

Ağlebiler

İhşidiler

Midrariler

Açıklama:

Sicilya ve çevresinde Bizans ile mücadeleye girişenler Ağlebiler'dir.
Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 104

Berberi Zenâte kabilesinin Miknase koluna mensup olup, Endülüs Emevileri tarafından ortadan kaldırılan devlet hangisidir?

İdrisiler

Ağlebiler

Tahiriler

Midrariler

Rüstemiler

Açıklama:

Endülüs Emevileri tarafından ortadan kaldırılan devlet Midrariler'dir.
Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 105

Emevi devletinin yıkılmasından sonra Abdurrahman b. Muaviye 756 yılında kurduğu devlet hangisidir?

Endülüs

Midrarîler

Tolunoğulları

İdrisîler

Rüstemîler

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 106

Aşağıdakilerden hangisi Asya'da kurulan İslam devletlerinden birisi değildir?

İdrisîler

Sâmânîlerin

Tahirîler

Saffârîler

Büveyhîler

Açıklama:

Diğer devletlerin aksine İdrisiler Fas'ta kurulmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 107

Abbasi hilafetini çöküş içerisine girmesini sağlayan olay hangisidir?

Büveyhoğulları'nın Bağdat'a girmesi

Endülüs'ün kuruluşu

1. Haçlı Seferi

Selçukluların İran'ı ve Irak'ı ele geçirmesi

Moğol akınları

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 108

Bağdat'taki Büveyhî varlığını sona erdiren Türk hükümdarı kimdir?

Tuğrul Bey

Selçuk Bey

Alp Arslan

Melikşah

Çağrı Bey

Açıklama:

Dönemin Abbasî halifesi Kaim-Biemrillah Tuğrul Bey’e haber göndererek kendisini Büveyhî baskısından kurtarmasını rica etmişti. Bu talebe olumlu yanıt veren Tuğrul Bey, 1055’te Bağdat’a girdi ve buradaki 110 yıllık Büveyhî hâkimiyetine son verdi. İlerleyen yıllarda bölgedeki baskısını iyice artıran Tuğrul Bey 1062’de Büveyhîler’in diğer şubelerini de ortadan kaldırarak bütün Büveyhî topraklarını ele geçirdi.

Doğru Cevap: A

Soru 109

Tolunoğulları devleti nerede kurulmuştur?

Mısır

Fas

İran

Anadolu

Tunus

Açıklama:

Tolunoğulları Devleti 868 yılında Abbasîler’in Mısır valisi Türk asıllı Ahmed b. Tolun tarafından yine aynı bölgede kurulmuştur

Doğru Cevap: A

Soru 110

Soğd ve Fergana bölgesi hükümdarlarının İslâm öncesi dönemden beri kullandıkları hükümdarlık unvanı olan ve İslam devletlerinden birisine de ismine veren unvan hangisidir?

İhşid

Emir

Berk

Tolun

Hakan

Açıklama:

İhşid, Soğd ve Fergana bölgesi hükümdarlarının İslâm öncesi dönemden beri kullandıkları bir hükümdarlık unvanıdır. İslâmiyet devrinde ise İhşidî Devleti hükümdarlarına verilmiştir. Araplar’ın Maveraünnehir bölgesine yaptıkları seferler sırasında Soğd bölgesindeki hükümdarların bu unvanı kullandıkları coğrafyacı Makdisî tarafından ifade edilir.

Doğru Cevap: A

Soru 111

Sicilya'yı fetheden İslam devleti hangisidir?

Ağlebîler

Fatimiler

Emeviler

Rüstemîler

Midrarîler

Açıklama:

827 yılından itibaren Ağlebîler Devleti Sicilya ve Güney İtalya üzerine sayısız akın yapmış ve 831 yılında Palermo'yu ele geçirerek bu bölgede egemenliklerini kurmuşlardır.

Doğru Cevap: A

Soru 112

939 yılında, Endülüs’te Müslümanlar ile Asturia-Leon kuvvetleri arasında gerçekleşen ve Müslümanların mağlup oldukları savaş hangisidir?

Simancas Savaşı

Guadalete Savaşı

Toulouse Savaşı

Ourique Savaşı

Cavadonga Savaşı

Açıklama:

Simancas Savaşı'nda Müslüman orduları Asturia-Leon kuvvetlerine karşı savaşı kaybetmişlerdir.

Doğru Cevap: A

Soru 113

Midrarîler Devleti'ni yıkan devlet hangisidir?

Endülüs

Fatimiler

Abbasiler

Rüstemiler

Ağlebiler

Açıklama:

Midrarîler Endülüs Emevîleri’nin, 976 yılında başkentleri Sicilmâse’yi ele geçirmelerinden sonra tarihe karıştılar.

Doğru Cevap: A

Soru 114

Rüstemiler devletinin başkenti neresidir?

Tahert

Cordoba

Sicilmâse

Kayrevan

Fas

Açıklama:

Hevvâre, Levâte, Miknâse, Mezâte, Lemâya, Zenâte ve Nefzâve Berberi kabilelerinin desteğini alan İbn Rüstem 777’de Rüstemîler Devleti’ni resmen kurup Tahert’i başkent yaptı.

Doğru Cevap: A

Soru 115

Yaklaşık 500 yıllık Abbasî Devleti’nin Bağdat’taki siyasi varlığını aşağıdakilerden hangisi sona erdirmiştir?

Midrarîler

Rüstemîler

İdrisîler

Ağlebiler

Moğollar

Açıklama:

1253 yılında Ön Asya seferine çıkan Cengiz Han’ın torunu Hülagü Han, dört yıl sonra Tebriz’i ele geçirdi. Daha sonra hareketini sürdürerek yaklaşık elli gün süren çetin bir kuşatmadan sonra 10 Şubat 1258’de Bağdat’a girdi. Abbasîlerin başkenti ile birlikte Halife Mustasım-Billâh da Moğolların eline geçmişti. Hülagü Han, halifeyi bir çuvala koydurup askerlerinin atlarının ayakları altında çiğnetmek suretiyle feci bir şekilde öldürttü. Hülagü Han’ın Bağdat’ı ele geçirerek Abbasî halifesini katletmesiyle, yaklaşık 500 yıllık Abbasî Devleti’nin Bağdat’taki siyasi varlığını
sona ermiş oldu.

Doğru Cevap: E

Soru 116

Abbasîlerin Bağdat’ta hüküm süren son halifesi aşağıdakilerden hangisidir?

Mustasım-Billah

Mansur

Mütevekkil

Emin

Mutazıd

Açıklama:

Yaklaşık elli gün süren çetin bir kuşatma sonucunda 10 Şubat 1258’de Abbasîlerin başkenti Moğolların eline geçti. Saldırıda Abbasî ailesine mensup pek çok kişi katledilmiş, Halife Mustasım-Billah bir çuvala konularak Moğol askerlerinin atlarının ayakları altında feci bir şekilde katledilmişti.

Doğru Cevap: A

Ünite 4

Soru 1

Kudüs aşağıdakilerden hangisi döneminde anlaşmayla Haçlılar’a geri verilmiştir?

Selahaddin Eyyûbî

MelikAdil

Melik Aziz

Melik Kâmil

Melik Salih Necmeddin Eyyûb

Açıklama:

Eyyûbîler’in Ortadoğu’da oynadıkları rolü açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 2

Kıbrıs aşağıdakilerden hangisi tarafından fethedilmiştir?

Barsbay

Kalavun

Aybek

Kutuz

Tomanbay

Açıklama:

Memlük Devleti’nin siyasi ve sosyal tarihi ile önemini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 3

Bahrî Memlük birlikleri aşağıdakilerden hangisi tarafından kurulmuştur?

Selahaddin Eyyûbî

Melik Âdil

Melik Kâmil

Melik Aziz

Melik Salih Necmeddin Eyyûb

Açıklama:

Eyyûbîler’in Ortadoğu’da oynadıkları rolü açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 4

Aynıcalut Savaşı aşağıdakilerden hangisi döneminde kazanılmıştır?

Kalavun

Muhammed Kalavun

Kutuz

Baybars

Aybek

Açıklama:

Memlük Devleti’nin siyasi ve sosyal tarihi ile önemini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 5

Fatımî Devleti’nin esası Şîa’nın hangi koluna dayanır?

İsmâilî

Zeydî

Caferî

Haricî

Karmatî

Açıklama:

Kuzey Afrika’da ortaya çıkan Fatımî Devleti’nin esası Şîa’nın İsmâilî koluna dayanır. Doğru yanıt “A” şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 6

Fâtımî Devleti hangi yılda kurulmuştur?

905

909

916

925

931

Açıklama:

Bölgede hüküm süren Ağlebîler’in başkenti Rakkâde’nin 909 yılında Ebû Abdullah eş-Şîi vasıtasıyla ele geçirilmesiyle Fâtımî Devleti kurulmuş oldu. Doğru yanıt “B” şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 7

Fatımîler hangi tarihte Mısır’ı ele geçirmişlerdir?

909

928

946

969

981

Açıklama:

Fatımîlerin en başarılı kumandanlarından olan Cevher es-Sıkıllî İhşîdîler’in son döneminde Mısır’da baş gösteren iç karışıklıklardan da faydalanmak suretiyle Mısır’ı ele geçirdi (969). Doğru yanıt “D” şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 8

Dürzîler hangi Fatımî halifesinin takipçileri olarak ortaya çıkmıştır?

Ubeydullah el-Mehdî

Muiz-Lidînillâh

Azîz-Billâh

Hâkim-Biemrillâh

Müstansır-Billâh

Açıklama:

Hâkim-Biemrillâh dönemi (996-1021) Fâtîmî tarihinin en ilginç devresidir. 1017 yılında ilâhlık iddiasında bulunan Hâkim-Biemrillâh 1021 yılında esrarengiz bir biçimde ortadan kayboldu. Onun takipçileri Dürzîler olarak anılırlar. Doğru yanıt “D” şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 9

En geniş sınırlarına ulaştığı sırada aşağıdaki yerlerden hangisi Fatımî hâkimiyeti altında olmamıştır?

Kuzey Afrika

Sicilya

Hicaz

Yemen

Irak

Açıklama:

Fâtımîler Devleti Müstansır-Billâh’ın zamanında (1036-1094) en geniş sınırlarına ulaştı. Mısır, Güney Suriye bölgesi, Kuzey Afrika, Sicilya, Afrika’nın Kızıldeniz sahilleri, Hicaz ve Yemen hâkimiyetleri altındaydı. Doğru yanıt “E” şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 10

Fâtımîler’le Abbasîler arasındaki ilk çatışmalardan sonra Fâtımîler’e isyan ederek Abbasîler adına hutbe okutmaya başlayan ilk bölge hangisi olmuştur?

Suriye

Mısır

Kuzey Afrika

Hicaz

Yemen

Açıklama:

Fâtımîler’le Abbasîler arasındaki ilk çatışma Bağdat’ta hazırlanan ve Fâtımîler’in soyuna hakaret eden şecerelerle (soy ağacı çizelgesi) başladı. Fâtımîler’e karşı Selçuklulardan yardım isteyen Abbasîler, aynı zamanda Kuzey Afrika Valisi Muiz b. Bâdîs’i Fatımî hâkimiyetini tanımaması yönünde kışkırttılar. Muiz b. Bâdîs de 1051 yılında Fâtımîler’e isyan ederek Kuzey Afrika’da hutbeleri Abbasîler adına okutmaya başladı. Doğru yanıt “C” şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 11

Fâtımî Devleti nerede kurulmuştur?

Mısır

Suriye

Irak

Kuzey Afrika

Yemen

Açıklama:

Adını Hz. Peygamberin kızı Hz. Fâtıma’dan alan hanedan sırasıyla Kuzey Afrika, Mısır ve Suriye’de hâkimiyet kurmuş ilk Şîi hilafetidir. Kuzey Afrika’da hüküm süren Ağlebîler’in başkenti Rakkâde’nin 909 yılında Ebû Abdullah eş-Şîi vasıtasıyla ele geçirilmesiyle Fâtımî Devleti kurulmuş oldu. Doğru yanıt “D” şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 12

Fatımî tarihinde “Vezirler Dönemi” olarak adlandırılan dönem hangi yıllar arasındadır?

1014-1072

1040-1099

1054-1101

1074-1125

1102-1169

Açıklama:

Halife yetkilerini Bedr el-Cemâlî’ye devretti. Böylece Fâtımîler tarihinde “Vezirler Dönemi” (1074-1125) başladı. Doğru yanıt “D” şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 13

Müstaliyye ve Nizâriyye olarak ikiye bölünen İsmaililerden Nizâr’ın imamlığını tanıyanlar hangi bölgedekiler olmuştur?

Mısır

Suriye

Yemen

İran

Hindistan

Açıklama:

Mısır, Suriye, Yemen ve Hindistan’daki İsmâilîler’in büyük bir kısmı Müsta’lî’nin imamlığını tanıdı. İran İsmâilîleri ise Hasan Sabbâh’ın liderliğinde Nizâr’ın imamlığını tanıdılar ve Nizâriyye adıyla anıldılar. Doğru yanıt “D” şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 14

Nûreddin Zengî tarafından Mısır’a gönderilen ve orada vezir olarak atanan Selahaddin Eyyubi’nin de amcası olan kişi kimdir?

Şâver b. Mucir

Dırgâm b. Âmir

Şîrkuh

Rıdvan b. Velahşâ

Behram

Açıklama:

Şâver b. Mucir ve Dırgâm b. Âmir arasındaki mücadelede Şâver, Şam (Dımaşk) hâkimi Nûreddin Zengî’ye sığındı, ondan kendisine yardımcı olmasını ve vezirlik makamına iade edilmesini istedi. Nûreddin de Esedüddin Şîrkuh kumandasındaki orduyu Mısır’a gönderdi (1169). Mısır’ı ele geçiren ve Fâtımî veziri olarak atanan Şirkuh’un çok geçmeden ölümü üzerine yerine yeğeni Selahaddin Eyyûbî tayin edildi.Doğru yanıt “C” şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 15

Fatımiler ile ilgili olarak seçeneklerden hangisi söylenebilir?

Fatimiler kuzey Afrika ve Ortadoğu'da hakimiyet kuran ilk şii hilfettir.

Fatımiler kuruldukları bölgede mezhep çatışmalarının önüne geçen etken olmuşlardır.

İlk İslam devletleri arasında en uzun süre hüküm süren devlet olmuşlardır.

Haricilere karşı en güçlü mücadeleyi vererek ehl-i sünneti güçlendirmişlerdir.

Soyları Hz. Fatıma'ya dayanması bakımından bölgedeki en meşru devlet olarak bilinirler.

Açıklama:

Adını Hz. Peygamberin kızı Hz. Fâtıma’dan alan hanedan sırasıyla Kuzey Afrika,
Mısır ve Suriye’de hâkimiyet kurmuş ilk Şîi hilafetidir. Kuzey Afrika’da ortaya çıkan Fatımî Devleti’nin esası Şîa’nın İsmâilî koluna dayanır. Bölgede hüküm süren Ağlebîler’in başkenti Rakkâde’nin 909 yılında Ebû Abdullah eş-Şîi asıtasıyla ele geçirilmesiyle Fâtımî Devleti kurulmuş oldu. İlk halifesi Ubeydullah el-Mehdî’dir.

Doğru Cevap: A

Soru 16

Fatımiler en güçlü dönemlerini hangi halife döneminde yaşamışlardır?

Ubeydullah el-Mehdî

Muiz-Lidînillâh

Cevher es-Sıkıllî

Azîz-Billâh

Hâkim-Biemrillâh

Açıklama:

Suriye’de Fâtımî hâkimiyeti ancak Halife Azîz-Billâh (975-996) döneminde
kurulabildi. Onun dönemi Fâtımîlerin en güçlü olduğu devredir. Azîz-Billâh
döneminin sonunda Fatımî hilâfeti oldukça genişledi; Fatımî davetçileri Suriye
ve Kuzey Afrika’dan sonra Yemen ve Musul’da da propaganda yapma imkânı
buldular. Orduda Berberîlerin yanı sıra Türkler ve Deylemliler de kullanıldı.
îslam’ın Mekke ve Medine gibi iki mukaddes şehrinin bulunduğu Hicaz’da Fâtımî
hâkimiyetine boyun eğdi.

Doğru Cevap: D

Soru 17

İslam tarihinde Fatımiler'in katkı sağlamış olduğu en önemli alanın seçeneklerden hangisi olduğu söylenebilir?

Mimari

Bilim ve kültür

Ticaret

Askeri

Adalet

Açıklama:

Siyâsi açıdan çok başarılı olamayan Fâtımîler döneminde ilmi ve kültürel hayat
canlanmıştır. Sünnîliğe karşı kendi mezheplerini yaymak isteyen Fâtımîler
bölgede bilim ve kültür müesseseleri kurdukları gibi kadim medeniyetlerin
eserlerini Arapça’ya çevirmeye devam ettiler. Fâtımî sarayı bu bakımdan büyük
önem taşır. Kültürlerini yaymak isteyen Fâtımîler çok büyük kütüphaneler
kurmuşlardır. Fatımî devlet adamlarının evlerinde ilim sohbetleri yaptıkları
bilinmektedir. Halkın katıldığı ilim meclislerinde ise Şii inancı öğretilirdi.
Halife Hâkim-biemrillah tarafından kurulan Abbâsîlerdeki Beytü’l-hikme’ye
benzeyen Dârü’l-hikme (Dârü’l-ilm) zengin vakıflarla desteklenerek îslami
ilimlerin okutulması için tahsis edilmişti. Burada çok geniş bir de kütüphane
bulunmaktaydı. Fatımiler döneminde özellikle tefsir, fıkıh, Arap Dili ve edebiyatı
alanlarında çalışmalar yapılmıştır. Bu dönemde ortaya çıkan İhvan-ı Safa
felsefesi dikkate değerdir.

Doğru Cevap: B

Soru 18

Eyyubi devletinin kuruluş merkezi neresidir?

Mısır

Kuzey Sudan

Suriye

Humus

Musul

Açıklama:

Selâhaddin, 1171 yılından itibaren Mısır’da hutbeyi Abbâsî halifesi adına okuttu. Bu arada Kudüs Haçlı Krallığı’na karşı başarılı seferler tertip etti ve Eyle’yi aldı. Daha sonra Nûbe (Kuzey Sudan), Yemen ve Libya’ya seferler düzenledi ve bu ülkeleri Nûreddin Zengî’nin devletine bağladı (1173-1174). Bir taraftan da Bizans ve İtalyan şehir devletleriyle ikili anlaşmalar yaparak dış münasebetlerini geliştirdi. Mısır’ın ticari ve iktisadî durumunu düzeltti.

Doğru Cevap: A

Soru 19

Selahaddin Eyyubi'nin haçlılara karşı kazandığı büyük bir zaferle sonuçlanan Hıttin savaşı hangi yıl olmuştur?

1183

1171

1177

1179

1187

Açıklama:

Aralarında anlaşma olmasına rağmen Haçlıların Müslümanlara ait bir ticaret
kervanına saldırması üzerine tazminat isteyen Selahaddin olumlu yanıt alamayınca, Kudüs Haçlı Krallığı topraklarına bir sefer yapmaya karar verdi. Hıttîn Savaşı’nda Haçlıları büyük bir yenilgiye uğrattı (1187). Kısa sürede hemen hemen bütün Kudüs Haçlı Krallığı topraklarını ele geçirdiği gibi Haçlıların bölgede kurduğu Antakya Prinkepsliği ve Trablus Kontluğu’na ait pek çok araziyi de ilhak etti.

Doğru Cevap: E

Soru 20

Selahaddin Eyyubi'nin ölümünden sonra devletin idaresini kim yürütmüştür?

Melik Salih Necmeddin

Melik Kâmil

Melik Aziz

Melik Adil

Melik Efdal Ali

Açıklama:

Selahaddin’in ölümünün ardından Eyyûbî ailesi mensupları arasında iktidar mücadelesi baş gösterdi. Selahaddin’in büyük oğlu Melik Efdal Ali hükümdarlık şartlarına uymadığından kısa süre sonra görevden uzaklaştırılarak yerine kardeşi Melik Azîz Kahire’de büyük sultan olarak tahta çıkarıldı (1196).

Doğru Cevap: C

Soru 21

Memlükleri İslam tarihinde değerli kılan en önemli etken seçeneklerden hangisi olabilir?

Arap kökenli yöneticileri devlet kademelerinden uzaklaştırmış olmaları

İlk kez bir kadını hükümdar olarak atamaları

Geleneksel yaklaşımın aksine farklı bir devlet yönetimi anlayışına sahip olmaları.

Moğol ve Haçlı hakimiyetine girmeyen tek bölge olan Mısır'a sahip olmaları

Türk soyundan gelen idareciler tarafından yönetilmeleri

Açıklama:

Memlükler Osmanlılardan önce bölgenin en büyük devleti olarak Îslam Dünyası
için büyük tehlike arzeden Haçlılar ve Moğollar’a karşı Müslümanları korumuşlar
ve bu iki tehlikeyi de bertaraf etmişlerdir. Moğol ve Haçlı hâkimiyetine girmeyen
tek bölge olan Mısır, Müslüman âlimlerin de sığınağı olmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 22

Memlüklerin Moğollarla yaptığı Aynicâlut Savaşının tarihsel önemi nedir?

Moğolların bölgede yenildiği ilk savaş olması

Moğolların bölgedeki kalıcılığının kesinleştiği savaş olması

Moğolların vergi ödemeye mecbur bırakıldığı bir savaş olması

Elde edilen başarı sonucu Memlüklerin hilafeti almalarıyla sonuçlanması

Memlüklerin bölgenin tek hakimi olarak kendini kabul ettirmesinin sağlanması

Açıklama:

Türk Îslam tarihinin çok kritik bir devresinde tahta oturan Kutuz hemen Moğollar’la savaş hazırlığına başladı. 1260 yılında Aynicâlût mevkiinde Ketboğa kumandasındaki Moğol kuvvetlerini yenilgiye uğrattı. Bu savaş Moğollar’ın bölgede ilk yenilgilerini aldıkları savaştır ve Moğolların bölgeden atılmasının ilk adımıdır. Bu savaşta önemli yararlılıklar gösteren memlük emirlerinden
Baybars, sultan Kutuz’dan Halep valiliğini istemiş, bu isteği reddelince
de arkadaşlarıyla beraber Kutuz’u öldürerek Memlük sultanlığını ele geçirmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Seçeneklerden hangisi Sultan 1. Baybars'ın Memlük Devleti'nin gerçek kurucusu olarak kabul edilmesinin gerekçelerinden biri değildir?

Abbâsî ailesinden birisini Mısır’da halife ilan ederek hilafeti ihyâ etmesi

Döneminde devletin en geniş sınırlarına ulaşmış olması

Farklı devletlerle kurmuş olduğu iyi ilişkiler

Haçlılara karşı kazanmış olduğu önemli zaferleri

Devletin omurgasını teşkil edecek idari düzenlemeler yapması

Açıklama:

Sultan 1. Baybars on yedi yıl kadar süren saltanatı sırasında Mısır ve Suriye’deki Memlûk Devleti’nin gerçek mânada kurucusu oldu. İyi bir kumandan olan Baybars Moğol ve Haçlı tehlikelerini bertaraf ettiği gibi nüfûzunu Arap yarımadası ve Sudan’a yaydı. İçerideki isyanları bastıran Baybars devletin omurgasını teşkil edecek olan idari düzenlemelerde bulundu. Bağdat’ta 1258 yılında son Abbâsî halifesinin öldürülmesinin ardından 1261’de Abbâsî ailesinden birisini Mısır’da halife ilan ederek hilafeti ihyâ etti. Sultan Baybars döneminde Memlük Devleti’nin idari yapısı da şekillendi. Dört Sünni mezhebe ait başkadılıkları aynı anda Kahire’de kuran ilk sultandır. Onun döneminde düzenli bir yol ağı kurulduğu gibi bu yollar posta (berid) teşkilatıyla donatıldı. İskenderiye ve Dimyat tersaneleri genişletildi.

Doğru Cevap: B

Soru 24

Seçeneklerden hangisi ilk kurulan İslam devletleri arasında Memlüklerin diğerlereine göre daha uzun süre devam etmesinin nedenlerinden bir değildir?

Diğer devletlere göre daha sistemli bir idari yapıya sahip olmaları

Ekonomik değeri yüksek olan Mısır topraklarına hakim olmaları

Dönemin en önemli ilim merkezlerine sahip olmaları

O zamana kadar denenmemiş, farklı askeri stratejiler uygulamaları

Moğol ve Haçlı istilaları sebebiyle yurtlarını terk eden Müslüman bilginlere ev sahipliği yapmaları

Açıklama:

Memlük Devleti uluslararası ticarete dayalı bir ekonomiye sahipti. Moğol istilası
nedeniyle Doğu-Batı arasındaki ticaret Memlük topraklarından geçmek zorundaydı. Bu nedenle Memlük şehirleri çarşı, pazar ve hanlarıyla genişledi. Yabancı devletler konsolosluklar açtılar. Memlük ekonomisi Bahrî Memlükler döneminde büyük gelişme gösterdi. Ancak 14. yüzyılın ikinci yarısından itibaren ortaya çıkan salgın hastalıklar, Timur’un Suriye’yi işgali, Burcî Memlük sultanlarının bazı malların ticaretini kendi tekellerine alması ve ağır vergiler ekonomiyi olumsuz yönde etkiledi. Avrupalıların Ümit Burnu’nu keşfetmeleri, ticaret yollarının değişmesine yol açarak Mısır’dan geçen uluslararası ticareti tamamen çökertti. Nihayet askerî-teknolojik üstünlükleri sonucunda Osmanlılar tarafından tarih sahnesinden kaldırıldılar. Memlük tarihi ilim ve kültür açısından Îslam tarihinin en parlak dönemlerinden birini oluşturur. Moğol ve Haçlı istilaları sebebiyle yurtlarını terk eden pek çok Müslüman bilgin Memlük topraklarına sığınmıştır. Şam ve Kahire döemin en önemli ilim merkezleriydiler. Bu şehirlerde vakıflarla desteklenen çok sayıda medresede eğitim-öğretim faaliyetinde bulunulmaktaydı. Îslami ilimlerin yanı sıra Arap Dili ve Edebiyatı, tıp ve fizik alanlarında önemli bilim adamları yetişmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 25

İslam tarihinde ilk defa Bağdat’a bağlı olmayan bir hükümet Mısır'a hakim olmuştur. Yukarıda bahsi geçen hükümet aşağıdaki seçeneklerin hangisinde yer almaktadır?

Memlükler

Fatimiler

Eyyübiler

Karmatiler

Sasaniler

Açıklama:

İslam tarihinde Bağdat’a bağlı olmayan devlet; Fatimiler’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 26

Fatımilerin resmi mezhebi ve Şiiliğin bir kolu olan İsmaililik’in aşağıdaki şıkların hangisinde bir özelliğinden bahsedilmektedir?

Ekonomik yapısı oldukça güçlüdür

Sayısal olarak en büyük çoğunluğa sahip bir gruptur

Dini ve siyasi konularda aşırılık göstermektedir

İslam adına köklü ve kalıcı işler yapmışlardır

Sosyal yönü çok zayıf bir topluluktur

Açıklama:

Dini ve siyasi konularda aşırı görüş ve faaliyetleriyle tanına bir gruptur.

Doğru Cevap: C

Soru 27

Fatımilerin Mısır’a girmesiyle birlikte hangi hareketliliklere öncülük yaptığı aşağıdaki şıkların hangisinde doğru bir şekilde verilmiştir?

Din, felsefi ve sosyal hareketlilik

Dini, askeri ve sosyal hareketlilik

İktisadi, askeri ve dini hareketlilik

Askeri, felsefi ve sosyal hareketlilik

Dini, iktisadi ve felsefi hareketlilik

Açıklama:

Fatımilerin Mısır’a girmesiyle birlikte dini, felsefi ve sosyal hareketliliklere öncülük yaptıkları söylenebilir.

Doğru Cevap: A

Soru 28

Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde Eyyubilerin lideri Selahattin Eyyubi’nin Ortadoğu’da gerçekleştirmiş olduğu eylemlerden biri değildir?

Bizans-Haçlı kuvvetlerini mağlup etmiştir

Mısır’da Fatımi taraftarlarını yönetimden uzaklaştırdı

1171 yılıyla Mısır’da hutbeyi Abbasi halifesi adına okuttu

Kuzey Sudan, Yemen ve Libya’ya sefer düzenledi

Bizans ve İngiliz şehir devletleriyle ikili temaslarda bulundu

Açıklama:

Bizans ve İngiliz değil, Bizans ve İtalyan şehir devletleriyle ikili anlaşmalar yaparak ülkeyi ticari ve iktisadi açıdan iyileştirdi.

Doğru Cevap: E

Soru 29

Eyyubi ve Haçlılar arasında çıkan Hıttin savaşının çıkmasının asıl sebebi aşağıdaki seçeneklerin hangisinde kesin bir şekilde açıklanmaktadır?

Eyyübilerin ticari ve iktisadi açıdan yeni yollar arayışı içine girmesi

Haçlıların büyümekte olan bir tehlikeyi ortadan kaldırmak istemesi

Eyyübilerin Kudüs’ü ele geçirmek istemesi

Haçlıların Müslümanlara ait bir kervana saldırması

Selahattin Eyyubi’nin önünde gördüğü en büyük rakibin haçlılar olması

Açıklama:

Aralarında anlaşma olmasına rağmen Haçlıların Müslümanlara ait bir ticaret kervanına saldırması üzerine tazminat isteyen Selahaddin olumlu yanıt alamayınca, Kudüs Haçlı Krallığı topraklarına bir sefer yapmaya karar verdi. Hıttîn Savaşı’nda Haçlıları büyük bir yenilgiye uğrattı (1187).

Doğru Cevap: D

Soru 30

Eyyûbîler döneminde bölgede Haçlılar’la savaş durumunda olunmasına rağmen ticari ilişkiler ve uluslar arası ticaret devam etmekteydi. Bu duruma istinaden Eyyübilerin Avrupalılarla olan ikili ilişkilerini hangi alanlarda gerçekleştiği söylenemez?

Meyve-Sebze

Hayvancılık

Sağlık

Tarım

Ticaret

Açıklama:

Eyyûbîler döneminde bölgede Haçlılar’la savaş durumunda olunmasına rağmen ticari ilişkiler ve uluslar arası ticaret devam etmekteydi. Pek çok Avrupa ülkesi ile ticari anlaşmalar yapıldığından Kahire, Şam ve İskenderiye gibi şehirlerde Avrupalı tüccarlar bulunmaktaydı. Ekonomi, tarım, hayvancılık ve ticarete dayanıyordu.

Doğru Cevap: C

Soru 31

Moğol ve Haçlıların hakimiyeti altına girmeyen tek bölge aşağıdaki şıkların hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Mısır

Gazze

Tebüt

Humus

Halep

Açıklama:

Moğol ve Haçlı hâkimiyetine girmeyen tek bölge olan Mısır, Müslüman âlimlerin de sığınağı olmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 32

Memlüklerin askeri birlikleri kimler tarafından oluşturulduğu aşağıda verilen seçeneklerin hangisinde kesin olarak gösterilmiştir?

Araplar

Türkler

Persler

Haçlılar

Rumlar

Açıklama:

Mısır’daki son Eyyûbî sultanı Turanşah’ın öldürülmesinin ardından devlet yöneti- minde söz sahibi olan Memlûk emirleri Sultan Necmeddin Eyyûb tarafından satın alınarak Mısır’a getirilmiş Türklerden oluşan askerî birliklerde yetişerek komuta katına yükselmişlerdi.

Doğru Cevap: B

Soru 33

Dört sünni mezhebe ait başkadılıkları aynı anda Kahire’de kuran Memlüklülerin sultanı kimdir?

Şeyh Mahmudi

Kalavun

Sultan Aybek

Berkuk

Sultan Baybars

Açıklama:

Dört sünni mezhebe ait başkadılıkları aynı anda Kahire’de kuran Memluklerin sultanı Sultan Baybars’dır.

Doğru Cevap: E

Soru 34

Halep yakınlarında Osmanlıların Memlukleri yendikleri meydan muharebesi kaç yılında gerçekleştiği verilen şıkların hangisinde doğru olarak verilmiştir?

1516

1517

1523

1544

1532

Açıklama:

Halep yakınlarında Osmanlıların Memlükleri yendikleri meydan muharebesi 1516 yılında olmuştur

Doğru Cevap: A

Soru 35

Fâtımîlerlerle ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi doğru değidir?

Adını Hz. Peygamberin kızı Hz. Fâtıma’dan almıştır

Mısır ve Suriye’de hâkimiyet kurmuş ilk Şîi hilafetidir

Fatımî Devleti’nin esası Şîa’nın Caferi koluna dayanır

İlk halifesi Ubeydullah el-Mehdî’dir

Ağlebîler’in başkenti Rakkâde’yi 909 almışlardır

Açıklama:

Adını Hz. Peygamberin kızı Hz. Fâtıma’dan alan hanedan sırasıyla Kuzey Afrika, Mısır ve Suriye’de hâkimiyet kurmuş ilk Şîi hilafetidir. Kuzey Afrika’da ortaya çıkan Fatımî Devleti’nin esası Şîa’nın İsmâilî koluna dayanır. Bölgede hüküm süren Ağlebîler’in başkenti Rakkâde’nin 909 yılında Ebû Abdullah eş-Şîi vasıtasıyla ele geçirilmesiyle Fâtımî Devleti kurulmuş oldu. İlk halifesi Ubeydullah el-Mehdî’dir. Doğru cevap C dir.

Doğru Cevap: C

Soru 36

Fâtımîler’in aşağıdaki bölgelerden hangisi ele geçirmeleri bölgede dinî, siyasî ve sosyal açılardan büyük değişikliklere sebep olmuştur?

Kuzey Afrika

Suriye

Irak

Kuzey Arabistan

Mısır

Açıklama:

Fâtımîler’in Mısır’ı ele geçirmeleri bölgede dinî, siyasî ve sosyal açılardan büyük değişikliklere sebep oldu. îslam tarihinde ilk defa Bağdat’a bağlı olmayan bir hükümet Mısır’a hâkim oluyordu. Fâtımîler’in Mısır’a girmesiyle birlikte îslam âleminde oynadıkları rol de esaslı bir şekilde değişti. Bundan böyle Fâtımîler dinî, felsefi ve sosyal hareketlere liderlik ettiler. Doğru cevap E dir.

Doğru Cevap: E

Soru 37

1021 yılında esrarengiz bir biçimde ortadan kaybolan, takipçileri Dürzîler olarak anılan Fatımi halifesi aşağıdakilerden hangisidir?

Hâkim-Biemrillâh

Müstansır-Billâh

Azîz-Billâh

Muiz-Lidînillâh

Hâfız-Lidînillâh

Açıklama:

1017 yılında ilâhlık iddiasında bulunan Hâkim-Biemrillâh 1021 yılında esrarengiz bir biçimde ortadan kayboldu. Onun takipçileri Dürzîler olarak anılırlar. Doğru cevap A dır.

Doğru Cevap: A

Soru 38

1074 yılında Mısır’a gelen Bedr el-Cemâlî anarşiyi kontrol altına almaya, huzur, emniyet ve istikrarı yeniden tesis etmeye muvaffak oldu. Buna karşılık halife yetkilerini Bedr el-Cemâlî’ye devretti. Böylece Fâtımîler tarihinde başlayan dönem aşağıdakilerden hangisidir?

Naibler dönemi

Vezirler dönemi

Hacibler dönemi

Melik ül Ümera dönemi

Ulemalar Dönemi

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 39

Eyyûbîler aşağıdaki hükümdarlardan hangisinin zamanında Ahlât, Erciş ve Van’ı da alarak Ahlatşahlar’a son vermişlerdir?

Melik Efdal Ali

Melik Azîz

Melik Kâmil

Melik Âdil

Melik Salih

Açıklama:

Eyyûbîler Âdil’in zamanında Ahlât, Erciş ve Van’ı da alarak Ahlatşahlar’a son verdiler. Bütün bu gelişmeler olurken büyük sultan olarak Âdil’e tâbi olan bazı Eyyûbî melikleri devletten ayrılmaya başladı. Doğru cevap D dir.

Doğru Cevap: D

Soru 40

Aşağıdaki olaylardan hangisi Eyyûbî hükümdarı Melik Kâmil döneminde gerçekleşmiştir?

I. Alâeddin Keykubad karşısında yenildi

Mardin Artukluları hâkimiyetini kabul ettiler

Kahire’de büyük sultan olarak tahta çıkarıldı

Suriye’deki Haşhâşîler üzerine bir sefer düzenledi

Trablus Kontluğu’na ait pek çok araziyi ilhak etti

Açıklama:

1232’de Güneydoğu Anadolu’da idarî düzenlemelere girişen Melik Kâmil Artuklular’ın Hısnıkeyfâ koluna son verdi. Artuklu beylerinin Anadolu Selçukluları’nı yardıma çağırması üzerine Güneydoğu Anadolu bölgesine giren I. Alâeddin Keykubad karşısında yenildi (1234). Anadolu Selçukluları Harput ve Ahlat’ı aldılar. Doğru cevap A dır.

Doğru Cevap: A

Soru 41

Memlükler Osmanlılardan önce bölgenin en büyük devleti olarak Îslam Dünyası için büyük tehlike arzeden Haçlılar ve Moğollar’a karşı Müslümanları korumuşlar ve bu iki tehlikeyi de bertaraf etmişlerdir. Moğol ve Haçlı hâkimiyetine girmeyen tek bölge aşağıdakilerden hangisidir?

