İlk Müslüman Türk Devletleri - Tarih

Soru 20

Hz. Ebu Bekir

Hz. Ömer

Hz. Osman

Hz. Ali

Hz. Muaviye

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 21

Hz. Ebu Bekir döneminde

Malazgirt Savaşı ile

Dandanakan Savaşı ile

Miryokefalon Savaşı ile

Yassıçemen Savaşı ile

Açıklama:

Hakimiyet dönemi Selçuklular’ın Gazneliler karşısında kazandığı Dandanakan zaferiyle başlamış, Selçuklu Türkleri Sünnî İslâm dünyasının hâmiliğini ile iç ve dış
tehlikelere karşı bu Müslümanları koruma görevini üstlenmiştir. Selçuklular ve
halefleri çok geniş bir sahada hakimiyet tesis ederek çeşitli imparatorluklar kurmuş, genelde siyasî, idarî ve askerî bakımdan İslâm dünyasının rakipsiz hâkimi
olmuştur. Bu durum I. Dünya Savaşı’nın sonuna kadar devam etmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 22

Muhtemelen Türk ordularıyla karşı karşıya gelecek Müslüman askerlerin kayıplar vermesinden endişe ederek “Keşke Horasan’a ordu göndermeseydim, keşke Horasan ile aramızda ateşten bir deniz olsaydı” diyen halife kimdir?

Hz Ebu Bekir

Hz. Ömer

Hz. Osman

Hz. Ali

Hz. Muaviye

Açıklama:

Hz. Ömer önce Ahnef b. Kays’ın kazandığı zaferlerden duyduğu memnuniyeti dile getirmiş, ancak daha sonra muhtemelen Türk ordularıyla karşı karşıya gelecek Müslüman askerlerin kayıplar vermesinden endişe ederek “Keşke Horasan’a ordu göndermeseydim, keşke Horasan ile aramızda ateşten bir deniz olsaydı” demiş ve Ceyhun nehrini geçerek fetihlere devam etmek isteyen Ahnef ’e “Sakın nehrin karşı tarafına geçmeyiniz, bulunduğunuz yerde kalınız” diye haber göndermiştir.

Doğru Cevap: B

Türkler’le Müslüman Araplar arasındaki ilişkiler hangi yüzyılda başlamıştır?

VII.

XII.

XV.

XX.

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 31

Selçuklular’ın Gazneliler karşısında kazandığı Dandanakan zaferi sonucunda Türk-Arap ilişkilerinin hangi dönemi başlamıştır?

Barış

Hakimiyet

Fetih

Mücadele

Hizmet

Açıklama:

Türkler’le Müslüman Araplar arasında VII. yüzyılın ortalarına doğru başlayan ve XX. yüzyılın ilk çeyreğine kadar devam eden ilişkileri mücadele, hizmet ve hakimiyet dönemi şeklinde üç bölümde incelemek mümkündür. Hakimiyet dönemi Selçuklular’ın Gazneliler karşısında kazandığı Dandanakan zaferiyle başlamış, Selçuklu Türkleri Sünnî İslâm dünyasının hâmiliğini ile iç ve dış tehlikelere karşı bu Müslümanları koruma görevini üstlenmiştir. Selçuklular ve halefleri çok geniş bir sahada hakimiyet tesis ederek çeşitli imparatorluklar kurmuş, genelde siyasî, idarî ve askerî bakımdan İslâm dünyasının rakipsiz hâkimi olmuştur. Bu durum I. Dünya Savaşı’nın sonuna kadar devam etmiştir. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 32

İslâm tarihinde “Fethu’l-fütûh” denilen ve İran kapıları Müslümanlara açan zafer aşağıdakilerden hangisidir?

Derbend

Arran

Serahs

Nihavend

Nişabur

Açıklama:

Irak cephesi başkumandanlığının kurulması ile İslâm tarihinin en hızlı ve en kalıcı fetih hareketi başlatılmış oldu. Hz. Ömer devrinde ise İslâm ordusu Sâsanîler’in başkenti Medâin’e, sonra da Hulvan’a girdi. Kisrâ III. Yezdicerd Hulvan’ı terk etmek zorunda kaldı. 642 yılında kazanılan ve İslâm tarihinde “Fethu’l-fütûh” (fetihler fethi) denilen Nihavend zaferinden sonra İran kapıları Müslümanlara açıldı. Hz. Osman döneminde de Nişabur ve Serahs fethedildikten sonra Merv üzerine yüründü. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 33

Aşağıdakilerden hangisi Ubeydullah tarafından Maverâünnehr’de fethedilen ilk şehirlerden biri değildir?

Râmisen

Sağâniyan

Beykent

Nesef

Herat

Açıklama:

Ziyâd b. Ebîh’in ölümünden sonra Horasan valiliğine tayin edilen oğlu Ubeydullah b. Ziyâd zamanında Maverâünnehr’e yapılan seferler yeni bir safhaya girdi. Ubeydullah 674 yılında Beykent’i fethettikten sonra Buhara üzerine yürüdü. O sırada Buhara’ya hakim olan ve muhtemelen Buhârhudât sülâlesine mensup olan Türk hükümdarı Bîdûn’un dul eşi nâibe Kabaç Hatun çevredeki Türkler’den yardım istedi. Ancak Türk birlikleri Ubeydullah karşısında tutunamayınca Kabaç Hatun bir milyon dirhem vergi vermek suretiyle sulh talebinde bulundu. Ubeydullah onunla bir barış antlaşması yaptıktan sonra Râmisen, Beykent, Nesef ve Sağâniyan’ı da ele geçirdi. Maverâünnehr’de fethedilen ilk şehirler bunlardır. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 34

Aşağıdakilerden hangisi Türklerin Müslümanlar karşısında mağlup olup Merv’den ayrılmasını sonuçlarından biridir?

Halk 700.000 dirhem vergi ödemek zorunda kaldı.

Ziyâd b. Ebîh bölgenin yeni komutanı oldu.

Şehir Horasan’daki Müslüman emirlerin karargâhı oldu.

Kabaç Hatun Türklerle birlikte bölgeyi terketti.

Türgeş Hakanlığı bölgeyi almak için Kuteybe’den yardım istedi.

Açıklama:

Horasan valisi Abdullah b. Hâzım Türk taarruzlarını başarıyla geri püskürttü. Abdülmelik b. Mervan devrinde Musa b. Abdullah Tirmiz’i ele geçirdi. Musa, Türkler, Araplar, Eftalitler ve Tibetliler’den müteşekkil bir orduyu mağlup etti. Bunun üzerine bölge halkı ona itaat arz edip vergi ödedi. Türklerin Müslümanlar karşısında mağlup olup Merv’den ayrılması üzerine şehir Horasan’daki Müslüman emirlerin karargâhı oldu. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 35

Önceki halifelerden farklı bir siyaset takip eden ve iyi ilişkiler kurarak İslâmiyet’in gönülden benimsenmesini sağlayan halife kimdir?

Hişâm b. Abdülmelik

Sul-lu Han

Kuteybe b. Müslim

Ömer b. Abdülaziz

Mesleme b. Abdülmelik

Açıklama:

Emevî halifeleri arasında seçkin bir yeri olan Ömer b. Abdülaziz hilâfet makamına gelince faaliyetlerini tasvip etmediği idarecileri görevden aldı. Horasan valisi Yezid b. Mühelleb’i de azlederek yerine Cerrah b. Abdullah el-Hakemî’yi tayin etti. O devlet yönetiminde ve fetih harekâtında önceki halifelerden farklı bir siyaset takip etmekte kararlıydı. Nitekim Mâverâünnehr ve Türkistan’da ganimet elde etmek amacıyla yapılan fetihleri durdurdu; fethedilen topraklarda ise halkla iyi ilişkiler kurarak İslâmiyet’in gönülden benimsenmesini sağlamayı hedefledi. Bölge halkını küçük düşürücü, Müslümanlardan nefret ettiren haksız muamelelere ve vergilere son vermek istiyordu. Cerrah b. Abdullah’a gönderdiği mektupta İslâmiyet’i kabul edenlerden alınan cizye ve haracı kaldırmasını istedi. Takip edilen yeni siyaset kısa sürede meyvelerini verdi ve Mâverâünnehr halkı akın akın İslâm’a girmeye başladı. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 36

Aşağıdaki savaşlardan hangisinde Türkler Müslüman Arapları desteklemişlerdir?

Talas

Hocend

Buhara

Mâverâünnehr

Yevmü’l-Atş

Açıklama:

751 yılı Temmuz ayında Ebû Müslim’in kumandanı Ziyad b. Salih ile Çin’in Kuça valisinin sevk ve idare ettiği ordular arasında başlayan Talas Savaşı beş gün devam etmiş ve iki ateş arasında kalan Çin birlikleri ağır kayıplar vermiş başkumandan da canını zor kurtarabilmiştir. Türkler’in Müslüman Arapları desteklediği Talas Savaşından sonra Çin artık Batı Türkistan için bir tehdit unsuru olmaktan çıkmıştır. Savaştan önceki yıllarda Batı Türkistan’da sarsılmış olan Türk nüfuzu Talas Savaşından sonra yeniden tesis edilmiştir. Hz. Ömer devrindeki fetihler sırasında başlayan Türk-Arap mücadelesi uzun süre devam etmiş ve bu yüzden İslâmiyet Türkler arasında fazla rağbet görmemişti. Talas Savaşından sonra bu mücadele yerini barış ve dostluğa bırakmıştır. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 37

Bazı Ortaçağ İslam devletlerinde, özellikle Abbasilerde idari yetkilere de sahip, genellikle Türk asıllı kumandanlara verilen unvan aşağıdakilerden hangisidir?

Fakih

Emîrü’l-ümerâ

Vasîf et-Türkî

Sübaşı

Bagir et-Türkî

Açıklama:

Bazı Ortaçağ İslam devletlerinde, özellikle Abbasilerde idari yetkilere de sahip, genellikle Türk asıllı kumandanlara verilen bir unvan. Abbâsiîerde 936 yılında İbn Râik’in bu makama getirilmesiyle emîrü’lümerâlık devlet teşkilatında müstakil bir müessese haline gelmiştir. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 38

İslâm dininin Türkler arasında büyük kitleler halinde yayılması hangi devletin zamanında gerçekleşmiştir?

Oğuzlar

Ribatlar

Sâmânîler

Bânîcûrler

Farslar

Açıklama:

Sâmânîler de Türkler arasında İslâmiyet’in yayılması için çalışmıştır. İslâm dininin Türkler arasında büyük kitleler halinde yayılması, Sâmânîler döneminde gerçekleşti. Sâmânî hükümdarı İsmail b. Ahmed 893 yılında Karluklar’ın başkenti Talas’a bir sefer düzenlemiş ve şehir fethedildikten sonra büyük kilise camiye çevrilmiştir. Sâmânî başkenti Buhara’da, Özkent’te, Taşkent’te, Sayram’da, Otrar (FârâbKaracuk)’da İslâm kültürünün ilk âbideleri cami-mescidler, türbeler ve zamanla bir ilim müessesesi haline gelecek olan ribatlar inşâ edildi. Bu dönemde Buhara İslâm ilâhiyatının en önemli merkezlerinden biri haline geldi. Müslüman Türkler’in yaşadığı şehirlerle gayrimüslim Türkler’in yaşadığı şehirlerarasında kültürel ve ticari münasebetler zaman zaman vukû bulan çatışmalara rağmen devam ediyordu. Bu münasebetler sayesinde İslâmiyet Türkler arasında yayılma imkânı buluyordu. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 39

Aşağıdakilerden hangisi Türklerin İslamiyet’i kabul etme sebeplerinden biri değildir?

Siyasi baskı

Fetihler

Gök Tanrı inancı

Sufilerin tebliği

Ticari ilişkiler

Açıklama:

Türkleri İslam dinini kabule sevk eden sebepler; Fetihler, Ticari ilişkiler, Gök Tanrı ve Allah inancı ve Sufilerin tebliğidir. Doğru cevap A’dir.

Doğru Cevap: A

Soru 40

Hz. Ömer zamanındaki İslâm fetihleri sırasında başlamış ve Emevîler’in yıkılışına kadar yüz yılı aşkın bir süre devam eden dönem aşağıdakilerden hangisidir?

Mücadele Dönemi

Hizmet Dönemi

Hakimiyet Dönemi

Hizmet Dönemi

Kabul Dönemi

Açıklama:

Mücadele dönemi Hz. Ömer zamanındaki İslâm fetihleri sırasında başlamış ve Emevîler’in yıkılışına kadar yüz yılı aşkın bir süre devam etmiştir. Bu mücadelenin sonunda Türk hakimiyetindeki topraklar Müslüman Araplar’ın eline geçmiş ve bir kısım Türkler Müslümanlığı kabul etmiştir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 41

İran İslâm hakimiyeti altına ne zaman alınmıştır?

551

651

650

653

557

Açıklama:

Hz. Osman döneminde İran içlerine süratle ilerleyen İslâm ordusu daha sonra Gürcistan, Dağıstan, Azerbaycan ve Arran’a kadar uzanan toprakları ele geçirdi. Azerbaycan’ın çeşitli yerlerine askerî birlikler yerleştirildi. 651 yılında bütün İran İslâm hakimiyeti altına alınmış oldu. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 42

Buhara ve Semerkand ile Ceyhun’un ötesindeki toprakları fethederek, bu bölgede İslâm hakimiyetini tesis eden ilk kumandan kimdir?

Nizek Tarhan

Tuğşâda

Kuteybe

Rutbil

Haccac

Açıklama:

Halife I. Velid devri İslâm fetih harekâtının en parlak dönemlerinden biridir. Kuteybe onun zamanında Buhara ve Semerkand ile Ceyhun’un ötesindeki toprakları fethederek bu bölgede İslâm hakimiyetini tesis eden ilk kumandan olarak tarihe geçmiştir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 43

Mâverâünnehr halkını zorla itaate almaya çalışmaktan ziyade Türkler ve diğer kavimlerle Araplar arasında çatışmaya sebep olan unsurları ortadan kaldırmaya çalışan vali kimdir?

Cüneyd

Katan b. Kuteybe

Asım b. Abdullah

Nasr b. Seyyar

Esed

Açıklama:

Esed’in ölümünden sonra Horasan valiliğine o bölgeyi iyi tanıyan Nasr b. Seyyar getirildi (738). Mâverâünnehr halkını zorla itaate almaya çalışmaktan ziyade Türkler ve diğer kavimlerle Araplar arasında çatışmaya sebep olan unsurları ortadan kaldırmaya çalıştı ve oldukça başarı sağladı. Türklerle iyi ilişkiler kurdu ve aldığı akıllıca tedbirler sayesinde Türkleri İslâm idaresine alıştırdı. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 44

747 yılında Horasan’da Emevîler’e karşı büyük bir isyan hareketinin başlamasına yol açan sebep nedir?

Semerkand halkının halifeye elçilik heyeti gönderip önceki haksız uygulamaları kaldırmasını istemesi.

Ömer b. Abdülaziz' in gayrimüslim Türk akınlarıyla karşı karşıya kalan Mâverâünnehr’in bazı şehirlerinde yaşayan Müslümanları aileleriyle birlikte Ceyhun nehrinin beri tarafına iskân etmesini istemesi.

Semerkand’daki İslâm ordusu kumandanı Sevre b. Hürr’ün yardım istemesi.

Kursul' un esir alınıp öldürülmesi.

Emevîler’in Arap olmayan Müslümanlara (mevâlî) ikinci sınıf insan muamelesi yapmaları.

Açıklama:

Hazar Türkleri’ne İslâmiyet’i öğretmek için Nuh b. Sâbit (Sâib) el-Esedî ile Abdurrahman el-Havlânî adlı iki âlim bölgeye gönderildi. Emevîler’in Arap olmayan Müslümanlara (mevâlî) ikinci sınıf insan muamelesi yapmaları, 747 yılında Horasan’da Emevîler’e karşı büyük bir isyan hareketinin başlamasına yol açtı. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 45

Türkler’i hizmetine alan ilk Abbâsî halifesi kimdir?

el-Mansur

Mehdî

Mehdî Billâh

Hâdî İlelhak

Me’mûn

Açıklama:

Türkler’i hizmetine alan ilk Abbâsî halifesi el-Mansur’dur. O oğlu Mehdi'ye mevâliye iyi muamele etmesini, onların gönüllerini kazanmasını ve özellikle Abbâsîler’in iktidara gelmesinde büyük katkıları olan Horasan halkıyla yakından ilgilenmesini tavsiye etmiştir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 46

I. Emevîler’in başlangıçtan beri takip ettiği politika
II. Arap olmayan Müslüman ahaliden Müslüman oldukları halde cizye alınmaya devam edilmesi
III. Arap süvarilerinden daha az maaş ödendiğini görmeleri
IV. Ganimetten de daha az pay verildiğini görmeleri
Yukarıdakilerden hangi/ hangileri İslamiyet'in yayılmasını engelleyen sebeplerdendir?

I, IV

I, II, III, IV

I, II, III

II, III, IV

II, IV

Açıklama:

Emevîler’in başlangıçtan beri takip ettiği politika Türkler’i ve diğer kavimleri İslâmiyet’e ısındırmak şöyle dursun nefret ettiriyordu. Zira gayri Arap Müslüman ahali Müslüman oldukları halde cizye alınmaya devam edildiğini, Arap süvarilerinden daha az maaş ödendiğini ve ganimetten de daha az pay verildiğini gördükleri için bu haksızlığa tepki gösteriyorlar ve bundan dolayı İslâmiyet’in süratle yayılması engelleniyordu. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Selçuklular Dandanakan zaferini hangi devlete karşı kazanmıştır?

Gazneliler

Abbasiler

Sasaniler

Osmanlılar

Bizanslılar

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 51

Türklerin Sünnî İslâm dünyasına uzun süren hakimiyeti hangi devlet zamanında başlamıştır?

Osmanlılar

Uygurlar

Göktürkler

Selçuklular

Hunlar

Açıklama:

Hakimiyet dönemi Selçuklular’ın Gazneliler karşısında kazandığı Dandanakan zaferiyle başlamış, Selçuklu Türkleri Sünnî İslâm dünyasının hâmiliğini ile iç ve dış tehlikelere karşı bu Müslümanları koruma görevini üstlenmiştir. Selçuklular ve halefleri çok geniş bir sahada hakimiyet tesis ederek çeşitli imparatorluklar kurmuş, genelde siyasî, idarî ve askerî bakımdan İslâm dünyasının rakipsiz hâkimi olmuştur. Bu durum I. Dünya Savaşı’nın sonuna kadar devam etmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 52

Hangi yönteici 674 yılında Beykent’i fethetmiştir?

Ziyâd b. Ebîh

Ubeydullah

Muaviye

Abdullah b. Sevvâr

Abdurrahman b. Semüre

Açıklama:

llah b. Ziyâd zamanında Maverâünnehr’e yapılan seferler yeni bir safhaya girdi. Ubeydullah 674 yılında Beykent’i fethettikten sonra Buhara üzerine yürüdü.

Doğru Cevap: B

Soru 53

Hangi merkezin fethi Müslümanların Mâverâünnehr’e hakim olmasına neden olmuştur?

Beykent

Sistan

Semerkand

Horasan

Küfe

Açıklama:

Semerkand’ın fethiyle Müslümanlar Mâverâünnehr’e hakim olmuş, Soğdlular da bir süre için İslâm devletine tabi olmak zorunda kalmışlardı.

Doğru Cevap: C

Türkler arasında İslâmiyeti resmî din olarak kabul eden ilk devlet aşağıdakilerden hangisidir?

Gazneliler

Selçuklular

Uygurlar

Osmanlılar

İdil Bulgar Devleti

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Merv 671 yılından itibaren Horasan eyaletinin askerî üssü haline geldi. Artık Türkistan’a yapılacak seferler buradan idare edilecektir.
Hakem b. Amr el-Gıfârî Ceyhun (Amuderya) nehrini geçerek Sağâniyân’a
(Çağaniyan) kadar ilerlediği gibi Kisrâ III. Yezdicerd’in oğlu Fîrûz’u yenerek Çin’e
sığınmaya mecbur etti.
Kûfe ve Basra’dan yaklaşık 50.000 kişiyi Horasan’ın Merv, Herat, Nişabur gibi şehirlerine yerleştirdi.

Yukarıdaki ilerlemeler aşağıda verilen hangi yönetici zamanında gerçekleştirmiştir?

Abdullah b. Sevvâr

Ziyâd b. Ebîh

Mühelleb

Rebi b. Ziyâd el-Hârisî

Ubeydullah b. Ziyâd

Açıklama:

Ziyâd b. Ebîh Basra valiliği sırasında Horasan ve Sistan’a daha plânlı bir askerî
harekât başlattı. Kûfe ve Basra’dan yaklaşık 50.000 kişiyi Horasan’ın Merv, Herat,
Nişabur gibi şehirlerine yerleştirdi. Merv 671 yılından itibaren Horasan eyaletinin
askerî üssü haline geldi. Artık Türkistan’a yapılacak seferler buradan idare edilecekti. Hakem b. Amr el-Gıfârî Ceyhun (Amuderya) nehrini geçerek Sağâniyân’a
(Çağaniyan) kadar ilerlediği gibi Kisrâ III. Yezdicerd’in oğlu Fîrûz’u yenerek Çin’e
sığınmaya mecbur etti.

Doğru Cevap: B

Soru 63

I- Horasan
II- Kafkasya
III- Anadolu
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Türkler ve Arap Müslümanların ilk defa karşı karşıya geldiği cephelerdendir?

I, II

Yalnız I

Yalnız II

I, III

I, II, III

Açıklama:

Türkler ve Müslümanlar ilk defa karşı karşıya geldiği cepheler Horasan ve Kafkasyadır.

Doğru Cevap: A

Soru 64

7. Yüzyılda Kafkaslarda İslam ordularını durduran Türk devleti hangisidir?

Hazarlar

Göktürkler

Uygurlar

Altın Orda

İdil Bulgarlar

Açıklama:

Azerbaycan'ı ele geçiren İslam orduları kuzeye Hazar topraklarına yürümüşlerse de Hazar başkenti yakınlarında yenilgiye uğramış ve kaybetmişlerdir.

Doğru Cevap: A

Soru 65

Aşağıdakilerden hangisi kâğıt sanayiinin İslâm ülkelerinde ve ardından da Avrupa’da yaygınlaşmasında önemli rol oynadığı bir savaştır?

Büyük Zap Suyu Savaşı

Yevmü’l-Atş Savaşı

Talas Savaşı

Dandanakan Savaşı

Malazgirt Savaşı

Açıklama:

Talas Savaşından sonra bu mücadele yerini barış ve dostluğa bırakmıştır. Bu sayede İslâmiyet Türkler arasında daha hızlı yayılmaya başlamıştır. Talas Savaşının kâğıt sanayiinin İslâm ülkelerinde ve ardından da Avrupa’da yaygınlaşmasında önemli rol oynadığı da unutulmamalıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 66

Aşağıdakilerden hangisi Araplar tarafından Maverâünnehr’de fethedilen ilk şehirlerden birisi değildir?

Buhara

Râmisen

Beykent

Nesef

Sağâniyan

Açıklama:

Horasan valisi Ubeydullah Buhara ile bir barış antlaşması yaptıktan sonra Râmisen, Beykent, Nesef ve Sağâniyan’ı da ele geçirmiştir. Maverâünnehr’de fethedilen ilk şehirler bunlardır.

Doğru Cevap: A

Soru 67

Abbasiler Dönemi Türk-Arap ilişkilerinde, Türk hakimiyetinin zirvede olduğu bir dönemin başladığı devir aşağıdakilerden hangisidir?

Me’mûn Billah devri

Mu_tasım Billâh devri

I. Yezid devri

Mervan devri

Samerra devri

Açıklama:

Türklerin ordudaki sayı ve nüfusunun artması ve onların Bağdat’taki faaliyetleri halkı rahatsız etmeye başlayınca Mu’tasım hilafet merkezini nakledecek bir yer aradı ve Samerra’da karar kıldı (835). İnşaatın yürütülmesini Türk askerlere tevdi etti ve şehir kısa zamanda tamamlandı. Burada Türkler için geldikleri bölgeler esas alınarak ayrı ayrı mahalleler kuruldu. Böylece tarihe Samerra devri (836-892) olarak geçen ve Türk hakimiyetinin zirvede olduğu bir dönem başladı.

Doğru Cevap: E

Soru 68

Araplar ve Türklerin Çinlilere karşı kazandıkları ve Türklerin Müslümanlaşmasında önemli bir yeri olan Talas Savaşı hangi yılda olmuştur?

751

771

791

811

831

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 69

Türkleri hizmetine alan ilk Abbâsî halifesi kimdir?

Halife Ebû Cafer el-Mansûr

Halife Mehdî Billâh

Halife Harunurreşid

Halife Mu’tasım Billâh

Halife Muntasır Billah

Açıklama:

Türkler’i hizmetine alan ilk Abbâsî halifesi el-Mansur’dur.

Doğru Cevap: A

İslâm dininin Türkler arasında büyük kitleler halinde yayılması aşağıdakilerden hangisi döneminde olmuştur?

Sâmânîler döneminde

Gazneliler döneminde

Karahanlılar döneminde

Oğuzlar döneminde

Abbasiler döneminde

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 76

Buhara ve Semerkand ile Ceyhun’un ötesindeki toprakları fethederek bu bölgede İslâm hakimiyetini tesis eden ilk kumandan hangisidir?

Kuteybe b. Müslim

Mühelleb b. Ebî Sufra

Selm b. Ziyâd

Said b. Osman

Ubeydullah b. Ziyâd

Açıklama:

Kuteybe onun zamanında Buhara ve Semerkand ile Ceyhun’un ötesindeki toprakları fethederek
bu bölgede İslâm hakimiyetini tesis eden ilk kumandan olarak tarihe geçmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 77

Aşağıdakilerden hangisi İslâm ülkeleriyle Türk ülkeleri arasında ticaretin en yaygın olduğu ve yoğunluk kazandığı bölgelerdir?

Özkent, Taşkent.

Fergana, Uşrûsene.

Mâverâünnehr, Harizm.

Şâş, Soğd.

Sirderya, Harizm.

Açıklama:

İslâm ülkeleriyle Türk ülkeleri arasında ticaretin en yaygın olduğu ve yoğunluk kazandığı bölge
Mâverâünnehr idi. Bunun yanında Hârizm de ticarî hayatın canlı olduğu bölgelerden biri idi.

Doğru Cevap: C

Soru 78

İslamiyetin Türkler arasında yayıldığı dönemde ilk ribat kim tarafından kurulmuştur?

Merv kadısı.

Mirki kadısı.

Sâcoğulları kadısı.

İhşidler’in kadısı.

Simcûrîler kadısı.

Açıklama:

A şıkkıdır. Sınır boylarında, Merv ve Belh gibi kültür merkezlerinde yaptırılan ribatlarda kalan din adamları ve gaziler de (murâbıtlar) bölgede İslâmiyetin yayılmasında etkili oldular. İlk ribat 727’de Merv kadısı tarafından kurulmuştur. B, C, D ve E seçeneklerinde Mâverâünnehr’de IX. ve X. yüzyılda İslâmiyeti kabul eden Türk aile ve beylerinden bazıları verilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 79

Aşağıdakilerden hangisi Türkler arasında İslâmiyeti resmî din olarak kabul eden ilk devlettir?

Karahanlı Devleti.

Bulgar Devleti.

Samani Devleti.

Gazneli Devleti.

Selçuklu Devleti.

Açıklama:

Türkler arasında İslâmiyeti resmî din olarak kabul eden ilk devlet ise İdil (Volga)
Bulgar Devleti’dir. 922’de mucizevî bir hidayet eseri olarak İslâm’ı kabul eden Bulgar hükümdarı İlteber Almuş, Abbâsî Halifesi Muktedir Billâh’a bir elçilik heyeti göndererek kendisine İslâm dinini tebliğ edecek din bilginleri (fakihler), cami ve kale yapımına yardımcı olacak ustalar istemiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 80

Hz. Peygamber'in türk çadırı kullandığı sefer aşağıdakilerden hangisidir?

Bedir Savaşı

Uhud Savaşı

Hendek Savaşı

Hayber Seferi

Mute Savaşı

Açıklama:

Ayrıca VII. yüzyılda İran’da olduğu gibi Arabistan’da da Türk çadırı kullanılıyordu. Hz. Peygamber Hendek Savaşı sırasında bir Türk çadırında oturarak hendek kazma işlerine nezaret etmişti. Müslim’in rivayet ettiği bir hadiste de Hz. Peygamber’in Medine’de bir Türk çadırında itikâfa çekildiği (devamlı ibadet ettiği) belirtilmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 81

Türkler’le Müslüman Araplar arasında VII. yüzyılın ortalarına doğru başlayan ve XX. yüzyılın ilk çeyreğine kadar devam eden ilişkileri mücadele, hizmet ve hakimiyet dönemi şeklinde üç bölümde incelemek mümkündür. Bu doğrultuda aşağıdakilerden hangisinin iktidarında Arapların gerçekleştirdiği fetihlerle Mücadele dönemi başlamıştır?

Hz. Muhammed

Hz. Ebubekir

Hz. Ömer

Hz. Osman

Hz. Ali

Açıklama:

Türkler’le Müslüman Araplar arasında VII. yüzyılın ortalarına doğru başlayan ve XX. yüzyılın ilk çeyreğine kadar devam eden ilişkileri mücadele, hizmet ve hakimiyet dönemi şeklinde üç bölümde incelemek mümkündür. Mücadele dönemi Hz. Ömer zamanındaki İslâm fetihleri sırasında başlamış ve Emevîler’in yıkılışına kadar yüz yılı aşkın bir süre devam etmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 82

İslâm tarihinde “Fethu’l-fütûh” (fetihler fethi) olarak adlandırılan ve İran'ın kapılarını Müslümanlara açan Nihavend zaferi hangi tarihte kazanılmıştır?

640

641

642

643

644

Açıklama:

642 yılında kazanılan ve İslâm tarihinde “Fethu’l-fütûh” (fetihler fethi) denilen Nihavend zaferinden sonra İran kapıları Müslümanlara açıldı.

Doğru Cevap: C

Soru 83

Emevi halifesi Muaviye tarafından Sistan'ın fethiyle görevlendirilen komutan aşağıdakilerden hangisidir?

Basra valisi Abdullah

Âmir

Abdurrahman b. Semüre

Abdullah b. Sevvâr

Mühelleb b. Ebû Sufra

Açıklama:

Türk-Arap mücadelesinin ikinci ve en önemli safhasını Emevîler devrindeki ilişkiler teşkil eder. Muaviye halife olunca iç arışıklıklara son verip yeni bir fetih harekâtı başlattı ve Basra valisi Abdullah ve Âmir’in kumandanlarından Abdurrahman b. Semüre’yi Sistan’ın (Sicistan) fethine memur etti (663-64). O da Kabil, Belh ve Büst gibi şehirleri ele geçirdi.

Doğru Cevap: C

Türkler’i hizmetine alan ilk Abbâsî halifesi aşağıdakilerden hangisidir?

El-Mansur

El- Mehdî

El- Hâdî

Hârûnürreşîd

El-Emîn

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 88

Emevî halifeleri arasında farklı ve seçkin bir mevkii olan, Emevîler’in umumî politikasına, yani Arap milliyetçiliğine dayanan siyasetine karşı çıkmış ve bütün tebeaya eşit muamele etmiş Emevi halifesi aşağıdakilerden hangisidir?

Muaviye

Ömer b. Abdülaziz

II. Yezid

Hişam bin Abdülmelik

II. Velid

Açıklama:

Emevî halifeleri arasında farklı ve seçkin bir mevkii olan Ömer b. Abdülaziz Emevîler’in umumî politikasına, yani Arap milliyetçiliğine dayanan siyasetine karşı çıkmış ve bütün tebeaya eşit muamele eden bir siyaset takip etmiştir.

Doğru Cevap: B

İdil boyunda Türk birliğini sağlayan İdil Bulgarlarının, bölgede bağımsız bir devlet olarak hareket etmelerini engelleyen en büyük etken/etkenler aşağıdakilerden hangisidir?

Hazarlar gibi güçlü bir komşuya sahip olmaları
İç karışıklıklar
Sürekli savaş durumu

III

I,II

I,II,III

Açıklama:

İdil boyunda Türk birliğini sağlayan İdil Bulgarlarının, Hazarlar gibi güçlü bir
komşuya sahip olmaları, onların bölgede bağımsız bir devlet olarak hareket etmelerini engelliyordu. Bu nedenle doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 8

Hazar Kağanlığının İdil Bulgarlarına siyasi üstünlüklerini kabul ettirmesinin göstergesi olarak aşağıdakilerden hangileri gösterilebilir?

İdil Bulgarlarının hükümdarı, "ilteber" unvanını taşıyordu.

Bulgar hükümdarı, her sene ülkesindeki her ev başına Hazar hükümdarına bir samur kürk vergi ödüyordu.

Bulgar hükümdarının oğlu da Hazarlarda rehin tutuluyordu.

III

I,II

I,II,III

Açıklama:

Doğru cevap E şıkkıdır.
İlteber, Hazarlar'a bağlılığı ifade eden, vali ve kumandan anlamlarına gelen bir unvandır. Bu husus sayfa 32'de belirtilmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 9

İslamiyet, ne zaman İdil Bulgarlarının resmi dini olarak kabul edilmiştir?

