Eski Anadolu Tarihi - Tarih | Açık Öğretim Portal

Ünite 1

Soru 1

Aşağıdaki dönemlerden hangisi yaklaşık olarak 2.5 milyon yıl önce ilk aletlerin üretilmesi ile başlayıp yazının kullanılmaya başlandığı döneme kadar geçen süreç olarak adlandırılır?

Prehistorik Dönem

Mezolitik Dönem

Neolitik Dönem

Kalkolitik Dönem

İlk Tunç Çağı

Açıklama:

Prehistorik Dönem

Doğru Cevap: A

Soru 2

Aşağıdaki dönemlerden hangisi insanlık tarihinin en eski ve en uzun dönemidir?

Paleolitik Dönem

Neolitik Dönem

Kalkolitik Dönem

İlk Tunç Çağı

Mezolitik Dönem

Açıklama:

Paleolitik Dönem

Doğru Cevap: A

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi Anadolu'da Paleolitik ve Epipaleolitik Dönemin yaşam sürecini açıklar?

Toplayıcı, avcı ve göçebe yaşam

Yerleşik yaşam ve üretimin başlangıç süreci

Çiftçi köylerin kentlere dönüşümünde toplumsal ve ekonomik gelişmeler

Devlet ile birlikte ortaya çıkan karmaşık ekonomik yapılar

Devlet ile birlikte ortaya çıkan karmaşık toplumsal yapılar

Açıklama:

Toplayıcı, avcı ve göçebe yaşam

Doğru Cevap: A

Soru 4

Aşağıdaki olaylardan hangisi Orta Paleolitik Dönem'de gerçekleşmiştir?

Hayvanların evcilleştirilmesi

Tarımsal etkinliklerin başlaması

Ateşin kullanılmaya başlanması

Köylerin ortaya çıkması

Üretim ekonomisinin gelişimi

Açıklama:

Ateşin kullanılmaya başlanması

Doğru Cevap: C

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi Anadolu’daki Üst Paleolitik Dönem merkezleri içinde en önemlilerinden biri olarak kabul edilmektedir?

Karain mağarası

Damlataş mağarası

İnsuyu mağarası

Hacılar

Alişar

Açıklama:

Karain mağarası

Doğru Cevap: A

Soru 6

Paleolitik Dönem’de karşımıza çıkan, ‘düşünen insan’ anlamında kullanılan ve çağdaş insana en yakın insan aşağıdakilerden hangisidir?

Neanderthal

Homo Sapiens

Homo Erectus

Homo Habilis

Homo Rudolfensis

Açıklama:

Homo Sapiens

Doğru Cevap: B

Soru 7

Doğal yollarla oluşmuş volkanik kökenli bir cam türü olup, tarih öncesi dönemde Anadolu’da ok, mızrak ucu, bıçak, kesici aletler ve ayna yapımında da kullanılan madde aşağıdakilerden hangisidir?

Bazalt

Granit

Obsidiyen

Çakmak taşı

Kalker

Açıklama:

Obsidiyen

Doğru Cevap: C

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi Anadolu'nun Neolitik Dönem yerleşmelerinden biridir?

Alacahöyük

Hacılar

Troia

Boğazköy

Maşathöyük

Açıklama:

Hacılar

Doğru Cevap: B

Soru 9

Kalkolitik dönemde aşağıdakilerden hangisi yeni bir iş dalı olarak ortaya çıkmıştır?

Hayvanların evcilleştirilmesi

Besinlerin toplanması

Mühür imalatı

Avcılık

Kilden eserler İmalatı

Açıklama:

Mühür imalatı

Doğru Cevap: C

Soru 10

Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşundan sonra başlatılan ilk Türk kazısı olarak özel bir öneme sahip olan yerleşim aşağıdakilerden hangisidir?

Çatalhöyük

Alacahöyük

Alişar

Kültepe

Göbeklitepe

Açıklama:

Alacahöyük

Doğru Cevap: B

Soru 11

Yaklaşık olarak 2.5 milyon yıl önce ilk aletlerin üretilmesi ile başlayıp yazının kullanılmaya başlandığı döneme kadar geçen süreç aşağıdakilerden hangisidir?

Prehistorik Dönem

Tunç Çağı

Paleolitik Dönem

Neolitik Dönem

Kalkolitik Dönem

Açıklama:

Prehistorik Dönem: Yaklaşık olarak 2.5 milyon yıl önce ilk aletlerin üretilmesi ile başlayıp yazının kullanılmaya başlandığı döneme kadar geçen süreç.

Doğru Cevap: A

Soru 12

İstanbul’da bulunan ve Anadolu’da Alt Paleolitik Dönemi yansıtan önemli merkezlerden biri olan mağara aşağıdakilerden hangisidir?

Yarımburgaz Mağarası

Beldibi Mağarası

Öküzini Mağarası

Karain Mağarası

Dursunlu Mağarası

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi Orta Paleolitik Dönemde ortaya çıkan insan tipidir?

Neanderthal insanı

Homo sapiens

Avcı-toplayıcı insan

Devşirici insan

Homo habilis

Açıklama:

Orta Paleolitik Dönem- Bu dönemin ikinci saf- hası olan Orta Paleolitik, MÖ 200.000-40/35.000 tarihleri arasındaki dönemi kapsamaktadır. Bu dönem içinde önce uzun sıcak bir süreç, ardından buzul çağı yaşanmıştır. Böylesi değişen iklim koşulları içinde karşımıza doğa karşısında daha başarılı bir insan tipi olan Neanderthal insanı çıkmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi Orta Paleolitik Dönem kültüründe toplumsallaşma yolunda atılan önemli bir adımdır?

Ölülerini eşyalarıyla gömmeleri

Ateşin yaygın olarak kullanılması

Çakmak taşından ve obsidyenden aletler yapmaları

Ok ve yay teknolojisini kullanarak avlanmaları

Yemek pişirme tekniklerinin gelişmesi

Açıklama:

Orta Paleolitik dönemin, toplumsallaşma yolunda atılan en önemli adımlarından biri de insanların ölülerini gömmesi ve ölülerin yanına bazı armağanlar bırakmasıdır. Ölümden sonra yeniden dirilişe inancı gösteren bu uygulama, dönem insanının soyutlama yetisinin kanıtları olarak yorumlanmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi MÖ 7000-5500 döneminde ortaya çıkan Neolitik bir teknolojidir?

Çanak çömlek yapımı

Tunç eşya yapımı

Tarımda sabanın kullanılması

Teknolojide odun kömürü kullanımı

Demiri işleme

Açıklama:

Çanak Çömlekli Neolitik Dönem (MÖ 7.000-5.500)

Doğru Cevap: A

Soru 16

2012 yılında UNESCO Dünya Miras Listesi’ne dahil edilen ve tarih öncesi bir Anadolu yerleşmesinin niteliğine dair ayrıntılı bilgiler sunan Neolitik yerleşim yeri hangisidir?

Çatalhöyük

Hacılar

Harman Önü

Arslan Tepe

Alişar

Açıklama:

Anadolu'da Neolitik Dönemin en önemli yerleşimlerinden biri, 2012 yılında 1405 sıra numarasıyla UNESCO Dünya Miras Listesi’ne dâhil edilen ve tarih öncesi bir Anadolu yerleşmesinin niteliğine dair ayrıntılı bilgiler sunan Çatalhöyük’tür.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Eski Anadolu tarihinde, “köy ve çiftçi yaşam tarzının dönüşüm geçirmesi” veya “tarımcı köylerin kentleşme süreci” aşağıdaki süreçlerden hangisi içerisinde gerçekleşmiştir?

Kalkolitik Dönem

Mezolitik Dönem

Demir Çağı

Neolitik Dönem

Tunç Çağı

Açıklama:

Kalkolitik Dönem, “köy ve çiftçi yaşam tarzının dönüşüm geçirmesi” veya “tarımcı köylerin kentleşme süreci” şeklinde tanımlanabilir. ‘Kalkolitik’ sözcük anlamıyla ‘bakır taş’ şeklinde ifade edilip, taş ile birlikte bakır kullanımının gerçekleşmeye başladığı dönemi ifade eder. (Aslında son dönemlerde yapılan araştırmalar bakır kullanımının daha erken dönemlere uzandığını gösterse de şimdilik literatürde bu şekilde kullanıldığı için ünitede de aynı şekliyle belirtilmiştir.) Uygarlık tarihi içinde bu dönem geniş anlamda, kent/devlet ekonomisinin tohumlarının atıldığı, yönetici sınıfın, bürokrasinin, mesleki uzmanlaşmaların, organize ticaretin ve savaşların ortaya çıktığı dönem şeklinde değerlendirilmektedir. Dolayısıyla Neolitik Dönem’de gerçekleşen büyük üretim sıçramasının ardından uygarlık tarihindeki ikinci hareket -kimi bilim insanlarına göre ikinci devrim- Kalkolitik Dönem’deki kentleşme sürecidir.

Doğru Cevap: A

Soru 18

Kalkolitik Dönem'de ortaya çıkan "turnet" adı verilen teknoloji aşağıdakilerden hangisini sağlamıştır?

Seri üretim standart kaplar üretilmiştir

Demir kesici aletler yapılmıştır

Sabanın ve pulluğun kullanımı yaygınlaşmıştır

Heykelcilik yaygınlaşmıştır

Tunçtan eşyalar üretilmiştir

Açıklama:

İlk Tunç Çağı’nda ortaya çıkacak olan çömlekçi çarkının öncüsü turnet, yani yavaş dönen çark bu dönemde bulunmuş ve yaygın olarak kullanılmaya başlanmıştır. Sonuçta özellikle iç hacmi aynı olan seri üretim standart kaplar imal edilmiştir ki bu kaplar büyük olasılıkla dönemin yoğun ticari etkinliklerinin bir zorunluluğu olarak imal edilmişlerdir.

Doğru Cevap: A

Soru 19

Tunç çağında çömlekçilik ve madencilik başta olmak üzere ilerleyen teknolojiler, daha fazla ürün elde edilmesi, ticaretin gelişmesi sonucu karmaşıklaşan toplumsal yapı aşağıdakilerden hangisine yol açmıştır?

Devlet örgütünün ortaya çıkmasını sağlamıştır

Bronz üretimi ve ticaretinin yaygınlaşmasını sağlamıştır

Ticaret yollarında hanlar yapılmıştır

Kentler giderek büyümüştür

Kentlerden krallıklara geçilmeye başlanmıştır

Açıklama:

İlk Tunç Çağı’nda köy tipi yerleşim yerleri yavaş yavaş büyüyerek kentlere dönüşmüşler ve bu merkezlerde yaşayan insanların bazıları yoğun bir ticari etkinlikle uğraşıp, zenginliğin büyük bir kısmını kontrol etmeye başlayınca toplumsal gruplar arasındaki fark daha öncekilere göre hiç olmadığı kadar artmıştır. Madenciliğin gelişimine ilaveten çömlekçi çarkının kullanımının da yaygınlaştığı sürecin sonunda Anadolu halklarının üretim hızı önceki dönemlere göre inanılmaz boyutlarda artmıştır. Bütün bu gelişim aşaması süresince, örgütlenmiş bir iş gücü, depolama alanları ve bunların etkili bir şekilde korunması için yeni bir oluşuma gereksinim duyulmuştur. Nihayetinde daha da karmaşıklaşan toplumsal ve ekonomik yapı, hemen hemen tüm kurumlarıyla bir devlet örgütünün ortaya çıkmasını sağlamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 20

Alacahöyük kazılarının Türkiye'deki arkeoloji çalışmaları açısından önemi aşağıdakilerden hangisinde belirtilmiştir?

Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşundan sonra başlatılan ilk Türk kazısıdır.

Simge olarak kullanılan güneş diskleri ele geçirilmiştir.

Anadolu’da saptanmış ilk Roma dönemi yerleşimidir.

Türk kültürüne ilişkin erken dönem sanat eserleri ele geçirilmiştir.

Anadolu'daki ilk dinsel tören objeleri ele geçirilmiştir.

Açıklama:

İlk Tunç II Dönemi’nin en önemli ve üzerinde ayrı durulması gereken merkezlerinden biri Alacahöyük’tür. Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşundan sonra başlatılan ilk Türk kazısı olarak özel bir öneme sahip olan yerleşim, MÖ 2300 - 2000 yılları arasında kullanıldığı tespit edilmiş 13 kral mezarıyla zengin ve etkili bir Anadolu beyliğine başkentlik yapmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 21

Anadolu’da şu ana kadar yapılan araştırmalarda saptanan ve yaklaşık 1. 1 milyon yıl yaşında olduğu tahmin edilen en eski insana ait buluntu, aşağıdaki illerimizden hangisinde ele geçirilmiştir?

Denizli

İstanbul

Antalya

Burdur

Kayseri

Açıklama:

Paleolitik Dönem'in sonlarına doğru değişen iklimin etkisiyle insan grupları kendi coğrafyalarından çıkıp dünya üzerinde yayılmışlardır ki Anadolu, bu noktada insanların Avrupa ve Asya kıtalarına geçiş güzergâhı üzerindeki duraklarından biri olmuştur. Nitekim yakın zamanlarda Denizli’nin Kocabaş Beldesi’nde ele geçirilmiş 1,1 milyon yaşında olduğu belirlenen bir insana ait kafatası kalıntıları, sürekli “köprü” olarak anılan bu coğrafyanın tarih öncesi dönemiyle ilgili bir tartışma daha başlatmıştır. Ne olursa olsun Anadolu’da kurak ve yarı kurak düzlüklerden, yayvan ya da iğne yapraklı ormanların olduğu dağlara, alüvyonlu kıyı ovalarından buzullarla kaplı yüksek dağlara kadar çok farklı iklim bölgelerinin her dönemde insanlar için çekici bir coğrafya olduğu muhakkaktır.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi Anadolu’nun tarih (yazı) öncesi dönemlerinden biri değildir?

Demir Çağı

Paleolitik Dönem

Epipaleolitik Dönem

Mezolitik Dönem

Neolitik Dönem

Açıklama:

Anadolu’nun Paleolitik ve Epipaleolitik (Mezolitik) dönemleri kabaca MÖ 1.000.000-10.000 yılları arasını kapsamaktadır. Sürecin bir sonraki aşaması, MÖ 11.000-5000 yılları arasını kapsayan ve hem yerleşik yaşamın hem de üretimin başladığı Neolitik Dönem’dir. Bir önceki çağda üretimi başlatıp ilk büyük köklü hareketi gerçekleştirmiş Anadolu insanları, Kalkolitik Dönem’de daha da ileri giderek, ekonomik ve toplumsal anlamda daha karmaşık örgütlenmelere yol açacak hamlelerde bulunmuşlardır. Anadolu’da tarih öncesi dönemlerin son safhası Tunç Çağı’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Volkanik Hasan Dağı çevresindeki Avladağı ve Kaletepe’de ele geçirilen el baltaları, Alt Paleolitik Dönem insanlarının doğayı tanıma ve ondan yararlanma isteği içinde olduklarını göstermektedir. Söz konusu baltaların ana malzemesi aşağıdakilerden hangisidir?

Bakır

Obsidyen

Bronz

Kemik

Demir

Açıklama:

Bu dönemin en önemli gelişmelerinden biri de volkanik Hasan Dağ’ın çevresindeki Avladağı ve Kaletepe’de ele geçirilen obsidiyenden yapılmış el baltalarıdır. Nitekim bu sayede Alt Paleolitik Dönem insanlarının yanardağların çevresiyle yüksek platolarda gezindikleri ve çakmaktaşı yanında obsidiyeni de kullanmaya başladıkları, daha genel bir ifadeyle doğayı tanıma ve ondan yararlanma isteği içinde oldukları anlaşılmaktadır. Alt Paleolitik Dönem, daha gelişkin çakmaktaşı aletler yapabilen kültürlerinin ortaya çıkmasıyla sonlanmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 24

İstanbul bölgesinin geçirdiği iklim değişikleri ve jeolojik süreçler kadar, bölgede yaşamış ve türü tükenmiş hayvanlar da olmak üzere bölgenin faunası hakkında bilgi sağlayan, Anadolu’nun Alt Paleolitik Dönemine tarihli önemli merkez aşağıdakilerden hangisidir?

Göbeklitepe

Çatalhöyük

Yarımburgaz

Karain

Beldibi

Açıklama:

Anadolu’da Alt Paleolitik Dönemi yansıtan en önemli merkezlerden birisi İstanbul’da Küçük Çekmece Gölü’nün kuzeyindeki Yarımburgaz Mağarası olduğu için bu merkeze ayrı bir sayfa açmak gerekmektedir. Yarımburgaz Mağarası, çok geniş bir mağara olmamasına rağmen gerek doğal özellikleri gerekse arkeolojik dolguları açısından dünyadaki önemli mağaralardan biridir. Uzun süre arkeolojik araştırma yapılan mağara, İstanbul bölgesinin geçirdiği iklim değişikleri ve jeolojik süreçler kadar, bölgede yaşamış ve bugün türü tükenmiş hayvanlar da olmak üzere bölgenin faunası hakkında sağladığı bilgiler nedeniyle bir arşiv gibidir. Toplamda 16 katmandan oluşan bu mağarada bulunan en önemli belgeler, 300.000 yıl kadar önce yaşamış Alt Paleolitik Dönem insanlarının yaptığı taş aletlerdir. Büyük bir kısmı çakmaktaşından üretilen aletler yanında az sayıda kuvars kayacından yapılmış olanlar da vardır.

Doğru Cevap: C

Soru 25

“Epipaleolitik (Mezolitik) Dönemde, mevsimlik ve kalıcı yerleşmelerin ortaya çıkmasının temel nedenlerinden biri, ‘bilinçli besin toplayıcılığı’ da denilen ………………………….. olmuştur.”
Yukarıdaki boşluğu doğru olarak tamamlayan sözcük aşağıdakilerden hangisidir?

Öğütücülük

Kollektifçilik

İmece usulü toplayıcılık

Devşiricilik

Tapınak ekonomisi

Açıklama:

Epipaleolitik (Mezolitik) Dönem, üretici olmayan toplayıcı-avcı-göçebe yaşam ile üretimin ve yerleşik yaşamın başladığı Neolitik Dönem arasında bir geçiş sürecidir. Bu geçişte temel rolü yine iklim değişiklikleri oynamıştır. Nitekim Son Buzul Çağı’nın bitmesinin ardından değişen dünya iklimiyle birlikte flora ve faunada köklü değişiklikler meydana gelmiş, örneğin ağaç ve bitki türleri zenginleşirken, ormanlar geniş bölgelere yayılmıştır. Dolayısıyla beslenme ve avlanma konusunda dönem insanları, farklı koşullarla karşı karşıya kalmışlar ve sonuçta yaşam biçimlerinde birtakım değişikliklere gitmişlerdir. Bu değişikliklerden biri hiç şüphesiz ki mevsimlik ve kalıcı yerleşmelerin ortaya çıkmasıdır. Bu durumun gelişmesinde “Devşiricilik” denilen “bilinçli besin toplayıcılığı” anlayışının rolü büyüktür. Öğütme taşları ile obsidiyenden üretilmiş sivri uçlu ve boynuz saplı oraklar, bu insanların tahıl ektiklerini kesin bir şekilde kanıtlamasa da en azından bu tür ürünler ile bir şekilde ilişki içinde olduklarını ortaya koymaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 26

Aşağıdakilerden hangisi Çanak Çömleksiz Neolitik Dönem (MÖ. 10.000 - 7.000) sürecinde Anadolu’da tüketilmiş ürünlerden birini göstermektedir?

Pamuk

Tütün

Fasulye

Kabak

Çitlembik

Açıklama:

Tarıma geçmiş toplumların bu dönemde; buğday, arpa, çavdar, darı, fiğ, mercimek, baklagiller, çitlembik, sakız, badem, geven ve karakafes otu gibi türleri tükettiği bilinmektedir. Bu bitkilerin ilk olarak nerede ve ne zaman tarımsal etkinlikler içine alındığı kesin değildir. Yapılan biyogenetik araştırmalardan birine göre tarıma alınan buğdayın anavatanının olasılıkla Urfa ile Diyarbakır arasındaki Karacadağ yöresi olduğunu göstermektedir. Bu dönemde tahılı biçmek için kullanılan boynuz bir sapa yerleştirilen çakmaktaşından oraklar ve tahılları un haline getirmek için öğütme taşları kullanılmaya başlanmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 27

I. Bölgeler arası ticaret
II. Dövme tekniğiyle basit maden kullanımı
III. Ölülerin ev içlerine gömülmesi
IV. Yuvarlak planlı yapılar Yukarıdaki gelişmelerden hangileri, Çanak Çömleksiz Neolitik Dönem (MÖ. 10.000 - 7.000) sürecinde karşımıza çıkmaktadır?

I, II, III ve IV

I, II ve III

II, III ve IV

I, III ve IV

I ve IV

Açıklama:

Bu dönemde; obsidiyen, çakmaktaşı, yarı değerli taşlar, doğal bakır ve tuz gibi ham maddelerin bölgeler arasında nakledildiği ve olasılıkla değiş tokuş yöntemiyle bir ticaret yapıldığı düşünülmektedir. Önceki süreçlerde, çakmaktaşı, obsidiyen gibi yongalanabilir taş türleri kullanan insanlar bu dönemle birlikte doğada bulduğu hemen her türlü maddeyi kullanmaya çalışmıştır. Nitekim yakın zamanlarda yapılan araştırmalar maden kullanıldığına dair ipuçları da sunmuştur. Ölüler, genellikle ev tabanlarının altına, hocker pozisyonunda yerleştirilmişler ve yanlarına armağanlar bırakılmıştır. Yerleşik yaşama geçiş ile birlikte yeni bir mimari anlayış belirmiştir. Bu mimari anlayışın erken evreleri, yuvarlak planlı, toprağa gömük, üst bölümleri kerpiçle sıvanmış saz ve ağaç dalları kullanılarak inşa edilmiş yapılardan oluşmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 28

Başta tahıllar olmak üzere, mercimek gibi bitkilerin yoğun olarak ekildiği ve aynı zamanda insanların bu türleri kendi bölgeleri dışına götürüp, başka yerlerde de yetiştirmeye başladıkları, dolayısıyla besin üretiminin ve çiftçiliğin tam anlamıyla yaşam biçimi haline dönüştüğü dönem aşağıdakilerden hangisidir?

Çanak Çömleksiz Neolitik Dönem

Çanak Çömlekli Neolitik Dönem

Epipaleolitik Dönem

Mezolitik Dönem

Üst Paleolitik Dönem

Açıklama:

Besin üretiminin ve çiftçiliğin tam anlamıyla yaşam biçimi haline dönüştüğü sürece Çanak Çömlekli Neolitik Dönem adı verilmektedir. Başta tahıllar olmak üzere, mercimek gibi bitkilerin yoğun olarak ekildiği süreç, aynı zamanda insanların bu türleri kendi bölgeleri dışına götürüp, başka yerlerde de yetiştirmeye başladıkları dönemdir. Diğer bir deyişle bu dönem, bitkilerin götürüldükleri yeni çevrelerine uyum sağladıkları ve tür çeşitlemesine uğradıkları aşamadır. Hâlâ kuru tarımın uygulandığı dönemde, saban, döven gibi ilkel tarımın mekanik aletleri bilinmemektedir. Çanak Çömlekli Neolitik Dönem’de köy ve çiftçi yaşamı, bir önceki dönemde Güneydoğu Anadolu ve Yakın Doğu’da örneklerini gördüğümüz kültürleri derinden etkilemiş ve bu merkezlerin çoğu tamamen ortadan kalkmıştır. Buna karşılık Orta Anadolu ile Göller Bölgesi yerleşme yerlerinin sayısında belirgin bir artış gözlemlenmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 29

Anadolu’da zengin boya bezemeli çanak çömlek üreten seçkin bir zanaatkar sınıf ile birlikte yeni bir iş dalı olarak ve mülkiyet göstermek için üretilmiş mühür imalatının ortaya çıktığı dönem aşağıdakilerden hangisidir?

Obeyd Kültürü

Olduvan Kültürü

Halaf Kültürü

Uruk Kültürü

Mezopotamya Kültürü

Açıklama:

Kalkolitik Dönemin erken evreleri (İlk Kalkolitik Dönem), Halaf kültürü olarak tanımlanmaktadır. Bu dönemde bölgede büyük ve merkezî bir politik güçten söz edilemediği gibi yerleşimler arasındaki ekonomik ve politik farklar belirginleşmeye başlamıştır. Ticarete dayalı ekonomik anlayışlarıyla basit bir yaşam standardına sahip dönem insanları arasında zengin boya bezemeli çanak çömlek üreten seçkin bir zanaatkar sınıf olduğu bilinmektedir. Ayrıca bu dönemde yeni bir iş dalı olarak mühür imalatı ortaya çıkmıştır. Sadece bir imza gibi düşünülmemesi gereken mühürler, mülkiyet göstermek için üretilmişlerdir ve zaman zaman depo kapılarına ya da bir yere yollanan kapların üzerine de basılmışlardır.

Doğru Cevap: C

Soru 30

Köylerin yavaş yavaş büyüyerek kentlere dönüştüğü, yoğun ticari etkinlikler sonucu toplumsal gruplar arasındaki farkın daha fazla açıldığı ve madenciliğin gelişimine ilaveten çömlekçi çarkının kullanımının da yaygınlaştığı dönem aşağıdakilerden hangisidir?

Kalkolitik Dönem

Demir Çağı

Bakır Çağı

Tunç Çağı

Mezolitik Dönem

Açıklama:

Tunç kullanımına başlanması, önemli sosyo-ekonomik, sosyopolitik ve sosyokültürel gelişmeleri de beraberinde getirmiştir. Nitekim İlk Tunç Çağı’nda köy tipi yerleşim yerleri yavaş yavaş büyüyerek kentlere dönüşmüşler ve bu merkezlerde yaşayan insanların bazıları yoğun bir ticari etkinlikle uğraşıp, zenginliğin büyük bir kısmını kontrol etmeye başlayınca toplumsal gruplar arasındaki fark daha öncekilere göre hiç olmadığı kadar artmıştır. Madenciliğin gelişimine ilaveten çömlekçi çarkının kullanımının da yaygınlaştığı sürecin sonunda Anadolu halklarının üretim hızı önceki dönemlere göre inanılmaz boyutlarda artmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 31

Aşağıdaki gelişmelerden hangisi, Tunç Çağı’nda “devlet” kavramının ortaya çıkmasında rol oynamış temel etmenleri göstermektedir?