İran

Anadolu

Irak

Mısır

Suriye

Açıklama:

Memlükler Osmanlılardan önce bölgenin en büyük devleti olarak Îslam Dünyası için büyük tehlike arzeden Haçlılar ve Moğollar’a karşı Müslümanları korumuşlar ve bu iki tehlikeyi de bertaraf etmişlerdir. Moğol ve Haçlı hâkimiyetine girmeyen tek bölge olan Mısır, Müslüman âlimlerin de sığınağı olmuştur. Doğru cevap D dir.

Doğru Cevap: D

Soru 42

Memluk Sultanı Seyfettin Kutuz Dönemi'nin en önemli olayı aşağıdakilerden hangisidir?

Mısır’da Bahrî (Türk) Memlükler devri resmen başladı

Aynicâlût mevkiinde Moğol kuvvetlerini yenilgiye uğrattı

Ermeni Kralı I. Hetum’un kuvvetlerine büyük bir darbe indirildi

Elbistan’da İlhanlılar’ı ağır bir bozguna uğratmasıyla sonuçlandı

Trablusşam Haçlı kontluğu’na ait bazı şehirler fethedildi

Açıklama:

Seyfeddin Kutuz, Moğollar’la savaş hazırlığına başladı. 1260 yılında Aynicâlût mevkiinde Ketboğa kumandasındaki Moğol kuvvetlerini yenilgiye uğrattı. Bu savaş Moğollar’ın bölgede ilk yenilgilerini aldıkları savaştır ve Moğolların bölgeden atılmasının ilk adımıdır. Doğru cevap B dir.

Doğru Cevap: B

Soru 43

1275’te Anadolu seferine çıkan aşağıdaki Memluk sultanlarından hangisi Adana, Sis, Tarsus ve Ayaş’ı yağmalayıp, Moğollar’ı bozguna uğrattıktan sonra 1277’de Şam’da vefat etmiştir?

Sultan Aybek

Kalavun

I. Baybars

Berkuk

Barsbay

Açıklama:

Son cephe ise Anadolu’ydu. 1275’te tekrar Anadolu seferine çıkan Baybars Adana, Sis, Tarsus ve Ayaş’ı yağmaladı, Baybars Moğollar’ı bozguna uğrattıktan sonra 1277’de Şam’da vefat etti. Doğru cevap C dir.

Doğru Cevap: C

Soru 44

Aşağıdaki Osmanlı Sultanlarından hangisi döneminde Elbistan, Malatya ve Darende gibi Memlûk hâkimiyetindeki bazı şehirleri ele geçirilmiş ve savaşa cesaret edemeyen Memluk Sultanı Ferec bu oldu-bittiyi kabullenmek zorunda kalmıştır?

Fatih Sultan Mehmet

Çelebi Mehmet

Yavuz Sultan Selim

II.Bayezid

Yıldırım Bayezid

Açıklama:

Osmanlı Sultanı Yıldırım Bayezid’ın Elbistan, Malatya ve Darende gibi Memlûk hâkimiyetindeki bazı şehirleri ele geçirmesi karşısında savaşa cesaret edemeyen Ferec bu oldu-bittiyi kabullenmek zorunda kaldı. Doğru cevap E dir.

Doğru Cevap: E

Soru 45

Bağdat'ta hazırlanan ve Fatımiler'le Abbasiler arasındaki ilk çatışmaya neden olan aşağıda verilenlerden hangisidir?

Soy ağacı çizelgesi

İslam halifelerine hakaret yazıları

İlmi hareket

Kuvvetli emirlerin tahta çıkarılma planları

Haçlılardan yardım alma planları

Açıklama:

Fatımiler'le Abbasiler arasındaki ilk çatışma Bağdat'ta hazırlanan ve Fatımiler'in soyuna hakaret eden şecerelerle ( soy ağacı çizelgesi) başladı. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 46

Aşağıda verilenlerden hangisi Fatımi Devletinin ilk halifesidir?

Muiz-Lidinillah

Hakim-Biemrillah

Ubeydullah el-Mehdi

Aziz-Billah

Ber el-Cemali

Açıklama:

Fatımi Devletinin ilk halifesi Ubeydullah el-Mehdi'dir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 47

XI. Yüzyıl’ın ikinci yarısında Mısır büyük bir ekonomik kriz içine düştü. Çeşitli askerî gruplar arasında meydana gelen çatışmalar da iç karışıklığa sebep oluyordu. Olayların olumsuz yönde gelişmesi Halife Müstansır-Billâh’ı, Akkâ valisi Bedr el-Cemâlî’yi yardıma çağırmak zorunda bırakmıştır. 1074 yılında Mısır’a gelen Bedr el-Cemâlî anarşiyi kontrol altına almaya, huzur, emniyet ve istikrarı yeniden tesis etmeye muvaffak oldu. Buna karşılık halife yetkilerini Bedr el-Cemâlî’ye devretti. Böylece Fâtımîler tarihinde hangi dönem başlamış oldu?

Nizariyye Dönemi

Mucir Dönemi

Haşhaşiler Dönemi

Adiliyye Dönemi

Vezirler Dönemi

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 48

Fatımiler'in kurduğu en önemli Eğitim Kurumu aşağıdakilerden hangisidir?

Ezher

El-Hakim

Saray Mektebi

El-Yafa

Aynicalut

Açıklama:

Fatımiler'n kurduğu en önemli Eğitim Kurumu Ezher'dir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 49

Selahaddin aşağıda verilen hangi savaşta haçlıları 1187 yılında büyük bir yenilgiye uğratmıştır?

Katvan Savaşı

Hıttın Savaşı

Dandanakan Savaşı

Talas Savaşı

Aynicalut Savaşı

Açıklama:

Aralarında anlaşma olmasına rağmen Haçlıların Müslümanlara ait bir ticaret kervanına saldırması üzerine tazminat isteyen Selahaddin olumlu yanıt alamayınca, Kudüs Haçlı Krallığı topraklarına bir sefer yapmaya karar verdi. Hıttîn Savaşı’nda Haçlıları büyük bir yenilgiye uğrattı (1187). Kısa sürede hemen hemen bütün Kudüs Haçlı Krallığı topraklarını ele geçirdiği gibi Haçlıların bölgede kurduğu Antakya Prinkepsliği ve Trablus Kontluğu’na ait pek çok araziyi de ilhak etti. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 50

1250-1382 yılları arasındaki Memlük sultanlarının çoğu Eyyûbî sultanı Necmeddin Eyyûb tarafından Nil nehri üzerinde Ravza adasındaki kaledeki kışlalarda yetiştirilen .............. Memlüklerden olduğu için bu döneme Bahrî Memlükler Dönemi adı verilir.
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

Çerkez

Tatar

Müslüman

Türk

Arap

Açıklama:

1250-1382 yılları arasındaki Memlük sultanlarının çoğu Eyyûbî sultanı Necmeddin Eyyûb tarafından Nil nehri üzerinde Ravza adasındaki kaledeki kışlalarda yetiştirilen Türk Memlüklerden olduğu için bu döneme Bahrî Memlükler (Türk Memlükler) Dönemi adı verilir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 51

Aşağıdakilerden hangisi Memlüklüler'in 1260 yılında Moğollar'ı ilk defa mağlup ettikleri savaştır?

Aynicalut

Borçigin Savaşı

Otrar Savaşı

Abiskun Savaşı

Semerkant Savaşı

Açıklama:

Babasının ardından tahta çıkan Aybek’in küçük yaştaki oğlu Nûreddin Ali döneminde devlet yönetimi Memlük emirlerinden Seyfeddin Kutuz’un elindeydi. Bu esnada yaklaşan Moğol tehlikesini bahane eden Kutuz 1259 yılında kendisini sultan ilân ettirdi. Böylece Türk Îslam tarihinin çok kritik bir devresinde tahta oturan Kutuz hemen Moğollar’la savaş hazırlığına başladı. 1260 yılında Aynicâlût mevkiinde Ketboğa kumandasındaki Moğol kuvvetlerini yenilgiye uğrattı. Bu savaş Moğollar’ın bölgede ilk yenilgilerini aldıkları savaştır ve Moğolların bölgeden atılmasının ilk adımıdır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 52

Aşağıdakilerden hangisi 11. yüzyılda kurulan ve Haçlı Seferlerinde çok etkili olan bir Katolik Şövalye tarikatıdır?

Töton Şövalyeleri

Tapınak Şövalyeleri

Malta Şövalyeleri

Lazarus Şövalyeleri

Hospitaliers Şövalyeleri

Açıklama:

Hospitaliers Şövalyeleri 11. yüzyılda kurulan ve Haçlı Seferlerinde çok etkili olan bir Katolik Şövalye tarikatıdır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 53

Aşağıdakilerden hangisi Kansu Gavri'nin çeşitli sebeplerle özel şahıslara ait mallara el koyarak devlet hazinesine aktarmasına verilen isimdir?

Evladü'n-nas

Müsadere

Levendi

Mukattam

Templier

Açıklama:

Portekizliler’in doğu ticaret yolunu kesmelerinden dolayı Mısır önemli miktarda vergi geliri kaybına uğramış durumdaydı. Bu yüzden Kansu Gavri çeşitli toplumsal gruplardan tahsil edilen vergileri arttırırken tüccar ve esnaftan alınan vergileri de bir yıl önceden peşin olarak toplattı. Müsadere (Devletin mallara elkoyması) sistemini yaygın hale getirdi, ticarî mallara ağır vergiler koydurdu. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 54

1516 yılnda Halep yakınlarında Osmanlıların Mmlükleri yendikleri meydan muharebesi aşağıdakilerden hangisidir?

İhtiman Şavaşı

Çirmen Savaşı

Savra Şavaşı

Mercidabık Savaşı

Çaldıran Savaşı

Açıklama:

Osmanlı-Safevî savaşı galibinin mutlaka Memlûk topraklarına yöneleceğini düşünen Kansu Gavri, Şah İsmail’e ittifak teklifinde bulunmuş, Halep’e biraz da bu yüzden gelmişti. Gavri’nin Halep’e geldiğini öğrenen Yavuz Sultan Selim, Memlûk sultanının mukaddes beldeleri ve hac yollarını Portekiz ve İspanyol saldırılarına karşı koruyamadığını öne sürerek, bölgeye hareket etti. 1516’da Mercidâbık ovasında yapılan savaş fazla uzun sürmedi ve Osmanlılar’ın galibiyetiyle sonuçlandı. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Ünite 5

Soru 1

Abbasî halifesi Me’mun’un Bağdat’ta 829 yılında kurduğu ilim ve hikmet merkezi hangisidir?

Beytü'l Hikme

Hikmet Ocağı

İlim Yurdu

Taş Medrese

Cihannüma

Açıklama:

Abbasî halifesi Me’mun’un Bağdat’ta 829 yılında kurduğu Beytü’l-Hikme’de (Hikmet Evi) Müslüman bilginler, özellikle Aristo, Eflatun, Ptolemy (Batlamyus), Öklid, Galen (Calinus) gibi filozof ve bilginlerin eserlerini Arapçaya tercüme ettirmişlerdir.

Doğru Cevap: A

Soru 2

İslam kültürünü kendi içerisinde İslam dünyasını oluşturan milletlere göre ayırdığımızda hangisi dışarda kalır?

Türk Kültürü

Arap Kültürü

Fars Kültürü

Endülüs Kültürü

Fransız Kültürü

Açıklama:

Fransız Kültürünü İslam milletlerinden birinin ürünü olarak alamayız.

Doğru Cevap: E

Soru 3

İslam kültür ve medeniyeti ne zaman doğmuştur denebilir?

610

622

632

650

666

Açıklama:

İslam kültür ve medeniyeti, 610 yılında Hz. Muhammed’e Kur’an’ın vahyedilmesi ile doğmuştur denebilir

Doğru Cevap: A

Soru 4

İslam dünyasında ilk oluşan felsefe akımı hangisidir?

Tabiat Felsefesi Ekolü

Ekonomi Felsefesi Ekolü

Varlık Felsefesi Ekolü

Bilgi Felsefesi Ekolü

İnsan Felsefesi Ekolü

Açıklama:

İslam dünyasında felsefe ve bilim de özellikle IX. yüzyılın ortalarından itibaren büyük gelişmelere sahne oldu. Tabiat Felsefesi Ekolü, ilk oluşan felsefe akımıdır; bu ekol ünlü kimyacı ve doğa bilimcisi Cabir İbn Hayyan ile başlamıştır; Ebû Bekr Zekeriya er-Râzî, Bîrûnî, İbnu’l-Heysem bu ekolün önde gelen isimlerindendir.

Doğru Cevap: A

Soru 5

İbn Haldun’un meşhur eserinin adı nedir?

Kevakıb

Makasıd

Fihi Ma Fih

Mukaddime

Tefahüt

Açıklama:

İbn Haldun (1332-1406) el-Mukaddime (Giriş) adlı eserinde “İlmu’l-Umrân” (Kültür İlmi) adı altında başta tarih, sosyoloji ve ekonomiyi kültür ilminin disiplinleri olarak vaz etmiş ve kurallaştırmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 6

Selçuklular döneminde Diyarbakır Ulu Cami’nin kütüphanesinde kaç cilt kitap vardır?

1040

1071

1453

1517

1566

Açıklama:

Selçuklular döneminde Diyarbakır Ulu Cami’nin kütüphanesinde 1.040 cilt kitap vardı.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Meşşâî, kelime anlamıyla ne demektir?

Bölen

Süzen

Yürüyen

Gelen

Seven

Açıklama:

Meşşâî, kelime anlamıyla “yürüyen” demektir.

Doğru Cevap: C

Soru 8

Sıfır’ı (0) ilk defa sayı olarak kim kullanmıştır?

Harezmi

Cabiri

Kindi

Biruni

Hayyan

Açıklama:

Matematiğe Müslüman bilginlerin çok önemli katkıları olmuştur. En büyük katkı, Sıfır’ın (0), ilk defa sayı olarak kullanılmasıdır; bunu yapan ilk matematikçi ünlü Türk matematikçi Musa el-Harezmî (öl. 863)’dir.

Doğru Cevap: A

Soru 9

İlk uçuş denemesini yapan Endülüslü Arap veya Berberî asıllı bilgin kimdir?

İbn Heysem

Abbas İbn Firnas

Ebû Nasr İsmail Cevherî’

Lagarî Hasan Çelebi

Hezarfen Ahmet Çelebi

Açıklama:

İlk uçuş denemesini yapan Endülüslü Arap veya Berberî asıllı bilgin Abbas İbn Firnas (öl. 888)’tir.

Doğru Cevap: B

Soru 10

“Müslümanları tarihten silebilseydiniz, bilimsel Rönesans’ımız yüzyıllarca geri kalmış olacaktır” sözünü söyleyen ünlü Fransız matematikçi kimdir?

Cezanne

Chokteua

LeFebvre

Gustave

Libri

Açıklama:

Ünlü Fransız matematikçi Libri (1803-1869) şöyle demiştir: “Müslümanları tarihten silebilseydiniz, bilimsel Rönesans’ımız yüzyıllarca geri kalmış olacaktır”.

Doğru Cevap: E

Soru 11

Abbâsî Halifesi Me’mun tarafından Bağdat’ta kurulan, filozof ve bilginlerin eserlerinin Arapça’ya tercüme edildiği yerin adı nedir?

Maturidiye

Beytü’l-Hikme

Ashâb-ı Suffa

İlmu’l-Umrân

Hazâinü’l-Kütüb

Açıklama:

İslam kültür ve medeniyetinin iki tür kaynağından bahsedilebilir. Birinci tür kaynaklar İslam medeniyetinin ve kültürünün özünü ve genel ilkelerini oluştururken, ikinci tür kaynaklar İslam medeniyetinin ve kültürünün gelişmesine, zenginleşmesine ve kendi içinde farklılaşmasına katkı sağlamıştır. Bilindiği gibi, Abbasî halifesi Me’mun’un Bağdat’ta 829 yılında kurduğu Beytü’l-Hikme’de (Hikmet Evi) Müslüman bilginler, özellikle Aristo, Eflatun, Ptolemy (Batlamyus), Öklid, Galen (Calinus) gibi filozof ve bilginlerin eserlerini Arapçaya tercüme ettirmişlerdir. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 12

İslam kültür ve medeniyeti ne zaman ortaya çıkmıştır?

610

615

622

629

632

Açıklama:

İslam kültür ve medeniyeti, 610 yılında Hz. Muhammed’e Kur’an’ın vahyedilmesi ile doğmuştur denebilir. Ruhunu ve temel özelliklerini de, Kur’an’ın nüzul süresi olan yirmi üç yılda kazanmıştır. Genelde, Hz. Peygamber’in 622 yılında Mekke’den Medine’ye hicretine kadar olan ilk on yıllık süreçte iman esası olan Tevhid’i ve ahlâkı anlatan ayetler vahyedilmiştir. 622’den 632 yılına kadarki ikinci süreçte daha çok hukuk, siyaset ve benzer konularla ilgili ayetler gelmiştir. Medine döneminde inen ayetlerdeki söz konusu konulara uygun olarak Hz. Peygamber’in önderliğinde Medine’de bir İslam toplumu ve devleti oluştu. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi fıkhi mezheplerdendir?

Hanbelilik

Eşariye

Cehmiye

Mürcie

Maturidiye

Açıklama:

İslam’ın temel ilk kaynağı Kur’an ve Sünnet’i anlamaya yönelik olarak ortaya çıkan dini ilimlerin öğretileri, VIII. yüzyıldan itibaren çeşitli hukukî ve kelamî mezheplere dönüşmüştür. Cebriye, Cehmiye, Mutezile, Hâriciye, Şiâ, Mürcie, Eşariye, Maturidiye temel, önemli kelamî mezheplerdendir. Kelâm ilmi, İslam inancını ve onun aklî savunmasını yapan, kaza kader, imamet gibi konuları inceleyen bir disiplindir. Hanefilik, Şâfiîlik, Malikilik, Hanbelilik, Zâhirilik, İmamiye, İsmâiliye, Zeydiye gibi mezhepler de hukukî (fıkhi) mezheplerin önemlilerindendir. Doğru cevap A’dir.

Doğru Cevap: A

Soru 14

Yeni-Eflatunculuğun çizgisinde felsefe yapan ekol aşağıdakilerden hangisidir?

Vahdet-i Vücûd

İşrâkilik

Tabiat Felsefesi Ekolü

Zühd Ekolü

Meşşâi Ekolü

Açıklama:

İslam dünyasında felsefe ve bilim de özellikle IX. yüzyılın ortalarından itibaren büyük gelişmelere sahne oldu. Tabiat Felsefesi Ekolü, ilk oluşan felsefe akımıdır. İkincisi Meşşâi Ekolüdür. Aristoculuk başta ve ağırlıklı olmak üzere Eflatunculuk ve Yeni-Eflatunculuğun çizgisinde felsefe yapan ekoldür. Üçüncü önemli felsefe ekolü İşrâkilik’tir. Bir çeşit “Aydınlanma” felsefesi olan bu ekolün kurucusu Şihâbeddin Yahya es-Suhreverdî’dir. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 15

Fransız Müslüman R. Guenon’ın savunduğu görüş aşağıdakilerden hangisidir?

Panislamcılık

Batıcılık

İslam-Batı uzlaştırmacılığı

Takvacılık

İslamcılık

Açıklama:

Zaman içinde İslam dünyasında farklı şekillerde zihniyet kırılmaları ve bozulmaları ortaya çıkmıştır. Müslümanlar böylece hemen her alanda bilgi ve bilim üretme yerine Batı’dan aktarılanları tüketme yoluna gitmiştir. Bu süreçte İslam dünyasında üç baskın zihni yet tipi oluşmuştur. Birincisi batıcılıktır. Buna göre İslam’ın ortaya çıkardığı kültür zihniyeti ve değerleri modern çağa uymadığı iddiasıyla bunların tarihte kalması gerekir. İkincisi, İslam-Batı uzlaştırmacılığıdır. Buna göre İslam kültürü ve Batı kültürü uzlaştırılabilir. Özellikle temel dini meselelerde yeni yorumlara gidilerek, bu uzlaşmanın zemini hazırlanıp İslam kültürel değerleriyle Batı kültürel değerleri uzlaştırılmalıdır. Bu görüşü ortaya atan Fransız Müslüman R. Guenon’dır. Üçüncüsü İslamcılıktır. Buna göre İslam kültürü kendi başına yeterlidir; bunu devam ettirmek gerekir. Zaman ve zeminin ihtiyacına göre İslam’daki içtihad yöntemiyle yeni sorunlar çözümlenebilir. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 16

Ashâb-ı Suffa ifadesi kimler için kullanılmıştır?

Endülüs Emevileri

Sterilizasyon yöntemini seçen sanatçılar

Hisbe teşkilatı üyeleri

Hz. Muhammed’in açtığı okulun ilk öğrencileri

Celî türünde eser veren hattatlar

Açıklama:

Hz. Peygamber, Bedir savaşında alınan esirlerden, Müslüman çocuklara okumayazma öğretmelerin istemiştir; bunun karşılığı olarak da onları serbest bırakmıştır. İlk mektep, onun evine bitişik açtığı mescidin giriş kısmıydı (suffa). Burada ilim öğrenenlere “Ashâb-ı Suffâ” adı verilirdi. Dolayısıyla bu örnek üzere uzun süre ilkokul eğitimi ve öğretimi câmiler ve mescitlerde yapılmıştır. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 17

Sıfır’ı, ilk defa sayı olarak kullanan ve matematiğe çok büyük katkı sağlayan Türk bilim adamı kimdir?

Gıyaseddin Cemşit

Musa el-Harezmi

Nasrüddin Tûsî

Bîrûnî

Ali Kuşçu

Açıklama:

Müslüman bilginler matematikten fiziğe her bilim dalında bilime önemli katkılarda bulunmuşlardır; hatta bazı bilim dalları disiplin olarak Müslümanlarca kurulmuştur ki, bugün evrensel olarak o bilimler Arapça isimleriyle anılırlar. Örneğin batı dillerindeki Algebra, Arapça el-Cebr’in, Alchemy, Arapça el-kimya, Algoritma, ünlü matematikçi Musa el-Harezmî’nin isminden bozmadır. Matematiğe Müslüman bilginlerin çok önemli katkıları olmuştur. En büyük katkı, Sıfır’ın (0), ilk defa sayı olarak kullanılmasıdır; bunu yapan ilk matematikçi ünlü Türk matematikçi Musa el-Harezmî’dir. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 18

İlk rasathane nerede kurulmuştur?

Azarbeycan

İstanbul

Bağdat

Mısır

Semerkant

Açıklama:

Astronomi (gökbilim) matematik gibi eski bir bilimdir. Ancak bu bilimin kavramsal olmaktan çıkıp uygulamalı bir bilim haline gelmesi Müslüman gökbilimcilerle olmuştur. Bunda İslam dünyasında Rasathane (gözlemevi)’nin kurulması ve orada çok çeşitli gözlem aletlerin icat edilmesidir. Yunanlılarda gözlemevi yoktur; yaptıkları basit gözlemleri yüksek tepelerde yapıyorlardı. Me’mun, etrafına topladığı bilginlerle Bağdad’ta ilk defa bir gözlemevi ve usturlâb (astrolâb) olarak bilinen aletlerle gözlemler yaptırmıştır. Daha sonra İslam dünyasının birçok şehrinde gözlem evleri yapılmış ve yeni gözlem aletleri icat edilmiştir. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 19

Batı’nın ilk matematikçisi İtalyan Leonardo Fibonacci eğitimini nerede almıştır?

Ripoll

Cordoba

Sevilla

Cezayir

Mısır

Açıklama:

Batı X. yüzyıldan itibaren İslam dünyasında üretilen felsefî ve bilimsel düşünceleri çeşitli yollarla kendisine aktarmıştır. İlk batılı bilginler eğitimlerini Endülüs’te ve Kuzey Afrika ülkelerinde yapmışlardır. Örneğin Batı’nın ilk matematikçisi sayılan İtalyan Leonardo Fibonacci (1175-1250) eğitimini Cezayir ve Fas’ta yapmıştır. İkinci ve en önemli yol, Papa II. Sylvester de Sacy’nin 910 yılında Kuzey İspanya’nın Ripoll şehrinde kurduğu tercüme mektebinde Arapça eserlerin Latinceye çevrilmesidir. II. Sylvester de Sacy, papa olmadan önce eğitimini Endülüs’te yapmış Arapça da bilen bir bilgindi. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 20

"Genel olarak Müslüman toplumların İslam ortak kaynağı ve değerler sistemi içerisinde, tarihi süreçte inkişaf ettirdikleri zihniyetin ve dünya görüşünün manevi etkinliği ve bu etkinliğin edebiyattan sanata her alandaki ürünleridir şeklinde tanımlanabilir."
Yukarıda yer alan ifade aşağıdakilerden hangisini tanımlar?

İslam Kültürü

İslam Medeniyeti

İslam Ülkeleri

İslam Medeniyeti'nin Kaynakları

İslam Medeniyeti'nin İlkleri

Açıklama:

İslam kültürü genel olarak Müslüman toplumların İslam ortak kaynağı ve değerler sistemi içerisinde, tarihi süreçte inkişaf ettirdikleri zihniyetin ve dünya görüşünün manevi etkinliği ve bu etkinliğin edebiyattan sanata her alandaki ürünleridir şeklinde tanımlanabilir.

Doğru Cevap: A

Soru 21

"Türk İslam kültüründe bir Mevlid geleneği ortaya çıkmıştır ve bu önemli bir yere sahiptir. Esasen Mevlid İran veya Arap İslam kültüründe yoktur; Mısır veya bazı Kuzey Afrika ülkelerinde ve Bal-kanlarda varsa da, bu Osmanlı tesiriyledir. Türk İslam kültüründe Mevlid geleneğinin ortaya çıkması, Türklerin İslam öncesi atalarının ruhuna saygı göstermeleri ve atalarını anma geleneğinden kaynaklanır. Türklerin Müslüman olmasıyla bu kültür Hz. Muhammed’in ölümünü yâd etmeye dönüşmüştür."
Yukarıdaki ifade göz önüne alındığında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Tüm İslam ülkelerine Mevlid Türkler sayesinde ulaşmıştır.

İslam’ı anlama, yorumlama ve yaşama milletlere göre farkılaşabilir.

Mevlid Türk gelenek ve göreneklerinin vazgeçilmez bir unsurudur.

Bazı medeniyetlerin İslam'a yaklaşımı her yönüyle aynıdır.

Bazı İslam medeniyetlerinde Mevlid olmaması İslam'ı eksik yaşadıklarını gösterir.

Açıklama:

İslam kültürünü kendi içerisinde İslam dünyasını oluşturan milletlere göre alt kültürlere veya kültür öbeklerine ayırabiliriz; Türk Kültürü, Arap Kültürü, Fars Kültürü gibi. Çünkü İslam’ı anlamada, yorumlamada ve yaşamada bu milletlerin İslam kültürü içerisinde az-çok farklılıkları vardır. Bunun en önemli nedeni, İslam’ın iman ve ibadet esaslarına açıkça aykırı görülmeyen İslam öncesi kültürlerindeki bazı kültürel unsurları İslam sonrası da aynen veya İslam’a uygun hale getirilerek yaşatılmasıdır. Örneğin Türk İslam kültüründe bir Mevlid geleneği ortaya çıkmıştır ve bu önemli bir yere sahiptir. Esasen Mevlid İran veya Arap İslam kültüründe yoktur; Mısır veya bazı Kuzey Afrika ülkelerinde ve Bal-kanlarda varsa da, bu Osmanlı tesiriyledir. Türk İslam kültüründe Mevlid geleneğinin ortaya çıkması, Türklerin İslam öncesi atalarının ruhuna saygı göstermeleri ve atalarını anma geleneğinden kaynaklanır. Türklerin Müslüman olmasıyla bu kültür Hz. Muhammed’in ölümünü yâd etmeye dönüşmüştür.

Doğru Cevap: B

Soru 22

"Müslümanların doğa ve evren anlayışlarıyla oluşturdukları maddi etkinlik ve onun ortaya çıkardığı doğa bilimleri ve teknolojinin bütününü olarak tanımlanabilir."
Yukarıdaki ifade aşağıdakilerden hangisini tanımlar?

İslam Kanunları

İslam Kültürü

İslam İnancı

İslam Medeniyeti

İslam'ın Kaynakları

Açıklama:

Müslümanların doğa ve evren anlayışlarıyla oluşturdukları maddi etkinlik ve onun ortaya çıkardığı doğa bilimleri ve teknolojinin bütününü İslam medeniyeti olarak tanımlayabiliriz.

Doğru Cevap: D

Soru 23

I. Zihinsel Etkinlik Birliği
II. Zihinsel Etkinliğin Bireysel Olması
Aşağodakilerden hangisi yukarıdaki ilkelerin temel özelliğidir?

İslam inanacın özellikleri olmaları

İslam inancına sahip olan toplumlarda bulunması gereken özellikler olmaları

İslam kültür ve medeniyetini diğer medeniyet ve kültürlerden ayırmaları

Her inanç sisteminde olduğu gibi İslam'da da olmaları

İnancı ne olursa olsun her toplumda görülmeleri

Açıklama:

İslam medeniyeti ve kültürünün, felsefeden sanata, bilimden teknolojiye her alan-da ortaklaşa varılan bazı temel ilkeleri vardır; onlarla İslam kültür ve medeniyeti, diğer medeniyet ve kültürlerden ayrılırlar. Bu ilkeleri şöyle sıralayabiliriz: 1. Zihinsel Etkinlik Birliği: Medeniyetin ve kültürün inşa edicisi insandır. İnsanın üç önemli zihinsel etkinliği vardır: İman (inanmak), düşünce (akıl yürütmek) ve eylem (davranış ve fiil). İslam zihniyeti, geçmişte görüldüğü gibi imanı, düşünceden ve eylemden tamamen farklı bir şey olarak görmemiştir. Bu üç etkinliğin birliğinin ve bütünlüğünü kabul etmiştir. Dolayısıyla İslam’ın temel ilkeleri, İslam medeniyetinin ve kültürünün de temel ilkesi olmuştur. Örneğin Müslüman bir sanatçı, sanat ayrı iman ayrıdır dememiş-tir. İslam’ın inanç esaslarına ve ahlak anlayışına aykırı olabilecek sanat eseri vücuda getirmemiştir. 2. Zihinsel Etkinliğin Bireysel Olması: Bu, İslam medeniyet ve kültürünün ikinci önemli ilkesidir. İman, düşünce ve eylemin her açıdan bireysel olduğu hususudur.

Doğru Cevap: C

Soru 24

I. İman
II. Düşünce
III.Eylem
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri zihinsel etkinliktir?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II, III

Açıklama:

Medeniyetin ve kültürün inşa edicisi insandır. İnsanın üç önemli zihinsel etkinliği vardır: İman (inanmak), düşünce (akıl yürütmek) ve eylem (davranış ve fiil). İslam zihniyeti, geçmişte görüldüğü gibi imanı, düşünceden ve eylemden tamamen farklı bir şey olarak görmemiştir. Bu üç etkinliğin birliğinin ve bütünlüğünü kabul etmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 25

İslam kültür ve medeniyeti hangi olayla doğmuştur?

Hz. Peygamber’in 622 yılında Mekke’den Medine’ye hicretiyle

Hz. Muhammed’in 632 yılında vefat etmesiyle

Dört halife dönemiyle

610 yılında Hz. Muhammed’e Kur’an’ın vahyedilmesiyle

Cemel ve Sıffîn iç savaşlarının başlamasıyla

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 26

İslam dünyasında felsefe ve bilim hangi tarihte büyük gelişmeler göstermeye başlamıştır?

IX. yüzyıl ortalarından sonra

X. yüzyılın başında

XII. yüzyılda

VIII. yüzyıl sonunda

VII. yüzyıl ortalarında

Açıklama:

İslam dünyasında felsefe ve bilim de özellikle IX. yüzyılın ortalarından itibaren büyük gelişmelere sahne oldu.

Doğru Cevap: A

Soru 27

El-Mukaddime (Giriş) adlı eserinde “İlmu’l-Umrân” (Kültür İlmi) adı altında başta tarih, sosyoloji ve ekonomiyi kültür ilminin disiplinleri olarak vaz etmiş ve kurallaştırmış olan kişi kimdir?

Cabir İbn Hayyan

İbn Haldun

Ahmed Sirhindî

Cüneyd el-Bağdadî

İbnu'l-Heysem

Açıklama:

İbn Haldun el-Mukaddime (Giriş) adlı eserinde “İlmu’l-Umrân” (Kültür İlmi) adı altında başta tarih, sosyoloji ve ekonomiyi kültür ilminin disiplinleri olarak vaz etmiş ve kurallaştırmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 28

Matematiğe Müslüman bilginlerin çok önemli katkıları olmuştur. En büyük katkı, sıfırın (0), ilk defa sayı olarak kullanılmasıdır; bunu yapan ilk matematikçi kimdir?

Musa el-Harezmî

İbnu'l-Heysem

Bîrûnî

Ali Kuşçu

Gıyaseddin Cemşit

Açıklama:

Matematiğe Müslüman bilginlerin çok önemli katkıları olmuştur. En büyük katkı, sıfırın (0), ilk defa sayı olarak kullanılmasıdır; bunu yapan ilk matematikçi ünlü Türk matematikçi Musa el-Harezmî (öl. 863)’dir.

Doğru Cevap: A

Soru 29

İslam dünyasında ilk uçuş denemeleri yapan bilgin aşağıdakilerden hangisidir?

Cezerî

Legarî Hasan Çelebi

Hezarfen Ahmed Çelebi

Abbas İbn Firnas

Cevherî

Açıklama:

İnsanın uçabileceği düşüncesini ilk olarak Müslüman bilginler ortaya koymuşlardır. Böylece uçak yapımına öncülük etmişlerdir. İlk uçuş denemesini yapan Endülüslü Arap veya Berberî asıllı bilgin Abbas İbn Firnas (öl. 888)’tir.

Doğru Cevap: D

Soru 30

Beytü’l-Hikme'nin en önemli rolü aşağıdakilerden hangisidir?

Yabancı felsefî ve bilimsel düşüncelerin tercümesi

Devlet ve kamu yönetimi açısından önemli bir okul olması

Kur'an ve Sünnetlerin yazılı kaynağa çevrilmesi

Erken dönem İslam mimarlarının yetiştirilmesi

İslam dünyasının en önemli hafızlarının yetişmesi

Açıklama:

Abbasî halifesi Me’mun’un Bağdat’ta 829 yılında kurduğu Beytü’l-Hikme’de (Hikmet Evi) Müslüman bilginler, özellikle Aristo, Eflatun, Ptolemy (Batlamyus), Öklid, Galen (Calinus) gibi filozof ve bilginlerin eserlerini Arapçaya tercüme ettirmişlerdir. Bu bilginlerin o gün bilinen ve bulunan felsefî ve bilimsel eserleri Arapçaya çevrilmiştir. Sanskritçeden Arapçaya çevrilen eser- lerin sayısı çok sınırlıdır. Tercümeleri yaptırmak için Müslümanlar başlangıçtan anadilleri Arapça ve Süryanice olan fakat Yunanca bilen Müslüman olmayan özel- likle Sabiî ve Süryani dinlerine ve mezheplerine bağlı bilginleri kullanmışlardır. Hz. Peygamber’in Zeyd bin Sâbit’ten İbranice ve Süryanice öğrenmesini istemesi örnek alınarak, daha sonra bazı Müslüman bilginler bu dilleri de öğrenerek kendileri tercümeler yapmışlardır. Böylece Beytü’l-Hikme özellikle yabancı felsefî ve bilimsel düşüncelerinin İslam dünyasına geçmesinde büyük rol oynamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 31

Felsefe ve doğa bilimleri İslam dünyasına hangi dönemde aktarılmıştır?

Emevilerin ilk dönemi

Hz. Peygamber'in Medine'ye hicreti sonrası

Abbasilerin ilk dönemi

Hz. Ali dönemi

Hz. Ömer dönemi

Açıklama:

Dört Halife döneminden itibaren, İslam’ın farklı coğrafyalara yayılması neticesinde Müslümanlar farklı medeniyetler ve kültürlerle yüz yüze gelmişlerdir. Özellikle Emevilerin son dönemi ile Abbasilerin ilk döneminde, Hind ve Yunan kültürlerinden felsefe ve bilimle ilgili eserlerin Arapçaya tercümesiyle felsefe ve doğa bilimleri İslam dünyasına aktarılmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 32

Aşağıdakilerden hangisi kelam mezheplerden birisidir?

Zeydiye

Mutezile

İmamiye

Malikilik

Hanefilik

Açıklama:

İslam’ın temel ilk kaynağı Kur’an ve Sünnet’i anlamaya yönelik olarak ortaya çıkan dini ilimlerin öğretileri, VIII. yüzyıldan itibaren çeşitli hukukî ve kelamî mezheplere dönüşmüştür. Cebriye, Cehmiye, Mutezile, Hâriciye, Şiâ, Mürcie, Eşariye, Maturidiye temel, önemli kelamî mezheplerdendir. Kelâm ilmi, İslam inancını ve onun aklî savunmasını yapan, kaza kader, imamet gibi konuları inceleyen bir disiplindir.

Doğru Cevap: B

Soru 33

Aşağıdakilerden hangisi Aristoculuk başta ve ağırlıklı olmak üzere Eflatunculuk ve Yeni-Eflatunculuğun çizgisinde felsefe yapan ekolde yer alır?

Cabir İbn Hayyan

Bîrûnî

İbnu’l-Heysem

Kâtip Çelebî

İbn Sînâ

Açıklama:

İslam dünyasında felsefe ve bilim de özellikle IX. yüzyılın ortalarından itibaren büyük gelişmelere sahne oldu. Tabiat Felsefesi Ekolü, ilk oluşan felsefe akımıdır; bu ekol ünlü kimyacı ve doğa bilimcisi Cabir İbn Hayyan ile başlamıştır; Ebû Bekr Zekeriya er-Râzî, Bîrûnî, İbnu’l-Heysem bu ekolün önde gelen isimlerindendir. Diğer bir ekol ise Meşşâi Ekolüdür. Aristoculuk başta ve ağırlıklı olmak üzere Eflatunculuk ve Yeni-Eflatunculuğun çizgisinde felsefe yapan ekoldür. Kindî, Fârâbî, İbn Sînâ, İbn Bâcce ve İbn Rüşd bu ekolün en ünlü filozoflarıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 34

El-Mukaddime adlı eserinde kültürün de bir bilim olduğunu gösteren kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Ebû Zerr el-Gıfarî

İbn Rüşd

İbn Sînâ

İbn Haldun

Farabi

Açıklama:

İbn Haldun (1332-1406) el-Mukaddime (Giriş) adlı eserinde “İlmu’l-Umrân” (Kültür İlmi) adı altında başta tarih, sosyoloji ve ekonomiyi kültür ilminin disiplinleri olarak vaz etmiş ve kurallaştırmıştır. İbn Haldun doğa ve aklî ilimler gibi, kültür ilimlerini de nedensellik ilkesi gibi kendisine has ilkeleri olduğunu, değişim kurallarının da birer kural olduğunu ortaya koymuştur. Böylece tarihî ve sosyal olayların doğru tahlillerinin ve değerlendirmelerinin yapılabileceğini göstermiştir. Böylece İbn Haldun kültürün de bir bilim olduğunu göstermiştir. Bunun için bugün İbn Haldun’a tarih felsefesinin, sosyolojinin ve ekonomi ilminin kurucusu olarak bakılmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 35

İslam sanatının üç temel ilkesini, soyutlama veya sterilizasyon ve geometri oluşturur. Buna göre aşağıdaki sanatlardan hangisinde sterilizasyon ilkesi hakim değildir?

Tezhip

Ebru

Hat

Musiki

Heykel

Açıklama:

Müslüman sanatçılar, soyutlama ilkesiyle Allah’ın yaratıcılık ismini taklit etmemeyi ve ona ortak olmamayı amaçlamışlardır. Dolayısıyla sanatta sterilizasyon yöntemini seçmişlerdir. Özellikle minyatür, tezhip, ebru ve hat sanatında, hatta musikide bu ilke hâkimdir.

Doğru Cevap: E

Soru 36

İslam dünyasında gerçek anlamıyla ilk kütüphane nerede kurulmuştur?

Şam

Bağdat

Kahire

İskenderiye

Medine

Açıklama:

İslam dünyasında gerçek anlamıyla ilk kütüphane Emevi halifesi Şam’da kurulmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 37

Aşağıdakilerden hangisi Hisbe Teşkilatının görevlerinden birisi değildir?

Köle haklarını korumak

Üretici ve tüketici haklarını korumak

İhtiyaç sahiplerinin ihtiyaçlarını karşılamak

Kişiler arasındaki ihtilafları çözüme kovuşturmak

Malların kalitesini ve fiyatlarını denetlemek

Açıklama:

Kur’an’ın bazı ayetlerinde Müslümanlara “İyi olanı emretmek, kötü olandan sakındırmak” ilkesi emredilince, İslam toplumunda daha hicri ikinci yüzyılda “Hisbe” denen bir teşkilat kurumlaştırılmıştır. Bu kurumun çok yönlü amacı vardır: Üretici ve tüketici haklarını korumak, malların kalitesini ve fiyatlarını denetlemek, köle haklarını korumak, kişiler arasındaki ihtilafları çözüme kovuşturmak bunlardandır.

Doğru Cevap: C

Soru 38

Sıfırı ilk defa sayı olarak kullanan ilk Müslüman Türk matematikçi aşağıdakilerden hangisidir?

İbn Haldun

Musa el-Harezmî

Ali Kuşçu

Farabi

Ibn Sina

Açıklama:

Matematiğe Müslüman bilginlerin çok önemli katkıları olmuştur. En büyük katkı, Sıfır’ın (0), ilk defa sayı olarak kullanılmasıdır; bunu yapan ilk matematikçi ünlü Türk matematikçi Musa el-Harezmî (öl. 863)’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 39

isimlerin özgül ağırlığını, Batı’da “piknometre” ismiyle anılan bir alet icat ederek ilk tesbit eden aşağıdakilerden hangisidir?

İbnü’l-Benna

Nasrüddin Tûsî

İbn Nefs

Câbir İbn Hayyân

Bîrûnî

Açıklama:

Birçok kimya apartüsünü de o icat etmiştir ve bunlar da bugün Batı’da Arapça isimleriyle anılırlar. Cisimlerin özgül ağırlığını, Batı’da “piknometre” ismiyle anılan bir alet icat ederek ilk tesbit eden Bîrûnî’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 40

İslâm ülkelerinde ilk rasathane (gözlemevi) aşağıdakilerden hangisinde hangi şehirde kurulmuştur?

Semerkant

İstanbul

İskenderiye

Meraga

Bağdat

Açıklama:

İslam kültür ve medeniyetinin tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 41

İslam Dünyasında ilk uçuş denemelerini aşağıdakilerden hangisi gerçekleştirmiştir?

Hezarfen Ahmet Çelebi

Ebû Nasr İsmail Cevherî

Abbas İbn Firnas

Lagarî Hasan Çelebi

Ebü’l-İzz el-Cezerî

Açıklama:

İslam kültür ve medeniyetinin tarihteki yerini ve önemini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 42

Kültür Biliminin kurucusu aşağıdakilerden hangisidir?

İbn Heysem

İbn Haldun

İbn Sina

Farabi

Sühreverdî

Açıklama:

İslam kültür ve medeniyetinin tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 43

İbn Sînâ aşağıdaki hangi felsefî mektebe mensup bir filozoftur?

İşrâkiye

Meşşâiye

Dehriye

Tabiat Felsefesi

Rivakiye

Açıklama:

İslam kültür ve medeniyetinin tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 44

Ezher medresesi kimler tarafından kurulmuştur?

Emevîler

Abbasîler

Selçuklular

Fatimiler

Gazneliler

Açıklama:

İslam kültür ve medeniyetinin tarihteki yerini ve önemini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 45

Beytü’l-Hikme’yi aşağıdakilerden hangisi kurdurmuştur?

Me’mun

Mu’tasım

Hârun Reşid

Muaviye

Hz. Osman

Açıklama:

İslam kültür ve medeniyetinin ayrıcı özelliklerini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 46

Suhreverdî aşağıdaki hangi felsefî mektebinin kurucusudur?

Dehriye

Meşşâiye

İşrâkiye

Revakiye

Reybiye

Açıklama:

İslam kültür ve medeniyetinin insanlık düşünce ve bilimine katkılarını değerlendirebileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 47

Beytü’l-Hikme Abbasî halifesi Me’mun tarafından hangi yılda Bağdat’ta kurulmuştur?

828

829

830

831

832

Açıklama:

Bilindiği gibi, Abbasî halifesi Me’mun’un Bağdat’ta 829 yılında kurduğu Beytü’l-Hikme’de (Hikmet Evi) Müslüman bilginler, özellikle Aristo, Eflatun, Ptolemy (Batlamyus), Öklid, Galen (Calinus) gibi filozof ve bilginlerin eserlerini Arapçaya tercüme ettirmişlerdir.

Doğru Cevap: B

Soru 48

Aşağıdakilerden hangisi kelamî mezheplerdendir?

İsmâiliye

İmamiye

Mürcie

Zâhirilik

Zeydiye

Açıklama:

Cebriye, Cehmiye, Mutezile, Hâriciye, Şiâ, Mürcie, Eşariye, Maturidiye temel, önemli kelamî mezheplerdendir.

Doğru Cevap: C

Soru 49

Aşağıdaki mezheplerin hangisi hukukî mezheplerdendir?

Zeydiye

Cebriye

Cehmiye

Mutezile

Maturidiye

Açıklama:

Hanefilik, Şâfiîlik, Malikilik, Hanbelilik, Zâhirilik, İmamiye, İsmâiliye, Zeydiye gibi mezhepler de hukukî (fıkhi) mezheplerin önemlilerindendir.

Doğru Cevap: A

Soru 50

Aşağıdakilerden hangisi islam dünyasında ilk oluşan felsefe akımı olan Tabiat Felsefesi Ekolü'den biridir?

Kindî

İsmail Ankaravî

Mir Damad

Ma’rûf el-Kerhî

İbnu’l-Heysem

Açıklama:

Tabiat Felsefesi Ekolü, ilk oluşan felsefe akımıdır; bu ekol ünlü kimyacı ve doğa bilimcisi Cabir İbn Hayyan ile başlamıştır; Ebû Bekr Zekeriya er-Râzî, Bîrûnî, İbnu’l-Heysem bu ekolün önde gelen isimlerindendir.

Doğru Cevap: E

Soru 51

Üçüncü önemli felsefe ekolü İşrâkilik ekolünün kurucusu kimdir?

Ebû Zerr el-Gıfarî

Şihâbeddin Yahya es-Suhreverdî

Cabir İbn Hayyan

Ebû Bekr Zekeriya er-Râzî

Abdurrezzak el-Kâşânî

Açıklama:

Üçüncü önemli felsefe ekolü İşrâkilik’tir. Bir çeşit “Aydınlanma” felsefesi olan bu ekolün kurucusu Şihâbeddin Yahya es-Suhreverdî’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 52

El-Mukaddime adlı eserinde “İlmu’l-Umrân” adı altında başta tarih, sosyoloji ve ekonomiyi kültür ilminin disiplinleri olarak vaz eden ve kurallaştıran aşağıdakilerden hangisidir?

İbn Haldun

Fârâbî

İbn Sînâ

İbn Bâcce

İbn Rüşd

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 53

Nizamülmülk’ün Bağdad’ta açtığı Nizamiye medresesini ne zaman açılmıştır?

1063

1064

1065

1066

1067

Açıklama:

Kahire’de 970 yılında Fatimiler döneminde açılan Ezher ve Selçuklar döneminde vezir Nizamülmülk’ün Bağdad’ta 1064 yılında Nizamiye medreseleri gibi önemli eğitim kurumlarında kurum kütüphaneleri açılmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 54

Bugünkü PTT’nin temeli olan “Posta Genel Müdürlüğü” ne zaman kuruldu?

26 Ocak 1843

25 Aralık 1842

24 Kasım 1841

23 Ekim 1840

22 Eyül 1839

Açıklama:

23 Ekim 1840 tarihinde bugünkü PTT’nin temeli olan “Posta Genel Müdürlüğü” kuruldu.

Doğru Cevap: D

Soru 55

Bugün dünyanın kullandığı 1.2.3.4.5... şeklindeki rakamları kim icat etmiştir?

İbn Nefs

Nasrüddin Tûsî

İbnü’l-Heysem

Gıyaseddin Cemşit

İbnü’l-Benna

Açıklama:

Bugün dünyanın kullandığı 1.2.3.4.5... şeklindeki rakamları Kuzey Afrikalı matematikçi İbnü’l-Benna icat etmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 56

İlk uçuş denemesini yapan aşağıdakilerden hangisidir?

Ebû Nasr İsmail Cevherî

Abbas İbn Firnas

Hezarfen Ahmet Çelebi

Lagarî Hasan Çelebi

Ebû’l- İzz el-Cezerî

Açıklama:

İlk uçuş denemesini yapan Endülüslü Arap veya Berberî asıllı bilgin Abbas İbn Firnas (öl. 888)’tir.

Doğru Cevap: B

Soru 57

Abbâsî Halifesi Me’mun tarafından Bağdat’ta kurulan özellikle Yunan filozoflarının eserlerinin Arapça’ya tercüme edildiği müessese aşağıdakilerden hangisidir?

Beytü’l-Hikme

Mahzenü’l-Kütüb

Hazâinü’l-Kütüb

Sadaka-i Câriye

Ahî Evran

Açıklama:

Bilindiği gibi, Abbasî halifesi Me’mun’un Bağdat’ta 829 yılında kurduğu Beytü’l-Hikme’de (Hikmet Evi) Müslüman bilginler, özellikle Aristo, Eflatun, Ptolemy (Batlamyus), Öklid, Galen (Calinus) gibi filozof ve bilginlerin eserlerini Arapçaya tercüme ettirmişlerdir. Bu bilginlerin o gün bilinen ve bulunan felsefî ve bilimsel eserleri Arapçaya çevrilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 58

Kur'an'ın nüzul süresi kaç yıldır?

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 59

Aşağıdakilerden hangisi kelami mezheplerdendir?

Zâhirilik

İmamiye

Cebriye

Zeydiye

İsmâiliye

Açıklama:

İslam’ın temel ilk kaynağı Kur’an ve Sünnet’i anlamaya yönelik olarak ortaya çıkan dini ilimlerin öğretileri, VIII. yüzyıldan itibaren
çeşitli hukukî ve kelamî mezheplere dönüşmüştür. Cebriye, Cehmiye, Mutezile, Hâriciye, Şiâ, Mürcie, Eşariye, Maturidiye temel, önemli kelamî mezheplerdendir. Kelâm ilmi, İslam inancını ve onun aklî savunmasını yapan, kaza kader, imamet gibi konuları inceleyen bir disiplindir.
Hanefilik, Şâfiîlik, Malikilik, Hanbelilik, Zâhirilik, İmamiye, İsmâiliye, Zeydiye gibi mezhepler de hukukî (fıkhi) mezheplerin önemlilerindendir.

Doğru Cevap: C

Soru 60

"Buna göre İslam kültürü kendi başına yeterlidir; bunu devam ettirmek gerekir. Zaman ve zeminin ihtiyacına göre İslam’daki içtihad yöntemiyle yeni sorunlar çözümlenebilir."
Yukarıda verilen düşünce aşağıdaki baskın zihniyetlerden hangisiyle eşleşmektedir?

Vahdet-i Vücud

Tasavvuf

Batıcılık

İslamcılık

İslam-Batı Uzlaşmacılığı

Açıklama:

Üçüncüsü İslamcılıktır. Buna göre İslam kültürü kendi başına yeterlidir; bunu devam ettirmek gerekir. Zaman ve zeminin ihtiyacına göre İslam’daki içtihad yöntemiyle yeni sorunlar çözümlenebilir. Sultan II. Abdülhamid’in de öncülüğünü ettiği Panislâmcılık bu akımın ilk örneklerinden birisidir.

Doğru Cevap: D

Soru 61

İbn Haldun tarafından kurulan ve tarih felsefesi ve sosyoloji gibi sosyal bilimleri içerisinde barındıran ilime ne ad verilir?

Fıkıh

Hâriciye

Ma’rûf el-Kerhî

Vahdet-i Şühûd

İlmu’l-Umrân

Açıklama:

Tarihten sosyolojiye birçok alanı içerisine alan beşeri bilimler, Aristo’nun ilim anlayışına göre ilim veya bilim sayılmıyordu; bu gelenek büyük ölçüde İbn Haldun’a kadar devam etmiştir. İbn Haldun (1332-1406) el-Mukaddime (Giriş) adlı eserinde “İlmu’l-Umrân” (Kültür İlmi) adı altında başta tarih, sosyoloji ve ekonomiyi kültür ilminin disiplinleri olarak vaz etmiş ve kurallaştırmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 62

İslam dünyasında gerçek anlamıyla ilk kütüphane nerede kurulmuştur?

Şam

Mekke

Medine

Bağdat

İstanbul

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 63

Ahilik nedir?

Bir hayır kurumudur.

Bir zanaat ve esnaf teşkilatıdır.

Yükseköğretim kurumudur.

Asayiş teşkilatıdır.

Bir sağlık kurumudur.

Açıklama:

Ahilik bir zanaat ve esnaf teşkilatı olup özellikle Türk İslam dünyasında yaygınlık kazanmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 64

"0" sayısını ilk kullanan ünlü Müslüman matematikçi kimdir?

Câbir İbn Hayyân

Bîrûnî

Musa el-Harezmî

Gıyaseddin Cemşit

Nasrüddin Tûsî

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 65

İlk uçuş denemesini yapan kimdir?

Hezarfen Ahmet Çelebi

Lagarî Hasan Çelebi

Ebû Nasr İsmail Cevherî

Abbas İbn Firnas

Al'iikhwan Ra'ayt

Açıklama:

İlk uçuş denemesini yapan Endülüslü Arap veya Berberî asıllı bilgin Abbas İbn Firnas (öl. 888)’tir. İcat ettiği kanatlı bir uçma aleti ile Endülüs’ün başkenti Kurtuba şehrinin yüksek bir tepesinden atlayarak uçma denemesi yapmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 66

Kitabü’l-Hiyel (Teknik Kitabı) kimin eseridir?

Ebû’l-İzz el-Cezerî

el-Zahravî

Takiyuddin

Kadizâde-i Rûmî

Benû Musa

Açıklama:

Mekanik aletlerin yanında otomatik ürünler yapımı Bağdad’ta IX. yüzyılda Benû Musa (Musa Kardeşleri) ile başlar. Ahmed,
Hasan ve Muhammed adlı üç kardeş teknikle uğraşan ilk önemli mühendislerdir. Bize ulaşan en önemli kitapları, Kitabü’lHiyel (Teknik Kitabı)’dir. Onlar birçok mekanik aletin yapımı yanında bazı otomatik olarak çalışan aletler de yapmışlardır.

Doğru Cevap: E

Soru 67

İslam dünyasında tabiat felsefesi ekolü, aşağıdaki kişilerden hangisi ile başlamıştır ?

Cabir İbn Hayyan

Şihâbeddin Yahya es-Suhreverdî

Ebû Zerr el-Gıfarî

Cüneyd el-Bağdadî

Abdurrezzak el-Kâşânî

Açıklama:

İslam dünyasında felsefe ve bilim de özellikle IX. yüzyılın ortalarından itibaren
büyük gelişmelere sahne oldu. Tabiat Felsefesi Ekolü, ilk oluşan felsefe akımıdır;
bu ekol ünlü kimyacı ve doğa bilimcisi Cabir İbn Hayyan ile başlamıştır

Doğru Cevap: A

Soru 68

Zühd ve takva hareketinin İslâm dünyasındaki ilk temsilcisi kimdir ?

Ebû Zerr el-Gıfarî

Cüneyd el-Bağdadî

Hallac-ı Mansur

Ma’rûf el-Kerhî

Muhyiddin İbnu’l-Arabî

Açıklama:

Tasavvuf düşüncesi de önemli gelişmeler kat etmiştir. Tasavvuf başta sûfilik
olarak Halife Osman döneminde bir zühd ve takva hareketi olarak başlamıştır.
Bu hareketin ilk temsilcisi meşhur sahabe Ebû Zerr el-Gıfarî’dir.

Doğru Cevap: A

Soru 69

Vahdet-i Şühûd ekolünün kurucusu kimdir ?

Ahmet Sirhindî

Muhyiddin İbnu’l-Arabî

Abdülkerim el-Cîlî

Abdurrezzak el-Kâşânî

Davud el-Kayserî

Açıklama:

İkinci önemli tasavvuf düşünce ekolü Vahdet-i Şühûd akımıdır.
Bunun kurucusu Ahmet Sirhindî'dir.

Doğru Cevap: A

Soru 70

Görme kuramını ilk defa doğru açıklayan, modern optiğin kurucusu kabul edilen, Kepler’den önce ışık yansımaları ve kırılma kurallarını tesbit eden bilgin kimdir ?

İbnü’l-Heysem

Nasrüddin Tûsî

Bîrûnî’

Câbir İbn Hayyân

İbnü’l-Benna

Açıklama:

Görme kuramını ilk defa doğru açıklayan bilgin İbnü’l-Heysem (965-1051)’dir. Modern optiğin kurucusu kabul edilen bu bilgin Kepler’den önce ışık yansımaları ve kırılma kurallarını tesbit etmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 71

Newton’dan çok önce yerçekiminin varlığını ilk tesbit eden bilgin kimdir ?

Bîrûnî

Tûsî

İbnü’l-Heysem

İbn Hayyân

Farâbî

Açıklama:

Newton’dan çok önce yerçekiminin varlığını ilk tesbit eden Bîrûnî’dir

Doğru Cevap: A

Soru 72

Bir çeşit “Aydınlanma” felsefesi olan İşrâkilik ekolünün kurucusu kimdir ?

Şihâbeddin Yahya es-Suhreverdî

Molla Sadra

İsmail Ankaravî

Kâtip Çelebî

Mir Damad

Açıklama:

Üçüncü önemli felsefe ekolü İşrâkilik’tir. Bir çeşit “Aydınlanma” felsefesi olan
bu ekolün kurucusu Şihâbeddin Yahya es-Suhreverdî’dir.

Doğru Cevap: A

Soru 73

Tarih felsefesi ve sosyoloji gibi sosyal bilimleri içerisinde barındıran bir ilim olan “İlmu’l-Umrân”, kim tarafından kurulmuştur ?

İbn Haldun

İbn Sinâ

İbn Hayyan

İbnu’l-Arabî

İbnu’l-Heysem

Açıklama:

İbn Haldun (1332-1406) el-Mukaddime (Giriş) adlı eserinde “İlmu’l-Umrân” (Kültür
İlmi) adı altında başta tarih, sosyoloji ve ekonomiyi kültür ilminin disiplinleri olarak vaz etmiş ve kurallaştırmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 74

İslam dünyasında gerçek anlamıyla ilk kütüphane nerede kurulmuştur ?

Şam

Bağdad

Medine

Kahire

Diyarbakır

Açıklama:

İslam dünyasında gerçek anlamıyla ilk kütüphane Emevi halifesi Şam’da kurulmuştur. Müdür olarak Halid b. Yezid atanmıştır. Halid bin Yezid’in kendi evinde
özel bir kütüphanesi de olduğu bilinmektedir. Kütüphanecilikte ikinci önemli gelişme Me’mun’un Bağdad’ta 829 yılında açtığı Beytü’l-Hikme’dir

Doğru Cevap: A

Soru 75

Aşağıdakilerden hangisi kelamî mezheplerden değildir ?

Zeydiye

Cebriye

Mutezile

Hâriciye

Eşariye

Açıklama:

Cebriye, Cehmiye, Mutezile, Hâriciye, Şiâ, Mürcie, Eşariye, Maturidiye temel, önemli kelamî mezheplerdendir.

Doğru Cevap: A

Soru 76

Küçük kan dolaşımını tesbit eden ilk bilgin kimdir ?

İbn Nefs

İbn Sinâ

İbn Hayyan

Ebû Bekr Zekeriya er-Râzî

el-Siczî

Açıklama:

Tıp alanında da Müslüman bilginlerin sayısız katkısı vardır. Bunların bazıları şöyledir; küçük kan dolaşımı, bunu tesbit eden ilk bilgin Arap asıllı tabip İbn
Nefs (1210-1288)’tir.

Doğru Cevap: A

Soru 77

Aşağıdakilerden hangisi Hz. Muhammed'in devlet için oluşturduğu ilk kurumlardan değildir?

Posta teşkilatı

Ordu

Polis

Mescit

Okul

Açıklama:

Hz. Peygamber’in önderliğinde Medine’de bir İslam toplumu ve devleti oluştu. Hz. Muhammed bir devlet için gerekli kurumların ilk örneklerini oluşturmuştur: Okul, Ordu, Divân, Polis, Mescit (Cami) gibi kurumlar ilk oluşturduğu kurumlardandır.

Doğru Cevap: A

Soru 78

Aşağıdakilerden hangisi hukuki mezheplerdendir?

Cebriye

Cehmiye

İmamiye

Mutuzile

Mürcie

Açıklama:

VIII. yüzyıldan itibaren çeşitli hukukî ve kelamî mezheplere dönüşmüştür. Cebriye, Cehmiye, Mutezile, Hâriciye, Şiâ, Mürcie, Eşariye, Maturidiye temel, önemli kelamî mezheplerdendir. Kelâm ilmi, İslam inancını ve onun aklî savunmasını yapan, kaza kader, imamet gibi konuları inceleyen bir disiplindir. Hanefilik, Şâfiîlik, Malikilik, Hanbelilik, Zâhirilik, İmamiye, İsmâiliye, Zeydiye gibi mezhepler de hukukî (fıkhi) mezheplerin önemlilerindendir.

Doğru Cevap: C

Soru 79

"Vahdet-i Vücud" tasavvuf ekolünü sistemleştiren kimdir?

Ahmed Sirhindi

Muhyiddin İbnu'l Arabi

Abdurrezzak el Kaşani

İbnu'l Haysem

Biruni

Açıklama:

Daha sonraki yüzyıllarda ise tasavvuf kelamî ve felsefî düşüncelerden etkilenerek, farklı tasavvuf ekolleri oluşmuştur. Bunların en meşhurlarından biri Vahdet-i Vücûd’tur; bunu Muhyiddin İbnu’l-Arabî (öl. 1245) sistemleştirmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 80

Aydınlanma felsefesi olarak da bilinen ekol hangisidir?

Tabiat Felsefesi

Meşsaiye

Dehriye

Rivakiye

İşrâkilik

Açıklama:

Üçüncü önemli felsefe ekolü İşrâkilik’tir. Bir çeşit “Aydınlanma” felsefesi olan bu ekolün kurucusu Şihâbeddin Yahya es-Suhreverdî’dir. Bu ekolün en önemli temsilcileri arasında Molla Sadra, İsmail Ankaravî, Kâtip Çelebî ve Mir Damad gibi İranlı ve Türk filozoflar ve düşünürler vardır.

Doğru Cevap: E

Soru 81

İbn Haldun Kültür Bilimi hakkındaki görüşlerini hangi eserinde kaleme almıştır?

Lubab'ul Muhassal

Şifau's-Sail

El-Mukaddime

Kitab el-Hisab

Et-Tarif bi İbn Haldun

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 82

"Menzil Teşkilatı" aşağıdaki alanların hangisinde faaliyet göstermiştir?

Eğitim

Din

Sağlık

Posta ve Haberleşme

Adalet

Açıklama:

Osmanlılarda XVI. yüzyıla kadar atlı posta teşkilatı vardı; postacılara “koşucular” deniyordu. Bunlar ulak, tatar ve çapar olmak üzere üç sınıftan oluşuyordu. XVII. yüzyılda “Menzil Teşkilatı” adıyla postacılıkta yeni gelişmeler oldu. Büyük şehirlerde “Menzilhâne” denilen özel posta evleri açıldı

Doğru Cevap: D

Soru 83

Sıfır'ı (0) ilk defa sayı olarak kullanan matematikçi bilim adamı kimdir?

Biruni

Gazali

Harezmi

Farabi

İbn Haldun

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 84

Sibernetik ilkeleri kullanarak robot bilimi üzerine çalışan "Cezeri" hangi devlete önemli hizmetlerde bulunmuştur?

Artuklular

Mengücekliler

Danişmentliler

Saltuklar

Çaka Beyliği

Açıklama:

Sibernetik ilkeleri kullanarak otomatik ve robot türü aletler icat etmekle meşhur
olmuş bilgin, Cezerî (1136-1206)’dır. Ebû’lİzz el-Cezerî, Artukoğulları’nın başkenti Âmid (Diyarbakır)’teki sarayında yetişmiş ve orada otuz altı yıl mühendislik yapmış bir teknisyendir. Artukoğlu Karaaslan’ın isteği üzerine Kitabü’l-Câmi beyne’l-İlm ve’l-Amel fi Sınaati’l-Hiyel (Teknik Sanatında İlim ve Ameli Birleştiren Kitap) adlı meşhur eserini yazmıştır. Bu eserde kendi yapmış olduğu elli otomatik ve robot türü aletin yapımlarını ve çizimlerini anlatır.

Doğru Cevap: A

Soru 85

İslam ülkelerindeki ilk rasathane olan “Semerkant Rasathanesi”ni kuran bilim insanı kimdir?

Kadızade Rumi

Uluğ Bey

Ali kuşçu

Takuyiddin Mehmet

Nasıruddin Tüsi

Açıklama:

“Semerkant Rasathanesi”ni kuran bilim insanı Uluğ Beydir.

Doğru Cevap: B

Soru 86

İslam devletlerinde İslam kardeşliğini kurumsal hale getirmek ve ekonomik hayatı canlandırmak için kurulan teşkilatın adı nedir?

LoncaTeşkilatı

Posta Teşkilatı

Hisbe Teşkilatı

Menzil Teşkilatı

Ahilik Teşkilatı

Açıklama:

İslam devletlerinde İslam kardeşliğini kurumsal hale getirmek ve ekonomik hayatı canlandırmak için kurulan teşkilata Ahilik Teşkilatı denir.

Doğru Cevap: E

Soru 87

Beytü’l-Hikme hangi yılda kurulmuştur?

827

828

829

830

831

Açıklama:

Bilindiği gibi, Abbasî halifesi Me’mun’un Bağdat’ta 829 yılında kurduğu
Beytü’l-Hikme’de (Hikmet Evi) Müslüman bilginler, özellikle Aristo, Eflatun, Ptolemy (Batlamyus), Öklid, Galen (Calinus) gibi filozof ve bilginlerin eserlerini Arapçaya tercüme ettirmişlerdir.

Doğru Cevap: C

Soru 88

Zühd ve takva hareketinin İslâm Dünyasındaki ilk temsilcisi kimdir?

Cabir İbn Hayyan

Zekeriya er-Râzî

Cüneyd el Bağdadî

Ebû Zerr el-Gıfarî

Ma’rûf el-Kerhî

Açıklama:

Tasavvuf düşüncesi de önemli gelişmeler kat etmiştir. Tasavvuf başta sûfilik olarak Halife Osman döneminde bir zühd ve takva hareketi olarak başlamıştır. Bu hareketin ilk temsilcisi meşhur sahabe Ebû Zerr el-Gıfarî’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 89

Nizâmiye medreseleri kimler tarafından kurulmuştur?

Emevîler

Abbasîler

Selçuklular

Fatimiler

Gazneliler

Açıklama:

Yükseköğretim için örnek, Me’mun’un 829 yılında açtığı Beyt’ül-Hikme sayılabilir. Sonra Fatimiler’in Kahire’de açtıkları Ezher ve Selçukluların Bağdad’ta açtıkları Nizâmiye medreseleri, ilk önemli yükseköğretim kurumlarıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 90

İslam dünyasında gerçek anlamıyla ilk kütüphane ne zaman kurulmuştur?

Emevîler döneminde

Abbasîler döneminde

Selçuklular döneminde

Fatimiler döneminde

Gazneliler döneminde

Açıklama:

İslam dünyasında gerçek anlamıyla ilk kütüphane Emevi halifesi Şam’da kurulmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 91

Sıfır (0) sayısını ilk olarak kullanan Türk bilim adamı kimdir?

Musa el-Harezmî

Ali Kuşçu

Gıyaseddin Cemşit

Nasrüddin Tûsî

Câbir İbn Hayyân

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 92

Kitabü’l-Câmi beyne’l-İlm ve’l-Amel fi Sınaati’l-Hiyel kimin eseridir?

Ebû Nasr İsmail Cevherî

Ebû’lİzz el-Cezerî

Lagarî Hasan Çelebi

Ebû Bekr Zekeriya er-Râzî

Câbir İbn Hayyân

Açıklama:

Ebû’lİzz el-Cezerî, Artukoğulları’nın başkenti Âmid (Diyarbakır)’teki sarayında yetişmiş ve orada otuz altı yıl mühendislik yapmış
bir teknisyendir. Artukoğlu Karaaslan’ın isteği üzerine Kitabü’l-Câmi beyne’l-İlm ve’l-Amel fi Sınaati’l-Hiyel (Teknik Sanatında İlim ve Ameli Birleştiren Kitap) adlı meşhur eserini yazmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 93

Küçük kan dolaşımını tesbit eden ilk Arap asıllı tabip kimdir?

Gıyaseddin Cemşit

İbnü’l-Benna

Nasrüddin Tûsî

Ebû Bekr Zekeriya er-Râzî

İbn Nefs

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 94

İlk ahi teşkilatı ne zaman kurulmuştur?

Emevîler döneminde

Abbasîler döneminde

Selçuklular döneminde

Fatimiler döneminde

Gazneliler döneminde

Açıklama:

İlk ahi teşkilatının Abbasi Halifesi en-Nasır li’dinillah (1180-1225) zamanında kurulduğu kabul edilir.

Doğru Cevap: B

Soru 95

“Making the Humanity” adlı eserinde “İslam medeniyetinin modern dünyaya en büyük hediyesi ve yardımı bilimdir' diyen tabip ve arkeolog kimdir?

Zahravî

Sylvester de Sacy

Leonardo Fibonacci

Briffoult

Libri

Açıklama:

İngiliz tabip ve arkeolog Briffoult da “Making the Humanity” adlı eserinde şöyle demektedir: “İslam medeniyetinin modern dünyaya en büyük hediyesi ve yardımı bilimdir...... Fakat Avrupa’yı yeniden hayata kavuşturan şey, sadece bilim değildir.....Avrupa’nın ilerlemesinde İslam kültürünün kesinlikle etkisini görmeyeceğimiz bir kesit yoktur. Bu etkinin, bütün açıklığı, büyük ve devam eden gücüyle kendini gösterdiği, en büyük zaferlerim kazanılışına neden olduğu alan, doğa bilimleri ile bilim zihniyeti olmuştur”.

Doğru Cevap: D

Soru 96

Öklid’in beşinci postulatını yanlışlayıp bugün Anti-Öklidçi geometri olarak
anılan geometrinin ilk öncüsü kimdir?

İbnü’t Tiktaka

Gıyaseddin Cemşit

Nasrüddin Tûsî

Câbir İbn Hayyân

Ebû Bekr Zekeriya er-Râzî

Açıklama:

Öklid’in beşinci postulatını yanlışlayıp bugün Anti-Öklidçi geometri olarak
anılan geometrinin ilk öncüsü bir Türk bilgini Nasrüddin Tûsî (öl.1274)’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 97

Abbasi halifesi Me'mun'un Bağdat'ta 829 yılında kurduğu Beytü'l-Hikme'de Mülüman bilginler, özellikle Aristoe, Eflatun, Ptolemy(Batlamyus), Öklid, Galen (Calinus) gibi filozof ve bilginlerin eserlerini aşağıda verilen dillerden hangisine tercüme ettirmişlerdir?

Farsça

Arapça

Yunanca

Türkçe

Sanskritçe

Açıklama:

Abbasi halifesi Me'mun'un Bağdat'ta 829 yılında kurduğu Beytü'l-Hikme'de Mülüman bilginler, özellikle Aristo, Eflatun, Ptolemy(Batlamyus), Öklid, Galen (Calinus) gibi filozof ve bilginlerin eserlerini Arapçaya tercüme ettirmişlerdir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 98

Aşağıdakilerden hangisi Hz. Muhammed'in vefat etiği tarihtir?

610

622

632

640

643

Açıklama:

Hz. Muhammed 632 yılında vefat etmiştir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 99

İslam dünyasında felsefe ve bilim de özellikle IX. yüzyılın ortalarından itibaren büyük gelişmelere sahne oldu. ilk oluşan felsefe aşağıdakilerden hangisidir?

Tabiat Felsefesi Ekölü

Meşşai Ekolü

İşrakilik Ekolü

Tasavvuf Ekolü

Vahdet-i Şühud Ekolü

Açıklama:

İslam dünyasında felsefe ve bilim de özellikle IX. yüzyılın ortalarından itibaren büyük gelişmelere sahne oldu. Tabiat Felsefesi Ekolü, ilk oluşan felsefe akımıdır; bu ekol ünlü kimyacı ve doğa bilimcisi Cebir İbn Hayyan ile başlamıştır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 100

İbn Haldun tarafından kurulan, tarih felsefesi ve sosyoloji gibi sosyal bilimleri içerisinde barındıran ilim aşağıdakilerden hangisidir?

İrşad'l-Umran

Muhamm'l-Umran

Huyey'l-Umran

İlmu'l-Umran

Hureyre'l Umran

Açıklama:

Tarihten sosyolojiye birçok alanı içerisine alan beşeri bilimler, Aristo'nun ilim anlayışına göre ilim veya bilim sayılmıyordu; bu gelenek büyük ölçüde İbn Haldun'a kadar devam etmiştir. İbn Haldun (1332-1406) el-Mukaddime adlı eserinde "İlmu'l -Umran" (Kültür İlmi) adı altında başta tarih, sosyoloji ve ekonomiyi kültür ilminin disiplinleri olarak vaz etmiş ve kurallaştırmıştır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 101

Aşağıdakilerden hangisi Hz. Muhammed tarafından açılan ilk mektebin öğrencilerine verilen addır?

Ashab-ı Suffa

Leyle-Nehara

Tavabi’ Berid

Salatül-Magrip

Ellezine-Amenu

Açıklama:

Hz. Peygamber, Bedir savaşında alınan esirlerden, Müslüman çocuklara okuma-yazma öğretmelerini istemiştir; bunun karşılığı olarak da onları serbest bırakmıştır. İlk mektep, onun evine bitişik açtığı mescidin giriş kısmıydı (suffa). Burada ilim öğrenenlere "Ashab-ı Suffa adı verilirdi. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 102

Kur'an'ın bazı ayetlerinde Müslümanlara "İyi olanı emretmek, kötü olandan sakındırmak" ilkesi emredilince, İslam toplumunda daha hicri ikinci yüzyılda üretici ve tüketici haklarını korumak, malların kalitesini ve fiyatlarını denetlemek, köle haklarını korumak, kişiler arasındaki ihtilafları çözmek ve kovuşturmak gibi amacı olan teşkilat aşağıdakilerden hangisidir?

Agah Teşkilatı

Hisbe Teşkilatı

Muktefi Teşkilatı

Hasibi Teşkilatı

Şahsüvar Teşkilatı

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 103

Bugünkü PTT'nin temeli olan "Posta Genel Müdürlüğü" aşağıdaki hangi tarihte kurulmuştur?

23 Ekim 1790

23 Ekim 1812

23 Ekim 1820

23 Ekim 1834

23 Ekim 1840

Açıklama:

Osmanlılarda XVI. yüzyıla kadar atlı posta teşkilatı vardı; postacılara "koşucular" deniyordu. Bunlar ulak, tatar ve çapar olmak üzere üç sınıftan oluşuyordu. XVII. yüzyılda "Menzil Teşkilatı" adıyla postacılıkta yeni gelişmeler oldu. Büyük şehirlerde "Menzilhane" denilen özel posta evleri açıldı. I. Abdülhamid (1774-1789) döneminde posa teşkilatı "Tatar Ocağıé adıyla yenilendi II. Mahmud döneminde 1821 yılında özel posta arabalrı yapıldı 23 Ekim 1840 tarihinde bugünkü PTT'nin temeli olan "Posta Genel Müdürlüğü" kuruldu. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 104

Aşağıdakilerden hangisi sıfır (0) sayısını ilk olarak kullanan Türk bilim adamıdır?

İbn Heysem

İbn Türk

Cabir İbn Hayyan

Musa el-Harezmi

Gıyaseddin Cemşit

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 105

1386-1470 yılları arasında yaşamış ve bazı cerrahi aletler icat eden Osmanlı tabibi aşağıdakilerden hangisidir?

Şerafeddin Sabuncuoğlu

Ebu'l-İzz el-Cezeri

Farabi

İbn Haldun

Lagari Hasan Çelebi

Açıklama:

Osmanlı döneminde yaşayan ve tıp alanında önemli eserler veren ve cerrahi aletler icat eden kişi Şerafeddin Sabuncuoğlu'dur. Sabuncuoğlu Şerafeddin ile dönemin hekimleri arasındaki en büyük fark Sabuncuoğlu Şerafeddin'in hastalıkları cerrahi müdaheleler ile tedavi etmesidir. Doğru cevap A'dır.
.

Doğru Cevap: A

Soru 106

Batı'yı Karanlık dönemden Rönesans ve Reform çağlarına hazırlayan ve büyük katkı sağlayan medeniyet aşağıdakilerden hangisidir?

Çin Medeniyeti

Hint Medeniyeti

İslam Medeniyeti

Mısır Medeniyeti

Batı Medeniyeti

Açıklama:

Batı'yı Karanlık dönemden Rönesans ve Reform çağlarına hazırlayan ve büyük katkı sağlayan İslam düşüncesi-medeniyeti olmuştur. Kısaca Batı, felsefe ve bilimi yeniden keşifleri İslam kültürü ve medeniyetinin tesiriyle olmuştur. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Ünite 6

Soru 1

I. İlk Müslümanlardan olmalarıdır.
II. Hz. Peygamber’in maddi ve manevi yakınlarıdır.
III. İstişare yoluyla seçilirler.
IV. Siyasi ve askerî mücadele sonunda iktidarı ele geçirmeleridir.
V. Kureyşlidirler
Râşid halifelerin iktidara gelişleriyle ilgili olarak yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

Yalnız I

I ve II

I, II ve III

I, II, III ve IV

I, II, III ve V

Açıklama:

Râşid halifeler siyasi ve askerî mücadele sonunda iktidarı ele geçirmemişlerdir.

Doğru Cevap: E

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi şûra yoluyla halife olmuştur?

Hz. Ebû Bekir

Hz. Ömer

Hz. Osman

Hz. Ali

Hz. Hasan

Açıklama:

Hz. Ebû Bekir ile Hz. Ali Medine halkının seçimiyle, Hz. Ömer halef bırakma suretiyle, Hz. Osman da şûra yoluyla halife oldu.
Halifeliğe gelişi sahabenin büyük çoğunluğu tarafından benimsenen Hz. Ömer kendisinden sonraki halifeyi şahsen belirlemeyip seçimi altı kişilik bir şûra heyetine bıraktı. İkinci halifenin bu tercihi sonraki dönemlerde oluşacak olan hilâfet nazariyelerinde, devlet başkanını seçmek ve gerektiğinde azletmekle yetkili ‘ehlü’lhal ve’l-akd’ adlı bir heyetin olması gerektiği fikrine temel oldu.

Doğru Cevap: C

Soru 3

Emeviler döneminde posta ve istihbarat işleri aşağıdakilerden hangisi tarafından yürütülmüştür?

Dîvânü’l-harâc

Dîvânü’l-hâtem

Dîvânü’l-berîd

Dîvânü’l-cünd

Açıklama:

Muâviye, Hz. Peygamber zamanında ilk
nüvesi oluşturulan berîd’i merkez teşkilatının bir parçası hâline getirdi. Posta
ve istihbarat işlerini yürüten Dîvânü’l-berîd Emevîler zamanında sürekli gelişti.

Doğru Cevap: C

Soru 4

I. Tolunoğulları
II. Hafsîler
III. İdrisîler
Yukarıdaki hangileri Abbasî valileri tarafından kurulmuş devletler arasında yer alır?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I ve III

I, II ve III

Açıklama:

Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 5

I. Görevlileri ve ziyaretçileri halifenin huzuruna çıkarmak görevine sahiptirler
II. Halifeyi suikastlara karşı korumak görevine sahiptirler
III. Sarada Hâcib vezirden daha aşağı konumdadır
IV. İslâm tarihinde ilk defa hâcib denilebilecek görevliler Muaviye zamanında görülmüştür.
Haciplik ile ilgli yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

Yalnız I

I ve II

I, II ve III

I, III ve IV

II, III ve IV

Açıklama:

İslâm tarihinde ilk defa hâcib denilebilecek görevliler
Râşid halifeler döneminde görülür. Hz. Ebû Bekir’in Şedîd, Hz. Ömer’in Yerfâ, Hz.
Osman’ın Humrân ve Hz. Ali’nin Kanber adında hâcib olarak adlandırılabilecek
hizmetlileri vardı.

Doğru Cevap: C

Soru 6

Savaş yoluyla elde edilen menkul ganimetlerden beytülmâle intikal eden beşte bir oranındaki pay aşağıdakilerden hangisidir?

Zekat

Fey

Cizre

Humus

Haraç

Açıklama:

Humus. Savaş yoluyla elde edilen menkul ganimetlerden beytülmâle intikal eden beşte bir oranındaki paydır.

Doğru Cevap: D

Soru 7

Devlet tarafından hazineye gelir kaydetmek veya bir süre koruma altına almak üzere ceza veya önlem amaçlı bir
mala el konulması anlamında gelen ifade aşağıdakilerden hangisidir?

Müsadere

Fey

İnfak

Haraç

Cizre

Açıklama:

Sözlükte ‘çekip almak’ anlamındaki müsadere, devlet tarafından hazineye gelir
kaydetmek veya bir süre koruma altına almak üzere ceza veya önlem amaçlı bir
mala el konulması demektir.

Doğru Cevap: A

Soru 8

Beytülmalden maaş bağlanan ilk halife aşağıdakilerden hangisidir?

Hz. Ebû Bekir

Mansûr

Muâviye

Hz. Ali

Hz. Ömer

Açıklama:

Hz. Ebû Bekir’in halife olunca, Hz. Ömer’in halifenin maaş almasının gerektiğini
söylemesine kadar şahsı için beytülmâlden harcama yapmamış ve devlet hazinesi
karşısında kendisini sadece bir kamu görevlisi olarak görmüştür.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Suçlular için ilk defa hapishane kuran aşağıdakilerden hangisidir?

Hz. Ebû Bekir

Hz. Ali

Mansûr

Hz. Ömer

Muâviye

Açıklama:

Hulefâ-yi Râşidîn döneminde devlet teşkilatlanmasında önemli yapısal değişiklikler
oldu. Suçlular için ilk defa hapishane kuran Hz. Ömer başta yargılama usulleri
olmak üzere hukuk sahasında sonraki dönemlerde takip edilen çok sayıda kural
ve esası yürürlüğe koydu.

Doğru Cevap: D

Soru 10

İlk kadıkudât aşağıdakilerden hangisinde doğru olark verilmiştir?

İbn Hazm

Kadı Şüreyh

Ahmed b. Hanbel

Ebû Hanife

Ebû Yusuf

Açıklama:

Hârûnürreşîd, adli işleri yürütebilmek ve görevlendirilecek kadıların seçiminde kendisine yardımcı olması için Hanefî mezhebinin
meşhur hukukçusu Ebû Yusuf ’u kâdılkudât olarak atadı.

Doğru Cevap: E

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi Hz. Muhammed'den sonra İslam toplumunun birliğinin bozulmaması adına seçilen halifedir?

Ömer bin Hattab

Ebu Bekir

Osman bin Affan

Ali bin Talib

Abdülmelik

Açıklama:

Medineliler, Hz. Peygamber’den sonra İslâm toplumunun birliğinin bozulmaması
için bir lidere ihtiyaç olduğunun farkındaydılar. Halife seçilen Hz. Ebû Bekir’e
biat edilmesiyle başlayan yeni süreçte siyaset ve devlet olgusu insanın sorumluluk, yetenek ve ehliyet alanı içinde kavrandı. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 12

Aşağıda verilen halifelerden hangisi Hilafetin intikalinde veraset sisteminin ortaya çıkmasında öncü olmuştur?

Ali bin Talib

Osman bin Hattab

Muaviye

Velid

Abdülmelik

Açıklama:

Halifelik kurumunun özünde esaslı değişikliklere sebep olan Muâviye, oğlu Yezîd’i veliaht göstererek hilâfetin intikalinde veraset sisteminin ortaya çıkmasının da öncüsü oldu. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 13

Aşağıda verilen hükümdarlardan hangisi Büveyhî hakimiyetine son vermiştir?

Çağrı Bey

Musa Yabgu

Tuğrul Bey

Kutalmışoğlu Süleyman Şah

I. Kılıç Arslan

Açıklama:

1055’te Tuğrul Bey Bağdat’a gelerek Büveyhî hâkimiyetine son verdi. Böylece Selçuklu himayesine giren Abbasî hilâfetinde yeni bir dönem başladı; halife ve sultanın görev ve yetkilerinin sınırları değişti. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi 'Allah'ın yeryüzündeki gölgesi' anlamına gelmektedir?

zıllullah fi'l-arz

halifetullah

huleta-yi Rasidin

mülükü't-tavaif

harun'u-arz

Açıklama:

‘zıllullah fi’l-arz’ Allah’ın yeryüzündeki gölgesi anlamına gelmektedir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 15

1258'de Moğol istilasıyla Bağdat Abbasi halifeliği sona erince İslam dünyası kaç yıl halifesiz kalmıştır?

Açıklama:

1258’de Moğol istilâsıyla Bağdat Abbasî halifeliği sona erince İslâm dünyası üç yıl
halifesiz kaldı.Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 16

Emeviler döneminde en önemli divan olan Divanü'l-haraç aşağıda verilenlerden hangisi ile ilgilenmekteydir?

Dokümanların saklanması

Sancak ve bayrak üretimi

Takvimlerin düzenlenmesi

Toprak vergilerinin toplanması

Hazinenin düzenli kaydı

Açıklama:

Emevîler döneminde en önemli divan, Dımaşk’taki toprak vergilerinin takdiri ve
toplanmasıyla ilgili işleri üstlenen Dîvânü’l-harâc’tı. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 17

Hükümdarlık makamı olan taht üzerinde oturma geleneğini başlatan halife aşağıdakilerden hangisidir?

Yezid

Abdülmelik

Muaviye

Velid

Mansur

Açıklama:

Muâviye, hükümdarlık makamı olan taht üzerinde oturma geleneğini başlatan
ilk halifedir. Daha sonra bütün İslâm devletlerinde halife ve sultanlar tahtı egemenlik ve hükümranlık sembolü olarak kullanmaya başladılar. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 18

Halifelerin şahıslarına ait mallara ne ad verilmekteydi?

beytülmal-i hassa

nazır-ı has

divanü'l harac

reisü beytilmal

beytülmal-i amme

Açıklama:

Halifelerin şahıslarına ait mallara ‘beytülmâl-i hâssa’, devlete ait diğer mallara
da ‘beytülmâl-i âmme’ deniliyordu. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi başkent ve diğer büyük merkezlerde emniyet ve asayişin sağlanması, düzenin korunması, suçluların takibi ve yakalanmasından sorumluydu?

Divan-ı Mezalin

Hisbe

Şurta

Naib

Ubade

Açıklama:

Başkent ve diğer büyük merkezlerde emniyet ve asayişin sağlanması, düzenin korunması,suçluların takibi ve yakalanması görevlerini yürüten emniyet güçlerine
şurta denir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 20

İlk kadıkudâtın kim olduğu ve kimin tarafından atandığı aşağıdakilerden hangisinde sırasıyla ve birlikte verilmiştir?

Kadı fiüreyh, Muâviye

Ahmed Hanbel, Mehdî

Ebû Hanife, Mansûr

Ebû Yusuf, Hârûnürreşîd

İbn Hazm, Seffâh

Açıklama:

Adliye teşkilatının oluşumu ve bağlı kurumları anlatabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 21

Beytülmalden maaş bağlanan ilk halife aşağıdakilerden hangisidir?

Hz. Ebû Bekir

Mansûr

Hz. Ali

Muâviye

Hz. Ömer

Açıklama:

Beytülmalin oluşumu, gelir ve giderleri hakkında bilgi sahibi olabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Hz. Ali’nin vefatından sonra Kûfe’de kime biat edilmiştir?

Muâviye b. Ebû Süfyan

Hz. Hüseyin

Abdullah b. Zübeyr

Amr b. Âs

Hz. Hasan

Açıklama:

Hilâfet kurumunun ortaya çıkış sürecini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 23

İslam tarihinde ilk divan aşağıdakilerden hangisi zamanında oluşturulmuştur?

Hz. Osman

Muâviye Ebû Süfyân

Abdülmelik b. Mervân

Hz. Ömer

Hz. Ali

Açıklama:

Hilâfet kurumunun ortaya çıkış sürecini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 24

Râşid halifelerin iktidara gelişleriyle ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

İlk Müslümanlardan olmalarıdır.

Hz. Peygamber’in maddi ve manevi yakınlarıdır.

İstişare yoluyla seçilirler.

Siyasi ve askerî mücadele sonunda iktidarı ele geçirmeleridir.

Kureyşlidirler

Açıklama:

Hilâfet kurumunun ortaya çıkış sürecini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 25

Hz. Hasan'ın Müslümanlar arasında yeni bir savaşın çıkmaması ve mevcut siyasi ortamın iktidarının devamı için uygun olmadığını düşünerek halifelikten çekildiği yıl aşağıdakilerden hangisidir?

659

660

661

662

663

Açıklama:

Hz. Ali’den sonra Kûfe’de Hz. Hasan’a biat edildi. Ancak Hz. Hasan Müslümanlar arasında yeni bir savaşın çıkmaması ve mevcut siyasi ortamın iktidarının devamı için uygun olmadığını düşünerek halifelikten çekildi (661).

Doğru Cevap: C

Soru 26

Aşağıdaki halifelerden hangisi şura yoluyla halife olmuştur?

Hz. Ebubekir

Hz. Osman

Hz. Hüseyin

Hz. Ömer

Hz. Ali

Açıklama:

Hz. Ebû Bekir ile Hz. Ali Medine halkının seçimiyle, Hz. Ömer halef bırakma suretiyle, Hz. Osman da şûra yoluyla halife oldu.

Doğru Cevap: B

Soru 27

Sâmerrâ şehrini kurarak hilâfet merkezini oraya nakleden isim aşağıdakilerden hangisidir?

Ebü’l-Abbas

Ebû Ca’fer el-Mansûr

Ali er-Rıza

Mu’tasım

Muhammed b. Ali

Açıklama:

Me’mûn’dan sonra Türklerin desteğiyle halife olan kardeşi Mu’tasım, 836’da Sâmerrâ şehrini kurarak hilâfet merkezini oraya nakletti.

Doğru Cevap: D

Soru 28

Tuğrul Bey'in Bağdat’a gelerek Büveyhî hâkimiyetine son vermesi hangi tarihte gerçekleşmiştir?

1049

1051

1053

1055

1057

Açıklama:

1055’te Tuğrul Bey Bağdat’a gelerek Büveyhî hâkimiyetine son verdi. Böylece Sel- çuklu himayesine giren Abbasî hilâfetinde yeni bir dönem başladı.

Doğru Cevap: D

Soru 29

Üzerinde kendi adı bulunan dinar ve dirhem adlı sikkeler bastıran ilk halife aşağıdakilerden hangisidir?

Ebü’l-Abbas es-Seffâh

Ebû Ca’fer el-Mansûr

Abdülmelik b. Mervân

İbrahim bin Velid

Süleyman bin Abdülmelik

Açıklama:

Sikke bastırmak da hilâfet ve egemenlik alametlerindendi. Emevî Halifesi Abdülmelik b. Mervân, o güne kadar İslâm devletinde kullanılan Bizans ve Sâsânî paralarını tedavülden kaldırıp üzerinde kendi adı bulunan dinar ve dirhem adlı sikkeler bastırdı ve bu uygulama daha sonraki halifeler tarafından da sürdürüldü.

Doğru Cevap: C

Soru 30

Bağdat Abbasî halifeliği sona erince İslâm dünyası kaç yıl halifesiz kalmıştır?

Açıklama:

1258’de Moğol istilâsıyla Bağdat Abbasî halifeliği sona erince İslâm dünyası üç yıl halifesiz kaldı.

Doğru Cevap: B

Soru 31

Sancaklar, bayraklar, resmî elbiseler ve bazı eşyanın üretiminden sorumlu olan Emevi divanı aşağıdakilerden hangisidir?

Dîvânü’t-tırâz

Dîvânü’l-harâc

Dîvânü’l-hâtem

Dîvânü’l-berîd

Dîvânü’l-cünd

Açıklama:

Emevîler döneminde en önemli divan, Dımaşk’taki toprak vergilerinin takdiri ve toplanmasıyla ilgili işleri üstlenen Dîvânü’l-harâc’tı. Yazışmalarla ilgili Dîvânü’rresâil’i aktif hâle getiren Muâviye b. Ebû Süfyân, her mektup veya dokümanın orijinalinin kontrol edilip mühürlenerek gönderilmesinden sonra bir kopyasının saklanacağı Dîvânü’l-hâtem’i oluşturdu. Muâviye, Hz. Peygamber zamanında ilk nüvesi oluşturulan berîd’i merkez teşkilatının bir parçası hâline getirdi. Posta ve istihbarat işlerini yürüten Dîvânü’l-berîd Emevîler zamanında sürekli gelişti. Dîvânü’l-cünd aralıklarla kabile esasına göre Arapların kayıtlarını tutmak için nüfus sayımlarını sürdürdü. İlk defa bu dönemde oluşturulan Dîvânü’t-tırâz sancaklar, bayraklar, resmî elbiseler ve bazı eşyanın üretiminden sorumluydu.

Doğru Cevap: A

Soru 32

I. Beytülmâlin maliyeyle ilgili örgütlü bir kurum olarak ortaya çıkışı Medine dönemiyle birliktedir. II. İslam tarihinde ilk elde edilen topraklar Uhud’dan altı ay sonra alınan Benî Nadîr arazisidir. III. İslâm devletinin çeşitli bölgelerine tayin edilen memurlara, beytülmâlden maaş bağlama uygulamasını başlatan Hz. Ömer olmuştur. Yukarıda verilen bilgilerden hangisi ya da hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

II ve III

Açıklama:

Hz. Peygamber toplanan bu gelirlerin bir kısmını zekâtta olduğu gibi Kuran-ı Kerim’de belirtilen sarf yerlerine harcamakta, bir kısmını da gerekli yerlere kendi takdirine göre kullanmaktaydı. Bu harcama kalemlerinin başında savaş giderleriyle yoksullara yapılan yardımlar gelmekteydi. Öte yandan İslâm devletinin çeşitli bölgelerine tayin edilen memurlara, ortaya çıkmaya başlayan beytülmâlden maaş bağlama uygulamasına da geçildi.

Doğru Cevap: D

Soru 33

Suçlular için ilk defa hapishane kuran isim aşağıdakilerden hangisidir?

Hz.Ebubekir

Hz. Ömer

Hz. Osman

Hz. Ali

Muaviye

Açıklama:

Suçlular için ilk defa hapishane kuran Hz. Ömer başta yargılama usulleri olmak üzere hukuk sahasında sonraki dönemlerde takip edilen çok sayıda kural ve esası yürürlüğe koydu.

Doğru Cevap: B

Soru 34

Endülüs Emevî Devleti’nde sınır bölgeleri kimler tarafından yönetilirdi?

Kaid

Küver

Sugur

Hacib

Vali

Açıklama:

Endülüs Emevî Devleti’nde başşehir Kurtuba dışında kalan yerler idari bakımdan şehirler anlamında ‘küver’, sınır bölgeleri anlamında ‘sugûr’ olmak üzere iki kısma ayrılırdı. Vilayetler doğrudan devlet başkanı tarafından atanan valiler, sınır bölgeleri ise ‘kâid’ adlı kumandanlar tarafından yönetilirdi. Ortaçağda kurulan İslâm devletleri idareleri altındaki toprakları eyalet ve şehirlere bölerek yönetmeyi sürdürdüler.

Doğru Cevap: A

Soru 35

Birinin ardından gelmek onun yerine geçmek anlamında kullanılan kelime aşağıdakilerden hangisidir?

Mürid

Mirasçı

Mürşid

Hilafet

Diyanet

Açıklama:

Sözlükte “birinin yerine geçmek, ardından gelmek veya gitmek, vekâlet veya temsil etmek” gibi anlamlara gelen hilâfet kelimesi, İslâm devletlerinde Hz. Peygamber’den sonraki devlet başkanlığı kurumunu ifade eden bir terimdir.

Doğru Cevap: D

Soru 36

Hz. Peygamberden sonra ilk olarak kim için halife ünvanı kullanılmıştır?

Hz. Ömer

Hz. Osman

Hz. Ebubekir

Hz. Ali

Ebu Hureyre

Açıklama:

İlk dönemlerden itibaren halifelik görevini üstlenen kimselere ‘Hz. Peygamber’in halifesi’ unvanı verilmiştir. Hz. Ebû Bekir’den itibaren devlet başkanları için halife tabiri kullanılmaya başlanmışsa da, İslâm medeniyetindeki hilâfet kavramı ve kurumu uzun bir tarihî gelişimin, birbirinden oldukça farklı uygulamaların ürünüdür.

Doğru Cevap: C

Soru 37

Aşağıda verilen iki halifeden hangileri Medine halkının seçimiyle halife olmuştur?

Hz. Ebubekir ve Hz. Ali

Hz. Ali ve Hz. Osman

Hz. Ebubekir ve Hz. Ömer

Hz. Ömer ve Hz. Osman

Hz. Ali ve Hz. Osman

Açıklama:

Devletin başı olan halife Medine’de bulunan Müslümanlar tarafından tespit ve tayin ediliyor, daha sonra da diğer vilayetlerde ulunan Müslümanların biatı alınıyordu. Hz. Ebû Bekir ile Hz. Ali Medine halkının seçimiyle, Hz. Ömer halef bırakma suretiyle, Hz. Osman da şûra yoluyla halife oldu.

Doğru Cevap: A

Soru 38

Aşağıdaki halifelerden hangisi şura yoluyla seçilen ilk halifedir?

Hz. Ebubekir

Hz. Osman

Hz. Ömer

Hz. Ali

Hz. Hasan

Açıklama:

Devletin başı olan halife Medine’de bulunan Müslümanlar tarafından tespit ve tayin ediliyor, daha sonra da diğer vilayetlerde bulunan
Müslümanların biatı alınıyordu. Hz. Ebû Bekir ile Hz. Ali Medine halkının seçimiyle, Hz. Ömer halef bırakma suretiyle, Hz. Osman da şûra yoluyla halife oldu.

Doğru Cevap: B

Soru 39

Aşağıdaki halifelerden hangisi halef bırakma suretiyle halife olmuştur?

Hz. Osman

Hz. Ebubekir

Hz. Ömer

Hz. Ali

Hz. Hasan

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 40

Raşid halifelerden sonra gelen ve bu gelenek dışında hilafetini kabul ettiren halife aşağıdakilerden hangisidir?

Hz. Osman

Yezid

Muâviye b. Ebû Süfyân

Seffah

Mansur

Açıklama:

Kûfe’de Muâviye’ye yapılan biat ile İslâm toplumundaki iktidar mücadelesi geçici bir süre için sona erdi. Muâviye, Hz. Osman’ın kanını dava etme gerekçesiyle başlattığı kabile hâkimiyeti yönü ağır basan bir mücadeleyi, kılıç kuvvetiyle kazanarak ilk dört halifenin seçilme usullerinden tamamen farklı bir biçimde iktidara geldi. Râşid halifelerin seçiminde ilk Müslümanlardan ve Hz. Peygamber’in yakın arkadaşlarından biri olma ve istişare yoluyla seçilme ilkeleri rol oynarken, Muâviye siyasi ve askerî mücadele sonunda halifeliği ele geçirmişti.

Doğru Cevap: C

Soru 41

Aşağıdaki halifelerden hangisi ilk Abbasi halifesidir?

MuMuhammed b. Ali

Ebü’l-Abbas es-Seffâh

Ebû Ca’fer el-Mansûr

Ali er-Rıza

Muâviye b. Ebû Süfyân

Açıklama:

Abbasî hilâfeti, Emevîlere karşı yürütülen muhalefet hareketinin lideri Muhammed b. Ali’nin oğlu Ebü’l-Abbas es-Seffâh’a Kûfe’de biat edilmesiyle başladı. Hilâfet merkezini Kûfe’den Hâşimiye’ye, oradan da Enbâr’a nakleden Ebü’l-Abbas ölünce (754) yerine kardeşi Ebû Ca’fer el-Mansûr halife oldu ve Bağdat’ı kurarak hilâfet merkezini buraya nakletti.

Doğru Cevap: B

Soru 42

Aşağıdaki halifelerden hangisi Sultan I. Baybars'ın desteğiyle Moğol İstilası sonrası ilk halife olmuştur?

Müstansır-Billâh

Ca’fer es-Sadık

Ali er-Rıza

Muhammed el-Müstansır

Ebü’l-Abbas es-Seffâh

Açıklama:

1258’de Moğol istilâsıyla Bağdat Abbasî halifeliği sona erince İslâm dünyası üç yıl halifesiz kaldı. 1260’da Aynicâlût Savaşı’nı kazanarak Moğolları durduran, ardından Sultan Kutuz’u öldürüp Memlük tahtına geçmeyi başaran Sultan I. Baybars, Moğolların Bağdat’ı tahribi sırasında Dımaşk’a giden son Abbasî halifesi Müsta’sım-Billâh’ın amcası Ebü’l-Kasım Ahmed’i hilâfeti canlandırmak amacıyla Kahire’ye davet etti. Baybars tarafından törenle karşılanan Ebü’l-Kasım Ahmed’in Abbasî
hanedanına mensubiyetini gösteren ve Abbas b. Abdülmuttalib’e kadar uzanan şeceresi bilim adamları, devlet büyükleri ve kadılardan oluşan bir heyetin huzurunda okunarak onaylandı. Daha sonra Müstansır-Billâh lakabıyla halife ilân edilerek halktan biat alındı.

Doğru Cevap: A

Soru 43

İslam tarihinde ilk defa vezir ünvanı kime verilmiştir?

Abdullah b. Abbas

Ebû Seleme el-Hallal

Muâviye b. Ebû Süfyân

Ebû Ca’fer el-Mansûr

Mu`tazıd-Billâh

Açıklama:

İslâm tarihinde ilk defa vezir unvanı Abbasîlerin Irak’taki temsilcisi Ebû Seleme el-Hallal’e verildi. Abbasî ordusu Kûfe’ye girdiğinde (Eylül 749) burada bulunan Ebû Seleme, ‘vezîrü âl-i Muhammed’ unvanıyla henüz belirlenmemiş olan Abbasî halifesinin vezirliğine getirildi ve burada ihtilalın yönetimini üstlendi.

Doğru Cevap: B

Soru 44

Aşağıdakilerden hangisi divanlar arasında koordinasyon sağlayan merkezi divana verilen isimdir?

Zimâmü’l-ezimme

Dîvânü’l-mezâlim

Dîvânü’d-dıyâ

Meclisü’l-esküdâr

Dîvânü’l-hâtem

Açıklama:

VIII. yüzyılın ikinci yarısında divanların hesaplarını kontrol eden,
işlerini denetleyen ve bir divanla vezir veya diğer divanlar arasında koordinasyon görevini yerine getiren merkezî bir divan olan Zimâmü’l-ezimme oluşturuldu.

Doğru Cevap: A

Soru 45

Şüra yoluyla seçilen halife aşağıdakilerden hangisidir?

Hz. Ömer

Hz. Ali

Hz. Osman

Hz. Ebubekir

Hz. Hüseyin

Açıklama:

Şüra yoluyla seçilen halife Hz. Osman'dır. Buna göre doğru cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 46

Halife seçildiği halde müslümanlar arasında yeni bir savaşın çıkmaması ve mevcut siyasi ortamın iktidarının devamı için uygun olmadığını düşünerek halifelikten çekilen aşağıdakilerden hangisidir?

Hz. Ebubekir

Hz. Ömer

Hz. Ali

Hz. Osman

Hz. Hasan

Açıklama:

Hz. Ali’den sonra Hz. Hasan’a biat edilmiş, ancak Hz. Hasan müslümanlar arasında yeni bir savaşın çıkmaması ve mevcut siyasi ortamın iktidarının devamı için uygun olmadığını düşünerek halifelikten çekilmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 47

Aşağıdakilerden hangisi halifelik kurumunun özünde esaslı değişikliklere sebep olmuş ve hilâfetin intikalinde veraset sisteminin ortaya çıkmasının da öncüsü olmuştur?

Hz. Hasan

Hz. Osman

Yezid

Muaviye

Hz. Hüseyin

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 48

Aşağıdakilerden hangisi aynı anda birden fazla halifenin çıkmasına neden olmuş Müslüman devletlerden biridir?

Osmanlı Devleti

Abbasiler

Büyük Selçuklu Devleti

Karahanlılar

Anadolu Selçuklu Devleti

Açıklama:

Abbasî hilâfetinin yanında Şiî-Fatımî ve Endülüs Emevî halifeliğinin ortaya çıkışı İslâm
dünyasında fiilî olarak aynı anda üç halifenin varlığı sonucunu ortaya çıkarmıştır. Buna göre doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 49

Bağdat Abbasi halifeliğinin sona ermesi ile islam dünyası kaç yıl halifesiz kalmıştır?

Açıklama:

1258’de Moğol istilâsıyla Bağdat Abbasî halifeliği sona erince İslâm dünyası üç yıl
halifesiz kalmştır. Buna göre doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 50

Aşağıdakilerden hangisi Abbasiler döneminde hakimlerin görev yaptığı ve halkın üst düzey devlet görevlileri aleyhindeki şikâyetlerine bakmak için kurulmuştur?

Zimamü'l-ezimme

Dîvânü’l-berîd

Dîvânü’l-mezâlim

Meclisü’l-esküdâr

Dîvânü’l-hâtem

Açıklama:

Abbasiler döneminde hakimlerin görev yaptığı ve halkın üst düzey devlet görevlileri aleyhindeki şikâyetlerine bakmak için Dîvânü’l-mezâlim kurulmuştur?

Doğru Cevap: C

Soru 51

Abbasiler döneminden aşağıdakilerden hangisi toprak vergileriyle ilgilenmiştir?

Dîvânü’l-harâc

Dîvânü’l-hâtem

Dîvânü’n-nafakat

Dîvânü’l-cünd

Dîvânü’l-ahşâm

Açıklama:

Abbasiler döneminde Dîvânü’l-harâc toprak vergileriyle ilgilenmiştir. Buna göre doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 52

Devlete ait her türlü mal varlığı ve gelirlerin toplandığı, harcamaların yapıldığı, haklara ve borçlara ehil bağımsız kurum aşağıdakilerden hangisidir?

Dîvânü’l-inşâ

Dîvânü’t-tahkik

Dîvânü’l-hâtem

Beytülmal

Dîvânü’r-resâil

Açıklama:

Beytülmâl, devlete ait her türlü mal varlığı ve gelirlerin toplandığı, harcamaların yapıldığı, haklara
ve borçlara ehil bağımsız bir kurumdur. Buna göre doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 53

Aşağıdakilerden hangisi Hz. Peygamber zamanında beytülmalin maddi kaynaklarından biri değildir?

Zirai ürünler

Zekatlar

Bağışlar

Ganimetler

Haraçlar

Açıklama:

Hz. Peygamber döneminde beytülmale para girişi sağlayan muhtelif kaynaklar olmuştur. Bunlar, fidyeler, zekatlar, bağışlar, ganimetler ve zirai ürünlerdir. Buna göre doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 54

Aşağıdakilerden hangisi genel ahlakı ve kamu düzenini korumak ve denetlemekle görevli kurumu ifade eder?

Hisbe

Şurta

Muhtesib

Müsadere

Humus

Açıklama:

Hisbe, Kuran-ı Kerim’de yer alan ‘iyiliği emretmek, kötülükten sakındırmak’ prensibi uyarınca, genel ahlakı ve kamu düzenini korumak ve denetlemekle görevli kurumu ifade eder. Buna göre doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Ünite 7

Soru 1

Ordu sözcüğünün Türkçe anlamı aşağıdakilerden hangisidir?

Savaşmak için bir araya gelen insan topluluğu

Ceyş ve cünd ile bir araya gelmek

Lider komutasında toplanmak

Hakanın otağının kurulduğu yer

Bir yerde toplanan asker

Açıklama:

Türkçede hakanın oturduğu şehre veya otağının kurulduğu yere ordu denir. Ordunun Arapçadaki karşılıkları ise savaşmak için bir araya gelen insan topluluğu ve yardımcıları anlamındaki ceyş ve cünd ile bir araya gelmek, toplanmak anlamındaki askerdir. Doğru yanıt D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 2

Medine döneminde saldırganları cezalandırmak,
Düşman güçlerinin birleşmesini önlemek,
Yol ve ticaret güvenliğini sağlamak,
Yeni topraklar fethetmek,
İslam Dinini korumak,

Hangisi/hangileri Hz. Peygamber’in askeri kurumlar oluşturmasının nedenleri arasındadır?

I, II, III ve V

I, II, III ve IV

I, III, IV ve V

III ve IV

Yalnız III

Açıklama:

Müslümanları yurtlarından çıkaran Mekkeli müşrikler düşmanlıklarını sürdürmeleri, Medine otlaklarına kadar ulaşan müşrik hücumları ensar ve muhacirlerin topraklarının istilâ edileceğinden endişe duymalarına sebep oluyordu. Bu saldırılara karşı koymak, her türlü dış tehlike ve tehdide karşı önlem alarak bu endişeleri gidermek gerekiyordu. Haksız saldırıya uğramaları sebebiyle savaşma izni verilen Müslümanlardan düşmana karşı hazırlıklı olmaları da isteniyordu. Bundan dolayı Hz. Peygamber Medine döneminde saldırganları cezalandırmak, düşman güçlerinin birleşmesini önlemek, yol ve ticaret güvenliğini sağlamak gibi çeşitli amaçlara yönelik bir dizi askerî harekât ve savaşa girişerek askerî kurumların ortaya çıkmasının öncülüğünü yaptı. Doğru yanıt A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 3

Hz. Peygamber’in kendisinin katılmadığı, görev verdiği kumandanlarla sevk ve idare ettiği askeri birliklere verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

Gazve

Megazi

Seriyye

Hamis

Meysere

Açıklama:

Ordunun sefer halindeki düzenini ifade eden ‘hamîs’ aynı zamanda beşli düzene karşılık geliyordu. Ordunun merkezinde başkumandanla onun muhafız kıtası bulunur ve bu kısma ‘kalbü’l-ceyş’ denirdi. Merkezin sağında yer alan birliklere ‘meymene’, solundaki birliklere ‘meysere’, önde bulunan zırhlı süvarilerden oluşan birliklere ‘talîa, mukaddeme, nezîre, pîşdar’, arkadaki birliklere ise ‘sâkatü’l-ceyş ve muahhira’ adları verilirdi. Gazve ile aynı kökten türeyen, savaş, savaş yeri, savaş anı gibi anlamlara gelen ‘megzâ’nın çoğulu olan megazî Hz. Peygamber’in gazve ve seriyyelerinin tamamını içerir. Hz. Peygamber’in bizzat katılmayıp görevlendirdiği kumandanlarla sevk ve idare ettiği seferlere askerî birlik, silahlı tim anlamında seriyye denir. Doğru yanıt C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 4

Emevi ordusunu oluşturan muvazzaf askerlerle birlikte savaşa giden ama maaş almayıp sadece ganimetten pay alanlara verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

Fürsan

Neffatun

Mütetavvia

Mukaddeme

Sakat’ül-ceyş

Açıklama:

Emevî ordusunun esasını, mürtezika denilen düzenli ve sürekli statüdeki muvazzaf askerler oluşturdu. Devletten düzenli maaş alan muvazzaf askerlerden hastalananların maaşları da aksatmaksızın ödenir, öldürülen veya ölenlerin hakları vârislerine intikal ederdi. Bunun yanında cihadın faziletinden istifade etmek amacıyla kendi arzularıyla cepheye gidenler de vardı ki, bunlara mütetavvia adı verilirdi. Bunlar maaş almayıp, sadece ele geçirilen ganimetten pay alırlar ve çoğu sınır boylarında inşa edilen ribâtlarda yaşardı.
Emevî ordusunda kılıç, kalkan ve mızrak taşıyan piyadelere müşât veya reccâle denilirdi. Kılıç, kalkan, mızrak, savaş baltası, yay ve ok kullanan süvariler ise fürsân adını alırlardı.
Emevîler zamanında İranlılardan beşli ta’biye usulü alındı. Buna göre ordu ortada başkumandanın emrinde savaşan birlikler ‘kalbü’l-ceyş’, sağ kanat ‘meymene’, sol kanat ‘meysere’, süvarilerden oluşan öncü birlikler ‘talîa veya mukaddeme’ ve artçı birliklerden ‘sâkatü’l-ceyş’ oluşuyordu. Doğru yanıt C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi her biri özel stratejik amaçları olan seriyyelerin sebep ve sonuçlarından biridir?

Mekke müşrikleriyle birlikte savaşmak

Medine’de yerleşim yerleri kurmak

İslam Dininden olmayanları cezalandırmak

Komşu devletlerle silah ticareti yapmak

İslam’a davet etmek ve putları yıkmak

Açıklama:

Her biri özel stratejik amaçları olan askerî operasyonlar olan seriyyeler sebep ve sonuçları bakımından dört ana grupta toplanabilir:

Suriye ticaret yolunu kontrol altına almaya yönelik olarak Kureyş kervanlarının takip edilerek ekonomik ve siyasal ambargo stratejisi uygulanması için gönderilenler.
Medine’nin iç ve dış güvenliğini sağlamaya yönelik olarak, Mekke müşriklerinden ve Medine civarındaki düşman kabilelerden gelen saldırıları karşılamak, yerinde bastırmak ya da gerçekleşen saldırılara cevap amacını taşıyanlar.
İstihbarat toplamak ve keşif yapmak amacıyla gönderilenler.
İslâm’a davet, İslâm düşmanlarını cezalandırmak ve Lât gibi putları yıkmak gibi özel görevlerle gönderilenler. Doğru yanıt E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 6

Orduda her türlü ilaç ve tıbbi aletin bulunduğu seyyar hastaneye benzer birimler hangi dönemden itibaren oluşmaya başlamıştır?

Fatımiler

Emeviler

Abbasiler

Büveyhıler

Memlükler

Açıklama:

Abbasî ordusunda kuşatma silahlarının yapımı ve onarımıyla ilgili teknik elemanların yanında marangoz ve duvarcı gibi çeşitli zanaat erbabından oluşan istihkâm sınıfı daha da geliştirilmişti. Mancınık mühendislerinin başı emîrü’l-mancınîkıyyîn idi. Bu dönemden itibaren tıbbın gelişimine paralel olarak orduda her türlü ilaç ve tıbbî aletin bulunduğu seyyar hastane denilebilecek birimler oluşturuldu; veterinerler görevlendirildi. Doğru yanıt C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 7

Türk gençler Abbasi ordusunda hangi birliklerde görevlendirilmişlerdir?

Süvari

Muhafız

Muvazzaf

Geri hizmet

Artçı birlik

Açıklama:

Abbasîlerde Türklerin askere alınmasına ikinci halife Ebû Ca’fer el Mansûr’dan itibaren başlandı. Hârûnürreşîd muhafız birliklerine çok güvendiği Türk asıllı askerlere daha çok yer verdi. Ancak Abbasî ordusuna Türklerin yer almasıyla ilgili asıl süreç Arap ve İranlı askerlere karşı güveni sarsılan Me’mûn döneminde başladı. Me’mûn Türk gençlerinden, kısa süre sonra yaygınlaşan memlük asker sisteminin ilk örneği sayılabilecek özel birlikler kurdu. Onun zamanında Türk kumandanların emrindeki Türklerin sayısı 8.000-10.000 civarındaydı. Annesi Türk olan Mu’tasım-Billâh’ın ordunun büyük bölümünü Türk asıllı gençlerden oluşturması ve muhafız birliklerini onlardan kurmasıyla orduda Türk nüfuzu en yüksek seviyeye ulaştı. Doğru yanıt B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 8

İslam tarihinde Doğu Akdeniz sahillerinin büyük bölümünün fethi kimin zamanında gerçekleştirilmiştir?

Hz. Peygamber

Hz. Ebubekir

Hz. Osman

Hz. Ömer

Muaviye

Açıklama:

Alkame b. Mücezziz’in seferi istisna edilirse ilk deniz akınları ve donanma oluşturulması çabaları Hz. Ömer zamanında başladı. Bu dönemde gerçekleştirilen fetihler sonunda Müslümanlar Doğu Akdeniz sahillerinin büyük bir bölümünü fethettiler. Doğru yanıt D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 9

Hz. Peygamberin deniz seferi ile ilgili müjdesi

Hiç kimsenin sefere zorlanmaması

Hz. Osman’ın ikna edilmesi

Muaviye’nin yanında eşinin olması

Sahillerin askeri bakımdan takviye edilmesi

Hangisi/Hangileri Kıbrıs’ın barış yoluyla fethedilmesinin nedenleri arasında yer alır?

Yalnız V

I, II ve III

I, III, IV ve V

II, III, IV ve V

I, II, III, IV ve V

Açıklama:

Halifeliğinin ilk yıllarında Muâviye’nin denize açılma isteğini Hz. Ömer gibi kabul etmeyen Hz. Osman 27 (647-648) yılında Kıbrıs’a sefer konusunda ikna edildi. Sahillerin askerî bakımdan takviye edilmesi, Muâviye’nin yanına eşini de alması ve kimseyi sefere zorlamaması ileri sürülen şartlar arasındaydı. 28 (648-649) yılında çok sayıda gemi İskenderiye ve Akkâ’dan denize açıldı. Kıbrıs barış yoluyla fethedilerek yıll144ık 7200 altın vergiye bağlandı. Doğru yanıt E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 10

Mısır Valisi Abdullah b. Sa’d’ın kumandasındaki İslâm donanmasının Finike açıklarında Bizans donanmasını yenmesinin en önemli sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

Müslümanlara İstanbul yolu açıldı

Müslümanlarca ilk kez barut kullanıldı

Bizans İmparatorluğu ile barış yapıldı

Doğu Akdeniz’de Müslüman donanması güçlendi

Akka Kalesi ve Akka Limanı inşa edildi

Açıklama:

Kıbrıs’ın fethinden sonra Müslümanlar Mısır ve Suriye’deki üslerden deniz seferleri düzenlemeye başladılar. Alınan tedbirler ve izlenen strateji kısa sürede sonuç verdi. Mısır Valisi Abdullah b. Sa’d’ın kumandası altında yaklaşık 300 gemilik İslâm donanması Antalya’nın Finike ilçesi açıklarında Herakleios’un oğlu II. Kostans’ın kumandasındaki 500 parçadan oluşan Bizans donanmasını büyük bir yenilgiye uğrattı. Gemilerin çokluğu sebebiyle gemi direkleri anlamında Zâtü’s-savârî adıyla anılan ve Bizans’ın Doğu Akdeniz’deki hâkimiyeti sona erdiren bu savaş Müslümanların ilk büyük deniz zaferidir. Böylece Bizans’a üstün gelecek donanmayı oluşturan Müslümanlara İstanbul yolu açıldı. Doğru yanıt A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Asker sayısı az veya çok olsun, savaş ya da başka amaçla hareket edilsin, çarpışma olsun veya olmasın Hz. Peygamber’in bütün seferlerine kelime anlamı akın, saldırı ve din uğruna yapılan savaş anlamına gelen ne ad verilirdi?

Gazve ,

Talîa,

Mukaddeme,

Nezîre,

Pîşdar,

Açıklama:

Hz. Peygamber dönemindeki askerî yapılanma söz konusu olunca gazve ve seriye kavramlarının bilinmesi gerekir. Çoğulu gazavât olan gazve, akın, saldırı ve din uğruna yapılan savaş demektir. Asker sayısı az veya çok olsun, savaş ya da baş- ka amaçla hareket edilsin, çarpışma olsun veya olmasın Hz. Peygamber’in bütün seferlerine gazve denir. Hz. Peygamber’in bizzat yönettiği gazvelerin sayısı yirmi yedidir. Bunlardan yalnız dokuzunda savaş meydana gelmiştir. Gazvelerin ilki 2. yılın Safer ayındaki (Ağustos 623) Veddan Gazvesi, sonuncusu da 9. yılın Receb ayındaki (Ekim 630) Tebük Gazvesi’dir.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Câhiliye devrinde olduğu gibi ilk orduların kurulmaya başladığı İslâmî dönemde de ağırlık ve büyüklüğüne göre değişen çeşitli kalkanlar kullanılıyordu. Çok sayıda askerin arkasına sığınarak surlara yaklaşmak için kullandıkları büyük kalkanlara ne ad verilirdi?

Sebûğ,

El-kaf,

Müveşşah,

Me’sûr,

Hacefe,

Açıklama:

Câhiliye devrinde olduğu gibi İslâmî dönemde de ağırlık ve büyüklüğüne göre değişen çeşitli kalkanlar kullanılıyordu. Çok sayıda askerin arkasına sığınarak surlara yaklaşmak için kullandıkları büyük kalkanlara ‘el-kaf ’ denilirdi. Okçulu- ğuyla tanınan Ebû Talha el-Ensârî, Uhud Gazvesi’nde üç adet kalkanı olan Hz. Peygamber’i deriden kalkanıyla korudu.

Doğru Cevap: B

Soru 13

Hz. Ömer döneminde kurulan , Dîvânü’l-atâ adlı teşkilâtın kuruluş amacı neydi?

Düzenli ordu birliklerini eğitmek,

Halifeye yönetim işlerinde danışmanlık yapmak,

Vergi gelirlerini hak edenlere dağıtmak,

Savaş ganimetlerini askerler arasında paylaştırmak,

İslam devletinin diğer devletler ile çeşitli ilişkilerini düzenlemek,

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 14

İslam ordusunda ilk defa "askerî kadılık" görevini başlatan halife kimdi?

Hz.Osman,

Hz.Ebubekir,

Hz.Ali,

Hz.Ömer,

Muaviye,

Açıklama:

Bu arada ordunun defterleri de tutularak dü- zenli orduya geçişin temeli atıldı. Böylece orduyu bir kurum haline getiren ve ma- aşlı askerlerden düzenli bir ordu kuran Hz. Ömer, askerlerin ticaret veya ziraatla uğraşmasını yasakladı ve Ebü’d-Derdâ’yı Suriye’deki bir askerî birliğe kadılcünd tayin ederek askerî kadılık görevini de başlattı.

Doğru Cevap: D

Soru 15

Emevî ordusunun esasını teşkil eden, devletten düzenli maaş alan, düzenli ve sürekli statüdeki muvazzaf askerlere ne ad verilirdi?

Meymene,

Kalbü’l-ceyş,

Sâkatü’l-ceyş,

Mukaddeme,

Mürtezika,

Açıklama:

Hz. Ömer’in başlattığı askerî örgütlenmeyi oluşan yeni şartlara göre geliştiren Emevî halifeleri zorunlu askerlik sistemini getirdiler. Emevîlerden itibaren Dîvânü’l-cünd askerlik işlerine tahsis edildi ve kabilelere göre kayıt sistemi sürdürüldü. Bundan dolayı Emevî ordusunun esasını, mürtezika denilen düzenli ve sürekli statüdeki muvazzaf askerler oluşturdu. Devletten düzenli maaş alan muvaz- zaf askerlerden hastalananların maaşları da aksatmaksızın ödenir, öldürülen veya ölenlerin hakları vârislerine intikal ederdi.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Abbasi ordusunda bulunan "sâhibü’l-akbâzlar'ın" görevleri neydi?

Ganimetleri toplayıp taksim ederlerdi,

Haberleşmeyi sağlarlardı,

Askerlerin moral gücünü yükselten konuşmalar yaparlardı,

Askerlere cesaret ve fedakârlık öyküleri anlatırlardı,

Savaştıkları toplulukları İslâm’a davet etme görevi yaparlardı,

Açıklama:

Orduda cihadın faziletini anlatarak kahramanlık duygularını harekete geçiren ve askerlerin moral gücünü yükselten hatip, vâiz ve karîlerin yanında kahramanlık şiirleri okuyan şairlerle geçmişte savaş meydanlarındaki cesaret ve fedakârlık örneklerini anlatan kıssacılar görevlendirildi. Orduda ayrıca kâtipler, ganimetleri toplayıp taksim eden sâhibü’l-akbâzlar, elçiler, tercümanlar, İslâm’a çağıran duâtlar, süratle hareket edip kumandanlar arasında haberleşmeyi sağlayan suât adlı görevliler de bulunuyordu. Çok eski tarihlerden itibaren ordularda askerî bando olarak nitelendirilebilecek bir mûsiki takımı da bulunuyordu.

Doğru Cevap: A

Soru 17

İlk defa İslam donanmasının İstanbul'a kadar gelmesi ve Bizansın başkenti olan istanbul'u kuşatması kim tarafından gerçekleştirilmiştir?

Hz.Ömer,

Muaviye,

Halife Velid,

Halife Abdülmelik,

Hz.Osman,

Açıklama:

Muâviye halife olunca denizciliğe daha çok önem verdi. Kaynaklarda Muâviye’nin İskenderiye ve bütün sahil şehirlerinde gemiler hazırlattığı ve İstanbul kuşatma- sında biner süvari taşıyan 300 büyük gemi, 5000 kadar da yüzer kişi taşıyan hareket kabiliyeti yüksek hafif gemilerin bulunduğu kaydedilir. Bu rakamlar biraz abartılı olsa da Emevîlerin ilk döneminde İslam donanmasındaki gemi sayısının 1700’e ulaştığı bilinmektedir. 669 yılında İstanbul’u kuşatan Müslümanlar bir ne- tice alamadılarsa da, Bizans başkentine deniz yoluyla ulaşabileceklerini gösterdiler.

Doğru Cevap: B

Soru 18

Akdeniz’de Müslümanların üstünlüğü ele geçirmelerine yol açan gelişme neydi?

İspanya'da Endülüs Emevi Devletinin kurulması,

Rodos ve Sardunya adalarının fethi,

Girit ve Sicilya adalarının ala geçirilmesi,

Fas,Tunus ve Cezayir'in ele geçirilmesi,

Mısır'da Bir müslüman Türk devletinin kurulması,

Açıklama:

Abbasîlerden ayrı olarak İdrîsîlerin Fas’ta (788), Ağlebîlerin Tunus’ta (800) birer denizci devlet olarak bağımsızlıklarını ilan etmelerinden sonra, İslâm donanması- nı Akdeniz’de temsil etmeye başlandı. Endülüs’ten sürülen 10.000 kadar denizci bir süre İskenderiye’de kaldıktan sonra 827’de reisleri Ebû Hafs el-Bellûtî kumandasında kırk parça gemiyle Girit’e gelerek adayı fethettiler. Kandiye şehrini kurarak bir tersane inşa ettiler. Ağlebîler de Sicilya’nın fethini tamamladılar (902). Stratejik bakımdan önemli bu iki adanın fethi Akdeniz’de Müslümanların üstünlüğü ele geçirmelerine yol açtı. Bundan sonra Müslümanlar yaklaşık bir buçuk asır boyunca Ege denizini kontrol altında tutarak Bizans deniz gücünü etkisiz hale getirdiler.

Doğru Cevap: C

Soru 19

Bizans’ın Doğu Akdeniz’deki hâkimiyetini sona erdiren ve Müslümanların ilk büyük deniz zaferi olup Müslümanlara İstanbul yolunu açan deniz savaşı aşağıdakilerden hangisidir?

Messina,

El-milâha,

Dîvânü’l-ceyş,

Zâtü’s-savârî,

Dârü’s-sınâa,

Açıklama:

Müslümanlar Mısır ve Suriye’deki üslerden deniz seferleri düzenlemeye başladılar. Alınan tedbirler ve izlenen strateji kısa sürede sonuç verdi. Mısır Valisi Abdullah b. Sa’d’ın kumandası altında yaklaşık 300 gemilik İslâm donanması Antalya’nın Finike ilçesi açıklarında Herakleios’un oğlu II. Kostans’ın kumandasındaki 500 parçadan oluşan Bizans donanmasını büyük bir yenilgiye uğrattı. Gemilerin çokluğu sebebiyle gemi direkleri anlamında Zâtü’s-savârî adıyla anılan ve Bizans’ın Doğu Akdeniz’deki hâkimiyeti sona erdiren bu savaş Müslümanların ilk büyük deniz zaferidir. Böylece Bizans’a üstün gelecek donanmayı oluşturan Müslümanlara İstanbul yolu açıldı.

Doğru Cevap: D

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi; devlet tasarrufunda olan arazi ve taşınmaz malların mülkiyet, faydalanma veya işletme haklarının şahıslara devri olan "ikta"sisteminin yararları arasında sayılamaz?

İslâmiyet’in yayılmasını hızlandırmak,

Fetihleri teşvik etmek ,

Ölü arazilerin canlandırılmasını sağlamak,

Fethedilen uç bölgelere müslümanların iskânını sağlamak,

Devletin üst düzey yöneticilerinin maaşlarını karşılamak,

Açıklama:

Hz. Peygamber İslâmiyet’in yayılmasını hızlandırmak, fetihleri teşvik etmek ve ölü arazilerin canlandırılmasını sağlamak başta olmak üzere çeşitli sebeplerle çok sayıda kişiye iktâ vermiştir. . Hz. Osman döneminde daha farklı bir yol izlenmiş ve benimsenen iktâ politikasıyla çok sayıda Arap kabilesinin Doğu Akdeniz sahil şeridi gibi fethedilen uç bölgelere iskânı sağlanmış, iç bölgelerde ise savaş ganimeti olarak ele geçirilen servetle ölü araziler canlandırılarak ülkenin tarıma uygun bölgelerini: ziraat alanında kalkındırmak hedeflenmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi ordunun önünde bulunan zırhlı süvarilere verilen adlardan birisi değildir?

Talîa

Pişdar

Muahhira

Nezîre

Mukaddeme

Açıklama:

Ordunun merkezinde başkumandanla onun muhafız kıtası bulunur ve bu kısma ‘kalbü’lceyş’ denirdi. Merkezin sağında yer alan birliklere ‘meymene’, solundaki birliklere ‘meysere’, önde bulunan zırhlı süvarilerden oluşan birliklere ‘talîa, mukaddeme, nezîre, pîşdar’, arkadaki birliklere ise ‘sâkatü’l-ceyş ve muahhira’ adları verilirdi.

Doğru Cevap: C

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi “akın, saldırı ve din uğruna yapılan savaş” anlamına gelmektedir?

Ordu

Gazve

Seriyye

Debbâbe

Hacefe

Açıklama:

Çoğulu gazavât olan gazve, akın, saldırı ve din uğruna yapılan savaş demektir. Asker sayısı az veya çok olsun, savaş ya da başka amaçla hareket edilsin, çarpışma olsun veya olmasın Hz. Peygamber’in bütün seferlerine gazve denir.

Doğru Cevap: B

Soru 23

Hz. Peygamberin bizzat yönettiği gazvelerin sayısı kaçtır?

Açıklama:

Hz. Peygamber’in bizzat yönettiği gazvelerin sayısı yirmi yedidir. Bunlardan yalnız dokuzunda savaş meydana gelmiştir. Gazvelerin ilki 2. yılın Safer ayındaki (Ağustos 623) Veddan Gazvesi, sonuncusu da 9. yılın Receb ayındaki (Ekim 630) Tebük Gazvesi’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 24

Aşağıdakilerden hangisi Hz. Peygamber’in bizzat katılmayıp görevlendirdiği kumandanlarla sevk ve idare ettiği seferleri ifade etmektedir?

Gazve

Ordu

Hacefe

Seriyye

Debbâbe

Açıklama:

Hz. Peygamber’in bizzat katılmayıp görevlendirdiği kumandanlarla sevk ve idare ettiği seferlere askerî birlik, silahlı tim anlamında seriyye denir. Bu askerî birlikler, görevleri icabı çok defa geceleyin yol almaları, gizli hareket etmeleri ve baskın şeklinde harekât planı yürütmelerinden dolayı bu adı almışlardır. Harekât planları, asker sayısı ve eylem biçimleri açısından gazve ile seriyye arasında fark varsa da bu iki terim arasındaki en belirleyici unsur Hz. Peygamber’in bizzat kumanda edip etmemesidir.

Doğru Cevap: D

Soru 25

Aşağıdakilerden hangisi çok sayıda askerin arkasına sığınarak surlara yaklaşmak için kullandıkları büyük kalkanları ifade etmektedir?

El-kaf

Hacefe

Debbâbe

Miğfer

Ribat

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 26

641 yılında fey (vergi) gelirlerini hak edenlere dağıtmak için Dîvânü’l-atâ adlı teşkilâtı oluşturan kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Hz. Ali

Hz. Ömer

Hz. Osman

Hz. Ebû Bekir

Muâviye b. Ebû Süfyân

Açıklama:

Hz. Ömer, 641 yılında fey (vergi) gelirlerini hak edenlere dağıtmak için Dîvânü’l-atâ adlı teşkilâtı oluşturdu. Bu arada ordunun defterleri de tutularak düzenli orduya geçişin temeli atıldı. Böylece orduyu bir kurum haline getiren ve maaşlı askerlerden düzenli bir ordu kuran Hz. Ömer, askerlerin ticaret veya ziraatla uğraşmasını yasakladı ve Ebü’d-Derdâ’yı Suriye’deki bir askerî birliğe kadılcünd tayin ederek askerî kadılık görevini de başlattı.

Doğru Cevap: B

Soru 27

Maaş almadıkları halde, sadece ele geçirilen ganimetten pay almak amacıyla kendi arzularıyla cepheye giden kişilere verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

Süvari

Reccâle

Mürtezika

Neffâtûn

Mütetavvia

Açıklama:

Emevîlerden itibaren Dîvânü’l-cünd askerlik işlerine tahsis edildi ve kabilelere göre kayıt sistemi sürdürüldü. Bundan dolayı Emevî ordusunun esasını, mürtezika denilen düzenli ve sürekli statüdeki muvazzaf askerler oluşturdu. Devletten düzenli maaş alan muvazzaf askerlerden hastalananların maaşları da aksatmaksızın ödenir, öldürülen veya ölenlerin hakları vârislerine intikal ederdi. Bunun yanında cihadın faziletinden istifade etmek amacıyla kendi arzularıyla cepheye gidenler de vardı ki, bunlara mütetavvia adı verilirdi. Bunlar maaş almayıp, sadece ele geçirilen ganimetten pay alırlar ve çoğu sınır boylarında inşa edilen ribâtlarda yaşardı.

Doğru Cevap: E

Soru 28

Askerlikle ilgili işleri yürüten Dîvânü’l-ceyş’in, Meclisü’t-takrîr ve Meclisü’l-mukabele adıyla ikiye ayrılması hangi dönemde meydana gelmiştir?

Abbasîler dönemi

Emevîler dönemi

Fatımîler dönemi

Hz. Peygamber Dönemi

Hulefâ-yi Râşidîn Dönemi

Açıklama:

Abbasîlerde askerlikle ilgili işleri yürüten Dîvânü’l-ceyş Meclisü’t-takrîr ve Meclisü’l-mukabele adıyla ikiye ayrıldı. Bunların ilki askerlerin ücretleriyle ödeme zamanlarını tespit eder, ikincisi ise askere alınanların kayıtlarını tutardı.

Doğru Cevap: A

Soru 29

Ortaçağda Müslüman devletler ile gayri Müslim devletlerarasında sınır teşkil eden askerî maksatlarla tahkim edilmiş şehir ve kalelerin bulunduğu uç bölgeler ile geçiş noktalarına verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

İktâ

Ribat

Sugûr

Arsenal

Dârü’s-sınâa

Açıklama:

Ortaçağda Müslüman devletler ile gayri Müslim devletlerarasında sınır teşkil eden askerî maksatlarla tahkim edilmiş şehir ve kalelerin bulunduğu uç bölgelere ile geçiş noktalarına sugûr denilir. Emevîler zamanında iskân edilmeye ve müstahkem yerlere kurulmaya başlanan bu uç bölgeleri zaman içinde merkezi Maraş olan es-Sugûrü’ş-Şâmiyye ve merkezi Malatya olan es-Sugûrü’l-Cezîriyye olmak üzere ikiye ayrıldı.

Doğru Cevap: C

Soru 30

Müslümanların ilk büyük deniz zaferi olan ve Bizans’ın Doğu Akdeniz’deki hâkimiyeti sona erdiren savaş aşağıdakilerden hangisidir?

Bedir savaşı

Mute Savaşı

Hendek savaşı

Zâtü’s-savârî savaşı

Kadisiye savaşı

Açıklama:

Mısır Valisi Abdullah b. Sa’d’ın kumandası altında yaklaşık 300 gemilik İslâm donanması Antalya’nın Finike ilçesi açıklarında Herakleios’un oğlu II. Kostans’ın kumandasındaki 500 parçadan oluşan Bizans donanmasını büyük bir yenilgiye uğrattı. Gemilerin çokluğu sebebiyle gemi direkleri anlamında Zâtü’s-savârî adıyla anılan ve Bizans’ın Doğu Akdeniz’deki hâkimiyeti sona erdiren bu savaş Müslümanların ilk büyük deniz zaferidir. Böylece Bizans’a üstün gelecek donanmayı oluşturan Müslümanlara İstanbul yolu açıldı.

Doğru Cevap: D

Soru 31

Ortaçağda en büyük tersane aşağıdakilerden hangisinde kurulmuştu?

Bağdat

fiam

İskenderiye

Kurtuba

Cidde

Açıklama:

İslâm tarihinde Askerî teşkilatın oluşum sürecini tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 32

Askerî iktâ sistemini aşağıdakilerden hangisi başlamıştır?

Selçuklular

Büveyhîler

Fatımîler

Emevîler

Eyyûbîler

Açıklama:

İslâm tarihinde Askerî teşkilatın oluşum sürecini tanımlayabileceksiniz.
Zamanla daha da yaygınlaşan bu uygulama özellikle kumandanlara verilen iktâlardan dolayı büyük huzursuzluklara sebep
oldu. Büveyhîlerin Bağdat’ı istilâsı, iktâ sisteminin tarihî seyri açısından önemlidir.
Bundan sonra bazı imtiyazların hizmetlerine karşılık komutanlara tanınmasıyla
askerî iktâ sistemine geçildi

Doğru Cevap: B

Soru 33

Ortaçağda kılıç yapımıyla ünlü olan millet aşağıdakilerden hangisidir?

Berberîler

Yahudiler

Çinliler

Mısırlılar

Türkler

Açıklama:

Abbasîler döneminde Türklerin orduya katılmalarını anlatabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 34

Aşağıdakilerden hangisi zırhlı aracın ilk örneği sayılabilir?

Debbâbe

Müveşşah

Miğfer

Fiddâ

Beyzâ

Açıklama:

İslâm tarihinde Askerî teşkilatın oluşum sürecini tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 35

Hz. Peygamber’in bizzat kumanda ettiği son gazve aşağıdakilerden hangisidir?

Veddân

Mekke

Uhud

Bedir

Tebük

Açıklama:

İslâm tarihinde Askerî teşkilatın oluşum sürecini tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 36

İlk deniz seferinin kimin zamanında yapıldğı ve hangi adanın fethedildiğiaşağıdakilerden hangisinde sırasıyla ve birlikte verilmiştir?

Muaviye b. Ebû Süfyan, Rodos

Hz. Ömer, Kıbrıs

Hz. Ali, Sicilya

Hz. Osman, Kıbrıs

Hz. Ebû Bekir, Girit

Açıklama:

İslâm tarihinde Askerî teşkilatın oluşum sürecini tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 37

Ortaçağ İslâm dünyasında ilk defa düzenli ordu kurulması adımını aşağıdakilerden hangisi atmıştır?

Hz. Ebû Bekir

Hz. Osman

Hz. Ali

Muâviye b. Ebû Süfyân

Hz. Ömer

Açıklama:

İslâm tarihinde Askerî teşkilatın oluşum sürecini tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 38

Ortaçağ İslâm dünyasında daimi statüdeki askerlere ne ad verilir?

Mevâlî

Müşât

Mürtezika

Reccâle

Mütetavvia

Açıklama:

İslâm tarihinde Askerî teşkilatın oluşum sürecini tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 39

Ortaçağda askerlik işleriyle ilgilenen divan aşağıdakilerden hangisidir?

Dîvanülinşâ

Dîvanülceyş

Dîvanülmâl

Dîvanürresâil

Dîvanülharaç

Açıklama:

İslâm tarihinde Askerî teşkilatın oluşum sürecini tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 40

Aşağıdakilerde hangisi İslamiyet öncesi Arabistan'daki askeri kurumlara verilen isimdir?

Ceyş

Cünd

Kıyâde

Meysere

Meymene

Açıklama:

İslâmiyet öncesi Arabistan’da Mekke’de ordu komutanlığı anlamına gelen kıyâde gibi bazı örnekler dışında askerî kurumlar da oluşmamıştı. Mensup oldukları kabilenin sosyal yapısına uygun bir hayat süren Araplar bazen topraklarını koruma ihtiyacı duyuyorlardı. Bu durumda geçici olarak eli silah tutan erkekler kılıç, ok, mızrak ve kalkan gibi o dönemin bili-nen silahlarıyla, yaya veya süvari olarak kabile liderinin komutasında düşmanla savaşıyorlardı.

Doğru Cevap: C

Soru 41

Aşağıdakilerden hangisi Arap ordusunda önde bulunan zırhlı süvarilerden oluşan birliklere verilen adların dışında kalır?

Talîa

Mukaddeme

Nezîre

Pîşdar

Muahhira

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 42

I. Mekke’de yaşanan acı deneyim
II. Müslümanları yurtlarından çıkaran Mekkeli müşrikler düşmanlıklarını sürdürmeleri
III. Medine otlaklarına kadar ulaşan müşrik hücumları
IV. Saldırılara karşı koymak, her türlü dış tehlike ve tehdide karşı önlem almak
V. Haksız saldırıya uğramaları sebebiyle savaşma izni verilen Müslümanlardan düşmana karşı hazırlıklı olmalarının istenmesi
Yukarıdaki nedenlerden hangisi/hangileri Hz. Peygamber’in askeri bakımdan güçlü olmak gerektiği düşüncesine sahip olmasını sağlamış ve askeri kurumların ortaya çıkmasında önemli rol oynamıştır?

I, II, III ve IV

I, II, III ve V

I, II, IV ve V

I, II, III, IV ve V

II, III, IV ve V

Açıklama:

Başkalarıyla ilişkilerinde iyiliği ve barışı esas alan Hz. Peygamber, özellikle Mekke’de yaşanan acı deneyimden dolayı askerî bakımdan güçlü olmanın gerektiğini düşünüyordu. Müslümanları yurtlarından çıkaran Mekkeli müşrikler düşmanlıklarını sürdürmeleri, Medine otlaklarına kadar ulaşan müşrik hücumları ensar ve muhacirlerin topraklarının istilâ edileceğinden endişe duymalarına sebep oluyordu. Bu saldırılara karşı koymak, her türlü dış tehlike ve tehdide karşı önlem alarak bu endişeleri gidermek gerekiyordu. Haksız saldırıya uğramaları sebebiyle savaşma izni verilen Müslümanlardan düşmana karşı hazırlıklı olmaları da isteniyordu. Bundan dolayı Hz. Peygamber Medine döneminde saldırganları cezalandırmak, düşman güçlerinin birleşmesini önlemek, yol ve ticaret güvenliğini sağlamak gibi çeşitli amaçlara yönelik bir dizi askerî harekât ve savaşa girişerek askerî kurumların ortaya çıkmasının öncülüğünü yaptı.

Doğru Cevap: D

Soru 43

İslam devletlerinde zorunlu akserlik sistemi hangi dönemde ortaya çıkmıştır?

Emeviler Dönemi

Abbasiler Dönemi

Eyyubiler Dönemi

Gazneliler Dönemi

Karahanlılar Dönemi

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 44

Emevi ordusunda kılıç, kalkan, mızrak, savaş baltası, yay ve ok kullanan süvarilere ne ad verilirdi?

Neffâtûn

Fürsân

Kalbü'l-ceyş

Sâkatü'l-ceyş

Haresü'l-halîfe

Açıklama:

Emevi ordusunda kılıç, kalkan, mızrak, savaş baltası, yay ve ok kullanan süvariler ise fürsân adını alırlardı.

Doğru Cevap: B

Soru 45

Hangi dönemde askerlikle ilgili işleri yürüten Dîvânü’l-ceyş Meclisü’t-takrîr ve Meclisü’l-mukabele adıyla ikiye ayrılmıştır?

Emeviler Dönemi

Büveyhîler Dönemi

Abbasiler Dönemi

Safevîler Dönemi

Murabıtlar Dönemi

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 46

Abbasi ordusunda kimin döneminde Türk nüfuzu en yüksek seviyeye ulaşmıştır?

Me’mûn

Hârûnürreşîd

Mansûr

Mütevekkil-Alellah

Mu’tasım-Billâh

Açıklama:

Annesi Türk olan Mu’tasım-Billâh’ın ordunun büyük bölümünü Türk asıllı gençlerden oluşturması ve muhafız birliklerini onlardan kurmasıyla orduda Türk nüfuzu en yüksek seviyeye ulaştı.

Doğru Cevap: E

Soru 47

Abbasî ordusuna Türklerin yer almasıyla ilgili asıl süreç kimin döneminde başlamıştır?

Hârûnürreşîd

Mütevekkil-Alellah

Mansûr

Me'mûn

Mu’tasım-Billâh

Açıklama:

Abbasîlerde Türklerin askere alınmasına ikinci halife Ebû Ca’fer el-Mansûr’dan itibaren başlandı. Hârûnürreşîd muhafız birliklerine çok güvendiği Türk asıllı askerlere daha çok yer verdi. Ancak Abbasî ordusuna Türklerin yer almasıyla ilgili asıl süreç Arap ve İranlı askerlere karşı güveni sarsılan Me’mûn döneminde başladı.

Doğru Cevap: D

Soru 48

İslam dünyasında ilk deniz akınları ve donanma oluşturulması çabaları kimin döneminde başlamıştır?

Hz. Ömer

Hz. Ali

Hz. Muhammed

Hz. Osman

Hz. Ebu Bekir

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 49

I. Sur
II. Trablusşam
III. Akka
IV. Ravza Adası
V. İskenderiye
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri İslam tarihinde donanma için gemi inşa edilen ilk yerler arasında yer alır?

I, II, III ve IV

I, II, III, IV ve V

II, III, IV ve V

I, III, IV ve V

I, II, IV ve V

Açıklama:

İslam tarihinde ilk gemiler fethedilen ve denize kıyısı olan Suriye, Mısır sahil kentlerinde ve Nil nehrindeki Ravza Adası’nda inşa edildi. Gemilerin önemli bir kısmı İskenderiye, küçük çaplı olanları ise Sur, Akka ve Trablusşam tersanelerinde yapılıyordu.

Doğru Cevap: B

Soru 50

Ortaçağda en büyük tersane aşağıdakilerden hangisinde kurulmuştu?

Kurtuba

Cidde

Bağdat

Şam

İskenderiye

Açıklama:

Bir zamanlar dünyanın en büyük birkaç şehrinden biri olan İskenderiye’de Müslümanlar fethettiklerinde dönemin en büyük tersanesi vardı. Bizans döneminde Akdeniz’in en canlı pazarlarından biri olan şehirde en gelişmiş sanayi gemi yapımıydı. Bununla birlikte gemi malzemesinin neredeyse tamamına yakını Mısır dışından Lübnan, Suriye, Yemen, Güney Anadolu ve Orta Afrika’dan sağlanıyordu.

Doğru Cevap: E

Soru 51

Ortaçağda kılıç yapımıyla ünlü olan millet aşağıdakilerden hangisidir?

Mısırlılar

Türkler

Berberîler

Yahudiler

Çinliler

Açıklama:

Eskiden beri kahramanlığın, bağımsızlığın ve gücün temsilcisi sayılan kılıç düz ve eğri olmak üzere ikiye ayrılır. Bunlardan düzlerin iki, eğrilerin bir tarafı keskindir. Eğri kılıçların diğerlerinden daha kısa, uç bölümü geniş, kavsinin içi keskin ve gittikçe enlileşerek daha ağır bir silah görünümünde olanlarına pala denir. Düz kılıç kadar yaygın olmayan ve Ortaçağ’da İslâm kılıcı, Arap kılıcı, daha çok da Türk kılıcı adlarıyla ün kazanan eğri kılıç Yakındoğu’da ortaya çıkarak yaygınlaşmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 52

Askerî iktâ sistemini aşağıdakilerden hangisi başlamıştır?

Emevîler

Eyyûbîler

Selçuklular

Büveyhîler

Fatımîler

Açıklama:

Büveyhîlerin Bağdat’ı istilâsı, iktâ sisteminin tarihî seyri açısından önemlidir. Bundan sonra bazı imtiyazların hizmetlerine karşılık komutanlara tanınmasıyla askerî iktâ sistemine geçildi.

Doğru Cevap: D

Soru 53

Aşağıdakilerden hangisi zırhlı aracın ilk örneği sayılabilir?

Beyzâ

Debbâbe

Müveşşah

Miğfer

Fiddâ

Açıklama:

Debbâbe ilkel ve basit bir tür zırhlı araç sayılabilecek kuşatma silahıdır. Kalın ve sıkı ahşaptan
tekerlekli olarak yapılırdı. Üzeri taşıdığı askerlerin surlardan atılan ateşten ve taşlardan korunması için
kalaslarla örtülüp yanmaya karşı özel terbiye edilmiş deri ve köseleyle kaplanır ve Kale duvarlarına tırmanmak için kullanılırdı.

Doğru Cevap: B

Soru 54

Abbasî ordusunda Türkler ilk defa hangi halife zamanında yer almaya başlamışlardır?

Hârûnürreşîd

Mehdî

Mansûr

Mu’tasım

Seffâh

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 55

Hz. Peygamber’in bizzat kumanda ettiği son gazve aşağıdakilerden hangisidir?

Mekke

Uhud

Bedir

Tebük

Veddân

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 56

İlk deniz seferinin kimin zamanında yapıldğı ve hangi adanın fethedildiği aşağıdakilerden hangisinde sırasıyla ve birlikte verilmiştir?

Hz. Osman, Kıbrıs

Hz. Ebû Bekir, Girit

Muaviye b. Ebû Süfyan, Rodos

Hz. Ömer, Kıbrıs

Hz. Ali, Sicilya

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 57

Ortaçağ İslâm dünyasında ilk defa düzenli ordu kurulması adımını aşağıdakilerden hangisi atmıştır?

Hz. Ömer

Hz. Ebû Bekir

Hz. Osman

Hz. Ali

Muâviye b. Ebû Süfyân

Açıklama:

İlk defa düzenli ve sürekli orduya geçişin adımı Hz. Ömer zamanında atıldı. Emevîlerden itibaren Dîvânü’l-ceyş’e bağlı düzenli ordular kuruldu ve devletten maaş alan bu sınıfa mürtezika denildi.

Doğru Cevap: A

Soru 58

Ortaçağ İslâm dünyasında daimi statüdeki askerlere ne ad verilir?

Müşât

Mürtezika

Reccâle

Mütetavvia

Mevâlî

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 59

Ortaçağda askerlik işleriyle ilgilenen divan aşağıdakilerden hangisidir?

Dîvanü'l-mâl

Dîvanü'r-resâil

Dîvanü'l-haraç

Dîvanü'l-inşâ

Dîvanü'l-ceyş

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Ünite 8

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi bir İslam şehrindeki yönetim merkezi anlamında kulanılmaktadır?

Dârü’l-Erkam

Dârü’n-Nedve

Dârü’r-Rızk

Dârü’l-İmare

Dârü’t-Taâm

Açıklama:

Bir İslam şehrinin merkezini büyük cami, Dârü’l-imare denilen yönetim merkezi ve ticari faaliyetlerin sürdürüldüğü çarşı oluşturulmaktaydı. Doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 2

İslâm devletlerinde yaşayan gayrimüslimlerden alınan baş vergisi anlamına gelen ve İslâm ülkesinde bir yıldan daha uzun süre yaşayanların ödemesi gereken vergiye ne ad verilirdi?

Öşür

Cizye

Haraç

Avarız

Zekat

Açıklama:

Cizye, İslâm devletlerinde yaşayan gayrimüslimlerden alınan baş vergisidir. 630 yılında nazil olan ve İslâm ülkesinde yaşamak istediği halde Müslümanlığı kabul etmeyen gayrimüslimlere mâlî yükümlülük getiren ayetle sabit olmuştur. Bu ayetin inmesiyle birlikte Hz. Peygamber devrinden itibaren cizye vergisi alınmaya başlanmıştır. Cizye, gayrimüslim tebaa ile yapılan zimmet anlaşması sonucunda alınıyordu. İslâm ülkesinde bir yıldan daha uzun süre yaşayanların bu vergiyi ödemeleri gerekiyordu. Doğru cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 3

İslâm’ın ilk devirlerinden beri kullanılan, özellikle yazın sıcağından korunmak için toplumun hemen her kesimi tarafından sarığın altına giyilen ince başlığa ne ad verilirdi?

Kalansüve

İzâr

Cibab

Taylesan

Bürde

Açıklama:

Sarığın altına kalansüve adı verilen ince bir başlık daha giyilirdi. Bu başlık İslâm’ın ilk devirlerinden beri biliniyordu. Bilhassa yazın sıcağından korunmak için toplumun hemen her kesimi tarafından giyilirdi. Doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 4

Cahiliye döneminde Arap yarımadasında düğün, sünnet törenleri gibi toplumsal merasimlerin ve toplantıların yapıldığı yere ne ad verilirdi?

Dârü’l-Hikme

Dârü’l-Hadis

Dârü’t-Taâm

Dârü’l-Erkam

Dârü’n-Nedve

Açıklama:

Cahiliye döneminde Arap yarımadasında düğün, sünnet törenleri gibi toplumsal merasimlerin ve toplantıların yapıldığı yere Dârü’n-Nedve adı verilirdi. Doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 5

Hz. Peygamber ve İslâmın ilk döneminde bayram namazlarının topluca kılındığı geniş alana ne ad verilirdi?

Velime

el-Muhtare

Küttab

Musallâ

Kıyan

Açıklama:

Bayram namazları, her iki dinî bayramın vazgeçilmez unsuruydu. Hz. Peygamber devrinde bayram namazı geniş bir arazide, Musallâ denilen bir yerde kılınırdı. Doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 6

Yılbaşını simgeleyen Roş-ha-Şanah bayramı hangi halk tarafından kutlanmaktaydı?

İbraniler

Samiriler

Yahudiler

Ermeniler

Laponlar

Açıklama:

Yahudilerin en görkemli bayramlarından birisi yılbaşını simgeleyen Roş-ha-Şanah bayramı idi. Doğru cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 7

Hz. Peygamber’in hayatta olduğu döneme verilen isim nedir?

Asr-ı Evvel

Hilafet-i Ulya

Asr-ı Saadet

Dar-ı Beka

Asr-ı Gayb

Açıklama:

Hz. Peygamber’in hayatta olduğu döneme verilen isim Asr-ı Saadettir. Doğru cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi Hz. Peygamber devrinden itibaren daha küçük yaşta çocuklara okuma yazma öğretilen bir çeşit ilkokul anlamında kullanılan terimdir?

İdâdî

Küttab

Medrese

Mekteb-i Ulüm

Leyli Mektebi

Açıklama:

Çocuklar, Hz. Peygamber devrinden itibaren daha küçük yaşta iken bir nevi ilkokul denilebilecek küttablara gönderilirlerdi. Doğru cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 9

İslam toplumunda Beytü’l-Kıyan isimli mekanlar ne amaçla kullanılırdı?

Eğitim

Yardımlaşma

Tören

Beslenme

Eğlence

Açıklama:

Beytü’l-Kıyan adı verilen eğlence mekânlarında çok sayıda cariye şarkı söylerdi. Doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 10

Hz. Ömer tarafından kurumlaştırılan ve erzak dağıtım merkezi olarak kullanılan müesseseye ne ad verilirdi?

Vakıf Kurumu

Dârü’r-Rızk

Dârü’l-İmare

Dârü’t-Taâm

Dârü’l-Erkam

Açıklama:

Erzak dağıtım merkezi (Dârü’r-Rızk) Hz. Ömer tarafından kurumlaştırıldı ve bu müessese kısa bir süre içinde Basra, Kûfe, Fustat ve Vâsıt gibi şehirlerde de faaliyet göstermeye başladı. Doğru cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 11

İran coğrafyasına mahsus olan bayram aşağıdakilerden hangisidir?

Hamis

Fısıh

Paskalya

Mihrican

Roş-ha-fianah

Açıklama:

İslâmiyet’in ilk yüzyılında toplumsal yapıyı tanımlayabileceksiniz.
Mihrican

Doğru Cevap: D

Soru 12

Yoksullara erzak dağıtmak amacıyla kurulan Dârü’r-Rızk aşağıdakilerden hangisi döneminde tesis edi miştir?

Hz. Ebubekir

Hz. Ömer

Hz. Osman

Hz. Ali

Muaviye

Açıklama:

İslâm toplumunda sosyal yardım kuruluşlarının önemini kavrayabileceksiniz.
Hz. Ömer

Doğru Cevap: B

Soru 13

İslâm toplumunda erkeğin nikah sırasında kadına ödemekle yükümlü olduğu para veya mala ne ad verilir?

Yüz görümlüğü

Mehir

Velime

Çeyiz

Duvak

Açıklama:

İslâmiyet’in ilk yüzyılında toplumsal yapıyı tanımlayabileceksiniz.
Mehir

Doğru Cevap: B

Soru 14

Abbasî halifesi Mutasım’ın Türkler için kurdurduğu şehir aşağıdakilerden hangisidir?

Bağdat

Kûfe

Sâmerra

Buhara

Fustat

Açıklama:

İslâmiyet’in ilk yüzyılında toplumsal yapıyı tanımlayabileceksiniz.
Samerra

Doğru Cevap: C

Soru 15

Fakirlerin yemek ihtiyacını karşılaması için kurulan yardım kurumu aşağıdakilerden hangisidir?

Dârü’l-Hikme

Dârü’l-Hadis

Dârü’t-Taâm

Dârü’l-Erkam

Dârü’n-Nedve

Açıklama:

İslâm toplumunda sosyal yardım kuruluşlarının önemini kavrayabileceksiniz.
Darü't-Taam

Doğru Cevap: C

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi gayrimüslimlerin ödediği vergiler konusunda düzenlemeler yapmıştır?

Hz. Ali

Hz. Ebubekir

Hz. Hasan

Hz. Ömer

Hz. Osman

Açıklama:

İslâmiyet’in ilk yüzyılında toplumsal yapıyı tanımlayabileceksiniz.
Hz.Ömer

Doğru Cevap: D

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi mevaliyi oluşturan milletlerden biri değildir?

İranlılar

Araplar

Türkler

Habeşliler

Rumlar

Açıklama:

İslâmiyet’in ilk yüzyılında toplumsal yapıyı tanımlayabileceksiniz.
Araplar

Doğru Cevap: B

Soru 18

Emevîler devrinde İslâm ülkesindeki Yahudiler aşağıdaki mesleklerden hangisiyle uğraşmamışlardır?

Boyacılık

Dericilik

Demircilik

Kasaplık

Hacamatçılık

Açıklama:

İslâmiyet’in ilk yüzyılında toplumsal yapıyı tanımlayabileceksiniz.
Demircilik

Doğru Cevap: C

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi İslâmiyet döneminde kurulmuş şehirlerden biri değildir?

Bağdat

Fustat

Vâsıt

Sâmerra

Mekke

Açıklama:

İslâmiyet’in ilk yüzyılında toplumsal yapıyı tanımlayabileceksiniz.
Mekke

Doğru Cevap: E

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi Abbasî mutfağında tüketilen sebzelerden biri değildir?

Domates

Patlıcan

Bakla

Pırasa

Soğan

Açıklama:

Giyim-Kuşam ve Beslenme kültürünü açıklayabileceksiniz.
Domates

Doğru Cevap: A

Soru 21

Cahiliye döneminde Arap yarımadasında düğün, sünnet törenleri gibi toplumsal merasimlerin ve toplantıların yapıldığı yer aşağıdakilerden hangisidir ?

Dârü’n-Nedve

Dârü’l-Erkam

Dârü’t-Taâm

Dârü’l-Hadis

Dârü’l-Hikme

Açıklama:

İslâmiyet öncesi dönemde Dârü’n-Nedve bu törenlerin ana merkezini oluşturuyordu. Düğün ve evlenme kararları burada alınır, merasimler yine
bu mekânda gerçekleştirilirdi. Aynı şekilde, sünnet törenleri de burada yapılırdı.
Sünnet, İslâm öncesi dönemden itibaren uygulanan bir gelenekti. Bu merasimler
de yine, diğer pek çok örneği gibi Dârü’n-Nedve’de gerçekleştirilirdi

Doğru Cevap: A

Soru 22

İslâm toplumunda erkeğin düğünden sonra arkadaşlarını, akrabalarını ve yoksulları davet ederek verdiği ziyafete ne denir ?

Velime

Yüz görümlüğü

Mehir

Çeyiz

Cizye

Açıklama:

Damat gelinin duvağını açmadan önce ona
yüz görümlüğü verirdi. Ertesi gün damat, arkadaşlarını, akrabalarını ve yoksulları
davet ederek “velime” denilen bir ziyafet verirdi.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi mevaliyi oluşturan milletlerdendir ?

Türkler

Araplar

İspanyollar

Çinliler

İtalyanlar

Açıklama:

İslâm fetiheleriyle birlikte başta İranlılar ve Türkler olmak üzere Hintli, Kıptî, Habeşli, Rum, Nebatî ve Berberilerden de İslâmiyeti benimseyenler olmuştu. Daha önceki dönemlerden imparatorluk tecrübesi olmayan Araplar, dinlerini benimseyen fakat kendi soylarından gelmeyen bu insanları tanımlamak için mevali terimini kullanmışlardır. Dolayısıyla mevaliyi ister köle ister hür olsun, Arap olmayan Müslümanlar şeklinde tanımlamak mümkündür.

Doğru Cevap: A

Soru 24

Hz. Peygamber’in kızı Hz. Fatıma ile damadı Hz. Ali’nin soyundan gelen kesime ne ad verilir ?

Ehl-i Sünnet

Ehl-i Kavm

Ehl-i Erkan

Ehl-i Beyt

Ehl-i Erkam

Açıklama:

Hz. Peygamber’in kızı Hz. Fatıma ile damadı Hz. Ali’nin
soyundan gelen ve kendilerine Ehl-i Beyt denilen kesim bunlardan birisidir. Hz.
Peygamber’in soyunu oluşturan bu gruba, her ne kadar Emevîler dönemi için bu
söylenemese de, Abbasîler ve daha sonraki dönemde kurulan Müslüman Türk
Devletlerinde büyük saygı duyulmuş, onlar toplum içerisinde ayrıcalıklı bir konuma yerleştirilmişlerdi.

Doğru Cevap: D

Soru 25

İslam ülkesinde yaşayan gayrimüslimlere ne ad verilir ?

Mevalî

Zımmî

Kıptî

Berberî

Mecusî

Açıklama:

Hıristiyanlar, Mecusiler, Mazdeistler, Budistler, Maniheistler de İslâm hakimiyeti
altına girdiler. Bu sayede Rum, Berberi, Kıpti ve Yahudiler İslâm ülkesinde yaşamaya başladılar. Zımmî adı verilen bu gayrimüslimlerin hukukunun korunması
için devlet yöneticileri tarafından bazı tedbirler alındı. Mesela, Hz. Ömer’in bu
konudaki icraatları son derece önemlidir.

Doğru Cevap: B

Soru 26

Abbasî halifesi Mutasım’ın Sâmerra şehirini hangi müslüman millet için kurdurmuştur ?

İbranîler

Farsîler

Hintliler

Türkler

Rumlar

Açıklama:

....Öyle ki, Bağdat’taki Türk nüfusu bir hayli artınca, Halife Mutasım, Bağdat yakınlarında Türkler için Samerra şehrini inşa ettirmişti.

Doğru Cevap: D

Soru 27

İslâm devletlerinde yaşayan gayrimüslimlerden alınan baş vergisine ne ad verilir ?

Öşür

Zımmî

Aşere

Ta'am

Cizye

Açıklama:

İslâm devletlerinde yaşayan gayrimüslimlerden alınan baş vergisidir. 630 yılında nazil olan ve İslâm ülkesinde yaşamak istediği halde Müslümanlığı kabul etmeyen gayrimüslimlere mâlî yükümlülük getiren ayetle sabit olmuştur. Bu ayetin inmesiyle birlikte Hz. Peygamber devrinden itibaren cizye vergisi alınmaya başlanmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 28

İçkiye son derece düşkün olduğu için, şarap arkadaşlarına eğlenceler sırasında bol bol hediyeler dağıtan Emevi halifesi kimdir ?

Yezid b. Muaviye

Muaviye b. Ebu Sufyan

Halid b. Abdullah el-Kasrî

Yezid b. Abdülmelik

Velid b. Yezid

Açıklama:

Bilhassa Yezid b. Muaviye ile II. Velid dönemlerindeki eğlence meclisleri çok meşhurdu. Yezid içkiye son derece düşkün olduğu için, şarap arkadaşlarına eğlenceler sırasında bol bol hediyeler dağıtırdı.

Doğru Cevap: A

Soru 29

Talha b. Ubeydullah’ın kızı Aişe hangi mahlasla şiirler yazmıştır ?

Sukeyne

Leyla

Merve

Kübra

Şeyma

Açıklama:

Talha b. Ubeydullah’ın kızı Aişe ve Hz. Hüseyin’in kızı Sukeyne
bunlardan ikisiydi. İnce ruhlu bir kadın olan ve “Leyla” mahlasıyla şiirler yazan
Aişe müziğe oldukça düşkündü. Sukeyne ise, oldukça geniş olan evinde dönemin
müzisyenlerini toplar, onlarla sohbet edip, şiir ve şarkılarını dinlerdi

Doğru Cevap: B

Soru 30

Hz. Peygamber ve İslâmın ilk döneminde bayram namazlarının topluca kılındığı geniş alana ne ad verilirdi ?

Hamis

Fısıh

Mihrican

Ahid

Musallâ

Açıklama:

Bayram namazları, her iki dinî bayramın vazgeçilmez unsuruydu. Hz. Peygamber devrinde bayram namazı geniş bir arazide, Musallâ denilen bir yerde
kılınırdı.

Doğru Cevap: E

Soru 31

I. İslâm toplumunu ilk dönemlerinden itibaren göçebeler ve yerleşikler; köylüler ve kentliler şeklinde tasnif etmek mümkündür.
II. Arap yarımadasının önemli bir bölümü İslâmiyet öncesi dönemde ağırlıklı olarak göçebe karakter arz eden kabilelerden meydana gelmekteydi
III. Şehirler sosyal hayatın her yönünü kapsayan çeşitli faaliyetlerin görüldüğü, ekonomik ve kültürel birikimin yoğunlaştığı yerleşim birimleriydi.
IV. Mekke şehri önemli bir ticaret merkeziydi.
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri ilk dönem İslam toplumunun sosyal yaşantısı için söylenebilecek doğru yargılardandır?

I, II, III ve IV

II, III ve IV

I, II ve IV

I, III ve IV

Yalnız I

Açıklama:

İslâm toplumunu ilk dönemlerinden itibaren göçebeler ve yerleşikler; köylüler ve kentliler şeklinde tasnif etmek mümkündür. Arap yarımadasının önemli bir bölümü İslâmiyet öncesi dönemde ağırlıklı olarak göçebe karakter arz eden kabilelerden meydana gelmekteydi. Şehirler ise, sosyal hayatın her yönünü kapsayan çeşitli faaliyetlerin görüldüğü, ekonomik ve kültürel birikimin yoğunlaştığı yerleşim birimleriydi. Bilhassa sık sık panayırların düzenlendiği, şenliklerin yapıldığı Mekke şehri önemli bir ticaret merkeziydi. Mekke’nin bu kadar popüler olmasında Kâbe’nin burada bulunmasının katkısı şüphesiz çok büyüktü. Mekke bu vasfını Hz. Peygamber devrinde de muhafaza etti. Kâbe, Müslümanlar için en önemli ziyaret yeri ve hac merkezi olarak büyük bir saygıya mazhar oldu. Bununla birlikte, Hz. Peygamber’in asıl hareket merkezi, aynı zamanda O’nun kurmuş olduğu İslâm Devleti’nin de ilk başkenti olan Medine şehriydi.

Doğru Cevap: A

Soru 32

Aşağıdakilerden hangisi İslam dünyasının ilk yüzyıllarında kent ve sosyal yaşam için söylenebileceklerin dışında kalır?

Şehrin merkezini büyük cami, Dârü’l-imare denilen yönetim merkezi ve ticari faaliyetlerin sürdürüldüğü çarşı oluşturulmaktaydı.

Camiler şehirdeki sosyal faaliyetlerin yürütüldüğü en önemli mekânlardı.

Mahallelerin oluşumunda soy, din, kültür ve yaşam tarzı, meslekler gibi unsurlar etkili olurdu.

Evlerin yapımında kullanılan malzemeler bölgeden bölgeye değişirdi.

İslâm toplumu içerisinde yaşayan tebaa sadece Müslümanlardan oluşurdu.

Açıklama:

İslâm toplumu içerisinde yaşayan tebaayı Müslümanlar ve gayrimüslimler olarak ikiye ayırmak mümkündür. Müslüman ahali de yine kendi içerisinde Araplar ve Arap olmayanlar şeklinde iki kısma ayrılıyordu.

Doğru Cevap: E

Soru 33

Aşağıdaki dönemlerden hangisinde güçlü bir Arap milliyetçiliği benimsenmiştir?

Abbasiler Dönemi

Emevîler Dönemi

Büveyhiler Dönemi

Hz. Peygamber Dönemi

Hulefâ-i Râşidîn

Açıklama:

Hz. Peygamber ve Hulefâ-i Râşidîn devirlerinde Arap olsun veya olmasın bütün Müslümanlar birbirine eşit kabul edilirdi. Bu dönemde üstünlük ibadetlerin eksiksiz yerine getirilmesi ve takva ile ölçülürdü. Emevîler devrine gelindiğinde bu durum tamamıyla değişti. Devletin hemen her kademesinde Arapların tartışmasız hâkimiyeti görülmeye başlandı. Öyle ki, Abdülmelik b. Mervan döneminden itibaren Arap ırkının üstünlüğü düşüncesi sert bir ırkçılık anlayışını da beraberinde getirmişti. Arap olmayan zümreler Müslüman olsalar bile ikinci sınıf insan yahut köle muamelesi görüyorlardı.

Doğru Cevap: B

Soru 34

Aşağıdakilerden hangisi İslam toplumunda insanların sosyal statülerine, mesleklerine ya da görevlerine göre değişen elbiseler giymeye başladıkları dönemdir?

Abbasiler Dönemi

Dört Halife Dönemi

Emevîler Dönemi

Eyyubiler Dönemi

Gazneliler Dönemi

Açıklama:

Hz. Peygamber döneminde yönetici elbiselerdeki sadelik Hz. Osman devrinden itibaren yavaş yavaş daha gösterişli elbiselere dönüşmeye başlamış, Emevîler devrinde ise yerini son derece pahalı, gösterişli kumaşlardan yapılan giysilere bırakmıştır. Emevî halifeleri Muaviye, Yezid, Abdülmelik, Süleyman, II. Yezid, Hişam ve Velid’in son derece pahalı, gösterişli ve rengârenk elbiseler giymeyi tercih ettikleri bilinmektedir. Hatta bu dönemde bazı renklerin sadece halifeler tarafından giyildiği, halkın giymesinin yasaklandığı da görülür. Bu dönemden itibaren, Abbasîler ve daha sonraki İslâm devletlerinde de devam edecek şekilde, insanlar sosyal statülerine, mesleklerine ya da görevlerine göre değişen elbiseler giymeye başlamışlardır.

Doğru Cevap: C

Soru 35

Arap coğrafyasında kullanılan ve bir elbise çeşidi olan kalansüve nedir?

Bedenin üst tarafına giyilmekle birlikte tüm bedeni örten, günümüzdeki paltoyu andıran bir çeşit elbise

Kadınların başlarına taktıkları örtü

Kadınların bellerine taktıkları bir tür kemer

Erkekler tarafından kullanılan bir tür ayakkabı

Sarığın altına giyilen ince bir başlık

Açıklama:

Arap coğrafyasında erkeklerin başı açık dolaşmaları hoş karşılanmadığı için sarık dolamaları adettendi. Sarık, Hz. Peygamber ve Hulefâ-i Râşidîn devrinde giyilen en temel başlıktı. Arapların tacı olarak kabul edilen bu giysi değişik renklerde olurdu. Kişinin makam ve mevkiine göre sarığının kumaşı pahalı yahut ucuz olurdu. Sadece gayrimüslimlerin sarık giymesi yasaklanmıştı. Emevîler dönemindeki sarıklar genellikle ipek kumaştan yapılırdı. Sarığın altına kalansüve adı verilen ince bir başlık daha giyilirdi. Bu başlık İslâm’ın ilk devirlerinden beri biliniyordu.

Doğru Cevap: E

Soru 36

I. Toplumun kaynaşması
II. Kardeşlik bağının artması
III. Devlet yöneticileri ile önde gelen devlet adamlarının prestijlerinin artması
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri Ortaçağ İslâm toplumunda yemek kültürünün oldukça önemli görülmesine neden olan faktörlerin arasında sayılabilir?

Yalnız III

I ve III

II ve III

I, II ve III

I ve II

Açıklama:

Ortaçağ İslâm toplumunda yemek kültürü oldukça önemliydi. Yemekli toplantılar, ziyafetler veya misafir ağırlamak amacıyla verilen yemekler toplumun kaynaşması, kardeşlik bağının artması veya devlet yöneticileri ile önde gelen devlet adamlarının prestijlerinin artması bakımından son derece önemli kabul edilirdi. Zengin veya yoksul, herkes gücünün yettiği oranda misafir ağırlardı. Saraylarda sık sık ziyafetler verilir, yemekli toplantılar düzenlenirdi. Abbasî halifeleri zaman zaman yemek yarışmaları düzenlerlerdi. Yine bu dönemde çok sayıda yemek kitabı da kaleme alınmıştı.

Doğru Cevap: D

Soru 37

I. Rakkaselerin oynadığı ve şarkıların söylendiği saray eğlenceleri ve güzel sesli şairlerin şiirlerini okudukları toplantılar oldukça popülerdi.
II. Eğlence düzenlendiği zaman, şarkıcılar, şairler, sihirbazlar, şaklabanlar, soytarılar, mizahçılar, kadın ve erkek dansçılar hünerlerini sergilerlerdi.
III. Eğlencelerde sık sık tarih ve soy ile ilgili hikayeler anlatılırdı.
IV. Bilhassa şarkılı ve müzikli olanlar Emevî halifelerinin düzenlemekten en fazla zevk aldıkları eğlence türüydü.
V. Eğlence meclislere katılanların hiyerarşik bir oturma düzeni olurdu.
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri Emevîler döneminde eğlence ortamıyla ilgili söylenebileceklerin arasında yer alır?

I, II, III ve V

I, II, III, IV ve V

I, II, IV ve V

I, III, IV ve V

II, III, IV ve V

Açıklama:

Emevîler devrinde rakkaselerin oynadığı ve şarkıların söylendiği saray eğlenceleri ve güzel sesli şairlerin şiirlerini okudukları toplantılar oldukça popülerdi. Eğlence düzenlendiği zaman, şarkıcılar, şairler, sihirbazlar, şaklabanlar, soytarılar, mizahçılar, kadın ve erkek dansçılar hünerlerini sergilerlerdi. Ayrıca sık sık tarih ve soy ile ilgili hikâyeler de anlatılırdı. Bilhassa şarkılı ve müzikli olanlar Emevî halifelerinin düzenlemekten en fazla zevk aldıkları eğlence türüydü. Halifenin huzurunda şarkılar söylenir, raks edilir, değişik enstrümanları çalanlar kendilerine ayrılan yerlere otururlardı. Bu meclislere katılanların hiyerarşik bir oturma düzeni olurdu. Halifeye en yakın olan birinci sıraya muhafızlar ve halifelerin çocukları, ikinci sıraya ilim adamları, nedimler ve hükümdarın danışmanları, üçüncü sıraya ise diğer katılımcılar otururdu.

Doğru Cevap: B

Soru 38

Herhangi bir karşılık beklemeksizin başkalarına yardım etmeyi gaye edinen vakıf müessesi İslâm tarihinde ilk defa kim tarafından tesis edilmiştir?

Hz. Peygamber

Hz. Ebu Bekir

Hz. Ömer

Hz. Osman

Hz. Ali

Açıklama:

Herhangi bir karşılık beklemeksizin başkalarına yardım etmeyi gaye edinen vakıf müessesi İslâm tarihinde ilk defa Hz. Ömer tarafından tesis edilmişti. O, kendisine ait Semg hurmalığını vakfetmiş, Allah yolunda savaşan mücahitler, esaretten kurtulmak isteyen köleler, misafirler bu vakıftan yararlanmışlardı.

Doğru Cevap: C

Soru 39

Dârü’t-Taam adı verilen aşevlerini kim inşa ettirmiştir?

Velid b. Abdülmelik

Abülmelik b. Mervan

Harun Reşid

Zeyd b. Harise

Hz. Muhammed

Açıklama:

Emevî Halifesi Velid b. Abdülmelik fakir fukaranın yiyip içmesi, gündelik yemek ihtiyaçlarını karşılaması için Dârü’t-Taam adını verdiği aşevlerini inşa etmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 40

Hangi dönemde vakıfların sayısı artınca vakıfları devlet adına düzenleyen bir birim oluşturulmuştur?

Abbasîler Dönemi

Emevîler Dönemi

Dört Halife Dönemi

Murabıtlar Dönemi

Muvahhidler Dönemi

Açıklama:

Hayır ve yardım kurumlarının git gide artmasıyla birlikte, daha sonraki dönemlerde de çok sayıda vakıf tahsis edildi. Abbasîler döneminde vakıfların sayısı bir hayli artınca vakıfları devlet adına düzenleyen bir birim oluşturuldu.

Doğru Cevap: A

Soru 41

Aşağıdakilerden hangisini mevali kapsamında değerlendirmek mümkün değildir?

Araplar

Hintliler

İranlılar

Türkler

Rumlar

Açıklama:

İslâm fetiheleriyle birlikte başta İranlılar ve Türkler olmak üzere Hintli, Kıptî, Habeşli, Rum, Nebatî ve Berberilerden de İslâmiyeti benimseyenler olmuştu. Daha önceki dönemlerden imparatorluk tecrübesi olmayan Araplar, dinlerini benimseyen fakat kendi soylarından gelmeyen bu insanları tanımlamak için mevali terimini kullanmışlardır. Dolayısıyla mevaliyi ister köle ister
hür olsun, Arap olmayan Müslümanlar şeklinde tanımlamak mümkündür.

Doğru Cevap: A

Soru 42

İslam Devleti'nin ilk başkenti neresidir?

Mekke

Medine

Kufe

Şam

Bağdat

Açıklama:

İslam Devleti'nin ilk başkenti Medine'dir.
Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 43

Bağdat yakınlarında Türkler için Samerra şehrini inşa ettiren aşağıdakilerden hangi halifedir?

Kahir -Billâh

Mutasım-Billâh

Mu’tazıd-Billâh

Müstekfi-Billâh

Vâsık-Billâh

Açıklama:

Halife Mutasım, Bağdat yakınlarında Türkler için Samerra şehrini inşa ettirmişti.

Doğru Cevap: B

Soru 44

Arap kabilecilik anlayışı en yoğun şekilde hangi dönemde yaşamıştır?

Dört Halife Devri

Emeviler

Abbasiler

Endülüs Emevileri

Gazneliler

Açıklama:

Arap milliyetçiliği ve kabileciliği en yoğun şekilde Emeviler'de görülür.
Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 45

Arap toplumunda kırsal kesimde yaşayan halkın en önemli geçim kaynağı nedir?

Tarım

Ticaret

Hayvancılık

Madencilik

Kuyumculuk

Açıklama:

Kırsal kesimde temel geçim kaynağı hayvancılıktır.
Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 46

I. Boyacılık
II. Dericilik
III. Hacamatçılık
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Yahudiler'in Emevîler devrinde meşgul olduğu işlerdendir?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II, III

Açıklama:

Yahudiler Emevîler devrinde boyacılık, dericilik, hacamatçılık, bakırcılık, elbise boyacılığı ve kasaplık gibi işlerle meşgul oluyorlardı.

Doğru Cevap: E

Soru 47

Gayrimüslimlerin İslam Devletine ödemiş olduğu vergi hangisidir?

Öşür

Cizye

Humus

Ağnam

Avarız

Açıklama:

Cizye Gayrimüslimlerden alınan vergidir.
Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 48

Aşağıdakilerden hangisi erkeklerin elbise olarak bellerinden aşağıya kadar uzanan kıyafetinin adıdır?

Humar

İzâr

Nalin

Nitâk

Taylesan

Açıklama:

Erkekler elbise olarak bellerinden aşağıya kadar uzanan ve adına da izâr denilen bir tür kıyafet giyerlerdi.

Doğru Cevap: B

Soru 49

Bağdat’ta en sevilen meyvelerden biri olan, Baranc adı verilen bir türü de bulunan meyve aşağıdakilerden hangisidir?

Elma

Hurma

Karpuz

Kavun

Üzüm

Açıklama:

Kavun Bağdat’ta en sevilen meyvelerden birisiydi. Hatta şehirde bir pazara kavun-karpuz pazarı deniliyordu. Baranc adı verilen bir kavun türü en çok beğenileniydi.

Doğru Cevap: D

Soru 50

Aşağıdakilerden hangisi Mukla'nın tanımıdır?

Ahşap tabure

Pazar yeri

Kısa saplı bıçak

Küçük müzik aleti

Oyma tava

Açıklama:

Balık kızartmak veya yumurta pişirmek için mukla adı verilen oyma tavalar kullanılırdı.

Doğru Cevap: E

Soru 51

Aşağıdakilerden hangisi düreyc kelimesinin tanımıdır?

Kil çömlek

Küçük lamba

Müzik aleti

Püsküllü başlık

Saray bekçisi

Açıklama:

Tanbur, sanc, düreyc, def gibi müzik aletleri çalarlardı.

Doğru Cevap: C

Soru 52

Arap toplumunda damadın düğünün ertesi günü verdiği yemeğe aşağıdakilerden hangi ad verilir?

Cilbab

Cizye

Musallâ

Sanc

Velime

Açıklama:

Damat gelinin duvağını açmadan önce ona yüz görümlüğü verirdi. Ertesi gün damat, arkadaşlarını, akrabalarını ve yoksulları davet ederek “velime” denilen bir ziyafet verirdi.

Doğru Cevap: E

Soru 53

I. Sumayra Bayramı
II. Mizalle Bayramı
III. Mihrican Bayramı
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Yahudilerin kutladığı bayramlar arasındadır?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II, III

Açıklama:

Yahudilerin en görkemli bayramlarından birisi yılbaşını simgeleyen Roş-ha-Şanah bayramı idi. Bu bayram Müslümanların Kurban Bayramı ile eşdeğer kabul edilebilir. Sumayra Bayramı, Mizalle Bayramı Yahudilerin kutladığı diğer bayramlardır.

Doğru Cevap: C

Soru 54

Mecusilerin ibadetlerini yaptıkları yere verilen isim nedir?

Havra

Sinagog

Katedral

Ateşgede

Manastır

Açıklama:

Mecusilerin ibadet yeri Ateşgedelerdir.
Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 55

Aşağıdakilerden hangisi Dârü’r-Rızk ile ilgili doğru bir bilgi değildir?

Hür-köle ayrımı yapılmamıştır.

Hz.Ebubekir tarafından kurumlaştırılmıştır.

Kadın-erkek ayrımı yapılmamıştır.

Yiyecek ve giyecek ihtiyacı karşılanmıştır.

Zamanla ticari amaçla pazara dönüştürülmüştür.

Açıklama:

Hz. Ömer devrinden itibaren her ay, kadın-erkek, hür-köle ayrımı yapılmaksızın
herkese erzak dağıtımı uygulaması başlatılmıştı. Sürekli olarak gelen bu yiyeceklerin toplandığı bu merkeze Dârü’r-Rızk adı verildi. Hz. Ömer’in kurumlaştırdığı bu müessese kısa bir süre içinde Basra, Kûfe, Fustat ve Vâsıt gibi şehirlerde de faaliyet göstermeye başladı. Dârü’r-Rızk, Ramazan ayı boyunca ve bayramlarda halkın yiyecek ve giyecek ihtiyacının karşılandığı bir yerdi. Zamanla bu mekânlar ticari gelir elde edilmek amacıyla pazara dönüştürülerek aslî fonksiyonlarını kaybetmişlerdir.

Doğru Cevap: B

Soru 56

Arap toplumlarında kadınların başlarına taktığı örtüye ne ad verilir?

Taylesan

Sarık

Bürde

Kalansüve

Cilbab

Açıklama:

Arap toplumlarında kadınların başına giydiği örtüye cilbab adı verilir.
Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 57

Hz. Peygamber döneminde bayram namazlarının kılındığı geniş araziye ne ad verilir?

Velime

Dârü'n-Nedve

Musalla

Darü't-Taam

Darü'r-Rızk

Açıklama:

Bayram namazlarının kılındığı geniş araziye Musalla adı verilir.
Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 58

Hz. Peygamber döneminde ilkokul denebilecek yerlere ne ad verilirdi?

Musalla

Darünnedve

Suffa

Küttab

Velime

Açıklama:

İlkokul mahiyetinde olan bu tarz yerlere Küttab adı verilirdi.
Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Ünite 9

Soru 1

İslâmiyet öncesi dönemden itibaren okuma yazma eğitiminin verildiği, bir çeşit sıbyan mektebi niteliği taşıyan kurumlara verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

Küttâb

Cami

Mescid

Suffe

Beytü’l-Hikme

Açıklama:

İslâmiyet öncesi dönemden itibaren okuma yazma eğitiminin verildiği, bir çeşit sıbyan mektebi niteliği taşıyan kurumlara küttâb adı verilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Hz. Peygamber zamanında, Medine’de kaç tane küttâb bulunmaktaydı?

Açıklama:

Hz. Peygamber zamanında, Mekke’de herhangi bir küttâbın varlığına rastlanmamakla beraber, Medine’de altı tane mecvut olduğu tespit edilmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi Medine'de bulunan küttâblardan biri değildir?

Küttâbü’l-Urve

Küttâb-ı Benî Amr b. Osman

Küttâb-ı Abdullah

Küttâbü’n-Nasr

Küttâb-ı İbn Zeyân

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 4

Mescid-i Nebevi içerisinde eğitim ve öğretim faaliyetleri için ayrılan kısıma verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

Küttab

Cami

Beytü’l-Hikme

Dârü’l-Hikme

Suffe

Açıklama:

Mescid-i Nebevi içerisinde eğitim ve öğretim faaliyetleri için ayrılan kısıma suffe adı verildi.

Doğru Cevap: E

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi İyaz b. Ganem (ö. 641) tarafından yaptırılmıştır?

Kûfe Mescidi

Şam Mescidi

Basra Cuma Camii

Emevîyye Camii

el-Ezher Camii

Açıklama:

İyaz b. Ganem (ö. 641) tarafından yaptırılan Basra Cuma Camii ise, inşa edildiği dönemden itibaren önemli bir eğitim merkezi haline gelmiş, Abdullah b. el-Muğaffel el-Muzeni (ö. 679) ve İmran b. Huseyn el-Huzai’nin de aralarında bulunduğu on ilim adamı ders vermeleri için halife tarafından görevlendirilmişlerdi.

Doğru Cevap: C

Soru 6

Makreme b. Nevfel’in evine verilen bir diğer isim aşağıdakilerden hangisidir?

Dârü’l-Kurra

Dârü’l-Erkam

Dârü’l-İslâm

Mescid-i Nebevi

Kuba Mescidi

Açıklama:

Makreme b. Nevfel’in evinde Kur’an öğretildiği için burası Dârü’l-Kurra olarak anılıyordu.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Saraylarda bizzat halifenin huzurunda gerçekleştirilen ilmi ve fikri tartışma toplantıları kim tarafından başlatılmıştır?

Abdülmelik b. Mervan

Harun Reşid

Yezid

Muaviye b. Ebu Süfyan

Hişam b. Abdülmelik

Açıklama:

Saraylarda bizzat halifenin huzurunda gerçekleştirilen ilmi ve fikri tartışma toplantıları eğitim ve kültürün önemli bir parçasını teşkil ediyordu. Halifeler bu sohbet meclislerin düzenlenebilmesi için saraylarında özel mekânlar tahsis ettirmişlerdi. Emevîlerin ilk halifesi Muaviye b. Ebu Süfyan tarafından başlatılan bu gelenek, daha sonraki Emevî ve Abbasî halifeleri, devlet başkanları ve önde gelen siyaset adamları tarafından da benimsenmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 8

Mu’tezile mezhebi kim tarafından kurulmuştur?

Memun

Vâsıl b. Atâ

Harun Reşid

Muharık

Hüseyin b. ed-Dehhâk

Açıklama:

VIII. Yüzyılın başlarında Vâsıl b. Atâ tarafından kurulmuştur. Bu mezhebin mensupları Emevîlerin baskıcı politikalarına karşı Ehl-i Beyt’i desteklemişlerdir. Abbasîler döneminde daha da gelişen ve kısa sürede Bağdat ve Basra gibi şehirlerde çok sayıda taraftar bulan Mu’tezile, İslâm dininin asli hükümlerinin temellendirilmesi, sistematik hale getirilmesi, izah ve ispat edilmesi, karşı fikirlerin cevaplandırılması gibi konularla meşgul olmuştur. Bu görüşlerini ispat amaçlı olarak felsefe ve tabii ilimlerle de ilgilenmişlerdir.

Doğru Cevap: B

Soru 9

Beytü’l-Hikme kim tarafından kurulmuştur?

Muaviye b. Ebu Süfyan

Harun Reşid

Halife Vâsık

Sultan Mahmud

Halife Memun

Açıklama:

Bilgi ve hikmet evi anlamlarını taşıyan Beytü’l-Hikme, Abbasîler dönemine ait bir eğitim kurumu olup, 830 yılında, Halife Memun tarafından Bağdat’ta kurulmuştur.

Doğru Cevap: E

Soru 10

Dârü’l-İlim kim tarafından kurulmuştur?

III. Ziyadetullah

Hakim Biemrillah

Vâsık

Mütevekkil

Mustansir Billah

Açıklama:

Dârü’l-İlim olarak da bilinen Dârü’l-Hikme, Fâtımî Halifesi Hakim Biemrillah tarafından 1004 yılında Kahire’de kurulmuştur. B

Doğru Cevap: B

Soru 11

İslâmiyet öncesi dönemden itibaren okuma yazma eğitiminin verildiği, bir çeşit sıbyan mektebi niteliği taşıyan kurumlara ne ad verilmiştir?

küttâb

mekteb

mescid

medrese

külliye

Açıklama:

İslâmiyet öncesi dönemden itibaren okuma yazma eğitiminin verildiği, bir çeşit sıbyan mektebi niteliği taşıyan kurumlara küttâb adı verilmiştir.
Doğru cevap a'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Küttâblar, küçük çocuklara eğitim veren kurumlar olarak mevcudiyetlerini İslâmiyet döneminde de sürdürmüşlerdir. Hz. Peygamber zamanında, Mekke’de herhangi bir küttâbın varlığına rastlanmamakla beraber, Medine’de altı tane mecvut olduğu tespit edilmiştir. Aşağıdakilerden hangisi bu küttablardan biri değildir?

Küttâbü’l-Urve

Küttâb-ı Mescidi Nebevi

Küttâb-ı Benî Amr b. Osman

Küttâb-ı İshak el-A’rec

Küttâbü’n-Nasr

Açıklama:

Küttâblar, küçük çocuklara eğitim veren kurumlar olarak mevcudiyetlerini İslâmiyet döneminde de sürdürmüşlerdir. Hz. Peygamber zamanında, Mekke’de herhangi bir küttâbın varlığına rastlanmamakla beraber, Medine’de altı tane mecvut olduğu tespit edilmiştir. Bunlar, Küttâbü’l-Urve, Küttâb-ı Benî Amr b. Osman, Küttâb-ı İshak el-A’rec, Küttâbü’n-Nasr, Küttâb-ı İbn Zeyân ve Küttâb-ı Rezin’dir.
Doğru cevap b'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 13

Mescid-i Nebevi içerisinde eğitim ve öğretim faaliyetleri için ayrılan kısıma ne ad verilmiştir?

mescid

küttab

suffe

minber

mihrap

Açıklama:

Mescid-i Nebevi içerisinde eğitim ve öğretim faaliyetleri için ayrılan kısıma suf- fe adı verildi. Doğru cevap c'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 14

Mekkeli müşriklerin zulümleri yüzünden Müslümanlar Kâbe önünde ibadet edemez hale gelince, Hz. Peygamber ve arkadaşları tarafından toplantı, ibadet ve yeni müslüman olanlara din esaslarını öğretmek amacıyla ders ve bilgi verilen merkez olarak seçilen ev aşağıdakilerden hangisi olmuştur?

Dârü’l-Amr

Dârü’l-Osman

Dârü’l-Hasan

Dârü’l-Erkam

Dârü’l-Enes

Açıklama:

İslâmiyet’in ilk devirlerinden itibaren eğitim ve öğretim faaliyetlerinin gerçek- leştirildiği bir diğer mekân da evlerdi. Bilhassa, Müslümanların büyük zorluklar çektiği ilk yıllarda, dinin temel esaslarının öğretilmesi işi bazı şahısların evlerinde yapılan toplantılar sayesinde gerçekleştiriliyordu. Mesela, Dârü’l-Erkâm adıyla yaygın olarak bilinen Erkam b. Ebi’l-Erkam’ın evi bu amaçla kullanılan bir mekândı. Mekkeli müşriklerin zulümleri yüzünden Müslümanlar Kâbe önünde ibadet edemez hale gelince, Erkam’ın evi Hz. Peygamber ve arkadaşları tarafından toplantı, ibadet ve yeni müslüman olanlara din esaslarını öğretmek amacıyla ders ve bilgi verilen merkez olarak seçilmişti.
Doğru cevap d'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 15

Harun Reşid

İbn-i Arabi

Hüseyin b. ed-Dehhâk

El- Birunî

Muaviye b. Ebu Süfyan

Açıklama:

Saraylarda bizzat halifenin huzurunda gerçekleştirilen ilmi ve fikri tartışma top- lantıları eğitim ve kültürün önemli bir parçasını teşkil ediyordu. Halifeler bu sohbet meclislerin düzenlenebilmesi için saraylarında özel mekânlar tahsis ettir- mişlerdi. Emevîlerin ilk halifesi Muaviye b. Ebu Süfyan tarafından başlatılan bu gelenek, daha sonraki Emevî ve Abbasî halifeleri, devlet başkanları ve önde gelen siyaset adamları tarafından da benimsenmiştir. Doğru cevap e'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 16

VIII. Yüzyılın başlarında Vâsıl b. Atâ tarafından kurulan, mensuplarının Emevîlerin baskıcı politikalarına karşı Ehl-i Beyt’i desteklediği, Abbasîler döneminde daha da gelişen ve kısa sürede Bağdat ve Basra gibi şehirlerde çok sayıda taraftar bulan, İslâm dininin asli hükümlerinin temellendirilmesi, sistematik hale getirilmesi, izah ve ispat edilmesi, karşı fikirlerin cevaplandırılması gibi konularla meşgul olan, görüşlerini ispat amaçlı olarak felsefe ve tabii ilimlerle de ilgilenen mezhep aşağıdakilerden hangisidir?

Mu’tezile

Maturidi

Eşari

Maliki

Hanbelî

Açıklama:

VIII. Yüzyılın başlarında
Vâsıl b. Atâ tarafından kurulmuştur. Bu mezhebin mensupları Emevîlerin baskıcı politikalarına karşı Ehl-i Beyt’i desteklemişlerdir. Abbasîler döneminde daha da gelişen ve kısa sürede Bağdat ve Basra gibi şehirlerde çok sayıda taraftar bulan Mu’tezile, İslâm dininin asli hükümlerinin temellendirilmesi, sistematik hale getirilmesi, izah ve
ispat edilmesi, karşı fikirlerin cevaplandırılması gibi konularla meşgul olmuştur. Bu görüşlerini ispat amaçlı olarak felsefe ve tabii ilimlerle de ilgilenmişlerdir. Doğru cevap a'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Abbasîler dönemine ait bir eğitim kurumu olup, 830 yılında, Halife Memun tarafından Bağdat’ta kurulan, İslâm toplumunda bilhassa yüksek öğretim konusunda oldukça meşhur olan eğitim kurumu aşağıdakilerden hangisidir?

Elhamra

Beytü’l-Hikme

Dar-ul Erkam

Küttab-ül Hikme

Hizânetü’l-Hikme

Açıklama:

Bilgi ve hikmet evi anlamlarını taşıyan Beytü’l-Hikme, Abbasîler dönemine ait bir eğitim kurumu olup, 830 yılında, Halife Memun tarafından Bağdat’ta kurulmuştur. Beytü’l-Hikme, İslâm toplumunda bilhassa yüksek öğretim konusunda oldukça meşhurdur. Doğru cevap b'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 18

Fâtımî Halifesi Hakim Biemrillah tarafından 1004 yılında Kahire’de kurulan, Fâtımî Devleti’nde eğitim faaliyetlerinin gerçekleştirildiği en önemli merkezlerden birisi olan kurum aşağıdakilerden hangisidir?

Beytü’l-Hikme

Dârü’l Erkam

Dârü’l-Hikme

Hizânetü’l-Hikme

Elhamra

Açıklama:

Dârü’l-İlim olarak da bilinen Dârü’l-Hikme, Fâtımî Halifesi Hakim Biemrillah ta- rafından 1004 yılında Kahire’de kurulmuştur. Bu kurum Fâtımî Devleti’nde eğitim faaliyetlerinin gerçekleştirildiği en önemli merkezlerden birisi olmuştur. Doğru cevap c'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 19

Kütüphaneler bilginin en fazla üretildiği ve yayıldığı yerlerdir. Hz. Peygamber ve Hulefâ-i Râşidîn devirlerinde kütüphanelerin mevcudiyetine rastlanmamaktadır. Kütüphanelerin mevcudiyeti aşağıdaki dönemlerden hangisiyle birlikte oluşmaya başlamıştır?

Osmanlı dönemi

Karahanlılar dönemi

Abbasiler dönemi

Emevîler dönemi

Selçuklu dönemi

Açıklama:

Kütüphaneler bilginin en fazla üretildiği ve yayıldığı yerlerdir. Hz. Peygamber ve Hulefâ-i Râşidîn devirlerinde kütüphanelerin mevcudiyetine rastlanmasa da, Emevîler döneminden itibaren camilerin belli bir bölümünde kütüphaneler oluşturulduğu bilinmektedir. Doğru cevap d'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 20

İslâm dünyasında ilk sahâflar hangi dönemde ortaya çıkmışlardır?

Osmanlı dönemi

Selçuklular dönemi

Karahanlılar dönemi

Emeviler dönemi

Abbasîler dönemi

Açıklama:

İslâm dünyasında ilk sahâflar Abbasîler devrinde ortaya çıkmışlardır. Doğru cevap e'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 21

İslâmiyet öncesi dönemden itibaren okuma yazma eğitiminin verildiği, bir çeşit sıbyan mektebi niteliği taşıyan kurumlara ne ad verilir?

Beytü'l Hikme

Küttab

Saray

Cami

Mescit

Açıklama:

İslâmiyet öncesi dönemden itibaren okuma yazma eğitiminin verildiği, bir çeşit sıbyan mektebi niteliği taşıyan kurumlara küttâb adı verilmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi Hz. Peygamber zamanında, Medine'de yer alan küttâblardan biri değildir?

Küttâbü’l-Urve

Küttâb-ı İshak el-A’rec

Küttâbü’n-Nasr

Küttâb-ı İbn Zeyân

Küttâb-ı Rebah

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi küttâblarda verilen eğitimin niteliklerinden biri değildir?

Küttâblarda genellikle erkek öğrenciler yer almakla beraber, zaman zaman kız öğrenciler de eğitim görürdü.

Eğitim sabahtan akşama kadar devam eder, Ramazan ayında ve bayramlarda tatil olurdu.

Çocuklara, Kur’an alfabesinin okunmasını ve yazılmasını öğretmek başlıca hedeflerdendi.

Belirli bir yaş sınırlaması olduğu için küttâb içerisinde öğrenciler yaş gruplarına göre sınıflara ayrılarak ders görürlerdi.

Küttâblarda Kur’an’a dayalı okuma ve yazma eğitiminin dışında gündelik hayatı pratik hale getirecek bazı alanlarda da eğitim verilirdi.

Açıklama:

Dolayısıyla küttâblarda ağırlıklı olarak Kur’an’ın esas alındığı bir program çerçevesinde eğitim verilmiştir. Çocuklara, Kur’an alfabesinin okunmasını ve yazılmasını öğretmek başlıca hedeflerdendi. Küttâblarda genellikle erkek öğrenciler yer almakla beraber, zaman zaman kız öğrenciler de eğitim görürdü. Yine nadiren de olsa gayrimüslim çocuklarının da küttâba geldiği olurdu. Belirli bir yaş sınırlaması olmadığı için küttâb içerisinde yaş gruplarına göre sınıflara ayrılarak ders görürlerdi.Küttâblarda Kur’an’a dayalı okuma ve yazma eğitiminin dışında gündelik hayatı pratik hale getirecek bazı alanlarda da eğitim verilirdi.

Doğru Cevap: D

Soru 24

Hz. Ömer küttâblarda ders veren hocalara ne kadar maaş tahsis etmiştir?

On dirhem

On beş dirhem

Yirmi dirhem

Yirmi beş dirhem

Otuz dirhem

Açıklama:

Arap yarımadasının en eğitimli kesimi kabul edilen Hireliler eğitmenlerin başında geliyorlardı. Hireli Müslümanlardan bazıları Hz. Ömer döneminde Medine’deki Müslüman çocuklarına dersler vermişlerdi. Çocukların eğitimi konusuna büyük önem veren Halife küttâblarda ders veren hocaları devlet memuru olarak kabul etmiş, bu hizmetlerinin karşılığı olarak da aylık on beş dirhem maaş tahsis etmişti.

Doğru Cevap: B

Soru 25

Gündelik ibadetleri gerçekleştirmek amacıyla kullanılan yerlere ne ad verilir?

Cami

Emsar

Suffe

Mescit

Beytü'l Hikme

Açıklama:

Mescit ile cami arasındaki terminoloji farkının temelinde ise, ilkinin daha ziyade gündelik ibadetlerin gerçekleştirmek amacıyla kullanılması, caminin ise Cuma Namazı kılınmak amacıyla içinde bir minberin yer aldığı ve kitleleri bir araya getirme amacının güdüldüğü bir yapı olması yatar.

Doğru Cevap: D

Soru 26

Medine’de Hz. Peygamber’in gündelik hayatını ve faaliyetlerini sürdürebileceği Mescid-i Nebevi kaç bölümden oluşmaktaydı?

Açıklama:

Hicretin hemen sonrasında, Yeni İslâm devletinin başkenti olan Medine’de Hz. Peygamber’in gündelik hayatını ve faaliyetlerini sürdürebileceği bir mescit inşa edildi. Mescid-i Nebevi adı verilen bu yapı üç bölüme ayrılarak, birinci bölümü Hz. Peygamber’in ailesine, ikinci bölümü ibadet, üçüncü bölümü de eğitim ve öğretim faaliyetlerine tahsis edildi.

Doğru Cevap: B

Soru 27

Mescid-i Nebevi içerisinde eğitim ve öğretim faaliyetleri için ayrılan kısıma ne ad verilir?

Suffe

Emsar

Dârü’l-Kurra

Beytü'l Hikme

Darü'l Hikme

Açıklama:

Mescid-i Nebevi içerisinde eğitim ve öğretim faaliyetleri için ayrılan kısıma suffe adı verildi.

Doğru Cevap: A

Soru 28

Mekkeli müşriklerin
giderek artan zulümleri
karşısında Hz. Peygamber tarafından
ikametgah olarak seçilmiş
bir taraftan da ashâba
İslâm dininin esaslarını
öğretilmesi amacıyla kullanılan eve ne ad verilir?

Daru'l İslam

Beytü'l Hikme

Daru'l Hikme

Emsar

Daru'l Kurra

Açıklama:

Dârü’l-İslâm adıyla da bilinen bu evi, Mekkeli müşriklerin giderek artan zulümleri karşısında Hz. Peygamber ikametgah olarak seçmiş bir taraftan da ashâba İslâm dininin esaslarını öğretmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 29

Abbasîler dönemine ait olup, bilgi ve hikmet evi anlamlarını taşıyan eğitim kurumuna ne ad verilir?

Dârü’l-Erkam

Elhamra Sarayı

Sahâf

Bâdiye

Beytü'l Hikme

Açıklama:

Bilgi ve hikmet evi anlamlarını taşıyan Beytü’l-Hikme, Abbasîler dönemine ait bir eğitim kurumu olup, 830 yılında, Halife Memun tarafından Bağdat’ta kurulmuştur.

Doğru Cevap: E

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisi Medine’de eğitim faaliyetleri yapılan evlerden biri değildir?

Ebu Eyyub El Ensari’nin evi

Es’ad Zürare’nin evi

Külsüm b. Hidm’in evi

Sa’d b. Heyseme’nin evi

Makreme b. Nevfel’in evi

Açıklama:

Hz. Peygamber dönemindeki eğitim ve öğretim anlayışını kavrayabileceksiniz.
Ebu Eyyub El Ensari

Doğru Cevap: A

Soru 31

İslâmiyet’in ilk yıllarında aşağıdakilerden hangisinde eğitim verilmemiştir?

Küttâblar

Mescidler

Evler

Saraylar

Camiler

Açıklama:

Hz. Peygamber dönemindeki eğitim ve öğretim anlayışını kavrayabileceksiniz.
Saraylar

Doğru Cevap: D

Soru 32

Abbasîler Devri’nde kütüphanesi bulunan Türk asıllı devlet adamı aşağıdakilerden hangisidir?

Feth b. Hakan

Yakut el-Hamevi

Boğa el-Kebir

el-Cahiz

Muhammed b. Abdülmelik

Açıklama:

Kütüphanelerin ve sahâfların İslâm kültürünün gelişmesindeki önemini ifade edebileceksiniz.
Feth b.Hakan

Doğru Cevap: A

Soru 33

Abbasîler döneminde tercüme yapılmayan dil aşağıdakilerden hangisidir?

Farsça

Sanskritçe

Felemenkçe

Grekçe

Süryanice

Açıklama:

Kütüphanelerin ve sahâfların İslâm kültürünün gelişmesindeki önemini ifade edebileceksiniz.
Felemenkçe

Doğru Cevap: C

Soru 34

Abbasî halifesi Memun’un benimsediği, felsefenin gelişmesine katkıda bulunan fikir akımı ağaşıdakilerden hangisidir?

Hanefiyye

Mutezile

Suffa

Beytü’l-Hikme

Hanbeliyye

Açıklama:

Beytü’l-Hikme’nin İslâm kültür ve medeniyetinin gelişimine katkısını tanımlayabileceksiniz.
Mutezile

Doğru Cevap: B

Soru 35

Aşağıdakilerden hangisi suffede öğretmenlik yapmamıştır?

Ubade b. Samit

Mirdas

Ali b. Ebi Talib

Abdullah b. Said

Cübeyr b. Hayyât

Açıklama:

Beytü’l-Hikme’nin İslâm kültür ve medeniyetinin gelişimine katkısını tanımlayabileceksiniz.
Ali b.Ebi Talib

Doğru Cevap: C

Soru 36

Beytü’l-Hikme aşağıdakilerden hangisi döneminde kurulmuştur?

Tulunoğulları

Gazneliler

Emevîler

İhşidler

Abbasîler

Açıklama:

Beytü’l-Hikme’nin İslâm kültür ve medeniyetinin gelişimine katkısını tanımlayabileceksiniz.
Abbasiler

Doğru Cevap: E

Soru 37

Aşağıdakilerden hangisi Müslümanların eğitim gördüğü yerlerden biri değildir?

Camiler

Kütüphaneler

Çöl

Manastır

Sahaflar

Açıklama:

Küttâbların, camilerin, mescidlerin ve sarayların eğitimin gelişmesindeki fonksiyonlarını açıklayabileceksiniz.
Manastır

Doğru Cevap: D

Soru 38

Aşağıdaki mescidlerden hangisi Hz. Ömer tarafından yaptırılmıştır?

Dımaşk Mescidi

Kuba Mescidi

Mescid-i Nebevi

Emevîyye Camii

Mansur Camii

Açıklama:

Küttâbların, camilerin, mescidlerin ve sarayların eğitimin gelişmesindeki fonksiyonlarını açıklayabileceksiniz.
Dımaşk Mesciti

Doğru Cevap: A

Soru 39

Aşağıdakilerden hangisi Hz. Peygamber döneminde faaliyet gösteren küttâblardan biri değildir?

Küttâb-ı Urve

Küttâb-ı Ebu Kasım el-Belhi

Küttâb-ı Rezin

Küttâb-ı İbn Zeyan

Küttâb-ı Nasr

Açıklama:

Küttâbların, camilerin, mescidlerin ve sarayların eğitimin gelişmesindeki fonksiyonlarını açıklayabileceksiniz.
Küttab-ı Ebu Kasım el -Belhi

Doğru Cevap: B

Soru 40

I. İlköğretim seviyesinde eğitim veren kurumlardı.
II. Köleler, cariyeler ve köle çocukları da eğitim görmekteydi.
III. Mekke'de 6 tane bulunduğu bilinmektedir.
Küttablarla ilgili yukarıda verilen bilgilerden hangisi ya da hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

II ve III

Açıklama:

Bu dönemde, Arabistan yarımadasının değişik bölgelerinde küttâbların mevcudiyetine rastlanmakla birlikte, Mekke’de var olup olmadıkları konusunda kesin bir bilgi yoktur.

Doğru Cevap: D

Soru 41

Arap yarımadasının en eğitimli kesimi kabul edilen ________ küttab eğitmenlerinin başında geliyordu.
Yukarıdaki boşluk aşağıdaki kelimelerden hangisiyle tamamlanmalıdır?

Maînliler

Hireliler

Himyerîler

Nabatîler

Kindeliler

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 42

Kûfe’de bulunan ve yaklaşık üç yüz öğrencinin eğitim gördüğü küttab kim tarafından kurulmuştur?

Muaz b. Cebel

Cabir b. Abdullah

Ebû Kâsım el-Belhî

Ata b. Rebah

Ed-Dahhâk b. Müzahim

Açıklama:

Kûfe’de Ebû Kâsım el-Belhî (ö. 105/723) tarafından kurulan küttâbda da yaklaşık üç yüz öğrenci eğitim görüyordu.

Doğru Cevap: C

Soru 43

Aşağıdakilerden hangisi Hz. Peygamber zamanında Medine'de bulunan küttablar arasında değildir?

Küttâbü’l-Urve

Küttâb-ı Benî Amr b. Osman

Küttâb-ı Ebû Kâsım el-Belhî

Küttâb-ı İshak el-A’rec

Küttâbü’n-Nasr

Açıklama:

Hz. Peygamber zamanında, Mekke’de herhangi bir küttâbın varlığına rastlanmamakla beraber, Medine’de altı tane mecvut olduğu tespit edilmiştir. Bunlar, Küttâbü’l-Urve, Küttâb-ı Benî Amr b. Osman, Küttâb-ı İshak el-A’rec, Küttâbü’n-Nasr, Küttâb-ı İbn Zeyân ve Küttâb-ı Rezin’dir. Kûfe’de Ebû Kâsım el-Belhî (ö. 105/723) tarafından kurulan küttâbda da yaklaşık üç yüz öğrenci eğitim görüyordu

Doğru Cevap: C

Soru 44

Suffe aşağıdaki yapılardan hangisinin içinde yer almıştır?

Mescid-i Aksa

Mescid-i Haram

Mescid-i Kuba

Mescid-i Nebevi

Mescid-i Kufe

Açıklama:

Mescid-i Nebevi içerisinde eğitim ve öğretim faaliyetleri için ayrılan kısıma suffe adı verildi. Suffe daha sonraki dönemlerde İslâm dünyasındaki ilk yüksek öğretim kurumu olarak kabul edilmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 45

I. Suffede kalan öğrencilere "kurra" denilmekteydi. II. Suffede Hz. Peygamber tarafından dersler verilmiştir. III. Suffede yalnızca erkekler eğitim almıştır. Suffe ile ilgili yukarıda verilen bilgilerden hangisi ya da hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

II ve III

Açıklama:

Suffede ağırlıklı olarak erkeklerin bulundukları bilinmekle beraber, kadınlar için tahsis edilmiş bir bölüm de bulunmaktaydı.

Doğru Cevap: D

Soru 46

Aşağıdakilerden hangisi Fatımiler zamanında inşa ettirilip dönemin önde gelen ilim merkezlerinden birisi olmuştur?

Mescid-i Nebevi

El-Ezher Camii

Kûfe mescidi

Basra Cuma Camii

Mescid-i Haram

Açıklama:

Abbasî halifeleri her ne kadar asıl ilgilerini daha başından Beytü’l-Hikme’de yoğunlaştırmış olsalar da, camilerdeki ders halkaları da etkin vasfını devam ettirmişlerdir. Yukarıda sözü edilen camilerin yanı sıra, 970’te Cevher el-Sıkıllî tarafından inşa ettirildikten kısa bir süre sonra ilmi tedkik ve araştırmalara tahsis edilen Mısır’daki el-Ezher Camii dönemin önde gelen ilim merkezlerinden birisi olmuştur. Abbasî dönemi Mısır’ında, İslâm dünyasının ilk üniversitelerinden birisi olarak kabul edilen bu camiden başka, altı tane daha büyük cami ve çok sayıda mescitte eğitim verilmekteydi. Fâtımîler’in kurduğu en önemli Eğitim Kurumu Ezher'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 47

Aşağıdakilerden hangisi İslamiyet öncesi dönemde de okuma yazma eğitiminin verildiği eğitim kurumu aşağıdakilerden hangisidir?

Sıbyan mektebi

Küttâb

Medrese

Tabhane

Mescit

Açıklama:

İslâmiyet öncesi dönemden itibaren okuma yazma eğitiminin verildiği, bir çeşit sıbyan mektebi niteliği taşıyan kurumlara küttâb adı verilmiştir. Bu dönemde, Arabistan yarımadasının değişik bölgelerinde küttâbların mevcudiyetine rastlanmakla birlikte, Mekke’de var olup olmadıkları konusunda kesin bir bilgi yoktur.

Doğru Cevap: B

Soru 48

Aşağıdakilerden hangisi Hz. Peygamber zamanında Medine'de bulunan küttâblardan birisi değildir?

Küttâbü’l-Urve

Küttâb-ı Benî Amr b. Osman

Küttâb-ı İbn Zeyân

Küttâbü’l-Ömer

Küttâb-ı Rezin

Açıklama:

Hz. Peygamber zamanında, Mekke’de herhangi bir küttâbın varlığına rastlanmamakla beraber, Medine’de altı tane mecvut olduğu tespit edilmiştir. Bunlar, Küttâbü’l-Urve, Küttâb-ı Benî Amr b. Osman, Küttâb-ı İshak el-A’rec, Küttâbü’n-Nasr, Küttâb-ı İbn Zeyân ve Küttâb-ı Rezin’dir. Bu küttâblar, bilhassa suffe’nin toplumun ihtiyaçlarını karşılayamaz hale gelmesiyle birlikte Müslüman çocuklarının eğitiminde daha da etkin bir
rol üstlenmişlerdir.

Doğru Cevap: D

Soru 49

İbn Sina'nın da kıymetli yardımcı olarak nitelediği küttablarda başvurulan ceza yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

Kulak çekme

Tek ayakta bakletme

Kafaya vurma

Yazı cezası

Falaka

Açıklama:

Küttâblarda zaman zaman bir eğitim unsuru olarak cezaya başvurulduğu da olurdu. Falaka disiplinin sağlanması için gerekli araçlardan birisi olarak kabul edilirdi. Nitekim meşhur islam filozofu İbn Sina, falakayı öğrenci yetiştirme sanatının en kıymetli yardımcılarından birisi olarak nitelemişti.

Doğru Cevap: E

Soru 50

Aşağıdakilerden hangisi Hz. Peygamberin ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulmuş yapıdır?

Mescid-i Nebevi

Kuba Mescidi

Basra Cuma Camii

Şam Emeviyye Cami

Kûfe Mescidi

Açıklama:

Hicretin hemen sonrasında, Yeni İslâm devletinin başkenti olan Medine’de Hz. Peygamber’in gündelik hayatını ve faaliyetlerini sürdürebileceği bir mescit inşa edildi. Mescid-i Nebevi adı verilen bu yapı üç bölüme yrılarak, birinci bölümü Hz.Peygamber’in ailesine, ikinci bölümü ibadet, üçüncü bölümü de eğitim ve öğretim faaliyetlerine tahsis edildi.

Doğru Cevap: A

Soru 51

Aşağıdakilerden hangisi Mescid-i Nebevi içinde eğitim ve öğretim faaliyetleri için ayrılmış kısımdır?

Küttab

Medrese

Suffe

Sıbyan Mektebi

Rahle

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 52

Aşağıdakilerden hangisi Ashab-ı suffede eğitim veren sahabelerden birisi değildir?

Ubâde b. Sâmit

Ebû Hureyre

Abdullah b. Sa’id b. As

Muallim Mirdas

Cübeyr ibn Hayyât es-Sakafi

Açıklama:

Suffe’de okuma-yazma, Kur’an ilimleri, akaid ve kıraat gibi konular öğretilirdi. Hz. Peygamber ashâb-ı suffe adı da verilen bu sahabelerin eğitimi için kendilerinin dışında bazı hocalar da görevlendirilmişti. Ubâde b. Sâmit yazı yazmayı ve Kur’an okumayı öğretiyordu. Abdullah b. Sa’id b. As hikmet öğretmeniydi. Muallim Mirdas ve Cübeyr ibn Hayyât es-Sakafi de suffedeki diğer öğretmenlerdi.

Doğru Cevap: B

Soru 53

I. Endülüs Emevileri hâkimiyet sahasındaki camiler ve mescitler, eğitim faaliyetlerinin gerçekleştirildiği yegane mekanlardı. II. Çocuklara, yedi yaşından itibaren beş yıl süreyle, Kur’an, ilmihal bilgileri, Arapça ve şiir öğretilirdi. III. İlk eğitimlerini tamamlayan öğrenciler şeyh denilen müderrislerin etrafındaki halkalara katılırlardı. Endülüs Emeviler zamanıyla ilgili yukarıda verilen bilgilerden hangisi ya da hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

II ve III

Açıklama:

Endülüs Emevîleri hâkimiyet sahasındaki camiler ve mescitler, öğretmenlerin evleri ve devlet tarafından açılan yatılı mekteplerin dışında eğitim faaliyetlerinin gerçekleştirildiği yegane mekanlardı. Çocuklara, altı yaşından itibaren yedi yıl süreyle, Kur’an, ilmihal bilgileri, Arapça ve şiir öğretilirdi. Öğretmenlerin ücretleri devlet tarafından ödenir, ilk eğitimlerini tamamlayan öğrenciler şeyh denilen müderrislerin etrafındaki halkalara katılırlardı.

Doğru Cevap: C

Soru 54

Aşağıdaki sahabelerden hangisi ashab-ı suffe'de eğitim görmemiştir?

Abdullah b. Ömer

Abdullah b. Mes’ud

Bilâl-i Habeşî

Ebû Hureyre

Ubâde b. Sâmit

Açıklama:

Burada öğrenim gören öğrenciler, eğitimlerini tamamladıktan sonra ihtiyaç duyulan bölgelere İslâm dinini öğretmek amacıyla önderiliyorlardı.Bilhassa başta Ebû Hureyre olmak üzere çok sayıda hadis ravisinin buradan yetişmiş olması bunun en önemli delilidir.Yine, İslâm hukuku alanında önemli isimler olan Abdullah b. Ömer, Abdullah b. Mes’ud gibi sahabeler ile Hz. Peygamber’in müezzini Bilâl-i Habeşî, büyük mutasavvıf Ebu Zerr, Selman-ı Fârisî ve Irak fatihi Sa’d b. Ebî Vakkas da suffeden yetişen sahabelerden bazılarıydı.

Doğru Cevap: E

Soru 55

Beytü’l-Hikme aşağıdaki isimlerden hangisi zamanında kurulmuştur?

Halid b. Yezid

Halife Memun

Mervan b. Hakem

Ömer b. Abdülaziz

Harun Reşid

Açıklama:

Bilgi ve hikmet evi anlamlarını taşıyan Beytü’l-Hikme, Abbasîler dönemine ait bir eğitim kurumu olup, 830 yılında, Halife Memun tarafından Bağdat’ta kurulmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 56

Aşağıdakilerden hangisi Hz. Ömer'in öğretmenlik yapması için Abdullah b. Mes'ud'u görevlendirdiği mescittir?

Basra Cuma Camii

Kûfe Mescidi

Şam Mescidi

Kuba Mescidi

Mescid-i Nebevi

Açıklama:

Hz. Ömer’in halifeliği döneminde bilhassa bazı mescitler eğitim ve öğretim konusunda oldukça ön plana çıkmışlardı. Vaktiyle Sa’d b. Ebi Vakkas tarafından kurulmuş olan Kûfe Mescidi bunlardan birisiydi. Hz. Ömer bu mescitte öğretmenlik yapması için Abdullah b. Mes’ud’u görevlendirmiş, o da geniş bir ders halkası oluşturarak çok sayıda talebe yetiştirmişti.

Doğru Cevap: B

Soru 57

İslâm dünyasında ilk sahâflar hangi dönemde ortaya çıkmıştır?

Hz. Muhammed

Hz. Ömer

Hz. Osman

Emeviler

Abbasiler

Açıklama:

İslâm dünyasında ilk sahâflar Abbasîler devrinde ortaya çıkmışlardır

Doğru Cevap: E

Soru 58

Aşağıdaki camilerden hangisi Şam'da Velid b. Abdülmelik tarafından H. 83 yılında inşa edilmiştir?

Kûfe Mescidi

Emeviyye Cami

Basra Cuma Camii

el-Ezher Camii

Kuba Mescidi

Açıklama:

Emeviler Dönemi'nde her biri önemli birer ilim ve irfan merkezi olan büyük camiler inşa edilmiştir. Emevî Devleti’nin başkenti Şam’daki
Emevîyye Camii bu konuda en önde gelenlerden birisiydi. Hicri 83 yılında Velid b. Abdülmelik (705-715) tarafından Şam’da inşa ettirilen bu camide çok sayıda bilim adamı dersler veriyor, müderrisler için yeterli maaş ve yiyecek tahsis ediliyordu. Bu caminin batı tarafında Mağrib’li talebelerin toplanıp ders okudukları bir Maliki zaviyesi yer almaktaydı.

Doğru Cevap: B

Soru 59

Aşağıdakilerden hangisi ilmi tedkik ve araştırmalara tahsis edilen İslam dünyasının ilk üniversitesi olarak kabul edilen camidir?

Şam Emeviyye Cami

Basra Cuma Cami

Kufe Mescidi

el-Ezher Camii

Kuba Mescidi

Açıklama:

970’te Cevher el-Sıkıllî tarafından inşa ettirildikten kısa bir süre sonra ilmi tedkik ve araştırmalara tahsis edilen Mısır’daki el-Ezher Camii dönemin önde gelen ilim merkezlerinden birisi olmuştur. Abbasî dönemi Mısır’ında, İslâm dünyasının ilk üniversitelerinden birisi olarak kabul edilen bu camiden başka, altı tane daha büyük cami ve çok sayıda mescitte eğitim verilmekteydi.

Doğru Cevap: D

Ünite 10

Soru 1

Yabancı felsefî ve bilimsel eserlerin Arapçaya tercüme hareketini Bağdad’ta 829 yılında açtığı Beytü’l-Hikme ile başlatan kimdir?

Yezid

Halid

Me’mun

El-Fezarî

Hz. Ali

Açıklama:

Müslümanların İslâm öncesi kendi kültürlerinde varolan düşüncelerinden İslâm dinine aykırı görülmeyerek aktardıkları düşünce öğeleri ile özellikle Yunancadan ve Sanskritçeden Arapçaya çevrilen felsefî ve bilimsel eserlerdir. Yabancı felsefî ve bilimsel eserlerin Arapçaya tercümesi işi, bilim meraklısı olan Emevi Halifesi Yezid’in oğlu Halid ile başlamış ise de, eser tercüme hareketi Abbasi Halifesi Me’mun’un Bağdad’ta 829 yılında açtığı Beytü’l-Hikme ile başlamıştı.

Doğru Cevap: C

Soru 2

Hz. Ali taraftarlarının oluşturduğu ilk mezhep aşağıdakilerden hangisidir?

Kaderiye

Şiîlik

Cehmiye

Cebriye

Hariciye

Açıklama:

Hz. Ali-Muaviye ile karşı karşıya gelmesindeki Hilafet sorunu, fetihlerde elde edilen ganimetlerin paylaşma, iç savaşlarda ve Kerbela olayında ölenlerin ve öldürülenlerin din açısından sorgulanması başta gelen dini sorunlardı. Bunlar bugün mezhepler dediğimiz dinî düşünce akımlarının oluşmasına neden olmuştur. Hz. Ali taraftarlarının oluşturduğu ilk mezhep “Kaderiye”dir; bundan sonra Şiîlik ortaya çıkmıştır. Muaviye taraftarlarının ilk oluşturduğu mezhepler “Cehmiye” ve “Cebriye”dir. Tarafsızlar “Hariciye” ve “Mürcie” denen mezhepleri oluşturmuşlardır.

Doğru Cevap: A

Soru 3

İslam felsefesi ile ilgili verilen bilgilerden hangisi doğru değildir?

Kur’an’ın ve Sünnet’in felsefesidir.

İslam coğrafyasına işaret eder.

İslam kültürüne işaret eder.

Filozoflar islam dininden etkilenmiştir.

Müslüman filozofların felsefî düşüncelerini ifade eder.

Açıklama:

İslâm felsefesi, en basit ve kısa tanımıyla Müslüman filozofların felsefesini ve felsefî düşüncelerini ifade eder. Dolayısıyla İslâm Felsefesi, İslâm dinin yani Kur’an’ın ve Sünnet’in felsefesi değildir. Şüphesiz felsefe yapan Müslüman filozoflar felsefî düşüncelerinde İslâm dininden etkilenmişlerdir; ancak bu İslâm Felsefesinin bütünüyle İslâm dininin felsefesi olduğu anlamına gelmez.
Kısaca ifade edecek olursak, İslâm Felsefesi herhangi bir felsefe gibi bir felsefedir. “İslâm Felsefesi” tabirindeki “İslâm” kelimesi İslâm dinine değil; sadece bu felsefenin ortaya çıktığı İslâm coğrafyasına ve kültürüne işaret eder.

Doğru Cevap: A

Soru 4

Abbasi Halifesi Me’mun tarafından 29 yılında açtığı Beytü’l Hikme’ye bilim adamı olarak atanan, felsefenin ve bilimin çeşitli dallarına ait yaklaşık 277 eser yazan filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Farabi

Kindî

İbn Sina

Suhreverdi

İbn Bâcce

Açıklama:

Kindî: İlk Müslüman filozof kabul edilir. Soyu, Güney Yemen’de oturan meşhur bir Arap kabilesi Kinde’den gelir. Tam adı, Yakup ibn İshak el-Kindî’dir. Batı’da Alkindus ve benzeri isimlerle meşhur olmuştu. Kindî, babasının valilik yaptığı Kûfe şehrinde yaklaşık 791 yılında doğmuştur. Babasının daha sonra Basra’ya vali atanmasıyla küçük yaşta oraya gelmiştir. İlk eğitimini orada aldıktan sonra, yüksek öğrenim için genç yaşta Bağdad’a gitmiştir. Orada iyi bir bilim adam olarak yetişmiştir. Bu nedenle Abbasi Halifesi Me’mun, onu 29 yılında açtığı Beytü’lHikme’ye bilim adamı olarak atamıştır. Daha sonra orada müdürlük de yapmıştır. Yaklaşık otuz yıl bu kurumda çalıştıktan sonra, 859 yılı civarında oradan ayrılarak, son on yılını kitap yazmakla geçirmiştir. 866 yılında Bağdad’ta vefat etmiştir. Kindî, felsefenin ve bilimin çeşitli dallarına ait büyüklü küçüklü yaklaşık 277 eser yazmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 5

“Tahsîlü’s-Sa’ade” (Mutluluğun Kazanılması), “İhsâu’l-Ulûm” (Bilimlerin Sınıflaması), “Medinetü’l-Fâzıla” (Erdemli Şehir) gibi eserlerin yazarı aşağıdakilerden hangisidir?

Kındi

İbn Sina

İbn Bacce

Farabi

Suhreverdi

Açıklama:

Farabi, yaklaşık 110 kadar eser yazmıştır. Bize kadar ulaşan bazı önemli eserleri şunlardır: “Tahsîlü’s-Sa’ade” (Mutluluğun Kazanılması), “İhsâu’l-Ulûm” (Bilimlerin Sınıflaması), “Medinetü’l-Fâzıla” (Erdemli Şehir), “es-Siyâsetü’l-Medeniyye”
(Devlet Felsefesi), “Kitâbu’l-Hurûf “ (Metafizik), “Kitâbu’l-Mûsikî el-Kebîr” (Büyük Müzik Kitabı), “Kitâbu’l-Hiyâl” (Teknik Geometri Kitabı).

Doğru Cevap: D

Soru 6

Zihin hastalıkları konusunda psikiyatri yöntemini ilk uygulayan bilgin aşağıdakilerden hangisidir?

Suhreverdi

Farabi

İbn Bacce

Kındi

ibn Sina

Açıklama:

Avicenna adıyla Batı’da hem bir filozof ve hem de tabip olarak çok meşhur olan İbn Sina da Farabi gibi bir Türk düşünürüdür. İbn Sina, çağlar boyu uzun süre sadece İslam dünyasında değil; Batı’da da büyük bir filozof ve tıpta tek otorite kabul edilmiştir. Felsefe ve tıp bilimlerine birçok katkısı vardır. Zihin hastalıkları konusunda psikiyatri yöntemini ilk uygulayan bilgindir.

Doğru Cevap: E

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi Suhreverdi'nin bir eseridir?

El-Kanûn fî’t-Tıbb

“Kitâbu’l-Hurûf

Hikmetü’l-İşrâk

Uyûnu’l-Hikme

İsbâtü’n-Nübüvve

Açıklama:

Sevenleri tarafından “eş-Şehîd” ve sevmeyenleri tarafından “el-Maktûl” ünvanlarıyla anılmış olan Suhreverdi, başlangıçta Meşşâî felsefeyi benimsemişti ve özellikle İbn Sina felsefesini takip ediyordu. Sonra bu felsefeyi eleştirmiştir. Kurucusu olduğu İşrâkî felsefeyi gelimiştir. Suhreverdi, felsefe, mantık ve tasavvuf konularında otuza yakın önemli eser yazmıştır. Bunların en meşhurları şunlardır: “ Pertevnâme”, mantıkla ilgilidir; “Heyâkelü’n-Nûr”, metafizikle ilgildir; “Hikmetü’l-İşrâk”, İşrâk felsefesiyle ilgilidir.

Doğru Cevap: C

Soru 8

Ömrünün ikinci yarısını Aristo’nun eserleri üzerine şerhler yazmakla geçiren haklı olarak İslam dünyasında “eş-Şârih” (Yorumcu) ve Batı’da “Commentator” lakabını kazanan filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Kındi

Farabi

İbn Bacce

İbn Sina

İbn Rüşd

Açıklama:

Ömrünün ikinci yarısını Aristo’nun eserleri üzerine şerhler yazmakla geçiren İbn Rüşd haklı olarak İslam dünyasında “eş-Şârih” (Yorumcu) ve Batı’da “Commentator” lakabını kazanmıştır ve çoğu zaman da bu lakapla şöhret
bulmuştur. Aristo’nun her bir eserine üç ayrı şerh yazmıştır. Bunlar, Büyük, Orta
ve Küçük Şerhler olarak bilinir. Tabi, İbn Rüşd’ün kendi özgün eserleri ve fikirleri
de vardır. Belki bugüne kadar ömrünü Aristo’ya adamış ve onu iyi anlamış henüz
ikinci bir felsefeci de çıkmamıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 9

İbn Türk (8. yy.) ve Câbir İbn Hayyan (721-805)’dan, Bîrûnî (973-1051) ve İbnu’l-Heysem (965-1051)’e kadarki birçok Müslüman bilim adamının anlayışı olan felsefi akım aşağıdakilerden hangisidir?

Sonsuz zaman felsefesi

Stoacı felsefe

Doğuş felsefesi

Akli felsefe

Tabiat felsefesi

Açıklama:

Tabiat Felsefesi
Felsefeyi doğa bilimleri üzerinden kurmaya ve yapmaya çalışan Müslüman bilginlerin felsefe anlayışlarına tabiat felsefesi akımı denebilir. İbn Türk (8. yy.) ve Câbir İbn Hayyan (721-805)’dan, Bîrûnî (973-1051) ve İbnu’l-Heysem (965-1051)’e kadarki birçok Müslüman bilim adamının anlayışıdır. Bunlar Yunan gelenekli felsefeye, özellikle Eflatun ve Aristo’nun metafizik düşüncelerine soyut spekülasyonlar olarak bakarlar; hatta bu tür felsefeyi bir çeşit mitik ve mistik düşünce olarak değerlendirirler.

Doğru Cevap: E

Soru 10

Bilginin ancak insan nefsinin tezkiyesi ve tasfiyesine dayanan sezgi ile elde edildiğini savunan felsefi görüş aşağıdakilerden hangisidir?

Tabiat felsefesi

İşrakilik

Meşşailik

Dehrilik

İhvânu’s-Safâ

Açıklama:

İşrâkî felsefenin yöntemi sezgidir. Bilgi ancak insan nefsinin tezkiyesi ve tasfiyesine dayanan sezgi ile elde edilir. Suhreverdî’ye göre mantıksal yollarla, yani aklî çıkarımlarla bilgi elde etmede yetersiz. “Pertevnâme” adlı eserinde Aristo ve Meşşâîlerin mantık anlayışlarını eleştirir; onların kategori (makûlât) dedikleri on en temel genel kavramı, cevher ve hey’e şeklinde ikiye indirger. Daha sonra Kant’ın söylediği gibi kategorilerin, Meşşâîlerin ve Aristo’nun dediği gibi varlığa değil, zihne ait olduğunu söyler. Suhreverdî cevheri aşağı yukarı Meşşâîlerin dediği gibi bir varlığın “neliği” veya “mahiyeti” olarak tanımlar; ancak onlardan farklı olarak bunu zihinsel olarak görür. Hey’e ise bir varlığın yapısal bütünlüğü ve bünyesidir. Hey’enin gerçekliği vardır.

Doğru Cevap: B

Soru 11

Sıfır (0) sayısını ilk olarak kullanan matematikçi aşağıdakilerden hangisidir?

el-Kâşî

Ali Kuşçu

Ömer Hayyam

Nasıreddin Tusi

Harizmî

Açıklama:

İslâm dünyasındaki felsefî ve bilimsel düşüncenin ortaya çıkışını açıklayabileceksiniz.
Harizmi

Doğru Cevap: E

Soru 12

Osmanlı bilginlerinden Kâtip Çelebi hangi felsefe mektebini benimsemiştir?

Dehrilik

İşrâkiye

Zenâdıka

Revâkiye

Meşşâîye

Açıklama:

Müslüman filozofların ve bilim adamlarının katkılarını ve Batı’ya etkilerini değerlendirebileceksiniz.
İşrakiye

Doğru Cevap: B

Soru 13

İbn Sîna hangi felsefe mektebinin temsilcisidir?

İşrâkiye

Dehrilik

Revâkiye

Zenâdıka

Meşşâîye

Açıklama:

Müslüman filozofların ve bilim adamlarının katkılarını ve Batı’ya etkilerini değerlendirebileceksiniz.
Meşşaiye

Doğru Cevap: E

Soru 14

Aritmetiksel Cebir’in ilk öncüsü aşağıdakilerden hagnisidir?

Ömer Hayyâm

Kereci

İbn Türk

Harizmî

İbn Sînâ

Açıklama:

Müslüman filozofların ve bilim adamlarının katkılarını ve Batı’ya etkilerini değerlendirebileceksiniz.
Kereci

Doğru Cevap: B

Soru 15

Görme olayını bilimsel olarak açıklayan fizikçi aşağıdakilerden hangisidir?

İbnSînâ

Bîrûnî

İbnü’l-Heysem

İhvânu’s-Safâ

Harizmî

Açıklama:

Müslüman filozofların ve bilim adamlarının katkılarını ve Batı’ya etkilerini değerlendirebileceksiniz.
İbnü'l-Heysem

Doğru Cevap: C

Soru 16

İlk Müslüman filozof aşağıdakilerden hangisidir?

İbnSina

İbnRüşd

İbn Teymiye

Kindî

Bîrûnî

Açıklama:

Müslüman filozofların ve bilim adamlarının katkılarını ve Batı’ya etkilerini değerlendirebileceksiniz.
Kındi

Doğru Cevap: D

Soru 17

İslâm Dünyasında Aristo’dan sonra “İkinci Öğretmen” olarak bilinen filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Fârâbî

İbnRüşd

İbnHeysem

Harizmî

Kindî

Açıklama:

Müslüman filozofların ve bilim adamlarının katkılarını ve Batı’ya etkilerini değerlendirebileceksiniz.
Farabi

Doğru Cevap: A

Soru 18

Tutarsızlığın Tutarsızlığı kitabının yazarı aşağıdakilerden hangisidir?

İbn Rüşd

İbn Sînâ

Fârâbî

Gazâlî

İbn Bâcce

Açıklama:

İslâm dünyasındaki düşünce ve bilimin kaynaklarını açıklayabileceksiniz.
İbn Rüşd

Doğru Cevap: A

Soru 19

Nur metafiziği islâm felsefesinin hangi mektebi ile ilgilidir?

Revâkiye

Dehrilik

Meşşâîye

Zenâdıka

İşrâkiye

Açıklama:

İslâm dünyasındaki düşünce ve bilimin kaynaklarını açıklayabileceksiniz.
İşrakiye

Doğru Cevap: E

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi Meşşâî değildir?

Kindî

Sühreverdî

İbn Sînâ

Fârâbî

İbnRüşd

Açıklama:

Müslüman filozofların ve bilim adamlarının katkılarını ve Batı’ya etkilerini değerlendirebileceksiniz.
Sühreverdi

Doğru Cevap: B

Soru 21

I. Dini nedenler
II. Mimarlık faaliyetleri
III. Sağlık Sorunları
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri İslam dünyasında düşünce ve bilimin ortaya çıkışında etkili olmuştur?

Yalnız I

Yalnız III

I, II ve III

II ve III

I ve III

Açıklama:

İslâm dünyasında felsefî ve bilimsel düşüncenin ortaya çıkmasına neden olan bazı durumlar vardır. Bunların başında çok geniş sınırlara ulaşan coğrafyada namaz için Kıble yönünün belirlenmesi gerekiyordu. Bunun çözümü matematik ve gökbilimi (astronomi) bilmeyi gerektiriyordu. Aynı şekilde bazı durumlarda Kur’an’ın anlattığı miras taksimi girift hale geliyordu; bunun çözümü de matematik bilmeyi gerektiriyordu. Diğer önemli hem dinî, hem medenî bir ihtiyaç olan büyük camilerin, köprülerin ve benzer müesseselerin yapımı mühendisliği ve geometri gibi bilimleri gerektiriyordu. Ayrıca genişleyen toplumun sağlık sorunları ortaya çıkıyordu; bu da tıp biliminin öğrenilmesini gerekli kılıyordu.

Doğru Cevap: C

Soru 22

Aşağıdaki nedenlerden hangisiyle felsefe bilimi İslam dünyasına girmiştir?

İlkçağlarda Müslümanlar matematik, tıp, gökbilimi aktarırken ister istemez felsefeyi de kendi kültürlerine aktarmış oldular.

Batı'nın filozoflarına hayranlık duyduklarından dolayı eserlerini çevirdiler ve böylelikle felsefe İslam dünyasına girdi.

İleri seviyede bir uygarlık için felsefe biliminin olmazsa olmaz olduğunu düşündüklerinden dolayı felsefeyi benimsediler.

İslam coğrafyasından bazı bilim adamları Batı'ya giderek felsefeyi öğrenip kendi kültürlerine entegre ettiler.

Daha eski neslin felsefeye olan ilgisi arttığından dolayı toplumda felsefi düşünce üzerine gelişmeler yaşanmış böylelikle İslam coğrafyası açısından vazgeçilmez bir alan olmuştur.

Açıklama:

İlk zamanlar Müslümanlar sorunların çözülmesi için, matematiğe, gökbilime ve mühendisliğe ihtiyaç duydular. Çünkü bu bilimler o günkü Araplar da gelişmemişti. Bunu eski Yunan ve Hint medeniyetlerinden almayı düşündüler; bunun için de yukarıda sözünü ettiğimiz Beytü’l-Hikme’yi kurdular. İlkçağlarda bu bilimler felsefeden ayrı olmadıkları için Müslümanlar matematik, tıp, gökbilimi aktarırken ister istemez felsefeyi de aktarmış oldular.

Doğru Cevap: A

Soru 23

"Ekolün temel felsefe ve bilim anlayışı Aristo’ya dayandığı için ve Aristo da felsefe derslerini ayakta öğrencilere yürüyerek anlattığı için, Aristo geleneğini temel alan Müslüman filozofların felsefesine verilen addır."
Yukarıdaki tanımlama aşağıdaki ekollerden hangisine aittir?

İşrâkîyye

Meşşâîyye

İhvânu’s-Safâ

Rivâkiyye

Dehrilik

Açıklama:

Ekolün temel felsefe ve bilim anlayışı Aristo’ya dayandığı için ve Aristo da felsefe derslerini ayakta öğrencilere yürüyerek anlattığı için, Aristo geleneğini temel alan Müslüman filozoflara bunun için “Meşşâî” ve onların felsefesine de Meşşâîyye (Meşşâ’îlik) denmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 24

Bütün peygamberlerin bahsettiği ve bütün filozofların bulmak istedikleri ezeli hikmeti temel alan felsefe ekolü aşağıdakilerden hangisidir?

İhvânu’s-Safâ

Dehrilik

Tabiat Felsefesi

İşrâkîlik

Haricilik

Açıklama:

Suhreverdî’ye göre, bütün peygamberlerin bahsettiği, bütün filozofların bulmak isteyerek araştırdıkları ezeli bir hikmet vardır; fakat bütün filozofların eze-li hikmete ulaştıkları söylenemez der. Ona göre, örneğin Yunan filozoflarından Sokrat ve Eflatun bu hikmete yaklaşmış filozoflardandır. İşrâkîlik Suhreverdî’ye göre bu ezeli hikmeti temel alan bir felsefedir.

Doğru Cevap: D

Soru 25

Sadece İslam dünyasında değil; Batı’da da büyük bir filozof ve tıpta tek otorite kabul edilen filozof aşağıdakilerden hangisidir?

İbn Rüşt

İbn Bâcce

Kindî

Farabi

İbni Sina

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 26

İslam dünyasında “eş-Şârih” (Yorumcu) ve Batı’da “Commentator” lakabını kazanan İslam alimi aşağıdakilerden hangisidir?

İbn Rüşt

Farabi

İbni Sina

Şehâbeddin Yahya es-Suhreverdî

İbnu’l-Heysem

Açıklama:

Neredeyse ömrünün ikinci yarısını Aristo’nun eserleri üzerine şerhler yazmakla geçiren İbn Rüşd haklı olarak İslam dünyasında “eş-Şârih” (Yorumcu) ve Batı’da “Commentator” lakabını kazanmıştır ve çoğu zaman da bu lakapla şöhret bulmuştur. Aristo’nun her bir eserine üç ayrı şerh yazmıştır. Bunlar, Büyük, Orta ve Küçük Şerhler olarak bilinir. Tabi, İbn Rüşd’ün kendi özgün eserleri ve fikirleri de vardır. Belki bugüne kadar ömrünü Aristo’ya adamış ve onu iyi anlamış henüz ikinci bir felsefeci de çıkmamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 27

Farabi ve Aristo’nun eserleri hakkında yorum eserler yazarak Meşşâîlik felsefesinin Endülüs’e girmesini sağlayan filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Bîrûnî

İbn Türk

İbn Bâcce

Câbir İbn Hayyan

Harizmî

Açıklama:

Felsefeye ve müziğe rağbet eden İbn Bâcce, Farabi ve Aristo’nun eserleri hakkında yorum eserler yazarak Meşşâîlik felsefesinin Endülüs’e girmesine sebep olmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 28

Anti-Öklidçi geometrinin ortaya çıkmasında Lobatchewski ve Riemann gibi modern matematikçilere öncülük İslam düşünürü kimdir?

Ebu’l-Vefâ el-Buzcanî

el-Kerecî

Nasiruddin Tûsî

Bîrûnî

İbnü’l-Heysem

Açıklama:

Geometri alanında da büyük gelişmeler olmuştur. Geometri de temel iki sistem vardır. Birincisi, Öklidçi Düzlem Geometrisidir. Öklid bu geometrik sistemi oluştururken yeryüzünün düz olduğunu varsayan astronomi bilgilerine dayanmıştır. İkincisi, bugünkü adıyla “Anti-Öklidçi” geometridir. Bunu ilk defa ünlü gök-bilimci ve matematikçi Nasiruddin Tûsî (öl. 1274) temellendirmeye çalışmıştır. O, Öklid’in beşinci postalasının yanlışlığını göstererek, uzun mesafeler için Ök-lid geometrisinin doğru sonuçlar vermeyeceğini söylemiştir. Yeryüzü ve gökcisimleri dairesel olduklarından paralel uzatılan iki doğru sonsuza kadar paralel gitmeyip birbirleriyle kesişeceklerdir. Böylece Tûsî, Anti-Öklidçi geometrinin ortaya çıkmasında Lobatchewski ve Riemann gibi modern matematikçilere öncülük etmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 29

I. Tefsir
II. Hadis
III. Fıkıh (Hukuk)
IV. Kelam
V. Tasavvuf
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri İslâm’ın en temel iki kaynağı Kur’an’ı ve Hz. Peygamber’in sünnetini anlamaya yönelik gelişen ilimlerdir?

I, II, III ve IV

II, III, IV ve V

I, III, IV ve V

I, II, III ve V

I, II, III, IV ve V

Açıklama:

İslâm dünyasında ilk ortaya çıkıp gelişen bilimler, doğal olarak İslâm’ın en temel iki kaynağı Kur’an’ı ve Hz. Peygamber’in sünnetini anlamaya yönelik Tefsir, Hadis, Fıkıh (Hukuk), Kelam ve Tasavvuf gibi ilimlerdir. Bunlara “Dini İlimler” veya “İslâmî İlimler” adı verilmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 30

Müslüman matematikçiler cebirde iki farklı akım geliştirmişlerdir. Bunlardan birincisi, Geometrik Cebir’dir. Aşağıdakilerden hangisi bu sistemi geliştiren ilk Müslüman matematikçilerden biridir?

Farabi

İbn Türk

İbni Sina

Bîtrûcî

Ömer Hayyam

Açıklama:

Cebiri, matematik bilimleri içerisinde müstakil bir uğraşı alanı olarak tespit eden Müslüman matematikçiler cebirde iki farklı akım geliştirmişlerdir. Bunlardan birincisi, Geometrik Cebir’dir. Bu cebir sistemi, çözümlenen cebir problemlerinin çözümünün geometrik yolla ispatı anlamına gelir. Bu sistemi ilk Müslüman matematikçilerden olan İbn Türk ve Harizmî geliştirmiştir. Daha sonra Ömer Hayyam (öl. 1233) gibi birçok matematikçi onları izlemiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 31

Rosenthal'a göre İslam medeniyetini diğer medeniyetlerden ayıran en önemli özelliği nedir?

Askeri

Ticari

Fütüvvet

Bilgi/ Bilim

Felsefi

Açıklama:

Rosennhal'a göre İslam medeniyetini diğer medeniyetlerden ayıran en önemli özellik Bilgi/ Bilim medeniyeti olmasıdır.
Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 32

Aşağıdakilerden hangisi Kur'an'ı ve Peygamberin sünnetini anlamaya yönelik ilimlerden biri değildir?

Tefsir

Fıkıh

Felsefe

Kelam

Tasavvuf

Açıklama:

Felsefe Kur'an ve sünneti anlamaya yönelik ilimlerden biri değildir.
Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 33

İslam medeniyet tarihinde eser tercüme faaliyeti ilk kez hangi dönemde başlamıştır?

Dört Halifa Devri

Emeviler

Abbasiler

Endülüs Emevileri

Selçuklular

Açıklama:

Eser çeviri faaliyeti ilk kez Abbasiler döneminde Memun zamanında başlamıştır.
Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 34

Muaviye ve taraftarlarının oluşturduğu mezhepler hangileridir?

Kaderiye

Şiilik

Hariciye /Mürcie

Cehmiye/ Cebriye

Mu'tezile / Ehl-i Sünnet

Açıklama:

Muaviye taraftarlarının oluşturduğu ilk mezhep Cehmiye ve Cebriye'dir.
Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 35

Tercüme eser çalışmalarını yapmak için hangi kurum oluşturulmuştur?

Ashab-ı Suffa

Darünnedve

Küttablık

Sahn-ı Seman

Beytü'l- Hikme

Açıklama:

Eser tercüme çalışmalarını yapmak için Beytü'l- Hikme kurulmuştur.
Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 36

İlk Müslüman filozof kimdir?

Kindi

Farabi

İbn Sina

Suhreverdi

İbn Bâcce

Açıklama:

Kindi ilk Müslüman filozof olarak kabul edilir.
Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 37

Muallim-i Sâni unvanıyla bilinen İslam filozofu kimdir?

Farabi

Kindi

Suhreverdi

İbn Sina

İbn Rüşd

Açıklama:

Muallim-i Sani unvanıyla bilinen filozof Farabi'dir.
Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 38

Batıda Avicenna olarak bilinen Müslüman tabip ve filozof kimdir?

Farabi

Kindi

İbn Sina

İbn Rüşd

İbn Haldun

Açıklama:

Avicenna olarak bilinen tabip ve filozof İbn Sina'dır.
Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 39

Nefs kitabı, Veda Risalesi, İnsani Gaye isimli eserleri olan Endülüs'ün ilk filozofu kimdir?

İbn Rüşd

İbn Bâcce

İbn Haldun

Kindi

İbn Sina

Açıklama:

Bahsi geçen eserlerin müellifi ve Endülüs'ün ilk filozofu İbn Bâcce'dir.
Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 40

İslam felsefesinde bir çeşit doğuş ve aydınlanma olarak bilinen felsefi mektep hangisidir?

Meşşai

İşraki

Dehrilik

Revakiyye

Teymiyye

Açıklama:

Doğuş ve aydınlanma olarak geçen felsefi ekol İşrakiyye'dir.
Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 41

Aşağıdakilerden hangisi İslam’ın en temel düşünce ve bilgi kaynaklarından biridir?

Astronomi

Felsefe

Kur’an

Tarih

Sosyoloji

Açıklama:

İslâm düşüncesinin ve biliminin kaynaklarını İslâmî ve yabancı olmak üzere ikiye ayırabiliriz: İslâmî kaynaklar, İslâm dininin de kaynağı olan Kur’an ve Sünnet’tir. Kur’an sadece iman ve ibadetlerden bahseden dar anlamıyla bir din kitabı değildir; bilinen anlamıyla da örneğin biyolojik kitabı gibi bir bilim kitabı da değildir. Kur’an bal arısından güneşe, çok farklı anlamlarda ve çok farklı gayelerle, her şeyden bahseder. Bunu yaparken de insana seslenir: “Bakmaz mısınız”, “Akletmez misiniz”, “Düşünmez misiniz” gibi tekliflerle düşünmeyi en ince ve en son noktasına kadar teşvik eder. Her alana özel olarak verdiği bazı bilgi ve ilkeler, Müslümanları düşünmeye ve bilmeye sevk etmiştir. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 42

İlk Müslüman filozof olarak kabul edilen ve “Akıl Risalesi, Ruh Risalesi” gibi eserlerin yazarı olan filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Kindî

Farabi

İbn Sina

Suhreverdi

İbn Bâcce

Açıklama:

Kindî, ilk Müslüman filozof kabul edilir. Abbasi Halifesi Me’mun, onu 29 yılında açtığı Beytü’lHikme’ye bilim adamı olarak atamıştır. Daha sonra orada müdürlük de yapmıştır. Yaklaşık otuz yıl bu kurumda çalıştıktan sonra, 859 yılı civarında oradan ayrılarak, son on yılını kitap yazmakla geçirmiştir. 866 yılında Bağdad’ta vefat etmiştir. Kindî, felsefenin ve bilimin çeşitli dallarına ait büyüklü küçüklü yaklaşık 277 eser yazmıştır. Hepsi günümüze kadar ulaşmamıştır. Bize kadar ulaşan eserlerinden bazıları şunlardır: “el-Felsefetü’l-Ulâ” (İlk Felsefe/Metafizik), “Risâle fî’l-Akl” Akıl Risalesi), “Risâle fî’l-Hudûdi’l-Eşya” (Felsefe Sözlüğü), “Risâle fî’r-Rûh” (Ruh Risalesi). Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 43

Felsefe ve mantık alanındaki çalışmalarıyla çom büyük ün kazanan, kendisine Muallim-i Sânî (İkinci Öğretmen) ve Medinetü’l Fâzıla adlı eserin yazarı aşağıdakilerden hangisidir?

İbn Sina

İbn Rüşd

İbn Bâcce

Suhreverdi

Farabi

Açıklama:

Farabi, özellikle mantık alanındaki çalışmaları ve katkılarıyla meşhur olmuştur. Bunun için Aristo’dan sonra kendisine “Muallim-i Sânî (İkinci Öğretmen)” denmiştir. Ayrıca Farabi, İslam dünyasında siyaset felsefesi yapan ilk bilgin olarak kabul edildiği gibi ilk müzik felsefesi yapan bilgin olarak da kabul edilir. Farabi, yaklaşık 110 kadar eser yazmıştır. Bize kadar ulaşan bazı önemli eserleri şunlardır: “Tahsîlü’s-Sa’ade” (Mutluluğun Kazanılması), “İhsâu’l-Ulûm” (Bilimlerin Sınıflaması), “Medinetü’l-Fâzıla” (Erdemli Şehir), “es-Siyâsetü’l-Medeniyye” (Devlet Felsefesi), “Kitâbu’l-Hurûf “ (Metafizik), “Kitâbu’l-Mûsikî el-Kebîr” (Büyük Müzik Kitabı), “Kitâbu’l-Hiyâl” (Teknik Geometri Kitabı). Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 44

Hem İslam hem Batı dünyasında felsefe ve tıp alanında yüzyıllarca otorite olarak kabul edilen Müslüman filozof ve “Tıpta Kanun” adlı eserin yazarı aşağıdakierden hangisidir?

Suhreverdi

Kindî

Farabi

İbn Sina

İbn Rüşd

Açıklama:

İbn Sina, çağlar boyu uzun süre sadece İslam dünyasında değil; Batı’da da büyük bir filozof ve tıpta tek otorite kabul edilmiştir. Felsefe ve tıp bilimlerine birçok katkısı vardır. Zihin hastalıkları konusunda psikiyatri yöntemini ilk uygulayan bilgindir. İbn Sina da başta felsefe ve tıp alanları olmak üzere birçok alanda önemli eserler yazmıştır. Eserlerinin sayısı, 276 civarındadır. Önemli eserlerinden bazılarını zikredelim: “eş- Şifâ” (Felsefe Bilimleri), “en-Necât” (Felsefe Bilimleri), “ el-Kanûn fî’t-Tıbb” (Tıp’ta Kanun),”Uyûnu’l-Hikme” (Hikmet Pınarları), “İsbâtü’n-Nübüvve” (Peygamberliğin Kanıtlanması). Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 45

İşrâkî felsefenin kurucusu olarak kabul edilen, mantıkla ilgili “Pertevnâne” adlı eserin de yazarı aşağıdakilerden hangisidir?

İbn Sina

Suhereverdi

Farabi

Kindî

İbn Bâcce

Açıklama:

Suhreverdi, başlangıçta Meşşâî felsefeyi benimsemişti ve özellikle İbn Sina felsefesini takip ediyordu. Sonra bu felsefeyi eleştirmiştir. Kurucusu olduğu İşrâkî felsefeyi geliştirmiştir. Suhreverdi, felsefe, mantık ve tasavvuf konularında otuza yakın önemli eser yazmıştır. Bunların en meşhurları şunlardır: “ Pertevnâme”, mantıkla ilgilidir; “Heyâkelü’n-Nûr”, metafizikle ilgildir; “Hikmetü’l-İşrâk”, İşrâk felsefesiyle ilgilidir. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 46

Ömrünün önemli bir kısmını Aristo’nun eserlerine şerh yazarak geçiren ve bu özelliği nedeniyle “eş-Şârih (Yorumcu)” olarak anılan Müslüman filozof aşağıdakilerden hangisidir?

İbn Sina

Farabi

İbn Rüşd

Suhreverdi

Kindî

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 47

Müslüman filozoflar arasında Aristo geleneğini temel alan felsefi akıma ne ad verilir?

Dehrilik

Varlık Kuramı

Bilgi Kuramı

İşrâkîlik

Meşşâilik

Açıklama:

Sözlük anlamıyla Meşşâ’î kelimesi “yürüyen” demektir. Bu ekolün temel felsefe ve bilim anlayışı Aristo’ya dayandığı için ve Aristo da felsefe derslerini ayakta öğrencilere yürüyerek anlattığı için, Aristo geleneğini temel alan Müslüman filozoflara bunun için “Meşşâî” ve onların felsefesine de Meşşâîyye (Meşşâ’îlik) denmiştir. Bu mektebin en önemli temsilcileri, doğu İslâm dünyasından Kindî (öl. 866), Fârâbî (871-950), İbn Sînâ (980-1037) ile Endülüs’te İbn Bâcce (1077-1138) ve İbn Rüşd (öl.1198)’tür. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 48

Felsefeyi düşünsel ve zihnî soyut ilkeler üzerinden değil de somut bilim verileri üzerinden kurmaya çalışan ve Câbir İbn Hayyan, Bîrûnî ve İbnu’l-Heysem gibi filozofların temsil ettiği felsefi akım aşağıdakilerden hangisidir?

Revâkiyye

Tabiat Felsefesi

Felsefi Ansiklopedicilik

İşrâkîlik

Varlık Kuramı

Açıklama:

Tabiat felsefesi kuramı, felsefeyi düşünsel ve zihnî soyut ilkeler üzerinden değil; somut bilim verileri üzerinden kurmaya çalışırlar. Felsefenin doğa bilimlerinden bağımsız olamayacağını savunurlar. Hatta Yunan türü salt metafiziğe Müslümanların ihtiyacının olmadığını bile söylerler. Zira İslâm dünyasındaki kelâm ilminin bu boşluğu doldurduğuna inanırlar. Dolayısıyla bu grup Müslüman bilginler gerçek anlamıyla bir bilim felsefesi kuran ve yapan düşünürlerdir. İbn Türk (8. yy.) ve Câbir İbn Hayyan (721-805)’dan, Bîrûnî (973-1051) ve İbnu’l-Heysem (965-1051)’e kadarki birçok Müslüman bilim adamının anlayışıdır. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 49

“Anti-Öklidçi” geometriyi ilk temellendiren gökbilimci ve matematikçi bilim adamı aşağıdakilerden hangisidir?

Nasiruddin Tûsî

Harizmî

Bîrûnî

Ömer Hayyam

Zekeriya er-Razî

Açıklama:

Geometri de temel iki sistem vardır. Birincisi, Öklidçi Düzlem Geometrisidir. Öklid bu geometrik sistemi oluştururken yeryüzünün düz olduğunu varsayan astronomi bilgilerine dayanmıştır. İkincisi, bugünkü adıyla “Anti-Öklidçi” geometridir. Bunu ilk defa ünlü gökbilimci ve matematikçi Nasiruddin Tûsî (öl. 1274) temellendirmeye çalışmıştır. O, Öklid’in beşinci postalasının yanlışlığını göstererek, uzun mesafeler için Öklid geometrisinin doğru sonuçlar vermeyeceğini söylemiştir. Yeryüzü ve gökcisimleri dairesel olduklarından paralel uzatılan iki doğru sonsuza kadar paralel gitmeyip birbirleriyle kesişeceklerdir. Böylece Tûsî, Anti-Öklidçi geometrinin ortaya çıkmasında Lobatchewski ve Riemann gibi modern matematikçilere öncülük etmiştir. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 50

Kimyanın simyadan ayrılarak tecrübî ve kantitatif bir bilim haline gelmesini sağlayan Müslüman bilim adamı aşağıdakilerden hangisidir?

İbnü’l-Heysem

Farabi

Câbir İbn Hayyan

İbn Rüşd

Kindî

Açıklama:

Kimya bilimi de, gökbilim ve matematik gibi insanlığın en eski bilimlerinden birisidir. Ancak İslâm’dan önce kimya simyadan ayrı bir bilim değildir. ilk Müslüman kimyacı olan Câbir İbn Hayyan (721-805) ile kimya, simyadan ayrılarak kimya tecrübî ve kantitatif bir bilim halin gelmiştir. Câbir’den sonra Ebû Bekr Zekeriya er-Râzî (865-925) ve Bîrûnî ile kimyada büyük gelişmeler kat edilmiştir. Bugünkü temel asitler, Câbir İbn Hayyân’ın laboratuvar çalışmalarıyla ve kurduğu kimyasal fırınlarla ilk defa elde edilmiştir. Bîrûnî özellikle maddelerin özgül ağırlığı tespit edilmiştir. Bu benzeri yeni keşiflerinden dolayı bu bilginler modern kimyanın kurucusu olarak kabul edilirler. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

İslam Tarihi ve Medeniyeti II - Tüm Sorular

Ünite 1

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler