Çağdaş Türk Dünyası - Tüm Sorular
Ünite 1
Soru 1
Aşağıdaki devletlerden hangisi günümüzde Orta Asya devleti olarak adlandırılanlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Kazakistan
B
Gürcistan
C
Özbekistan
D
Türkmenistan
E
Tacikistan
Açıklama:
Günümüzde Orta Asya dendiği zaman Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Türkmenistan ve Tacikistan cumhuriyetlerinin kapsadığı coğrafya akla gelmektedir. Doğru yanıt B'dir.
Soru 2
Göktürklerden Selçuklu İmparatorluğu'na kadar yaklaşık altı yüzyıl boyunca tüm Orta Asya bölgesinde birçok Türk devleti hüküm sürdü. Fakat zamanla Rusya ve Çin’in bölgede hâkim olması sonucunda Türkistan bölgesi ikiye ayrıldı. Yukarıdaki paragrafta verilen bilgilerden ikiye ayrılan Türkistan bölgesinde, Çin'in hakimiyeti altında kalan bölüme ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Batı Türkistan
B
Kuzey Türkistan
C
Güney Türkistan
D
Doğu Türkistan
E
Çin Türkistan'ı
Açıklama:
Türkistan'ın Çin hakimiyeti altından kalan bölümüne Doğu Türkistan, Rusya hakimiyeti altında kalan bölümüne ise Batı Türkistan veya Rus Türkistan'ı adı verilmiştir. Doğru yanıt D'dir.
Soru 3
Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği kaç yılında kurulmuştur?
Seçenekler
A
1917
B
1919
C
1921
D
1922
E
1924
Açıklama:
Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği (SSCB), iç savaştan galip çıkan Bolşeviklerin girişimiyle Aralık 1922’de kuruldu. Doğru yanıt D'dir.
Soru 4
Türkistan bölgesindeki Türk halkları hangi vaat ile Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'nin çatısı altına girmeyi kabul etmiştir?
Seçenekler
A
Özerlik verilmesi
B
Ekonomik katkı sağlanması
C
Toprak verilmesi
D
Devlet yönetiminde imtiyazlar verilmesi
E
Komünizm ideolojisinin yaygınlaştırılmayacağının garanti edilmesi
Açıklama:
Tüm Türkistan halklarının en büyük isteği özerklik ve Ruslarla eşit haklara sahip olmaktı. İç savaştan galip çıkan Sovyet yönetimi de tam olarak bunları vaad ediyordu. Bu vaatlerinin yerine getirileceği garantisi ile Türkistan halkları 1922'de Sovyet hakimiyetine girmiştir. Doğru yanıt A'dır.
Soru 5
Sovyetler Birliği’nin Orta Asya’da uygulamaya koyduğu ilk kapsamlı politika nedir?
Seçenekler
A
Sınır belirleme
B
Siyasi rejimi belirleme
C
Ekonomik yapılanmanın nasıl olacağını belirleme
D
Özerkliği sağlama
E
Bağımsız devletler kurma
Açıklama:
Günümüzde Orta Asya’da bulunan cumhuriyetlerin sınırları Sovyet yönetimi tarafından 1924'te başlayan ve uzunca bir süre devam eden bir süreç sonucunda belirlendi. Birçok kez değişikliğe uğrayan ve günümüzde bile tartışmalara yol açan bu sınır belirleme politikası çağdaş Orta Asya siyasi coğrafyasını ortaya çıkardı. Sovyetler Birliği’nin Orta Asya’da uygulamaya koyduğu ilk kapsamlı politika bu sınır belirleme projesidir. Doğru yanıt A'dır.
Soru 6
Rusya iç savaşının sürdüğü yıllarda Harezm ve Buhara cumhuriyetleri kurulmuş olmasına rağmen sınır belirleme sürecinin sonucunda Buhara, Harezm ya da Hokand merkezli bir idari yapıya kesinlikle izin verilmemiştir. Sovyet Birliği Yönetimi'nin uyguladığı bu politikanın nedeni aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Bu bölgelerin doğal enerji kaynaklarına sahip olma isteği
B
Aynı etnik gruptan olan grupları bir araya toplamak istemeleri
C
Bu merkezlerin eski milliyetçi hareketleri hatırlatması
D
Komünizm ideolojisinin yayılmasının sağlanması
E
Hıristiyanlığı yayma isteği
Açıklama:
Sovyet idarecileri, Türk milliyetçiliği ve siyasal İslamcılık hareketlerini tümüyle ortadan kaldırmak amacındaydı. Bu nedenle Rusya iç savaşının sürdüğü yıllarda Harezm ve Buhara cumhuriyetleri kurulmuş olmasına rağmen sınır belirleme sürecinin sonucunda Buhara, Harezm ya da Hokand merkezli bir idari yapıya kesinlikle izin verilmedi. Çünkü bu merkezler eski milliyetçi hareketleri hatırlatıyordu. Doğru yanıt C'dir.
Soru 7
- Siyaset
- Ekonomi
- Kültür
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I, II ve III
C
Yalnız III
D
II ve III
E
I ve III
Açıklama:
Sovyetler Birliği döneminde Orta Asya’da uygulamaya konulan politikaları üç ana kategoride toplamak mümkündür. Yeni kurulan Sovyet yönetimi siyaset, ekonomi ve kültür alanlarında köklü değişiklikler yaptı. Siyaset alanındaki en önde gelen politika yerelleştirme (korenizatsiya) olarak bilinen siyasi kadrolarda yerel halka da yer verilmesi sürecidir. Ekonomideki en kapsamlı politika göçebelerin yerleşik hayata geçirilmesi ve tüm tarımsal faaliyetin özel teşebbüsün elinden alınarak sovhoz ve kolhoz adı verilen büyük devlet çiftlikleri eliyle yürütülmesi oldu. Kültür alanındaki en büyük değişiklik tabii ki alfabe değişiklikleri ve eğitimin Rusçalaştırılmasıdır. Doğru yanıt B'dir.
Soru 8
Aşağıdakilerden hangisi Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği döneminde kültür alanında yaşanan sovyetleştirmelerden biridir?
Seçenekler
A
Alfabe değişimi
B
Yerelleştirme
C
Yerel işçi sayısının artırımı
D
Tarımın kollektifleştirilmesi
E
İslam dinine karşı yumuşak tavır sergileme
Açıklama:
Tüm Orta Asya kültür ve dilini etkileyen en önemli değişiklik alfabe değişiklikleri olmuştur. Türk dilli halkların kullandığı Arap alfabesi yerine önce 1926 yılından sonra Latin alfabesi, daha sonra, 1940’lı yıllarda, Kiril alfabesi kullanılmaya başlandı. Doğru yanıt A'dır.
Soru 9
I. Ekonomik çöküş II. Teknolojik geri kalmışlık III. İdeolojik anlaşmazlıklar IV. Politika üretmedeki yetersizlikler Yukarıdakilerden hangileri Sovyet Birliği'nin dağılmasını etkileyen faktörler arasında gösterilebilir?
Seçenekler
A
I, II, III
B
II, III, IV
C
I, II, III, IV
D
I, II, IV
E
I, III, IV
Açıklama:
Dünyanın ikinci süper gücü konumundaki Sovyetler Birliği 1970’lerde büyük bir ekonomik durgunluğa girdi. Sovyet yönetimi, Leonid Brejnev’in liderliğinde Soğuk Savaş’ı askerî alanda sürdürebilse de ekonomik olarak Amerika Birleflik Devletleri’yle (ABD) ve özellikle Batı Almanya ile rekabet edebilecek güce sahip değildi. Halkın satın alma gücü ve hayat standartları oldukça düşüktü. Sovyet halkının sadece % 9’u otomobil sahibiydi. Ayrıca kapalı bir toplum olması nedeniyle bilgisayar kullanımı çok düşük düzeydeydi. Teknolojik geri kalmışlık ekonomik verimsizlikle birleşince Sovyetler Birliği devleti hızla çökmeye başladı. Sovyetler Birliği liderliğine 1985 yılında M. Gorbaçov geçti. Genç bir politikacı olan Gorbaçov önce ekonomide yeniden yapılanma (perestroyka), daha sonra da toplumsal hayatta açıklık ve serbestlik (glastnost) politikalarını uygulamaya koydu. Dünya genelinde yaşanan ekonomik durgunluk ve ABD yönetiminin Soğuk Savaş’ta üstün duruma geçmesi ekonomik tedbirlerin başarısız olmasının yolunu açtı. Sovyetler Birliği çok geniş topraklara ve kalabalık bir nüfusa yeterli politikaları üretemiyordu. En önemlisi Brejnev döneminde zirveye çıkan siyasi yolsuzluklar artık Sovyetler Birliği’nin en küçük yönetim birimlerine kadar yayılmıştı. Gorbaçov, siyasi kadroları değiştirerek yolsuzlukların ve verimsizliğin önüne geçmeye çalıştı. Ancak milli ve kültürel değerleri hesaba katmadan uygulamaya koyduğu politikalar olumsuz tepkilere neden oldu. Nihayetinde bu politikalar istenen sonucu vermedi. Doğru yanıt D'dir.
Soru 10
Aşağıdakilerden hangisi Sovyet Birliği'nin dağılmasıyla birlikte ortaya çıkan Orta Asya devletlerinden biridir?
Seçenekler
A
Ermenistan
B
Litvanya
C
Letonya
D
Azerbaycan
E
Kırgızistan
Açıklama:
Sovyetler Birliği devletinin resmen ilga edilmesiyle birlikte bu cumhuriyetlerin bağımsızlığı resmiyet kazandı. Sovyetler Birliği’nin dağılmasıyla birlikte 15 yeni cumhuriyet ortaya çıktı. Bunlar arasında 5 cumhuriyet Orta Asya bölgesinde yer alıyordu. Bu cumhuriyetler; Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Türkmenistan ve Tacikistan'dır. Doğru yanıt E'dir.
Soru 11
Aşağıdakilerden hangisi günümüzdeki Orta Asya cumhuriyetlerinden değildir?
Seçenekler
A
Afganistan
B
Kazakistan
C
Kırgızistan
D
Özbekistan
E
Tacikistan
Açıklama:
Günümüzde Orta Asya dendiği zaman Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Türkmenistan ve Tacikistan cumhuriyetlerinin kapsadığı coğrafi alan akla gelmektedir.
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi Çarlık Rusyası zamanında Bozkır Genel Valiliği adı altında yönetilmiştir?
Seçenekler
A
Türkmenistan
B
Tacikistan
C
Özbekistan
D
Kırgızistan
E
Kazakistan
Açıklama:
Bugünkü Türkmenistan, Özbekistan, Kırgızistan ve Tacikistan’ı kapsayan bölge Çarlık Rusyası zamanında resmen Türkistan Genel Valiliği adı altında yönetildi. Kazak bozkırları ise Bozkır Genel Valiliği kapsamında yer aldı.
Soru 13
Kendilerine “Ak Ruslar” adı verilen muhafazakar ve liberal güçler ortak düşmanları komünist “Kızıl Ordu”ya karsı savaşmaya başladı. Halkın Kızıl Ordu’ya desteğini arttıran aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Dış güçlerin Kızıl Ordu’ya desteği
B
Dış güçlerin Ak Ruslara desteği
C
Açlık ve sefalet
D
İç savaş
E
Bolşeviklerin iktidarı ele geçirmesi
Açıklama:
Kendilerine “Ak Ruslar” adı verilen muhafazakar ve liberal güçler ortak düşmanları komünist “Kızıl Ordu”ya karsı savaşmaya başladı. Dış güçler Ak Ruslara yardım etmeye çalıştı. Böylece Komünistler, iç savası eski çarlık rejimini geri getirmeye çalışan dış güçlere karsı ulusal bir kurtuluş mücadelesi olarak sunma imkanı buldu. Sonuçta dış müdahale komünist Kızıl Ordu’ya desteği daha da arttırdı.
Soru 14
Türkistan halkları, Kazaklar, Kırgızlar, Özbekler ve Türkmenler 1917- 1922 arasında yaklaşık beş yıl boyunca genel Rusya siyasetine dahil olarak kendi kaderlerini tayin etmeye çalıştılar. Bu coğrafyada ayrıca beş siyasi merkezden söz etmek mümkündür: Bunlardan hangileri Türkmenler ve Özbekler için önemli merkezlerdi?
Seçenekler
A
Taşkent
B
Orenburg
C
Hokand
D
Hive
E
Buhara
Açıklama:
Türkistan halkları, Kazaklar, Kırgızlar, Özbekler ve Türkmenler 1917- 1922 arasında yaklaşık beş yıl boyunca genel Rusya siyasetine dahil olarak kendi kaderlerini tayin etmeye çalıştılar. Bu coğrafyada ayrıca beş siyasi merkezden söz etmek mümkündür: Orenburg ve Hokand şehirleri Kazaklar ve Kırgızlar için, Buhara, Taşkent ve Hokand Özbekler için, Hive de daha çok Türkmenler ve Özbekler için önemli merkezlerdi.
Soru 15
5 Aralık 1917’de Kazak Alaş Partisi’nin önderliğinde hangi şehirde Alaş Özerkliği ilan edildi?
Seçenekler
A
Taşkent
B
Orenburg
C
Hokand
D
Hive
E
Buhara
Açıklama:
5 Aralık 1917’de Kazak Alaş Partisi’nin önderliğinde Orenburg’da Alaş Özerkliği ilan edildi.
Soru 16
Rusya iç savaşı yıllarında Başkurdistan milli hareketi liderliği yapan aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ahmet Baytursunov
B
Alihan Bökeyhanov
C
Miryakup Dulatov
D
Mustafa Çokay
E
Zeki Velidi Togan
Açıklama:
A. Zeki Velidi Togan (1890- 1970): Rusya iç savaşı yıllarında Başkurdistan milli hareketi liderliği yapan Togan, Bolşeviklerle savaşta aktif rol oynadı.
Soru 17
Günümüzdeki Orta Asya siyasi coğrafyası nihai biçimine ne zaman kavuştu?
Seçenekler
A
1917
B
1936
C
1961
D
1989
E
1991
Açıklama:
Stalin, gücünü pekiştirebilmek amacıyla 1936 yılında yeni bir anayasa hazırlattı. Bu anayasa çerçevesinde günümüzdeki Orta Asya siyasi coğrafyası nihai biçimine kavuştu. Orta Asya’da Kazak SSC, Kırgız SSC, Özbek SSC, Türkmen SSC ve Tacik SSC olmak üzere beş birlik cumhuriyeti kurulmuş oldu. Bu cumhuriyetlerin sınırları günümüzde değişmeden devam etmektedir.
Soru 18
Orta Asya’da Sovyetlere karşı silahlı direniş hareketinin adi nedir?
Seçenekler
A
Basmacılık
B
Hücum
C
Korenizatsiya
D
Sovhoz
E
Kolhoz
Açıklama:
Basmacılık: Orta Asya’da Sovyetlere karşı silahlı direniş hareketidir.
Soru 19
Sovyetler Birliği liderliğine 1985 yılında M. Gorbacov geçti. Genç bir politikacı olan Gorbaçov toplumsal hayatta açıklık ve serbestlik politikalarını uygulamaya koydu. Aşağıdakilerden hangisi bu politikaya verilen isimdir?
Seçenekler
A
Glastnost
B
Korenizatsiya
C
Kolhoz
D
Perestroika
E
Sovhoz
Açıklama:
Sovyetler Birliği liderliğine 1985 yılında M. Gorbacov geçti. Genç bir politikacı olan Gorbaçov toplumsal hayatta açıklık ve serbestlik (glastnost) politikalarını uygulamaya koydu.
Soru 20
Aşağıdakilerden hangisi Sovyetler Birliği devletinin resmen ortadan kalktığı tarihtir?
Seçenekler
A
27 Ekim 1991
B
31 Ağustos 1991
C
1 Eylül 1991
D
26 Aralık 1991
E
16 Aralık 1991
Açıklama:
Sovyetler Birliği’nin en üst düzey yönetim kurulu olan SSCB Yüksek Sovyeti’nin 26 Aralık 1991 yılında aldığı kararla Sovyetler Birliği devleti resmen ortadan kalktı.
Soru 21
‘’Türkistan’’ sözcüğü, Türklerin yaşadığı ülke anlamına gelir. Bu kavrama İran kaynaklarında verilen ad, aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Gökbörü
B
İlbay
C
Turan
D
Tokuz
E
Türük
Açıklama:
XX. Yüzyıl Başında Orta Asya
Türkistan kelimesi Türklerin yaşadığı ülke anlamına gelmektedir. Bu bölgeye İran yazılı kaynaklarında Turan da deniliyordu. Asya’da hâkim olan iki gücü temsilen İran-Turan karşılaştırması Farsça kaynaklarda sıkça kullanılıyordu. Sonraki yıllarda Turan yerine Türkistan adı kullanılmaya başladı ve günümüze kadar ulaştı. Ayrıca Türklerin yurdu hakkında en eski bilgileri XI. yüzyılda yazılmış olan Kaşgarlı Mahmud’un Divan-ı Lügati’t-Türk adlı ünlü sözlüğünden öğrenmekteyiz.
Türkistan kelimesi Türklerin yaşadığı ülke anlamına gelmektedir. Bu bölgeye İran yazılı kaynaklarında Turan da deniliyordu. Asya’da hâkim olan iki gücü temsilen İran-Turan karşılaştırması Farsça kaynaklarda sıkça kullanılıyordu. Sonraki yıllarda Turan yerine Türkistan adı kullanılmaya başladı ve günümüze kadar ulaştı. Ayrıca Türklerin yurdu hakkında en eski bilgileri XI. yüzyılda yazılmış olan Kaşgarlı Mahmud’un Divan-ı Lügati’t-Türk adlı ünlü sözlüğünden öğrenmekteyiz.
Soru 22
Orta Asya’da bulunan aşağıdaki cumhuriyetlerden hangisi etnik ve kültürel yönden diğerlerinden ayrılmaktadır?
Seçenekler
A
Kazakistan
B
Türkmenistan
C
Özbekistan
D
Tacikistan
E
Kırgızistan
Açıklama:
XX. Yüzyıl Başında Orta Asya
Çağdaş Orta Asya bölgesi coğrafi olarak Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Türkmenistan ve Tacikistan’dan oluşan bölgedir. Bu cumhuriyetler arasında yer alan Tacikistan etnik ve kültürel olarak diğer Türk dilli cumhuriyetlerden ayrılmaktadır. Tacikler, Fars kökenlidir.
Çağdaş Orta Asya bölgesi coğrafi olarak Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Türkmenistan ve Tacikistan’dan oluşan bölgedir. Bu cumhuriyetler arasında yer alan Tacikistan etnik ve kültürel olarak diğer Türk dilli cumhuriyetlerden ayrılmaktadır. Tacikler, Fars kökenlidir.
Soru 23
Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği ( SSCB ) hangi tarihte kurulmuştur?
Seçenekler
A
Aralık 1922
B
Ocak 1905
C
Ekim 1917
D
Kasım 1991
E
Nisan 1850
Açıklama:
Sovyetler Birliği’nin Kurulması 1917-1922
Rusya İmparatorluğu’nda Çar II. Aleksandr’ın XIX. yüzyıl ortalarında başlattığı Büyük Reform hareketi başarıya ulaşamayınca ekonomik , toplumsal ve siyasi çalkantılar 1905 Devrimini getirdi. Şubat 1917 ‘ de çarlık yıkıldı, Ekim 1917 ‘ de ise Bolşevik Devrimi gerçekleştirildi ve barış ve toprak olmak üzere halkın en önemli iki isteğine cevap vermeye çalışıldı. Bundan sonra başka ülkelerin de destekleriyle iç savaş çıktı. Bu iç savaştan başarıyla çıkan Bolşeviklerin girişimiyle Aralık 1922’ de ilk aşamada dört Sovyet cumhuriyeti tarafından SSCB kuruldu. SSCB 1991 yılında ise dağıldı.
Rusya İmparatorluğu’nda Çar II. Aleksandr’ın XIX. yüzyıl ortalarında başlattığı Büyük Reform hareketi başarıya ulaşamayınca ekonomik , toplumsal ve siyasi çalkantılar 1905 Devrimini getirdi. Şubat 1917 ‘ de çarlık yıkıldı, Ekim 1917 ‘ de ise Bolşevik Devrimi gerçekleştirildi ve barış ve toprak olmak üzere halkın en önemli iki isteğine cevap vermeye çalışıldı. Bundan sonra başka ülkelerin de destekleriyle iç savaş çıktı. Bu iç savaştan başarıyla çıkan Bolşeviklerin girişimiyle Aralık 1922’ de ilk aşamada dört Sovyet cumhuriyeti tarafından SSCB kuruldu. SSCB 1991 yılında ise dağıldı.
Soru 24
Aşağıdakilerden hangisi Orta Asya’da Sovyetler Birliği’nin oluşturulmaya başlandığı dönemde siyasi merkezlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Hokand
B
Almatı
C
Hive
D
Buhara
E
Taşkent
Açıklama:
Sovyetler Birliği’nin Kurulması 1917-1922 - Orta Asya’da Sovyet Hakimiyetinin Kurulması
Rusya İmparatorluğu dahilindeki Orta Asya bölgesinde iki genel valilik ve iki hanlık vardı. Bozkır ve Türkistan Genel Valilikleri, Hive Hanlığı, Buhara Emirliği. Çok küçük bir alana sıkışmış durumdaki Türkistan hanlıkları tam olarak bağımsız değildi. Rusya’nın koruması altında hüküm sürüyorlardı. Ayrıca bu coğrafyada beş siyasi merkezden söz edilebilir: Orenburg, Hokand, Hive, Buhara, Taşkent. Söz konusu dönemde Türkistan halklarının siyasi ve kültürel tarihiyle ilgili kararlar bu beş merkezde şekillenmiştir. Almatı (Almaata) Kazakistan’ın en büyük kenti ve eski başkentidir.
Rusya İmparatorluğu dahilindeki Orta Asya bölgesinde iki genel valilik ve iki hanlık vardı. Bozkır ve Türkistan Genel Valilikleri, Hive Hanlığı, Buhara Emirliği. Çok küçük bir alana sıkışmış durumdaki Türkistan hanlıkları tam olarak bağımsız değildi. Rusya’nın koruması altında hüküm sürüyorlardı. Ayrıca bu coğrafyada beş siyasi merkezden söz edilebilir: Orenburg, Hokand, Hive, Buhara, Taşkent. Söz konusu dönemde Türkistan halklarının siyasi ve kültürel tarihiyle ilgili kararlar bu beş merkezde şekillenmiştir. Almatı (Almaata) Kazakistan’ın en büyük kenti ve eski başkentidir.
Soru 25
Türklerin ‘’Turan Federal Sosyalist Halk Cumhuriyeti’’ çatısı altında toplanarak emperyalizmle savaşa katılabileceğini ve yeni komünist sisteme entegre olabileceğini savunan aydın düşünür, aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Zeki Velidi Togan
B
Ahmed Baytursunov
C
Miryakup Dulatov
D
Mustafa Çokay
E
Mir Sayid Sultangaliyev
Açıklama:
Orta Asya’da Ulusal Cumhuriyetlerin Oluşturulması
Tek ve birleşik Türkistan fikri Mir Sayid Sultangaliyev’e aittir. Ancak bu fikir Sovyet yönetimi tarafından kabul görmemiştir. Hâlbuki halkların tümü, özerk olma hatta bağımsız olma düşüncesiyle birliğe katılmışlardır. Bunda Lenin’in halkların kendi kaderlerini tayin etme hakkı sözü önem taşımaktadır.
Tek ve birleşik Türkistan fikri Mir Sayid Sultangaliyev’e aittir. Ancak bu fikir Sovyet yönetimi tarafından kabul görmemiştir. Hâlbuki halkların tümü, özerk olma hatta bağımsız olma düşüncesiyle birliğe katılmışlardır. Bunda Lenin’in halkların kendi kaderlerini tayin etme hakkı sözü önem taşımaktadır.
Soru 26
Karakalpaklar günümüzde hangi cumhuriyetin sınırları içinde yer alan özerk bir cumhuriyettir?
Seçenekler
A
Özbekistan
B
Kırgızistan
C
Kazakistan
D
Yakutistan
E
Başkurdistan
Açıklama:
Orta Asya’da Ulusal Cumhuriyetlerin Oluşturulması
Sovyetler Birliği yönetimi sınır belirleme çalışmalarını büyük bir titizlikle ve belli siyasi amaçlar doğrultusunda yürütmüştür. Özellikle halkların büyük topluluklar oluşturmasını önlemek için uyguladığı böl ve yönet siyaseti etkili olmuştur. Dil ve kültür açısından Kazaklara daha yakın olan Karakalpaklar önce Kırgız ( Kazak ) Cumhuriyetine bağlanmış, daha sonra Özbek Cumhuriyetinde özerk hale getirilerek Kazaklardan kesin sınırlarla ayrılmışlardır.
Sovyetler Birliği yönetimi sınır belirleme çalışmalarını büyük bir titizlikle ve belli siyasi amaçlar doğrultusunda yürütmüştür. Özellikle halkların büyük topluluklar oluşturmasını önlemek için uyguladığı böl ve yönet siyaseti etkili olmuştur. Dil ve kültür açısından Kazaklara daha yakın olan Karakalpaklar önce Kırgız ( Kazak ) Cumhuriyetine bağlanmış, daha sonra Özbek Cumhuriyetinde özerk hale getirilerek Kazaklardan kesin sınırlarla ayrılmışlardır.
Soru 27
Aşağıdakilerden hangisi Orta Asya’da Sovyetlere karşı silahlı direniş hareketine verilen addır?
Seçenekler
A
Hücum
B
Basmacılık
C
Kollektif
D
Depreş
E
Edige
Açıklama:
Orta Asya’da Uygulanan Sovyet Politikaları - Siyasi Alanda Sovyetleştirme
Orta Asya’da Sovyetlere karşı silahlı direniş hareketine Basmacılık denir. Enver Paşa, Orta Asya’ya gelerek basmacı hareketine katıldı. Sovyet yönetimine karşı Türkistanlı Basmacıları örgütlemeye çalıştı ama başarılı olamadı.
Orta Asya’da Sovyetlere karşı silahlı direniş hareketine Basmacılık denir. Enver Paşa, Orta Asya’ya gelerek basmacı hareketine katıldı. Sovyet yönetimine karşı Türkistanlı Basmacıları örgütlemeye çalıştı ama başarılı olamadı.
Soru 28
Sovyetler Birliği’nde 1924 anayasasının kabul edilmesiyle yerelleşme politikalarının gücünü yitirmesi sonucu özellikle geleneklere karşı başlatılan hücum politikalarından biri değildir?
Seçenekler
A
Küçük yaşta evliliğin yasaklanması
B
Medrese ve geleneksel-dini eğitim veren kurumların kapatılması
C
Şeriat hükümlerinin ortadan kaldırılması
D
Başlık parasının yasaklanması
E
Camilerin, kiliselerin kapatılması
Açıklama:
Orta Asya’da Uygulanan Sovyet Politikaları - Siyasi Alanda Sovyetleştirme
1924 anayasasıyla birlikte oluşturulan SSC ceza kanunu ile geleneksel bazı durumlar, aile hayatıyla ilgili başlık parası, çokeşlilik, küçük yaşta evlendirme gibi bazı hususlar yasaklanmış, şeri mahkemeler kapatılmış, dini eğitim yapan kurumlar kapatılmıştır. İbadetlerin yapıldığı yerlerin kapatılması söz konusu değildir.
1924 anayasasıyla birlikte oluşturulan SSC ceza kanunu ile geleneksel bazı durumlar, aile hayatıyla ilgili başlık parası, çokeşlilik, küçük yaşta evlendirme gibi bazı hususlar yasaklanmış, şeri mahkemeler kapatılmış, dini eğitim yapan kurumlar kapatılmıştır. İbadetlerin yapıldığı yerlerin kapatılması söz konusu değildir.
Soru 29
Aşağıdakilerden hangisi ekonomik alanda uygulanan Sovyet politikalarından biri değildir?
Seçenekler
A
Kolhoz ve sovhoz adı verilen büyük devlet çiftlikleri kurma
B
Şçerbina projesi ile göçebe hayvancılığı yerleşik hale getirme
C
Bakir topraklar projesiyle geniş toprakları tarıma kazandırma
D
Sovyet cumhuriyetlerinin ulusal sınırlarının belirlenmesi politikası
E
Savaş nedeniyle sınırlarda bulunan sanayi tesislerinin ülke içlerine taşınması
Açıklama:
Orta Asya’da Uygulanan Sovyet Politikaları - Ekonomik Alanda Sovyetleştirme
Ulusal sınırların belirlenmesi politikası siyasi alanda yapılan bir çalışmadır. Diğerleri ekonomiktir.
Ulusal sınırların belirlenmesi politikası siyasi alanda yapılan bir çalışmadır. Diğerleri ekonomiktir.
Soru 30
Aşağıdakilerden hangisi Sovyetler Birliği’nin dağılmasında etkili olan bir faktör değildir?
Seçenekler
A
Ağustos 1991 ‘de Gorbaçov’a yapılan bir darbe girişiminin başarısız olmasına karşın zaten zayıflayan devlet otoritesinin daha da güçsüz hale gelmesi
B
Dünya genelinde yaşanan ekonomik durgunluk ve ABD’nin soğuk savaşta üstün duruma geçmesiyle ekonomik önlemlerin yetersiz ve başarısız olması
C
Ekonomide yeniden yapılanma ( perestroyka ) ve toplumsal hayatta açıklık ve serbestlik ( glasnost ) politikalarının cumhuriyetleri yeniden bir araya getirmesi
D
Batı ve Doğu Almanya’yı ayıran Berlin Duvarı’nın yıkılmasıyla Doğu Almanya’nın Batı’ya katılması
E
Gorbaçov’un milli ve kültürel değerleri hesaba katmadan bazı politikaları uygulamaya koymasının verdiği memnuniyetsizlik ve Varşova Paktı’ndaki birçok ülkede yönetimlerin devrilmesi
Açıklama:
Türk Cumhuriyetlerinin bağımsız Olması
Ekonomide yeniden yapılanma ( perestroyka ) ve toplumsal hayatta açıklık ve serbestlik ( glasnost ) politikaları, ülkedeki yolsuzlukların ve verimsizliğin önüne geçmek için olsa da, milli ve kültürel değerler hesaba katılmadığı için başarısız olmuştur. Bunun yanı sıra dünyadaki ekonomik çalkantılar, milliyetçi hareketler cumhuriyetleri birleştirmekten uzaktır.
Ekonomide yeniden yapılanma ( perestroyka ) ve toplumsal hayatta açıklık ve serbestlik ( glasnost ) politikaları, ülkedeki yolsuzlukların ve verimsizliğin önüne geçmek için olsa da, milli ve kültürel değerler hesaba katılmadığı için başarısız olmuştur. Bunun yanı sıra dünyadaki ekonomik çalkantılar, milliyetçi hareketler cumhuriyetleri birleştirmekten uzaktır.
Soru 31
- Çağdaş Orta Asya bölgesi coğrafi olarak Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Türkmenistan ve Tacikistan’dan oluşan bölgedir.
- Tacikistan etnik ve kültürel olarak diğer Türk dilli Cumhuriyetlerden ayrılmaktadır.
- Türkiye’de Orta Asya denince dört Türk cumhuriyeti akla gelmektedir.
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
II ve III
E
I, II, III
Açıklama:
Çağdaş Orta Asya bölgesi coğrafi olarak Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan,Türkmenistan ve Tacikistan’dan oluşan bölgedir. Tacikistan etnik ve kültürel olarak diğer Türk dilli Cumhuriyetlerden ayrılmaktadır. Türkiye’de Orta Asya denince dört Türk cumhuriyeti akla gelmektedir.
Soru 32
- Sovyetler Birliği Orta Asya’da uyguladığı politikalarla Sovyet İnsanı yaratmayı amaçlamıştır
- Orta Asya’nın Sovyet yönetimi altına girmesi, Sovyetler Birliği’nin kurulmasıyla başlamıştır.
- Sovyetler Birliği Orta Asya’da uyguladığı politikalar sonucunda Orta Asya’yı dönüştürmeyi başarmıştır
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve II
E
I ve III
Açıklama:
Sovyetler Birliği Orta Asya’da uyguladığı politikalarla Sovyet İnsanı yaratmayı amaçlamıştır
Orta Asya’nın Sovyet yönetimi altına girmesi, Sovyetler Birliği’nin kurulmasıyla başlamıştır.
Sovyetler Birliği Orta Asya’da uyguladığı politikalar sonucunda Orta Asya’yı dönüştürmeyi başaramamıştır
Orta Asya’nın Sovyet yönetimi altına girmesi, Sovyetler Birliği’nin kurulmasıyla başlamıştır.
Sovyetler Birliği Orta Asya’da uyguladığı politikalar sonucunda Orta Asya’yı dönüştürmeyi başaramamıştır
Soru 33
Hangisi XIX. yüzyıl ortalarında “Büyük Reform” hareketini başlatmıştır?
Seçenekler
A
Karl Marx
B
Çar II. Aleksandır
C
Vladimir Lenin
D
Ahmet Baytursunov
E
Zeki Velidi Togan
Açıklama:
Çar II. Aleksandır XIX. yüzyıl ortalarında “Büyük Reform” hareketini başlatmıştır.
Soru 34
Hangisi Bolşevik grubunun kurucusu ve önderi olarak ünlü düşünür Karl Marx’ın devrimci sosyalist fikirlerini dogmatik bir komünist ideolojiye dönüştürmüştür?
Seçenekler
A
Karl Marx
B
Çar II. Aleksandır
C
Vladimir Lenin
D
Ahmet Baytursunov
E
Zeki Velidi Togan
Açıklama:
Vladimir Lenin Bolşevik grubunun kurucusu ve önderi olarak ünlü düşünür Karl Marx’ın devrimci sosyalist fikirlerini dogmatik bir komünist ideolojiye dönüştürmüştür
Soru 35
Bolşevik Devrimi hangi tarihte gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
Aralık 1916
B
Ekim 1917
C
Kasım 1917
D
Haziran 1918
E
Mart 1919
Açıklama:
Bolşevik Devrimi hangi Ekim 1917'de gerçekleşmiştir
Soru 36
Hangisi 1918-1922 yılları arasında Rusya'da süren iç savaşın taraflarından biri olan Ak Ruslar'a yardım eden ülkelerden biri değildir?
Seçenekler
A
İngiltere
B
Fransa
C
İspanya
D
Amerika
E
Japonya
Açıklama:
İspanya Ak Ruslara yardım eden ülkeler arasında yer almaz
Soru 37
- Açlık ve sefalete yol açan iç savaş 1918-1922 yılları arasında gerçekleşti.
- Ak Ruslar Kızıl Ordu’ya karşı savaşmaya başladı.
- Dış müdahale Kızıl Ordu’ya desteği daha da arttırdı.
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
II ve III
E
I, II, III
Açıklama:
Açlık ve sefalete yol açan iç savaş 1918-1922 yılları arasında gerçekleşti
Ak Ruslar Kızıl Ordu’ya karşı savaşmaya başladı
Dış müdahale Kızıl Ordu’ya desteği daha da arttırdı
Ak Ruslar Kızıl Ordu’ya karşı savaşmaya başladı
Dış müdahale Kızıl Ordu’ya desteği daha da arttırdı
Soru 38
- Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği Aralık 1927’de kuruldu.
- SSCB’nin ilk aşamada 4 Sovyet Cumhuriyeti tarafından temelleri atıldı.
- SSCB coğrafya ve siyaset alanlarında Rusya imparatorluğunun yerini aldı.
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
II ve III
D
I ve II
E
I, II, III
Açıklama:
Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği Aralık 1922’de kuruldu
SSCB’nin ilk aşamada 4 Sovyet Cumhuriyeti tarafından temelleri atıldı
SSCB coğrafya ve siyaset alanlarında Rusya imparatorluğunun yerini aldı
SSCB’nin ilk aşamada 4 Sovyet Cumhuriyeti tarafından temelleri atıldı
SSCB coğrafya ve siyaset alanlarında Rusya imparatorluğunun yerini aldı
Soru 39
Hangisi Alaş Özerkliği kuruluş sürecinde Kazaklara liderlik edenlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Ahmet Baytursunov
B
Zeki Velidi Togan
C
Alihan Bökeyhanov
D
Miryakup Dulatov
E
Mustafa Çokay
Açıklama:
Zeki Velidi Togan Alaş Özerkliği kuruluş sürecinde Kazaklara liderlik edenlerden biri değildir
Soru 40
Hangisi 1936 anayasası sonucunda kurulan beş birlik cumhuriyetinden biri değildir?
Seçenekler
A
Tatar SSC
B
Kazak SSC
C
Kırgız SSC
D
Özbek SSC
E
Türkmen SSC
Açıklama:
Tatar SSC 1936 anayasası sonucunda kurulan beş birlik cumhuriyeti içinde yer almaz
Soru 41
Aşağıdaki devletlerden hangisi Orta Asya’da yer almaz?
Seçenekler
A
Kazakistan
B
Özbekistan
C
Tataristan
D
Türkmenistan
E
Kırgızistan
Açıklama:
Tataristan Orta Asya’da yer almaz.
Soru 42
Doğu Türkistan, günümüzde hangi ülke sınırları içerisindedir?
Seçenekler
A
Çin
B
Rusya
C
İran
D
Afganistan
E
Moğolistan
Açıklama:
Doğu Türkistan, günümüzde Çin sınırları içerisindedir.
Soru 43
Sovyetler Birliği, aşağıdaki ülkelerden hangisinin yıkılmasıyla kurulmuştur?
Seçenekler
A
Çin Halk Cumhuriyeti
B
Rusya İmparatorluğu
C
Avusturya İmparatorluğu
D
İran
E
Büyük Britanya İmparatorluğu
Açıklama:
Sovyetler Birliği, Rusya İmparatorluğunun yıkılmasıyla kurulmuştur.
Soru 44
Rusya İmparatorluğu döneminde, aşağıdakilerden hangisi Orta Asya Türklerinin önemli merkezlerinden biri değildi?
Seçenekler
A
Hokand
B
Hive
C
Taşkent
D
Petersburg
E
Orenburg
Açıklama:
Petersburg Orta Asya Türklerinin önemli merkezlerinden biri değildir.
Soru 45
Karakalpak Özerk Cumhuriyeti günümüzde hangi cumhuriyet sınırları içinde yer almaktadır?
Seçenekler
A
Kazakistan
B
Kırgızistan
C
Başkurdistan
D
Çuvaşistan
E
Özbekistan
Açıklama:
Karakalpak Özerk Cumhuriyeti günümüzde Özbekistan sınırları içinde yer almaktadır.
Soru 46
Sovyetler Birliği, sınır belirleme politikaları ile aşağıdakilerden hangisini amaçlamamıştır?
Seçenekler
A
Orta Asya’da Sovyet yönetimini tam anlamıyla hâkim kılmak
B
Orta Asya’da ulaşımı daha kolay hale getirmek
C
Ekonomik verimliliği artırmak
D
Milliyetçi hareketlerin önüne geçmek
E
İslami bir uyanışa engel olmak
Açıklama:
Sovyetler Birliği, sınır belirleme politikaları ile Orta Asya’da ulaşımı daha kolay hale getirmeyi amaçlamamıştır.
Soru 47
Aşağıdakilerden hangisi Sovyet yönetiminin uyguladığı hücum politikalarından biri değildir?
Seçenekler
A
Çokeşli evliliğin yasaklanması
B
Küçük yaşta evliliğin yasaklanması
C
Kızların okula gitmesinin yasaklanması
D
Başlık parasının yasaklanması
E
Kadınların peçe takmasının yasaklanması
Açıklama:
Kızların okula gitmesinin yasaklanması, Sovyet yönetiminin uyguladığı hücum politikalarından biri değildir.
Soru 48
Aşağıdakilerden hangisi Stalin zamanında uygulanan baskı politikalarına verilen addır?
Seçenekler
A
Büyük Terör
B
Hücum politikaları
C
Korenizatsiya
D
Glastnost
E
Yerlileştirme politikaları
Açıklama:
Büyük Terör, Stalin zamanında uygulanan baskı politikalarına verilen addır.
Soru 49
Aşağıdakilerden hangisi ekonomik alanda uygulanan Sovyet politikalarından biri değildir?
Seçenekler
A
Kollektifleştirme
B
Kolhoz ve sovhozlar kurma
C
Göçebelerin yerleşik hayata geçirilmesi
D
Ulusal sınır belirleme politikası
E
Bakir topraklar projesi
Açıklama:
Ulusal sınır belirleme politikası ekonomik alanda uygulanan Sovyet politikalarından biri değildir.
Soru 50
Aşağıdakilerden hangisi 1991’de bağımsız olan Türk cumhuriyetlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Kırgızistan
B
Tacikistan
C
Özbekistan
D
Türkmenistan
E
Kazakistan
Açıklama:
Tacikistan, 1991’de bağımsız olan Türk cumhuriyetlerinden biri değildir.
Soru 51
Orta Asya'nın Dünya çapında popüler hale gelmesi aşağıdaki olaylardan hangisiyle birlikte gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
Birinci Dünya Savaşı'nın sona ermesiyle
B
İkinci Dünya Savaşı'nın sona ermesiyle
C
İsrail Devleti'nin kurulmasıyla
D
Arap-İsrail Savaşı'nın sona ermesiyle
E
Sovyetler Birliği'nin dağılmasıyla
Açıklama:
Dünyadaki Orta Asya uzmanları sayılabilecek kadar azdı. Ancak Sovyetler Birliği’nin dağılmasıyla birlikte Orta Asya bölgesi sahip olduğu doğal kaynaklar ve stratejik konumu dolayısıyla popüler hale geldi.
Soru 52
Aşağıdakilerden hangisi günümüzde Orta Asya denildiğinde akla gelen ülkelerden birisi değildir?
Seçenekler
A
Kazakistan
B
Kırgızistan
C
Özbekistan
D
Türkmenistan
E
Moğolistan
Açıklama:
Günümüzde Orta Asya dendiği zaman Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Türkmenistan ve Tacikistan cumhuriyetlerinin kapsadığı coğrafi alan akla gelmektedir. Bu durumun nedeni bölgedeki Rus ve Sovyet politikalarının tarihsel etkileridir. Yani Orta Asya tabirinin günümüzde bu beş cumhuriyetle sınırlandırılmış olması özellikle Sovyet politikalar›n›n bir sonucudur.
Soru 53
Aşağıdakilerden hangisi “Türklerin yaşadığı ülke" olarak tanımlanmaktadır?
Seçenekler
A
Türkiye
B
Türk Yurdu
C
Türk Diyarı
D
Türkistan
E
Türk Ülkesi
Açıklama:
Türkistan kelimesi “Türklerin yaşadığı ülke” anlamına gelmektedir. Bu bölgeye İran yazılı kaynaklarında Turan da deniyordu. Asya’da hâkim olan iki gücü temsilen İran Turan karşılaştırması Farsça kaynaklarda sıkça kullanılıyordu. Sonraki yıllarda Turan yerine Türkistan adı kullanılmaya başladı ve günümüze kadar ulaştı. Ayrıca Türklerin yurdu hakkında en eski bilgileri XI. yüzyılda yazılmış olan Kaşgarlı Mahmud’un Divan-u Lugati’t- Türk adlı ünlü sözlüğünden öğrenebilmekteyiz.
Soru 54
Türklerin yurdu hakkında en eski bilgileri sunan ve Kaşgarlı Mahmud tarafından kaleme alınmış olan Divan-ı Lügati't Türk adlı sözlük hangi yüzyılda ortaya çıkmıştır?
Seçenekler
A
X. Yüzyıl
B
XI. Yüzyıl
C
XII. Yüzyıl
D
XIII. Yüzyıl
E
XIV. Yüzyıl
Açıklama:
Türklerin yurdu hakkında en eski bilgileri XI. yüzyılda yazılmış olan Kaşgarlı Mahmud’un Divanu Lugati’t-Türk adlı ünlü sözlüğünden öğrenebilmekteyiz.
Soru 55
Aşağıdakilerden hangisi Çarlık Rusyası zamanında resmen Türkistan Genel Valiliği adı altında yönetilen bölgeye dahil değildir?
Seçenekler
A
Türkmenistan
B
Özbekistan
C
Kırgızistan
D
Tacikistan
E
Kazakistan
Açıklama:
Bugünkü Türkmenistan, Özbekistan, Kırgızistan ve Tacikistan’ı kapsayan bölge Çarlık Rusyası zamanında resmen Türkistan Genel Valiliği adı altında yönetildi. Kazak bozkırları ise Bozkır Genel Valiliği kapsamında yer aldı.
Soru 56
Etnik ve kültürel olarak diğer Türk dilli cumhuriyetlerden ayrılan çağdaş Orta Asya cumhuriyeti aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Tacikistan
B
Türkmenistan
C
Özbekistan
D
Kırgızistan
E
Kazakistan
Açıklama:
Özetle, çağdaş Orta Asya bölgesi coğrafi olarak Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Türkmenistan ve Tacikistan’dan oluşan bölgedir. Bu cumhuriyetler arasında yer alan Tacikistan etnik ve kültürel olarak diğer Türk dilli cumhuriyetlerden ayrılmaktadır. Bu nedenle Türkiye’de Orta Asya denince dört Türk cumhuriyeti akla gelmektedir.
Soru 57
Rusya'nın Birinci Dünya Savaşı'ndan çekilişini ifade eden Brest Litovsk Antlaşması hangi tarihte imzalanmıştır?
Seçenekler
A
Mart 1915
B
Mart 1916
C
Mart 1917
D
Mart 1918
E
Mart 1919
Açıklama:
Sonuçta Rusya, Mart 1918’de imzalanan Brest Litovsk antlaşmasıyla savaştan çekildi.
Soru 58
Aşağıdakilerden hangisi 1918-1922 yılları arasında gerçekleşen Rus İç Savaşı'nda "Ak Ruslar" adı verilen muhafazakâr ve liberal güçleri destekleyen ülkelerden birisi değildir?
Seçenekler
A
ABD
B
Türkiye
C
İngiltere
D
İtalya
E
Fransa
Açıklama:
Ancak istedikleri barışı yine gelmedi. Bolşeviklerin iktidarı ele geçirmesi Rusya’da bir iç savaşın çıkmasına yol açtı. Kendilerine “Ak Ruslar” adı verilen muhafazakar ve liberal güçler ortak düşmanları komünist “Kızıl Ordu”ya karşı savaşmaya başladı. Bir hayli şiddetli çatışmalar, açlık ve sefalete yol açan iç savaş 1918- 1922 yılları arasında dört yıl sürdü. Aralarında İngiltere, Fransa, İtalya, Amerika Birleşik Devletleri ve Japonya’nın da bulunduğu dış güçler Ak Ruslara yardım etmeye çalıştı.
Soru 59
Sovyetler Birliği devleti resmi olarak hangi tarihte ortadan kalkmıştır?
Seçenekler
A
26 Haziran 1991
B
26 Temmuz 1991
C
26 Eylül 1991
D
26 Kasım 1991
E
26 Aralık 1991
Açıklama:
Sonuçta, Sovyetler Birliği’nin en üst düzey yönetim kurulu olan SSCB Yüksek Sovyeti’nin 26 Aralık 1991 yılında aldığı kararla Sovyetler Birliği devleti resmen ortadan kalktı.
Soru 60
Aşağıdakilerden hangisi Sovyetler Birliği'nin dağılmasının ardından bağımsızlığını ilan eden Türk cumhuriyetleri arasında gösterilemez?
Seçenekler
A
Kırgızistan
B
Özbekistan
C
Moğolistan
D
Türkmenistan
E
Kazakistan
Açıklama:
Sovyetler Birliği’nin dağılmasıyla birlikte 15 yeni cumhuriyet ortaya çıktı. Bunlar arasında 5 cumhuriyet Orta Asya bölgesinde yer alıyordu. Kırgızistan 31 Ağustos’ta, Özbekistan 1 Eylül’de, Türkmenistan 27 Ekim’de ve Kazakistan 16 Aralık 1991’de bağımsızlıklarını ilan etti.
Soru 61
Hangisi günümüzde Orta Asya dendiği zaman akla gelen ülkelerden biri değildir?
Seçenekler
A
Kazakistan
B
Kırgızistan
C
Özbekistan
D
Türkmenistan
E
Yunanistan
Açıklama:
Günümüzde Orta Asya dendiği zaman Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Türkmenistan ve Tacikistan cumhuriyetlerinin kapsadığı coğrafi alan akla gelmektedir. Bu durumun nedeni bölgedeki Rus ve Sovyet politikalarının tarihsel etkileridir. Yani Orta Asya tabirinin günümüzde bu beş cumhuriyetle sınırlandırılmış olması özellikle Sovyet politikalarının bir sonucudur.
Soru 62
Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği (SSCB) kaç yılında kurulmuştur?
Seçenekler
A
1914
B
1917
C
1922
D
1940
E
1967
Açıklama:
Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği (SSCB), iç savaştan galip çıkan Bolşeviklerin girişimiyle Aralık 1922’de kuruldu.
Soru 63
Karl Marx’ın devrimci sosyalist fikirlerini dogmatik bir komünist ideolojiye dönüştüren Bolşevik grubunun kurucusu ve önderi kimdir?
Seçenekler
A
Vlademir Lenin
B
Aleksander Kerenskiy
C
Kavel Alpaslan
D
Lev Troçki
E
Lavr Kornilov
Açıklama:
Vladimir Lenin (1870-1924), Bolşevik grubunun kurucusu ve önderi olarak ünlü düşünür Karl Marx’ın (1818-1883) devrimci sosyalist fikirlerini dogmatik bir komünist ideolojiye dönüştürdü.
Soru 64
1918’de imzalanan Brest Litovsk antlaşmasıyla savaştan çekilen Rusya'nın kaybettiği yerlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Ukrayna
B
Doğu Polonya
C
Batı Polonya
D
Finlandiya
E
Baltık Ülkeleri
Açıklama:
Bolşevikler, Rusya Komünist Partisi adı altında yeniden yapılandı ve Rusya’yı savaştan çıkartacaklarını vaad ederek halktan geniş destek aldı. Sonuçta Rusya, Mart 1918’de imzalanan Brest Litovsk antlaşmasıyla savaştan çekildi. Rusya bu antlaşmayla Ukrayna, Doğu Polonya, Baltık ülkeleri ve Finlandiya’yı kaybederek ağır bir yenilgiye uğrasa da halk artık her ne pahasına olursa olsun barış istiyordu.
Soru 65
Hangisi Türkistan halklarının siyasi ve kültürel tarihiyle ilgili kararların alındığı 5 merkezden biri değildir?
Seçenekler
A
Orenburg
B
Hokand
C
Taşkent
D
Buhara
E
Petersburg
Açıklama:
Bu coğrafyada ayrıca beş siyasi merkezden sözetmek mümkündür: Orenburg, Hokand, Taşkent, Buhara ve Hive. Söz konusu dönemde Türkistan halklarının siyasi ve kültürel tarihiyle ilgili kararlar bu beş merkezde şekillenmiştir. Her ne kadar kesin çizgilerle birbirinden ayırmak mümkün olmasa da Orenburg ve Hokand şehirleri Kazaklar ve Kırgızlar için, Buhara, Taşkent ve Hokand Özbekler için, Hive de daha çok Türkmenler ve Özbekler için önemli merkezlerdi.
Soru 66
Alaş oğlu olarak da bahsedilen halk aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Türkmenler
B
Kırgızlar
C
Tatarlar
D
Kazaklar
E
Özbekler
Açıklama:
Alaş: Kazakların efsanevi atasının adıdır. Bu nedenle Kazak halkı için bazen “Alaş oğlu”, Kazak ülkesi için de “Alaş yurdu” tabirleri kullanılmıştır. XX. yüzyıl başında etkili olan milliyetçi Kazak düşünce hareketine Alaş Hareketi adı verilmektedir. Ahmet Baytursunov, Alihan Bökeyhanov, Miryakup Dulatov ve Mustafa Çokay’ın liderliğinde hareket eden Kazaklar, Alaş Özerkliğini kurdular ve Hokand Özerkliği’nde etkin rol oynadılar. Ancak güçlü Kızıl Ordu’ya karşı duramadılar ve 1920’de Bolşevik hâkimiyetini kabul etmek zorunda kaldılar.
Soru 67
Hangisi/leri Sovyetler Birliği döneminde Orta Asya’da uygulamaya konulan politikaları üç ana kategoriden birisidir?
I- Siyaset
II- Ekonomi
III- Kültür
I- Siyaset
II- Ekonomi
III- Kültür
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve III
C
II ve III
D
I, II ve III
E
Yalnız II
Açıklama:
Sovyetler Birliği döneminde Orta Asya’da uygulamaya konulan politikaları üç ana kategoride toplamak mümkündür. Yeni kurulan Sovyet yönetimi siyaset, ekonomi ve kültür alanlarında köklü değişiklikler yaptı.
Soru 68
Aşağıdakilerden hangisi Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'nin (SSCB) kurulduğu tarihtir?
Seçenekler
A
Şubat 1917
B
Ekim 1917
C
Şubat 1922
D
Ekim 1922
E
Aralık 1922
Açıklama:
Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği (SSCB), iç savaştan galip çıkan Bolşeviklerin girişimiyle Aralık 1922’de kuruldu.
Soru 69
Aşağıdakilerden hangisi 1917-1922 arasında genel Rusya siyasetine dahil olan Türkistan halkları, Kazaklar, Kırgızlar, Özbekler ve Türkmenler'in siyasi merkezlerinden değildir?
Seçenekler
A
Semerkant
B
Orenburg,
C
Hokand
D
Taşkent
E
Buhara
Açıklama:
Bu coğrafyada ayrıca beş siyasi merkezden sözetmek mümkündür: Orenburg,
Hokand, Taşkent, Buhara ve Hive. Söz konusu dönemde Türkistan halklarının
siyasi ve kültürel tarihiyle ilgili kararlar bu beş merkezde şekillenmiştir. Her ne
kadar kesin çizgilerle birbirinden ayırmak mümkün olmasa da Orenburg ve Hokand şehirleri Kazaklar ve Kırgızlar için, Buhara, Taşkent ve Hokand Özbekler
için, Hive de daha çok Türkmenler ve Özbekler için önemli merkezlerdi. Ancak,
söz konusu merkezlerde halklar içiçe yaşamaktaydı. Örneğin Türkistan Genel Valiliği sınırları içinde yaşayan Kazakların nüfusu, Bozkır Genel Valiliği’nde yaşayan Kazaklardan daha çoktu. Bu nedenle Kazaklar hem Orenburg hem de Hokand’da yaşanan gelişmelerle yakından ilgilenmişlerdir.
Hokand, Taşkent, Buhara ve Hive. Söz konusu dönemde Türkistan halklarının
siyasi ve kültürel tarihiyle ilgili kararlar bu beş merkezde şekillenmiştir. Her ne
kadar kesin çizgilerle birbirinden ayırmak mümkün olmasa da Orenburg ve Hokand şehirleri Kazaklar ve Kırgızlar için, Buhara, Taşkent ve Hokand Özbekler
için, Hive de daha çok Türkmenler ve Özbekler için önemli merkezlerdi. Ancak,
söz konusu merkezlerde halklar içiçe yaşamaktaydı. Örneğin Türkistan Genel Valiliği sınırları içinde yaşayan Kazakların nüfusu, Bozkır Genel Valiliği’nde yaşayan Kazaklardan daha çoktu. Bu nedenle Kazaklar hem Orenburg hem de Hokand’da yaşanan gelişmelerle yakından ilgilenmişlerdir.
Soru 70
Hangisi/leri Gorbaçov'un uygulamaya koyduğu politikalardan birisidir?
I- Perestroyka
II- Glastnost
III- Korenizatsiya
I- Perestroyka
II- Glastnost
III- Korenizatsiya
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve III
C
II ve III
D
I, II ve III
E
Yalnız III
Açıklama:
Sovyetler Birliği liderliğine 1985 yılında M. Gorbaçov geçti. Genç bir politikacı olan Gorbaçov önce ekonomide yeniden yapılanma (perestroyka), daha sonra da toplumsal hayatta açıklık ve serbestlik (glastnost) politikalarını uygulamaya koydu.
Soru 71
Günümüzde Orta Asya’da bulunan cumhuriyetlerin sınırları Sovyet yönetimi tarafından hangi yılda başlayan ve uzunca bir süre devam eden bir süreç sonucunda belirlendi?
Seçenekler
A
1917
B
1920
C
1922
D
1924
E
1925
Açıklama:
Günümüzde Orta Asya’da bulunan cumhuriyetlerin sınırları Sovyet yönetimi tarafından 1924 yılında başlayan ve uzunca bir süre devam eden bir süreç sonucunda belirlendi. Birçok kez değişikliğe uğrayan ve günümüzde bile tartışmalara yol açan bu sınır belirleme politikası çağdaş Orta Asya siyasi coğrafyasını ortaya çıkardı. Sovyetler Birliği’nin Orta Asya’da uygulamaya koyduğu ilk kapsamlı politika bu sınır belirleme projesidir. Sovyet idaresi, milyonlarca insanı ve milyonlarca kilometre kare toprağı kapsayan bu büyük proje ile Orta Asya’da kesin bir hâkimiyet kurma işine girişti. Sovyetler Birliği, sınır belirleme politikası ile başlıca dört amacı gözetmekteydi. Öncelikle Orta Asya bölgesinde tam hâkimiyet sağlanacaktı. Sonrasında ekonomik olarak daha verimli bir yönetim bölümlenmesi hedefleniyordu. Ayrıca bu bölümlenme sayesinde milliyetçi hareketlerin önüne geçilecek ve dinî bir uyanışın olması engellenecekti.
Soru 72
Hangisi/leri Sovyet yönetiminin uyguladığı hücum politikalarından biridir?
I- Kadınların peçe takmasının yasaklanması
II- Çok eşli evliliğin yasaklanması
III- Başlık parasının yasaklanması
I- Kadınların peçe takmasının yasaklanması
II- Çok eşli evliliğin yasaklanması
III- Başlık parasının yasaklanması
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve III
C
II ve III
D
I, II ve III
E
Yalnız II
Açıklama:
Bir diğer Sovyetleştirme hareketi olan hücum politikalarının en belirgin biçimde izlendiği alan, Müslüman kadınların yaşayışındaki değişimler oldu. Sovyet yönetimi açık bir biçimde Orta Asya kadınlarının geleneksel İslami yaşam tarzına karşı savaş açtı. Bu aslında genel olarak tüm dinlere, bunlar içinde tabi ki İslam’a karşı başlatılan ateist kampanyanın bir yan etkisiydi. Bu din karşıtı kampanya toplumda büyük rahatsızlıklara yol açtı. Müslüman kadınların örtünmesi ve özellikle peçe takması istenmiyordu. İlk hücum hareketi 1927 yılında Özbek Komünist Partisi Kadın Kolları tarafından peçe takmaya karşı başlatıldı. Taşkent’te ve diğer şehirlerde toplanan binlerce Özbek kadın sembolik bir törenle peçelerini yaktı ve tüm Müslüman kadınların aynı şeyi yapması çağrısında bulundu.
Soru 73
Günümüzdeki Orta Asya siyasi coğrafyasının şekillenmesi hangi anayasa ile olmuştur?
Seçenekler
A
1922 anayasası
B
1932 anayasası
C
1936 anayasası
D
1939 anayasası
E
1940 anayasası
Açıklama:
Stalin, gücünü pekiştirebilmek amacıyla 1936 yılında yeni bir anayasa hazırlattı. Bu anayasa çerçevesinde günümüzdeki Orta Asya siyasi coğrafyası nihai biçimine kavuştu. Orta Asya’da Kazak SSC, Kırgız SSC, Özbek SSC, Türkmen SSC ve
Tacik SSC olmak üzere beş birlik cumhuriyeti kurulmuş oldu. Bu cumhuriyetlerin
sınırları günümüzde değişmeden devam etmektedir
Tacik SSC olmak üzere beş birlik cumhuriyeti kurulmuş oldu. Bu cumhuriyetlerin
sınırları günümüzde değişmeden devam etmektedir
Soru 74
Aşağıdakilerden hangisi yerelleştirme politikası ile eş anlamlıdır?
Seçenekler
A
Kolhoz
B
Korenizatsiya
C
Basmacı
D
Glastnost
E
Sovhoz
Açıklama:
Siyaset alanındaki en önde gelen politika yerelleştirme (korenizatsiya) olarak bilinen siyasi kadrolarda yerel halka da yer verilmesi sürecidir.
Soru 75
Sovyetler Birliği devleti resmen ne zaman ortadan kalkmıştır?
Seçenekler
A
1986
B
1989
C
1990
D
1991
E
1992
Açıklama:
Ağustos 1991’de Gorbaçov’u iktidardan indirmek amacıyla bir darbe girişimi
yapıldı. Başarısız olan bu darbe girişimi SSCB’de zaten iyice zayıflayan devlet otoritesini sarstı. Sovyetler Birliği devlet kurumları, siyasi istikrarsızlık ve ekonomik krizler nedeniyle iş göremez hale gelmişti. Sonuçta, Sovyetler Birliği’nin en üst düzey yönetim kurulu olan SSCB Yüksek Sovyeti’nin 26 Aralık 1991 yılında aldığı kararla Sovyetler Birliği devleti resmen ortadan kalktı
yapıldı. Başarısız olan bu darbe girişimi SSCB’de zaten iyice zayıflayan devlet otoritesini sarstı. Sovyetler Birliği devlet kurumları, siyasi istikrarsızlık ve ekonomik krizler nedeniyle iş göremez hale gelmişti. Sonuçta, Sovyetler Birliği’nin en üst düzey yönetim kurulu olan SSCB Yüksek Sovyeti’nin 26 Aralık 1991 yılında aldığı kararla Sovyetler Birliği devleti resmen ortadan kalktı
Soru 76
Sovyetler Birliği'nin dağılmasıyla birlikte kaç tane yeni cumhuriyet ortaya çıkmıştır?
Seçenekler
A
8
B
10
C
13
D
15
E
17
Açıklama:
Sovyetler Birliği’nin dağılmasıyla birlikte 15
yeni cumhuriyet ortaya çıktı. Bunlar arasında 5
cumhuriyet Orta Asya bölgesinde yer alıyordu.
Kırgızistan 31 Ağustos’ta, Özbekistan 1 Eylül’de,
Türkmenistan 27 Ekim’de ve Kazakistan 16 Aralık 1991’de bağımsızlıklarını ilan etti.
yeni cumhuriyet ortaya çıktı. Bunlar arasında 5
cumhuriyet Orta Asya bölgesinde yer alıyordu.
Kırgızistan 31 Ağustos’ta, Özbekistan 1 Eylül’de,
Türkmenistan 27 Ekim’de ve Kazakistan 16 Aralık 1991’de bağımsızlıklarını ilan etti.
Soru 77
Aşağıdakilerden hangisi toplumsal hayatta açıklık ve serbestlik politikalarını uygulama ile eş anlamlıdır?
Seçenekler
A
glastnost
B
perestroyka
C
korenizatsiya
D
sovhoz
E
kolhoz
Açıklama:
Sovyetler Birliği liderliğine 1985 yılında M. Gorbaçov geçti. Genç bir politikacı
olan Gorbaçov önce ekonomide yeniden yapılanma (perestroyka), daha sonra da
toplumsal hayatta açıklık ve serbestlik (glastnost) politikalarını uygulamaya koydu.
olan Gorbaçov önce ekonomide yeniden yapılanma (perestroyka), daha sonra da
toplumsal hayatta açıklık ve serbestlik (glastnost) politikalarını uygulamaya koydu.
Soru 78
Kültürel alanda Sovyetleştirme adı altında yapılan değişikliklerde Türk dilli halkların kullandığı Arap alfabesi yerine Kiril alfabesinin kullanılmasına ne zaman başlandı?
Seçenekler
A
1936
B
1938
C
1940
D
1950
E
1960
Açıklama:
Tüm Orta Asya kültür ve dilini etkileyen en önemli değişiklik alfabe değişiklikleri
olmuştur. Türk dilli halkların kullandığı Arap alfabesi yerine önce 1926 yılından
sonra Latin alfabesi, daha sonra, 1940’lı yıllarda, Kiril alfabesi kullanılmaya başlandı.
olmuştur. Türk dilli halkların kullandığı Arap alfabesi yerine önce 1926 yılından
sonra Latin alfabesi, daha sonra, 1940’lı yıllarda, Kiril alfabesi kullanılmaya başlandı.
Soru 79
Günümüzdeki Orta Asya siyasi coğrafyası aşağıdakilerden hangisinin döneminde nihai biçimine kavuştu?
Seçenekler
A
Brejnev
B
Gorbaçov
C
Stalin
D
Lenin
E
Çar II. Aleksandır
Açıklama:
Sınır belirleme süreci 1924’te başladı. Orta Asya’da birçok özerk cumhuriyet kuruldu, sınırları devamlı surette değiştirildi. Bu süreç 1936 yılına kadar sürdü. Stalin, gücünü pekiştirebilmek amacıyla 1936 yılında
yeni bir anayasa hazırlattı. Bu anayasa çerçevesinde günümüzdeki Orta Asya siyasi coğrafyası nihai biçimine kavuştu. Orta Asya’da Kazak SSC, Kırgız SSC, Özbek SSC, Türkmen SSC ve Tacik SSC olmak üzere beş birlik cumhuriyeti kurulmuş oldu. Bu cumhuriyetlerin sınırları günümüzde değişmeden devam etmektedir
yeni bir anayasa hazırlattı. Bu anayasa çerçevesinde günümüzdeki Orta Asya siyasi coğrafyası nihai biçimine kavuştu. Orta Asya’da Kazak SSC, Kırgız SSC, Özbek SSC, Türkmen SSC ve Tacik SSC olmak üzere beş birlik cumhuriyeti kurulmuş oldu. Bu cumhuriyetlerin sınırları günümüzde değişmeden devam etmektedir
Soru 80
Aral Gölü’nün yıllar içinde küçülmesinin sebebi hangisidir?
Seçenekler
A
Büyükbaş hayvancılığın artması
B
Tarımsal sulamada kullanılması
C
Erozyonların artması
D
Yağış miktarının azalması
E
Suda yaşayan balık miktarının azalması
Açıklama:
Aral Gölü, kendisini besleyen ırmakların tarımsal sulamada kullanılması nedeniyle 1960’tan beri % 90 oranında küçülmüştür.
Soru 81
Aşağıdaki devletlerden hangisi Orta Asya’da yer almaktadır?
Seçenekler
A
Çin
B
Tacikistan
C
Kazakistan
D
Moğolistan
E
Türkistan
Açıklama:
Günümüzde Orta Asya terimi ile beş eski Sovyetler Birliği cumhuriyetinin kapsadığı alan kastedilmektedir. Bu cumhuriyetler Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Türkmenistan ve Tacikistan’dır. Aslında coğrafi olarak düşünüldüğüne Orta Asya bölgesinin çok daha geniş bir alanı kapsaması gerekmektedir. Eğer Asya kıtasının ortası kastediliyorsa Moğolistan ve Doğu Türkistan’dan başlayarak kuzey Afganistan ve kuzey İran’ı da kapsayacak biçimde Hazar denizinde son bulan geniş coğrafi bölge Orta Asya olarak tanımlanabilir. Bu coğrafya düşünüldüğünde en baskın tarihsel ve kültürel unsur bu bölgedeki Türk varlığı olacaktır. Bilindiği gibi Türklerin anayurdu Orta Asya’dır. Türkler Orta Asya’da tarih sahnesine çıkmışlar ve bu bölgede kendilerine özgü bir medeniyet kurmuşlardır. Yaşayış, gelenek ve özellikle dil bakımından yakın komşuları Çinliler, Moğollar ve İranlılardan farklı bir kültür geliştirmişlerdir. Bu nedenle söz konusu bölgeye aynı zamanda “Türkistan” adı da verilmiştir. Türkistan, Türk memleketi, Türklerin yaşadığı yer anlamına gelmektedir. Özetle, çağdaş Orta Asya bölgesi coğrafi olarak Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Türkmenistan ve Tacikistan’dan oluşan bölgedir. Bu cumhuriyetler arasında yer alan Tacikistan etnik ve kültürel olarak diğer Türk dilli cumhuriyetlerden ayrılmaktadır. Bu nedenle Türkiye’de Orta Asya denince dört Türk cumhuriyeti akla gelmektedir.
Soru 82
Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği (SSCB) hangi tarihte kurulmuştur?
Seçenekler
A
1917
B
1919
C
1922
D
1924
E
1925
Açıklama:
Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği (SSCB), iç savaştan galip çıkan Bolşeviklerin girişimiyle Aralık 1922’de kuruldu
Soru 83
Günümüzde Orta Asya’da bulunan cumhuriyetlerin sınırları nihai şekline kaç yılında kavuşmuştur?
Seçenekler
A
1919
B
1924
C
1929
D
1933
E
1936
Açıklama:
Stalin, gücünü pekiştirebilmek amacıyla 1936 yılında yeni bir anayasa hazırlattı. Bu anayasa çerçevesinde günümüzdeki Orta Asya siyasi coğrafyası nihai biçimine kavuştu. Orta Asya’da Kazak SSC, Kırgız SSC, Özbek SSC, Türkmen SSC ve Tacik SSC olmak üzere beş birlik cumhuriyeti kurulmuş oldu. Bu cumhuriyetlerin sınırları günümüzde değişmeden devam etmektedir.
Soru 84
Orta Asya’da bulunan cumhuriyetlerin sınırlarının belirlenmesi kaç yıl sürmüştür?
Seçenekler
A
8
B
10
C
12
D
15
E
18
Açıklama:
Sınır belirleme süreci 1924’te başladı. Orta Asya’da birçok özerk cumhuriyet kuruldu, sınırları devamlı surette değiştirildi. Bu süreç 1936 yılına kadar sürdü. Stalin, gücünü pekiştirebilmek amacıyla 1936 yılında yeni bir anayasa hazırlattı. Bu anayasa çerçevesinde günümüzdeki Orta Asya siyasi coğrafyası nihai biçimine kavuştu. Orta Asya’da Kazak SSC, Kırgız SSC, Özbek SSC, Türkmen SSC ve Tacik SSC olmak üzere beş birlik cumhuriyeti kurulmuş oldu. Bu cumhuriyetlerin sınırları günümüzde değişmeden devam etmektedir.
Soru 85
- Kültür
- Sanat
- Siyaset
- Ekonomi
- Ticaret
Seçenekler
A
Yalnız III
B
I ve II
C
III ve V
D
I, III ve IV
E
II, III ve V
Açıklama:
Sovyetler Birliği döneminde Orta Asya’da uygulamaya konulan politikaları üç ana kategoride toplamak mümkündür. Yeni kurulan Sovyet yönetimi siyaset, ekonomi ve kültür alanlarında köklü değişiklikler yaptı.
Soru 86
Siyasi kadrolarda yerel halka da yer verilmesi süreci aşağıdaki kavramlardan hangisi ile ifade edilmektedir?
Seçenekler
A
Alaş
B
Kolhoz
C
Sovhoz
D
Basmacılık
E
Korenizatsiya
Açıklama:
Siyaset alanındaki en önde gelen politika yerelleştirme (korenizatsiya) olarak bilinen siyasi kadrolarda yerel halka da yer verilmesi sürecidir.
Soru 87
Orta Asya’da Sovyetlere karşı silahlı direniş hareketi aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilmektedir?
Seçenekler
A
Alaş
B
Turan
C
Sovhoz
D
Basmacılık
E
Korenizatsiya
Açıklama:
Basmacılık, Orta Asya’da Sovyetlere karşı silahlı direniş hareketidir. Dünya Savaşı’nda Osmanlı ordusunda Genelkurmay Başkanlığı görevini yürüten ve Osmanlı devletinin en kudretli şahsiyetlerinden biri olan Enver Paşa (1881-1922), Orta Asya’ya gelerek Basmacı hareketine katıldı. Sovyet yönetimine karşı Türkistanlı Basmacıları örgütlemeye çalıştı ancak başarılı olamadı.
Soru 88
Orta Asya Türk cumhuriyetleri kaç yılında bağımsız olmuştur?
Seçenekler
A
1979
B
1985
C
1988
D
1991
E
1993
Açıklama:
Orta Asya Türk cumhuriyetleri, 1991’de Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından bağımsız oldu. Kırgızistan 31 Ağustos’ta, Özbekistan 1 Eylül’de, Türkmenistan 27 Ekim’de ve Kazakistan 16 Aralık 1991’de bağımsızlıklarını ilan etti.
Soru 89
Sovyet idaresinin Orta Asya bölgesinde özellikle Türk dilli nüfusa yönelik politikaları ile bölgeyi değiştirme çalışmaları kaç yıl sürmüştür?
Seçenekler
A
43
B
57
C
63
D
69
E
75
Açıklama:
Sovyet idaresi 1922-1991 arasında yaklaşık yetmiş yıl boyunca Orta Asya bölgesinde özellikle Türk dilli nüfusa yönelik politikaları sonucunda bölgeyi tümden değiştirmeye çalıştı
Soru 90
Çarlık rejiminin yıkılması, Çar ve ailesinin hapsedilmesi ve bir geçici hükûmetin kurulması hangi tarihte gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
1915
B
1917
C
1919
D
1921
E
1922
Açıklama:
Rusya halkı, savaşın getirdiği yenilgi, yıkım, ekonomik çöküş ve siyasi istikrarsızlığın getirdiği çaresizlik içinde iki devrim gerçekleştirdi. Şubat 1917’deki ilk devrimde Çarlık rejimi yıkıldı, Çar ve ailesi hapsedildi ve bir geçici hükûmet kuruldu.
Soru 91
- Ukrayna
- Doğu Polonya
- Baltık ülkeleri
- Finlandiya
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
III ve IV
D
I, II ve IV
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
Rusya, Mart 1918’de imzalanan Brest Litovsk antlaşmasıyla savaştan çekildi. Rusya bu antlaşmayla Ukrayna, Doğu Polonya, Baltık ülkeleri ve Finlandiya’yı kaybederek ağır bir yenilgiye uğrasa da halk artık her ne pahasına olursa olsun barış istiyordu.
Ünite 2
Soru 1
İdil-Ural devleti düşüncesi ilk olarak hangi meclis tarafından ortaya atılmıştır?
Seçenekler
A
Türk-Tatar Millet Meclisi
B
Başkurtlar Millet Meclisi
C
Çuvaşlar Millet Meclisi
D
Mariler Millet Meclisi
E
Kazan Tatarları Millet Meclisi
Açıklama:
Türk-Tatar Millet Meclisi, toprak özerlik düşüncesinin gerçekleşmesi için ilk defa İdil-Ural devleti düşüncesini ortaya atmıştır. Doğru yanıt A'dır.
Soru 2
Aşağıdakilerden hangisi 1918'den itibaren Bolşevik yönetiminin Kazan ve Ufa'da yaptıkları propagandaların başarılı olma nedeni arasında gösterilebilir?
Seçenekler
A
Rus olmayan halklara sundukları vaatler
B
Kızıl Ordu'nun baskın gücünün kanıtlanmış olması
C
Lenin'e duyulan sevgi
D
Komünizm fikrinin etkileyici olması
E
Çarlık rejimini yeniden geri getirme istekleri
Açıklama:
Bolşevik propagandanın başarısı, Çarlık döneminde ezilmiş olan kitlelere ve bunlar arasında Rus olmayan halklara çok cazip vaatler sunmasından kaynaklanır. Bolşevikler savaştan yorgun düşen askerlere barış, topraksızlıktan çile çeken aç köylüye toprak ve ekmek, insanlık dışı koşullarda çalıştırılan işçiye insanca çalışma ve yaşama şartları, Rusya İmparatorluğunda ikinci sınıf tebaa konumundaki Rus olmayan halklara bağımsız devlet kurma seçeneği dahil olmak üzere milli egemenlik hakkı vaatleriyle ve din, dil, ırk fark etmeksizin tüm insanlara eşitlik ve özgürlük sloganlarıyla iktidara gelmişlerdi. Doğru yanıt A'dır.
Soru 3
- Çalışanlara ücretli izin verilmesi
- Ücretli tıbbi yardım sunulması
- İş gününün sekiz saat yapılması
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Sovyet yönetimi ekonomik ve toplumsal yaşamda sosyalist uygulamaları hayata geçirmeye başlar. 1922'de İş Kanunları kabul edilerek sekiz saatlik iş günü, ücretli izin, çocuk emeğinin kısıtlanması gibi emekçilerin çalışma hayatını iyileştiren önemli kanunlar hayata geçirilir. Ücretsiz tıbbi yardım ve sosyal sigorta uygulamaları başlatılır. Maaşlar artar, sanayide Rus olmayan işçilerin sayısı çoğalır. Doğru yanıt D'dir.
Soru 4
Aşağıdakilerden hangisi Sovyet yönetiminin gerçekleştirdiği kültür devrimi sırasında eğitim alanında yaşanan gelişmelerden biri değildir?
Seçenekler
A
Okur-yazarlığı yayma
B
Zorunlu ilk ve ortaöğretim
C
Ücretsiz eğitim
D
Rus olmayan halklara ana dilde eğitim imkanı
E
Dini eğitim okullarının yaygılaştırılması
Açıklama:
Sovyet Yönetimi, ilk yıllarından itibaren köklü bir kültür devrimi başlatır. Bu devrimin başlangıç aşamasını, okur-yazarlığı yayma kampanyası oluşturur. (Rusya ‹mparatorluğu’nda yüksek kültür düzeyine sadece soylu kesim sahipti, toplumun geri kalanında ise okur-yazarlığın oranı çok düşüktü.) Yetişkinlere okuma yazma öğreten okulların açılmasıyla başlayan ve 1930’lu yıllarda zorunlu ilk ve ortaöğretim sisteminin kurulmasıyla devam eden eğitim faaliyetleri sonucunda, örneğin Çuvaş cumhuriyetinde, Sovyet dönemi öncesinde % 18 olan okur-yazarlık oranı 1926 yılında % 54.2’ye, 1939 yılında % 91’e, 1959 yılında % 99.2’ye çıkacaktır. Eğitim herkes için ulaşılır ve ücretsiz hale getirilir. Çarlık döneminde Rus devletinin hiçbir şekilde eğitim olanağı sağlamadığı Rus olmayan halklar kendi ana dillerinde eğitime kavuşur. Örneğin, 1926 yılı itibariyle Tatar özerk cumhuriyetinde iki binden fazla ilk ve ortaokul faaliyet gösterir; bunların yarısı Tatarca eğitim verir. Eskiden daha ziyade soyluların okuyabildiği yüksek okulların kapıları herkese açılır. Sovyet yönetimi özellikle işçilerin ve köylülerin eğitilmesine özel önem verir. Yüksek okullar bünyesinde işçi ve köylü gençlerine yönelik olarak hazırlık fakülteleri açılır. Tatarlar, Çuvaşlar, Başkurtlar için de bu tür fakülteler kurulur. Dinî eğitim veren kuruluşlar kapatılırken yeni Sovyet okulları, yüksek eğitim kuruluşları, bilimsel ve kültürel kurumlar açılır. Ülkeyi terk etmeyip Sovyet Yönetimi şartlarında çalışmayı kabullenen eğitimciler ve bilim insanları bu gelişmelerde büyük rol oynar. Doğru yanıt E'dir.
Soru 5
Stalin döneminde öncelikli kalkınma hedefleri ne için konulmuştur?
Seçenekler
A
Sanayileşme
B
Kentleşme
C
Özelleştirme
D
Liberalleşme
E
Küreselleşme
Açıklama:
Komünist Partisi 1925'te ülkenin sanayileşmesini acil ihtiyaç ve temel hedef olarak açıkladı. 1927'de Stalin, sanayileşmenin en kısa zamanda gerçekleştirilmesi hedefini koydu. Sanayileşmenin iki beş yıllık planı (1928-1933, 1933-1937) ilan edildi. Doğru yanıt A'dır.
Soru 6
- İnsan sürgünleri
- Ağır çalışma koşulları
- Açlığın baş göstermesi
- Toplu ölümler
Seçenekler
A
I ve III
B
I, II ve III
C
II, III ve IV
D
I, II, III ve IV
E
I, III ve IV
Açıklama:
Çok kısa sürede gerçekleştirilen sanayileşmenin ve kollektifleştirmenin toplumsal bedeli olağanüstü ağır oldu. Milyonlarca insan sürüldü, ağır şartlarda çalıştı, birçoğu öldü, sayısız acılar yaşandı. İnsafsız kollektifleştirmenin tarıma ve hayvancılığa vurduğu darbe sonucunda Avrupa Rusya’sında 1932-33 yıllarında yine açlık felaketi patlak verdi. Stalin hükûmetinin bu durumu gizlemeye çalışması, açlık çekenlere yardımda bulunmak için hemen harekete geçmemesi ve yurt dışından gelen yardım tekliflerini de geri çevirmesi yüzünden açlık felaketinin boyutları büyüdü. Açlık sebebiyle yaklaşık olarak 7 milyon kişi öldü. Doğru yanıt D'dir.
Soru 7
- Sanayi kuruluşlarının nakli
- Doğal gaz faaliyetlerinin yürütülmesi
- Askeri okulların nakli
Seçenekler
A
I, III
B
I, II
C
II, III
D
Yalnız II
E
I, II, III
Açıklama:
Sovyetlerin birçok önemli sanayi kuruluşu Nazi işgali altında kalan bölgede bulunduğu için ülke bir anda sanayi potansiyelinin büyük bölümünü kaybetmiş olur. Bu durumu bir an önce düzeltmek ve sanayi üretimini büyütmek ihtiyacı ortaya çıkar. Cephe gerisinde kalan ve 1930’lu yıllarda önemli sanayi merkezi haline gelmiş olan İdil-Ural bölgesi bu açıdan Sovyet yönetimi için büyük önem kazanır. Burada bulunan fabrikalara ek olarak, batıda tehlike altındaki bölgelerden önemli sanayi kuruluşları (çalışanları ile birlikte) İdil-Ural bölgesine nakledilir. Başkurt cumhuriyetine sanayi kuruluşları dışında birkaç askerî yüksek okul ve iki askerî akademi de nakledilir. İdil-Ural bölgesi cumhuriyetlerinin kendi sanayi imkanları da seferber edilir. Savaş yıllarında Başkurt topraklarından 5 milyon ton petrol çıkartılır. Savunma ihtiyaçları için kaynak arayışları sırasında Tatar cumhuriyeti topraklarında da petrol yatakları keşfedilir ve petrol üretimi başlar. Doğru yanıt A'dır.
Soru 8
Aşağıdakilerden hangisi Sovyetler Birliği'nde 2. Dünya Savaşı sonrası yaşanan gelişmelerden biridir?
Seçenekler
A
NEP dönemi uygulamalarına geçilmesi
B
Kolhozların lağvedilmesi
C
Siyasal ve kültürel alanlarda demokratikleşme
D
Savunma sektörünün gelişmesine öncelik verilmesi
E
Aşırı merkezileşmeden vazgeçilmesi
Açıklama:
Olağanüstü özveriyle kazanılan savaştan sonra Sovyet ülkesinin insanları iktidarın tutumunda ve politikalarında olumlu değişiklikler olmasını bekleyerek büyük umutlara kapılırlar. Savaş yıllarında ortaya çıkan insani dayanışma ve ulusal birlik duyguları ve savaşın bitiminde yaşanılan zafer sevincinin etkisiyle toplumda bir manevi canlanma atmosferi oluşur. Bu ılımlı ortamda Sovyet yönetiminin yanlışlarına dikkat çeken ve ekonomide tekrar NEP dönemi uygulamalarına geçilmesine, kolhozların lağvedilmesine, aşırı merkezileşmeden vazgeçerek bölgelere daha fazla özgürlükler tanınmasına, siyasal ve kültürel alanlarda demokratikleşmeye çağıran sesler yükselir. Ne yazık ki bu çağrılar duyulmaz ve bütün umutlar ve beklentiler suya düşer. Savaş biter bitmez Stalin önceki çizgisinde devam eder. Komünist Parti toplumsal hayatın her alanındaki aşırı baskı ve kontrolünü, eskisi gibi sürdürür. Ağır sanayi dallarının ve savunma sektörünün gelişmesine öncelik verilirken, halkın ihtiyaçlarını karşılayan ekonomi dalları (hafif sanayi, konut ve sosyal altyapı tesisleri inşaatı, tarım ve hayvancılık) gittikçe ihmal edilir. Doğru yanıt D'dir.
Soru 9
- Stalin dönemindeki kovuşturmaların resmi olarak dile getirilmesi
- Sürgün edilen kimselerin aklanması
- İfade özgürlüğünün kısıtlanması
Seçenekler
A
I, III
B
I, II
C
II, III
D
Yalnız II
E
I, II, III
Açıklama:
1953’te Stalin’in ölmesiyle Sovyetler Birliği tarihinde bir dönem kapanır. Ülkenin ekonomisinde, siyasal ve toplumsal hayatında bazı önemli değişimler meydana gelir. “Buzların Erimesi” olarak bilinen ve nispeten kısa süreli olan bu dönemde yaşanan önemli gelişmeler şunlardır: Stalin dönemindeki kovuşturmaların ilk defa resmî olarak dile getirilmesi ve yerilmesi; öldürülen ve sürgün edilenlerin en azından bir kısmının aklanması, hayatta olanlarının serbest bırakılması; kovuşturma organlarının yeniden yapılandırılarak Stalin tarzı terör uygulamalarının tekrar yaşanmaması için önlemler alınması; ifade özgürlüğü bakımından nispeten ılımlı bir ortamın oluşmasıdır. Doğru yanıt B'dir.
Soru 10
Brejnev dönemi ve ondan sonraki birkaç senelik dönem Sovyetler tarihinde hangi isimle adlandırılır?
Seçenekler
A
Durgunluk dönemi
B
İlerleme dönemi
C
Gerileme dönemi
D
Bunalım dönemi
E
Çöküş dönemi
Açıklama:
Hruşov’un yerine ülkenin yöneticiliğine getirilen Leonid Brejnev bu görevinde tam 18 yıl kalır. Brejnev dönemi ve ondan sonraki birkaç sene Sovyet tarihinde “durgunluk” dönemi olarak adlandırılır. Bu dönem yönetimin dizginlerini elinde tutan üst düzey parti ve devlet yöneticilerinin ve sayıca gittikçe çoğalan bürokrasi tabakasının “altın çağı” olur. Halk tarafından hiçbir şekilde kontrol edilemeyen ve hesaba çekilemeyen bu imtiyazlı grup, yolsuzluğu hayat tarzı haline getirir ve normal vatandaşların hayat şartlarının çok ötesinde lüks bir hayat sürdürür. Soğuk Savaş yıllarına rastlayan Brejnev döneminde ülke yönetiminde ordunun ve savunma sanayi yöneticilerinin ağırlığı ve KGB’nin etkisi artar. Doğru yanıt A'dır.
Soru 11
Bolşevikler, geçici hükümeti silahlı darbe yöntemi ile devirerek ülkedeki iktidarı ne zaman ele geçirdiler?
Seçenekler
A
20 Kasım 1921
B
16 Kasım 1920
C
23 Temmuz 1919
D
14 Ekim 1918
E
25 Ekim 1917
Açıklama:
25 Ekim 1917’de Rusya tarihinin ve bütün dünya tarihinin gidişatını radikal bir şekilde değiştirecek olan bir olay gerçekleşir: Bolşevikler, geçici hükûmeti silahlı darbe yöntemi ile devirerek ülkedeki iktidarı ele geçirirler.
Soru 12
6 Ocak 1918’de Türk-Tatar Millet Meclisi İdil-Ural Devleti’ni kurma kararını ilan eder. İdil-Ural Devleti ile ilgili aşağıdakilerden hangisi/hangileri doğru değildir?
I- Rusya Cumhuriyeti’nin bir parçasını teşkil edecektir
II- Kazan ve Ufa vilayetlerinin bazı kısımlarını içine alır.
III-Orenburg, Perm, Vyatka, Simbir ve Samara vilayetlerinin tamamını kapsar.
IV-Toplam 220.000 km2 alanı kapsar
V-Yaklaşık 7 milyon nüfusu kapsayacağı planlanır.
I- Rusya Cumhuriyeti’nin bir parçasını teşkil edecektir
II- Kazan ve Ufa vilayetlerinin bazı kısımlarını içine alır.
III-Orenburg, Perm, Vyatka, Simbir ve Samara vilayetlerinin tamamını kapsar.
IV-Toplam 220.000 km2 alanı kapsar
V-Yaklaşık 7 milyon nüfusu kapsayacağı planlanır.
Seçenekler
A
I-II
B
II-III
C
III-IV
D
III-V
E
IV-V
Açıklama:
Rusya Cumhuriyeti’nin bir parçasını teşkil edeceği öngörülen bu devletin Kazan ve Ufa vilayetlerinin tamamını, Orenburg, Perm, Vyatka, Simbir ve Samara vilayetlerinin bazı kısımlarını içine alan toplam 220.000 km2 alanı ve aşağı yukarı 7 milyon nüfusu kapsayacağı planlanır.
Soru 13
“Emekçi ve Sömürülen Halkın Haklar Bildirgesi” ne zaman ilan edilmiştir?
Seçenekler
A
25 Ekim 1917
B
16 Kasım 1917
C
20 Aralık 1917
D
4 Ocak 1918
E
12 Ocak 1918
Açıklama:
12 Ocak 1918’de ilan edilen “Emekçi ve Sömürülen Halk›n Haklar› Bildirgesi”nde “milli egemenlik” kavramı Sovyet iktidarını destekleyen işçi ve köylü kitlesinin egemenlik hakkı olarak yorumlandı.
Soru 14
1922 yılında Başkurt özerk cumhuriyetine Ufa vilayeti eklenerek toprakları genişleyecektir (yaklaşık olarak 143 bin km2olacaktır). Genişlemiş Başkurt cumhuriyetinde toplam nüfus ne kadardır?
Seçenekler
A
1 milyon
B
1,2 milyon
C
2 milyon
D
3 milyon
E
3,2 milyon
Açıklama:
1922 yılında Başkurt özerk cumhuriyetine Ufa vilayeti eklenerek toprakları genişleyecektir (yaklaşık olarak 143 bin km2 olacaktır). Genişlemiş Başkurt cumhuriyetinde toplam nüfus 3 milyona ulaşacaktır.
Soru 15
Sovyet yönetimi Mart 1921’de ekonomide yeni bir politikaya geçildiğini ilan eder. Bu politika çerçevesinde ticaretin ve özel teşebbüsün yeniden canlanmasına izin verilir. Bu politikanın ismi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Savaş Komünizmi
B
NEP
C
Komünist Ekonomi
D
CSP
E
KEP
Açıklama:
Sovyet yönetimi Mart 1921’de ekonomide yeni bir politikaya geçildiğini ilan eder. NEP olarak bilinen bu politika çerçevesinde ticaretin ve özel teşebbüsün yeniden canlanmasına izin verilir, zorunlu hizmet yükümlülüğü kaldırılır, para yeniden kullanılmaya başlar.
Soru 16
Aşağıdakilerden hangisi Komünist Parti'nin bir kolu olan Komsomol’un asıl kuruluş amacıdır?
Seçenekler
A
Gençleri partiye kazandırmak
B
Ekonomiye ivme kazandırmak
C
Marks'ın öğretilerini çürütmek
D
Türkiye ile ilişkileri geliştirmek
E
Yeni bir parti kurmak
Açıklama:
Komsomol: Rusça “Komünist Gençler Birliği” anlamına gelen kelimeler dizisinin kısaltmasıdır; Komünist Partisinin gençlik koludur. Önceliği gençleri partiye kazandırmaktır.
Soru 17
Sovyet dönemi öncesinde Çuvaş Cumhuriyeti’ndeki okur-yazarlık oranı nedir?
Seçenekler
A
% 18
B
% 24,7
C
% 54,2
D
%91
E
%99,2
Açıklama:
Çuvaş Cumhuriyeti’nde, Sovyet dönemi öncesinde % 18 olan okur-yazarlık oranı 1926 yılında % 54.2’ye, 1939 yılında % 91’e, 1959 yılında % 99.2’ye çıkacaktır.
Soru 18
Komünist Parti'nin 12. kurultayında (Nisan 1923) milletler politikasının yürütülmesi için benimsenen temel prensip aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Toplumsallaştırma
B
Yerelleştirme
C
Merkezîleştirme
D
Devletleştirme
E
Bireyselleştirme
Açıklama:
Lenin’in otoritesi sayesinde 1920’li yıllar Sovyetlerin milletler konusunda en ılımlı ve tavizkâr tavrı sergilediği bir dönem oldu. Komünist Partisinin 12. kurultayında (Nisan 1923) milletler politikasının Yerelleştirme prensibine göre yürütüleceği ilan edildi. 1930’lu yılların başına kadar yürütülen bu politika, Rus olmayan halklarda milli hayat unsurlarının azami şekilde geliştirilmesini hedefledi.
Soru 19
Sovyet ülkesinin kenarlarında olan, yani dışarıya sınırları olan ve SSCB’den ayrılma hakkı tanınan cumhuriyetler aşağıdakilerden hangileridir?
Seçenekler
A
Özerk Alanlar
B
Özerk Bölgeler
C
Özerk Cumhuriyetler
D
Okruglar
E
Birlik Cumhuriyetleri
Açıklama:
Sovyet ülkesinin kenarlarında olan, yani dışarıya sınırları olanlara birlik cumhuriyeti statüsü verildi. Sadece birlik cumhuriyetlerine SSCB’den ayrılma hakkı tanındı.
Soru 20
Aşağıdakilerden hangisi Kolhoz’un açılımıdır?
Seçenekler
A
Kollektif Çiftlik
B
Kollektif Tarım Birliği
C
Kollektif Hayvancılık Birliği
D
İşçi Kollektifi
E
Sanat Kollektifi
Açıklama:
Kolhoz: Rusça “kollektif çiftlik” anlamına gelen bir kısaltmadır. Sovyet devletinde kırsal kesim kollektif çiftlikler (kolhozlar) olarak örgütlenmişti.
Soru 21
- Rusya Cumhuriyeti’nin bir parçasını teşkil eder.
- Kazan ve Ufa vilayetlerinin bazı kısımlarını içine alır.
- Orenburg, Perm, Vyatka, Simbir ve Samara vilayetlerinin tamamını kapsar.
- Toplam 220.000 km2 alanı kapsar.
- Yaklaşık 7 milyon nüfusu kapsayacağı planlanır.
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve III
C
III ve IV
D
IV ve V
E
III ve V
Açıklama:
6 Ocak 1918’de Türk-Tatar Millet Meclisi, İdil-Ural Devleti’nin kurulması kararını ilan eder. Rusya Cumhuriyeti’nin bir parçasını teşkil edeceği öngörülen bu devletin Kazan ve Ufa vilayetlerinin tamamını, Orenburg, Perm, Vyatka, Simbir ve Samara vilayetlerinin bazı kısımlarını içine alan toplam 220.000 km2 alanı ve aşağı yukarı 7 milyon nüfusu kapsayacağı planlanır.
Soru 22
1930’lu yıllarda İdil-Ural bölgesinin ekonomik koşulları düşünüldüğünde aşağıdaki seçeneklerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Açlık felaketinden etkilenmez.
B
Kalkınma planları kapsamının dışında bırakılır.
C
Kollektifleştirme sürecinden en az etkilenen bölgedir.
D
Sanayi bakımından en gelişmiş bölgelerden biri haline gelir.
E
Tarım ve hayvancılık yaygın olduğu için sanayileşme sürecinden etkilenmez.
Açıklama:
Avrupa Rusya’sının merkezinde yer alan ve üstelik tarım ve hayvancılık bakımından elverişli şartları olan İdil-Ural sahası, kollektifleştirme ve sanayileşme süreçlerinden doğrudan etkilendi. Kollektifleştirme sonucunda, örneğin Tatar özerk cumhuriyetinde, 3847 kolhoz kuruldu, 40 bin hali vakti yerinde çiftçi “halk düşmanı” olarak sürüldü. Açlık felaketinden İdil-Ural bölgesi yine kötü bir biçimde etkilendi.
Soru 23
1930’lu yıllarda İdil-Ural bölgesinin toplumsal ve kültürel yaşamına ilişkin hangisi söylenebilir?
Seçenekler
A
Coğrafi konumu itibarıyla kovuşturmalardan uzak kalır.
B
Stalin tarafından bölge insanları için “büyük kardeş” sıfatı kullanılır.
C
Kullanılan alfabelerin çoğu Kirilden Latinceye geçirilir.
D
Kütüphaneler, sinemalar, müzeler ve sanat galerileri açılır.
E
Rusçanın artan önemi, milli dillerin gelişmesini de olumlu etkiler.
Açıklama:
Sovyet ülkesinin diğer bölgeleri gibi İdil-Ural bölgesindeki cumhuriyetler de bu kovuşturma dalgalarından nasibini alır. Özellikle eğitimlerini Çarlık döneminde görmüş olan aydınlar, din adamları, daha önceki yıllarda bir şekilde Sovyet yönetimi ile ters düşenler cezalandırılır. Birçok kişi çalışma kamplarına gönderilir. 1930’lu yılların devlet terörüne kurban gidenler yıllar sonra aklanacak ve suçsuz oldukları kabul edilecektir.
“eşitler arasında birinci”, “büyük kardeş” sıfatları Ruslar için kullanılmaya başlanır.
1938 yılında bütün milli okullarda Rusçanın öğretilmesi zorunlu kılınır. Bunu takiben Sovyet halklarının çoğunun alfabesi Latinden Kiril alfabesine çevrilir.
Rusçanın artan önemi, milli dillerin gelişmesini olumsuz etkiler. Artık iyi kariyer olanakları için Rusçayı iyi bilmek ve Rus kültür ortamının içine girmek şart olur. Rusça şartı, Rus olmayanların yüksek eğitim kurumlarına girişini zorlaştırır.
Bazı olumlu gelişmeler de yaşanır. Kütüphaneler, sinemalar, müzeler ve sanat galerileri açılır.
“eşitler arasında birinci”, “büyük kardeş” sıfatları Ruslar için kullanılmaya başlanır.
1938 yılında bütün milli okullarda Rusçanın öğretilmesi zorunlu kılınır. Bunu takiben Sovyet halklarının çoğunun alfabesi Latinden Kiril alfabesine çevrilir.
Rusçanın artan önemi, milli dillerin gelişmesini olumsuz etkiler. Artık iyi kariyer olanakları için Rusçayı iyi bilmek ve Rus kültür ortamının içine girmek şart olur. Rusça şartı, Rus olmayanların yüksek eğitim kurumlarına girişini zorlaştırır.
Bazı olumlu gelişmeler de yaşanır. Kütüphaneler, sinemalar, müzeler ve sanat galerileri açılır.
Soru 24
İkinci Dünya Savaşı’nın İdil-Ural bölgesindeki etkilerine ilişkin hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
Tüketim maddelerine ulaşım ve sosyal hizmetlerin kalitesi artar.
B
Batıda tehlike altındaki sanayi kuruluşları buraya nakledilir.
C
SSCB’nin en önemli petrol üretim merkezlerinden biri haline gelir.
D
Yerel sanayi kuruluşları ürün profilini değiştirir.
E
Komünist Partisinin ideolojik kontrolü daha da sıkılaşır.
Açıklama:
İkinci Dünya Savaşı sonrası ağır sanayi dallarının ve savunma sektörünün gelişmesine öncelik verilirken, halkın ihtiyaçlarını karşılayan ekonomi dalları (hafif sanayi, konut ve sosyal altyapı tesisleri inşaatı, tarım ve hayvancılık) gittikçe ihmal edilir. Bu sebeple Sovyet vatandaşların hayat standartları Batılı ülkelerle kıyaslandığında çok düşük seviyede kalır; gıda çeşitliliği, barınma koşulları, tüketim maddelerine ulaşım ve sosyal hizmetlerin kalitesi açısından büyük sıkıntılar yaşanır.
Soru 25
- Stalin dönemindeki kovuşturmaların ilk defa resmî olarak seslendirilmesi
- İfade özgürlüğünün tam manasıyla getirilmesi
- Haksızlığa uğrayan herkesin mağduriyetlerinin giderilmesi
- Kovuşturma organlarının yeniden yapılandırılması
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve IV
C
II ve III
D
I ve III
E
II ve IV
Açıklama:
1953’te Stalin’in ölmesiyle Sovyetler Birliği tarihinde bir dönem kapanır. Ülkenin ekonomisinde, siyasal ve toplumsal hayatında bazı önemli değişimler meydana gelir. “Buzların Erimesi” olarak bilinen ve nispeten kısa süreli olan bu dönemde yaşanan önemli gelişmeler şunlardır: Stalin dönemindeki kovuşturmaların ilk defa resmî olarak dile getirilmesi ve yerilmesi; öldürülen ve sürgün edilenlerin en azından bir kısmının aklanması, hayatta olanlarının serbest bırakılması; kovuşturma organlarının yeniden yapılandırılarak Stalin tarzı terör uygulamalarının tekrar yaşanmaması için önlemler alınması; ifade özgürlüğü bakımından nispeten ılımlı bir ortamın oluşmasıdır.
Soru 26
- Büyük Terör
- İkinci Dünya Savaşı
- Durgunluk Dönemi
- “Buzların Erimesi” Süreci
- Perestroyka Dönemi
Seçenekler
A
I-II-III-IV-V
B
I-II-IV-III-V
C
III-I-II-V-IV
D
IV-V-III-II-I
E
IV-I-II-III-V
Açıklama:
Büyük Terör / 1936-1939, İkinci Dünya Savaşı / 1941-1945, “Buzların Erimesi” Süreci / 1953-1964, Durgunluk Dönemi / 1964-1985, Perestroyka Dönemi / 1985-1991
Soru 27
1920 ‘ li yıllarda Sovyetler Birliğinde kurulan gençlik örgütünün adı nedir?
Seçenekler
A
Atatyurka
B
Respublica
C
Navsegda
D
Sushchestvovaniya
E
Komsomol
Açıklama:
Sovyet İktidarının İlk On Yılı - 1920’ li Yıllarda Ekonomik, Siyasal ve Toplumsal Yaşam
Bu yıllarda Komünist Partisi’nin ülke çapındaki etkisi giderek artmıştır. Tüm önemli devlet görevlerinde Komünist Partisi yetkilileri yer alır. Ayrıca bütün devlet kurumlarında, büyük sanayi kuruluşlarında, köylerde parti birimleri kurulur. Parti üyelerinin sayısının arttırılmasına büyük önem verilir ve bu süreç dikkatli bir kontrol altında tutulur. Gençler için Komünist Gençler Birliği anlamına gelen Komsomol adında özel bir gençlik kolu kurulur.Doğru cevap E' dir.
Bu yıllarda Komünist Partisi’nin ülke çapındaki etkisi giderek artmıştır. Tüm önemli devlet görevlerinde Komünist Partisi yetkilileri yer alır. Ayrıca bütün devlet kurumlarında, büyük sanayi kuruluşlarında, köylerde parti birimleri kurulur. Parti üyelerinin sayısının arttırılmasına büyük önem verilir ve bu süreç dikkatli bir kontrol altında tutulur. Gençler için Komünist Gençler Birliği anlamına gelen Komsomol adında özel bir gençlik kolu kurulur.Doğru cevap E' dir.
Soru 28
Aşağıdakilerden hangisi 1920’li yıllarda uygulanan yerelleştirme politikasının kapsamında yer almaz?
Seçenekler
A
Yerel dillerde kültürel etkinliklerin düzenlenmesi ve desteklenmesi
B
Yerel etnik topluluk mensuplarından yönetici ve aydın kadroların yetiştirilmesi
C
Sovyetler Birliği’ni oluşturan bütün halkların kendi kaderlerini belirlemesi
D
Yerel dillerin eğitim ortamında ve resmi işlerde kullanımının yaygınlaştırılması
E
Rus olmayan halklar için topraksal birimlerin kurulması
Açıklama:
Sovyet İktidarının İlk On Yılı - 1920’li yıllarda Milletler Politikası
Sovyet yönetimi 1920 ‘ li yıllarda ülkedeki bütün halkları komünist öğretinin toplumsal gelişmişlik anlayışına göre sınıflandırdı ve halklar arasında farklı kategoriler tanımladı. Kavramsal düzeyde oluşturulan bu hiyerarşik düzen, siyasal yapıya da yansıdı. Kurulan etnik topraksal birimler dört farklı seviyeye ayrıldı. Sovyet ülkesinin sınırlarında olanlara birlik cumhuriyeti statüsü verildi. Sadece birlik cumhuriyetlerine SSCB’ den ayrılma hakkı tanındı. Onlardan daha düşük düzeydeki özerk cumhuriyetler, birlik cumhuriyetlerinin içinde ve idari açıdan onlara bağlı olarak kuruldu. Özerk cumhuriyetler kendi sınırları içindeki idari meselelerle ilgilenebiliyor, ayrıca ilgili birlik cumhuriyetinin idari kurumlarında ve SSCB Yüksek Sovyetinin Milletler Şûrasında temsil edilebiliyorlardı. Statü olarak onlardan da aşağıda özerk bölgeler ve özerk alanlar kuruldu, bunların hakları daha da kısıtlı oldu. Bazı halklar için topraksal birimler kurulmadı.
Sovyet yönetimi 1920 ‘ li yıllarda ülkedeki bütün halkları komünist öğretinin toplumsal gelişmişlik anlayışına göre sınıflandırdı ve halklar arasında farklı kategoriler tanımladı. Kavramsal düzeyde oluşturulan bu hiyerarşik düzen, siyasal yapıya da yansıdı. Kurulan etnik topraksal birimler dört farklı seviyeye ayrıldı. Sovyet ülkesinin sınırlarında olanlara birlik cumhuriyeti statüsü verildi. Sadece birlik cumhuriyetlerine SSCB’ den ayrılma hakkı tanındı. Onlardan daha düşük düzeydeki özerk cumhuriyetler, birlik cumhuriyetlerinin içinde ve idari açıdan onlara bağlı olarak kuruldu. Özerk cumhuriyetler kendi sınırları içindeki idari meselelerle ilgilenebiliyor, ayrıca ilgili birlik cumhuriyetinin idari kurumlarında ve SSCB Yüksek Sovyetinin Milletler Şûrasında temsil edilebiliyorlardı. Statü olarak onlardan da aşağıda özerk bölgeler ve özerk alanlar kuruldu, bunların hakları daha da kısıtlı oldu. Bazı halklar için topraksal birimler kurulmadı.
Soru 29
Aşağıdakilerden hangisi Sovyetler Birliği’nde 1930’ lu yıllarda Rusça yanında anadilde eğitim alan okullara sahip olan halklardan biri değildir?
Seçenekler
A
Çuvaşlar
B
Tatarlar
C
Yakutlar
D
Tuvalar
E
Başkurtlar
Açıklama:
1930’lu Yıllar - Milletler Politikasında Kırılma
Kalabalık sayıda oldukları için Tatarlar, Başkurtlar, Tuvalar, Yakutlar ana dilde eğitim olanaklarından diğer halklara göre nispeten daha çok yararlanmışlardır. Fakat Çuvaşlar bu kadar şanslı değillerdir. 1930 ‘ lu yılların sonunda Çuvaş özerk cumhuriyetinde Çuvaşçanın devlet dili statüsü kaldırılır. Rusça eğitimde ve kamusal yaşamda Çuvaşçanın yerini alır, Çuvaşçanın kullanım alanı daraltılır, Çuvaşça eğitim veren okullar giderek azaltılır. Çuvaş cumhuriyetinin dışında yaşayan Çuvaşlar için ise ana dillerinde kültürel etkinlik olanakları ortadan kalkar. Sovyet döneminin sonunda kaybolmaya yüz tutmuş diller arasında yer alır. Doğru cevap A'dır.
Kalabalık sayıda oldukları için Tatarlar, Başkurtlar, Tuvalar, Yakutlar ana dilde eğitim olanaklarından diğer halklara göre nispeten daha çok yararlanmışlardır. Fakat Çuvaşlar bu kadar şanslı değillerdir. 1930 ‘ lu yılların sonunda Çuvaş özerk cumhuriyetinde Çuvaşçanın devlet dili statüsü kaldırılır. Rusça eğitimde ve kamusal yaşamda Çuvaşçanın yerini alır, Çuvaşçanın kullanım alanı daraltılır, Çuvaşça eğitim veren okullar giderek azaltılır. Çuvaş cumhuriyetinin dışında yaşayan Çuvaşlar için ise ana dillerinde kültürel etkinlik olanakları ortadan kalkar. Sovyet döneminin sonunda kaybolmaya yüz tutmuş diller arasında yer alır. Doğru cevap A'dır.
Soru 30
Aşağıdakilerden hangisi Sovyet tarih anlayışındaki değişimin Tatarlara karşı bir baskı unsuru oluşturmasıyla yayımı durdurulan destanın adıdır?
Seçenekler
A
İdegey
B
Altın Orda
C
İdil
D
Alaş
E
Başkurt
Açıklama:
İkinci Dünya Savaşı Dönemi ve Sonrası - Sovyet Tarih Anlayışında Değişim ve Bunun Tatarlara Yansıması
Savaş yıllarında ideolojik kontrol daha da sıklaştırılır. Halkın manevi gücünü diri tutmak için Rus tarihinden şanlı sahneler ortaya konulur. Tatar-Moğol hâkimiyetinin tüm halkları ezdiği yönünde propaganda yapılır. Bu durumda Tatarların geçmişteki devletçilik geleneklerine ilişkin tarihsel bellek çelişkiye düşer. Bunun yanlışlığını ortadan kaldırmak için Tatar aydınları büyük çaba harcarlar. Ancak Tatar tarihçileri ortadan kaldırılır. Yine İdegey destanı gerek basım, gerek diğer etkinlikler açısından yasaklanır. Doğru Cevap A'dır.
Savaş yıllarında ideolojik kontrol daha da sıklaştırılır. Halkın manevi gücünü diri tutmak için Rus tarihinden şanlı sahneler ortaya konulur. Tatar-Moğol hâkimiyetinin tüm halkları ezdiği yönünde propaganda yapılır. Bu durumda Tatarların geçmişteki devletçilik geleneklerine ilişkin tarihsel bellek çelişkiye düşer. Bunun yanlışlığını ortadan kaldırmak için Tatar aydınları büyük çaba harcarlar. Ancak Tatar tarihçileri ortadan kaldırılır. Yine İdegey destanı gerek basım, gerek diğer etkinlikler açısından yasaklanır. Doğru Cevap A'dır.
Soru 31
İkinci Dünya Savaşında Sovyetler Birliğinin kaybettiği insan sayısı olan 27 milyon, ülke nüfusunun % kaçına denk gelmektedir?
Seçenekler
A
% 25
B
% 20
C
% 18
D
% 15
E
%10
Açıklama:
İkinci Dünya Savaşı Dönemi ve Sonrası - Savaş Sonrası Yılları
İkinci Dünya Savaşının Sovyetler Birliği için bedeli ağır olmuştur. Savaşta toplam 27 milyon insan yitirilir. Bu ülke nüfusunun % 18 ‘ ine denk gelmektedir. Bunun dışında 2,5 milyon insan da yaralanmış, sakat kalmıştır.doğru Cevap C'dir.
İkinci Dünya Savaşının Sovyetler Birliği için bedeli ağır olmuştur. Savaşta toplam 27 milyon insan yitirilir. Bu ülke nüfusunun % 18 ‘ ine denk gelmektedir. Bunun dışında 2,5 milyon insan da yaralanmış, sakat kalmıştır.doğru Cevap C'dir.
Soru 32
Geç Sovyet Durgunluk Döneminde ülke yöneticisi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Nikita Hruşov
B
Leonid Brejnev
C
Mihail Gorbaçov
D
Vasili Kuznetsov
E
Konstantin Çernenko
Açıklama:
Geç Sovyet Dönemi - Durgunluk Dönemi
Leonid Brejnev, 18 yıl yöneticilik yapmıştır. Durgunluk dönemi diye adlandırılan dönemde, bürokrasi artmış, parti yöneticileri devlet yönetiminde etkili olmuşlar, yolsuzluk hayat tarzı olmuş, parti yöneticileri imtiyazlı bir sınıf haline gelmiştir. Soğuk Savaş yıllarına denk gelen bu dönemde, ordunun, savunma sanayii yöneticilerinin ve KGB’ nin etkisi artmıştır.Doğru Cevap B'dir.
Leonid Brejnev, 18 yıl yöneticilik yapmıştır. Durgunluk dönemi diye adlandırılan dönemde, bürokrasi artmış, parti yöneticileri devlet yönetiminde etkili olmuşlar, yolsuzluk hayat tarzı olmuş, parti yöneticileri imtiyazlı bir sınıf haline gelmiştir. Soğuk Savaş yıllarına denk gelen bu dönemde, ordunun, savunma sanayii yöneticilerinin ve KGB’ nin etkisi artmıştır.Doğru Cevap B'dir.
Soru 33
Aşağıdakilerden hangisi Geç Sovyet Durgunluk dönemindeki kültürel yaşamın özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
İdeolojik baskılar nedeniyle sorunlar gerektiği gibi dile getirilemez ve sorgulanamaz.
B
Sadece Sovyet yaşamının olumlu yönleri ele alındığı için sığ bir sanat anlayışı ortaya koyulur.
C
Her konuda şeffaflık, açıklık ilkesi doğrultusunda tartışılıp çözüm üretilir.
D
Sovyet yönetiminin başarılarından söz edilir ve ülkede gelişmiş sosyalizm toplumunun kurulduğu vurgulanır.
E
Kültürel yaşamın içi boşalırken, çeşitli faktörlerin etkisiyle eğitim kalitesi oldukça düşer.
Açıklama:
Geç Sovyet Dönemi - Durgunluk Dönemi
Rusça glasnost denilen açıklık / şeffaflık, belli konuların tartışmaya açılarak uygulanmasıdır. Glasnost politikasının başlattığı tartışmalar kendiliğinden büyüyerek o zamana kadar yasak olan tüm konuların serbestçe tartışılması ile sonuçlanır. Ancak gerçekleri eleştirmek ve Sovyet ilkelerine karşı isteklerde bulunmak yasaktır. Doğru Cevap C'dir.
Rusça glasnost denilen açıklık / şeffaflık, belli konuların tartışmaya açılarak uygulanmasıdır. Glasnost politikasının başlattığı tartışmalar kendiliğinden büyüyerek o zamana kadar yasak olan tüm konuların serbestçe tartışılması ile sonuçlanır. Ancak gerçekleri eleştirmek ve Sovyet ilkelerine karşı isteklerde bulunmak yasaktır. Doğru Cevap C'dir.
Soru 34
Aşağıdakilerden hangisi Geç Sovyet Dönemi ekonomisinde en çok etkili olanıdır?
Seçenekler
A
Barajların yapılması
B
Tarım ve hayvancılık
C
Uzay teknolojileri
D
Silah ve makine sanayii
E
Petrol ihracatı
Açıklama:
Geç Sovyet Dönemi - Geç Sovyet Döneminde İdil-Ural Bölgesinin Ekonomisi
Petrol üretimi, sanayi gelişimini belirleyen en önemli faktördür. Petrol üretiminde 1950’li yıllardan itibaren Sovyetler Birliği’nde ilk sıraya yerleşen Tatar özerk cumhuriyeti bu daldaki liderliğini uzun yıllar boyunca koruyacaktır. 1970 yılında buradaki petrol üretimi rekor seviyeye ulaşarak yılda 100 milyon ton oluşturur. Tatar cumhuriyetinde çıkarılan petrolün büyük bir kısmı boru hatları ile yurt dışına ihraç edilir. Geç Sovyet dönemi ekonomisi büyük ölçüde petrol ihracatından kazanılan paraya dayanacak ve Tatar cumhuriyeti bu bakımdan ana kaynak olacaktır.Doğru Ce Cevap E'dir.
Petrol üretimi, sanayi gelişimini belirleyen en önemli faktördür. Petrol üretiminde 1950’li yıllardan itibaren Sovyetler Birliği’nde ilk sıraya yerleşen Tatar özerk cumhuriyeti bu daldaki liderliğini uzun yıllar boyunca koruyacaktır. 1970 yılında buradaki petrol üretimi rekor seviyeye ulaşarak yılda 100 milyon ton oluşturur. Tatar cumhuriyetinde çıkarılan petrolün büyük bir kısmı boru hatları ile yurt dışına ihraç edilir. Geç Sovyet dönemi ekonomisi büyük ölçüde petrol ihracatından kazanılan paraya dayanacak ve Tatar cumhuriyeti bu bakımdan ana kaynak olacaktır.Doğru Ce Cevap E'dir.
Soru 35
Rusça’da yeniden yapılanma anlamına gelen ve ekonomik ve siyasal reformlar yoluyla mevcut sistemi düzeltmek olan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Glasnost
B
Paznakomitsa
C
Bladagaryu
D
Perestroyka
E
Avtavaksal
Açıklama:
Geç Sovyet Dönemi - Perestroyka Dönemi - İdil ve Ural’daki Etkileri
Rusça yeniden yapılanma anlamına gelen kavram, perestroyka’dır. 1985 yılında Komünist Partisinin yeni genel sekreteri Mihail Gorbaçov tarafından Sovyet sistemini kısmen yenilemek amacıyla başlatılan ekonomik ve siyasal reform sürecidir. Çok geç kalındığı ve yeterli gelmediği için komünist rejimin düşmesi ve Sovyetler Birliği’nin çözülmesi ile sonuçlandı. Cevap D'dir.
Rusça yeniden yapılanma anlamına gelen kavram, perestroyka’dır. 1985 yılında Komünist Partisinin yeni genel sekreteri Mihail Gorbaçov tarafından Sovyet sistemini kısmen yenilemek amacıyla başlatılan ekonomik ve siyasal reform sürecidir. Çok geç kalındığı ve yeterli gelmediği için komünist rejimin düşmesi ve Sovyetler Birliği’nin çözülmesi ile sonuçlandı. Cevap D'dir.
Soru 36
Aşağıdakilerden hangisi Tatar milliyetçi hareketinin kurmuş olduğu birliğin adıdır?
Seçenekler
A
Azatlık
B
İttifak
C
Tepreş
D
Birlik
E
İdegey
Açıklama:
Geç Sovyet Dönemi - Perestroyka Dönemi - İdil ve Ural’daki Etkileri
Milliyetçi hareketlerin siyasal alanda faal varlık gösteren kuruluşlar olarak şekillenmeye başladığı yıllarda, Tatar Cumhuriyetinde Tatar İçtimai Merkezi, Çuvaş Cumhuriyetinde Çuvaş Kültür Merkezi, Başkurt Cumhuriyetinde Ural Başkurt Halk Merkezi kurulur. 1990 yılında Tatar milliyetçi hareketinin en radikal üyelerini birleştiren İttifak Partisi ve Tatar gençliğinin Azatlık birliği oluşur. Aynı yılda Başkurt Halk Partisi ve Başkurt Gençlik Birliği kurulur. Tatar ve Başkurt milli hareketleri kendi cumhuriyetleri için birlik cumhuriyeti statüsü talebini öne sürer.
Milliyetçi hareketlerin siyasal alanda faal varlık gösteren kuruluşlar olarak şekillenmeye başladığı yıllarda, Tatar Cumhuriyetinde Tatar İçtimai Merkezi, Çuvaş Cumhuriyetinde Çuvaş Kültür Merkezi, Başkurt Cumhuriyetinde Ural Başkurt Halk Merkezi kurulur. 1990 yılında Tatar milliyetçi hareketinin en radikal üyelerini birleştiren İttifak Partisi ve Tatar gençliğinin Azatlık birliği oluşur. Aynı yılda Başkurt Halk Partisi ve Başkurt Gençlik Birliği kurulur. Tatar ve Başkurt milli hareketleri kendi cumhuriyetleri için birlik cumhuriyeti statüsü talebini öne sürer.
Soru 37
Zeki Velidi’nin başını çektiği Başkurtçuluk Hareketi hangi tarihten itibaren şekillenmeye başlamıştır?
Seçenekler
A
1915
B
1916
C
1917
D
1918
E
1919
Açıklama:
Haziran 1917’den itibaren şekillenmeye başlayan ve Zeki Velidi’nin başını çektiği Başkurtçuluk hareketi de bu arada hız kazanır. Başkurtlar, 16 Kasım’da Başkurdistan’ın özerkliğini ilan ederek milli Başkurt Hükümetini kurmak üzere harekete geçerler.
Soru 38
Özerk Başkurdistan’ın kuruluşunun ilan edildiği III. Başkurt Kurultayı hangi tarihler arasında gerçekleştirilmiştir?
Seçenekler
A
1915-1916
B
1916-1917
C
1917-1918
D
1918-1919
E
1919-1920
Açıklama:
Bu çağrıya rağmen Başkurtlar 20 Aralık 1917- 4 Ocak 1918 tarihleri arasında III. Başkurt Kurultayını gerçekleştirirler. Kurultayda özerk Başkurdistan’ın kurulduğu ilan edilir ve Başkurt hükûmeti oluşturulur.
Soru 39
Çuvaş Özerk Bölgesi hangi tarihte kurulmuştur?
Seçenekler
A
1919
B
1920
C
1921
D
1922
E
1923
Açıklama:
Haziran 1920’de ise Çuvaş Özerk Bölgesi kurulur. Yaklaşık 11 bin km2 alanı kaplayan bu küçük oluşumun toplam nüfusu 805 bin kişi olup, Çuvaşlar bu nüfusun % 80.5’ini oluşturmaktaydı (Ruslar % 11.5’ini ve Tatarlar % 3.9’unu).
Soru 40
İktidar yetkisinin tek partinin ve onun diktatör liderinin elinde toplandığı, toplumsal hayatın tüm yönlerinin devletin katı kontrolü altında tutulduğu, vatandaş hak ve özgürlüklerinin fiili olarak uygulanmadığı devlet düzeni aşağıdakilerden hangisiyle tanımlanmaktadır?
Seçenekler
A
Sosyal Devlet
B
Demokratik Devlet
C
Totaliter Devlet
D
Bağlı Devlet
E
Özerk Devlet
Açıklama:
Totaliter Devlet: İktidar yetkisinin tek partinin ve onun diktatör liderinin elinde toplandığı, toplumsal hayatın tüm yönlerinin devletin katı kontrolü altında tutulduğu, vatandaş hak ve özgürlüklerinin fiili olarak uygulanmadığı bir devlet düzenidir.
Soru 41
Alman düşünür Karl Marks’ın kurucusu olduğu komünizm öğretisinin hayata geçirildiği ilk ülke aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bulgaristan
B
Yunanistan
C
Rusya
D
Çin
E
Kuzey Kore
Açıklama:
Sovyet devleti, Alman düşünür Karl Marks’ın kurucusu olduğu komünizm öğretisinin hayata geçirildiği dünyadaki ilk ülke oldu. “Bolşevikler” adıyla iktidara gelen, daha sonra “Sovyetler” olarak anılmaya başlayan Rusyalı komünistler eski Rusya İmparatorluğu topraklarında dünyanın geri kalanından tamamen farklı yeni bir düzen kurdular.
Soru 42
1917-1921 yılları arasında gerçekleşen İç savaşta baş gösteren ekonomik sıkıntılar ve gıda kıtlığı sonucunda, Bolşevik yönetimin uyguladığı politika aşağıdakilerden hangisiyle isimlendirilmektedir?
Seçenekler
A
Fırsat Komünizmi
B
Baskıcı Komünizm
C
Liberal Komünizm
D
Savaş Komünizmi
E
Kaos Komünizmi
Açıklama:
İç savaş yıllarında ekonomik sıkıntılar ve gıda kıtlığı baş gösterince Bolşevik
yönetimi, “Savaş Komünizmi” olarak adlandırılan bir politika uygular. Bu politikaya göre, ticaret ve parasal işlemler yasaklanarak ve özel sektör ortadan kaldırılarak
bütün ekonomi sıkı devlet denetimi ve bizzat Komünist Partisinin kontrolü altına
alınır.
yönetimi, “Savaş Komünizmi” olarak adlandırılan bir politika uygular. Bu politikaya göre, ticaret ve parasal işlemler yasaklanarak ve özel sektör ortadan kaldırılarak
bütün ekonomi sıkı devlet denetimi ve bizzat Komünist Partisinin kontrolü altına
alınır.
Soru 43
Aşağıdakilerden hangisi Bolşeviklerin 1921'in Mart ayında uygulamaya koyduğu yeni ekonomi politikası "NEP" in getirdikleri arasında gösterilemez?
Seçenekler
A
Ticaretin ve özel teşebbüsün yeniden canlanmasına izin verilmiştir
B
Zorunlu hizmet yükümlülüğü kaldırılmıştır
C
Para yeniden kullanılmaya başlamıştır
D
Köylerde müsadereler yerine miktarı sabit tutulan vergi yöntemi getirilmiştir
E
Bankacılık, sanayi ve ulaşım sektörleri üzerinde devletin kontrolü zayıflatılmıştır
Açıklama:
Sovyet yönetimi geri adım atmak zorunda kalır ve Mart 1921’de ekonomide yeni bir politikaya geçildiğini ilan eder. NEP olarak bilinen bu politika çerçevesinde
ticaretin ve özel teşebbüsün yeniden canlanmasına izin verilir, zorunlu hizmet yükümlülüğü kaldırılır, para yeniden kullanılmaya başlar. Köylerde müsadereler (el
koymalar) yerine miktarı sabit tutulan vergi yöntemi getirilir ve köylüler üzerindeki baskı hafifletilir. Bununla birlikte ekonominin büyük kısmında, yani bankacılık,
sanayi ve ulaşım sektörleri üzerinde devletin kontrolü korunur ve Komünist Partisinin siyasal alandaki otoriter yaklaşımı devam eder.
ticaretin ve özel teşebbüsün yeniden canlanmasına izin verilir, zorunlu hizmet yükümlülüğü kaldırılır, para yeniden kullanılmaya başlar. Köylerde müsadereler (el
koymalar) yerine miktarı sabit tutulan vergi yöntemi getirilir ve köylüler üzerindeki baskı hafifletilir. Bununla birlikte ekonominin büyük kısmında, yani bankacılık,
sanayi ve ulaşım sektörleri üzerinde devletin kontrolü korunur ve Komünist Partisinin siyasal alandaki otoriter yaklaşımı devam eder.
Soru 44
Sovyet iktidarı Açlıkla Mücadele Komitesi’ni hangi tarihte kurmuştur?
Seçenekler
A
1919
B
1920
C
1921
D
1922
E
1923
Açıklama:
Temmuz 1921’de Sovyet iktidarı Açlıkla Mücadele Komitesi’ni kurarak yardım
çalışmaları başlatır. Binlerce çocuk açlık çekmeyen bölgelerin çocuk evlerine geçici bir süre için gönderilir.
çalışmaları başlatır. Binlerce çocuk açlık çekmeyen bölgelerin çocuk evlerine geçici bir süre için gönderilir.
Soru 45
Haziran 1917’den itibaren başlayan ve Zeki Velidi’nin başını çektiği siyasi hareket aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Başkurtçuluk
B
İç Rusya ve Sibirya Müslümanlarının Milli-Medeni Muhtariyeti
C
Topraklı Muhtariyet Komisyonu
D
Müslüman Sosyalist Alayı
E
Kazan Sovyeti
Açıklama:
Haziran 1917’den itibaren başlayan ve Zeki Velidi’nin başını çektiği siyasi hareket Başkurtçuluk Hareketidir. Doğru cevap A'dır.
Soru 46
Sovyet yönetimi sekiz saatlik iş günü, ücretli izin, çocuk emeğinin kısıtlanması gibi emekçilerin çalışma hayatını iyileştiren önemli uygulamaları beraberinde getiren İş Kanunları'nı hangi tarihte kabul etmiştir?
Seçenekler
A
1920
B
1921
C
1922
D
1923
E
1924
Açıklama:
Sovyet yönetimi ekonomik ve toplumsal yaşamda sosyalist uygulamaları hayata geçirmeye başlar. 1922 yılında İş Kanunları kabul edilerek sekiz saatlik iş günü, ücretli izin, çocuk emeğinin kısıtlanması gibi emekçilerin çalışma hayatını iyileştiren önemli kanunlar hayata geçirilir.
Soru 47
“Büyük Vatan Savaşı” olarak adlandırılan Nazi Almanya'sı ile Sovyet Rusya arasındaki savaş hangi tarihte başlamıştır?
Seçenekler
A
22 Mart 1941
B
22 Nisan 1941
C
22 Mayıs 1941
D
22 Haziran 1941
E
22 Temmuz 1941
Açıklama:
İkinci Dünya Savaşı’nın Nazi Almanyası ile Sovyetler Birliği arasında yaşanan bölümü Sovyet tarihçiliğinde “Büyük Vatan Savaşı” olarak adlandırılmaktadır. 22 Haziran 1941’de Nazi Almanya’sının savaş ilan etmeksizin Sovyetler Birliği’ne saldırmasıyla başlayan “Büyük Vatan Savaşı” dört yıla yakın bir zaman sürecek ve XX. yüzyılın başından beri ardı ardına büyük acılar çekmiş olan talihsiz Sovyet halklarına yeni ölümler, acılar ve zorluklar getirecektir.
Soru 48
İç savaş yıllarında ticaret ve parasal işlemler yasaklanarak ve özel sektör ortadan kaldırılarak bütün ekonomi sıkı devlet denetimi ve bizzat Komünist Partisinin kontrolü altına alınmasına ilişkin politikalara ne ad verilir?
Seçenekler
A
Yeni Ekonomi Politikas (NEP)
B
Bolşevik Yönetimi
C
Savaş Komünizmi
D
Komsomol
E
kolhoz
Açıklama:
İç savaş yıllarında ticaret ve parasal işlemler yasaklanarak ve özel sektör ortadan kaldırılarak bütün ekonomi sıkı devlet denetimi ve bizzat Komünist Partisinin kontrolü altına alınmasına ilişkin politikalara "Savaş "Komünizmi" adı verilir. Doğru cevap C'dir.
Soru 49
Gençler için kurulan özel bir gençlik koluna verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sovyet
B
Komsomol
C
Kolhoz
D
Perestroyka
E
Glasnost
Açıklama:
Gençler için kurulan özel bir gençlik koluna Komsomol denilmektedir. Doğru cevap B'dir.
Soru 50
Sovyet Yönetimi, ilk yıllarından itibaren köklü bir kültür devrimi başlatır. Aşağıdakilerden hangisi kültür devrimi uygulamalarının bir sonucu biri değildir?
Seçenekler
A
okur-yazarlığın artması
B
Dinî eğitim veren kuruluşların kapatılması
C
Rus olmayan halklar arasında ilk defa profesyonel sanatçıların yetişmesi
D
Sanat alanında sansürün kaldırılması
E
Rus olmayanlara anadilde eğitim verilmesi
Açıklama:
Sanat alanında sansürün kaldırılması kültür devrimi uygulamalarının bir sonucu biri değildir. Doğru cevap D'dir.
Soru 51
- Yerel dillerin eğitim ortamında ve resmî işlerde kullanımı desteklenecek
- Yerel etnik topluluk mensuplarından idareci ve aydın kadroları yetiştirilecek
- Yerel etnik topluluklar için idari birimler kurulacak
Seçenekler
A
Glasnost politikası
B
Milletler Politikası
C
İdil-Ural Devleti Projesi
D
Yeni Ekonomi Politikası (NEP)
E
Yerelleştirme politikası
Açıklama:
- Yerel dillerin eğitim ortamında ve resmî işlerde kullanımı desteklenecek
- Yerel etnik topluluk mensuplarından idareci ve aydın kadroları yetiştirilecek
- Yerel etnik topluluklar için idari birimler kurulacak
Soru 52
Sovyet devletinde kırsal kesim kollektif çiftlikler olarak örgütlenmiştir. Buna verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kolhoz
B
Perestroyka
C
Glasnost
D
Yerelleştirme
E
Komsomol
Açıklama:
Sovyet devletinde kırsal kesim kollektif çiftlikler olarak örgütlenmiştir. Buna verilen isim Kolhoz'dur. Doğru cevap A'dır.
Soru 53
"Sovyet yönetiminin ........ politikasının başlattığı tartışmalar kendiliğinden büyüyerek o zamana kadar yasak olan tüm konuların
serbestçe tartışılması ile sonuçlanır."
Boş bırakılan alana aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
serbestçe tartışılması ile sonuçlanır."
Boş bırakılan alana aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Kolhoz
B
Glasnost
C
Perestroyka
D
Milletler
E
Totaliter
Açıklama:
"Sovyet yönetiminin Glasnost politikasının başlattığı tartışmalar kendiliğinden büyüyerek o zamana kadar yasak olan tüm konuların serbestçe tartışılması ile sonuçlanır." Doğru cevap B'dir.
Soru 54
Komünist Partisi iktidarının düşmesi ve Sovyetler Birliği’nin çözülmesiyle sonuçlanacak ve yeniden yapılanma anlamına gelen sürece verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Soğuk savaş
B
Geç Sovyet dönemi
C
Glasnost
D
Perestroyka
E
Komsomol
Açıklama:
Komünist Partisi iktidarının düşmesi ve Sovyetler Birliği’nin çözülmesiyle sonuçlanacak ve yeniden yapılanma anlamına gelen sürece verilen isim Perestroyka'dır. Doğru cevap D'dir.
Soru 55
Başkurt özerk cumhuriyeti hangi tarihte hangi tarihte egemenliğini ilan etmiştir?
Seçenekler
A
11 Ekim 199011 Ekim 1990
B
21 Ekim 1992
C
16 Ekim 1988
D
25 ocak 1990
E
11 Eylül 1989
Açıklama:
Başkurt özerk cumhuriyeti 11 Ekim 1990 tarihte hangi tarihte egemenliğini ilan etmiştir
Soru 56
Perestroyka Dönemi hangi zaman aralığıdır?
Seçenekler
A
1985-1991
B
1970-1990
C
1960-1970
D
1950-1955
E
1975-1985
Açıklama:
Perestroyka Dönemi (1985-1991)
Soru 57
Rusya'da Bolşevikler hangi yıl geçici hükûmeti silahlı darbe yöntemi ile devirerek ülkedeki iktidarı ele geçirirler?
Seçenekler
A
1917
B
1918
C
1919
D
1920
E
1921
Açıklama:
25 Ekim 1917’de Rusya tarihinin ve bütün dünya tarihinin gidişatını radikal bir şekilde değiştirecek olan bir olay gerçekleşir: Bolşevikler, geçici hükûmeti silahlı darbe yöntemi ile devirerek ülkedeki iktidarı ele geçirirler.
Soru 58
Bolşevik propagandanın Rus olmayan halklar arasındaki başarısı aşağıdaki nedenlerden hangisinden kaynaklanır?
Seçenekler
A
Rus olmayan halklara Rus olanlardan daha fazlı hak vermesinden
B
Rus olmayan halklara çok cazip vaatler sunmasından
C
Rus olmayan halklardan vergi alınmayacağını açıklamasından
D
Rus olmayan halklara sınırsız özgürlük ve ticari ayrıcalıklar tanımasından
E
Rus olmayan halkların askere alınmayacağını açıklamasından
Açıklama:
Bolşevik propagandanın başarısı, Çarlık döneminde ezilmiş olan kitlelere ve bunlar arasında Rus olmayan halklara çok cazip vaatler sunmasından kaynaklanır.
Soru 59
Alman düşünür Karl Marks’ın kurucusu olduğu komünizm öğretisinin hayata geçirildiği dünyadaki ilk ülke aşağıdakilerden hangisi olmuştur?
Seçenekler
A
Güney Kore
B
Çin
C
Sovyet Devleti
D
Bulgaristan
E
Küba
Açıklama:
Sovyet devleti, Alman düşünür Karl Marks’ın kurucusu olduğu komünizm öğretisinin hayata geçirildiği dünyadaki ilk ülke oldu.
Soru 60
İktidar yetkisinin tek partinin ve onun diktatör liderinin elinde toplandığı, toplumsal hayatın tüm yönlerinin devletin katı kontrolü altında tutulduğu, vatandaş hak ve özgürlüklerinin fiili olarak uygulanmadığı devlet düzeni aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Üniter devlet
B
Monarşik devlet
C
Demokratik devlet
D
Totaliter devlet
E
Oligarşik devlet
Açıklama:
Totaliter devlet: İktidar yetkisinin tek partinin ve onun diktatör liderinin elinde toplandığı, toplumsal hayatın tüm yönlerinin devletin katı kontrolü altında tutulduğu, vatandaş hak ve özgürlüklerinin fiili olarak uygulanmadığı bir devlet düzenidir.
Soru 61
Rusça “kollektif çiftlik” anlamına gelen ifade aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
NEP
B
Komsomol
C
Yerelleştirme
D
Boşevizm
E
Kolhoz
Açıklama:
Kolhoz Rusça “kollektif çiftlik” anlamına gelen bir kısaltmadır.
Soru 62
Stalin döneminde Rusya'da özellikle hangi alanda büyük bir atılım ve değişim gözlenmiştir?
Seçenekler
A
Sanayi
B
Tarım
C
Ticaret
D
Ekonomi
E
Tıp
Açıklama:
Stalin döneminde sanayileşme hamlesi büyük başarıya ulaştı. Daha ilk beş yıl içinde ağır endüstrinin temelini oluşturan 1500 büyük sanayi kuruluşu (elektrik santralleri, makine
fabrikaları, madencilik tesisleri vb.) inşa edildi.
fabrikaları, madencilik tesisleri vb.) inşa edildi.
Soru 63
Sovyet tarihçiliğinde “Büyük Vatan Savaşı” olarak adlandırılan savaş aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
I. Dünya Savaşı
B
II. Dünya Savaşı
C
Rus-Osmanlı Muharebeleri
D
Kore Savaşı
E
Rus-Japon savaşı
Açıklama:
İkinci Dünya Savaşı’nın Nazi Almanyası ile Sovyetler Birliği arasında yaşanan bölümü Sovyet tarihçiliğinde “Büyük Vatan Savaşı” olarak adlandırılmaktadır.
Soru 64
II. Dünya Savaşı sonrasında Tatar Cumhuriyeti aşağıdakilerden hangisinin üretimi sebebiyle Sovyetler içerisinde önem kazanmıştır?
Seçenekler
A
Tarım ürünleri
B
Hayvancılık
C
Petrol
D
Orman ürünleri
E
Kömür
Açıklama:
Tatar cumhuriyeti Sovyetler Birliği’nin en önemli petrol üretim merkezlerinden biri haline gelecektir.
Soru 65
1953 yılında başlayan, Sovyetler Birliği tarihinde “Buzların Erimesi” olarak bilinen ve sosyal hayatta bazı önemli gelişmelerin yaşandığı dönem hangi liderin yönetimine işaret etmektedir?
Seçenekler
A
Lenin
B
Stalin
C
Brejnev
D
Hruşov
E
Gorbaçov
Açıklama:
1953’te Stalin’in ölmesiyle Sovyetler Birliği tarihinde bir dönem kapanır. Nikita Hruşov yönetiminde ülkenin ekonomisinde, siyasal ve toplumsal hayatında bazı önemli değişimler meydana gelir. “Buzların Erimesi” olarak bilinen ve nispeten kısa süreli olan bu dönemde yaşanan önemli gelişmeler olmuştur.
Soru 66
1980'lerde görülen perestroyka ve glasnost hareketleri hangi lider yönetiminde meydana gelmiştir?
Seçenekler
A
Lenin
B
Stalin
C
Brejnev
D
Khruschev
E
Gorbaçov
Açıklama:
1985-1991 yılları Sovyet tarihinin perestroyka dönemi olarak bilinir. Bu yıllarda Sovyet yönetiminin yeni önderi Mihail Gorbaçov’un girişimiyle sosyalist sistemi ekonomik ve siyasal reform yoluyla düzeltme teşebbüsü yapılır.
Soru 67
Kazanda “İç Rusya ve Sibirya Müslümanlarının Milli-Medeni Muhtariyeti” (Rusya Müslümanlarının kültürel özerkliği) hangi yılda ilan edilmiştir?
Seçenekler
A
Mart 1917
B
Mart 1916
C
Temmuz 1917
D
Ekim 1917
E
Temmuz 1915
Açıklama:
Bir taraftan, Kazan’da Temmuz 1917’de ilan edilen “İç Rusya ve Sibirya Müslümanlarının Milli-Medeni Muhtariyeti” (Rusya Müslümanlarının kültürel özerkliği) prensibini hayata geçirmek üzere çalışmalar sürdürülürken, diğer taraftan çeşitli toplantılar düzenleyerek yeni siyasi koşulların değerlendirilmesi yapılır.
Soru 68
“Emekçi ve Sömürülen Halkın Hakları Bildirgesi” hangi tarihte ilan edilmiştir?
Seçenekler
A
12 Ocak 1918
B
12 Mart 1917
C
19 Ocak 1917
D
22 Ekim 1918
E
31 Aralık 1917
Açıklama:
12 Ocak 1918’de ilan edilen “Emekçi ve Sömürülen Halkın Hakları Bildirgesi”nde “milli egemenlik” kavramı Sovyet iktidarını destekleyen işçi ve köylü kitlesinin egemenlik hakkı olarak yorumlandı.
Soru 69
Başkurt Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti’nin hangi tarihte kurulmuştur?
Seçenekler
A
23 Haziran 1918
B
12 Ocak 1919
C
23 Nisan 1919
D
01 Ekim 1920
E
23 Mart 1919
Açıklama:
Zeki Velidi başkanlığındaki Başkurt hükûmetinin ve Başkurt ordusunun anlaşma yaparak Bolşevik tarafına geçmesi üzerine 23 Mart 1919’da Başkurt Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti’nin kurulduğu ilan edilir. “Küçük Başkurdistan” olarak bilinen bu cumhuriyete Orenburg vilayetinin beşte ikisi ve Ufa, Perm ve Samara vilayetlerinin bazı kısımları dahil edilmişti. Toplam nüfusu yaklaşık olarak 1.2 milyon kişi idi ve Başkurtlar bu nüfusun yaklaşık % 70’ini teşkil etmekteydi. 1922 yılında Başkurt özerk cumhuriyetine Ufa vilayeti eklenerek toprakları genişleyecektir (yaklaşık olarak 143 bin km2 olacaktır). Genişlemiş Başkurt cumhuriyetinde toplam nüfus 3 milyona ulaşacaktır.
Soru 70
İktidar yetkisinin tek partinin ve onun diktatör liderinin elinde toplandığı, toplumsal hayatın tüm yönlerinin devletin katı kontrolü altında tutulduğu, vatandaş hak ve özgürlüklerinin fiili olarak uygulanmadığı devlet düzenine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Cumhuriyet
B
Krallık
C
Totaliter devlet
D
Oligarşi
E
Monarşi
Açıklama:
Totaliter devlet: İktidar yetkisinin tek partinin ve onun diktatör liderinin elinde toplandığı, toplumsal hayatın tüm yönlerinin devletin katı kontrolü altında tutulduğu, vatandaş hak ve özgürlüklerinin fiili olarak uygulanmadığı bir devlet düzenidir.
Soru 71
Rusça “Yeni Ekonomi Politikası” kelimelerinin kısaltması aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Komsomol
B
Nep
C
Kep
D
Seep
E
Kolhoz
Açıklama:
NEP: Rusça “Yeni Ekonomi Politikası” kelimelerinin kısaltmasıdır. Sovyet devletinde 1920’li yıllarda uygulanan ekonomi politikası bu terimle belirtilir. NEP uygulamasında serbest piyasa koşullarının işlemesine kısmen izin verilmiştir.
Soru 72
Rusça “Komünist Gençler Birliği” anlamına gelen kelime aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Nep
B
Kep
C
Kolhoz
D
Komsomol
E
Glasnost
Açıklama:
Komsomol: Rusça “Komünist Gençler Birliği” anlamına gelen kelimeler dizisinin kısaltmasıdır; Komünist Partisinin gençlik koludur.
Soru 73
Yerelleştirme politikasının Rusçası aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Nep
B
Korenizatsiya
C
Komsomol
D
Kolhoz
E
Kep
Açıklama:
Yerelleştirme: (Rusçası: korenizatsiya) Sovyetlerin 1920’li yıllarda ve 1930’lu yılların başında yürüttüğü, yerel dillerde eğitim ve kültür işlerini desteklemeye ve yerli etnik topluluklardan idareci kadrolar oluşturmaya yönelik uygulamalarıdır. “Yerelleştirme” politikası Rus olmayan halkları Sovyet tarafına çekmek ve şeklen milli, içerik bakımından sosyalist kültürlerin gelişmesini sağlamak hedefini gütmüştür.
Soru 74
Aşağıdakilerden hangisi Rusça kollektif çiftlik anlamına gelmektedir?
Seçenekler
A
Korenizatsiya
B
Nep
C
Kolhoz
D
Kep
E
Komsomol
Açıklama:
Kolhoz: Rusça “kollektif çiftlik” anlamına gelen bir kısaltmadır. Sovyet devletinde kırsal kesim kollektif çiftlikler (kolhozlar) olarak örgütlenmişti.
Soru 75
1953’te Stalin’in ölmesiyle Sovyetler Birliği tarihinde bir dönem kapanır. Ülkenin ekonomisinde, siyasal ve toplumsal hayatında bazı önemli değişimler meydana gelir. Aşağıdakilerden hangisi, “Buzların Erimesi” olarak bilinen ve nispeten kısa süreli olan bu dönemde yaşanan önemli gelişmelerden biri değildir?
Seçenekler
A
Stalin dönemindeki kovuşturmaların ilk defa resmî olarak dile getirilmesi ve yerilmesi
B
Öldürülen ve sürgün edilenlerin en azından bir kısmının aklanması, hayatta olanlarının serbest bırakılması
C
Kovuşturma organlarının yeniden yapılandırılarak Stalin tarzı terör uygulamalarının tekrar yaşanmaması için önlemler alınması
D
İfade özgürlüğü bakımından nispeten ılımlı bir ortamın oluşması
E
Demokrasinin canlandırılması için çaba harcanması
Açıklama:
1953’te Stalin’in ölmesiyle Sovyetler Birliği tarihinde bir dönem kapanır. Ülkenin ekonomisinde, siyasal ve toplumsal hayatında bazı önemli değişimler meydana gelir. “Buzların Erimesi” olarak bilinen ve nispeten kısa süreli olan bu dönemde yaşanan önemli gelişmeler şunlardır: Stalin dönemindeki kovuşturmaların ilk defa resmî olarak dile getirilmesi ve yerilmesi; öldürülen ve sürgün edilenlerin en azından bir kısmının aklanması, hayatta olanlarının serbest bırakılması; kovuşturma organlarının yeniden yapılandırılarak Stalin tarzı terör uygulamalarının tekrar yaşanmaması için önlemler alınması; ifade özgürlüğü bakımından nispeten ılımlı bir ortamın oluşmasıdır.
Soru 76
Aşağıdakilerden hangisi Rusça “yeniden yapılanma” anlamına gelmektedir?
Seçenekler
A
Kolhoz
B
Perestroyka
C
Komsomol
D
Glasnost
E
Nep
Açıklama:
Perestroyka: Rusça “yeniden yapılanma” anlamına gelir. 1985 yılında Komünist Partisinin yeni Genel Sekreteri M. Gorbaçov tarafından Sovyet sistemini kısmen yenilemek amacıyla başlatılan ekonomik ve siyasal reform sürecidir. Çok geç kalındığı ve yeterli gelmediği için komünist rejimin düşmesi ve Sovyetler Birliği’nin çözülmesi ile sonuçlandı.
Soru 77
Sovyetlerin 1920’li yıllarda ve 1930’lu yılların başında yürüttüğü, yerel dillerde eğitim ve kültür işlerini desteklemeye ve yerli etnik topluluklardan idareci kadrolar oluşturmaya yönelik uygulamaları aşağıdaki kavramlardan hangisi ile ifade edilmektedir?
Seçenekler
A
Natsiya
B
Glasnost
C
Komsomol
D
Perestroyka
E
Korenizatsiya
Açıklama:
Yerelleştirme: (Rusçası: korenizatsiya) Sovyetlerin 1920’li yıllarda ve 1930’lu yılların başında yürüttüğü, yerel dillerde eğitim ve kültür işlerini desteklemeye ve yerli etnik topluluklardan idareci kadrolar oluşturmaya yönelik uygulamalarıdır.
Soru 78
- Yerel dillerin eğitim ortamında ve resmî işlerde kullanımı desteklenecek,
- Yerel etnik topluluk mensuplarından idareci ve aydın kadroları yetiştirilecek,
- Yerel etnik topluluklar için idari birimler kurulacak
Seçenekler
A
Yalnız II
B
Yalnız III
C
I ve II
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Lenin’in otoritesi sayesinde 1920’li yıllar Sovyetlerin milletler konusunda en ılımlı ve tavizkâr tavrı sergilediği bir dönem oldu. Komünist Partisinin 12. kurultayında (Nisan 1923) milletler politikasının Yerelleştirme prensibine göre yürütüleceği ilan edildi. 1930’lu yılların başına kadar yürütülen bu politika, Rus olmayan halklarda milli hayat unsurlarının azami şekilde geliştirilmesini hedefledi. Hedefe üç yoldan ulaşılacaktı: 1) Yerel dillerin eğitim ortamında ve resmî işlerde kullanımı desteklenecek, 2) Yerel etnik topluluk mensuplarından idareci ve aydın kadroları yetiştirilecek, 3) Yerel etnik topluluklar için idari birimler kurulacaktı. Bu politikanın ideolojik hedefi, halkların burjuva milliyetçiliği tuzağına düşmelerini engellemek ve Sovyetlerin gözetimi altında şeklen milli, içerik bakımından sosyalist kültürlerin gelişmesini sağlamaktı.
Soru 79
1920’li yıllarda Sovyet yönetiminin oluşturduğu aşağıdaki etnik topraksal birimlerden hangisi hiyerarşik sıralamada diğerlerinden yüksektedir?
Seçenekler
A
Özerk Alan
B
Özerk Köy
C
Özerk Bölge
D
Birlik Cumhuriyeti
E
Özerk Cumhuriyet
Açıklama:
Sovyet yönetimi 1920’li yıllarda ülkedeki bütün halkları komünist öğretinin toplumsal gelişmişlik anlayışına göre sınıflandırdı ve halklar arasında farklı kategoriler tanımladı. Kavramsal düzeyde oluşturulan bu hiyerarşik düzen, siyasal yapıya da yansıdı. Kurulan etnik topraksal birimler dört farklı seviyeye ayrıldı. Sovyet ülkesinin kenarlarında olan, yani dışarıya sınırları olanlara birlik cumhuriyeti statüsü verildi. Sadece birlik cumhuriyetlerine SSCB’den ayrılma hakkı tanındı. Onlardan daha düşük düzeydeki özerk cumhuriyetler, birlik cumhuriyetlerinin içinde ve idari açıdan onlara bağlı olarak kuruldu. Özerk cumhuriyetler kendi sınırları içindeki idari meselelerle ilgilenebiliyor, ayrıca ilgili birlik cumhuriyetinin idari kurumlarında ve SSCB Yüksek Sovyetinin Milletler Şûrâsında temsil edilebiliyordu. Statü olarak onlardan da aşağıda özerk bölgeler ve özerk alanlar kuruldu, bunların hakları daha da kısıtlı oldu. Bazı halklar için topraksal birimler kurulmadı. Sovyet döneminin sonu itibariyle toplam 53 halk, kendine ait bir toprak parçası olan ve bu toprak parçası üzerinde şu veya bu derecede idare hakkı tanınan bir millet (Rusçası: natsiya) konumunda idi.
Soru 80
1922 yılında Sovyetler Birliği kaç birlik cumhuriyetinden oluşan federe bir devlet olarak kurulmuştur?
Seçenekler
A
3
B
4
C
5
D
7
E
9
Açıklama:
1922’de Sovyetler Birliği, 4 birlik cumhuriyetinden (Rusya, Ukrayna, Beyaz Rusya ve Kafkasya Ötesi Federasyonu) oluşan federe bir devlet olarak kuruldu.
Soru 81
Ağır hastalık sebebiyle siyasal yaşamdan çekilmek zorunda kalan Lenin kaç yılında vefat etmiştir?
Seçenekler
A
1920
B
1922
C
1924
D
1927
E
1929
Açıklama:
1922 yılının sonunda ağır hastalık sebebiyle siyasal yaşamdan çekilmek zorunda kalan Lenin, Ocak 1924’te hayata gözlerini yumar.
Soru 82
Rusça “kollektif çiftlik” anlamına gelen kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kolhoz
B
Glasnost
C
Komsomol
D
Perestroyka
E
Korenizatsiya
Açıklama:
Kolhoz, Rusça “kollektif çiftlik” anlamına gelen bir kısaltmadır. Sovyet devletinde kırsal kesim kollektif çiftlikler (kolhozlar) olarak örgütlenmişti.
Soru 83
Sovyet yönetimi kaç yılında bütün milli okullarda Rusçanın öğretilmesi zorunlu kılmıştır?
Seçenekler
A
1927
B
1934
C
1938
D
1940
E
1942
Açıklama:
1938 yılında bütün milli okullarda Rusçanın öğretilmesi zorunlu kılınır. Bunu takiben Sovyet halklarının çoğunun alfabesi Latinden Kiril alfabesine çevrilir; bunun amacının Rus olmayan halkların Rusçayı öğrenmelerini kolaylaştırmak olduğu ilan edilir. İdil-Ural bölgesinde 1939 yılında Tatarca ve 1940 yılında Başkurtça için Kiril alfabesi kullanılmaya başlanır. Böylece Tatarlar ve Başkurtlar daha önceki on yılda Latin alfabesiyle yaratılan kültürel birikimini de büyük ölçüde kaybetmiş ve kültürel gelişme süreçleri bir kez daha kökten sarsılmış olur
Soru 84
Stalin kaç yılında vefat etmiştir?
Seçenekler
A
1945
B
1948
C
1953
D
1958
E
1962
Açıklama:
1953’te Stalin’in ölmesiyle Sovyetler Birliği tarihinde bir dönem kapanır. Ülkenin ekonomisinde, siyasal ve toplumsal hayatında bazı önemli değişimler meydana gelir.
Soru 85
Stalin’in ölümünden sonra 1958 yılında hükümetin ve partinin başına geçen kişi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mircafer Bağırov
B
Leonid Brejnev
C
Haydar Aliyev
D
Nikita Hruşov
E
Mihail Gorbaçov
Açıklama:
Birkaç sene süren iktidar çekişmesi sonucunda 1958 yılında hükûmetin ve partinin başına gelen Nikita Hruşov yönetiminde Komünist Partisinin yeni tüzüğü kabul edilerek siyasal ve toplumsal hayatın demokratikleşmesi yönünde bazı adımlar atılır. Ekonomik konularda ise bazı reform girişimlerine rağmen fazla bir ilerleme olmaz. Stalin döneminde oluşan sorunlu ekonomik yapının düzeltilmesi için kararlı adımlar atılamaz. Kısa bir süre sonra siyasi alandaki demokratik arayışlardan da vazgeçilir. Bu yönde gerçekleştirilmiş olan cılız girişimler bile konumundan taviz vermek istemeyen Komünist Partisinin, hükûmetin ve ordunun üst idarecilerinin tepkisini çeker ve 1964 yılında Hruşov istifaya zorlanır.
Soru 86
Rusça “açıklık / şeffaflık” anlamına gelen kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kolhoz
B
Glasnost
C
Komsomol
D
Perestroyka
E
Korenizatsiya
Açıklama:
Glasnost: Rusça “açıklık / şeffaflık” anlamına gelir. Perestroyka döneminde Komünist Partisi belli konuları tartışmaya açar ve bu uygulamaya “glasnost” adı verilir. Glasnost politikasının başlattığı tartışmalar kendiliğinden büyüyerek o zamana kadar yasak olan tüm konuların serbestçe tartışılması ile sonuçlanır.
Ünite 3
Soru 1
Brest-Litovsk anlaşmasında Osmanlı Devleti'ne verilmesi kararlaştırılan hangi vilayetlerden dolayı Osmanlı Devleti ile Transkafkasya Cumhuriyeti arasında savaş çıkmıştır?
Seçenekler
A
Erzurum-Erzincan-Ağrı
B
Kars-Ardahan-Batum
C
Ağrı-Tiflis-Bakü
D
Erivan-Tiflis-Batum
E
Kars-Ağrı-Erzincan
Açıklama:
Osmanlı Devleti ve Transkafkasya Cumhuriyeti arasındaki savaş, Ermeni ve Gürcü partilerinin Brest-Litovsk anlaşmasındaki üç sancağı (Kars-Ardahan-Batum) vermek istememesinden kaynaklanmıştır. Doğru yanıt B'dir.
Soru 2
I. Dünya Savaşında Türk-Rus savaşlarının yaşandığı ana cephe aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Çanakkale
B
Kanal
C
Kafkasya
D
Irak
E
Hicaz - Yemen
Açıklama:
I. Dünya Savaşı başladığında, Türk-Rus savaşlarının yaşandığı ana cephe Kafkasya olmuştur. Doğru yanıt C seçeneğidir.
Soru 3
Transkafkasya Komiserliği'nin merkezi neresidir?
Seçenekler
A
Ankara
B
Revan
C
Bağdat
D
Tiflis
E
Bakü
Açıklama:
Kafkasya'nın güneydeki üç milletin (Azerbaycan Türkleri, Gürcüler ve Ermeniler) girişimleriyle, bölgede yeni bir oluşum ortaya çıkmıştır. Transkafkasya Komiserliği (Zakavkom) adını alan bu hükûmetin merkezi Tiflis olmuştur. Doğru yanıt D seçeneğidir.
Soru 4
Trasnkafkasya Komiserliği ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Azerbaycan Türkleri, Gürcüler ve Ermenilerin girişimiyle kurulmuştur.
B
1917 yılında teşkil edilmiştir.
C
Kuruluş felsefesini Bolşevik yandaşlığı üzerine oturtmuştur.
D
Kurulmasıyla birlikte Kafkasya’nın güneyinin Rusya’dan ayrılması konusunda ilk ciddi adımlar atılmıştır.
E
Federatif bir yapıdır.
Açıklama:
Transkafkasya Komiserliği kuruluş felsefesini Bolşevik yandaşlığı yerine Bolşevik muhalefeti üzerine oturtmuştur.
Soru 5
Azerbaycan hangi yıl bağımsızlığını ilan etmiştir?
Seçenekler
A
1918
B
1920
C
1921
D
1923
E
1928
Açıklama:
Azerbaycan Millî Şûrâsı 28 Mayıs 1918’de Tiflis’teki tarihî toplantısında Azerbaycan’ın bağımsızlığını ilan etmiştir. Doğru yanıt A seçeneğidir.
Soru 6
Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Osmanlı Devleti'nden yardım istemesinin nedeni aşağıdaki seçeneklerden hangisinde belirtilmiştir?
Seçenekler
A
Transkafkasya Komiserliği'nin kurulması
B
Azerbaycan'da milli şura oluşturulması
C
Devletin yönetim şeklinin belirlenmesi
D
Topraklarının genişletmek amacıyla askeri yardım alması
E
Bakü'nün Bolşevik-Ermeni ittifakından alınması
Açıklama:
Bakü’nün Bolşevik- Ermeni ittifakından alınması Azerbaycan Cumhuriyeti'nin öncelikli gündemi olmuştur. Bundan dolayı Osmanlı
Devleti’nden yardım istenmiştir. Enver Paşa kardeşi Nuri Paşa komutasındaki bir kuvveti “Kafkas İslam Ordusu” adıyla bölgeye göndermiştir. Doğru yanıt E seçeneğidir.
Devleti’nden yardım istenmiştir. Enver Paşa kardeşi Nuri Paşa komutasındaki bir kuvveti “Kafkas İslam Ordusu” adıyla bölgeye göndermiştir. Doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 7
Aşağıdakilerden hangisi Türk dünyasında demokratik cumhuriyet yapısına sahip olan ilk devlettir?
Seçenekler
A
Türkiye
B
Azerbaycan
C
Türkmenistan
D
Özbekistan
E
Kazakistan
Açıklama:
Türk dünyasında demokratik cumhuriyet yapısına sahip olan ilk devlet Azerbaycan'dır. Ülke 1918 yılında Cumhuriyet ile yönetilmeye başlanmıştır. Doğru yanıt B seçeneğidir.
Soru 8
Sovyetlerin ana petrol kaynağı neresidir?
Seçenekler
A
Kerkük
B
Azerbaycan
C
İran
D
Gürcistan
E
Nahcivan
Açıklama:
Sovyetlerin ana petrol kaynağı Azerbaycan'dır. Buradan çıkarılan petrol ve doğal gazın % 93’ünü Moskova kullanmakta, geriye kalan % 7’si Azerbaycan’a kalmaktadır. Doğru yanıt B seçeneğidir.
Soru 9
Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
1920 yılında XI. Kızıl Ordu'nun yardımıyla Bolşeviklerin iktidarı ele alması sonucu kurulmuştur.
B
1922'de Transkafkasya Sosyalist Federatif Sovyet Cumhuriyeti'ne bağlanmıştır.
C
1937 yılında Sovyet cumhuriyeti kimliği kazanmıştır.
D
Azerbaycan SSC tamamen Moskova'ya bağlanmıştır.
E
En yüksek devlet kurumu cumhurbaşkanlığıdır.
Açıklama:
Anayasa’ya göre Azerbaycan, işçi ve köylülerin cumhuriyetiydi. En yüksek devlet kurumu, parlamentonun karşılığı olan Yüksek Sovyet idi. Doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 10
I. Azerbaycan'da proleter edebiyatın ilk örneklerini ortaya koymuştur.
II. Nadir Şah adlı eseri Azerbaycan edebiyatının ilk trajedi eseridir.
III. Lenin hakkında bir hatıra eseri kaleme almıştır.
Yukarıdaki bilgilerden hangisi/hangileri Neriman Nerimanov ile ilgilidir?
II. Nadir Şah adlı eseri Azerbaycan edebiyatının ilk trajedi eseridir.
III. Lenin hakkında bir hatıra eseri kaleme almıştır.
Yukarıdaki bilgilerden hangisi/hangileri Neriman Nerimanov ile ilgilidir?
Seçenekler
A
Yalnız II
B
Yalnız III
C
I ve III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Seçeneklerin tamamı Neriman Nerimanov ile ilgilidir. Doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 11
Azerbaycan'ın ilk milli şairi kimdir?
Seçenekler
A
Neriman Nerimanov
B
Samed Vurgun
C
Mirza İbrahimov
D
Bahtiyar Vahabzade
E
Çengiz Abdullayev
Açıklama:
Samed Vurgun (1906-1956), ilk millî şair olarak kabul edilmektedir. Şiirlerinin çoğunda, II. Dünya Savaşı'nı ve Sovyet halkının Hitler Almanyası ile mücadelesini konu etmiştir. Doğru yanıt B seçeneğidir.
Soru 12
Transkafkasya Federe Cumhuriyeti’nin dağılmasından sonra Mayıs 1918’de Azerbaycan’ın bağımsızlığının ilan edilmesinin ardından Azerbaycan Halk Cumhuriyeti’nin ilk hükümeti kimin başkanlığında kurulmuştur?
Seçenekler
A
Feth Ali Han Hoylu
B
Mehmet Emin Resulzade
C
Hasan Bey Ağaoğlu
D
Nesip Bey Yusufbeyli
E
Hacı Zeynelabidin Tagiyev
Açıklama:
İlk Azerbaycan Cumhuriyeti Feth Ali Han Hoylu (Hoyski) başkanlığında kurulmuştur. Doğru yanıt A'dır.
Soru 13
Azerbaycan Halk Cumhuriyet'nin yıkılışına neden olan olay aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Gümrü anlaşmasının imzalanması
B
Hacı Zeynelabidin Tagiyev'in ölümü
C
Paris Barış Konferansı
D
Bakü'de iktidara Bolşevikler'in gelmesi
E
Kafkas İslam Ordusu'nun dağılması
Açıklama:
Yeni yapılanmakta olan Azerbaycan Cumhuriyeti’nin yaşadığı sorunlar, zamanla Azerbaycan’da komünist hareketlerin güçlenmesine neden oldu. Askerî zayıflığa, siyasi ve ekonomik sıkıntılar da eklendi. Nisan 1920’de Azerbaycan’a giren XI. Kızıl Ordu’nun yardımıyla Bakü’de iktidarı Bolşevikler devraldı. Böylece Azerbaycan Halk Cumhuriyeti tarih sahnesinden çekilmiş oldu. Doğru yanıt D'dir.
Soru 14
Aşağıdakilerden hangisi Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti kurulduktan sonra yaşanan gelişmelerden biri değildir?
Seçenekler
A
Azerbaycan'ın çeşitli yerlerinde isyan çıkması
B
Mehmet Emin Resulzade ve diğer birçok Azerbaycanlı'nın yurt dışına kaçması
C
Petrole dayalı burjuvazinin sona erdirilmesi
D
Azerbaycan Halk Cumhuriyeti zamanında yer alan mevcut sistemin kaldırılması
E
Zengezur bölgesinin Azerbaycan'a bağlanması
Açıklama:
Azerbaycan’da Sovyet iktidarı ülkedeki mevcut sistemi ortadan kaldırdı; iki yıl boyunca elde edilen kazanımların birçoğunu yok etti. Mehmet Emin Resulzade ve diğer birçok Azerbaycanlı Türk aydın ve siyaset adamı yurt dışına kaçmak zorunda kaldı. Kaçamayanlar ise büyük baskılara maruz kaldılar. Azerbaycan Ordusu’na mensup askerlerin bir kısmı Anadolu’ya geldi ve Kurtuluş Savaşına katıldı. Komünizmin özel mülkiyete karşı olması nedeniyle Bakü’de oluşan ve petrole dayalı burjuvazi bir anda yok edildi. Dolayısıyla onların desteklediği kültürel ve ekonomik yapılar da sona erdi. Bağımsızlığın bir anda sona ermesi ve gelen rejimin sert yapısı yüzünden, Nahçıvan’da ve başka yerlerde isyanlar çıktı; bu ayaklanmalar birkaç yıl devam etti. Tartışmalaı alanlardan Zengezur 1923 yılında Moskova tarafından Ermenistan’a verildi. Doğru yanıt E'dir.
Soru 15
Azerbaycan'ın Stalin'i olarak da bilinen ünlü Azerbaycan Komünist Partisi Birinci Sekreteri kimdir?
Seçenekler
A
Mircafer Bağırov
B
Ruben Rubenov
C
Mir Teymur Yakubov
D
İmam Mustafayev
E
Nikolay Gikalo
Açıklama:
Mir Cafer Bağırov (1896- 1956): “Azerbaycan’ın Stalin”i olarak bilinir. Bakü vilayetine bağlı Kuba şehrinde doğdu. Mahaçkala’da pedagoji öğrenimi gördü. Bir süre öğretmenlik yaptı. 1918-21 yıllarında Ekim Devrimi ve iç savaş yıllarında Bolşeviklerin safında subay olarak hizmet etti. Azerbaycan SSC’nin ilk on yılında çeşitli görevlerde bulunduktan sonra 1933’te Azerbaycan Komünist Partisi Birinci Sekreteri oldu; yani Azerbaycan’ın başına geçti. 1953’te Stalin’in ölümüyle birlikte Bağırov, en önemli destekçisini kaybetti. 1954’te partiden çıkartıldı ve tutuklandı. 1956’da kurşuna dizildi. Doğru yanıt A'dır.
Soru 16
Azerbaycan Türkçesi'nin resmi kurumlarda kullanılması konusunu ortaya atan ilk Azeri lider kimdir?
Seçenekler
A
Haydar Aliyev
B
İlham Aliyev
C
İmam Mustafayev
D
Kamran Bağırov
E
Ayaz Mutallibov
Açıklama:
1954-1959 yılları arasında ise Azerbaycan Komünist Partisi Birinci Sekreterliğini İmam Mustafayev yapmıştır. Mustafayev, Azerbaycan Türkçesinin resmî kurumlarda kullanılması konusunu ortaya atan ilk Azeri lider oldu. Nitekim bu görüşü ortaya attıktan hemen sonra görevinden alındı. Doğru yanıt C'dir.
Soru 17
Son SSCB lider Mihail Gorbaçov'un belirlediği açıklık ve yeniden yapılanma politikaları aşağıdakilerden hangisine yol açmıştır?
Seçenekler
A
Azerbaycan'da bağımsızlık hareketine
B
Sovyetler Birliği Komünist Partisi'nin ideolojisine bağlılığın artmasına
C
Sovyet Millletleri'nin yeni bir birleşme sürecine girmesine
D
Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nin kuruluşuna
E
Merkeziyetçi düşüncenin artmasına
Açıklama:
SSCB’nin son lideri Mihail Gorbaçov’un 1985 yılından itibaren uygulamaya koyduğu glasnost (açıklık) ve perestroyka (yeniden yapılanma) politikaları, bütün ülkede Sovyetler Birliği Komünist Partisi’nin temsil ettiği ideolojiye körü körüne bağlılığın sorgulanmasına yol açtı. Glasnost politikasının getirdiği özgürlükler milliyetçi düşüncenin Sovyetler Birliği’nde güçlenmesinde önemli rol oynadı. Gorbaçov’un belirlediği ve uyguladığı açıklık ve yeniden yapılanma politikaları, kısa sürede Azerbaycan’da da kendisini hissettirdi. Ebulfez Elçibey’in önderliğinde 16 Haziran 1989’da Azerbaycan Halk Cephesi oluşturuldu. Azerbaycan Halk Cephesi’nin kurulmasından sonra aynı yılın Eylül ayında, Azerbaycan Yüksek Sovyeti’nin Azerbaycan’ın egemenliği hakkındaki bildirgeyi kabul etmesi için Moskova’ya müracaatta bulunması, Moskova’yı rahatsız etti. Bu durum üzerine Sovyetler Birliği, Ermenileri kışkırtarak bir Ermeni-Azeri çatışmasının başlamasında etkili oldu. Doğru yanıt A'dır.
Soru 18
Ocak 1990’da Azerbaycan Komünist Partisi Birinci Sekreteri, Mayıs ayında ise Bağımsız Azerbaycan’ın ilk devlet başkanlığını yapan ve başkanlığı sırasında meydana gelen Karabağ çatışmaları sırasındaki Ermenilerin yaptığı Hocalı Katliamında gerekli tedbirleri almamakla suçlanan Azerbaycan cumhurbaşkanı aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
İmam Mustafayev
B
Kamran Bağırov
C
Ayaz Niyazi Muttalibov
D
Zeynep Hanlarova
E
Ruben Rubenov
Açıklama:
Yukarıdaki paragrafta Ayaz Niyazi Muttalibov'dan bahsedilmektedir. Doğru yanıt C'dir.
Soru 19
- I. Camilerin kapatılması
- II. Eğitim dilinin Rusça olması
- III. Latin alfabesinin kabulü
Yukarıdakilerden hangileri Azerbaycan'ın sovyetleştirilmesi sürecinde kültür hayatında yaşanan değişimlerdendir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
I, II, III
D
II ve III
E
Yalnız III
Açıklama:
1939 yılında Stalin, Azerbaycan ve diğer Türk cumhuriyetlerine zorunlu olarak Kiril alfabesini kabul ettirmiştir. Bunun yanı sıra Rusça, hâkim konuma gelmiş, eğitimde yerini sağlamlaştırmış, üniversitelerdeki öğretim yalnızca Rusça olmuştur. Buna karşın Azerbaycan Türkçesinde eğitim veren okullar kapatılmıştır. Sovyetleştirmenin önünde bir engel olarak görülen din alanında büyük değişiklikler yaşanmıştır. Ateizm propagandasının yapıldığı SSCB’de yalnızca camiiler değil kiliseler de kapatılmış, din adamları sürgün edilmiştir. Azerbaycan bu bağlamda bir istisna teşkil etmemiştir. Sovyet öncesinde Azerbaycan’da 2.000’den fazla camii bulunurken, 1980’lerin sonunda bu sayı 18’e kadar düşmüştür. Doğru yanıt B'dir.
Soru 20
XX. yüzyıl Azerbaycan edebiyatının kurucularındandır; dram yazarı ve şairdir. Nahçıvan’ın Şahtahtı köyünde bir mollanın oğlu olarak dünyaya geldi. Burada başladığı medresede tahsilini Tebriz’de devam ettirdi. İstanbul’da okudu; 1909’da İstanbul Darülfünunu Edebiyat Fakültesinden mezun oldu. Azerbaycan’a döndükten sonra öğretmenlik yaptı. Sovyet totaliter rejiminin en ağır zamanlarında inandığı ilkelerden taviz vermedi. Yukarıdaki paragrafta hangi edebiyatçı tanıtılmaktadır?
Seçenekler
A
Ahmet Cevat
B
Mikail Muşfik
C
Hüseyin Cavid
D
Necef Bey Vezirov
E
Hatice Gayıbova
Açıklama:
Ahmet Cevat; Azerbaycan millî marşının müellifidir. Mikail Muşfik, XX. yüzyıl ilk yarısının önemli şairlerindendir. Sosyal ve kültürel konulara dikkat çeken ve eserlerinde aşk ile güzelliği de konu eden Muşfik, Latin harflerine geçişi desteklemiş ve böylece cahilliğin geride kalacağını düşünmüştür. Benim Arkadaşım, Çoban gibi eserlerinde ilkesiz insanları eleştirmiştir. 1939’da rejim karşıtı ilan edilerek idam edilmiştir. Necef Bey Vezirov 15’ten fazla eser kaleme almış ve çoğunda da Azerbaycan burjuvası konusunu işlemiştir. Sovyet iktidarının kuruluşuyla Yeni Asrın Başlangıcı adlı bir oyun yazmış ve işçilerin iktidarından övgüyle bahsetmiştir. Eserlerinin hepsi tiyatro oyunu olarak sahnelenmiştir ki, Vezirov, Azerbaycan tiyatrosunun kurucularından kabul edilmektedir. Hatice Gayıbova, Azerbaycan’ın ilk kadın piyanistidir. Yukarıdaki paragrafta Hüseyin Cavid'ten bahsedilmektedir. Doğru yanıt C'dir.
Soru 21
Aşağıdakilerden hangisi, Rusların Kafkasya’ya egemen olmalarından sonra gelişen olaylardan biri değildir?
Seçenekler
A
Bir Türk şehri olan Revan şehri zamanla Ermenilere geçmiştir.
B
Rusya’nın Kafkasya Genel Valiliği’nin merkezi Tiflis’ten Moskova’ya taşınmıştır.
C
Basın ve yayın hayatı canlanmıştır.
D
Petrolün bulunması ile birlikte Bakü önem kazanmıştır.
E
Bölge halkları siyasi, sosyal ve kültürel açıdan örgütlenmeye başlamıştır.
Açıklama:
XX. Yüzyıl Başında Azerbaycan - Kafkasya
Kafkasya’nın demografik yapısı kendine özgü bir çeşitliliğe sahiptir. Bölge, coğrafi konumu nedeniyle, çeşitli millet ve toplulukların bir geçiş noktası olmuş ve bunun sonucunda da çok karışık bir demografik yapı ve tarihi süreç oluşmuştur. Bununla birlikte, bölgenin demografik yapısında demografik ve politik olarak Türkler, Gürcüler, Ermeniler belirleyici unsurlar olmuştur. Ruslar, bu coğrafyaya hakim olduktan sonra, kendi siyasi, sosyal, iktisadi ve eğitim yapılanmasını oluşturdular. Rusya’nın Kafkasya Genel Valiliği’nin merkezi Tiflis olmaya devam etti. Petrolün bulunmasıyla Bakü önem kazandı. Revan, bir Ermeni şehri oldu. Halklar siyasi, sosyal ve kültürel açıdan örgütlenmeye başladılar. I. Dünya Savaşı başladığında, Türk-Rus savaşlarının yaşandığı ana cephe Kafkasya olmuştur.
Kafkasya’nın demografik yapısı kendine özgü bir çeşitliliğe sahiptir. Bölge, coğrafi konumu nedeniyle, çeşitli millet ve toplulukların bir geçiş noktası olmuş ve bunun sonucunda da çok karışık bir demografik yapı ve tarihi süreç oluşmuştur. Bununla birlikte, bölgenin demografik yapısında demografik ve politik olarak Türkler, Gürcüler, Ermeniler belirleyici unsurlar olmuştur. Ruslar, bu coğrafyaya hakim olduktan sonra, kendi siyasi, sosyal, iktisadi ve eğitim yapılanmasını oluşturdular. Rusya’nın Kafkasya Genel Valiliği’nin merkezi Tiflis olmaya devam etti. Petrolün bulunmasıyla Bakü önem kazandı. Revan, bir Ermeni şehri oldu. Halklar siyasi, sosyal ve kültürel açıdan örgütlenmeye başladılar. I. Dünya Savaşı başladığında, Türk-Rus savaşlarının yaşandığı ana cephe Kafkasya olmuştur.
Soru 22
Aşağıdakilerden hangisi 18 Aralık 1917’de Erzincan’da Osmanlı Devleti ile Ruslar arasında imzalanan ateşkes antlaşmasının hükümlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Kafkasya’da Transkafkasya Komiserliği kurularak bağımsız bir devlet oluşturma görüşmeleri başlatılacaktır.
B
Rus ordularının bulunduğu hat boyu sınır sayılacaktır.
C
Osmanlı Devleti birliklerini Mezopotamya cephesine gönderecektir.
D
Bir an önce Türk ve Kafkas milletleri arasında barış görüşmelerine başlanacaktır.
E
Rus ordusu işgal ettiği topraklardan geri çekilecektir.
Açıklama:
XX. Yüzyıl Başında Azerbaycan - Kafkasya
Zakavkom da denilen Transkafkasya Komiserliği, Güney Kafkasya’yı yönetmek için 15 Kasım 1917 ‘de Tiflis’te kurulan hükümetin adıdır. Doğal olarak Erzincan Antlaşmasından öncedir.
Zakavkom da denilen Transkafkasya Komiserliği, Güney Kafkasya’yı yönetmek için 15 Kasım 1917 ‘de Tiflis’te kurulan hükümetin adıdır. Doğal olarak Erzincan Antlaşmasından öncedir.
Soru 23
Aşağıdakilerden hangisi 03 Mart 1918’ de imzalanan Brest - Litovsk Antlaşmasını imzalayan devletlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Osmanlı Devleti
B
Alman İmparatorluğu
C
Bulgaristan Krallığı
D
Rusya Devleti
E
İngiltere Krallığı
Açıklama:
XX. Yüzyıl Başında Azerbaycan - Transkafkasya Komiserliği Zakavkom
Brest-Litovsk Antlaşması, 03 Mart 1918’ de Rusya, Alman İmparatorluğu, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu, Osmanlı Devleti ve Bulgaristan Krallığı arasında imzalanan bir anlaşmadır. Adını, anlaşmanın imzalandığı şehirden alır. Bu anlaşmayla Osmanlı Devleti, Kars, Ardahan, Batum ve Artvin’i geri almıştır. Bolşevikler, Rusya’da tam hâkimiyet sağlayamadıklarından dolayı savaşı devam ettirecek güçte değillerdi; bundan dolayı toprak kaybına uğrayacaklarını bile bile bu anlaşmayı imzalamışlardır.
Brest-Litovsk Antlaşması, 03 Mart 1918’ de Rusya, Alman İmparatorluğu, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu, Osmanlı Devleti ve Bulgaristan Krallığı arasında imzalanan bir anlaşmadır. Adını, anlaşmanın imzalandığı şehirden alır. Bu anlaşmayla Osmanlı Devleti, Kars, Ardahan, Batum ve Artvin’i geri almıştır. Bolşevikler, Rusya’da tam hâkimiyet sağlayamadıklarından dolayı savaşı devam ettirecek güçte değillerdi; bundan dolayı toprak kaybına uğrayacaklarını bile bile bu anlaşmayı imzalamışlardır.
Soru 24
14 Nisan 1918’de Transkafkasya Komisyonu’nun Brest-Litovsk Antlaşmasındaki maddeleri kabul etmemesi üzerine dağılan konferans, aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Berlin
B
Batum
C
Tiflis
D
Trabzon
E
İstanbul
Açıklama:
XX. Yüzyıl Başında Azerbaycan - Transkafkasya Komiserliği Zakavkom
26 Şubat 1918 tarihli bildirisinde Osmanlı Devleti ile barış yapılmasına hazır olduğunu belirten Transkafkasya Komiserliği görüşme yeri olarak Trabzon şehrini seçti. Transkafkasya Meclisi Osmanlı Devleti ile barış anlaşması imzalamaya yetkili olduğunu ve orduyu 1914 yılı sınırlarına geri çekmek için barış anlaşması imzalamak istediğini bildirdi. Fakat 03 Mart 1918’ de Osmanlı Devleti ile Sovyet Rusya, Brest-Litovsk anlaşmasını imzaladı. Bu anlaşmada Rusya’nın 1878 Berlin Anlaşmasıyla Osmanlı Devletinden kopardığı Kars, Ardahan, Batum geri verilecekti. Ancak Ermeniler ve Gürcüler bunun reddedilmesi gerektiğini söylerken Azerbaycan Türkleri, şartların kabulünü istiyordu. Bu ayrılık sonucunda Trabzon Konferansı dağıldı.
26 Şubat 1918 tarihli bildirisinde Osmanlı Devleti ile barış yapılmasına hazır olduğunu belirten Transkafkasya Komiserliği görüşme yeri olarak Trabzon şehrini seçti. Transkafkasya Meclisi Osmanlı Devleti ile barış anlaşması imzalamaya yetkili olduğunu ve orduyu 1914 yılı sınırlarına geri çekmek için barış anlaşması imzalamak istediğini bildirdi. Fakat 03 Mart 1918’ de Osmanlı Devleti ile Sovyet Rusya, Brest-Litovsk anlaşmasını imzaladı. Bu anlaşmada Rusya’nın 1878 Berlin Anlaşmasıyla Osmanlı Devletinden kopardığı Kars, Ardahan, Batum geri verilecekti. Ancak Ermeniler ve Gürcüler bunun reddedilmesi gerektiğini söylerken Azerbaycan Türkleri, şartların kabulünü istiyordu. Bu ayrılık sonucunda Trabzon Konferansı dağıldı.
Soru 25
Azerbaycan Halk Cumhuriyeti’nin ilk başkenti aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bakü
B
Haydarabad
C
Gence
D
Nahçıvan
E
Laçin
Açıklama:
Azerbaycan Halk Cumhuriyeti - 1918-1920
Transkafkasya Cumhuriyeti’nin dağılmasından sonra Azerbaycan temsilcileri toplanarak durumu gözden geçirdiler ve Azerbaycan Milli Şûrâsını oluşturdular. Başkanlığa Türk Adem-i Merkeziyet Halk Partisi Musavat’ın lideri Mehmet Emin Resulzade getirildi. 28 Mayıs 1918’de Tiflis’teki toplantıda bağımsızlık ilan edildi ve Fethi Ali Han Hoylu başkanlığındaki ilk Azerbaycan Cumhuriyeti kuruldu. İlk ve geçici başkent de Gence oldu.
Transkafkasya Cumhuriyeti’nin dağılmasından sonra Azerbaycan temsilcileri toplanarak durumu gözden geçirdiler ve Azerbaycan Milli Şûrâsını oluşturdular. Başkanlığa Türk Adem-i Merkeziyet Halk Partisi Musavat’ın lideri Mehmet Emin Resulzade getirildi. 28 Mayıs 1918’de Tiflis’teki toplantıda bağımsızlık ilan edildi ve Fethi Ali Han Hoylu başkanlığındaki ilk Azerbaycan Cumhuriyeti kuruldu. İlk ve geçici başkent de Gence oldu.
Soru 26
Azerbaycan Halk Cumhuriyeti’yle ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Azerbaycan, Türk dünyasında demokratik cumhuriyet olarak kurulan ilk devlettir.
B
Azerbaycan Halk Cumhuriyeti’nin nihai hedefi diğer Türk Cumhuriyetleriyle büyük Turan devletini oluşturmaktır.
C
28 Mayıs 1918’de bağımsızlığını ilan eden Azerbaycan'ın ilk devlet başkanı Feth Ali Han Hoylu’dur.
D
Azerbaycan’ın milli ideolojisi Türkleşmek, İslamlaşmak ve çağdaşlaşmaktır; bu unsurlar Azerbaycan bayrağında sembol olarak yer almaktadır.
E
Azerbaycan halk Cumhuriyeti’nde yasama yetkisi parlamentoya, yürütme yetkisi ise hükümete verilmiştir.
Açıklama:
Azerbaycan Halk Cumhuriyeti - 1918-1920
Azerbaycan Halk Cumhuriyeti kurulduktan sonra Bakü’yü alarak başkent yapmak ve toprak bütünlüğünü sağlamak hedefi vardı. Bunun için Osmanlı Devleti’nden yardım istendi. Bolşevikler kenti terk etti. Bu arada Ermeni isyancılara karşı da bir mücadele verildi. Diğer Türk cumhuriyetleriyle birlikte bir devlet oluşturmak fikri olmamakla birlikte, işbirliğine daima açık olundu.
Azerbaycan Halk Cumhuriyeti kurulduktan sonra Bakü’yü alarak başkent yapmak ve toprak bütünlüğünü sağlamak hedefi vardı. Bunun için Osmanlı Devleti’nden yardım istendi. Bolşevikler kenti terk etti. Bu arada Ermeni isyancılara karşı da bir mücadele verildi. Diğer Türk cumhuriyetleriyle birlikte bir devlet oluşturmak fikri olmamakla birlikte, işbirliğine daima açık olundu.
Soru 27
Aşağıdakilerden hangisi Azerbaycan Halk Cumhuriyeti’nde eğitim ve kültür alanında yapılan çalışmalardan biri değildir?
Seçenekler
A
Eğitim ve kültürü yaygınlaştırmak için ülkede yeterli öğretmen olmaması nedeniyle Rusya’dan ve diğer ülkelerden öğretmen talep edilmesi
B
1919 yılının ekim ayında Bakü Devlet Üniversitesinin kurulması
C
1918 yılının haziran ayında devlet dili olarak Türkçe’nin kabul edilmesi
D
Açık Söz, İstiklâl, Millet ve İttihad gibi gazeteler ile Azerbaycan dergisinin çıkarılması
E
Kültür ve eğitim alanında araştırmaları yönlendirecek olan Türk Ocağı açılması
Açıklama:
Azerbaycan Halk Cumhuriyeti - 1918-1920
Eğitim ve kültürü yaygınlaştırmak ve milli zeminde eğitim vermek amacıyla sadece Türkiye’den öğretmen talebinde bulunulmuştur.
Eğitim ve kültürü yaygınlaştırmak ve milli zeminde eğitim vermek amacıyla sadece Türkiye’den öğretmen talebinde bulunulmuştur.
Soru 28
1918 - 1920 yıllarında birçok ülkenin üzerinde hak ilan ettiği bölge, aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Batum bölgesi
B
Karabağ bölgesi
C
Kars bölgesi
D
Erivan bölgesi
E
Nahçıvan bölgesi
Açıklama:
Azerbaycan Halk Cumhuriyeti - 1918-1920
Nahçıvan bölgesi, 1918-1920 yıllarında tartışmalı bir alandı. Halkının büyük çoğunluğu Türk olan bu bölge üzerinde İran, Ermenistan, Azerbaycan ve Türkiye hak iddia etmekteydi.
Nahçıvan bölgesi, 1918-1920 yıllarında tartışmalı bir alandı. Halkının büyük çoğunluğu Türk olan bu bölge üzerinde İran, Ermenistan, Azerbaycan ve Türkiye hak iddia etmekteydi.
Soru 29
II. Dünya Savaşında Almanya’nın Azerbaycan’la ilgilenmesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sovyet ordusundaki Azerbaycan birlikleri
B
Zengin tarım toprakları
C
Silah fabrikalarının orada bulunması
D
Bakü petrol yatakları
E
Bu bölgenin stratejik öneme sahip olması
Açıklama:
Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti
II. Dünya Savaşında Bakü petrolleri, Almanya’nın dikkatini çekmişti. Kafkasya cephesindeki mücadelede Hitler’in en önemli amacı, Bakü petrol yataklarını ele geçirmekti. Kafkasya’da savaş, Almanya’nın Sovyetler Birliği’ne saldırmasından yaklaşık bir yıl sonra başlamıştır. (1942) Ukrayna kaybedildikten sonra Kafkasya ve özellikle Azerbaycan yakıt ve iaşe açısından Moskova büyük önem kazandı. Bundan dolayı buranın savunmasına daha da önem verildi. Almanlar bu cephede başarılı olamamışlardır.
II. Dünya Savaşında Bakü petrolleri, Almanya’nın dikkatini çekmişti. Kafkasya cephesindeki mücadelede Hitler’in en önemli amacı, Bakü petrol yataklarını ele geçirmekti. Kafkasya’da savaş, Almanya’nın Sovyetler Birliği’ne saldırmasından yaklaşık bir yıl sonra başlamıştır. (1942) Ukrayna kaybedildikten sonra Kafkasya ve özellikle Azerbaycan yakıt ve iaşe açısından Moskova büyük önem kazandı. Bundan dolayı buranın savunmasına daha da önem verildi. Almanlar bu cephede başarılı olamamışlardır.
Soru 30
Aşağıdaki seçeneklerde Azerbaycan edebiyatının sanatçıları ve eserlerinin eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Bahtiyar Vahabzade - Gülistan
B
Celil Mehmed Kulizade - Kız Kulesi
C
Çengiz Abdullayev - Kurtlar Sofrasında
D
Hüseyin Cavid - Keçmiş Künler
E
Neriman Nerimanov - Nâdânlık
Açıklama:
Sovyet Azerbaycan’ında Kültür Hayatı
Celil Mehmed Kulizade, Azerbaycan’da dil ve edebiyat alanındaki en önemli isimlerdendir. Molla Nasreddin dergisini çıkarmış; Posta Kutusu, İran’da Anayasa, Kurban Ali Bey adlı eserlerinde sınıflar, cinsler arasındaki eşitsizliği ve cahilliği eleştirmiştir. Kız Kulesi, 1940’ta sahnelenen ilk bale oyunudur. Efrasiyab Bedelbeyli tarafından yazılmıştır.
Celil Mehmed Kulizade, Azerbaycan’da dil ve edebiyat alanındaki en önemli isimlerdendir. Molla Nasreddin dergisini çıkarmış; Posta Kutusu, İran’da Anayasa, Kurban Ali Bey adlı eserlerinde sınıflar, cinsler arasındaki eşitsizliği ve cahilliği eleştirmiştir. Kız Kulesi, 1940’ta sahnelenen ilk bale oyunudur. Efrasiyab Bedelbeyli tarafından yazılmıştır.
Soru 31
Osmanlı Devleti ve Rusya arasında 18 Aralık 1917 tarihinde imzalanan ateşkes antlaşması aşağıda verilen illerden hangisinde imzalanmıştır?
Seçenekler
A
Kars
B
Erzurum
C
Erzincan
D
Ardahan
E
Elazığ
Açıklama:
18 Aralık 1917'd Erzincan'da Osmanlı Devleti ve Rus orduları arasında bir ateşkes antlaşması yapıldı. Bu yolla Kafkasya milletleri ile Osmanlı Devleti arasında kurulmak istenen dostluğun da temelleri atılmış oldu. Doğru cevap C'dir.
Soru 32
Aşağıdaki kişilerden hangisi Türk Adem-i Merkeziyet Halk Partisi Musavat'ın lideri olup Azerbaycan Milli Şurası başkanlığına getirilmiştir?
Seçenekler
A
Mehmet Emin Resulzade
B
Hansan Bey Ağaoğlu
C
Fatih Ali Han Hoylu
D
Nesip Bey Yusufbeyli
E
Hacı Zeynelabidin Tasiyev
Açıklama:
Transkafkasya Cumhuriyeti'nin dağılmasından sonra Azerbaycan temsilcileri toplanarak durumu gözden geçirdiler ve Azerbaycan Milli Şurasını oluşturdular. Milli Şura başkanlığına Türk Adem-i Merkeziyet Halk Partisi Musavat'ın lideri Mehmet Emin Resulzade getirildi. Doğru cevap A'dır.
Soru 33
16 Haziran 1989'da Azerbaycan Halk Cephesi kimin önderliğinde oluşturulmuştur?
Seçenekler
A
Mir Cafer Bağırov
B
Ebulfez Elçibey
C
Ayaz Niyazi Muttalibov
D
Anton İvanoviç Denikin
E
Mir Cafer Bağırov
Açıklama:
Ebulfez Elçibey'in önderliğinde 16 Haziran 1989'da Azerbaycan halk Cephesi oluşturuldu. Doğru cevap B'dir.
Soru 34
Bağımsız Azerbaycan Cumhuriyeti'nin ilk Cumhurbaşkanı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yakup Mehmedov
B
Haydar Aliyev
C
Isa Kamber
D
Ebulfez Elçibey
E
Ayaz Niyazi Mutallibov
Açıklama:
Ayaz Niyazi Muttalibov bağımsız Azerbaycan'ın ilk cumhurbaşkanıdır. Doğru cevap E'dir.
Soru 35
Ermenistan aşağıdaki hangi tarihte bağımsızlığını ilan etmiştir?
Seçenekler
A
1954
B
1968
C
1976
D
1988
E
1990
Açıklama:
Ağustos 1990'da Ermenistan bağımsızlığı ilan etti ve Karabağ'ı Ermenistan toprağı saydı. Doğru cevap E'dir.
Soru 36
"Posta Kutusu", "Iran da Anayasa", "Kurban Ali Bey" adlı eserlerinde sınıflar, cinsler arasındaki eşitsizliği ve cahilliği eleştiren Azerbaycan'ın tanınmış gazeteci ve tenkitçi yazarı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Celil Mehmed Kulizade
B
Neriman Nerimanov
C
Ahmet Cevat
D
Hüseyin Cavid
E
Gülara Kadirbekova
Açıklama:
Dil ve edebiyat alanındaki en önemli isimlerin başında Celil Mehmed Kulizade gelmektedir. Doğru cevap A'dır.
Soru 37
Azarbaycan'ın ilk kadın piyanisti olan ve yabancı istihbaratlarla işbirliği yapmakla suçlanarak kurşuna dizilen aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Aziza Mustafa Zadeh
B
Aysel Memmedova
C
Vasıf Hasanoğlu
D
Hatice Gayıbova
E
Yalgızam Yalgız
Açıklama:
Azarbaycan'ın ilk kadın piyanisti olan ve yabancı istihbaratlarla işbirliği yapmakla suçlanarak kurşuna dizilen Hatice Gayıbova'dır. Doğru cevap D'dir.
Soru 38
Ahıska Türkleri aşağıda verilen hangi tarihte sürgün edilmişlerdir?
Seçenekler
A
1908
B
1913
C
1928
D
1935
E
1944
Açıklama:
Ahıska Türkleri 1944 yılında sürgün edilmişler ve bir daha kendi topraklarına dönememişlerdir. Doğru cevap E'dir.
Soru 39
Aşağıda verilen hangi antlaşma ile Ahıska ve çevresi Gürcülere terk edilmiştir?
Seçenekler
A
Paris Antlaşması
B
Ayestefanos Antlaşması
C
Moskova Antlaşması
D
Shimoda Antlaşması
E
Baltalimanı Antlaşması
Açıklama:
1919 yılı başında Gürcü kuvvetleri, bölgedeki yerel güçleri mağlup ederek Ahıska Hükümeti'ni dağıttı. 1921 yılında kısa bir süre bölge tekrar Türk kuvvetlerinin eline geçse de Moskova Antlaşması ile Ahıska ve çevresi Gürcülere terk edildi. Doğru cevap C'dir.
Soru 40
İkinci Dünya Savaşı'nda Çeçenler, İnguşlar, Karaçaylar, Balkarlar, Kırım ve Ahıska Türkleri aşağıdaki hangi Devletle işbirliği yaptıkları gerekçesiyle Sibirya'ya ve diğer Sovyet coğrafyasına sürgüne gönderilmişlerdir?
Seçenekler
A
İngiltere
B
Fransa
C
Osmanlı İmparatorluğu
D
Almanya
E
Ermenistan
Açıklama:
İkinci Dünya Savaşı'nda, Almanlarla işbirliği yaptıkları gerekçesiyle Çeçenler, İnguşlar, Karaçaylar, Balkarlar, Kırım ve Ahıska Türkleri Sibirya'ya ve diğer Sovyet coğrafyasına sürgüne gönderilmişlerdir. Doğru cevap D'dir.
Soru 41
Rusya’nın Kafkasya Genel Valiliği’nin merkezi aşağıdaki kentlerden hangisidir?
Seçenekler
A
Batum
B
Bakü
C
Tiflis
D
Kars
E
Erivan
Açıklama:
Rusya’nın Kafkasya Genel Valiliği’nin merkezi Tiflis'di. Doğru cevap C'dir.
Soru 42
Nahçıvan, Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümetinin himayesine aşağıdaki antlaşmaların hangisi ile girmiştir?
Seçenekler
A
Gümrü Antlaşması
B
Mondros Ateşkes Antlaflması
C
Berlin Antlaşması
D
Brest-Litovstk Antlaşması
E
Moskova Antlaşması
Açıklama:
Nahçıvan, Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümetinin himayesine Gümrü Antlaşması ile girmiştir.
Soru 43
Azerbaycan Halk Cumhuriyeti ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Azerbaycan Halk Cumhuriyeti’nin ilk başkenti Gence'dir.
B
Türk dünyasında demokratik cumhuriyet yapısına sahip olan ilk devlettir.
C
Türkçeyi devlet dili olarak kabul etmiştir.
D
Nisan 1920’de iktidarı İngilizler devralmıştır.
E
İlk cumhurbaşkanı Feth Ali Han Hoylu'dur.
Açıklama:
Nisan 1920’de iktidarı İngilizler değil Bolşevikler devralmıştır.
Soru 44
Takındığı sert tutumla “Azerbaycan’ın Stalin”i olarak adlandırılan Azerbaycan Komünist Partisi Birinci Sekreteri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ayaz Niyazi Muttalibov
B
Mircafer Bağırov
C
İmam Mustafayev
D
Haydar Aliyev
E
Veli Ahundov
Açıklama:
Takındığı sert tutumla “Azerbaycan’ın Stalin”i olarak adlandırılan Azerbaycan Komünist Partisi Birinci Sekreteri Mircafer Bağırov'dur. Doğru cevap B'dir.
Soru 45
- Anayasa’ya göre Azerbaycan, işçi ve köylülerin cumhuriyetidir.
- En yüksek devlet kurumu, parlamentonun karşılığı olan Yüksek Sovyet'tir.
- Resmi kurumlarda Azerbaycan Türkçesi kullanılmaktadır.
- Cumhuriyetin yönetimi Azerbaycan Komünist Partisi Birinci Sekreterliğidir.
Seçenekler
A
I, II ve III
B
I-III ve IV
C
II,III ve IV
D
I,II ve IV
E
Hepsi
Açıklama:
1954-1959 yılları arasında ise Azerbaycan Komünist Partisi Birinci Sekreterliğini İmam Mustafayev yapmıştır. Mustafayev, Azerbaycan Türkçesinin resmî kurumlarda kullanılması konusunu ortaya atan ilk Azeri lider oldu. Nitekim bu görüşü ortaya attıktan hemen sonra görevinden alındı. III. maddede verilen "Resmi kurumlarda Azerbaycan Türkçesi kullanılmaktadır." doğru değildir. Doğru cevap D'dir.
Soru 46
Sovyet dönemi Azerbaycan ekonomisi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
En önemli zenginliği petrol ve gaz yataklarıdır.
B
Daşkesen’de demir cevheri çıkarılmıştır.
C
Elektriğin yüzde 90’ını nükleer santraller üretmektedir.
D
Gence'de Metalürji sanayisi gelişmiştir.
E
En çok yetiştirilen ürünlerin başında pamuk gelmektedir.
Açıklama:
Elektriğin yüzde 90’ını termik santraller üretmektedir. Nükleer santrallerin üretimi ile ilgili bir bilgi yoktur. Doğru cevap C'dir.
Soru 47
- 1988’de Dağlık Karabağ Sovyeti bölgeyi Ermenistan’a katma kararı vermiştir.
- Uluslararası kurumlar Karabağ'ın Azerbaycan toprağı olduğunu kabul etmektedir.
- 1990’da Ermenistan bağımsızlığını ilan etmiş ve Karabağ'ı Ermenistan toprağı saymıştır.
- 1994 yılında imzalanan ateşkes antlaşması ile sorun dondurulmuştur.
Seçenekler
A
I,II ve III
B
I,III ve IV
C
III ve IV
D
II ve IV
E
Hepsi
Açıklama:
- 1988’de Dağlık Karabağ Sovyeti bölgeyi Ermenistan’a katma kararı vermiştir.
- Uluslararası kurumlar Karabağ'ın Azerbaycan toprağı olduğunu kabul etmektedir.
- 1990’da Ermenistan bağımsızlığını ilan etmiş ve Karabağ'ı Ermenistan toprağı saymıştır.
- 1994 yılında imzalanan ateşkes antlaşması ile sorun dondurulmuştur.
Soru 48
Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti ile ilgili aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
1939'da Kiril alfabesi kabul edilmiştir.
B
1937'de Azerbaycan Türkçesi resmî dil olarak kabul edilmiştir.
C
Camilerin çoğu kapatılmıştır.
D
Üniversitelerdeki öğretim yalnızca Rusça olmuştur.
E
SSCB parçalandığında Azerbaycan'da okuma-yazma bilmeyen kalmamıştır.
Açıklama:
1937 Anayasası’na göre cumhuriyetin resmî dili yalnızca Rusça kabul edilmiş, Stalin’in ölümünden sonra bu alanda yumuşama olmuş ve 1956’da Azerbaycan Türkçesi de resmî dil olarak anayasaya eklenmiştir. Doğru cevap B'dir.
Soru 49
Azerbaycan milli operasının kurucusu olarak kabul edilen ve Azerbaycan milli marşının bestecisi olan sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Üzeyir Hacıbeyov
B
Çengiz Abdullayev
C
Zeynep Hanlarova
D
Neriman Nerimanov
E
Necef Bey Vezirov
Açıklama:
Azerbaycan milli operasının kurucusu olarak kabul edilen ve Azerbaycan milli marşının bestecisi olan sanatçı Üzeyir Hacıbeyov'dur. Doğru cevap A'dır.
Soru 50
Azerbaycan’da “proleter edebiyat”ın ilk örneklerini ortaya koymuş, 1920’de Azerbaycan Komünist Partisi’nin başkanlığına getirilmiş yazar ve devlet adamı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Celil Mehmed Kulizade
B
Bahtiyar Vahabzade
C
Mikail Muşfik
D
Ahmet Cevat
E
Neriman Nerimanov
Açıklama:
Azerbaycan’da “proleter edebiyat”ın ilk örneklerini ortaya koymuş, 1920’de Azerbaycan Komünist Partisi’nin başkanlığına getirilmiş yazar ve devlet adamı Neriman Nerimanov'dur. Doğru cevap E'dir.
Soru 51
Transkafkasya Komiserliği (Zakavkom) hangi yıl kurulmuştur?
Seçenekler
A
1905
B
1915
C
1917
D
1919
E
1920
Açıklama:
Transkafkasya Komiserliği (Zakavkom): Güney Kafkasya’yı yönetmek için 15 Kasım 1917’de Tiflis’te kurulan hükümet.
Soru 52
Transkafkasya Komiserliği'nin (Zakavkom) kurulmasından sonra Osmanlı Devleti ve Rus orduları arasında 18 Aralık 1917’de hangi ilde ateşkes antlaşması yapılmıştır?
Seçenekler
A
Bakü
B
Tiflis
C
Kars
D
Erzurum
E
Erzincan
Açıklama:
Yeni hükümet ilk iş olarak bir an önce Osmanlı Devleti ile ilişki kurup, Kafkasya cephesindeki savaşa son vermeyi arzulamaktaydı. 18 Aralık 1917’de Erzincan’da Osmanlı Devleti ve Rus orduları arasında bir ateşkes antlaşması yapıldı. Bu yolla Kafkasya milletleri ile Osmanlı Devleti arasında kurulmak istenen dostluğun da temelleri atılmış oluyordu.
Soru 53
- Batum
- Tiflis
- Ardahan
- Kars
- Artvin
3 Mart 1918’de Osmanlı Devleti ile Sovyet Rusya arasında imzalanan Brest Litovsk anlaşmasıyla Osmanlı Devleti yukarıdakilerden hangisini/hangilerini geri almıştır?
Seçenekler
A
I ve II
B
III ve IV
C
II, III ve V
D
I, III, IV ve V
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
Brest-Litovsk Antlaşması, 3 Mart 1918’de Rusya ile Alman İmparatorluğu, Avusturya, Macaristan İmparatorluğu, Osmanlı Devleti ve Bulgaristan Krallığı arasında imzalanan bir anlaşmadır. Adını, anlaşmanın imzalandığı Brest Litovsk şehrinden almaktadır. Bu anlaşmayla Osmanlı Devleti, Kars, Ardahan, Batum ve Artvin’i geri aldı.
Soru 54
Aşağıdakilerden hangisi, Brest-Litovsk Antlaşması'nın taraflarından biri değildir?
Seçenekler
A
Ermenistan
B
Alman İmparatorluğu
C
Avusturya-Macaristan İmparatorluğu
D
Bulgaristan Krallığı
E
Osmanlı Devleti
Açıklama:
Brest-Litovsk Antlaşması, 3 Mart 1918’de Rusya ile Alman İmparatorluğu, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu, Osmanlı Devleti ve Bulgaristan Krallığı arasında imzalanan bir anlaşmadır. Adını, anlaşmanın imzalandığı Brest Litovsk şehrinden almaktadır. Bu anlaşmayla Osmanlı Devleti, Kars, Ardahan, Batum ve Artvin’i geri aldı.
Soru 55
Transkafkasya Cumhuriyeti’nin dağılmasından sonra kurulan ve 28 Mayıs 1918’de Tiflis’teki tarihî toplantısında Azerbaycan’ın bağımsızlığını ilan Azerbaycan Millî Şûrâsının başkanı kimdi?
Seçenekler
A
Ebulfeyz Elçibey
B
Mehmet Emin Resulzade
C
Hasan Bey Ağaoğlu
D
Feth Ali Han Hoylu
E
Nuri Paşa
Açıklama:
Transkafkasya Cumhuriyeti’nin dağılmasından sonra Azerbaycan temsilcileri toplanarak durumu gözden geçirdiler ve Azerbaycan Millî Şûrâsını oluşturdular. Millî Şura başkanlığına Türk Adem-i Merkeziyet Halk Partisi Musavat’ın lideri Mehmet Emin Resulzade, yardımcılığına ise Hasan Bey Ağaoğlu ve M. Seyidov getirildi. Azerbaycan Millî Şûrâsı 28 Mayıs 1918’de Tiflis’teki tarihî toplantısında Azerbaycan’ın bağımsızlığını ilan etti.
Soru 56
Azerbaycan Halk Cumhuriyeti (1918-1920) için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
İlk başkenti Bakü'dür.
B
Devlet yapısı, parlamenter cumhuriyet şeklindedir.
C
Türk dünyasında demokratik cumhuriyet yapısına sahip olan ilk devlettir.
D
Milli ideolojisi Türkleşmek, İslamlaşmak ve çağdaşlaşmak gibi başlıca üç unsurdan oluşmuştur.
E
Azerbaycan Halk Cumhuriyeti döneminde beş hükûmet kurulmuştur.
Açıklama:
Azerbaycan Cumhuriyeti’nin ilk ve geçici başkenti Gence oldu. Zira bu dönemde Bakü, Bolşeviklerin kontrolü altındaydı ve Azerbaycan ciddi sorunlarla karşı karşıya idi.
Soru 57
Azerbaycan'ın Stalin'i olarak bilinen ve 70 bin Azerbaycan vatandaşının "temizleme operasyonları" ile hayatını kaybetmesinden sorumlu olan Azerbaycan Komünist Partisi Birinci Sekreteri kimdir?
Seçenekler
A
Hacı Zeynelabidin Tagiyev
B
Mehmet Emin Resulzade
C
Mircafer Bağırov
D
Nesip Bey Yusufbeyli
E
Feth Ali Han Hoylu (Hoyski)
Açıklama:
Stalin’in istediği her şeyin, hatta daha da fazlasının verilmesinde Azerbaycan Komünist Partisi Birinci Sekreteri Mircafer Bağırov’un payı büyüktü. Bağırov, vatanını sevmekle birlikte Stalin’in acımasız politikalarını kendi cumhuriyetinde uygulamaktan çekinmedi. Göreve başlar başlamaz Bağırov, cumhuriyette gerek kendisine karşı çıkanları gerekse Moskova’ya karşı başkaldırmaya çalışanları ağır bir şekilde cezalandırdı. Onun zamanında 70 bin Azerbaycan vatandaşı “temizleme operasyonları” sonucunda hayatını kaybetti.
Soru 58
Aşağıdakilerden hangisi Mircafer Bağırov'un Azerbaycan halkı tarafından sevilmesini sağlayan, Azerbaycan SSC için yaptığı faydalı işler arasında değildir?
Seçenekler
A
1944’te Çeçen ve İnguşlarla birlikte sürgün edilmesi planlanan Kumukları sürgünden kurtarması
B
Ermenistan SSC yetkililerinin toprak taleplerine sert bir şekilde cevap vermesi
C
Kendisini Azerbaycan SSC ile İran sınırları içerisindeki Güney Azerbaycan’ın birleştiricisi olarak ilan etmesi
D
Kendisine karşı çıkanları ve Moskova’ya karşı başkaldırmaya çalışanları ağır bir şekilde cezalandırması
E
Cumhuriyetin sınırlarını korumayı başarması
Açıklama:
Bağırov faydalı işler de yapmıştır. II. Dünya Savaşında Sovyet-İngiliz birlikleri İran’ın kuzey ve güneyini işgal ettikleri sırada Bağırov, kendisini Azerbaycan SSC ile İran sınırları içerisindeki Güney Azerbaycan’ın birleştiricisi olarak ilan etti. Ancak söz konusu işgalin uzun sürmemesi, Bağırov’un planlarını bozdu. Bağırov’un bu düşüncesinin Moskova’nın da hoşuna gittiğini tahmin etmek mümkündür. Bağırov’un yaptığı bir başka hayırlı iş ise Kumukları sürgünden kurtarmasıdır. 1944’te Çeçen ve İnguşlarla birlikte Kumukların da sürgün edilmesi planlanırken, Bağırov bu meseleyi bizzat Stalin ile görüşerek Kumukları sürgünden kurtardı. Ayrıca, Bağırov, Ermenistan SSC yetkililerinin toprak taleplerine de sert bir şekilde cevap verdi ve cumhuriyetin sınırlarını korumayı başardı. İşte bu politikalar, Bağırov’un Azerbaycanlılar tarafından sevilmesine, cumhuriyet içerisinde takındığı sert tutum ise kendisinin “Azerbaycan’ın Stalin”i olarak adlandırılmasına sebep oldu.
Soru 59
Azerbaycan Halk Cephesi yapılanmasının lideri kimdir?
Seçenekler
A
Ayaz Niyazi Muttalibov
B
Haydar Aliyev
C
Ebulfez Elçibey
D
Mircafer Bağırov
E
İmam Mustafayev
Açıklama:
Gorbaçov’un belirlediği ve uyguladığı açıklık ve yeniden yapılanma politikaları, kısa sürede Azerbaycan’da da kendisini hissettirdi. Ebulfez Elçibey’in önderliğinde 16 Haziran 1989’da Azerbaycan Halk Cephesi oluşturuldu.
Soru 60
Sovyet döneminde Azerbaycan için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
1929-1939 yılları arasında Latin alfabesi kullanılmıştır.
B
1937 Anayasası’na göre cumhuriyetin resmî dili yalnızca Rusça kabul edilmiştir.
C
Ateizm propagandası sonucunda pek çok cami kapatılmıştır.
D
Okul sayısında büyük bir düşüş yaşanmıştır.
E
Halk, Türk geleneklerinden koparılarak Sovyet kültür çatısı altına dâhil edilmeye çalışılmıştır.
Açıklama:
Sovyetlerin kendi ideolojisini yayma ve Ruslaştırma sürecinde başvurduğu en önemli araçlardan biri de eğitim olmuştur. 1920’de Azerbaycan’daki okul sayısı 965 iken yalnızca 1920-30’lı yıllar arasında 3.471 yeni okul açılmıştır. Yine 1926’da beş üniversite eğitim verirken, 1941’de bu sayı, 16’ya çıkmıştır. Kütüphane sayısında ise daha büyük bir artış olmuştur: 1920’de 61 iken, 1940’ta 1.389 idi. Ortaokulların yanı sıra özellikle komünizm propagandası amacıyla Parti okulları, çalışan işçiler için akşam okulları, okuma-yazma kursları vs. kurulmuştur. Bu okulların amacı, toplumu Sovyetleştirme olsa da okuma yazmayı büyük ölçüde arttırmıştır.
Ünite 4
Soru 1
Azerbaycan aşağıda verilen hangi siyasi yapı ile yönetilmektedir?
Seçenekler
A
Demokratik
B
Patrimonyal
C
Totalitarizm
D
Konfederasyon
E
Monarşi
Açıklama:
Patrimonyal: İktidarın babadan oğula geçtiği (ataerkil) yönetim biçimi. Doğru cevap B' dir.
Soru 2
Azerbaycan Cumhuriyeti’nin bağımsızlık beyannamesini hangi yılda kabul edilmiştir?
Seçenekler
A
1992
B
1991
C
1993
D
1994
E
1995
Açıklama:
30 Ağustos 1991’de Azerbaycan Cumhuriyeti Yüksek Sovyeti, Azerbaycan Cumhuriyeti’nin bağımsızlık beyannamesini kabul etmiştir. Doğru cevap B' dir.
Soru 3
1995 tarihli Azerbaycan Anayasası ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Bu anayasada başkanlık sisteminden tamamen vazgeçilmiştir.
B
Anayasa toplumun tüm kesimlerinin katılımı ile uzlaşıyla oluşturulmuştur.
C
Anayasada devletin dini olarak İslam kabul edilmiştir.
D
Güçlü yürütme ilkesi anayasanın dayandığı temel esaslardandır.
E
Anayasa, Azerbaycan devletini federal bir devlet olarak tanımlamıştır.
Açıklama:
Güçlü yürütme ilkesi anayasanın dayandığı temel esaslardandır.
Soru 4
Azerbaycan’da gelişen eğitim ve kültür hayatı hakkında aşağıdakilerden hangileri doğrudur?
I-Yeni eğitim politikasının temelinde milliyetçilik, vatanseverlik ve demokrasi gibi değerler yer almaktadır.
II-Kiril alfabesinin yanında Latin alfabesi de kullanılmaktadır.
III-Rus kültürünün tesiriyle heykel sanatı oldukça gelişmiştir.
IV-Planlı şehirciliği ve mimarisi vardır.
I-Yeni eğitim politikasının temelinde milliyetçilik, vatanseverlik ve demokrasi gibi değerler yer almaktadır.
II-Kiril alfabesinin yanında Latin alfabesi de kullanılmaktadır.
III-Rus kültürünün tesiriyle heykel sanatı oldukça gelişmiştir.
IV-Planlı şehirciliği ve mimarisi vardır.
Seçenekler
A
I-II-III
B
I-II-IV
C
II-II-IV
D
I-III-IV
E
I-II-III-IV
Açıklama:
Azerbaycan bağımsızlığına yeniden kavuştuktan sonra, tekrar Latin alfabesi
esasında yeni bir alfabe kabul etti. 1991 yılından itibaren kademeli olarak yeniden
Latin alfabesine geçildi. Ağustos 2001 yılından itibaren Haydar Aliyev’in yayınladığı bir kararname ile Kiril alfabesi kullanmak yasaklandı. Doğru cevap D' dir.
esasında yeni bir alfabe kabul etti. 1991 yılından itibaren kademeli olarak yeniden
Latin alfabesine geçildi. Ağustos 2001 yılından itibaren Haydar Aliyev’in yayınladığı bir kararname ile Kiril alfabesi kullanmak yasaklandı. Doğru cevap D' dir.
Soru 5
Aşağıdakilerden hangisi Azerbaycan dış politikasının belirleyici sorunlarından ilki olarak gösterilebilir?
Seçenekler
A
Türkiye ile olan ilişkilerin iyileştirilmesi
B
Avrupa Birliği’ne tam üyelik
C
Ermenistan tarafından işgal edilen toprakların kurtarılması.
D
Hazar Denizi’nin askerî kuvvet kullanımı ile zaptı
E
Rusya ile mevcut ilişlkilerin aşamalı olarak sonlandırılması
Açıklama:
Ermenistan tarafından işgal edilen toprakların kurtarılması.
Soru 6
Türkiye ile Azerbaycan arasında Trans Anadolu Gaz Boru Hattı Projesi (TANAP) anlaşması kaç yılında imzalanmıştır?
Seçenekler
A
1998
B
2001
C
2010
D
2012
E
2014
Açıklama:
Türkiye ile Azerbaycan arasında Trans Anadolu Gaz Boru Hattı Projesi (TANAP) anlaşması 2012’de İstanbul’da imzalandı. Doğru cevap D' dir.
Soru 7
Bağımsızlığını ilan eden Azerbaycan Cumhuriyeti’ni ilk tanıyan devlet aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Gürcistan
B
Ermenistan
C
Türkmenistan
D
Türkiye
E
Rusya
Açıklama:
Bağımsızlığını ilan eden Azerbaycan Cumhuriyeti’ni ilk tanıyan devlet Türkiye olmuştur. Azerbaycan ile 1992’de imzalanan protokolle diplomatik ilişki kurulmuştur. Doğru cevap D' dir.
Soru 8
Aşağıdaki çalgı aletlerinden hangisi Azerbaycan müziğinin alamet-i farikası olarak nitelendirilir?
Seçenekler
A
Rebap
B
Kemençe
C
Tar
D
Mandolin
E
Ud
Açıklama:
Tar
Soru 9
Azerbaycan'da halk müziği yanında profesyonel sanatkârlarca ifa edilen hangi tarz müzik oldukça gelişmiştir?
Seçenekler
A
Folk
B
Etnik
C
Muğam
D
Latin
E
Swing
Açıklama:
Azerbaycan’da yüksek bir müzik kültürü vardır. Halk müziği ve profesyonel sanatkârlarca ifa edilen muğam (makam) müziği oldukça gelişmiştir. Doğru cevap C' dir.
Soru 10
Azerbaycan halkının ana gövdesini aşağıdakilerden hangisi teşkil eder?
Seçenekler
A
Lezgiler
B
Ruslar
C
Talışlar
D
Türkler
E
Ermeniler
Açıklama:
Azerbaycan halkının ana gövdesini Türkler teşkil eder. Doğru cevap D' dir.
Soru 11
1813 yılında yapılan Gülistan Anlaşması hangi devletler arasında imzalanmıştır?
Seçenekler
A
Avarlar - Ermeniler
B
Azerbaycan - Türkiye
C
Çarlık Rusyası - Fransa
D
Azerbaycan - İngiltere
E
Çarlık Rusyası - Kaçar Hükümeti
Açıklama:
Çarlık Rusyası ile Kaçar Hükümeti (İran) arasında imzalanan 12 Ekim 1813 ta- rihli Gülistan Anlaşmasıyla Kafkasya’nın güneyi İran, kuzeyi ise Rus çarlığı arasında bölüşülmüştür. Doğru cevap E' dir.
Soru 12
Azerbaycan Cumhuriyeti Yüksek Sovyeti, Azerbaycan Cumhuriyeti'nin bağımsızlık beyannamesini kaç yılında kabul edilmiştir?
Seçenekler
A
1961
B
1971
C
1981
D
1991
E
2001
Açıklama:
30 Ağustos 1991'de Azerbaycan Cumhuriyeti Yüksek Sovyeti, Azerbaycan Cumhuriyeti'nin bağımsızlık beyannamesini kabul etmiştir.
Soru 13
Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nin sonuncu ve bağımsız Azerbaycan Cumhuriyeti'nin 1. başkanı kimdir?
Seçenekler
A
Ayaz Niyazi Mutallibov
B
Ebulfez Elçibey
C
Haydar Aliyev
D
İlham Aliyev
E
İsa Kamber
Açıklama:
Azerbaycan’ın yeniden bağımsızlığını kazanmasında, hapislerde yatarak mücadele eden ve daha sonra 1989’da Azerbaycan Halk Cephesini kuran Ebulfez Elçibey’in çok büyük rolü olmuştur. Elçibey, Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti’nin sonuncu ve bağımsız Azerbaycan Cumhuriyeti’nin 1. başkanı (1991-1992) olan Ayaz Niyazi Mutallibov’u istifaya zorlayarak Haziran 1992’de Azerbaycan’ın ikinci başkanı olmuştur. Doğru cevap A' dır
Soru 14
Azerbaycan'ın bugünkü idari yapısı hangi devletten miras kalmıştır?
Seçenekler
A
Ermenistan
B
Sovyetler Birliği
C
Gürcistan
D
Türkiye
E
İran
Açıklama:
Azerbaycan'ın bugünkü idari yapısı Sovyetler Birliği'nden miras kalmıştır. Yapılan yeni düzenlemelere rağmen eski sistemin ağırlık devam etmektedir. Doğru cevap B' dir.
Soru 15
1991-1994 yılları arasında Gayri Safi Yurtiçi Hasılası %58 oranında düşen Azerbaycan, 1994'te aşağıdakilerden hangisi ile yapılan ateşkes anlaşmasından sonra ekonomik zorlukları geride bırakmaya başlamıştır?
Seçenekler
A
Türkiye
B
Rusya
C
İran
D
Ermenistan
E
Gürcistan
Açıklama:
1991-1994 yılları arasında Gayri Safi Yurtiçi Hasılası %58 oranında düşen Azerbaycan, 1994'te Ermenistan ile yapılan ateşkes anlaşmasından sonra ekonomik zorlukları geride bırakmaya başlamıştır. Doğru cevap D' dir.
Soru 16
Azerbaycan'da 1929-1939 yılları arasında kullanılan Latin alfabesinden sonra hangi alfabe kullanılmıştır?
Seçenekler
A
Kiril alfabesi
B
Gürcü alfabesi
C
Göktürk alfabesi
D
Yunan alfabesi
E
Arap alfabesi
Açıklama:
Azerbaycan'da 1929-1939 yılları arasında Latin alfabesi kullanıldı. Türkiye ile Azerbaycan’da Latin alfabesinin kullanılması, Sovyet idarecilerin hedefine aykırı idi. Bu sebeple, 1939’da, Sovyetler Birliğine tabi olan bütün Türk cumhuriyetlerinde Moskova’da alınan merkezî bir kararla alfabeler bir kere daha değiştirildi ve yeni alfabe Rusların kullandığı Kiril alfabesi temelinde her Türk lehçesi için ayrı ayrı düzenlendi.
Soru 17
Aşağıdakilerden hangisinin 2001 yılında yayınladığı kararname ile Kiril alfabesi kullanmak yasaklanmıştır?
Seçenekler
A
Kamran Bağırov
B
Abdurrahman Vezirov
C
İlham Aliyev
D
İmam Mustafayev
E
Haydar Aliyev
Açıklama:
Azerbaycan bağımsızlığına yeniden kavuştuktan sonra, tekrar Latin alfabesi esasında yeni bir alfabe kabul etti. 1991 yılından itibaren kademeli olarak yeniden Latin alfabesine geçildi. Ağustos 2001 yılından itibaren Haydar Aliyev’in yayınladığı bir kararname ile Kiril alfabesi kullanmak yasaklandı.
Soru 18
Bağımsızlığını ilan eden Azerbaycan Cumhuriyeti'ni ilk tanıyan devlet aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Rusya
B
Türkiye
C
Ermenistan
D
Gürcistan
E
Suriye
Açıklama:
Bağımsızlığını ilan eden Azerbaycan Cumhuriyeti'ni ilk tanıyan devlet Türkiye olmuştur.
Soru 19
Türkiye Milli Eğitim Bakanlığı, Bakü Türk Anadolu Lisesini ve Bakü Türkiye Türkçesi Öğretim Merkezi'ni (TÖMER) hizmete hangi yılda sokmuştur?
Seçenekler
A
1990
B
1991
C
1992
D
1993
E
1994
Açıklama:
Türkiye Milli Eğitim Bakanlığı 1994'te Bakü Türk Anadolu Lisesini ve Bakü Türkiye Türkçesi Öğretim Merkezi'ni (TÖMER) hizmete sokmuştur.
Soru 20
Aşağıdaki şehirlerden hangisi son 20 yıldır Ermenistan işgali altındadır?
Seçenekler
A
Şuşa
B
Yevlah
C
Şeki
D
Neftalan
E
Mingeçevir
Açıklama:
Azerbaycan’ın büyük şehirleri başkent Bakü, Gence, Sumgayıt, Şirvan, Şamahı, Lenkeran, Mingeçevir, Neftalan, Şeki, Yevlah, Hankendi ve Şuşa’dır. Son iki kent 20 yıldan beri Ermenistan’ın işgali altındadır.
Soru 21
Azerbaycan'daki en büyük azınlık topluluğu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ruslar
B
Ermeniler
C
Gürcüler
D
Lezgiler
E
Ukrainler
Açıklama:
Azerbaycan’da azınlıklar ülke nüfusunun % 9,4’ünü oluşturmaktadır. En büyük azınlık topluluğu Lezgiler’dir, ardından Ruslar, Ermeniler ve Talışlar gelmektedir.
Soru 22
I. Revan Hanlığı, Nahçıvan Hanlığı ve Talış Hanlığı Rusya’ya verilmiştir. II. Aras Nehri Rusya ile İran arasında sınır kabul edilmiştir. Yukarıda verilen bilgiler aşağıdaki antlaşmalardan hangisiyle ilgilidir?
Seçenekler
A
Moskova Antlaşması
B
Türkmençay Antlaşması
C
Gülistan Antlaşması
D
Kars Antlaşması
E
Reşt Antlaşması
Açıklama:
1826- 1828 Rus-İran Savaşı’nın ardından Türkmençay Anlaşması imzalanmışltır. Bu antlaşmaya göre Revan Hanlığı, Nahçıvan Hanlığı ve Talış Hanlığı Rusya’ya verilmiştir. Aras Nehri Rusya ile İran arasında sınır kabul edilmiştir. Böylece Aras’ın güneyi İran’a bırakılmış, Azerbaycan halkının yurdu ikiye bölünmüştür.
Soru 23
I. Azerbaycan 1918 yılında bağımsızlığını ilan etmiştir. II. Azerbaycan Cumhuriyeti, şarktaki ilk Müslüman cumhuriyet olmuştur. III. İlk başkent olarak Şirvan seçilmiştir. Yukarıdaki bilgilerden hangisi ya da hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve II
E
II ve III
Açıklama:
Azerbaycan'ın ilk başkenti olarak Gence seçilmiş, başkent Eylül 1918'de Bakü'ye taşınmıştır.
Soru 24
Bağımsız Azerbaycan Cumhuriyeti’nin 1. başkanı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Haydar Aliyev
B
Ebulfez Elçibey
C
İlham Aliyev
D
Ayaz Niyazi Mutallibov
E
Suret Hüseynov
Açıklama:
Azerbaycan Cumhuriyeti’nin 1. başkanı Ayaz Niyazi Mutallibov'dur. (1991-1992)
Soru 25
Aşağıdaki ülkelerden hangisi AGİT Minsk Grubu'nda yer almamaktadır?
Seçenekler
A
İtalya
B
Polonya
C
Hollanda
D
Portekiz
E
Finlandiya
Açıklama:
Karabağ sorunu için barışçıl bir çözüm bulunması amacıyla, 1992’de AGİT Minsk Grubu kurulmuştur. Minsk süreci için eşbaşkanlık kurumlarının oluşturulmasına ve bu eşbaşkanların ABD, Fransa ve Rusya Federasyonu olmasına karar verildi. Eşbaşkanlara ek olarak, AGİT Minsk Grubu’nda Beyaz Rusya, Almanya, İtalya, Portekiz, Hollanda, İsveç, Finlandiya, Türkiye ve sorunun tarafları olan Azerbaycan ve Ermenistan yer almaktadırlar.
Soru 26
Sovyetler Birliğine tabi olan bütün Türk cumhuriyetlerinde alfabelerin değiştirilip Rusların kullandığı Kiril alfabesi temelinde her Türk lehçesi için ayrı ayrı alfabeler düzenlenmesi hangi yılda olmuştur?
Seçenekler
A
1935
B
1936
C
1937
D
1938
E
1939
Açıklama:
1939’da Sovyetler Birliğine tabi olan bütün Türk cumhuriyetlerinde alfabelerin değiştirilip Rusların kullandığı Kiril alfabesi temelinde her Türk lehçesi için ayrı ayrı alfabeler düzenlenmesi kararı alınmıştır.
Soru 27
Azerbaycan’da tarih yazıcılığının başlangıcı sayılan ve 1841 senesinde kaleme alınan Gülistan-ı İrem kitabının yazarı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Süleyman Aliyarlı
B
Ziya Bünyadov
C
Abbaskulu Ağa Bakıhanov
D
Yusif Yusifov
E
Ismayıl Memmedov
Açıklama:
Gülistan-ı İrem kitabının yazarı Abbaskulu Ağa Bakıhanov'dur.
Soru 28
I. Azerbaycan'da tek resmi gazete vardır.
II. Azerbaycan’da ilk resmî gazetenin adı Azerbaycan'dı.
III. 1928'de Azerbaycan Devlet Üniversitesinde Gazetecilik Bölümü kurulmuştur.
Azerbaycan'da gazetecilikle ilgili yukarıda verilen bilgilerden hangisi ya da hangileri doğrudur?
II. Azerbaycan’da ilk resmî gazetenin adı Azerbaycan'dı.
III. 1928'de Azerbaycan Devlet Üniversitesinde Gazetecilik Bölümü kurulmuştur.
Azerbaycan'da gazetecilikle ilgili yukarıda verilen bilgilerden hangisi ya da hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve II
E
II ve III
Açıklama:
Azerbaycan’da Türkiye’dekinin aksine birden fazla resmî gazete vardır. Azerbaycan, Respublika ve Xalq gazeteleri bunlardandır.
Soru 29
Aşağıdakilerden hangisi Azerbaycan'ın komşuları arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Türkmenistan
B
Rusya
C
İran
D
Gürcistan
E
Bulgaristan
Açıklama:
Azerbaycan Cumhuriyeti Transkafkasya’da yer alır. Komşuları kuzeyde Rusya, doğuda Hazar Denizi ötesinde olan Türkmenistan, güneyde İran, batıda Ermenistan, kuzeybatıda Gürcistan’dır.
Soru 30
Azerbaycan'ın 20 yıldan beri Ermenistan işgali altında olan şehirleri aşağıdakilerden hangileridir?
Seçenekler
A
Bakü, Gence ve Lenkeran
B
Şeki, Yevlah ve Hankendi
C
Sumgayıt ve Şirvan
D
Hankendi ve Şuşa
E
Mingeçevir ve Neftalan
Açıklama:
Hankendi ve Şuşa 20 yıldan beri Ermenistan işgali altındadır.
Soru 31
12 Aralık 1945 günü Azerbaycan Milli Hükümetini kurar. Resmi dilin Türkçe olduğunu ilan eder; Tebriz’de bir üniversite kurar; ziraat, sanayi, toprak reformu alanlarında önemli adımlar atar. Rusların petrol işletme hakkını elde ederek İran’dan çekilmeleri üzerine desteksiz kalır, Türkiye’den de aradığı desteği bulamaz ve Aralık 1946’da Amerikalıların desteğiyle başlatılan çok büyük bir askerî harekât sonucu kurduğu hükümet dağılır.
Yukarıda sözü edilen kimdir?
Yukarıda sözü edilen kimdir?
Seçenekler
A
Pişeverî
B
Mir Cafer Bağırov
C
Ebulfez Elçibey
D
Haydar Aliyev
E
Mehmed Emin Resulzade
Açıklama:
Pişeverî 12 Aralık 1945 günü Azerbaycan Milli Hükümetini kurar. Resmi dilin Türkçe olduğunu ilan eder; Tebriz’de bir üniversite kurar; ziraat, sanayi, toprak reformu alanlarında önemli adımlar atar. Rusların petrol işletme hakkını elde ederek İran’dan çekilmeleri üzerine desteksiz kalan Pişeverî Hükümeti, Türkiye’den de aradığı desteği bulamaz ve Aralık 1946’da Amerikalıların desteğiyle başlatılan çok büyük bir askerî harekât sonucu kurduğu hükümet dağılır.
Soru 32
31 Mart 1918’deki Ermenilerin Bakü’de yaptığı katliamlardan sonra bu kırımı engellemek ve Dağıstan Müslümanlarına yardım etmek gayesiyle harekete geçti. 15 Eylül 1918 günü Bakü’yü Ermeni, Bolşevik çetelerinden ve İngilizlerden kurtardı.
Bahsedilen kuvvet aşağıdakilerden hangisidir?
Bahsedilen kuvvet aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kuvay-ı Milliye Birlikleri
B
Azerbaycan Halk Cephesi
C
Kafkas İslam Ordusu
D
Pirşevî Hareketi
E
Transkafkasya Komiserliği
Açıklama:
Bahsedilen kuvvet Enver Paşa'nın emri ile kurulan Kafkas İslam Ordusudur.
Soru 33
- 1989'da Azerbaycan Halk Cephesini kurmuştur.
- Azerbaycan'ın yeniden bağımsızlığını kazanmasında rolü büyüktür.
- Haziran 1992'de Azerbaycan'ın ikinci başkanı olmuştur.
- Türkiye'ye bağlılığı, Türk Cumhuriyetleri ile yakın ilişkiler geliştirmek istemesi, İran Azerbaycan'ındaki Türklerin bağımsızlığını savunması, Rus ordusunu ülkeden çıkarması Rusya'yı, İran'ı ve Azerbaycanın içinde Komünist Parti elitlerini rahatsız etmiştir.
Seçenekler
A
Haydar Aliyev
B
İlham Aliyev
C
Mehmet Emin Resulzade
D
Ayaz Niyazi Mutallibov
E
Ebulfez Elçibey
Açıklama:
Azerbaycan'ın bağımsızlığını kazanmasında büyük rol oynayan, yukarıda sözü edilen şahsiyet Ebulfez Elçibey'dir.
Soru 34
Azerbaycan'ın siyasi yapısı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Tek partili bir siyasal rejime sahiptir.
B
Bugünkü idari yapısı Sovyetler Birliğinden miras kalmıştır.
C
İdari yapıda yapılan reformlar yavaş ilerlemektedir.
D
Aralık 1999'da belediye sisteminin uygulamasına geçilmiştir.
E
Azerbaycan Cumhuriyeti, Türkiye idari sisteminde il ve ilçelere karşılık gelen rayon adı verilen idari birimlere ayrılmıştır.
Açıklama:
Azerbaycan'da çok partili bir siyasal rejim bulunmaktadır.
Soru 35
Bağımsızlık sonrası 3 dönem içinde ele alınan Azerbaycan ekonomisi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Seçenekler
A
Birinci dönemde ülkenin doğal kaynaklarının işlenmesi ve liberal anlayışa dayanan pisaya ekonomisi ilkelerinin hakim kılınması hedeflenmiştir.
B
İkinci dönemde enerji sektörünün yeniden yapılandırılması ve kapasitenin arttırılması hedeflenmiştir.
C
Üçüncü dönemin en önemli olayı "asrın anlaşması" olarak nitelenen Bakü-Tiflis-Ceyhan petrol boru hattı ile Azerbaycan petrolünün paylaşımıyla ilgili anlaşmanın yapılmasıdır.
D
İktisadi büyümenin arttırılarak sürdürülmesi, iktisat politikalarının güçlendirilmesi, sosyal refah seviyesinin yükseltilmesi üçüncü dönemin hedefleri arasındadır.
E
3 dönemde de enerji kaynaklarını ihraç edecek düzeyde değildir.
Açıklama:
İktisadi büyümenin arttırılarak sürdürülmesi, iktisat politikalarının güçlendirilmesi, sosyal refah seviyesinin yükseltilmesi üçüncü dönemin hedefleri arasındadır.
Soru 36
1939 yılında Azerbaycan'ın Kiril Alfabesine geçmesinin temel sebebi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Azerbaycan'da yapılan referandum sonucu Kiril Alfabesinin tercih edilmesi.
B
Azerbaycan'ın Türkiye ile ortak alfabe kullanmasının Sovyet idarecilerin hedefine aykırı olması.
C
Azerbaycan halkının Latin Alfabesine alışamaması.
D
Kiril alfabesinin ülkede daha çok kabul görmesi.
E
Azerbaycan'da bir akım halini alan Rus hayranlığı.
Açıklama:
Azerbaycan’da, 1929-1939 yılları arasında Latin alfabesi kullanıldı. Türkiye ile Azerbaycan’da Latin alfabesinin kullanılması, Sovyet idarecilerin hedefine aykırı idi. Bu sebeple, 1939’da, Sovyetler Birliğine tabi olan bütün Türk cumhuriyetlerinde Moskova’da alınan merkezî bir kararla alfabeler bir kere daha değiştirildi.
Soru 37
Aşağıdakilerden hangisi Azerbaycan'ın sınır komşularından birisi değildir?
Seçenekler
A
Gürcistan
B
İran
C
Ermenistan
D
Rusya
E
Özbekistan
Açıklama:
Azerbaycan Cumhuriyeti Transkafkasya’da yer alır. Komşuları kuzeyde Rusya, doğuda Hazar Denizi ötesinde olan Türkmenistan, güneyde İran, batıda Ermenistan, kuzeybatıda Gürcistan’dır.
Soru 38
Aşağıdakilerden hangisi son yirmi yıldır Ermenistan işgali altında bulunan Azerbaycan kentidir?
Seçenekler
A
Gence
B
Sumgayıt
C
Şirvan
D
Şamahı
E
Şuşa
Açıklama:
Azerbaycan’ın büyük şehirleri başkent Bakü, Gence, Sumgayıt, Şirvan, Şamahı, Lenkeran, Mingeçevir, Neftalan, Şeki, Yevlah, Hankendi ve Şuşa’dır. Son iki kent 20 yıldan beri Ermenistan’ın işgali altındadır.
Soru 39
Azerbaycan'da dil meselesi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
Azerbaycan halkının kullandığı dil Türkçe'nin bir koludur.
B
Stalin Devrinde dilin adı "Azerbaycanca", halk "Azerbaycanlı" olarak tanımlanmıştır.
C
Elçibey devrinde dilin adı "Türk Dili", halk da "Türk" olarak ifade edilmiştir.
D
Türk Dil Kurumunca icat edilen kelimelerin bir çoğu Azerbaycanlılar tarafından da benimsenmiştir.
E
Günümüzde Azerbaycan'da Latif Alfabesi ve Kiril Alfabesi birlikte kullanılmaktadır.
Açıklama:
Ağustos 2001 yılından itibaren Haydar Aliyev'in yayınladığı bir kararname ile Kiril Alfabesi kullanmak yasaklanmıştır.
Soru 40
Azerbaycan Milli Hükümeti Pişeverî tarafından hangi yılda kurulmuştur?
Seçenekler
A
1943
B
1945
C
1948
D
1950
E
1955
Açıklama:
İkinci Dünya Savaşı esnasında İngiliz-Amerikan ortak egemenliği altında bulunan İran’daki çıkarlarını korumak için Sovyet Rusya, Bakü merkezli Kuzey Azerbaycan’ı Güneyi ile birleştirmek isteyen Azerbaycan Komünist Partisi Birinci Sekreteri Mir Cafer Bağırov ile birlikte, Pişeverî ve arkadaşlarını, merkezi Tebriz olan bir hükümet kurmaya yönlendirir. Tebriz’den milletvekili seçildiği halde Rıza Pehlevi0 tarafından İran Meclisine kabul edilmeyen Pişeverî, Tebriz’e dönerek Azerbaycan Demokrat Partisinin başına geçer. Kurucu meclis oluşturup seçime gider. 12 Aralık 1945 günü Azerbaycan Milli Hükümetini kurar.
Soru 41
Ekim 1993’deki seçimlerde Azerbaycan Cumhuriyeti’nin 3. başkanı olan lider aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ebulfez Elçibey
B
Haydar Aliyev
C
İlham Aliyev
D
Seyid Cafer Pişeverî
E
I. Nikola
Açıklama:
Haydar Aliyev, Haziran ayında Azerbaycan Yüksek Sovyeti’nin başkanı seçilerek başkanlık yetkilerini kullanmaya başlamış, Ekim 1993’deki seçimlerde Azerbaycan Cumhuriyeti’nin 3. başkanı olmuştur.
Soru 42
Aşağıdakilerden hangisi Azerbaycan coğrafyasında hüküm sürmüş güçlerden birisi değildir?
Seçenekler
A
Şirvanşahlar Devleti
B
Safevi Devleti
C
Memlük Devleti
D
Osmanlı Devleti
E
Çarlık Rusyası
Açıklama:
Azerbaycan’ın yerleştiği coğrafya tarih boyu büyük devletlerin hâkimiyeti altında kalmıştır. Bu coğrafyada kurulan en büyük devlet, Şirvanşahlar Devletidir. Ondan sonra buraya bir süre kısmen veya tamamen Safevi Devleti, Osmanlı Devleti, Azerbaycan
hanlıkları ve Çarlık Rusya’sı hâkim olmuştur.
hanlıkları ve Çarlık Rusya’sı hâkim olmuştur.
Soru 43
Azerbaycan ve Türkiye arasındaki ilişkiler açısında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
Bağımsızlığını ilan eden Azerbaycan Cumhuriyeti'ni ilk kabul eden devlet Türkiye olmuştur.
B
Ebulfez Elçibey zamanında, Türkiye-Azerbaycan arasındaki ikili ilişkiler olumlu yönde gelişmiş ve Türkiye ile siyasi yönden büyük bir yakınlaşma sağlanmıştır.
C
Azerbaycan ve Türkiye vatandaşları, karşılıklı olarak vizesiz seyahat edebilmektedir.
D
Zengin petrol ve doğalgaz kaynaklarına sahip olan Azerbaycan ile Türkiye arasındaki enerji ticaretinde büyük yollar katedilmiştir.
E
İki ülke arasındaki ticaret hacmi bugün 4,2 milyar dolar seviyesindedir.
Açıklama:
Türkiye, Azerbaycan vatandaşlarına vizeyi kaldırmış olsa da, Azerbaycan Türkiye vatandaşlarına vize uygulamakta ısrar etmektedir. Azerbaycan, Türk vatandaşlarına kapıdan vize verdiğini, bu nedenle bu konuda bir sorun olmadığını savunmaktadır.
Soru 44
1939-1991 yılları arasında Azerbaycan’da hangi alfabe kullanılmıştır?
Seçenekler
A
Latin Alfabesi
B
Kiril Alfabesi
C
Arap Alfabesi
D
Çin Alfabesi
E
Uygur Alfabesi
Açıklama:
1939-1991 yılları arasında Azerbaycan’da Kiril alfabesi kullanıldı.
Soru 45
Azerbaycan tarih yazıcılığının başlatıcısı olarak kabul edilen Abbaskulu Ağa Bakıhanov "Gülistan-ı İrem" adlı eserini hangi tarihte kaleme almıştır?
Seçenekler
A
1840
B
1841
C
1850
D
1851
E
1861
Açıklama:
Azerbaycan’da tarih yazıcılığı Abbaskulu Ağa Bakıhanov’un 1841 senesinde kaleme aldığı Gülistan-ı İrem kitabı ile başlatılabilir. Bakıhanov uzun zamandır topladığı malzemelere dayanarak Azerbaycan ve Dağıstan tarihi ile ilgili olan bu eserini Farsça
yazmıştır.
yazmıştır.
Soru 46
Azerbaycan Gazetesi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
Azerbaycan'ın ilk resmi gazetesidir
B
Yayın hayatına 1918 yılında başlamıştır
C
72 yıl ara verdikten sonra 1992 yılında faaliyetlerine tekrar başlamıştır
D
Gazete Azerbaycan Cumhuriyeti Milli Meclisinin organı olarak yayına başlamıştır
E
Gazete bugün yayın hayatına devam etmemektedir.
Açıklama:
Azerbaycan’da ilk resmî gazete Azerbaycan adını taşıyordu ve 1918’de Azerbaycan Cumhuriyeti Milli Meclisinin organı olarak yayına başlamıştı. Bu gazete, 72 yıl aradan sonra 1992’de yeniden başlattığı faaliyetini bugün de resmî gazete olarak sürdürmektedir.
Soru 47
Bağımsızlığını ilan eden Azerbaycan Cumhuriyeti’ni ilk tanıyan devlet aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Rusya
B
Gürcistan
C
Ermenistan
D
Türkiye
E
İran
Açıklama:
Bağımsızlığını ilan eden Azerbaycan Cumhuriyeti’ni ilk tanıyan devlet Türkiye olmuştur. Azerbaycan ile 1992’de imzalanan protokolle diplomatik ilişki kurulmuştur.
Soru 48
Aşağıdaki çalgı aletlerinden hangisi Azerbaycan müziğinin "alamet-i farikası" olarak nitelendirilmektedir?
Seçenekler
A
Violin
B
Tar
C
Mandolin
D
Kemençe
E
Saz
Açıklama:
Sadıkcan (1846-1902) adlı bir sanatkâr, Azerbaycan müziğinin alamet-i farikası olan tar’da esaslı değişikler yaparak onu geliştirmiştir.
Soru 49
Bugün Azerbaycan Cumhuriyeti olarak tanınan coğrafya, XX. asrın ilk yıllarına kadar hangi adla bilinmekteydi?
Seçenekler
A
Dağıstan
B
Karabağ
C
Nahçıvan
D
Bakü
E
Zengezur
Açıklama:
Bugün Azerbaycan Cumhuriyeti olarak tanınan coğrafya, XX. asrın ilk yıllarına kadar Şirvan ve/veya Dağıstan diye meşhurdu.
Soru 50
Azerbaycan bağımsızlığını ilk defa hangi yıl elde etmiştir?
Seçenekler
A
1828
B
1918
C
1921
D
1991
E
1993
Açıklama:
Azerbaycan bağımsızlığını ilk defa 28 Mayıs 1918’de elde etmiştir.
Soru 51
Aşağıdakilerden hangisi, Azerbaycan’ın yeniden bağımsızlığını kazanmasında, hapislerde yatarak mücadele eden ve daha sonra 1989’da Azerbaycan Halk Cephesini kurarak çok büyük rol oynayan isimdir?
Seçenekler
A
Niyazi Mutallibov
B
Haydar Aliyev
C
Ebulfez Elçibey
D
İlham Aliyev
E
Seyid Cafer Pişeveri
Açıklama:
Azerbaycan’ın yeniden bağımsızlığını kazanmasında, hapislerde yatarak mücadele eden ve daha sonra 1989’da Azerbaycan Halk Cephesini kuran Ebulfez Elçibey’in çok büyük rolü olmuştur.
Soru 52
- Azerbaycan’ın bugünkü idari yapısı Sovyetler Birliği’nden miras kalmıştır.
- Azerbaycan’ın idari yapısında yerel yönetim olgusu çok gelişmiştir.
- Tarih boyunca aşırı merkeziyetçi bir yönetim anlayışı egemen olmuştur.
- Azerbaycan Cumhuriyeti, rayon adı verilen idari birimlere ayrılmıştır.
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
III ve IV
D
I, II ve III
E
I, III ve IV
Açıklama:
Azerbaycan’ın tarihsel birikiminde ve geleneklerinde yerel yönetim olgusu yok denecek kadar azdır. Günümüzde Anayasa’da yerinden yönetim ilkesine yer verilmiş olmakla birlikte, Azerbaycan kamu yönetimi yerinden yönetimin gereklerini yerine getirecek niteliklerden mahrum bulunmaktadır. Yerel yönetimlerin işlevsel bir yapıya sahip olamaması, demokrasinin gelişmesinin önündeki engeller arasında sayılabilir.
Soru 53
- Azerbaycan’a bağlı ancak onunla fiziki sınırı olmayan özerk bir cumhuriyettir.
- Kuzeyi ve doğusu Ermenistan, güneyi ve batısı İran ile çevrilidir.
- Türkiye ile kara bağlantısı bulunmamaktadır.
- İçişlerinde özerk, savunma ve dış politikasında ise Azerbaycan’a bağlıdır.
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve III
C
II ve IV
D
II, III ve IV
E
I, II ve IV
Açıklama:
Nahçıvan'ın, Türkiye ile de 18 kilometrelik bir sınırı vardır. Türkiye ile Nahçıvan’ı birbirine bağlayan Hasret Köprüsü’dür. Dağlık bir arazi olan Nahçıvan, Türk devletleri arasında Türkiye ile kara bağlantısı bulunan tek toprak parçasıdır.
Soru 54
Ermenistan’da yaşarken, Karabağ savaşı sırasında Ermenilerin baskısı yüzünden can havliyle ata yurdunu terk edip Azerbaycan’ın başka yerlerine sığınan kimselere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Kaçkın
B
Göçebe
C
Köçkün
D
Kaçak
E
Sığınık
Açıklama:
Kaçkın (qaçqın), Ermenistan’da yaşarken, Karabağ savaşı sırasında Ermenilerin baskısı yüzünden can havliyle ata yurdunu terk edip Azerbaycan’ın başka yerlerine sığınan kimselerdir.
Soru 55
Aşağıdakilerden hangisi, Azerbaycan’da tarih yazıcılığının ilk eseri olan Gülistan-ı İrem kitabının yazarıdır?
Seçenekler
A
Süleyman Aliyarlı
B
Reşid İsmayılov
C
Abbaskulu Ağa Bakıhanov
D
Ziya Bünyadov
E
İsmayıl Memmedov
Açıklama:
Azerbaycan’da tarih yazıcılığı Abbaskulu Ağa Bakıhanov’un 1841 senesinde kaleme aldığı Gülistan-ı İrem kitabı ile başlatılabilir.
Soru 56
Aşağıdakilerden hangisi, Dede Korkud hikayeleri üzerine yazdığı Yarımçık Elyazma adlı romanı Türkiye’de de (Eksik El Yazması adıyla) yayınlanan edebiyatçıdır?
Seçenekler
A
Kemal Abdullah
B
Eldar İsmayılov
C
İsmayıl Memmedov
D
Süleyman Aliyarlı
E
Reşid İsmayılov
Açıklama:
Bağımsızlıktan sonra Azerbaycan’ın en ünlü edebiyatçısı Kemal Abdullah’tır. Onun Dede Korkud hikayeleri üzerine yazdığı Yarımçık Elyazma adlı romanı Türkiye’de de (Eksik El Yazması adıyla) yayınlanmıştır.
Soru 57
Aşağıdakilerden hangisi Azerbaycanlı bir bestekar değildir?
Seçenekler
A
Fikret Amirov
B
Tevfik Kuliyev
C
Arif Melikov
D
Tevfik Bakıhanov
E
Ömer Eldarov
Açıklama:
Ömer Eldarov Azerbaycanlı büyük bir heykel sanatçısıdır.
Soru 58
Aşağıdaki devletlerden hangisi Azerbaycan'ın komşularından birisi değildir?
Seçenekler
A
Irak
B
İran
C
Gürcistan
D
Ermenistan
E
Rusya
Açıklama:
Azerbaycan Cumhuriyeti Transkafkasya’da yer alır. Komşuları kuzeyde Rusya, doğuda Hazar Denizi ötesinde olan Türkmenistan, güneyde İran, batıda Ermenistan, kuzeybatıda Gürcistan’dır. Azerbaycan’ın bir parçası olan güneybatısındaki Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti, Ermenistan’a ait bir toprak parçasıyla Azerbaycan topraklarından ayrılır. Azerbaycan, Nahçıvan dolayısıyla Türkiye ile sınırdaştır.
Soru 59
Azerbaycan'da yaşayan en büyük azınlık gurubu hangisidir?
Seçenekler
A
Lezgiler
B
Ruslar
C
Ermeniler
D
Talışlar
E
Udinler
Açıklama:
Azerbaycan halkının ana gövdesini Türkler teşkil ederler. Azerbaycan’da azınlıklar ülke nüfusunun % 9,4’ünü oluşturmaktadır. En büyük azınlık topluluğu Lezgiler’dir, ardından Ruslar, Ermeniler ve Talışlar gelmektedir. Ermeniler Karabağ (120 bin) ve Bakü’de (3 bin) yaşamaktadır. Avarlar, Ukrainler, Sahurlar, Gürcüler, Kürtler, Tatlar, Yahudiler ve Udinler de diğer azınlık topluluklarıdır.
Soru 60
Çarlık Rusyası ile Kaçar Hükümeti (İran) arasında imzalanan hangi antlaşma ile Aras Nehri iki ülke arasında sınır kabul edilmiştir?
Seçenekler
A
Türkmençay Anlaşması
B
Gülistan Anlaşması
C
Astarhan Antlaşması
D
St. Petersburg Antlaşması
E
Bakü Antlaşması
Açıklama:
Çarlık Rusyası ile Kaçar Hükümeti (İran) arasında imzalanan 12 Ekim 1813 tarihli Gülistan Anlaşmasıyla Kafkasya’nın güneyi İran, kuzeyi ise Rus çarlığı arasında bölüşülmüştür. O devirde bu coğrafyada bir süreden beri Azerbaycan hanlıkları hüküm sürüyordu. Bundan 15 yıl sonra İran’ın yenilgisiyle sonuçlanan 1826-1828 Rus-İran Savaşı’nın ardından Türkmençay Anlaşması imzalanmıştır. Bu antlaşmaya göre Revan Hanlığı, Nahçıvan Hanlığı ve Talış Hanlığı Rusya’ya verilmiş, Aras Nehri Rusya ile İran arasında sınır kabul edilmiştir. Böylece Aras’ın güneyi İran’a bırakılmış, Azerbaycan halkının yurdu ikiye bölünmüştür.
Soru 61
1918 yıllında kurulan ve şarkta kurulan ilk Müslüman Cumhuriyet olan Azerbaycan Cumhuriyeti'nin ilk başkenti neresiydi?
Seçenekler
A
Gence
B
Bakü
C
Şirvan
D
Sumgayıt
E
Nahçivan
Açıklama:
Azerbaycan Cumhuriyeti Şarkta ilk Müslüman cumhuriyet idi. Başkent olarak Gence seçildi. Nuri Paşa’nın kumandanlığındaki Kafkas İslam Ordusunun Bakü’den Bolşevikleri, Ermeni komitelerini ve İngiliz işgal kuvvetlerini uzaklaştırmasından sonra (Eylül 1918’de) Başkent Bakü’ye taşındı.
Soru 62
İlk Azerbaycan Cumhuriyeti hangi yıl dağılmıştır?
Seçenekler
A
1920
B
1927
C
1935
D
1941
E
1945
Açıklama:
Kurulan Azerbaycan Cumhuriyeti, Nisan 1920 tarihinde, Kızıl Ordu’nun Bakü’ye girmesiyle dağılmış ve bu tarihten sonra tüm iktidar Bolşeviklerin oluşturduğu Azerbaycan Geçici Devrimci Komitesi’nin eline geçmiştir.
Soru 63
1991'de yeniden kurulan Azerbaycan Cumhuriyeti'nin ikinci devlet başkanı olan siyasetçi kimdir?
Seçenekler
A
Ebulfez Elçibey
B
Ayaz Niyazi Mutallibov
C
Haydar Aliyev
D
İsa Kamber
E
Ali Kerimli
Açıklama:
Azerbaycan’ın yeniden bağımsızlığını kazanmasında, hapislerde yatarak mücadele eden ve daha sonra 1989’da Azerbaycan Halk Cephesini kuran Ebulfez Elçibey’in çok büyük rolü olmuştur. Elçibey, Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti’nin sonuncu ve bağımsız Azerbaycan Cumhuriyeti’nin 1. başkanı (1991-1992) olan Ayaz Niyazi Mutallibov’u istifaya zorlayarak Haziran 1992’de Azerbaycan’ın ikinci başkanı olmuştur.
Soru 64
Azerbaycan’a bağlı ancak onunla fiziki sınırı olmayan özerk cumhuriyet hangisidir?
Seçenekler
A
Nahçıvan
B
Yakuts
C
Tataristan
D
Abhazya
E
Dağıstan
Açıklama:
Nahçıvan, Azerbaycan’a bağlı ancak onunla fiziki sınırı olmayan özerk bir cumhuriyettir. Kuzeyi ve doğusu Ermenistan, güneyi ve batısı İran ile çevrilidir. Türkiye ile de 18 kilometrelik bir sınırı vardır. Türkiye ile Nahçıvan’ı birbirine bağlayan Hasret Köprüsü’dür.
Soru 65
Azerbaycan'da tarih yazıcılığını başlatan ilk eser kim tarafından kaleme alınmıştır?
Seçenekler
A
Abbaskulu Ağa Bakıhanov
B
Süleyman Aliyarlı
C
Ziya Bünyadov
D
Yusif Yusifov
E
İsmayıl Memmedov
Açıklama:
Azerbaycan’da tarih yazıcılığı Abbaskulu Ağa Bakıhanov’un 1841 senesinde kaleme aldığı Gülistan-ı İrem kitabı ile başlatılabilir. Bakıhanov uzun zamandır topladığı malzemelere dayanarak Azerbaycan ve Dağıstan tarihi ile ilgili olan bu eserini Farsça yazmıştır.
Soru 66
Azerbaycan’da ilk resmî gazete hangi ismi taşımaktadır?
Seçenekler
A
Azerbaycan
B
Azermerkezyayın
C
Tribün
D
Azadlıq
E
Respublika
Açıklama:
Azerbaycan’da ilk resmî gazete Azerbaycan adını taşıyordu ve 1918’de Azerbaycan Cumhuriyeti Milli Meclisinin organı olarak yayına başlamıştı. Bu gazete, 72 yıl aradan sonra 1992’de yeniden başlattığı faaliyetini bugün de resmî gazete olarak
sürdürmektedir.
sürdürmektedir.
Soru 67
Aşağıdakilerden hangisi ünlü Azeri heykeltraşlarından birisidir?
Seçenekler
A
Ömer Eldarov
B
Tevfik Bakıhanov
C
Arif Melikov
D
Musa Mirzayev
E
Fikret Amirov
Açıklama:
Fikret Amirov, Arif Melikov, Tevfik Bakıhanov, Musa Mirzayev gibi isimler Azerbaycan'ın ünlü bestekarları arasında sayılırken, Ömer Eldarov heykeltraş olarak isim yapmıştır.
Soru 68
Azerbaycan'daki en büyük azınlık topluluğu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Avarlar
B
Ukrainler
C
Sahurlar
D
Lezgiler
E
Udinler
Açıklama:
Azerbaycan halkının ana gövdesini Türkler teşkil ederler. Azerbaycan’da azınlıklar ülke nüfusunun % 9,4’ünü oluşturmaktadır. En büyük azınlık topluluğu Lezgiler’dir, ardından Ruslar, Ermeniler ve Talışlar gelmektedir. Ermeniler Karabağ (120 bin) ve Bakü’de (3bin) yaşamaktadır. Avarlar, Ukrainler, Sahurlar, Gürcüler, Kürtler, Tatlar, Yahudiler ve Udinler de diğer azınlık topluluklarıdırAzerbaycan halkının ana gövdesini Türkler teşkil ederler. Azerbaycan’da azınlıklar ülke nüfusunun % 9,4’ünü oluşturmaktadır. En büyük azınlık topluluğu Lezgiler’dir, ardından Ruslar, Ermeniler ve Talışlar gelmektedir. Ermeniler Karabağ (120 bin) ve Bakü’de (3 bin) yaşamaktadır. Avarlar, Ukrainler, Sahurlar, Gürcüler, Kürtler, Tatlar, Yahudiler ve Udinler de diğer azınlık topluluklarıdır.
Soru 69
Azerbaycan 28 Mayıs 1918'de bağımsızlığını ilan ettiğinde başkent olarak neresi seçilmişti?
Seçenekler
A
Bakü
B
Gence
C
Şirvan
D
Şeki
E
Yevlah
Açıklama:
Azerbaycan da 28 Mayıs 1918 günü bağımsızlığını ilan etti. Azerbaycan Cumhuriyeti Şarkta ilk Müslüman cumhuriyet idi. Başkent olarak Gence seçildi.
Soru 70
Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti’nin sonuncu ve bağımsız Azerbaycan Cumhuriyeti’nin 1. başkanı (1991-1992) aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ayaz Niyazi Mutallibov
B
Mihail Gorbaçov
C
Ebulfez Elçibey
D
Haydar Aliyev
E
İlham Aliyev
Açıklama:
Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti’nin sonuncu ve bağımsız Azerbaycan Cumhuriyeti’nin 1. başkanı (1991-1992) Ayaz Niyazi Mutallibov'dur.
Soru 71
Türkiye’ye olan bağlılığı, Türk cumhuriyetleriyle yakın ilişkiler geliştirmek istemesi, İran Azerbaycan’ındaki Türklerin bağımsızlığını savunması ve Rus ordusunu ülkesinden çıkarması ile bilinen Azerbaycan’ın ikinci başkanı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mihail Gorbaçov
B
Ayaz Niyazi Mutallibov
C
Ebulfez Elçibey
D
Haydar Aliyev
E
İlham Aliyev
Açıklama:
Haziran 1992’de Azerbaycan’ın ikinci başkanı Ebulfez Elçibey olmuştur. Ancak Elçibey’in Türkiye’ye olan bağlılığı, Türk cumhuriyetleriyle yakın ilişkiler geliştirmek istemesi, İran Azerbaycan’ındaki Türklerin bağımsızlığını savunması ve Rus ordusunu ülkesinden çıkarması Rusya’yı, İran’ı ve Azerbaycan içinde hâlâ güçlü olan Komünist Parti elitlerini rahatsız etmiştir.
Soru 72
Ülkeyi istikrara kavuşturup bölge ülkeleri ile Batılı güçler arasında bir denge sağlayan, Azerbaycan petrolünün Türkiye üzerinden dünya pazarlarına açılması anlaşmasını imzalayan Azerbaycan Cumhuriyeti'nin üçüncü başkanı kimdir?
Seçenekler
A
İlham Aliyev
B
Haydar Aliev
C
Ebulfez Elçibey
D
Mihail Gorbaçov
E
Ayaz Niyazi Mutallibov
Açıklama:
Haydar Aliyev, Haziran ayında Azerbaycan Yüksek Sovyeti’nin başkanı seçilerek başkanlık yetkilerini kullanmaya başlamış, Ekim 1993’deki seçimlerde Azerbaycan Cumhuriyeti’nin 3. başkanı olmuştur. 10 yıl başkanlık yapan Haydar Aliyev’in rolü çok önemlidir. Azerbaycan’ı eski Komünist Partisi unsurlarıyla yöneten Aliyev, ülkeyi istikrara kavuşturmuş, bölge ülkeleri ile Batılı güçler arasında bir denge sağlamış, Azerbaycan petrolünün Türkiye üzerinden dünya pazarlarına açılması anlaşmasını imzalamıştır.
Soru 73
Azerbaycan'da 15 Ekim 2003 tarihinde yapılan devlet başkanlığı seçimini kazanan kimdir?
Seçenekler
A
Haydar Aliyev
B
Ebulfez Elçibey
C
Mihail Gorbaçov
D
Ayaz Niyazi Mutallibov
E
İlham Aliyev
Açıklama:
Haydar Aliyev, hastalanınca, hukuken tartışma doğuran bir şekilde, oğlu İlham Aliyev’i başbakanlığa atamış, onu yapılacak başkanlık seçiminde kendi yerine Yeni Azerbaycan Partisi’nin tek başkan adayı ilan etmiştir. 15 Ekim 2003 tarihinde yapılan devlet başkanlığı seçimini İlham Aliyev kazanmıştır. Haydar Aliyev’in iktidarı oğluna aktarması, eski Sovyetler Birliği içinde ilk örnektir.
Soru 74
Aşağıdakilerden hangisi Karabağ sorunu için barışçıl bir çözüm bulunmasını teşvik etmek amacıyla 1992’de kurulan AGİT Minsk Grubu'nda yer alan ülkelerden biri değildir?
Seçenekler
A
ABD
B
Fransa
C
Almanya
D
İspanya
E
İtalya
Açıklama:
Karabağ sorunu için barışçıl bir çözüm bulmalarını teşvik etme amacıyla, 1992’de AGİT Minsk Grubu kurulmuştur. Aralık 1994’te Budapeşte’de yapılan toplantıda, Minsk süreci için eşbaşkanlık kurumlarının oluşturulmasına ve bu eşbaşkanların ABD, Fransa ve Rusya Federasyonu olmasına karar verildi. Eşbaşkanlar sorunun tarafları olan Azerbaycan ve Ermenistan başta olmak üzere, tüm ilgili ülkelerle ve kurumlarla görüşmeler yapmak ve bu görüşmelerin sonuçlarını Minsk Grubu’na bildirmekle yükümlüdür. Eşbaşkanlara ek olarak, AGİT Minsk Grubu’nda Beyaz Rusya, Almanya, İtalya, Portekiz, Hollanda, İsveç, Finlandiya, Türkiye ve sorunun tarafları olan Azerbaycan ve Ermenistan yer almaktadırlar.
Soru 75
Azerbaycan,Türkiye’nin girişimleriyle 25 Haziran 1992’de kurulan hangi bölgesel teşkilatın kurucu üyelerindendir?
Seçenekler
A
KEİ
B
NATO
C
AGİT
D
İslam İşbirliği Örgütü
E
Türk Dili Konuşan Ülkeler Konseyi
Açıklama:
Azerbaycan, Türkiye’nin girişimleriyle 25 Haziran 1992’de kurulan bölgesel bir teşkilat olan Karadeniz Ekonomik İşbirliği Örgütü (KEİ)’nin kurucu üyelerindendir.
Soru 76
Azerbaycan tarihini kapsayan ilk eser olan ve 1923’te yayınlanan Azerbaycan Tarihi kitabının yazarı kimdir?
Seçenekler
A
Abbaskulu Ağa Bakıhanov
B
İsmayıl Memmedov
C
Ziya Bünyadov
D
Yusif Yusifov
E
Reşid İsmayılov
Açıklama:
Bütün Azerbaycan tarihini kapsayan ilk eser Reşid İsmayılov’un 1923’te yayınladığı Azerbaycan Tarihi kitabıdır.
Soru 77
Bağımsızlıktan sonra Azerbaycan’ın en ünlü edebiyatçısı kim olmuştur?
Seçenekler
A
Kemal Abdullah
B
Ahmed Ateş
C
Yavuz Akpınar
D
Yusuf Gedikli
E
Muharrem Ergin
Açıklama:
Bağımsızlıktan sonra Azerbaycan’ın en ünlü edebiyatçısı Kemal Abdullah’tır. Onun
Dede Korkud hikayeleri üzerine yazdığı Yarımçık Elyazma adlı romanı Türkiye’de de (Eksik El Yazması adıyla) yayınlanmıştır. Türkiye’de Ahmed Ateş, Muharrem Ergin, Yavuz Akpınar ve Yusuf Gedikli tarafından Azerbaycan edebiyatı üzerine önemli çalışmalar yapılmıştır.
Dede Korkud hikayeleri üzerine yazdığı Yarımçık Elyazma adlı romanı Türkiye’de de (Eksik El Yazması adıyla) yayınlanmıştır. Türkiye’de Ahmed Ateş, Muharrem Ergin, Yavuz Akpınar ve Yusuf Gedikli tarafından Azerbaycan edebiyatı üzerine önemli çalışmalar yapılmıştır.
Soru 78
Azerbaycan'ın sorunları arasında yer alan ''patrimonyal'' ne demektir?
Seçenekler
A
Yolsuzluk
B
Babadan oğula geçen yönetim biçimi
C
İşsizlik
D
Beyin göçü
E
Adam kayırma
Açıklama:
Patrimonyal: İktidarın babadan oğula geçtiği (ataerkil) yönetim biçimi. Doğru yanıt B şıkkıdır.
Soru 79
Aşağıdaki ülkelerden hangisi Transkafkasya Seymi'ni oluşturan ülkelerden biridir?
Seçenekler
A
İran
B
Rusya
C
Kazakistan
D
Gürcistan
E
Türkiye
Açıklama:
Ekim 1917’de Rusya’da gerçekleşen Bolşevik devrimi ile Kafkasya’da yeni bir
dönem başladı. Rusya’da Kurucu Meclis oluşturuluncaya kadar, bölgenin geçici
hükümeti olarak Tiflis’te Transkafkasya Komiserliği kuruldu. Kurucu Meclis için
seçimler yapıldıysa da, Ocak 1918 tarihindeki ilk toplantının ardından Meclis,
Bolşevikler tarafından dağıtıldı. Kurucu Meclisin Gürcü, Ermeni ve Müslüman
(Türk) üyeleri Transkafkasya Seymi’ni (Mavera-i Kafkaz Seymi) kurdular. Seym
(meclis), 9 Nisan tarihinde, Transkafkasya’nın bağımsız, demokratik, federatif
bir cumhuriyet olduğunu ilan etti. Doğru yanıt D şıkkıdır.
dönem başladı. Rusya’da Kurucu Meclis oluşturuluncaya kadar, bölgenin geçici
hükümeti olarak Tiflis’te Transkafkasya Komiserliği kuruldu. Kurucu Meclis için
seçimler yapıldıysa da, Ocak 1918 tarihindeki ilk toplantının ardından Meclis,
Bolşevikler tarafından dağıtıldı. Kurucu Meclisin Gürcü, Ermeni ve Müslüman
(Türk) üyeleri Transkafkasya Seymi’ni (Mavera-i Kafkaz Seymi) kurdular. Seym
(meclis), 9 Nisan tarihinde, Transkafkasya’nın bağımsız, demokratik, federatif
bir cumhuriyet olduğunu ilan etti. Doğru yanıt D şıkkıdır.
Soru 80
Azerbaycan Cumhuriyeti Yüksek Sovyeti, Azerbaycan Cumhuriyeti’nin
bağımsızlık beyannamesini hangi tarihte kabul etmiştir?
bağımsızlık beyannamesini hangi tarihte kabul etmiştir?
Seçenekler
A
15 Nisan 1990
B
18 Kasım 1991
C
30 Ağustos 1991
D
5 Ekim 1991
E
25 Mart 1991
Açıklama:
30 Ağustos 1991’de Azerbaycan Cumhuriyeti Yüksek Sovyeti, Azerbaycan Cumhuriyeti’nin bağımsızlık beyannamesini kabul etmiştir. Doğru yanıt C şıkkıdır.
Soru 81
Azerbaycan'da şu anda hükümet olan parti aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Müsavat Partisi
B
Yeni Azerbaycan Partisi
C
Azerbaycan Halk Cephesi
D
Azerbaycan Demokrat Partisi
E
Milli Dirçeliş Partisi
Açıklama:
Azerbaycan çok partili bir siyasal rejime sahiptir. Ülkede resmî şekilde kuruluşunu
gerçekleştirmiş 57 adet siyasi parti vardır. Ancak iktidar partisi olan Yeni Azerbaycan
Partisinin dışında ana muhalefet partisi konumunda olan Müsavat Partisi
ve diğer büyük bir muhalefet partisi olan Azerbaycan Halk Cephesi Partisi, Kasım
2010 tarihinde yapılan genel seçimlerde meclise hiçbir temsilci sokamamışlardır. Doğru yanıt B şıkkıdır.
gerçekleştirmiş 57 adet siyasi parti vardır. Ancak iktidar partisi olan Yeni Azerbaycan
Partisinin dışında ana muhalefet partisi konumunda olan Müsavat Partisi
ve diğer büyük bir muhalefet partisi olan Azerbaycan Halk Cephesi Partisi, Kasım
2010 tarihinde yapılan genel seçimlerde meclise hiçbir temsilci sokamamışlardır. Doğru yanıt B şıkkıdır.
Soru 82
Azerbaycan’a bağlı ancak onunla fiziki sınırı olmayan özerk bir cumhuriyettir. Kuzeyi ve doğusu Ermenistan, güneyi ve batısı İran ile çevrilidir. Türkiye ile de 18 kilometrelik bir sınırı vardır. Verilen özellikler aşağıdakilerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Gence
B
Neftçe
C
Bakü
D
Nahçivan
E
Rayon
Açıklama:
Nahçıvan, Azerbaycan’a bağlı ancak onunla fiziki sınırı olmayan özerk bir
cumhuriyettir. Kuzeyi ve doğusu Ermenistan, güneyi ve batısı İran ile çevrilidir.
Türkiye ile de 18 kilometrelik bir sınırı vardır. Türkiye ile Nahçıvan’ı birbirine bağlayan
Hasret Köprüsü’dür. Dağlık bir arazi olan Nahçıvan, Türk devletleri arasında
Türkiye ile kara bağlantısı bulunan tek toprak parçasıdır. Nahçıvan, Türkiye’nin
de taraf olduğu 1921 Moskova ve Kars Antlaşmaları uyarınca özerk statüsü devam
etmek kaydıyla Azerbaycan’a bırakılmıştır. Nahçıvan içişlerinde özerk, savunma
ve dış politikasında ise Azerbaycan’a bağlıdır. Özerk cumhuriyetin nüfusu toplam
414,900 olup Nahçıvan şehrinin nüfusu 70.389’dur. Doğru yanıt D şıkkıdır.
cumhuriyettir. Kuzeyi ve doğusu Ermenistan, güneyi ve batısı İran ile çevrilidir.
Türkiye ile de 18 kilometrelik bir sınırı vardır. Türkiye ile Nahçıvan’ı birbirine bağlayan
Hasret Köprüsü’dür. Dağlık bir arazi olan Nahçıvan, Türk devletleri arasında
Türkiye ile kara bağlantısı bulunan tek toprak parçasıdır. Nahçıvan, Türkiye’nin
de taraf olduğu 1921 Moskova ve Kars Antlaşmaları uyarınca özerk statüsü devam
etmek kaydıyla Azerbaycan’a bırakılmıştır. Nahçıvan içişlerinde özerk, savunma
ve dış politikasında ise Azerbaycan’a bağlıdır. Özerk cumhuriyetin nüfusu toplam
414,900 olup Nahçıvan şehrinin nüfusu 70.389’dur. Doğru yanıt D şıkkıdır.
Soru 83
Asrın anlaşması olarak adlırılan anlaşma aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bakü-Tiflis-Ceyhan petrol boru hattı
B
Kars-Tiflis-Bakü demiryolu projesi
C
Trans Anadolu Gaz Boru Hattı Projesi
D
Karadeniz Ekonomik İşbirliği
E
Transkafkasya Seymi
Açıklama:
Bağımsızlık sonrası Azerbaycan ekonomisi 3 dönem içinde ele alınmaktadır.
Birinci dönemin en önemli olayı “asrın anlaşması” olarak nitelenen Bakü-Tiflis-
Ceyhan petrol boru hattı ile Azerbaycan petrolünün paylaşımıyla ilgili anlaşmanın
Eylül 1994’de Bakü’de imzalanmış olmasıdır. Doğru yanıt A şıkkıdır.
Birinci dönemin en önemli olayı “asrın anlaşması” olarak nitelenen Bakü-Tiflis-
Ceyhan petrol boru hattı ile Azerbaycan petrolünün paylaşımıyla ilgili anlaşmanın
Eylül 1994’de Bakü’de imzalanmış olmasıdır. Doğru yanıt A şıkkıdır.
Soru 84
Azerbaycan ve Erminastan arasında Ermenistan'ın işgali sebebiyle sorun olan yerleşim yeri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Nahçivan
B
Neftçe
C
Gence
D
Karabağ
E
Tiflis
Açıklama:
Azerbaycan’ın dış politikasının belirleyici sorunlarından ilki Ermenistan
işgali altındaki topraklarının kurtarılması ve Karabağ sorununun çıkarlarına
uygun bir şekilde çözülerek toprak bütünlüğünün yeniden sağlanmasıdır. Başka
bir sorun ise Hazar’a kıyıdaş ülkeler arasında Hazar Denizi’nin statüsünün
belirlenmesidir. Doğru yanıt D şıkkıdır.
işgali altındaki topraklarının kurtarılması ve Karabağ sorununun çıkarlarına
uygun bir şekilde çözülerek toprak bütünlüğünün yeniden sağlanmasıdır. Başka
bir sorun ise Hazar’a kıyıdaş ülkeler arasında Hazar Denizi’nin statüsünün
belirlenmesidir. Doğru yanıt D şıkkıdır.
Soru 85
Haydar Aliyev zamanında temeli atılan, devletin eğitim alanındaki resmi görüşünü yansıtan anlayış aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Milli Birlik İdeolojisi
B
Azerbaycancılık İdeolojisi
C
Aliyev İdeolojisi
D
Transkafkasya İdeolojisi
E
Büyük Azerbaycan İdeolojisi
Açıklama:
Haydar Aliyev döneminde, Azerbaycancılık ideolojisi adı altında devletin resmî görüşünü yansıtan bir anlayış ortaya atılmış ve benimsetimeye çalışılmıştır. Devlet tarafından bir milli (resmî) ideoloji olarak geliştirilmeye çalışılan bu anlayışın temeli 1930’lara, Sovyet devrine dayansa da 1993’ten sonra yeniden gündeme getirilmiştir. Son 10 yılda hakkında onlarca kitap ve sayısız makale yazılmış olmakla beraber, tam olarak neyi ifade ettiği belirsizdir. Bu tabir yeni bir ulus inşa etmenin aracı olarak kullanılmaktadır. Doğru yanıt B şıkkıdır.
Soru 86
Azerbaycan'da tarih yazıcılığı kiminle başlamaktadır?
Seçenekler
A
Bahtiyar Vahapzade
B
Reşid İsmayilov
C
Polat Bülbüloğlu
D
Ziya Bünyadov
E
Abbaskulu Ağa Bakıhanov
Açıklama:
Azerbaycan’da tarih yazıcılığı Abbaskulu Ağa Bakıhanov’un 1841 senesinde kaleme
aldığı Gülistan-ı İrem kitabı ile başlatılabilir. Bakıhanov uzun zamandır topladığı
malzemelere dayanarak Azerbaycan ve Dağıstan tarihi ile ilgili olan bu eserini
Farsça yazmıştır. Doğru yanıt E şıkkıdır.
aldığı Gülistan-ı İrem kitabı ile başlatılabilir. Bakıhanov uzun zamandır topladığı
malzemelere dayanarak Azerbaycan ve Dağıstan tarihi ile ilgili olan bu eserini
Farsça yazmıştır. Doğru yanıt E şıkkıdır.
Soru 87
Avrupa demiryolu ağı Orta Asya ve Çin’e bağlanacak ve bilhassa yük taşımacılığı maliyetleri çok düşecektir. Verilen bilgi aşağıdakilerden hangisi ile ilgilidir?
Seçenekler
A
Bakü-Tiflis-Ceyhan boru hattı
B
Bakü-Tiflis-Seyhan boru hattı
C
Bakü-Tiflis-Kars demiryolu
D
Bakü-Kars-Edirne demiryolu
E
Bakü-Erzurum-Edirne boru hattı
Açıklama:
Türkiye, Azerbaycan ve Gürcistan, petrol boru hattı konusunda yaptıkları işbirliğine
kendi aralarında demiryolu ağını geliştirmek için de önem vermektedirler.
Bakü-Tiflis-Kars demiryolunun yakında hizmete girmesi planlanmaktadır.
Bu sayede Avrupa demiryolu ağı Orta Asya ve Çin’e bağlanacak ve bilhassa yük
taşımacılığı maliyetleri çok düşecektir. Doğru yanıt C şıkkıdır.
kendi aralarında demiryolu ağını geliştirmek için de önem vermektedirler.
Bakü-Tiflis-Kars demiryolunun yakında hizmete girmesi planlanmaktadır.
Bu sayede Avrupa demiryolu ağı Orta Asya ve Çin’e bağlanacak ve bilhassa yük
taşımacılığı maliyetleri çok düşecektir. Doğru yanıt C şıkkıdır.
Ünite 5
Soru 1
Kazakistan oblıs adı verilen kaç idari bölgeye ayrılmıştır.
Seçenekler
A
14
B
5
C
3
D
10
E
12
Açıklama:
BAĞIMSIZLIK SÜRECİ
14
14
Soru 2
Kazakistan'da idari birimler mali açıdan kaç ekonomik bölge çerçevesinde yönetilmektedir.
Seçenekler
A
5
B
2
C
3
D
4
E
6
Açıklama:
BAĞIMSIZLIK SÜRECİ
5
5
Soru 3
Kazakistan, hangi yılda bağımsızlığını ilan edebilmiştir?
Seçenekler
A
1991
B
1986
C
1987
D
1989
E
1890
Açıklama:
BAĞIMSIZLIK SÜRECİ
1991
1991
Soru 4
Kazakistan’da hiç yaşamamış, Kazakları ve Kazakistan’ı tanımayan bir Rus’u siyasetçi getirdi. Bu durum halk arasında büyük bir infiale neden oldu. Kazaklar, “Kazakistan Kazaklarındır” sloganını tekrar ederek bir Rus değil, bir Kazak tarafından yönetilmek istediklerini açıkça dile getirdi. Çoğunluğunu öğrencilerin oluşturduğu binlerce kişi Almatı’da sokaklara çıkarak gösteriler düzenledi. İki gün süren sokak olaylarında yüzlerce kişi hayatını kaybetti, binlerce kişi yaralandı ve yine binlerce kişi tutuklanarak hapse atıldı. Kazak tarihinde “Jeltoksan (Aralık) Olayları” adıyla bilinen bu olaylar gelişen Kazak milliyetçiliğini canlandırdı. Söz konusu sokak hareketlerine sebep olan bu siyasetçi kimdir?
Seçenekler
A
Kolbin
B
Konayev
C
Gorbaçov
D
Nazarbayev
E
Nursultan
Açıklama:
BAĞIMSIZLIK SÜRECİ
Gennadiy Kolbin
Gennadiy Kolbin
Soru 5
Gorbaçov, dünyanın en büyük petrol yatakları arasında sayılan Kazakistan’daki Tengiz petrollerinin çıkarılması ve satışı konularında Amerikan Chevron firmasıyla görüşmeler yürütüyordu. Söz konusu görüşmeler Nazarbayev’e danışılmadan Moskova’da yapılıyordu. Nazarbayev, egemenlik ilanı ile birlikte tüm doğal
kaynaklar üzerinde tam kullanım yetkisi için mücadele verdi. Moskova kaç yılında artık pes ederek Kazakistan’a bu hakları verdi.
kaynaklar üzerinde tam kullanım yetkisi için mücadele verdi. Moskova kaç yılında artık pes ederek Kazakistan’a bu hakları verdi.
Seçenekler
A
1991
B
1992
C
1990
D
1989
E
1988
Açıklama:
BAĞIMSIZLIK SÜRECİ
1991
1991
Soru 6
Kazakistan’ın ilk anayasası kaç yılında yürürlüğe girdi.
Seçenekler
A
1993
B
1990
C
1991
D
1995
E
1994
Açıklama:
İÇ POLİTİKA
1993
1993
Soru 7
“Stolıpin Reformu” adı verilen Rusya tarihinin en kapsamlı ne hareketini başlatmıştır?
Seçenekler
A
Göç ve Sömürge
B
Reform
C
Ekonomik
D
Kapsayıcı
E
Milliyetçi
Açıklama:
Etnik Meseleler
Göç ve Sömürge
Göç ve Sömürge
Soru 8
Kazakistan'da kaç yılında ulusal para birimi Tenge kabul edildi.
Seçenekler
A
1993
B
1992
C
1994
D
1995
E
1996
Açıklama:
İKTİSADİ GELİŞMELER
1993
1993
Soru 9
Kazakistan para birimi 1 Tenge. Üzerinde kimin resmi vardır.
Seçenekler
A
Farabi
B
Konayev
C
Gorbaçov
D
Dinmuhammed
E
Kolbin
Açıklama:
Resim 5.3
Farabi
Farabi
Soru 10
Doğal kaynaklara bağlı bir ekonomide, doğal kaynaklardaki bir artış diğer sektörlerde düşüşe neden olur. Doğal kaynaklardaki, örneğin petrol üretimindeki artış nedeniyle ülke para birimi güçlenir ve başka ülkeler için petrol dışındaki ürünler pahalı hale gelir. Sonuçta ihracat düştüğü için sanayive mal üretimi düşerek ülke ekonomisini kırılgan hale getirir. 1959 yılında ortaya çıkmış hastalığa ne ad verilmiştir.
Seçenekler
A
Hollanda Hastalığı
B
Kelebek Etkisi Hastalığı
C
Macar Hastalığı
D
Dubai Hastalığı
E
Florida Hastalığı
Açıklama:
İKTİSADİ GELİŞMELER
Hollanda Hastalığı
Hollanda Hastalığı
Soru 11
Kazaklar ayrı bir etnik yapı, yani halk olarak yaklaşık olarak hangi yılda ortaya çıkmıştır?
Seçenekler
A
1917
B
1920
C
1731
D
1460
E
1912
Açıklama:
Kazaklar ayrı bir etnik yapı, yani halk olarak birçok Kıpçak boyunun birleşmesi sonucu yaklaşık 1460 yılında ortaya çıkmıştır.
Soru 12
Aşağıdakilerden hangileri Kazakistan'ın idari bölgelerine verilen adlardır?
Seçenekler
A
Ortis- Rakon
B
İblis-Razon
C
Oblıs-Rayon
D
Elbis-Saron
E
Obtes-Racon
Açıklama:
Kazakistan oblıs adı verilen 14 idari bölgeye ayrılmıştır. Bu oblastlar rayon adı verilen 175 ilçeye bölünmektedir.
Oblıs-Rayon
Oblıs-Rayon
Soru 13
Kazakistan 2.7 milyon kilometrekare ile dünya sıralamasında kaçıncı ülke konumundadır?
Seçenekler
A
Beşinci
B
Dokuzuncu
C
Dördüncü
D
Altıncı
E
Sekizinci
Açıklama:
Kazakistan 2.7 milyon kilometrekare ile dünya sıralamasında en büyük dokuzuncu ülke konumundadır.
Soru 14
Kazaklar ayrı bir etnik yapı olarak aşağıdakilerden hangi boyun birleşmesi sonucunda ortaya çıkmışlardır?
Seçenekler
A
Tatar boyu
B
Uygur boyu
C
Kayı boyu
D
Kıpçak boyu
E
Ukrain boyu
Açıklama:
Kazaklar ayrı bir etnik yapı, yani halk olarak birçok Kıpçak boyunun birleşmesi sonucu yaklaşık 1460 yılında ortaya çıktı.
Soru 15
Aşağıdakilerden hangisi Kazakistan'ın bağımsızlığını ilan ettiği tarihtir?
Seçenekler
A
1990
B
1989
C
1981
D
1992
E
1991
Açıklama:
Kazakistan, Sovyetler Birliği’nin dağılmasıyla birlikte 1991 yılında bağımsız oldu.
Soru 16
Aşağıdakilerden hangisi Kazak tarihinde Kazak milliyetçiliğini canlandıran olaydır?
Seçenekler
A
Astana Olayları
B
Aktöbe Olayları
C
Jeltoksan Olayları
D
Kızak Olayları
E
Kıpçak Olayları
Açıklama:
Kazak tarihinde "Jeltoksan (Aralık) Olayları” adıyla bilinen bu olaylar gelişen Kazak milliyetçiliğini canlandırdı.
Soru 17
Aşağıdakilerden hangisi Nazarbayev’in önemli icraatlarından biri sayılan ve siyasi açıdan bir devrim niteliğindeki olaydır?
Seçenekler
A
Kazakçayı resmi dil statüsüne yükseltmek
B
Et üretim kotasını doldurmak
C
1990 yılındaki Kazakistan parlamentosu seçimleri
D
Pamuk üretmek
E
Ülkeyi idari bölgelere bölmek
Açıklama:
Nazarbayev’in önemli icraatlarından bir diğeri 1990 yılındaki Kazakistan parlamentosu seçimleridir. Kazak SSC’nin kurulduğu 1925 yılından beri ilk defa birden fazla adayın katılımıyla gerçekleşen bir seçim yapıldı. Siyasi açıdan bir devrim niteliğindeki bu seçimler sonucunda Kazak SSC parlamentosunda % 54.2 ile Kazak vekiller çoğunluğu elde etti.
Soru 18
Kazakistan’ın halkoylaması sonucunda günümüzde yürürlükte olan anayasası aşağıdakilerden hangi tarihte kabul edilmiştir?
Seçenekler
A
1994
B
1995
C
1993
D
1992
E
1991
Açıklama:
Kazakistan’ın ilk anayasası 1993’te yürürlüğe girdi. Daha sonra bu anayasada değişiklikler yapılarak halkoyuna sunuldu. Günümüzde yürürlükte olan anayasa 30 Ağustos 1995 tarihinde kabul edildi.
Soru 19
Aşağıdakilerden hangileri Kazakistan parlamentosunun bölümleridir?
Seçenekler
A
Senato (üst meclis) ve Milli Meclis
B
Kabine ve Cumhuriyet Meclisi
C
Yargı Konseyi ve Adalet Konseyi
D
Divan Başkanı ve Gelişme Komisyonu
E
Oblis ve Akim
Açıklama:
Kazakistan parlamentosu Senato (üst meclis) ve Milli Meclis adı verilen iki bölümden oluşmaktadır.
Senato (üst meclis) ve Milli Meclis
Senato (üst meclis) ve Milli Meclis
Soru 20
Kazakistan’da şu anda iktidarda olan siyasi parti aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kazakistan Demokratik Partisi
B
Kazakistan Komünist Halk Partisi
C
Demokratik İşçi Partisi
D
Nur Otan (Aydınlık Vatan) Partisi
E
Kazakistan Halk Kongresi Partisi
Açıklama:
Kazakistan’da şu anda iktidarda olan siyasi parti Nur Otan (Aydınlık Vatan) partisidir.
Soru 21
Kazakistan para birimi olan Tenge'nin üzerinde hangi bilim insanının resmi bulunmaktadır?
Seçenekler
A
İbni Sina
B
Nazarbayev
C
Farabi
D
Gorbaçov
E
Mevlana
Açıklama:
Kazakistan para birimi Tengedir. Üzerinde Farabi’nin resmi vardır.
Soru 22
Aşağıda verilen ifadelerden hangileri doğrudur ?
I. Kazakistan Cumhuriyeti, Orta Asya Türk cumhuriyetleri arasında yüzölçümü
açısından en küçük ülkedir.
II. Kazaklar ayrı bir etnik yapı, yani halk olarak birçok Kıpçak boyunun birleşmesi sonucu yaklaşık 1460 yılında ortaya çıkmıştır.
III. Rusya 1731 yılından başlayarak Kazakları hâkimiyeti altına almıştır.
IV. Dinmuhammed Konayev (1912-1993) söz konusu dönemde 22 yıl aralıksız
olarak Kazakistan Komünist Partisi Birinci Sekreterliği görevini yürütmüştür.
V. Kazakistan petrol rezervleri açısından dünya 13.’sü, doğalgaz kaynakları açısından da dünya 12.’sidir.
I. Kazakistan Cumhuriyeti, Orta Asya Türk cumhuriyetleri arasında yüzölçümü
açısından en küçük ülkedir.
II. Kazaklar ayrı bir etnik yapı, yani halk olarak birçok Kıpçak boyunun birleşmesi sonucu yaklaşık 1460 yılında ortaya çıkmıştır.
III. Rusya 1731 yılından başlayarak Kazakları hâkimiyeti altına almıştır.
IV. Dinmuhammed Konayev (1912-1993) söz konusu dönemde 22 yıl aralıksız
olarak Kazakistan Komünist Partisi Birinci Sekreterliği görevini yürütmüştür.
V. Kazakistan petrol rezervleri açısından dünya 13.’sü, doğalgaz kaynakları açısından da dünya 12.’sidir.
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I-II-III
C
II-III-IV-V
D
III-IV-V
E
Yalnız V
Açıklama:
Kazakistan Cumhuriyeti, Orta Asya Türk cumhuriyetleri arasında yüzölçümü
açısından en büyük ülkedir.
açısından en büyük ülkedir.
Soru 23
Gennadiy Kolbin'in ardından yönetime kim getirilmiştir?
Seçenekler
A
Mağjan Jumabayev
B
Mihail Gorbaçov
C
Nursultan Nazarbayev
D
Dinmuhammed Konayev
E
Leonid Brejnev
Açıklama:
Başarısız yönetimi nedeniyle Kolbin görevden alındı ve yerine 1989 yılında Nursultan Nazarbayev getirildi.
Soru 24
Kazakistan'da devlet yönetimi sistemi ile ilgili olarak akişağıda ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Kazakistan başkanlık sistemiyle yönetilmektedir.
B
Ülkenin resmî dili olan Kazakçayı bilmesi gerekmektedir.
C
Devletin ve yürütmenin başı genel seçimlerle işbaşına gelen cumhurbaşkanıdır.
D
35 yaşını doldurmuş, 60 yaşını aşmamış her Kazakistan vatandaşı cumhurbaşkanlığı için aday olabilir.
E
Kazakistan cumhurbaşkanı beş yıl süre ile ard arda en fazla iki dönem görev yapar.
Açıklama:
Kazakistan yarı başkanlık sistemiyle yönetilmektedir.
Soru 25
Alaş Hareketi ve liderleri hakkındaki en yetkin eser olan Alaş Kozğalısı kim yazmıştır?
Seçenekler
A
Bukar Jırav
B
Ahmet Baytursunov
C
Alihan Bökeyhanov
D
Mirakup Dulatov
E
Mambet Koygeldiev
Açıklama:
Alaş Hareketi ve liderleri hakkındaki en yetkin eser Mambet Koygeldiev’in Alaş Kozğalısı (Almatı, 2008) adlı çalışmasıdır.
Soru 26
Kazak halk ozanları, özellikle batır adı verilen halk kahramanlarının savaşları ve mücadelelerinin anlatıldığı destanlar anlatılmaktaydı. Aşağıdakilerden hangisi bu destanlardan biridir?
Seçenekler
A
Köşpendiler
B
Üş Kıyan
C
Kozı Körpeş-Bayan Suluv
D
Kobılandı Batır
E
Kız Jibek
Açıklama:
Bbatır adı verilen halk kahramanlarının savaşları ve mücadelelerinin anlatıldığı destanlar anlatırdı. Bunlar arasında Alpamıs Batır, Kobılandı Batır, Er Tarğın, Er Edige, Kambar Batır ve Kabanbay Batır öne çıkan destanlardır.
Soru 27
Kazak halk ozanları nasıl adlandırılırdı?
Seçenekler
A
Oblıs
B
Akın ve jırav
C
Batır
D
Ölen ve şır
E
Rayon
Açıklama:
Akın ve jırav adı verilen Kazak halk ozanları, özellikle batır adı verilen halk kahramanlarının savaşları ve mücadelelerinin anlatıldığı destanlar anlatırdı.
Soru 28
Kazakistan hangi tarihte Latin alfabesine geçmiştir?
Seçenekler
A
1922
B
1940
C
1926
D
1924
E
1929
Açıklama:
Sovyet hâkimiyeti altındaki Kazakistan 1929’da Latin alfabesine geçti.
Soru 29
Aşağıdakilerden hangisi Sovyet döneminin önemli bir yazarı olan İlyas Esenberlin’in eserlerindendir?
Seçenekler
A
Üş Kıyan
B
Kozı Körpeş-Bayan Suluv
C
Er Tarğın
D
Köşpendiler
E
Abay Jolı (Abay yolu)
Açıklama:
Sovyet döneminin bir diğer önemli yazarı İlyas Esenberlin’dir. Tarihî
roman konusunda usta bir yazar olan Esenberlin’in en önemli eserleri Köşpendiler (göçebeler) ve Altınorda’dır.
roman konusunda usta bir yazar olan Esenberlin’in en önemli eserleri Köşpendiler (göçebeler) ve Altınorda’dır.
Soru 30
Ünlü Kırgız destanı Manas’la ilgili akademik anlamdaki ilk çalışmayı yapan kişi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Tahavi Ahtanov
B
Muhtar Avezov
C
Bukar Jırav
D
Mahambet Ötemisulı
E
Çokan Velihanov
Açıklama:
Veli Han’ın soyundan gelen Çokan Velihanov Kazak tarihi, edebiyat ve kültürü hakkında yaptığı çalışmalar ve yayınladığı eserlerle ünlüdür. Ünlü Kırgız destanı Manas’la ilgili akademik anlamdaki ilk çalışmayı Velihanov yapmıştır. Tüm eserleri beş cilt halinde yayınlanmıştır.
Soru 31
I-Kazakistan, Orta Asya’nın ortasında yer alan bir Türk cumhuriyetidir.
II-Kazakistan oblıs adı verilen 14 idari bölgeye ayrılmıştır.
III-Rusya, güneyinde ise Kırgızistan, Özbekistan ve Türkmenistan yer almaktadır.
Yukardaki ifadelerden hangisi ve ya hangileri doğrudur?
II-Kazakistan oblıs adı verilen 14 idari bölgeye ayrılmıştır.
III-Rusya, güneyinde ise Kırgızistan, Özbekistan ve Türkmenistan yer almaktadır.
Yukardaki ifadelerden hangisi ve ya hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I-II-III
B
I-II
C
I-III
D
II-III
E
Yalnız I
Açıklama:
Kazakistan, Orta Asya’nın ortasında yer alan bir Türk cumhuriyetidir. Batıda Hazar Denizinden doğuda Çin ve Moğolistan’a uzanan ülkenin kuzeyinde Rusya,
güneyinde ise Kırgızistan, Özbekistan ve Türkmenistan yer almaktadır. Kazakistan oblıs adı verilen 14 idari bölgeye ayrılmıştır. Bu oblastlar rayon adı verilen 175 ilçeye bölünmektedir. Tüm bu idari birimler mali açıdan 5 ekonomik bölge çerçevesinde yönetilmektedir.
Kazakistan, Orta Asya’nın ortasında yer alan bir Türk cumhuriyetidir. Batıda Hazar Denizinden doğuda Çin ve Moğolistan’a uzanan ülkenin kuzeyinde Rusya, güneyinde ise Kırgızistan, Özbekistan ve Türkmenistan yer almaktadır. Kazakistan oblıs adı verilen 14 idari bölgeye ayrılmıştır. Bu oblastlar rayon adı verilen 175 ilçeye bölünmektedir. Tüm bu idari birimler mali açıdan 5 ekonomik bölge çerçevesinde yönetilmektedir.
güneyinde ise Kırgızistan, Özbekistan ve Türkmenistan yer almaktadır. Kazakistan oblıs adı verilen 14 idari bölgeye ayrılmıştır. Bu oblastlar rayon adı verilen 175 ilçeye bölünmektedir. Tüm bu idari birimler mali açıdan 5 ekonomik bölge çerçevesinde yönetilmektedir.
Kazakistan, Orta Asya’nın ortasında yer alan bir Türk cumhuriyetidir. Batıda Hazar Denizinden doğuda Çin ve Moğolistan’a uzanan ülkenin kuzeyinde Rusya, güneyinde ise Kırgızistan, Özbekistan ve Türkmenistan yer almaktadır. Kazakistan oblıs adı verilen 14 idari bölgeye ayrılmıştır. Bu oblastlar rayon adı verilen 175 ilçeye bölünmektedir. Tüm bu idari birimler mali açıdan 5 ekonomik bölge çerçevesinde yönetilmektedir.
Soru 32
Kazakistan’ın 2013 yılı verilerine göre yaklaşık nüfusu kaçtır?
Seçenekler
A
17 milyon
B
30 milyon
C
9 milyon
D
40 milyon
E
35 milyon
Açıklama:
Bu geniş coğrafyaya oranla çok az sayılabilecek bir nüfusu vardır. Kazakistan’da 2013 yılı verilerine göre yaklaşık 17 milyon kişi yaşamaktadır.
Soru 33
Kazakistan, Sovyetler Birliği’nin dağılmasıyla birlikte hangi yılda bağımsız oldu?
Seçenekler
A
1991
B
1980
C
1985
D
2000
E
2005
Açıklama:
Kazakistan, Sovyetler Birliği’nin dağılmasıyla birlikte 1991 yılında bağımsız oldu.
Soru 34
22 yıl aralıksız olarak Kazakistan Komünist Partisi Birinci Sekreterliği görevini yürüten lider kimdir?
Seçenekler
A
Konayev
B
Kolbin
C
Brejnev
D
Nazarbayev
E
Gorbaçov
Açıklama:
Dinmuhammed Konayev (1912-1993) söz konusu dönemde 22 yıl aralıksız
olarak Kazakistan Komünist Partisi Birinci Sekreterliği görevini yürüttü.
olarak Kazakistan Komünist Partisi Birinci Sekreterliği görevini yürüttü.
Soru 35
1989 yılında Kolbin'in yerine göreve gelen lider kimdir?
Seçenekler
A
Nazarbayev
B
Konayev
C
Brejnev
D
Gorbaçov
E
Jumabayev
Açıklama:
Başarısız yönetimi nedeniyle Kolbin görevden alındı ve yerine 1989 yılında Nursultan Nazarbayev getirildi.
Soru 36
Günümüzde yürürlükte olan Kazakistan anayasası hangi tarihinde kabul edildi?
Seçenekler
A
1995
B
1981
C
1980
D
2000
E
2005
Açıklama:
Günümüzde yürürlükte olan anayasa 30 Ağustos 1995 tarihinde kabul edildi.
Soru 37
I- Kazakistan yüce divan başkanı ve yüksek yargıçların cumhurbaşkanı tarafından önerilmesinin ardından atanması,
II- Yerel yönetimlerde ve çeşitli devlet kurumlarında görev yapan üst düzey memurların atanmasının onaylanması,
III- Yüksek Adalet Konseyi’ne iki üyenin atanması
Hangileri Senatonun başlıca görevlerindendir?
II- Yerel yönetimlerde ve çeşitli devlet kurumlarında görev yapan üst düzey memurların atanmasının onaylanması,
III- Yüksek Adalet Konseyi’ne iki üyenin atanması
Hangileri Senatonun başlıca görevlerindendir?
Seçenekler
A
I-II-III
B
I-II
C
I-III
D
II-III
E
Yalnız I
Açıklama:
Senatonun başlıca görevleri şunlardır: Kazakistan yüce divan başkanı ve
yüksek yargıçların cumhurbaşkanı tarafından önerilmesinin ardından atanması,
yerel yönetimlerde ve çeşitli devlet kurumlarında görev yapan üst düzey memurların atanmasının onaylanması, Yüksek Adalet Konseyi’ne iki üyenin atanması.
Senatonun başlıca görevleri şunlardır: Kazakistan yüce divan başkanı ve
yüksek yargıçların cumhurbaşkanı tarafından önerilmesinin ardından atanması, yerel yönetimlerde ve çeşitli devlet kurumlarında görev yapan üst düzey memurların atanmasının onaylanması, Yüksek Adalet Konseyi’ne iki üyenin atanması.
yüksek yargıçların cumhurbaşkanı tarafından önerilmesinin ardından atanması,
yerel yönetimlerde ve çeşitli devlet kurumlarında görev yapan üst düzey memurların atanmasının onaylanması, Yüksek Adalet Konseyi’ne iki üyenin atanması.
Senatonun başlıca görevleri şunlardır: Kazakistan yüce divan başkanı ve
yüksek yargıçların cumhurbaşkanı tarafından önerilmesinin ardından atanması, yerel yönetimlerde ve çeşitli devlet kurumlarında görev yapan üst düzey memurların atanmasının onaylanması, Yüksek Adalet Konseyi’ne iki üyenin atanması.
Soru 38
2006 yılında Kazakistan ile sınır anlaşması imzalayan devlet hangisidir?.
Seçenekler
A
Çin
B
Rusya
C
Özbekistan
D
Macaristan
E
Azerbeycan
Açıklama:
2006 yılında Kazakistan ve Çin arasında sınır anlaşması imzalandı. Ayrıca 2001 yılında sınır aşan sular ile ilgili başka bir anlaşma da imzalanmıştı. Böylelikle Kazakistan-Çin ilişkilerinde önemli bir konu halledilmiş oldu.
Soru 39
Birçok etnik grubun yaşadığı Kazakistan’da kaç dilde eğitim yapılmaktadır?
Seçenekler
A
21
B
5
C
10
D
7
E
9
Açıklama:
Birçok etnik grubun yaşadığı Kazakistan’da 21 dilde eğitim yapılmaktadır.
Soru 40
"Abay Jolı"’nın yazarı kimdir?
Seçenekler
A
Muhtar Avezov
B
Abay Kunanbayulı
C
Mağjan Jumabayev
D
Şokan Velihanov
E
Ahmet Baytursunulı
Açıklama:
Abay Jolı’nın yazarı Muhtar Avezov, Sovyet dönemi Kazak edebiyatının en tanınmış ismidir.
Soru 41
Kazakistan’da %25’lik nüfus oranı ile Kazaklardan sonra ikinci en kalabalık etnik grup aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Özbekler
B
Kırgızlar
C
Tatarlar
D
Uygurlar
E
Ruslar
Açıklama:
Kazakistan halkının %63’ünü Kazaklar, %25’ini ise Ruslar oluşturmaktadır. Kazakistan’da yüzden fazla etnik grup yaşamaktadır. Bunlar arasında Ukrainler, Almanlar, Koreliler, Özbekler, Tatarlar ve Uygurlar sayılabilir.
Doğru cevap e) şıkkıdır.
Doğru cevap e) şıkkıdır.
Soru 42
Kazakistan’ın Nazarbayev tarafından şekillendirilen dış politikası aşağıdaki tanımlardan hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Bağımsız Devletler Topluluğu eksenli dış politika
B
Asya eksenli dış politika
C
Çok vektörlü dış politika
D
Uluslararası tarafsızlık politikası
E
Güçlü ekonomik üretim politikası
Açıklama:
Kazakistan, bağımsızlığını kazandığı 1991 yılından beri uluslararası güç dengelerini kollayan bir dış siyaset yürütmeye çalışmaktadır. Dünyanın en uzun kara sınırı Kazakistan-Rusya arasında binlerce kilometre boyunca uzanan sınırdır. Kazakistan’daki Rus nüfusu, dış ticaret ve petrol boru hatları gibi meseleler de eklenince Kazakistan’ın Rusya’yı göz ardı eden bir politika izlemesi mümkün görünmemektedir. Benzer bir biçimde doğu komşusu Çin ile de olumlu ilişkileri devam ettirmeye çalışmaktadır. Diğer Orta Asya ülkeleri ile de tarihten gelen ve coğrafi yakınlığın getirdiği komşuluk ilişkileri söz konusudur. Komşu ülkelerin yanı sıra Kazakistan’daki stratejik öneme sahip yeraltı kaynakları ve Baykonur uzay üssü nedeniyle ABD ve Avrupa Birliği ülkeleri Kazakistan’la yakın ilişkiler kurma gayreti içindedir. Bunların yanında tabii ki Türkiye de Kazakistan için bir müttefik ve dost ülke konumundadır. Kazakistan bütün bu birbiriyle çıkar çatışması içinde olan ülkelerle aynı anda iyi ilişkiler yürütmeye çalışmaktadır. Bu amaçla Nazarbayev, “çok vektörlü dış politika” biçiminde tanımladığı bir siyaset izlemektedir. Temelde güçler dengesi politikasının yerel bir uygulaması olarak düşünebileceğimiz bu çok vektörlü dış politika kavramı sayesinde hem Rusya hem Çin hem de ABD ile ilişkileri devam ettirebilmektedir.
Doğru cevap c) şıkkıdır.
Doğru cevap c) şıkkıdır.
Soru 43
Kazakistan’ın en uzun kara sınırı olan komşusu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Rusya
B
Çin
C
Özbekistan
D
Kırgızistan
E
Türkmenistan
Açıklama:
Rusya, birçok nedenden ötürü Kazakistan dış politikasında en önde gelen ülke konumundadır. Öncelikle coğrafi bir zorunluluk söz konusudur. Kazakistan Rusya arasındaki sınır, dünyanın en uzun kara sınırını oluşturmaktadır.
Doğru cevap a) şıkkıdır.
Doğru cevap a) şıkkıdır.
Soru 44
Sovyetler Birliği döneminden kalma uzay üssünün bulunduğu Kazakistan şehri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Karaganda
B
Akmola
C
Jezkazgan
D
Baykonur
E
Aktöbe
Açıklama:
Kazakistan ve Rusya arasındaki bir diğer anlaşmazlık konusu Baykonur uzay üssüdür. Sovyetler Birliği zamanında tüm Sovyet uzay projelerinin yürütüldüğü bu üs, bağımsızlıkla birlikte Kazakistan sınırları içinde kaldığından Rusya uzay projelerini devam ettiremez hale geldi. Rusya tesisin yapımı ve işletmesiyle ilgili tüm teknolojinin Moskova tarafından geliştirildiği ve gerçekleştirildiği iddiasıyla Baykonur uzay üssünde hak iddia etmektedir.
Doğru cevap d) şıkkıdır.
Doğru cevap d) şıkkıdır.
Soru 45
1950’lerde Kazakistan’da izlenen „Bakir Topraklar“ projesinin doğrudan hedefi aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak yer almaktadır?
Seçenekler
A
Tarımsal üretimi arttırmak
B
Kazak nüfus oranını yükseltmek
C
Yeni maden sahaları keşfetmek
D
Petrol arama sahalarını arttırmak
E
Diğer etnik grupları göçe teşvik etmek
Açıklama:
Bu duruma son darbeyi 1950’lerdeki “Bakir Topraklar” projesi vurdu. II. Dünya Savaşı sonrasında tarımsal üretimi gittikçe azalan Sovyetler Birliği’nin tahıl ihtiyacını karşılamak amacıyla “el değmemiş, bakir” Kazak bozkırları büyük bir proje ile tarıma açıldı.
Doğru cevap a) şıkkıdır.
Doğru cevap a) şıkkıdır.
Soru 46
Kazakistan ile Türkiye tarafından ortaklaşa kurulan ve Türkistan şehrinde hizmet veren üniversitenin adı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Uluğ Bek
B
Hoca Ahmet Yesevi
C
Farabi
D
Biruni
E
Manas
Açıklama:
Kazakistan’ın en önde gelen üniversiteleri Almatı’daki Al-Farabi Kazak Milli Üniversitesi ve Astana’daki L. N. Gumilyov Avrasya Milli Üniversitesi’dir. Ayrıca Astana’da cumhurbaşkanının adına açılan Nazarbayev Üniversitesi hızla gelişmektedir. Bunların yanında Türkistan şehrinde Hoca Ahmet Yesevi Türk-Kazak Üniversitesi de hizmet vermektedir.
Doğru cevap b) şıkkıdır.
Doğru cevap b) şıkkıdır.
Soru 47
Aşağıdakilerden hangisi Kazak kahramanlık destanlarından birisi değildir?
Seçenekler
A
Alpamıs Batır
B
Ayuv kulak Batır
C
Kobılandı Batır
D
Kambar Batır
E
Kabanbay Batır
Açıklama:
Kazak edebiyatının kökenleri müzik eşliğinde söylenen aşk hikayeleri, kahramanlık destanları ve öğüt veren öyküler içeren sözlü edebiyat örneklerine dayanır. Akın ve Jırav adı verilen Kazak halk ozanları, özellikle batır adı verilen halk kahramanlarının savaşları ve mücadelelerinin anlatıldığı destanlar anlatırdı. Bunlar arasında Alpamıs Batır, Kobılandı Batır, Er Tarğın, Er Edige, Kambar Batır ve Kabanbay Batır öne çıkan destanlardır. Aşk hikayeleri arasında ise Kız Jibek ve Kozı Körpeş-Bayan Suluv en ünlüleridir.
Doğru cevap b) şıkkıdır.
Doğru cevap b) şıkkıdır.
Soru 48
Kazakistan tarih yazıcılığında „tarihin alaca sayfaları“ olarak adlandırılan konulardan birisi aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Alaş Hareketi
B
Basmacılar Hareketi
C
Zaporog Kazakları
D
Abay Yolu hareketi
E
Madeni Mura Projesi
Açıklama:
Kazakistan tarih yazıcılığında “tarihin alaca sayfaları” ya da “boş sayfalar” olarak adlandırılan bu konular arasında Alaş hareketi, Rusya İmparatorluğu’nun sömürge siyaseti, Rus idaresine karşı Kazak ayaklanmaları sayılabilir.
Doğru cevap a) şıkkıdır.
Doğru cevap a) şıkkıdır.
Soru 49
Aşağıdakilerden hangisi Kazakistan’da yayınlanan başlıca gazetelerden birisi değildir?
Seçenekler
A
Jas Alaş
B
Vremya
C
Karavan
D
Nenkecan
E
Liter
Açıklama:
Kazakistan’da yayın yapan başlıca gazeteler arasında Kazahstanskaya Pravda, Egemen Kazakstan, Ekspress-K, Jas Alaş, Liter, Vremya ve Karavan sayılabilir.
Doğru cevap d) şıkkıdır.
Doğru cevap d) şıkkıdır.
Soru 50
Aşağıdakilerden hangisi Kazakçanın içinde yer aldığı Kıpçak grubu dillerinden birisi değildir?
Seçenekler
A
Türkmence
B
Kırgızca
C
Nogayca
D
Karakalpakça
E
Tatarca
Açıklama:
Kazakça, modern Türk dilleri içerisinde Kıpçak grubunda yer almaktadır. Günümüzde Kazakistan, Moğolistan, Çin, Rusya, Özbekistan, İran ve Türkiye’de yaklaşık 11 milyon kişi Kazakça konuşmaktadır. Kıpçak grubunu oluşturan diller arasında yer alan Kırgızca, Nogayca, Karakalpakça ve hatta Tatarca ile çok yakın gramer ve söyleyiş özellikleri göstermektedir.
Doğru cevap a) şıkkıdır.
Doğru cevap a) şıkkıdır.
Soru 51
Kazak halkı, bazıları Orhun yazıtlarında bile zikredilen boyların birleşmesinden oluşmuştur. Aşağıdakilerden hangisi bu boylardandır?
I-Kanglı
II-Kıpçak
III-Arğın
IV-Nayman
V-Dulat
VI-Jetiruv
I-Kanglı
II-Kıpçak
III-Arğın
IV-Nayman
V-Dulat
VI-Jetiruv
Seçenekler
A
I-II-III-IV
B
II-III-IV-V
C
III-IV-V-VI
D
IV-V-VI
E
I-II-III-IV-V-VI
Açıklama:
Bazıları Orhun yazıtlarında bile zikredilen Kanglı, Kıpçak, Arğın, Nayman, Dulat, Jetiruv gibi
yirmiden fazla boy, jüz (yüz) adı verilen üç ayrı bölüm halinde birleşerek Kazak
halkını oluşturmuşlardır.
yirmiden fazla boy, jüz (yüz) adı verilen üç ayrı bölüm halinde birleşerek Kazak
halkını oluşturmuşlardır.
Soru 52
Doğuda yeni sömürge arayışı içinde olan Rusya hangi yıldan itibaren Kazakları hâkimiyeti altına almaya başlamıştır?
Seçenekler
A
1371
B
1450
C
1561
D
1635
E
1731
Açıklama:
Doğuda yeni sömürge arayışı içindeki Rusya 1731 yılından başlayarak Kazakları
hâkimiyeti altına aldı.
hâkimiyeti altına aldı.
Soru 53
Birleşmiş Milletler, Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı, UNESCO, Dünya Ticaret Örgütü gibi tüm uluslararası teşkilatlara üye olarak modern bir dünya devleti haline gelen Kazakistan bağımsızlığını ne zaman ilan etmiştir?
Seçenekler
A
1 Aralık 1991
B
16 Aralık 1991
C
21 Aralık 1991
D
8 Aralık 1991
E
29 Aralık 1991
Açıklama:
Nazarbayev, 1 Aralık 1991’de yapılan başkanlık seçimlerini kazanarak konumunu güçlendirdi. Bir kaç gün sonra 16 Aralık 1991’de Kazakistan bağımsızlığını ilan etti. Bağımsız bir devlet olarak dünya siyasetinde yerini almak için hızla diplomatik girişimler başlatıldı. Nazarbayev, Sovyet dönemindeki diplomatik tecrübesini kullanarak plan aşamasındaki BDT’nin genişletilmesi için çalışmalar yaptı. 11 eski Sovyet cumhuriyeti temsilcisi 21 Aralık 1991’de Almatı’da toplandı ve BDT’nin resmen kurulduğunu ilan etti. Kazakistan, kısa bir zaman içinde Birleşmiş Milletler, Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı, UNESCO, Dünya Ticaret Örgütü gibi tüm uluslararası teşkilatlara üye olarak modern bir dünya devleti haline geldi.
Soru 54
Aşağıdakilerden hangisi, devletin bağımsızlıkla birlikte Kazak nüfusunun arttırılması ve kazaklaştırma hareketi için uyguladığı politikalar arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Devlet tarafından, Kazaklar arasında doğum oranının yükselmesi teşvik edilmesi.
B
Kazakistan ekonomisi 1990’larda petrol boru hatları anlaşmalarıyla ve özelleştirme projeleriyle büyümeye çalışması
C
Okullarda Kazakça mecburi ders haline getirildi. Kazak tarihi kitapları yeniden yazıldı. Radyo ve televizyonlarda Kazakça program yapma kotaları koyuldu. Sovyet döneminden kalma şehir, cadde, yerleşim yerleri, bina ve kurum adları Kazakçalarıyla değiştirilmesi.
D
Başkent, Almatı’dan Rus nüfusun yoğun olduğu daha kuzeydeki Astana’ya taşındı. Böylelikle bu bölgenin Kazaklaşmasının önünün açılması.
E
Siyasi yapıyı Kazaklar lehine çevirebilmek için oblast sayısı ve sınırlarında değişiklikler yapıldı. Bağımsızlık ilan edildiğinde 19 olan oblast sayısı 14’e düşürüldü. Böylelikle Rus nüfusunun yoğun olduğu bölgelerin sınırları daha fazla Kazak nüfusunun olduğu bölgelere kaydırılması.
Açıklama:
"Kazakistan ekonomisinin 1990’larda petrol boru hatları anlaşmalarıyla ve özelleştirme projeleriyle büyümeye çalışması", devletin Kazak nüfusunun arttırılması ve kazaklaştırma hareketi için uyguladığı politikalar arasında yer almaz.
Soru 55
Bağımsızlığını kazandığı 1991 yılından beri uluslararası güç dengelerini kollayan bir dış siyaset yürütmeye çalışan Kazakistan, hangi Ülkelerle olumlu ilişkileri devam ettirmeye çalışmaktadır?
Seçenekler
A
Rusya
B
Çin
C
ABD ve AB Ülkeleriyle
D
Türkiye
E
Rusya, Çin, ABD, AB Ülkeleri ve Türkiye
Açıklama:
Kazakistan, bağımsızlığını kazandığı 1991 yılından beri uluslararası güç dengelerini kollayan bir dış siyaset yürütmeye çalışmaktadır. Dünyanın en uzun kara sınırı Kazakistan-Rusya arasında binlerce kilometre boyunca uzanan sınırdır. Kazakistan’daki Rus nüfusu, dış ticaret ve petrol boru hatları gibi meseleler de eklenince Kazakistan’ın Rusya’yı gözardı eden bir politika izlemesi mümkün görünmemektedir. Benzer bir biçimde doğu komşusu Çin ile de olumlu ilişkileri devam ettirmeye çalışmaktadır. Diğer Orta Asya ülkeleri ile de tarihten gelen ve coğrafi yakınlığın getirdiği komşuluk ilişkileri söz konusudur. Komşu ülkelerin yanı sıra Kazakistan’daki stratejik öneme sahip yeraltı kaynakları ve Baykonur uzay üssü nedeniyle ABD ve Avrupa Birliği ülkeleri Kazakistan’la yakın ilişkiler kurma gayreti içindedir. Bunların yanında tabii ki Türkiye de Kazakistan için bir müttefik ve dost ülke konumundadır
Soru 56
Aşağıdaki ifadelerden hangisi Kazakistan petrollerinin, Kazakistan ekonomisi için gelişmeyi engelleyici bir etken olabileceğini açıklamaktadır?
I-Petrol gelirlerine dayalı hemen her ekonomi Hollanda Hastalığı adı verilen ekonomik bir kısır döngüye girmektedir.
II-Büyük miktarlarda ve kolayca elde edilen petrol gelirleri sanayisi ve imalat sektörlerinde üretimi engellemektedir.
III-Elde edilen gelirler kamu harcamaları ve yatırımlarında kullanıldığında da geri dönüşler çok uzun zaman aldığı için büyük riskler içermektedir.
IV-Emtia fiyatları uluslararası piyasalarda günlük olarak değişmekte, bu da petrol üreten ülke ekonomilerini kırılgan hale getirmektedir.
V-Küresel krizlerden korunmanın en güvenli yolu gelişmiş bir sanayi ve ticaret sistemine sahip olmaktır. Bu nedenle Kazakistan devamlı surette yabancı yatırımcıları ülkeye çekme gayreti içindedir.
I-Petrol gelirlerine dayalı hemen her ekonomi Hollanda Hastalığı adı verilen ekonomik bir kısır döngüye girmektedir.
II-Büyük miktarlarda ve kolayca elde edilen petrol gelirleri sanayisi ve imalat sektörlerinde üretimi engellemektedir.
III-Elde edilen gelirler kamu harcamaları ve yatırımlarında kullanıldığında da geri dönüşler çok uzun zaman aldığı için büyük riskler içermektedir.
IV-Emtia fiyatları uluslararası piyasalarda günlük olarak değişmekte, bu da petrol üreten ülke ekonomilerini kırılgan hale getirmektedir.
V-Küresel krizlerden korunmanın en güvenli yolu gelişmiş bir sanayi ve ticaret sistemine sahip olmaktır. Bu nedenle Kazakistan devamlı surette yabancı yatırımcıları ülkeye çekme gayreti içindedir.
Seçenekler
A
I-II-V
B
I-II-III-V
C
I-II-III-IV
D
III-IV-V
E
I-V
Açıklama:
Aşağıda sıralanan ifadeler, Kazakistan petrolünün, Kazakistan ekonomisi için gelişmeyi engelleyici bir etken olabileceğini açıklamaktadır?
I-Petrol gelirlerine dayalı hemen her ekonomi Hollanda Hastalığı adı verilen ekonomik bir kısır döngüye girmektedir.
II-Büyük miktarlarda ve kolayca elde edilen petrol gelirleri sanayisi ve imalat sektörlerinde üretimi engellemektedir.
III-Elde edilen gelirler kamu harcamaları ve yatırımlarında kullanıldığında da geri dönüşler çok uzun zaman aldığı için büyük riskler içermektedir.
IV-Emtia fiyatları uluslararası piyasalarda günlük olarak değişmekte, bu da petrol üreten ülke ekonomilerini kırılgan hale getirmektedir.
I-Petrol gelirlerine dayalı hemen her ekonomi Hollanda Hastalığı adı verilen ekonomik bir kısır döngüye girmektedir.
II-Büyük miktarlarda ve kolayca elde edilen petrol gelirleri sanayisi ve imalat sektörlerinde üretimi engellemektedir.
III-Elde edilen gelirler kamu harcamaları ve yatırımlarında kullanıldığında da geri dönüşler çok uzun zaman aldığı için büyük riskler içermektedir.
IV-Emtia fiyatları uluslararası piyasalarda günlük olarak değişmekte, bu da petrol üreten ülke ekonomilerini kırılgan hale getirmektedir.
Soru 57
Kazakistan’ın Orta Asya ülkeleriyle uluslararası bir birlik kurma gayretleri hangi nedenlerle sonuçsuz kalmıştır?
I-Bu birlik kapsamında ticaret, vizeler, turizm ve güvenlik konularında işbirliği ve kolaylıklar sağlanması öngörülüyordu.
II-Bu birlik projesi, Nazarbayev tarafından Rusya öncülüğündeki Kollektif Güvenlik Anlaşması Örgütü ve Çin liderliğindeki Şanghay İşbirliği Örgütü’ne bir rakip olarak düşünüyordu.
III-Kazakistan ve Kırgızistan çok taraflı bir Yüksek İdare Kurulu oluşturmayı istiyordu.
IV- Özbekistan bu düşünceye karşı çıktı. Özbekistan Cumhurbaşkanı İslam Kerimov, Orta Asya Birliği projesini Kazakistan’ın bölgesel liderliği elde etmek için Özbekistan’a karşı yürüttüğü siyaset olarak görüyordu.
V-Kırgızistan’da 2010 yılında yeni bir devrim oldu ve ülke bir türlü siyasi istikrara kavuşamadı.
I-Bu birlik kapsamında ticaret, vizeler, turizm ve güvenlik konularında işbirliği ve kolaylıklar sağlanması öngörülüyordu.
II-Bu birlik projesi, Nazarbayev tarafından Rusya öncülüğündeki Kollektif Güvenlik Anlaşması Örgütü ve Çin liderliğindeki Şanghay İşbirliği Örgütü’ne bir rakip olarak düşünüyordu.
III-Kazakistan ve Kırgızistan çok taraflı bir Yüksek İdare Kurulu oluşturmayı istiyordu.
IV- Özbekistan bu düşünceye karşı çıktı. Özbekistan Cumhurbaşkanı İslam Kerimov, Orta Asya Birliği projesini Kazakistan’ın bölgesel liderliği elde etmek için Özbekistan’a karşı yürüttüğü siyaset olarak görüyordu.
V-Kırgızistan’da 2010 yılında yeni bir devrim oldu ve ülke bir türlü siyasi istikrara kavuşamadı.
Seçenekler
A
IV-V
B
I-II-III
C
I-II-III-IV-V
D
III-IV-V
E
I-II-III-V
Açıklama:
Kazakistan’ın Orta Asya ülkeleriyle uluslararası bir birlik kurma gayretleri şu nedenlerle sonuçsuz kalmıştır
IV- Özbekistan bu düşünceye karşı çıktı. Özbekistan Cumhurbaşkanı İslam Kerimov, Orta Asya Birliği projesini Kazakistan’ın bölgesel liderliği elde etmek için Özbekistan’a karşı yürüttüğü siyaset olarak görüyordu.
V-Kırgızistan’da 2010 yılında yeni bir devrim oldu ve ülke bir türlü siyasi istikrara kavuşamadı.
IV- Özbekistan bu düşünceye karşı çıktı. Özbekistan Cumhurbaşkanı İslam Kerimov, Orta Asya Birliği projesini Kazakistan’ın bölgesel liderliği elde etmek için Özbekistan’a karşı yürüttüğü siyaset olarak görüyordu.
V-Kırgızistan’da 2010 yılında yeni bir devrim oldu ve ülke bir türlü siyasi istikrara kavuşamadı.
Soru 58
Aşağıdakilerden hangisi/hangileri, Çin devletinin Kazakistan’daki Uygurların Çin karşıtı bir siyasi hareket içine girmelerinden çekinmesinin nedenlerini açıklar?
I-Kazakistan’da yaklaşık 180.000 Uygur, Doğu Türkistan’da da yaklaşık 1 milyon Kazak yaşamaktadır.
II-Çin çok eski zamanlardan beri Sincan Uygur Özerk Bölgesi’ndeki (Doğu Türkistan) Uygur ve Kazakların sürdürdüğü ayrılıkçı
milli hareketleri durdurmaya çalışmaktadır.
III-Komünist Çin Devriminden çok önce 1930’lu yıllarda ortaya çıkan bu milli harekette Uygurların yanı sıra Doğu Türkistan’ın kuzeyinde yaşayan Kazaklar da etkin rol almışlardır.
IV-Kazakistan ve Çin arasındaki ilişkiler günümüzde daha çok Şanghay İşbirliği
Örgütü çatısı altında sürdürülmektedir.
I-Kazakistan’da yaklaşık 180.000 Uygur, Doğu Türkistan’da da yaklaşık 1 milyon Kazak yaşamaktadır.
II-Çin çok eski zamanlardan beri Sincan Uygur Özerk Bölgesi’ndeki (Doğu Türkistan) Uygur ve Kazakların sürdürdüğü ayrılıkçı
milli hareketleri durdurmaya çalışmaktadır.
III-Komünist Çin Devriminden çok önce 1930’lu yıllarda ortaya çıkan bu milli harekette Uygurların yanı sıra Doğu Türkistan’ın kuzeyinde yaşayan Kazaklar da etkin rol almışlardır.
IV-Kazakistan ve Çin arasındaki ilişkiler günümüzde daha çok Şanghay İşbirliği
Örgütü çatısı altında sürdürülmektedir.
Seçenekler
A
I-II-III
B
I-IV
C
II-III-IV
D
III-IV
E
IV
Açıklama:
Çin devletinin Kazakistan’daki Uygurların Çin karşıtı bir siyasi hareket içine girmelerinden çekinmesinin nedenlerini şöyledir:
I-Kazakistan’da yaklaşık 180.000 Uygur, Doğu Türkistan’da da yaklaşık 1 milyon Kazak yaşamaktadır.
II-Çin çok eski zamanlardan beri Sincan Uygur Özerk Bölgesi’ndeki (Doğu Türkistan) Uygur ve Kazakların sürdürdüğü ayrılıkçı
milli hareketleri durdurmaya çalışmaktadır.
III-Komünist Çin Devriminden çok önce 1930’lu yıllarda ortaya çıkan bu milli harekette Uygurların yanı sıra Doğu Türkistan’ın kuzeyinde yaşayan Kazaklar da etkin rol almışlardır.
I-Kazakistan’da yaklaşık 180.000 Uygur, Doğu Türkistan’da da yaklaşık 1 milyon Kazak yaşamaktadır.
II-Çin çok eski zamanlardan beri Sincan Uygur Özerk Bölgesi’ndeki (Doğu Türkistan) Uygur ve Kazakların sürdürdüğü ayrılıkçı
milli hareketleri durdurmaya çalışmaktadır.
III-Komünist Çin Devriminden çok önce 1930’lu yıllarda ortaya çıkan bu milli harekette Uygurların yanı sıra Doğu Türkistan’ın kuzeyinde yaşayan Kazaklar da etkin rol almışlardır.
Soru 59
Kazakistan ve Rusya hangi konularda ayrı düşmektedirler?
I-Hazar Denizi’nin altından geçirilecek herhangi bir boru hattı projesi konusunda
II-Hazar Denizi’ni Karadeniz’e bağlaması düşünülen Avrasya Kanalı projesi konusunda
III-Baykonur uzay üssü konusunda
IV-Uzay çalışmalarının yanında Rusya ile savunma sanayisi konularında işbirliği konularında
V- Kazak askerî personel ve pilotlarının Rusya’da eğitim görmesi, Rusya ile ortak savaş gemisi inşa projeleri gerçekleştirmek, askerî konularda ortaklık anlaşmaları sağlanması konularında.
I-Hazar Denizi’nin altından geçirilecek herhangi bir boru hattı projesi konusunda
II-Hazar Denizi’ni Karadeniz’e bağlaması düşünülen Avrasya Kanalı projesi konusunda
III-Baykonur uzay üssü konusunda
IV-Uzay çalışmalarının yanında Rusya ile savunma sanayisi konularında işbirliği konularında
V- Kazak askerî personel ve pilotlarının Rusya’da eğitim görmesi, Rusya ile ortak savaş gemisi inşa projeleri gerçekleştirmek, askerî konularda ortaklık anlaşmaları sağlanması konularında.
Seçenekler
A
I-IV
B
I-V
C
I-II-V
D
II-IV-I-V
E
I-II-III
Açıklama:
Kazakistan ve Rusya aşağıdaki konularda ayrı düşmektedirler?
I-Hazar Denizi’nin altından geçirilecek herhangi bir boru hattı projesi konusunda
II-Hazar Denizi’ni Karadeniz’e bağlaması düşünülen Avrasya Kanalı projesi konusunda
III-Baykonur uzay üssü konusunda
I-Hazar Denizi’nin altından geçirilecek herhangi bir boru hattı projesi konusunda
II-Hazar Denizi’ni Karadeniz’e bağlaması düşünülen Avrasya Kanalı projesi konusunda
III-Baykonur uzay üssü konusunda
Soru 60
Kazak Tarihi çoğu kere edebiyatla karışık bir halde destanlarda karşımıza çıkmaktadır. Kazak tarihi, edebiyat ve kültürü hakkında yaptığı çalışmalar ve yayınladığı eserlerle ün yapan, Ünlü Kırgız destanı Manas’la
ilgili akademik anlamdaki ilk çalışmayı yapan Kazak yazar kimdir?
ilgili akademik anlamdaki ilk çalışmayı yapan Kazak yazar kimdir?
Seçenekler
A
Çokan Velihanov
B
Sancar Asfendiyarov
C
Turar Rıskulov
D
Ermuhan Bekmahanov
E
Ahmet Baytursunov
Açıklama:
Kazak Tarihi çoğu kere edebiyatla karışık bir halde destanlarda karşımıza çıkmaktadır. Kazak tarihi, edebiyat ve kültürü hakkında yaptığı çalışmalar ve yayınladığı eserlerle ün yapan, Ünlü Kırgız destanı Manas’la ilgili akademik anlamdaki ilk çalışmayı yapan Kazak yazar Çokan Velihanov'dur.
Soru 61
Aşağıda Kazakistan Cumhuriyeti ile ilgili olarak çeşitli bilgiler verilmiştir;
I. Orta Asya Türk cumhuriyetleri arasında yüzölçümü açısından en büyük ülkedir.
II. Dünyadaki en düşük nüfus yoğunluğuna sahip ülkeler arasındadır.
III. Ülkede yüzden fazla etnik grup yaşamaktadır.
IV. Çok zengin yeraltı kaynaklarına sahiptir.
Verilen bilgilerden hangisi doğrudur?
I. Orta Asya Türk cumhuriyetleri arasında yüzölçümü açısından en büyük ülkedir.
II. Dünyadaki en düşük nüfus yoğunluğuna sahip ülkeler arasındadır.
III. Ülkede yüzden fazla etnik grup yaşamaktadır.
IV. Çok zengin yeraltı kaynaklarına sahiptir.
Verilen bilgilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve III
C
I, III ve IV
D
II, III ve IV
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
Kazakistan Cumhuriyeti, Orta Asya Türk cumhuriyetleri arasında yüzölçümü açısından en büyük ülkedir. Kazakistan 2,7 milyon kilometrekare ile dünya sıralamasında en büyük dokuzuncu ülke konumundadır. Bir diğer deyişle Türkiye’nin yaklaşık 4 katı büyüklüğündedir. Eski Sovyet cumhuriyetleri arasında ise Rusya Federasyonu’ndan sonra ikinci büyük yüzölçümüne sahiptir. Bu geniş coğrafyaya oranla çok az sayılabilecek bir nüfusu vardır. Kazakistan’da 2013 yılı verilerine göre yaklaşık 17 milyon kişi yaşamaktadır. Kazakistan, kilometrekare başına 6 kişi ile dünyadaki en düşük nüfus yoğunluğuna sahip ülkeler arasındadır. Kazakistan halkının %63’ünü Kazaklar, %25’ini ise Ruslar oluşturmaktadır. Kazakistan’da yüzden fazla etnik grup yaşamaktadır. Bunlar arasında Ukrainler, Almanlar, Koreliler, Özbekler, Tatarlar ve Uygurlar sayılabilir. Geniş topraklara sahip bir ülke olmasının yanı sıra Kazakistan çok zengin yeraltı kaynaklarına sahiptir.
Soru 62
“Kazakistan Kazaklarındır” sloganını tekrar ederek bir Rus değil, bir Kazak tarafından yönetilmek istediklerini açıkça dile getiren ve çoğunluğunu öğrencilerin oluşturduğu binlerce kişi Almatı’da sokaklara çıkarak gösteriler düzenledi. İki gün süren sokak olaylarında yüzlerce kişi hayatını kaybetti, binlerce kişi yaralandı ve yine binlerce kişi tutuklanarak hapse atıldı.
1986 yılının aralık ayında gerçekleşen ve gelişen Kazak milliyetçiliğini canlandıran bu olaylar aşağıdakilerden hangisidir?
1986 yılının aralık ayında gerçekleşen ve gelişen Kazak milliyetçiliğini canlandıran bu olaylar aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Jeltoksan olayları
B
Almatı ihtilali
C
Janaözen grevi
D
Konayev direnişi
E
Kolbin olayları
Açıklama:
1962-1986 yılları arasında Kazak SSC’ni Dinmuhammed Konayev yönetiyordu. Gorbaçov, tamamen ekonomik planlarla hareket ederek Brejnev döneminin simgesi konumundaki Konayev’i görevden aldı. Onun yerine Aralık 1986’da Gennadiy Kolbin adında daha önce Kazakistan’da hiç yaşamamış, Kazakları ve Kazakistan’ı tanımayan bir Rus’u getirdi. Bu durum halk arasında büyük bir infiale neden oldu. Kazaklar, “Kazakistan Kazaklarındır” sloganını tekrar ederek bir Rus değil, bir Kazak tarafından yönetilmek istediklerini açıkça dile getirdi. Çoğunluğunu öğrencilerin oluşturduğu binlerce kişi Almatı’da sokaklara çıkarak gösteriler düzenledi. Sovyet güvenlik güçleri şiddetle karşılık verdi. İki gün süren sokak olaylarında yüzlerce kişi hayatını kaybetti, binlerce kişi yaralandı ve yine binlerce kişi tutuklanarak hapse atıldı. Kazak tarihinde “Jeltoksan (Aralık) Olayları” adıyla bilinen bu olaylar gelişen Kazak milliyetçiliğini canlandırdı.
Soru 63
Tüm doğal kaynaklar üzerinde tam kullanım yetkisi için mücadele vererek 1991 yılında bu hakların Kazakistan’a verilmesini sağlayan, 1 Aralık 1991’de yapılan başkanlık seçimlerini kazanarak konumunu güçlendirdikten bir kaç gün sonra 16 Aralık 1991’de Kazakistan bağımsızlığının ilan edilmesini sağlayan lider aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Dinmuhammed Konayev
B
Gennadiy Kolbin
C
Nursultan Nazarbayev
D
Boris Yeltsin
E
Mihail Gorbaçov
Açıklama:
Nazarbayev, Kazakistan’ın kendine yeter hale gelmesi için politikalar yürütmeye başladı. Özellikle ülkenin sahip olduğu maden ve petrol kaynaklarının kullanımı tamamen Moskova’nın elindeydi. Gorbaçov, dünyanın en büyük petrol yatakları arasında sayılan Kazakistan’daki Tengiz petrollerinin çıkarılması ve satışı konularında Amerikan Chevron firmasıyla görüşmeler yürütüyordu. Söz konusu görüşmeler Nazarbayev’e danışılmadan Moskova’da yapılıyordu. Nazarbayev, egemenlik ilanı ile birlikte tüm doğal kaynaklar üzerinde tam kullanım yetkisi için mücadele verdi ve 1991 yılında Moskova artık pes ederek Kazakistan’a bu hakları verdi. Nazarbayev, 1 Aralık 1991’de yapılan başkanlık seçimlerini kazanarak konumunu güçlendirdi. Birkaç gün sonra 16 Aralık 1991’de Kazakistan bağımsızlığını ilan etti. Bağımsız bir devlet olarak dünya siyasetinde yerini almak için hızla diplomatik girişimler başlatıldı.
Soru 64
30 Ağustos 1995 tarihinde kabul edilen anayasaya göre Kazakistan Cumhuriyeti’nin devlet yönetim sistemi ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Cumhurbaşkanı seçimle iş başına gelmektedir.
B
Anayasada Kazakistan cumhuriyeti, demokratik, laik ve sosyal bir devlet olarak tanımlanmaktadır.
C
Yasama organı Milli Meclis ve Senato adı verilen ikili bir yapıda oluşturulmuştur.
D
Federal bir devlet yapısına sahiptir.
E
Siyasi sistemi, yasal ve fiili olarak geniş yetkileri olan cumhurbaşkanı merkezinde şekillenmiştir.
Açıklama:
Kazakistan federal olmayan, üniter devlet yapısına sahip bir cumhuriyettir. Günümüzde yürürlükte olan anayasa 30 Ağustos 1995 tarihinde kabul edildi. Bu anayasada Kazakistan cumhuriyeti, demokratik, laik ve sosyal bir devlet olarak tanımlanmaktadır. Anayasaya göre devletin temel görevleri halkın huzurunu, siyasi istikrarı, ekonomik gelişmeyi ve halkın refahını sağlamaktır. Bunu da demokratik yollarla, seçimle oluşturulan parlamento ve yine seçimle işbaşına gelen cumhurbaşkanı aracılığıyla yapar. Kazakistan anayasası yasama, yürütme ve yargı organlarının ayrılığı ve bağımsızlığı prensibini kabul etmektedir. Yeni anayasada Milli Meclis ve Senato adı verilen ikili bir yapı oluşturuldu. Kazakistan siyasi sistemi yasal ve fiili olarak geniş yetkileri olan cumhurbaşkanı merkezinde şekillenmiştir. Cumhurbaşkanı çok geniş yetkilerle donatılmıştır.
Soru 65
1950’li yıllarda Sovyetler Birliği’nin uyguladığı politikalarla pek çok etnik grup Kazakistan’a sürgüne gönderildi. Ayrıca Kazak bozkırları büyük bir proje ile tarıma açıldı. Bu amaçla Rusya’dan yüzbinlerce tarım işçisi Kazakistan’a akın etti.
Sovyetler Birliği’nin uyguladığı Kazakistan’ın nüfus dengesini altüst eden ve Kazakları kendi ülkelerinde azınlık haline getiren proje aşağıdakilerden hangisidir?
Sovyetler Birliği’nin uyguladığı Kazakistan’ın nüfus dengesini altüst eden ve Kazakları kendi ülkelerinde azınlık haline getiren proje aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Stolıpin Reformu
B
göçebeleri yerleşik hayata geçirme
C
Kollektifleştirme
D
Sovyet insanı
E
Bakir Topraklar
Açıklama:
II. Dünya Savaşı yıllarında Slavların yanı sıra Volga Almanları, Koreliler, Tatarlar ve Ahıska Türkleri gibi pek çok etnik grup Kazakistan’a sürgüne gönderildi. Yani Kazak nüfusu hızla azalırken, Kazak olmayan nüfus daha büyük bir hızla artıyordu. Bu duruma son darbeyi 1950’lerdeki “Bakir Topraklar” projesi vurdu. II. Dünya Savaşı sonrasında tarımsal üretimi gittikçe azalan Sovyetler Birliği’nin tahıl ihtiyacını karşılamak amacıyla “el değmemiş, bakir” Kazak bozkırları büyük bir proje ile tarıma açıldı. Bu amaçla Rusya’dan yüzbinlerce tarım işçisi Kazakistan’a akın etti. Sonuçta Kazakistan’ın nüfus dengesi altüst oldu. 1959 nüfus sayımına göre Kazaklar, Kazakistan nüfusunun sadece %30’unu oluşturuyordu. Yani Kazaklar kendi ülkelerinde azınlık haline geldi.
Soru 66
Kazakistan’daki etnik sorunlardan birisi ülkede yaşayan Uygurlar meselesidir. Aşağıdaki ülkelerden hangisi Kazakistan’da yaşayan Uygurları kendi güvenliği açısından bir tehdit olarak görmektedir?
Seçenekler
A
Çin
B
Rusya
C
Afganistan
D
Özbekistan
E
Hindistan
Açıklama:
Kazakistan’daki bir diğer etnik sorun ülkede yaşayan Uygurlar meselesidir. Çin Halk Cumhuriyeti, Doğu Türkistan sorunu dolayısıyla Kazakistan’da yaşayan Uygurları kendi güvenliği açısından bir tehdit olarak görmektedir. Bu nedenle Çin, Kazakistan’daki Uygurların teşkilatlar kurarak kendi aralarında bir birlik oluşturmasına karşı etnik ve kültürel hakların kısıtlanması yönünde Kazakistan’dan bazı taleplerde bulunmaktadır.
Soru 67
Kazakistan’ın en büyük gelir kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Tarım
B
Petrol
C
Hayvancılık
D
Tekstil
E
Otomotiv
Açıklama:
Kazakistan’ın en büyük gelir kaynağı petrol ihracıdır. Yurtiçi gelirlerin yaklaşık olarak % 50’si petrol gelirlerinden kaynaklanmaktadır. Kazakistan’da Tengiz, Karaşağanak ve Kaşağan petrol yatakları başta olmak üzere birçok petrol üretim merkezi vardır. Kazakistan petrol kaynakları açısından dünyada 13. sırada yer almaktadır.
Soru 68
I. Stratejik öneme sahip yeraltı kaynakları
II. Baykonur uzay üssü
III. Yüksek teknolojik güç
Yukarıda verilenlerden hangisi ABD ve Avrupa Birliği ülkelerinin Kazakistan’la yakın ilişkiler kurma gayreti içinde olmalarının nedenleri arasındadır?
II. Baykonur uzay üssü
III. Yüksek teknolojik güç
Yukarıda verilenlerden hangisi ABD ve Avrupa Birliği ülkelerinin Kazakistan’la yakın ilişkiler kurma gayreti içinde olmalarının nedenleri arasındadır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Komşu ülkelerin yanı sıra Kazakistan’daki stratejik öneme sahip yeraltı kaynakları ve Baykonur uzay üssü nedeniyle ABD ve Avrupa Birliği ülkeleri Kazakistan’la yakın ilişkiler kurma gayreti içindedir. Bunların yanında tabii ki Türkiye de Kazakistan için bir müttefik ve dost ülke konumundadır.
Soru 69
Kazakistan Cumhuriyeti Hazar Denizi’nin altından geçirilecek bir boru hattı ile petrolünü Bakü-Ceyhan hattına bağlamak istemekte ayrıca Avrasya Kanalı projesi ile Hazar Denizi’ni Karadeniz’e bağlamak istemektedir.
Söz konusu projeler nedeniyle Kazakistan Cumhuriyeti aşağıdaki ülkelerden hangisi ile sorun yaşamaktadır?
Söz konusu projeler nedeniyle Kazakistan Cumhuriyeti aşağıdaki ülkelerden hangisi ile sorun yaşamaktadır?
Seçenekler
A
Çin
B
Rusya
C
Türkiye
D
Ukrayna
E
ABD
Açıklama:
Kazakistan ve Rusya birçok konuda anlaşsalar da bazı konularda ayrı düşmektedir. Örneğin Rusya, Hazar Denizi’nin altından geçirilecek herhangi bir boru hattı projesine karşı çıkmaktadır. Bu boru hattının Bakü-Ceyhan hattına yarar sağlayacağını bilmekte, bu nedenle böyle bir projenin en azından Hazar Denizi’nin statüsü hakkındaki tartışmalar sona erene kadar gerçekleştirilmemesi gerektiğini savunmaktadır. Ayrıca Nazarbayev’in Hazar Denizi’ni Karadeniz’e bağlaması düşünülen Avrasya Kanalı projesi de Rusya’nın tepkisini çekmektedir. Bu kanal gerçekleşirse
Kazakistan’ın açık denizlere erişimi daha kolay olacağı için boru hatlarındaki Rusya tekeli ortadan kalkacaktır. Bu nedenle Rusya bu projelere karşı durmaktadır.
Kazakistan’ın açık denizlere erişimi daha kolay olacağı için boru hatlarındaki Rusya tekeli ortadan kalkacaktır. Bu nedenle Rusya bu projelere karşı durmaktadır.
Soru 70
Kazakistan’ın bağımsızlığını ilk tanıyan ülke aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Çin
B
ABD
C
Türkiye
D
Hollanda
E
- Rusya
Açıklama:
Türkiye Cumhuriyeti yetkilileri Kazakistan’ın bağımsızlığını ilk tanıyan ülkenin Türkiye olduğunu her fırsatta dile getirmektedir. Bu yalnızca diplomatik bir ilişki başlatmanın ötesinde sembolik anlamlar taşıyan bir siyasi girişim olarak değerlendirilebilir. Gerçekten de Kazakistan, ve genel olarak tüm Orta Asya Türk cumhuriyetleri, Türkiye için tarihî ve kültürel anlamlar ifade ediyordu.
Ünite 6
Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi Kırgızistan’ın coğrafi özelliklerinden değildir?
Seçenekler
A
Dağlık bölgedir
B
Su kaynakları yönünden zengindir
C
Ormanlık alan fazladır
D
Doğa turizminin merkezlerindendir
E
Sanayi bakımından gelişmiştir
Açıklama:
Kırgızistan’ın yarısından fazlasını dağlık alanlar oluşturur. Dağlık coğrafyası ve suyu bol, ormanlık alanları nedeniyle dağcılık ve doğa turizminin önemli merkezlerinden biri olan Kırgızistan, Orta Asya’nın İsviçre’si olarak tanımlanmaktadır. Dağ zengini Kırgızistan ayrıca su kaynakları yönünden de ön plana çıkmaktadır.
Soru 2
Dünyadaki en büyük ikinci dağ gölü olan ve Kırgızistan’da bulunan göl aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Issık gölü
B
Amuderya
C
Sırderya
D
Baykal gölü
E
Aral gölü
Açıklama:
Issık Gölü dünyadaki en büyük ikinci dağ gölüdür.
Soru 3
Kırgızistan’ın başkenti Bişkek adı Sovyetler döneminde hangi Sovyet liderin adını alarak değişikliğe uğramıştır?
Seçenekler
A
Stalin
B
Lenin
C
Frunze
D
Kirov
E
Çernyayev
Açıklama:
Sovyet Birliği döneminde Orta Asya coğrafyasındaki birçok yer adına Bolşevik yanlısı komutan, asker ya da devlet çalışanının adı verilmiştir. Orta Asya coğrafyasında Ruslaştırma siyasetini sürdürmek için yer adları araç olarak kullanılmıştır.
Bişkek adı 1926’da Bolşevik generali M. Firunze’nin adını alarak değişikliğe uğramıştır.
Bişkek adı 1926’da Bolşevik generali M. Firunze’nin adını alarak değişikliğe uğramıştır.
Soru 4
Orta Asya’da, Komünist Parti yönetiminden gelmeyen tek cumhurbaşkanı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Roza Otunbayeva
B
Askar Akayev
C
Almazbek Atambayev
D
Kurmanbek Bakiyev
E
Niyazi Muttalibov
Açıklama:
Kırgızistan Bilimler Akademisi başkanlığını yapan bir fizik profesörü, Askar Akayev Kırgızistan lideri olmuştu. Bu devrim niteliğinde bir karardı, çünkü ilk defa olarak Komünist Parti yönetiminde üst sıralarda yer almayan bir bürokrat Komünist Parti Birinci Sekreterliğine, yani ülkenin liderliğine geliyordu.
Soru 5
Kırgızistan’ın en üst devlet görevlisi olan cumhurbaşkanı kaç yıllığına seçilir?
Seçenekler
A
2
B
4
C
6
D
5
E
3
Açıklama:
Kırgızistan’ın en üst devlet görevlisi altı yıllığına seçilen cumhurbaşkanıdır.
Soru 6
Aşağıdakilerden hangisi Kırgızistan Meclisi Cogorku Keneş’te temsil edilen partilerden değildir?
Seçenekler
A
Sosyal Demokrat Partisi
B
Respublika Partisi
C
Ata Meken Partisi
D
Vatan Partisi
E
Ata Curt Partisi
Açıklama:
Kırgızistan Meclisi Cogorku Keneş’te temsil edilen partiler şunlardır: Ata Curt (atayurt) Partisi, Sosyal Demokrat Parti, Ar Namıs (ar namus) Partisi, Respublika (cumhuriyet) Partisi ve Ata Meken (atayurt) Partisi.
Soru 7
Bağımsızlık döneminden sonra Kırgızistan’daki iktisadi gelişmelerden aşağıdakilerden hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
Ekonomi küçülmüştür
B
Enflasyon artmıştır
C
İşsizlik artmıştır
D
Gelirler düşmüştür
E
Üretimde artış olmuştur
Açıklama:
Sovyetler Birliği'nin çökmeden önce yaşadığı ekonomik kriz Kırgızistan'ı her açıdan olumsuz etkilemiştir.
Kırgızistan’da ekonomide küçülme, enflasyon, işsizlik ve gelirlerdeki düşüş halkın yoksullaşmasına yol açmıştır. Üretim durma noktasına gelmiştir.
Kırgızistan’da ekonomide küçülme, enflasyon, işsizlik ve gelirlerdeki düşüş halkın yoksullaşmasına yol açmıştır. Üretim durma noktasına gelmiştir.
Soru 8
Kırgızistan’daki Manas Üssü hangi ülke tarafından kullanılmaktadır?
Seçenekler
A
ABD
B
Rusya
C
Türkiye
D
Çin
E
Kazakistan
Açıklama:
Kırgızistan’daki Manas Üssü ABD tarafından kullanılmıştır.
Soru 9
Ünlü Manas destanı hangi halka özgüdür?
Seçenekler
A
Kazak
B
Özbek
C
Tatar
D
Kırgız
E
Türkmen
Açıklama:
Manas Destanı Kırgızların ünlü destanıdır.
Soru 10
Kırgızca’ya en yakın dil aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Türkçe
B
Kazakça
C
Tatarca
D
Özbekçe
E
Arapça
Açıklama:
Kırgızca’ya en yakın dil Kazakçadır.
Soru 11
Kıgızistan'ın başkenti aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bişkek
B
Taşkent
C
Astana
D
Semerkant
E
Bakü
Açıklama:
Kıgızistan'ın başkenti Bişkek'tir.
Soru 12
Doğusunda Çin, güneyinde Tacikistan ve Çin, batısında Özbekistan ve kuzeyinde Kazakistan yer alan devlet aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kazakistan
B
Özbekistan
C
Kırgızistan
D
Türkmenistan
E
Tacikistan
Açıklama:
Kırgızistan'ın doğusunda Çin, güneyinde Tacikistan ve Çin, batısında Özbekistan ve kuzeyinde Kazakistan yer almaktadır.
Soru 13
Kırgızların dil ve kültür açısından çok benzedikleri ve kaynaklarda da tek bir halk olarak değerlendirilen millet aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Özbekler
B
Kazaklar
C
Türkler
D
Türkmenler
E
Ruslar
Açıklama:
Kazak ve Kırgız: Dil, kültür ve yaşayış olarak Kazaklarla Kırgızları ayırmak mümkün değildi. Bu nedenle birçok kaynakta Kazak-Kırgız, Kırgız-Kaysak gibi tanımlamalarla iki ayrı halk değil, birleşik ve tek bir halktan söz edilmiştir.
Soru 14
Kırgızistan’da bulunan dünyanın en büyük ikinci dağ gölü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Baykal gölü
B
Abant gölü
C
Ritsa gölü
D
Issık göl
E
Erivan gölü
Açıklama:
Issık Gölü dünyadaki en büyük ikinci dağ gölüdür ve Kırgızıstan'dadır.
Soru 15
Kıgızistan’ın en üst devlet görevlisi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Milletvekili
B
Bakan
C
Hakim
D
Savcı
E
Cumhurbaşkanı
Açıklama:
Kırgızistan'ın en üst devlet görevlisi altı yıllığına seçilen cumhurbaşkanıdır.
Soru 16
Kırgızistan parlamentosunun adı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Cogorku Keneş
B
Ar namıs
C
Respublika
D
Mesken
E
Demokrat
Açıklama:
Kırgızistan parlamentosunun adı üst danışma kurulu, kurultay anlamına gelen
Cogorku Keneş’tir.
Cogorku Keneş’tir.
Soru 17
Aşağıdakilerden hangisi Kırgızistan Meclisi Cogorku Keneş’te temsil edilen partilerden değildir?
Seçenekler
A
Ata Meken Partisi
B
Respublika Partisi
C
Devrim Partisi
D
Sosyal Demokrat Partisi
E
Ata Curt Partisi
Açıklama:
Kırgızistan Meclisi Cogorku Keneş’te temsil edilen partiler şunlardır: Ata Curt (atayurt) Partisi, Sosyal Demokrat Parti, Ar Namıs (ar namus) Partisi, Respublika (cumhuriyet) Partisi ve Ata Meken (atayurt) Partisi.
Soru 18
Aşağıdakilerden hangisi bağımsızlık sonrası Kırgızistan'da yaşanan gelişmelerden değildir?
Seçenekler
A
Barış ve huzur gelmemiştir
B
Ekonomi bozuldu
C
Fergana vadisindeki sınırlar değişmedi
D
Etnik sorunlar arttı
E
Tarım sektörü gelişti
Açıklama:
Bağımsızlık Kırgızistan’a barış, huzur ve refah getirmedi. Fergana vadisindeki sınırlar değişmemişti, orada yaşayan halklar aynı etnik sorunlarla mücadele ediyordu.
Soru 19
Manas Destanı ilk olarak Rusçaya kim tarafından kaç yılında çevrilmiştir?
Seçenekler
A
Cengiz Aytmatov - 1950
B
W. Radloff - 1869
C
Moldo Niyaz - 1960
D
Aldaş Moldo - 1965
E
Belek Soltonoyev - 1970
Açıklama:
Manas Destanı tam olarak ilk defa W. Radloff 1869 yılında Sarıbağış boyuna mensup bir manasçıdan derleyerek Rusça’ya çevirmiştir.
Soru 20
En ünlü Kırgız yazar aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bayalinov
B
Bokonbayev
C
Elebayev
D
Cengiz Aytmatov
E
Karaçev
Açıklama:
En ünlü Kırgız yazar Cengiz Aytmatov'dur.
Soru 21
Orta Asya Türk Cumhuriyetlerinden biri olan Kırgızistan aşağıda verilen hangi tarihte bağımsızlını kazanmıştır?
Seçenekler
A
1991
B
1989
C
1987
D
1979
E
1961
Açıklama:
Kırgızistan, 1991 yılında bağımsızlığını kazanan Orta Asya Türk cumhuriyetlerinden biridir. Doğru cevap A'dır.
Soru 22
Kırgız boylarının başında bulunan beyler aşağıdaki hangi unvanı taşımaktaydı?
Seçenekler
A
Han
B
Kaan
C
Manap
D
Kral
E
Şaman
Açıklama:
Kırgız boylarının başında bulunan beyler manap unvanını taşıyordu. Manaplık kurumu Kazaklardaki sultanlık ile hemen hemen ayni özelliklere sahipti. Halk arasında manaplara büyük saygı gösterilirdi. Doğru cevap C'dir.
Soru 23
Aşağıdakilerden hangisi Kırgızistan'ın ilk Cumhurbaşkanıdır?
Seçenekler
A
Roza Otunbayeva
B
Almazbek Atamvayev
C
Kurmanbek Bakiyev
D
Askar Akayev
E
Absamat Masaliev
Açıklama:
Kırgızistan'ın ilk Cumhurbaşkanı Askar Akayev'dir. Doğru cevap D'dir.
Soru 24
Aşağıdakilerden hangisi Kırgızistan parlamentosuna verilen addır?
Seçenekler
A
Knesset
B
Alting
C
Ali Meclis
D
Halk Maslahatı
E
Cogorku Keneş
Açıklama:
Kırgızistan parlamentosunun adı üst danışma kurulu, kurultay anlamına gelen Cogorku Keneş'tir. Doğru cevap E'dir.
Soru 25
Aşağıdakilerden hangisi Kırgızistan'ın en önemli ihraç ürünüdür?
Seçenekler
A
Altın
B
Gümüş
C
Bakır
D
Tarımsal ürünler
E
Teknolojik ürünler
Açıklama:
Kırgızistan'ın en önemli ihraç ürünü altındır. Doğru cevap A'dır.
Soru 26
Askar Akayev'e göre Kırgızistan Orta Asya'nın ………………………….. olacaktı.
Verilen cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Verilen cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Paris'i
B
Almanya'sı
C
İngiltere'si
D
Lichtenstein'i
E
İsviçre'si
Açıklama:
Akayev, Kırgızistan için büyük idealler ve hedefler dile getiriyordu. Ona göre Kırgızistan Orta Asya'nın İsviçre'si olacaktı. Dağlık bir bölgede, büyük devletlerin ortasında, doğal kaynaklardan yoksun bir ülke olarak birçok açıdan İsviçre'ye benzediğin düşünüyordu. Bu nedenle tarafsızlığını koruyarak ülkede finans ve elektronik sektörünü geliştirecek ve sonuçta müreffeh bir Kırgızistan ortaya çıkacaktır. Doğru cevap E'dir.
Soru 27
Almazbek Atambayev Cumhurbaşkanı olmasının ardından ilk resmi ziyaretini aşağıda verilen ülkelerden hangisine gerçekleştirmiştir?
Seçenekler
A
Rusya
B
Almanya
C
Türkiye
D
İsviçre
E
ABD
Açıklama:
Almazbek Atambayev'in cumhurbaşkanı olmasını ardından Türkiye-Kırgızistan ilişkilerinde yeni bir dönem açılmıştır. Çok iyi Türkçe konuşan ve Türkiye ile ticari ilişkilere özel bir önem veren Atambayev, ilk resmi ziyaretini Türkiye'ye gerçekleştirmiştir. Doğru cevap C'dir.
Soru 28
Çarlık Rusya'sı zamanında Rus devlet görevlileri Kazak ve Kırgız göçebeleriyle anlaşabilmek için aşağıdaki hangi Türk halkından yararlanmıştır?
Seçenekler
A
Özbekler
B
Tatarlar
C
Kıpçaklar
D
Yakutlar
E
Kaçarlar
Açıklama:
Çarlık Rusya'sı zamanında Rus devlet görevlileri Kazak ve Kırgız göçebeleriyle anlaşabilmek için Rusça bilen Tatarları tercüman olarak kullanıyordu. Doğru cevap B'dir.
Soru 29
Kırgızistan'da aşağıda verilmiş olan alfabelerden hangisi kullanılmaktadır?
Seçenekler
A
Latin alfabesi
B
Arap alfabesi
C
Kiril alfabesi
D
Tana alfabesi
E
Amhar alfabesi
Açıklama:
Kırgızitan'da tıpkı diğer Orta Asya Türklerinde olduğu gibi, önce Arap, sonra Latin daha sonra da Kiril alfabesi kullanılmıştır. Günümüzde de Kiril alfabesi kullanılmaktadır. Doğru cevap C'dir.
Soru 30
Aşağıdakilerden hangisi Kırgız edebiyatının en ünlü destanıdır?
Seçenekler
A
Alp Er Tunga Destanı
B
Ergenekon Destanı
C
Türeyiş Destanı
D
Köroğlu Destanı
E
Manas Destanı
Açıklama:
Kırgız edebiyatının en ünlü destanı tüm dünyada tanınan Manas Destanı'dır. Doğru cevap E'dir.
Soru 31
Aşağıdaki Kırgızistan hakkındaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Kırgızistan, 1991 yılında bağımsızlığını kazanan Orta Asya Türk cumhuriyetlerinden biridir.
B
Doğusunda Çin, güneyinde Tacikistan ve Çin, batısında Özbekistan ve kuzeyinde Kazakistan yer almaktadır.
C
Yüzölçümü yaklaşık 200.000 km2 olan ülke, Türkiye’nin dörtte biri büyüklüğündedir.
D
Ülkenin yarısından fazlasını dağlık alanlar oluşturur.
E
Kırgızistan’da yüksekliği 7 bin metreden fazla üç, 4 bin metrenin üzerinde yirmi altı dağ vardır.
Açıklama:
Kırgızistan, 1991 yılında bağımsızlığını kazanan Orta Asya Türk cumhuriyetlerinden biridir. Doğusunda Çin, güneyinde Tacikistan ve Çin, batısında Özbekistan ve kuzeyinde Kazakistan yer almaktadır. Yüzölçümü yaklaşık 200.000 km2 olan ülke, Türkiye’nin dörtte biri büyüklüğündedir. Ülkenin yarısından fazlasını dağlık alanlar oluşturur.. Kırgızistan’da yüksekliği 7 bin metreden fazla iki, 4 bin metrenin üzerinde yirmi beş dağ vardır. Doğru cevap E' dir.
Soru 32
Fergana vadisi ve doğu Pamir tarihi yaşam bölgeleri olan boy aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sol Kanat
B
On Kanat
C
İçkilik
D
Arkalık
E
Otuz Uul
Açıklama:
Arkalık boylarının tarihî yaşam bölgeleri orta ve kuzey Kırgızistan, İçkilik boylarının ise Fergana vadisi ve doğu Pamirlerdir. Doğru cevap C' dir.
Soru 33
Kırgız SSC, ne zaman bağımsızlığını ilan etti ve Kırgızistan Cumhuriyeti adını aldı?
Seçenekler
A
21 Kasım 1988
B
8 Ekim 1989
C
16 Eylül 1990
D
31 Ağustos 1991
E
23 Temmuz 1992
Açıklama:
Kırgız SSC, Sovyetler Birliği’nin dağılma sürecinde 31 Ağustos 1991’de bağımsızlığını ilan etti ve Kırgızistan Cumhuriyeti adını aldı. Doğru cevap D ' dir.
Soru 34
2010 yılında Başkent Bişkek’te büyük çaplı halk gösterileri ve isyan hareketleri baş gösterdi.Bunun sonunda geçici hükûmetin başına aşağıdakilerden hangisi geçmiştir?
Seçenekler
A
Roza Otunbayeva
B
Almazbek Atambayev
C
Kurmanbek Bakiyev
D
Askar Akayev
E
Belek Soltonoyev
Açıklama:
Bu gelişmeler 2010 yılında yeni bir devrimin fitilini ateşledi. Başkent Bişkek’te büyük çaplı halk gösterileri ve isyan hareketleri baş gösterdi. Yüzlerce kişinin hayatını kaybettiği olaylar sonucunda Cumhurbaşkanlığı Sarayı isyancıların kontrolüne geçti. Cumhurbaşkanı Bakiyev, Belarus’a kaçtı. Ülkede geçici hükûmetin başına Roza Otunbayeva geçti. Doğru cevap A'dır
Soru 35
Kıgızistan’ın cumhurbaşkanı kaç yıllığına seçilir?
Seçenekler
A
3
B
4
C
5
D
6
E
7
Açıklama:
Kıgızistan’ın en üst devlet görevlisi altı yıllığına seçilen cumhurbaşkanıdır. Doğru cevap D' dir.
Soru 36
2011 yılı verilerine göre, Kırgızistan nüfusunun yüzde kaçı Kırgız'lardan oluşmaktadır?
Seçenekler
A
% 62
B
% 65
C
% 67
D
% 69
E
% 71
Açıklama:
Günümüzde, 2011 yılı verilerine göre, Kırgızistan nüfusunun % 71’i Kırgız, % 14.3’ü Özbek, % 7.8’i Rus ve % 1.1’i ise Dunganlardan (Müslüman Çinli) oluşmaktadır
Soru 37
Kırgızistan’ın en önemli ihraç ürünü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Et
B
Civa
C
Doğal gaz
D
Altın
E
Uranyum
Açıklama:
Kırgızistan’ın en önemli ihraç ürünü altındır. Tien Şan dağlarındaki Kumtor altın madeninin 1997 yılında faaliyete geçmesiyle birlikte altın üretimi toplam sanayi üretiminin % 40’ına ulaşmıştır.
Soru 38
Türkiye ve Kırgızistan arasında “Ebedi Dostluk ve İşbirliği Anlaşması” ne zaman imzalanmıştır?
Seçenekler
A
1993
B
1995
C
1997
D
1999
E
2001
Açıklama:
Türkiye ve Kırgızistan arasında 1997’de imzalanan “Ebedi Dostluk ve İşbirliği Anlaşması” ve iki yıl sonra imzalanan “Türkiye ve Kırgızistan, Birlikte 21. Yüzyıla” bildirisi en önemli diplomatik belgeler arasında sayılabilir.
Soru 39
Kırgızca yazılan ilk tarih kitabını kim yazmıştır?
Seçenekler
A
Osman Ali Sıdıkulu
B
Belek Sultanoyev
C
Çokan Velihanov
D
Moldo Niyaz
E
Togolak Moldo
Açıklama:
Kırgızca yazılan ilk tarih kitabı Osman Ali Sıdıkulu’nun Ufa’da 1913’te yayınlanan Muhtasar Tarih-i Kırğıziye adlı kitabıdır.
Soru 40
En ünlü eserleri arasında Cemile, Gün Uzar Yüzyıl Olur, Elveda Gülsarı ve Selvi Boylum Al Yazmalım olan yazar aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Elebayev
B
Karaçev
C
Sıdıkbekov
D
Cantoşev
E
Aytmatov
Açıklama:
Aytmatov’un en ünlü eserleri arasında Cemile, Gün Uzar Yüzyıl Olur, Elveda Gülsarı ve Selvi Boylum Al Yazmalım sayılabilir.
Soru 41
Geleneksel Kırgız toplumunda boyların başında bulunan idareciye ne denilmekteydi?
Seçenekler
A
Sultan
B
Bey
C
Manap
D
Han
E
Hakan
Açıklama:
Kırgız boylarının başında bulunan beyler manap unvanını taşıyordu. Manaplık kurumu Kazaklardaki sultanlık ile hemen hemen aynı özelliklere sahipti. Halk arasında manaplara büyük saygı gösterilirdi. Örneğin bir manabın bulunduğu bir mecliste izinsiz konuşulmaz, manabın çadırının önünden at sırtında geçilmezdi. Doğru cevap C'dir.
Soru 42
Kırgızistan'ın ilk cumhurbaşkanı kimdir?
Seçenekler
A
R. Otunbayeva
B
A. Akayev
C
K. Bakiyev
D
A. Atambayev
E
A. Masaliyev
Açıklama:
Kırgızistan 31 Ağustos 1991'de SSBC'den ayrılarak bağımsızlığını ilan etti. Ardından Ekim 1991'de yapılan seçimlerde Akayev % 95 oy alarak bağımsız Kırgızistan'ın ilk cumhurbaşkanı seçildi. Doğru cevap B'dir.
Soru 43
Aşağıdakilerden hangisi Kırgızistan'ın Fergana Vadisi için gerilim yaşadığı etnik unsurlardan biridir?
Seçenekler
A
Moğollar
B
Kazaklar
C
Çinliler
D
İranlılar
E
Özbekler
Açıklama:
Fergana bölgesi Orta Asya'da az bulunan verimli tarım arazilerinden biridir. Sovyetler döneminde bölgenin idaresi Kırgızlar, Tacikler ve Özbekler arasında paylaştırılmıştır. Üç kesim arasındaki gerginlik SSBC'nin dağılmasından sonra devam etmiş zaman zaman ölümlerle sonuçlanan çatışmalara varmıştır. Doğru cevap E'dir.
Soru 44
Kırgızistan nüfusunda Kırgızlardan sonra gelen en büyük etnik grup aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ruslar
B
Dunganlar
C
Özbekler
D
Moğollar
E
Tacikler
Açıklama:
Günümüzde, 2011 yılı verilerine göre, Kırgızistan nüfusunun % 71'i Kırgız, % 14.3'ü Özbek, % 7.8'i Rus ve % 1.1'i ise Dunganlardan (Müslüman Çinli) oluşmaktadır. Ruslar çoğunlukla kuzey kesimlerde, Özbekler ise genelde güneyde Oş ve Celalabad kentlerinde yaşamaktadır. Bu halkların yanısıra az nüfusa sahip Uygurlar, Tacikler, Ahıska Türkleri, Kazaklar, Ukrainler, Koreliler, Kürtler ve Almanlar da Kırgızistan'da yaşamaktadır. Doğru cevap C'dir.
Soru 45
Aşağıdakilerden hangisi Kırgızistan'ın ihraç ettiği ürünlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Altın
B
Kimyasal ürünler
C
Yün
D
Et
E
Uranyum
Açıklama:
Kırgızistan'ın başlıca ihraç ürünleri pamuk, yün, et, tütün, altın, civa, uranyum, doğal gaz, makina ve ayakkabıdan oluşmaktadır. Kimyasal ürünleri ise ithal etmektedir. Doğru cevap B'dir.
Soru 46
Kırgızistan'ın ABD ile ilişkiler temelde hangi konuda yoğunlaşmıştır?
Seçenekler
A
ABD'den aldığı yardımlar
B
ABD'ye altın ihracatı
C
Kırgızistan'ın Çin'in komşusu olması
D
Manas askerî üssü
E
ABD'de çalışan Kırgızlı işçiler
Açıklama:
Krgızistan'ın ABD ile ilişkileri büyük oranda Manas askerî üssünün kullanımı ile ilgili olmuştur. New York'taki 11 Eylül 2001 saldırılarından sonra ABD yönetimi Afganistan'a askerî harekâtlar düzenledi. ABD, binlerce asker ve teçhizatın hızlı bir biçimde nakliyesi ve lojistik desteğinin sağlanması amacıyla çevre ülkelerde kullanabileceği bir üs arayışına girdi. Aralık 2001'de Bişkek yakınlarındaki Manas havaalanı ABD tarafından askerî üs olarak kullanılmaya başlandı. Yaklaşık 1.500 ABD askeri, Manas üssüne konuşlandırıldı. Hava üssü kısa zamanda 300.000 ABD askerini Afganistan'a nakledebilecek kapasiteye ulaştırıldı. Manas üssü 2014 yılında kapatıldı. Doğru cevap D'dir.
Soru 47
Kırgızistan'ın bağımsızlığını ilk tanıyan ülke aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Rusya
B
Çin
C
Özbekistan
D
ABD
E
Türkiye
Açıklama:
Kırgızistan'ı tanıyan ilk ülke Türkiye olmuştur. İki ülke arasındaki ilişkiler bugüne dek başta eğitim ve kültür olmak üzere ticaret, ekonomik işbirliği, ulaştırma, iletişim, askerî konular ve diğer alanlarda yüze yakın anlaşma ve protokol imzalanmıştır. Doğru cevap E'dir.
Soru 48
Aşağıdakilerden hangisi Kırgızistan'ın bağımsızlık sonrası milli kimliğini inşa etmek için kullandığı unsurlardan biridir?
Seçenekler
A
Manas Destanı
B
Abilay Han
C
Timur
D
Cengiz Han
E
Türeyiş destanı
Açıklama:
Bağımsızlıkla beraber Kırgız tarihi yeniden yazılmaya başlandı. Yeni cumhuriyetin ihtiyaçları doğrultusunda, Kırgız milletinin yeniden inşaası için tarihsel
unsurlar kullanıldı. İlk cumhurbaşkanı Akayev bu konuya özel önem verdi. Bu amaçla 1995 yılı Manas Destanı'nın 1000'i yılı ilan edildi ve çeşitli ülkelerde etkinlikler düzenlendi. Bu çabalar Kırgız halkının ne kadar eski ve köklü bir millet olduğunu göstermeye yönelik devlet politikalarıydı. Doğru cevap A'dır.
unsurlar kullanıldı. İlk cumhurbaşkanı Akayev bu konuya özel önem verdi. Bu amaçla 1995 yılı Manas Destanı'nın 1000'i yılı ilan edildi ve çeşitli ülkelerde etkinlikler düzenlendi. Bu çabalar Kırgız halkının ne kadar eski ve köklü bir millet olduğunu göstermeye yönelik devlet politikalarıydı. Doğru cevap A'dır.
Soru 49
Kırgız eğitim sisteminin temel sorunu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mecburi eğitim yaşı
B
Okullardaki yolsuzluklar
C
Kaynak yetersizliği
D
İki dil kullanılması
E
Öğretmen sayısının azlığı
Açıklama:
Kırgız eğitim sisteminin en önemli sıkıntısı kaynak yetersizliğidir. Temel kamu harcamalarına bile kaynak bulmakta zorlanan Kırgız devleti için eğitim harcamaları öncelik açısından son sıralarda yer almaktadır. Öğretmenler en az kazanan memur sınıfındadır. Bu durum e¤itim kalitesinin düflmesine neden olmaktadır. Ayrıca kaynak yetersizliği nedeniyle okullarda araç gereç sıkıntısı çekilmekte, kütüphanelerde sadece ders kitapları ve bazı dergiler yer almakta, okul binaları birçok yerde kullanılamaz haldedir. Doğru cevap C'dir.
Soru 50
Modern Kırgız edebiyatının temellerini atan yazar aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sayakbay Karaleyev
B
Osmonali Sıdıkov
C
Cengiz Aytmatov
D
Kasım Tınıstanov
E
Toktogul Satılganov
Açıklama:
Sovyet dönemiyle birlikte modern Kırgız edebiyatının oluştuğunu söylenebilir. Modern Kırgız edebiyatının temellerini Kasım Tınıstanov (1901-1938) atmıştır. Taşkent'teki Kazak Eğitim Bilimleri Enstitüsü'nü bitiren Tınıstanov, Kırgızca ve Kazakça olarak şiirler, hikayeler, tiyatro oyunları yazmıştır. Tınıstanov Kırgızca alfabe hazırlama çalışmalarına da katılmıştır. Kırgızistan'ın ilk Eğitim Bakanı olan Kasım Tınıstanov, Kırgız milli bilincinin gelişmesine katkıda bulunmuştur. Özellikle Kırgız halk edebiyatı numunelerinin derlenmesi ve Manas destanı ile ilgili çalışmaları çok önemlidir. Doğru cevap D'dir.
Soru 51
Manaplık ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Bir manabın bulunduğu bir mecliste izinsiz konuşulmaz, manabın çadırının önünden at sırtında geçilmezdi.
B
Dededen toruna geçen bir kurumdu
C
Baykal gölü ve Doğu Türkistan arasında bir devlet kurmuş olan bu halk sarı saçlı, mavi gözlü ve uzun boylu bir halktı
D
Manap grubu ayrıca Arkalık adıyla da anılmaktadır
E
Yenisey’de Kem ve Kemçik civarında, Kögmen dağlarının kuzeyinde yaşayan bir halktı
Açıklama:
Kırgız boylarının başında bulunan beyler manap unvanını taşıyordu. Manaplık kurumu Kazaklardaki sultanlık ile hemen hemen aynı özelliklere sahipti. Halk arasında manaplara büyük saygı gösterilirdi. Örneğin bir manabın bulunduğu bir mecliste izinsiz konuşulmaz, manabın çadırının önünden at sırtında geçilmezdi.
Soru 52
Askar Akayev'in 2005 yılında istifa etmek zorunda kalmasına sebep olan ve Kırgız halkına ekonomik ve politik anlamda bir çıkış noktası getiren "renkli devrimler" hangi ülkelerden çıkmıştır?
Seçenekler
A
Özbekistan ve Ukrayna
B
Ukrayna ve Gürcistan
C
Özbekistan ve Gürcistan
D
Azerbaycan ve Ukrayna
E
Ukrayna ve SSCB
Açıklama:
Ukrayna ve Gürcistan’da meydana gelen “renkli devrimler” Kırgız halkına da ilham kaynağı oldu ve Askar Akayev 2005 yılında istifa etmek zorunda kaldı.
Soru 53
Kırgızistan bağımsızlığını ne zaman kazandı?
Seçenekler
A
1989
B
1990
C
1991
D
1992
E
1993
Açıklama:
Kırgızistan bağımsız olduğu 1991 yılından günümüze kadar süren bir siyasi karışıklık içine girdi
Soru 54
Kırgızistan ekonomisi hangi sektörlerde güçlü görünmektedir?
Seçenekler
A
Tarım
B
Madencilik ve hayvancılık
C
Hayvancılık
D
Tarım ve madencilik
E
Sanayi ve madencilik
Açıklama:
Kırgızistan ekonomisi tarım ve madencilik sektörlerinde güçlü görünmektedir.
Soru 55
Kırgızistan’ın en önemli ihraç ürünü nedir?
Seçenekler
A
Bor
B
Doğalgaz
C
Elmas
D
Petrol
E
Altın
Açıklama:
Kırgızistan’ın en önemli ihraç ürünü altındır.
Soru 56
Rusya’nın Kırgızistan ile ilişkilerini etkileyen önemli bir unsur aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kırgızistan’daki Rus nüfusu
B
Çin tehdidi
C
Ekonomi
D
Dış ticaret
E
Kültürel alışveriş
Açıklama:
Rusya’nın Kırgızistan ile ilişkilerini etkileyen bir diğer unsur Kırgızistan’daki Rus nüfusudur.
Soru 57
Çin ile Kırgızistan arasındaki ilişkilerin önemli etkeni nedir?
Seçenekler
A
Kültürel miras
B
Enerji kaynaklarının taşınması meselesi
C
Rusya ile olan politik ilişkiler
D
Doğu Türkistan’daki milliyetçi Uygur hareketi
E
Uygurların örgütlenmesine karşı baskı politikası
Açıklama:
Çin ile Kırgızistan arasındaki ilişkilerinin bir diğer etkeni enerji kaynaklarının taşınması meselesidir.
Soru 58
Kırgızca Türk dil ailesinin hangi koluna mensuptur?
Seçenekler
A
Ural
B
Altay
C
Kıpçak
D
Zaza
E
Kiril
Açıklama:
Kırgızca, tıpkı Kazakça gibi Türk dil ailesinin Kıpçak koluna mensuptur.
Soru 59
..... Destanı’nda, ..... ailesinin sekiz kuşağının Kırgız halkına liderlik ederek başka halkların saldırılarına karşı özgürlük ve huzur uğruna verdikleri çetin mücadeleler anlatılır. Paragrafta boş kalan kısımlara gelmesi gereken ve Kırgız halkı için önem taşıyan destanın ve adı geçen ailenin adı nedir?
Seçenekler
A
Dede Korkut / Manas
B
Oğuz / Manas
C
Manas / Ala-too
D
Manas / Manas
E
Oş / Oğuz
Açıklama:
Manas Destanı’nda, Manas ailesinin sekiz kuşağının Kırgız halkına liderlik ederek başka halkların saldırılarına karşı özgürlük ve huzur uğruna verdikleri çetin mücadeleler anlatılır.
Soru 60
En ünlü eserleri arasında Cemile, Gün Uzar Yüzyıl Olur, Elveda Gülsarı ve Selvi Boylum Al Yazmalım olan ünlü Kırgız yazar kimdir?
Seçenekler
A
İshak Moldo
B
Moldo Niyaz
C
Karaçev
D
Sayakbay Karaleyev
E
Cengiz Aytmatov
Açıklama:
Cengiz Aytmatov, henüz 24 yaşında genç bir delikanlıyken ilk hikâyelerini yayınlamaya başladı. En ünlü eserleri arasında Cemile, Gün Uzar Yüzyıl Olur, Elveda Gülsarı ve Selvi Boylum Al Yazmalım vardır.
Soru 61
Kırgızistan hangi tarihte bağımsızlığını kazanmıştır?
Seçenekler
A
1989
B
1990
C
1991
D
1992
E
1993
Açıklama:
Kırgızistan 1991 yılında bağımsızlığını kazanmıştır. Doğru yanıt: C'dir.
Soru 62
Aşağıdakilerden hangisi Kırgızistan'ın başkentidir?
Seçenekler
A
Bişkek
B
Çüy
C
Issık
D
Oş
E
Batken
Açıklama:
Bişkek, Kırgızistan'ın başkentidir. Doğru yanıt: A'dır.
Soru 63
Aşağıdakilerden hangisi Kırgızistan'ın en önemli ihraç ürünüdür?
Seçenekler
A
Eğitim
B
El sanatları
C
Altın
D
Tarım ve hayvancılık
E
Petrol
Açıklama:
Kırgızistan'ın en önemli ihraç ürünü altındır. Doğru yanıt: C'dir.
Soru 64
Aşağıdaki devletlerden hangisi Avrasya Ekonomik Topluluğu'nun üyesi değildir?
Seçenekler
A
Kırgızistan
B
Rusya
C
Kazakistan
D
Belarus
E
Türkmenistan
Açıklama:
Türkmenistan, Avrasya Ekonomik Topluluğu'nun üyesi değildir. Doğru yanıt: E'dir.
Soru 65
Kırgızca dili Türk dil ailesinin hangi koluna aittir?
Seçenekler
A
Harezm
B
Kıpçak
C
Karahanlı
D
Çağatay
E
Uygur
Açıklama:
Kırgızca dili Türk dil ailesinin Kıpçak koluna aittir. Doğru yanıt: B'dir.
Soru 66
Aşağıdakilerden hangisi Kırgızistan'ın dünyaca ünlü destanıdır?
Seçenekler
A
Oğuz Kaan
B
Manas
C
Alp Er Tunga
D
Yaratılış
E
Şu
Açıklama:
Manas Destanı, Kırgızistan'ın dünyaca ünlü destanıdır.
Soru 67
Aşağıdakilerden hangisi Kırgızistan'ın eğitim dillerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Rusça
B
Kırgızca
C
Özbekçe
D
Tacikçe
E
Farsça
Açıklama:
Farsça, Kırgızistan'daki eğitim dillerinden biri değildir. Doğru yanıt: E'dir.
Soru 68
Aşağıdakilerden hangisi Kırgız edebiyatının "Selvi Boylum Al Yazmalım" adlı romanının yazarıdır?
Seçenekler
A
Bayalinov
B
Toktogul
C
Karaçev
D
Cengiz Aytmatov
E
Sıddıkbekov
Açıklama:
Kırgız edebiyatının "Selvi Boylum Al Yazmalım" adlı dünyaca ünlü romanın yazarı Cengiz Aytmatov'dur. Doğru yanıt: D'dir.
Soru 69
Aşağıdakilerden hangisi Kırgızistan'da yaşanan etnik çatışmaların temel nedenidir?
Seçenekler
A
Uygurların varlığı
B
Rusların ayrıcalık talepleri
C
Fergana Vadi'sindeki sorunlar
D
Manas Hava Üssü'nün faaliyetleri
E
Çin'in faaliyetleri
Açıklama:
Fergana Vadi'sindeki sorunlar, Kırgızistan'da yaşanan etnik çatışmaların temel nedenidir. Doğru yanıt: C'dir.
Soru 70
Aşağıdaki ülkelerin hangisiyle Kırgızistan'ın sınırı yoktur?
Seçenekler
A
Türkmenistan
B
Kazakistan
C
Tacikistan
D
Çin
E
Özbekistan
Açıklama:
Kırgızistan'ın Türkmenistan'la sınırı yoktur. Doğru yanıt: A'dır.
Soru 71
Kırgızistan'da Çüy, Issık Köl, Talas, Narın, Celalabad, Oş ve Batkengibi iller için kullanılan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ulupamir
B
Oş
C
Issık köy
D
Oblast
E
Ulupınar
Açıklama:
Kırgızistan idari olarak oblast adı verilen yedi il ve il statüsündeki iki kente (Bişkek ve Oş) bölünmüştür. Bu iller Çüy, Issık Köl, Talas, Narın, Celalabad, Oş ve Batken’dir.
Soru 72
Aşağıdakilerden hangisi Kırgız boylarının başında bulunan beylere verilen unvandır?
Seçenekler
A
Manap
B
Otuz Oul
C
Hakas
D
İçkilik
E
Arkalık
Açıklama:
Kırgız boylarının başında bulunan beyler manap unvanını taşıyordu. Manaplık babadan oğula geçen bir kurumdu ve bir çeşit asilzadeler sınıfı meydana getiriyordu.
Soru 73
Sovyet dönemindeki sınır belirleme süreci sonunda Fergana bölgesi aşağıdaki hangi üç cumhuriyet arasında paylaştırılmıştır?
I. Kırgızistan
II. Özbekistan
III. Tacikistan
IV. Kazakistan
V. Azerbaycan
I. Kırgızistan
II. Özbekistan
III. Tacikistan
IV. Kazakistan
V. Azerbaycan
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve III
C
I, II ve III
D
III, IV ve V
E
IV ve V
Açıklama:
Sovyet dönemindeki sınır belirleme süreci sonunda Fergana bölgesi üç cumhuriyet arasında karmaşık bir biçimde paylaştırılmıştır. Kırgızistan’da kalan Özbek ve Tacikler için özel bölgeler kurulmuştur. Özbekistan’da da yönetimi Kırgızistan’a ait olan küçük bir Kırgız köyü vardır. Bu sistemle etnik
çatışmaların önüne geçilmek istenmiştir.
çatışmaların önüne geçilmek istenmiştir.
Soru 74
Ukrayna ve Gürcistan’da meydana gelen Kırgız halkına ilham kaynağı olan devrimler için kullanılan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Glasnost
B
Kadife Devrim
C
Ekim Devrimi
D
Beyaz devrimler
E
Renkli devrimler
Açıklama:
Ukrayna ve Gürcistan’da meydana gelen “renkli devrimler” Kırgız halkına ilham kaynağı olmuştur.
Soru 75
Aşağıdakilerden hangisi Kırgızistan cumhurbaşkanı ile ilgili doğru bir bilgi değildir?
Seçenekler
A
Halkoyuyla seçilir
B
Yerel yöneticilerin atanması yetkisi altındadır
C
Bakanların atanmasında belirleyici bir role sahip değildir
D
Ulusal güvenlik konularından sorumludur
E
Dış politika ve ekonomi konularında çok az yetkilidir
Açıklama:
Yerel yöneticilerin ve diğer üst düzey kamu görevlilerinin aday gösterilmesi, atanması ve görevden alınması parlamentonun yetkisi altındadır.
Soru 76
Kırgızistan'da Kırgızlar'dan sonra en fazla nüfusa sahip etnik grup aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Uygurlar
B
Tacikler
C
Dunganlar
D
Ruslar
E
Özbekler
Açıklama:
Kırgızlar kendi cumhuriyetlerinde çoğunluğa sahiptir. Günümüzde, 2011 yılı verilerine göre, Kırgızistan nüfusunun % 71’i Kırgız, % 14.3’ü Özbek, % 7.8’i Rus ve % 1.1’i ise Dunganlardan (Müslüman Çinli) oluşmaktadır (www.stat.kg). Bu
halkların yanısıra az nüfusa sahip Uygurlar, Tacikler, Ahıska Türkleri, Kazaklar,
Ukrainler, Koreliler, Kürtler ve Almanlar da Kırgızistan’da yaşamaktadır.
halkların yanısıra az nüfusa sahip Uygurlar, Tacikler, Ahıska Türkleri, Kazaklar,
Ukrainler, Koreliler, Kürtler ve Almanlar da Kırgızistan’da yaşamaktadır.
Soru 77
Bişkek yakınlarındaki Kant askeri üssü aşağıdaki ülkelerden hangisinin kullanımındadır?
Seçenekler
A
ABD
B
Rusya
C
Türkiye
D
Çin
E
Özbekistan
Açıklama:
Kırgızistan’daki Manas üssünün ABD tarafından kullanılması, bölgede Rusya varlığını kaçınılmaz hale getirmiştir. Rusya da başkent Bişkek yakınlarındaki Kant askeri üssünü kullanmaya başlamıştır.
Soru 78
Kırgızca Türk dil ailesinin aşağıdaki hangi koluna mensuptur?
Seçenekler
A
Uygur
B
Sibirya
C
Oğuz
D
Kıpçak
E
Altay
Açıklama:
Kırgızca Türk dil ailesinin Kıpçak koluna mensuptur.
Soru 79
Sovyet döneminde Frunze olarak değiştirilen başkentin adının yeniden Bişkek olması hangi devlet başkanı zamanında gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
A. Akayev
B
R. Otunbayeva
C
A. Atambayev
D
A. Masaliyev
E
K. Bakiyev
Açıklama:
Askar Akayev, devlet işlerinde ve hayatın her safhasında Kırgızca kullanılmasını teşvik etti. Sovyet döneminde adları değiştirilmiş şehirler ve diğer yerleşim yerlerine eski Kırgızca adları geri verildi. Bu çerçevede Sovyet döneminde Frunze olarak değiştirilen başkentin adı yeniden Bişkek oldu.
Soru 80
Selvi Boylum Al Yazmalım eserinin Kırgız yazarı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kasım Tınıstanov
B
Osmonali Sıdıkov
C
Cengiz Aytmatov
D
Sayakbay Karaleyev
E
Toktogul Satılganov
Açıklama:
En ünlü Kırgız yazar Cengiz Aytmatov’dur (1928-2008). En ünlü eserleri
arasında Cemile, Gün Uzar Yüzyıl Olur, Elveda Gülsarı ve Selvi Boylum Al Yazmalım sayılabilir. Türkiye’de çekilen “Selvi Boylum Al Yazmalım” filmi Türk sinema tarihinin klasikleri arasına girmiştir.
arasında Cemile, Gün Uzar Yüzyıl Olur, Elveda Gülsarı ve Selvi Boylum Al Yazmalım sayılabilir. Türkiye’de çekilen “Selvi Boylum Al Yazmalım” filmi Türk sinema tarihinin klasikleri arasına girmiştir.
Soru 81
Kırgızistan, kaç yılında bağımsızlığını kazanan Orta Asya Türk cumhuriyetlerinden biridir?
Seçenekler
A
1986
B
1889
C
1991
D
1994
E
1997
Açıklama:
Kırgızistan, 1991 yılında bağımsızlığını kazanan Orta Asya Türk cumhuriyetlerinden biridir.
Soru 82
Sovyetler Birliği anayasasına hangi yıl getirilen düzenlemelerle Kırgız SSC kuruldu ve Kırgızistan toprakları birlik cumhuriyeti statüsüne yükseltildi?
Seçenekler
A
1905
B
1919
C
1927
D
1936
E
1945
Açıklama:
Rusya İmparatorluğu, Kazak hanlıklarını XIX. yüzyılda işgal ettikten sonra daha güneydeki Kırgız topraklarına ulaştı. Ruslar 1825’te bugünkü Bişkek şehrinin temellerini oluşturan Pişpek kalesini kurdu. Daha sonra 1870’lerde de bugünkü Kırgızistan topraklarında resmen hâkimiyet sağladı. Bolşevik devriminin ardından 1920’de Kara Kırgız Özerk Oblast’ı kuruldu. Sovyetler Birliği 1936 anaıasasında getirilen düzenlemelerle Kırgız SSC kuruldu ve birlik cumhuriyeti statüsüne yükseltildi
Soru 83
Ekim 1991’de yapılan seçimlerde %95 (yüzde otuzbeş) oy alarak bağımsız Kırgızistan’ın ilk cumhurbaşkanı seçilen isim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sooronbay Cerenbekov
B
Almazbek Atambayev
C
Roza Otubayeva
D
Askar Akayev
E
Kurmanbek Bakiyev
Açıklama:
31 Ağustos 1991’de Kırgızistan bağımsızlığını ilan etti. Ardından Ekim 1991’de yapılan seçimlerde Akayev %95 (yüzde doksanbeş) oy alarak bağımsız Kırgızistan’ın ilk cumhurbaşkanı seçildi.
Soru 84
Kırgız Cumhuriyeti parlamenter cumhuriyet sistemine ne zaman geçiş yaptı?
Seçenekler
A
1991
B
1996
C
2001
D
2005
E
2010
Açıklama:
Kırgızistan, ya da resmî adıyla Kırgz Cumhuriyeti, bağımsız, laik, demokratik
bir hukuk devletidir. En son devrimin gerçekleştiği 2010 yılına kadar ülke başkanlık sistemiyle yönetiliyordu. Çok güçlü yetkilerle donatılmış bir cumhurbaşkanı yürütmenin başında yer alıyordu. Akayev ve Bakiyev tecribelerinden sonra yeni bir
siyasi sistem ihtiyac› doğdu. 27 Nisan 2010’da kabul edilen yeni Kırgız anayasasına göre yönetim yetkilerinin çoğu parlamento ve başbakan tarafından devralındı.
Sonuçta, Kırgızistan parlamenter cumhuriyet sistemine geçiş yaptı.
bir hukuk devletidir. En son devrimin gerçekleştiği 2010 yılına kadar ülke başkanlık sistemiyle yönetiliyordu. Çok güçlü yetkilerle donatılmış bir cumhurbaşkanı yürütmenin başında yer alıyordu. Akayev ve Bakiyev tecribelerinden sonra yeni bir
siyasi sistem ihtiyac› doğdu. 27 Nisan 2010’da kabul edilen yeni Kırgız anayasasına göre yönetim yetkilerinin çoğu parlamento ve başbakan tarafından devralındı.
Sonuçta, Kırgızistan parlamenter cumhuriyet sistemine geçiş yaptı.
Soru 85
Kırgızistan ekonomisinde tarımsal üretim ne kadar paya sahiptir?
Seçenekler
A
%10 (yüzde on)
B
%20 (yüzde yirmi)
C
%30 (yüzde otuz)
D
%40 (yüzde kırk)
E
%50 (yüzde elli)
Açıklama:
Kırgızistan ekonomisinde tarımsal üretim yaklaşık % 30 (yüzde otuz)’luk bir paya sahiptir. Ülke dağlık olduğu için tarım sektörü genelde hayvancılığa dayanmaktadır. Toprağa dayalı tarım daha çok vadilerde yoğunlaşmış durumdadır. Tarım sektörü, düşen sanayi üretimi nedeniyle istihdam edilemeyen işgücünün kullanılmasında önemli rol oynamaktadır. Bağımsızlık sonrasında gittikçe kötüye giden tarım sektöründe en büyük sıkıntı makine yedek parçası ve ekipman eksikliği ile gübre yokluğudur. Sovyet döneminde merkezî yönetimle elde edilen söz konusu yardımcı ürünler, bağımsızlık sonrasında üretilemez olmuştur. Sonuçta tarım üretimi kötü etkilenmiştir.
Soru 86
Kırgızistan'ın en önemli ihraç ürünü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Uranyum
B
Altın
C
Petrol
D
Doğalgaz
E
Civa
Açıklama:
Kırgızistan’ın en önemli ihraç ürünü altındır. Tien Şan dağlarındaki Kumtor altın madeninin 1997 yılında faaliyete geçmesiyle birlikte altın üretimi toplam sanayi üretiminin % 40’ına ulaşmıştır. Ancak, madenin üretim hacmi gittikçe azalmaktadır. Maden Kanadalı bir firma tarafından işletilmektedir. Günümüze kadar madenden yaklaşık 225 ton altın ç›karılmıştır. Kumtor madeninden 2009 yılında 16.3 ton altın elde edilmiştir. Altın dışında diğer madencilik alanları pek gelişmemiştir. Uranyum madenciliği verim düşüklüğü nedeniyle durmuş bulunmaktadır. Petrol ve doğalgaz üretimi ise gözardı edilebilecek düzeylerde seyretmektedir
Soru 87
Kırgız Cumhuriyeti Dünya Ticaret Örgütü'ne ne zaman kabul edilmiştir?
Seçenekler
A
1995
B
1998
C
2001
D
2004
E
2007
Açıklama:
Kırgızistan 1998’den beri Dünya Ticaret örgütü üyesidir. Hatta DTÖ’ne üye olan ilk eski Sovyet cumhuriyetidir. Bu nedenle Çin malları çin önemli bir satış ve transfer noktasıdır. Kırgızistan, Rusya, Kazakistan, Belarus ve Tacikistan’ı içine alan Avrasya Ekonomik Topluluğu’nun da bir üyesidir. Başlıca ticaret ortakları Rusya, Çin, Kazakistan ve Özbekistan’dır.
Soru 88
Bağımsızlığını ilan eden Kırgızistan’ı tanıyan ilk ülke aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
ABD
B
Rusya
C
Türkiye
D
Çin
E
Moğolistan
Açıklama:
Bağımsızlığını ilan eden Kırgızistan’ı tanıyan ilk ülke Türkiye olmuştur.
Soru 89
Kırgızcaya en yakın dil aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kazakça
B
Nogayca
C
Karakalpakça
D
Tatarca
E
Özbekçe
Açıklama:
Kırgızcaya en yakın dil Kazakçadır. Her ikisi de Türk dil ailesinin Kıpçak grubuna mensuptur. Dil bilgisi ve söyleyiş olarak Türkiye Türkçesi’ne biraz uzak olsa da ortak sözcükler ve temel dil mantığı anlaşmayı kolaylaştırmaktadır.
Soru 90
Aşağıdakilerden hangisi Kırgizistan'daki eğitim dillerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Türkçe
B
Tacikçe
C
Özbekçe
D
Kırgızca
E
Rusça
Açıklama:
Kırgızistan’da eğitim dili devlet dili statüsündeki Kırgızca ve resmî dil statüsündeki Rusça’dır. Ayrıca bölgelere göre Özbekçe ve Tacikçe de eğitim verilebilmektedir.
Soru 91
Kırgızistan kaç yılında bağımsızlığını kazanmıştır?
Seçenekler
A
1991
B
1992
C
1993
D
1994
E
1995
Açıklama:
Kırgızistan, 1991 yılında bağımsızlığını kazananan Orta Asya Türk cumhuriyetlerinden biridir.
Soru 92
Dağlık coğrafyası ve suyu bol, ormanlık alanları nedeniyle dağcılık ve doğa turizminin önemli merkezlerinden biri olan Kırgızistan, nasıl tanımlanmaktadır?
Seçenekler
A
Orta Asya’nın Balkanları
B
Orta Asya’nın İsviçre’si
C
Orta Asya’nın İngiltere'si
D
Orta Asya’nın İtalya'sı
E
Orta Asya’nın Amerika'sı
Açıklama:
Dağlık coğrafyası ve suyu bol, ormanlık alanları nedeniyle dağcılık ve doğa turizminin önemli merkezlerinden biri olan Kırgızistan, Orta Asya’nın İsviçre’si olarak tanımlanmaktadır.
Soru 93
Ruslar .......... bugünkü Bişkek şehrinin temellerini oluşturan Pişpek kalesini kurdu.
Yukarıdaki boşluğa hangisi gelmelidir?
Yukarıdaki boşluğa hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
1822'te
B
1823'te
C
1824'te
D
1825’te
E
1826'da
Açıklama:
Ruslar 1825'te bugünkü Bişkek şehrinin temellerini oluşturan Pişpek kalesini kurdu.
Soru 94
Kırgızistan parlamenter cumhuriyet sistemine ne zaman geçiş yaptı?
Seçenekler
A
27 Şubat 2010
B
27 Mart 2010
C
27 Nisan 2010
D
27 Mayıs 2010
E
27 Haziran 2010
Açıklama:
En son devrimin gerçekleştiği 2010 yılına kadar ülke başkanlık sistemiyle yönetiliyordu. Çok güçlü yetkilerle donatılmış bir cumhurbaşkanı yürütmenin başında yer alıyordu. Akayev ve Bakiyev tecribelerinden sonra yeni bir siyasi sistem ihtiyacı doğdu. 27 Nisan 2010’da kabul edilen yeni Kırgız anayasasına göre yönetim yetkilerinin çoğu parlamento ve başbakan tarafından devralındı. Sonuçta, Kırgızistan parlamenter cumhuriyet sistemine geçiş yaptı.
Soru 95
Kırgızistan Meclisi ....... yılında aldığı bir kararla Kırgızistan’daki bir dağa Rusya devlet başkanı Putin’in adının verilmesini onayladı.
Yukarıdaki boşluğa hangisi gelmelidir?
Yukarıdaki boşluğa hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
2007
B
2008
C
2009
D
2010
E
2011
Açıklama:
Kırgızistan Meclisi 2011 yılında aldığı bir kararla Kırgızistan’daki bir dağa Rusya devlet başkanı Putin’in adının verilmesini onayladı.
Soru 96
Kırgız halkı tarafından tarihsel olarak en büyük tehditler arasında görülen ülke hangisidir?
Seçenekler
A
Çin Halk Cumhuriyeti
B
Rusya
C
ABD
D
Türkiye
E
İşviçre
Açıklama:
Kırgızistan’ın doğu ve güney komşusu Çin Halk Cumhuriyeti, Kırgız halkı tarafından tarihsel olarak en büyük tehditler arasında görülmektedir.
Soru 97
Bağımsızlığını ilan eden Kırgızistan’ı tanıyan ilk ülke hangisidir?
Seçenekler
A
Rusya
B
Türkiye
C
Çin halk cumhuriyeti
D
ABD
E
İşviçre
Açıklama:
Türkiye ile Kırgızistan arasındaki ilişkiler, daha Kırgızistan bağımsızlığını ilan etmeden önce başlamıştır. Türkiye’yi 29 Mayıs 1991 tarihinde ziyaret eden Kırgızistan heyeti ile ekonomik ve ticari işbirliği protokolü imzalanmıştır. Kısa süre sonra bağımsızlığını ilan eden Kırgızistan’ı tanıyan ilk ülke Türkiye oldu.
Soru 98
Kırgızcaya en yakın dil hangisidir?
Seçenekler
A
Türkçe
B
Azerice
C
Kazakça
D
Özbekçe
E
Moğolca
Açıklama:
Kırgızca, tıpkı Kazakça gibi Türk dil ailesinin Kıpçak koluna mensuptur. Aslına bakılırsa Kazakça ile hemen hemen aynıdır. Kırgızcaya en yakın dil Kazakçadır.
Soru 99
Aşağıdakilerden hangisi Çarlık döneminde Kırgız tarihi ve kültürüyle ilgili çalışmalar yapan bilim adamlarından birisi değildir?
Seçenekler
A
N. A. Aristov
B
W. Barthold
C
K. Mannerheim
D
A. Mokeev
E
N. Tihmenev
Açıklama:
Çarlık döneminde Kırgız tarihi ve kültürüyle ilgili çalışmalar yapan bilim adamları arasında P. P. Semenov-Tyanflanski, N. A. Aristov, W. Barthold, K. Mannerheim ve N. Tihmenev sayılabilir.
Soru 100
Modern Kırgız edebiyatının temellerini kim atmıştır?
Seçenekler
A
Osmonali Sıdıkov
B
Moldo Kılıç
C
Togolak Moldo
D
Moldo Niyaz
E
Kasım Tınıstanov
Açıklama:
Sovyet dönemiyle birlikte modern Kırgız edebiyatının oluştuğunu söyleyebiliriz. Modern Kırgız edebiyatının temellerini Kasım Tınıstanov (1901-1938) atmıştır.
Soru 101
Aşağıdakilerden hangisi Kırgızistan siyasi sisteminin en büyük sorun kaynağı olarak görülmüştür?
Seçenekler
A
Geniş yetkilerle donatılmış bir cumhurbaşkanı
B
Başbakanlık kurumu
C
Güçlü bir parlamento
D
Serbest seçimler
E
Siyasi partiler
Açıklama:
Geniş yetkilerle donatılmış bir cumhurbaşkanı
Soru 102
Kırgızların en eski yurdu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hazar Denizi’nin kuzeyi
B
Yenisey ırmağı boyu
C
Maveraünnehir
D
Tanrı Dağları
E
Doğu Türkistan
Açıklama:
Yenisey ırmağı boyu
Soru 103
Aşağıdakilerden hangisi Kırgızistan’ daki etnik çatışmaların temel nedenidir?
Seçenekler
A
Çin mallarının yoğun ithalatı
B
Yurtdışında çalışan işçiler
C
Uygur aktivistler
D
Fergana Vadisindeki dengesiz sınır yapısı
E
Ülkedeki Rus nüfusu
Açıklama:
Fergana Vadisindeki dengesiz sınır yapısı
Soru 104
Aşağıdakilerden hangisi Kırgızistan cumhurbaşkanlarından biri değildir?
Seçenekler
A
R. Otunbayeva
B
A. Atambayev
C
A. Masaliyev
D
K. Bakiyev
E
A. Akayev
Açıklama:
A. Masaliyev
Soru 105
Aşağıdakilerden hangisi Kırgızistan’ın ticari ilişkilerinde en az öneme sahiptir?
Seçenekler
A
Azerbaycan
B
Rusya
C
İsviçre
D
Çin
E
Türkiye
Açıklama:
Azerbaycan
Soru 106
Aşağıdakilerden hangisi Kırgızistan’ın temel gelir kaynaklarından biri değildir?
Seçenekler
A
Yurtdışın da çalışan işçiler
B
Dış ticaret
C
Altın madenleri
D
Hayvancılık
E
Petrol kaynakları
Açıklama:
Petrol kaynakları
Soru 107
Aşağıdaki ülkelerden hangisinin Kırgızistan ile sınırı yoktur?
Seçenekler
A
Özbekistan
B
Türkmenistan
C
Tacikistan
D
Kazakistan
E
Çin
Açıklama:
Türkmenistan
Soru 108
Manas hava üssü aşağıdaki ülkelerden hangisinin kullanımındadır?
Seçenekler
A
Kazakistan
B
Türkiye
C
ABD
D
Çin Halk Cumhuriyeti
E
Rusya Federasyonu
Açıklama:
ABD
Soru 109
Sovyet döneminin ilk yıllarında en etkili Kırgız yazar ve kültür insanı kimdir?
Seçenekler
A
Sayakbay Karaleyev
B
Toktogul Satılganov
C
Osmonali Sıdıkov
D
Kasım Tınıstanov
E
Cengiz Aytmatov
Açıklama:
Kasım Tınıstanov
Soru 110
Kırgızcaya en yakın dil aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Türkiye Türkçesi
B
Türkmence
C
Uygurca
D
Azerice
E
Kazakça
Açıklama:
Kazakça
Soru 111
1991 yılında yapılan seçimlerde % 95 oy alarak seçilen bağımsız Kırgızistan'ın ilk cumhurbaşkanı kimdir?
Seçenekler
A
Askar Akayev
B
Roza Otunbayeva
C
Almazbek Atambayev
D
Kurmanbek Bakiyev
E
Boris Yeltsin
Açıklama:
Askar Akayev
Soru 112
Batı literatüründe ''demokrasi adası'' tabiri hangi Orta Asya ülkesi için kullanılmıştır?
Seçenekler
A
Kazakistan
B
Kırgızistan
C
Özbekistan
D
Türkmenistan
E
Tacikistan
Açıklama:
Kırgızistan
Soru 113
2004-2005 yıllarında ortaya çıkan isyan hareketleri neticesinde Kırgızistan'ı terk etmek zorunda kalan Askar Akayev'in yerine seçilen muhalefet lideri kimdir?
Seçenekler
A
Roza Otunbayeva
B
Almazbek Atambayev
C
Kurmanbek Bakiyev
D
Sooronbay Ceenbekov
E
Jumgalbek Amanbayev
Açıklama:
Kurmanbek Bakiyev
Soru 114
Kırgızistan'daki etnik meselelerin ana kaynağı olarak gösterilen verimli bölge neresidir?
Seçenekler
A
Talas ve çevresi
B
Issık Köl ve çevresi
C
Bişkek ve çevresi
D
Fergana vadisi
E
Narın ve çevresi
Açıklama:
Fergana vadisi
Soru 115
Kırgızistan'da 2010 yılında ortaya çıkan ayaklanmadan dolayı cumhurbaşkanı K. Bakiyev'in ülkeyi terk etmesi üzerine geçici hükümetin başına kim getirilmiştir?
Seçenekler
A
Absamat Masaliyev
B
Askar Akayev
C
Sooronbay Ceenbekov
D
Jumgalbek Amanbayev
E
Roza Otunbayeva
Açıklama:
Roza Otunbayeva
Soru 116
Kırgızistan'ın en önemli ihraç ürünü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Altın
B
Petrol
C
Doğal gaz
D
Makine
E
Uranyum
Açıklama:
Altın
Soru 117
Aşağıdaki yargılardan hangisi Sovyetler Birliği'nin dağılmasının ardından, Kırgızistan'daki Rus nüfusunun birdenbire Rusya'ya geri dönmesinin istenmemesinin gerekçeleri arasında gösterilebilir?
Seçenekler
A
Milyonlarca Rus'un geri dönmesinin Rusya ekonomisine büyük bir yük getireceği düşüncesi.
B
Bu durumun toplumsal rahatsızlıklara zemin hazırlama ihtimali.
C
Kırgızistan'ın yetişmiş Rus gücünün ülkeden ayrılmasını istememesi.
D
Kırgızistan'daki yaklaşık 500 bin Rus'un yerlerinde kalmasının her iki ülkeye de fayda sağlayacağı fikri.
E
Hepsi
Açıklama:
Hepsi
Soru 118
Aşağıdaki durumlardan hangisi Kırgızistan'ın bir Uygur siyasi partisinin kurulmasına izin vermemesinin gerekçeleri arasında gösterilebilir?
Seçenekler
A
İşbirliği içinde olduğu komşu ülke Çin'in milliyetçi Uygur hareketini tehdit olarak algılaması.
B
Çin'in Kırgızistan'daki Uygurların örgütlenmesine karşı baskı politikası uygulaması.
C
Çin'in Uygur liderlerinin komşu ülkelerde barındığını ve bu ülkelerden Çin'e karşı karşı faaliyetler yönetildiğini düşünmesi.
D
Kırgızistan'ın Uygur siyasi partisinin kurulması halinde Çin'le yürüttüğü ekonomik ilişkilerin bozulacağını düşünmesi
E
Hepsi
Açıklama:
Hepsi
Soru 119
Aşağıdakilerden hangisi Kırgızistan'ın ABD ile olan ilişkisinde ana gündem maddesidir?
Seçenekler
A
Kırgızistan'ın ABD'ye petrol ihraç etmesi
B
Kırgızistan'ın ABD'ye doğal gaz ihraç etmesi
C
ABD'nin Manas askerî üssünü kullanmak istemesi
D
Kırgızistan'ın ABD'den uranyum ithal etmesi
E
Kırgızistan'ın ABD'den altın ithal etmesi
Açıklama:
ABD'nin Manas askerî üssünün kullanımı
Soru 120
Kırgız edebiyatının tüm dünyada tanınan en ünlü destanı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Alp Er Tunga Destanı
B
Oğuz Kağan Destanı
C
Cengiz Han Destanı
D
Manas Destanı
E
Türeyiş Destanı
Açıklama:
Manas Destanı
Soru 121
Kırgızistan’ın en üst devlet görevlisi olan cumhurbaşkanı halk oylaması ile kaç yıllığına seçilir?
Seçenekler
A
Sekiz
B
Altı
C
Beş
D
Dört
E
İki
Açıklama:
Kırgızistan’ın en üst devlet görevlisi altı yıllığına seçilen cumhurbaşkanıdır. Yeni düzenlemeyle ikinci defa seçilme hakkı kaldırılmıştır.
Günümüzde Kırgızistan cumhurbaşkanı Almazbek Atambayev’dir
Günümüzde Kırgızistan cumhurbaşkanı Almazbek Atambayev’dir
Ünite 7
Soru 1
Türkistan vilayetinin merkezi olan ve Özbekistan’ın başkenti olan şehir aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Aşkabat
B
Taşkent
C
Semerkant
D
Kazan
E
Astana
Açıklama:
Rus istilasından sonra oluşturulan Türkistan vilayetinin yönetim merkezi olan Taşkent, bugün de Özbekistan’a başkentlik yapmaktadır. Taşkent, Sovyet döneminde de Orta Asya ülkeleri için siyasi ve kültürel bir merkez olma görevini sürdürmüştür.
Soru 2
Sovyetler Birliği döneminde “eski şehir” olarak tanımlanan bölgelerin oluşturulma amacı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Orta Asya devletlerinin etnik görüntüsünü yansıtmak
B
Yabancı ülkelerden gelen turistler için doğal bir görüntü sunmak
C
Diğer alanları modernleştiren ve eski şehir alanına dokunmayan Sovyet Hükümeti’nin propagandasını yapmak
D
Dar gelirliler için özel bir yaşam alanı oluşturmak
E
Bu bölgeleri turizm merkezi haline getirmek
Açıklama:
Sovyetlerin ilginç bir politikası olarak, Orta Asya’daki şehirler modernleştirilirken şehrin küçük bir kısmı olduğu gibi bırakılırdı. Eski şehir olarak anılan dar sokaklı ve hiçbir hizmet götürülmeyen bu kesim ile modern kısım arasındaki zıtlık gösterilerek Sovyetlerin ne kadar büyük bir ilerleme sağladığının propagandası yapılırdı.
Soru 3
Karakalpakistan kaç yılında özerk cumhuriyet statüsü kazanmıştır?
Seçenekler
A
1932
B
1936
C
1938
D
1940
E
1945
Açıklama:
Karakalpakistan 1932 yılında özerk cumhuriyet statüsü kazanmıştır.
Soru 4
Aşağıdakilerden hangisi Özbekistan’da Stalinci kuşak olarak görülen liderlerden değildir?
Seçenekler
A
Osman Yusupov
B
Niyazov
C
Kemalov
D
Muhiddinov
E
Feyzullah Hocayev
Açıklama:
Feyzullah Hocayev ulus inşa etme siyaseti güden ve Ceditçi gelenekten gelen milliyetçi eğilimli Özbek lideridir.
Soru 5
Aşağıdakilerden hangisi Osman Yusupov döneminde izlenen Stalinci politikanın sonuçlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Ülkede Ruslaştırma politikası sürdürüldü
B
Üst düzey görevlere Ruslar getirildi
C
Yerel konularda dış ülkelerden gelen yöneticilerin kararları etkindi
D
Eğitim hakkı Özbek ve Ruslar için eşit düzeydeydi
E
Fen bölümleri ve filoloji dallarında genellikle Rus ailelerin çocukları okutuluyordu
Açıklama:
Sovyet Dönemi'nde orta Asya ülkelerinde genel olarak Ruslaştırma politikası izlenmiştir. Bu sebeple eğitim alanında eşitlik söz konusu değildir. Öncelik Rus ve Ruslaşmış ailelerin çocuklarına verilmiştir. Üniversitelerin iyi bölümlerinde bu ailelerin çocukları eğitim görmüştür.
1938’de, Osman Yusupov’un başa getirilmesiyle Özbekistan SSC’nde yeni bir dönem başladı. Yusupov ve ondan sonra gelen Niyazov, Kemalov ve Muhiddinov gibi liderler Stalinci kuşak olarak adlandırılırlar. Bu dönemde Sovyet yönetimi ülkede Ruslaştırma politikası izledi. Çok sayıdaki Rus, Ukraynalı, Polonyalı ve Yahudi unsur (yöneticiler ve aydınlar) bölgeye getirildi ve üst düzey görevlerde istihdam edildi. Alt kesimlerde (köylerde ve şehirlerin köhne kısımlarında) Özbek ve diğer Müslüman kökenliler yer almaktaydı. Üniversitelerde bile benzer bir durum söz konusuydu. Fen bölümleri ve filoloji dallarında daha ziyade Ruslar ve Ruslaşmış ailelerin çocukları okurken, edebiyat ve tarih bölümlerinde köylerden gelen, yerel ailelerin çocukları okumaktaydı.
1938’de, Osman Yusupov’un başa getirilmesiyle Özbekistan SSC’nde yeni bir dönem başladı. Yusupov ve ondan sonra gelen Niyazov, Kemalov ve Muhiddinov gibi liderler Stalinci kuşak olarak adlandırılırlar. Bu dönemde Sovyet yönetimi ülkede Ruslaştırma politikası izledi. Çok sayıdaki Rus, Ukraynalı, Polonyalı ve Yahudi unsur (yöneticiler ve aydınlar) bölgeye getirildi ve üst düzey görevlerde istihdam edildi. Alt kesimlerde (köylerde ve şehirlerin köhne kısımlarında) Özbek ve diğer Müslüman kökenliler yer almaktaydı. Üniversitelerde bile benzer bir durum söz konusuydu. Fen bölümleri ve filoloji dallarında daha ziyade Ruslar ve Ruslaşmış ailelerin çocukları okurken, edebiyat ve tarih bölümlerinde köylerden gelen, yerel ailelerin çocukları okumaktaydı.
Soru 6
Stalinci kuşak siyasetçilerin himayesinde yetişen, fakat devlet kademelerinde Özbekleştirme siyaseti güden Özbek lider aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Feyzullah Hocayev
B
Şeref Raşidov
C
Ahmet Baytursunov
D
Zeki Velidi Togan
E
Mehmet Emin Resulzade
Açıklama:
Stalinci kuşak siyasetçilerin himayesinde yetişen, fakat devlet kademelerinde Özbekleştirme siyaseti güden Özbek lider Şeref Raşidov’dur.
Soru 7
“Yeni Sovyet insanı” anlamını taşıyan terim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Homo sovieticus
B
Sovyet
C
Proleter
D
Liberal
E
Slav
Açıklama:
“Yeni Sovyet insanı” anlamını taşıyan terim Homo sovieticus’tur.
Soru 8
Orta Asya tarihi araştırmalarının temellerini atan Alman asıllı Rus bilim adamı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Naim Kerimov
B
Azad Şerafeddinov
C
V. V. Barthold
D
Radlov
E
Bahadır Kerimov
Açıklama:
Orta Asya tarihi araştırmalarının temellerini atan Alman asıllı Rus bilim adamı V. V. Barthold’dur.
Soru 9
Hanlık döneminde Ceditçi aydınların uğradığı zulümleri konu alan Buhara Cellatları adlı eserin yazarı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sadriddin Aynî
B
Çolpan
C
Azad Şerafeddinov
D
Naim Kerimov
E
Bahadır Kerimov
Açıklama:
Buhara Cellatları adlı eser Sadriddin Aynî tarafından kaleme alınmıştır.
Soru 10
Aşağıdakilerden hangisi SSCB döneminde ortadan kaldırılan Özbek yazarlardan değildir?
Seçenekler
A
Çolpan
B
Atacan Haşimov
C
Abdullah Kadiri
D
Elbek
E
Ahmet Baytursunov
Açıklama:
Ahmet Baytursunov Sovyet Hükümetine karşı Kazakistan halkının çıkarlarını gözeten bir yazardır. Ancak sistemin baskısı karşısında Sovyet hakimiyetini kabul etmek zorunda kalmıştır.
Ahmet Baytursunov Kazak yazardır ve Bolşevik hâkimiyetini kabul etmek zorunda kalmıştır.1937-38 yıllarında önde gelen Özbek yazarları ortadan kaldırıldı. Çolpan, Fıtrat, Gazi Yunus, Atacan Haşimov, Abdullah Kadirî ve Elbek gibi tanınmış yazar ve şairler ortadan kayboldu.
Ahmet Baytursunov Kazak yazardır ve Bolşevik hâkimiyetini kabul etmek zorunda kalmıştır.1937-38 yıllarında önde gelen Özbek yazarları ortadan kaldırıldı. Çolpan, Fıtrat, Gazi Yunus, Atacan Haşimov, Abdullah Kadirî ve Elbek gibi tanınmış yazar ve şairler ortadan kayboldu.
Soru 11
Türkistan vilayetinin merkezi olan şehir aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Taşkent
B
Almatı
C
Aşkabat
D
Bakü
E
Astana
Açıklama:
Taşkent, Sovyet döneminde de Orta Asya ülkeleri için siyasi ve kültürel bir merkez olma görevini sürdürmüştür.
Rus istilasından sonra oluşturulan Türkistan vilayetinin yönetim merkezi olan Taşkent, bugün de Özbekistan’a başkentlik yapmaktadır.
Rus istilasından sonra oluşturulan Türkistan vilayetinin yönetim merkezi olan Taşkent, bugün de Özbekistan’a başkentlik yapmaktadır.
Soru 12
Karakalpakistan’ın Özbek SSC’ye katılmasındaki hedef aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Özbekistan’ı güçlendirmek
B
Kazakistan’ın gücünü kaybetmesini sağlamak
C
Karakalpakların milli değerlerini korumak
D
Karakalpakların Özbekistan’daki hâkimiyetlerini arttırmak
E
Özbekistan’daki nüfusu arttırmak
Açıklama:
Sovyet hükümetinin Karakalpakistan’ı Özbek SSC’ye katmasındaki hedef Kazakistan’ın gücünü kaybetmesini sağlamaktır.
Soru 13
Karakalpakistan kaç yılında özerk cumhuriyet statüsü kazanmıştır?
Seçenekler
A
1907
B
1917
C
1930
D
1932
E
1935
Açıklama:
Karakalpakistan 1932 yılında özerk cumhuriyet statüsü kazanmıştır.
Soru 14
Ulus inşa etme siyaseti güden ve Ceditçi gelenekten gelen milliyetçi eğilimli Özbek lider aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yadgar Nasriddinova
B
Nuriddin Muhitdinov
C
Şeref Raşidov
D
Osman Yusupov
E
Feyzullah Hocayev
Açıklama:
Feyzullah Hocayev ulus inşa etme siyaseti güden ve Ceditçi gelenekten gelen milliyetçi eğilimli Özbek lideridir.
Soru 15
Özbekistan’ın Sovyetler Birliği içindeki egemenliği kaç yılında kabul edildi?
Seçenekler
A
1992
B
1990
C
1956
D
1935
E
1917
Açıklama:
1990 yılında Özbekistan’ın Sovyetler Birliği içindeki egemenliği kabul edildi.
Soru 16
Aşağıdakilerden hangisi Şeref Raşidov döneminde yaşanan gelişmelerdendir?
Seçenekler
A
Milliyetçi duygular ön plandadır
B
Halkın çıkarları gözetilmiştir
C
Rüşvet ve adam kayırmacılık en üst safhaya ulaşmıştır
D
Raşidov Sovyet hükümeti ile köprü görevi görmüştür
E
Ekonomik açıdan gelişme sağlanmıştır
Açıklama:
Raşidov dönemi, Sovyetlerde rüşvet ve adam kayırmacılık (nepotizm) ile özdeşleştirilmiştir.
Soru 17
Aynî tarafından kaleme alınan, hanlık döneminde Ceditçi aydınların uğradığı zulümlerin ele alındığı eser aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ötmişder Ertekler
B
Celâliddin Mengüberdi
C
Buhara Cellatları
D
Mukanna
E
Nevaî
Açıklama:
Buhara Cellatları adlı eserde hanlık döneminde Ceditçi aydınların uğradığı zulümler ele alınmıştır.
Soru 18
Aşağıdakilerden hangisi Özbekistan'ın başkentidir?
Seçenekler
A
Almatı
B
Astana
C
Semerkant
D
Taşkent
E
Buhara
Açıklama:
Özbekistan'ın başkenti Taşkent şehridir.
Soru 19
Tâgay Murad tarafından kaleme alınan Özbek hayatı ve geleneklerinin canlandırıldığı eser aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Babamdan Kalan Tarlalar
B
Kefensiz Gömülener
C
Alaböci
D
Şeytanat
E
Cemile
Açıklama:
Tâgay Murad’ın Babamdan Kalan Tarlalar romanı 1998’de yönetmen Şöhret Abbasov tarafından sinemaya da uyarlanmıştır. Yüz yıllık köy hayatının ele alındığı filmde Özbek hayatı ve gelenekleri canlandırılmıştır.
Soru 20
Günümüzde Özbekistan'da hangi alfabe kullanılmaktadır?
Seçenekler
A
Kiril alfabesi
B
Arapça
C
Farsça
D
Osmanlıca
E
Latince
Açıklama:
1993’te Özbekistan Latin alfabesine geçme kararı almıştır. Günümüzde de Latin alfabesi kullanılmaktadır.
Soru 21
Özbekistan'ın coğrafi özellikleri hakkında aşağıda söylenenlerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Özbekistan toprakları, Türkiye’nin yarısından biraz fazladır (447 bin km2).
B
Özbekistan toprakları, Türkiye’nin yarısından biraz fazladır (447 bin km2).
C
Ülkenin dörtte üçü çöl, yarı çöl ve bozkırdır; ekilebilir alanlar % 9’dur.
D
Aral’ı besleyen nehirlerin (pamuk alanlarında) aşırı kullanılması sonucunda gölün üçte ikisi kurumuştur.
E
Ülkenin batı ve orta kısımları dağlıktır; doğu kısmında düzlük yerler bulunmaktadır.
Açıklama:
Özbekistan toprakları, Türkiye’nin yarısından biraz fazladır (447 bin km2). Ülkenin dörtte üçü çöl, yarı çöl ve bozkırdır; ekilebilir alanlar % 9’dur. Aral’ı besleyen nehirlerin (pamuk alanlarında) aşırı kullanılması sonucunda gölün üçte ikisi kurumuştur. Fergana ve diğer bazı bölgeleri verimli alanlara sahiptir. Ülkenin batı ve orta kısımları düzlüktür; doğu kısmında dağlık yerler bulunmaktadır.
Soru 22
Taşkent, Sosyetler Birliği'nde büyüklük bakımından kaçıncı sıradaydı?
Seçenekler
A
2
B
3
C
4
D
5
E
6
Açıklama:
Sovyetler Birliği zamanında Taşkent, Moskova ve Leningrad’dan sonra üçüncü büyük şehirdi.
Soru 23
1989'da Özbekistan'daki Özbek nüfusun oranı kaçtır?
Seçenekler
A
% 48.2
B
% 59
C
% 62
D
% 71.4
E
% 80.3
Açıklama:
1959 sayımında ülke nüfusunun % 62’sini oluşturan Özbekler, hızlı bir artış göstererek 1989’da % 71.4’e ulaşmışlardır. Günümüzde Özbeklerin ülke içindeki oranı % 80 olarak tahmin edilmektedir. Ruslar ise tam tersine azalmaya doğru gitmişlerdir.
Soru 24
Karakalpakistan'da konuşulan Türkçe hangi Türk lehçesi grubundandır?
Seçenekler
A
Ogur
B
Uygur
C
Çağatay
D
Oğuz
E
Kıpçak
Açıklama:
Aral gölünün güney taraflarında yaşayan Karakalpaklar, Kazaklar gibi Kıpçak lehçesiyle konuşan bir Türk topluluğudur.
Soru 25
Stalinci kuşak siyasetçilerin himayesinde yetişen Özbek lider aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Feyzullah Hocayev
B
Ekmel İkramov
C
Nuriddin Muhitdinov
D
Şeref Raşidov
E
Yadgar Nasriddinova
Açıklama:
Stalinci kuşak siyasetçilerin himayesinde yetişen Özbek lider Şeref Raşidov’dur.
Soru 26
Özbekistan’ın Sovyetler Birliği içindeki egemenliği ne zaman kabul edildi?
Seçenekler
A
1988
B
1989
C
1990
D
1991
E
1991
Açıklama:
1990’da Özbekistan’ın Sovyetler Birliği içindeki egemenliği kabul edildi.
Soru 27
Sovyet hükûmetinin ne zaman aldığı kararla Özbekler Kiril alfabesine geçirildiler?
Seçenekler
A
1939-40
B
1941-42
C
1943-44
D
1945-46
E
1947-48
Açıklama:
1939-40 yıllarında Sovyet hükûmetinin aldığı yeni bir kararla Özbekler Kiril alfabesine geçirildiler.
Soru 28
Aşağıdaki edebiyatçılardan hangisi sol kanat Ceditçiler grubundandır?
Seçenekler
A
Çolpan
B
Elbek
C
Batu
D
Gazi Yunus
E
Hakimzade
Açıklama:
Sol kanat Ceditçiler Sadriddin Aynî, Hamza Hakimzade, Abdullah Avlanî'dir.
Soru 29
Özbekistan'da yeni anayasa ne zaman kabul edildi?
Seçenekler
A
1990
B
1991
C
1992
D
1993
E
1994
Açıklama:
Bağımsızlığın ilk yıllarında, Özbekistan hâkimiyet sembollerini benimseyen kararlar aldı; 1992’de yeni anayasa kabul edildi, milli marş, bayrak ve para birimi belirlendi.
Soru 30
Özbekistan ne zaman Latin alfabesine geçme kararı aldı?
Seçenekler
A
1990
B
1991
C
1992
D
1993
E
1994
Açıklama:
1993’te Özbekistan Latin alfabesine geçme kararı aldı.
Soru 31
Orta Asya cumhuriyetleri içinde nüfusça en yoğun ülke aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Özbekistan
B
Kazakistan
C
Türkmenistan
D
Kırgızistan
E
Tacikistan
Açıklama:
Özbekistan Orta Asya cumhuriyetleri içinde nüfusça en yoğun ülkedir. 1989’dan beri nüfus sayımı yapılmamış olsa da, ülke nüfusunun 30 milyona yaklaştığı tahmin edilmektedir. Taşkent ise 3 milyona yaklaşan nüfusuyla bölgedeki en büyük şehirdir. Sovyetler Birliği zamanında Taşkent, Moskova ve Leningrad’dan sonra üçüncü büyük şehirdi.
Soru 32
Oğuz lehçesi Özbekistan'ın hangi bölgesinde konuşulmaktadır?
Seçenekler
A
Hive
B
Taşkent
C
Buhara
D
Fergana
E
Hokand
Açıklama:
Türkçenin üç ana grubundan (diğer ikisi Oğuz ve Kıpçak) Çağatay lehçesine ait olan Özbekçe, Uygur Türkçesiyle aynı grupta olup Türkiye Türkçesine yakındır. Dil özellikleri bakımından Özbekçe iki ana gruba ayrılır. Birincisi, Farsçanın çok fazla (Taşkent, Buhara, Semerkand) ve epeyce (Fergana, Hokand) etkisinde kalan güney lehçesidir. Bu lehçe Türk dillerine özgü olan ses uyumunu kaybetmiştir. Günümüzde Özbek edebi dili bu lehçeye dayanmaktadır. İkincisi, kuzeydeki Kıpçak-Özbek lehçesidir; bunda Farsçanın etkisi azdır. Bu iki lehçeden başka, Hive bölgesinde Oğuz lehçesi konuşulmaktadır.
Soru 33
Orta Asya etnik esasa göre bölünürken, Karakalpakistan doğrudan Rusya Federasyonu’na bağlı bir özerk bölge haline getirilmiş ve özerk cumhuriyet statüsü kazanmıştır. Buna göre Karakalpakistan hangi yılda özerk cumhuriyet statüsü kazanmıştır?
Seçenekler
A
1925
B
1927
C
1932
D
1935
E
1937
Açıklama:
Orta Asya etnik esasa göre bölünürken, Karakalpakistan doğrudan Rusya Federasyonu’na bağlı bir özerk bölge haline getirildi. 1932 yılında ise özerk cumhuriyet statüsü kazandı. 1936’da özerkliğini koruyarak Özbek SSC’ne dâhil edildi. Karakalpakça adı altında edebi bir dil yaratıldı. Bu operasyonun hedefi açıktı: Rusya, güçlü bir Kazakistan görmek istemiyordu; böl ve yönet siyaseti Sovyet yönetiminin işine geliyordu. Moskova, Karakalpakistan’ı Özbek SSC’ye katmakla hem Özbek sadakatini mükâfatlandırdı, hem de aynı yıl Tacikistan’ın Özbekistan’dan koparılmış olmasını telafi etmiş oldu.
Soru 34
Aşağıdakilerden hangisi 1924-1925 yıllarında Stalin'in talimatıyla Orta Asya siyasi düzeninde yapılan değişikliklerden biri değildir?
Seçenekler
A
Buhara Halk Cumhuriyeti lağvedilmiştir.
B
Hokand'da Mustafa Çokayev önderliğinde bir özerk hükûmet kurulmuştur.
C
Özbekistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti oluşturulmuştur.
D
Türkistan Özerk Sovyet Cumhuriyeti’ne bağlı olan Semerkant, Taşkent ve Fergana’nın önemli bir kısmı Özbekistan SSC’ne verilmiştir.
E
Orta Asya’nın siyasi coğrafyası etnik esaslara göre yeniden çizilmiştir.
Açıklama:
1924-25 yıllarında Stalin’in talimatıyla Orta Asya’nın siyasi coğrafyası etnik esaslara göre yeniden çizildi. Buhara Halk Cumhuriyeti lağvedildi. Türkistan Özerk Sovyet Cumhuriyeti’ne bağlı olan Semerkant, Taşkent ve Fergana’nın önemli bir kısmı da Özbekistan SSC’ne verildi.
Soru 35
1939-40 yıllarında alınan yeni bir kararla Özbekler hangi alfabeye geçirilmişlerdir?
Seçenekler
A
Arap Alfabesi
B
Latin Alfabesi
C
Kiril Alfabesi
D
Hint Alfabesi
E
Yunan Alfabesi
Açıklama:
1939-40 yıllarında Sovyet hükûmetinin aldığı yeni bir kararla Özbekler Kiril alfabesine geçirildiler.
Soru 36
Bolşevik devrimini izleyen yıllarda milliyetçi Ceditçiler 1919’da Çigatay Gurungi (Çağatay Grubu) adında bir edebiyatçılar derneği kurdu. Aşağıdaki isimlerden hangisi bu grubun içinde yer almaktadır?
Seçenekler
A
Sadriddin Aynî
B
Hamza Hakimzade
C
Abdullah Avlanî
D
Gazi Yunus
E
Erkin Vahidov
Açıklama:
Bolşevik devrimini izleyen yıllarda Orta Asya’da Ceditçi edebiyat varlığını devam ettiriyordu. Gerçi bu dönemde sol kanat Ceditçiler (Sadriddin Aynî, Hamza Hakimzade, Abdullah Avlanî) devrimi, Lenin’i ve özgürlüğü alkışlayan şiirler yazdılar. Fakat bu yıllarda milliyetçi Ceditçiler daha ağır basıyordu. Abdurrauf Fıtrat’ın başı çektiği bu grup 1919’da Çigatay Gurungi (Çağatay Grubu) adında bir edebiyatçılar derneği kurdu. Çolpan, Elbek, Batu, Gazi Yunus gibi şair ve yazarlar bu grup içinde yer alıyordu. Dernek, pan-Türkist amaçlar taşıdığı gerekçesiyle 1922’de kapatıldı. Doğru cevap D' dir.
Soru 37
Moskova’daki askerî darbenin başarısızlıkla sonuçlanması üzerine, Kerimov ve etrafındakiler aşağıdaki tarihlerin hangisinde Özbekistan'ın bağımsızlığını ilan etmişlerdir?
Seçenekler
A
1 Ekim 1990
B
1 Eylül 1991
C
1 Kasım 1991
D
1 Mart 1992
E
1 Temmuz 1992
Açıklama:
Moskova’daki askerî darbenin başarısızlıkla sonuçlanması üzerine, Kerimov ve etrafındakiler, 1 Eylül 1991’de Özbekistan’ın bağımsızlığını ilan ettiler. Doğru cevap B' dir.
Soru 38
Özbekistan'da yaşanan Andican Olayları Özbekistan ile ABD arasındaki münasebetlerin bozulmasına neden oldu ve bu olayların hemen sonrasında Özbekistan bazı kararları hayata geçirdi. Aşağıdakilerden hangisi bu kararlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Kollektif Güvenlik Örgütü Anlaşması'na üye oldu.
B
Avrasya Ekonomik İşbirliği Örgütü'ne üye oldu.
C
Rusya ile münasebetlerin geliştirilmesini öngören anlaşma imzaladı.
D
GUAM (Gürcistan-Ukrayna-Azerbaycan-Moldova)’ın kurulmasını destekledi.
E
Ülkedeki ABD üssünü kapattı.
Açıklama:
Andican olayları sonrasında ABD başta olmak üzere Batı’nın Kerimov rejimini eleştirmesi Özbekistan ile ABD arasındaki münasebetler bozulmasına neden oldu. Olaylardan hemen sonra Özbekistan, Rusya’nın önderliğini yaptığı Kollektif Güvenlik Örgütü Anlaşması ile Avrasya Ekonomik İşbirliği Örgütü gibi bölgesel örgütlere üye oldu; Rusya ile münasebetlerin geliştirilmesini öngören anlaşma imzaladı ve ülkedeki ABD üssünü kapattı. Doğru cevap D' dir.
Soru 39
Özbekistan'da Özbekçe'nin resmi dil olarak ilan edilmesi hangi tarihte olmuştur?
Seçenekler
A
1975
B
1979
C
1980
D
1985
E
1989
Açıklama:
Özbekçenin resmî dil olarak ilan edilmesi 1989’da oldu. Bağımsızlığın ilk yıllarında Özbekçenin kullanım alanı genişletildi. Rusça resmî dil olmaktan çıkarılarak ülkedeki milliyetler arasındaki iletişim dili statüsüne indirgendi. Resmî işlemlerin bazılarında (mesela vize, pasaport, ehliyet) Rusça tamamen terk edildi; yerine Özbekçe ve İngilizce ikame edildi. Doğru cevap E' dir.
Soru 40
Aşağıdakilerden hangisi günümüzde Özbekistan basın yayın hayatının özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Gazete ve dergi sayısı nüfusla karşılaştırıldığında oldukça azdır.
B
Gazetelerin tirajı oldukça düşüktür.
C
Sayfa düzeni, haber veriş tarzı Sovyet yayınlarını andırmaktadır.
D
Yeni basılan kitaplarda içerik ve baskı yönünden önemli bir gerileme ve özensizlik görülmektedir.
E
Gazete sayısı az olmasına rağmen haftada yedi gün aralıksız yayınlanmaktadır.
Açıklama:
Günümüzde gazete ve dergi sayısı nüfusla karşılaştırıldığında oldukça az olup gazetelerin bazıları haftada beş gün, bazıları ise sadece iki gün yayınlanmaktadır; gazetelerin tirajı oldukça düşüktür; sayfa düzeni, haber veriş tarzı Sovyet yayınlarını andırmaktadır. Yeni basılan kitaplarda içerik ve baskı yönünden önemli bir gerileme ve özensizlik görülmektedir. Doğru cevap E' dir.
Soru 41
Aşağıdakilerden hangisi Özbekistan'ın komşularından birisi değildir?
Seçenekler
A
Rusya
B
Kazakistan
C
Kırgızistan
D
Tacikistan
E
Türkmenistan
Açıklama:
Özbekistan, bağımsızlığını kazanan dört yeni cumhuriyet ile çevrilidir. Kuzeyinde Kazakistan, batısında Türkmenistan, doğusunda Kırgızistan ve Tacikistan bulunmaktadır. Rusya ile sınırı bulunmamaktadır. Güneyde, Afganistan’la kısa bir sınırı vardır. Doğru cevap A' dir.
Soru 42
Özbekistan'ın tahmini nüfusu ne kadardır?
Seçenekler
A
30 Milyon
B
35 Milyon
C
40 Milyon
D
45 Milyon
E
50 Milyon
Açıklama:
Özbekistan Orta Asya cumhuriyetleri içinde nüfusça en yoğun ülkedir. 1989’dan beri nüfus sayımı yapılmamış olsa da, ülke nüfusunun 30 milyona yaklaştığı tahmin edilmektedir. Taşkent ise 3 milyona yaklaşan nüfusuyla bölgedeki en büyük şehirdir. Doğru cevap A' dir.
Soru 43
Karakalpakistan kaç yılında özerk cumhuriyet konumuna getirilmiştir?
Seçenekler
A
1932
B
1936
C
1940
D
1945
E
1950
Açıklama:
Orta Asya etnik esasa göre bölünürken, Karakalpakistan doğrudan Rusya Federasyonu’na bağlı bir özerk bölge haline getirildi. 1932 yılında ise özerk cumhuriyet statüsü kazandı. 1936’da özerkliğini koruyarak Özbek SSC’ne dâhil edildi. Doğru cevap A' dir.
Soru 44
II. Dünya Savaşı Sovyet politikasının sonucu olarak yüceltilen Özbek kahramanı kimdir?
Seçenekler
A
Timur
B
Çağatay
C
Cengiz Han
D
Batu
E
Toktamış
Açıklama:
II. Dünya Savaşı yıllarında Sovyetler Birliği’nde tarih yazımında bir değişikliğe gidildi. Askerlere ve Sovyet halkına vatanseverlik ruhu aşılamak için geçmişteki Rus kahramanları canlandırıldı. Bu eğilim Orta Asya cumhuriyetlerine de yayıldı. Her bir cumhuriyette geçmişten bazı şahsiyetler seçilerek yüceltildi. Tarihte Rusların geleneksel düşmanı olan milletlere (Türklere ve Polonyalılara) karşı savaşmış olan kahramanlar seçilip yüceltildi. Osmanlılara ve Altın Orda’ya karşı savaşmış olan Timur bir Özbek kahramanı olarak öne çıkarıldı. Doğru cevap A' dir.
Soru 45
Buhara Celatları isimli eserin sahibi Özbek yazar kimdir?
Seçenekler
A
Sadriddin Aynî
B
Abdullah Kadirî
C
Süleyman Çolpan
D
Hamza Hakimzade Niyazi
E
Muhtar Avezov
Açıklama:
Buhara Hanlığı zamanının Ceditçi aydınlarından Sadriddin Aynî’yi (1878-1954) unutmamak gerekir. Aynî, Tacik edebiyatının kurucusu olarak kabul edilse de Özbek edebiyatının gelişmesinde de önemli katkılar sağladı. 1922’de yayınladığı Buhara Cellatları adlı eserinde hanlık döneminde Ceditçi aydınların uğradığı zulümleri ele aldı. Onun Buhara Inkılabı Tarihi Üçün Materiallar adlı kitabı ise XX. yüzyıl başındaki Buhara Hanlığı’ndaki yenileşme hareketi için çok önemli bir kaynaktır. Doğru cevap A' dir.
Soru 46
Özbekistan Sovyetlerden ne zaman ayrılıp, bağımsızlığını kazanmıştır?
Seçenekler
A
1 Eylül 1991
B
1 Kasım 1991
C
1 Aralık 1991
D
1 Ocak 1992
E
1 Şubat 1992
Açıklama:
Sovyet sisteminin ani bir şekilde çökmesiyle İslam Kerimov Özbekistan’ın en güçlü siyasi lideri olarak ortaya çıktı. Cumhuriyetteki yönetme deneyimine sahip tek grup, komünist partisi saflarından gelen üst düzey yöneticilerdi. Moskova’daki askerî darbenin başarısızlıkla sonuçlanması üzerine, Kerimov ve etrafındakiler, 1 Eylül 1991’de Özbekistan’ın bağımsızlığını ilan ettiler. Özbekistan Komünist Partisini lağvettiler ve adını Özbekistan Demokratik Halk Partisi olarak değiştirdiler. Doğru cevap A' dir.
Soru 47
2005'te Özbekistan'ın hangi şehrinde çıkan olaylar sonucunda çok sayıda insan kaybı yaşanmıştır?
Seçenekler
A
Andican
B
Urgenç
C
Buhara
D
Nukus
E
Semerkand
Açıklama:
Resmî açıklamaya göre ölenlerin sayısının 187 olduğu, bunlardan bir kısmı güvenlik güçlerine mensuptu; muhaliflerin ifadelerine göre olayda 500-1000 kişinin öldüğü olaylar Andican şehrinde vuku bulmuştur. Doğru cevap A' dir.
Soru 48
1991'de Özbekistan'ın bağımsızlığını ilk tanıyan ülke hangisi olmuştur?
Seçenekler
A
Türkiye
B
Almanya
C
Hollanda
D
İran
E
Çin
Açıklama:
1991’de Özbekistan’ın bağımsızlığını tanıyan ilk ülke Türkiye oldu. Bunda uzun yıllar beslenen özlem duygusunun büyük payı vardı. Doğru cevap A' dir.
Soru 49
Özbekçenin resmi dil olarak kabul edilmesinden sonra hangi dil zamanla Özbekistan'ın resmi dili olma statüsünü kaybetmiştir?
Seçenekler
A
Rusça
B
Türkçe
C
İngilizce
D
Fransızca
E
Çince
Açıklama:
Özbekçenin resmî dil olarak ilan edilmesi 1989’da oldu. Bağımsızlığın ilk yıllarında Özbekçenin kullanım alanı genişletildi. Rusça resmî dil olmaktan çıkarılarak ülkedeki milliyetler arasındaki iletişim dili statüsüne indirgendi. Resmî işlemlerin bazılarında (mesela vize, pasaport, ehliyet) Rusça tamamen terk edildi; yerine Özbekçe ve İngilizce ikame edildi. Doğru cevap A' dir.
Soru 50
1993 yılında Özbekistan hangi alfabeye geçme kararı almıştır?
Seçenekler
A
Latin
B
Arap
C
Çin
D
Kiril
E
Fars
Açıklama:
1993’te Özbekistan Latin alfabesine geçme kararı aldı. Yeni alfabe belirlenirken İngilizcedeki harfler esas alındı. Latin alfabesine geçiş, birdenbire değil, kademeli olarak yapıldı. 1996-97 eğitim yılında ilkokul birinci sınıflar Latin harfleriyle eğitime başladılar. Bir yıl sonra birinci ve ikinci sınıflar yeni alfabeyle eğitim gördüler. Bugün Özbek ve Karakalpak okullarındaki Latin alfabesine geçiş süreci tamamlanmıştır. Doğru cevap A' dir.
Soru 51
Ülkeler coğrafyası düşünüldüğünde Özbekistan Orta Asya'nın neresinde yer almaktadır?
Seçenekler
A
Doğusunda
B
Batısında
C
Kuzeyinde
D
Güneyinde
E
Ortasında
Açıklama:
Özbekistan, Orta Asya’nın ortasında yer alan bir ülkedir.
Soru 52
Özbekistan'ın başkenti neresidir?
Seçenekler
A
Buhara
B
Taşkent
C
Semerkant
D
Hive
E
Andican
Açıklama:
Timur İmparatorluğu’nun aslî merkezi, Özbek hanlıkları topraklarının önemli bir kısmı bu yerdeydi. Rus istilasından sonra oluşturulan Türkistan vilayetinin yönetim merkezi olan Taşkent, bugün de Özbekistan’a başkentlik yapmaktadır.
Soru 53
Özbekistan'ın aşağıdaki ülkelerden hangisi veya hangileriyle sınırı yoktur?
I- Rusya
II- Tacikistan
III- Afganistan
I- Rusya
II- Tacikistan
III- Afganistan
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Özbekistan, bağımsızlığını kazanan dört yeni cumhuriyet ile çevrilidir. Kuzeyinde Kazakistan, batısında Türkmenistan, doğusunda Kırgızistan ve Tacikistan bulunmaktadır. Rusya ile sınırı bulunmamaktadır. Güneyde, Afganistan’la kısa bir sınırı vardır.
Soru 54
Aşağıdakilerden hangisi ceditçi kuşak liderlerindendir?
Seçenekler
A
Osman Yusupov
B
Niyazov
C
Muhiddinov
D
Feyzullah Hocayev
E
Kemalov
Açıklama:
Ceditçi kuşağın tasfiye edilmesinden sonra, 1938’de, Osman Yusupov’un başa getirilmesiyle Özbekistan SSC’nde yeni bir dönem başladı. Yusupov ve ondan sonra gelen Niyazov, Kemalov ve Muhiddinov gibi liderler Stalinci kuşak olarak adlandırılırlar.
Soru 55
Sovyetlerde, rüşvet ve adam kayırmacılık (nepotizm) hangi dönem ile özdeşleştirilmiştir?
Seçenekler
A
Ceditçi kuşak dönemi
B
Stalinci kuşak dönemi
C
Şeref Raşidov dönemi
D
Osman Yusupov dönemi
E
Gorbaçov dönemi
Açıklama:
Stalinci kuşak siyasetçilerin himayesinde yetişen Özbek lider Şeref Raşidov’un Özbekistan tarihinde ayrı bir yeri vardır. Uzun yıllar (24 yıl) hüküm süren Raşidov, statükocu tavırlarıyla Çarlık dönemindeki Buhara emirlerine benzetilir. Raşidov, bir taraftan Moskova politikalarıyla uyumlu gibi hareket ederken, diğer yandan devlet kademelerinde sessiz bir Özbekleştirme siyaseti izlemiştir. Raşidov dönemi, Sovyetlerde rüşvet ve adam kayırmacılık (nepotizm) ile özdeşleştirilmiştir. Moskova’dan gelen aşırı pamuk talebine karşılık, Raşidov hükûmeti rakamları abartarak sanki çok büyük üretim yapılıyormuş görüntüsü yaratmış, bunun karşılığı olarak merkezden geniş bir tahsisat koparmıştır. Diğer cumhuriyetlerde de benzeri uygulamalar olmakla birlikte, Özbekistan ve Raşidov dönemi bu özelliğiyle ünlenmiştir.
Soru 56
Özbekistan Asya Kıtası'nın neresinde yer almaktadır?
Seçenekler
A
Kuzey asya
B
Güney asya
C
Doğu asya
D
Orta asya
E
Batı asya
Açıklama:
Özbekistan, Orta Asya’nın ortasında yer alan bir ülkedir.
Soru 57
Özbekistan'ın yüzölçümü kaç kilometrekaredir?
Seçenekler
A
440000 kilometrekare
B
442000 kilometrekare
C
447000 kilometrekare
D
445000 kilometrekare
E
448000 kilometrekare
Açıklama:
Özbekistan toprakları, Türkiye’nin yarısından biraz fazladır (447 bin km2).
Soru 58
Karakalpakistan ne zaman, özerk cumhuriyet statüsü kazanmıştır?
Seçenekler
A
1930
B
1931
C
1932
D
1933
E
1934
Açıklama:
Karakalpakistan doğrudan Rusya Federasyonu’na bağlı bir özerk bölge haline getirildi. 1932 yılında ise özerk cumhuriyet statüsü kazandı.
Soru 59
Şeref Raşidov Dönemi hangi yıllar arasındadır?
Seçenekler
A
1917-1983
B
1917-1980
C
1958-1983
D
1959-1983
E
1959-1980
Açıklama:
Şeref Raşidov Dönemi (1959-83)
Soru 60
Kırgızistan’ın Oş şehrinde Kırgız ve Özbek gençleri arasında çatışmaların olmasıyla Fergana bölgesinde patlak veren etnik çatışmalarla baş edemediği gerekçesiyle Özbekistan’ın başındaki Refik Nişanov görevinden alındığında yerine kim atanmıştır?
Seçenekler
A
Şeref Raşidov
B
Nuriddin Muhitdinov
C
Yadgar Nasriddinova
D
İslam Kerimov
E
Osman Yusupov
Açıklama:
Kırgızistan’ın Oş şehrinde Kırgız ve Özbek gençleri arasında çatışmalar oldu. Fergana bölgesinde patlak veren etnik çatışmalarla baş edemediği gerekçesiyle Özbekistan’ın başındaki Refik Nişanov görevinden alındı; yerine İslam Kerimov parti birinci sekreteri olarak atandı.
Soru 61
Özbekistan’ın Sovyetler Birliği içindeki egemenliği hangi yıl kabul edilmiştir?
Seçenekler
A
1990
B
1991
C
1992
D
1993
E
1994
Açıklama:
1990’da Özbekistan’ın Sovyetler Birliği içindeki egemenliği kabul edildi
Soru 62
Sovyetlerin dil siyaseti hangi sürecin bir parçasıydı?
Seçenekler
A
Ulusları ayırma süreci
B
Uluslar yaratma süreci
C
Azınlıkları ayırma süreci
D
Sınırları belli etme süreci
E
Boylar arasında gerginlik çıkartma süreci
Açıklama:
Sovyetlerin dil siyaseti, uluslar yaratma sürecinin bir parçasıydı.
Soru 63
Sovyetlerin doğusunda komünizmin yayılmasını zorlaştıran en önemli araç aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Dil değişikliği
B
Sınır değişikliği
C
Alfabe değişikliği
D
Yönetim değişikliği
E
Azınlık değişikliği
Açıklama:
Doğuda komünizmin yayılmasını zorlaştıran eski medeniyetle alakayı kesmek için en önemli araç alfabe değişikliğiydi.
Soru 64
Özbekler hangi yıllarda Sovyet hükûmetinin aldığı yeni bir kararla Kiril alfabesine geçirildiler?
Seçenekler
A
1938-40
B
1938-41
C
1939-40
D
1939-41
E
1940-41
Açıklama:
1939-40 yıllarında Sovyet hükûmetinin aldığı yeni bir kararla Özbekler Kiril alfabesine geçirildiler.
Soru 65
Sovyet sisteminin ani bir şekilde çökmesiyle hangi lider Özbekistan’ın en güçlü siyasi lideri olarak ortaya çıkmıştır?
Seçenekler
A
İslam Kerimov
B
Şeref Raşidov
C
Nuriddin Muhitdinov
D
Yadgar Nasriddinova
E
Feyzullah Hocayev
Açıklama:
Sovyet sisteminin ani bir şekilde çökmesiyle İslam Kerimov Özbekistan’ın en güçlü siyasi lideri olarak ortaya çıktı.
Soru 66
Hangisi/leri sol kanat Ceditçilerdendir?
Aşağıdakilerden hangisi veya hangileri, Bolşevik devrimini izleyen yıllarda sol kanat Ceditçiler olarak bilinmektedir?
I- Abdurrauf Fıtrat
II- Sadriddin Aynî
III- Abdullah Avlanî
Aşağıdakilerden hangisi veya hangileri, Bolşevik devrimini izleyen yıllarda sol kanat Ceditçiler olarak bilinmektedir?
I- Abdurrauf Fıtrat
II- Sadriddin Aynî
III- Abdullah Avlanî
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve III
C
II ve III
D
Yalnız I
E
I, II ve III
Açıklama:
Bolşevik devrimini izleyen yıllarda Orta Asya’da Ceditçi edebiyat varlığını devam ettiriyordu. Gerçi bu dönemde sol kanat Ceditçiler (Sadriddin Aynî, Hamza Hakimzade, Abdullah Avlanî) devrimi, Lenin’i ve özgürlüğü alkışlayan şiirler yazdılar. Fakat bu yıllarda milliyetçi Ceditçiler daha ağır basıyordu. Abdurrauf Fıtrat’ın başı çektiği bu grup 1919’da Çigatay Gurungi (Çağatay Grubu) adında bir edebiyatçılar derneği kurdu. Çolpan, Elbek, Batu, Gazi Yunus gibi şair ve yazarlar bu grup içinde yer alıyordu.
Soru 67
Aşağıdakilerden hangisi veya hangileri Bolşevik devrimini izleyen yıllarda, milliyetçi Ceditçiler olarak bilinmektedir?
I- Elbek
II- Hamza Hakimzade
III- Çolpan
I- Elbek
II- Hamza Hakimzade
III- Çolpan
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve III
C
II ve III
D
Yalnız II
E
I, II ve III
Açıklama:
Bolşevik devrimini izleyen yıllarda Orta Asya’da Ceditçi edebiyat varlığını devam ettiriyordu. Gerçi bu dönemde sol kanat Ceditçiler (Sadriddin Aynî, Hamza Hakimzade, Abdullah Avlanî) devrimi, Lenin’i ve özgürlüğü alkışlayan şiirler yazdılar. Fakat bu yıllarda milliyetçi Ceditçiler daha ağır basıyordu. Abdurrauf Fıtrat’ın başı çektiği bu grup 1919’da Çigatay Gurungi (Çağatay Grubu) adında bir edebiyatçılar derneği kurdu. Çolpan, Elbek, Batu, Gazi Yunus gibi şair ve yazarlar bu grup içinde yer alıyordu.
Soru 68
Yeni Özbek edebiyatında, Ötken Künler (Geçmiş Günler, 1922) ve Mihrabdan Çayan (1929) adlı tarihi romanlarıyla kendini kabul ettiren yazar aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sadriddin Aynî
B
Süleyman Çolpan
C
Hamza Hakimzade Niyazi
D
Abdullah Kadiri
E
Abdurrauf Fıtrat
Açıklama:
1920’lerde ve 30’larda gelişen yeni Özbek edebiyatında Hamza Hakimzade Niyazi (1889-1929), Abdullah Kadirî ve Süleyman Çolpan gibi genç kuşak Ceditçiler kültür hayatında etkili oldular. Daha ziyade romanlarıyla tanınan Abdullah Kadirî (1894-1938), toplumunun geri kalmasından duydu¤u rahatsızlı¤ı dile getirdi. Ötken Künler (Geçmiş Günler, 1922) ve Mihrabdan Çayan (1929) adlı tarihî romanlarıyla kendini kabul ettirdi. Kadirî, Rus işgali öncesindeki Özbek toplumunu bu romanlarda, Türkistanlıların kendi aralarındaki mücadelelerini, toplum hayatındaki bozulmaları işledi. Bu romanlar di¤er bazı edebiyatçıları (mesela Kazak edebiyatçılarından Muhtar Avezov’u) etkiledi.
Soru 69
Aşağıdakilerden hangisi Orta Asya kadınlarının sosyal hayata katılması için Sovyetlerin yaptığı uygulamalardan biri değildir?
Seçenekler
A
Evlilik yaşının on sekize çıkarılması
B
Kız çocuklarının okula gitmesinin zorunlu hale getirilmesi
C
Akrabalık bağlarının zayıflatılması
D
Çocuklar için kreşler açılması
E
Kadınlara ek gelir bağlanması
Açıklama:
Orta Asya kadınlarının sosyal hayata katılması Sovyetlerin öncelik verdiği sosyal amaçlardan biriydi. Rejim, kadınların iş gücünden yararlanmak istiyor, bunun için onları geleneksel bağlardan koparmayı amaçlıyordu. Kadınlar evde kapalı kaldığı müddetçe gelenekselliğin sürdürücüsü olacak, yeni yetişecek nesiller de bundan etkilenecekti. Kadınları dönüştürmek amacıyla 1927 yılından itibaren bir dizi girişimler (hücum kampanyası) başlatıldı; yaptırımlar uygulandı. Evlilik yaşı on sekize çıkarıldı; çok evlilik ve başlık parası alınması yasaklandı. Kız çocuklarının okutulması zorunlu hâle getirildi. Diğer yandan, büyük aileler parçalanarak akrabalık bağları zayıflatılmaya çalışıldı. Geleneksel ev tiplerinin tersine, pencereleri dışa bakan binaların yapılması teşvik edildi. Sadece kadınların katıldığı törenler yerine, erkeklerin de katıldığı karma törenler özendirildi. Kadınların üzerindeki yükü azaltmak için kreşler (çocuk yuvaları) açıldı. Evlerin mimarisinde, aile hayatını açığa çıkarmak ve böylece kadının kapatılmasını zorlaştırmak amaçlandı. Geniş bulvarlar şehrin ve kolhozların ortasından geçirildi; evler bu geniş cadde boyunca sıralandı. Geleneksel, içe kapanık büyük aile evlerinin yerine, pencereleri caddeye bakan evler inşa edildi.
Soru 70
Çarlık hükûmeti, Amerika’ya olan bağımlılığından kurtulmak için Türkistan tarlalarını hangi ürün ekimine ayırmıştır?
Seçenekler
A
Tütün
B
Buğday
C
Pamuk
D
Şeker
E
Ayçiçeği
Açıklama:
Özbek ekonomisi, daha Çarlık döneminden başlayarak Rusya’ya bağımlı hâle getirilmişti. Çarlık hükûmeti, Amerika’ya olan pamuk bağımlılığından kurtulmak için Türkistan tarlalarını tamamen pamuk ekimine tahsis etmeye çalıştı. Türkistan’ın iktisadi merkezi olan Fergana’da ziraatın önemli bir bölümü pamuk ekimine ayrıldı. XX. yüzyılın başına gelindiğinde, Fergana’daki gelirin yarısına yakını pamuk ekiminden sağlanıyordu. İşçilerin yarıdan fazlası pamuk işinde çalışıyordu
Soru 71
Aşağıdaki devletlerden hangisi Timur İmparatorluğu'nun Orta Asya'daki asli merkezi olarak bilinir?
Seçenekler
A
Kazakistan
B
Azerbaycan
C
Türkmenistan
D
Kırgızistan
E
Özbekistan
Açıklama:
Tarihteki Timur İmparatorluğu'nun asli merkezi Orta Asya'da Özbekistan'dır.
Soru 72
Aşağıdaki ülkelerden hangisi Özbekistan'ın sınır komşusu değildir?
Seçenekler
A
Rusya
B
Kazakistan
C
Türkmenistan
D
Kırgızistan
E
Tacikistan
Açıklama:
Rusya, Özbekistan'ın sınır komşusu ülkelerden biri değildir.
Soru 73
Özbekçe dili, Türkçenin hangi lehçesindendir?
Seçenekler
A
Güney-Batı Türkçesi
B
Kuzey-Batı Türkçesi
C
Orta Asya Türkçesi
D
Güney-Doğu Çağatay Türkçesi
E
Çuvaş Türkçesi
Açıklama:
Özbekçe dili, Türkçenin "Güney-Doğu Çağatay Türkçesi" lehçesindendir.
Soru 74
Aşağıdakilerden hangisi Özbekistan'daki etnik gruplardan biri değildir?
Seçenekler
A
Kırım Tatarları
B
Çinliler
C
Almanlar
D
Koreliler
E
Ruslar
Açıklama:
Çinliler, Özbekistan'da bulunan etnik gruplardan biri değildir. Doğru yanıt: B'dir.
Soru 75
Aşağıdaki yazarlardan hangisi "Ötken Künler" (Geçmiş Günler) adlı romanın yazarıdır?
Seçenekler
A
Süleyman Çolpan
B
Sadriddin Ayni
C
Abdullah Kadiri
D
Gazi Yunus
E
Atacan Haşimov
Açıklama:
Abdullah Kadiri "Ötken Künler" (Geçmiş Günler) adlı romanın yazarıdır.
Soru 76
Aşağıdakilerden hangisi, 1940'lı yıllarda Özbek edebiyatının devrim karşıtı olmayan yazarıdır?
Seçenekler
A
Abdullah Kadiri
B
Hamid Alimcan
C
Atacan Haşimov
D
Süleyman Çolpan
E
Fıtrat
Açıklama:
Hamid Alimcan, 1940'lı yıllarda Özbek edebiyatının devrim karşıtı olmayan yazarıdır.
Soru 77
Kadınların sosyal yaşamda yer alması girişimi, en çok hangi halkların tepkisini çekmiştir?
Seçenekler
A
Özbekler ve Tacik halkları
B
Kırım ve Kazan Tatarları
C
Tatarlar ve Başkurtlar
D
Karakalpaklar ve Kazaklar
E
Azeriler ve Türkmenler
Açıklama:
Özbek ve Tacik halkları, kadınların sosyal yaşamda yer almalarına şiddetle karşı çıkmışlardır.
Soru 78
Aşağıdakilerden hangisi, Özbekistan ekonomisinin dayandığı temel kaynaklardan biri değildir?
Seçenekler
A
Pamuk
B
Petrol
C
Doğalgaz
D
Altın
E
Eğitim
Açıklama:
Eğitim, Özbekistan ekonomisine katkı sağlayan bir alan değildir. Doğru yanıt: E'dir.
Soru 79
Özbekistan hangi yılda Latin Alfabesi'ne geçmiştir?
Seçenekler
A
1990
B
1991
C
1992
D
1993
E
1994
Açıklama:
Özbekistan'ın Latin Alfabesi'ne 1993 yılında geçmiştir. Doğru yanıt: D'dir.
Soru 80
Özbekçe, hangi yılda resmi dil olarak kabul edilmiştir?
Seçenekler
A
1987
B
1988
C
1989
D
1990
E
1991
Açıklama:
Özbekçe, 1989 yılında resmi dil olmuştur.
Soru 81
Özbekistan’ın başkenti neresidir?
Seçenekler
A
Taşkent
B
Buhara
C
Astana
D
Semerkand
E
Hive
Açıklama:
Rus istilasından sonra oluşturulan Türkistan vilayetinin yönetim merkezi olan Taşkent, bugün de Özbekistan’a başkentlik yapmaktadır. Taşkent, Sovyet döneminde de Orta Asya ülkeleri için siyasi ve kültürel bir merkez olma görevini sürdürdü.
Soru 82
Aşağıdakilerden hangisi Özbekistan’da yer alan özerk bir bölgedir?
Seçenekler
A
Karakalpakistan
B
Çuvaşistan
C
Hakasya
D
Altay
E
Yakut
Açıklama:
Özbekistan’ın batısında yer alan ve özerk statüde olan Karakalpakistan’ın büyük bir kısmı çöllerle kaplıdır ve nüfus bakımından ülkenin en tenha bölgesidir.
Soru 83
Buhara Halk Cumhuriyeti’nde ve Özbek SSC’nde başbakanlık yapan ve Stalin tarafından idam ettirilen Özbek lider kimdir?
Seçenekler
A
Feyzullah Hocayev
B
Ekmel Ikramov
C
Nuriddin Muhitdinov
D
Yadgar Nasriddinova
E
Şeref Raşidov
Açıklama:
Feyzullah Hocayev (1896- 1938): Ulus inşa etme siyaseti güden ve Ceditçi gelenekten gelen milliyetçi eğilimli Özbek lideridir. Buhara’nın zengin bir ailesinden gelen Hocayev, burada medrese eğitimi aldı. 1907-12 yıllarında Moskova’da Rus okullarında okudu. Ülkesine döndükten sonra Ceditçilere katıldı; arkadaşlarıyla beraber Yaş Buharalılar adlı inkılâpçı bir teşkilat kurdu. Buhara Halk Cumhuriyeti’nde ve Özbek SSC’nde başbakanlık yaptı. Sovyet rejiminin Özbek aydınlarını sindirmek konusunda yaptığı baskılara direndi; onları himaye etti. Stalin’in talimatıyla tutuklandı ve 1938 Martında öldürüldü.
Soru 84
Abdurrauf Fıtrat’ın önderliğinde Ceditçi’lerin kurduğu edebiyatçılar derneğinin ismi nedir?
Seçenekler
A
Çağatay Grubu
B
Timur Ekibi
C
Özbek Grubu
D
Kıpçak Derneği
E
Türkistan Grubu
Açıklama:
Abdurrauf Fıtrat’ın başı çektiği bu grup 1919’da Çigatay Gurungi (Çağatay Grubu) adında bir edebiyatçılar derneği kurdu. Çolpan, Elbek, Batu, Gazi Yunus gibi şair ve yazarlar bu grup içinde yer alıyordu. Dernek, pan-Türkist amaçlar taşıdığı gerekçesiyle 1922’de kapatıldı.
Soru 85
Dünya Savaşı sırasında Özbek şiirinin ana konusu ne olmuştur?
Seçenekler
A
Vatan sevgisi
B
Ayrılık
C
Aşk acısı
D
Geçim sıkıntısı
E
Ölüm korkusu
Açıklama:
Özbek şairleri II. Dünya Savaşı yıllarında vatan sevgisi, halkların dostluğu, faşizme duyulan nefret ve kahramanlık konulu şiirler yazdılar.
Soru 86
Özbekistan Cumhuriyeti’nin ilk cumhurbaşkanı kimdir?
Seçenekler
A
İslam Kerimov
B
Nigmatilla Yuldaşev
C
Şevket Mirziyoyev
D
Abdulla Aripov
E
Otkir Sultanov
Açıklama:
İslam Kerimov 1990’da Özbek SSC başkanı, 1991’de bağımsız Özbekistan’ın ilk devlet başkanı seçildi.
Soru 87
Özbekistan hangi yıl Şanghay İşbirliği Örgütü üyesi olmuştur?
Seçenekler
A
2001
B
2002
C
2003
D
2004
E
2005
Açıklama:
Çin, Rusya, Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan ve Özbekistan’ın oluşturduğu siyasi, ekonomik ve askerî alanlarda işbirliği örgütü 1996’da “Şanghay Beşlisi” olarak kuruldu. 2001’de Özbekistan’ın da katılmasıyla üye sayısı 6’ya çıktı.
Soru 88
Hangi gelişmelerden sonra Özbekistan ABD üssünü kapatıp yeniden Rusya’ya yakınlaşmıştır?
Seçenekler
A
Andican Olayları
B
11 Eylül Saldırıları
C
Fergana İsyanı
D
Afganistan Savaşı
E
Semerkand Protestoları
Açıklama:
Özbekistan’ın yeniden Rusya’ya yakınlaşmasının nedeni Andican olayları sonrasında ABD başta olmak üzere Batı’nın Kerimov rejimini eleştirmesidir. Olaylardan hemen sonra Özbekistan, Rusya’nın önderliğini yaptığı Kollektif Güvenlik Örgütü Anlaşması ile Avrasya Ekonomik İşbirliği Örgütü gibi bölgesel örgütlere üye oldu; Rusya ile münasebetlerin geliştirilmesini öngören anlaşma imzaladı ve ülkedeki ABD üssünü kapattı.
Soru 89
Hangi Özbek muhalif lider Türkiye’ye sığınarak Türkiye - Özbekistan ilişkilerinin gerilmesine neden olmuştur?
Seçenekler
A
Muhammed Salih
B
İslam Kerimov
C
Abdullah Kadirî
D
Atacan Haflimov
E
Süleyman Çolpan
Açıklama:
Özbek muhalif lideri Muhammed Salih’in Türkiye’ye sığınması, Özbekistan’la olan ilişkilerin soğumasında önemli bir etken oldu. 1999’da Kerimov’a Taşkent’te yapılan suikast teşebbüsü ise Türk-Özbek ilişkilerinde bir kırılma noktası oldu. Bu olayın sorumlusu olarak görülen muhalif liderin Özbekistan’a iade edilmemesi, Türkiye’ye karşı kırgınlık ve küskünlüğe sebep oldu.
Soru 90
Çarlık döneminde Özbekistan’ın tarımda ana ekim maddesi neydi?
Seçenekler
A
Pamuk
B
Pirinç
C
Buğday
D
Fasulye
E
Soya
Açıklama:
Özbek ekonomisi, daha Çarlık döneminden başlayarak Rusya’ya bağımlı hâle getirilmişti. Çarlık hükûmeti, Amerika’ya olan pamuk bağımlılığından kurtulmak için Türkistan tarlalarını tamamen pamuk ekimine tahsis etmeye çalıştı. Türkistan’ın iktisadi merkezi olan Fergana’da ziraatın önemli bir bölümü pamuk ekimine ayrıldı. XX. yüzyılın başına gelindiğinde, Fergana’daki gelirin yarısına yakını pamuk ekiminden sağlanıyordu.
Soru 91
Aşağıdakilerden hangisi Sovyet lideri M. Gorbaçov döneminde uygulanan politikalardandır?
Seçenekler
A
Yeniden yapılanma
B
Kollektifleştirme
C
Ruslaştırma
D
Pamuk ektirme
E
Sovyetleştirme
Açıklama:
Yeniden yapılanma
Soru 92
Aşağıdaki cumhuriyetlerden hangisi Özbekistan’ın komşusu değildir?
Seçenekler
A
Rusya
B
Türkmenistan
C
Kazakistan
D
Afganistan
E
Tacikistan
Açıklama:
Rusya
Soru 93
Aşağıdakilerden hangisi Özbek SSC yöneticilerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Feyzullah Hocayev
B
İslam Kerimov
C
Refik Niflanov
D
Erkin Vahidov
E
Şeref Raflidov
Açıklama:
Erkin Vahidov
Soru 94
Aşağıdaki şehirlerden hangisi Özbekistan içinde yer almaz?
Seçenekler
A
Andican
B
Buhara
C
Hocend
D
Semerkand
E
Hive
Açıklama:
Hocend
Soru 95
Sovyetlerin kadını dönüştürme girişimleri en çok hangi halklar arasında dirençle karşılanmıştır?
Seçenekler
A
Tatarlar ve Başkurtlar
B
Karakalpaklar ve Kazaklar
C
Kazaklar ve Kırgızlar
D
Kırım ve Kazan Tatarları
E
Özbekler ve Tacikler
Açıklama:
Özbekler ve Tacikler
Soru 96
Buhara Cellatları adlı eser aşağıdaki yazarlardan hangisine aittir?
Seçenekler
A
Sadriddin Aynî
B
Abdulla Aripov
C
Abdullah Kadirî
D
Hamza Hakimzade Niyazi
E
Abdurrauf Fıtrat
Açıklama:
Sadriddin Aynî
Soru 97
Aşağıdaki ülkelerden hangisi şanghay işbirliği Örgütü üyesi değildir?
Seçenekler
A
Özbekistan
B
Ukrayna
C
Rusya Federasyonu
D
Kırgızistan
E
Çin Halk Cumhuriyeti
Açıklama:
Ukrayna
Soru 98
Bağımsız Özbekistan’da Latin alfabesine geçme kararı kaç yılında alınmıştır?
Seçenekler
A
1999
B
2001
C
2003
D
2014
E
2017
Açıklama:
2003
Soru 99
Aşağıdakilerden hangisi Özbekistan ekonomisinin dayandığı temel kaynaklardan biri değildir?
Seçenekler
A
Doğalgaz
B
Petrol
C
Altın
D
Pamuk
E
Hidroelektrik barajları
Açıklama:
Hidroelektrik barajları
Soru 100
Aşağıdakilerden hangisi bağımsızlık sonrasında Özbek kültür hayatındaki değişmelerdendir?
Seçenekler
A
Yazarlar sosyalist amaçlara hizmet etmeye yönlendirilmiştir.
B
Rusça resmî dil olarak ilan edilmiştir.
C
Geleneksel ev mimarisi ortadan kalkmıştır.
D
Tarih ders kitapları yeniden yazılmıştır.
E
Kadını sosyal hayata katma girişimleri yapılmıştır.
Açıklama:
Tarih ders kitapları yeniden yazılmıştır.
Soru 101
Özbekistan'ın ekilebilir alanları ülke topraklarının yüzde kaçını oluşturur?
Seçenekler
A
%6
B
% 7
C
% 8
D
% 9
E
% 10
Açıklama:
Özbekistan toprakları, Türkiye’nin yarısından biraz fazladır (447 bin km2). Ülkenin dörtte üçü çöl, yarı çöl ve bozkırdır; ekilebilir alanlar % 9’dur.
Soru 102
Günümüzde Özbeklerin ülke içindeki oranı yüzde kaç olarak tahmin edilmektedir?
Seçenekler
A
% 80
B
% 79
C
% 78
D
% 77
E
% 76
Açıklama:
Özbekler aynı zamanda Orta Asya halkları içindeki en kalabalık gruptur. 1959 sayımında ülke nüfusunun % 62’sini oluşturan Özbekler, hızlı bir artış göstererek 1989’da % 71.4’e ulaşmışlardır. Günümüzde Özbeklerin ülke içindeki oranı % 80 olarak tahmin edilmektedir.
Soru 103
Karakalpakistan ne zaman özerk cumhuriyet statüsünü kazandı?
Seçenekler
A
1936
B
1935
C
1934
D
1933
E
1932
Açıklama:
Orta Asya etnik esasa göre bölünürken, Karakalpakistan doğrudan Rusya Federasyonu’na bağlı bir özerk bölge haline getirildi. 1932 yılında ise özerk cumhuriyet statüsü kazandı. 1936’da özerkliğini koruyarak Özbek SSC’ne dâhil edildi.
Soru 104
Feyzullah Hocayev ne zaman öldürüldü?
Seçenekler
A
Ocak 1936
B
Şubat 1937
C
Mart 1938
D
Nisan 1939
E
Mayıs 1940
Açıklama:
Buhara Halk Cumhuriyeti zamanından beri iş başında bulunan Feyzullah Hocayev Özbek SSC zamanında da bu görevini sürdürdü. Stalin’in talimatıyla tutuklandı ve 1938 Martında öldürüldü.
Soru 105
Ceditçi kuşağın tasfiye edilmesinden sonra, Özbekistan SSC’nde kim başa getirildi?
Seçenekler
A
Nuriddin Muhitdinov
B
Osman Yusupov
C
Şeref Raşidov
D
Yadgar Nasriddinova
E
Mustafa Çokayev
Açıklama:
Stalinci Kuşak Liderler:
Ceditçi kuşağın tasfiye edilmesinden sonra, 1938’de, Osman Yusupov’un başa getirilmesiyle Özbekistan SSC’nde yeni bir dönem başladı.
Ceditçi kuşağın tasfiye edilmesinden sonra, 1938’de, Osman Yusupov’un başa getirilmesiyle Özbekistan SSC’nde yeni bir dönem başladı.
Soru 106
Özbekler hangi yıllarda Kiril alfabesine geçirildiler?
Seçenekler
A
1937-38
B
1938-39
C
1939-40
D
1940-41
E
1941-42
Açıklama:
1939-40 yıllarında Sovyet hükûmetinin aldığı yeni bir kararla Özbekler Kiril alfabesine geçirildiler.
Soru 107
Çigatay Gurungi (Çağatay Grubu) adındaki edebiyatçılar derneği pan-Türkist amaçlar taşıdığı gerekçesiyle na zaman kapatılmıştır?
Seçenekler
A
1922
B
1923
C
1924
D
1925
E
1926
Açıklama:
Abdurrauf Fıtra
Soru 108
Sovyet Yazarlar Birliği’nin oluşturulmasına ne zaman karar verildi?
Seçenekler
A
1929
B
1930
C
1931
D
1932
E
1933
Açıklama:
1932’de parti merkez komitesinin aldığı yeni bir kararla Sovyet Yazarlar Birliği’nin oluşturulmasına karar verildi.
Soru 109
Özbekistan bağımsızlığını ne zaman ilan etmiştir?
Seçenekler
A
5 Ocak 1991
B
4 Aralık 1991
C
3 Kasım 1991
D
2 Ekim 1991
E
1 Eylül 1991
Açıklama:
Moskova’daki askerî darbenin başarısızlıkla sonuçlanması üzerine, Kerimov ve etrafındakiler, 1 Eylül 1991’de Özbekistan’ın bağımsızlığını ilan ettiler.
Soru 110
Özbekçenin resmî dil olarak ilan edilmesi hangi yılda olmuştur?
Seçenekler
A
1987
B
1988
C
1989
D
1990
E
1991
Açıklama:
Özbekçenin resmî dil olarak ilan edilmesi 1989’da oldu.
Ünite 8
Soru 1
Türkmenistan Cumhuriyet’inin önemli bir kısmı hangi çölle kaplıdır?
Seçenekler
A
Karakum Çölü
B
Balkaş Çölü
C
Sahra Çölü
D
Gobi Çölü
E
Ordos Çölü
Açıklama:
Türkmenistan’ın önemli bir kısmı Karakum Çölü ile kaplıdır.
Soru 2
Kazakistan, Özbekistan, İran ve Afganistan ile sınırdaş olan ülke aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Azerbaycan
B
Kırgızistan
C
Türkmenistan
D
Tacikistan
E
Tataristan
Açıklama:
Türkmenistan; Kazakistan, Özbekistan, İran ve Afganistan ile sınırdaştır. Bir kısmı Türkmenistan’ın doğusundan geçen ve ülkenin yegâne su kaynağı olan Amuderya, Hazar Denizi’ne dökülen Atrek ve Karakum Çölü’nde kaybolan Tecen ve Mugrap, bölgenin önemli nehirleri arasında yer almaktadır.
Soru 3
Rus nüfusun ülkedeki belirleyici hizmetlerini sekteye uğratmamak için çifte vatandaşlık yasası çıkaran tek Orta Asya cumhuriyeti aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Tacikistan
B
Kazakistan
C
Azerbaycan
D
Türkmenistan
E
Özbekistan
Açıklama:
Rus nüfusun ülkedeki belirleyici hizmetlerini sekteye uğratmamak için çifte vatandaşlık yasası çıkaran tek Orta Asya cumhuriyeti Türkmenistan’dır.
Soru 4
Aşağıdakilerden hangisi Türkmenistan Sovyet Hükümeti’nin yaptığı faaliyetlerden değildir?
Seçenekler
A
Cumhuriyet topraklarının yeniden paylaştırılması
B
Zenginlere ait toprakların ellerinden alınarak kolhozlar oluşturulması
C
Pamuk üretimine ağırlık verilmesi
D
Su kanallarının oluşturulması
E
Petrol üretiminin engellenmesi
Açıklama:
Petrol üretimi azalmamış, aksine artmış ve petrol sanayisi gelişim göstermiştir.
Türkmen Sovyet yönetiminin ilk işlerinden biri, cumhuriyet topraklarının yeniden paylaştırılması olmuştur. Zenginlere ait topraklar, ellerinden alınarak kolhozlar oluşturulmuş, pamuk üretimine ağırlık verilmiştir. Nitekim çok kısa süre içerisinde Türkmenistan, pamuk üretiminde Özbekistan’dan sonra ikinci sıraya yükselmiştir. Bunda su kanallarının oluşturulması da etkili olmuştur. II. Dünya Savaşı öncesindeki dönemin bir başka önemi de petrol üretiminin artması ve petrol sanayisinin gelişimidir. Bununla birlikte çıkartılan bütün petrol, işlenmek için başka cumhuriyetlere gönderilmiştir. Sanayinin gelişimine paralel olarak şehirlerde işçi sınıfı ortaya çıkmış, eğitim oranı artmıştır.
Türkmen Sovyet yönetiminin ilk işlerinden biri, cumhuriyet topraklarının yeniden paylaştırılması olmuştur. Zenginlere ait topraklar, ellerinden alınarak kolhozlar oluşturulmuş, pamuk üretimine ağırlık verilmiştir. Nitekim çok kısa süre içerisinde Türkmenistan, pamuk üretiminde Özbekistan’dan sonra ikinci sıraya yükselmiştir. Bunda su kanallarının oluşturulması da etkili olmuştur. II. Dünya Savaşı öncesindeki dönemin bir başka önemi de petrol üretiminin artması ve petrol sanayisinin gelişimidir. Bununla birlikte çıkartılan bütün petrol, işlenmek için başka cumhuriyetlere gönderilmiştir. Sanayinin gelişimine paralel olarak şehirlerde işçi sınıfı ortaya çıkmış, eğitim oranı artmıştır.
Soru 5
Aşağıdakilerden hangisi kollektifleştirme politikasının sonuçlarından değildir?
Seçenekler
A
Bireylere ait topraklar devletleştirilmiştir
B
Halka özel mülkiyetinde çalışma hakkı verilmiştir
C
Çok sayıda Türkmen aydın sürgüne gönderilmiştir
D
Köylüler kolhozlarda çalışmaya başlamıştır
E
Binlerce zengin Türkmen hayatını kaybetmiştir
Açıklama:
Bireylere ait topraklar kolhozlar çatısı altında devletleştirildiği için mülkün kullanım hakkı da devlete verilmiştir. Halkın maddi gücü kısıtlanmıştır.
1928-33 yıllarında Sovyetler Birliği’nde kollektifleştirme politikası uygulanması sonucunda bireylere ait topraklar devletleştirilmiştir. El konulan topraklar kollektif bir şekilde işlenmeye başlanmış, köylüler kolhozlarda çalışmaya başlamışlardır. Çok kısa süre içerisinde Sovyetler Birliği’ndeki bütün topraklar, devletin eline geçmiştir. Bütün bu uygulamalar Türkmen halkına pahalıya mal olmuştur. Sovyetlerin kollektifleştirme politikası sonucunda binlerce zengin Türkmen hayatını kaybetmiş, din adamları ve Türkmen aydınları, sürgüne tâbi tutulmuştur. Aynı dönemde Ruslaştırma ve Sovyetleştirme politikaları da etkin bir şekilde uygulanmıştır. Söz konusu politikalar özellikle 1924-36 yılları arasında etkin bir şekilde hayata geçirilmiştir.
1928-33 yıllarında Sovyetler Birliği’nde kollektifleştirme politikası uygulanması sonucunda bireylere ait topraklar devletleştirilmiştir. El konulan topraklar kollektif bir şekilde işlenmeye başlanmış, köylüler kolhozlarda çalışmaya başlamışlardır. Çok kısa süre içerisinde Sovyetler Birliği’ndeki bütün topraklar, devletin eline geçmiştir. Bütün bu uygulamalar Türkmen halkına pahalıya mal olmuştur. Sovyetlerin kollektifleştirme politikası sonucunda binlerce zengin Türkmen hayatını kaybetmiş, din adamları ve Türkmen aydınları, sürgüne tâbi tutulmuştur. Aynı dönemde Ruslaştırma ve Sovyetleştirme politikaları da etkin bir şekilde uygulanmıştır. Söz konusu politikalar özellikle 1924-36 yılları arasında etkin bir şekilde hayata geçirilmiştir.
Soru 6
Türkmenistan’da 1992-2008 yılları arasında faaliyet gösteren en yüksek iktidar kuruluşu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Halk Maslahatı
B
Aksakallar Meclisi
C
Devlet Şurası
D
Devlet Meclisi
E
Parti Merkezi
Açıklama:
Halk Maslahatı “Halk Kurulu” anlamına gelir ve 1992-2008 yılları arasında faaliyet gösteren en yüksek iktidar kuruluşudur.
Soru 7
Türkmenistan’ın bütün boy, tire, tayfaların yaşlılarından oluşan ve danışma organı görevini yapan meclise ne ad verilir?
Seçenekler
A
Devlet Meclisi
B
Aksakallar Meclisi
C
Devlet Şurası
D
Halk Maslahatı
E
Parti Merkezi
Açıklama:
Aksakallar Meclisi, 1990’da kurulmuştur. Türkmenistan’ın bütün boy, tire, tayfaların yaşlılarından oluşan bu meclis, daha çok danışma organı görevini yapmaktadır.
Türkmenistan’ın bütün boy, tire, tayfaların yaşlılarından oluşan ve danışma organı görevini yapan meclisi Aksakallar Meclisi'dir.
Türkmenistan’ın bütün boy, tire, tayfaların yaşlılarından oluşan ve danışma organı görevini yapan meclisi Aksakallar Meclisi'dir.
Soru 8
Türkmenbaşı döneminin sembolü olarak görülen eser aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yeni Orta Asya
B
Rusya Türklerinin Milli Mücadele Tarihi
C
Türk-Tatar Millet Meclisi
D
Ruhname
E
Bolşevikler
Açıklama:
Ruhname’nin yazılış amacı, Türkmen halkı ile ilgili olumlu bir imaj yaratmak, Türkmen kahramanlarını bütün dünyaya tanıtmak, Türkmen adet ve geleneklerini gençlere aktarmaktı. 40’tan fazla dile tercüme edilen Ruhname, “Türkmen”, “Türkmen’in Yolu”, “Türkmen Milletinin Kökenleri”, “Türkmenlerin Devletçiliği” ve “Türkmenlerin Ruh Dünyası” gibi bölümlerden oluşmaktadır. Okulların yanı sıra bütün resmî devlet organlarındaki memurlar kitabın içeriğini bilmeli, resmî dairelerde Ruhname köşesi bulundurulmalıydı. Yine Eylül ayı, Ruhname olarak değiştirilmiş, ayrıca 12 Eylül de Ruhname günü ilan edilmişti.
2001’de Türkmenbaşı döneminin en önemli sembollerinden biri olan Ruhname adlı eser yayımlanmıştır. Türkmenbaşı’nın ismiyle yayımlanan bu eser, kutsal bir kitap gibi görülmeye başlanmış, okullarda ders olarak okutulmuş, üniversite giriş sınavlarında sorunlu tutulan eserlerden biri hâline gelmiştir.
2001’de Türkmenbaşı döneminin en önemli sembollerinden biri olan Ruhname adlı eser yayımlanmıştır. Türkmenbaşı’nın ismiyle yayımlanan bu eser, kutsal bir kitap gibi görülmeye başlanmış, okullarda ders olarak okutulmuş, üniversite giriş sınavlarında sorunlu tutulan eserlerden biri hâline gelmiştir.
Soru 9
Aşağıdakilerden hangisi Türkmenistan’ın başlıca ihracat ürünlerinden değildir?
Seçenekler
A
İlaç
B
Gaz
C
Petrol
D
Halı
E
Tekstil
Açıklama:
İlaç, Türkmenistan'ın ithal ettiği ürünler arasındadır.
Türkmenistan’ın başlıca ihracat ürünleri, petrol, gaz, petrol ürünleri, halı ve tekstil ürünleridir.
Türkmenistan’ın başlıca ihracat ürünleri, petrol, gaz, petrol ürünleri, halı ve tekstil ürünleridir.
Soru 10
Aşağıdakilerden hangisi Türkmenistan’daki “toy” çeşitlerinden değildir?
Seçenekler
A
Beşik toyu
B
Kalpak toyu
C
Diş toyu
D
Ak koyun toyu
E
18 yaş toyu
Açıklama:
Türkmenlerde toy denilince akla düğün gelmektedir. Diğer dört toy ise şu şekildedir: Beşik toyu: Hamile kadına “toylu kadın” denir ve bebeğin doğmasıyla birlikte bebek toyu kutlanır. Bu kutlamada ezan okunur, bebeğe isim verilir ve değişik ikramlarda bulunulur. Kalpak toyu: Türkmenler yeni doğan bebeğin saçını keser ve kalpak toyu kutlarlar. “Oğlan dayısına çeker” denildiğinden, bebeğin saçı dayısına kestirilir ve ona hediye verilir. Diş toyu: Çocuğun dişi ilk çıktığında diş toyu yapılır. Bunun manası ise çocuğa sağlık, afiyet, bol rızık ve çocuğun cesur biri olmasını dilemektir. Ak koyun toyu: 63 yaş toyudur. Türkmenler bu yaşa geldikleri vakit, Hz. Muhammed’in yaşına kadar yaşamak kendilerine nasip olduğu için bir düğün ve kutlama yapmaktadırlar.
Soru 11
Aşağıdakilerden hangisi Sovyetler Birliği'nin Türkmenistan topraklarında uygulamaya koyduğu kolektifleştirme politikalarının bir sonucudur?
Seçenekler
A
Türkmenistan'ın ekonomik olarak büyümesi
B
Türkmenistan'ın topraklarının genişlemesi
C
Türkmenistan'da din adamları ve aydınların sürgüne tabi tutulması
D
Türkmenistan tarımında teknolojik gelişme sağlanması
E
Türkmenistan'da sanayileşme hareketlerinin altyapısının oluşması
Açıklama:
Bütün bu uygulamalar Türkmen halkına pahalıya mal olmuştur. Sovyetlerin kolektifleştirme politikası sonucunda binlerce zengin Türkmen hayatını kaybetmiş, din adamları ve Türkmen aydınları, sürgüne tâbi tutulmuştur. Aynı dönemde Ruslaştırma ve Sovyetleştirme politikaları da etkin bir şekilde uygulanmıştır. Söz konusu politikalar özellikle 1924-36 yılları arasında etkin bir şekilde hayata geçirilmiştir.
Soru 12
Aşağıdakilerden hangi Türkmen yönetici Moskova'nın Türkmenistan'da Sovyetleştirme politikalarına destek veren kişi olmuştur?
Seçenekler
A
Saparmurat Niyazov
B
Anna Muhammedov
C
Yakov Çubin
D
Muhammednazar Gapurov
E
Cuma Durdu Karayev
Açıklama:
Moskova’nın, Sovyetleştirme politikalarına uzun süre destek veren Türkmen yöneticilerin başında Muhammednazar Gapurov (1969-1985) gelmektedir. Gapurov, görev yaptığı yıllarda Türkmen çıkarlarını savunan milliyetçi eğilimli aydın çevrelere karşı büyük bir baskı uygulamıştır. Aydınları ve gençleri milliyetçi düşünceleri terk etmeye davet etmiş ve buna uymayanları da takibe almıştır. Gapurov, ateist bir eğitim sistemini Türkmenistan’a yerleştirmek için büyük gayret sarf etmiştir.
Soru 13
Türkmenistan'ın bağımsızlık ilan ettiği tarih aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1989
B
1990
C
1991
D
1992
E
1993
Açıklama:
Gorbaçov’un uygulamaya başladığı daha demokratik ve şeffaf siyaset Türkmenistan’da da etkisini gösterdi. 1990’da Türkmenistan’da parlamento seçimleri yapıldı, Türkmen Türkçesi cumhuriyetin resmî dili olarak kabul edildi. Türkmenistan, bu yılın Ağustos ayında egemenliğini, Ekim 1991’de ise bağımsızlığını ilan etti.
Soru 14
Aşağıdakilerden hangisi Türkmenistan'ın ebedi devlet başkanı olarak ilan edilmiştir?
Seçenekler
A
Sudan Babayev
B
Saparmurat Niyazov
C
Baluş Uvezov
D
Yakov Çubin
E
Şahmerdan İbrahimov
Açıklama:
Türkmenistan’ın ilk devlet başkanı Saparmurat Niyazov (Türkmenbaşı), “ebedî devlet başkanı” olarak ilan edildi.
Soru 15
Türkmenistan'ın çok partili hayata geçmesi hangi Türkmen lider döneminde gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
Saparmurat Niyazov
B
Şahmerdan İbrahimov
C
Gurbangulı Berdımuhammedov
D
Muhammetnazar Gapurov
E
Sudan Babayev
Açıklama:
Gurbangulı Berdımuhammedov döneminde yaşanan önemli bir gelişme ise siyasi partilerle ilgili kanunun kabul edilmesi, yani çok partili hayata geçilmesidir.
Soru 16
Aşağıdakilerden hangisi Türkmenistan'da boy, tire, tayfa adı verilen toplulukların yaşlılarından oluşan meclisin adıdır?
Seçenekler
A
Halk Maslahatı
B
Yaşlılar Meclisi
C
Aksakallar Meclisi
D
Millet Meclisi
E
Türkmen Konseyi
Açıklama:
Aksakallar Meclisi, 1990’da kurulmuştur. Türkmenistan’ın bütün boy, tire, tayfaların yaşlılarından oluşan bu meclis, daha çok danışma organı görevini yapmaktadır. Eski gelenekler çerçevesinde devlet başkanı, ülkeyi ilgilendiren önemli konularda ülkenin aksakalları ile danışmakta, onların karar ve düşüncelerine önem vermektedir. Aksakallar meclisi yılda bir kere olmak üzere her sene ülkenin başka bir bölgesinde toplanmaktadır.
Soru 17
Aşağıdakilerden hangisi Türkmenbaşı döneminde yayımlanan ve toplumun her alanında okunması ve bilinmesi önemli görülen eserin adıdır?
Seçenekler
A
Seyahatname
B
Siyasetname
C
Surname
D
Sefaretname
E
Ruhname
Açıklama:
2001’de Türkmenbaşı döneminin en önemli sembollerinden biri olan Ruhname adlı eser yayımlanmıştır. Türkmenbaşı’nın ismiyle yayımlanan bu eser, kutsal bir kitap gibi görülmeye başlanmış, okullarda ders olarak okutulmuş, üniversite giriş sınavlarında sorunlu tutulan eserlerden biri hâline gelmiştir.
Soru 18
Aşağıdakilerden hangisi Türkmenistan’ın batıya açılma hedefleri açısında üye olduğu ekonomik örgüttür?
Seçenekler
A
OECD
B
DTÖ
C
KEİÖ
D
ECO
E
DB
Açıklama:
Batı’ya açılma hedefleri doğrultusunda, 1992’de aralarında Türkiye, İran ve Pakistan’ın da bulunduğu, “gevşek bir işbirliğine” dayalı olan Ekonomik İşbirliği Örgütü̈’ne (ECO) (diğer Orta Asya cumhuriyetleri ile birlikte) üye olmuştur.
Soru 19
I. Sovyet ideolojisinin etkisi arttı
II. Eski toplum yapısı desteklendi
III. Kadınların özgürleşmesi savunuldu
IV. Türkmen milliyetçiliği desteklendi
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri Sovyet dönemiyle birlikte Türkmen edebiyatında görülen etkilerdendir?
II. Eski toplum yapısı desteklendi
III. Kadınların özgürleşmesi savunuldu
IV. Türkmen milliyetçiliği desteklendi
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri Sovyet dönemiyle birlikte Türkmen edebiyatında görülen etkilerdendir?
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve III
C
III ve IV
D
I ve III
E
II ve IV
Açıklama:
Şiir tarzının ve sözlü edebiyat geleneğinin hâkim olduğu Türkmen edebiyatı, Sovyet dönemiyle birlikte ideolojik içerikli bir yola girdi. Sovyet ideolojisini benimsetmek için eski toplum yapısı eleştirilirken sosyalist değerler yüceltildi. Feodal toplumun kötülükleri ve kölelik kurumu kötülenirken, kadınların özgürleştirilmesi savunuldu.
Soru 20
Aşağıdakilerden hangisi Türkmenistan'da Din İşleri Başkanı'na verilen isimdir?
Seçenekler
A
Baş imam
B
Geneş
C
Türkmenbaşı
D
Halk maslahatı
E
Diyanet İşleri Başkanı
Açıklama:
Türkmenistan’da doğrudan cumhurbaşkanına bağlı, dinî işlerden sorumlu cumhurbaşkanının müşavirine Geneş denilmektedir.
Soru 21
I. İran
II. Afganistan
III. Ermenistan
IV. Türkiye
Yukarıdaki ülkelerden hangileri Türkmenistan ile sınırdaştır?
II. Afganistan
III. Ermenistan
IV. Türkiye
Yukarıdaki ülkelerden hangileri Türkmenistan ile sınırdaştır?
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve III
C
I ve III
D
II ve IV
E
III ve IV
Açıklama:
Türkmenistan; Kazakistan, Özbekistan, İran ve Afganistan ile sınırdaştır.
Soru 22
Türkmenistan'ın bağımsızlık süreciyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
Ekim 1991'de bağımsızlık ilan edilmiştir.
B
Gorbaçov'un uyguladığı milliyetçi siyasetin etkisinde kalınmıştır.
C
Türkmen Türkçesi resmi dil olarak kabul edilmiştir.
D
Ağustos 1990'da egemenlik ilan edilmiştir.
E
Gapurov, aydınları ve gençleri milliyetçi düşünceleri terk etmeye davet etmiştir.
Açıklama:
Gapurov, görev yaptığı yıllarda aydınları ve gençleri milliyetçi düşünceleri terk etmeye davet etmiştir. Gorbaçov’un uygulamaya başladığı daha demokratik ve şeffaf siyaset Türkmenistan’da da etkisini gösterdi. 1990’da Türkmenistan’da parlamento seçimleri yapıldığı Türkmen Türkçesi cumhuriyetin resmî dili olarak kabul edildi. Türkmenistan, bu yılın Ağustos ayında egemenliğini, Ekim 1991’de ise bağımsızlığını ilan etti.
Soru 23
“Halk Kurulu” anlamına gelen bu kurum, 1992-2008 yılları arasında faaliyet gösteren en yüksek iktidar kuruluşuydu. Bahsi geçen kurumun adı nedir?
Seçenekler
A
Halk kurumu
B
Halk mazbatası
C
Halk maslahatı
D
Halk maarifi
E
Halk mübadelesi
Açıklama:
Halk Maslahatı: “Halk Kurulu” anlamına gelen bu kurum, 1992-2008 yılları arasında faaliyet gösteren en yüksek iktidar kuruluşuydu.
Soru 24
I. Hakim-Savcılar
II. Avukatlar
III. Milletvekilleri
IV. Sanatçılar
Halk Maslahatı kurulunda yukarıdakilerden hangisi/hangileri yer alır?
II. Avukatlar
III. Milletvekilleri
IV. Sanatçılar
Halk Maslahatı kurulunda yukarıdakilerden hangisi/hangileri yer alır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
I ve III
E
I, II, III
Açıklama:
Halk maslahatı kurulunda; Devlet başkanı, milletvekilleri, hâkimler, savcılar, valiler ve diğer idareciler yer alır.
Soru 25
_____________________ 1990’da kurulmuştur. Türkmenistan’ın bütün boy, tire, tayfaların yaşlılarından oluşur. Boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Meclis-i ihtiyar
B
Dedeler meclisi
C
Yaşlılar meclisi
D
İhtiyarlar meclisi
E
Aksakallar meclisi
Açıklama:
Aksakallar meclisi 1990’da kurulmuştur. Türkmenistan’ın bütün boy, tire, tayfaların yaşlılarından oluşur.
Soru 26
Aşağıdakilerden hangisi, Şiirlerinde milli değerleri, adaletsizlikleri halkın anlayabileceği bir şekilde dile getirmiş, Türkmenleri birlik ve beraberliğe çağırmış olan, Türkmenlerin önde gelen şairlerindendir?
Seçenekler
A
Mahtumkulu
B
Berdimuhammedov
C
Hacıgovşan
D
Mollamurt
E
Ata salım
Açıklama:
Mahtumkulu Türkmenlerin önde gelen şairlerindendir. Şiirlerinde milli değerleri, adaletsizlikleri halkın da anlayabileceği bir şekilde dile getirmiş, Türkmenleri birlik ve beraberliğe çağırmıştır.
Soru 27
Aşağıdakilerden hangisi veya hangileri Türkmenistan'ın dış politika önceliklerindendir?
I.Dünyaya açılma çabaları
II. Güvenlik kaygıları
III. Komşularıyla iyi ilişkiler
I.Dünyaya açılma çabaları
II. Güvenlik kaygıları
III. Komşularıyla iyi ilişkiler
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Türkmenistan'ın dış politika öncelikleri; Dünyaya açılma çabaları, Güvenlik kaygıları ve Komşularıyla iyi ilişkilerdir.
Soru 28
Türkiye, Pakistan ve İran tarafından 1985’te kurulan ve 1992’de Orta Asya cumhuriyetleri ve Azerbaycan’ın üyeliğiyle genişleyen, üye ülkeler arasında ekonomik ve kültürel işbirliğini geliştirmek, serbest ticaret bölgesi oluşturmak için kurulan işbirliğinin adıdır?
Seçenekler
A
Uluslararası işbirliği örgütü
B
Uluslararası ekonomi örgütü
C
Ekonomik işbirliği örgütü
D
Uluslararası ekonomi işbirliği
E
Ekonomi örgütü işbirliği
Açıklama:
Türkiye, Pakistan ve İran tarafından 1985’te kurulan ve 1992’de Orta Asya cumhuriyetleri ve Azerbaycan’ın üyeliğiyle genişleyen Ekonomi İşbirliği Örgütü'nün (ECO) amacı, üye ülkeler arasında ekonomik ve kültürel işbirliğini geliştirmek, serbest ticaret bölgesi oluşturmaktır.
Soru 29
Manas hava üssüyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
Manas Uluslararası Havaalanı'nın sınırları içerisindedir.
B
Amerikan askerî üssüdür.
C
2009’da üs, transit nakliyat merkezine dönüştürülmüştür.
D
Bu üs 2011 yılında açılmıştır.
E
Bu üs 2001 yılında açılmıştır.
Açıklama:
Manas hava üssü, Kırgızistan’ın başkenti Bişkek yakınında bulunan Manas Uluslararası Havaalanı'nın sınırları içerisinde 2001’de açılan Amerikan askerî üssüdür. ABD, bu üssü, Afganistan’a müdahale sırasında aktif olarak kullanmıştır. 2009’da üs, transit nakliyat merkezine dönüştürülmüştür.
Soru 30
Türkmenistan’da doğrudan cumhurbaşkanına bağlı, dini işlerden sorumlu cumhurbaşkanının müşavirine ____________ denilmektedir.
Boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Baş imam
B
Geneş
C
Bahsi
D
Toy
E
Baheş
Açıklama:
Türkmenistan’da doğrudan cumhurbaşkanına bağlı, dinî işlerden sorumlu cumhurbaşkanının müşavirine Geneş denilmektedir.
Soru 31
Türkmenistan'la ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Hazar Denizi’nin batısında yer alır.
B
Yüzölçümü 489 bin km2’dir.
C
Türkiye ile hemen hemen aynı enlemler arasında yer alır.
D
Ülkenin % 95’lik kısmı düzlüktür.
E
Denizden yüksekliği 150-300 metre arasındadır.
Açıklama:
Orta Asya’nın güneyinde, Hazar Denizi’nin doğusunda yer alan Türkmenistan’ın yüzölçümü 489 bin km2’dir. Türkiye ile hemen hemen aynı enlemler arasında yer alan Türkmenistan, topografik bakımdan daha çukur bir arazi üzerinde bulunmaktadır. Iran ile arasında sınır oluşturan ve en yüksek noktası 2.942 metreye ulaşan Kopet Dağları dışında, ülkenin % 95’lik kısmı düzlüktür ve denizden yüksekliği 150-300 metre arasındadır.
Soru 32
Sovyetlerin Türkmenistan'da Ruslaştırma ve Sovyetleştirme politikaları hangi yıllar arasında etkin bir şekilde hayata geçirilmiştir?
Seçenekler
A
1922-34
B
1924-36
C
1926-38
D
1928-40
E
1930-42
Açıklama:
Sovyetlerin kollektifleştirme politikası sonucunda binlerce zengin Türkmen hayatını kaybetmiş, din adamları ve Türkmen aydınları, sürgüne tâbi tutulmuştur. Aynı dönemde Ruslaştırma ve Sovyetleştirme politikaları da etkin bir şekilde uygulanmıştır. Söz konusu politikalar özellikle 1924-36 yılları arasında etkin bir şekilde hayata geçirilmiştir.
Soru 33
Aşağıdakilerden hangisi Moskova’nın, Sovyetleştirme politikalarına uzun süre destek veren Türkmen yöneticilerin başında gelmektedir?
Seçenekler
A
Saparmurat Niyazov
B
Suhan Babaev
C
Nurcemal Durdieva
D
Muhammednazar Gapurov
E
Gurbangulı Berdimuhammedov
Açıklama:
Moskova’nın, Sovyetleştirme politikalarına uzun süre destek veren Türkmen yöneticilerin başında Muhammednazar Gapurov (1969-1985) gelmektedir.
Soru 34
Türkmenistan'da meclis hangi yıl yasama faaliyetine başlamıştır?
Seçenekler
A
1991
B
1992
C
1993
D
1994
E
1995
Açıklama:
Ülkenin yasama gücünü meclis temsil etmektedir. 1993 yılında yasama faaliyetine başlayan meclis 2003 ve 2007 yıllarında çeşitli değişimlere uğradı.
Soru 35
Türkmenistan'da Aksakallar Meclisi ne zaman kurulmuştur?
Seçenekler
A
1989
B
1990
C
1991
D
1992
E
1993
Açıklama:
Aksakallar Meclisi, 1990’da kurulmuştur.
Soru 36
Aşağıdakilerden hangisi 1993’te dünyadaki bütün Türkmenlerin başı olarak ilan edilmiş ve bundan sonra Türkmenbaşı olarak adlandırılmıştır?
Seçenekler
A
Nurcemal Durdieva
B
Suhan Babaev
C
Muhammednazar Gapurov
D
Gurbangulı Berdimuhammedov
E
Saparmurat Niyazov
Açıklama:
1993’te dünyadaki bütün Türkmenlerin başı ilan edilen Niyazov, bundan sonra Türkmenbaşı olarak adlandırılacaktır.
Soru 37
Türkiye, Pakistan ve İran tarafından kurulan, Ekonomik İşbirliği Örgütü (ECO) hangi yılda kurulmuştur?
Seçenekler
A
1993
B
1992
C
1989
D
1986
E
1985
Açıklama:
ECO: Türkiye, Pakistan ve İran tarafından 1985’te kurulan ve 1992’de Orta Asya cumhuriyetleri ve Azerbaycan’ın üyeliğiyle genişleyen Ekonomik İşbirliği Örgütü’nün amacı, üye ülkeler arasında ekonomik ve kültürel işbirliğini geliştirmek, serbest ticaret bölgesi oluşturmaktır. Örgütün merkezi Tahran’dadır.
Soru 38
Manas Hava Üssü, hangi ülke sınırları içerisindedir?
Seçenekler
A
Türkmenistan
B
Kırgızistan
C
Tacikistan
D
Kazakistan
E
Özbekistan
Açıklama:
Türkmenistan’ın Afganistan’a doğrudan sınırının olması ve Kırgızistan’daki Manas Hava Üssü’nün yerini tutabilecek en önemli ülke olması açısından, Aşkabat’ın önemi ortadadır.
Soru 39
Aşağıdakilerden hangisi, Rusya’dan başlayan ve Karadeniz üzerinden geçen, Bulgaristan, Yunanistan, Sırbistan, Macaristan, Slovenya üzerinden Avusturya’ya ulaşan doğal gaz hattıdır ?
Seçenekler
A
Güney Akım
B
Kuzey Akım
C
Nabucco
D
TAPI
E
ECO
Açıklama:
Güney Akım: Rusya’dan başlayan ve Karadeniz üzerinden geçen bu hat, Bulgaristan, Yunanistan, Sırbistan, Macaristan, Slovenya üzerinden Avusturya’ya ulaşmaktadır.
Soru 40
Aşağıdakilerden hangisi Türkmenlerin yeni doğan bebeğin saçını keserek kutladıkları toydur?
Seçenekler
A
Ad toyu
B
Ak koyun toyu
C
Diş toyu
D
Kalpak toyu
E
Beşik toyu
Açıklama:
Kalpak toyu: Türkmenler yeni doğan bebeğin saçını keser ve kalpak toyu kutlarlar. “Oğlan dayısına çeker” denildiğinden, bebeğin saçı dayısına kestirilir ve ona hediye verilir.
Soru 41
Türkmenistan’ın en yüksek noktası aşağıdaki hangi dağdır?
Seçenekler
A
Elburz Dağları
B
Harz Dağları
C
Himalaya Dağları
D
Kopet Dağları
E
Zagros Dağları
Açıklama:
İran ile arasında sınır oluşturan ve en yüksek noktası 2.942 metreye ulaşan Kopet Dağları dışında, ülkenin % 95’lik kısmı düzlüktür ve denizden yüksekliği 150-300 metre arasındadır.
Soru 42
Stalin döneminde başlatılan ve Brejnev döneminde aşağıdaki hangi tarım ürünleri üretilmiştir?
Seçenekler
A
Buğday ve pirinç
B
Buğday ve pamuk
C
Pamuk ve arpa
D
Pamuk ve pirinç
E
Pirinç ve arpa
Açıklama:
Stalin döneminde başlatılan ve Brejnev döneminde devam ettirilen bölgedeki pamuk ve pirinç üretimi uygulaması ile toprağın ve suyun tarım ilaçlarıyla kirlenmesi nedeniyle bölgenin doğal dengesi değişmiştir.
Soru 43
Türkmenistan'da kaç yılında yapılan nüfus sayımında ülkenin nüfusu 6 milyona yaklaşmıştır?
Seçenekler
A
2010
B
2012
C
2013
D
2014
E
2015
Açıklama:
2012’de yapılan nüfus sayımına göre ülkenin nüfusu 6 milyona yaklaşmıştır.
Soru 44
Türkmenistan nüfusunun yüzde kaçını Kazaklar oluşturmaktadır?
Seçenekler
A
3
B
5
C
7
D
8
E
10
Açıklama:
Nüfusun % 79’nu Türkmenler, % 10’nu Özbekler, % 3’nü Ruslar ve % 3’ünü Kazaklar oluşturmaktadır.
Soru 45
Türkmenistan, pamuk üretiminde aşağıdaki hangi ülkeden sonra ikinci sıraya yükselmiştir?
Seçenekler
A
Afganistan
B
Çin
C
Kazakistan
D
Kırgızistan
E
Özbekistan
Açıklama:
Türkmenistan, pamuk üretiminde Özbekistan’dan sonra ikinci sıraya yükselmiştir.
Soru 46
Sovyetler Birliği’nde kollektifleştirme politikası uygulanması sonucunda bireylere ait topraklar kaç yılında devletleştirilmiştir?
Seçenekler
A
1924-1928
B
1926-1930
C
1928-1933
D
1930-1932
E
1932-1934
Açıklama:
1928-33 yıllarında Sovyetler Birliği’nde kollektifleştirme politikası uygulanması sonucunda bireylere ait topraklar devletleştirilmiştir
Soru 47
Muhammednazar Gapurov kaç yılında Türkmenistan Komünist Partisi birinci sekreteri oldu?
Seçenekler
A
1954
B
1962
C
1967
D
1969
E
1970
Açıklama:
Muhammednazar Gapurov (1922-1999):Ersarı kabilesine mensup olup, 1922’de Çarcou iline bağlı bir köyde doğdu. Pedagoji Enstitüsü’nden mezun olduktan sonra uzun süre ö¤retmen olarak çalıştı. 1944’te partiye girdi ve özellikle propaganda işlerindeki başarısından dolayı çok hızlı bir şekilde yükseldi. 1969’da Türkmenistan Komünist Partisi birinci sekreteri oldu.
Soru 48
Aşağıodakilerden hangisi Türkmenistan’a ateist bir eğitim sistemini yerleştirmek için büyük gayret sarf etmiştir?
Seçenekler
A
Babaev
B
Gapurov
C
Kerimov
D
Nazarbayev
E
Türkmenbaşı
Açıklama:
Gapurov, ateist bir eğitim sistemini Türkmenistan’a yerleştirmek için büyük gayret sarf etmiştir.
Soru 49
Türkmen Türkçesi Türkmenistan'ın resmî dili olarak kaç yılında kabul edildi?
Seçenekler
A
1990
B
1991
C
1993
D
1995
E
1997
Açıklama:
1990’da Türkmenistan’da parlamento seçimleri yapıldı, Türkmen Türkçesi cumhuriyetin resmî dili olarak kabul edildi.
Soru 50
Türkmenistan kaç yılında bağımsızlığını ilan etti.
Seçenekler
A
1989
B
1991
C
1993
D
1995
E
1997
Açıklama:
Türkmenistan, bu yılın Ağustos ayında egemenliğini, Ekim 1991’de ise bağımsızlığını ilan etti.
Soru 51
Türkmenistan'ın nüfusunun fazla olmamasının sebebi ne olabilir?
Seçenekler
A
Yüz ölçümünün çok küçük olması
B
Savaşlarla nüfusun azalması
C
Çok fazla dağlık olması
D
Büyük oranda çöl olması
E
Sürekli dışarı göç vermesi
Açıklama:
Türkmenistan, topografik bakımdan daha çukur bir arazi üzerinde bulunmaktadır. İran ile arasında sınır oluşturan ve en yüksek noktası 2.942 metreye ulaşan Kopet Dağları dışında, ülkenin % 95’lik kısmı düzlüktür ve denizden yüksekliği 150-300 metre arasındadır. Ülkenin önemli bir kısmını Karakum Çölü kapladığından nüfusu fazla değildir. Doğru cevap D'dir.
Soru 52
1928-33 yılları arasında Türkmenistan'da toprakların ortak işlenmeye başlamasının nedeni ne olabilir?
Seçenekler
A
Verimliliği arttırma çabaları
B
Sovyetler Birliğinin kollektifleştirme politikaları
C
Bu yılların yağışsız ve kurak geçmesi
D
Zenginlerin başka sektörlere yatırım yapması
E
Türkmenistan yönetiminin daha düzenli vergi toplamak istemesi
Açıklama:
1928-33 yıllarında Sovyetler Birliği’nde kollektifleştirme politikası uygulanması sonucunda bireylere ait topraklar devletleştirilmiştir (kolhozlar çatısı altında birleştirilmiştir). El konulan topraklar kollektif bir şekilde işlenmeye başlanmış, köylüler kolhozlarda çalışmaya başlamışlardır. Çok ısa süre içerisinde Sovyetler Birliği’ndeki bütün topraklar, devletin eline geçmiştir. Doğru cevap B'dir.
Soru 53
Uzun süre Sovyetlerin Türkmenistan'daki politikalarına destek veren Türkmen yönetici kimdir?
Seçenekler
A
Suhan Babaev
B
Saparmurat Niyazov
C
Berdimuhammedov
D
Nurcemal Durdieva
E
Muhammednazar Gapurov
Açıklama:
Moskova’nın, Sovyetleştirme politikalarına uzun süre destek veren Türkmen
yöneticilerin başında Muhammednazar Gapurov (1969-1985) gelmektedir. Gapurov, görev yaptığı yıllarda Türkmen çıkarlarını savunan milliyetçi eğilimli aydın çevrelere karşı büyük bir baskı uygulamıştır. Doğru cevap E'dir.
yöneticilerin başında Muhammednazar Gapurov (1969-1985) gelmektedir. Gapurov, görev yaptığı yıllarda Türkmen çıkarlarını savunan milliyetçi eğilimli aydın çevrelere karşı büyük bir baskı uygulamıştır. Doğru cevap E'dir.
Soru 54
Bağımsızlığını 1991 yılında kazanan nasıl bir idari yapılanmaya gitmiştir?
Seçenekler
A
Ülke eyaletlere ayrılmıştır
B
İki bağımsız ülkeye ayrılmıştır
C
Ülke vilayetlere bölünmüştür
D
Ülke kantonlara bölünmüştür
E
Daha önceki idari yapı devam etmiştir
Açıklama:
Türkmenistan idari yapı bakımından beş vilayete bölünmüştür. Bunlar 14 şehir ve 21 rayonu kapsayan Ahal, Balkan, Daşoğuz, Lebap ve Mari vilayetleridir. Bu vilayetleri devlet başkanı tarafından atanan (vali ve belediye başkanı yetkilerine sahip olan) hâkimler yönetmektedir. Doğru cevap C'dir.
Soru 55
Aşağıdakilerden hangisi Türkmenistan'da danışma görevi gören bir kurumdur?
Seçenekler
A
Halk Maslahatı
B
Rayon
C
Politbüro
D
Aksakallar Meclisi
E
Tire
Açıklama:
Aksakallar Meclisi, 1990’da kurulmuştur. Türkmenistan'ın bütün boy, tire, tayfaların yaşlılarından oluşan bu meclis, daha çok danışma organı görevini yapmaktadır. Doğru cevap D'dir.
Soru 56
Türkmenbaşı olarak adlandırılan ve 1991’de bağımsız Türkmenistan'ın devlet başkanı olmuş kişi kimdir?
Seçenekler
A
Saparmurat Niyazov
B
Nurcemal Durdieva
C
Gurbangulı Berdımuhammedov
D
Suhan Babaev
E
Muhammednazar Gapurov
Açıklama:
Sovyetler Birliği döneminde, 1985-1990 yılları arasında, Türkmenistan Komünist Partisi birinci sekreteri olan Niyazov, 1991’de bağımsız Türkmenistan'ın devlet başkanı olmuş ve 2006 yılına kadar bu görevde kalarak kendisine has bir yönetim biçimi sergilemiştir. Doğru cevap A'dır.
Soru 57
Türkmenbaşı döneminde bir kurumda okutulması mecbur tutulan kitap hangisidir?
Seçenekler
A
Baydak
B
Gorkut Ata
C
Gurbansultan
D
Ruhname
E
Garaşsızlık
Açıklama:
2001’de Türkmenbaşı döneminin en önemli sembollerinden biri olan Ruhname adlı eser yayımlanmıştır. Türkmenbaşı’nın ismiyle yayımlanan bu eser, kutsal bir kitap gibi görülmeye başlanmıştır, okullarda ders olarak okutulmuş, üniversite giriş sınavlarında sorunlu tutulan eserlerden biri hâline gelmiştir. Doğru cevap D'dir.
Soru 58
Türkmenistan ekonomisinin bel kemiğini hangi kaynak oluşturmaktadır?
Seçenekler
A
Tarım
B
Hayvancılık
C
Turizm
D
Ağır sanayi
E
Petrol
Açıklama:
Türkmenistan ekonomisi, yeraltı kaynaklarına dayanmaktadır. Başlıca doğal kaynakları doğal gaz ve petroldür. Doğru cevap E'dir.
Soru 59
Aşağıdakilerden hangisi Türkistan ve Türkiye'nin de dahil olduğu Ekonomik İşbirliği ülkeleri arasındadır?
Seçenekler
A
Özbekistan
B
Pakistan
C
Rusya
D
Kırgızistan
E
Ermenistan
Açıklama:
Türkiye, Pakistan ve İran tarafından 1985’te kurulan ve 1992’de Orta Asya cumhuriyetleri ve Azerbaycan’ın üyeliğiyle genişleyen Ekonomik İşbirliği Örgütü’nün amacı, üye ülkeler arasında ekonomik ve kültürel işbirliği geliştirmek, serbest ticaret bölgesi oluşturmaktır. Örgütün merkezi Tahran’dadır. Doğru cevap B'dir.
Soru 60
Türkmenistan'da Latin alfabesine geçiş ne zaman gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
1923
B
1943
C
1963
D
1993
E
2003
Açıklama:
Bağımsızlığını kazanan Türk cumhuriyetlerinin gündemine giren hususlardan
biri de Latin alfabesine geçiş olmuştur. 1993’te Türkmenistan Latin alfabesine geçiş kabul etmiştir. Doğru cevap D'dir.
biri de Latin alfabesine geçiş olmuştur. 1993’te Türkmenistan Latin alfabesine geçiş kabul etmiştir. Doğru cevap D'dir.
Soru 61
Türkmenistan'ın % lik/lık kısmı düzlüktür?
Seçenekler
A
% 91
B
% 92
C
% 93
D
% 94
E
% 95
Açıklama:
Türkmenistan, topografik bakımdan daha çukur bir arazi üzerinde bulunmaktadır. İran ile arasında sınır oluşturan ve en yüksek noktası 2.942 metreye ulaşan Kopet Dağları dışında, ülkenin % 95’lik kısmı düzlüktür ve denizden yüksekliği 150-300 metre arasındadır.
Soru 62
2012’de yapılan nüfus sayımına göre nüfusun % kaçı Özbeklerden oluşmaktadır?
Seçenekler
A
% 4
B
% 6
C
% 8
D
% 10
E
% 12
Açıklama:
2012’de yapılan nüfus sayımına göre ülkenin nüfusu 6 milyona yaklaşmıştır. Nüfusun % 79’nu Türkmenler, % 10’nu Özbekler, % 3’nü Ruslar ve % 3’ünü Kazaklar oluşturmaktadır.
Soru 63
Türkmenistan'ın önemli bir kısmını kaplayan çölün adı nedir?
Seçenekler
A
Gobi Çölü
B
Kızılkum Çölü
C
Tar Çölü
D
Karakum Çölü
E
Taklamakan Çölü
Açıklama:
Ülkenin önemli bir kısmını Karakum Çölü kaplamaktadır; bu nedenle nüfusu fazla değildir. Doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 64
Moskova’nın, Sovyetleştirme politikalarına uzun süre destek veren Türkmen yöneticilerin başında gelen Muhammednazar Gapurov hangi yılda Türkmenistan Komünist Partisi birinci sekreteri olmuştur?
Seçenekler
A
1924
B
1936
C
1944
D
1969
E
1985
Açıklama:
Muhammednazar Gapurov: (1922-1999): Ersarı kabilesine mensup olup, 1922’de Çarcou iline bağlı bir köyde doğdu. Pedagoji Enstitüsü’nden mezun olduktan sonra uzun süre öğretmen olarak çalıştı. 1944’te partiye girdi ve özellikle propaganda işlerindeki başarısından dolayı çok hızlı bir şekilde yükseldi. 1969’da Türkmenistan Komünist Partisi birinci sekreteri oldu.
Soru 65
Moskova’nın Sovyetleştirme politikalarına uzun süre destek veren ve 1969’da Türkmenistan Komünist Partisi birinci sekreteri olan Türkmen yönetici kimdir?
Seçenekler
A
Muhammednazar Gapurov
B
Saparmurat Niyazov
C
Gurbangulı Berdımuhammedov
D
Leonid Brejnev
E
Artur Rasizade
Açıklama:
Moskova’nın, Sovyetleştirme politikalarına uzun süre destek veren Türkmen yöneticilerin başında Muhammednazar Gapurov (1969-1985) gelmektedir. 1969’da Türkmenistan Komünist Partisi birinci sekreteri olmuştur. Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 66
Meclisin yetkilerini dengelemek amacıyla kurulan ve 1992-2008 yılları arasında faaliyet gösteren en yüksek iktidar kuruluşunun adı nedir?
Seçenekler
A
Türkmenistan Demokratik Partisi
B
Halk Maslahatı
C
Aksakallar Meclisi
D
Türkmen Parlamentosu
E
Türkmenistan Komünist Partisi
Açıklama:
Türkmenbaşı meclisin yetkilerini dengelemek adına kendisinin başkanlık ettiği Halk Maslahatı’nı oluşturdu. “Halk Kurulu” anlamına gelen bu kurum, 1992-2008 yılları arasında faaliyet gösteren en yüksek iktidar kuruluşuydu. Doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 67
Halk Maslahatı ne anlama gelmektedir?
Seçenekler
A
Halk Kuruluşu
B
Halkın Kurulu
C
Halk Kurulu
D
Halk Kuruluşları
E
Halklar Kurulu
Açıklama:
Halk Maslahatı: “Halk Kurulu” anlamına gelen bu kurum, 1992-2008 yılları arasında faaliyet gösteren en yüksek iktidar kuruluşuydu. Halk Maslahatı’nın oluşturulmasıyla meclisin yetkileri sınırlandırılmış, hatta bu kurula meclisi feshetme hakkı tanınmıştı. Devlet başkanı, milletvekilleri, hâkimler, savcılar, valiler ve diğer idarecilerden (toplam 2507 üyeden) oluşan ve çok geniş yetkilere sahip olan bu kurul, devlet başkanının faaliyetlerini onaylamış, onun politikalarını meşrulaştırmıştır. Ancak tamamen Türkmenbaşı’nın kontrolünde olup yalnızca onun isteğiyle önemli kararların onayı için toplanmıştır.
Soru 68
1733-1797 yılları arasında yaşamış olup, şiiirlerinde milli değerleri,adaletsizlikleri dile getiren ve Türkmenleri birlik ve beraberliğe çağıran ünlü şair kimdir?
Seçenekler
A
Zelili
B
Mirza Alekber Sabir
C
Abdullah Tukay
D
Mahtumkulu
E
Mollanepes
Açıklama:
1733-1797 yılları arasında yaşamış olup, şiiirlerinde milli değerleri,adaletsizlikleri dile getiren ve Türkmenleri birlik ve beraberliğe çağıran Türkmenlerin önde gelen şairi Mahtumkulu'dur. Doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 69
2008 yılında yapılan anayasa değişikliğiyle Halk Kurulu’nu kim kaldırmıştır?
Seçenekler
A
Saparmurat Niyazov
B
Gurbangulı Berdımuhammedov
C
Muhammednazar Gapurov
D
Nurcemal Durdieva
E
Suhan Babaev
Açıklama:
Türkmenbaşı’ndan sonra iktidara gelen Gurbangulı Berdımuhammedov 2008 yılında yapılan anayasa değişikliğiyle Halk Kurulu’nu kaldırdı. Parlamento sadece meclisten ibaret hâle geldi.
Soru 70
Türkiye, Pakistan ve İran tarafından 1985’te kurulan ve 1992’de Orta Asya cumhuriyetleri ve Azerbaycan’ın üyeliğiyle genişleyen ve amacı üye ülkeler arasında ekonomik ve kültürel işbirliğini geliştirmek ile serbest ticaret bölgesi oluşturmak olan örgütün adı nedir?
Seçenekler
A
Bağımsız Devletler Topluluğu
B
Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı
C
Ekonomik İşbirliği Örgütü
D
Gıda ve Tarım Örgütü
E
Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü
Açıklama:
Ekonomik İşbirliği Örgütü (ECO) Türkiye, Pakistan ve İran tarafından 1985’te kurulmuş ve 1992’de Orta Asya cumhuriyetleri ve Azerbaycan’ın üyeliğiyle genişlemiştir. Amacı üye ülkeler arasında ekonomik ve kültürel işbirliğini geliştirmek ve serbest ticaret bölgesi oluşturmaktır. Doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 71
Rusya’nın devre dışı bırakılarak, Orta Asya ve Orta Doğu doğalgazını Türkiye üzerinden Avrupa’ya ulaştırmasını öngören doğalgaz boru hattı projesi hangisidir?
Seçenekler
A
Nabucco
B
Transhazar
C
Güney Akım
D
Devletabad-Hangeran
E
Hazar Kıyısı
Açıklama:
Rusya’nın devre dışı bırakılarak, Orta Asya ve Orta Doğu doğalgazını Türkiye üzerinden Avrupa’ya ulaştırmasını öngören doğalgaz boru hattı projesi Nabucco'dur. Avrupa ülkeleri ve Orta Asya cumhuriyetleri, bu projenin hayata geçmesi konusunda isteklidirler. Proje hayata geçtiği takdirde Avrupa ülkeleri, Rus doğalgazına, Orta Asya cumhuriyetleri de Rus boru hatlarına olan bağımlılıklarını biraz da olsa azaltacaklardır. Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 72
Türkmenbaşı döneminin en önemli sembollerinden biri olan Ruhname adlı eser hangi yılda yayımlanmıştır?
Seçenekler
A
2001
B
2002
C
2003
D
2004
E
2005
Açıklama:
2001’de Türkmenbaşı döneminin en önemli sembollerinden biri olan Ruhname adlı eser yayımlanmıştır. Türkmenbaşı’nın ismiyle yayımlanan bu eser, kutsal bir kitap gibi görülmeye başlanmış, okullarda ders olarak okutulmuş, üniversite giriş sınavlarında sorunlu tutulan eserlerden biri hâline gelmiştir.
Soru 73
Temel amacı Orta Asya’dan 10 bin öğrenci okutarak, Türkiye ve Orta Asya arasında kültürel bağları sağlamak olan ve Türkiye'nin 1990'ların ilk yıllarında hayata geçirdiği projenin adı nedir?
Seçenekler
A
Öğretim Projesi
B
Türkiye - Orta Asya Projesi
C
Büyük Öğrenci Projesi
D
Büyük Eğitim Projesi
E
Türkiye Bursları Projesi
Açıklama:
Büyük Öğrenci Projesi, temel amacı Orta Asya’dan 10 bin öğrenci okutarak, Türkiye ve Orta Asya arasında kültürel bağları sağlamak olan bir projedir. Türkiye bu projeyi 1990'ların ilk yıllarında hayata geçirmiştir. Proje esasen iki amaca yöneliktir. Bunlardan ilki, Türkiye ve Türklük dostu bir nesil yetiştirmek, diğeri ise özellikle Türkçeyi ve Türk kültürünü yaymaktır. Doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 74
Türkmenistan hangi yıl Latin alfabesine geçmiştir?
Seçenekler
A
1990
B
1991
C
1992
D
1993
E
1994
Açıklama:
1993’te Türkmenistan Latin alfabesine geçişi kabul etmiştir. Doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 75
Aşağıdakilerden hangisi Türkmen toylarından biri değildir?
Seçenekler
A
Beşik toyu
B
Kalpak toyu
C
Diş toyu
D
Ak koyun toyu
E
Sünnet toyu
Açıklama:
Kültürel değerlerden birisi olan Türkmen toyları beş bölümden oluşmaktadır. Bu toylar arasında en büyüğü evliliktir. Türkmenlerde toy denilince akla düğün gelmektedir. Diğerleri ise beşik toyu, kalpak toyu, diş toyu ve Ak koyun toyudur. Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 76
Türkmenistan’da doğrudan cumhurbaşkanına bağlı, dinî işlerden sorumlu cumhurbaşkanının müşavirine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Baş imam
B
Türkmenbaşı
C
Maslahat
D
Geneş
E
Kolhoz
Açıklama:
Türkmenistan’da doğrudan cumhurbaşkanına bağlı, dinî işlerden sorumlu cumhurbaşkanının müşavirine Geneş denilmektedir. Doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 77
Aşağıdakilerden hangisi Gurbangulı Berdimuhammedov un yaptığı faaliyetlerden biridir?
Seçenekler
A
Mahtumkulu Opera ve Bale Tiyatrosu ile Puşkin Tiyatrosu kapatılmıştır.
B
Yılın ay ve günlerini değişmiştir.
C
İnternet yasağı kaldırıldı ve internet kafeler açıldı.
D
Krasnovodsk (Kızılsu) şehrinin adı›, Türkmenbaşı olarak değiştirilmiş, yüzlerce sokak, okul, köye bu ad verilmiştir.
E
Yabancı süreli yayınların ülkeye sokulması yasaklanmıştır.
Açıklama:
Berdimuhammedov’un ilk faaliyetleri, Türkmenbaşı kültünü yıkmak oldu. Ülkedeki Türkmenbaşı anıtlarının bir kısmı (en önemlileri) yıkıldı; Ruhname’nin önemi azaltıldı, Türkmenbaşı’nın adı milli marş sözlerinden çıkartıldı, ay ve gün isimlerinde yeniden eskiye dönüldü, Türkmenbaşı’nın resmi paralardan çıkartıldı. Türkmenbaşı döneminde kapatılan kütüphane, okul ve tiyatrolar yeniden açıldı. Türkmenbaşı’nın başlattığı uygulamalarla yasaklar da iptal edilerek birçok alanda değişiklikler yapıldı. İnternet yasağı kaldırıldı ve internet kafeler açıldı.
Soru 78
Aşağıdakilerden Türkmenistan’ın dış politikasına etki eden küresel güçlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Rusya Federasyonu
B
ABD
C
AB
D
Çin Halk Cumhuriyeti
E
Azerbaycan
Açıklama:
Türkmenistan’ın dış politikasına etki eden küresel güçler; Rusya Federasyonu,
ABD, AB ve Çin Halk Cumhuriyeti’dir.
ABD, AB ve Çin Halk Cumhuriyeti’dir.
Soru 79
Türkmenistan ve Türkiye arasında eğitim alanındanki işbirliğinin temelleri ne zaman atılmıştır?
Seçenekler
A
Ocak 1992
B
Şubat 1992
C
Mart 1992
D
Nisan 1992
E
Mayıs 1992
Açıklama:
Türkiye ile Türkmenistan arasındaki diplomatik ilişkiler 1992 yılı başında kurulmuş ve bu tarihten sonra ülkeler arasında kültür, eğitim ve ekonomik alanlarda işbirliği gelişmeye başlamıştır. Eğitim alanındaki işbirliğinin temelleri Şubat 1992'da atılmıştır.
Soru 80
Türkmen kadınlarının Takkenin üstüne taktıkları takının adı nedir?
Seçenekler
A
Şelpeli guppa
B
Manlaylık
C
Düğmeler
D
Gargılıklar
E
Gülyakalar
Açıklama:
Türkmenlerin kendilerine özgü el sanatları da önemli kültür unsurları arasındadır. Örneğin Türkmen kadınlarının takıları oldukça dikkat çekicidir. Takkenin üstüne şelpeli guppa, alına takılan manlaylık, saça takılan düğmeler, boyna takılan gargılıklar, boncuklar, göğse takılan gülyakalar her biri değişik anlam yüklü süs takılarıdır.
Soru 81
Sovyetlerin yıkılışından sonra Türkmenistan özellikle Rus halkı için ne yapmıştır?
Seçenekler
A
Çifte vatandaşlık yasası çıkarmıştır
B
Dilini Rusçaya çevirmiştir
C
Rusların yaşadıkları bölgeleri boşaltmıştır
D
Ruslarla kardeş halk olmuştur
E
Ruslara serbest ticaret hakkı tanımıştır
Açıklama:
Türkmenistan, Rus nüfusun ülkedeki belirleyici hizmetlerini sekteye uğratmamak için çifte vatandaşlık yasası çıkaran tek Orta Asya cumhuriyeti olmuştur.
Soru 82
Moskova’nın, Sovyetleştirme politikalarına uzun süre destek veren Türkmen yöneticilerin başında gelen Muhammednazar Gapurov nasıl bir eğitim politikası izlemiştir?
Seçenekler
A
Baskıcı
B
Ateist
C
Yansız
D
Gerici
E
Çağdaş
Açıklama:
Gapurov, ateist bir eğitim sistemini Türkmenistan’a yerleştirmek için büyük gayret sarf etmiştir.
Soru 83
Türkmenistan’daki devlet yönetim sistemine ülkedeki elitlerin etkisi açısından bakarsak, .....denilen kabile esaslarına dayandığını görmekteyiz. Cümledeki boşluğu hangi şık ile doldurmak mümkündür?
Seçenekler
A
Boy
B
Tayfa
C
Tire
D
Ahal
E
Yaşlılar
Açıklama:
Türkmenistan’daki devlet yönetim sistemine ülkedeki elitlerin etkisi açIsından bakarsak, tire denilen kabile esaslarına dayandığını görmekteyiz.
Soru 84
2001’de Türkmenbaşı döneminin en önemli sembollerinden hangi eser yayımlanmıştır?
Seçenekler
A
Bağımsızlık
B
Düşenbe
C
Alp Aslan
D
Ruhname
E
Baydak
Açıklama:
2001’de Türkmenbaşı döneminin en önemli sembollerinden biri olan Ruhname adlı eser yayımlanmıştır.
Soru 85
Türkmenistan ekonomisine hakim alanlardan hangisi doğru verilmemiştir?
Seçenekler
A
Petrol
B
Doğalgaz
C
Maden
D
Enerji
E
Hayvancılık
Açıklama:
Türkmenistan ekonomisi, yeraltı kaynaklarına dayanmaktadır. Başlıca doğal kaynakları doğalgaz ve petroldür. Türkmenistan’da madencilik ve enerji sektörü oldukça gelişmiştir.
Soru 86
Nabucco projesi içeriği nedir?
Seçenekler
A
Doğalgaz
B
Petrol
C
ABD ile olan dış politika
D
Rusya ile anlaşmalı ticaret
E
Türkiye ile sınır birliği
Açıklama:
Nabucco, Rusya devre dışı bırakılarak, Orta Asya ve Orta Doğu doğalgazın Türkiye üzerinden Avrupa’ya ulaştırmasını öngören doğalgaz boru hattı projesidir.
Soru 87
Dış politika hedeflerinde Türkmenistan üzerinde Çin’in ele aldığı üç aşamadan üçüncüsü hangi olaydan sonra ortaya çıkmıştır?
Seçenekler
A
Nabucco projesi
B
11 Eylül ABD saldırıları
C
Güney Akım projesi
D
Taliban iç savaşı
E
Doğu-Batı Boru hattı projesi
Açıklama:
Çin’in üçüncü aşamadaki hedefi 2001 yılından başlamış olup, günümüzde de devam etmektedir. 11 Eylül saldırılarından sonra Orta Asya bölgesinin coğrafi ve stratejik önemi artmış, Çin bölgeye daha sağlam yerleşmeyi, varlığını sürdürmenin ön koşulu olarak algılamıştırr.
Soru 88
Türkmenistan bağımsızlığının hemen sonrasında, kültür ve eğitim alanında önemli gelişmeler göstermiş ve birçok devlet ile ikili ilişkilerde bulunmuştur. Aşağıdaki devletlerden hangisi onlardan biri değildir?
Seçenekler
A
ABD
B
İran
C
Afganistan
D
Kuveyt
E
Rusya
Açıklama:
Bağımsızlığının hemen sonrasında, Saparmurat Türkmenbaşı ve Turgut Özal’ın katkılaryla, Türkmen-Türk liseleri, Uluslararaı Türkmen-Türk Üniversitesi ve dil merkezleri açılmıştır. Ayrıca Türkmenistan kültür ve eğitim alanında ABD, İran, Kuveyt, Rusya ile de ikili ilişkilere girmiştir.
Soru 89
Modern döneme kadar Türkmen edebiyatında hangi eserlerden söz edebiliriz?
Seçenekler
A
Roman
B
Masallar
C
Rus edebiyatı
D
Atasözleri
E
Heykel
Açıklama:
Modern döneme kadar Türkmen edebiyatı, halk edebiyatından ve klasik tarzda yazılmış şiirlerden ibaretti. Türküler, şarkılar, halk hikâyeleri, destanlar ve atasözleri bu edebiyatın belli başlı ürünlerini oluşturmaktaydı.
Soru 90
Kültürel değerlerden birisi de Türkmen toylarıdır.Bu toylardan Kalpak toyu neyi anlatır?
Seçenekler
A
Düğün kutlaması
B
63 yaşına kadar gelen Türkmenler Hz. Muhammet yaşına ulaşmayı kutlarlar
C
Çocuğun ilk diş kutlamasıdır
D
Yeni doğan bebeğe ezan okunmasıdır
E
Yeni doğan bebeğin saçının kesilmesidir
Açıklama:
Kalpak toyu: Türkmenler yeni doğan bebeğin saçını keser ve kalpak toyu kutlarlar. “Oğlan dayısına çeker” denildiğinden, bebeğin saçı dayısına kestirilir ve ona hediye verilir.
Soru 91
Dünya savaşı sonrasında Türkmenistan’da üretimi artan ürünler aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Altın ve gümüş
B
Linyit ve bor
C
Kömür ve mermer
D
Petrol ve doğalgaz
E
Bakır ve demir
Açıklama:
Dünya savaşı sonrasında Türkmenistan’da üretimi artan ürünler petrol ve doğalgazdır. Doğru cevap D’dır.
Soru 92
Türkmenistan bağımsızlığını hangi yıl ilan etmiştir?
Seçenekler
A
1979
B
1982
C
1991
D
1998
E
2001
Açıklama:
Türkmenistan bağımsızlığını 1991 yılında ilan etmiştir. Doğru cevap C’dir.
Soru 93
Aşağıdakilerden hangisi Türkmenistan’ı oluşturan 5 vilayetten biri değildir?
Seçenekler
A
Pamir
B
Balkan
C
Daşoğuz
D
Lebap
E
Mari
Açıklama:
Türkmenistan idari yapı bakımından beş vilayete bölünmüştür. Bunlar 14 şehir ve 21 rayonu kapsayan Ahal, Balkan, Daşoğuz, Lebap ve Mari vilayetleridir. Pamir bu vilayetlerden biri değildir. Doğru cevap A’dır.
Soru 94
Aşağıdakilerden hangisi Türkmenistan’daki siyasi hayata önemli etkisi olan boylardan biridir?
Seçenekler
A
Yomut
B
Borçalı
C
Karapapak
D
Kıtay
E
Balgalı
Açıklama:
Türkmenistan’daki siyasi hayata etki eden boylar Teke, Yomut, Ersarı, Göklen ve Salur ‘dur. Doğru cevap A’dır.
Soru 95
Türkmen halkı ile ilgili olumlu bir imaj yaratmak, Türkmen kahramanlarını bütün dünyaya tanıtmak, Türkmen adet ve geleneklerini gençlere aktarmak amacıyla yazılan ve Türkmenbaşı’nın ismiyle yayımlanan, zamanla kutsal bir kitap gibi görülen, okullarda ders olarak okutulan ve üniversite giriş sınavlarında sorunlu tutulan eserlerden biri haline gelen kitap aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hikmatlar
B
Beyik Tayfa
C
Atabay
D
Mıralı-Novayı
E
Ruhname
Açıklama:
Söz konusu kitap “Ruhname”dir. Doğru cevap E’dir.
Soru 96
Türkmenistan’ı Rusya, İran ve Çin’e bağımlı kılmadan gelişimini sağlayacak olan boru hattı projesi aşağıdakilerdne hangisidir?
Seçenekler
A
Bakü- Tiflis
B
Trans-Hazar
C
Türkmenistan-Çin
D
Orta Asya-Merkez
E
Devletabad-Hangeran
Açıklama:
Söz konusu boru hattı projesi Trans-Hazar Doğalgaz boru hattı projesidir. Doğru cevap B’dir.
Soru 97
Aşağıdakilerden hangisi ABD’li uzmanlara göre Türkmenistan’ın Rusya’dan
uzaklaşmasını sağlayan temel etkenlerden biri değildir?
uzaklaşmasını sağlayan temel etkenlerden biri değildir?
Seçenekler
A
İran’la sınırının olması ve bu durumu Rusya’yı dengelemek için kullanabilmesi
B
Rusya ile doğrudan sınırının olmaması ve halkın büyük çoğunluğunun daha çok ülkenin güneyinde yer alması;
C
Türkmenistan’ın Latin harflerini kullanmasının Avrupa ile entegrasyonunu kolaylaştırarak ekonomik ve kültürel alanda ilişkilerini geliştirebilmesi.
D
Rusya ile kara bağlantısını sağlayan ülkelerin bir değil, iki olması
E
Rusya’nın Türkmen doğalgazına bağımlı olmasının Moskova’nın doğrudan Aşkabat’a baskı yapmasını engellemesi.
Açıklama:
ABD’li uzmanlara göre Türkmenistan’ın Rusya’dan uzaklaşmasını sağlayan temel etkenler;
1) Rusya ile doğrudan sınırının olmaması ve halkın büyük çoğunluğunun daha çok ülkenin güneyinde yer alması;
2) İran’la sınırının olması ve bu durumu Rusya’yı dengelemek için kullanabilmesi;
3) Rusya ile kara bağlantısını sağlayan ülkelerin bir değil, iki olması;
4) Rusya’nın Türkmen doğalgazına bağımlı olması Moskova’nın doğrudan Aşkabat’a baskı yapmasını engellemesi şeklindedir. Türkmenistan’ın Latin harflerini kullanmasının Avrupa ile entegrasyonunu kolaylaştırarak ekonomik ve kültürel alanda ilişkilerini geliştirebilmesi bu sebepler arasında değildir. Doğru cevap C’dir.
1) Rusya ile doğrudan sınırının olmaması ve halkın büyük çoğunluğunun daha çok ülkenin güneyinde yer alması;
2) İran’la sınırının olması ve bu durumu Rusya’yı dengelemek için kullanabilmesi;
3) Rusya ile kara bağlantısını sağlayan ülkelerin bir değil, iki olması;
4) Rusya’nın Türkmen doğalgazına bağımlı olması Moskova’nın doğrudan Aşkabat’a baskı yapmasını engellemesi şeklindedir. Türkmenistan’ın Latin harflerini kullanmasının Avrupa ile entegrasyonunu kolaylaştırarak ekonomik ve kültürel alanda ilişkilerini geliştirebilmesi bu sebepler arasında değildir. Doğru cevap C’dir.
Soru 98
Aşağıdakilerden hangisi Avrupa Birliği’nin Türkmenistan ile ilişkilerinin geliştirilmesi için çözülmesini istediği konulardan biri değildir?
Seçenekler
A
Hapse mahkûm edilenlerin aile fertlerinin zarar görmemesi
B
Kollektif cezalandırma geleneğinin kaldırılması;
C
Vatandaşların ülke dışına çıkışlarının kolaylaştırılması, özellikle öğrencilere yurtdışına
gidip okumalarına imkân tanınması;
gidip okumalarına imkân tanınması;
D
Kadınlara seçme ve seçilme hakkının tanınması
E
Doğalgaz ihracatından elde edilen gelirlerin nasıl harcandığı konusunda halka hesap verilmesi
Açıklama:
AB, ilişkilerin geliştirilmesi için Türkmenistan’dan şu konuların çözülmesini istemektedir:
1) Kollektif cezalandırma geleneğinin kaldırılması; 2) hapse mahkûm
edilenlerin aile fertlerinin zarar görmemesi; 3) mahkûmların sağlığa zararlı alanlarda
çalıştırılmaması; 4) azınlıkların kendi kültür ve geleneklerini yaşayabilmeleri
için gerekli imkânların yaratılması; 5) bağımsız medyanın oluşturulması; 6) sivil
toplum örgütlerinin bağımsız hareket etmesini sağlama ve sivil toplum örgütü yasasının
değiştirilmesi; 7) muhalefet üzerindeki baskının sona erdirilmesi; 8) vatandaşların
ülke dışına çıkışlarının kolaylaştırılması, özellikle öğrencilere yurtdışına
gidip okumalarına imkân tanınması; 9) doğalgaz ihracatından elde edilen gelirlerin
nasıl harcandığı konusunda halka hesap verilmesi. Kadınlara seçme ve seçilme hakkı verilmesi ise bu istekler arasında değildir. Doğru cevap D’dir.
1) Kollektif cezalandırma geleneğinin kaldırılması; 2) hapse mahkûm
edilenlerin aile fertlerinin zarar görmemesi; 3) mahkûmların sağlığa zararlı alanlarda
çalıştırılmaması; 4) azınlıkların kendi kültür ve geleneklerini yaşayabilmeleri
için gerekli imkânların yaratılması; 5) bağımsız medyanın oluşturulması; 6) sivil
toplum örgütlerinin bağımsız hareket etmesini sağlama ve sivil toplum örgütü yasasının
değiştirilmesi; 7) muhalefet üzerindeki baskının sona erdirilmesi; 8) vatandaşların
ülke dışına çıkışlarının kolaylaştırılması, özellikle öğrencilere yurtdışına
gidip okumalarına imkân tanınması; 9) doğalgaz ihracatından elde edilen gelirlerin
nasıl harcandığı konusunda halka hesap verilmesi. Kadınlara seçme ve seçilme hakkı verilmesi ise bu istekler arasında değildir. Doğru cevap D’dir.
Soru 99
Bağımsızlığını ilan eden Türkmenistan’ı ilk tanıyan ülke aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Özbekistan
B
Türkiye
C
Azerbaycan
D
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti
E
Kazakistan
Açıklama:
Bağımsızlığını ilan eden Türkmenistan’ı ilk tanıyan ülke Türkiye’dir. Doğru cevap B’dir.
Soru 100
Aşağıdakilerden hangisi 1920’li yıllarda edebiyat yoluyla Türkmen çıkarlarını ve sorunlarını ortaya koyan ve bunu Stalin terörü yüzünden hayatıyla ödeyen yazarlardan biridir?
Seçenekler
A
Berdi Kerbabayev
B
Oraz Taçnazarov
C
Aman Kekilov
D
Tsjari Asjirov
E
Ata Atadzanov
Açıklama:
Söz konusu yazarlardan biri Oraz Taçnazarov’dur. Doğru cevap B’dir.
Soru 101
Aşağıdakilerden hangisi Türkmenistan’ın beş vilayetinden biri değildir?
Seçenekler
A
Aşkabat
B
Balkan
C
Ahal
D
Daşoğuz
E
Lebap
Açıklama:
Aşkabat
Soru 102
Aşağıdakilerden hangisi Türkmenistan’ın komşusu değildir?
Seçenekler
A
Afganistan
B
İran
C
Kırgızistan
D
Özbekistan
E
Kazakistan
Açıklama:
Kırgızistan
Soru 103
Türkmenbaşı dönemi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Türkmenbaşlı yüzlerce öğretmen ve sağlık personelini işten çıkartmıştır.
B
Türkmenbaşlı döneminde Türkmenistan ilimler Akademisi kapatılmıştır.
C
Krasnovodsk şehri, Türkmenbaşlı öldükten sonra Türkmenbaşlı olarak adlandırılmıştır.
D
Türkmenbaşlı, Türkmenistan’ın ilk devlet başkanıdır.
E
Türkmenbaşlı, Türkmenistan’ın “daimi tarafsızlığı”nı ilan etmiştir.
Açıklama:
Krasnovodsk şehri, Türkmenbaşlı öldükten sonra Türkmenbaşlı olarak adlandırılmıştır.
Soru 104
2007 yılından bu yana görev yapmakta olan Türkmenistan Devlet Başkanı kimdir?
Seçenekler
A
Nursultan Nazarbayev
B
İslam Kerimov
C
Artur Rasizade
D
Saparmurat Türkmenbaşı
E
Gurbangulı Berdimuhammedov
Açıklama:
Gurbangulı Berdimuhammedov
Soru 105
Türkmenbaşı dönemi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Türkmenbaşı döneminde Türkmenistan ilimler Akademisi kapatılmıştır.
B
Krasnovodsk şehri, Türkmenbaşı öldükten sonra Türkmenbaşı olarak adlandırılmıştır.
C
Türkmenbaşı yüzlerce öğretmen ve sağlık personelini işten çıkartmıştır.
D
Türkmenbaşı, Türkmenistan’ın “daimi tarafsızlığı”nı ilan etmiştir.
E
Türkmenbaşı, Türkmenistan’ın ilk devlet başkanıdır.
Açıklama:
Krasnovodsk şehri, Türkmenbaşı öldükten sonra Türkmenbaşı olarak adlandırılmıştır.
Soru 106
Aşağıdakilerden hangisi Türkmenistan’ın Türkiye’den ithal ettiği ürünler arasında ilk sırada gelmektedir?
Seçenekler
A
Doğalgaz ve petrol
B
Demir ve çelik
C
Elektrikli makineler ve cihazlar
D
Nükleer reaktörler, makine ve cihazlar
E
Ağaç ve ağaçtan mamul eşya
Açıklama:
Demir ve çelik
Soru 107
Ruhname hangi tarihte yayımlanmıştır?
Seçenekler
A
1989
B
1999
C
2001
D
2006
E
2011
Açıklama:
2001
Soru 108
Türkmenistan’ın dış politikası ve ekonomisi ile ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
AB, ilişkilerin geliştirilmesi için Türkmenistan’dan insan hakları ile ilgili bazı sorunların çözülmesini talep etmektedir.
B
Türkmenistan ekonomisi, yer alt› kaynaklarına (petrol ve doğalgaz) dayanmaktadır.
C
Türkmenistan, Türk cumhuriyetleri arasında Özbekistan’dan sonra ikinci büyük pamuk üreticisidir.
D
Türkmenistan, yalnızca Orta Asya-Merkez boru hattıyla doğalgaz ihraç etmektedir.
E
Türkmenistan’ın dış politikasına etki eden küresel güçlerin başında Rusya, ABD, AB ve Çin gelmektedir.
Açıklama:
Türkmenistan, yalnızca Orta Asya-Merkez boru hattıyla doğalgaz ihraç etmektedir.
Soru 109
Aşağıdakilerden hangisi Türkmenistan’ın Rusya’dan uzaklaşmasını sağlayan temel etkenler arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Halkın büyük çoğunluğunun daha çok ülkenin güneyinde yer alması
B
İran’la olan sınırını Rusya Federasyonu’nu dengelemek için kullanması
C
Rusya Federasyonu ile doğrudan sınırının olmaması
D
Rusya Federasyonu’nun Türkmen doğalgazına bağımlı olması
E
Rusya’nın Türkmenistan’ı BDT Füze kalkan› sisteminin bir parçası olmaktan çıkarmak istemesi
Açıklama:
Rusya’nın Türkmenistan’ı BDT Füze kalkan› sisteminin bir parçası olmaktan çıkarmak istemesi
Soru 110
Türkmenistan ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Türkmenbaşı’nın ölümünden sonra Türkmenistan’da özgür basın oluşmuş, özel basın yayın organları faaliyete başlamıştır
B
Türkmenbaşı döneminde opera, bale, sirk, sinema ve büyük kütüphaneler kapatılmıştır.
C
1993’te Türkmenistan Latin alfabesine geçişi kabul etmiştir.
D
Türkmenistan ilimler Akademisi, 1998’de Türkmenbaşı tarafından kapatılmış, 2009’da yeniden açılmıştır.
E
Türkmenlerin önemli sembollerinden biri de Türkmen halılarıdır.
Açıklama:
Türkmenbaşı’nın ölümünden sonra Türkmenistan’da özgür basın oluşmuş, özel basın yayın organları faaliyete başlamıştır
Soru 111
I. Türkmen Sovyet yönetiminin ilk işlerinden biri, cumhuriyet topraklarının yeniden paylaştırılması olmuştur. II. Türkmenistan, Sovyet yönetimi altındayken pamuk üretiminde Özbekistan'dan sonra ikinci sıraya yükselmiştir. III. Sovyetlerin kollektifleştirme politikası sonucunda binlerce zengin Türkmen hayatını kaybetmiş, din adamları ve Türkmen aydınları, sürgüne tâbi tutulmuştur. Yukarıda Türkmenistan'da yaşanan olaylara ilişkin verilen bilgilerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I.
B
I. ve II.
C
I. ve III.
D
II. ve III.
E
I. II. ve III.
Açıklama:
3 maddede de Türkmenistan'da yaşanan olaylara ilişkin verilen bilgilerin hepsi doğrudur. Doğru cevap E'dir.
Soru 112
Sovyetleştirme politikalarına uzun süre destek veren Türkmen yönetici Muhammednazar Gapurov kaç yılında Türkmenistan Komünist Partisi birinci sekreteri olmuştur?
Seçenekler
A
1969
B
1970
C
1971
D
1972
E
1973
Açıklama:
Muhammednazar Gapurov 1969’da Türkmenistan Komünist Partisi birinci sekreteri olmuştur. Doğru cevap A'dır.
Soru 113
Türkmenistan bağımsızlığını ne zaman ilan etmiştir?
Seçenekler
A
Ocak 1991
B
Ekim 1991
C
Ağustos 1990
D
Ağustos 1991
E
Ekim 1990
Açıklama:
Gorbaçov’un uygulamaya başladığı daha demokratik ve şeffaf siyaset Türkmenistan’da da etkisini gösterdi. 1990’da Türkmenistan’da parlamento seçimleri yapıldı, Türkmen Türkçesi cumhuriyetin resmî dili olarak kabul edildi. Türkmenistan, bu yılın Ağustos ayında egemenliğini, Ekim 1991’de ise bağımsızlığını ilan etti. Doğru cevap B'dir.
Soru 114
Aşağıdakilerden hangisi Türkmenistan'ın ilk devlet başkanı olmuştur?
Seçenekler
A
Mirza Alekber Sabir
B
Gurbangulı Berdimuhammedov
C
Saparmurat Niyazov
D
Hocanepes Çarıyev
E
Nursultan Nazarbayev
Açıklama:
Türkmenistan'ın ilk devlet başkanı (türkmenbaşı) Saparmurat Niyazov olmuştur. Doğru cevap C'dir.
Soru 115
Türkmenbaşı döneminde aşağıdaki gelişmelerden hangisi yaşanmamıştır?
Seçenekler
A
Mahtumkulu Opera ve Bale Tiyatrosu ile Puşkin Tiyatrosu kapatılmıştır.
B
Türkmen sinemasının kurucularından Altı Karliev anıtı yıkılmış, Karliev Türkmen Sinema Stüdyosu, Oğuzhan Türkmenfilm adını almıştır.
C
Bale, opera ve sirk tamamen yasaklanmıştır.
D
Halk Maslahatı kaldırılmıştır.
E
Türkmen olmayan unsurlardan arınma, Çarlık ve Sovyet dönemi uygulama ve özelliklerden kurtulma gayreti içine girilmiştir.
Açıklama:
D şıkkında verilen bilgi yanlıştır. Zira Halk Maslahatı'nı 2008 yılında anayasa değişikliğiyle Gurbangulı Berdimuhammedov kaldırmıştır. Doğru cevap D'dir.
Soru 116
I. İnternet yasağı kaldırıldı.
II. İlimler Akademisi yeniden açıldı.
III. Türkmenbaşı anıtlarının bir kısmı yıkıldı.
Berdimuhammedov Dönemi'nde yukarıdaki gelişmelerden hangileri yaşanmıştır?
II. İlimler Akademisi yeniden açıldı.
III. Türkmenbaşı anıtlarının bir kısmı yıkıldı.
Berdimuhammedov Dönemi'nde yukarıdaki gelişmelerden hangileri yaşanmıştır?
Seçenekler
A
Yalnız I.
B
I. ve II.
C
I. ve III.
D
II. ve III.
E
I. II. ve III.
Açıklama:
Üç maddede de verilen bilgilerin hepsi doğrudur. Zira Berdimuhammedov’un ilk döneminde, Türkmenbaşı döneminde uygulanan birçok uygulamaya son verilmiş ve ilgili dönemde konulan yasakların birçoğu kaldırılmıştır. Buna göre doğru cevap E'dir.
Soru 117
I. Türkmenistan ekonomisi, yeraltı kaynaklarına dayanmaktadır. Başlıca doğal kaynakları doğalgaz ve petroldür. II. Dünyanın ikinci büyük gaz yatağı (Galkınış ) Türkmenistan'da bulunmaktadır. III. Türkmenistan'ın, ithal ettiği ürünlerin başında sanayi maddeleri, kimyasal ürünler ve ilaçlar gelmektedir. Yukarıda verilen bilgilerden hangileri yanlıştır?
Seçenekler
A
Hiçbiri
B
Yalnız I.
C
Yalnız II.
D
I. ve II.
E
II. ve III.
Açıklama:
3 maddede de verilen bilgilerin hepsi doğrudur. Buna göre verilen maddelerde yanlış bir bilginin mevcut olmadığı görülmektedir. Doğru cevap A'dır.
Soru 118
Rusya devre dışı bırakılarak, Orta Asya ve Orta Doğu doğalgazını Türkiye üzerinden Avrupa’ya ulaştırmasını öngören doğalgaz boru hattı projesine ne ad verilmiştir?
Seçenekler
A
Orta Asya-Merkez Boru Hattı
B
TAPİ
C
Nabucco
D
Azeri-Hazar
E
Transhazar
Açıklama:
Rusya devre dışı bırakılarak, Orta Asya ve Orta Doğu doğalgazını Türkiye üzerinden Avrupa’ya ulaştırmasını öngören doğalgaz boru hattı projesine Nabucco adı verilmiştir. Doğru cevap C'dir.
Soru 119
Aşağıdakilerden hangisi Türkmenistan'ın başkentidir?
Seçenekler
A
Bişkek
B
Taşkent
C
Bakü
D
Aşkabat
E
Karakum
Açıklama:
Türkmenistan'ın başkenti Aşkabat'tır. Doğru cevap D'dir.
Soru 120
Bağımsızlığını ilan eden Türkmenistan’ı ilk tanıyan ülke aşağıdakilerden hangidir?
Seçenekler
A
Azerbaycan
B
Türkiye
C
Amerika
D
Çin
E
Rusya
Açıklama:
Bağımsızlığını ilan eden Türkmenistan’ı ilk tanıyan ülke Türkiye olmuştur. Doğru cevap B'dir.
Ünite 9
Soru 1
Rusya Federasyonundaki 21 özerk cumhuriyetten 7’si Türk cumhuriyetidir. Aşağıdakilerden hangisi bunlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Karaçay
B
Saha
C
Hakasya
D
Çuvaş
E
Başkurdistan
Açıklama:
21 özerk cumhuriyetten 7’si Türk cumhuriyetidir: Tataristan, Başkurdistan, Çuvaş Cumhuriyeti, Saha (Yakutistan), Altay, Hakasya ve Tuva. Ayrıca Kabardin-Balkar ve Karaçay-Çerkes cumhuriyetlerinde de Türkler, cumhuriyetlerin kurucu halkı sayılmaktadır.
Soru 2
Tataristan’ın statüsü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi veya hangileri doğrudur?
I- Tataristan Özerk Cumhuriyeti, Sovyetler Birliği’nin parçalanma sürecinde bağımsızlığı için mücadele başlatmıştır.
II- Tataristan parlamentosu 30 Ağustos 1990 tarihinde ülkenin egemenliğini ve Sovyetler Birliği’nin 16. cumhuriyeti olduğunu ilân etmiştir.
III- 26 Aralık 1992 tarihinde ise Tataristan parlamentosu Bağımsız Devletler Topluluğu’na (BDT) kurucu olarak katıldığını bildirmiştir.
I- Tataristan Özerk Cumhuriyeti, Sovyetler Birliği’nin parçalanma sürecinde bağımsızlığı için mücadele başlatmıştır.
II- Tataristan parlamentosu 30 Ağustos 1990 tarihinde ülkenin egemenliğini ve Sovyetler Birliği’nin 16. cumhuriyeti olduğunu ilân etmiştir.
III- 26 Aralık 1992 tarihinde ise Tataristan parlamentosu Bağımsız Devletler Topluluğu’na (BDT) kurucu olarak katıldığını bildirmiştir.
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve II
E
I, II ve III
Açıklama:
Tataristan Özerk Cumhuriyeti, Sovyetler Birliği’nin parçalanma sürecinde bağımsızlığı için mücadele başlatmıştır. Tataristan parlamentosu 30 Ağustos 1990 tarihinde ülkenin egemenliğini ve Sovyetler Birliği’nin 16. cumhuriyeti olduğunu ilân etmiştir. 26 Aralık 1991 tarihinde ise Tataristan parlamentosu Bağımsız Devletler Topluluğu’na (BDT) kurucu olarak katıldığını bildirmiştir.
Soru 3
Tataristan’ın nüfusunun ne kadarlık bir kısmını Tatarlar oluşturmaktadır?
Seçenekler
A
%32
B
%43
C
%54
D
%65
E
%76
Açıklama:
Tataristan’ın nüfusu 4 milyon civarındadır. Nüfusun % 54’ünü Tatarlar, % 40’ını Ruslar, % 3’ünü Çuvaşlar oluşturmaktadır.
Soru 4
Tataristan’ın en büyük zenginlik kaynağını aşağıdakilerden hangisinden elde etmektedir?
Seçenekler
A
Hayvancılık
B
Petrol
C
Sanayi
D
Tarım
E
Turizm
Açıklama:
Tataristan, Rusya Federasyonu’nun ekonomik açıdan en gelişmiş bölgelerinden biri olup üretim açısından da altıncı sırada bulunmaktadır. Tataristan’ın en büyük doğal zenginliği petrol ve doğalgazdır.
Soru 5
Vladimir Putin’in iktidara gelmesiyle Rusya federasyonu 7 federal bölgeye bölünmüştür. Tataristan bunlardan hangisine dahil edilmiştir?
Seçenekler
A
Moskova Merkez
B
Kuzey Kafkasya
C
Uzakdoğu
D
Volga
E
Sibirya
Açıklama:
Sovyet sonrası ilk yıllarda 89 bölgeden oluşan Rusya Federasyonu, yap›lan değişikliklerle 83 idari birime bölünmüş, bunlar da yeni bir kanunla 7 federal idari bölgeye dâhil edilmişlerdir. Bunlar, Moskova Merkez, Kuzeybatı, Ural, Kuzey Kafkasya, Uzakdoğu, Volga ve Sibirya bölgeleridir. Bunların başına birer Başkan Temsilcisi getirilerek, cumhuriyetlerin devlet başkanları onlara bağlanmıştır. Tataristan Cumhuriyeti, Volga Federal idari Bölgesi’ne dâhil edilmiştir.
Soru 6
Tataristan ne zaman Kiril alfabesini kullanmaya başlamıştır?
Seçenekler
A
1917
B
1918
C
1927
D
1932
E
1939
Açıklama:
Tatarlar tarih boyunca birçok alfabe kullanmışlardır. 1927 yılına kadar Arap harfleri kullanılırken, bu tarihte Latin harflerine, 1939 yılında ise Kiril alfabesine geçirilmişlerdir.
Soru 7
Başkurdistan Özerk Cumhuriyeti’nin ilk devlet başkanı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mintimir Şeymiyev
B
Murtaza Rahimov
C
Rustem Minnihanov
D
Salavat Yulayev
E
Zeki Velidi
Açıklama:
Aralık 1993’te Başkurdistan’da devlet başkanlığı seçimleri yapılmıştır. Seçimleri, Murtaza Rahimov kazanmıştır.
Soru 8
Başkurdistan’da Başkurtların toplam nüfusa oranı nedir?
Seçenekler
A
%60
B
%36
C
%29
D
%26
E
%9
Açıklama:
Başkurdistan’ın nüfusu 4 milyondur (2010). Nüfusun % 36’sini Ruslar, % 29’unu Başkurtlar, % 26’sini Tatarlar, % 9’unu diğer etnik gruplar oluşturmaktadır. Nüfusun % 60’i şehirlerde yaşamaktadır.
Soru 9
Çuvaş Cumhuriyeti’nin ilk devlet başkanı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mihail Ignatyev
B
Mintimir Şeymiyev
C
Murtaza Rahimov
D
Nikolay Fedorov
E
Rustem Minnihanov
Açıklama:
Vladimir Putin’in başlattığı merkeziyetçi politika çerçevesinde Çuvaş Cumhuri- yeti, İdil-Ural bölgesindeki diğer cumhuriyetlerle birlikte Volga Federal İdari Bölgesi içerisine dâhil edilmiştir. Çuvaş Cumhuriyeti’nin ilk devlet başkanı, 1994’te basa geçen Nikolay Fedorov’du.
Soru 10
Kırım ilk olarak hangi yılda Rusya’ya dahil edilmiştir?
Seçenekler
A
1774
B
1783
C
1891
D
1921
E
1954
Açıklama:
1774’te Rusya ile Osmanlı Devleti arasında imzalanan Küçük Kaynarca Anlaşması ile bağımsız hâle getirilen Kırım, 1783’te Rusya’ya dâhil edilmiştir.
Soru 11
Rusya Federasyonu kaç idari bölgeye ayrılmıştır?
Seçenekler
A
80
B
81
C
82
D
83
E
84
Açıklama:
Rusya Federasyonu, 83 idari bölgeye ayrılmıştır. Bunlar, 21 özerk cumhuriyet, 4
özerk bölge (avtonomnıy okrug), 1 özerk vilayet (avtonomnaya oblasty), 9 kray
(bölge), 46 il ve Moskova ve St. Petersburg olmak üzere federal öneme sahip 2 şehirdir.
özerk bölge (avtonomnıy okrug), 1 özerk vilayet (avtonomnaya oblasty), 9 kray
(bölge), 46 il ve Moskova ve St. Petersburg olmak üzere federal öneme sahip 2 şehirdir.
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi Rusya Federasyonundaki özerk Türk cumhuriyetleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Tataristan
B
Amur
C
Başkurdistan
D
Çuvaş Cumhuriyeti
E
Saha
Açıklama:
21 özerk cumhuriyetten 7’si Türk cumhuriyetidir: Tataristan, Başkurdistan,
Çuvaş Cumhuriyeti, Saha (Yakutistan), Altay, Hakasya ve Tuva.
Çuvaş Cumhuriyeti, Saha (Yakutistan), Altay, Hakasya ve Tuva.
Soru 13
I. Cumhuriyetlerin yetkilerinin sınırlandırılması
II. Cumhuriyet liderlerinin merkezden atanması
III. Cumhuriyetlerin anayasalarının, Rusya Federasyonu Anayasası ile uyumlu hale gelmesi
Yukarıdaki ifadelerden hangisi/hangileri Putin'in merkeziyetçi politikaları arasında yer alır?
II. Cumhuriyet liderlerinin merkezden atanması
III. Cumhuriyetlerin anayasalarının, Rusya Federasyonu Anayasası ile uyumlu hale gelmesi
Yukarıdaki ifadelerden hangisi/hangileri Putin'in merkeziyetçi politikaları arasında yer alır?
Seçenekler
A
Yalnız III
B
II-III
C
Yalnız I
D
I-II
E
I-II-III
Açıklama:
Putin daha ilk devlet başkanlığı döneminde “merkeziyetçi politika” adı verilen ve cumhuriyetlerin yetkilerinin sınırlandırılmasını öngören bir siyaset izlemeye başlamıştır. Putin’in merkeziyetçi politikası çerçevesinde aldığı bir sonraki karar ise cumhuriyetlerin liderleri ile bölge valilerinin merkezden atanmasıdır. Putin’in merkeziyetçi politikasının bir başka özelliği de bütün cumhuriyetlerin anayasalarının, Rusya Federasyonu Anayasası ile uyumlu hâle getirilmiş olmasıdır.
Soru 14
2002'deki nüfus sayımında Tatarların içindeki alt gruplar adeta ayrı birer milletmiş gibi sayılmışlardır. Aşağıdakilerden hangisi bu gruplar arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Ahıska
B
Mişer
C
Kreşen
D
Tipter
E
Siber Tatarı
Açıklama:
Sayım sırasında Tatarların içindeki alt gruplar (Kazan Tatarı, Mişer, Kreşen, Tipter, Sibir Tatarı, Astrahan Tatarı) adeta birer ayrı milliyetmiş gibi sayılarak, Tatarların nüfusunun az gösterilmesi, dolayısıyla haklarının kısıtlanması öngörülmüştür
Soru 15
Aşağıdaki kavramlardan hangisi Tatarlar ve Başkurtlar tarafından eskiden beri kutlanan ve daha sonra Tataristan'ın devlet bayramı statüsü verilen bayramı ifade etmektedir?
Seçenekler
A
Gimnazyum
B
Oligark
C
Sabantuy
D
Kiril
E
Astrahan
Açıklama:
Tatar ve Başkurtların çok eskiden beri kutladıkları bir bayram olan Sabantuy ismi, sapan ve toy kelimelerinden oluşmaktadır. Başlangıçta Sabantuy, tarım faaliyetleri (Nisan ayında) başlamadan kutlanırken, daha sonra ekim işleri tamamlandıktan (Haziran başı) sonra kutlanmaya başlanmıştır.
Soru 16
Başkurdistan Özerk Cumhuriyet, aşağıdaki tarihlerden hangisinden bağımsızlığını ilan etmiştir?
Seçenekler
A
22 Ekim 1991
B
11 Ekim 1990
C
21 Nisan 1989
D
27 Ekim 1992
E
11 Kasım 1990
Açıklama:
Başkurdistan Özerk Cumhuriyeti, 11 Ekim 1990’da egemenliğini ilan etmiş ve Başkurdistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti adını almıştır.
Soru 17
Başkurdistan Cumhuriyeti'nin coğrafi konumu göz önüne alındığında, aşağıda verilen komşularından hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Batıda Tataristan Cumhuriyeti
B
Kuzeybatıda Udmurt Cumhuriyeti
C
Kuzeyde Perm ili
D
Güneyde Orenburg ili
E
Doğuda Hakasya Cumhuriyeti
Açıklama:
Başkurdistan’ın komşuları, batıda Tataristan Cumhuriyeti, kuzeybatıda Udmurt
Cumhuriyeti, kuzeyde Perm ili, doğuda Çelyabinsk ili ve güneyde Orenburg ilidir
Cumhuriyeti, kuzeyde Perm ili, doğuda Çelyabinsk ili ve güneyde Orenburg ilidir
Soru 18
Çuvaşları Tatarlar ve Başkurtlardan ayıran en önemli özelliklerden biri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hıristiyan olmaları
B
Rusya'ya bağlılığı benimsemeleri
C
Göçebe olmaları
D
Gelenek ve görenekleri
E
Rus kökenli olmaları
Açıklama:
Çuvaş Cumhuriyeti ve Çuvaşların tarihi, bölgedeki diğer iki cumhuriyet ve halkın
tarihi ile iç içe olsa da Çuvaşlar, Tatar ve Başkurtlardan farklı olarak Hıristiyan
dinine mensupturlar.
tarihi ile iç içe olsa da Çuvaşlar, Tatar ve Başkurtlardan farklı olarak Hıristiyan
dinine mensupturlar.
Soru 19
Kırım ilk bağımsızlığını aşağıdaki anlaşmaların hangisi sonucunda kazanmıştır?
Seçenekler
A
Dayton Anlaşması
B
Yetkileri Paylaşma Antlaşması
C
Küçük Kaynarca Anlaşması
D
Federasyon Anlaşması
E
Rusya-Kırım İkili Anlaşması
Açıklama:
1774’te Rusya ile Osmanlı Devleti arasında imzalanan Küçük Kaynarca Anlaşması ile bağımsız hâle getirilen Kırım, 1783’te Rusya’ya dâhil edilmiştir.
Soru 20
I. Oğuzlardan gelmişlerdir
II. Kökenleri Tuna Bulgarlarına bağlıdır
III. Oğuz, Peçenek, Kıpçak ve Anadolu Selçuklu Türklerinin karışımından meydana gelmişlerdir
Yukarıdaki ifadelerden hangisi/hangileri Gagavuzların kökenleri ile alakalı fikirlerdendir?
II. Kökenleri Tuna Bulgarlarına bağlıdır
III. Oğuz, Peçenek, Kıpçak ve Anadolu Selçuklu Türklerinin karışımından meydana gelmişlerdir
Yukarıdaki ifadelerden hangisi/hangileri Gagavuzların kökenleri ile alakalı fikirlerdendir?
Seçenekler
A
Yalnız III
B
Yalnız II
C
I-III
D
I-II
E
I-II-III
Açıklama:
Gagavuzların kökeni, çok tartışılan bir konudur; onlarn Oğuzlardan geldiklerini savunanlar olduğu gibi, kökenlerini Tuna Bulgarlarına bağlayanlar da vardır. Yine araştırmacıların bir kısmına göre Gagavuzlar; Oğuz, Peçenek, Kıpçak ve Anadolu Selçuklu Türklerinin karışımından meydana gelmişlerdir.
Soru 21
Mintimir Şeymiev aşağıdaki ülkelerden hangisinin ilk devlet başkanıdır?
Seçenekler
A
Tataristan
B
Bulgaristan
C
Makedonya
D
Ermenistan
E
Kosova
Açıklama:
1992 yılında kabul edilen yeni anayasaya göre, Tataristan’da başkanlık sistemi kabul edilmiş ve Mintimir Şeymiev ilk devlet başkanı seçilmiştir.
Soru 22
Rusya Federasyonu, kaç idari bölgeye ayrılmıştır?
Seçenekler
A
83
B
25
C
47
D
56
E
75
Açıklama:
Rusya Federasyonu, 83 idari bölgeye ayrılmıştır. Cevap A'dır.
Soru 23
Aşağıdaki ülkelerin hangisinin devlet armasında İdil Bulgarlarının eşyalarında da sıkça rastlanan özgürlük düşkünü hayvan olan kanatlı pars tasviri görülmektedir?
Seçenekler
A
Tataristan
B
Makedonya
C
Özbekistan
D
Ermenistan
E
Makedonya
Açıklama:
Tatarların mitolojik eserlerinden esinlenerek tasarlanan devlet armasında İdil Bulgarlarının eşyalarında da sıkça rastlanan özgürlük düşkünü hayvan olan kanatlı pars tasvir edilmiştir. Bayrak renklerinde olan armadaki pars, cumhuriyet ve bütün halkının koruyuculuğunu simgelemektedir.
Soru 24
Kırım Özerk Cumhuriyeti’nin resmî dili aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ukraynaca
B
Tatarca
C
Çerkezce
D
Gürcüce
E
Bulgarca
Açıklama:
Kırım Özerk Cumhuriyeti’nin resmî dili Ukraynaca'dır.
Soru 25
Gagavuzya Özerk Bölgesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Moskova, Gagavuzya’nın Moldova’ya karşı izlediği siyasete karşı çıkmaktadır.
B
Sovyetler Birliği’nin parçalanmasıyla Moldova’dan ayrılmışlardır.
C
Moldova 1994’te bölgeye özerklik statüsü vermiştir.
D
Bölge “başkan” adı verilen ve dört yıllığına seçilen en üst seviyedeki devlet yetkilisi tarafından yönetilmektedir.
E
Komrat Devlet Üniversitesi, bölgenin en büyük yüksek öğretim müessesesidir.
Açıklama:
Önümüzdeki süreçte Moskova’nın Moldova’ya karşı Gagavuzya’yı daha fazla desteklemesi ihtimal dâhilindedir. Bu husus ise hem Moldova-Moskova hem de Moldova-Gagavuzya hatlarında daha büyük sorunların yaşanmasına sebep olacaktır. Buna göre doğru cevap A'dır.
Soru 26
Başkurdistan Cumhuriyeti ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Cumhuriyet’in başkenti Komrat’tır.
B
1990’da "Başkurdistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti" adını almıştır.
C
1993’teki devlet başkanlığı seçimlerini Murtaza Rahimov kazanmıştır.
D
Başkurdistan’da Tatarlara karşı baskı politikası uygulanmaktadır.
E
Başkurdistan ekonomisinin temeli petrokimya, makine yapım endüstrisi ve tarıma dayanmaktadır.
Açıklama:
Cumhuriyetin başkenti Ufa, 1.087.170 nüfusu ile Rusya Federasyonu’nun en büyük on şehri içinde yer almaktadır.
Soru 27
Başkanlığı döneminde “merkeziyetçi politika” adı verilen politikalarıyla cumhuriyetlerin yetkilerinin sınırlandırılmasını öngören bir siyaset izleyen Rus devlet adamı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Vladimir Putin
B
Boris Yeltsin
C
Yuri Andropov
D
Mihail Gorbaçov
E
Konstantin Çernenko
Açıklama:
Putin daha ilk devlet başkanlığı döneminde “merkeziyetçi politika” adı verilen ve cumhuriyetlerin yetkilerinin sınırlandırılmasını öngören bir siyaset izlemeye başlamıştır.
Soru 28
Çuvaş Cumhuriyeti’nin ilk devlet başkanı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Nikolay Fedorov
B
Murtaza Rahimov
C
Mintimir Şeymiev
D
Salavat Yulayev
E
Rüstem Minnihanov
Açıklama:
Çuvaş Cumhuriyeti’nin ilk devlet başkanı, 1994’te başa geçen Nikolay Fedorov’dur.
Soru 29
Aşağıdakilerden hangisi Başkurt milli kahramanıdır?
Seçenekler
A
Salavat Yulayev
B
Rustem Minnihanov
C
Mintimir Şeymiev
D
Rustem Hamitov
E
Mihail Formuzal
Açıklama:
Salavat Yulayev milli kahramanıdır
Soru 30
Yüzölçümü en büyük olan Türk cumhuriyeti aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Başkurdistan
B
Gagavuzya
C
Çuvaş
D
Kırım
E
Tataristan
Açıklama:
143.600 km2 yüzölçümüne sahip Başkurdistan en büyük yüzölçümüne sahiptir.
Soru 31
Rusya Federasyonu kaç idari bölgeye ayrılmıştır?
Seçenekler
A
80
B
85
C
83
D
88
E
82
Açıklama:
Rusya Federasyonu 83 idari bölgeye ayrılmıştır
Soru 32
Tataristan Parlamentosu hangi tarihte ülkenin egemenliğini ilan etmiştir?
Seçenekler
A
30 Ağustos 1990
B
29 Nisan 1990
C
26 Aralık 1991
D
21 Mart 1992
E
15 Şubat 1995
Açıklama:
Tataristan Parlamentosu 30 Ağustos 1990 ülkenin egemenliğini ilan etmiştir
Soru 33
Tataristan vatandaşlığı kanunu hangi tarihte kabul edilmiştir?
Seçenekler
A
1994
B
1995
C
1996
D
1997
E
1998
Açıklama:
Tataristan vatandaşlığı kanunu 1998'de kabul edilmiştir.
Soru 34
- I. Arap
- II. Latin
- III. Kiril
- IV. Soğd
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri Tatarların tarih boyunca kullandığı alfabeler arasındadır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
II ve IV
D
II ve III
E
I, II, III
Açıklama:
Tatarlar tarih boyunca Arap, Kiril ve Latin alfabelerini kullanmışlardır.
Soru 35
Aşağıdaki ülkelerden hangisi Tataristan’ın en büyük ticari ortakları arasında yer almaz?
Seçenekler
A
İtalya
B
Türkiye
C
Polonya
D
Fransa
E
Hollanda
Açıklama:
Tataristan’ın en büyük ticari ortakları arasında Fransa yer almaz.
Soru 36
Aşağıdakilerden hangisi, Tataristan’da basılan gazete veya dergilerden biri değildir?
Seçenekler
A
Kazan Alevleri
B
Kazan
C
Süyümbike
D
Miras
E
Gençlik
Açıklama:
Gençlik Tataristan’da basılan gazete veya dergilerden birisi değildir.
Soru 37
Başkurdistan Özerk Cumhuriyeti egemenliğini, hangi tarihte ilan etmiştir?
Seçenekler
A
25 Mart 1990
B
11 Ekim 1990
C
31 Mart 1992
D
1 Haziran 1995
E
15 Temmuz 1998
Açıklama:
Başkurdistan Özerk Cumhuriyeti 11 Ekim 1990'da egemenliğini ilan etmiştir.
Soru 38
Çuvaş Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti, hangi tarihte kurulmuştur?
Seçenekler
A
1 Haziran 1992
B
13 Şubat 1992
C
21 Nisan 1925
D
11 Ekim 1990
E
31 Mart 1992
Açıklama:
Çuvaş Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 21 Nisan 1925'te kurulmuştur.
Soru 39
Aşağıdakilerden hangisi Çuvaş Cumhuriyeti’nin ilk devlet başkanıdır?
Seçenekler
A
Rustem Minnihanov
B
Salavat Yulayev
C
Nikolay Fedorov
D
Mintimir Şeymiev
E
Zeki Velidi Togan
Açıklama:
Nikolay Fedorov Çuvaş Cumhuriyeti’nin ilk devlet başkanıdır.
Soru 40
Kırım Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti hangi tarihte kurulmuştur?
Seçenekler
A
20 Mayıs 1945
B
18 Eylül 1944
C
4 Eylül 1994
D
18 Ekim 1921
E
21 Haziran 1991
Açıklama:
Kırım Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 18 Ekim 1921'de kurulmuştur
Soru 41
Aşağıdakilerden hangisi, Tatar nüfusunun %70'inin Tataristan dışında yaşamasının nedenlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Tataristan ekonomisinin az gelişmiş olması
B
Çarlık döneminde Tatarların göçe zorlanması
C
1917 İhtilalinden sonra Tatarlara baskı yapılması
D
1920'li yıllarda bölgede yaşanan açlık
E
1950'li yıllarda bölgeye çok sayıda Rus işçi yerleştirilmesi
Açıklama:
Tatar nüfusunun % 70'i Tataristan dışında yaşamaktadır. Bunun nedenleri ise şöyle sıralanabilir: Çarlık rejiminin uyguladığı politikalar sonucunda çok sayıda Tatar'n göçe zorlanması; 1917 İhtilali'nden sonra Tatarlara yönelik uygulanan baskı politikaları, 1920 yıllarında bölgede yaşanan açlık, 1950'li yıllarda Tataristan'ın endüstri ülkesine dönüştürülerek buraya çok sayıda Rus işçisinin yerleştirilmesi. Tataristan ekonomisi ise az gelişmiş olmayıp aksine Rusya Federasyonu'nun en gelişmiş bölgelerinden biridir. Doğru cevap A'dır.
Soru 42
Aşağıdaki Türk Cumhuriyetlerinden hangisi ekonomik olarak en gelişmiş olanıdır?
Seçenekler
A
Başkurdistan
B
Çuvaş Cumhuriyeti
C
Kırım Özerk Cumhuriyeti
D
Tataristan Cumhuriyeti
E
Gagavuzya Özerk Bölgesi
Açıklama:
Tataristan, Rusya Federasyonu'nun ekonomik açıdan en gelişmiş bölgelerinden biri olup üretim açısından da altıncı sırada bulunmaktadır. Tataristan''n en büyük doğal zenginliği petrol ve doğalgazdır. Ülkenin bir başka zenginlik kaynağını kimya ve petrokimya oluşturmaktadır. Tataristan'ın tarım ve hayvancılık sektörü de çok gelişmiş olup, tarım ürünleri üretimi konusunda Rusya'n'n üçüncü büyük bölgesidir. Doğalgaz üretimi de ekonomide önemli bir yer tutmaktadır. Otomobil sanayisi ile askerî teknoloji sanayisi de Tataristan'da gelişmiştir. Kamaz adlı dünyaca meşhur kamyonetlerle yurtdışına ihraç edilen bazı helikopterler Tataristan'da üretilmektedir.
Soru 43
Aşağıdaki ürünlerden hangisi, Tataristan'ın ihracatında en büyük paya sahiptir?
Seçenekler
A
Mobilya
B
Tekstil
C
Petrol
D
Gıda ürünleri
E
Kimyasal ürünler
Açıklama:
Tataristan'ın ihracatının ana maddeleri, petrol (% 66) ve petrol ürünleri (% 15), ithalat ürünleri ise otomobil, ulaşım ve diğer teknik araçlardır. Doğru cevap C'dir.
Soru 44
Başkurdistan'ın nüfusunda en büyük paya sahip olan kesim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ruslar
B
Başkurtlar
C
Tatarlar
D
Gagavuzlar
E
Çuvaşlar
Açıklama:
Başkurdistan'ın nüfusu 4 milyondur (2010). Nüfusun % 36'sını Ruslar, % 29'unu Başkurtlar, % 26'sını Tatarlar, % 9'unu diğer etnik gruplar oluşturmaktadır. Doğru cevap A'dır.
Soru 45
Aşağıdaki halklardan hangisi, Hıristiyanlık inancına sahiptir?
Seçenekler
A
Tatarlar
B
Özbekler
C
Çuvaşlar
D
Başkurtlar
E
Kırım Tatarları
Açıklama:
Çuvaşlar Hristiyan dinine mensupturlar. Bununla birlikte, Çuvaşların Türklüğü konusu tartışılmamaktadır. Hıristiyanlık, onların Ruslarla daha sıkı münasebetler içerisinde olmalarına neden olmuştur ki, bu husus kendisini siyasi anlamda da belli etmektedir. Nitekim Çuvaş Cumhuriyeti, hiçbir zaman Moskova açısından bir tehlike arz etmemiştir. Doğru cevap C'dir.
Soru 46
Aşağıdakilerden hangisi, Çuvaş Cumhuriyeti ekonomisinin en önemli kolunu oluşturmaktadır?
Seçenekler
A
Petrol
B
Tarım
C
Makina
D
Doğalgaz
E
Turizm
Açıklama:
Ekonomi açısından Çuvaş Cumhuriyeti, bölgedeki en fakir bölgelerden biridir. Bunun en büyük nedeni, petrol ve gaz gibi yer altı kaynaklarına sahip olmamasıdır. 2000'li yıllarda özellikle tarım alanında iyileşme olmuş ve günümüzde tarım, Çuvaş Cumhuriyeti ekonomisinin en önemli kolunu oluşturmaktadır.
Soru 47
Aşağıdakilerden hangisi, Kırım Özerk Cumhuriyeti'nin resmi dilidir?
Seçenekler
A
Türkçe
B
Tatarca
C
Kırım Tatarcası
D
Rusça
E
Ukraynaca
Açıklama:
Kırım Özerk Cumhuriyeti'nin resmî dili Ukraynaca olup, Rusça ve Kırım Tatarcasına, "bölgesel dil"ler statüsü verilmiştir. Ruslar, yarımadada nüfusun çoğunu oluşturdukları için Kırım'daki en yaygın dil olarak Rusça kabul edilmektedir. Doğru cevap E'dir.
Soru 48
Aşağıdakilerden hangileri, Kırım ekonomisinin temelini oluşturmaktadır?
Seçenekler
A
Tarım ve turizm
B
Tarım ve petrol
C
Petrol ve turizm
D
Petrol ve doğalgaz
E
Doğalgaz ve tarım
Açıklama:
Kırım'ın ekonomisi turizm ve tarıma dayanmaktadır. Kırım'ın güney, güney-doğu ve batı kesimleri, eski Sovyet cumhuriyetleri vatandaşlarının tercih ettikleri yerdir. Yalta, Kezlev (Gözleve), Kefe ve Suğdak, Kırım'ın en önemli turizm merkezleridir. Tarım ürünlerinden en fazla üzüm yetişltirilmektedir. Yılda yaklaşık 300 bin ton üzüm toplanmaktadır. Bunun yanı sıra Kırım'da tahıl ve çeşitli çiçekler yetiştirilmektedir. Hayvancılığın da geliştiği yarımadada başta şarap fabrikaları olmak üzere yaklaşık 600 orta ve büyük ölçekte şirket ve fabrika mevcuttur. Doğru cevap A'dır.
Soru 49
Gagavuzya Özerk Bölgesi hangi ülkeye bağlıdır?
Seçenekler
A
Rusya
B
Ukrayna
C
Moldova
D
Belarus
E
Letonya
Açıklama:
Gagavuzya Özerk Bölgesi Moldova'ya bağlıdır. Sovyetler Birliği'nin parçalanmasıyla Gagavuzlar, Moldova'dan ayrılarak Gagavuzya Cumhuriyeti'ni oluşturduklarını ilân etmiş, seçimler gerçekleştirerek kendi parlamentolarını kurmuşlardır. Moldova yönetimi, Gagavuzya Cumhuriyeti'ni tanımamış ve taraflar arasında anlaşma ancak 1994'te sağlanabilmiş ve Moldova bu tarihte bölgeye özerklik statüsü vermiştir. Doğru cevap C'dir.
Soru 50
Gagavuzya Özerk Bölgesi'ni yöneten kişinin ünvanı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Başkan
B
Başbakan
C
Cumhurbaşkanı
D
Halk Kurultayı
E
Bakanlar Kurulu
Açıklama:
Bölge "başkan" adı verilen ve dört yıllığına seçilen en üst seviyedeki devlet yetkilisi tarafından yönetilmektedir. Başkan aynı zamanda Moldova Hükümeti'nin üyesidir. Ayrıca 35 milletvekilinden oluşan Halk Kurultayı ile Bakanlar Kurulu gibi devlet organları da mevcuttur. Doğru cevap A'dır.
Soru 51
Rusya Federasyonu kaç tane idari bölgeden oluşmaktadır?
Seçenekler
A
79
B
81
C
82
D
83
E
84
Açıklama:
Rusya Federasyonu 83 idari bölgeden oluşmaktadır. Doğru yanıt: D
Soru 52
Aşağıdaki şehirlerden hangisi Tataristan'ın başkentidir?
Seçenekler
A
Kazan
B
Almetyevsk
C
Zelenodolsk
D
Bugulma
E
Elabuga
Açıklama:
Tataristan'ın başkenti Kazan'dır. Doğru yanıt: A'dır.
Soru 53
Aşağıdakilerden hangisi Başkurdistan'ın gelir kaynaklarından biri değildir?
Seçenekler
A
Makine yapım endüstrisi
B
Petrol üretimi
C
Petrokimya sanayisi
D
Turizm
E
Tarım ve hayvancılık
Açıklama:
Turizm, Başkurdistan'ın gelir kaynaklarından biri değildir. Doğru yanıt: D'dir.
Soru 54
Aşağıdakilerden hangisi Başkurdistan'ın başkentidir?
Seçenekler
A
Salavat
B
Sterlitamak
C
Neftekamsk
D
Tuymazı
E
Ufa
Açıklama:
Başkurdistan'ın başkenti Ufa'dır. Doğru yanıt: E'dir.
Soru 55
Aşağıdakilerden hangisi Çuvaşların dini inancı olan dindir?
Seçenekler
A
İslamiyet
B
Yahudilik
C
Hıristiyanlık
D
Budizm
E
Bahailik
Açıklama:
Çuvaşlar, Hıristiyanlık din inancına sahiptir. Doğru yanıt: C'dir.
Soru 56
Aşağıdakilerden hangisi Çuvaş Cumhuriyeti'nin başkentidir?
Seçenekler
A
Novoçeboksarı
B
Alatır
C
Kanaş
D
Tsivilik
E
Çeboksar
Açıklama:
Çeboksar, Çuvaş Cumhuriyeti'nin başkentidir.
Soru 57
Kırım'da en çok yetiştirilen tarım ürünü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ayçiçeği
B
Üzüm
C
Çiçek
D
Buğday
E
Arpa
Açıklama:
Kırım'da en çok yetiştirilen tarım ürünü üzümdür. Doğru yanıt: B'dir.
Soru 58
Kırım, Sovyetler Birliği parçalandığında hangi devletin sınırları içinde kalmıştır?
Seçenekler
A
Ukrayna
B
Rusya
C
Romanya
D
Moldovya
E
Belarus
Açıklama:
Kırım, Sovyetler Birliği parçalandığında Ukrayna'nın sınırları içinde kalmıştır. Doğru yanıt: A'dır.
Soru 59
Gagavuzların anavatanı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bulgaristan
B
Moldovya
C
Romanya
D
Rusya
E
Türkiye
Açıklama:
Gagavuzların anavatanı Romanya'dır. Doğru yanıt: C'dir.
Soru 60
Kırım Tatar Meclisi'nde uzun yıllar başkanlık yapmıştır. Kırım'ın özgürlük mücadelesinde sembol bir kişidir.
Yukarıda sözü edilen kişi aşağıdakilerden hangisidir?
Yukarıda sözü edilen kişi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Murtaza Rahimov
B
İlmi Ümerov
C
Ahdem Çiygöz
D
Refat Çubarov
E
Mustafa Cemiloğlu
Açıklama:
Mustafa Cemiloğlu, Kırım'ın özgürlük mücadelesinde sembol haline gelmiş kişidir. Doğru yanıt: E'dir.
Soru 61
Tataristan'ın ilk devlet başkanı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mintimir Şeymiyev
B
Emomali Rahmanov
C
Saparmurat Niyazov
D
İslam Kerimov
E
Ebulfes Elçibey
Açıklama:
Tataristanın ilk devlet başkanı Mintimir Şeymiyev'dir. Doğru cevap A’dır.
Soru 62
Aşağıdakilerden hangisi Tataristan bayrağıdır?
Seçenekler
A 
B 
C 
D 
E 
Açıklama:
Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 63
Tataristan’ın en büyük doğal zenginliği aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kömür ve elmas
B
Petrol ve doğalgaz
C
Gümüş ve bakır
D
Altın ve gümüş
E
Bor ve linyit
Açıklama:
Tataristan’ın en büyük doğal zenginliği petrol ve doğalgazdır. Doğru cevap B’dir.
Soru 64
Aşağıdakilerden hangisi Rusya Federasyonunun bölündüğü 7 federal idari bölgeden biri değildir?
Seçenekler
A
Kuzeybatı
B
Petersburg
C
Ural
D
Kuzey Kafkasya
E
Volga
Açıklama:
Sovyet sonrası ilk yıllarda 89 bölgeden oluşan Rusya Federasyonu, yapılan değişikliklerle 83 idari birime bölünmüş, bunlar da yeni bir kanunla 7 federal idari bölgeye dâhil edilmişlerdir. Bunlar, Moskova Merkez, Kuzeybatı, Ural, Kuzey Kafkasya, Uzakdoğu, Volga ve Sibirya bölgeleridir. Petersburg Rusya’nın bir federal idari bölgesi değildir. Doğru cevap B’dir.
Soru 65
Tataristan’da spor müsabakalarının yapıldığı, milli müzik ve dansların sergilendiği ve bol ikramın olduğu bayram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Navruz
B
Baysun
C
Sabantuy
D
Sayri Guli Lola
E
Oymo
Açıklama:
Söz konusu bayramın adı Sabantuy’dur. Doğru cevap C’dir.
Soru 66
Tataristan’da Sovyet dönemi sonrası gençler için yayınlanmaya başlayan dergi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Motiv
B
Yalkın
C
Yeşlek gazetasi
D
Idil
E
Ken tua
Açıklama:
Tataristan’da Sovyet dönemi sonrası gençler için yayınlanmaya başlayan dergi “İdil”dir. DOğru cevap D’dir.
Soru 67
Başkurdistan, Rusya Federasyonunun hangi idari bölgesine dahildir?
Seçenekler
A
Moskova merkez
B
Uzakdoğu
C
Sibirya
D
Ural
E
Volga
Açıklama:
Başkurdistan, Rusya Federasyonunun Volga bölgesine bağlıdır. Doğru cevap E’dir.
Soru 68
Başkurdistan Cumhuriyeti’nin başkenti aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ufa
B
Sterlitamak
C
Beloret
D
Sibay
E
Belebey
Açıklama:
Başkurdistan Cumhuriyeti’nin başkenti Ufa’dır. Doğru cevap A’dır.
Soru 69
Çuvaşları Tatar ve Başkurt’lardan ayıran en önemli fark aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Komünist ideolojiyi benimsemiş olmaları
B
Fakir bir toplum olmaları
C
Ekonomilerinin turzme bağlı olması
D
Hristiyan olmaları
E
Latin harfleri kullanmaları
Açıklama:
Çuvaşları Tatar ve Başkurt’lardan ayıran en önemli fark Hristiyan olmalarıdır. Doğru cevap D’dir.
Soru 70
Kırım, Rusya ve Osmanlı İmparatorluğu arasında yapılan hangi anlaşmayla bağımsızlığını kazanmıştır?
Seçenekler
A
Prut
B
İstanbul
C
Küçük Kaynarca
D
Bahçesaray
E
Karlofça
Açıklama:
Kırım, Rusya ve Osmanlı İmparatorluğu arasında yapılan "Küçük Kaynarca” anlaşmasıyla bağımsızlığını kazanmıştır. Doğru cevap C’dir.
Soru 71
Aşağıdakilerden hangisi Rusya Federasyonu’na bağlı Türk Cumhuriyetlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Tataristan
B
Başkurdistan
C
Çuvaş Cumhuriyeti
D
Saha (Yakutistan)
E
Tacikistan
Açıklama:
Tataristan, Başkurdistan, Çuvaş Cumhuriyeti, Saha (Yakutistan), Altay, Hakasya ve Tuva. Ayrıca Kabardin Balkar ve Karaçay-Çerkes cumhuriyetlerinde de Türkler, cumhuriyetlerin kurucu halkı sayılmaktadır. Söz konusu cumhuriyetler içinde siyasi ve ekonomik bakımlardan en güçlüsü şüphesiz Tataristan Cumhuriyeti’dir.
Soru 72
Tataristan'ın statüsü için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
Tataristan parlamentosu 30 Ağustos 1990 tarihinde ülkenin egemenliğini ve Sovyetler Birliği’nin 16. cumhuriyeti olduğunu ilân etmiş, 26 Aralık 1991 tarihinde ise Tataristan parlamentosu Bağımsız Devletler Topluluğu’na (BDT) kurucu olarak katıldığını bildirmiştir. Ancak Moskova, her iki kararı da kabul etmemiştir.
B
1 Şubat 1992 İttifak-Tatar Bağımsızlık Partisinin inisiyatifi ile Tatar Milli Kurultayı toplanmış ve Tataristan'ın bağımsızlığını ilan etmiştir.
C
1992 yılında kabul edilen yeni anayasaya göre, Tataristan’da başkanlık sistemi kabul edilmiş ve Mintimir Şeymiev ilk devlet başkanı seçilmiştir.
D
1998’de ise “Tataristan vatandaşlığı” kanunu kabul edilmiştir. Buna göre Tataristan’da yaşayanlar, Tataristan vatandaşı olarak nitelendirilecek ve otomatik olarak Rusya Federasyonu vatandaşlığını kazanacaklardı.
E
Tatarların mitolojik eserlerinden esinlenerek tasarlanan armada İdil Bulgarlarının eşyalarında da sıkça rastlanan özgürlük düşkünü hayvan olan kanatlı kartal tasvir edilmiştir. Bayrak renklerinde olan armadaki kartal, cumhuriyet ve bütün halkının koruyuculuğunu simgelemektedir.
Açıklama:
Bu süreçte Tataristan’ın bayrak ve arması da belirlenmiştir. Yeşil, beyaz ve kırmızı renklerden oluşan bayrak, 1991’de Tataristan Parlamentosu tarafından kabul edilmiştir. Yeşil renk, hayatın başlangıcı olarak barışı, Tatar halkının yeniden doğuşunu; beyaz renk, temizlik ve iyi niyeti; kırmızı renk ise bağımsızlık için mücadeleyi, zaferi ve gücü simgelemektedir. Şubat 1992’de Tataristan devlet arması da Tataristan Parlamentosu tarafından kabul edilmiştir. Tatarların mitolojik eserlerinden esinlenerek tasarlanan armada İdil Bulgarlarının eşyalarında da sıkça rastlanan özgürlük düşkünü hayvan olan kanatlı pars tasvir edilmiştir. Bayrak renklerinde olan armadaki pars, cumhuriyet ve bütün halkının koruyuculuğunu simgelemektedir
Soru 73
Tataristan’ın coğrafyası için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Tataristan Cumhuriyeti, Rusya Federasyonu’nun ortasında, İdil (Volga) ile Kama gibi iki büyük nehrin birleştiği noktada yer alır; yabancı devletler ile sınırı yoktur.
B
Tataristan Cumhuriyeti, Avrupa ile Asya sınırında, Doğu Avrupa düzlüğünün doğusunda (Ön-Ural) ve Orta-Ural Dağlarının batı tarafında Beyaz Nehir ve onun kolu Ufa Nehri’nin oluşturduğu havzada yer almaktadır.
C
Tataristan Cumhuriyeti, Moldova'nın güneyinde, Prut Irmağı ile Ukrayna arasında, özel hukukî statüye sahip bölge; yüzölçümü 1.800 km2; nüfusu 200.000 dir.
D
Tataristan Cumhuriyeti, Rusya Federasyonu'nun Avrupa kısmının merkezinde, Volga nehrinin orta bölgesinde çok önemli su ve kara yolları üzerinde yer almaktadır.
E
Tataristan Cumhuriyeti, Kuzey Kafkasya'da, Karadeniz ile Hazar Denizi arasında, Büyük Kafkas Dağları'nın “dağ önü” olarak adlandırılan kuzey eğiminde yer alır.
Açıklama:
- Tataristan Cumhuriyeti, Rusya Federasyonu’nun ortasında, İdil (Volga) ile Kama gibi iki büyük nehrin birleştiği noktada yer alır; yabancı devletler ile sınırı yoktur.
- Başkürdistan Cumhuriyeti, Avrupa ile Asya sınırında, Doğu Avrupa düzlüğünün doğusunda (Ön-Ural) ve Orta-Ural Dağlarının batı tarafında Beyaz Nehir ve onun kolu Ufa Nehri’nin oluşturduğu havzada yer almaktadır.
- Gagavuzya Cumhuriyeti, Moldova'nın güneyinde, Prut Irmağı ile Ukrayna arasında, özel hukukî statüye sahip bölge; yüzölçümü 1.800 km2; nüfusu 200.000 dir.
- Çuvaşistan Cumhuriyeti, Rusya Federasyonu'nun Avrupa kısmının merkezinde, Volga nehrinin orta bölgesinde çok önemli su ve kara yolları üzerinde yer almaktadır.
- Karaçay Çerkez Cumhuriyeti, Kuzey Kafkasya'da, Karadeniz ile Hazar Denizi arasında, Büyük Kafkas Dağları'nın “dağ önü” olarak adlandırılan kuzey eğiminde yer alır.
Soru 74
- Yeltsin döneminde zaman zaman federal bütçeye vergi ödemelerini kesen Tataristan, artık bütçe ve vergi mevzuatı konusunda da Rusya standartlarını uygulamaktadır.
- Federe cumhuriyetlerin liderleri ile bölge valilerinin merkezden atanması durumuna Tataristan parlamentosu tepki göstermesine rağmen kabul etmiştir.
- Tataristan Anayasası, Rusya Federasyonu Anayasası ile uyumlu hâle getirilmiştir.
- Tataristan'ın ekonomi, ekoloji, kültür ve diğer alanlardaki meselelerle ilgili kararları Rusya Federasyonu Hükümeti ile Tataristan Bakanlar Kurulu ortak alacak; Tataristan Cumhuriyeti yetkileri dâhilinde uluslararası ve dış ticaret faaliyetlerinde bulunacak, ancak bu faaliyetleri yönlendirecek ikili anlaşmaları Rusya Federasyonu Dışişleri Bakanlığı ile danışarak imzalayacaktır.
- Tataristan Cumhuriyetinin resmî dili Rusça ve Tatarca olacak, Tataristan Cumhuriyeti vatandaşları, iç sayfası Tatarca olan ve Tataristan armasının yer aldığı kimlikler (pasaportlar) alma hakkına sahiptirler.
Seçenekler
A
Yalnız 1
B
I ve II
C
I, II ve III
D
I, II, III, IV ve V
E
IV ve V
Açıklama:
- Yeltsin döneminde zaman zaman federal bütçeye vergi ödemelerini kesen Tataristan, artık bütçe ve vergi mevzuatı konusunda da Rusya standartlarını uygulamaktadır.
- Federe cumhuriyetlerin liderleri ile bölge valilerinin merkezden atanması durumuna Tataristan parlamentosu tepki göstermesine rağmen kabul etmiştir.
- Tataristan Anayasası, Rusya Federasyonu Anayasası ile uyumlu hâle getirilmiştir.
- Tataristan’ın ekonomi, ekoloji, kültür ve diğer alanlardaki meselelerle ilgili kararları Rusya Federasyonu Hükümeti ile Tataristan Bakanlar Kurulu ortak alacak; Tataristan Cumhuriyeti yetkileri dâhilinde uluslararası ve dış ticaret faaliyetlerinde bulunacak, ancak bu faaliyetleri yönlendirecek ikili anlaşmaları Rusya Federasyonu Dışişleri Bakanlığı ile danışarak imzalayacaktır.
- Tataristan Cumhuriyeti’nin resmî dili Rusça ve Tatarca olacak, Tataristan Cumhuriyeti vatandaşları, iç sayfası Tatarca olan ve Tataristan armasının yer aldığı kimlikler (pasaportlar) alma hakkına sahiptirler.
Soru 75
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi Tatarların Başkurdistan’dan göç etmelerinin sebeplerinden değildir?
Seçenekler
A
1990’lı yıllarla 2000’li yılların başında Başkurdistan’da Tatar okulları kapatılmış ya da Başkurt okullarına dönüştürülmesi
B
Tatar nüfusu özerkliğin ilk yıllarında Ruslar ve Başkurtlarla kıyasla daha fazla olmasına rağmen Tatarcaya resmî dil statüsü verilmemesi
C
2002 nüfus sayım sonuçlarında usulsüzlükler yaşanması (Tatar nüfusu olduğundan az, Başkurt nüfusu ise daha fazla gösterilmesi)
D
Devlet organları ile üst düzey memuriyetlerde Tatar kökenlilere görev verilmemesi
E
Tatarlarının elindeki topraklar (özellikle de hanlık ve vakıf toprakları), Rus hükûmeti tarafından devlet arazisine çevrilmiş yahut Hristiyan şahıslara dağıtılmış olması
Açıklama:
1990’lı yıllarla 2000’li yılların başında Başkurdistan’da Tatar okulları kapatılmış ya da Başkurt okullarına dönüştürülmüş, Tatar nüfusu özerkliğin ilk yıllarında Ruslar ve Başkurtlarla kıyasla daha fazla olmasına rağmen Tatarcaya resmî dil statüsü verilmemiş, 2002 nüfus sayım sonuçlarında usulsüzlükler yaşanmıştır. Tatar nüfusu olduğundan az, Başkurt nüfusu ise daha fazla gösterilmiştir. Ayrıca devlet organları ile üst düzey memuriyetlerde Tatar kökenlilere görev verilmemektedir. Bütün bu olumsuzluklar, Tatarların Başkurdistan’dan göç etmelerine sebep olmuştur.
Soru 76
Başkurdistan'ın ekonomik durumu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Başkurdistan ekonomisinin temeli petrokimya, makine yapım endüstrisi ve tarıma dayanmaktadır.
B
Yabancı ülkelerle dış ticaret yapma hakkına sahip olan Başkurdistan, 101 ülke ile ticari münasebetler geliştirmiş olup 2012’de cumhuriyetin dış ticaret hacmi, 10 milyar dolara ulaşmıştır.
C
Başkurdistan da dış ülkelerle münasebetlerinde yetkili ticari temsilciliklerini aktif olarak kullanmaktadır.
D
Başkurdistan’da 88 Türk şirketi faaliyet göstermektedir.
E
Başkurdistan'ın en büyük doğal zenginliği petrol ve doğal gazdır.
Açıklama:
- Başkurdistan ekonomisinin temeli petrokimya, makine yapım endüstrisi ve tarıma dayanmaktadır.
- Yabancı ülkelerle dış ticaret yapma hakkına sahip olan Başkurdistan, 101 ülke ile ticari münasebetler geliştirmiş olup 2012’de cumhuriyetin dış ticaret hacmi, 10 milyar dolara ulaşmıştır.
- Başkurdistan da dış ülkelerle münasebetlerinde yetkili ticari temsilciliklerini aktif olarak kullanmaktadır.
- Başkurdistan’da 88 Türk şirketi faaliyet göstermektedir.
Soru 77
- Çuvaşlar, Tatar ve Başkurtlardan farklı olarak Hıristiyan dinine mensupturlar. Hıristiyanlık, onların Ruslarla daha sıkı münasebetler içerisinde olmalarına neden olmuştur.
- Çuvaş Cumhuriyeti, Moskova ile uyumlu bir politika izlemektedir. Çuvaş Cumhuriyeti lideri, Moskova’nın taleplerine uyum göstererek 2012’den itibaren başkan (glava) olarak adlandırılmayı kabullenmiştir.
- Çuvaş Cumhuriyeti, hiçbir zaman Moskova açısından bir tehlike arz etmemiştir.
- Çuvaş Cumhuriyeti, Tataristan ve Başkurdistan kadar yer altı zenginliklerine sahip değildir ve ekonomisinin temelini tarım alanı oluşturmaktadır.
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
I, II, III ve IV
E
III ve IV
Açıklama:
Çuvaşlar, Tatar ve Başkurtlardan farklı olarak Hıristiyan dinine mensupturlar. Hıristiyanlık, onların Ruslarla daha sıkı münasebetler içerisinde olmalarına neden olmuştur.
Çuvaş Cumhuriyeti, Moskova ile uyumlu bir politika izlemektedir. Çuvaş Cumhuriyeti lideri, Moskova’nın taleplerine uyum göstererek 2012’den itibaren başkan (glava) olarak adlandırılmayı kabullenmiştir.
Çuvaş Cumhuriyeti, hiçbir zaman Moskova açısından bir tehlike arz etmemiştir.
Çuvaş Cumhuriyeti, Tataristan ve Başkurdistan kadar yer altı zenginliklerine sahip değildir ve ekonomisinin temelini tarım alanı oluşturmaktadır.
Çuvaş Cumhuriyeti, Moskova ile uyumlu bir politika izlemektedir. Çuvaş Cumhuriyeti lideri, Moskova’nın taleplerine uyum göstererek 2012’den itibaren başkan (glava) olarak adlandırılmayı kabullenmiştir.
Çuvaş Cumhuriyeti, hiçbir zaman Moskova açısından bir tehlike arz etmemiştir.
Çuvaş Cumhuriyeti, Tataristan ve Başkurdistan kadar yer altı zenginliklerine sahip değildir ve ekonomisinin temelini tarım alanı oluşturmaktadır.
Soru 78
Kırım Tatarlarının anavatanlarında azınlıkta olmalarının nedenini aşağıdaki seçeneklerden hangisi açıklamaktadır?
Seçenekler
A
II. Dünya Savaşı sırasında Stalin tarafından Almanlarla işbirliği yaptıkları bahanesiyle vatanlarından sürgün edilmeleridir.
B
Sovyet döneminden kalma etkisiz ve işlemeyen ekonomik sistemin uygulanması
C
Yer altı kaynaklarının yetersiz olmasıdır.
D
Bağımsızlığını ilan eden cumhuriyetlerin, milli devlet haline gelmeleri sonucunda Rus kültürü, gelenekleri ve dilinden kurtulmak istemeleridir.
E
Yeni düzene ayak uydurmak istememeleridir.
Açıklama:
Kırım Tatarlarının anavatanlarında azınlıkta olmalarının nedeni ise II. Dünya Savaşı sırasında Stalin tarafından Almanlarla işbirliği yaptıkları bahanesiyle vatanlarından sürgün edilmeleridir. 18 Mayıs 1944’te 191 bin Kırım Tatarı Orta Asya’ya ve Rusya’nın değişik yerlerine sürgün edilmiştir. Halbuki Almanların safında savaşan Kırım Tatarlarının oranı diğer etnik gruplardan daha fazla değildi. Sürgünün gerçek sebebi ise, strateji açısından Sovyetler Birliği için büyük önem arz eden Kırım’ı “istenmeyen unsur” olan Kırım Tatarlarından temizlemek ve burayı bir Rus bölgesi hâline getirmekti. İkinci önemli sebep de o dönemde Sovyetler Birliği’nin düşmanı olan Türkiye’ye yakın bölgeleri Türk ve Müslüman nüfustan temizleme çabasıydı.
Soru 79
Mustafa Abdulcemil Kırımoğlu (Mustafa Cemiloğlu (Cemilev) olarak da bilinmektedir) kimdir?
Seçenekler
A
Tataristanın ilk devlet başkanı
B
Başkürdistan Cumhuriyeti başkanı
C
Gagavuzya Cumhuriyeti lideri
D
Kırım Tatar milli hareketinin lideri
E
Karaçay Çerkez Cumhuriyeti başkanı
Açıklama:
Mustafa Abdulcemil Kırımoğlu: Mustafa Cemiloğlu (Cemilev) olarak da bilinmektedir. Kırım Tatar milli hareketinin lideri, Kırım Tatar Milli Meclisi’nin başkanı ve Ukrayna Parlamentosu milletvekilidir.
Soru 80
Gagavuzlarla ilgili bilgilerden aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Doğu Avrupa’daki Türk kökenli bir başka özerk oluşum da Moldova’ya bağlı Gagavuzya Özerk Bölgesi’dir.
B
Sovyetler Birliği’nin parçalanmasıyla Gagavuzlar, Moldova’dan ayrılarak Gagavuzya Cumhuriyeti’ni oluşturduklarını ilân etmiş, seçimler gerçekleştirerek kendi parlamentolarını kurmuşlardır. Moldova yönetimi, Gagavuzya Cumhuriyeti’ni tanımamış ve taraflar arasında anlaşma ancak 1994’te sağlanabilmiş ve Moldova bu tarihte bölgeye özerklik statüsü vermiştir.
C
Gagavuzlar, Rusya Federasyonu ve Ukrayna’daki özerk Türk cumhuriyetlerinden farklı olarak Sovyetler Birliği’nin yıkılışından sonra Latin alfabesine geçmişlerdir.
D
Romen Dili ve Edebiyatı dersinin Gagavuzya Özerk Bölgesi’nde okutulmasına karşı çıkmaktadırlar.
E
Moskova, Moldova’nın Gagavuzya’ya karşı izlediği siyaseti desteklemektedir.
Açıklama:
Doğu Avrupa’daki Türk kökenli bir başka özerk oluşum da Moldova’ya bağlı Gagavuzya Özerk Bölgesi’dir. Sovyetler Birliği’nin parçalanmasıyla Gagavuzlar, Moldova’dan ayrılarak Gagavuzya Cumhuriyeti’ni oluşturduklarını ilân etmiş, seçimler gerçekleştirerek kendi parlamentolarını kurmuşlardır. Moldova yönetimi, Gagavuzya Cumhuriyeti’ni tanımamış ve taraflar arasında anlaşma ancak 1994’te sağlanabilmiş ve Moldova bu tarihte bölgeye özerklik statüsü vermiştir. Gagavuzlar, Rusya Federasyonu ve Ukrayna’daki özerk Türk cumhuriyetlerinden farklı olarak Sovyetler Birliği’nin yıkılışından sonra Latin alfabesine geçmişlerdir. Romen Dili ve Edebiyatı dersinin Gagavuzya Özerk Bölgesi’nde okutulmasına karşı çıkmaktadırlar. Ayrıca, Rusya, Beyaz Rusya ve Kazakistan’ın üye olduğu Gümrük Birliği’ne üye olmak istemektedirler. Moskova bu soruna (en azından açıkça) pek müdahale etmemektedir. Bununla birlikte Gagavuzların bağımsızlık mücadelesinde en fazla güvendikleri ülke şüphesiz Rusya Federasyonu’dur. Gagavuzlar, bağımsızlık taleplerinin yanı sıra Moldova’nın Rusçayı Gagavuzya Özerk Bölgesi’nde resmî dil statüsünden çıkartmasından ve Moldova’nın Romanya ile yakın iş birliği geliştirmesinden (uzun vadede iki ülkenin birleşmesinden bahsedilmekte) rahatsız olmaktadır ki, bu hususlar Rusya Federasyonu ile Moldova’yı da karşı karşıya getirmektedir. Dolayısıyla önümüzdeki 1995’te Gagavuzya Bölgesi’nin bayrak ve arması kabul edilmiştir. Bayrak, mavi, beyaz ve kırmızı olmak üzere üç renkli şeritten oluşmaktadır ki, mavi şeridin üzerine sarı renkte üç yıldız resmedilmiştir. Mavi renk, tarih (Göktürklerin rengi) ve vatan sevgisini, umut ve iyiliği simgelerken, beyaz renk, eski Türklerde dünyanın batı yönünü ifade etmektedir. Kırmızı renk ise bağımsızlıkla hürriyeti simgelemektedir. Bu süreçte Moskova’nın Moldova’ya karşı Gagavuzya’yı daha fazla desteklemesi ihtimal dâhilindedir.
Soru 81
Özerk cumhuriyet ve bölgelerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Vladimir Putin’in iktidara gelmesiyle Rusya Federasyonu içerisindeki özerk cumhuriyetlerin statülerinde bir değişiklik olmamıştır.
B
Türkiye-Tataristan ticaret hacmi, 3 milyar doları aşmıştır.
C
Macit Gafurî Devlet Dram Tiyatrosu, Başkürdistan ’ın en önemli tiyatrolarının başında gelmektedir.
D
Kırım ekonomisi, turizm ve tarıma dayanmaktadır.
E
Gagavuzlar, Gagavuzya Özerk Bölgesi’nin nüfusunun çoğunu oluşturmaktadırlar.
Açıklama:
Vladimir Putin’in iktidara gelmesiyle Rusya Federasyonu içerisindeki özerk cumhuriyetlerin statülerinde bir değişiklik olmamıştır.
Soru 82
Aşağıdaki cumhuriyet - başkent eşleşmelerinden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Tataristan - Kazan
B
Kırım - Yalta
C
Çuvaş Cumhuriyeti-Çeboksarı
D
Gagavuzya - Komrat
E
Başkurdistan - Ufa
Açıklama:
Kırım - Yalta
Soru 83
TİKA’nın Kırım’daki faaliyetleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
TİKA, Kırım’da Türkoloji Merkezi açmıştır.
B
TİKA, Kırım Tatarlarına konut edindirme sürecinde yardım etmektedir.
C
TİKA, Kırım yetkililerini bağımsızlık konusunda teşvik etmektedir.
D
TİKA, Kırım’da alt yapının iyileştirilmesi konusunda çalışmalar yürütmektedir.
E
TİKA, Kırım’daki tarihi yer ve nadir el yazmaları restore etmektedir.
Açıklama:
TİKA, Kırım yetkililerini bağımsızlık konusunda teşvik etmektedir.
Soru 84
Cumhuriyetler yüz ölçümü olarak küçükten-büyüğe sıralandığında, hangi sıralama doğrudur?
Seçenekler
A
Çuvaş Cumhuriyeti - Gagavuzya - Kırım - Başkurdistan - Tataristan
B
Gagavuzya - Kırım - Çuvaş Cumhuriyeti - Başkurdistan - Tataristan
C
Kırım - Gagavuzya - Çuvaş Cumhuriyeti - Başkurdistan - Tataristan
D
Gagavuzya - Çuvaş Cumhuriyeti - Kırım - Tataristan - Başkurdistan
E
Kırım - Çuvaş Cumhuriyeti - Gagavuzya - Tataristan - Başkurdistan
Açıklama:
Gagavuzya - Çuvaş Cumhuriyeti - Kırım - Tataristan - Başkurdistan
Soru 85
Aşağıdakilerden hangisi Tataristan’ın ilk devlet başkanıdır?
Seçenekler
A
Mustafa Cemiloğlu
B
Mihail Formuzal
C
Nikolay Fedorov
D
Murtaza Rahimov
E
Mintimir fieymiev
Açıklama:
Mintimir fieymiev
Soru 86
Çuvaşlar ve Çuvafl Cumhuriyeti ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Çuvaşlar, Tatar ve Başkurtlardan farklı olarak Hristiyan dinine mensupturlar.
B
Çuvaş Cumhuriyeti’nin yüzölçümü küçük olduğundan dolayı cumhuriyette tarım hiç yapılmamaktadır.
C
Çuvaşlar, nüfus bakımından kendi cumhuriyetlerinde azınlık konumundadırlar.
D
Çuvaş Cumhuriyeti’nin bayrağı, kırmızı, yeşil ve beyaz renkli üç şeritten oluşmaktadır.
E
Ekonomi açısından Çuvaş Cumhuriyeti, bölgedeki en zengin bölgelerden biridir.
Açıklama:
Çuvaşlar, Tatar ve Başkurtlardan farklı olarak Hristiyan dinine mensupturlar.
Soru 87
Aşağıdakilerden hangisi Başkurdistan ekonomisinin temelini oluşturan alanlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Tarım ve hayvancılık
B
Turizm
C
Petrol üretimi
D
Petrokimya sanayisi
E
Makine yapım endüstrisi
Açıklama:
Turizm
Soru 88
Gagavuzlarla ilgili bilgilerden aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Gagavuzların bağımsızlık mücadelesinde en fazla güvendikleri ülke, Türkiye Cumhuriyeti’dir.
B
Ruslar, Gagavuzya nüfusunun ancak % 3’ünü oluşturduğundan dolayı Rusça, bölgede hiç kullanılmamaktadır.
C
Gagavuzlar, Romen Dili ve Edebiyatı dersinin Gagavuzya Özerk Bölgesi’ndeki okullarda okutulmasına karşı çıkmaktadırlar.
D
Moskova, Moldova’nın Gagavuzya’ya karşı izlediği siyaseti desteklemektedir.
E
Gagavuzya’nın statüsü “özerk bölge” olduğundan Gagavuzların kendi bayrakları yoktur.
Açıklama:
Gagavuzlar, Romen Dili ve Edebiyatı dersinin Gagavuzya Özerk Bölgesi’ndeki okullarda okutulmasına karşı çıkmaktadırlar.
Soru 89
Başkurtlar ve Başkurdistan ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
.
.
Seçenekler
A
Başkurdistan’da Tatarlara karşı baskı politikası uygulanmaktadır.
B
2012’de Başkurdistan’ın dış ticaret hacmi, 10 milyar dolara ulaşmıştır.
C
Başkurtlar kendi cumhuriyetlerinde nüfus açısından Ruslardan sonra ikinci sırada bulunmaktadırlar.
D
31 Mart 1992 tarihinde Başkurdistan yönetimi Moskova ile yeni Federasyon Antlaşması’nı imzalamamış ve daha sonra Moskova ile yapılan pazarlıklarda çok sayıda imtiyaz elde etmiştir
E
Başkurtların en önemli milli kahramanlarından biri, Salavat Yulayev’dır.
Açıklama:
31 Mart 1992 tarihinde Başkurdistan yönetimi Moskova ile yeni Federasyon Antlaşması’nı imzalamamış ve daha sonra Moskova ile yapılan pazarlıklarda çok sayıda imtiyaz elde etmiştir
Soru 90
Tataristan ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Tataristan güneyde Samara, Orenburg, Ulyanovsk illeri, doğuda Başkurdistan, batıda Çuvaş Cumhuriyeti ile Mari El Cumhuriyeti, kuzeyde ise Udmurt
Cumhuriyeti ve Kirov ili ile çevrilidir.
Cumhuriyeti ve Kirov ili ile çevrilidir.
B
Rusya Federasyonu’ndaki yeni idari yapılandırma neticesinde Tataristan, Volga Federal idari Bölgesi’ne dâhil edilmiştir.
C
Tataristan, hem tarım, hem endüstri cumhuriyeti olup, en büyük doğal zenginliği petrol ve doğalgazdır.
D
Tataristan’ın en büyük kütüphanelerinin başında Tataristan Milli Kütüphanesi ile N. İ Lobaçevskiy Kütüphanesi gelmektedir.
E
Rusya ve BDT Müslümanları Merkezî Dinî Nezareti’nin merkezi Tataristan’ın başkenti Kazan’dır.
Açıklama:
Rusya ve BDT Müslümanları Merkezî Dinî Nezareti’nin merkezi Tataristan’ın başkenti Kazan’dır.
Soru 91
Aşağıdakilerden hangisi Rusya Federasyonuna bağlı olan 7 özerk Türk cumhuriyetinden biri değildir?
Seçenekler
A
Türkmenistan
B
Yakutistan
C
Hakasya
D
Başkurdistan
E
Tataristan
Açıklama:
Rusya Federasyonu, 83 idari bölgeye ayrılmıştır. Bunlar, 21 özerk cumhuriyet, 4
özerk bölge (avtonomnıy okrug), 1 özerk vilayet (avtonomnaya oblasty), 9 kray
(bölge), 46 il ve Moskova ve St. Petersburg olmak üzere federal öneme sahip 2 şehirdir. 21 özerk cumhuriyetten 7’si Türk cumhuriyetidir: Tataristan, Başkurdistan, Çuvaş Cumhuriyeti, Saha (Yakutistan), Altay, Hakasya ve Tuva. Ayrıca Kabardin-Balkar ve Karaçay-Çerkes cumhuriyetlerinde de Türkler, cumhuriyetlerin kurucu halkı sayılmaktadır. Söz konusu cumhuriyetler içinde siyasi ve ekonomik bakımlardan en güçlüsü şüphesiz Tataristan Cumhuriyeti’dir.
Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevap A şıkkıdır.
özerk bölge (avtonomnıy okrug), 1 özerk vilayet (avtonomnaya oblasty), 9 kray
(bölge), 46 il ve Moskova ve St. Petersburg olmak üzere federal öneme sahip 2 şehirdir. 21 özerk cumhuriyetten 7’si Türk cumhuriyetidir: Tataristan, Başkurdistan, Çuvaş Cumhuriyeti, Saha (Yakutistan), Altay, Hakasya ve Tuva. Ayrıca Kabardin-Balkar ve Karaçay-Çerkes cumhuriyetlerinde de Türkler, cumhuriyetlerin kurucu halkı sayılmaktadır. Söz konusu cumhuriyetler içinde siyasi ve ekonomik bakımlardan en güçlüsü şüphesiz Tataristan Cumhuriyeti’dir.
Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 92
Rusya Federasyonu'nun idari bölgeleriyle ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Toplam 83 idari bölgedir.
B
23 özerk cumhuriyet vardır.
C
4 avtonomnıy okrug vardır.
D
1 avtonomnaya oblasty vardır.
E
9 kray vardır.
Açıklama:
Rusya Federasyonu, 83 idari bölgeye ayrılmıştır. Bunlar, 21 özerk cumhuriyet, 4
özerk bölge (avtonomnıy okrug), 1 özerk vilayet (avtonomnaya oblasty), 9 kray
(bölge), 46 il ve Moskova ve St. Petersburg olmak üzere federal öneme sahip 2 şehirdir. 21 özerk cumhuriyetten 7’si Türk cumhuriyetidir: Tataristan, Başkurdistan, Çuvaş Cumhuriyeti, Saha (Yakutistan), Altay, Hakasya ve Tuva. Ayrıca Kabardin-Balkar ve Karaçay-Çerkes cumhuriyetlerinde de Türkler, cumhuriyetlerin kurucu halkı sayılmaktadır. Söz konusu cumhuriyetler içinde siyasi ve ekonomik bakımlardan en güçlüsü şüphesiz Tataristan Cumhuriyeti’dir.
Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevap B şıkkıdır.
özerk bölge (avtonomnıy okrug), 1 özerk vilayet (avtonomnaya oblasty), 9 kray
(bölge), 46 il ve Moskova ve St. Petersburg olmak üzere federal öneme sahip 2 şehirdir. 21 özerk cumhuriyetten 7’si Türk cumhuriyetidir: Tataristan, Başkurdistan, Çuvaş Cumhuriyeti, Saha (Yakutistan), Altay, Hakasya ve Tuva. Ayrıca Kabardin-Balkar ve Karaçay-Çerkes cumhuriyetlerinde de Türkler, cumhuriyetlerin kurucu halkı sayılmaktadır. Söz konusu cumhuriyetler içinde siyasi ve ekonomik bakımlardan en güçlüsü şüphesiz Tataristan Cumhuriyeti’dir.
Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 93
Rusya Federasyonuna bağlı 21 özerk cumhuriyetten 7'si Türk cumhuriyetleridir. Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde bu Türk cumhuriyetleri doğru olarak bir arada verilmiştir?
Seçenekler
A
Türkmenistan, Başkurdistan, Çuvaş Cumhuriyeti, Yakutistan, Moğolistan, Hakasya, Tuva
B
Tataristan, Çeçenistan, Çuvaş Cumhuriyeti, Yakutistan, Altay, Tacikistan, Tuva
C
Tataristan, Başkurdistan, Çuvaş Cumhuriyeti, Yakutistan, Altay, Hakasya, Tuva
D
Tataristan, Başkurdistan, Özbekistan, Yakutistan, Altay, Hakasya, Saha-Muhtar
E
Tataristan, Başkurdistan, Çuvaş Cumhuriyeti, Kırgızistan, Altay, Hakasya, Tuva
Açıklama:
Rusya Federasyonu, 83 idari bölgeye ayrılmıştır. Bunlar, 21 özerk cumhuriyet, 4
özerk bölge (avtonomnıy okrug), 1 özerk vilayet (avtonomnaya oblasty), 9 kray
(bölge), 46 il ve Moskova ve St. Petersburg olmak üzere federal öneme sahip 2 şehirdir. 21 özerk cumhuriyetten 7’si Türk cumhuriyetidir: Tataristan, Başkurdistan, Çuvaş Cumhuriyeti, Saha (Yakutistan), Altay, Hakasya ve Tuva. Ayrıca Kabardin-Balkar ve Karaçay-Çerkes cumhuriyetlerinde de Türkler, cumhuriyetlerin kurucu halkı sayılmaktadır. Söz konusu cumhuriyetler içinde siyasi ve ekonomik bakımlardan en güçlüsü şüphesiz Tataristan Cumhuriyeti’dir.
Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevap C şıkkıdır.
özerk bölge (avtonomnıy okrug), 1 özerk vilayet (avtonomnaya oblasty), 9 kray
(bölge), 46 il ve Moskova ve St. Petersburg olmak üzere federal öneme sahip 2 şehirdir. 21 özerk cumhuriyetten 7’si Türk cumhuriyetidir: Tataristan, Başkurdistan, Çuvaş Cumhuriyeti, Saha (Yakutistan), Altay, Hakasya ve Tuva. Ayrıca Kabardin-Balkar ve Karaçay-Çerkes cumhuriyetlerinde de Türkler, cumhuriyetlerin kurucu halkı sayılmaktadır. Söz konusu cumhuriyetler içinde siyasi ve ekonomik bakımlardan en güçlüsü şüphesiz Tataristan Cumhuriyeti’dir.
Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 94
Rusya Federasyonu'na bağlı olan 21 özerk cumhuriyet içerisinde siyasi ve ekonomik bakımdan en güçlüsü hangi seçenekte doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Karaçay-Çerkes Cumhuriyeti
B
Kabardin-Balkar Cumhuriyeti
C
Saha (Yakutistan) Cumhuriyeti
D
Tataristan Cumhuriyeti
E
Başkurdistan Cumhuriyeti
Açıklama:
Rusya Federasyonu, 83 idari bölgeye ayrılmıştır. Bunlar, 21 özerk cumhuriyet, 4
özerk bölge (avtonomnıy okrug), 1 özerk vilayet (avtonomnaya oblasty), 9 kray
(bölge), 46 il ve Moskova ve St. Petersburg olmak üzere federal öneme sahip 2 şehirdir. 21 özerk cumhuriyetten 7’si Türk cumhuriyetidir: Tataristan, Başkurdistan, Çuvaş Cumhuriyeti, Saha (Yakutistan), Altay, Hakasya ve Tuva. Ayrıca Kabardin-Balkar ve Karaçay-Çerkes cumhuriyetlerinde de Türkler, cumhuriyetlerin kurucu halkı sayılmaktadır. Söz konusu cumhuriyetler içinde siyasi ve ekonomik bakımlardan en güçlüsü şüphesiz Tataristan Cumhuriyeti’dir.
Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevap D şıkkıdır.
özerk bölge (avtonomnıy okrug), 1 özerk vilayet (avtonomnaya oblasty), 9 kray
(bölge), 46 il ve Moskova ve St. Petersburg olmak üzere federal öneme sahip 2 şehirdir. 21 özerk cumhuriyetten 7’si Türk cumhuriyetidir: Tataristan, Başkurdistan, Çuvaş Cumhuriyeti, Saha (Yakutistan), Altay, Hakasya ve Tuva. Ayrıca Kabardin-Balkar ve Karaçay-Çerkes cumhuriyetlerinde de Türkler, cumhuriyetlerin kurucu halkı sayılmaktadır. Söz konusu cumhuriyetler içinde siyasi ve ekonomik bakımlardan en güçlüsü şüphesiz Tataristan Cumhuriyeti’dir.
Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 95
1992 yılında kabul edilen anayasaya göre başkanlık sistemine geçen Tataristan cumhuriyetinde ilk başkan aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Salavat Yulayev
B
Mustafa Cemilev
C
Rustem Minnihanov
D
Boris Yeltsin
E
Mintimir Şeymiyev
Açıklama:
1992 yılında kabul edilen yeni anayasaya göre, Tataristan’da başkanlık sistemi kabul edilmiş ve Mintimir Şeymiyev ilk devlet başkanı seçilmiştir.
Bu bilgiler dahilinde doğru cevap E şıkkıdır.
Bu bilgiler dahilinde doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 96
Aşağıdakilerden hangisi Tataristan'ın doğal ve yapay zenginlikleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Kömür
B
Petrol
C
Doğalgaz
D
Petrokimya
E
Kimya
Açıklama:
Tataristan, Rusya Federasyonu’nun ekonomik açıdan en gelişmiş bölgelerinden biri olup üretim açısından da altıncı sırada bulunmaktadır. Tataristan’ın en büyük doğal zenginliği petrol ve doğalgazdır. Ülkenin bir başka zenginlik kaynağını kimya ve petrokimya oluşturmaktadır. En zengin petrol yatakları ülkenin güney ve güneydoğusunda bulunmaktadır.
Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevap A şıkkıdır.
Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 97
Sovyetler Birliği'nin parçalanmasından sonra Rusya'da özelleştirme ya da usulsüzlüklerle aşırı zengin olan iş adamlarına verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Berezovskiy
B
Oligark
C
Sabantuy
D
Hodorkovskiy
E
Gimnazyum
Açıklama:
Oligark: Sovyetler Birliği’nin parçalanmasından sonra Rusya’da özelleştirme ya da usulsüzlüklerle aşırı zengin olan iş adamları. Putin iktidara geldikten sonra özellikle iktidarları etkilemeye çalışan ve muhalif partileri destekleyen oligarklara karşı savaş başlatmıştır. Bunun neticesinde bir kısmı (Hodorkovskiy) hapse atılırken, bir kısmı (Berezovskiy) yurt dışına kaçmıştır. İktidara (Putin’e) sadık olanlara (Abramoviç) ise dokunulmamış, hatta bunlara önemli idari görevler verilmiştir.
Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevap B şıkkıdır.
Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 98
Başkurdistan cumhuriyetinin egemenliğini ilan ettiği tarih hangi seçenekte doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
31 Mart 1992
B
13 Aralık 1993
C
11 Ekim 1990
D
20 Haziran 1995
E
30 Ağustos 1991
Açıklama:
Başkurdistan Özerk Cumhuriyeti, 11 Ekim 1990’da egemenliğini ilan etmiş ve Başkurdistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti adını almıştır. Sovyetler Birliği’nin parçalanmasıyla birlikte ise 31 Mart 1992 tarihinde Başkurdistan yönetimi Moskova ile yeni Federasyon Antlaşması’nı imzalayarak Moskova’ya bağlılığını bildirmiştir.
Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevap C şıkkıdır.
Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 99
Çuvaş cumhuriyetinin başkenti hangisidir?
Seçenekler
A
Şumerlya
B
Kanaş
C
Alatır
D
Çeboksarı
E
Tsivilsk
Açıklama:
Çuvaş Cumhuriyeti’nin başkenti 456.000 nüfuslu Çeboksarı’dır. Cumhuriyetin diğer büyük şehirleri şunlardır: Novoçeboksarı (124 bin), Kanaş (46 bin), Alatır (37 bin), Tsivilsk (13 bin), Şumerlya (31 bin).
Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevap D şıkkıdır.
Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 100
1774 yılında Rusya ile Osmanlı arasında imzalanan Küçük Kaynarca Antlaşması'yla bağımsız hale getirilen Kırım, hangi yıl Sovyetler Birliği içerisindeki Ukrayna'ya bağlanmıştır?
Seçenekler
A
1950
B
1951
C
1952
D
1953
E
1954
Açıklama:
1774’te Rusya ile Osmanlı Devleti arasında imzalanan Küçük Kaynarca Anlaşması ile bağımsız hâle getirilen Kırım, 1783’te Rusya’ya dâhil edilmiştir. 18 Ekim 1921’de Rusya Federasyonu’na bağlı Kırım Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti kurulmuştur. 1954’te ise Kırım, Sovyetler Birliği içerisindeki Ukrayna’ya bağlanmıştır.
Bu bilgiler dahilinde doğru cevap E şıkkıdır.
Bu bilgiler dahilinde doğru cevap E şıkkıdır.
Ünite 10
Soru 1
Aşağıdakilerden hangi özerk Türk cumhuriyeti, Sibirya bölgesi içinde yer almaktadır?
Seçenekler
A
Altay cumhuriyeti.
B
Karaçay-Çerkes cumhuriyeti.
C
Kumuklar.
D
Kabardin cumhuriyeti.
E
Nogay bölgesi.
Açıklama:
Altay cumhuriyeti Sibirya içinde yer alır. Cevap A'dır.
Soru 2
Rusya federasyonunda çıkarılan elmasların yüzde doksandokuzu hangi özerk türk cumhuriyetinde bulunmaktadır?
Seçenekler
A
Altay.
B
Yakutistan
C
Hakasya.
D
Tuva.
E
Özbekistan.
Açıklama:
Bu yeraltı zenginliği Yakutistanda bulunmaktadır.Cevap B'dir.
Soru 3
Sibiryanın güneyinde, Yenisey ırmağının yukarı kısmında bulunan,başkenti Abakan olan cumhuriyet aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Altay.
B
Yakutistan.
C
Hakasya.
D
Özbekistan.
E
Türkmenistan.
Açıklama:
Cevap Hakasya cumhuriyetidir.
Soru 4
Tuvaların geleneksel inancı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hinduizm
B
Budizm
C
İslamiyet.
D
Şamanizm.
E
Taoizm
Açıklama:
Tuva geleneksel inancı şamanizmdir.Cevap D'dir.
Soru 5
Sıldışçıgaş hangi cumhuriyetin gazetelerinden biridir?
Seçenekler
A
Yakutistan.
B
Altay.
C
Türkmenistan.
D
Özbekistan.
E
Tuva.
Açıklama:
Tuva cumhuriyetinde yayın yapmaktadır. Cevap E'dir.
Soru 6
Aşağıdakilerden hangisi Kuzey Kafkasyadaki türk topluluklarından biridir?
Seçenekler
A
Nogay bölgesi.
B
Yakutistan.
C
Altay.
D
Hakasya.
E
Tuva.
Açıklama:
Nogay bölgesi Kuzey Kafkasyada yer alır. Cevap A'dır.
Soru 7
Aşağıdakilerden hangisi Çin yönetiminin uzun dönemlerce baskı altında tuttuğu bölgedir?
Seçenekler
A
Kıgızistan.
B
Tacikistan.
C
Doğu Türkistan Sincan.
D
Moğolistan.
E
Altay Cumhuriyeti.
Açıklama:
Cevap Sincan özerk bölgesi, C'dir.
Soru 8
Aşağıdakilerden hangisi Karaçay- çerkes cumhuriyetinde bir idari birim olarak oluşmuştur?
Seçenekler
A
Altay.
B
Sincar özerk bölgesi.
C
Yakutistan.
D
Doğu Türkistan.
E
Nogay.
Açıklama:
Nogay idari bir birim olarak oluşmuştur.Cevap E'dir.
Soru 9
Gürcistan ve Kuzey Osetya ile sınırdaş olan Türk Cumhuriyeti aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Altay.
B
Yakutistan.
C
Nogay.
D
Kabardin - Balkar Cumhuriyeti.
E
Turkistan.
Açıklama:
Kabardin - Balkar cumhuriyeti Gürcistan ve Osetyayla sınırdaştır.Cevap D'dir.
Soru 10
Rusya Federasyonunun en yüksek dağı olan Elbruz dağı coğrafi olarak hangi Turk Cumhuriyetlerinin sınırları içindedir?
Seçenekler
A
Altay-Yakutistan.
B
Kabardin Balkar- Karaçay.
C
Tuva.
D
Nogay.
E
Doğu Türkistan- Yakutistan.
Açıklama:
Kabardin ve Karaçay sınırında yer alır. Cevap B'dir.
Soru 11
Rusya Federasyonu içerisindeki Özerk Türk cumhuriyetlerden hangisi Sibirya coğrafyasında yer almaz?
Seçenekler
A
Altay Cumhuriyeti
B
Hakasya Cumhuriyeti
C
Saha (Yakutistan) Cumhuriyeti
D
Tuva Cumhuriyeti
E
Sabir Cumhuriyeti
Açıklama:
Rusya Federasyonu içerisindeki özerk Türk cumhuriyetlerden dördü Sibirya coğrafyasında yer almaktadır. Bunlar, Altay Cumhuriyeti, Hakasya Cumhuriyeti, Saha (Yakutistan) Cumhuriyeti ve Tuva Cumhuriyeti’dir.
Soru 12
Yakutistan’ın resmî dilleri Rusça ve Yakutçadır. Kiril alfabesini kullanan Yakutların dili kırsalda, Rusça ise şehir ve sanayi bölgelerinde daha yaygındır. Ancak cumhuriyette ana dil kullanımı, Altay ve Hakasya’dakine kıyasla çok daha yüksek seviyededir. Bu hususu cumhuriyetin ekonomik durumu ile açıklamak mümkündür. Ayrıca bu durum, dil politikaları da dâhil olmak üzere Moskova ile pazarlıklarda Yakutların elini güçlendirmektedir.
Bu bilgilere göre aşağıdaki yargılardan hangisine varılabilir?
Bu bilgilere göre aşağıdaki yargılardan hangisine varılabilir?
Seçenekler
A
Yakutistan'ın sahip olduğu ekonomik kaynaklar bölgedeki diğer cumhuriyetlerden daha avantajlı bir konuma getirmiştir.
B
Rusya anadil konusunda baskıcı bir politika izlemektedir
C
Yakutistan Altay ve Hakasya'ya göre daha fazla gelişmiş bir toplumdur.
D
Yakutistan bölgenin en zengin yer altı kaynaklarına sahip bölgesidir.
E
Yakutistan bölgede Rusya ile en fazla ticaret yapan ülkedir.
Açıklama:
"Cumhuriyetin ekonomik durumu ile açıklamak mümkündür. Ayrıca bu durum, dil politikaları da dâhil olmak üzere Moskova ile pazarlıklarda Yakutların elini güçlendirmektedir." ifadesi bizi A seçeneğine yönlendirmektedir.
Soru 13
Hakaslar sayıca azdır ve bunların ancak %72’si ana dillerini bilmektedir. Hakasçayı iyi bilenler daha ziyade yaşlı kimselerdir; şehirdeki gençler Hakasça konuşamamaktadır. Bunun yanında, Ruslarla karma evlilikler artmakta olup gençler eğitimlerine Hakasya’da değil de Rusya’da devam etmektedirler. Hakasların bir kısmının Hıristiyan olması da onların daha kolay asimile olmalarına sebep olmaktadır.
Bu bilgilere göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Bu bilgilere göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Seçenekler
A
Hakas Türkleri Rus baskısı altında ezilmektedir.
B
Hakas dili yok olma tehlikesi yaşamaktadır.
C
Hakas Türkleri en çok Rusça eğitime önem vermektedir.
D
Hakas Türkleri ekonomik olarak Rusya'ya bağımlıdır.
E
Hakas Türkleri Rusyadan en fazla ihracat yapan ülkedir.
Açıklama:
Yapılan açıklama Hakas dilinin yok olma tehdidi yaşadığını göstermektedir
Soru 14
Aşağıdakilerden hangisi Tuva Cumhuriyetini diğer cumhuriyetlerden farklı kılan özelliklerdendir?
Seçenekler
A
Rusya federasyonuna bağlıdır.
B
Yeraltı kaynakları açısından zengindir
C
Tuvalar kendi cumhuriyetlerinde nüfus açısından çoğunluğu teşkil eder.
D
Rusça resmi dil olarak kullanılır.
E
TV'lerde sadece Rusça yayınlar yapılmaktadır.
Açıklama:
Nüfusun % 67’sini Tuvalar, % 32’sini Ruslar oluşturmaktadır. Tuvaların kendi cumhuriyetlerinde nüfus açısından çoğunluğu teşkil etmeleri (cumhuriyetlerde nadir görülen bir durum), Tuva’yı diğer cumhuriyetlerden farklı kılmaktadır.
Soru 15
Aşağıdakilerden hangisi Kuzey Kafkasyadaki Türk toplulukları arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Kumuklar
B
Karaçay-Çerkes Cumhuriyeti
C
Kabardin-Balkar Cumhuriyeti
D
Nogay Bölgesi
E
Tuva Cumuriyeti
Açıklama:
Tuva Cumhuriyeti Sibiryadaki özerk cumhuriyetler arasında yer almaktadır.
Soru 16
Uygur Özerk Bölgesi’ndeki Uygurların oranlarının gittikçe azalmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Uygurların aile planlamasına dikkat etmesi
B
Uygurların yakın bölgelere göç etmesi
C
Bölgeye Çinlilerin yerleştirilmesi
D
Bağımsızlıklarını tamamen kazanmaları
E
Uygurların Çinliler ile evlenmesi
Açıklama:
1949’da Komünist Çin idaresinin kurulduğu bölge, 1955’te Sincan Uygur Özerk Bölgesi olarak adlandırılmıştır. Bu tarihte Çinlilerin Uygurlara karşı izlediği baskı politikası artmıştır. Baskılar günümüzde de tüm ağırlığıyla devam etmekte, bölgeye devamlı Çinliler getirilip yerleştirilmektedir. Bu husus Uygur Özerk Bölgesi’ndeki Uygurların oranlarının gittikçe azalmasına neden olmaktadır.
Soru 17
Dünya Uygur Kurultayı Başkanı kimdir?
Seçenekler
A
Taras Külüg
B
Rabia Kadir
C
Kaiser Özhun
D
Bİlge Bayınçur
E
Erdir Rabia
Açıklama:
Kurultayın başkanlığını 2006’dan itibaren Uygur aktivist Rabia Kadir yapmaktadır.
Soru 18
Aşağıdakilerden hangisi Yakutistan bayrağında bulunan renklerden biri değildir?
Seçenekler
A
Mavi
B
Beyaz
C
Kırmızı
D
Yeşil
E
Sarı
Açıklama:
Yakutistan bayrağı, değişik ebatta mavi, beyaz, kırmızı ve yeşil renkli şeritlerden oluşmaktadır. Mavi renk, Türklük şuurunun uyanışını; beyaz renk, Yakutların yaşadıkları coğrafyanın çetin ve soğuk iklimini; yeşil renk, yeniden doğuş ile kısa süren yazı; kırmızı renk ise doğdukları vatana ve topraklarına olan sevgilerini simgelemektedir. Mavi renkteki geniş şeritte beyaz renkte bir güneş resmedilmiştir.
Soru 19
Göktürk Devleti zamanında Baykal Gölü’nün doğusu ile Karadeniz’in kuzeyine kadarki coğrafyada Göktürk Devleti’ne tâbi olarak yaşayan Türk boyları konfederasyonunun adı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Töles
B
Telengit
C
Teleütler
D
Çalkandı
E
Ulalu
Açıklama:
Göktürk Devleti zamanında Baykal Gölü’nün doğusu ile Karadeniz’in kuzeyine kadarki coğrafyada Göktürk Devleti’ne tâbi olarak yaşayan Türk boyları konfederasyonunun adı Töles'tir.
Soru 20
Karaçay-Balkar (Karaçay-Malkarlar) halkının oluşumunda aşağıdakilerden hangisi etkili değildir?
Seçenekler
A
Hun
B
Tatar
C
Bulgar
D
Hazar
E
Kıpçak
Açıklama:
Kuzey Kafkasya’daki bir başka Türk halkı, oluşumunda Hun, Bulgar, Hazar ve Kıpçakların önemli rol oynadığı Karaçay-Balkar (Karaçay-Malkarlar) halkıdır.
Soru 21
Yüzölçümü olarak Rusya Federasyonu’nun en büyük idari bölgesi (3.083.523 km2) ve bütün Türk cumhuriyetlerinin de en büyüğü olan bölge aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Tataristan
B
Nahçivan
C
Altay Cumhuriyeti
D
Kırgızistan
E
Yakutistan
Açıklama:
Sibirya’nın kuzey-doğusunda bulunan Saha Cumhuriyeti (Yakutistan), yüzölçümü olarak Rusya Federasyonu’nun en büyük idari bölgesi (3.083.523 km2) ve bütün Türk cumhuriyetlerinin de en büyüğüdür.
Soru 22
Sibirya’nın yerli halkı olup, eski isimleri Tungus olan topluluk aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Özbek
B
Kazak
C
Evenk
D
Kırgız
E
Tatar
Açıklama:
Evenkler, Sibirya’nın yerli halkı olup, eski isimleri Tungus idi. Rusya Federasyonu’nun dışında Moğolistan ve Çin’de yaşamaktadırlar.
Soru 23
Yakutistan bayrağında mavi renk neyi temsil etmektedir?
Seçenekler
A
Türklük şuurunun uyanışı
B
Yakutların yaşadığı sert iklimi
C
Yeniden doğuş ve kısa süren yaz
D
Vatana olan sevgi
E
Güç ve istikrar
Açıklama:
Yakutistan bayrağı, değişik ebatta mavi, beyaz, kırmızı ve yeşil renkli şeritlerden oluşmaktadır. Mavi renk, Türklük şuurunun uyanışını; beyaz renk, Yakutların yaşadıkları coğrafyanın çetin ve soğuk iklimini; yeşil renk, yeniden doğuş ile kısa süren yazı; kırmızı renk ise doğdukları vatana ve topraklarına olan sevgilerini simgelemektedir. Mavi renkteki geniş şeritte beyaz renkte bir güneş resmedilmiştir.
Soru 24
Göktürk Devleti zamanında Baykal Gölü’nün doğusu ile Karadeniz’in kuzeyine kadarki coğrafyada Göktürk Devleti’ne tâbi olarak yaşayan Türk boyları konfederasyonunun adı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Tuva
B
Hakasya
C
Kemerovo
D
Töles
E
Gorno
Açıklama:
Töles: Göktürk Devleti zamanında Baykal Gölü’nün doğusu ile Karadeniz’in kuzeyine kadarki coğrafyada Göktürk Devleti’ne tâbi olarak yaşayan Türk boyları konfederasyonunun adıdır.
Soru 25
XIV. yüzyılın sonlarında Rus Devleti’nin sınırlarında kimseye bağlı olmadan yaşayan Rus ve Ukraynalılara verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Habar
B
Kozak
C
Hakas
D
Tadar
E
Gorno
Açıklama:
XIV. yüzyılın sonlarında Rus Devleti’nin sınırlarında kimseye bağlı olmadan yaşayan Rus ve Ukraynalılara verilen addır. Kozak, “hür insan” anlamına gelmektedir.
Soru 26
1993 yılında Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Türkiye ve Türkmenistan’ın kültür bakanlarının ortak kararıyla kurulan uluslararası Türk Teşkilatı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Börü
B
Türker
C
Türksoy
D
Türkbey
E
Budun
Açıklama:
Türksoy: 1993 yılında Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Türkiye ve Türkmenistan’ın kültür bakanlarının ortak kararıyla kurulmuştur. Kuruluşun amacı, Türk dili konuşan halklar ve ülkeler arasında dostane ilişkiler kurarak, ortak Türk kültürünü, dilini, tarihini, sanatını, gelenek ve göreneklerini araştırarak ortaya çıkarmak, geliştirmek, korumak, gelecek kuşaklara aktarmak ve kalıcı kılmaktır.
Soru 27
Çinli Müslümanlara verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sincan
B
Tükmen
C
Kazak
D
Dungan
E
Kıpçak
Açıklama:
Dunganlar: Çinli Müslümanlara verilen addır. Sayıları 10 milyon kadar olan Dunganların, bir başka adı da Hui’lerdir. Dunganlar, 1862-69 yıllarında Çin yönetimine karşı isyan etmiş, başarısız olunca da bir kısmı Uygurlarla birlikte Orta Asya’ya göç etmiştir. Günümüzde Kazakistan ile Kırgızistan’da yaklaşık 100.000 Dungan yaşamaktadır. Çin’deki Dunganların bir kısmı ise Uygur Özerk Bölgesi’nde yaşamaktadır. Çin yönetimi, Dungan terimini, sadece Orta Asya’dakiler için kullanmakta, Çin’dekilere ise Hui demektedir.
Soru 28
Uygur Özerk Bölgesi, yüzölçümü açısından Çin Halk Cumhuriyeti’nin en büyük idari bölgesidir. Bölge, sekiz dış ülke ile sınıra sahiptir. Aşağıdakilerden hangisi bu bölgeler dışında kalmaktadır?
Seçenekler
A
Kırgızistan
B
Moğolistan
C
Tacikistan
D
Afganistan
E
İran
Açıklama:
Uygur Özerk Bölgesi, yüzölçümü açısından Çin Halk Cumhuriyeti’nin en büyük idari bölgesidir. Bölge, sekiz dış ülke ile sınıra sahiptir: Moğolistan, Rusya Federasyonu, Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan, Afganistan, Hindistan ve Pakistan
Soru 29
Uygurların haklarını en fazla savunanlardan biri olmakla birlikte Türkiye'nin Çin ile ilişkilerini bozmak istememesinden kaynaklı vize vermediği Uygur aktivist aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Rabia Kadir
B
Sabiha Kadir
C
Rukiye Kadir
D
Fikret Kadir
E
Nuriye Kadir
Açıklama:
Rabia Kadir: 1948’de Sincan Uygur Özerk Bölgesi’nin Altay şehrinde doğmuştur. 11 çocuk annesi olan Rabia Kadir, 1981’de ticaretle uğraşmaya başlamış ve özellikle Sovyetler Birliği’nin parçalanmasıyla Orta Asya cumhuriyetleri ile ticaret yapmaya başladıktan sonra Çin’in zengin işadamlarından biri hâline gelmiştir. 1987’de siyasete atılan Kadir, Çin’in Uygurlara karşı izlediği politikayı eleştirdiğinden dolayı Ağustos 1999’da tutuklanmıştır. Hapisten çıkartıldığı 2004’ten beri ABD’de yaşamakta ve Uygurların haklarını savunmaya yönelik faaliyetlerini buradan yürütmektedir.
Soru 30
Aşağıdakilerden hangisi Kuzey Kafkasya'daki Türk toplulukları arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Kumuklar
B
Karaçay-Çerkesler
C
Kabardin-Balkar
D
Nogaylar
E
Uygurlar
Açıklama:
Uygurlar Doğu Türkistan bölgesindedir. Diğer seçenekler Kuzey Kafkasya'da bulunmaktadır. Cevap E seçeneğidir.
Soru 31
Sibirya’daki Türk kökenli Cumhuriyetlerden yüzölçümü en büyük olan yer aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yakutistan
B
Tuva
C
Tataristan
D
Hakasya
E
Altay
Açıklama:
Sibirya’nın kuzey-doğusunda bulunan Saha Cumhuriyeti (Yakutistan), yüzölçümü olarak Rusya Federasyonu’nun en büyük idari bölgesi (3.083.523 km2) ve bütün Türk cumhuriyetlerinin de en büyüğüdür.
Soru 32
Aşağıdakilerden hangisi Rusya Federasyonu içerisindeki özerk Türk cumhuriyetlerden olan ve Sibirya coğrafyasında yer alan yerlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Altay
B
Hakasya
C
Yakutistan
D
Tuva
E
Moğolistan
Açıklama:
Rusya Federasyonu içerisindeki özerk Türk cumhuriyetlerden dördü Sibirya coğrafyasında yer almaktadır. Bunlar, Altay Cumhuriyeti, Hakasya Cumhuriyeti, Saha (Yakutistan) Cumhuriyeti ve Tuva Cumhuriyeti’dir.
Soru 33
Yakutistan aşağıdaki alfabelerden hangisini kullanmaktadır?
Seçenekler
A
Kiril
B
Latin
C
Arap
D
Koptik
E
Çin
Açıklama:
Yakutistan’ın resmî dilleri Rusça ve Yakutçadır. Kiril alfabesini kullanan Yakutların dili daha çok kırsalda, Rusça ise şehir ve sanayi bölgelerinde daha yaygındır.
Soru 34
Sibirya bölgesindeki Türk topluluklarının özellikleri gözönüne alındığında aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Bölgenin en güçlü ekonomisi Tataristan’dır.
B
Tuvaların geleneksel inancı Şamanizm’dir.
C
Yüzölçümü en büyük cumhuriyet Yakutistan’dır.
D
Cumhuriyet liderleri, Moskova tarafından atanır.
E
Cumhuriyetlerin kendi liderleri, parlamentoları ve bakanlıkları bulunur.
Açıklama:
Tataristan bu bölge içerisinde yer almaz.
Soru 35
XIV. yüzyılın sonlarında Rus Devleti’nin sınırlarında kimseye bağlı olmadan yaşayan Rus ve Ukraynalılara verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kozak
B
Evenk
C
Yoko
D
Ulalu
E
Töles
Açıklama:
Kozak, XIV. yüzyılın sonlarında Rus Devleti’nin sınırlarında kimseye bağlı olmadan yaşayan Rus ve Ukraynalılara verilen addır. Kozak, “hür insan” anlamına gelmektedir
Soru 36
Aşağıdakilerden hangisi XX. yüzyılın başlarında Altay halkları arasında Rus egemenliğine karşı ortaya çıkan dinî bir harekettir?
Seçenekler
A
Burhancılık
B
Budizm
C
Şamanizm
D
Animizm
E
Taoizm
Açıklama:
Burhancılık XX. yüzyılın başlarında Altay halkları arasında Rus egemenliğine karşı ortaya çıkan dinî bir harekettir.
Soru 37
Yeraltı kaynakları açısından Rusya Federasyonu’nun en zengin bölgelerinden biri olan ve “yer altı zenginlikleri hazinesi” olarak adlandırılan cumhuriyet aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yakutistan
B
Altay
C
Hakasya
D
Tuva
E
Moğolistan
Açıklama:
Yakutistan yeraltı kaynakları açısından Rusya Federasyonu’nun en zengin bölgelerinden biri olan ve “yer altı zenginlikleri hazinesi” olarak adlandırılmaktadır.
Soru 38
Göktürk Devleti zamanında Baykal Gölü’nün doğusu ile Karadeniz’in kuzeyine kadarki coğrafyada Göktürk Devleti’ne tâbi olarak yaşayan Türk boyları konfederasyonunun adı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Töles
B
Kuman
C
Kıpçak
D
Peçenek
E
Kazan
Açıklama:
Töles Göktürk Devleti zamanında Baykal Gölü’nün doğusu ile Karadeniz’in kuzeyine kadarki coğrafyada Göktürk Devleti’ne tâbi olarak yaşayan Türk boyları konfederasyonunun adıdır.
Soru 39
Hakasya Cumhuriyeti’nin başkenti aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Abakan
B
Kızıl
C
Nalçik
D
Yakutsk
E
Gorno-Altaysk
Açıklama:
Hakasya’nın başkenti 170 bin nüfusa sahip Abakan şehridir.
Soru 40
Çinli Müslümanlara verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Dungan
B
Evenk
C
Yoko
D
Töles
E
Burhan
Açıklama:
Dunganlar: Çinli Müslümanlara verilen addır. Sayıları 10 milyon kadar olan Dunganların, bir başka adı da Hui’lerdir.
Soru 41
Sibirya'nın yerli halkına ne denir?
Seçenekler
A
Evenkler
B
Yakutlar
C
Yokolar
D
Kıpçaklar
E
Uygurlar
Açıklama:
Evenkler; Sibirya’nın yerli halkı olup, eski isimleri Tungus idi. Rusya Federasyonu’nun dışında Moğolistan ve Çin’de yaşamaktadırlar.
Sibirya’nın yerli Evenkler halkı olup, eski isimleri Tungus idi. Sorunun doğru cevabı A seçeneğidir.
Sibirya’nın yerli Evenkler halkı olup, eski isimleri Tungus idi. Sorunun doğru cevabı A seçeneğidir.
Soru 42
Dünyada Yakutlar olarak tanınsalar da, kendilerini Saha olarak adlandıran insanlardan oluşan Yakutistan’ın başkenti aşağıdaki seçeneklerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yakutsk
B
Nerüngri
C
Mirnıy
D
Lensk
E
Aldan
Açıklama:
Yakutların ataları, kuzeye, yani bugün yaşadıkları bölgeye Baykal Gölü civarından
göçmüş ve buradaki yerli uluslarla karışarak onları Türkleştirmişlerdir. Bölgeye
göçlerin asırlarca devam ettiği bilinmektedir.
Dünyada Yakutlar olarak tanınsalar da, bu Türk topluluğu kendisini Saha olarak adlandırmaktadır. Yakutistan’ın başkenti, 286.465 nüfuslu Yakutsk şehridir. Doğru cevap A seçeneğidir.
göçmüş ve buradaki yerli uluslarla karışarak onları Türkleştirmişlerdir. Bölgeye
göçlerin asırlarca devam ettiği bilinmektedir.
Dünyada Yakutlar olarak tanınsalar da, bu Türk topluluğu kendisini Saha olarak adlandırmaktadır. Yakutistan’ın başkenti, 286.465 nüfuslu Yakutsk şehridir. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 43
Aşağıdakilerden hangisi Altay Cumhuriyeti ile sınırdaş değildir?
Seçenekler
A
Kuzey batıda Altay ili
B
Güney-batıda Kazakistan
C
Güneyde Kırgızistan ve Moğolistan
D
Doğuda Tuva ve Hakasya özerk cumhuriyetleri
E
Kuzey-doğuda Kemerovo
Açıklama:
Batı Sibirya’nın güney kısmında yer alan Altay Cumhuriyeti, kuzey batıda Altay ili,
güney-batıda Kazakistan, güneyde Çin ve Moğolistan, doğuda Tuva ve Hakasya
özerk cumhuriyetleri, kuzey-doğuda Kemerovo ili ile sınırdaştır.
Altay Cumhuriyeti güneyde Çin ve Moğolistan ile sınırdaştır. Dolayısı ile verilen seçenekteki Kırgızistan doğru değildir. Sorunun doğru cevabı C seçeneğidir.
güney-batıda Kazakistan, güneyde Çin ve Moğolistan, doğuda Tuva ve Hakasya
özerk cumhuriyetleri, kuzey-doğuda Kemerovo ili ile sınırdaştır.
Altay Cumhuriyeti güneyde Çin ve Moğolistan ile sınırdaştır. Dolayısı ile verilen seçenekteki Kırgızistan doğru değildir. Sorunun doğru cevabı C seçeneğidir.
Soru 44
Göktürk Devleti zamanında Baykal Gölü’nün doğusu ile Karadeniz’in kuzeyine kadarki coğrafyada Göktürk Devleti’ne tâbi olarak yaşayan Türk boyları konfederasyonunun adı nedir?
Seçenekler
A
Töles
B
Ulalu
C
Çalkantı
D
Kumandı
E
Tuba
Açıklama:
Altay Türkleri, güney ve kuzey olmak üzere iki gruba ayrılmaktadırlar. Güney grubunu, Altay-Kiji, Telengit ve Teleütler; Kuzey grubunu ise Kumandı, Tuba ve Çalkandı boyları oluşturmaktadır. Ulalu ise Altay Cumhuriyeti'nin başkenti Gorno-Altaysk'ın eski adıdır.
Göktürk Devleti zamanında Baykal Gölü’nün doğusu ile Karadeniz’in kuzeyine kadarki coğrafyada Göktürk Devleti’ne tâbi olarak yaşayan Türk boyları konfederasyonunun adı Töles'tir. Sorunun doğru cevabı A seçeneğidir.
Göktürk Devleti zamanında Baykal Gölü’nün doğusu ile Karadeniz’in kuzeyine kadarki coğrafyada Göktürk Devleti’ne tâbi olarak yaşayan Türk boyları konfederasyonunun adı Töles'tir. Sorunun doğru cevabı A seçeneğidir.
Soru 45
Sibirya’nın güneyinde Yenisey Irmağı’nın yukarı kısmında bulunan devletin adı nedir?
Seçenekler
A
Hakasya Cumhuriyeti
B
Altay Cumhuriyeti
C
Saha Cumhuriyeti
D
Tuva Cumhuriyeti
E
Rusya Federasyonu
Açıklama:
62 bin km2lik bir yüzölçümüne sahip olan bu cumhuriyetin nüfusu 550 bin civarındadır (2010). Hakasya’nın başkenti 170 bin nüfusa sahip Abakan şehridir.
Sibirya’nın güneyinde Yenisey Irmağı’nın yukarı kısmında bulunan Türk cumhuriyeti'nin adı Hakasya Cumhuriyeti'dir.
Sibirya’nın güneyinde Yenisey Irmağı’nın yukarı kısmında bulunan Türk cumhuriyeti'nin adı Hakasya Cumhuriyeti'dir.
Soru 46
Sibirya’da belirli bir özerk cumhuriyeti olmayan Türk topluluklarından biri Sibirya Tatarlarıdır. Sibirya Tatarları yaşadıkları şehirlerin adıyla anılmaktadır. Aşağıdakilerden hangisi Sibirya Tatarlarının yaşadıkları bu şehirlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Baraba
B
Kazan
C
Tobolsk
D
Tomsk
E
Tümen
Açıklama:
Sibirya Tatarlarının oluşumunda Kıpçakların önemli rol oynadıkları, ayrıca Ugor kavimlerinin, Kazan Tatarlarının, Moğolların ve Orta Asyalı göçebelerin de etkili olduğu, kabul gören bir görüştür.
Sibirya’da özerk cumhuriyetlerin yanı sıra kendi özerk cumhuriyetleri olmayan Türk toplulukları da mevcuttur. Bunlar, Sibirya Tatarları, Şorlar ve Dolganlar’dır. Sibirya Tatarlarının günümüzde Rusya Federasyonu’nun Tümen, Baraba, Tobolsk ve Tomsk şehirlerinde yaşadıklarından bu şehir adlarıyla da anılmaktadırlar (Tümen Tatarları, Baraba Tatarları gibi). Seneklerde sunulan Kazan şehri bunlardan biri değildir. Dolayısıyla, sorunun doğru cevabı B seçeneğinde sunulmuştur.
Sibirya’da özerk cumhuriyetlerin yanı sıra kendi özerk cumhuriyetleri olmayan Türk toplulukları da mevcuttur. Bunlar, Sibirya Tatarları, Şorlar ve Dolganlar’dır. Sibirya Tatarlarının günümüzde Rusya Federasyonu’nun Tümen, Baraba, Tobolsk ve Tomsk şehirlerinde yaşadıklarından bu şehir adlarıyla da anılmaktadırlar (Tümen Tatarları, Baraba Tatarları gibi). Seneklerde sunulan Kazan şehri bunlardan biri değildir. Dolayısıyla, sorunun doğru cevabı B seçeneğinde sunulmuştur.
Soru 47
Yakutistan’ın Anabar bölgesinde ve Taymır yarımadasında yaşayan ve Yakutçanın bir lehçesini konuşan olan küçük bir Yakut boyu vardır. Bu boya ne ad verilmiştir?
Seçenekler
A
Taymırlar
B
Kuznetskiy
C
Anabalar
D
Kemerovo
E
Dolganlar
Açıklama:
Sibirya bölgesindeki bir başka Türk topluluğu ise Kemerovo bölgesi içinde yaşayan Şorlar’dır. Bunlar tarih boyunca farklı adlarla anılmışlardır (Kuznetskiy Tatarları, Abalarlar gibi). Kendilerine Kuznetskiy (demirci) Tatarları denilmesinin sebebi Şorların, demircilikle uğraşmalarıdır.
Yakutistan’ın Anabar bölgesinde ve Taymır yarımadasında yaşayan ve Yakutçanın bir lehçesini konuşan olan küçük bir Yakut boyu vardır. Bu boya Dolganlar denilmektedir.
Yakutistan’ın Anabar bölgesinde ve Taymır yarımadasında yaşayan ve Yakutçanın bir lehçesini konuşan olan küçük bir Yakut boyu vardır. Bu boya Dolganlar denilmektedir.
Soru 48
Kuzey Kafkasya’daki en kalabalık Türk topluluğu kimlerden oluşmaktadır?
Seçenekler
A
Karaçay-Balkarlar
B
Kabardin-Balkarlar
C
Çerkesler
D
Kumuklar
E
Nogaylar
Açıklama:
Kumukların kökeni ile ilgili araştırmacılar ortak bir görüşe sahip olmasalar da onları Kıpçaklara bağlayanlar çoğunluktadır. Dilleri Kıpçak Türkçesi grubuna dâhildir. Kumuk adının Kimek ya da Kıpçakların diğer adı olan Kuman’dan geldiği düşünülmektedir. Kumuklar, kendilerini Hazarlarla Kıpçakların torunları olarak kabul etmektedirler.
Kuzey Kafkasya’daki en kalabalık Türk topluluğu Kumuklardır.
Kuzey Kafkasya’daki en kalabalık Türk topluluğu Kumuklardır.
Soru 49
Dungan ne demektir?
Seçenekler
A
Çinli Müslümanlara verilen addır
B
Uygur Özerk Bölgesi’nin adıdır
C
Ötüken yurdudur
D
Uygurların protestolarına verilen addır
E
Pekin ördeğine Çince verilen addır
Açıklama:
Çin yönetimi, Dungan terimini, sadece Orta Asya’dakiler için kullanmakta, Çin’dekilere ise Hui demektedir.
Dungan, Çinli Müslümanlara verilen addır. Sorunun doğru cevabı da A seçeneğidir.
Dungan, Çinli Müslümanlara verilen addır. Sorunun doğru cevabı da A seçeneğidir.
Soru 50
Aşağıda Çin yönetiminin Uygur Özerk Bölgesi’ndeki asimilasyon ve baskı politikaları verilmiştir. Bunlardan hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
Bilim adamlarının, şairlerin ve yazarların yurtdışına çıkmaları kısıtlanmaktadır.
B
Bilim adamlarının, sanatçıların eserleri sansüre tâbi tutulmakta veya yasaklanmaktadır
C
Uygur dilinde basım yayın faaliyetleri sınırlandırılmaktadır.
D
Milli bayram ve geleneklerinin yaşatılmasına izin verilmektedir.
E
Uygur okulları maddi destekten yoksun bırakılmaktadır.
Açıklama:
Bütün bu politikaların sebebi 1.3 milyar nüfusa sahip Çin yönetiminin, resmî
rakamlara göre 10, resmî olmayan rakamlara göre 20 milyon Uygurun bağımsızlık
elde edebileceği korkusu içerisinde olmasıdır.
Milli bayram ve geleneklerinin yaşatılmasına karşı çıkılmaktadır. Doğru cevap D seçeneğidir.
rakamlara göre 10, resmî olmayan rakamlara göre 20 milyon Uygurun bağımsızlık
elde edebileceği korkusu içerisinde olmasıdır.
Milli bayram ve geleneklerinin yaşatılmasına karşı çıkılmaktadır. Doğru cevap D seçeneğidir.
Soru 51
- Altay Cumhuriyeti
- Yakutistan
- Tuva Cumhuriyeti
- Hakasya Cumhuriyeti
Seçenekler
A
I,II,III,IV
B
I,II
C
II,III,IV
D
II,III
E
II,IV
Açıklama:
Rusya Federasyonu içerisindeki özerk Türk cumhuriyetlerden dördü Sibiryacoğrafyasında yer almaktadır. Bunlar, Altay Cumhuriyeti, Hakasya Cumhuriyeti, Saha (Yakutistan) Cumhuriyeti ve Tuva Cumhuriyeti’dir.
Soru 52
Saha Cumhuriyeti'nin (Yakutistan) başkenti aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Aldan
B
Yakutsk
C
Nerüngri
D
Mirnıy
E
Lenks
Açıklama:
Yakutistan’ın başkenti, 286.465 nüfuslu Yakutsk şehridir. Cumhuriyetin diğer büyük şehirleri şunlardır: Nerüngri (60 bin), Mirnıy (31 bin), Lensk (24 bin) ve Aldan (22 bin).
Soru 53
Aşağıdakilerden hangisi yeraltı kaynakları açısından oldukça zengin olup, elmas, altın ve kömür rezervleri ile tanınmaktadır?
Seçenekler
A
Altay Cumhuriyeti
B
Kumuklar
C
Yakutistan
D
Hakasya Cumhuriyeti
E
Tuva Cumhuriyeti
Açıklama:
Yakutistan, yeraltı kaynakları açısından Rusya Federasyonu’nun en zengin böl-gelerinden biridir. Nitekim cumhuriyet, “yer altı zenginlikleri hazinesi” olarak adlandırılmaktadır. Cumhuriyette elmas ve altın rezervleri mevcuttur. Ülkenin ikinci en büyük ihracat kalemi kömürdür. 2.1 milyar tonluk rezervi ile Lena kömür havzası, Asya kıtasının en büyük ve en zengin kömür üretim havzasıdır.
Soru 54
Aşağıdakilerden hangisi Altay Cumhuriyeti'nin Moskova'yla yaşadığı sorunların en başında gelmektedir?
Seçenekler
A
Sert coğrafi ve iklim koşulları
B
Ekonomik gelişimin az olması
C
Anadil kullanımının yaygın olması
D
Şamanizm ve Burhancılık inancının artışı
E
Yer altı zenginliklerinin çok olması
Açıklama:
Altay Cumhuriyeti de Moskova ile bir takım sorunlar yaşamaktadır. Bu sorunların başında Altay’da Altay Türklerinin eski dinleri olan Şamanizm ile Burhancılık inancına olan ilginin artışı gelmektedir. Rusları, özellikle Burhancılığın canlanması rahatsız etmektedir. Altay Türklerinin cumhuriyetin devlet organlarında yeterince temsil edilmemesi de cumhuriyette Ruslarla Altay Türklerini karşı karşıya getirmektedir.
Soru 55
Hakasya Cumhuriyeti ile ilgili ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Ülkenin genelinde çoğunlukla Hakasça konuşulmaktadır.
B
Ülkede tarım ve hayvancılık yok denecek kadar azdır.
C
Hakaslar toplam nufüsun %82'sini oluşturmaktadır.
D
Ülkenin ekonomisi dağcılık, inanç ve av turizmine dayanmaktadır.
E
Hakasların bir kısmının Hristiyan olması kolay asimile olmalarına sebebtir.
Açıklama:
Cumhuriyetin resmî dilleri, Rusça ve Hakas Türkçesidir. Nüfusun çoğunu Ruslar oluşturduğundan cumhuriyette Rusça hâkimdir. Hakaslar sayıca azdır ve bunların ancak % 72’si ana dillerini bilmektedir. Hakasçayı iyi bilenler daha ziyade yaşlı kimselerdir; şehirdeki gençler Hakasça konuşamamaktadır. Bunun yanında, Ruslarla karma evlilikler artmakta olup gençler eğitimlerine Hakasya’da değil de Rusya’da devam etmektedirler. Bütün bunlar Hakas dilinin varlığını tehlikeye sokmaktadır .Tarım ve hayvancılık da cumhuriyetin ekonomisine önemli katkıda bulunmaktadır. Cumhuriyetin coğrafî konumu (çayır ve meralar), küçük ve büyükbaş hayvancılığın gelişmiş olmasının en büyük nedenidir. Hakasların bir kısmının Hıristiyan olması da onların daha kolay asimile olmalarına sebep olmaktadır.
Soru 56
- Bölgeye daha az Rus göçünün olması
- Yazı dili olarak Moğolca kullanılması
- Rus hakimiyetine daha geç girilmesi
Seçenekler
A
I,II,III
B
I,II
C
I,III
D
Yalnızca II
E
Yalnızca I
Açıklama:
Tuvaların geç sayılabilecek bir tarihte Rus hâkimiyetine girmeleri, dolayısıyla daha az Ruslaştırma ve Hıristiyanlaştırma politikasına maruz kalmaları, bölgeye daha az Rus göçünün olması, yazı dili olarak Moğolcayı kullanmaları, Tuvalar arasında milli bilincin daha sağlam olmasını sağlamıştır. Tuva, 1990’ların başında ayrılıkçı ve Rus karşıtı hareketlerin yoğun olduğu cumhuriyetlerden biriydi. Yaşanan çatışmalar, yalnızca 90’lı yılların başında yaklaşık 25 bin Rusun göç etmesine neden olmuştur.
Soru 57
Aşağıdakilerden hangisi tamamıyla Sibirya'da özerk olmayan Türk topluluklarını içermektedir?
Seçenekler
A
Yakutistan, Telengit, Teleütler
B
Sibirya Tatarları, Şorlar, Dolganlar
C
Kumandı, Tuba, Hakasya Cumhuriyeti
D
Tölesler, Evenkler, Tava Cumhuriyeti
E
Altay Cumhuriyeti, Kumuklar, Sibirya Tatarları
Açıklama:
Sibirya’da özerk cumhuriyetlerin yanı sıra kendi özerk cumhuriyetleri olmayan Türk toplulukları da mevcuttur. Bunlar, Sibirya Tatarları, Şorlar ve Dolganlar’dır.
Soru 58
Kuzey Kafkasya'daki en kalabalık Türk topluluğu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Karaçay-Çerkes
B
Nogaylar
C
Kumuklar
D
Karaçay-Balkarlar
E
Uygur Türkleri
Açıklama:
İdil-Ural ve Sibirya’nın yanı sıra Rusya Federasyonu’nda Türklerin yoğun olarak yaşadıkları bir başka coğrafya, Kuzey Kafkasya’dır. Kuzey Kafkasya’daki en kalabalık Türk topluluğu, Kumuklardır.
Soru 59
Aşağıdakilerden hangisi Doğu Türkistan nüfusunun çoğunluğunu oluşturmaktadır?
Seçenekler
A
Dunganlar
B
Kazaklar
C
Huiler
D
Uygurlar
E
Çinliler
Açıklama:
Çin istatistiklerine göre Uygur Özerk Bölgesi’nin nüfusu yaklaşık 22 milyondur (2010). Nüfusun % 45’ini Uygurlar, % 41’ini Çinliler, % 6’sını Kazaklar, % 5’ini Dunganlar oluşturmaktadır. Bölgede toplam 47 etnik grubun yaşadığı bilinmek-tedir. Bununla birlikte Uygurlar, nüfuslarının çok daha fazla olduğu ve 20 milyonu aştığı kanısındadırlar. Uygur nüfusu Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan gibi Orta Asya cumhuriyetlerinde de mevcuttur.
Soru 60
Aşağıdakilerden hangisi Uygurların asimilasyonunu öngeren Çin baskı politikalarından biri değildir?
Seçenekler
A
Özellikle kadın işçilerin başka bölgelere gönderilmesi
B
Tarım alanlarının dağılımında adaletsizliklerin yaşanması
C
Bilim adamı,yazar ve şairlerin yurtdışı çıkışlarının yasaklanması
D
Okulların maddi destekten yoksun bırakılması
E
Bölgedeki mimari yapının Uygurlaştırılması
Açıklama:
Çin yönetiminin Uygur Özerk Bölgesi’ni “kalkındırma politikası”nın olumsuz taraflarından biri de bölgenin mimarî açıdan Çinlileşmesidir. Nitekim bölgedeki Türk-İslam mimarisine ait binalar ya hiç restore edilmeden harap hâlinde kalmakta ya da Çin mimarisine göre yeniden yapılandırılmaktadırlar. Çin’in asimilasyon ve baskı politikaları şüphesiz bunlarla sınırlı değildir. Bu baskıyı eğitim, dinî ve kültürel alanlarda da hissetmek mümkündür. Uygur bilim adamlarının, şairlerin ve yazarların yurtdışına çıkmaları kısıtlanmakta, eserleri sansüre tâbi tutulmakta veya yasaklanmaktadır. Uygur dilinde basım yayın fa-aliyetleri sınırlandırılmakta, milli bayram ve geleneklerinin yaşatılmasına karşı çıkılmaktadır; Uygurlar üniversite ve meslek okullarına sınırlı sayıda kabul edil-mektedirler. Ayrıca, Uygur okulları maddi destekten yoksun bırakılmakta, dinî ibadetlerini rahat bir şekilde yerine getirememektedirler.
Soru 61
Aşağıdakilerden hangisi Sibirya'daki özerk Türk cumhuriyetlerinden değildir?
Seçenekler
A
Karaçay-Çerkes Cumhuriyeti
B
Saha Cumhuriyeti
C
Altay Cumhuriyeti
D
Hakasya Cumhuriyeti
E
Tuva Cumhuriyeti
Açıklama:
Karaçay-Çerkes Cumhuriyeti, Kafkasya’nın kuzey-batı dağ eteklerinde yer almakta olup doğuda Kabardin-Balkar Cumhuriyeti, güneyde Gürcistan ve Abhazya ile sınırdaştır.
Soru 62
Sibirya’nın kuzey-doğusunda bulunan, yüzölçümü olarak Rusya Federasyonu’nun en büyük idari bölgesi (3.083.523 km2) ve bütün Türk cumhuriyetlerinin de en büyüğü olan Türk cumhuriyeti hangisidir?
Seçenekler
A
Tuva Cumhuriyeti
B
Saha Cumhuriyeti
C
Hakasya Cumhuriyeti
D
Azerbaycan Cumhuriyeti
E
Altay Cumhuriyeti
Açıklama:
Sibirya’nın kuzey-doğusunda bulunan Saha Cumhuriyeti (Yakutistan), yüzölçümü olarak Rusya Federasyonu’nun en büyük idari bölgesi (3.083.523 km2) ve bütün Türk cumhuriyetlerinin de en büyüğüdür.
Soru 63
61 bin nüfuslu Gorno-Altaysk (eski adı: Ulalu) şehri, hangisinin başkentidir?
Seçenekler
A
Tuva Cumhuriyeti
B
Saha Cumhuriyeti
C
Altay Cumhuriyeti
D
Kabardin-Balkar Cumhuriyeti
E
Doğu Türkistan
Açıklama:
Altay Cumhuriyeti’nin başkenti 61 bin nüfuslu Gorno-Altaysk (eski adı: Ulalu) şehridir.
Soru 64
Yukarıdaki haritada "1, 2, 3 ve 4" olarak işaretlenen yerler sırasıyla hangi seçenekte verilmiştir?
Seçenekler
A
Tuva Cumhuriyeti-Hakasya Cumhuriyeti-Altay Cumhuriyeti-Saha Cumhuriyeti
B
Doğu Türkistan-Tuva Cumhuriyeti-Altay Cumhuriyeti-Hakasya Cumhuriyeti
C
Doğu Türkistan-Altay Cumhuriyeti-Hakasya Cumhuriyeti-Tuva Cumhuriyeti
D
Saha Cumhuriyeti-Altay Cumhuriyeti-Hakasya Cumhuriyeti-Tuva Cumhuriyeti
E
Saha Cumhuriyeti
Açıklama:
1-Saha Cumhuriyeti
2-Altay Cumhuriyeti
3-Hakasya Cumhuriyeti
4-Tuva Cumhuriyeti
2-Altay Cumhuriyeti
3-Hakasya Cumhuriyeti
4-Tuva Cumhuriyeti
Soru 65
2010'daki nüfus sayımına göre Yakutistan'daki Yakut oranı ne kadardır?
Seçenekler
A
%20
B
%90
C
%75
D
%60
E
%50
Açıklama:
2010 nüfus sayımına göre Yakutistan’ın % 50’si Yakut, % 38’i Rus, geri kalanı diğer etnik gruplardan oluşmaktadır.
Soru 66
Dağıstan’da yayınlanan Yoldaş adlı gazete, hangi dilde yayımlanmaktadır?
Seçenekler
A
Kumuk dili
B
Tuvaca
C
Rusça
D
Moğolca
E
Nogay dili
Açıklama:
Kumuk dili, Dağıstan’ın resmî dillerinden biri olup, Dağıstan’da Kumuk dilinde Yoldaş adlı bir gazete yayımlanmaktadır.
Soru 67
Uygur Özerk Bölgesi, beş ana bölgeye ayrılmaktadır.
Aşağıdakilerden hangisi bunlar arasında yer almaz?
Aşağıdakilerden hangisi bunlar arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Bayangol-Moğol
B
Ötüken
C
Cimisar Huy
D
Kızılsu Kırgız
E
Böritala Moğol
Açıklama:
Uygur Özerk Bölgesi, beş ana bölgeye ayrılmaktadır: Bayangol-Moğol, Böritala Moğol, Dunganların yaşadığı Cimisar Huy, Kızılsu Kırgız ve İli-Kazak. Bölgelerin adlarından da anlaşılacağı üzere bölünmeler bölgede yaşayan etnik gruplara göre yapılmıştır.
Soru 68
Doğu Türkistan ne zaman Çin'e dahil edilmiştir?
Seçenekler
A
1866
B
1884
C
1918
D
1938
E
1953
Açıklama:
Doğu Türkistan, 1884’te Çin’e dâhil edilmiştir. Uygurlar, bağımsızlık için mücadelelerini devam ettirmiş, özellikle 1930’lu yıllarda çok sayıda ayaklanma ortaya çıkmıştır. 1933’te Doğu Türkistan İslam Cumhuriyeti ve 1944’te Doğu Türkistan Cumhuriyeti gibi oluşumlara gidilse de bu cumhuriyetler bağımsızlıklarını koruyamamışlardır.
Soru 69
Sincan Uygur Özer Bölgesinde günümüzde %45 olan Uygur nüfus oranı, 1950'lerde ne kadardı?
Seçenekler
A
%30
B
%50
C
%60
D
%75
E
%90
Açıklama:
1950’lerde Uygurların bölgedeki oranı % 75 civarındayken, yukarıda da belirttiğimiz gibi bu rakam günümüzde % 45’e düşmüştür. Çinlilerin bölgedeki oranı ise devamlı artmaktadır.
Soru 70
Dünya Uygur Kurultayı başkanı Rabia Kadir, hangi ülkede yaşamını sürdürmektedir?
Seçenekler
A
Çin
B
Rusya
C
Türkiye
D
İran
E
ABD
Açıklama:
1987’de siyasete atılan Kadir, Çin’in Uygurlara karşı izlediği politikayı eleştirdiğinden dolayı Ağustos 1999’da tutuklanmıştır. Hapisten çıkartıldığı 2004’ten beri ABD’de yaşamakta ve Uygurların haklarını savunmaya yönelik faaliyetlerini buradan yürütmektedir.