Toprağa yerleşimle birlikte artı ürünün ortaya çıkması

Yerleşimlerin etrafında surların inşa edilmesi

Kara ve deniz ticaretinin başlaması

Ticaret yollarının ortaya çıkması ve bunların güvenliğinin sağlanma gerekliliği

Örgütlenmiş iş gücü, ürünlerin depolanma gereksinimi ve korunması

Açıklama:

Tunç Çağı’na kadar olan gelişim aşaması süresince, örgütlenmiş bir iş gücü, depolama alanları ve bunların etkili bir şekilde korunması için yeni bir oluşuma gereksinim duyulmuştur. Nihayetinde daha da karmaşıklaşan toplumsal ve ekonomik yapı, hemen hemen tüm kurumlarıyla bir devlet örgütünün ortaya çıkmasını sağlamıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 32

Köy tipi yerleşim yerlerinin yavaş yavaş büyüyerek kentlere dönüştüğü ve bu merkezlerde yaşayan insanların bazılarının yoğun bir ticari etkinlikle uğraşmaya başlayarak zenginleşmesiyle, toplumsal gruplar arasındaki farkın artmaya başladığı dönem aşağıdakilerden hangisidir?

İlk Tunç Çağı

Neolitik Dönem

Kalkolitik Dönem

Epipaleolitik Dönem

Demir Çağları

Açıklama:

MÖ 4. bin yılın sonlarına doğru Anadolu halkının, kalayı bakır ile karıştırmasıyla başlattığı süreç uygarlık tarihinde yeni bir aşama olarak değerlendirilmiş ve Tunç (Bronz) Çağı olarak adlandırılmıştır. Üre-tim ekonomisinin gelişiminde madenciliğin ciddi bir rol oynadığı dönemde Anadolu halkları, bu madeni kullanarak hem gündelik yaşamda kullanılan daha ince süs eşyaları hem de daha etkili silahlar üretmişlerdir. Ancak olay sadece tuncun kullanımı değil beraberinde getirdiği önemli sosyo-ekonomik, sosyopolitik ve sosyokültürel gelişmeler olarak değerlendirilmelidir. Nitekim İlk Tunç Çağı’nda köy tipi yerleşim yerleri yavaş yavaş büyüyerek kentlere dönüşmüşler ve bu merkezlerde yaşayan insanların bazıları yoğun bir ticari etkinlikle uğraşıp, zenginliğin büyük bir kısmını kontrol etmeye başlayınca toplumsal gruplar arasındaki fark daha öncekilere göre hiç olmadığı kadar artmıştır. Madenciliğin gelişimine ilaveten çömlekçi çarkının kullanımının da yaygınlaştığı sürecin sonunda Anadolu halklarının üretim hızı önceki dönemlere göre inanılmaz boyutlarda artmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 33

Yaklaşık olarak 2.5 milyon yıl önce ilk aletlerin üretilmesi ile başlayıp yazının kullanılmaya başlandığı döneme kadar geçen süreç aşağıdakilerden hangisidir?

Tunç Çağı

Prehistorik Dönem

Paleolitik Dönem

Epipaleolitik Dönem

Kalkolitik Dönem

Açıklama:

Yaklaşık olarak 2.5 milyon yıl önce ilk aletlerin üretilmesi ile başlayıp yazının kullanılmaya başlandığı
döneme kadar geçen süreç Prehistorik dönem'dir. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 34

Toplayıcılık ve avcılık .......... dönemin en belirgin özelliklerindendir.
Yukarıdaki boşluğa hangisi getirilmelidir?

Tunç

Prehistorik

Paleolitik

Neolitik

Kalkolitik

Açıklama:

Toplayıcılık ve avcılık Paleolitik dönemin en belirgin özelliklerindendir. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 35

........... Anadolu’da Epipaleolitik (Mezolitik) Dönem özelliklerini yansıtan merkezdir.
Yukarıdaki boşluğa hangisi getirilmelidir?

Öküzini Mağarası

Nevali Çöri

Caferhöyük

Troia I

Aşıklıhöyük

Açıklama:

Öküzini mağarası Anadolu’da Epipaleolitik (Mezolitik) Dönem özelliklerini yansıtan merkezdir. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 36

Köy ve çiftçi yaşam tarzının dönüşüm geçirmesi” veya “tarımcı köylerin kentleşme süreci”ni ifade eden dönem hangisidir?

Prehistorik

Paleolitik

Tunç

Neolitik

Kalkolitik

Açıklama:

Köy ve çiftçi yaşam tarzının dönüşüm geçirmesi” veya “tarımcı köylerin kentleşme süreci”ni ifade eden dönem Kalkolitik dönem'dir. Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 37

Orta Kalkolitik Çağ’ın Doğu ve Güneydoğu’daki sürecine ne ad verilir?

Obeyd Kültürü

Halaf Kültürü

Uruk Kültürü

Olduvan Kültürü

Aşölyen Kültür

Açıklama:

Orta Kalkolitik Çağ’ın Doğu ve Güneydoğu’daki sürecine Obeyd Kültürü adı verilmektedir. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 38

Aşağıdakilerden hangisi Anadolu’da Alt Paleolitik Dönemi yansıtan en önemli merkezlerden biridir?

Aşıklıhöyük

Beldibi Mağarası

Yarımburgaz Mağarası

Belbaşı Mağarası

Öküzini Mağarası

Açıklama:

Yarımburgaz Mağarası Anadolu’da Alt Paleolitik Dönemi yansıtan en önemli merkezlerden biridir. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 39

Aşağıdakilerden hangisi İlk Kalkolitik Dönemi yansıtan belli başlı yerleşimlerden biri değildir?

Tepecik Çiftlik

Köşk Höyük

Höyücek

Troia I

Ulucak

Açıklama:

Troia I İlk Kalkolitik Dönemi yansıtan belli başlı yerleşimlerden değildir. Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 40

Troia I hangi dönemin kültür bölgelerinden biridir?

İlk Tunç Çağı

Paleolitik Dönem

Kalkolitik Dönem

Neolitik Dönem

Mezolitik Dönem

Açıklama:

İlk Tunç I Dönemi’nin kültür bölgelerinin başında, tüm kuzeybatıyı ve Trakya’nın güney kıyılarını etkisi altına alan Troia I gelmektedir. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 41

İlk Tunç III Dönemi merkezlerinden Yazırhöyük hangi ilin sınırları içerisindedir?

Malatya

Eskişehir

İstanbul

Samsun

Şanlıurfa

Açıklama:

İlk Tunç III Dönemi merkezlerinden Yazırhöyük Eskişehir sınırları içerisindedir. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 42

............ İlk Tunç II Dönemi’nin en önemli ve üzerinde ayrı durulması gereken merkezlerinden biridir.
Yukarıdaki boşluğa hangisi getirilmelidir?

Yarımburgaz Mağarası

Köşk Höyük

Alacahöyük

Çadır Höyük

Hassek Höyük

Açıklama:

Alacahöyük İlk Tunç II Dönemi’nin en önemli ve üzerinde ayrı durulması gereken merkezlerinden biridir. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Ünite 2

Soru 1

Ticari etkinliklerde bulunmak üzere başka bölgelere giden halkın yerleştiği yere ne ad verilir?

Pazar yeri

limmu

İrişum

Koloni

Koalisyon

Açıklama:

Ticari etkinliklerde bulunmak üzere başka bölgelere giden halkın yerleştiği yere koloni adı verilmektedir. Doğru cevap olarak D) şıkkı işaretlenmelidir.

Doğru Cevap: D

Soru 2

Anadolu'ya ilk askeri seferleri yapan ve buradaki bir grup tüccarı koruyan Akkad kralı kimdir?

I.Sargon

Naramsin

Luhuşatiya

Ankuwa

Puzur

Açıklama:

Akkad devletinin kurucusu kral I.Sargon’a (MÖ 2340 - 2284) ithaf edilmiş yazıtlarda kralın, hem Anadolu içlerine askerî seferler yaptığı hem de buradaki bir grup tüccarın korumasını üstlendiği görülmektedir. Burada işaretlenmesi gereken doğru cevap A) şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 3

Anadolu'daki Assur egemenliğinin en temel özelliği aşağıdakilerden hangisidir? Lütfen işaretleyiniz!

Koloni

Ticaret

Politik

Dinsel

Tarım

Açıklama:

Eski Assur dilinde yazılmış Kültepe tabletleri ilk çözümlendiğinde, Assurluların politik
anlamda Orta Anadolu’da Kayseri’ye kadar genişlediği şeklinde bir görüş ileri sürülmüştür. Ancak yapılan araştırmalar zamanla bu görüşü çürütmüş ve kolonizasyonun tamamen ticari amaçla gerçekleştirildiğini göstermiştir. Dolayısıyla Assur Ticaret Kolonileri Çağı Anadolu’da bir Assur egemenliği şeklinde düşünülmemelidir. Burada doğru cevap B) şıkkı olarak işaretlenmelidir.

Doğru Cevap: B

Soru 4

Kral veya kraliçeden sonra gelen ve veliaht durumunda bulunan görevliye ne ad verilir?

Puruşhattum

Wahşuşana

Rubatum

Targumannum

Rabi simmiltim

Açıklama:

Kral veya kraliçeden sonra en yetkili kabul edilen kişi ‘rabi simmiltim’ denilen veliaht idi. Tam çevirisi “merdiven büyüğü” olan rabi simmiltim’in veliaht olmasının yanında nasıl bir görevi olduğu aslında tam olarak bilinmemektedir. Zira kimi araştırmacılar tarafından sözcük; baş yargıç veya vali şeklinde de tercüme edilmiştir. Ne olursa olsun rabi simmiltim, üst düzeydeki kişilerin ölüm ve para cezalarını onaylama yetkisine sahip kişi olmuştur. Burada doğru cevap E) şıkkı olarak işaretlenmelidir.

Doğru Cevap: E

Soru 5

Anadolu'daki Assur kolonilerinin en yetkili organı hangisidir? İşaretleyiniz.

Rabi sukkallim

Bab karim

Bet Karim

Bab İlim

Rubaum Rabum

Açıklama:

Anadolu’daki bütün karum’lar Kaniş’teki karum’a, burası da Assur’a bağlı şekilde hizmet etmiştir. Assur Devleti’nin Anadolu’daki en yetkili organı bu anlamda Kaniş’teki ‘Karum Evi’dir. (Bet Karim). Assur’dan gönderilen elçi heyeti, Karum Evi’nin ileri gelenleriyle yazılı bir sözleşme yaptığında, bu sözleşme, o bölgeye daha sonra gelen Assurlu tüccar için de geçerliliğini korumuştur. Burada doğru cevap olarak C) şıkkı işaretlenmelidir.

Doğru Cevap: C

Soru 6

Kaniş ile Assur arasındaki yol güzergahları hangi kentten geçmezdi? Lütfen İşaretleyiniz!

Hatay

Diyarbakır

Urfa

Elbistan

Gaziantep

Açıklama:

İlk yol, Musul’dan hareketle Dicle Nehri’ni takip ederek Diyarbakır’dan Gürün ve Pınarbaşı’ndan ilerleyerek önce Kapadokya bölgesine ve ardından Kaniş’e giden yoldur. İkincisi, Assur’dan başlayıp Dicle Nehri üzerinden, Harran, Urfa, Gaziantep, Adana ve Gülek Boğazı’ndan geçerek Kaniş’e ulaşan yoldur. Son güzergâh ise Assur’dan Gaziantep’e kadar ikinci yol ile aynı şekilde ilerleyip, kuzeye yönelerek Pazarcık ve Kahramanmaraş üzerinden Elbistan’a, buradan Pazarviran’a, sonrasında da Erciyes Dağı’nın kuzeyinden Kaniş’e ilerleyen yoldur. Dolayısıyla Hatay güzergahta yer almamaktadır. Doğru cevap A) şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Assur tabletlerinde "kaba ve kültürsüz" anlamında kullanılan, yerli halkları ifade eden kavram hangisidir?

Madawa

Tupezialga

Nuaum

Sisisi

Hamrum

Açıklama:

Kimi araştırmacılar sözcüğün ‘kaba’ ve ‘kültürsüz’ anlamına geldiğini ve Assurluların yerel halkları küçümsemek için kullandıklarını yazsa da kimi araştırmacılar sözcüğün yazıyı bilmeyen yerel halklar karşısında Assurluların kendi farklılıklarını ortaya koyabilmek ve koloni çağındaki ‘yerel halkı’n kendilerinden ayırabilmek amacıyla tercih ettiklerini belirtmektedirler. Bu sözcük 'nuaum' olarak tabletlerde yer almaktadır. Burada doğru cevap olarak C) şıkkı işaretlenmelidir.

Doğru Cevap: C

Soru 8

Assur inancında adı geçen büyük tanrılardan "Assur" neyin Tanrısı olarak tasvir edilmektedir?

Gök Tanrısı

Ay Tanrısı

Bilgi ve sular Tanrısı

Ulusal Tanrı

Fırtına Tanrısı

Açıklama:

Kültepe tabletlerinde ismi en çok geçen tanrının Assur olduğu belirtilmektedir. O, devletin simgesi ve Assur halkının ulusal tanrısıdır. Genellikle sakallı ve sivri bir başlık takmış şekilde kanatlı bir diskin üzerinde yayını çeker vaziyette tasvir edilen tanrı Assur, devletin sınırları büyüdükçe daha geniş bir alana yayılmıştır. Tüm evrenin kralı, cennet ile cehennemin yaratıcısı ve savaşçı bir tanrı olarak öncelikle başkente, ardından tüm ülkeye adını vermiştir. Burada doğru cevap D) şıkkı olarak işaretlenmelidir.

Doğru Cevap: D

Soru 9

Koloni çağı sanatında hangi türden eserler görülmez?

Damga mühür

Kil zarf

Testi

Vazo

Heykel

Açıklama:

Koloni çağı sanatında; heykel, kabartma veya kaya abideleri gibi anıtsal eserler görülmez. Doğru cevap E) şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 10

Hangisi Kültepe kazılarında bulunan sarayın özelliklerinden değildir? İşaretleyiniz.

Büyük bir tapınağa sahip olması

Küplerle dolu depolarının olması

Büyük ocaklarla ısınan mutfağının olması

Bazı bölümlerinin iki katlı olması

Çok odalı ve salonunun olması

Açıklama:

Yapılan arkeolojik kazılar sonrasında 120 metre uzunluğunda ve 110 metre genişliğinde bir alanı kapladığı anlaşılan sarayın 42 odası ve bir salonu gün yüzüne çıkarılmıştır. Büyük ocaklarla ısıtılan mutfaklar, küplerle dolu depolar, hizmet bölümleri sıralar halinde, koridora paralel şekilde dizilidir. Bu plan Kaniş’e özgü bir yeniliği yansıtmaktadır. Alanda tespit edilen küçük merdivenler salonlardan bazılarının iki
katlı olduğunu, küp ve kil bullalar ise saray depolarının varlığını açıkça ortaya koymuştur. Kültepe’de yapılan kazılar sonrasında doğrudan tapınak olarak nitelendirilebilecek bir yapı saptanamamıştır. Burada doğru cevap olarak A) şıkkı işaretlenmelidir.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Anadolu’nun Protohistorik Dönemi hangi bin yılın ilk çeyreğinde başlamıştır?

MÖ I.

MÖ II.

MÖ III.

MÖ IV.

MÖ V.

Açıklama:

ASSUR TİCARET KOLONİLERİ ÇAĞI VE YAZILI SÜRECİN BAŞLANGICI
Anadolu’nun Protohistorik Dönemi, MÖ II. binin ilk çeyreğinde Assurlu bir grup tüccarın Eski Assur lehçesinde yazmış olduğu kil tabletler aracılığıyla başlamış ve bu sürecin başlangıcında da en önemli merkez Kayseri’nin kuzeydoğusunda bulunan Kültepe / Kaniş yerleşimi olmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 12

Anadolu tarihini aydınlatan en eski yazılı tablet belgeler nereden ele geçirilmiştir?

Alişar

Boğazköy

Hattuşaş

Karum

Kültepe

Açıklama:

ASSUR TİCARET KOLONİLERİ ÇAĞI VE YAZILI SÜRECİN BAŞLANGICI
Çoğunluğu Kültepe’den ele geçirilmiş yirmi binden fazla tablet Anadolu tarihini aydınlatan en eski yazılı belgelerdir. Yabancı bir ülkedeki ticari kolonilerin varlığını gösteren bu tabletlere, şimdiye kadar ne Akdeniz ve Ege dünyasında ne de Assur Devleti’nde rastlanmıştır. Söz konusu tabletler Anadolu’nun; politik, ekonomik, toplumsal, dinsel ve sanatsal yaşamına yönelik bilgiler sunmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 13

Assurlu tüccarlara ait Anadolu’daki karumlar içinde en önemlisi hangisidir?

Hattuş Karumu

Kaniş Karumu

Lıhuşatiya Karumu

Timelkiya Karumu

Zalpa Karumu

Açıklama:

ASSUR TİCARET KOLONİLERİ ÇAĞI VE YAZILI SÜRECİN BAŞLANGICI
Anadolu’daki karumlar içinde hiç şüphesiz ki en önemlisi Kültepe yakınında kurulmuş Kaniş Karumu’dur. Yerleşimdeki ilk arkeolojik kazılardan sonra Assurlu tüccara ait bu pazar mahallesine “Kaniş Korumu’, tepedeki kazılara da “Kültepe Kazıları” denilmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 14

Assur tabletlerinde yazılanlar hangi temel konularla ilgilidir?

Din

Tarih

Ticaret

Ulaşım

Yerleşim

Açıklama:

ASSUR TİCARET KOLONİLERİ ÇAĞI VE YAZILI SÜRECİN BAŞLANGICI
Tabletlerin İçeriği
Assurlu tüccarın kendi arasında veya yerli halk ile karşılıklı düzenledikleri borç, faiz ve kredi senetleri, ticari ve kişisel mektuplar, hesap ve eşya listeleri, makbuzlar, ev ve köle satışları, iade belgeleri, yol masrafı kayıtları ve mahkeme tutanakları oluşturmaktadır. Belgeler dönemin politik gelişmelerinden çok fazla söz etmemektedirler. Bununla birlikte satır aralarında Anadolu daki; aile hukukunu ilgilendiren evlenme, boşanma, evlatlık alma ve miras konularına ilişkin bilgiler yanında, birçok şehir, tanrı, tanrıça, şahıs, maden ve hayvan adına rastlanmaktadır. Bu nedenle dönemin; sosyopolitik, sosyoekonomik ve sosyokültürel hayatı hakkında oldukça önemli bilgiler sunmaktadırlar.
Tabletlerin hemen hemen tamamına yakını ticari etkinliklere ilişkin olduğu için, elimizde koloni çağındaki politik manzarayı betimleyen sınırlı sayıda belge bulunmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 15

“Anitta Metni”nine- Tablete göre Anitta, Anadolu şehirlerini tek bir idare altında toplayıp, Orta Anadolu’da siyasi birliği kurduktan sonra kendisini “Rubaum Rabum” olarak adlandırmıştır. “Rubaum Rabum” anlamı hangisidir?

Krallar Kralı

Baş Kral

Kralların Başı

Büyük Kral

Kralların Hası

Açıklama:

KOLONİ ÇAĞINDA POLİTİK YAPI
Assurlu tüccar ile ilişkilerin sürdürülmesinde ve dolayısıyla idari yapı ve bürokrasinin başında rubaum (kral) yer almaktaydı. Sözcük, Boğazköy arşivi belgelerinde ele geçirilmiş “Anitta Metni’nde ve Assurlu tüccarın kendi arasındaki yazışmalarda karşımıza çıkmaktadır. Tablete göre Anitta, Anadolu şehirlerini tek bir idare altında toplayıp, Orta Anadolu’da siyasi birliği kurduktan sonra kendisini “Rubaum Rabum’ yani ‘krallar kralı’ olarak adlandırmıştır. Assurlu tüccar da tabletlerde, şehir devletlerindeki kralların doğrudan adını vermek yerine çoğu
zaman bu terimi kullanmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 16

Assurlu tüccar ile Eski Assur dilini bilmeyen Anadolu halkı arasındaki iletişimi sağlayan tercümana ne ad verilir?

Rubatum

Rubaum

Simmiltimin

Sukkallim

Targumannum

Açıklama:

KOLONİ ÇAĞINDA POLİTİK YAPI
Targumannum: Assurlu tüccar ile Eski Assur dilini bilmeyen Anadolu halkı arasındaki iletişimi sağlayan tercüman.

Doğru Cevap: E

Soru 17

Assurluların Anadolu’ya getirdiği mallardan birinci sıradaki en önemlisi hangisidir?

Baharat

Değerli Taş

Fildişi

Kalay

Kumaş

Açıklama:

KOLONİ ÇAĞINDA EKONOMİK VE TOPLUMSAL YAPI
Ekonomik Yapı
Anadolu’ya Getirilen Mallar - Assurluların Anadolu’ya getirdiği mallardan belki de en önemlisi, bakır ile karıştırıldıktan sonra bronza (tunç) dönüşen ve bu yüzden o günün dünyasında hayati öneme sahip olan kalaydır. Bunun dışında önem açısından ikinci sırada belirtilmesi gereken mal, Babil’den getirilen tekstil ürünleridir. Belgelerden anlaşıldığı kadarıyla kırktan fazla kumaş çeşidi, Anadolu’da büyük kârla satıldığı için Assurlu tüccar yoğun bir dokuma ve kumaş taşımacılığı gerçekleştirmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 18

Assur ile Kaniş arasındaki düzgün döşenmemiş yollar ve aşılması gereken dağlar da düşünüldüğünde 5 ile 25 hayvandan oluşan kervan, yirmiye yakın mola istasyonu bulunan yolu normal şartlarda yaklaşık kaç ayda almaktaydı?

1 Ay

1,5 - 2 Ay

2,5 - 3 Ay

3,5 - 4 Ay

4,5 - 5 Ay

Açıklama:

KOLONİ ÇAĞINDA EKONOMİK VE TOPLUMSAL YAPI
Ekonomik Yapı
Assur ile Kaniş arasındaki düzgün döşenmemiş yollar ve aşılması gereken dağlar da düşünüldüğünde söz konusu güzergâhın uzun ve yorucu olduğu muhakkaktır. Malların yüklenmesinden sorumlu görevliler hazırlıklarını tamamladıktan sonra Assur’dan yola çıkan ve 5 ile 25 hayvandan oluşan kervan, yirmiye yakın mola istasyonu bulunan yolu normal şartlarda yaklaşık 1,5 - 2 ayda almaktaydı. Bağımsız olarak yola çıkan kervanlar bazen yolda
bir araya gelerek konvoy oluşturmakta, kervandaki eşekler için sürücüler ve yolu bilen rehberler kiralanmaktaydı. Ayrıca taşınan eşyaların idaresinden, yani sevkiyattan ve malların tesliminden sorumlu olan bir aracı da ekiple birlikte hareket etmekteydi.

Doğru Cevap: B

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi Kültepe tabletlerinde yer alan ana vergi ve ödeme başlıklarından birisi değildir?

Tekstil ürünleri, yün, kalay veya gümüşten alınan vergiler.

Seyahat edilen güzergâh üzerindeki şehrin tanrısına adak vergisi.

Yerel krallıkların Assur’dan gelen kervanlardan aldığı yol vergisi.

Yerel krallıklar tarafından kervandaki her bir şahıs için alınan vergi.

Yerel krallıklara kervan sahibi tarafından ödenen giriş vergisi.

Açıklama:

KOLONİ ÇAĞINDA EKONOMİK VE TOPLUMSAL YAPI
Ekonomik Yapı
Kültepe tabletlerinde birçok vergi veya ödeme çeşidi belirlenmiştir. Bunlar ana başlıklar altında toplandığında karşımıza şöyle bir tablo çıkmaktadır:

Tekstil ürünleri, yün, kalay veya gümüşten alınan vergiler.
Seyahat edilen güzergâh üzerindeki şehrin Karum Dairesine ödenen vergiler.
Yerel krallıkların Assur’dan gelen kervanlardan aldığı yol vergisi.
Yerel krallıklar tarafından kervandaki her bir şahıs için alınan vergi.
Hareket edecek kervan sahibinden alınan ihraç vergisi.
Yerel krallıklara kervan sahibi tarafından ödenen giriş vergisi.

Doğru Cevap: B

Soru 20

Koloni Çağında özellikle alım satım işlerinde, taraflar arasındaki antlaşmalarda şahit olarak gösterilen tanrı hangisidir?

Aala

Anna

Halki

Hapantalli

Utu

Açıklama:

KOLONİ ÇAĞINDA KÜLTÜREL YAPI
Dinsel Yapı
Koloni Çağı Panteonu iki farklı coğrafyadan beslenmiştir. Bunun ilk grubunda; Hatti, Hurri, Luwi, Pala, Hitit tanrıları ve tanrıçaları olmak üzere Anadolu inançları vardır. İkinci grupta ise Mezopotamya’dan getirilmiş; Sümer, Akkad, Amurru ve Assur tanrıları ve tanrıçaları yer almaktadır. Bütün diğer inançlarda olduğu gibi buradaki tanrılara ve tanrıçalara da belirli semboller ya da güçler yüklenmiştir. Nitelikleri belirlenmiş Anadolulu tanrılar ve tanrıça-
lardan bazıları şunlardır: Irmak Tanrısı Hapantalli, Demirci Tanrı Hasşamili, Güneş Tanrısı Utu, Koruyucu Tanrı Aala, Tahıl Tanrısı Halki, Çocukları Koruyan ve Gözeten Tanrıça GUL-şeş. Bunlara ilaveten Mama şehrinde olduğu gibi bazı tanrıların adlarının şehirlere verildiği, Hatti tanrıları Huzzia, İnar ve Pirwa’nın, prensler ve krallar tarafından kişisel ad olarak tercih edildiği saptanmıştır.
Söz konusu kutsal varlıklar, taraflar arasındaki antlaşmalarda zaman zaman şahit de gösterilmişlerdir. Özellikle alım satım işlerinde şahit olarak gösterilen tanrı Anna bu duruma güzel bir örnektir.

Doğru Cevap: B

Soru 21

“Yazının icat edilmesi ya da komşu bir kültürden alınarak kullanılmaya başlanmasıyla birlikte toplumların tarihî çağlara girdikleri kabul edilmektedir. Ancak bu geçiş sürecinde yazıyı bilmeseler de bazı toplumlar, yazıyı kullanmasını bilen çevrelerindeki başka topluluklarla etkileşime girerek, kendileri hakkında yazılı bilgi edinmemizi sağlamışlardır ki bu döneme ……………………………………. adı verilmektedir.”
Yukarıdaki boşluğu doğru olarak tamamlayan sözcük aşağıdakilerden hangisidir?

Protohistorik Dönem

Prehistorik Dönem

Kalkolitik Dönem

Paleolitik Dönem

Epipaleolitik Dönem

Açıklama:

Tarih öncesi çağ (prehistorya) bilindiği üzere yazı öncesi dönemi ifade etmekte olup, toplumların bu dönemi günümüze kalmış maddi belgeler sayesinde anlaşılmaktadır. Ardından yaşanan süreçte yazının icat edilmesi ya da komşu bir kültürden alınarak kullanılmaya başlanmasıyla birlikte toplumların tarihî çağlara girdikleri kabul edilmektedir. Ancak bu geçiş sürecinde yazıyı bilmeseler de bazı toplumlar, yazıyı kullanmasını bilen çevrelerindeki başka topluluklarla etkileşime girerek, kendileri hakkında yazılı bilgi edinmemizi sağlamışlardır ki bu döneme Protohistorik Dönem adı verilmektedir. Bu bağlamda Anadolu’nun Protohistorik Dönemi, MÖ II. binin ilk çeyreğinde Assurlu bir grup tüccarın Eski Assur lehçesinde yazmış olduğu kil tabletler aracılığıyla başlamış ve bu sürecin başlangıcında da en önemli merkez Kayseri’nin kuzeydoğusunda bulunan Kültepe / Kaniş yerleşimi olmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi, Kültepe (Kaniş) kazılarında ele geçirilen ve Assur Ticaret Kolonileri Çağı’na yönelik bilgi veren tabletlerin içeriğini oluşturmaz?

Borç, faiz ve kredi senetleri

Politik gelişmeler

Ticari ve kişisel mektuplar

Hesap ve eşya listeleri

Yol masrafı kayıtları

Açıklama:

Tabletlerin içeriğini; Assurlu tüccarın kendi arasında veya yerli halk ile karşılıklı düzenledikleri borç, faiz ve kredi senetleri, ticari ve kişisel mektuplar, hesap ve eşya listeleri, makbuzlar, ev ve köle satışları, iade belgeleri, yol masrafı kayıtları ve mahkeme tutanakları oluşturmaktadır. Belgeler dönemin politik gelişmelerinden çok fazla söz etmemektedirler. Bununla birlikte satır aralarında Anadolu’daki; aile hukukunu ilgilendiren evlenme, boşanma, evlatlık alma ve miras konularına ilişkin bilgiler yanında, birçok şehir, tanrı, tanrıça, şahıs, maden ve hayvan adına rastlanmaktadır. Bu nedenle dönemin; sosyopolitik, sosyoekonomik ve sosyokültürel hayatı hakkında oldukça önemli bilgiler sunmaktadırlar.

Doğru Cevap: B

Soru 23

Assur Ticaret Kolonileri Çağı’na ilişkin kil tabletlerde kralın yanında; Ankuwa, Timelkiya, Wahşuşana ve Tawinia, gibi adlarla geçen, özellikle alım satım işlerinde etkin olduğu düşünülen rubatum unvanlı kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Vezir

Veliaht

Kraliçe

Kraliyet tüccarı

Prens

Açıklama:

Kral ile birlikte; Ankuwa, Timelkiya, Wahşuşana, Tawinia, gibi kimi şehirlerde kralın yanında rubatum (kraliçe) unvanı ile görev yapan ve özellikle alım satım işlerinde etkin olduğu düşünülen kadınların varlığı da bilinmektedir. Ancak, metinlerde hiçbir kraliçenin adı belirtilmemiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 24

Assur’dan gönderilen elçi heyeti ile yerel krallar arasında yapılması gerekenleri, diğer deyişle sözleşme metinlerini hazırlayan ve Assur Devleti’nin Anadolu’daki en yetkili organı olan kurum aşağıdakilerden hangisidir?

Rubatum

Targumannum

Wahşuşana

Bet Karim

Rabi Simmiltim

Açıklama:

Bürokrasinin şehir devletlerindeki temel görevi, saray ile tüccar arasındaki ilişkilerin düzenlenmesi olmuştur. Bunun için Anadolu’daki bütün karum’lar Kaniş’teki karum’a, burası da Assur’a bağlı şekilde hizmet etmiştir. Assur Devleti’nin Anadolu’daki en yetkili organı bu anlamda Kaniş’teki ‘Karum Evi’dir. (Bet Karim) Assur’dan gönderilen elçi heyeti, Karum Evi’nin ileri gelenleriyle yazılı bir sözleşme yaptığında, bu sözleşme, o bölgeye daha sonra gelen Assurlu tüccar için de geçerliliğini korumuştur. Hemen hemen tamamı Assurlular tarafından hazırlanmış bu sözleşme metinlerinde kralların yapması gereken işler listelenmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 25

Tarımsal etkinlikler açısından Assur Ticaret Kolonileri Çağı meyveleri arasında ilk sırayı alan, Anadolu’da, çok soğuk iller ve yüksek yaylalar hariç, hemen her bölgede yetiştirilen ürün aşağıdakilerden hangisidir?

Çilek

Elma

Kayısı

Ayva

Üzüm

Açıklama:

Daha alçak bölgelerde yer alan ve sulama gerektiren bahçe arazileri sebze yetiştirmek amacıyla kullanılmıştır. Meyve bahçeleri ve üzüm bağları ise sulamanın kısmen mümkün olduğu tepe arazilerinde yer almışlardır. Yapılan araştırmaların da gösterdiği gibi Kültepe metinlerinde meyve isimleri, sebze isimlerine göre daha sık geçmektedir. Yetiştiriciliği yapılan meyveler arasında ilk sırayı üzüm almaktadır ki bilindiği üzere Anadolu’nun iklim şartları ve coğrafi özellikleri, çok soğuk iller ve yüksek yaylalar hariç, hemen her bölgede bağcılık yapılmasını mümkün kılmaktadır. Metinlerde sadece üzüme değil, aynı zamanda asma ve şarap sözcüklerine de rastlanmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 26

Ticaret Kolonileri çağında Assurlu tüccarın taşımacılık ve ulaşım işlemlerinde vazgeçilmez hayvanı olan ve gerektiğinde paraya çevrilebildiği için önemli bir ticari mal olarak da kabul gören hayvan aşağıdakilerden hangisidir?

Eşek

Katır

Deve

Öküz

Açıklama:

Dönemin hayati derecede önem taşıyan diğer bir hayvanı, farklı coğrafyalara kolay uyumundan dolayı Assurlu tüccarın taşımacılık ve ulaşım işlemlerinde vazgeçilmez hayvan olmuş eşektir. Genelde kervan sahipleri tarafından Assur’dan alınan eşekler, Anadolu’dan Assur’a geri dönüş yolculuğu yapacak olan tüccara satılırdı. Bu anlamda kolaylıkla paraya da çevrilebildiği için eşek önemli bir ticari mal olmuştur. Eşek yanında büyük olasılıkla; at, katır veya deve de ulaşım ve taşımacılıkta kullanılmış olmalıdır. Ancak Mezopotamya’dan ele geçirilmiş yazılı belgelerde bu hayvanların adlarına rastlansa da şu ana kadar yayımlanmış Kültepe tabletlerinde söz konusu hayvanlarla ilgili bir bilgi elde edilememiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 27

Koloni Çağı’nda Assurluların Anadolu’ya getirdiği mallardan en önemlisi olan kalaydan sonra, önem açısından ikinci sırada belirtilmesi gereken ürün aşağıdakilerden hangisidir?

Tahıl

Tekstil

Demir

Gümüş

Seramik

Açıklama:

Assurluların Anadolu’ya getirdiği mallardan belki de en önemlisi, bakır ile karıştırıldıktan sonra bronza (tunç) dönüşen ve bu yüzden o günün dünyasında hayati öneme sahip olan kalaydır. Bunun dışında önem açısından ikinci sırada belirtilmesi gereken mal, Babil’den getirilen tekstil ürünleridir. Belgelerden anlaşıldığı kadarıyla kırktan fazla kumaş çeşidi, Anadolu’da büyük kârla satıldığı için Assurlu tüccar yoğun bir dokuma ve kumaş taşımacılığı gerçekleştirmiştir. Ticareti yapılan dokuma ürünleri genellikle yünlü kumaşlar olmuştur. Metinlerde en çok geçen kumaş türü kutanūm denilen ve çarşaf ya da elbise şeklinde kullanıldığı düşünülen kumaştır. Dokumacılık ve kumaş endüstrisinde, eşleri Kaniş’teki karum’da ticaretle uğraşan kadınların çalıştığı bilinmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 28

Kültepe tabletlerinde ismi en çok geçen, devletin simgesi ve ulusal tanrısı kabul edilen, genellikle sakallı ve sivri bir başlık takmış şekilde kanatlı bir diskin üzerinde yayını çeker vaziyette tasvir edilen tanrı aşağıdakilerden hangisidir?

Adad

Amurru

Assur

Sin

Açıklama:

Kültepe tabletlerinde ismi en çok geçen tanrının Assur olduğu belirtilmelidir. O, devletin simgesi ve Assur halkının ulusal tanrısıdır. Genellikle sakallı ve sivri bir başlık takmış şekilde kanatlı bir diskin üzerinde yayını çeker vaziyette tasvir edilen tanrı Assur, devletin sınırları büyüdükçe daha geniş bir alana yayılmıştır. Tüm evrenin kralı, cennet ile cehennemin yaratıcısı ve savaşçı bir tanrı olarak öncelikle başkente, ardından tüm ülkeye adını vermiştir. Bu anlamda Assur devletinin dış politikasının temel dayanağı ve emperyalizminin meşru zemini olmuştur. Tanrı Assur’dan başka; Fırtına Tanrısı Adad, Batının Tanrısı Amurru, Gök Tanrısı Anum, Bilgi ve Sular Tanrısı Ea, Ay Tanrısı Sin ve Savaş ve Aşk Tanrıçası İştar panteonda öne çıkan kutsal varlıklar olmuşlardır.

Doğru Cevap: C

Soru 29

Kültepe tabletlerinde genellikle yerli halklar arasında düzenlenen borç veya satış sözleşmelerinde, idari nitelikli veya boşanma belgelerinde şahit olarak gösterilen, hiyerarşik yapıda örgütlenmiş ve “epattum” adlı özel elbiseler giyen grup aşağıdakilerden hangisidir?

Kraliyet ailesi

Aristokratlar

Tüccar

Rahipler

Askerler

Açıklama:

Kültepe tabletleri, hiyerarşik bir yapıda örgütlenmiş ve dinsel törenlerde gümüş ve değerli taşlarla süslü “epattum” adlı özel elbiseler giyen rahiplerden de söz etmektedir. Hem yerel halktan kişilerin hem Assurluların rahip olabildiği bilinmektedir. Rahipler din işleri yanında, genellikle yerli halklar arasında düzenlenen borç veya satış sözleşmelerinde, idari nitelikli veya boşanma belgelerinde şahit olarak da gösterilmişlerdir.

Doğru Cevap: D

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisi Assur Ticaret Kolonileri Çağı sanatına ilişkin gelişmelerden birini göstermektedir?

Heykel

Kabartma

Kaya abideleri

Anıtsal eserler

Mühürler

Açıklama:

Koloni çağı sanatında; heykel, kabartma veya kaya abideleri gibi anıtsal eserler görülmez. Bu dönemde daha ziyade zengin mühür veya figürin gibi küçük eserler üretilmiştir ki Kültepe’de ele geçirilen bu eserler Anadolu’da Hititler öncesi sanatın belki de en güzel örnekleridir. Söz konusu mühür baskılar; damga ve silindir mühür baskı olmak üzere iki şekilde üretilmişlerdir. Bunlardan damga mühürler Kalkolitik Çağ’dan beri zaten bölgede bilinen ve kullanılan eserlerdir. Bunların üzerinde geometrik şekiller veya hayvan betimlemeleri bulunmaktadır. Silindir mühürler ise koloni çağında karşımıza çıkmıştır. Bu mühürler ya Assurlu tüccar tarafından doğrudan kendi ülkelerinden getirilmiş ya da yoğun ticari faaliyetlerin bir sonucu olarak yerli halk tarafından üretilmişlerdir. Silindir mühürlerin üzerindeki mitolojik sahneler, tapınma, av ve savaş sahneleri belirgin bir Mezopotamya etkisidir.

Doğru Cevap: E

Ünite 3

Soru 1

Boğazköy arşivlerinde Hititler kendilerini nasıl adlandırmışlardır?

Neşalı

Het oğulları

Het-hiter

Hitties

İttiti

Açıklama:

Anadolu’nun İlk İmparatorluğu: Hititler/Giriş
Boğazköy arşivlerinin bulunmasıyla Hititlerin kendilerini “Hitit”, dillerini ise “Hititçe” olarak adlandırmadıkları ortaya çıkmıştır. Kendilerini Neşalı ve dillerini ise Neşaca olarak isimlendirdikleri yazılı belgelerde geçen naşili, neşili ve neşaumnili (Neşa tarzında) kelimelerinden anlaşılmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Çivi biçimli konik kil tabletlerin içeriği aşağıdakilerden hangisidir?

Kral yazıtları ve karaciğer falı metinleri

Ev satım belgeleri ve yapı yazıtları

Öğrenci tabletleri

Tarım içerikli metinler

Edebi metinler

Açıklama:

Anadolu’nun İlk İmparatorluğu: Hititler/Çivi yazısı
Çivi biçimli konik tabletlerin içeriği, ev satım belgeleri ve yapı yazıtlarıyla sınırlıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Kilden mektuplar, günümüzde olduğu gibi kilden yapılmış olan zarflar içine konulurdu. Zarflar ilk defa aşağıdaki dönemlerden hangisinde kullanılmıştır?

III. Ur Sülalesi Dönemi

Eski Babil Krallığı Dönemi

Akkad Krallığı Dönemi

Erken Sümer Hanedanları Dönemi

Eski Assur Krallığı Dönemi

Açıklama:

Anadolu’nun İlk İmparatorluğu: Hititler/ Çivi yazısı
Bu örneklere ek olarak mektuplar, günümüzde olduğu gibi kilden yapılmış olan zarflar içine konulurdu. Zarfların kullanılması ilk defa III. Ur Sülalesi Dönemi’nde özellikle idari metinlerin yazımında kullanılmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 4

Anadolu, çivi yazısı ile ilk defa aşağıdaki dönemlerden hangisinde tanışmıştır?

Assur Ticaret Kolonileri Çağı

Eski Babil Krallığı Dönemi

III. Ur Sülalesi Dönemi

Akkad Krallığı Dönemi

Erken Sümer Hanedanları Dönemi

Açıklama:

Anadolu’nun İlk İmparatorluğu: Hititler/ Hitit çivi yazısı
Anadolu, çivi yazısı ile ilk defa Assur Ticaret Kolonileri Çağı’nda (yak. MÖ 1950-1750), Assur’dan gelen tüccarlar sayesinde tanışmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 5

Hititler çivi yazısının yanı sıra ikinci bir yazı sistemini de kullanmışlardır. Hiyeroglif olarak bildiğimiz bu yazı sistemi aşağıdakilerden hangisinde kullanılmamıştır?

Prizma şeklinde kil tabletlerde

Kayalara yapılmış kabartmalardaki yazıtlarda

Taş stellerdeki yazıtlarda

Kral ve şahıs mühürlerinde

Bazı kaplar üzerinde

Açıklama:

Hitit Çivi yazısı.
Hititler çivi yazısının yanı sıra ikinci bir yazı sistemini de kullanmışlardır. Kayalara yapılmış kabartmalardaki yazıtlarda, taş stellerdeki yazıtlarda, kral ve şahıs mühürlerinde, bazı kaplar üzerinde hiyeroglif sisteminde yazılmış yazılar mevcuttur.

Doğru Cevap: A

Soru 6

Başkent Hattuşa’daki arşivler tam anlamıyla bir devlet arşivi niteliğindedir. Hattuşa arşivlerinde aşağıdaki konulardan hangisi hakkında doğrudan bilgi veren tabletler yoktur?

Mitolojik hikayeler

Tıp

Din

Hukuk

Halk yaşamı

Açıklama:

HİTİT İMPARATORLUĞU’NUN SİYASAL TARİHİ / Hititlerin Kimliği
Mitolojiden tıbba, dinden hukuka çeşitli konularda kayıtlar bulunmasına rağmen halkın yaşamı hakkında doğrudan bilgi veren tabletler yoktur.

Doğru Cevap: E

Soru 7

İyi bir diplomat ve uluslararası politik dengeleri kullanmasını iyi bilen bir devlet adamı olan, Kadeş Savaşı’ndan sonraki gerginliği bitiren“ebedî barışın ve ebedî kardeşliğin” antlaşması ile Mısır ilişkilerini düzelten Hitit kralı aşağıdakilerden hangisidir?

III. Hattuşili

III. Murşili

II. Muvatalli

Genç Tuthaliya

II. Arnuvanda

Açıklama:

Hitit Siyasal Tarihi’ne Genel Bir Bakış
III. Hattuşili iyi bir diplomat ve uluslararası politik dengeleri kullanmasını iyi bilen bir devlet adamıydı. Kadeş Savaşı’ndan sonraki gerginliği bitiren“ebedî barışın ve ebedî kardeşliğin” antlaşması ile Mısır ilişkilerini düzeltmiştir (MÖ 1270).

Doğru Cevap: A

Soru 8

Hitit Devleti’nin idare biçimi aşağıdakilerden hangisidir?

Monarşi

Timokrasi

Tiranlık

Demokrasi

Oligarşi

Açıklama:

Hititlerde Devlet İdaresi ve Halk
Hitit Devleti’nin idare biçimi teokratik monarşi olarak tarif edilebilir.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi özellikle Hitit Devleti'nin kuruluş döneminde Hitit krallarının görevleri arasında değildir?

Resmî tanrılar topluluğundaki tanrı ve tanrıçalar için belli bir takvime göre uygulanması gerekli dinî bayramların ihmal edilmeden yapılması

Tapınaklarının tam donanımlı olması ve kurbanların eksiksiz yerine getirilmesi

Başkomutanlık

Önemli davaların karara bağlanması

Ölüm cezalarına onay vermek

Açıklama:

Hititlerde Devlet İdaresi ve Halk
Kralların üçüncü görevleri “baş yargıç”lıktı. Kral,
önemli davaların karara bağlanmasında görevliydi. Ancak Hitit krallığının mutlakıyetçi olduğunu söylemek, özellikle devletin kuruluş dönemi için,
pek olası görünmemektedir. Çünkü bir danışma kurulu niteliği de taşısa, “panku” adı verilen ve çoğunlukla kraliyet ailesine mensup devlet memurlarından kurulu asiller meclisinin yetkileri vardı.
Örneğin ölüm cezalarına bu meclis onay vermek durumundaydı. “panku” adı verilen ve çoğunlukla kraliyet ailesine mensup devlet memurlarından kurulu asiller meclisinin yetkileri vardı.
Örneğin ölüm cezalarına bu meclis onay vermek durumundaydı.

Doğru Cevap: E

Soru 10

Hitit Mitolojisinde Mezopotamya kökenli mitolojiler içerisinde en önemli Destan aşağıdakilerden hangisidir?

Gılgamış

Kumarbi

Hedammu

Ullikummi Şarkısı

Zalpa Hikâyesi

Açıklama:

Hitit Mitolojisi
Hitit edebiyat ürünlerini teşkil eden mitolojileri kökenlerine göre şu gruplara ayrılır:
Hatti kökenli mitolojiler; İlluyanka Hikâyesi, Kaybolan Tanrı Mitosu, Gökten Düşen Ay Mitosu, Kamruşepa Mitosu.
Hurri kökenli mitolojiler; Kumarbi Efsanesi, Hedammu Mitosu, Ullikummi Şarkısı, Avcı Keşşi’nin hayatını anlatan bir masal ve Appu adlı
bir adam ile oğulları “İyi” ve “Kötü”nün hikâyesini
içeren masal dikkate değerdir.
Mezopotamya kökenli mitolojiler içerisinde en önemlisi Gılgamış Destanı’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Mezopotamyalıların Dicle ve Fırat nehirlerinin sularının yükselip alçalması sonucunda kerpiç-tuğla ve çömlek yapımında kullanmak üzere kolaylıkla elde ettikleri malzeme aşağıdakilerden hangisidir?

Kil

Bronz

Ametist

Petrol

Kireç

Açıklama:

Kil
Çivi yazısı ilk olarak Mezopotamya’da ortaya çıkan bir yazı sistemidir. Mezopotamya ise bilindiği gibi, kabaca Dicle ile Fırat Nehirlerinin suladığı alanlara verilen coğrafi isimdir. Her iki nehrin yükselip alçalması nedeniyle, yıl içerisinde nehir boyunca çok kaliteli bir kil tabakası oluşmaktaydı. Mezopotamya’da yaşayan insanlar burada zahmetsiz olarak biriken kili, kerpiç-tuğla ya da çanak çömlek yapımı gibi birçok alanda kullanmışlardır. Yazı malzemesi olarak da kilden yapılan tabletler yaygın olarak kullanılmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Çivi yazısı yazı sistemi ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?

Sağdan sola yazılırdı

Aşağıdan yukarı yazılırdı

Çapraz yazılırdı

Soldan sağa yazılırdı

Yukarıdan aşağı yazılırdı

Açıklama:

Soldan sağa yazılırdı
Çivi yazısı soldan sağa yazılan bir yazı sistemidir.

Doğru Cevap: D

Soru 13

Stylus nedir?

Üzerine resim-yazı yazılan kilden tabletler

Kilden tabletlerin konulduğu kilden zarflar

Kilden tabletlere yazı yazmak için kullanılan ucu sivri bir alet

Kilden zarfların üzerine basılan ve gönderen kişiyi belli eden mühür baskısı

Prizma şeklinde olan kilden tabletler

Açıklama:

Aslında birer fikir yazısı olan resim-yazıları, kullanan toplumlar tarafından kilden tabletler üzerine stylus adını verdiğimiz ucu sivri bir alet yardımı ile yazıyorlardı.
Kilden tabletler üzerine yazı yazmak için kullanılan ucu sivri bir alet

Doğru Cevap: C

Soru 14

Çorum sınırları içinde kalan ve eski adı Hattuşa olan eski Hitit başkenti hangisidir?

Boğazköy

Yassıhöyük

Ortaköy

Kuşaklı

Maşathöyük

Açıklama:

Hititlerin başkenti, Çorum sınırları içinde kalan ve eski adı Hattuşa olan Boğazköy’dür.

Doğru Cevap: A

Soru 15

Hitit tahtını kardeşini öldürerek elde etmesine karşın bu devleti imparatorluk haline dönüştüren kral kimdir?

Genç Tuthaliya

Telipinu

I. Murşili

II. Tuthaliya

Şuppiluliuma

Açıklama:

MÖ 1450 yıllarında tahta çıkan ve otuz yıl kadar egemen olan kral II. Tuthaliya ve kraliçesi Nikkalmati döneminde devletin yeniden toparlandığı görülmektedir. Bu krali çiftini Arnuvanda ve kraliçesi Aşmunikal izler. Arnuvanda’dan sonra oğlu III. Tuthaliya ve kraliçesi Taduhepa egemen olmuşlardır. Bu çiftin Genç Tuthaliya olarak belgelere geçen oğulları daha tahta geçemeden, kardeşi Şuppiluliuma tarafından öldürtülmüştür. Hitit tahtını kan dökerek elde etmesine karşın bu kral, devleti imparatorluk haline dönüştüren kişidir. Ülkenin toprakları bu kral döneminde tekrar genişlemiş, Halpa, Kargamış alınarak tüm Kuzey Suriye egemenlik alanı içine katılmış, alınan bu iki önemli kentin başına Şuppiluliuma’nın oğulları getirilmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Boğazköy arşivlerine dayalı olarak Hititlerin kendilerini aşağıdaki isimlerden hangisiyle adlandırdıkları ortaya çıkmıştır?

Hethiter

Etiler

Neşalı

İttiti

Hatti

Açıklama:

GİRİŞ
“Boğazköy arşivlerinin bulunmasıyla Hititlerin kendilerini “Hitit”, dillerini ise “Hititçe” olarak adlandırmadıkları ortaya çıkmıştır. Kendilerini Neşalı ve dillerini ise Neşaca olarak isimlendirdikleri yazılı belgelerde geçen naşili, neşili ve neşaumnili (Neşa tarzında) kelimelerinden anlaşılmaktadır.”

Doğru Cevap: C

Soru 17

Hititlerde toplumun geniş kesiminin kullandığı yazı dili aşağıdakilerden hangisine dayanmaktadır?

Luwi hiyeroglifi

Assur çivi yazısı

Babil çivi yazısı

Mısır hiyeroglifi

Girit hiyeroglifi

Açıklama:

Hitit Çivi Yazısı
“Hititler çivi yazısının yanı sıra ikinci bir yazı sistemini de kullanmışlardır. Kayalara yapılmış kabartmalardaki yazıtlarda, taş stellerdeki yazıtlarda, kral ve şahıs mühürlerinde, bazı kaplar üzerinde hiyeroglif sisteminde yazılmış yazılar mevcuttur. Hitit-Luwi Hiyeroglifi olarak tanımladığımız bu yazı sisteminin esin kaynağı muhtemelen Mısır Hiyeroglif yazısıdır. Çivi yazısının aksine, hiyeroglif kullanılan yerler halka açık kaya kabartmaları ya da halktan insanlara ait mühürlerdir. Buradan hareketle çivi yazısı sisteminin resmi yazı ve dil olduğu, hiyeroglif sistemi ve yansıttığı Luwi dilinin toplumun geniş kesiminin kullandığı dil ve yazı olduğu söylenebilir.”

Doğru Cevap: A

Soru 18

Hitit Devletinin altın çağını yaşadığı dönem aşağıdakilerden hangisidir?

M.Ö. 13. yüzyıl

M.Ö. 12. yüzyıl

M.Ö. 11. yüzyıl

M.Ö. 10. yüzyıl

M.Ö. 9. yüzyıl

Açıklama:

HİTİT İMPARATORLUĞU’NUN SİYASAL TARİHİ
“MÖ on üçüncü yüzyılda Hitit Devleti altın çağını yaşamış, birçok ülkeyi kendine bağlamış, böylece hem siyasi hem de ekonomik açıdan güçlenmiştir.”

Doğru Cevap: A

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi Hitit Devleti hakkında önemli bilgiler edinmemizi sağlayan arşivlerin bulunduğu kazı alanlarından biri değildir?

Boğazköy (Hattuşa)

Maşathöyük (Tapigga)

Ortaköy (Şapinuwa)

Didim (Millawanda)

Sivas-Kuşaklı (Şarişşa)

Açıklama:

HİTİT İMPARATORLUĞU’NUN SİYASAL TARİHİ
“Boğazköy (Hattuşa)’deki arşivlerde 25.000’den fazla sayıda tablet ve tablet parçası bulunmuştur. Ayrıca Anadolu’da yapılan diğer kazılarda Tokat ilinin Zile ilçesi yakınlarındaki Maşathöyük (Tapigga), bugün Çorum’a bağlı olan Ortaköy (Şapinuwa) ve Sivas-Kuşaklı (Şarişşa)’da da arşivler ortaya çıkartılmıştır.”

Doğru Cevap: D

Soru 20

M.Ö. 1300’lü yıllarda Hitit devletini imparatorluk haline dönüştüren kral aşağıdakilerden hangisidir?

Hattuşili

Huzziya

Zidanta

Şuppiluliuma

Hantili

Açıklama:

Hitit Siyasal Tarihi’ne Genel Bir Bakış
"Arnuvanda’dan sonra oğlu III. Tuthaliya ve kraliçesi Taduhepa egemen olmuşlardır. Bu çiftin Genç Tuthaliya olarak belgelere geçen oğulları daha tahta geçemeden, kardeşi Şuppiluliuma tarafından öldürtülmüştür. Hitit tahtını kan dökerek elde etmesine karşın bu kral, devleti imparatorluk haline dönüştüren kişidir. Ülkenin toprakları bu kral döneminde tekrar genişlemiş, Halpa, Kargamış alınarak tüm Kuzey Suriye egemenlik alanı içine katılmış, alınan bu iki önemli kentin başına Şuppiluliuma’nın oğulları getirilmiştir.”

Doğru Cevap: D

Soru 21

Mısır ile Hitit ülkeleri arasında yapılan tarihteki ilk uluslararası barış antlaşması olan Kadeş Antlaşması hangi tarihte yapılmıştır?

M.Ö. 1258

M.Ö. 1264

M.Ö. 1270

M.Ö. 1285

M.Ö. 1289

Açıklama:

Hitit Siyasal Tarihi’ne Genel Bir Bakış
“Kadeş Antlaşması, Mısır ile Hitit ülkeleri arasında yapılan tarihteki ilk uluslararası barış antlaşmasıdır… Kadeş Savaşı’ndan sonraki gerginliği bitiren “ebedî barışın ve ebedî kardeşliğin” antlaşması ile Mısır ilişkilerini düzeltmiştir (MÖ 1270).”
Kadeş Savaşı Hitit ve Mısır devletleri arasında MÖ. 1285 yılında yapılmıştır. Kadeş Barış Antlaşması ise MÖ. 1270 yılında yapılmıştır. Soruda Kadeş Barış Antlaşması'nın yapıldığı tarih sorulmuştur. Dolayısıyla Doğru cevap "C şıkkı" yani MÖ. 1270 tir.

Doğru Cevap: C

Soru 22

Hititlerde devlet idaresi içinde danışma kurulu gibi çalışan kurulun adı aşağıdakilerden hangisidir?

Panku

Tuliya

Yaşlılar meclisi

Tuppi

Dub

Açıklama:

HİTİT İMPARATORLUĞU’NUN KÜLTÜR TARİHİ
“Hitit krallığının mutlakıyetçi olduğunu söylemek, özellikle devletin kuruluş dönemi için, pek olası görünmemektedir. Çünkü bir danışma kurulu niteliği de taşısa, “panku” adı verilen ve çoğunlukla kraliyet ailesine mensup devlet memurlarından kurulu asiller meclisinin yetkileri vardı.”

Doğru Cevap: A

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi "Hatti" kökenli Hitit edebiyatı mitolojilerinden biridir?

Kumarbi Efsanesi

Ullikummi Şarkısı

Hedammu Mitosu

Kamruşepa Mitosu

Gılgamış Destanı

Açıklama:

HİTİT DİNİ
“Hatti kökenli mitolojiler; İlluyanka Hikâyesi, Kaybolan Tanrı Mitosu, Gökten Düşen Ay Mitosu, Kamruşepa Mitosu.”

Doğru Cevap: D

Soru 24

Çok tanrılı sistemlerde bir devletin oluşturduğu resmi tanrılar topluluğuna verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?

Panku

Tuliya

Pantheon

Asyanik

Tuppi

Açıklama:

HİTİT DİNİ
“Pantheon, çok tanrılı sistemlerde bir devletin oluşturduğu resmi tanrılar topluluğuna verilen isimdir.”

Doğru Cevap: C

Soru 25

Aşağıdakilerden hangisi Hurri kökenli Hitit edebiyatı mitolojilerinden biridir?

Gökten Düşen Ay Mitosu

Hedammu Mitosu

Gılgamış Destanı

Kamruşepa Mitosu

İlluyanka Hikayesi

Açıklama:

HİTİT DİNİ
“Hurri kökenli mitolojiler; Kumarbi Efsanesi, Hedammu Mitosu, Ullikummi Şarkısı, Avcı Keşşi’nin hayatını anlatan bir masal ve Appu adlı bir adam ile oğulları “İyi” ve “Kötü”nün hikâyesini içeren masal dikkate değerdir.”

Doğru Cevap: B

Soru 26

Hangisi Hitit Devleti’nin idare biçimini tarif etmektedir?

Oligarşi

Devlet sosyalizmi

Teokratik monarşi

Liberteryenizm

Demokrasi

Açıklama:

Hitit Devleti’nin idare biçimi teokratik monarşi olarak tarif edilebilir. Kralların kendileri tanrı değilse de buyrukları tanrı buyruğu kadar baş eğdirici idi. Karşı gelmenin cezası ölümdü. Ayrı- ca kralın gücünü tanrılardan aldığı kabul edilirdi. Diğer yandan, ölümden sonra kralların tanrı oldu- ğuna da inanılırdı.

Doğru Cevap: C

Soru 27

Panku nedir?

Askerlerden kurulu askeri danışmanlık veren grup.

Çoğunlukla kraliyet ailesine mensup devlet memurlarından kurulu asiller meclisi.

Taşra kentlerinde bulunan ve bir tür senato diyebileceğimiz kurul.

Sınır bölgelerinde görev yapan askeri valiler.

Din adamları ve yaşlılardan kurulu danışma heyeti.

Açıklama:

Ancak Hitit krallığının mutlakıyetçi olduğunu söylemek, özellikle devletin kuruluş dönemi için, pek olası görünmemektedir. Çünkü bir danışma kurulu niteliği de taşısa, “panku” adı verilen ve çoğunlukla kraliyet ailesine mensup devlet memurlarından kurulu asiller meclisinin yetkileri vardı. Örneğin ölüm cezalarına bu meclis onay vermek durumundaydı. Ayrıca, bir prense, örneğin babasının vasiyetinde bildirdiği görevleri hatırlatmak gibi, hanedan içi sorunlara ilişkin konular da “panku”nun yetkisindeydi.
Çoğunlukla kraliyet ailesine mensup devlet memurlarından kurulu asiller meclisi.

Doğru Cevap: B

Soru 28

Hangisi Hititler'in hukuk sistemi için geçerli değildir?

Hititlerin hukuka bakış açısı, bütünüyle dinseldi.

Pek çok suçun karşılığında tazminat ödenirdi.

Ailenin anaerkil bir düzen taşıdığı belli olmaktadır.

İşkence cezaları yerine tazminat olarak hayvan kurbanları konmuştur.

Mağdur tarafın suçludan tazminatı almasını garantileyen, günümüzdeki haciz ile karşılaştırılabilecek bir uygulama dikkati çeker.

Açıklama:

Ailenin ataerkil bir düzen taşıdığı belli olmaktadır. Aile reisi olan erkek, karısı ve çocukları üzerinde egemendir.
Ailenin anaerkil bir düzen taşıdığı belli olmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 29

Hangisi Hititler'in din sistemleri için geçerli değildir?

Resmi panteonlarında farklı etnik kökenli toplumlardan alınan tanrılar bulunmaktadır.

Hitit inanç sisteminde doğa unsurları ayrı ayrı tanrılar ile temsil edilmiştir.

Hitit inancına göre, tanrılar tıpkı insanlar gibi yaşamakta, yiyip içmekte, aralarında kavga etmekte, birbirleri ile evlenmekte ve çocuk sahibi olmaktaydılar.

Tanrıları göklerde yaşamalı evleri olmamalıydı.

Hitit dininin pratiğinde halka yer verilmiyordu.

Açıklama:

Hitit inancına göre insan gibi düşünülen tanrıların bir de yaşadıkları evleri olmalıydı. Sümerceden “tanrının evi” olarak çevrilen É.DINGIR, insanların ibadetlerini gerçekleştirdikleri tapınaklardı.
Tanrıları göklerde yaşamalı evleri olmamalıydı.

Doğru Cevap: D

Ünite 4

Soru 1

I. Kargamış
II. Tarhuntaşşa ve çevresi
III. Tuşpa ve çevresi
Hitit kralı III. Hattuşili döneminde Hitit ülkesi, üç büyük coğrafi bölgeye ayrılmıştı. Yukarıdakilerden hangileri bu coğrafi bölgeler arasında yer almaktadır?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Hitit kralı III. Hattuşili döneminde Hitit ülkesi, üç büyük coğrafi bölgeye ayrılmıştı. Bunlar: Merkezde Kızılırmak kavsi içerisindeki Hattuşa ve çevresi, güneybatıda merkezi Konya-Karaman’da bulunan Tarhuntaşşa ve çevresi (Madde II) ile güneybatıda Gaziantep-Nizip yakınlarında bulunan Kargamış’tır (Madde I). Bu kapsamda cevap: Kargamış ve çevresi (Madde I) ile Tarhuntaşşa ve çevresi (Madde II)’nin yer aldığı C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 2

Kahramanmaraş ve dolaylarında kurulmuş Geç Hitit Krallığı/Beyliği aşağıdakilerden hangisidir?

Gurgum

Melid

Sam’al

Pattina

Tabal

Açıklama:

Güneydoğu Anadolu’da ve kısmen Kuzey Suriye’de kurulmuş Geç Hitit Krallıkları/Beylikleri: Kargamış; Antakya ve Amuk Ovası dolaylarında Pattina (Unqi); Gaziantep ve güneyinde Sam’al; Kahramanmaraş ve dolaylarında Gurgum; Malatya ve çevresinde Melid; Adıyaman dolaylarında Kummuhu; Çukurova ve kuzeyinde Que ve Hilakku; Kayseri ve dolayları Tabal’dır.
Bu kapsamda cevap: Gurgum’dur.

Doğru Cevap: A

Soru 3

I. Genellikle kabartmalarla süslü anıtsal kapıları olan surlarla çevrilmiş kentler kurmuşlardır.
II. Sanat eserlerinde çoğunlukla “Hayvan Üslubu” adı verilen kendilerine özgü bir üslubun yaratıcıları olmuşlardır.
III. Sarayları ve tapınakları bit-hilani (sütunlu portico) denen plan tipindedir.
Yukarıdakilerden hangileri, Geç Hitit krallıklarının kendilerine özgü mimari ve sanat anlayışlarını yansıtmaktadır?

Yalnız I

Yalnız II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Geç Hitit krallıkları hakkında önemli bir kaynak grubunu da kentlerde geliştirdikleri kendilerine özgü mimari ve sanat anlayışlarını yansıtan kalıntılar oluşturur. Bunların genel özellikleri şöyle sıralanabilir: • Geç Hititler, genellikle kabartmalarla süslü anıtsal kapıları olan surlarla çevrilmiş kentler kurdular (Madde I) • Sarayları ve tapınakları bit-hilani (sütunlu portico) denen plan tipindedir. (Madde III)• Yönetici veya tanrılara ait heykeller, stel ve kaya kabartmaları yaygındır. • Kabartmalarla birlikte Hiyeroglif Luwicesi ve Arami alfabesi ile yazılmış yazıtlar vardır. • Doğu Akdeniz kıyısına yakın olan bölgede fildişi ve maden işçiliği de gelişmiştir. Bu kapsamda Madde I ve Madde III doğrudur. “Sanat eserlerinde çoğunlukla “Hayvan Üslubu” adı verilen kendilerine özgü bir üslubun yaratıcıları olmuşlardır” maddesi İskitlerin sanat anlayışını yansıtmaktadır. Doğru cevap: C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 4

Kargamış’ın iç şehir ve kalesi ile dış şehri günümüzde hangi iki ülke sınırları içerisinde yer almaktadır?

Türkiye-Irak

Türkiye- Suriye

Türkiye- İran

Suriye- Irak

Irak- İran

Açıklama:

Kargamış’ın iç şehir ve kalesi bugün Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisinde, Gaziantep ili, Nizip ilçesi, Barak (Karkamış) bucağı, Karkamış köyü yakınlarındadır. Dış şehir ise, büyük ölçüde Suriye’nin Jerablus/Jerabis (Hierapolis) Köyü sınırlarındadır. Bu kapsamda cevap: Türkiye-Suriye’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 5

I. Doğal kayalar üzerindeki hiyeroglifli yazıtlar
II. Steller ve mimari eserler üzerindeki hiyeroglifli yazıtlar
III. Assurlu kralların yazdırdığı çivi yazılı tabletler
Geç Hitit Devletleri hakkındaki yazılı bilgiler yukarıda verilen kaynakların hangilerinden sağlanmıştır?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Geç Hitit Devletleri hakkında yazılı bilgi; doğal kayalar (Madde I) , steller ve mimari eserler üzerindeki hiyeroglifli yazıtlar (Madde II) ve Assurlu kralların yazdırdığı çivi yazılı tabletlerden (Madde III) sağlanmıştır. Bu kapsamda cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 6

Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde "Ortostat" kavramının tanımı verilmiştir?

MÖ birinci bin yılda Kuzey Mezopotamya ve Suriye civarında yaşayan halklara verilen genel addır.

Geç Hitit kentlerinin anıtsal girişlerinde duvarların alt bölümlerine yerleştirilmiş, üzerinde çeşitli kabartmalar bulunan yassı taşlardır.

Assurlu tüccar ile Eski Assur dilini bilmeyen Anadolu halkı arasındaki iletişimi sağlayarak tercümanlık yapan ve aynı zamanda Asurlu tüccarlardan borç alan Anadolu halkına kefil olan kişilere verilen isimdir.

Genellikle hayvan biçimli imal edilmiş tören kaplarıdır.

Çok tanrılı sistemlerde bir devletin oluşturduğu resmi Tanrılar topluluğuna verilen addır.

Açıklama:

Cevap Ortostat’dır. Orostat: Geç Hitit kentlerinin anıtsal girişlerinde duvarların alt bölümlerine yerleştirilmiş, üzerinde çeşitli kabartmalar bulunan yassı taşlardır. Sorudaki diğer kavram ve tanımları ise şunlardır: Targumannum: Assurlu tüccar ile Eski Assur dilini bilmeyen Anadolu halkı arasındaki iletişimi sağlayan tercüman. Arami Aramiler Sami bir halktır, MÖ birinci bin yılda Kuzey Mezopotamya ve Suriye civarında yaşamışlardır. MÖ 10-8. yüzyıllarda günümüz Suriye coğrafyası ve çevresinde çeşitli prenslikler kurmuşlardır. Riton: Genellikle hayvan biçimli imal edilmiş tören kaplarıdır. Pantheon: Çok tanrılı sistemlerde bir devletin oluşturduğu resmi tanrılar topluluğuna verilen isimdir.

Doğru Cevap: B

Soru 7

I. Geç Hitit Devletleri birbirine bağlı ve tek bir kral tarafından yönetilmekteydi.
II. Krallar savaşlarda ordunun idaresi, barış dönemlerinde ise rahiplik görevini yerine getirirlerdi.
III. Arabalı savaşçılar ve yaya askerlerle Assur’a karşı savaşmışlardır.
Yukarıda Geç Hitit dönemi devlet ve ordu yönetimi ile ilgili verilen bilgilerden hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Geç Hitit Devletlerinin yönetimleri birbirinden bağımsız idi. Bu nedenle de ayrı ayrı krallar tarafından yönetilmekteydi (Madde I yanlış). Bu dönemdeki kral adları, Hitit İmparatorluk Dönemi’ndeki kral adlarının değişikliğe uğramış biçimidir. Bu küçük devletlerin başında bulunan kralların yetkilerini tam olarak bilememekle beraber, yazılı kaynaklarda “Büyük Kral, Kahraman, Ülke Beyi, Hâkim” gibi unvanlarına rastlanmaktadır. Savaşlarda ordunun idaresi görevini üstlendikleri, barış dönemlerinde rahiplik görevini yerine getirdikleri bilinmektedir (Madde II doğru). Diğer yandan hukuki sorunlar karşısında yargıçlık görevi de yaptıkları, kabartmalar üzerindeki sahnelerden anlaşılmaktadır. Arabalı savaşçılar ve yaya askerler olarak Assur’a karşı savaştıkları bilinmektedir (Madde III doğru). Kabartmalarda görüldüğü kadarıyla yaya askerler ok, yay ve mızrakla donanımlı iken, arabalarda iki asker bulunmaktadır.
Bu kapsamda cevap Madde II ve Madde III’ün birlikte yer aldığı D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 8

Geç Hitit sanatı, aşağıda yer alan hangi kültürün etkisinde gelişmiştir?

Frig

Hurri

İskit

Kimmer

Urartu

Açıklama:

Geç Hitit sanatı, Kuzey Suriye’de köklü bir geçmişi bulunan Hurri kültürü etkisinde gelişmiştir. Cevap Hurri kültürüdür.

Doğru Cevap: B

Soru 9

Kargamış’ın Uzun Duvar, Kral Burcu, Kahramanlar Duvarı ve Su Kapısı olarak adlandırılan kabartmaları aşağıdaki müzelerden hangisinde sergilenmektedir?

Amasya Arkeoloji Müzesi

Anadolu Medeniyetleri Müzesi

Hatay arkeoloji Müzesi

İstanbul Arkeoloji Müzesi

Şanlıurfa Arkeoloji Müzesi

Açıklama:

Geç Hitit sanatını en iyi şekilde anlamamızı sağlayan buluntulardan bir grubu Kargamış’ta ortaya çıkarılmıştır. Bugün Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi’nde sergilenen ve Kargamış’ın Uzun Duvar, Kral Burcu, Kahramanlar Duvarı ve Su Kapısı olarak adlandırılan kabartmaları orijinal durumlarına uygun olarak yerleştirilmiştir. Cevap Anadolu Medeniyetleri Müzesidir.

Doğru Cevap: B

Soru 10

Geç Hitit Krallıklarının hangisinin yönetim merkezi olan kentte bulunan yazıtlar, Batı Semitik dillerden olan Fenikece ve Aramca olarak yazılmıştır?

Gurgum

Kummuh

Pattin

Sam’al

Tabal

Açıklama:

Yönetim merkezi Gaziantep’in güneyinde, Fevzipaşa İstasyonu yakınındaki Zincirli Höyüğü olan Sam’al ya da Şalmaneser döneminden sonraki Aramice adıyla Bit Gabbar Devleti, MÖ 858’de adı geçen Assur kralına vergi ödemek zorunda bırakılmıştır. Kazılar sonucu Zincirli’de ele geçmiş olan Esarhaddon (MÖ 681-669) steli, Assur egemenliğinin bir belirtisi olmakla beraber, Sam’al Krallığı’nın Assur etkisine ne zaman girdiği tam olarak bilinmemektedir. Sam’al’ın daire şeklinde bir alana yayılan aşağı şehrini, iç içe geçmiş çifte sur duvarları çevreler. Bu kentte bulunan yazıtlar, Batı Semitik dillerden olan Fenikece ve Aramcadır. Bu kapsamda cevap Sam’al’dır.

Doğru Cevap: D

Soru 11

Geç Hitit Devletleri döneminde doğudaki Mezopotamya, İran, Afganistan ve Hindistan’dan gelen malların deniz yoluyla batıya aktarılacağı son nokta aşağıdakilerin hangisidir?

Suriye

Finike

Kargamış

Antakya

Kudüs

Açıklama:

Suriye, doğudaki Mezopotamya, İran, Afganistan ve Hindistan’dan gelen malların deniz yoluyla batıya aktarılacağı son noktaydı. Ayrıca Anadolu’ya ulaşmak için de Suriye’den geçmek gerekiyordu. Bu soruda istenen yanıt Suriye'dir.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Geç Hitit Devletlerinden Tabal aşağıdaki bölgelerden hangisinde kurulmuştur?

Antakya ve Amuk Ovasında

Gaziantep ve güneyinde

Kahramanmaraş ve dolaylarında

Malatya ve çevresinde

Kayseri ve dolaylarında

Açıklama:

Güneydoğu Anadolu’da ve kısmen Kuzey Suriye’de kurulmuş Geç Hitit Krallıkları/Beylikleri: Kargamış; Antakya ve Amuk Ovası dolaylarında Pattina (Unqi); Gaziantep ve güneyinde Sam’al; Kahramanmaraş ve dolaylarında Gurgum; Malatya ve çevresinde Melid; Adıyaman dolaylarında Kummuhu; Çukurova ve kuzeyinde Que ve Hilakku; Kayseri ve dolayları Tabal’dır.

Doğru Cevap: E

Soru 13

Kargamış'ın daha güneyinin Geç Hitit Devleti olma özelliğini yitirmesinin nedeni aşağıdakilerin hangisidir?

Kuzey'deki Geç Hitit Devletlerinin daha güçlü olması

Aramilerin nüfus dengesini değiştirmesiyle kültüre etkisi

Urartu Devleti'nin fetih hareketleriyle giderek bölgeye hakim olması

Sakarya Nehri bölgesinde kurulan Frig Devleti'nin etkisi

Kargamış şehrinin ekonomik ve politik olarak güçlenmesi

Açıklama:

MÖ birinci binyılın başında, Anadolu ve çevresinde Geç Hitit kent devletlerini etkileyen bir dizi gelişme yaşanmıştır. Kuzey Suriye’ye güneyden yoğun bir Arami göçü olmuştur. Yarı göçebe bir yaşam biçimine sahip bu halk gruplar halinde gelerek bütün bölgedeki nüfus dengesini değiştirmiştir. Bu bölgedeki Hitit ve Hurri kültürel unsurları, bu etnik grubun kültürüyle karışmaya başlamıştır. Kargamış’ın daha güneyi, Arami etkisine daha çabuk girmiş olduğundan, Hitit’ten çok bir Arami bölgesi sayılabilir.

Doğru Cevap: B

Soru 14

Geç Hitit Devleti Dönemi tarihi ile ilgili olarak aşağıda verilenlerin hangisi yanlıştır?

Parça parça bilgiler halindedir.

Doldurulması gereken pek çok boşluk bulunur.

Assur çivi yazılı belgelerindeki bilgiler Assur lehine yazılmıştır.

Yazılı kaynaklar doğal kayalar, steller ve mimari eserler üzerindeki yazıtlarla sınırlıdır.

Geç Hitit Devletlerinin yöneticileri olan kralların izledikleri siyaset hakkında bilgi eksikliği vardır.

Açıklama:

Geç Hitit Dönemi tarihi hakkında bilgiler parça parça ve sınırlıdır. Kralların izledikleri siyasi ve askeri icraatlarla ilgili bilgi elde edilememiştir. Assur Belgelerinde Geç Hitit devletleri ile ilgili bilgiler olsa da bu bilgiler Assurlular lehine yazılmış yanlı bir tarih sergilemektedir. Geç Hitit Devletleri hakkında yazılı bilgi; doğal kayalar, steller ve mimari eserler üzerindeki hiyeroglifli yazıtlar ve Assur krallarının yazdırdığı çivi yazılı tabletlerden sağlanmıştır.
Bu bilgilere göre Geç Hitit Dönemi Tarihi ile ilgili bilgiler sadece doğal kayalar, steller ve mimari eserlerden değil, yanlı dahi olsa Assur çivi yazılı tabletlerinden de sağlanmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 15

Geç Hitit kentlerinin anıtsal girişlerinde duvarların alt bölümlerine yerleştirilmiş olan ve üzerinde çeşitli kabartmalar bulunan yassı taşlara verilen isim aşağıdakilerin hangisidir?

Ortostat

Tympanon

Bastion

Palaestra

Kompozit

Açıklama:

Geç Hitit kentlerinin anıtsal girişlerinde duvarların alt bölümlerine yerleştirilmiş olan ve üzerinde çeşitli kabartmalar bulunan yassı taşlara verilen isim Ortostatdır.

Doğru Cevap: A

Soru 16

Hitit İmparatorluğu’nun Güneydoğu Anadolu Bölgesi’ndeki hâkimiyetinin anahtarı olarak görülen Geç Hitit Kenti aşağıdakilerin hangisidir?

Kızıldağ

Kargamış

Gurgum

Pattin

Kummuh

Açıklama:

Anadolu yüksek ovasının bittiği, Suriye düzlüklerinin başladığı, Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde stratejik bir noktada yer alan Kargamış, Hitit İmparatorluğu’nun bölgedeki hâkimiyetinin anahtarı olmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 17

Hitit Devleti’nin MÖ 1200 dolaylarında yıkılmasından sonra Tarhuntaşşa’da tahta geçerek krallığını ilân eden isim aşağıdakilerin hangisidir?

II. Muwatalli

III. Hattuşili

Ambaris

Hartapu

Uşpilulume

Açıklama:

Hartapu, Hitit Devleti’nin MÖ 1200 dolaylarında yıkılmasından sonra Tarhuntaşşa’da tahta geçerek krallığını ilân eder.

Doğru Cevap: D

Soru 18

Kızıldağ'daki kırmızımsı kaya yüzeyindeki taht yapısı üzerinde Geç Hitit Dönemi Sanatı'nın aşağıdaki hangi özelliği yer almaz.

Kralın uzun ve püsküllü giysisi

Kralın ensesinde toplanmış uzun saçları

Kralın sağ eliyle bir kâse olması

Kralın ileri uzattığı sol elinde uzun bir asa olması

Kralın yüzünün bir ortostada bakması

Açıklama:

Kaya yüzeyi üzerinde, oldukça düzgün yatay ve dikey yüzeyli bir “taht” yapısı vardır. Söz konusu taht üzerine oturmuş olarak betimlenen bir kral figürü mevcuttur. Kral sakalı, ensesinde toplanmış uzun saçları, başlığı, uzun ve püsküllü giysisi ile Geç Hitit Dönemi sanatının öğelerini yansıtır. Betimlenen kral sağ eliyle bir kâse, ileri uzattığı sol eliyle uzun bir asa tutmaktadır. Kralın yüzünün yakında bulunan bir ortostada bakması yanlış olan seçenektir.

Doğru Cevap: E

Soru 19

Ünlü Assur kralı II. Sargon tarafından MÖ 711 yılında Assur’un bir eyaleti haline getirilerek isminin Marqas olarak değiştirildiği Geç Hitit Devleti aşağıdakilerin hangisidir?

Pattin

Kummuh

Gurgum

Que ve Hilakku

Kızıldağ

Açıklama:

Ünlü Assur kralı II. Sargon'un MÖ 711 yılında Mutallu’yu tahttan
indirip, Gurgum Devleti’ni Assur’un bir eyaleti haline getirdiği ve Eyaletin adını da Marqas olarak değiştirdiği bilinmektedir.
s. 84
Gurgum
Gurgum, bugünkü Kahramanmaraş ve çevresi olarak lokalize edilebilir. Gurgum’un tarihi de Geç Hitit Krallılarının pek çoğu gibi Assur kaynaklarına dayanır. Gurgum Devleti’nin adı, Assur kaynaklarında ilk kez II. Aşurnasirpal (MÖ 883-859) döneminde geçer. MÖ 858 tarihinde de Gurgum kralı Mutalli’nin, Assur kralı III. Şalmaneser’e vergi ödediği anlaşılır. MÖ 805’de başka bir Assur kralı olan III. Adad-nirari, sekiz kralın oluşturduğu ittifaka karşı bir sefer düzenler ve sonrasında diğer bir Geç Hitit Krallığı olan Kummuhu’nun kralı Uşpilulume ile Gurgum kralı Palalam oğlu Qalparunda arasındaki sınırı Kummuhu kralının lehine yeniden düzenler. MÖ 796 dolaylarında aynı ittifaktan bir kez daha bahsedilir. Bu defa ittifakı oluşturanların arasında kesin olarak Gurgum kralı da görülür. Elli üç yıl sonra ise, bir başka Gurgum kralı olan Tarhulara’yı, III. Tiglatpileser’e karşı oluşturulan ve Urartu kralı II. Sarduri’nin başını çektiği bir birliğin arasında görmekteyiz. Assur bu birliği dağıttıysa da MÖ 738 ile 732 yıllarına ait vergi listelerine göre Gurgum kralı Tarhulara’yı affeder. Daha sonra Tarhulara, babasının tahtını gasp eden oğlu Mutallu tarafından öldürülür. Bunun üzerine ünlü Assur kralı II. Sargon MÖ 711 yılında Mutallu’yu tahttan indirip, Gurgum Devleti’ni Assur’un bir eyaleti haline getirir. Eyaletin adını da Marqas olarak değiştirir.

Doğru Cevap: C

Soru 20

Hitit İmparatorluğu'nun yıkılış süreciyle birlikte gelişen aşağıdaki durumlardan hangisi, Geç Hitit Krallıklarının kuruluş sürecine temel teşkil ettiği yönünde değerlendirilebilecek durumlardan biridir?

Hattuşa’da hayatın köye dönüşerek devam etmesi

Hitit çivi yazının kullanımına son verilmesi

Hitit halkının geleneksel yaşama dönmesi

Hiyeroglif ile yazılan Luwi Dili'nin kullanılması

Torosların güneyindeki Hitit kentlerinin varlığını sürdürmesi

Açıklama:

Hitit İmparatorluğu'nın yıkılışının ardından elit sınıf ve devlet adamları, Hitit kral ailesinden gelen birçok sülale Anadolu'nun güneyine göç etmişlerdir. Bununla birlikte, Hitit idaresi altında Torosların güneyinde yaşayan kentler ve buradaki yönetici sınıf da bir şekilde varlığını korumuştur. Bu durumlar, Geç Hitit Devletlerinin kurulmasına zemin hazırladığı biçiminde değerlendirilebilir.

Doğru Cevap: E

Soru 21

Geç Hitit Devletleri, Hitit İmparatorluğu'nun hangi sürecinden sonra ortaya çıkmıştır?

MÖ 1500’deki Kadeş Barışı sonrası

MÖ 1200 civarındaki çöküş sonrası

MÖ 2000’deki ticaret kolonileri dönemi sonrası

MÖ 1000’deki Urartu istilası sonrası

MÖ 750’deki Asur egemenliği sonrası

Açıklama:

Hitit İmparatorluğu MÖ 1200’lerde çökmüş, ardından Geç Hitit kent devletleri oluşmuştur.
MÖ 1200 civarındaki çöküş sonrası

Doğru Cevap: B

Soru 22

Hitit çivi yazısı terk edildikten sonra hangi yazı sistemi kullanılmaya devam edilmiştir?

Aramice alfabe

Akadca yazı sistemi

Fenike alfabesi

Hiyeroglif Luwice

Sümerce piktogram

Açıklama:

Çivi yazısı terk edilmiştir fakat hiyeroglif Luwice taş eserlerde kullanılmaya devam etmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 23

“Büyük Kral” unvanını Hitit sonrası ilk kez kullandığı belgelenen kişi kimdir?

Kuzi-Teşup

Hartapu

Warpalawas

Tarhunazi

Asatiwatas

Açıklama:

Tarhuntaşşa’daki yazıt Hartapu’nun “Büyük Kral” unvanını kullandığını belgelemektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 24

Aşağıdakilerden hangisi Geç Hitit Devletleri'nin coğrafi yayılım bölgesi dışında kalır?

Kayseri

Gaziantep

Malatya

Antalya

Adıyaman

Açıklama:

Antalya bölgesi, Geç Hititlerin tarihsel olarak etkili olduğu bölgeler arasında yer almaz.

Doğru Cevap: D

Soru 25

Melid (Malatya) kalesinin giriş kapısı hangi isimle tanınır?

Güneş Kapısı

Aslanlı Kapı

Tanrılar Kapısı

Doğu Kapısı

Tohma Kapı

Açıklama:

Aslan kabartmaları nedeniyle Melid kalesi girişi “Aslanlı Kapı” olarak adlandırılır.

Doğru Cevap: B

Soru 26

Arslantepe’de yer alan kabartmalarda hangi figür sıkça tasvir edilmiştir?

Kartal

Kral ve tanrı sahneleri

Askeri seferler

Tarım araçları

Yazı tabletleri

Açıklama:

Arslantepe kabartmalarında özellikle kral-tanrı ilişkisini vurgulayan sahneler yer alır.
Kral ve tanrı sahneleri

Doğru Cevap: B

Soru 27

Geç Hitit döneminde Asur tehdidi karşısında şehir krallıkları ne yapmıştır?

Toplu göç

Güç birliği ve savunma ittifakları

Perslere bağlanma

Kendilerini feshetme

Dini reform

Açıklama:

Asur baskısı karşısında bazı Geç Hitit şehirleri askeri ve siyasi ittifaklar kurmuştur.
Güç birliği ve savunma ittifakları

Doğru Cevap: B

Soru 28

Geç Hitit kent devletlerinin Asur tarafından ortadan kaldırılma süreci ne zaman tamamlanmıştır?

MÖ 800

MÖ 700

MÖ 600

MÖ 650

MÖ 550

Açıklama:

Asur Krallığı, MÖ 700’lerde Geç Hitit kent devletlerini tamamen ortadan kaldırmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 29

Aşağıdakilerden hangisi Geç Hitit şehirlerinden biri değildir?

Kargamış

Gordion

Sam'al

Melid

Zincirli

Açıklama:

Gordion, Friglerin başkentidir; Geç Hitit şehirleri arasında yer almaz.

Doğru Cevap: B

Soru 30

Geç Hitit kabartmalarında kralların sıklıkla tanrılarla birlikte betimlenmesinin amacı nedir?

Sanat anlayışını göstermek

Estetik kaygılar

Dinsel meşruiyet vurgusu

Ticari ilişkileri belgelemek

Askeri başarıyı anlatmak

Açıklama:

Kral-tanrı tasvirleri hükümdarlığın kutsal kaynağını vurgular.
Dinsel meşruiyet vurgusu

Doğru Cevap: C

Ünite 5

Soru 1

Urartu ordularının, güçlü olduğu dönemlerinde hemen hemen her yıl yaptıkları yağma seferleri ile ulaştıkları en uç noktalarda ana kayalara kazdırdıkları “gösteriş yazıtlarını” veya diktikleri yazıtlarla sınırlarını çizmişlerdir. Tamamen propaganda amaçlı olan bu yazıtlara ne ad verilir?

Lamaşşu

Sfenks

Fibula

İdol

Stel

Açıklama:

Urartu ordularının, güçlü olduğu dönemlerinde hemen hemen her yıl yaptıkları yağma seferleri ile ulaştıkları en uç noktalarda ana kayalara kazdırdıkları “gösteriş yazıtlarını” veya diktikleri yazıtlı stelleri esas alarak çizilen sınırlardır.

Doğru Cevap: E

Soru 2

Urartu ile Assur arasındaki dağlık alanda, hiçbir krallığın denetimine girmeyen ve Assur yazıtlarında krallık olarak tanımlanan güçlü yerel topluluklar egemen idi. Bu topluluklara ne ad verilir?

Sitadel

Aşiret

Marduk

Horus

Anubis

Açıklama:

Urartu ile Assur arasındaki dağlık alanda, hiçbir krallığın denetimine girmeyen ve Assur yazıtlarında krallık olarak tanımlanan güçlü yerel aşiretler egemen idi.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Urartu öncesinde ve Urartu döneminde yaygın olarak yeraltında kapısı bulunan, taştan yapılmış, dikdörtgen planda inşa edilmiş mezarlara ne ad verilir?

Megaron

Ziggurat

Höyük

Oda Mezar

Tümülüs

Açıklama:

Yeni gelen bu grupların mezar mimarisi, bireysel gömü için tasarlanan kurganlar yerine, içine çok
sayıda gömü yapılan, oda mezar biçimindedir.

Doğru Cevap: D

Soru 4

Urartu yazılı belgelerinde büyük bir göç dalgasıyla geldikleri konusunda bilgiler bulunan, Doğuda Mana ülkesinden Urartu topraklarına ilerleyen, bozkır kökenli, savaşçı bir toplum aşağıdakilerden hangisidir?

Kimmerler

Babiller

Asurlar

Hititler

Uygurlar

Açıklama:

Urartu yazılı belgelerinde büyük bir göç dalgasıyla geldikleri konusunda bilgiler bulunan Kimmerler
idi. Doğuda Mana ülkesinden Urartu topraklarına ilerleyen Kimmerler, bozkır kökenli, savaşçı
bir toplum idi. Bu toplum daha sonra Anadolu ve Grek dünyasında da adlarından söz ettirecektir.

Doğru Cevap: A

Soru 5

Urartu krallığı döneminde kentler kaç bölümden oluşur?

Açıklama:

Kentler iki bölümden oluşmaktadır: sitadel ve aşağı şehir.
2

Doğru Cevap: E

Soru 6

Urartu krallığı döneminde Sitadellerde (Yönetim Birimi) birçok yapılar bulunur. Aşağıdakilerden hangisi bu yapılardan değildir?

Atölye

Megaron

Tapınak

Konak

Depo

Açıklama:

Sitadellerde, tapınak, saray, depolar, konaklar ve atölyeler gibi yapılar bulunmaktadır.
Megaron

Doğru Cevap: B

Soru 7

Urartu dini ve mitolojisinde kötü ruhlardan korunmak için boyuna asıldığı anlaşılan madalyonun adı aşağıdakilerden hangisidir?

Fibula

İdol

Sfenks

Pektoral

Paye

Açıklama:

Kötü ruhlardan korunmak için boyuna asıldığı anlaşılan pektoraller, madalyonlar ve bronz levhalar üzerindeki motifler de genellikle Urartu dini ve mitolojisinden seçilmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 8

MÖ dokuzuncu yüzyılda Frigler tarafından geliştirilen ve çengelli iğnenin atası olarak kabul edilen, genellikle soylular ve zenginler tarafından prestij ürünü olarak kabul edilmiş ve kullanılmış, kısa zamanda yaygınlaşarak Geç Hitit, Assur ve Urartu ülkesinde de üretilmiş ve değerli eşyaya ne ad verilir?

Bilezik

Madalyon

Küpe

Pektoral

Fibula

Açıklama:

MÖ dokuzuncu yüzyılda Frigler tarafından geliştirilen ve çengelli iğnenin atası olarak kabul edilen Fibula genellikle soylular ve zenginler tarafından prestij ürünü olarak kabul edilmiş ve kullanılmıştır.
Kısa zamanda yaygınlaşarak Geç Hitit, Assur ve Urartu ülkesinde de üretilmiş ve kullanılmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 9

Urartular döneminde kaç tür tapınak bulunmaktadır?

Açıklama:

Urartularda iki tür tapınak bulunmaktaydı. Bunlardan ilki kentlerin sitadellerinde inşa edilen standart boyutlarda, kare planlı, kule tipi tapınaklardı. İkincisi geleneksel ibadet anlayışının devamı olduğu anlaşılan kapı biçiminde yontulmuş kutsal nişlerdir.
2

Doğru Cevap: A

Soru 10

Urartu Devleti'ndeki bayındırlık hizmetlerinden biri olan Şamram Kanalı hangi kral zamanında yapılmıştır?

Aramu

Sarduri

Minua

I. Rusa

II. Argişti

Açıklama:

"Günümüzde de kullanılan elli dört km uzunluğundaki Şamram Kanalı, Minua tarafından yaptırılmış ve Edremit civarında bağlar bahçeler oluşturulmuştur." (s.100). Bu nedenle cevap c seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 11

Urartu Devleti'nin başkenti aşağıdakilerden hangisidir?

Tuşpa

Ayanis

Bastam

Toprakkale

Anzaf

Açıklama:

"Krallığın planladığı bütün kentler, başkent Van (Tuşpa) dışında daha önce yerleşilmemiş alanlarda kurulmuştur."(s.104). Görüldüğü üzere başkent Tuşpa olup cevap a seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 12

I- Sulu tarımın teşvik edilmesi
II- Bayındırlık hizmetlerinin geliştirilmesi
III- Ekonominin hayvancılığa dayandırılması
Yukarıdakilerden hangileri Urartu Devleti’nin yerleşik yaşamı yaygınlaştırmak için yaptıkları arasında yer almaktadır?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II, III

Açıklama:

" Coğrafyanın tüm olumsuzluklarına rağmen nüfusun önemli bir bölümünün kentlerde yaşamaya zorlanması, sulu tarımın teşvik edilerek yerleşik köy toplumu oluşturma çabaları ve güçlü bir merkezi yönetimin kurulması bu değişim sürecinin belli başlı noktalarıdır. "(s.103). "Urartu Devleti yatırımlarını genellikle tarım alanlarının bulunduğu bölgelere yapmış, yüksek ve ulaşılması zor bölgeleri ise hayvan ihtiyacını karşılamak amacıyla zaman zaman yağmalamıştır." (s.98) Bu anlamda cevap c seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 13

I- I.Sarduri tarafından yaptırılmıştır.
II- Van/Toprakkale yakınlarında yer almaktadır.
III- Yazıtta tanrı ve tanrıçalar ve onlara sunulacak kurbanlar sıralanmıştır.
Meher Kapıya ilişkin yukarıdaki bilgilerden hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II, III

Açıklama:

"...Şamram Kanalı, Minua tarafından yaptırılmış ve Edremit civarında bağlar bahçeler oluşturulmuştur. Babası ile kendi adının birlikte onurlandırıldığı Van/ Toprakkale yakınındaki Meherkapı yazıtında Urartu Devleti’nin sınırlarında kutsanan tanrı ve tanrıçaları ve bunlara sunulacak kurbanlar sıralanmıştır." (s.100). Bu anlamda I. madde yanlış olup diğerleri doğrudur. Cevap d seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 14

Urartu yazıtlarına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Yazıtların çoğu taş steller üzerine ve ana kayalara yazılmıştır

Sınırlara gösteriş yazıtları dikilmiştir.

Yazıtlarda çoğunlukla hiyeroglif yazı kullanılmıştır.

Gösteriş yazıtların içeriği, giriş, gelişme ve sonuç olmak üzere üç bölüm halinde düzenlenmiştir.

Tapınak yazıtlarında kral tanrıya yakınlığını ve ülkesi için yaptıklarını anlatmıştır.

Açıklama:

"Urartu kralları, MÖ dokuzuncu yüzyılın ortalarından itibaren önce Assurca, arkasından Assur çivi yazısıyla Urartuca yazıt yazdırmışlardır. Urartu yazıtlarının çoğu taş steller üzerine ve ana kayalara yazılmıştır. (...) Ayrıca çoğu büyük depo küpleri üzerinde ölçü işareti olmak üzerine yazılmış hiyeroglif işaretlerinin de kullanıldığı bilinmektedir. Ancak hiyeroglif kullanımı yaygın değildir." (s.103). Bu anlamda c seçeneği yanlış olup sorunun cevabıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 15

Urartu sitadellerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Sitadeller surlarla çevrilerek korunmuştur.

Bulunduğu yere hakim bir kayalık yükselti üzerine kurulmuşlardır.

İçinde tapınak, saray, depolar, konaklar ve atölyeler gibi yapılar yer almıştır.

Yöneticiler, zorunlu iskâna tabi tutulan insanlarla birlikte sitadelde yaşamışlardır.

Sitadeldeki yapılar inşa edilmeden önce kanalizasyon, tuvalet, sarnıç gibi altyapı sistemleri yapılmıştır.

Açıklama:

"Sitadelde yöneticiler, sitadel dışındaki düz alanda kurulan yerleşmede ise genellikle halk yaşamaktaydı."(s.97). Bu nedenle d seçeneği yanlış olup sorunun cevabıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 16

Urartuların ölü gömme geleneğine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Urartu tek odalı mezarları Hellenistik-Roma döneminde inşa edilmiş tek odalı mezarlara örnek olmuştur.

Her gömü için bir kap içinde yemek, değerli silah ve takılar hediye olarak mezara bırakılmıştır.

Kaya mezarlarına sadece yakılmış gömülerin külleri koyulmuştur.

Kaya mezarları ve oda mezarları tek kişi için yapılmıştır.

Krallar, valiler ve yerel yöneticiler aşağı şehirdeki mezarlara gömülmüştür.

Açıklama:

"Krallar, valiler ve yerel yöneticiler, yönetim merkezlerinin sitadelinde yaptırdıkları çok odalı kaya mezarlarına gömülmekteydi. Her gömü için bir kap içinde yemek, değerli silah ve takılar hediye olarak mezara bırakılmaktaydı. Çok odalı kaya mezarlarının planı, Urartu’ya özgü yanları tanımlanabilir bir anlayışla biçimlenmiştir." (s.105). Bu anlamda cevap b seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 17

I-Urartu sanatı birçok bakımdan Assur ve Geç Hitit kültürlerinden izler taşır.
II- Fibula, MÖ dokuzuncu yüzyılda ilk kez Urartular tarafından geliştirilmiştir.
III- Kırmızı renkte astarlanmış, oldukça parlak yüzeyli, yonca ağızlı testiler özgün Urartu ürünleridir.
Urartu sanatına ilişkin yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız III

I ve III

II ve III

I, II, III

Açıklama:

" Kırmızı renkte astarlanmış, oldukça parlak yüzeyli, yonca ağızlı testiler madeni kapları taklit ederek kilden yapılmış özgün ürünlerdir. Urartu sanatı birçok bakımdan Assur ve Geç Hitit kültürlerinden izler taşır. Bronz kalkanlar ve kemerler üzerindeki savaş sahneleri daha çok Assur etkili olarak gelişmişken fildişi ve cam Geç Hitit, fibula ise Frig kültürünün etkisi olarak Doğu Anadolu’ya ulaşmış ve buradaki zengin-soylu sınıfın beğenisi doğrultusunda biçimlendirilmiştir." (s.106). "MÖ dokuzuncu yüzyılda Frigler tarafından geliştirilen ve çengelli iğnenin atası olarak kabul edilen Fibula genellikle soylular ve zenginler tarafından prestij ürünü olarak kabul edilmiş ve kullanılmıştır" (s.106). Bu nedenle II. madde yanlış olup cevap c seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 18

I- Kaleler, yerel aşiret reisleri tarafından inşa edilmiştir.
II- Kalelerin büyük bölümü dağlık olan alanlarda kurulmuştur.
III- Kalelerde de çok odalı kaya mezarları yer almıştır.
Urartu kalelerine ilişkin yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I ve III

II ve III

I, II, III

Açıklama:

"Yerel yöneticiler de egemen oldukları bölgede inşa ettikleri eyalet merkezi niteliğindeki kalelerde kendileri için çok odalı kaya mezarları yaptırmışlardır"(s.98). "Urartu Krallığı’nın egemen olduğu, büyük bölümü dağlık olan alanda birçok bakımdan Urartu kentlerinin sitadellerine benzeyen kaleler kurulmuştur. Kaleler, Urartu Devleti’nin yönetim sistemine entegre olarak varlığını koruyan yerel aşiret reisleri tarafından inşa edilmiştir." (s.104). Bu anlamda cevap e seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 19

Urartu Devletinde yüksek kayalıklar üzerine kurulmuş, çevresi surlarla kuşatılmış, içinde saray, tapınak, depo mekânları ve atölyelerin bulunduğu yönetim birimine ne ad verilmektedir?

Situla

Krali kent

Stel

Aşağı şehir

Sitadel

Açıklama:

Yüksek kayalıklar üzerine kurulmuş, çevresi surlarla kuşatılmış, içinde saray, tapınak, depo mekânları ve atölyelerin bulunduğu yönetim birimine stadel denilmektedir (s.96). Bu nedenle cevap e seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 20

Urartu Krallığı'nın başkenti neresidir?

Malatya

Tuşpa

Arin Berd

Ankara

Sardurihinili

Açıklama:

Van Gölü’nün doğu kıyısında kurulan Tuşpa, Urartu Krallığı’nın başkentidir.

Doğru Cevap: B

Soru 21

Urartu’nun “gösteriş yazıtları” hangi amaçla dikilmiştir?

Ticaret anlaşmalarını kaydetmek

Dini törenleri belgelemek

Sınırları abartılı biçimde göstermek

Yerleşim yerlerini göstermek

Tarım alanlarını belgelemek

Açıklama:

Gösteriş yazıtları, gerçek sınırları yansıtmaz; propaganda amaçlıdır.
Sınırları abartılı biçimde göstermek

Doğru Cevap: C

Soru 22

Urartu’nun egemenliğini doğuda sınırlayan doğal coğrafi unsur nedir?

Aras Nehri

Ağrı Dağı

Urmiye Gölü

Hazar Denizi

Zagros Dağları

Açıklama:

Urartu yazıtlarında, Urmiye Gölü’nün güneyindeki Zagroslar sınır olarak geçer.
Zagros Dağları

Doğru Cevap: E

Soru 23

Urartu kentleri hangi iki temel bölümden oluşur?

Askeri bölge - Tapınak

Sitadel - Aşağı şehir

Pazar alanı - Su deposu

Mezarlık - Tapınak

Sur içi - Sur dışı

Açıklama:

Urartu kentleri, yönetim yapılarının olduğu sitadel ve halkın yaşadığı aşağı şehirden oluşur.
Sitadel - Aşağı şehir

Doğru Cevap: B

Soru 24

Aşağıdakilerden hangisi Urartu mimarisinde görülen tapınak tipi değildir?

Kule planlı tapınak

Kapı niş biçiminde tapınak

Dört sütunlu bazilika

Standart kare planlı tapınak

Açık hava tapınağı

Açıklama:

Dört sütunlu bazilika tipi tapınak, Urartu mimarisine ait değildir.

Doğru Cevap: C

Soru 25

Urartu Krallığı’nın yıkılmasında en büyük etken aşağıdakilerden hangisidir?

Kıtlık

İç savaş

Göçebe kavimlerin istilaları

Med istilası

Su kanallarının tahribi

Açıklama:

İskit ve Kimmerler gibi göçebe toplulukların istilası Urartu’nun çöküşünü hızlandırmıştır.
Göçebe kavimlerin istilaları

Doğru Cevap: C

Soru 26

Urartu ölü gömme geleneklerinden hangisi yaygındır?

Lahitli gömü

Tümülüs mezar

Kaya mezarı

Yakma gömü

Kiremitli mezar

Açıklama:

Urartular, kayalara oyulmuş mezar odaları (kaya mezarı) kullanmışlardır.

Doğru Cevap: C

Soru 27

Urartu inancında önemli yer tutan tanrı aşağıdakilerden hangisidir?

Tarhunt

Haldi

Marduk

Teşup

Ashur

Açıklama:

Haldi, Urartu panteonunun baş tanrısıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 28

Urartu inancında önemli yer tutan tanrı aşağıdakilerden hangisidir?

Tarhunt

Haldi

Marduk

Teşup

Ashur

Açıklama:

Haldi, Urartu panteonunun baş tanrısıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 29

Urartu mezarlarında en çok rastlanan armağan türü aşağıdakilerden hangisidir?

Altın bilezik

Cam boncuk

Seramik kap

Gümüş kalkan

Demir ok ucu

Açıklama:

Urartu mezarlarında ölü armağanı olarak çoğunlukla seramik kaplar konulmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 30

Urartu Krallığı’nın esas rakibi ve bölgedeki bütün siyasal gelişmeleri yönlendiren devlet aşağıdakilerden hangisidir?

Assur Krallığı

Melitia Krallığı

Kommagene Krallığı

Geç Hitit Krallıkları

Frig Krallığı

Açıklama:

Urartu, Anadolu ve çevresinde kendi döneminde var olan güçlü devletlerden biriydi. Urartu’nun çağdaşı olan Melitia (Melid, Malatya), Tablani (Tabal/ Kayseri çevresi) ve Qumaha (Kummuh/ Kommagene, Adıyaman/Samsat) gibi Geç Hitit devletleri Batı ile olan ilişkilerinde rol oynadılar. Urartu yazıtları bu krallıkları, Hititlerin devamı olduklarını vurgulayan bir isimle Hate olarak adlandırmaktaydı. Orta Anadolu’da Frigler, Geç Hititler aracılığıyla dolaylı ilişki kurulan bir devlet idi. Güneydoğu ve doğu politikası daha çok Kuzeybatı İran’da gelişmekte olan Mana ve Med krallıkları ile ilişkiler üzerine kurulmuştu. Urartu’nun esas rakibi ve bütün bölgedeki siyasal gelişmeleri yönlendiren devlet ise Mezopotamya’nın temsilcisi ve güney komşu Assur Krallığı idi.

Doğru Cevap: A

Soru 31

«Urartular, yüksek kayalıklar üzerinde kurulmuş, sitadel ve eteklerindeki sivil yerleşmelerden oluşan kentlerinin çoğunu ……… havzasında ve kuzeyde Aras Nehri vadisinde inşa etmişlerdir.»
Yukarıda paragrafı doğru olarak tamamlayan açıklama aşağıdakilerden hangisinde belirtilmektedir?

Fırat Irmağı

Van Gölü

Dicle Irmağı

Tatta Gölü

Urmiye Gölü

Açıklama:

Urartu’nun egemen olduğu bölgeleri algılamak ve sınırlarını çizebilmek için devletin inşa ettiği kentlerin ve bağlı yerel yönetim merkezlerinin dağılımına bakmak gereklidir. Urartu Devleti yüksek kayalıklar üzerinde kurulmuş, sitadel ve eteklerindeki sivil yerleşmelerden oluşan kentlerin çoğunu Van Gölü havzasında ve kuzeyde Aras Nehri vadisinde inşa etmiştir. Devlete bağlı yerel yönetim merkezleri ise daha geniş bir alanda karşımıza çıkar.

Doğru Cevap: B

Soru 32

Urartuların siyasal tarihleri göz önüne alındığında, Hazar Denizi etrafında denetim sağlayamamaları ya da Akdeniz ve Karadeniz gibi denizlere ulaşamamaları genel olarak nasıl yorumlanabilir?

Emperyalist politika izlememişlerdir

Komşularıyla karşılaştırıldıklarında daha güçsüzlerdir

Kara devleti olarak kalmışlardır

Ekonomide ticarete daha ağırlık vermişlerdir

Savaşçı bir devlet olamamışlardır

Açıklama:

Urartu ordularının doğuda, kısa süreli ganimet elde etmek amacıyla Tebriz üzerinden Hazar Denizi yakınına kadar gittiği anlaşılmaktadır. Ancak bu uzak bölgede kalıcı bir denetim kurulamamıştır. Urartu Krallığı, tarihi boyunca bir kara devleti olarak gelişmiş, Akdeniz ve Karadeniz gibi büyük denizlere ulaşamamıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 33

Erken Demir Çağı’nda Doğu Anadolu Bölgesi’ne yeni gelen grupların mezar mimarisi, bireysel gömü için tasarlanan kurganlar yerine, aşağıdaki mezar tiplerinden hangisine göre şekillenmiştir?

Lahit mezar

Küp mezar

Sandık mezar

Oda mezar

Anıt mezar

Açıklama:

Erken Demir Çağı olarak adlandırılan bu süreçte bölgede hâlâ büyük aşiretlerin yarı göçebe bir yaşam sürdüğü anlaşılmaktadır. Yeni gelen bu grupların mezar mimarisi, bireysel gömü için tasarlanan kurganlar yerine, içine çok sayıda gömü yapılan, oda mezar biçimindedir. Bütün Doğu Anadolu’da ayrıca yaygın olarak yakarak gömme (kremasyon) uygulanmaya başlamıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 34

Van Kalesi’nin bulunduğu kayalıkların kuzeybatı ucunda Assurca yazdırdığı kitabeyle Urartu devletinin kuruluşunu ilan eden kral aşağıdakilerden hangisidir?

Aramu

Lutipri

Argişti

İşpuini

I. Sarduri

Açıklama:

Assur kralı III. Şalmaneser’in yirmi yedinci yılına ait (MÖ 832) sefer kayıtlarında Van Gölü çevresine egemen Seduri (Lutipri oğlu Sarduri) adlı bir başka kral vardır. Sarduri, devletin başkenti olan Tuşpa (Van) kentinde oturmaktaydı. Van Kalesi’nin bulunduğu kayalıkların kuzey-batı ucunda bu kralın Assurca yazdırdığı kuruluş kitabesi devletin kuruluşunu ilan eden ilk Urartu yazıtıdır. Yazıt şöyledir: “Lutipri oğlu Sarduri, büyük kral, güçlü kral, dünyanın kralı, Nairi ülkesinin kralı, benzeri olmayan kral, hayret verici çoban, dik başlı uyruklarla savaşmaktan korkmayan kralın yazıtıdır. Lutipri oğlu Sarduri, krallar kralı, her kraldan haraç almış olan (benim). Lutipri oğlu Sarduri şöyle der: Bu taşları Alniunu kentinden getirttim ve bu duvarı yaptırdım.”

Doğru Cevap: E

Soru 35

Urartu kralı Minua döneminde inşa edilmiş ve günümüzde de halen kullanılan yaklaşık 54 kilometre uzunluğundaki su kanalı aşağıdakilerden hangisidir?

Şamram Kanalı

Rusa Kanalı

Ayanis Kanalı

Teişebai URU Kanalı

Aludiri Kanalı

Açıklama:

Urartu kralı Minua döneminde bayındırlık hizmetlerinin de başlatıldığı anlaşılmaktadır. Günümüzde de kullanılan elli dört km uzunluğundaki Şamram Kanalı, Minua tarafından yaptırılmış ve Edremit civarında bağlar bahçeler oluşturulmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 36

“Aynı yerde, biri yıkılınca üzerine bir sonraki dönemde kurulmuş yerleşme veya yerleşmelerin kalıntılarından oluşan tepe-görünümlü yükseltilere ……………. denir. Urartu Devleti’nin kuruluşundan önceki bin yıla yakın süre boyunca bölgenin büyük bölümündeki bu tip yerleşimler terk edilmiş, yayla kültürü yaygınlık kazanmaya başlamıştır.”
Aşağıdakilerden hangisi yukarıda paragrafı doğru olarak tamamlayan açıklama aşağıdakilerden hangisinde belirtilmektedir?

Tümülüs

Höyük

Megaron

Sitadel

Krali kent

Açıklama:

Aynı yerde, biri yıkılınca üzerine bir sonraki dönemde kurulmuş yerleşme veya yerleşmelerin kalıntılarından oluşan tepe-görünümlü yükseltilere höyük denir. Urartu Devleti’nin kuruluşundan önceki bin yıla yakın süre boyunca bölgenin büyük bölümündeki höyükler (köyler) terk edilmiştir. Kuzeydoğu Anadolu’da höyüklerin ıssızlaştığı bu dönemde, kurgan türü mezar mimarisi ve bir bölümü çok renkli bezemelere sahip çanak çömleğiyle varlıklarından haberdar olduğumuz “yayla kültürü” yaygınlık kazanmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 37

Urartu ülkesini yeniden yapılandıran II. Rusa’nın siyasal eylemleri konusunda ipuçları sunan Rusa Yazıtları, aşağıdaki kalelerden hangisinde ele geçirilmiştir?

Van Kalesi

Kef Kalesi

Ayanis Kalesi

Toprakkale

Anzaf Kalesi

Açıklama:

II. Argişti’nin oğlu II. Rusa’nın saltanatı, Urartu ülkesinin yeniden yapılandırıldığı bir dönemdir. Bu dönemdeki siyasi gelişmeleri anlatan ayrıntılı yıllıklardan yoksunuz. Rusa, yazıtlarında daha çok yaptığı büyük inşa projelerinden söz etmektedir. Van Gölü’nün doğu kıyısındaki Ayanis Kalesi tapınağına yazdırdığı uzun yazıtının bir bölümü onun siyasal eylemlerinin sınırı konusunda ipuçları vermektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 38

Kültür tarihi açısından düşünüldüğünde Urartuların bölgeye (Doğu Anadolu’ya) kazandırdıkları yenilik aşağıdakilerden hangisidir?

Höyük yerleşimleri

Sikke kullanımı

Din olgusu

Kentleşme

Hayvancılık

Açıklama:

Urartu Krallığı, Doğu Anadolu’da kökü eskilere giden bir geleneğin devamı değil, öncüsüz ve birdenbire kurulmuş gözükmektedir. Devlet, kent tasarımı, mimari, yazı ve sanat gibi alanlarda atılan adımların tümü bölge için yenidir. Urartu Devleti’nin kuruluşuyla, Assur ve Geç Hitit dünyasından Doğu Anadolu’ya taşınan yeniliklerin birçoğu, buradaki geleneksel yaşam biçimiyle hiçbir şekilde örtüşmemekte ve radikal değişimleri zorunlu kılmaktaydı. Coğrafyanın tüm olumsuzluklarına rağmen nüfusun önemli bir bölümünün kentlerde yaşamaya zorlanması, sulu tarımın teşvik edilerek yerleşik köy toplumu oluşturma çabaları ve güçlü bir merkezi yönetimin kurulması bu değişim sürecinin belli başlı noktalarıdır. Urartu Krallığı, kentler inşa ettiği Van Gölü ve Aras Nehri havzası gibi bölgeleri doğrudan yönetmiş, ülkenin dağlık ve uzak bölgelerini ise kendine bağladığı yerel aşiret reisleri aracılığıyla denetleme yoluna gitmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 39

Çok tanrılı Urartu inanç sisteminde Haldi ve Teişeba ile ilk üç sırayı paylaşan, Hurri kökenli güneş tanrısı aşağıdakilerden hangisidir?

Teşup

Arinna

Kuvava

Agdistis

Şivini

Açıklama:

Van/ Toprakkale yakınındaki Meher Kapı açık hava anıtındaki yazıta göre, Urartuların inandığı, kutsadığı ve adlarına belirli dönemlerde kurban kestiği 79 tanrı, tanrıça ve tanrısal özellik bulunmaktadır. Bunlardan ilk üç sırayı Haldi, Teişeba ve Şivini paylaşır. Haldi, Urartuların baştanrısı idi. En büyük tapınağı Van Gölü havzasının güneyinde, Assur ile Urartu arasındaki bölgede bulunan Muşaşir’de idi. Teişeba (Fırtına tanrısı) Hurri kökenlidir, Hititçede adı Teşup’tur. Şivini de (Güneş tanrısı) Hurri kökenlidir. Hititlerdeki Şimegi’nin karşılığıdır.

Doğru Cevap: E

Ünite 6

Soru 1

Frig Krallığının etki alanı olarak aşağıdakilerden hangi il ve çevresi merkez olarak kabul edilir?

Ankara ve çevresi

Adana ve çevresi

Ağrı ve çevresi

Adıyaman ve çevresi

Trabzon ve çevresi

Açıklama:

Cevabınız yanlışsa "Giriş" bölümüne bakınız.
Ankara ve çevresi, Frig Krallığının coğrafi etki alanı olarak kabul edilir.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi Frig göçmenlerinin MÖ 11. yüzyıla doğru yerleştikleri ve Frig krallığının başkentli olacak olan yerleşim yeridir?

Dorylaion/ Eskişehir

Yassıhöyük/Gordion

Alpu/ Karahöyük

Aizanoi/ Çavdarhisar

Pessinus/ Sivrihisar

Açıklama:

Cevabınız yanlışsa, "Frig Siyasi Tarihinin Ana Hatları" konusuna bakınız.
Gordion’da Hitit yerleşmesi üzerinde bulunan ve Erken Demir Çağı’na (MÖ 1200 - 950 yılları)
tarihlenen kalıntılar, ilk Frig göçmenlerinin MÖ 11. yüzyıla doğru Polatlı yakınlarında daha sonra başkentleri olacak olan Yassıhöyük’e (Gordion) ulaştıklarını gösterir.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Mita - Midas, Geç Hitit Beyliklerinden Kargamışlı Pisiris, Taballı Ambaris, Atunalı Matti ve Urartu kralı I. Rusa ile yakın ilişkiler kurarak, Assurlu çağdaşı kral II. Sargon’a (MÖ 721-705) karşı aşağıdaki hangi bölgede bir güç birliği oluşturduğu ve etki alanını arttırarak genişlettiği bölgedir?

Sangarios / Sakarya

Nikomedia/ İzmit

Nakoleia /Eskişehir

Kilikya/ Toroslar

Kadoi /Gediz

Açıklama:

Cevabınız yanlışsa, "Frig Siyasi Tarihinin Ana Hatları" konusuna bakınız.
MÖ 717-709 yılları arasında Doğu, Güney ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde Geç Hitit Beyliklerinden Kargamışlı Pisiris, Taballı Ambaris, Atunalı Matti ve Urartu kralı I. Rusa ile yakın ilişkiler kurmuştu. Mita - Midas, Assurlu çağdaşı kral II. Sargon’a (MÖ 721-705) karşı bu bölgede bir güç birliği oluşturmuş, etki alanını Kilikya’nın kuzeyine, Toroslara kadar genişletmişti.

Doğru Cevap: D

Soru 4

Midas döneminde, Frig ülkesinin göçebe Kimmer boyları tarafından istila edildiğini ve Midas’ın bu felaket karşısında boğa kanı içerek yaşamına son verdiğini anlatan ünlü coğrafyacı aşağıdakilerden hangisidir?

Alyattes

II. Sargon

Adrastos

Herodotos

Strabon

Açıklama:

Cevabınız yanlışsa, "Frig Siyasi Tarihinin Ana Hatları" konusuna bakınız.
Ünlü Amasyalı coğrafyacı Strabon (MÖ 64 - MS 24) ise Midas döneminde Frig ülkesinin göçebe Kimmer boyları tarafından istila edildiğini ve Midas’ın bu felaket karşısında boğa
kanı içerek yaşamına son verdiğini anlatır.

Doğru Cevap: E

Soru 5

Gordion’da saptanan Frig diliyle yazılmış en erken yazıtlar MÖ sekizinci yüzyıl başlarına tarihlenir. Fenike alfabesinden alınmış; Eski Yunan, Lidya ve Likya alfabesine benzeyen Frig alfabesindeki harf sayısı aşağıdakilerden hangisidir?

Açıklama:

Cevabınız yanlışsa, "Uygarlık" konusuna bakınız.
Friglerin Hint-Avrupa karakterli, Trak ve Eski Yunanca ile ilişkili dilleri vardı. Gordion’da saptanan Frig diliyle yazılmış en erken yazıtlar MÖ sekizinci yüzyıl başlarına tarihlenir. Fenike alfabesinden alınmış, Eski Yunan, Lidya ve Likya alfabesine benzeyen Frig alfabesi 19 harften oluşmaktaydı.

Doğru Cevap: C

Soru 6

Eskiçağdaki yazıtlarda kullanılan ve eski Yunancada öküz dönüşü anlamına gelen yazı stili aşağıdakilerden hangisidir?

Ortostat

Bilingual

Paleo-Frigçe

Boustrophedon

Neo-Frigçe

Açıklama:

Cevabınız yanlışsa, "Uygarlık" konusuna bakınız.
Boustrophedon Eskiçağ’da yazıtlarda kullanılan yazı stillerinden biridir. Eski Yunancada öküz dönüşü anlamına gelmektedir. Bu sisteme göre yazının bir satırı soldan sağa, sonraki satırı sağdan sola yazılıyordu.

Doğru Cevap: D

Soru 7

Batı Anadolu ve Ege dünyasında MÖ.3. bin yıldan itibaren kullanılan, önde, dar kısa taraflarında bar giriş holü ve arkada ocaklı büyük bir salondan oluşan dikdörtgen planlı yapıların tanımı aşağıdakilerden hangisidir?

Megaron

Ahşap yapılar

Kümbet

Höyük

Sitadel

Açıklama:

Cevabınız yanlışsa, "Yönetim Merkezleri ve Kaleler" konusuna bakınız.
Megaron Batı Anadolu ve Ege dünyasında MÖ.3. bin yıldan itibaren kullanılan, önde, dar
kısa taraflarında bar giriş holü ve arkada ocaklı büyük bir salondan oluşan dikdörtgen
planlı yapılardır.

Doğru Cevap: A

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi, Frig kalelerinin en özgün örnekleri arasında yer almaz?

Pişmiş Kale

Yazılıkaya/ Midas Kenti

Karatepe-Aslantaş

Akpara Kale

Kümbet Asar Kale

Açıklama:

Cevabınız yanlışsa, "Yönetim Merkezleri ve Kaleler" konusuna bakınız.
Dağlık Frigya Bölgesi’ndeki Frig yerleşmeleri vadileri sınırlandıran yüksek, kayalık platolar üzerine kurulmuş olan kalelerden oluşmaktadır. Kalelerde olasılıkla yönetici sınıf oturmaktaydı. Halk ise kalelerin eteklerinde köy niteliğindeki yerleşmelerde yaşıyor olmalıydı. Frig kaleleri, hem bulundukları vadiye hem de vadiye ulaşan yollara hâkim stratejik noktalarda konumlanmıştır. Eskişehir’in güneyinde Yazılıkaya/ Midas Kenti, Pişmiş Kale, Akpara Kale, Kümbet Asar Kale, Yapıldak Asarkaya Frig kalelerinin en özgün örneklerini oluşturur.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Hitit-Luviler tarafından “Kubaba”olarak adlandırılan ve Frig toplumu için de yaşamın kaynağı, doğanın, doğurganlığın, bereketin kendisi ve sembolü olarak bilinen tanrı ya da tanrıça aşağıdakilerden hangisidir?

Matar

Midas

Sargon

Kybele

Hepat

Açıklama:

Cevabınız yanlışsa, "Din" konusuna bakınız.
Tanrıça Matar, Frig toplumu için yaşamın kaynağı, doğanın, doğurganlığın, bereketin kendisidir

Doğru Cevap: A

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi tunç, altın ya da gümüşten yapılmış, giysi uçlarını tutturmaya yarayan veya süs amaçlı kullanılan bir tür çengelli iğnedir?

Omphalos

Fibula

Nekropol

Ortostat

Akroter

Açıklama:

Cevabınız yanlışsa, "Sanat" konusuna bakınız.
Fibula, tunç, altın ya da gümüşten yapılmış, giysi uçlarını tutturmaya yarayan veya süs amaçlı kullanılan bir tür çengelli iğne olarak bilinir.

Doğru Cevap: B

Soru 11

Frigya Bölgesi, Büyük Frigya ve Küçük Frigya ya da Frigya Epiktetos olmak üzere iki ana bölüme ayrılmıştır. Aşağıdakilerden hangisi Küçük Frigya Bölgesindeki Frig yerleşmelerinden biridir?

Gordion (Polatlı/ Yassıhöyük)

Ankyra (Ankara)

Pessinus (Sivrihisar/Ballıhisar)

Kelainai - Apameia (Afyonkarahisar/ Dinar)

Midaion (Alpu/ Karahöyük)

Açıklama:

GİRİŞ
Frigya Bölgesi, Büyük Frigya ve Küçük Frigya ya da Frigya Epiktetos olmak üzere iki ana bölüme ayrılmıştır. Küçük Frigya ya da Frigya Epiktetos, günümüzde İç Batı Anadolu ile Yukarı Sakarya Vadisi’nde Eskişehir, Afyonkarahisar ve Kütahya illeri arasında uzanan daha küçük bir bölümü kapsıyordu. Bölgenin önemli kentleri arasında Midas Kenti (Eskişehir/ Yazılıkaya), Dorylaion (Eskişehir/ Şarhöyük), Midaion (Alpu/ Karahöyük), Nakoleia (Eskişehir/ Seyitgazi), Kotiaion (Kütahya), Aizanoi (Kütahya/ Çavdarhisar) ve Kadoi (Kütahya/ Gediz) sayılabilir.

Doğru Cevap: E

Soru 12

Frigya Bölgesinin Marmara Denizi’nin güneyinde kalan kesimine verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

Brigler

Büyük Frigya

Küçük Frigya

Frigya Epiktetos

Hellespontos Frigyası

Açıklama:

GİRİŞ
Frigya Bölgesi, Büyük Frigya ve Küçük Frigya ya da Frigya Epiktetos olmak üzere iki ana bölüme ayrılmıştır. Büyük Frigya, doğuda Kızılırmak Nehri ve Tuz Gölü’ne (Tatta), batıda Denizli-Pamukkale yöresine, güneybatıda Elmalı Ovası’na kadar uzanan geniş bir bölümü kapsamaktaydı. Friglerin ünlü başkenti Gordion (Polatlı/ Yassıhöyük), Ankyra (Ankara), Pessinus (Sivrihisar/Ballıhisar) ve Kelainai - Apameia (Afyonkarahisar/ Dinar) bu
bölgenin en önemli Frig yerleşmelerini oluşturur. Küçük Frigya ya da Frigya Epiktetos, günümüzde İç Batı Anadolu ile Yukarı Sakarya Vadisi’nde Eskişehir, Afyonkarahisar ve Kütahya illeri arasında uzanan daha küçük bir bölümü kapsıyordu. Bölgenin önemli kentleri arasında Midas Kenti (Eskişehir/ Yazılıkaya), Dorylaion (Eskişehir/ Şarhöyük), Midaion (Alpu/ Karahöyük), Nakoleia (Eskişehir/ Seyitgazi), Kotiaion (Kütahya), Aizanoi (Kütahya/
Çavdarhisar) ve Kadoi (Kütahya/ Gediz) sayılabilir. Marmara Denizi’nin güneyinde kalan kesim ise buradaki Frig toplulukları nedeniyle Hellespontos Frigyası olarak adlandırılmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 13

Friglerin, Anadolu’daki hala büyük ölçüde karanlık olan ilk yüz yılını aydınlatmayı amaçlayan bir arkeolojik kazı çalışmasının eksikliği nedeniyle göçmen Trak boylarının ilk yerleşim bölgesi olan aşağıdaki kazılardan hangisinin yapılması gerekir?

Doğuda Kızılırmak Nehri ve Tuz Gölü çevresindeki arkeolojik kazıları

Marmara Denizi’nin güney kıyıları ile Çanakkale Boğazı çevresindeki arkeolojik kazıları

Batıda Denizli-Pamukkale yöresindeki arkeolojik kazıları

İznik Gölü (Askania) kıyıları ile Sakarya Nehri (Sangarios) vadisi çevresindeki kazıları

Güneybatıda Elmalı Ovası çevresindeki kazıları

Açıklama:

FRİG SİYASİ TARİHİNİN ANA HATLARI
Adlarını Homeros’un destanlarından öğrendiğimiz Mygdon, Askanios, Otreus gibi liderlerin önderliğinde, Marmara Denizi’nin güney kesiminde göçebe ve yarı göçebe aşiret düzeninde yaşamlarını sürdüren Friglerin Anadolu’daki ilk yüz yılları hala büyük ölçüde karanlıktır. Bu konunun aydınlatılabilmesi için göçmen Trak boylarının ilk yerleşim bölgesi olan Marmara Denizi’nin güney kıyıları ile Çanakkale Boğazı çevresinde arkeolojik kazılara ihtiyaç vardır.

Doğru Cevap: B

Soru 14

Antik Batı kaynaklarına göre merkezi Frig Devleti’nin ilk kralı aşağıdakilerden hangisidir?

Midas

Gordias

Alyattes

Adrastos

Mygdon

Açıklama:

FRİG SİYASİ TARİHİNİN ANA HATLARI
Antik Batı kaynaklarına göre merkezi Frig Devleti’nin ilk kralı Gordias’tır.

Doğru Cevap: B

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi Herodotos’un, MÖ altıncı yüzyılın ilk yarısı içinde yaşayan son Frig kral sülalesi için yaptığı doğru sıralamadır?

Midas-Gordios-Adrastos

Midas-Adrastos-Gordios

Gordios-Midas-Adrastos

Gordios-Adrastos-Midas

Adrastos-Midas-Gordios

Açıklama:

FRİG SİYASİ TARİHİNİN ANA HATLARI
Herodotos’un, MÖ altıncı yüzyılın ilk yarısı içinde yaşayan son Frig kral sülalesi için yaptığı sıralama;Midas-Gordios-Adrastos'tur.

Doğru Cevap: A

Soru 16

Eskiçağ’da yazıtlarda kullanılan, bir satırı soldan sağa, sonraki satırı sağdan sola yazılan yazı stiline verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

Paleo-Frigçe

Neo-Frigçe

Boustrophedon

Bilingual

Ortostat

Açıklama:

UYGARLIK
Eskiçağ’da yazıtlarda kullanılan, bir satırı soldan sağa, sonraki satırı sağdan sola yazılan yazı stiline verilen ad “Boustrophedon”dur. Paleo-Frigçe (Eski Frigçe); Frig dilinde Frig alfabesi ile yazılmış belgelerdir. Neo-Frigçe (Yeni Frigçe); Yunan alfabesi ile Frig dilinde yazılmış olan belgelerdir. Bilingual; çift dilli anlamındadır. Ortostat ise duvarların alt kısımlarında kullanılan, dikine yerleştirilmiş düz ya da kabartmalarla bezeli taş levha ya da bloktur.

Doğru Cevap: C

Soru 17

Frig Krallığı, en güçlü olduğu MÖ sekizinci yüzyılın ikinci yarısında kral Midas yönetiminde, çok belirgin olmamakla birlikte Kızılırmak Nehri’nin doğusunda Çorum, Tokat ve Kırşehir; kuzeyde Samsun; güneyde Niğde ve Konya; güneybatıda Burdur ve Elmalı Ovası; batıda Eskişehir, Afyonkarahisar ve Kütahya; kuzeybatıda --------- yörelerine kadar olan alanı etkisi altına almıştı.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru olarak tamamlar?

Bandırma

Balıkesir

Bursa

Bolu

Düzce

Açıklama:

UYGARLIK
"Frig Krallığı, en güçlü olduğu MÖ sekizinci yüzyılın ikinci yarısında kral Midas yönetiminde, çok belirgin olmamakla birlikte Kızılırmak Nehri’nin doğusunda Çorum, Tokat ve Kırşehir; kuzeyde Samsun; güneyde Niğde ve Konya; güneybatıda Burdur ve Elmalı Ovası; batıda Eskişehir, Afyonkarahisar ve Kütahya; kuzeybatıda --------- yörelerine kadar olan alanı etkisi altına almıştı." cümlesinde boş bırakılan yeri Bandırma doğru olarak tamamlar.

Doğru Cevap: A

Soru 18

Friglerin siyasi ve kültürel olarak en etkili oldukları kesim aşağıdakilerden hangisidir?

Kızılırmak Nehri’nin batısında Gordion (Yassıhöyük), Polatlı yakınlarında Hacıtuğrul/ Yenidoğan höyüğü, Ankara, Pessinus (Ballıhisar) ve Dorylaion (Şarhöyük)

Kızılırmak’ın doğusunda eski Hitit başkenti Hattuşa (Boğazköy)

Çorum’un kuzeyinde Pazarlı, Yozgat yakınlarında Alişar ve Kerkenes

Kırşehir yakınlarında Kaman/ Kalehöyük

Eskişehir, Afyonkarahisar ve Kütahya illeri arasında Frigya Yaylası olarak tanımlanan bölgedeki Frig vadileri

Açıklama:

UYGARLIK
Friglerin siyasi ve kültürel olarak en etkili oldukları kesim, Yukarı Sakarya Vadisi’nde Eskişehir, Afyonkarahisar ve Kütahya illeri arasında Dağlık Frigya/Frigya Yaylası olarak tanımlanan bölgedeki Frig vadileridir. Diğer seçenekler de önemli Frig merkezleridir.

Doğru Cevap: E

Soru 19

Frig sanatında betimlenen ve “Matar” (Ana) olarak tanımlanan tanrıçaya Romalılar tarafından verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

Kubaba

Kybele

Magna Mater

Matar Areyastin

Matar kubileya

Açıklama:

UYGARLIK
Frig sanatında betimlenen ve “Matar” (Ana) olarak tanımlanan tanrıçaya Romalılar tarafından verilen ad, Büyük Ana anlamına gelen “Magna Mater”dir.
“Kubaba” Hitit-Luviler’in; “Kybele” Yunanlıların Tanrıçaya verdiği addır. “Matar Areyastin” veya “Matar kubileya” da Paleo - Frigçe yazıtlarda geçer.

Doğru Cevap: C

Soru 20

Friglerin ölü gömme geleneklerinden biri olan, ölülerin toprağa gömülmesi işlemine verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

İnhumasyon

Kremasyon

Tümülüs

Epifani

Nekropol

Açıklama:

UYGARLIK
Friglerin ölü gömme geleneklerinden biri olan, ölülerin toprağa gömülmesi işlemine verilen ad “İnhumasyon”dur. Latince humus: Toprak sözcüğünden gelir. Kremasyon; ölülerin yakılarak bir kap içerisinde küllerinin gömülmesi işlemine verilen isimdir. Tümülüs; kral ve soylu kişiler için yapılmış, çoğu kez altında ahşap ya da taştan bir mezar odası bulunan tepe şeklinde yığma toprak ya da ataş mezar anıtıdır. Epifani; Tanrının tezahür edişi anlamındadır. Nekropol (Nekropolis); Yunanca ölü anlamına gelen nekros ve kent anlamına gelen polis kelimelerinden türetilmiş bir kelimedir. Bir kentin dışında yer alan mezarlık alanıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 21

Frigler hangi bölgeye yerleşerek ilk siyasi yapılarını oluşturmuşlardır?

İzmir çevresi

Trakya

Gordion

Kapadokya

Elmalı Ovası

Açıklama:

Frigler MÖ 11. yüzyılda Polatlı yakınlarındaki Gordion bölgesine yerleşmiş ve başkent yapmışlardır.

Doğru Cevap: C

Soru 22

Gordion'daki Tümülüs MM hangi Frig kralına atfedilir?

Gordias

Midas

Kyaxares

Muratılı

Ardini

Açıklama:

Tümülüs MM, büyük olasılıkla efsanevi Kral Midas’a aittir.

Doğru Cevap: B

Soru 23

Friglerin dini yapıları genellikle nerededir?

Kent merkezleri içinde

Yeraltı mağaralarında

Açık alan, kaya tapınaklarında

Büyük saraylara bitişik

Su kenarında limanlara yakın

Açıklama:

Frigler, tapınma yerlerini doğayla iç içe, kayalara oyulmuş açık alanlara kurmuşlardır.
Açık alan, kaya tapınaklarında

Doğru Cevap: C

Soru 24

Friglerde tanrıça Kybele'nin temsil ettiği en belirgin kavram nedir?

Savaş gücü

Su ve deniz

Bereket ve doğa

Ay tanrıçası

Zaman ve kader

Açıklama:

Kybele, doğa ve bereketin tanrıçası olarak Frig inanç sisteminin merkezindedir.
Bereket ve doğa

Doğru Cevap: C

Soru 25

Friglerin çöküşünde aşağıdaki hangi olay temel etkendir?

Pers istilası

Assur saldırısı

Lidya ittifakı

Kimmer istilası

Büyük deprem

Açıklama:

Frigler, MÖ 7. yüzyılda Kimmer akınlarıyla yıkıma uğramıştır.
Kimmer istilası

Doğru Cevap: D

Soru 26

Frig yazıtlarında sıkça geçen “afto” sözcüğü neyi ifade eder?

Tapınak

Tanrı

İş

Mezar

Mülkiyet

Açıklama:

“Afto” kelimesi “mal” ya da “mülk” anlamına gelir ve yazıtlarda sıkça yer alır.
Mülkiyet

Doğru Cevap: E

Soru 27

Friglerde kralın gücü en çok neyle ilişkilendirilmiştir?

Tapınak yapımı

Tarım üretimi

Tanrısal meşruiyet

Askeri zafer

Halk meclisi

Açıklama:

Kralın otoritesi tanrılardan gelen bir meşruiyete dayandırılmıştır.
Tanrısal meşruiyet

Doğru Cevap: C

Soru 28

Frig efsanelerine göre Midas’ın dokunduğu her şeyin neye dönüştüğü anlatılır?

Ateşe

Buza

Taşa

Altına

Cama

Açıklama:

Efsaneye göre Midas’ın dokunduğu her şey altına dönüşür.

Doğru Cevap: D

Soru 29

Frig Krallığı, çöküşünden sonra hangi uygarlığın egemenliğine girmiştir?

Asur

Pers

Med

Urartu

Lidya

Açıklama:

Frigler yıkıldıktan sonra bölge Lidya egemenliğine geçmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 30

Frig alfabesi kaç harften oluşur?

Açıklama:

Frig alfabesi sağdan sola yazılan 19 harfli bir sistemdir.

Doğru Cevap: C

Ünite 7

Soru 1

Lidya’nın tarih öncesi devirlerinin aydınlatılmasına yönelik olarak başvurulan yazarlar aşağıdakilerin hangisinde birlikte ve sırasıyla verilmiştir?

Homeros - Herodotos

Homeros - Pythagoras

Herodotos - Empedokles

Pythagoras - Anaksagoras

Empedokles - Anaksagoras

Açıklama:

Lidya’nın tarih öncesi devirlerinin aydınlatılmasına yönelik olarak başvurulan yazarlar
Homeros ve Herodotos'tur. Bu nedenle doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Lidya Krallığı’nın başkenti Sardeis ve çevresinde yapılan arkeolojik kazı ve yüzey araştırmalarının sonuçlarına göre bölgedeki ilk iskânın geçmişi --------- (Neolitik Çağ’a) kadar geriye gitmektedir.
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

MÖ beşinci bin yıla

MÖ ikinci bin yıla

MÖ dördüncü bin yıla

MÖ altıncı bin yıla

MÖ sekizinci binyıla

Açıklama:

Lidya Krallığı’nın başkenti Sardeis ve çevresinde yapılan arkeolojik kazı ve yüzey araştırmalarının sonuçlarına göre bölgedeki ilk iskânın geçmişi MÖ sekizinci binyıla (Neolitik Çağ’a) kadar geriye gitmektedir. Bu nedenle doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 3

MÖ 1200 yıllarından sonra Anadolu ve Doğu Akdeniz çevresinde kentlerin büyük oranda terk edildiği, merkezi güçlerin zayıfladığı/ yıkıldığı döneme aşağıdakilerden hangisi denilmektedir?

Felaket Çağı

Karanlık Çağ

Göç Çağı

Yıkılış Çağı

Trajedi Çağı

Açıklama:

MÖ 1200 yıllarından sonra Anadolu ve Doğu Akdeniz çevresinde kentlerin büyük oranda terk edildiği, merkezi güçlerin zayıfladığı/ yıkıldığı döneme Karanlık Çağ denilmektedir. Bu nedenle doğru cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 4

Lidyalıların Thrak kabilesi içinde güç mücadelesine girdikleri ve MÖ sekizinci yüzyılda güç mücadelesini kazandıkları topluluk aşağıdakilerden hangisidir?

İonialılar

Karialılar

Maionlular

Aiolisliler

Frigler

Açıklama:

Karanlık Çağ sonlarına kadar bölgede daha etkili olan Thrak kabilesi Maionlar tarafından gölgelenmiştir. Fakat MÖ sekizinci yüzyılda Lidler (Lidyalılar) Maionlardan daha güçlüydüler ve Maionlar Lidlerin giderek artan gücüne boyun eğmek zorunda kalır. Maionların yaşadığı topraklar Hellenistik ve Roma döneminde adlarıyla (Maionia) yaşamaya devam eder. Bu nedenle doğru cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi Lidya krallarından biri değildir?

Gyges

Sadyattes

Alyattes

Kodros

Kroisos

Açıklama:

Gyges, Sadyattes, Alyattes, Kroisos, Lidya krallarıdır. Acak Kodros Atina kralıdır. Bu nedenle doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 6

MÖ 585 yılında Lidyalılar ile Medlerin savaşını sonlandıran olay aşağıdakilerden hangisidir?

Güneş tutulması

Salgın

Medlerin uğradığı ağır yenilgi

Orduların yenişememesi

Lidyalıların askerî kayıpları

Açıklama:

Kızılırmak yakınlarında Medlerle yapılan savaş sırasında meydana gelen güneş tutulması, her iki kral tarafından tanrının savaş istememesinin bir işareti olarak yorumlanmıştır. Bu olay üzerine MÖ 585 yılında yapılan barış, evliliklerle kurulan akrabalık temelinde güçlendirilmiştir. Bu nedenle doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Lidya, aşağıdaki kralların hangisinin döneminde siyasal gücünün zirvesine ulaşmıştır?

Gyges

Kroisos

Sadyattes

Alyattes

Ardys

Açıklama:

Lidya Krallığı, zenginliğiyle ün salmış olan Kroisos’un hükümdarlığı döneminde siyasal gücünün zirvesine ulaşmıştır. Bu nedenle doğru cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 8

Lidyalıların sosyo-politik ve ekonomik yapısı ile ilgili aşağıda söylenenlerden hangisi yanlıştır?

Lidya Krallığı’nın yönetim biçimi, monarşidir.

Lidya krallarının paralı askerlerden oluşan daimi-profesyonel bir askeri birliğe sahip bulunur.

Lidya ülkesi maden bakımından da zengindir.

Lidya Krallığı’nda bir kentleşme özelliği baskındır.

Lidya’da okuryazarlık yaygın değildir.

Açıklama:

Lidya Krallığı’nda bir kentleşmeden söz edilemez. Başkent Sardeis dışındaki Lidyalıların ekseriyeti köylerde yaşayan kırsal yaşam sakinleriydiler. Bu nedenle doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 9

Aşağıda Lidyalılarla ilgili söylenenlerden hangisi yanlıştır?

Lidyalılarda el sanatı gelişmiş durumdadır.

Lidyalıların günlük yaşamında müzik önemli bir yer tutmaktadır.

Lidyalıların anıtsal ölçüde heykel sanatı ilerlemiştir.

Lidyalıların kimya bilgileri gelişmiştir.

Lidyalıların matematik ve geometri bilgilerinin olduğuna dair işaretler mevcuttur.

Açıklama:

Lidya sanatında anıtsal ölçüde heykel sanatı mevcut değildir. Bu nedenle doğru cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 10

Lidyalılar, en azından MÖ altıncı yüzyıldan itibaren Eski Yunan dininin etkisi altına girmişti. Fakat dinsel etkileşim tek taraflı olmadı. Zira Yunan tanrısı----, Lidya kökenli bir tanrıydı.
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

Kybebe

Kandaules

Herodotos

Artimu

Bakkhos

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 11

Lidya ile ilgili ilk ve bize en fazla bilgi veren tarihçi hangisidir?

Herodotos

Thukidides

Ksenophon

Strabon

Plutarkhos

Açıklama:

Lidya’nın tarihi dönemleriyle ilgili olan yazılı kaynakların başında eski Yunan diliyle yazılmış olan antik edebi eser yazarları gelmektedir. Bunlardan ilki ve bize n fazla bilgi vereni MÖ beşinci yüzyılda yaşamış olan Bodrumlu (eski adı Halikarnassos) tarihçi Herodotos’un Histories adlı eseridir.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Lidyalıların konuştukları dil hangi dil ailesindendir?

Ural-Altay

Hint-Avrupa

Sami-Hami

Çin-Tibet

Bantu

Açıklama:

Lidyalıların konuştukları dilin Hint-Avrupa dil ailesinden olduğu bilinmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 13

Hangisi Lidyalılardan bize ulaşan heykel ve heykelciklerinin ham maddesi değildir?

altın

gümüş

ahşap

fildişi

mermer

Açıklama:

Lidya sanatında anıtsal ölçüde heykel sanatı da mevcut değildir. Bize ulaşan heykel ve heykelciklerin ham maddesi genellikle altın, gümüş, fildişi ve mermerdir.

Doğru Cevap: C

Soru 14

Mısır firavunları Merneptah (ya da Merentah: MÖ 1213-1203) ile III. Ramses’in (MÖ 1183-1152) hükümdarlıkları dönemine ait yazıtlarda, Balkan kökenli büyük ve zincirleme göç hareketinin Mısır’a saldıran uzantılarından …………………………….. olarak söz edildi.
Boş bırakılan yere hangisi gelmelidir?

Kuzeyli Halklar

Batılı Halklar

Dağ Halkları

Deniz Halkları

Göçebe Halklar

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 15

“Ege Göçlerinin ardından Anadolu’da ve Yunanistan da dâhil hemen hemen tüm orta ve doğu Akdeniz ile Önasya’da iki yüz ile dört yüz yıl arasında değişen bir zaman dilimi içinde Karanlık Çağ yaşandı.”
Metindeki “Karanlık Çağ” ile hangisi kastedilmektedir?

Bölge kısa süreli buzul çağına girmiştir.

Pers işgâli yaşanmıştır.

Mısır işgâli yaşanmıştır.

Bölgede iç savaş yaşanmıştır.

Bu dönemi aydınlatacak yazılı ve arkeolojik kaynakların yetersizdir.

Açıklama:

Karanlık Çağ
MÖ 1200 yıllarından sonra Anadolu ve Doğu Akdeniz çevresinde kentlerin büyük oranda terk edildiği, merkezi güçlerin zayıfladığı/ yıkıldığı görülür. Bu dönemde Anadolu’da yazı, anıtsal heykel ve kabartma yapımı kesintiye uğramıştır. Halk büyük oranda kırsal alanlarda tarım ve hayvancılık yaparak yaşamaya devam etmiştir. Karanlık Çağ denmesinin nedeni bu süreci aydınlatacak yazılı ve arkeolojik kaynakların yetersizliğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Etrüsklerle ilgili olarak hangisi söylenemez?

Eski Yunanlılar bu halkı Tyrrhenler/ Tyrsenler olarak adlandırmışlardır.

Latinler (Romalılar) bu halkı Etrüskler olarak adlandırmışlardır.

Bu halk Lidya’dan ayrılıp İtalya’ya gitmişlerdir.

Etrüskler MÖ ikinci bin yıl Batı Anadolu halklarından olabilirler.

Lidyalılar ile Etrüskler aynı dili konuşan akraba kavimlerdir.

Açıklama:

Eski Yunanlıların Tyrrhenler/ Tyrsenler, Latinlerin (Romalıların) Etrüskler adıyla tanıdıkları bu halkın Lidya’dan ayrılıp İtalya’ya gidişi, günümüzden yaklaşık 2500 yıl önce yaşamış olan Bodrumlu (Halikarnassos) tarihçi Herodotos tarafından anlatıldı. Lidya-Etrüsk ilişkisiyle ilgili olarak Herodotos’un satırlarına yansıyan efsanevi nitelikli bu bilgiler, Mısır firavunlarının kahramanlık yazıtlarında sözü edilen Turşalar (Tyrrhen/Tyrsen/Etrüsk) ile ilgili gerçeğin sözlü gelenekte muhafaza edilebilmiş olan izleri olabilir. Eğer öyleyse İtalya’ya gidip yerleşen Etrüskler, MÖ ikinci binyıl Batı Anadolu halklarından olabilirler, ancak Lidyalılarla akraba değildiler. Zira Lidyalıların dilleri Hind-Avrupa dil ailesinden, Etrüsklerin dilleri ise bu aileden değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 17

Ünlü tarih yazarı Herodotos’a göre Lidya’da hüküm süren üç hanedan biri hangisidir?

Mermnadlar

Merneptahlar

Maionlar

Maionialar

Tabaloslar

Açıklama:

Ünlü tarih yazarı Herodotos’a göre Lidya’da üç hanedan hüküm sürdü. Bunlardan ilki Atyadlar, İkincisi Heraklidler (ya da Tylonidler), üçüncüsü ve sonuncusu Mermnadlardı.

Doğru Cevap: A

Soru 18

Lidya Krallığı, zenginliğiyle ün salmış olan hangi kralın hükümdarlığı döneminde siyasal gücünün zirvesine ulaşmıştır?

Alyattes

Aryenis

Astyages

Kyaksares

Kroisos

Açıklama:

Lidya Krallığı, zenginliğiyle ün salmış olan Kroisos’un hükümdarlığı döneminde siyasal gücünün zirvesine ulaştı.

Doğru Cevap: E

Soru 19

Lidya kültürüyle ilgili olarak hangisi söylenemez?

Lidyalılardan günümüze ulaşan yazılı belgeleri okuma ve anlamaya yönelik çalışmalar on dokuzuncu yüzyıl sonlarına doğru başladı

Yunanca-Lidce ve Aramca-Lidce olarak yazılmış çift dilli yazıtların varlığı bu dilin okunup anlaşılmasını sağladı.

Taşa ve seramiklere (grafiti) kazınmış olarak günümüze kadar korunarak gelmiş bulunan bu yazıtların çoğu başkent Sardeis’te bulunmuştur.

MÖ birinci yüzyıla kadar konuşulmaya devam eden bu dilde yazılmış edebi bir eser yoktur. Bu nedenle biz onların tarihlerini doğrudan doğruya onların dilinden değil en yakın komşuları olan Yunanlı tarihçilerden öğreniyoruz.

Lidce yazılı belgelerin en erken tarihli olanları MÖ onuncu yüzyıla aittir.

Açıklama:

Lidyalılardan günümüze ulaşan yazılı belgeleri okuma ve anlamaya yönelik çalışmalar on dokuzuncu yüzyıl sonlarına doğru başladı. Yunanca-Lidce ve Aramca-Lidce olarak yazılmış çift dilli yazıtların varlığı bu dilin okunup anlaşılmasını sağladı. Taşa ve seramiklere (grafiti) kazınmış olarak günümüze kadar korunarak gelmiş bulunan bu yazıtların çoğu başkent Sardeis’te bulunmuştur. /…/ Lidce yazılı belgelerin en erken tarihli olanları MÖ yedinci yüzyıla aittir. /…/ MÖ birinci yüzyıla kadar konuşulmaya devam eden bu dilde yazılmış edebi bir eser yoktur. Bu nedenle biz onların tarihlerini doğrudan doğruya onların dilinden değil en yakın komşuları olan Yunanlı tarihçilerden öğreniyoruz.

Doğru Cevap: E

Soru 20

Lidyalıların din anlayışıyla ilgili olarak hangisi söylenemez?

Frigler gibi Lidyalılar da tanrılardan daha çok tanrıçalara itibar ediyorlardı.

Lidyalılar geleceğin tanrılar tarafından kendilerine bir takım işaretlerle haber verileceğine inanıyorlardı.

Lidyalılar, en azından MÖ altıncı yüzyıldan itibaren Eski Yunan dininin etkisi altına girmişti.

Lidyalılar öbür dünyanın varlığına inanmıyor ve ölülerini toprağa gömmek yerine yakıyorlardı.

Yunan tanrısı Bakkhos, Lidya kökenli bir tanrıydı.

Açıklama:

Lidyalıların dini çok tanrılıydı. Frigler gibi Lidyalılar da tanrılardan daha çok tanrıçalara itibar ediyorlardı. /…/ Lidyalılar geleceğin tanrılar tarafından kendilerine bir takım işaretlerle haber verileceğine inanıyorlardı. /…/ Anlaşılacağı üzere Lidyalılar, en azından MÖ altıncı yüzyıldan itibaren Eski Yunan dininin etkisi altına girmişti. Fakat dinsel etkileşim tek taraflı olmadı. Zira Yunan tanrısı Bakkhos, Lidya kökenli bir tanrıydı. Lidyalılar öbür dünyanın varlığına inanıyorlar ve ölülerini yakmadan toprağa gömüyorlardı.

Doğru Cevap: D

Soru 21

Medlerin Anadolu’ya ilerlemesinden sonra Türkiye topraklarının Trakya hariç batı yarısının en
güçlü kralı kimdir?

Alyattes

Sadyattes

Kyaksares

Aşurbanipal

Kroisos

Açıklama:

Medlerin Anadolu’ya ilerlemesinden sonra Türkiye topraklarının Trakya hariç batı yarısının en güçlü kralı olan Alyattes ile Doğu’nun hâkimi Med kralı Kyaksares tam beş yıl savaştılar. Fakat taraflar birbirlerine karşı bir üstünlük kuramadılar.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Lidya uygarlığı ile ilgili düşünüldüğünde “Kuvava” terimi aşağıdakilerden hangisini ifade etmektedir?

Lidya tanrıçası

Lidya tanrısı

Lidya kralı

Lidya sikkesi

Lidya kenti

Açıklama:

Lidyalıların dini çok tanrılıydı. Frigler gibi Lidyalılar da tanrılardan daha çok tanrıçalara itibar ediyorlardı. Bu tanrıçalardan birisi Herodotos ve diğer antik Yunan yazarlarının Kybele dediği Ana Tanrıça Kybebe ya da Kuvava idi. Lidyalılar arasında saygın bir yere sahip olan diğer tanrıça, onların Artimu dediği tanrıça Artemis’ti.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi Lidyalıların uzmanı ya da üretmiş olduğu eserlerden biri değildir?

Tümülüs

Ziggurat

Altın takılar

Seramik

Dokuma

Açıklama:

Etkileyici büyüklükteki tümülüslerin (mezar anıtlarının) inşasında ileri düzeyde bir mimarlık ve mühendislik hüneri olmasa da el sanatı çok daha gelişmiş durumdaydı. Altından yapılma düğmeler, rozetler ve takılar üreten Lidyalı zanaatkârlar, hünerlerini seramik ve dokumada da sergilediler. Daha önce söz etmiş olduğumuz gibi bu tür el sanatı ürünlerinin bazıları uluslararası üne sahipti. Kimya bilgileri Paktalos nehrindeki elektronu altın ve gümüşe ayrıştırmayı başaracak, civa ve arsenik madenleri ile safranı ihtiyaç duydukları malzemeleri üretmek için kullanacak kadar gelişmişti. Lidyalıların günlük yaşamında da müzik önemli bir yer almakta hatta onlar müzik yarışmaları düzenlemekteydiler.

Doğru Cevap: B

Soru 24

Frigya Krallığı’nı büyük bir bozguna uğratan Kimmerlerin saldırılarının yarattığı tehdit nedeniyle Assur ve Mısır ile politik ve askeri ilişki kurmak zorunda kalan Lidya kralı aşağıdakilerden hangisidir?

Ardys

Sadyattes

Gyges

Alyattes

Kroisos

Açıklama:

Frigya Krallığı’nı büyük bir bozguna uğratan Kimmerlerin saldırıları Gyges’i Anadolu dışındaki krallarla siyasal ilişkiler kurmaya zorladı. Bu krallıklardan birisi Assur, diğeri Mısır’dı. Assur başkenti Ninive’de bulunan ve bugün Londra’daki British Müzesi’nde muhafaza edilmekte olan Assurca yazılı belgeye göre Gyges (MÖ 680-644), MÖ 664 yılında kendisini hiç tanımayan Assur kralı Aşurbanipal’e elçilerini gönderip Assur hâkimiyetini tanıdığını bildirdi ve onunla ittifak yapmaya çalıştı. Fakat Assur kralının askeri desteğini alamadı. Zira MÖ 662 ve MÖ 657 yıllarında Kimmerlere karşı yapmış olduğu savaşlarda Assur’un askeri desteği söz konusu olmadı. Gyges’in Mısır ile ilişkisi ise iki Kimmer savaşı arasındaki bir tarihte, Mısır’ın firavunu I. Psammetikhos’un tahta oturmasından hemen sonra patlak veren bir isyanı bastırabilmesine yardım etmek için askeri destek vermesiyle başladı. Gyges, Assur’un düşmanı olan Mısır’a Lidyalı, Karyalı ve İyonyalı ücretli askerlerinden oluşan bir ordu gönderdi.

Doğru Cevap: C

Soru 25

Lidya kralı Gyges’in Batı Anadolu’daki kent devletleri arasında hiçbir zaman kontrolünü ele geçiremediği merkez aşağıdakilerden hangisi olmuştur?

Hattusa

Gordion

Tuspa

Magnesia ad Meandrum

Pompeii

Açıklama:

Gyges, MÖ 662 ve MÖ 657 yıllarında Kimmerlerle savaşarak onların ülkesini istila etmesine engel oldu. Hatta Assur kralına göndermiş olduğu armağanlar arasında Kimmer askerlerinin de bulunmasından anlaşıldığı kadarıyla Kimmerleri savaşta yenmeyi başarmıştı. Fakat Kimmerler istila ettikleri bölgeleri terk etmediler ve tehdit olarak var olmaya devam ettiler. Bu arada Geyges Batı Anadolu kıyı kentleri olan Miletos (Milet), Kolophon (Değirmendere), Magnesia ad Maiandrum (Ortaklar) ve Smyrna (İzmir) gibi bazı kentlere seferler yaptı. Fakat bu kentlerin hiçbirisini ele geçiremedi.

Doğru Cevap: D

Soru 26

Lidyalıların ilk kez darp ettikleri, altın ve gümüş karışımı sikkeye verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?

Alabastron

Megaron

Koinion

Artemision

Elektron

Açıklama:

Lidyalıların uygarlığa en büyük katkısı sikke darbını gerçekleştirmeleriydi. İlk Lidya sikkeleri elektrondan (altın ve gümüş karışımı) yapılmıştı ve bakla biçimindeydi. Sikkelerin üzerinde, Lidya Krallığı’nın arması olan aslan figürü bulunmaktaydı. İlk sikkelerin elektrondan darp edilmiş olmasının nedeni, Sart Çayı’nın kumlarından ayrıştırdıkları altının doğal olarak gümüşle karışık bir halde bulunmasıydı. Lidyalılar daha sonra, elektronu ayrıştıran bir teknolojiyi keşfettiler ve böylece hem altından ve hem de gümüşten sikkeler darp ettiler.

Doğru Cevap: E

Soru 27

Karun gibi zengin” ifadesiyle dilimize de geçmiş ve çok varlıklı olan insanları anlatmak için kullanılan deyişte geçen “Karun”, aşağıdaki Lidya krallarından hangisine karşılık gelmektedir?

Kroisos

Gyges

Alyattes

Kyros

Kandaules

Açıklama:

Alyattes’in ardılı olan Kroisos, yaşadığı zamanda özellikle zenginliğiyle çok ünlüydü. Onun yaşarken sahip olduğu bu ününün izi, günümüzde “Karun kadar zengin” tabiriyle korunmaya devam etmektedir. Zira “Karun”un kim olduğunu bilerek ya da bilmeden bu tabiri kullanan herkes, günümüzden takriben 2560 yıl önce yaşamı sona ermiş bulunan Lidya kralı Kroisos’a atıfta bulunmakta veya onu anmaktadır. MÖ birinci yüzyılda yaşamış olan Romalı devlet adamı ve hitabet ustası Cicero’dan beri tarihin babası olarak tanınan Herodotos da Kroisos’un zenginliğini vurgulayan hikâyeler anlatmaktan kendini alamamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 28

“Lidya Krallığı’nın yönetim biçimi, Anadolu’nun diğer Demir Çağı krallıkları gibi ……………….idi.”
Yukarıdaki cümleyi doğru olarak tamamlayan sözcük aşağıdakilerden hangisidir?

Demokrasi

Monarşi

Cumhuriyet

Oligarşi

Doğrudan demokrasi

Açıklama:

Lidya Krallığı’nın yönetim biçimi, Anadolu’nun diğer Demir Çağı krallıkları gibi monarşiydi. Devlet, iktidarının meşruiyetini babasından alan krallar tarafından yönetiliyordu. Kral, devletin hem mülki, hem askeri, hem adli hem de dini lideriydi. Kraliyet sarayı, günümüzdeki Sart adlı yerleşmede bulunan başkent Sardeis’te idi.

Doğru Cevap: B

Soru 29

I. Tarımsal Ürün II. Altın, gümüş vb. madenler
III. Zeytinyağı IV. Deniz ürünleri
Yukarıdakilerden hangileri Lidyalıların ekonomik zenginliklerinin temel nedenleri arasında gösterilebilir?

I, II, III ve IV

I, II ve IV

I, II ve III

II, III ve IV

I ve II

Açıklama:

Lidyalıların ekonomik refah düzeyi, tarımsal ürünlerin, altın, gümüş ve bakır gibi madenlerin, hayvancılığın, zeytin yağı, şarap, seramik, tekstil, kozmetik, sentetik boya ve ilaç üretimi ve ticareti sayesinde MÖ yedinci yüzyıldan itibaren giderek artmış, Kroisos’un iktidarı döneminde zirveye ulaşmıştı.

Doğru Cevap: C

Soru 30

MÖ. VI. yüzyıldan itibaren Lidyalıların dinsel anlamda karşılıklı etkileşim içerisinde olduğu uygarlık aşağıdakilerden hangisidir?

Urartu

Frig

Hitit

Yunan

Roma

Açıklama:

Lidyalılar, en azından MÖ altıncı yüzyıldan itibaren Eski Yunan dininin etkisi altına girmişti. Fakat dinsel etkileşim tek taraflı olmadı. Zira Yunan tanrısı Bakkhos, Lidya kökenli bir tanrıydı. Lidyalı rahiplerin hadım olmaları, dini törenlerini çılgınca kutlamaları, bu sırada teflerini, zillerini, kırbaçlarını ve uzun saçlarının buklelerini Ana Tanrıça’ya ithaf etmeleri Bakkhos ile ilişkilidir.

Doğru Cevap: D

Soru 31

Lidya uygarlığıyla ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğrudur?

Batı Anadolu’da kurulmuş krallığın başkenti Gordion (Yassıhöyük) kentidir.

Krallığın yönetim biçimi demokratik oligarşidir.

Ege Göçleri sonrasında politik anlamda ortadan kalkmışlardır.

Assurlular ile birlikte Urartu ve Geç Hitit Devletlerine karşı mücadele etmişlerdir.

Lidya Krallığı’nda bir kentleşmeden söz edilemez.

Açıklama:

Lidya Krallığı’nda bir kentleşmeden söz edilemez. Başkent Sardeis dışındaki Lidyalıların ekseriyeti köylerde yaşayan kırsal yaşam sakinleriydiler. Irmakların suladığı verimli topraklarda tahıl, incir, üzüm, zeytin, soğan, elma, kestane, ceviz ve safran yetiştirdiler.

Doğru Cevap: E

Ünite 8

Soru 1

I. Yunan kaynaklarında Skythioi,
II. Pers kaynaklarında Sakalar,
III. Assur kaynaklarında Aşguzailer,
IV. Urartu kaynaklarında İşkigulu olarak geçerler,
V. Yurtları, batıda Volga Nehri’nden doğuda Çin’e kadar uzanır,
Yukarıda sıralanan bilgiler hangi topluma aittir?

Kimmerler

Hititler

İskitler

Urartu

Assur

Açıklama:

İskitler ise; Yunan kaynaklarında Skythioi; Pers kaynaklarında Sakalar; Assur kaynaklarında Aşguzailer ve Urartu kaynaklarında ise İşkigulu olarak geçmektedir. İskitlerin ülkesi ise batıda Volga Nehri’nden doğuda Çin’e kadar uzanan büyük bir alanı içermekteydi.

Doğru Cevap: C

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi çok tanrılı inanç sistemine sahip İskitlerin tanrı/tanrıçalarından birisi değildir?

Ocak tanrıçası Tabiti

Güneş tanrısı Helios

Toprak tanrıçası Abi,

Savaş tanrısı Ares

Gökyüzü tanrısı Papaios

Açıklama:

İskitler, ocak tanrıçası Tabiti’ye; savaş tanrısı Ares’e; gökyüzünün tanrısı Papaios’a; toprak tanrıçası Abi’ye; Işık tanrısı Oitosyros’a; güzellik ve aşk tanrıçası Argimpasa’ya ve denizlerin tanrısı Thagimasadas’a tapmıştırlar.

Doğru Cevap: B

Soru 3

İskit krallarının mezarlarının bulunduğu bölgenin adı nedir?

Kurgan

Tümülüs

Solocha

Tschertomlyk

Gerrhos

Açıklama:

İskitler, ölen kralları için Gerrhos adını verdikleri bir bölgede nekropol alanı oluşturmuşlar ve kralı defnetmeden önce bir takım dinsel törenler düzenlemişlerdir.

Doğru Cevap: E

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi İskit Kurganlarından birisine örnek teşkil etmez?

Gümüşhacıköy

Pazırık

Solocha

Tolstaja Mogila

Tschertomlyk

Açıklama:

İskit krali mezarlık bölgesi olan Gerrhos, bugünkü Kiev’in güneyinde, Saporoschje adındaki modern yerleşimin yakınlarındadır. Bu bölgedeki iyi araştırılmış kral kurganlarının adları; Solocha, Tschertomlyk ve Tolstaja Mogila olarak bilinmektedir.
Üzerinde durulması gereken gereken diğer bir kurgan Altay dağlarında Ukok vadisinde yer alan Pazırık vadisindeki dünyaca ünlü Pazırık kurganıdır.
Anadolu’daki kurganlara Amasya Gümüşhacıköy’deki Kimmer kurganı.

Doğru Cevap: A

Soru 5

Kırım’ın kuzeybatısındaki Olbia’nın iç kısımlarında oturan ve ağırlıklı olarak tahıl üreten tarımcı toplumların İskitler olduğunu belirten antik yazar kimdir?

Homeros

Herodotos

Strabon

Livius

Arnabius

Açıklama:

Herodotos, Kırım’ın kuzeybatısındaki Olbia’nın iç kısımlarında oturan insanların ağırlıklı olarak tahıl üreten tarımcı İskitler olduğunu belirtmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 6

Kimmerler ve Urartular arasında şimdiye değin bilinen ilk sıcak temas hangi Urartu Kralı döneminde kaç yılında gerçekleşmiştir?

Gyges - MÖ 680

II. Rusa - MÖ 685

II. Argişti - MÖ 707

III. Tiglat-pileser - MÖ 744

Esarhaddon - MÖ 669

Açıklama:

Kimmerler ve Urartular arasında şimdiye değin bilinen ilk sıcak temas Urartu
Kralı II. Argişti (MÖ 714-685) zamanında MÖ 707 senesinde olmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 7

Kimmerlerin Anadolu’ya girişlerinden ilk etkilenen toplum hangisidir?

Urartular

Hititler

Lidyalılar

Likyalılar

Frigler

Açıklama:

Kimmerlerin Anadolu’ya girişlerinden ilk etkilenenler, başkentleri Van Gölü civarında bulunan Urartular olmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 8

I. Toplumunda hayatta kalabilmenin en önemli yollarından biri, iyi dövüşmek ve savaşmaktır.
II. Savaşlardan sonra ganimet kazanma onlar için önemliydi.
III. Hem erkekler hem de genç kızlar savaşçı bir biçimde yetiştiriliyorlardı.
IV. Erkekler özellikle okçuluk ve ata binme konularında kendilerini yetiştirmektedirler.
V. Toplumun kadınları da ata binmesini, ok ve mızrak atmasını biliyorlardı.
VI. Toplumun kızları en az üç adet düşman öldürmedikçe bir erkekle evlenemiyorlardı.
VII. Kazanılan bir zaferden sonra ganimetten pay alabilmeleri için öldürdükleri düşmanlarının kafasını kesip krala götürmeleri gerekliydi.
Yukarıda sıralanan özellikler hangi topluma aittir?

Frigler

İskitler

Urartular

Lidyalılar

Persler

Açıklama:

İskit toplumunda hayatta kalabilmenin en önemli yollarından biri, iyi dövüşmek ve savaşmaktır. Savaşlardan sonra ganimet kazanma da onlar için önemliydi. Bunun için hem erkekler hem de genç kızlar savaşçı bir biçimde yetiştiriliyorlardı. Erkekler zamanlarının büyük bir bölümünü at üzerinde, avcılık ve dövüş sporlarında geçirirlerdi. Onlar küçüklüklerinden itibaren özellikle okçuluk ve ata binme konularında kendilerini yetiştirmektedirler. Erkekler kadar olmasa da İskit kızları ve kadınları da ata binmesini, ok ve mızrak atmasını biliyorlardı. Ayrıca İskit kanunlarına göre, İskit kızları, üç adet düşman öldürmedikçe bir erkekle evlenemiyorlardı. İskitlerin savaşçı özelliklerini gösteren diğer bir durum da, onların kazanılan bir zaferden sonra ganimetten pay alabilmeleri için öldürdükleri düşmanlarının kafasını kesip krala götürmeleriydi.

Doğru Cevap: B

Soru 9

Yukarı şehir anlamına gelen, etrafındaki yerleşim birimine hâkim olan ve üzerinde, kentlerin en önemli dini, idari ve mali binalarının yer aldığı tepeye ne ad verilmektedir?

Macellum

Forum

Agora

Akropolis

Nekropol

Açıklama:

Akropolis: Yukarı şehir manasına gelmektedir. Bu kelimeyle etrafındaki yerleşim birimine hâkim olan ve üzerinde, kentlerin en önemli dini, idari ve mali binalarının yer aldığı tepe anlatılmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 10

İskitlerin hayat tarzını, antik yazar Hippokrates aracılığıyla belirleyebiliyoruz. Aşağıdakilerden hangisi Hippokrates'in İskitler ile ilgili olarak verdiği bilgilerden birisi değildir?

Sulak ve çayırları bol olan yüksek düzlüklerde evleri olmadan büyük ölçüde hayvancılığa dayalı bir şekilde yaşamışlardır.

Bulundukları düzlüklerde at, sığır ve koyun yetiştirmişlerdir.

İskitler, sıklıkla pişirilmiş et, kısrak sütünden yapılmış peynir ve sütle beslenmişlerdir.

İskitler, bir yerden diğer bir yere göç ederlerken çocuklar arabaların içerisinde yer alırken, erkekler ve kadınlar at üzerinde ilerlemişlerdir.

İskitlerin bir yerden diğer bir yere konup göçmelerindeki en büyük nedenlerden bir tanesi bulundukları alanda hayvanlar için yeteri derecede ot ve su kalmamasıdır.

Açıklama:

İskitlerin hayat tarzını, antik yazar Hippokrates aracılığıyla belirleyebiliyoruz. Onun verdiği bilgilere göre (Hippokrates, 18) İskitler, aşağıdaki gibi bir hayat tarzına sahip olmuşlardır: Onlar, sulak ve çayırları bol olan yüksek düzlüklerde evleri olmadan büyük ölçüde hayvancılığa dayalı bir şekilde yaşamışlardır.
Bulundukları düzlüklerde at, sığır ve koyun yetiştirmişlerdir. İskitler, sıklıkla pişirilmiş et, kısrak sütünden yapılmış peynir ve sütle beslenmişlerdir.
İskitler, ev yerine arazi üzerinde konut olarak tasarladıkları arabaların içinde yaşamışlardır. İklim şartlarından korunabilmek için arabalarının üzerlerini yağmur, kar ve rüzgâra dayanıklı keçeyle kaplamışlardır. İskitlerin bir yerden diğer bir yere konup göçmelerindeki en büyük nedenlerden bir tanesi bulundukları alanda hayvanlar için yeteri derecede ot ve su kalmamasıdır. Onlar bir yerden diğer bir yere göç ederlerken arabaların boyunduruğuna öküzleri bağlamışlar; kadınlar ve çocuklar arabaların içerisinde yer alırken, erkekler at üzerinde ilerlemişlerdir.

Doğru Cevap: D

Soru 11

Kimmerler ve İskitler hakkında kısıtlı bilgeye sahip olunmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Kimmerler ve İskitler aslında gerçekte yaşamamış mitolojik halk toplulukları oldukları içindir.

Step halkı olduklarından tek başlarına yaşamış ve içine kapanık bir halk oldukları içindir.

Konuştukları dil hakkında yeterli bilgiye sahip olunmaması ve yazılı kaynaklarının bulunmaması nedeniyle bilgi sahibi olunamamıştır.

Kimmerler ve iskitler aslında aynı halk topluluğudur. Farklı kültürlerde farklı isimlerle adlandırıldıkları için tarihçelerini anlamak mümkün olmamaktadır.

Kimmerler ve İskitler aslında bir kavim değildir. Bunlar Orta Asya'dan gelen göçmen gruplardır. Aslında başka kültürlere ait oldukları için bir ulus oluşturamamışlardır.

Açıklama:

Kimmerler, Antikçağ’ın Yunan kaynaklarında Kimmerioi; Assur kaynaklarında Gimirrai; Tevratta Gomer olarak anılmışlardır. İskitler ise; Yunan kaynaklarında Skythioi; Pers kaynaklarında Sakalar; Assur kaynaklarında Aşguzailer ve Urartu kaynaklarında ise İşkigulu olarak geçmektedir. Gerek Kimmerler gerekse İskitlerin kökenleri hakkında çok uzun zamandan beri bilim dünyasında farklı görüşler ortaya atılmaktadır. Görüş farklılıklarının nedeni, Kimmer ve İskitlerin kendi yazılı kaynaklarının olmaması ve bizim onların konuştukları dil hakkında yeteri kadar bilgi sahibi olamamamızdan ileri gelmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 12

Kimmerler ve İskitlerin hangi halk kökenli olduğu Eski Çağ Bilimcileri tarafından öne sürülmektedir?

Türkler

İranlılar

Moğollar

Çinliler

Luviler

Açıklama:

Taner Tarhan isimli Türk tarihçisi, Kimmerler ve İskitlerin Türk kökenli topluluklar olduğunu belirtmektedir. Aynı şekilde İlhami Durmuş adındaki diğer bir tarihçi, İskitlerin Eskiçağ’ın Türk halklarından birisi olduğunu belirtmektedir. Kimmer ve İskitlerin Türk kökenli olması şeklindeki görüşün hareket noktası bu toplulukların sahip oldukları inançları ve hayat tarzlarının Orta Asya Türk toplulukları ile yakın benzerlikler göstermesidir. Perslerin başkenti Sus’ta ele geçen bazı çivi yazılı metinlerde karşılaşılan İskitçe kelimelerin Türk lehçelerinde konuşulan kelimelerle büyük benzerlikler göstermesi durumu da diğer önemli bir dayanak noktasıdır. Aynı şekilde İskitlerdeki Tabiti (tapmak); Papaios (baba), Api (Ebe) gibi bazı tanrı adların da Türkçe kelimelerle benzeşmesi onların dillerinin Ural Altay dil ailesine ait olduğunu düşündürmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Assurlular'ın Kimmerler'e karşı dirençli bir tutum izlemesinden sonra Kimmerler Anadolu'da batıya doğru ilerleyerek aşağıdaki devletlerden hangisine saldırmışlardır?

Urartular

Hititler

Persler

Medler

Frigler

Açıklama:

Assurluların Kimmerlere karşı dirençli bir tutum izlemesinden sonra Kimmerler batıya doğru ilerleyerek Frig Devleti’nin başkenti Gordion’u yağmalamışlardır. İstila sonrasında Frig kralı Midas intihar etmiş, Frig Devleti ağır darbe almıştır. İstila öylesine şiddetli olmuştur ki, Gordion halkı günlük hayatta kullandıkları eşyalarını kurtaramadan kentten ayrılmışlardır.

Doğru Cevap: E

Soru 14

MÖ 7. yüzyılın sonunda İskitler hangi devletin yıkılmasına neden olmuşlardır?

Hititler

Urartular

Lidyalılar

Babiller

Akadlar

Açıklama:

İskitler, Mannai ülkesindeki yerleşme sürecini tamamlarken, onlarla antlaşma imzalamış olan Urartu Kralı II. Rusa ileride olabilecek İskit saldırılarından da çekinmiştir. Bu nedenle İskitlerin sınırına yakın yerlerde örneğin Bastam, Danalu, Kaleoğlu, Kalesiyah, Kızkalesi ve Sangar gibi yerlerde hummalı bir şekilde askeri karakollar inşa ettirmiştir. II. Rusa’nın İskitlere duyduğu şüphe haklı çıkmış ve İskitler, Urartu ülkesine saldırarak ülkenin şehirlerini ve kalelerini istila etmişlerdir. Tuşpa, Bastam ve Argiştihinili yerleşmelerindeki yangın tabakalarında bulunan İskit ok uçları, at koşum takımları ve insan iskeletleri bu istilanın izleridirler. Sonuçta vaktiyle Kimmerler tehlikesini bir şekilde batıya doğru savuşturmasını bilen Urartular, İskitlerin sürekli saldırılarına dayanamayarak MÖ yedinci yüzyılın sonlarında yıkılmışlardır. Bu yıkım öylesine sert olmuştur ki, çoğu Urartu yerleşim birimleri bir daha kullanılmamak üzere terk edilmişlerdir.

Doğru Cevap: B

Soru 15

Kimmerler ve iskitlerde krallar geniş coğrafyada üstünlüklerini nasıl sağlamaktadırlar?

Kral güneş tanrının oğlu olduğu için ona hem tapınılmakta hem de mutlak hakim olarak görülmekteydi.

Göçer kabile oldukları için ekonomileri ganimetlere dayanmaktadır. Krallar hakla ganimet dağıtarak bağlılıklarını sağlardı.

Klan ve geniş aile düzeniene sahiptiler ve en yaşlı üye yönetici olarak kabul edilmekteydi.

Diğer kabile reislerini etkisi altına alarak onların vasıtası ile sağlamaktadırlar.

Kimmerler ve İskitler yerleşik hayatı benimsemedikleri için tek bir liderleri yoktur.

Açıklama:

Geniş bir coğrafyaya yayılmış olan Kimmer ve İskit halklarının güvenliği ve iaşesi krallık makamı tarafından sağlanmaktaydı. Krallar şüphesiz kabileler halinde yaşayan halklar üzerinde de adaleti tesis etmekle sorumluydu. Kralların geniş coğrafya üzerindeki kabileleri itaati altına alması, ancak diğer kabile reislerinin üzerinden mümkün olmuş olmalıydı.

Doğru Cevap: D

Soru 16

Kimmerler İskitlerden yaşam şekli olarak nasıl ayrılmaktadır?

Kimmerler step insanı oldukları için daha çok çadır tarzı yerleşimi ve hayvancılık ekonomisini tercih etmişlerdir.

Kimmerler İskitlerden önce yerleşik hayata geçmişlerdir. Daha erken çağlardan itibaren deniz kıyısında oturmaya alışıklardı.

Kimmerler genelde istilacı halktır. Kentleri işgal eder, yağmalamaz ve oraya yerleşirlerdi.

Kimmerler aslında Kafkasya yaşayan ve burayı hiç terk etmeyen barışçıl bir halktır.

Kimmerler Mısır'a yerleşen ve Mısır yaşam tarzını benimseyen Orta Asya halkıdır.

Açıklama:

Büyük bir olasılıkla Kimmer toplumunun da yaşayış tarzları İskitlerinkine yakındı. Ancak hemen belirtelim ki, Avrasya’nın göçebe savaşçı halkları olarak görülen iki halktan Kimmerler, yerleşik hayata daha yatkın ve deniz kıyısında oturmaya daha erken çağlardan itibaren alışıktırlar. Nitekim Herodotos, Kimmerlerin Karadeniz’in güneyinde kale yerleşimleri bulunduğunu yazmaktadır. Ayrıca Kimmerler denize aşinalıklarından olsa gerek, Anadolu’dayken, Sinop civarına ve Edremit Körfezi’ne yerleşmişlerdir.

Doğru Cevap: B

Soru 17

İskit erkeklerinin kendilerini eğittikleri konu veya konular aşağıdaki hangi seçenekte verilmiştir?

Tarımcılık konusunda gereken herşeyi küçük yaştan itibaren öğrenmektedirler.

Denizci halk oldukları için yüzme ve gemiciliği öğrenmek zorundaydılar.

Eğitime çok önem verilirdi. Yunan harflerini benimseyen İskitler erkek çocuklarına okuma ve yazma öğretirlerdi.

Erkek çocuklar doğaya salınır ve kendi yaşamlarını idame etmesi sağlanırdı.

Küçük yaşta ata binmeyi ve okçuluğu öğrenirlerdi.

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 18

İskitlerde "Tabiti" neyi simgelemekteydi?

Savaş Tanrısı

Gök Tanrısı

Doğa Tanrısı

Suların Tanrıçası

Ocak Tanrıçası

Açıklama:

İskitlerin geniş bir coğrafyaya yayılmış olmaları, sürekli hareket halinde ve diğer medeniyetlerle ilişki içerisinde olmaları, İskit pantheonu üzerinde etkili olmuştur. Bu etkileşim sonucunda taptıkları ilahi varlıkların sayısı ve inanç sistemlerinde bölgesel farklılıklar oluşmuştur. Bu bağlamda özellikle Yunan kentleri ile girmiş oldukları münasebet belirleyici bir rol oynamıştır. İskitlerin tanrıları da, Yunanlıların tanrıları gibi farklı cinsiyetlerden oluşan ve çeşitli görev alanlarına sahip yüce varlıklardır: İskitler, ocak tanrıçası Tabiti’ye; savaş tanrısı Ares’e; gökyüzünün tanrısı Papaios’a; toprak tanrıçası Abi’ye; Işık tanrısı Oitosyros’a; güzellik ve aşk tanrıçası Argimpasa’ya ve denizlerin tanrısı Thagimasadas’a tapmıştırlar.

Doğru Cevap: E

Soru 19

İskitler tanrılarına en çok hangi hayvanı kurban olarak adarlardı?

Keçi

Koç

Boğa

Deve

Açıklama:

Savaşçı bir topluluk olan İskitler için savaş tanrısına sığınmak çok daha önemlidir. Onlara göre düşmana karşı alınacak galibiyet tanrı Ares sayesinde mümkün olmaktadır. Yukarıdaki metinde sözü edilen pala şeklindeki heykel, İskitlerin ve ondan sonra Perslerin kullandıkları, iki tarafı keskin Akinakes adı verilen kılıçtır. Bu kılıç, savaş tanrısı Ares’in kutsal eşyalarından birisi olmuştur. Yukarıdaki metinden anlaşıldığı kadarıyla İskitler en çok at kurban etmişlerdir. İskitler kurban hayvanını önce bağlayarak yere düşürmüşler ve bu esnada hangi tanrı için hayvanı kurban ediyorlarsa, o tanrı için dua etmişlerdir. H

Doğru Cevap: D

Soru 20

İskitlerin krallarını gömmek için inşa ettikleri anıtsal yapıya ne ad verilmektedir?

Kurgan

Tümülüs

Kenotaph

Mausoleum

Naos

Açıklama:

Önce dikdörtgen biçimli bir mezar kazılarak bunun yüzeyi çimenlerle örtülmüş ve naaş bu çimenlerin üzerine konulmuştur. Mezar, etrafına dikilen mızraklarla çevrilmiş ve bu alanın üzerine sazlardan oluşan bir çardak meydana getirilmiştir. Mezarın içinde boş bırakılan alanlara, boğularak öldürülen kralın karılarından birisi, elinden içki içtiği bir hizmetkârı, bir aşçısı, bir silahtarı, bir uşağı, bir habercisi ve hayattayken sahip olduğu atları kralla birlikte defnedilmişlerdir. Ayrıca kralın günlük hayatta kullandığı eşyalar, özellikle kaplar da mezarın içerisine yerleştirilmişlerdir. Naaşların ve eşyaların üzerine toprak atıldıktan sonra, mezarın yüksek bir tepe-mezar görünümü alabilmesi için alanının üzeri toprakla yükseltilmiştir. Bu yüksek tepe-mezarlara kurgan adı verilmektedir. Bu mezarlar, hem Kimmerlerde hem de İskitlerde oldukça yaygın bir biçimde kullanım görmüş olup, her iki toplumun kralları ve ayrıcalıklı zengin kimseleri bu tür mezarlara gömülmüşlerdir.

Doğru Cevap: A

Soru 21

Kimmerler hangi bölgeden Anadolu'ya göç etmişlerdir?

Doğu Avrupa

Kafkaslar

Mezopotamya

Balkanlar

Afrika

Açıklama:

Kimmer halkı, Kafkaslar üzerinden Anadolu’ya yönelmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 22

İskitlerin savaş tanrısı olarak kabul ettikleri tanrı kimdir?

Zeus

Tabiti

Papaios

Ares

Argimpasa

Açıklama:

İskitlerin savaş tanrısı Ares’tir ve ona özel tapınaklar yapılmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 23

Kimmerlerin Anadolu’daki ilk büyük askeri başarıları hangi devlete yöneliktir?

Asur

Frig

Urartu

Pers

Lidya

Açıklama:

Kimmerler, Frig Krallığı’nı yıkarak Anadolu’da büyük bir güç olarak ortaya çıkmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 24

İskitlerde ölümden sonra yaşam inancı hangi uygulamaya neden olmuştur?

Ceset yakma

Mumyalanma

Kurban verme

Kurgan inşa etme

Toplu mezar

Açıklama:

İskitlerde ölümden sonra yaşam inancı, ölülerin eşyalarıyla birlikte kurganlara gömülmesine yol açmıştır.
Kurgan inşa etme

Doğru Cevap: D

Soru 25

İskit sanatının en belirgin özelliği nedir?

Soyut formlar

Geometrik desenler

Hayvan üslubu

Mimari süsleme

Figüratif freskler

Açıklama:

İskit sanatında hayvan betimlemeleri yoğun şekilde yer alır.
Hayvan üslubu

Doğru Cevap: C

Soru 26

İskitler, aşağıdaki hangi metal işçiliğinde ustalaşmıştır?

Demir

Bronz

Altın

Kalay

Gümüş

Açıklama:

Altın takılar ve eşyalar İskit el işçiliğinin en dikkat çeken örnekleridir.

Doğru Cevap: C

Soru 27

İskit kurganlarında rastlanan "pantolon" ile ilgili gerçek aşağıdakilerden hangisidir?

İran’dan ithal edilmiştir

Yalnızca rahiplere aittir

Atlı savaşçılar için geliştirilmiştir

Maden işçileri tarafından giyilmiştir

Asurlulara karşı propaganda malzemesidir

Açıklama:

At üzerinde rahat hareket etmek için İskitler pantolonu geliştirmiştir.
Atlı savaşçılar için geliştirilmiştir

Doğru Cevap: C

Soru 28

İskit sanatında görülen "hayvan üslubu" en çok neyle ilişkilidir?

Gökyüzü tanrıları

Şaman inancı

Pers etkisi

Mezopotamya kültürü

Helenistik etki

Açıklama:

Hayvan üslubu, doğayla ve şaman inancıyla bağlantılıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 29

Herodotos'a göre İskitler hangi dine yakındır?

Zerdüştlük

Paganizm

Gök tanrı inancı

Totemizm

Şamanizm

Açıklama:

İskitlerin inanç sistemi Herodotos’un aktarımıyla şamanik öğeler içerir
Şamanizm

Doğru Cevap: E

Soru 30

İskit sanatında kullanılan malzemeler arasında yer almaz?

Altın

Gümüş

Ahşap

Demir

Mermer

Açıklama:

Mermer, İskitlerin kullandığı bir malzeme değildir.

Doğru Cevap: E

Eski Anadolu Tarihi - Tüm Sorular

Ünite 1

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Ünite 2

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Ünite 3