VIII. yy sonu

IX. yy başı

IX. yy sonu

X. yy başı

X. yy sonu

Açıklama:

Sonuç olarak İslamiyet, İdil Bulgarları arasında daha VIII-IX. yüzyıllarda yayılmaya başlamış, X. yüzyılın hemen başında da resmî din olarak kabul edilmiştir. Bu nedenle doğru cevap C şıkkkıdır.
İslamiyet, İdil Bulgarları arasında daha VIII-IX. yüzyıllarda yayılmaya başlamış, X. yüzyılın hemen başında da resmî din olarak kabul edilmiştir. Bu nedenle doğru cevap D şıkkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 10

1236 yılının sonbaharında Moğollar, başta Bilyar şehrini, daha sonra da diğer şehirleri tahrip etmiş, Bulgarların topraklarına el koymuşlardır. Bu tarihten sonra İdil Bulgarları hangi devletin altında yaşamını sürdürmüştür?

Moğollar

Ruslar

Altın Orda

Harizm

Osmanlı

Açıklama:

Doğru cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi Aşağı Türkistan'dan uzak bir bölgede ve kronolojik olarak da ilk Müslüman Türk devletidir?

Tuluniler

İhşidiler

İdil Bulgar

Dihistan

Cürcan

Açıklama:

Mâverâünnehr’den, yani Aşağı Türkistan’dan çok uzak bir bölgede ve kronolojik olarak da ilk Müslüman Türk devleti olan, X. yüzyılın başlarında İdil Bulgar Devleti’ni görürüz.

Doğru Cevap: C

Soru 12

Aşağıdaki hangi tarih Tuluniler'in kuruluşu olarak kabul edilir?

816

868

870

877

885

Açıklama:

Ahmed’in Fustat’a ulaştığı 868 yılı, Tulunîlerin kuruluş tarihi olarak kabul edilmektedir. Bununla birlikte Mısır’da ondan önce de Türk kökenliler valilik yapmış ve bundan dolayı çok sayıda Türk askeri bölgeye gelip yerleşmişti.

Doğru Cevap: B

Soru 13

Ihşidiler aşağıdaki hangi ülkelerde hüküm sürmüştür?

Irak - Suriye

Mısır - Irak

Mısır - Suriye

İran - Mısır

İran - Suriye

Açıklama:

Mısır ve Suriye’de hüküm süren ikinci Türk hânedanının kurucusu Muhammed b. Tugç 882’de Bağdad’da doğmuştur. Muhammed b. Tugç’un babası, Tulunîlerin hizmetinde bulunmuş ve Şam ile Taberiyye’de valilik yapmıştır. Tulunîlerin yıkılışından sonra Muhammed b. Tugç Abbasî Devleti’nin hizmetinde bulunmuştur. Önemli görevlerde bulunarak gücünü artırmış ve 933 gelindiğinde nüfuzunu Suriye’nin tamamında yaymış bulunuyordu.

Doğru Cevap: C

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi İdil Bulgar Devletin'den günümüze ulaşmış tek yazılı kaynak Kıssa-i Yusuf adlı manzumenin sahibidir?

Yakub b. Nugman

Hoca Ahmed Bulgari

Burhaneddin el-Bulgari

Kul Gali

İbn Rüşd

Açıklama:

Doğru Cevap: D

İslamiyet, İdil Bulgarları tarafından ne zaman resmi din olarak kabul edilmiştir?

VIII. yüzyıl sonu

IX. yüzyıl başı

VII. yüzyıl sonu

X. yüzyıl başı

X. yüzyıl sonu

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 47

Bulgarların İslamiyet’i resmî din olarak kabul etmeleri hem dış politika, hem de iç politika ile bağlantılıydı. Aşağıdakilerden hangisi bu politik sebeplerden biri değildir?

Kendilerine en yakın Hristiyan devleti Bizans'ın Hazarlarla ittifak kurması

Bağımsızlık için mücadele verdikleri Hazarların dini olan Musevîliğin kabulünün söz konusu olmaması

İslamiyet'in kabulü ile Emevi halifesinin desteğini almış olmaları

Müslüman devletleri Harizm ve Sâmanilerle ticari münasebetlerin daha da artması

Hristiyan Bizans'ın İdil bölgesinde herhangi bir varlık gösterememesi

Açıklama:

Bulgarların İslamiyet’i resmî din olarak kabul etmeleri ise hem dış politika, hem de iç politika ile bağlantılıydı. Bulgarlar için Hristiyanlık ve Musevîlik, siyasi açıdan hiç cazip değildi. Kendilerine en yakın Hristiyan devleti Bizans, Hazarlarla ittifak kurmuştu ve ayrıca İdil bölgesinde herhangi bir varlık gösteremiyordu. Bağımsızlık için mücadele verdikleri Hazarların dini olan Musevîliğin kabulü de söz konusu değildi. Dolayısıyla semavî dinlerden en uygunu İslamiyet idi ki, bu dinin kabulü, Abbasî Halifeliği’nin desteğini de beraberinde getirecekti. İslamiyet’in seçilmesinde İdil Bulgarlarının Hârizm ve Sâmânîlerle geliştirdikleri ticari münasebetler de etkili olmuştur. Nitekim Bulgarların İslamiyet ile tanışmaları, bu bölgelerden gelen tüccarlar vasıtasıyla mümkün olmuş ve İslamiyet yavaş yavaş yayılmaya başlamıştı.

Doğru Cevap: C

Soru 48

Aşağıdakilerden hangisi Bulgarların ihraç ettiği ürünlerin başında gelmektedir?

Kürk

Bal

Balık

Tarım ürünleri

İşlenmiş deri

Açıklama:

Bulgarlar yabancı ülkelere tarım ürünleri, kürk, bal, balık ihraç ediyorlardı. En fazla ihraç edilen ürünlerin başında ise işlenmiş deri gelmektedir. Nitekim Bulgar derileri, “bulgarî” adı ile eskiden beri şöhret bulmuştu ki, Kazan’da ve Kazak Kırgızlar’da “bulgarî” adı ile tanınan derinin, eski Bulgar devrinden kalan usûller ile işlendiği bilinmektedir. Rus ve İskandinav ülkelerinden getirilen kölelerin bir kısmı Bulgar’da kalıyor, bir kısmı da Doğu ülkelerine satılıyordu. Bulgarlar Doğu’dan değerli ipek, halı, Orta Asya ve Hint süs eşyaları, seramik ve cam ürünleri ithal ediyorlardı.

Doğru Cevap: E

Soru 49

Bulgar Devletinde ticaretin gelişmesi yeni şehirlerin ortaya çıkmasını sağlamıştır. Aşağıdakilerden hangisi bu şehirlerden biri değildir?

Kremençuk

Mardan

Oşely

Suvar

Pernik

Açıklama:

Ticaretin gelişmesi yeni şehirlerin ortaya çıkmasını da sağlamıştır. Kaynaklarda sıkça adı geçen başkent Bulgar ve Bilyar’ın yanı sıra Oşely, Suvar, Kaşan, Cuketau, Kremençuk, Mardan, Kazan gibi şehirler kurulmuştur.

Doğru Cevap: E

Soru 50

Tarîkatu’l-Bulgarî, Fevâidu’l-Bulgarî ve Câmiu’l-Bulgarî adlı eserlerin müellifi, aynı zamanda Gazneli Mahmud'un hocası ve şeyhi aşağıdakilerden hangisidir?

Açıklama:

Eserini 1120 yılında yazan Şerefüzzamân el-Mervezî de nakletmektedir: “Türklerden Karluklar, Tûnis
(Tûlis) dağında oturuyorlardı. Bu dağ, Altın Dağ’dır. Toguzguz’a itaat ediyorlardı. Sonra, onlara karşı direndiler ve Türkesiyye (Türkeşiyye) ülkesine çıktılar. Onlarla çatışmaya girdiler ve ülkelerini istila ederek sultanlarını yendiler. Oradan İslam ülkesine çıktılar. Onlar dokuz gruptur; Üç Çiğiliyye, üç Ba’sekiliyye, bir Bulak, bir Kûkerkîn ve bir de Tuhsî idi”.

Doğru Cevap: E

Soru 43

Karahanlılar Devletin bilinen ilk kurucusu kimdir?

Bilge Kadır Han

Bazir Arslan Han

Satuk Buğra Kara Han Abdü’lKerîm b. Bazir

Arslan Han Ebu’l-Hasan Ali b. Musa

Togan Han Ahmed b. Ali

Açıklama:

Türk Kağanlığı Hakan listesinde görüldüğü gibi devletin ilk hakanı Bilge Kadır Han'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 44

I. Bulak
II. Çiğil
III. Tuhsî
IV. Ezgiş
V. Egdişler
Yukarıdakilerden hangisi ve/veya hangileri Karahanlılar Devleti'in oluşumunda etki eden boylarındandır?

Hepsi

Yalnız I ve II

Yalnız I, II ve III

Yalnız I, II, III ve IV

Yalnız V

Açıklama:

Yukarıdaki boyların hepsi "KURULUŞTA YER ALAN DİĞER TÜRK BOYLARI: HAKANLIĞI
HANGİ TÜRK BOYU KURDU" başlığında belirtilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 45

.......kelimesi yön belirten “kuzey” anlamının yanında olumlu ve olumsuz pek çok anlamı vardır. Hakanlıkta ise bu unvan “büyük, güçlü ve eski (köklü)” anlamında kullanılmıştır.
Yukardaki boşluğa aşağıdaki ifadelerden hangisi gelmelidir?

İlig

Buğra

Kara

Yabgu

Tudun

Açıklama:

“Kara” kelimesinin yön belirten “kuzey” anlamının yanında olumlu ve olumsuz pek çok anlamı vardır. Hakanlıkta ise bu unvan “büyük, güçlü ve eski (köklü)” anlamında kullanılmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 46

Gök Türklerde hükümdar ailesine mensup olmayan ve tâbi ülkelerde vergi ve gümrük resimlerini kontrol eden idarecilere verilen bir unvan aşağıdakilerden hangisidir?

Kara

Tudun

Yabgu

İlig

Buğra

Açıklama:

Tudun, Gök Türklerde hükümdar ailesine mensup olmayan ve tâbi ülkelerde vergi ve gümrük resimlerini kontrol eden idarecilere verilen bir unvandı. Zamanla bir bölgenin sahibi veya hükümdarı anlamına gelmeye başlamış, ancak XI. yüzyılda anlamı “köyün büyüğü ve tanınmışı” manasına kadar düşmüştür.

Doğru Cevap: B

Soru 47

Kâşgarlı Mahmud hangi Türk Boyu'nu, Oğuzların kadim düşmanları olarak zikreder?

Çiğiller

Tuhsîler

Türgişler

Ezgişler

Egdişler

Açıklama:

Kâşgarlı Mahmud, Çiğilleri Oğuzların kadim düşmanları olarak zikreder ve bu nedenle hâlâ düşmanlıkları süren Oğuzların, Ceyhun’dan yukarıda Çin’e kadar olan sahalarda yaşayan Türklere “Çiğil” adı verdiklerini, ama bu isimlendirmenin gerçekte yanlış olduğunu söyler.

Doğru Cevap: A

Soru 48

Aşağıdakilerden hangisi Karahanlılar kuran veya hanedanı temsil eden boyun hangi Türk
boyu olduğu meselesi için savunulan tezlerden biridir?

Tuhsîler

Suyâb

Türgişler

Bulaklar

Çiğil

Açıklama:

Hakanlığı kuran veya hanedanı temsil eden boyun hangi Türk boyu olduğu meselesi için ortaya atılan görüşlerden biri de Çiğil tezidir.

Doğru Cevap: E

Soru 49

Bulakların Türklerden bir oymak olduğunu, Kıpçaklar tarafından esir edildiğini, ancak sonra kurtulduklarını ve “Elkâ Bulak” adını aldıklarını söyleyen kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Şerefüzzamân el-Mervezî

Kâşgarlı Mahmud

B. D. Koçnev

O. Karaev

Rus Türkolog Barthold

Açıklama:

Kâşgarlı Mahmud ise, sadece Bulakların Türklerden bir oymak olduğunu, Kıpçaklar tarafından esir edildiğini, ancak sonra kurtulduklarını ve “Elkâ Bulak” adını aldıklarını söylemektedir

Doğru Cevap: B

Soru 50

Türk boylarından biri olan Yağmalara, “Kara Yağma” unvanın verildiğini iddia eden kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Tarihçi Yakûbî

O. Karaev

Rus Türkolog Barthold

Şerefüzzamân el-Mervezî

Kâşgarlı Mahmud

Açıklama:

Kâşgarlı Mahmud’a göre, Türk boylarından biri olan Yağmalara, “Kara Yağma” da
denmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 51

Talas Savaşında Arapların yanında Çinlilere karşı savaşan Türk hükümdarlığı hangisidir?

Karluklar

Türgişler

Oğuzlar

Göktürkler

Hazarlar

Açıklama:

İslam ve Çin medeniyeti arasında bir set oluşturan Türgişlerin dağılması, Arapları ve Çin’i 751 yılında Tarâz (Talas)’da karşı karşıya getirdi. Bundan en çok yararlanan ise Karluklar oldu. Atlah mevkiinde ve Talas nehri kıyısında beş gün süren savaşı, Issıg Göl Karluklarının yardımını alan Ziyâd b. Sâlih komutasındaki Araplar kazandı (Temmuz 751). Bundan sonra, Karluklar bölgenin siyasî geleceğinin
belirlenmesinde daha mühim bir rol üstlenmeye başladılar.

Doğru Cevap: A

Soru 52

“Afrâsyâblılar” ya da “Afrâsyâb Oğulları” olarak da bilinen Türk devleti hangisidir?

Karahanlılar

Gazneliler

Babürlüler

Türgişler

Göktürkler

Açıklama:

Karahanlılara Türkçe adı Alp Er Tonga olan ve Gök-Türk hanedanı A-şi-na ile aynı kökten gelen Afrâsyâb nedeni ile devlete “Afrâsyâblılar” ya da “Afrâsyâb Oğulları” denmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 53

I- Çiğiller
II- Tuhsîler
III- Bulaklar
Yukarıdaki boylardan hangisi ya da hangileri Karlukların oluşturduğu birliğin üyelerindendir?

I, II, III

Yalnız I

Yalnız II

I, II

I, III

Açıklama:

Bahsedilen üç boyda dokuz boydan oluşan Karluk birliğinin üyesidirler.

Doğru Cevap: A

Soru 54

Karahanlılar devletinin bilinen ilk hakanı kimdir?

Bilge Kadır Han

Arslan Han

Satuk Buğra Kara Han

Togan Han

Bazir Arslan Han

Açıklama:

Ortaçağ İslam kaynaklarında devletin bilinen ilk hakanı olan Bilge Kadır Han'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 55

960 yılında Balasagun’da “Hanlar Hanı” unvanını alarak bağımsız Karahanlı (Türk Hakanlığı)
devletini kuran hükümdar kimdir?

Baytaş Arslan Han Musa b. Satuk

Bazir Arslan Han

Satuk Buğra Kara Han

Togan Han Ahmed b. Ali

Arslan Han Mansur b. Ali

Açıklama:

Ülkede İslam’ı yaygınlaştıran Saltuk oğlu Baytaş Musa, 960 yılında Balasagun’da “Hanlar Hanı” unvanını alarak bağımsız Karahanlı (Türk Hakanlığı) devletini kurdu.

Doğru Cevap: A

Soru 56

Kaşgarlı Mahmud'un kayıtlarına ve İslam kaynaklarına göre Karahanlı Devletinin kurucuları hangi Türk boyuna mensupturlar?

Yağmalar

Bulaklar

Çiğiller

Türgişler

Tuhsîler

Açıklama:

Bu kaynaklara göre Yağma boyundan Satuk Buğra Han da, “Kara Han” unvanı almıştır. Sonra, ülkede İslam’ı yaygınlaştıran oğlu Baytaş Musa, 960 yılında Balasagun’da “Hanlar Hanı” unvanını alarak bağımsız Karahanlı (Türk Hakanlığı) devletini kurdu. Ayrıca Kâşgarlı Mahmud’a göre, Türk boylarından biri olan Yağmalara, “Kara Yağma” da denmektedir

Doğru Cevap: A

Soru 57

Uygur Kağanlığı hangi yılda yıkılmıştır?

840

850

860

870

880

Açıklama:

Uygur Kağanlığı 840 yılında yıkılmış ve aynı yıllarda Karanlıların temelleri atılmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 58

Afrâsyâb adının Türkçesi ne olarak geçmektedir?

Alp Er Tonga

Mete Han

Kürşad Bey

Kül Tigin

İl Kağan

Açıklama:

Devletin bilinen ilk hakanı Bilge Kadır Han’ın soy ağacı Afrâsyâb’a uzanmaktadır. Türkçe adı Alp Er Tonga olan ve Gök-Türk hanedanı A-şi-na ile aynı kökten gelen Afrâsyâb nedeni ile devlete “Afrâsyâblılar” ya da “Afrâsyâb Oğulları” denmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 59

....... unvanı hakandan sonra gelen ve ülkenin bir bölümünü yöneten hanedan mensubu
için kullanılmakla birlikte, halktan olup hakandan iki derece aşağıda olan boy beylerine ve onların temsil ettiği siyasî teşekküllere de isim olabilmektedir.
Boşluğa gelmesi gereken tanım hangisidir?

Yabgu

Han

Kağan

Tudun

Sultan

Açıklama:

Yabgu unvanı hakandan sonra gelen ve ülkenin bir bölümünü yöneten hanedan mensubu için kullanılmakla birlikte, halktan olup hakandan iki derece aşağıda olan boy beylerine ve onların temsil ettiği siyasî teşekküllere de isim olabilmektedir. Yabgu kelimesinin Türk lehçelerindeki farklılıklara göre Yafgu, Yavgu, Cabgu, Beygu, Peygu v.b. şekillerde telaffuz ve kayıtları mevcuttur.

Doğru Cevap: A

Soru 60

Aşağıdakilerden hangisi Mâverâünnehr’in vilayetleri arasında yer almaz?

Delhi

Soğd

Şâş

Bedahşân

Hârizm

Açıklama:

Mâverâünnehr: Arapça bir terkip olan kelime, “nehir ötesi” anlamına gelir ve burada “Ceyhun nehri ötesi” anlamında kullanılmıştır. Ceyhun nehri ötesinde kalan bölgenin nerede sonlandığı ise tartışmalı bir konudur. Sâmânî devletinin başkenti Buhârâ ile Semerkand’ın yer aldığı Soğd, Şâş, Fergâna Çağâniyân, Huttâl, Bedahşân ve Hârizm, Mâverâünnehr’in önemli vilayetlerindendir.

Doğru Cevap: A

Soru 61

"Ortaçağ Türk devletlerinde devlet, adını genellikle devleti kuran hanedanın atasından yani kan bağından, kurulduğu coğrafyadan, hiyerarşik konumundan veya inanç yapısından almaktadır." Verilen bilgi göz önünde bulundurulduğunda aşağıda Karahanlılar için tarih boyunca verilen isimler kendi içinde bir grup oluşturduğunda hangi isim açıkta kalmaktadır?

Afrâsyâblılar

Benî Hakan

Hân-ı Hânân

Hânân-ı Türkistan

Peserân-ı Hakan

Açıklama:

A, B, C ve E seçeneklerinde verilen isimlerin hepsi devleti kuran hanedanın atasından yani kan bağından aldığı isimlerdir. D seçeneğindeki Hânân-ı Türkistan ise ülkenin bulunduğu coğrafyaya göre verilen bir isimdir. Bu nedenle doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 62

Türk Hakanlığını kuran veya hanedanı temsil eden boyun hangi boy olduğuna dair birtakım tezler ortaya konmaktadır. Buna göre aşağıdaki boylardan hangisi bu tezlerden birini temsil etmektedir?

Bismiller

Edgişler

Bulaklar

Tuhsiler

Türgişler

Açıklama:

Hakanlığı kuran veya hanedanlığı temsil eden boyun hangi boy olduğuna dair ortaya atılan tezler Çiğiller, Edgişler ve Yağmaları işaret etmektedir. Seçeneklerde yer alan bu boylardan biri Edgişler olduğu için doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 63

I. Kaşgarlı Mahmud tarafından Oğuzların kadim düşmanları olarak nitelendirilmektedir.
II. Karluklara ilk itaat eden boylardan oluşmaktadır.
III. Lâzne ve Ferâhiye adında iki boyu olup, atlı çoban bir boy olarak anılmaktadır.
IV. Mücmelü't Tevarih ve'l Kısas'a göre hakanlarına Buğra Han unvanı verilmektedir.
Hakanlığın kuruluşunda yer alan Türk boyları ile ilgili verilen bilgiler doğrultusunda aşağıdaki boylardan hangisi açıkta kalmaktadır?

Egdişler

Yağmalar

Tuhsiler

Çiğiller

Türgişler

Açıklama:

Soru kökünde verilen maddeler sırasıyla Çiğil, Türgiş, Tuhsi ve Yağma boyları ile eşleşmektedir. Dolayısıyla soru kökünde Egdişlere dair herhangi bir bilgi yer almadığı için doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 64

Türk Hakanlığının bilinen ilk hakanı aşağıdakilerden hangisidir?

Satuk Tegin

Bazir Arslan Han

Oğulcak Kadir Han

Bilge Kadir Han

Üke Tegin

Açıklama:

Hakanlığı bilinen ilk hakanı Bilge Kadir Han'dır. Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 65

Bazı araştırmacılara göre Menglig Tegin ile aynı kişi olduğu ileri sürülen hükümdar aşağıdakilerden hangisidir?

Bazir Arslan Han

Satuk Tegin

Bilge Kadir Han

Oğulcak Kadir Han

Baytaş Arslan Han

Açıklama:

Bazı araştırmacılara göre birçok Türk boyunu çatısı altında toplayan Menglig Tegin islam kaynaklarında yer alan Bilge Kadir Han ile aynı kişiyi temsil etmektedir. Bu nedenle doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 66

Döneminde çağdaşı Samanî emiri İsmail b. Ahmet ile siyasi ilişkiler içinde olan Türk Hakanı aşağıdakilerden hangisidir?

Baytaş Musa Han

Bilge Kadır Han

Satuk Tegin

Oğulcak Kadır Han

Bazir Arslan Han

Açıklama:

Ülkenin batısında faaliyet gösteren Bazir Arslan Han'ın kardeşi Oğulcak Kadir Han Sâmânîlerin meşhur emiri İsmail b. Ahmed (892-907)'in çağdaşıdır ve döneminde İsmail b. Ahmed ile siyasi ilişkiler içindedir. Dolayısıyla doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 67

Aşağıdaki bölgelerden hangisi IX. yüzyılın ilk çeyreğinde Türk Hakanlığının batı sınırını oluşturmaktadır?

Semerkand

Maveraünnehr

Kaşgar

Ala Göl

Balasagun

Açıklama:

IX. yüzyılın ilk çeyreğinde Türk Hakanlığının batı sınırını Maveraünnehr oluşturmaktadır. Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 68

I. Başkanlarına Tuksîn de denilmektedir. II. Bir dönem Kıpçaklar tarafından esir edilmişlerdir. III. Kuyas'ta bulunan bir Türk oymağı oldukları için Tuhsî Çiğil de denmektedir. IV. Hakkında hakanlığı kuran veya temsil eden boy olabileceğine dair tezler ortaya konmaktadır. Yukarıda verilen bilgilerden hangisi ya da hangileri Karahanlıların kuruluşunda yer alan boylardan Çiğillere aittir?

Yalnız I

I ve III

I ve IV

II ve IV

I, III ve IV

Açıklama:

Karahanlıların kuruluş döneminde bir dönem Kıpçaklar tarafından esir edilen boy Bulaklar iken; Kuyas'ta bulunan bir Türk oymağı oldukları için Tuhsî Çiğil de denilen boy Tuhsîlerdir. Buna karşın Çiğillerin başkanlarına Tuksîn de denilebilmekte; hakanlığı kuran veya temsil eden boy olabileceğine dair tezler ortaya atılabilmektedir. Bu nedenle doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 69

Hakanlığın kuruluşunda yer alan Türk boyları ile ilgili aşağıda verilen bilgiler boyların özelliklerine göre gruplandırıldığında hangi bilgi açıkta kalmaktadır?

Hakanlığı kuran veya hanedanlığı temsil eden boy olabileceği düşünülmektedir.

Özkend'de yerleşmiş bir Türk oymağıdır.

Padişahlarına Buğra Han denmektedir.

Doğusunda Yecüc ve Mecüc (Çin Seddi) bulunmaktadır.

Karluklar bu boyun ana yaşam sahasında kurulmuştur.

Açıklama:

Seçeneklerde verilen A, B ve D seçenekleri Edgişlere işaret ederken; A ve C seçenekleri Yağmalara işaret etmektedir. E seçeneği ise tek başına Türgişlere işaret etmektedir. Bu nedenle doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 70

Karahanlıların kuruluş dönemi ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Hakanlığa iltica etmiş siyasi bir emirdir.

İslami bilimlere vâkıf bir fakihtir.

Kutb mertebesinde bir mutasavvıftır.

Çok yönlü tarihi bir kişiliktir.

Zanaatle uğraşan bir zanaatkardır.

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 33

Köy ağası veya arazi sahibi anlamına gelen kelime aşağıdakilerden hangisidir?

İsficâb

Maşrık

Kutb

Dihkân

Fakih

Açıklama:

Dihkân: Farsça dih ile -gân nispet ekinden oluşan dihgân kelimesi, Arapça’ya dihkân olarak geçmiş olup, köy ağası veya arazi sahibi anlamına gelmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 34

Ülkenin batı tarafını yöneten Buğra Han Harun ölünce yerine kim geçmiştir?

Arslan Han Ali

Tonga Tegin Nasr

Togan Han Ahmed

Ebû Ali Sîmcûr

Nûh b. Mansur

Açıklama:

Türk Hakanlığı’nın başkenti Balasagun’da bulunan Arslan Han Ali, ülkenin batı tarafını yöneten Buğra Han Harun ölünce yerine kendi oğlu Nasr’ı getirdi. Tonga Tegin Nasr cesur, sert, davasında ısrarlı ve siyasette mahir birisi olmakla beraber tam bir gönül insanı idi.

Doğru Cevap: B

Soru 35

IX. yüzyılın sonlarından itibaren bir şehrin veya bölgenin muhafaza ve asayişinden sorumlu komutanı ifade eden terim aşağıdakilerden hangisidir?

İlig

Şihâbü’d-devle

Şihne

Tegin

Yabgu

Açıklama:

Şihne (şahne), IX. yüzyılın sonlarından itibaren bir şehrin veya bölgenin muhafaza ve asayişinden sorumlu komutanı ifade eden bir terimdir.

Doğru Cevap: C

Soru 36

İlig Nasr, Sultan Mahmud’un Hindistan vilayetlerinden Multan’a sefere çıktığını haber alır almaz Horasan bölgesine kimi gönderdi?

Kadır Yusuf

Arslan Câzib

Togan Ahmed

Sübaşı Tegin

Cafer Tegin

Açıklama:

İlig Nasr, Sultan Mahmud’un Hindistan vilayetlerinden Multan’a sefere çıktığını haber alır almaz akrabası Sübaşı Tegin’i Horasan bölgesine ve kardeşi Cafer Tegin’i büyük bir ordu ile Belh’e şıhne olarak gönderdi.

Doğru Cevap: D

Soru 37

1025 yılında Semerkand önlerinde Sultan Mahmud ile buluşan, başbaşa “Tûrân ve İrân” yararına olan konularda görüşen ve yeniden dostluğu tesis eden aşağıdakilerden hanhisidir?

İlig Muhammed

Arslan Mansur

Kadır Yusuf

Ali Tegin

Togan Muhammed

Açıklama:

Kadır Han Yusuf, Sultan Mahmud ile yeniden dostluk tesis etti. 1025 yılında Semerkand önlerinde buluşan han ve sultan, başbaşa “Tûrân ve İrân” yararına olan konularda görüşmelere başladılar.

Doğru Cevap: C

Soru 38

Semerkand merkezinde Batı Türk Hakanlığı fiilen kurularak doğudan ayrılıran aşağıdakilerden hangisidir?

Böri Tegin

Aynüddevle

Ali Tegin

Arslan Süleyman

Altuntaş

Açıklama:

Böri Tegin çok geçmeden Gaznelilerin müttefiki Ali Tegin’in çocuklarından Mâverâünnehr’in iki büyük merkezi Semerkand ve Buhara’yı almayı başardı. Burada babası İlig Nasr b. Ali’den kalan “müeyyidü’l-adl” (adaletin destekçisi) ve Ali Tegin’in kullandığı “Tamgaç Buğra Kara Hakan” unvanlarını alarak ülkenin batısına, Mâverâünnehr’e tek başına hakim oldu. Artık Semerkand merkezinde Batı Türk Hakanlığı fiilen kurularak doğudan ayrılırken Türk Hakanlığı ikiye bölünmüş oluyordu.

Doğru Cevap: A

Soru 39

992’de Buhara üzerine yürüyen Buğra Han Harun’a iltihak eden İlâk dihkânı ve “dihkânü’l-celîl” unvanı sahibi aşağıdakilerden hangisidir?

Ahmed b. Ali

Bekr b. Muhammed’

Ebû Şucâ Sâlâr b. Muhammed

Mansur b. Ahmed

Muhammed b. Mansur

Açıklama:

992’de Buhara üzerine yürüyen Buğra Han Harun’a iltihak eden İlâk dihkânı Mansur b. Ahmed, “dihkânü’l-celîl” unvanı ile tâbi olarak İlâk’da varlığını koruduğu gibi, haklarını da çocuklarına miras bırakabildi.

Doğru Cevap: D

Soru 40

Türk Hakanlığı’nın ikiye ayrılmadan önce ülkenin doğusundaki en önemli olay 1018 yılında aşağıdakilerden hangisinin Balasagun’a kadar yaklaşan istila hareketidir?

Hotanlar

Hıtaylar

Hârizmşahlar

Gezneliler

Sâmânîler

Açıklama:

Türk Hakanlığı’nın ikiye ayrılmadan önce ülkenin doğusundaki en önemli olay 1018 yılıda kalabalık Hıtayların Balasagun’a kadar yaklaşan istila hareketidir.

Doğru Cevap: B

Soru 41

Gök Türk siyasî birliğinin dağıldığı ve buna paralel olarak bu siyasi birliği temsil eden Gök Tengri inancın halka daha yakın, daha alt düzeydeki ilahî güçlere ve çok sayıda tengriye bölündüğü süreç aşağıdakilerden hangisidir?

VII. Yüzyılın ilk yarısı

VII. Yüzyılın ikinci yarısı

VIII. Yüzyıl

IX. Yüzyılın ilk yarısı

IX. Yüzyılın ikinci yarısı

Açıklama:

X. yüzyıl İslam coğrafyacıları Seyhun ötesindeki Türklerin hangi dine inandıklarına cevap vermekten ziyade, onların “ıduk yer-sub (kutsal yer-su)” kültlerini, kendi Müslüman kimliklerinin etkisi ile putperest tanımlamalarla kaydetmişlerdir. Zira VIII. asrın ortalarında Gök Türk siyasî birliğinin dağılması ile birlikte bu siyasi birliği temsil eden Gök Tengri inancı da halka daha yakın, daha alt düzeydeki ilahî güçlere ve çok sayıda tengriye bölünmüştü.

Doğru Cevap: C

Soru 42

Oğulcak Kadır Han ile kurduğu dostluğun ardından bu dostluğa dayanarak kendi İslam inancının mabedini yapmak üzere, ondan, bir yer isteyen ve buraya bir cami inşa ettirerek Artuç’u küçük bir Müslüman belde haline dönüştüren kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Satuk Tegin

Ebû Nasr Sâmânî

Baytaş Musâ

Ebu’l-Hasan Saîd b. Hâtim

Ebû Zer Ammâr et-Temîmî

Açıklama:

Ebû Nasr Sâmânî hakkında bilinenler, onun çok yönlü bir tarihî kişilik olduğunu göstermektedir; Hakanlığa iltica etmiş siyasî bir emir, ticaretle meşgul olan bir tüccar, İslamî bilimlere vâkıf bir fakih, manevî tarafı ile de ruhlar aleminde Hz. Peygamber’in bizzat irşad ettiği kutb mertebesinde bir mutasavvıftır. Ebû Nasr Sâmânî, Türkler tarafından eskiden beri çok rağbet edildiğini bildiği İslam ülkelerinden gelen mallar ve kumaşlardan Oğulcak Kadır Han’a hediyeler (haraç) göndererek onunla yakın bir dostluk kurmuştu. Bu dostluğa dayanarak kendi İslam inancının mabedini yapmak üzere, ondan, bir yer istemiş ve buraya bir cami
inşa ettirerek Artuç’u küçük bir Müslüman belde haline dönüştürmüştü.

Doğru Cevap: B

Türk Hakanlığı ve Abbâsî ilişkilerinin başlangıcı olarak kabul edilen, Türk Hakanlığı hükümdarı Buğra Han Harun’un tek taraflı olarak Abbâsî halifesi et-Tâî Lillah’ı tanıdığı tarih aşağıdakilerden hangisidir?

981

985

990

991

995

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 50

Aşağıdakilerden hangisi "Kara Hakan" unvanını kullanmıştır?

Samani Ebu Nars

Satuk Buğra Han

İlig Nars

Baytaş Arslan Han

İlig Tonga Süleyman

Açıklama:

Satuk Buğra Han “Kara Hakan” unvanını da kullanarak ülkenin doğu merkezi
Balasagun’u Sâmânilerin desteği ile ele geçirmeye teşebbüs ettiyse de başarılı ola
madı.

Doğru Cevap: B

Soru 51

Aşağıdakilerden hangisi Satuk Buğra Han'ın vefat ettiği zamana kadar yürüttüğü siyasi faaliyetlerden biri değildir?

Birbirleri ile mücadele halinde olan Türk boylarını tek bir çatı altında toplamak

“Kara Hakan” unvanını kullanarak Balasagun iktidarını ele geçirmeye teşebbüs etmek

“Mücâhid” ve “Gâzî” sıfatları ile Hoten ve Issıg Göl’ün doğu kıyısında Müslüman olmayan unsurlarla mücadeleyi sürdürmek

İslamî bilimlerin önde gelen siması Ebu’l-Hasan Muhammed el-Kelemâtî’ni kabul ederek İslamın tüm ülkede yayılmasını sağlamak

Batıda Sâmânîlerle siyasî ittifaklar kurarak onların ve Mâverâünnehr gazilerinin askerî yardımını temin etmeye çalışmak

Açıklama:

Satuk Buğra Han’ın 955 yılında vefat edip Artuç’a defnedildiği zamana kadar yeni Müslüman kimliği ile yürüttüğü siyasî faaliyetlerini; Birbirleri ile mücadele halinde olan Türk boylarını tek bir çatı altında itaat altına almak,
“Kara Hakan” unvanını kullanarak Balasagun iktidarını ele geçirmeye teşebbüs etmek (ancak ele geçirememiştir.),
“Mücâhid” ve “gâzî” sıfatları ile Hoten ve Issıg Göl’ün doğu kıyısında Müslüman olmayan unsurlarla mücadeleyi sürdürmek; batıda ise Sâmânîlerle siyasî ittifaklar kurarak onların ve Mâverâünnehr gazilerinin askerî yardımını temin etmeye çalışmak şeklinde özetlemek mümkündür. İslamî bilimlerin önde gelen siması Ebu’l-Hasan Muhammed el-Kelemâtî’nin Buhara’dan yola çıkarak Arslan Han’ın yanına gelmesi ve burada kaldığı 955-961 yılları arasında onun desteği ile tüm ülkede İslam’ın yayılarak en azından resmî din olarak kabul edilmesi ise Baytaş Arslan Han döneminin en dikkate değer olayıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 52

Türklerin islama girişinin, pratikte "Türklerin İslam coğrafyasına girişi" ve İslam'ın yayılmasının "Türklerin yayılması" ile aynı anlamda olduğunu gösteren ilk hadisedir.

991 yılında Buğra Han Harun'un tek taraflı olarak Abbasi halifesi et-Tai Lillah'ı tanıması ile başlayan Türk Hakanlığı ve Abbasi ilişkileri, Maveraünnehr'in fethi ile doğrudan ilişkilere dönüşmüştür.

Karahanlılar (Türk Hakanlığı) doğuda Altay dağlarından batıya Ceyhun nehrine kadar sınırlarını genişleterek, tarihi ipek yolu güzergahının önemli bir bölümünü kontrolleri altına almışlardır.
Yukarıda verilen maddelerden hangisi Maveraünnehr'in fethinin sonuçlarındandır?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I ve III

I, II ve III

Açıklama:

I, II ve III maddelerin hepsi Maveraünnehr Fethinin sonuçlarıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 53

Aşağıdakilerden hangisi savaş boyunca Gaznelilerin yanında yer alan kişilerden biri değildir?

Sultan Mahmud

Emir Nas

Ebü Nasr Ahmed el-Ferigüni

Muhammed et-Tai

İlig Nasr

Açıklama:

Türk-Halaç grupları, Hind-Afganlılar ve kalabalık Oğuz birliklerinden müteşekkil ordusu ile Sultan Mahmud, kardeşi ordu komutanı Emîr Nasr, Cüzcân valisi Ebû Nasr Ahmed el-Ferîgûnî ve Arap emiri Muhammed
et-Tâî ile birlikte Hind, Arap, Kürt vs. halklardan askerlere ordunun merkezinde görev verdi.

Doğru Cevap: E

Soru 54

Selçuklular Ali Tegin'in ordusunu kaç yılında yenmiştir?

1029

1042

1039

1071

1923

Açıklama:

Ancak Ali Tegin bu şekilde Oğuzları birbirine düşüremeyince, yabguluğa getirdiği Yusuf ’u, onların ezelî düşmanı Berânî soyundan Alp Kara’ya öldürttü.Çok geçmeden toparlanan Selçuklular, önce Ali Tegin’in ordusunu yendiler (1029).

Doğru Cevap: A

Soru 55

Aşağıdakilerden hangisi Batı Türk Hakanlığı'nın kuruluş tarihidir?

1037

1041

1029

1011

1030

Açıklama:

Hasan Kolu’nun bu başarıları 1037 yılında Böri Tegin İbrahim b. Nasr’ın
Arslan İlig Yusuf ’un hapsinden kurtularak bir gurup atlı ile Özkend’e ağabeyi
Aynü’d-Devle Muhammed’in yanına kaçması ile durdu. Çok geçmeden Böri Tegin, Kumucî Türkleri ve Türkmenlerden aldığı destekle Gaznelilerden Çağaniyan, Huttal ve Vahş, Ali Tegin’in çocuklarından da Keş, Semerkand ve Buhara’yı alarak Batı Türk Hakanlığı’nı kurdu (1041).

Doğru Cevap: B

Soru 56

"Gazi" unvanı alan Togan Han Ahmed İslam ülkelerinden savaş için gönüllü ordu oluşturmuştur.
Çıkan savaş sonucunda Hıtay ordusu hezimete uğratıldı.
Hıtaylıların en az bir asır batıya nüfuz etmesi geciktirilmiştir.
Savaş esnasında Togan Han Ahmed vefat etmiştir.
Ülkenin doğu sınırlarını güney doğuda Hotan, yukarıda ıssıg Göl'ün doğu tarafları, Balkaş gölüne dökülen İli nehri havzasından kuzey doğuya doğru Emil gölünün döküldüğü Ala Göl'e kadar uzanır. Yukarıda doğu politikası ile ilgili verilen bilgilerden hangileri doğrudur?

I ve IV

I, II ve III

II, IV ve V

I, II, III ve V

I, II, III, IV ve V

Açıklama:

Daha önce Doğu’da gaza faaliyetlerinde bulunmuş ve “Gâzi” unvanı almış olan Togan Han Ahmed, bu kritik durumda hasta yatağından kalkarak İslam ülkelerinden yardım istedi ve etrafına rivayetlere göre yüz bin veya yüz yirmi bin kişilik gönüllü ordusu topladı. Bunu haber alan Hıtay ordusu savaşmaktan vazgeçerek geri çekildi. Ancak Togan Han onları üç ay takip ettikten sonra bir meydan savaşına girişti. Hıtay ordusunu hezimete uğrattı ve yüz bin kişi öldürüldü, yüz bin genç esir alındı ve pek çok da ganimet elde edildi.
Bu savaşın en önemli sonucu, Hıtâyların en az bir asır batıya nüfuz etmesinin
geciktirilmiş olmasıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 57

Ali Tegin’in Mâverâünnehr’den uzaklaştırılması ve buranın oğlu “Yığan Tegin” Muhammed’e verilmesi
Bütün ülkeye sahip olmak için Balasagun’da tahta oturmuş olan kardeşi Hakan Togan Han Muhammed ile arasındaki taht mücadelesinde kendisine yardım etmesi
Mâverâünnehr ve Türkistân’da gittikçe güçleri ve nüfusları artan, aynı zamanda Ali Tegin’in müttefiki olan Selçuk Oğullarına bağlı Türkmenlerin Ceyhun’un batısına, Horasan’a nakledilmeleri ve Türk Hakanlığı ülkesinden çıkarılması
1025 yılında Semerkand önlerinde yapılan buluşmada Kadir Han Yusuf'un Sultan Mahmud'tan yardımını istediği konular yukarıdakilerden hangisi veya hangileridir?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve III

I, II ve III

Açıklama:

Bu şartlarda Kadır Han Yusuf, Sultan Mahmud ile yeniden dostluk tesis etti.
1025 yılında Semerkand önlerinde buluşan han ve sultan, başbaşa “Tûrân ve İrân” yararına olan konularda görüşmelere başladılar. Kadır Han üç meselede Sultan Mahmud’un yardımını talep etti: 1) Ali Tegin’in Mâverâünnehr’den uzaklaştırıl ması ve buranın oğlu “Yığan Tegin” Muhammed’e verilmesi, 2) Bütün ülkeye sahip olmak için Balasagun’da tahta oturmuş olan kardeşi Hakan Togan Han Muham med ile arasındaki taht mücadelesinde kendisine yardım etmesi, 3) Mâverâünnehr ve Türkistân’da gittikçe güçleri ve nüfusları artan, aynı zamanda Ali Tegin’in müt tefiki olan Selçuk Oğullarına bağlı Türkmenlerin Ceyhun’un batısına, Horasan’a nakledilmeleri ve Türk Hakanlığı ülkesinden çıkarılmaları idi.

Doğru Cevap: E

Soru 58

Sultan Mahmud ve Kadır Han Yusuf'un aralarında yaptığı anlaşma sonucunda aşağıdakilerden hangisi Sultan Mahmud'un kendi adına bastırdığı sikkelerin dağıtalacağı şehirlerden değildir?

Çağâniyân

Kubâdiyân

Hoten

Huttâl

Gazne

Açıklama:

Bu talepleri kabul eden Sultan Mahmud’un yardımları karşılığında Kadır Han
Yusuf da Mâverâünnehr’deki bazı şehirlerde (Çağâniyân, Kubâdiyân ve Huttâl’de, yani Mâverâünnehr güneyindeki, Gaznelilerin Belh, Gazne ve Hindistân yolunu çevreleyen stratejik bölgelerde) sikke ve hutbenin Sultan Mahmud adına basılması ve okunmasını kabul etmekte idi.

Doğru Cevap: C

Soru 59

Samani devletinin kendi ülkelerine iltica eden Oğuz Boylarını iyi karşılama nedeni aşağıdakilerden hangidir?

Siyasi çekişmeler

Ekonomik reformlar

Sosyal reformlar

Sanatsal reformlar

Dinsel reformlar

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 34

Aşağıdaki hanlardan hangisinin annesi Selçuklu sultanı Melikşah’ın kızıdır?

Tegin Han

Arslan Han

Harun Tegin

Kadır Han

Sultan Berkyaruk

Açıklama:

Arslan Han’ın annesi Selçuklu sultanı Melikşah’ın kızı idi. Babası Tegin Han
Süleyman’ın ölümünden sonra Mâverâünnehr’de tutunamadı ve Merv’e giderek orada ikamet etti.

Doğru Cevap: B

Soru 35

Karlukların Mâverâünnehr’in tamamından çıkarılmaları hangi han döneminde olmuştur?

Kılıç Tamgaç Han Mesûd b. Hasan

Arslan Han

Kılıç Tamgaç Han Muhammed b. Mesûd

Çağrı Han Ali b. Hasan

Kutluğ Bilge Han Abdu’l-Hâlık b. Hüseyn

Açıklama:

Karlukların Mâverâünnehr’in tamamından çıkarılmaları Kılıç Tamgaç Han
Mesûd b. Hasan (1160-1167) döneminde oldu.

Doğru Cevap: A

Soru 36

Buğra Han Muhammed, kendisinden sonra tahta kimi veliaht tayin etmiştir?

Hüseyn Çağrı Tegin

İbrahim Han

Buğra Han Muhammed

Arslan Han Süleyman

Kâşgarlı Mahmud

Açıklama:

Buğra Han Muhammed Kâşgar’da on beş ay saltanat sürdükten sonra, büyük
oğlu Hüseyn Çağrı Tegin’i veliaht tayin etti

Doğru Cevap: A

Soru 37

Balasagun ve Kâşgar’a da hakim olan Tuğrul Kara Hakan Yusuf b. Süleyman’ın buralardaki hakimiyeti kaç yılına sürmüştür?

1049

1059

1069

1079

1089

Açıklama:

Balasagun ve Kâşgar’a da hakim olan Tuğrul Kara Hakan Yusuf b. Süleyman
(1062-1080)’ın buralardaki hakimiyeti 1069 yılına kadar sürdü

Doğru Cevap: C

Soru 38

Kara Hıtay hakimiyeti hangi yılları kapsar?

1141-1212

1121-1212

1141-1252

1121-1252

1121-1261

Açıklama:

Karluk Meselesi: Kara Hıtay Hakimiyeti (1141-1212)...

Doğru Cevap: A

Soru 39

Arslan Han Süleyman hangi yıllar arasında hükümdar olmuştur?

1043-1057

1043-1052

1033-1047

1033-1042

1042-1053

Açıklama:

Arslan Han Süleyman (1043-1057...

Doğru Cevap: A

Soru 40

Tamgaç Han İbrahim, “Böri Tegin” unvanı ile 1037’de başlattığı Mâverâünnehr’i ele geçirme harekatını hangi yılda tamamladı?

1038

1039

1040

1041

1042

Açıklama:

Tamgaç Han İbrahim, “Böri Tegin” unvanı ile 1037’de başlattığı Mâverâünnehr’i ele geçirme harekatını 1041’de tamamlayarak, Ali Tegin’in çocuklarını ve Gaznelileri bölgeden çıkardı.

Doğru Cevap: D

Soru 41

Sultan Tuğrul Bey’in 1063 yılında vefatı üzerine bu kez Selçuklu tahtına çıkan Alp Arslan’ın ilk icraatı, aşağıdakilerden hangisini tekrar itaat altına almak oldu?

Huttal

Cend

Merv

Tirmiz

Balasagun

Açıklama:

Sultan Tuğrul Bey’in 1063 yılında vefatı üzerine bu kez Selçuklu tahtına çıkan Alp Arslan’ın ilk icraatı, Huttal ve Çağâniyân taraflarını tekrar itaat altına almak oldu.

Doğru Cevap: A

Soru 42

Şemsü’l-Mülk Nasr, Semerkand’da tahta çıktığında rakipsiz değildi.Derhal Buhara’dan Semerkand’a gelerek ülkenin başkentini kuşattan kardeşi aşağıdakilerden hangisidir?

Tamgaç Han İbrahim

Melik Çağrı Bey

Ebû Kâlicâr Gerşasp

Tuğrul Tegin Ömer

Togan Han Şuays

Açıklama:

Şemsü’l-Mülk Nasr, Semerkand’da tahta çıktığında rakipsiz değildi. Kardeşi Togan Han Şuays, derhal Buhara’dan Semerkand’a gelerek ülkenin başkentini kuşattı.

Doğru Cevap: E

Soru 43

Selçuklu istilası arifesinde Batı Türk Hakanlığı’nın son müstakil hakanı aşağıdakilerden hangisidir?

Ömer Tuğrul Tegin

Şemsü’l-Mülk Nasr

Tamgaç Han Hızır

Ebû Nasr Ahmed

Han Ahmed

Açıklama:

Selçuklu istilası arifesinde Batı Türk Hakanlığı’nın son müstakil hakanı Tamgaç Han Hızır b. İbrahim’in kaynaklarda “Hakanü’l-Muazzam Tamgaç Han”, “Burhânü’d-Devle”, “Sultân” “Aynü’d-Devle” ve “Kadır Han” unvan ve lâkapları ve “Ebû Şücâ’a” künyesi ile kaydedildiğine rastlanmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 44

Hanefî mezhebinin alternatifsiz olduğu Mâverâünnehr’de bir istisna olarak görülmesi gereken Şâfiî fakih aşağıdakilerden hangisidir?

Ebû Nasr Ahmed

Ebû Tâhir b.İlk

El-Herkânî

El-Kesânî

Şemsü’l- Eimme Serahsî

Açıklama:

Hanefî mezhebinin alternatifsiz olduğu Mâverâünnehr’de bir istisna olarak görülmesi gereken Şâfiî fakih Ebû Tâhir b. İlk, bölgedeki bu gelişmeler sırasında biriktirdiği servetinin de Han Ahmed tarafından elinden alınmasından korkarak, ticaret ve hac bahanesi ile Mâverâünnehr’den ayrıldı ve Isfahan’a gitti.

Doğru Cevap: B

Soru 45

Kanunların, dinî emirlerin ve ahlak kurallarının bağlayıcılığını kabul etmeyip, her şeyi mübah görme anlamında kullanılan aşağıdakilerden hangisidir?

Saffâr

Zâhid

Aynü’d

Zındık

İbâhiyye

Açıklama:

İbâhiyye, kanunların, dinî emirlerin ve ahlak kurallarının bağlayıcılığını kabul etmeyip, her şeyi mübah görme anlamında kullanılmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 46

Burhân ailesinin kurucusu kimdir?

Abdü’l-Azîz

Ebû İbrahim

Arslan Han Muhammed

Sadr Ömer

Çağrı Han Ali

Açıklama:

Burhân ailesinin kurucusu Abdü’l-Azîz 1123 yılında öldü ve yerine oğlu Sadr Ömer geçti. Sadr Ömer, Kara Hıtay - Karluk ittifakına karşı yapılan Katvan Sa- vaşında (Eylül 1141) Selçuklular ve Batı Türk Hakanlığı yanında yer aldı.

Doğru Cevap: A

Soru 47

Aşağıdakilerden hangisi Karluk meselesinin sosyal, ekonomik ve siyasi temelli nedenlerinden biri değildir?

Atlı çoban Karlukların vergilerinin arttırılması

Yaşam alanının daralmasına karşın Karlukların daha geniş otlaklara ihtiyaç duymaları

Karlukların yerleşik hayata geçmek, ya da sürgün edilmek arasında bir tercih yapmaya zorlanmaları

Batı Türk Hakanlığı hakan ailesinin Karluklara yabancılaşması

Bölgede Oğuzların nüfusu ve gücü artması Karlukların zaten yeterli olmayan otlakları ve devletin askerî kadrosunu Oğuzlarla paylaşmak anlamına geliyordu.

Açıklama:

Karluk meselesinin sosyal, ekonomik ve siyasi temelli nedenlerini beş başlıkta toplayabiliriz:
1) Atlı çoban Karlukların yaşam alanlarının daralması
2) Yaşam alanının daralmasına karşın Karlukların daha geniş otlaklara ihtiyaç duymaları
3) Karlukların yerleşik hayata geçmek, ya da sürgün edilmek arasında bir tercih yapmaya zorlanmaları,
4) Batı Türk Hakanlığı hakan ailesinin yabancılaşması
5) Bölgede Oğuzların nüfusu ve gücü artması Karlukların zaten yeterli olmayan otlakları ve devletin askerî kadrosunu Oğuzlarla paylaşmak anlamına geliyordu.

Doğru Cevap: A

Soru 48

Karlukların Mâverâünnehr’in tamamından çıkarılmaları aşağıdakilerin hangisinin döneminde oldu?

Kılıç Tamgaç Han Muhammed

Kılıç Tamgaç Han İbrahim

Kutluğ Bilge Han Abdu’l-Hâlık

Kılıç Tamgaç Han Mesûd

Kılıç Arslan Han Osman

Açıklama:

Karlukların Mâverâünnehr’in tamamından çıkarılmaları Kılıç Tamgaç Han Mesûd b. Hasan (1160-1167) döneminde oldu.

Doğru Cevap: D

Soru 49

Aşağıdaki Arslan Han Süleyman ve diğer doğu hanedan mensuplarının siyasi politikalarından hangileri doğrudur?
I- Basmil, Çomul, Yabaku ve Hıtay boylarını askeri güç olarak kullanmak
II- Atlı çobanları ülkenin muhtelif yerlerine iskan etmek
III- Atlı çobanların askerî gücünden yararlanmak
IV- Atlı çobanları İslamlaştırmak

Soru 1

Gazneliler hangi yüzyılda ortaya çıkmıştır?

M.Ö. II. yy

M.Ö. IV. yy

M.S. III. yy

M.S.VIII. yy

M.S. X. yy

Açıklama:

Gaznelilerin ortaya çıktığı zaman X. yüzyıla denk gelir.

Doğru Cevap: E

Soru 2

Gazneliler Devleti aşağıda verilen günümüz coğrafi bölgelerinin hangisinde yer almıştır?

Afganistan’da Kabil’in 145 km. kadar güney-batısında

Japon Denizi’nden Hazar Denizi’ne kadar geniş bir bölgede

Selenga, Orhun ve Tola ırmakları havzalarından Baykal gölünün güneyindeki bozkırlarda

Aral gölü ve çevresi, Ötüken, Kuzeybatı Moğolistan ve Kaşgar’a kadar uzanan bölgede

Çungarya havzası ve Tarım bölgesinde

Açıklama:

Gazneliler Devleti, Bugünkü Afganistan’da Kabil’in 145 km. kadar güney-batısında yer almıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi Gaznelilerin temellerini atan komutandır?

Mete Han

İshak İbrahim

Alptegin

Aytegin

Abdülmelik

Açıklama:

Gazneliler, genel görüşe göre Türk boylarına dayanan Alptegin tarafından kurulmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 4

Bilgetegin
Alptegin
Böritegin
İshak İbrahim

Yukarıda verilen Gazneli hükümdarların doğru kronolojik sıralaması aşağıdakilerden hangisidir?

I, II, III, IV

II, III, IV, I

III, IV, I, II

II, IV, I, III

IV, III, II, I

Açıklama:

Gazneliler, Alptegin tarafından kurulmuştur. Onun vefatından sonra yerine oğlu İshak İbrahim geçti. Bir yıl sonra da İshak geride her hangi bir varis bırakmadan vefat etti. Türk emir ve melikler Aytegin’in memluğu (kölesi) ve muhafız kuvvetlerinin komutanlığını yürüten Bilgetegin (966-975)’i tahta çıkardılar. Fakat, Gerdiz kalesini kuşattığı sırada isabet eden bir okla hayatını kaybetti. Yerine yine Alptegin’in bir başka memluğu Böritegin geçti.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi Sebüktegin'in Gazne tahtına oturduğu yıldır?

943

959

977

979

986

Açıklama:

Sebüktegin, 9 Nisan 977’de Gazne tahtına oturmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi Sebüktegin'in tahta çıktığında gerçekleştirdiği ilk eylemdir?

Büst üzerine yürümek

Hinduşâhîler üzerine yürümek

Gazne’nin doğu ve kuzeyinde bulunan dağlık bölgeleri ele geçirmek

Herat yakınında isyan halinde bulunan Ebu Ali’yi mağlup etmek

Kuram zaferini elde etmek

Açıklama:

Sebüktegin ilk iş olarak Büst üzerine yürümüş ve mütegallibe Beytüz’ü idareden uzaklaştırarak şehrin esas hâkimi Togan Tegin’i her yıl yüz bin dinar vergi ödemek ve bir oğlunu da rehin vermek şartıyla görevine iade etmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi Gazneli Mahmud'un Hindistan'a yönelik yaptığı son seferdir?

Chandela seferi

Lohkot seferi

Kalincar seferi

Gwalior seferi

Cat seferi

Açıklama:

Sultan Mahmud, babası Sebüktegin’in başlattığı Hindistan politikasını devam ettirerek, Peşaver ve Waihind, Bhatiya, Multan, Pencâb, İkinci Peşaver, Narainpur, İkinci Multan, Trilochanapal, Thanesar, Keşmir, Mathura, Mannaiç ve Asni, Trilochanapal ve Chandela, Lohkot, Kalincar (Gwalior), Somnath ve Cat seferleri olmak üzere toplam on yedi sefer düzenlemiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 8

Aşağıdaki seferlerden hangisinin ardından Sultan Mahmud Seyfü’d-Devle ve’l-İslam unvanını almıştır?

Peşaver ve Waihind

Bhatiya

Cat

Somnath seferi

Gwalior, Kalincar seferi

Açıklama:

Sultan Mahmud’un Somnath başarısını takdir eden Abbasi halifesi Kadir Billah (991-1031) gönderdiği bir mektupta sultanı tebrik etmiş ve ona Seyfü’d-Devle ve’l-İslam unvanını vermiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi Gazneli Mahmud'un Hindistan seferlerinin sonuçları arasında yer almaz?

Kuzey Hindistan’da ve bugünkü Pakistan ve Belucistan bölgelerinde İslam’ın yayılmasını sağlamıştır.

Hindistan'da Türk nüfusun yoğun şekilde varlık göstermesini sağlamıştır.

Hindistan’ın zenginliklerine sahip olarak mali olarak ülke daha güçlü bir hale gelmiştir.

Kuzey Hindistan’da ve bugünkü Pakistan ve Belucistan bölgelerinde Sünni İslam’ın taban tutmasını sağlamıştır.

Askeri amaçla yetiştirilen en iyi fillere sahip olarak ordunun güçlenmesini sağlamıştır.

Açıklama:

Gazneli Mahmud, Hindistan seferlerinde elde ettiği zaferlerle bir taraftan Hindistan’ın zenginliklerine sahip olurken diğer taraftan burada yaptırdığı cami, mescit vs. imaretlerle İslam’ın Kuzey Hindistan’da ve bugünkü Pakistan ve Belucistan bölgelerinde hem İslam’ın yayılmasını hem de buralarda Sünni İslam’ın taban tutmasını sağlamıştır. Filler de ordunun güçlenmesini sağlamıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi çocuklarının iyi birer yönetici olmalarını sağlamak için bizzat kendisi Pend-nâme adlı bir ahlak kitabı yazmıştır?

Sebüktegin

Mahmud

Alptegin

İshak İbrahim

Böritegin

Açıklama:

Çocuklarının iyi birer yönetici olmalarını sağlamak için bizzat kendisi Pend-nâme adlı bir ahlak kitabı yazmıştır. Sebüktegin, çocuklarının iyi birer yönetici olmalarını sağlamak için bizzat kendisi Pend-nâme adlı bir ahlak kitabı yazmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Bugün Afganistan ahalisinin %50’sini teşkil ettiği söylenen Patan/Peştunlara verilen diğer bir isim olan Afgan tabiri tarihte ilk olarak hangi yüzyılda kullanılmıştır?

3. yy

4. yy

5. yy

6. yy

7. yy

Açıklama:

Bugün Afganistan ahalisinin %50’sini teşkil ettiği söylenen Patan/Peştunlara verilen diğer bir isim olan Afgan tabiri tarihte ilk olarak VI. yüzyıl başlarında yaşamış bir Hintli gökbilimci olan Varaha Mihira’nın Barat-Samhita adlı eserinde geçmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 12

Kaynaklarda daha çok Gazneliler şeklinde yer alan devlet bu adı nereden almaktadır?

Şehirden

Kurucusundan

Kurucusunun lakabından

Yabancı kaynaklardan

Mitolojiden

Açıklama:

Gazne şehrinde kurulup geliştiği için kaynaklarda daha çok Gazneliler şeklinde yer alan devlet, aynı zamanda hanedanın kurucusuna nisbetle Sebükte(/i)ginîler ya da bölgeye tarihte en parlak dönemini yaşatan Sultan Mahmud’un lâkabına nisbetle Yeminîler olarak da anılır.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Gazenlilerin kurucusu Sebüktegin hangi yıl doğmuştur?

933

943

953

963

973

Açıklama:

Sebüktegin (Sebüktegin), Karluk Türklerinin Barshan boyundan olup 943 yılında doğmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 14

Askerleri tarafından çok sevilen Sebüktegin kaynaklarda nasıl yer alır?

Emir-i Cebbar

Emir-i Adil

Emir-i Devlet

Emir-i Kudret

Emir-i Adalet

Açıklama:

Askerleri tarafından çok sevilen Sebüktegin kaynaklarda Emir-i Adil olarak yer alır.

Doğru Cevap: B

Soru 15

Sebüktegin’in vasiyeti üzerine tahta geçen İsmail'den devlet başkanlığını kılıç zoruyla alan kardeşi kimdir?

Buğracık

Mahmud

Ebü'l Muzaffer

Süleyman

Mehmed

Açıklama:

Nişabur’da bulunan kudretli ve tecrübeli Mahmud, tahta kendisinin çıkması gerektiği düşüncesiyle matem merasimini yerine getirdikten hemen sonra İsmail’e gönderdiği bir elçi ile kendisinin yaşça daha büyük olduğunu ve bu hukukunun tanınmasını ve aynı zamanda Gazne’nin de kendisine teslimini istedi. Buna karşılık İsmail’e Belh ve Horasan vilayeti bırakılacaktı. Ancak İsmail, yapılan bütün teklifleri reddetti.

Doğru Cevap: B

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi Alptegin tarafından zapt edildikten sonra önemli bir merkez haline gelen, Hindistan’a açılan yolların kontrolüne imkân veren bir konumda; Zâbülistan yaylası üzerinde yer almaktadır?

Gazne

İran

Agganistan

Mısır

Çin

Açıklama:

Alptegin tarafından zapt edildikten sonra önemli bir merkez haline gelen Gazne, Hindistan’a açılan yolların kontrolüne imkân veren bir konumda; Zâbülistan yaylası üzerinde yer almaktadır. Gazne şehri ve kalesinin milattan önceki yıllarda aynı adı taşıyan nehrin kenarında kurulduğu anlaşılmaktadır. Asıl adı Ganzek olan bu şehir, İslâm kaynaklarında Gazne ya da Gaznîn şeklinde yer alır. Orta asır coğrafya eserleri Ahsenü’t-Tekasim ve Hudûdü’l-Âlem’de Gaznîn biçiminde kaydedilmiştir. Coğrafyacı Yakut el-Hamevî bu şehre halkın Gazne, ulemânın
ise Gaznîn dediğini, doğrusunun da bu olduğunu söyler. Gazne kelimesinin İran menşeli bir isim olması muhtemeldir. İslâm öncesi tarihi pek bilinmeyen Gazne, Pers hâkimiyetini müteakip Baktria Krallığı’nın yönetimine geçmiştir. Bu devlet ortadan kalkarken önce Saka, sonra da Yüe-çi hâkimiyetinde kalmış ve onların
Afganistan’da tesis ettiği dört yabguluktan birisini teşkil etmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi kendisini tahta geçmek için davet edenlere “Aranızda hiç kimsenin yaptığım ya da söylediklerime itiraz etmemesi şartıyla bu görevi kabul ediyorum. Eğer bir kişi bile bana itaat etmezse, bana karşı isyanda bulunur veya emirlerimi yerine getirmekte kararlı olmazsa, benimle aynı fikirde olmazsa öldüreceksiniz” şartını öne süren hanedandır?

Sebüktegin

Buğracık

Nasr

Yusuf

İsmail

Açıklama:

Sebüktegin’in kendisini tahta geçmek için davet edenlere “Aranızda hiç kimsenin yaptığım ya da söylediklerime itiraz etmemesi şartıyla bu görevi kabul ediyorum. Eğer bir kişi bile bana itaat etmezse, bana karşı isyanda bulunur veya emirlerimi yerine getirmekte kararlı olmazsa, benimle aynı fikirde olmazsa öldüreceksiniz” dediği ve bu şartın kabul edilip herkesin yeminiyle teyidinden sonra tahta çıktığı yönünde güçlü rivayetler bulunmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi Birunî’ye göre Türkşâhîlerin kurucusu olarak görülen ve ünlü Kuşan hükümdarı Kanişka’dan indiğini iddia eden, “Türk kaftanı, börkü, çizmeleri ve silahları üzerinde olduğu halde” Kabil’in bir mağarasında mucizevî bir şekilde doğmuştu?

Caypal

Böritegin

Sebüktegin

Buğracık

Mahmud

Açıklama:

Birunî’ye göre Türkşâhîlerin kurucusu olarak görülen ve ünlü Kuşan hükümdarı Kanişka’dan indiğini iddia eden Böritegin, “Türk kaftanı, börkü, çizmeleri ve silahları üzerinde olduğu halde” Kabil’in bir mağarasında mucizevî bir şekilde doğmuştu. Bu mağaradan gelen pınarın suyu da mukaddes sayılıyordu. Böritegin efsanesi Peşaver ile ilgili olduğu gibi Türkşâhîlerden Kanık (?) adlı biri de burada bir vihara yaptırmıştı. Bu rivayetler Türkşâhîlerin ceddi hakkında bir fikir verirken aynı zamanda eski Türk boylarında çok rastlanan “mağaradan doğma” ve “su ibadeti ile ilgili” olduklarını da ortaya koymaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 19

Afganistan’ın Helmend vadisi ile Herât arasında bulunan kuzeyde Garcistan, batıda Herat, güneyde Garmir ve Nimruz, doğuda Kabil ve Kandahar bölgeleriyle sınırlanan dağlık bölgeye ne ad verilmektedir?

Gûristân

Gazne

Mâverâünnehr

Somnath

Kalincar

Açıklama:

Gûristan’ın Fethi
Afganistan’ın Helmend vadisi ile Herât arasında bulunan dağlık bölgeye Gûristân ya da Mendîş denilir. Bazen yanlışlıkla Gûr diye de isimlendirilen bu bölge kuzeyde Garcistan, batıda Herat, güneyde Garmir ve Nimruz, doğuda Kabil ve Kandahar bölgeleriyle sınırlıdır. Bazı başarısız kalan teşebbüslere rağmen Sebüktegin etki sahasını Gûr’un doğusuna kadar uzatmış ve Gûr hâkimi Muhammed b. Sûrî ona tâbi olmuştu. Sebüktegin’in ölümünden sonra İbn Sûrî Gazneliler’e karşı düşmanca davranmaya başladı. Onun idaresinde Gûrlular yol kesmekte, türlü kötülükler yaparak Gazneli ahalisini rahatsız etmekte idi.

Doğru Cevap: A

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi İsmailiye fırkasının önemli liderlerinden Abdullah b. Meymun’un ölümünden sonra talebelerinden biri olan Hamdan Karmat’ın liderliğinde yayılan, büyük oranda Mecusîlikten etkilenmişler, bunun yanı sıra bölge halkının fakirliğinden istifade ederek mal ve kadın ortaklığına dayanan bir yapı gerçekleştirmişlerdir?

Mesudîler

Yemînîler

Karmatiler

Gazneliler

Mahmudîler

Açıklama:

İsmailiye fırkasının önemli liderlerinden Abdullah b. Meymun’un 874’deki ölümünden sonra onun talebelerinden Hamdan Karmat’ın liderliğinde yayılan Karmatîler, büyük oranda Mecusîlikten etkilenmişler, bunun yanısıra bölge halkının fakirliğinden istifade ederek mal ve kadın ortaklığına dayanan bir yapı gerçekleştirmişlerdir.

Doğru Cevap: C

Soru 21

Gazneliler’in ortaya çıktığı dönemde Cürcân ve Taberistân’a aşağıdakilerden hangisi hâkimdi?

Yemînîler

Ziyârîler

Sebükteginîler

Mahmudîler

Mesudîler

Açıklama:

Gazneliler’in ortaya çıktığı dönemde Cürcân ve Taberistân’a Ziyârîler hâkimdi. 1012 yılında Ziyarî hükümdarı Kabûs b. Vuşmgîr’in zulmüne tahammül edemeyen ordu isyan etmiş ve onu tahttan indirerek yerine oğlu Felekü’l-Me’âlî Menûçehr’i geçirmişti. Bu gelişme üzerine Sultan Mahmud, daha önce babasıyla anlaşmazlığa düşerek kendisine sığınan Kabûs’un diğer oğlu Dârâ’yı başa geçirmek üzere Arslan Câzib kumandasında bir orduyu Ziyârîler üzerine sevk etti. Ancak Sultan Mahmud’a tâbi olup yıllık ellibin dinar haraç ödemeyi kabul eden Menûçehr’in tahtında kalmasına müsaade edildi ve aynı zamanda sultanın kızlarından birisiyle evlendirildi. Bu evlilik Menûçehr’e bir üstünlük sağlamamış, o da öteki vasallar gibi istendiğinde Mahmud’un seferlerine asker göndermiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 22

Sultan Mahmud, Somnath seferi sırasında ordusuna saldıran , aynı zamanda gemicilikte usta olan, Sind vadisine yerleşmiş, çetin ve cengâver savaşçılar Hindu dinine mensup olan topluluk aşağıdakilerden hangisidir?

Türkşâhîler

Kuşanlar

Gwalior

Catlar

Kıpçaklar

Açıklama:

Cat Seferi
Sultan Mahmud, Somnath seferi sırasında ordusuna saldıran Catları tedip etmek üzere harekete geçmekte tereddüt göstermedi. Dolayısıyla Mart 1027’de Multan’a doğru hareket etti. Aynı zamanda gemicilikte usta olan Catlar, Sind vadisine yerleşmiş, çetin ve cengâver savaşçılardı. Hindu dinine mensup olan bu topluluk Pencab’ta yeni kurulan Müslüman-Türk yönetimi için daima mesele olmuştur. Dolayısı ile Sultan Mahmud, bunları bertaraf edebilmek amacıyla bin dört yüz büyük gemi yaptırmış ve her birine, biri önde diğer ikisi yanlarda olmak üzere, ucu boynuza benzer üç çubuk yerleştirmiştir. Buna ilaveten her gemide mürettebattan başka yirmi okçu ve neftçi de yer almaktaydı. Ayrıca nehrin yukarı kısımları gemilerle kapatılmış iki kıyıya da filler ile okçular yerleştirilmişti.

Doğru Cevap: D

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi Anandapal, mahmud'un Pencap seferi sırasında topraklarından geçmesinin intikamını almaya geldiğini öğrenince ittifak yaptığı Hindu racalarından biri değildir?

Gwalior

Keşmir

Kalincar

Kannauç

Dehli

Açıklama:

Pencab seferi sırasında topraklarından geçişine müsaade etmeyen Anandpal’ı cezalandırmak arzusunda olan Mahmud, 1008 yılı sonbaharında harekete geçti. Bu gelişmeden haberdar olan Anandapal; Gwalior, Kalincar, Kannauç, Dehli ve Ecmir gibi şehirlere hâkim olan diğer Hindu racalarıyla ittifak yaparak meydana getirdiği büyük bir orduyla harekete geçti. Sultan, savaşacağı ordunun diğerleri gibi çok kolay dağıtılamayacağının farkındaydı. Bundan dolayı çok ihtiyatlı davrandı. Çünkü Anandpal’ın oğlu Brahmapal’ın komutasında Attock bölgesindeki Hazro yakınlarında Chach düzlüklerinde toplanan bu büyük Hind ordusunun sayısı günden güne artmaktaydı. Buna ilaveten Hindu kadınları, bu savaşı kutsal telakki ettiklerinden altından süs eşyalarına kadar bütün mücevherlerini satarak yardım için göndermişti. Fakirler ise para karşılığında işler yaparak elde ettikleri gelirlerle
savaş meydanındaki Hindulara katkıda bulunmaya çalışmışlardı. Bu tavırlarıyla Hindular, savaşı tam bir dinler, medeniyetler çatışmasına dönüştürdüler.

Doğru Cevap: B

Soru 24

Gazneli Mahmud’un Hindistan’a yaptığı ilk seferi hangisidir?

Peşaver

Kabil

Lamghan

Vayhind

Anandpal

Açıklama:

Bazı kaynaklar Sultan Mahmud’un ilk seferi olarak 999 veya 1000 yılında Kabil’in doğusuna, Lamghan’a yapılan bir askeri hareketi gösterirler. Ancak çağdaş kaynaklarda bu sefere dair herhangi bir bilgi bulunmamaktadır. Bu sebeple Gazneli Mahmud’un Peşaver üzerine gerçekleştirdiği hareketi Hindistan’a yapılan ilk sefer olarak kabul etmek gerekir.

Doğru Cevap: A

Soru 25

Nandana Seferi sırasında, Triloçanpal’a yardım etmiş olan Keşmir Racasına bir ceza vermek isteyen Mahmud'un, öncelikle Keşmir ve yol üzerinde güçlü Loharkot kalesini kuşatarak başlattığı Keşmir seferi hangi yıl başlamıştır?

1010

1011

1012

1013

1015

Açıklama:

Nandana Seferi sırasında, Triloçanpal’a yardım etmiş olan Keşmir Racasına bir ceza vermek isteyen Mahmud, 1015 yılında öncelikle Keşmir ve yol üzerinde güçlü Loharkot kalesini kuşattı.

Doğru Cevap: E

Soru 26

Sultan Mahmud, on üçüncü Hind seferini nereye gerçekleştirmiştir?

Gwalior

Kalincar

Keşmir

Pencap

Somnath

Açıklama:

Sultan Mahmud, on üçüncü Hind seferini daha önce ele geçiremediği Keşmir üzerine yaptı.

Doğru Cevap: C

Soru 27

1016’da Karahanlı ülkesinde baş gösteren iç çekişmeler Gazneli Mahmud'un hangi isteğini gerçekleştirmesine fırsat sunmuştur?

Harizm'i ele geçirmek

Bölgenin merkezi olmak

Dünyaya açılmak

Yeni kaleler inşa etmek

Gazneli Barışı'nı tesis etmek

Açıklama:

Gazneli Mahmud’un baştan beri Hârizm bölgesini ele geçirmek istediğine işaret eden devrin kaynakları 1016’da Karahanlı ülkesinde baş gösteren iç çekişmelerin sultana bu fırsatı verdiğini kaydeder.

Doğru Cevap: A

Soru 28

Sultan Mahmud, ilk zamanlarda Abbasi halifeliği ile iyi ilişkiler içerisinde bulunmaya önem vermiş ve Sâmânîlerin tanımadığı el-Kadir Billâh’ı halife olarak tanımıştı.Abbasi halifesini memnun eden bu gelişme neticesinde Mahmud'a verilen lakaplardan biri aşağıdakilerden hangisidir?

El-Melik'üs Saadet

Nizamü'd-Din

Nizam'ül Alem

Vahdet-i Kesret

El-Muzaffer

Açıklama:

Sultan Mahmud, ilk zamanlarda Abbasi halifeliği ile iyi ilişkiler içerisinde bulunmaya önem vermiş ve Sâmânîlerin tanımadığı el-Kadir Billâh’ı halife olarak tanımıştı. Bu durumdan memnun kalan halife de bir yandan sultana hil’at ve hediyeler gönderirken diğer taraftan onun Hindistan seferlerini ilgiyle takip ederek çeşitli ünvanlar vermekteydi. Buna karşılık Fâtımi halifesine hiçbir şekilde itibar edilmemiş, ona taraftar olanlar şiddetle takip edilirken gönderdiği elçi bile yargılanarak idam edilmiştir. Tabii olarak bunlar Abbasi halifesini memnun etmekteydi ki, Sultan Mahmud’a Nizâmü’d-Din, Nâsırü’l-Hakk lakabları verildi.

Doğru Cevap: B

Soru 29

Gazneliler devleti, hangi yüzyıldan itibaren Türklerin yurt tuttuğu bir bölgede kurulmuştur?

M.Ö. I.

M.Ö. II.

M.Ö. III.

M.Ö. IV.

M.Ö. V.

Açıklama:

Gazneliler devleti, M.Ö. II. yüzyıldan itibaren Türklerin yurt tuttuğu bir bölgede kurulmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 30

Kuşan Devleti, Yabgu I. Kujulakadphises’in hangi yılda Kabil’i ele geçirmesiyle ortaya çıkmıştır?

M.S. 6

M.S. 7

M.S. 8

M.S. 9

M.S. 10

Açıklama:

Issık Göl civarını terk edip bugünkü Afganistan’daki Tahia’ya gelip yerleşen Yüe-çileri toparlayan Yabgu I. Kujulakadphises’in M.S. 10 yılında Kabil’i ele geçirmesiyle ortaya çıkan Kuşan Devleti, yaklaşık yüz yıllık bir sürede tedricen yükseldi.

Doğru Cevap: E

Soru 31

Birunî’ye göre Türkşâhîlerin kurucusu olarak görülen ve ünlü Kuşan hükümdarı Kanişka’dan indiğini iddia eden ve Kabil’in bir mağarasında mucizevî bir şekilde doğan aşağıdakilerden hangisidir?

Tung Yabgu

Giyük Han

Böritegin

Yeli-Tegin

Tardu

Açıklama:

Birunî’ye göre Türkşâhîlerin kurucusu olarak görülen ve ünlü Kuşan hükümdarı Kanişka’dan indiğini iddia eden Böritegin, “Türk kaftanı, börkü, çizmeleri ve silahları üzerinde olduğu halde” Kabil’in bir mağarasında mucizevî bir şekilde doğmuştu.

Doğru Cevap: C

Soru 32

Sind’de Ohind, Türkşâhîlerin hem merkezi, hem de en büyük şehriydi. Hindistan ile Gazne arasında yer alan bu şehrin hâkimi, Türkşâhîlerin son hükümdarı olan aşağıdakilerden hangisidir?

Kabilşah

Toramana

Leys

Gazneli Mahmud

Alptegin

Açıklama:

Sind’de Ohind, Türkşâhîlerin hem merkezi, hem de en büyük şehriydi. Hindistan ile Gazne arasında yer alan bu şehrin hâkimi, Türkşâhîlerin son hükümdarı Lara Toramana idi.

Doğru Cevap: B

Soru 33

Gazneliler devleti kim tarafından kurulmuştur?

Alptegin

Sebüktegin

Cuk Kara Beckem

Sultan Mahmud

Kabilşah

Açıklama:

Gaznelilerin ilk dönemlerine ait fazla bir bilgi bulunmamaktadır. Genel görüşe göre Türk boylarına dayanan Alptegin tarafından kurulmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 34

Sebüktegin hangi tarihte Gazne tahtına oturmuştur?

6 Ocak 974

7 Şubat 975

8 Mart 976

9 Nisan 977

10 Mayıs 978

Açıklama:

9 Nisan 977’de bir takım şartlarla Gazne tahtına oturan Sebüktegin ilk iş olarak Büst üzerine yürümüştür.

Doğru Cevap: D

Soru 35

Sebüktegin ne zaman hayata gözlerini yumdu?

Nisan 993

Mayıs 994

Haziran 995

Temmuz 996

Ağustos 997

Açıklama:

Sebüktegin Gaznenin kuvvetli ve sağlam havasında bu şehre doğru harekete geçtiği sırada Belh sınırındaki Madru Muy köyünde Ağustos 997’de hayata gözlerini yumdu.

Doğru Cevap: E

Soru 36

Karahanlılar ne zamanSâmânîlerin son kalesi olan Mâverâünnehr’i zapt ederek,lerini devleti tarih sahnesinden sildi?

993

995

997

999

1001

Açıklama:

999 yılında Karahanlılar, Sâmânîlerin son kalesi olan Mâverâünnehr’i zapt ederek, bu devleti tarih sahnesinden sildi.

Doğru Cevap: D

Soru 37

Gazne’den hareket eden Sultan Mahmud, Multan seferine ne zaman çıkmıştır?

Kasım/Aralık 1004

Ocak/Şubat 1005

Mart/Nisan 1006

Mayıs/Haziran 1007

Temmuz/Ağustos 1008

Açıklama:

Mart/Nisan 1006’da Gazne’den hareket eden Sultan Mahmud, Multan seferine çıktı.

Doğru Cevap: C

Soru 38

Sultan Mahmud, Narainpur üzerine ne zaman yürüdü?

Temmuz 1006

Ağustos 1007

Eylül 1008

Ekim 1009

Kasım 1010

Açıklama:

Sultan Mahmud, Nagarkot seferinden kısa bir süre sonra Ekim 1009’da Rajputana beldesinin Alvar mıntıkasındaki Narainpur üzerine yürüdü.

Doğru Cevap: D

Soru 39

Aşağıda verilenlerden hangisi Afganistanın kuzeyinde yer alan şehirlerden biri değildir?

Herat

Belh

Kunduz

Bedahşan

Gomal

Açıklama:

İran yaylasının kuzeydoğu uzantısını teşkil eden Afganistan, Hind yarımadasının kuzeybatısında, Türkistan’ın da güneyinde yer alır. Kuzeyinde Tibet dağlarından doğup yine dağlık bölgeden gelen bol kar ve yağmur suyuyla beslenen Ceyhun nehri ülkenin tek yegâne ovalık kesimini oluşturan ve Afgan Türkistan’ı olarak adlandırılan geniş düzlüğü aşarak Aral gölüne doğru uzanır. Ceyhun, Afganistan’ı Mâverâünnehr’den ayırırken Horasan ise hem Mâverâünnehr hem de İran ile bağlantısını sağlar. Herat, Belh, Kunduz ve Bedahşan Afganistan’ın kuzey bölgelerini teşkil eder. Buranın güney batısında yer alıp Kirman ile Belucistan’a kadar uzanan alan, Fırat nehrini andıran Hilmend nehri ve kollarının beslediği göller bölgesini oluşturur. Gur havalisi ülkenin batısına düşer ve oldukça dağlıktır. Tarihi hadiseler daha çok Belh, Kabil, Kandehar, Gazne ile Peşaver çizgisinde gelişmiştir. Ülkenin doğusu tamamen dağlık olup Vahan ile Tibet ve Pamir’e bağlanır. Doğudan batıya doğru uzanan Kuh-ı Sefid, Hindukuş ve Kuh-i Baba dağları silsilesinin güneyinde yer alan yüksek yaylalar güneyde Kuzey Hindistan düzlüklerine kadar uzanır. Bu yaylalar üzerinden Gomal ve Hayber gibi beş geçit ile
Pencab havzasına bağlanan Afganistan, güneydoğu yönünde uzanan Belûcistan dağları ile de Sind ve Mekran’dan ayrılır.

Doğru Cevap: E

Soru 40

Kuşanlar

Türkşâhîler

Baktrian Helenleri

Hunlar

Akhunlar

Açıklama:

Issık Göl civarını terk edip bugünkü Afganistan’daki Tahia’ya gelip yerleşen Yüe-çileri toparlayan Yabgu I. Kujulakadphises’in M.S. 10 yılında Kabil’i ele geçirmesiyle ortaya çıkan Kuşan Devleti, yaklaşık yüz yıllık bir sürede tedricen yükseldi. Baktria Helen devletini ortadan kaldırdıktan sonra güneye yayılarak Hindistan’ın en büyük imparatorluklarından birisi haline gelen Kuşanlar dönemi
(M.S. I-IV. yy.) Batı Türkistan kadar Hindistan için de bir altın çağ olmuştur. Nitekim Buda dini bu dönemde, Kuşanların koruyuculuğu altında evrensel bir din haline gelecektir.

Doğru Cevap: A

Soru 41

Bugün Afganistan ahalisinin %50’sini teşkil ettiği söylenen ............... verilen diğer bir isim olan Afgan
tabiri tarihte ilk olarak VI. yüzyıl başlarında yaşamış bir Hintli gökbilimci olan Varaha Mihira’nın Barat-Samhita adlı eserinde geçmektedir.
Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

Patan/Peştunlara

Taciklere

Hazaralara

Aymaklara

Beluçilere

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 42

Makedonyalı İskender'in (M.Ö. 336-323) büyük ölçüde Kıbrıs ile Mısır’dan getirtip Pencab ile Hayber geçitlerinden Ceyhun’un membaına kadar uzanan sahaya yerleştirdiği ahalisi, onun ölümünden sonra Unutulmuş İmparatorluk olarak da bilinen hangi devleti kurmuşlardır?

Yüe-çiler

Baktrian Helenleri (Greko Baktria

Kuşan

Sâsâni

Sakalar

Açıklama:

İskender’in büyük ölçüde Kıbrıs ile Mısır’dan getirtip Pencab ile Hayber geçitlerinden Ceyhun’un membaına kadar uzanan sahaya yerleştirdiği ahali ise, onun ölümünden sonra Unutulmuş İmparatorluk da denilen Baktrian Helenleri (Greko Baktria) devletini kuracaktır.

Doğru Cevap: B

Soru 43

Hanedanın kurucusuna nisbetle Sebükte(/i)ginîler ya da bölgeye tarihte en parlak dönemini yaşatan Sultan Mahmud’un lâkabına nisbetle Yeminîler olarak bilinen devlet aşağıdakilerden hangisidir?

Sakalar

Sasani

Karahanlılar

Baktrian Helenleri

Gazneliler

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 44

Aşağıdakilerden hangisi Gaznelilerin tarih sahnesinde rol oynamaya başladıkları dönemle ilgili yanlıştır?

İslâm âleminin çok karmaşık bir siyasî yapıya sahipti.

Abbâsî Hilâfeti bazı bölgelerde otoritesini kaybetmiş, memurlar ile valiler halkı ezmeye ve türlü türlü müsadere olayları görünmeye başlanmıştı.

Halkın yoksullaşması, ayyarlar (eşkıya) sınıfının türemesine yol açmış, pek çok merkezde halkın huzur ve güvenliği ortadan kalkmıştı.

Büyük boyutlara varan isyanlar çıkmış ancak Abbâsî Hilâfetine bağlılık eksilmeden devam etmişti.

Mezhep ve fikir tartışmaları kavgalarla neticelenmekte, İslâm’a aykırı pek çok düşünce yanında mezhep de yayılmaktaydı.

Açıklama:

Buna bağlı olarak büyük boyutlara varan isyanlar çıkmış ve sonuçta Bağdat’a uzak bölgelerde görev yapan valiler çoktan kendi hanedanları ile müstakil devletler tesis etmeye başlamıştı. Bu devletler her ne kadar Abbâsî Hilâfetine bağlıymış gibi görünseler de genellikle müstakil hareket ediyorlardı.

Doğru Cevap: D

Kılıç ve sikke

Hutbe ve kılıç

Taht ve taç

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 17

Devletin iç ve dış yazışmaları ile haberleşmesini yapmakla görevli olan divanın ismi aşağıdakilerden hangisidir?

Divan-ı Vezaret

Divan-ı Risalet

Divan-ı İşraf

Divan-ı Arz

Divan-ı Vekâlet

Açıklama:

Divan-ı Risalet: Devletin iç ve dış yazışmaları ile haberleşmesini yapmakla
görevli olup divanın âmiri de sahib-i divan-i risalet olarak anılırdı.

Doğru Cevap: B

Soru 18

Gaznelilerde bölge şehir yönetimi bakımından kale komutanına verilen ad nedir?

Sipahsâlâr

Kadı’l-kudât

Kutval

Şahne

İşrâf-ı evkaf

Açıklama:

Bölge yönetiminde yer alan pek çok görevli vardı. Bunlardan en önemlileri dönemin her şehrinde görülen kale komutanı kutval, şehrin düzenini koruma ve inzibat işleriyle meşgul olan şahnedir. Ayrıca zaim, muhtesib, hatib, âmil gibi daha başka görevliler de bulunmaktaydı. Vakıf işlerine bakan daireye ise işrâf-ı evkaf denirdi.

Doğru Cevap: C

Soru 19

Hangi sultan 1026’da Somnat seferinden sonra Gazne’de Arûsü’l-Felek Camii’ni yaptırmıştır?

Mahmud

III. Mesud

Sultan Mesud

Husrev Melik

Arslanşah

Açıklama:

Büyük Selçuklularla başladığı sanılan Türk cami mimarisinin Karahanlılardaki gelişim çizgisinin Gaznelilerde de mevcud olduğu anlaşılmaktadır. Sultan Mahmud’un 1026’da Somnat seferinden sonra Gazne’de yaptırdığı
Arûsü’l-Felek Camii bunun en önemli örneklerinden biridir. Câminin inşasında
Hindistan’dan getirilen kıymetli ağaçlar da kullanılmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 20

Sultan Mesud dönemi hangi yılları kapsamaktadır?

1011-1030

1030-1041

1046-1051

1041-1071

1071-1099

Açıklama:

Mesud Dönemi (1030-1041): Mesud, Herat’ta 32 yaşında sultan ilan edildi.

Doğru Cevap: B

Soru 21

Sultan Mesud'un Karahanlılar ile iyi ilişkiler kurmak veanlaşmak için elçi gönderdiği Karahanlı Yusuf Kadır Han’ın ne zaman vefat etmiştir?

1030

1031

1032

1033

1034

Açıklama:

Neticede Mesud, Altuntaş’ın da verdiği bilgiler ışığında Karahanlılar ile anlaşmak için elçi göndermişti. Ancak Karahanlı Yusuf Kadır Han’ın Ekim 1032’de vefat etmesi üzerine bu görüşmeler kesilmiş ve yerine geçen oğlu Süleyman’la ancak üç yıl sonra anlaşmaya varılabilmişti.

Doğru Cevap: C

Soru 22

Yusuf'un kızını kendisine vermemiş olması
Yusuf'un, Sultan Muhammed'in ordu komutanlığını yapmış olması
Yusuf'un Karahanlılar ile mektuplaşması
Yusuf'un Türkistan'a kaçacak olması
Yusuf'un taht üzerinde hak iddia etmesi

Yukarıdakilerden hangisi/hangileri Sultan Mesud'un amcası Yusuf'a kırgınlığının ve onu tutuklatmasının sebepleri arasındadır?

I, II, II ve IV

II, III, IV ve V

II, III ve IV

IV ve V

Yalnız V

Açıklama:

Mesud daha babasının sağlığında, kızını vermediği için amcasına kırgındı. Yusuf’un sâbık sultan Muhammed’in ordu kumandanı olması bu kırgınlığı daha da artırmıştı. Onun için Yusuf sürekli takip ediliyordu ve Mesud, Gazne’ye hareket ettiği sırada onun Karahanlılar ile mektuplaştığını, hatta Türkistan’a kaçmak üzere olduğunu öğrenmişti. Mesud amcası ile Gazne’ye yakın bir yerde buluştu ve onu tutuklatıp hapsettirdi. Yusuf çok yaşamadı ve 1032 yılında öldü. Mesud böylece rakip olarak gördüğü kişilerin birinden daha kurtulmuş oldu.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Kardeşi Muhammed ile taht mücadelesine giriştiği sırada Mesud'un, desteği karşılığında Ali Tegin’e vermeyi vaad ettiği ve daha sonra aralarında çatışma çıkmasına neden olan vilayet hangisidir?

Gazne

Horasan

Huttâl

Belh

Hârizm

Açıklama:

Mesud kardeşi Muhammed ile taht mücadelesine giriştiği sırada, Ali Tegin’e desteği karşılığında Huttâl vilayetini vermeyi vaad etmişti. Ancak Mesud kısa sürede tahta çıkınca Ali Tegin’e ihtiyaç kalmamış, tabiatıyla Huttâl da ona verilmemişti.

Doğru Cevap: C

Soru 24

Eryaruk'un öldürülmesinden sonra yerine atanan ancak sonraki süreçte isyan eden ordu komutanı kimdir?

Yınaltegin

Asıgtegin

Karategin

Kadı Şirazî

Alâüddevle

Açıklama:

Eryaruk’un öldürülmesinden sonra yerine Ahmed Yinaltegin atandı. (...) Ahmed Yınaltegin açıkça isyan ederek etrafına topladığı kuvvetlerle harekete geçti.

Doğru Cevap: A

Soru 25

Sultan Mesud'un Selçuklular karşısında mağlup olarak önce Merv ovasında bulunan Barkdiz Kalesine, sonra da Garcistan tarafına kaçmasıyla sonuçlanan hadise nedir?

Somnath Seferi

Ahmed Yınaltegin İsyanı

Selçukluların Nesâ Galibiyeti

Gazneliler'in Talhâb Yenilgisi

Dandanakan Savaşı

Açıklama:

Dandanakan Savaşı sonunda zaten bitmiş, yorgun ve moralsiz olan Gazneli ordusu çöktü ve dağıldı. Savaş alanını terkeden Sultan Mesud önce Merv ovasında bulunan Barkdiz Kalesine, sonra da Garcistan tarafına kaçtı.

Doğru Cevap: E

Soru 26

Gazneli tahtına aşağıdakilerden hangisi daha sonra çıkmıştır?

I. Muhammed

Çağrı Bey

I. Mesud

Mevdud

Mahmud

Açıklama:

Çağrı Bey Selçuklular'dan olup, diğer seçenekler arasında da en son Mevdud Gazneli tahtına çıkmıştır

Doğru Cevap: D

Soru 27

Gazneli Mahmud'un ölümünün ardından taht mücadelesi veren kardeşler aşağıdakilerden hangisidir?

Muhammed/Mesud

Yusuf/Muhammed

Yusuf/Mesud

el-Kadir Billâh/Kaim biEmrillâh

Altuntaş/Harun

Açıklama:

Sultan Mahmud 1030 yılında vefat ettiğinde başkentte bulunan Muhammed komutanların desteğiyle tahta geçti. Bu sırada Isfahan’da bulunan Mesud’un yapacağı pek bir şey yoktu. O sebeple Horasan’a geçti ve kardeşi Muhammed’e mektup yazarak yeni zaptettiği Taberistan ve Cebel ile Isfahan’ın bir kısmının bulunduğu bölgenin kendisine bırakılmasını istedi. Teklifi kabul edilirse yüksek hâkimiyetini tanıyacağını bildirdi. Fakat Muhammed bu talebi reddetti ve iki kardeş arasında bir taht mücadelesi kaçınılmaz hale geldi. Ancak sonuçta devletin ileri gelenlerinin kendisini terk edip Mesud’un saflarına geçmesiyle 1030’da, beş aylık saltanatı sona erdi. Mesud, Herat’ta 32 yaşında sultan ilan edilirken Muhammed de Tekinâbâd’ın Kuhtiz Kalesinde hapsedildi.

Doğru Cevap: A

Soru 28

"Saray teşkilatında hükümdardan, bütün devlet teşkilatında da hükümdar ve vezirden sonra en yüksek makam sahibidir. Bunlar tavassut, teşrifat işlerini yürüttükleri gibi bizzat askerin başında sefere de çıkmakta idiler. "
Yukarıda tanımlanan saray görevlisi aşağıdakilerden hangisidir?

Ağaçi

Vekil-der

Hacib-i Bozorg

Mihter-i saray

Hazinedar

Açıklama:

Hacib-i Bozorg: Saray teşkilatında hükümdardan, bütün devlet teşkilatında da hükümdar ve vezirden sonra en yüksek makam sahibidir. Bunlar tavassut, teşrifat işlerini yürüttükleri gibi bizzat askerin başında sefere de çıkmakta idiler.

Doğru Cevap: C

Soru 29

"Gazneli devletinde işler beş büyük divanda görüşülüp karara bağlanırdı."
Buna göre devletin iç ve dış yazışmaları ile haberleşmesini yapmakla görevli olup Mahzen-i esrar olarak nitelenen divan hangisidir?

Divan-ı Vezaret

Divan-ı Risalet

Divan-ı İşraf

Divan-ı Arz

Divan-ı Vekâlet

Açıklama:

Divan-ı Risalet: Devletin iç ve dış yazışmaları ile haberleşmesini yapmakla görevli olup divanın âmiri de sahib-i divan-i risalet olarak anılırdı. Mahzen-i esrar olarak nitelenen bu divana çoğunlukla divan-ı risalet denirdi. Nadiren de divan-ı bûnasrda olduğu gibi başkanının adıyla anılırdı. Devletin işleyişi ile ilgili aşikâr ya da gizli haberleri sultana ulaştırmakla görevli divan-ı berîd de bu divanın bir alt birimini teşkil etmekteydi. Bunların başkente getirdiği her türlü evrak, bu divanda mühürlü kaplar içerisinde hazine-i hüccet adı verilen bir yerde muhafaza edilirdi.

Doğru Cevap: B

Soru 30

İbn Miskeveyh’in Isfahan’da kaleme aldığı, içerisinde hikemî ve ahlakî konular olmakla birlikte Gazneliler döneminde yazılmış umumî bir İran ve İslam tarihi olma özelliği taşıyan eser hangisidir?

Şehnâme

Zeynü’l-Ahbâr

et-Târîhu’l-Yemînî

Hadîkatü’l-Hakîka

Tecâribü’l-Ümem

Açıklama:

İbn Miskeveyh’in Isfahan’da kaleme aldığı Tecâribü’l-Ümem adlı eseri de içerisinde hikemî ve ahlakî konular var ise de Gazneliler döneminde yazılmış umumî bir İran ve İslam tarihidir.

Doğru Cevap: E

Soru 31

Dandanakan Savaşı ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğru değildir?

Sultan Mesud'un ordusunda su sıkıntısını büyük sorun olmuştur.

Ordudan ayrılarak Selçukluların tarafına geçen saray gulamları olmuştur.

Ordusunun çökmesi ve dağılmasıyla birlikte Sultan Mesud savaş alanını terketmiştir.

Dandanakan yenilgisine rağmen Gazneli devleti büyük bir devlet olmaya devam etmiştir.

Dandanakan Savaşı sonrasında Tuğrul Bey, Horasan emiri olarak selâmlanmıştır.

Açıklama:

Dandanakan yenilgisi Gazneli devletini büyük devlet olmaktan çıkarmış ve onu Hindu-kuş’un güneyine çekilmeye mecbur bırakmıştı. Mesud Gazne’ye dönerken, Dandanakan sahrasında kurulan bir taht üzerine oturan Tuğrul Bey ise Horasan emiri olarak selâmlanıyordu.

Doğru Cevap: D

Soru 32

Gazneliler döneminde belirli sürelerde iki kez saltanat dönemi olan isim aşağıdakilerden hangisidir?

Sultan Mahmud

Sultan Mesud

Sultan Muhammed

Sultan Mevdud

Sultan Ferruhzâd

Açıklama:

Sultan Mahmud 1030 yılında vefat ettiğinde başkentte bulunan Muhammed komutanların desteğiyle tahta geçti. Devletin ileri gelenlerinin kendisini terk edip Mesud’un saflarına geçmesiyle 1030’da, beş aylık saltanatı sona erdi. Sonradan Muhammed’in üç ay onsekiz gün sürmüş olan ikinci saltanat devresi bulunmaktadır.. Bir süre sonra Muhammed de Mevdûd tarafından öldürtülecektir.

Doğru Cevap: C

Soru 33

Gaznelilerin son temsilcisi olarak bilinen ve 1191'de oğlu ile birlikte öldürülen hükümdar aşağıdakilerden hangisidir?

Sultan Arslanşah

Sultan Mevdud

Sultan Husrev Melik

Sultan Ferruhzad

Sultan Behramşah

Açıklama:

Gûr hükümdarı Gıyâseddîn, Husrev Melik’in Garcistan bölgesindeki Balarvân kalesine götürülmesini emretti. 1191’de oğlu Behramşah ile beraber orada öldürüldü. Bu suretle büyük Gaznelilerin son temsilcisi de ortadan kaldırılmış oldu.

Doğru Cevap: C

Eyaletteki en yüksek askerî görevli olup eyalet ordularının kumandanı olanlar kimlerdir?

Sipehdarlar

Mutribler

Hembazlar

Sipahsâlâr

Suturbanlar

Açıklama:

Sipahsâlâr eyaletteki en yüksek askerî görevli olup eyalet ordularının kumandanı idi. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

İlk Müslüman Türk Devletleri - Tüm Sorular

Ünite 1

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler