Büyük Selçuklu Tarihi - Tarih | Açık Öğretim Portal

Ünite 1

Soru 1

Selçuklu-Gazneli savaşları için aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır ?

1038 Serahs

1037 Nesâ

1040 Dandânâkan

1039 Talh- âb

1039 Ulyâ-âbâd

Açıklama:

Selçuklu Devleti’nin kuruluşunu açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 2

Selçukluların bilinen ilk atası aşağıdakilerden hangisidir ?

Selçuk Bey

Arslan Bey

Dukak Bey

Oğuz Yabgu

Kutalmış

Açıklama:

Selçuklular’ın kökeni ve Oğuzlar’la ilişkilerini tanımlayabilecek,

Doğru Cevap: C

Soru 3

Tuğrul Bey’in Birinci Bağdat Seferinin nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Bizans’ın Haleb’e saldırması

Büveyhoğulları’nın Mısır’ı işgali

Halifenin Rey’i kuşatması

İbrahim Yinal’ın isyanı

Abbasi halifesinin Büveyhoğulları’na karşı yardım istemesi

Açıklama:

Selçuklu Devleti’nin kuruluşunu açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 4

Dandanakan’dan sonraki paylaşım ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır ?

Tuğrul Bey’e Merv merkez olmak üzere İran

Çağrı Bey’e Merv merkez olmak üzere Ceyhun’a kadar Horasan

Kara Arslan Kavurt Bey’e Kirman

İnanç Yabgu’ya Herat ve Sistan

Tuğrul Bey’e Nişabur merkez olmak üzere Horasan

Açıklama:

Selçuklu Devleti’nin kuruluşunu açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 5

X.yüzyılda Oğuzlar’ın başlıca yurtları aşağıdakilerden hangisidir ?

Maveraünnehir

Doğu Türkistan

Orta Seyhun, Aral-Hazar

Orhun Bölgesi

Horasan

Açıklama:

Oğuz göçlerinin sebep ve sonuçlarını belirleyebilecek,

Doğru Cevap: C

Soru 6

XI.yüzyıldan itibaren Oğuzların, içlerinden çıkan iki önemli hanedanlık hangisidir?

Karahanlılar, Türkistan

Göktürkler, Uygur Kaanlığı

Selçuklular, Osmanlılar

Emeviler, Samanoğulları

Hazar Kaanlığı, Moğollar

Açıklama:

Selçuklular’ın kökeni ve Oğuzlar’la ilişkilerini tanımlayabilecek,

Doğru Cevap: C

Soru 7

Şehzade isyanlarını meşrulaştıran en önemli sebep aşağıdakilerden hangisidir?

Daha fazla toprak kazanma isteği

Hükümdarların meliklere uyguladığı baskılar

Kut anlayışı dolayısıyla şehzadelerin tahtta hak sabibi oldukları inancı

Ülke topraklarının bölüşülmüş olması

Fatımi Halifesinin tahrikleri

Açıklama:

Oğuz göçlerinin sebep ve sonuçlarını belirleyebilecek,

Doğru Cevap: C

Soru 8

Selçuklular kuruluş döneminde aşağıdaki bölgelerden hangilerini ele geçirmişlerdir?

Orta-Batı İran, Kirman-Harizm

Kirman-Azerbaycan-Irak

Anadolu-İran, Harizm

Suriye-Filistin-İran, Kirman

Taberistan-İran, Maveraünnehir

Açıklama:

Selçuklu Devleti’nin kuruluşunu açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Dandanakan’dan sonra yapılan idarî düzenlemeyi en doğru şekilde aşağıdakilerden hangisi tanımlamaktadır ?

Henüz devlet kurulamamıştır.

Kurulan devlet Kınık boyunun idaresine verilmiştir.

Tuğrul Bey idaresinde merkeziyetçi bir devlet kurulmuştur.

Tuğrul, Çağrı ve Yabgu ayrı bölgelerde hükümdar olmuşlardır.

Devletin başına Selçuk Bey geçmiştir.

Açıklama:

Selçuklu Devleti’nin kuruluşunu açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 10

Selçuklu’ların Maveraünnehir’de tehlike olarak görülmelerinin nedeni hangisidir ?

Göçler dolayısıyla sayılarının devamlı artması

Sâmânoğulları ile işbirliği yapmış olmaları

Karahanlı tahtını ele geçirmek istemeleri

Ali Tegin ile işbirliği yapmayı reddetmeleri

Gazne topraklarına düzenledikleri akınlar

Açıklama:

Oğuz göçlerinin sebep ve sonuçlarını belirleyebilecek,

Doğru Cevap: A

Soru 11

Selçukluların Gaznelilerle yaptıkları ilk savaş aşağıdakilerden hangisidir?

Dandanakan Savaşı

Serahs Savaşı

Pasinler Savaşı

Talhâb Savaşı

Nesâ Savaşı

Açıklama:

Selçuklu Devleti’nin kuruluşunu açıklayabileceksiniz.
Haziran 1035 yılında Nesâ'da meydana gelen ve Selçukluların galibiyeti ile neticelenen savaş Gazneliler ile Selçuklular arasındaki Horasan'da yaşanan ilk savaştır. Doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 12

Çağrı Bey'in Doğu Anadolu keşif akınının en önemli sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

Akın sonunda Bizans ile Selçuklular arasında ittifak yapılması

Selçukluların İslam dünyasında meşruiyet kazanması

Rum ülkesinin fethedilebilir olduğunun Çağrı Bey tarafından tespiti

Van ve Kars şehirlerinin Selçuklular tarafından ilhak edilmesi

Çağrı Bey'in Ermenilerin eline esir düşmesi

Açıklama:

Selçuklu Devleti’nin kuruluşunu açıklayabileceksiniz.
Çağrı Bey'in 1016 yılında Doğu Anadolu bölgesine yaptığı keşif akını sonunda "Rum ülkesinin fethedilebilir olduğu" ve burada Selçukluların karşısında durabilecek büyük bir gücün olmadığı Çağrı Bey tarafından tespit edilmiş olması bu akının en önemli sonucudur. Doğru cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 13

Selçuklular Oğuz boylarının hangisinden gelmektedirler ?

Kayı

Yazır

Döğer

Kınık

Kıpçak

Açıklama:

Selçuklular’ın kökeni ve Oğuzlar’la ilişkilerini tanımlayabilecek,

Doğru Cevap: D

Soru 14

Dandanakan’dan sonraki paylaşım ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Tuğrul Bey’e Merv merkez olmak üzere İran

Çağrı Bey’e Merv merkez olmak üzere Ceyhun’akadar Horasan

Kara Arslan Kavurt Bey’e Kirman

İnanç Yabgu’ya Herat ve Sistan

Tuğrul Bey’e Nişabur merkez olmak üzere Horasan

Açıklama:

Selçuklu Devleti’nin kuruluşunu açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 15

Dandanakan’dan sonra yapılan idarî düzenlemeyi en doğru şekilde aşağıdakilerden hangisi tanımlamaktadır?

Henüz devlet kurulamamıştır.

Kurulan devlet Kınık boyunun idaresine verilmiştir.

Tuğrul Bey idaresinde merkeziyetçi bir devlet kurulmuştur.

Tuğrul, Çağrı ve Yabgu ayrı bölgelerde hükümdar olmuşlardır.

Devletin başına Selçuk Bey geçmiştir.

Açıklama:

Selçuklu Devleti’nin kuruluşunu açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 16

Selçuklular’ın Gaznelilerle savaşlarının başlıca sebebi aşağıdakilerden hangisidir?

Karahanlılar’a yardım etmesi

Gazne topraklarını yağmalaması

Arslan Yabgu’nun esir edilmesi

Sultan Mahmud’un Oğuz illerini yağmalaması

Selçuklular’ın devlet kurmak istemeleri

Açıklama:

Oğuz göçlerinin sebep ve sonuçlarını belirleyebilecek,

Doğru Cevap: E

Soru 17

Selçuklu-Gazneli savaşları için aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

1038 Serahs

1037 Nesâ

1040 Dandânâkan

1039 Talh-âb

1039 Ulyâ-âbâd

Açıklama:

Oğuz göçlerinin sebep ve sonuçlarını belirleyebilecek,

Doğru Cevap: B

Soru 18

Selçuklular’ın Maveraünnehir’de tehlike olarak görülmelerinin nedeni hangisidir?

Göçler dolayısıyla sayılarının devamlı artması

Sâmânoğulları ile işbirliği yapmış olmaları

Karahanlı tahtını ele geçirmek istemeleri

Ali Tegin ile işbirliği yapmayı reddetmeleri

Gazne topraklarına düzenledikleri akınlar

Açıklama:

Selçuklular’ın kökeni ve Oğuzlar’la ilişkilerini tanımlayabilecek,

Doğru Cevap: A

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi Çağrı Bey’in Anadolu akının sonuçlarından biri değildir?

Bizans’ın Doğu Anadolu siyasetinde değişiklik yapması

Ermeniler’in iç bölgelere göç ettirilmesi

Büyük Selçuklu Devleti’nin kurulması

Anadolu’nun fethedilebilirliğinin tespiti

Çok miktarda ganimet elde edilmesi

Açıklama:

Selçuklular’ın kökeni ve Oğuzlar’la ilişkilerini tanımlayabilecek,

Doğru Cevap: C

Soru 20

X. yüzyıldaki Oğuz göçlerinin nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Çin istilâsı

Karahanlılar tarafından davet edilmeleri

Gazneli Mahmud’un düşmanca tavırları

Maveraünnehir’de yaşanan kıtlık

Kıpçak Birliğinin Kıtaylar’ın baskısıyla dağılması

Açıklama:

Oğuz göçlerinin sebep ve sonuçlarını belirleyebilecek,

Doğru Cevap: E

Soru 21

X. yüzyılda Oğuzlar’ın başlıca yurtları aşağıdakilerden hangisidir?

Maveraünnehir

Doğu Türkistan

Orta Seyhun, Aral-Hazar arası

Orhun bölgesi

Horasan

Açıklama:

Oğuz göçlerinin sebep ve sonuçlarını belirleyebilecek,

Doğru Cevap: C

Soru 22

Selçuklular Oğuz boylarının hangisinden gelmektedirler?

Kayı

Yazır

Döğer

Kınık

Kıpçak

Açıklama:

Oğuz göçlerinin sebep ve sonuçlarını belirleyebilecek,

Doğru Cevap: D

Soru 23

Selçuklular’ın bilinen ilk atası aşağıdakilerden hangisidir?

Selçuk Bey

Arslan Yabgu

Dukak Bey

Oğuz Yabgu

Kutalmış

Açıklama:

Oğuz göçlerinin sebep ve sonuçlarını belirleyebilecek,

Doğru Cevap: C

Soru 24

Eski Türk devletlerinde subaşı nın görevi neydi?

Ordu Komutanı,

Kurultay Üyesi,

Devletin yazışmalarından sorumlu yönetici,

Devletin Hazine Sorumlusu,

İllerde ki Kadı'ların baş sorumlusu,

Açıklama:

Sübaşı :eski Türklerde ordu komutanı demek olup, Oğuzlar’da da önemli devlet görevlilerindendir.

Doğru Cevap: A

Soru 25

Selçukluların ataları olan Oğuzlar Müslüman olmadan önce çoğunlukla hangi dine mensuptular?

Yahudilik ,

Gök-Tanrı inancı,

Budizm,

Zerdüşlük,

Mani dini,

Açıklama:

922 yılında İdil Bulgar hanına gitmekte olan Abbasi halifesinin elçilik heyetinde bulunan İbn Fadlan, seyahatnâmesinde Oğuzlar’a ilişkin önemli bilgiler verir. Bu tarihlerde aralarında müslüman olanlar bulunmakla birlikte, çoğunluğun henüz eski Türk dinine (Gök-Tanrı inancı) mensup oldukları anlaşılmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 26

Oğuz Yabgusuna bağlı olarak Subaşı görevinde bulunan Selçuk Beyin kendisine bağlı olan adamlarıyla beraber Cent şehrine göç etmesinin nedeni neydi?

Cent şehri ve yöresinin fetih karşılığı Selçuk Beye verilmesi,

Karahanlıların yayılmasını önlemesi için Oğuz Yabgusu tarafından buraya yerleştirilmesi,

Selçuk Beyin ,yerine geçmesinden korkan Oğuz Yabgusu ile arasının açılması,

Selçuk Beyın Oğuzlardan ayrılarak ayrı bir devlet kurmak istemesi,

Müslümanlığı kabul eden Selçuk Bey ve adamlarının Oğuz devletinden kovulması,

Açıklama:

Sübaşı Selçuk Bey’in, bu sırada iyice güç kaybetmiş olan Yabgu ile bir rivayete göre onun yerine geçmeyi planladığı şüphe-siyle arası açıldı. Selçuk Bey’in detayı bilinmeyen kısa hayat hikâyesi iyi incelen-diğinde dahi, bunun çok da yersiz bir iddia olmadığı tahmin edilebilir. Bununla birlikte Yabgu’yu zaafa uğratan diğer sebepler de gözardı edilemez. Ancak sebebi ne olursa olsun bu rekabet, Yabgu’ya göre daha zayıf olduğu anlaşılan Selçuk’un yurdunu terk etmesiyle sonuçlandı. Selçuk Bey az sayıdaki kaynağın verdiği müp-hem bilgiye göre, 960 veya 985 yılında, Yengikent’ten, yine Yabgu’ya bağlı olan Cend şehrine geldi.

Doğru Cevap: C

Soru 27

Türkler ne zaman ,büyük kitleler halinde müslümanlığı kabul etmeye başlamışlardır?

Selçukluların Karahanlılar ile komşu olmasından sonra,

Selçuklu Devleti kurulduktan sonra,

Dandanakan savaşından sonra,

Talas savaşından sonra,

Karahanlılar ile iyi ilişkiler kurduktan sonra,

Açıklama:

Türkler, Maveraünnehr’in Emeviler tarafından fethinden itibaren yakın temasta oldukları İslâm dinini Talas Savaşından sonra, artık kitleler halinde kabul etmeye başlamışlardı. Ancak X. yüzyılın başları bu hususta bir dönüm noktası oldu.

Doğru Cevap: D

Soru 28

999 yılında Sâmânoğulları devleti ortadan kaldırılınca toprakları aşağıdaki hangi devletler arasında paylaşılmıştır?

Karahanlılar-Selçuklular,

Selçuklular-Gazneliler,

Oğuzlar-Karahanlılar

Oğuzlar-Gazneliler,

Karahanlı - Gazneliler,

Açıklama:

Bu arada Sâmânoğulları, Kılıç Buğra Han’ın yerine geçen Nasr İlig Han tara-fından 999’da ortadan kaldırdı. Toprakları Ceyhun nehri sınır olmak üzere Karahanlı ve Gazneliler arasında bölüşüldü.

Doğru Cevap: E

Soru 29

1016 yılında Çağrı beyin Anadolu üzerine yaptığı seferlerin temel nedeni neydi?

Karahanlılar tarafından Maveraünnehir de sıkıştırılan Tuğrul ve Çağrı beylerin bir çıkış yolu aramaları,

Anadolunun verimli topraklarını ele geçirerek yerleşmek istekleri,

Anadoluda ki zengin Bizans şehirlerini yağmalama isteği,

Anadolu üzerinden Mezopotamya ya geçme isteği,

Halifenin yanına gidip islam ordusuna katılma isteği,

Açıklama:

Selçuklular bir yandan mevcut şartların etkisiyle askerî gücünü artırmakla birlikte; Maveraünnehr’i henüz fethetmiş ve gücünün doruğunda bulunan Karahanlılar’a karşı yeterince varlık gösteremiyorlardı. Bunun üzerine mevcut şartları değerlendiren Çağrı ve Tuğrul Beyler, tehlikeli bir maceraya atılmak zorunda kaldılar. Aldıkları karar gereğince Tuğrul çöle çekilirken, Çağrı, Rum (Anadolu) seferine çıkacaktı. Nitekim Çağrı Bey yaklaşık 3 bin kişilik bir kuvvetle yola çıktı.Yurt arayışı içerisinde olan Oğuzlar’ın umutlarını yeşerten bu tespit, ileride şartlar elverdiğinde büyük mücadeleler sonucunda gerçek olacaktır.

Doğru Cevap: A

Soru 30

Aral-Hazar arasındaki Oğuz yurtlarından, Harizm ve Maveraünnehir’den akıp Horasana gelen Türkmenlerin Horasan da yarattıkları en önemli sorun neydi?

Horasan'ın bu büyük kalabalık oluşturan Türkmenlerin yerleşmesine yeterli olmaması,

Yarı-Göçebe Türkmenlerin yerleşik yaşamdaki Horasan'ı yağmalamaya başlaması,

Çeşitli Türkmen guruplarının biribirleriyle çatışmaya başlaması,

Türkmenlerin bir kısmının Tuğrul ve Çağrı beylerin yönetimine karşı çıkmaları,

Türkmenlerin Horasanda ki yerleşik hayatı benimsememeleri,

Açıklama:

Aral-Hazar arasındaki Oğuz yurtlarından, Harizm ve Maveraünnehir’den akıp gelen Türkmenler çoğunlukla Selçuklular’a tâbi oluyorlardı. Bunların yanısıra bağımsız hareket eden gruplar da olduğu gibi, Selçuklu liderlerinin, bağlı olanlar üzerinde dahi mutlak otorite sağlaması mümkün değildi. Ayrıca çoğu yarı göçebe hayat sürmekte olan Oğuzlar’ın, yerleşikliğin hüküm sürdüğü Horasan’ı yağma etmelerine engel olmak da bir o kadar imkânsızdı. Nitekim nüfuslarının giderek artması üzerine kendi-lerine verilen yerlere sığmamaya başladılar. Selçuklu akınları Cüzcan’dan Belh’e kadar genişledi.

Doğru Cevap: B

Soru 31

Nişabur'da Tuğrul bey adına Hutbe okutularak Selçuklu Devletinin kuruluşunu ve Tuğrul beyin Sultanlığını ilan ettikten sonra,iki kardeş arasında çıkan en önemli kriz neydi?

Tuğrul ve Çağrı bey arasında ,kimin Sultan olacağı anlaşmazlığı,

Çağrı beyin kendi yönetimine verilen yerleri yeterli bulmaması,

Çağrı Bey’in, şehri askerlerine yağma ettirmek istemesi,

Çağrı beyin seferin durdurulmasına karşı çıkıp tüm Gazne topraklarının yağmalanmasını istemesi,

Tuğrul beyin Gazne Sultanı Mesut Beyin barış teklifini kabul etmesi,

Açıklama:

Daha sonra Nişabur’a Tuğrul Bey’in yanına gelen Çağrı Bey’in, şehri askerleri-ne yağma ettirmek istemesi üzerine iki kardeş arasında yaşanan mücadele, devlete geçiş sürecinde yaşanan bünyevî rahatsızlıkları da ortaya koymaktadır. Tuğrul Bey, karşı çıkmasına rağmen yağmalama konusunda ısrar eden Çağrı Bey’i ancak bıçağını çekerek, sözünü dinlemezse intihar edeceğini söyleyerek durdurabilmişti. Tuğrul Bey yağmadan vazgeçmesi karşılığında Çağrı Bey ve askerlerine 30.000 dinar vermek zorunda da kalmıştı.

Doğru Cevap: C

Soru 32

Aşağıdaki savaşlardan hangisi Selçuklular karşısında büyük bir mağlubiyet alan Gazne Devletinin yıkılış sürecinin başlangıcını oluşturmuştur?

Serahs savaşı,

Talhâb savaşı,

Nesâ savaşı,

Dandanakan savaşı,

Ulyâ-âbâd savaşı,

Açıklama:

Sultan Mesud, ordusu neredeyse savaşmadan dağılmasına rağmen, 100 kadar adamıyla büyük bir cesaretle savaşa devam etti. Ancak esir düşmek tehlikesiy-le karşı karşıya kalınca Selçuklu saflarını yararak Merv yönünde kaçmaya başla-dı. Ordusunun kalanları da yol boyunca ona katılmaya devam ederken Haziran 1040’da Gazne’ye vardı.Böylece tarihin sayfalarında önemli dönüm noktalarından biri olarak yer ala-cak büyük bir savaş daha sona ermiş oldu. Selçuklular 16.000 kişilik ordularıyla kendilerinin neredeyse beş katı olan bir orduyu hezimete uğratmışlardı.
Gazneliler Dandanakan yenilgisi sonucunda en önemli eyaletlerinden olan Horasan ve Harizm’i kaybettiler. Bir daha toparlanamadılar.Ancak Afganistan ve Kuzey Hindistan’da bulunan topraklarına çekilip 1187 yılına kadar siyasî varlıklarını sürdürdüler.

Doğru Cevap: D

Soru 33

Türk devlet geleneğine göre, Tanrı tarafından yeryüzünü idare etmekle görevlendirilmiş olan Türk hükümdarına bahşedilmiş olan ilahî lütfun adı neydi?

Töre,

Halifelik,

Sultan,

Şeyhül-islam,

Kut,

Açıklama:

Kut :Türk devlet geleneğine göre, Tanrı tarafından yeryüzünü idare etmekle görevlendirilmiş olan Türk hükümdarına bahşedilmiş olan ilahî lütfun adıdır. Kut, hükümdarı ilâhî nitelikli ve kutsal yapmaz. Çünkü Tanrı tarafından yetkilendirilmiş sayılsa da hükümdar, töre (kanun) önünde sorumlu ve hesap sorulabilir durumdadır.

Doğru Cevap: E

Soru 34

Aşağıdakilerden hangisi Selçukluların bilinen ilk atası olan Dukak ile ilgili doğru bilgilerin dışında kalır?

Yengikent yabgusunun hizmetinde sübaşı olarak görev yapmıştır.

Başarılarından dolayı "demir yaylı" unvanını almıştır.

Selçukludevletine adını veren Selçuk Bey'in babasıdır.

Oğuzların Afşar boyundandır.

Kaynakların yetersizliğinden dolayı hakkında çok fazla bilgi yoktur.

Açıklama:

Selçukluların bilinen ilk atası Dukak’tır. Yenikent yabgusunun hizmetinde sübaşı olarak görev yapmakta idi. Usta savaşçılığı dolayısıyla “demir yaylı” unvanı taşıyordu. Kaynakların yetersizliği sebebiyle onun ataları hakkında bilgi sahibi değiliz. Selçukluların Oğuzların Kınık boyundan geldiği ittifakla kabul edilmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 35

I.Selçukiyyan
II. Selaçıka
III. Al-i Selçuk
Selçukluların dönem kaynaklarında yukarıdakilerden hangisi/hangileri ile anılır?

Yalnız I

I ve II

I, II ve III

II ve III

I ve III

Açıklama:

Selçuk Bey’in torunlarının kurduğu devlet devrin kaynakları tarafından, onun adına nispetle Selçukiyyan, Selaçıka, Al-i Selçuk (Selçuklu ailesi) olarak kaydedilmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 36

I. X. yüzyılın ikinci yarısında, Kıtaylar’ın Moğolistan’dan sürülmesi
II. Kıpçak boy birliğinin dağılması
III. Kuzey komşuları olan Türk boylarının kaynaşması ve göçleri
IV. Bölgelerinde siyasi, sosyal ve ekonomik sarsıntılar
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri Oğuzlar’ın bir kısmının Karadeniz’in kuzeyindeki bozkırlara ve Doğu Avrupa’ya göç etmesinin sebeplerindendir?

I, III ve IV

I, II, ve IV

II, III ve IV

I, II ve III

I, II, III ve IV

Açıklama:

X. yüzyılın ikinci yarısında, Kıtaylar’ın Moğolistan’dan sürülmesi Kıpçak boy birliğinin dağılması sonucunu doğurdu. Oğuzlar kuzey komşuları olan Türk boylarının kaynaşması ve göçleri sebebiyle ciddi baskıya maruz kaldılar. Bu olayın yarattığı siyasi, sosyal ve ekonomik sarsıntılar, Oğuzlar’ı da yerlerinden oynattı. Onların bir kısmı Karadeniz’in kuzeyindeki bozkırlara ve Doğu Avrupa’ya göç ettiler.

Doğru Cevap: E

Soru 37

X. yüzyılın ikinci yarısında gerçekleşen olaylardan sonra Selçukluların özünü teşkil edecek olan Oğuz toplulukları aşağıdaki bölgelerden hangisine göç etmiştir?

Cend'e

Maveraünnehir'e

Nişabur'a

İsfahan'a

Şam'a

Açıklama:

Selçukluların özünü teşkil edecek olan diğer Oğuz toplulukları ise, Hazar Denizi’nin güneyine indiler. Bu sırada Horasan ve Maveraünnehir’de hüküm sürmekte olan Sâmânoğullar’ı Karahanlılar’ın baskısı ile giderek zayıflamakta idi. Bu yönde göç eden Oğuzlar İslamiyet’i kabul ederek, Maveraünnehir’de toplanmaya başladılar.

Doğru Cevap: B

Soru 38

Aşağıdakilerden hangisi Çağrı Bey’in Doğu Anadolu’ya keşif akınları ile ilgili söylenebilecek doğruların dışında kalır?

Bu akınlar neticesinde Selçuklu Devleti resmen kurulmuştur.

Çağrı Bey bu akınları 3 bin kişiyle yapmıştır.

Azerbaycan'da geleneksel olarak Rum’a gaza ederek geçirmekte olan soydaşları kendisine katılmıştır.

Yurt arayışı içerisinde olmaları akınları zaruri hale getirmiştir.

Maveraünnehr’i henüz fethetmiş ve gücünün doruğunda bulunan Karahanlılar’a karşı yeterince varlık gösterememelerinden dolayı bu akınlar yapılmıştır.

Açıklama:

Selçuklular bir yandan mevcut şartların etkisiyle askerî gücünü artırmakla birlikte; Maveraünnehr’i henüz fethetmiş ve gücünün doruğunda bulunan Karahanlılar’a karşı yeterince varlık gösteremiyorlardı. Bunun üzerine mevcut şartları değer lendiren Çağrı ve Tuğrul Beyler, tehlikeli bir maceraya atılmak zorunda kaldılar. Aldıkları karar gereğince Çağrı Bey yaklaşık 3 bin kişilik bir kuvvetle yola çıktı (1016). Karahanlı ve Gazneli topraklarından gizlice ve süratli bir şekilde Azerbaycan’a ulaştı. Burada hayatlarını geleneksel olarak Rum’a gaza ederek geçirmekte olan soydaşlarının kendisine katılımıyla güçlendi. Çağrı Bey ilk olarak Van bölgesin Çağrı Bey bu uzun seferin dönüşünde Buhara civarında Tuğrul Bey ile buluştuğunda, ganimet sevinci yanında, Rum ülkesinin fethedilebilir olduğu müjdesini de paylaştılar. Yurt arayışı içerisinde olan Oğuzlar’ın umutlarını yeşerten bu tespit, ileride şartlar elverdiğinde büyük mücadeleler sonucunda gerçek olacaktır.

Doğru Cevap: A

Soru 39

I. Selçuklular Gazne ordusunu Nesâ’da meydana gelen savaşta hezimete uğrattılar
II. Selçuklular’ın savaştan önce reddedilen teklifleri, şimdi kılıçlarının hakkı olarak kabul edilmek zorunda kalındı.
III. Sultan Mesud tarafından hil’at, at, eğer takımı ve menşur gibi hâkimiyet sembolleri gönderildikten başka Nesâ, Ferave ve Dihistan da onlara bırakıldı.
IV. Selçuklular, Nesâ Tuğrul Bey’e, Dihistan Çağrı Bey’e, Ferave ise Musa Yabgu’ya verilmek üzere toprakları aralarında bölüştüler.
Yukarıdkailerden hangisi/hangileri Nesâ Savaşı'nın sonuçları arasında yer alır?

I, II ve IV

I, III ve IV

III ve IV

I, II ve III

I, II, III ve IV

Açıklama:

Selçuklular Gazne ordusunu Nesâ’da meydana gelen savaşta hezimete uğrattılar (Haziran 1035). Selçuklular bu zafere rağmen Gazneliler’e tekrar elçiler gönderdiler. Üzerlerine ordu sevk edildiği için savaşmaya mecbur kaldıklarını, affedilmeleri hâlinde sultana hizmet edeceklerini bildirdiler. Oğuzlar meselesi, iyi analiz edilmesi gereken bir konu olmakla beraber ok yaydan çıkmıştı. Selçukluların savaştan önce reddedilen teklifleri, şimdi kılıçlarının hakkı olarak kabul edilmek zorunda kalındı. Sultan Mesud tarafından hil’at, at, eğer takımı ve menşur gibi hâkimiyet sembolleri gönderildikten başka Nesâ, Ferave ve Dihistan da onlara bırakıldı. Selçuklular, Nesâ Tuğrul Bey’e, Dihistan Çağrı Bey’e, Ferave ise Musa Yabgu’ya verilmek üzere toprakları aralarında bölüştüler.

Doğru Cevap: E

Soru 40

I. Selçuklular için bir ölüm-kalım savaşı olması
II. Selçuklu ordusunun vur-kaç taktiğine uygun hafif süvarilerden oluşması; buna karşılık Gazne ordusunun hareket kabiliyetini kısıtlayan ağırlığı
III. Selçuklu ordusu bir devletin kuruluşu için temel esas olan aynı soydan insanların kayıtsız şartsız dayanışmasıyla, aynı davaya baş koymuş, her şartta kazanmak mecburiyetinde olan savaşçıların ruh haliyle hareket etmesi.
IV. Gazneli ordusunun muhtelif milletler üzerinde hüküm süren bir iktidarın, kaçınılmaz olarak bu milletlerden oluşturduğu, ortak menfaatlerden çok şahsî çıkarların gözetildiği ahenksiz bir orduya sahip olması
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri Selçukluların Dandanakan Savaşı'nı kazanmasıyla doğrudan ilgili sebeplerin arasında yer alır?

I, II ve IV

II, III ve IV

I, II ve III

I, II, III ve IV

I, III ve IV

Açıklama:

İki taraf için de hayatî önemi haiz olan bu savaşı, orduların mevcutları arasındaki orantısızlığa rağmen Selçukluların kazanmasının en önemli sebeplerinden birisi şüphesiz bu anın onlar için bir ölüm-kalım savaşı olması idi. Bunun yanında orduların yapıları da bir o kadar mühim idi. Selçuklu ordusunun vur-kaç taktiğine uygun hafif süvarilerden oluşması; buna karşılık Gazne ordusunun hareket kabiliyetini kısıtlayan ağırlığının da bu sonuç üzerinde büyük etkisi vardır. Ancak bunlar kadar mühim başka bir husus da, her iki ordunun terkibidir. Selçuklu ordusu bir devletin kuruluşu için temel esas olan aynı soydan insanların kayıtsız şartsız dayanışmasıyla, aynı davaya baş koymuş, her şartta kazanmak mecburiyetinde olan savaşçıların ruh haliyle hareket ediyordu. Gazneli ordusu ise, muhtelif milletler üzerinde hüküm süren bir iktidarın, kaçınılmaz olarak bu milletlerden oluşturduğu, ortak menfaatlerden çok şahsî çıkarların gözetildiği ahenksiz bir kalabalıktı. Dolayısıyla birbirleriyle rekabet eden ve aldığı ücreti biraz fazlasıyla her kim öderse ona hizmet etmeye, başka bir deyişle ihanete hazır kimselerden meydana geliyordu.

Doğru Cevap: D

Soru 41

Aşağıdakilerden hangisi Selçuklular açısından Dandanakan Savaşı'nın en önemli sonucudur?

Devletlerini ilan etmeleri

Gazne ordusunun dağılması

Ordularının 5 katı büyüklüğünde bir orduyu bile yenebileceğini görmeleri

Gaznelilerin yıkılması

Gazne topraklarının tamamına egemen olmaları

Açıklama:

Dandanakan zaferinden sonra Selçuklular bir yandan Gazne ordusunu kararlı bir takibe uğratırken, hemen bir kurultay topladılar ve devlet ilân ettiler. Ancak asıl büyük kurultayı bir ay içerisinde Merv’de yaptılar. Tuğrul Bey bir kere daha sultan ilan edildi.

Doğru Cevap: A

Soru 42

Aşağıdakilerden hangisi Selçuklu Devleti'nin kuruluş ve yapılanmasıyla ilgili olarak söylenebilecek doğruların dışında kalır?

Tuğrul Bey sultan ilan edilmiştir.

Kavurt Kirman'a tayin edilmiştir.

Alp Sungur Yakutî, İbrahim Yinal ile Kutalmış doğrudan Tuğrul Bey’in hizmetine verilmiştir.

Çağrı Bey ve Musa Yabgu’ya tanınan haklar Türk devlet geleneği çerçevesindedir.

Çağrı Bey ve Musa Yabgu’ya tanınan söz konusu devlet adamlarının yaşamlarıyla sınırlı kalmıştır.

Açıklama:

Tuğrul Bey Merv’de bir kere daha sultan ilan edildi. Sonra ülke topraklarının yönetimini paylaştılar. Çağrı Bey’e melik unvanıyla Merv merkez olmak üzere Horasan’ın doğusu; Musa Yabgu’ya ise Herât’tan itibaren Afganistan yönünde zapt edeceği yerler verildi. Hanedanın ileri gelenlerinden bir kısmına da, bu üç liderden birisine bağlı olmak kaydıyla bazı yerler verildi. Çağrı Bey’in oğlu Kavurt Kirman’a tayin edilirken; diğer oğlu Alp Sungur Yakutî, İbrahim Yinal ile Kutalmış doğrudan Tuğrul Bey’in hizmetine verildiler. Selçuklular Merv kurultayında Tuğrul Bey’i sultan kabul etmekle birlikte, Çağrı Bey ve Musa Yabgu’ya tanınan haklar, geleneğin ötesine geçmiş bulunuyordu. Nitekim her ikisi de kendi adlarına hutbe okutmak ve para bastırmak yetkisini hâiz oldukları gibi, onların doğrudan tâbileri de vardı. Bu durum Türk devlet geleneğinin öngördüğünün aksine merkeziyetçiliğe aykırı bir durum ortaya çıkarıyordu. Herhâlde bu kadar meşakkatli bir süreçte büyük hizmetler etmiş olan diğer iki Selçuklu başbuğuna da bir nevi vefa göstergesi olarak sağlanan bu imtiyazlar, onların hayatlarıyla sınırlı kalacaktır.

Doğru Cevap: D

Soru 43

Çağrı ve Tuğrul Beyler idaresindeki Selçuklular hangi yıl Horasan’a göç etmişlerdir?

1035

1016

1021

1038

1039

Açıklama:

Çağrı ve Tuğrul Beyler idaresindeki Selçuklular, artık Harizm ve Maveraünnehir’de kalmanın dayanılmaz zorlukları karşısında bu tecrübeyi hayata geçirerek Horasan’a göç ettiler (Mayıs 1035).

Doğru Cevap: A

Soru 44

Selçukluların bilinen ilk atası kimdir?

Selçuk

Tuğrul

Dukak

Rıdvan

Arslan

Açıklama:

Selçukluların bilinen ilk atası Dukak beydir.
Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 45

Selçuklular Oğuzların hangi boyundandır?

Kayı

Kınık

Döğer

Bayat

Salur

Açıklama:

Üzerinde ittifak edilen görüşe göre Selçuklular Kınık boyundandır.
Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 46

Selçuk Bey hangi şehre geldikten sonra Müslüman olmuştur?

Cend

Yengikent

Merv

İsfahan

Rey

Açıklama:

Selçuk Bey Cend şehrine geldikte sonra bölge şartlarını değerlendirerek Müslüman olmuştur.
Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 47

Türkler hangi olaydan sonra kitleler halinde Müslüman olmaya başlamışlardır?

Dandanakan Savaşı

Katvan Savaşı

Serahs Savaşı

Talas Savaşı

Malazgirt Savaşı

Açıklama:

Türkler 751 Talas Savaşı'ndan sonra kitleler halinde müslüman olmaya başladılar.
Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 48

Samanoğulları'nın başkenti neresidir?

Taşkent

Merv

İsfahan

Karabalasagun

Buhara

Açıklama:

Samanoğulları'nın başkenti Buhara'dır.
Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 49

Doğu Anadolu'ya keşif akını gerçekleştiren Türk hükümdarı kimdir?

Selçuk Bey

Arslan Yabgu

Tuğrul Bey

Çağrı Bey

Alparslan

Açıklama:

Doğu Anadolu'ya ilk keşif akınlarını yapan hükümdar Çağrı Bey'dir.
Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 50

Arslan Yabgu'nun hapsedilmesinden sonra Selçuklu ve Oğuz boylarının idaresini kim üstlenmiştir?

Musa İnanç Yabgu

Yusuf Yinal

Ali Tegin

Altuntaş

Tuğrul ve Çağrı Bey

Açıklama:

Arslan Yabgu'nun hapsedilmesinden sonra Selçuklu ve Oğuz boylarının başına Tuğrul ve Çağrı Beyler geçmiştir.
Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 51

Selçuklular Nesa Savaşı'nı kimlerle yaptılar?

Karahanlılar

Gazneliler

Samanoğulları

Harzemşahlar

Karahitaylar

Açıklama:

Nesa Savaşı 1035 senesinde Gazneliler ile yapılmıştır.
Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 52

Selçuklar hangi savaşı kazandıktan sonra kendilerini devlet olarak ilan etmişlerdir?

Nesa

Serahs

Dandanakan

Malazgirt

Miryakefalon

Açıklama:

Dandanakan (1040) Savaşı'nın kazanılmasıyla Selçuklu Devleti resmen kurulmuştur.
Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 53

Selçuklu Devleti resmen kurulduktan sonra sultan olarak kim ilan edilmiştir?

Tuğrul Bey

Çağrı Bey

Alparslan

Musa Yabgu

Melikşah

Açıklama:

Devlet kurulduktan sonra Tuğrul Bey sultan olarak ilan edilmiş ve Çağrı Bey de Melik olmuştur.
Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 54

Aşağıdakilerden hangisi Selçukluların bilinen ilk atasıdır?

Dukak

Selçuk

Melikşah

Sarçuk

Kutalmış

Açıklama:

Selçuklular’ın bilinen ilk atası Dukak’dır. Yenikent yabgusunun hizmetinde sübaşı olarak görev yapmakta idi. Usta savaşçılığı dolayısıyla “demir yaylı” unvanı taşıyordu. Kaynakların yetersizliği sebebiyle onun ataları hakkında bilgi sahibi değiliz. Dukak’ın ölümü üzerine yerine oğlu Selçuk sübaşı oldu. Adı kaynaklarda “Salcuk”, “Salçuk”,”Selcük”, “Selçuk”, “Sarçuk” gibi farklı şekillerde yazılmıştır. Selçuk Bey’in torunlarının kurduğu devlet devrin kaynakları tarafından, onun adına nisbetle Selçukiyyan, Selaçıka, Al-i Selçuk (Selçuklu ailesi) olarak kaydedilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 55

Aşağıdakilerden hangisi Selçukluların bağlı olduğu boy olarak kabul edilmektedir?

Kınık

Kayı

Eymür

Çepni

Töker

Açıklama:

Selçuklular’ın Oğuzlar’ın Kınık boyundan geldiği ittifakla kabul edilmektedir. Ancak ne Selçukların atası kabul edilen Dukak’ın, ne de Selçuk Bey’in Kınık boyunun beyi olduklarına dair herhangi bir bilgiye sahip değiliz. İkisinin de yalnızca Oğuz Yabguluğu’nda sübaşı olarak görev yaptıkları tespit edilebilmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 56

Oğuzlar X. yüzyılda bir yabgu tarafından idare edilmekteydiler. Aşağıdakilerden hangisi bu Oğuz yabguluğunun şehirlerinden biri değildir?

Yengikent

Taşkent

Sütkent

Karaçuk

Cend

Açıklama:

Oğuzlar X. yüzyılda bir yabgu tarafından idare edilmekte idiler. Oğuz Yabguluğu’nun başkent Yengikent’den başka Sabran, Sütkent, Karaçuk, Barçınlıgkent ve Cend gibi şehirleri de vardı.

Doğru Cevap: B

Soru 57

Çağrı ve Tuğrul Bey idaresindeki Selçuklular, aşağıda verilen tarihlerden hangisinde Horasan'a göç etmişlerdir?

Nisan 1034

Mayıs 1035

Haziran 1036

Mart 1033

Nisan 1038

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 58

Aşağıdakilerden hangisi Nesa Savaşında yenilgiye uğrayan Sultan Mesud tarafından Selçuklulara bırakılan şehirlerden biridir?

Horasan

Harizm

Dihistan

Maveraünnehir

Cend

Açıklama:

Selçuklular Nesa'da kazandıkları zafere rağmen Gazneliler’e tekrar elçiler gönderdiler. Üzerlerine ordu sevk edildiği için savaşmaya mecbur kaldıklarını, affedilmeleri hâlinde sultana hizmet edeceklerini bildirdiler. Oğuzlar meselesi, iyi analiz edilmesi gereken bir konu olmakla beraber ok yaydan çıkmıştı. Selçuklular’ın savaştan önce reddedilen teklifleri, şimdi kılıçlarının hakkı olarak kabul edilmek zorunda kalındı. Sultan Mesud tarafından hil’at, at, eğer takımı ve menşur gibi hâkimiyet sembolleri gönderildikten başka Nesâ, Ferave ve Dihistan da onlara bırakıldı. Selçuklular, Nesâ Tuğrul Bey’e, Dihistan Çağrı Bey’e, Ferave ise Musa Yabgu’ya verilmek üzere toprakları aralarında bölüştüler.

Doğru Cevap: C

Soru 59

Tuğrul Bey'in Sultan Mesud'un tahtına oturarak sultan ilan edildiği savaş aşağıdakilerden hangisidir?

Talhâb Savaşı

Nesâ Savaşı

Serahs Savaşı

Harizm Savaşı

Ferave Savaşı

Açıklama:

Artan nüfusları yüzünden yaşadıkları yerlerin yetmediğini Sultan Mesud'a bildiren Selçuklular, Merv, Serahs ve Baverd şehirlerinin de kendilerine verilmesi karşılığında askerî hizmet teklif ediyorlardı (Kasım 1036). Gazne sultanı yağmalarıyla Horasan’ı kalbura çeviren Selçuklular’ın tekliflerinde samimi olmadıkları düşüncesiyle üzerlerine yeni bir ordu göndermeye karar verdi. Veziri ile Hâcib Sübaşı’yı Selçuklular’ı Horasan’dan atmakla görevlendirdi. Selçuklular bu tedbirler karşısında işgâl ettikleri yerlerden Nesâ ve Ferave’ye çekildiler. Sultan Mesud durumdan haberdar olunca, meselenin çözüldüğünü düşünerek Hindistan’a sefere çıktı (Ekim 1037). Selçuklular ise kışın bastırması üzerine Horasan’daki Gazne ordusuna küçük saldırılar düzenleyerek yeniden karışıklıklar çıkardılar. Durumdan haberdar olan Sultan, Hindistan’dan Hansi kalesini fethederek başarıyla dönmüş olmasına rağmen, zaferinin tadını çıkaramadı. Sübaşıya derhal saldırı emrini verdi. Selçuklular sayıca çok ve donanımı bakımından da ağır olan Gazne ordusunu, küçük hafif süvari birlikleri ile vurup kaçarak hırpalıyorlardı. Ancak buna rağmen Gazne ordusundan korktukları için ağırlıklarını Merv çölüne göndererek, yenilgi hâlinde çaresiz Rey’e çekilmeyi düşünüyorlardı. Fakat Gazne ordusuna karşı Serahs’ta girdikleri ve bir gün boyunca süren savaşı ezici bir üstünlükle kazandılar (Mayıs 1038). Horasan’ın merkezi olan Nişabur ise zaferden 12 gün sonra, İbrahim Yinal tarafından Tuğrul Bey adına teslim alındı. Şehir ahalisi doğal olarak Selçuklular’a direnmedi. İbrahim Yinal Cuma günü hutbeyi “es-Sultanü’l-Muazzam” unvanıyla Tuğrul Bey adına okuttu. Daha sonra 3.000 kişilik seçme bir kuvvetle şehre gelen Tuğrul Bey burada Sultan Mesud’un sarayında tahta oturarak “sultan” ilân edildi.

Doğru Cevap: C

Soru 60

Aşağıdakilerden hangisi Sultan Mesud'un Serahs Savaşı sonrasında Selçuklulara karşı aldığı önlemlerden biridir?

Orduyu Selçuklu ordusunun takip edemeyeceği bir yere çekmiştir.

Az sayıda askerin katıldığı birliklerle vur-kaç taktiği yapmış ve Selçuklu ordusunu yıpratarak kendi ordusunu korumuştur.

Selçuklularla barış anlaşması yapmıştır.

Cend meliki ile işbirliği yapmıştır.

Nişabur'u korumak için Herat ve Merv şehrini Selçuklulara bırakmıştır.

Açıklama:

Sultan Mahmud döneminden beri Oğuzlar meselesi hakkında bilgi ve tecrübesi
olan; şimdi bunu kendi döneminde yaşanan olaylarla pekiştiren Sultan Mesud, Sehas Savaşı ile adetâ şok oldu. Selçuklular’a karşı onların eski düşmanları Cend meliki ile işbirliği yaptığı gibi, Herat ve Merv’e de ordular yolladı. Kendisi de yine iyi donanımlı bir ordu ile Belh’e hareket etti (Ekim 1038).

Doğru Cevap: D

Soru 61

Gaznelilerin en önemli eyaletleri olan Horasan ve Hairzm'i kaybettikleri savaş aşağıdakilerden hangisidir?

Serahs Savaşı

Nesâ Savaşı

Talhâb Savaşı

Dandânakân Savaşı

Balhan Savaşı

Açıklama:

Gazneliler Dandânakân Savaşı sonunda büyük bir yenilgiye uğrayarak en önemli eyaletlerinden olan Horasan ve Harizm’i kaybettiler. Ancak Afganistan ve Kuzey Hindistan’da bulunan topraklarına çekilip 1187 yılına kadar siyasî varlıklarını sürdürdüler.

Doğru Cevap: D

Soru 62

Aşağıdakilerden hangisi Dandanakan Savaşı'ndan zaferle çıkan Selçuklularda yaşanan gelişmelerden biri değildir?

Selçuklu Devleti'ni ilan edildi.

Tuğrul Bey bir kere daha sultan ilan edildi.

Çağrı Bey'e melik unvanıylaMerv merkez olmak üzere Horasan'ın doğusu verildi.

Musa Yâbgu'ya Herat'tan itibaren Afganistan yönünde zapt edeceği yerler verildi.

Çağrı Bey'in oğlu Kavurt Tuğrul Bey'in hizmetine verildi.

Açıklama:

Zaferden sonra Selçuklular bir yandan Gazne ordusunu kararlı bir takibe uğratırken, hemen bir kurultay topladılar ve devlet ilân ettiler. Ancak asıl büyük kurultayı bir ay içerisinde Merv’de yaptılar. Tuğrul Bey bir kere daha sultan ilan edildi. Nişabur başkent olmak üzere batıya gidecekti. Özellikle Selçuklu aile mensupları, bu büyük emeğin, fedakârlığın hebâ olmaması için birlik hâlinde kalmaya and içtiler. Sonra ülke topraklarının yönetimini paylaştılar. Çağrı Bey’e melik unvanıyla Merv merkez olmak üzere Horasan’ın doğusu; Musa Yabgu’ya ise Herât’tan itibaren Afganistan yönünde zapt edeceği yerler verildi. Hanedanın ileri gelenlerinden bir kısmına da, bu üç liderden birisine bağlı olmak kaydıyla bazı yerler verildi. Çağrı Bey’in oğlu Kavurt Kirman’a tayin edilirken; diğer oğlu Alp Sungur Yakutî, İbrahim Yinal ile Kutalmış doğrudan Tuğrul Bey’in hizmetine verildiler.

Doğru Cevap: E

Soru 63

Selçuklu Devleti'nin kuruluşu aşamasında Merv kurultayında alınan kararlardan hangisi geleneğe uyulmakla birlikte ilk olma özelliğini taşımaktadır?

Nişabur'un yanı sıra batıda bir merkezin daha belirlenmesi

Çağrı Bey'e meliklik unvanı verilmesi

Çağrı bey'in oğlu Kavurt'un Kirman'a tayin edilmesi

Çağrı Bey'in diğer oğullarının Tuğrul Bey'in hizmetine girmesi

Çağrı Bey ve Musa Yabgu'ya bazı hakların tanınması

Açıklama:

Selçuklu Devleti’nin kuruluşu aşamasında yapılan iş bölümü, pek çok araştırmacı tarafından Türk devlet geleneğine dayanan bir uygulama olarak değerlendirilmekle birlikte; ilk olma özelliği taşıyan yönleri de vardı. Geleneğe göre Türk Devleti’ni Tanrı tarafından kendisine kut verilmiş olan tek bir hükümdar yönetirdi. Ülke toprakları yönetim bakımından hanedan mensupları arasında bölüşülürdü. Ancak bu görevliler hükümdarın hükümranlık yetkisine ortak değillerdi ve gerektiğinde idare alanları da değiştirilirdi. Yani ülke hanedanın ortak mülkü değildi. Yönetim yetkisi, millet adına hükümdarın elinde ve hanedanın ortak sorumluluğunda bulunurdu. Ancak Selçuklular’ın sözkonusu iş bölümü, bu anlamda ülüşün sınırlarını aşan istisna durumlardandır.
Selçuklular Merv kurultayında Tuğrul Bey’i sultan kabul etmekle birlikte, Çağrı Bey ve Musa Yabgu’ya tanınan haklar, geleneğin ötesine geçmiş bulunuyordu. Nitekim her ikisi de kendi adlarına hutbe okutmak ve para bastırmak yetkisini hâiz oldukları gibi, onların doğrudan tâbileri de vardı. Bu durum Türk devlet geleneğinin öngördüğünün aksine merkeziyetçiliğe aykırı bir durum ortaya çıkarıyordu. Herhâlde bu kadar meşakkatli bir süreçte büyük hizmetler etmiş olan diğer iki Selçuklu başbuğuna da bir nevi vefa göstergesi olarak sağlanan bu imtiyazlar, ileride görüleceği üzere onların hayatlarıyla sınırlı kalacaktır.

Doğru Cevap: E

Soru 64

Selçuklular’ın bilinen ilk atası Dukak, Yenikent yabgusunun hizmetinde hangi görevi yapmaktaydı?

Sübaşı

Emir-i Arz

Pervaneci

Müşrif

Naib-i Sultan

Açıklama:

Selçuklular’ın bilinen ilk atası Dukak’dır. Yenikent yabgusunun hizmetinde sübaşı olarak görev yapmakta idi.

Doğru Cevap: A

Soru 65

Oğuz Yabguluğu’nun başkenti aşağıdakilerden hangisidir?

Sabran

Yengikent

Sütkent

Karaçuk

Barçınlıgkent

Açıklama:

Oğuz Yabguluğu’nun başkent Yengikent’den başka Sabran, Sütkent, Karaçuk, Barçınlıgkent ve Cend gibi şehirleri de vardı

Doğru Cevap: B

Soru 66

Sübaşı Selçuk Bey, Yabgu ile arası açıldıktan sonra nereye göç etmiştir?

Buhara

İsficab

Cend

Taşkent

Karaçuk

Açıklama:

Sübaşı Selçuk Bey’in, bu sırada iyice güç kaybetmiş olan Yabgu ile bir rivayete göre onun yerine geçmeyi planladığı şüphesiyle arası açıldı. Bu rekabet, Yabgu’ya göre daha zayıf olduğu anlaşılan Selçuk’un yurdunu terk etmesiyle sonuçlandı. Selçuk Bey az sayıdaki kaynağın verdiği müphem bilgiye göre, 960 veya 985 yılında, Yengikent’ten, yine Yabgu’ya bağlı olan Cend şehrine geldi.

Doğru Cevap: C

Soru 67

Çağrı Bey ilk gazasını hangi bölgeye yapmıştır?

Erzurum bölgesi

Azerbaycan bölgesi

Trabzon bölgesi

Van bölgesi

Şam bölgesi

Açıklama:

Çağrı Bey ilk olarak Van bölgesinde Bizans’a bağlı Vaspuragan Ermeni Prensliği topraklarına girmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 68

Arslan Yabgu’nun hapsedilmesi üzerine Selçuklu ailesi ile onlara bağlı Oğuzlar’ınliderliğini aşağıdakilerden hangisi üstlenmiş olabilir?

Yusuf Yinal

Musa İnanç Yabgu

Ali Tegin

Sultan Mahmud

Tuğrul Bey

Açıklama:

Arslan Yabgu’nun hapsedilmesi üzerine Selçuklu ailesi ile onlara bağlı Oğuzlar’ın liderliğini, Çağrı ve Tuğrul kardeşlerin üstlendiği görülmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 69

Selçuklular devlet ilânı provası yapmak imkânını hangi savaş sonunda bulmuştur?

Serahs

Baverd

Talhab

Dandanakan

Malazgirt

Açıklama:

Geleneklere göre toplanan kurultayda Serahs zaferini görüşen Selçuklular, topraklarını genişletmenin yanı sıra, bir devlet ilânı provası yapmak imkânı da buldular.

Doğru Cevap: A

Soru 70

Aşağıdakilerden hangisi Selçukluların Dandanakan Savaşını kazanma nedenlerinden birisi değildir?

Selçuklular için ölüm-kalım savaşı olması

Gazne ordusunun hafif süvarilerden oluşması

Selçuklu ordusunda aynı soydan insanların kayıtsız şartsız dayanışma

Gazneli ordusunun muhtelif milletlerden oluşması

Gazne ordusunun hareket kabiliyetinin kısıtlı olması

Açıklama:

İki taraf için de hayatî önemi haiz olan bu savaşı, orduların mevcutları arasındaki orantısızlığa rağmen Selçuklular’ın kazanmasının en önemli sebeplerinden birisi şüphesiz bu anın onlar için bir ölüm-kalım savaşı olması idi. Bunun yanında orduların yapıları da bir o kadar mühim idi. Selçuklu ordusunun vur-kaç taktiğine uygun hafif süvarilerden oluşması; buna karşılık Gazne ordusunun hareket kaabiliyetini kısıtlayan ağırlığının da bu sonuç üzerinde büyük etkisi vardır. Ancak bunlar kadar mühim başka bir husus da, her iki ordunun terkibidir. Selçuklu ordusu bir devletin kuruluşu için temel esas olan aynı soydan insanların kayıtsızşartsız dayanışmasıyla, aynı davaya baş koymuş, her şartta kazanmak mecburiyetinde olan savaşçıların ruh haliyle hareket ediyordu. Gazneli ordusu ise, muhtelif milletler üzerinde hüküm süren bir iktidarın, kaçınılmaz olarak bu milletlerden oluşturduğu, ortak menfaâtlerden çok şahsî çıkarların gözetildiği ahenksiz bir kalabalıktı. Dolayısıyla birbirleriyle rekabet eden ve aldığı ücreti biraz fazlasıyla her kim öderse ona hizmet etmeye, başka bir deyişle ihanete hazır kimselerden meydana geliyordu.

Doğru Cevap: B

Soru 71

Gazneliler Dandanakan Savaşı yenilgisi ile aşağıdaki eyaletlerden hangisini kaynetmiştir?

Horasan

Afganistan

Kuzey Hindistan

Pakistan

Van

Açıklama:

Gazneliler bu yenilgi sonucunda en önemli eyaletlerinden olan Horasan ve Harizm’i kaybettiler. Ancak Afganistan ve Kuzey Hindistan’da bulunan topraklarına çekilip 1187 yılına kadar siyasî varlıklarını sürdürdüler.

Doğru Cevap: A

Soru 72

Dandanakan Savaşı sonrası Selçukluların başkenti neresidir?

Nişabur

Herat

Yengikent

Buhara

Karaçuk

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 73

Dandanakan Savaşı sonrasında Selçuklularda sultan ünvanı kime verilmiştir?

Çağrı Bey

Tuğrul Bey

Kavurt Kirman

Musa Yabgu

Arslan Yabgu

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Ünite 2

Soru 1

Süleymanşâh’ın 1075 yılında İznik’i fethederek, Büyük Selçuklulardan bağımsız olarak kurduğu hanedanlık aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye Selçukluları hanedanlığı

Suriye Selçuklu hanedanlığı

Kirman hanedanlığı

Irak Selçukluları hanedanlığı

Nişabur Hanedanlığı

Açıklama:

Selçuklu Devleti’nin kuruluş dönemi idarî yapılanmasının özelliklerini açıklayabilecek,

Doğru Cevap: A

Soru 2

Pasinler Savaşı ile ilgili olarak aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?

1040, Selçuklu-Gazneli

1071, Selçuklu-Gazneli

1048, Selçuklu-Bizans

1054, Selçuklu-Bizans

1048, Selçuklu-Büveyhi

Açıklama:

Selçuklu Devleti’nin kuruluş dönemi idarî yapılanmasının özelliklerini açıklayabilecek,

Doğru Cevap: C

Soru 3

Tuğrul Bey ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

1054 yılında Anadolu’ya sefer yapmıştır

Bağdat’a yaptığı seferlerle şiilerin baskısına son vermiştir

İsyan eden kardeşi İbrahim Yinal’ı öldürtmüştür

1061 yılında vefat etmiş ve Cend’e gömülmüştür

Halifenin kızı ile evlenmiştir

Açıklama:

Selçuklu Devleti’nin kuruluş dönemi idarî yapılanmasının özelliklerini açıklayabilecek,

Doğru Cevap: D

Soru 4

Tuğrul Bey’in Birinci Bağdat Seferinin nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Bizans’ın Haleb’e saldırması

Büveyhoğulları’nın Mısır’ı işgali

Halifenin Rey’i kuşatması

İbrahim Yinal’ın isyanı

Abbasi halifesinin Büveyhoğulları’na karşı yardım istemesi

Açıklama:

Devletin kuruluş döneminde yaşanan başlıca siyasî olayları tanımlayabilecek,

Doğru Cevap: E

Soru 5

Şehzade isyanlarını meşrulaştıran en önemli sebep aşağıdakilerden hangisidir?

Daha fazla toprak kazanma isteği

Hükümdarların meliklere uyguladığı baskılar

Kut anlayışı dolayısıyla şehzadelerin tahtta hak sabibi oldukları inancı

Ülke topraklarının bölüşülmüş olması

Fatımi Halifesinin tahrikleri

Açıklama:

Selçuklu Devleti’nin kuruluş dönemi idarî yapılanmasının özelliklerini açıklayabilecek,

Doğru Cevap: C

Soru 6

Selçuklular kuruluş döneminde aşağıdaki bölgelerden hangilerini ele geçirmişlerdir?

Orta-Batı İran, Kirman-Harizm

Kirman-Azerbaycan-Irak

Suriye-Filistin-İran, Kirman

Taberistan-İran, Maveraünnehir

Açıklama:

Devletin kuruluş döneminde yaşanan başlıca siyasî olayları tanımlayabilecek,

Doğru Cevap: A

Soru 7

Çağrı Bey’in mirasının düzenlenmesine dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Toprakları bağımsız bir hükümdar olarak Alp Arslan’a bırakıldı

Toprakları Yabgu ve Alp Arslan arasında paylaşıldı

Tuğrul Bey’e bağlı olmak şartıyla yerine Alp Arslan geçti

Kavurt Bey babasının ülkesini ele geçirdi

Ülkesi Alp Sungur Yakuti’ye verildi

Açıklama:

Selçuklu Devleti’nin kuruluş dönemi idarî yapılanmasının özelliklerini açıklayabilecek,

Doğru Cevap: C

Soru 8

Arslan Besasiri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Büveyhliler’in Türk askerlerinin komutanıdır

Tuğrul Bey’e bağlılığını bildirmiştir.

Fatimi halifesinin desteği ile Selçuklularla savaşa girmiştir

Abbasi halifesini esir almıştır

Tuğrul Bey tarafından öldürülmüştür

Açıklama:

Selçuklu Devleti’nin islâm Dünyasında üstlendiği rolü ve Abbasî Halifeliği ile ilişkilerini siyaset felsefesi açısından açıklayabilecek,

Doğru Cevap: B

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi Tuğrul Bey’in Bağdat seferinin sonucu değildir?

Büveyhoğulları’nın yıkılması

Tuğrul Bey’in Halife’nin ortağı ilan edilmesi

Halifenin dünyevi yetkilerini resmen sultana devretmesi

Fatımi halifeliğinin sona ermesi

Halifelik topraklarının Selçuklu İdaresine girmesi

Açıklama:

Selçuklu Devleti’nin islâm Dünyasında üstlendiği rolü ve Abbasî Halifeliği ile ilişkilerini siyaset felsefesi açısından açıklayabilecek,

Doğru Cevap: D

Soru 10

Tuğrul Bey ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

1054 yılında Anadolu’ya sefer yapmıştır.

Bağdad’a yaptığı seferlerle şiîlerin baskısına sonvermiştir.

İsyan eden kardeşi İbrahim Yinal’ı öldürtmüştür.

1061 yılında vefat etmiş ve Cend’de gömülmüştür.

Halifenin kızı ile evlenmiştir.

Açıklama:

Selçuklu Devleti’nin islâm Dünyasında üstlendiği rolü ve Abbasî Halifeliği ile ilişkilerini siyaset felsefesi açısından açıklayabilecek,

Doğru Cevap: D

Soru 11

Çağrı Bey’in mirasının düzenlemesine dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Toprakları bağımsız bir hükümdar olarak Alp Arslan’a bırakıldı.

Toprakları Yabgu ve Alp Arslan arasında paylaşıldı.

Tuğrul Bey’e bağlı olmak şartıyla, yerine Alp Arslan geçti.

Kavurt Bey babasının ülkesini ele geçirdi.

Ülkesi Alp Sungur Yakutî’ye verildi.

Açıklama:

Taht mücadelelerini idare mekanizması bakımından değerlendirebileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 12

Şehzâde isyanlarını meşrulaştıran en önemli sebep aşağıdakilerden hangisidir?

Daha fazla toprak kazanma isteği

Hükümdarların meliklere uyguladığı baskılar

Kut anlayışı dolayısıyla şehzâdelerin tahtta hak sahibi oldukları inancı

Ülke topraklarının bölüşülmüş olması

Fatımî Halifesinin tahrikleri

Açıklama:

Taht mücadelelerini idare mekanizması bakımından değerlendirebileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 13

Arslan Besâsirî ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Büveyhîler’in Türk askerlerinin komutanıdır.

Tuğrul Bey’e bağlılığını bildirmiştir.

Fatımî halifesinin desteği ile Selçuklularla savaşa girmiştir.

Abbasî hâlifesini esir almıştır.

Tuğrul Bey tarafından öldürülmüştür.

Açıklama:

Devletin kuruluş döneminde yaşanan başlıca siyasî olayları tanımlayabilecek,

Doğru Cevap: B

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi Tuğrul Bey’in Bağdad Seferlerinin sonucu değildir?

Büveyhoğulları’nın yıkılması

Tuğrul Bey’in Halifenin ortağı ilân edilmesi

Halifenin dünyevî yetkilerini resmen sultana devretmesi

Fatımî halifeliğinin sona ermesi

Halifelik topraklarının Selçuklu idaresine girmesi

Açıklama:

Selçuklu Devleti’nin islâm Dünyasında üstlendiği rolü ve Abbasî Halifeliği ile ilişkilerini siyaset felsefesi açısından açıklayabilecek,

Doğru Cevap: D

Soru 15

Pasinler Savaşı ile ilgili olarak aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?

1040, Selçuklu-Gazneli

1071 Selçuklu-Gazneli

1048 Selçuklu-Bizans

1054 Selçuklu-Bizans

1048 Selçuklu-Büveyhî

Açıklama:

Devletin kuruluş döneminde yaşanan başlıca siyasî olayları tanımlayabilecek,

Doğru Cevap: C

Soru 16

Tuğrul Bey’in Birinci Bağdad seferinin nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Bizans’ın Haleb’e saldırması

Büvehoğulları’nın Mısır’ı işgâli

Halife’nin Rey’i kuşatması

İbrahim Yinal’ın isyanı

Abbasî halifesinin Büveyhoğulları’na karşı yardım istemesi

Açıklama:

Selçuklu Devleti’nin islâm Dünyasında üstlendiği rolü ve Abbasî Halifeliği ile ilişkilerini siyaset felsefesi açısından açıklayabilecek,
Halife Kâim-Biemrillah'ın Bağdat'ı elinde tutan Şii Büveyhoğullarının tahakkümü altından çıkmak istemesi, bölgeden yeni ve büyük bir güç olan Selçuklulara yakınlaştırmış ve bu maksatla Tuğrul Bey'i Bağdat'a davet etmiştir. Nihayetinde 1055 yılında bu davete icabet eden Tuğrul Bey, Bağdat'a girerek Büveyhoğullarına son vermiş ve böylelikle Abbasi Halifeliği Şii Büveyhoğullarının tahakkümü altından kurtulmuştur. Doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 17

Selçuklular kuruluş döneminde aşağıdaki bölgelerden hangilerini ele geçirmişlerdir?

Orta-Batı İran, Kirman-Harizm

Kirman-Azerbaycân-Irak

Anadolu-İran, Harizm

Suriye-Filistin-İran, Kirman

Taberistan-Iran, Maveraünnehir

Açıklama:

Selçuklu Devleti’nin kuruluş dönemi idarî yapılanmasının özelliklerini açıklayabilecek,

Doğru Cevap: A

Soru 18

Hangisi Selçukluların toprak genişletmeye yönelik hedeflediği ülkelerden değildir?

Horasan

İran

Azerbaycan

Bulgaristan

Afgansitan

Açıklama:

Horasan’ı ele geçirmiş bulunan Selçuklular, en yakından başlayarak Afganistan,İran, Azerbaycan ve hattâ Anadolu yönünde topraklarını genişletmek siyaseti güdüyorlardı. Batı'ya doğru bir fetih eğilimi olmadığı için doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 19

Hangi fetihler sayesinde Selçukluların sınırı Bizans ve Abbasilere komşu olmuştur?

Taberistan- Gürgan

Hülvan- Kazvin

Nişabur -Rey şehri

Kirmanşah- Zencan

Sarmac-Şehrizor

Açıklama:

Bütün fetihler ve İbrahim Yinal’ın Sarmâc ve Şehrizor’u almasıyla Selçuklu Devleti artık Azerbaycân ve Irak sınırlarına; yani Bizans ve Abbasî Halifeliği hudutlarına dayanmış bulunuyordu. Doğru cevap E şıkkdır.

Doğru Cevap: E

Soru 20

Selçuklular Türkmenlerin iskanına ilişkin nasıl bir devlet politikası uygulamışlardır?

Türkmenler Anadolu'ya sevkedilecek ve Sultan bunu kolaylaştıracaktı.

Boylar üzerinde Sultan karar verme yetkisine sahip oldu.

Sultan bu konuyu Abbasilere devretti.

Türkmenler Gaznelilere yakın bir yerde iskan edip sınırı da koruyacaktı.

Türkmenler kendi kaderlerine kendi karar verecekti.

Açıklama:

Türkmenler’in iskânına ilişkin bir devlet politikası ortaya konuldu. Buna göre Türkmenler Diyâr-ı Rum’a (Anadolu) sevk edilecek, bizzât Selçuklu sultanları ve hanedân mensupları da bu seferlerin önünü açacak, destekleyeceklerdi. Böylece Türkmenler bir taraftan gayrı müslimlerle Allah yolunda savaşarak gaza etmiş, diğer taraftan da kendileri için hayati ihtiyaç olan bir yurt kazanmış olacaklardı. Doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 21

Bizans ve Selçuklular arasındaki ilk diplomasi hareketi hangi savaştan sonra gerçekleşmiştir?

Kösedağ Savaşı

Dandanakan Savaşı

Miryekefolon Savaşı

Pasinler Savaşı

I. Bağdat Savaşı

Açıklama:

Bir Selçuklu şehzâdesi Musa Yabgu’nun oğlu Hasan idaresindeki ordu da Erzurum Pasin ovasını istilâ ederek Van Gölü havzasına indi. Ancak Büyük Zap suyu civarında Bizans kuvvetlerinin pususuna düşen Hasan pek çok askeri ile birlikte şehit oldu. Tuğrul Bey çok sevdiği bu akrabasının intikamını almak için, Bizans’a karşı hemen yeni bir sefer hazırlığına başladı. Pasinler savaşından sonra ise ilk diplomasinin gerçekleştiği tahmin edilmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 22

Pasinler savaşına dair hangi bilgi doğru değildir?

Bizans ve Gürcü birlikleri bu savaşta birleşmiştir

Selçuklular ve Bizans arasında yaşanan ilk diplomasi bu savaşla olmuştur.

Savaşa kendilerine yurt arayan Türkmenler de dahil olmuştur.

Savaşı Selçuklular kazanmıştır.

Savaş 1040 yılında gerçekleşmiştir.

Açıklama:

1040 yılında gerçekleşen savaş Dandanakan savaşıdır. Cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 23

Selçukluların toprak genişlettiği sıralarda 1044 yıllarında en çok karşı karşıya geldiği beylik hangisidir?

Gazneliler

Karamanlar

Türkmenler

Büveyhoğulları

Abbasiler

Açıklama:

Daha önce şubeler hâlinde bulunan Büveyhoğulları, 1044 yılında Ebû Kâlicâr’ın idaresi altında birleştiler. Bağdad’da onun adına hutbe okundu. Ancak aynı tarihlerde Selçuklular da Kirman, Orta ve Batı İran’da Büveyhoğulları’nın topraklarına girmiş bulunuyorlardı. Ebû Kâlicâr, başkenti Şîraz’ı tahkim etmekle birlikte, tehlikenin ne denli büyük olduğunun farkına vararak, savaşmaktansa Tuğrul Bey’e tâbi olmayı yeğledi. Fakat halife onların yarattığı baskı karşısında Selçuk Bey'den destek istemiştir. Selçuklular bu bahane ile de Büveyhoğullarına son vermiştir. Doğru cevap D şıkkıdır

Doğru Cevap: D

Soru 24

Büveyhoğulları ile Selçuklular arasında kalan Abbasi halifesinin siyaseti nedir?

İki beylik arasındaki konuların dışında kalmaya çalıştı.

Büveyhoğullarını çoğu konuda destklemekteydi.

İki hükümdarı birbirine karşı kullanarak kendi gücünü arttırmayı istiyordu.

Selçukluları halifeliği emanet etmek istiyordu.

Tuğrul Bey'den Büveyhoğullarına son vermesini istedi.

Açıklama:

Halife’nin aslında tahakkümünden bıktığı Büveyhoğulları lehine arabuluculuk teşebbüsünün arkasında, iki hükümdarı birbirine karşı kullanmak suretiyle, kendi durumunu kuvvetlendirmek siyaseti yatmaktaydı.Doğru cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 25

I. Halifenin Büveyhoğulları baskısından rahatsız olması II.Halifenin dünyevî yetkilerini resmen sultana devretmesi III.Büveyhoğulları’nın yıkılması IV. Arslan Beasiri'nin halifeyi esir alması I. Bağdat seferinin sonuçları hangi şıkta verilmiştir?

I ve II

II ve III

I ve IV

II ve IV

I ve III

Açıklama:

I. madde I. Bağdat sefernin, IV. madde II. Bağdat seferinin nedenidir. II ve III. maddeler I. Bağdat seferinin sonuçlarıdır. Doğru cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 26

Kut anlayışı dolayısıyla şehzâdelerin tahtta hak sahibi oldukları inancı Türklerde neye sebep olmuştur?

Eyalet sistemine geçiş sistemini hızlandırmıştır.

Olası taht kavgalarını önlemiştir.

Hükümdara tanrısal güçler vermiştir.

Hükümdarların dini merkez almasını sağlamıştır.

Taht kavgları ile devletin zayıflamasına sebep olmuştur.

Açıklama:

Bozkırlı Türk Devleti’nin, sık sık taht kavgaları ile sarsılıp hanedân değişikliklerine ve zaafa sebep olan bazı idarî gelenekleri vardı. Bunlardan biri kut anlayışı idi. Bu iddianın dayanağı ise, daha önce de söz edildiği gibi, Tanrı tarafından yeryüzünü idare etmekle görevlendirilmiş olan Türk kağanına bu lütfun bir işareti olarak verildiği kabul edilen “Kut” anlayışı idi. Tanrı tarafından kağana bahşedilmiş olan bu özel güç kaynağının, kan yoluyla geçtiğine inanıldığı için, kağanın soyundan gelen her erkek fert böyle bir hak iddiasında bulunabilmekteydi. Doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 27

Tuğrul bey'e üç kez isyan edip boğdurulan şehzade kimdir?

Çağrı Bey

Alp Arslan

İbrahim Yinal

Kutalmış

İnanç Yabgu

Açıklama:

devletin ilk iki başşehri Nişabur ve Rey dâhil olmak üzere, Irak-ı Acem (Cibâl) bölgesi İbrahim Yinal tarafından fethedilmişti. Ancak Tuğrul Bey bu fetihlerden sonra bu toprakları ona bırakmamıştı.İbrahim Yinal bu uygulamadan duyduğu rahatsızlığı, Pasinler (Hasankale) Zaferi dönüşünde açıkça ortaya koydu. İbrahim Yinal fetih hakkı olarak toprak istedi. Hemedan ve Cibâl’in diğer şehirlerini hâkimiyetine alma isteği, şüphesiz Tuğrul Bey’in hedefleri ile çatışmakta idi. İbrahim Yinal’in bu şehirleri teslim etmesi yolundaki talebi reddetmesi onu Sultan ile karşı karşıya getirdi.Besâsirî-Fatimî tehlikesine rağmen Musul’dan izinsiz ayrılmaya kalkışması isyan olarak algılanmıştı. İbrahim Yinal, bir yandan Tuğrul Bey ve saltanatı için arz ettiği ciddi tehlike ve Selçuklular’ın takip ettiği sünnî siyasetin tersine Fatımîler’le işbirliğine girişmesi sebebiyle 3 kez isyan ettiği için iki yeğeni ile birlikte yay kirişi ile boğdurulmak suretiyle öldürüldü. Doğru cevap C şıkkdır.

Doğru Cevap: C

Soru 28

Kirman Selçuklu Melikliği'nin kurulmasıyla sonuçlanan Kirman eyaletini aşağıdaki isimlerden hangisi ele geçirmiştir?

Çağrı Bey

Kavurt Bey

Tuğrul Bey

I. Melikşah

Alp Arslan

Açıklama:

Kirman eyaleti ise Çağrı Bey’in oğlu Kavurt Bey tarafından ele geçirildi ve Büyük Selçuklular’a bağlı olmak üzere, Kirman Selçuklu Melikliği kurulmuş oldu.

Doğru Cevap: B

Soru 29

İsfahan hangi yıl Büyük Selçuklu topraklarına katılmıştır?

1035

1041

1050

1057

1063

Açıklama:

Tuğrul Bey İsfahan’a yürüyüp Kâkûyeoğlu Ferâmurz’u tâbiyet altına aldı (1046-1047). Fakat Ferâmurz’un daha sonra Rey’i istilâ teşebbüsü ve itaâtsizliği 1050 yılında İsfahân’ın Selçuklu topraklarına katılması ile sonuçlandı. İsfahân’ı çok beğenen Tuğrul Bey imarı için gerekenleri de yaptı.

Doğru Cevap: C

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisi Gürcü Prens Liparites idaresindeki Bizans ordusunun Büyük Selçuklu ordusu karşısında yenilgiye uğradığı savaştır?

Dandanakan Savaşı

Miryakefalon Savaşı

Malazgirt Savaşı

Pasinler Savaşı

Bağdat Savaşı

Açıklama:

Türkler’i bertaraf etmek için harekete geçen Gürcü prensi Liparites, 50.000 kişilik ordusuyla Pasinler (Hasankale) yakınlarında esas Bizans ordusu ile birleşti. 18 Eylül 1048 Cumartesi günü meydana gelen şiddetli savaşta Türk ordusu bir defa daha gâlip geldi. Kaynaklar ordu komutanı Liparites de dâhil, 100.000 esir ve 10.000 araba yükü ganimet ele geçtiğini yazarak ne denli büyük bir zafer kazanılmış olduğunu tasvir ederler. Rey’e Tuğrul Bey’in nezdine götürülen esir ve ganimetlerden, Liparites de Sultan’ın payına düştü.

Doğru Cevap: D

Soru 31

Aşağıdaki Bizans imparatorlarından hangisi Pasinler Savaşı sonrası Gürcü Prens Liparites'i geri almak için Tuğrul Bey'e elçi yollamıştır?

IX. Monomakhos

Theodora

I. İsaakios Komnenos

VI. Mikhail

X. Konstantin Dukas

Açıklama:

Selçuklu Devleti ve Bizans İmparatorluğu arasındaki ilk diplomatik ilişkinin bu olaydan sonra kurulduğu tahmin edilmektedir. IX. Monomakhos, ordu komutanı Liparites ve bazı esirleri kurtarmak, daha önemlisi barışı sağlamak üzere Tuğrul Bey’e bir elçi ve değerli hediyeler gönderdi. Liparites’i fidye almadan serbest bırakan Sultan, imparatora gönderdiği elçi vasıtası ile, İstanbul’da bulunan câmide Abbasî Halifesi ve kendi adına hutbe okunmasını sağladı.

Doğru Cevap: A

Soru 32

Tuğrul Bey ilk Anadolu seferini hangi yıl gerçekleştirmiştir?

1045

1051

1054

1060

1061

Açıklama:

1054 yılı başında büyük bir orduyla yola çıkan Tuğrul Bey, önce Azerbaycân’da Revvâdî emiri Vehsudan ile Şeddâdî emiri Ebû’l-Esvâr’ı kendisine tâbi kılarak arkasını emniyete aldı. Yoluna devamla Doğu Anadolu bölgesine giren Sultan, Van Gölü civarındaki Bargiri (Muradiye) ve Erciş kalelerini fethetti.

Doğru Cevap: C

Soru 33

Tuğrul Bey'in Bağdat Seferi sırasında meydana gelen olaylarda rol alan ve olaylar sırasında ölen Büveyhi komutanı aşağıdakilerden hangisidir?

Arslan Besâsiri

Ebû’l-Esvâr

Ebû Kâlicâr

el-Kâim Biemrillah

İbrahim Yinal

Açıklama:

Arslan Besâsiri, Büveyhîler’in son döneminde yaşamış olan Türk asıllı meşhur bir gûlam komutandı. Büveyhî emiri Hüsrev Fîruz zamanında
Bağdad askerî valiliğine tayin edilmişti. Tuğrul Bey’in Bağdad seferi sırasında meydana gelen olaylarda önemli roller oynadı ve bu uğurda hayatını kaybetti.

Doğru Cevap: A

Soru 34

Tuğrul Bey I. Bağdat Seferini hangi yıl gerçekleştirmiştir?

1045

1051

1055

1062

1068

Açıklama:

Tuğrul Bey’in gelişinden önce Bağdad’da adına hutbe okunsa da şiî ahaliyi ve Besâsirî’nin askerlerini, onun iyi niyeti konusunda ikna etmek mümkün olmadı. Nahrevan’da Halifenin veziri tarafından karşılanan Tuğrul Bey, 19 Aralık 1055 tarihinde Bağdad’a geldi. Halifenin tavsiyesine uyan Büveyhî emiri Melikü’r-Rahim de itaâtini bildirdi ve askerlerini Bağdad dışına çekerek sultanın güvenini kazanmaya çalıştı.

Doğru Cevap: C

Soru 35

Tuğrul Bey'in II. Bağdat Seferi öncesinde ikinci kere ona karşı isyan çıkartan kardeşi aşağıdakilerden hangisidir?

Çağrı Bey

İbrahim Yinal

Sultan Mesud

Musa Yabgu

Şah-Melik

Açıklama:

İbrahim Yinal isyan düşüncesiyle, Cibâl’e gitmek üzere Musul’dan ayrıldı. Bunu fırsat bilen Arslan Besâsirî ve Kureyş, Musul’u kuşattılar. Şehri dört ay kadar savunan Erdem ve Aytekin, sonunda yiyecek kıtlığı sebebiyle Musul’u terk etmek zorunda kaldılar. Tuğrul Bey’in İbrahim Yinal’ın arkasından gitmesi, Besâsirî ve Kureyş’e
Bağdad’ı istilâ etmek imkânı verdi (28 Aralık 1058). Tuğrul Bey, büyük sıkıntılara sebep olan İbrahim Yinal isyanını bastırdıktan
sonra, ikinci Bağdad seferi için yola çıktı.

Doğru Cevap: B

Soru 36

Tuğrul Bey'in halifenin kızıyla olan düğünü sırasında onun kuvvetleriyle çarpışan ve isyan çıkartan Selçuk Bey'in torunu aşağıdakilerden hangisidir?

İbrahim Yinal

Çağrı Bey

Musa Yabgu

Arslan Besâsirî

Kutalmış

Açıklama:

İbrahim Yinal’ın öldürülmesinden sonra da kardeşiyle birlikte mücadeleye devam eden Kutalmış, yenilince (Mayıs 1061) Cibâl’de Girdkûh kalesine sığındı. Kutalmış bu sırada halifenin kızıyla evlenme meselesiyle meşgûl olan Tuğrul Bey’in Humartekin komutasında gönderdiği kuvvetleri bozgunauğrattı. Bunun üzerine meseleyi halletmek görevi vezir Amidülmülk Kündürî’ye verildi. İki yıla yakın bir süre kuşatma altında kalan ama teslim de olmayan Kutalmış, sonunda anlaşma istemeye mecbur kaldı (Haziran 1063).

Doğru Cevap: E

Soru 37

Tuğrul Bey 1063'teki ölümünden önce yerine aşağıdakilerden hangi ismi veliaht tayin etmiştir?

Süleyman

Çağrı Bey

Alp Arslan

Kutalmış

Resul Tegin

Açıklama:

Tuğrul Bey, Eylül 1063 Cuma günü 70 yaşında iken vefat etti. Hastalığı ağırlaşınca, Çağrı Bey ölümünden sonra evlendiği onun dul hanımından olan yeğeni ve üvey oğlu Süleyman’ı veliaht tayin
etti. Geçici olarak saraya defnedilen Tuğrul Bey, Alp Arslan tarafından Rey’de Künbed-i Tuğrul’a nakledildi.

Doğru Cevap: A

Soru 38

Çağrı Bey’in oğlu Kavurt Bey'in kurduğu Selçuklulara bağlı devletin ismi hangisidir?

Kirman Selçuklu Melikliği

Suriye Selçuklu Melikliği

Irak Selçukluları

Türkiye Selçukluları

Horasan Selçukluları

Açıklama:

Kirman eyaleti Çağrı Bey’in oğlu Kavurt Bey tarafından ele geçirildi ve Büyük Selçuklular’a bağlı olmak üzere, Kirman Selçuklu Melikliği kurulmuş oldu

Doğru Cevap: A

Soru 39

Selçuklular artan Türkmen nüfusunu hangi bölgede iskan etme politikasını kabul etmişlerdir?

Anadolu

Horasan

Azerbaycan

Suriye

Irak

Açıklama:

Selçuklu politikasına göre Türkmenler Diyâr-ı Rum’a (Anadolu) sevk edilecek, bizzât Selçuklu sultanları ve hanedân mensupları da bu seferlerin önünü açacak, destekleyeceklerdi. Böylece Türkmenler bir taraftan gayrı müslimlerle Allah yolunda savaşarak gaza etmiş, diğer taraftan da kendileri için hayati ihtiyaç olan bir yurt kazanmış olacaklardı.

Doğru Cevap: A

Soru 40

Selçuklular ve Bizans arasında yapılan Pasinler Savaşı hangi yılda olmuştur?

1048

1071

1113

1243

1299

Açıklama:

18 Eylül 1048 Cumartesi günü meydana gelen şiddetli savaşta Türk ordusu bir defa daha gâlip
geldi. Bizans komutanının Cumartesi gününü uğursuz sayarak hücuma geçmemesinin, Selçuklu ordusuna baskın imkânı verdiği anlaşılmaktadır. Kaynaklar ordu komutanı Liparites de dâhil, 100.000 esir ve 10.000 araba yükü ganimet ele geçtiğini yazarak ne denli büyük bir zafer kazanılmış olduğunu tasvir ederler.

Doğru Cevap: A

Soru 41

Selçukluların Irak ve Fars'ın kontrolü için mücadeleye giriştiği devlet hangisidir?

Büveyhoğulları

Bizans

Sasaniler

Memlüklüler

Danişmentliler

Açıklama:

Selçukluların bu bölgedeki ilerleyişi sırasında küçük mahallî hânedanlar dışında, bölgedeki en önemli muhatabı Büveyhoğulları idi.

Doğru Cevap: A

Soru 42

Selçukulular zamanında Bağdad başta olmak üzere, önemli şehirlere tayin edilen, emrinde bir garnizon da bulunan askerî-merkez valisi ne ad verilirdi?

Şahne

Melik

Sultan

Gulam

Hakan

Açıklama:

Selçukulular zamanında Bağdad başta olmak üzere, önemli şehirlere tayin edilen, emrinde bir garnizon da bulunan askerî-merkez valisine Şahne adı verilir. Daha sonraki dönemlerde görev alanı daralmakla birlikte, Selçuklular zamanında, özellikle de Bağdad şahneliği çok önemli bir görevdi.

Doğru Cevap: A

Soru 43

I- İbrahim Yinal’ın İsyanları
II- Kutalmış’ın İsyanı
III- Melikşah İsyanı
Yukarıdaki isyanlardan hangileri Tuğrul Bey döneminde gerçekleşmiştir?

I, II

Yalnız I

Yalnız II

I, III

I, II, III

Açıklama:

İbrahim Yinal ve Kutalmış Tuğrul Bey'e isyan etmişlerdir. Melikşah ise Tuğrul Bey sonrasında Selçukluların başına geçmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 44

Tuğrul Bey'in beraber Selçuklu Devleti'ni kurduğu kardeşi aşağıdakilerden hangisidir?

Çağrı Bey

Musa Yabgu

Melikşah

Alp Arslan

Kutalmış

Açıklama:

Tuğrul Bey'in abisi olan Çağrı Bey ile birlikte Selçukluları kurmuştur. Doğru Cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 45

Tuğrul Bey hangi yılda ölmüştür?

1063

1071

1078

1086

1092

Açıklama:

Tuğrul Bey 4 Eylül 1063 Cuma günü 70 yaşında iken vefat etti.

Doğru Cevap: A

Soru 46

Aşağıdakilerden hangisi Tuğrul Bey'in akrabası olan hükümdarlardan birisi değildir?

Saltuk Buğra

Selçuk Bey

Musa Yabgu

Çağrı Bey

Kara Arslan Kavurt

Açıklama:

Tuğrul Bey'in dedesi Selçukluların isim babası Selçuk Bey'dir. Onun oğlu ve Tuğrul Bey'in amcası Musa Yabgu'dur. Tuğrul Bey'in kardeşi ise Çağrı Bey'dir ve Çağrı Bey'in oğlu ise Kara Arslan Kavurt'tur. Saltuk Buğra Han ise Karahanlılar ailesinden gelmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 47

Kutalmış Oğlu Süleyman'ın İznik'i alarak kurduğu devlet hangisidir?

Türkiye Selçukluları

Danişmentliler

Saltuklular

Artuklular

Mengücekliler

Açıklama:

Selçuklular, Büyük Selçuklu Devleti’ne bağlı olmak üzere bazı hanedanlar daha kurmuşlardır. Bunların ilki hemen Dandânakân’dan sonra Kavurt Bey’in fethettiği Kirman’da kurduğu meliklik; ikincisi Sultan Melikşah’ın 1078 tarihinde kardeşi Tutuş’u Şam (Suriye)’a tayin etmesi üzerine kurulan Suriye Selçuklu Melikliği; üçüncüsü Sultan Sancar’ın,1119’da yeğeni Mahmud’u Irak’a sultan tayin etmesiyle kurulan Irak Selçukluları; sonuncusu ise Kutalmışoğlu Süleymanşâh’ın 1075 yılında İznik’i fethederek Büyük Selçuklular’dan bağımsız, onlarla rekabet hâlinde kurduğu Türkiye Selçukluları hanedanlarıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 48

Kelime anlamı olarak devlet başkanlığı demek olup, İslâm dünyasının bir tek hükümdarına verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?

Han

Kağan

Hakan

Halife

Sadrazam

Açıklama:

Halifelik aslında tam olarak devlet başkanlığı demek olup, İslâm siyaset felsefesine göre halife, bütün müslümanların emiri idi. Yani İslâm dünyasının bir tek hükümdarı olabilirdi; o da halife idi. Ancak Abbasî Halifeliği, Harun Reşid ve oğullarından sonra çeşitli sebeplerle güç kaybederken, merkeziyetçi yapısı da çözülmeye başlamıştı. Bundan yararlanan pek çok yerel yönetici bulunduğu yerde bağımsızlığını ilân etti. Abbasî halifeliği daha fazlasına gücü yetmediği için, kendi adına para bastırmak ve hutbe okutmak kaydıyla bu emirliklerin varlığını onayladı. Böylece Batı İran ve Irak-ı Acem’de Büveyhoğulları, Horasan ve Maveraünnehir’de Sâmânoğulları, Musul’da Hamdanoğulları, Ukayloğulları, Azerbaycan’da Şeddadoğulları, Horasan’da Tahiroğulları, Mısır’da Fatımî Halifeliği vb. gibi hanedanlar ortaya çıktı. Bunların meşruiyeti ise, sonuncusu hariç halifeden alacakları onaya bağlı bulunuyordu.

Doğru Cevap: D

Soru 49

Harizm vilâyeti kaç yılında Selçuklu idaresine girmiştir?

1043

1048

1051

1054

1071

Açıklama:

Çağrı Bey, ordusunun mevcudundan da anlaşılacağı üzere, büyük bir Oğuz gücüne dayanmakta olan eski düşmanları Şâh-Melik’in arz ettiği tehlike karşısında ordusuyla hemen harekete geçti. Bunun üzerine Cend meliki çekilmek zorunda kaldı. Ancak Çağrı Bey onun çekilmesini yeterli görmeyerek, Taberistan seferinden henüz dönmüş olan Tuğrul Bey ile birleşerek Şah-Melik’in üzerine yürüdü. Başşehir Ürgenç’te kuşatılan Şâh-Melik, bir huruç hareketi yapmak istediyse de yenildi. Gazneliler’e sığınmak üzere kaçarken İbrahim Yinal’ın kardeşi Ertaş tarafından yakalandı ve hapsedildi. Böylece Selçuklular’ın eski düşmanları tamamen ortadan kaldırıldığı gibi, Harizm vilâyeti de Selçuklu idaresine girmiş oldu (1043).

Doğru Cevap: A

Soru 50

Türkiye Selçukluları

Kirman melikliği

Suriye Selçuklu Melikliği

Irak Selçukluları

Selçuklular'ın kurduklarını hanedanlıkların kronolojik sıralaması aşağıdaki şıklardan hangisinde doğru olarak verilmiştir?

II - I - III - IV

II - III - IV - I

I - III - IV - II

III - II - I - IV

IV - II - III - I

Açıklama:

Selçuklular, Büyük Selçuklu Devleti’ne bağlı olmak üzere bazı hanedanlar daha kurmuşlardır. Bunların ilki hemen Dandânakân’dan sonra Kavurt Bey’in fethettiği Kirman’da kurduğu meliklik; ikincisi Selçuklulardan bağımsız olmak üzere kutalmışoğlu Süleymanşâh’ın 1075 yılında İznik’i fethederek kurduğu Türkiye Selçukluları ; üçüncüsü Sultan Melikşah’ın 1078 tarihinde kardeşi Tutuş’u Şam (Suriye)’a tayin etmesi üzerine kurulan Suriye Selçuklu Melikliği; sonuncusu Sultan Sancar’ın,1119’da yeğeni Mahmud’u Irak’a sultan tayin etmesiyle kurulan Irak Selçukluları'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 51

Irak Oğuzları’nın elinde bulunan Rey şehrini 1042’de ele geçiren kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Çağrı Bey

İnanç Yabgu

Kutalmış

İbrahim Yinal

Musa Yabgu

Açıklama:

İbrahim Yinal 1042’de Irak Oğuzları’nın elinde bulunan Rey şehrini ele geçirdi. Tuğrul Bey ertesi sene başkentini Nişabur’dan Rey’e nakletti.

Doğru Cevap: D

Soru 52

Hasankale savaşı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Savaştan sonra göçlerin önü açılmıştır.

Savaş Pasinler yakınlarında gerçekleşmiştir.

Selçuklu Devleti ve Bizans İmparatorluğu arasındaki ilk diplomatik ilişkilerin kurulmasına zemin hazırlamıştır.

Gürcü prensi Liparites ve ordusu ile Bizans ordusu Selçuklu ordusuna karşı birleşmiştir.

Savaş 1965 yılında meydana gelmiştir.

Açıklama:

Tuğrul Bey, İbrahimYinal’ı Bizans’a karşı savaşla görevlendirdi. İbrahim Yinal komutasındaki Türkmenler Erzurum, Gümüşhâne, Ağrı, Erzen havalisine yayıldılar. Bunun üzerine Türkler’i bertaraf etmek için harekete geçen Gürcü prensi Liparites, 50.000 kişilik ordusuyla Pasinler (Hasankale) yakınlarında esas Bizans ordusu ile birleşti. 18 Eylül 1048 Cumartesi günü meydana gelen şiddetli savaşta Türk ordusu bir defa daha gâlip geldi. Bizans komutanının Cumartesi gününü uğursuz sayarak hücuma geçmemesinin, Selçuklu ordusuna baskın imkânı verdiği anlaşılmaktadır. Kaynaklar ordu komutanı Liparites de dâhil, 100.000 esir ve 10.000 araba yükü ganimet ele geçtiğini yazarak ne denli büyük bir zafer kazanılmış olduğunu tasvir ederler. Rey’e Tuğrul Bey’in nezdine götürülen esir ve ganimetlerden, Liparites de Sultan’ın payına düştü. 1048’deki Hasankale zaferi göçlerin önünü ve Bizansla da ilk diplomatik temasın önünü açtı. Selçuklu Devleti ve Bizans İmparatorluğu arasındaki ilk diplomatik ilişkinin bu olaydan sonra kurulduğu tahmin edilmektedir. IX. Monomakhos, ordu komutanı Liparites ve bazı esirleri kurtarmak, daha önemlisi barışı sağlamak üzere Tuğrul Bey’e bir elçi ve değerli hediyeler gönderdi. Liparites’i fidye almadan serbest bırakan Sultan, imparatora gönderdiği elçi vasıtası ile, İstanbul’da bulunan câmide Abbasî Halifesi ve kendi adına hutbe okunmasını sağladı. Bu durum kuşkusuz Bizans’ın Mısır ile olan zengin ticaret ilişkilerine zarar verecek bir gelişme olmasına rağmen, Selçuklular’ın gücü karşısında boyun eğmek zorunda kalınmıştı. Ancak Tuğrul Bey’in yıllık vergi isteğinin imparator tarafından reddedilmesi önemli bir mesele idiyse de, hadisesinin arkasını takip etmek imkânı olmadı.

Doğru Cevap: E

Soru 53

Selçukulular zamanında Bağdad başta olmak üzere, önemli şehirlere tayin edilen, emrinde bir garnizon da bulunan askerî-merkez valisi aşağıdakilerden hangisdir?

Hilâfet

Vezir

Şahne

Osiris

Sadrazam

Açıklama:

Şahne Selçuklular zamanında Bağdad başta olmak üzere, önemli şehirlere tayin edilen, emrinde bir garnizon da bulunan askerî-merkez valisi idi. Daha sonraki dönemlerde görev alanı daralmakla birlikte, Selçuklular zamanında, özellikle de Bağdad şahneliği çok önemli bir görevdi.

Doğru Cevap: C

Soru 54

Kutalmış
Çağrı Bey
Musa Yabgu
İbrahim Yinal

Yukarıdaki hanedan üyelerinden hangisi veya hangileri kendilerine ait topraklarda, kendi adlarına para basıp hutbe okutmak şartıyla, bir nevi bağımsız hüküm sürme yetkisi kazanmışlardır?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

III ve IV

Açıklama:

Ailenin en büyüğü olan Musa İnanç Yabgu ve Çağrı Bey, kendilerine ait topraklarda, kendi adlarına para basıp hutbe okutmak şartıyla, bir nevi bağımsız hüküm sürme yetkisi kazandılar. Kutalmış, İbrahim Yinal, Alp Sungur Yakutî, Resul Tegin ve Hasan gibi önde gelen şehzâdeler ise Tuğrul Bey’in hizmetinde fetihleri genişletmekle görevlendirildiler.

Doğru Cevap: D

Soru 55

Fatımî Halifesinin tahrikleri
Bizans’ın İslâm Dünyası karşısındaki ilerleyişini durdurma isteği
Türkmenler’in yurt ihtiyacını karşılamak üzere Anadolu’nun fethi

Büyük Selçuklu Devleti’nin Bizans politikasının temelinde yukarıdaki etkenlerden hangisi ya da hangileri önemli rol oynamıştır?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Büyük Selçuklu Devleti’nin Bizans politikasının temelinde öncelikle, Türkmenler’in yurt ihtiyacını karşılamak üzere Anadolu’nun fethi; ikinci olarak da Bizans’ın İslâm Dünyası karşısındaki ilerleyişini durdurmaktır.

Doğru Cevap: D

Soru 56

Tuğrul Beyin Halife el-Kâim’in kızı ile evlenmek istemesinin en önemli nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Devlet topraklarını genişletmek

Politik işbirliği kurmak

Maddi durumunu güçlendirmek

İslam dünyasında itibar sahibi olmak

Hanedan mensuplarının isyanlarını bastırmak

Açıklama:

Tuğrul Bey, İslâm dünyasında itibar vesilesi olacağı düşüncesiyle, Halife el-Kâim’i zorla ikna ederek kızı ile evlendi.

Doğru Cevap: D

Soru 57

Tuğrul Bey Anadolu'ya olan seferini kaç yılında yapmıştır?

1041

1049

1054

1058

1065

Açıklama:

1054 yılında Anadolu’ya sefer yapan Tuğrul Bey, Van Gölü çevresinde fetihlerde bulundu.

Doğru Cevap: C

Ünite 3

Soru 1

Alp Arslan’ın Deşt-i Kıpçak seferinin sebebi aşağıdakilerden hangisidir?

Kıpçak Hanı’nın isyan etmesi

Harizm valisinin daveti

Cend’i topraklarına katmak istemesi

Ticaret yollarının güvenliğinin sağlanması

Anadolu seferlerinin önünü açma gereği

Açıklama:

Selçuklu Devleti’nde bu dönem yaşanan siyasî ve askerî olayları açıklayabilecek,

Doğru Cevap: D

Soru 2

Tuğrul Bey hangi yılda vefat etmiştir ?

1071

1063

1055

1059

1043

Açıklama:

Selçuklu Devleti’nin iç meselelerini tanımlayabilecek,

Doğru Cevap: B

Soru 3

Selçuklu ordusu hangi tarihte Ani’yi fethederek Bizans’tan almıştır.

16 ağustos 1064

20 Ağustos 1064

13 Mart 1068

27 Nisan 1064

23 Ocak 1064

Açıklama:

Selçuklu Devleti’nde bu dönem yaşanan siyasî ve askerî olayları açıklayabilecek,

Doğru Cevap: A

Soru 4

Malazgirt Savaşı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Selçuklu Devleti ile Bizans İmparatorluğu arasında geçmiştir.

26 Ağustos 1071 tarihinde olmuştur.

Bizans ordusu çeşitli milletlerden toplanmış ücretli bir ordudur.

Selçuklu ordusu Bizans ordusundan kalabalık olduğu için savaşı kazanmıştır.

Alp Arslan savaştan önce Diogenes’e barış önerisinde bulunmuştur.

Açıklama:

Selçuklu Devleti’nde bu dönem yaşanan siyasî ve askerî olayları açıklayabilecek,

Doğru Cevap: D

Soru 5

Alp Arslan’ın Türkistan Seferi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Sefer Barzam kalesinin direnişi sebebiyle duraklamıştır.

Barzam kalesi Melikşah tarafından zapt edilmiştir.

Seferin sebebi Karahanlılar’la yaşanan sınır çatışmalarıdır.

Karahanlı hükümdarı, Sultan’ın kızını öldürmüştür.

Alp Arslan, Türkistan Seferi sırasında şehid edilmiştir.

Açıklama:

Selçuklu Devleti’nde bu dönem yaşanan siyasî ve askerî olayları açıklayabilecek,

Doğru Cevap: B

Soru 6

Alp Arslan’ı yeni bir batı seferine mecbur eden olay aşağıdakilerden hangisidir?

İmparator Diogenes’in Ahlat’ı kuşatması

Gürcü Meliki'nin Ani’yi istilâ etmesi

Kafkaslarda Anadolu’ya giden göç yollarının kesilmesi

Mervanî Emiri'nin isyanı

Şehzâde Erbasgan’ı cezalandırmak

Açıklama:

Devletin yapısı ve işleyişini meydana gelen değişikliklerle birlikte açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 7

Alp Arslan’ın Suriye seferinin amacı aşağıdakilerden hangisidir?

Halep emirini cezalandırmak

İmparator’un ele geçirdiği Menbic’i geri almak

Ermeniler’in elinde bulunan Urfa’yı almak

Haçlılarla savaşmak

Fatımîler’i cezalandırmak

Açıklama:

Selçuklu Devleti’nde bu dönem yaşanan siyasî ve askerî olayları açıklayabilecek,

Doğru Cevap: E

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi Malazgirt Savaşı’nın sonuçlarından biri değildir?

Bizans İmparatorluğu Anadolu’yu tamamen kaybetmesi

Türkler’in Anadolu’ya güven içerisinde yerleşebilmeleri

Bizans ordusunun büyük ölçüde imha edilmiş olması

Doğu Anadolu’da Türkmen beyliklerinin kurulması

Anadolu’nun Türk Yurdu haline gelmesi

Açıklama:

Selçuklu Devleti’nde bu dönem yaşanan siyasî ve askerî olayları açıklayabilecek,

Doğru Cevap: A

Soru 9

Alp Arslan’ın halifelikle ilgili politikasını aşağıdakilerden hangisi tanımlar?

Halife’nin tüm isteklerini kabul etmiştir.

Tuğrul Bey zamanındaki statüyü aynen sürdüren bir anlaşma imzalamıştır.

Bağdad’ı Halife’nin idaresine bırakmıştır.

Halife’ye karşı Fatımîler’le işbirliği etmiştir.

Düşmanlıktan dolayı Halife’nin kızını Bağdad’a iade etmiştir.

Açıklama:

Devletin yapısı ve işleyişini meydana gelen değişikliklerle birlikte açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 10

Alp Arslan’in Birinci Kafkasya ve Azerbaycân seferinde aşağıdaki yerlerden hangileri fethedilmiştir?

Isfahan, Azerbaycan

Van, Ani, Ahlat

Meryemnişîn, Ahalkelek, Sürmeli, Ani

Ani, Malazgirt, Kafkasya

Erzurum, Ahlat, Gence, Gürcistan

Açıklama:

Selçuklu Devleti’nde bu dönem yaşanan siyasî ve askerî olayları açıklayabilecek,

Doğru Cevap: C

Soru 11

Alp Arslan’ın Türkistan Seferi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Sefer Barzam kalesinin direnişi sebebiyle duraklamıştır.

Barzam kalesi Melikşah tarafından zapt edilmiştir.

Seferin sebebi Karahanlılar’la yaşanan sınır çatışmalarıdır.

Karahanlı hükümdarı, Sultan’ın kızını öldürmüştür.

Alp Arslan, Türkistan Seferi sırasında şehid edilmiştir.

Açıklama:

Selçuklu Devleti’nde bu dönem yaşanan siyasî ve askerî olayları açıklayabilecek,

Doğru Cevap: B

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi Malazgirt Savaşı’nın sonuçlarından biri değildir?

Bizans İmparatorluğu Anadolu’yu tamamen kaybetmesi

Türkler’in Anadolu’ya güven içerisinde yerleşebilmeleri

Bizans ordusunun büyük ölçüde imha edilmiş olması

Doğu Anadolu’da Türkmen beyliklerinin kurulması

Anadolu’nun Türk Yurdu haline gelmesi

Açıklama:

Selçuklu Devleti’nde bu dönem yaşanan siyasî ve askerî olayları açıklayabilecek,
Malazgirt Zaferi, s.57

Doğru Cevap: A

Soru 13

Malazgirt Savaşı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Selçuklu Devleti ile Bizans İmparatorluğu arasında geçmiştir

26 Ağustos 1071 tarihinde olmuştur

Bizans ordusu çeşitli milletlerden toplanmıfl ücretli bir ordudur

Selçuklu ordusu Bizans ordusundan kalabalık olduğu için savaşı kazanmıştır

Alp Arslan savaştan önce Diogenes’e barış önerisinde bulunmuştur.

Açıklama:

Selçuklu Devleti’nde bu dönem yaşanan siyasî ve askerî olayları açıklayabilecek,
Malazgirt Zaferi s.57

Doğru Cevap: D

Soru 14

Alp Arslan’ın Suriye seferinin amacı aşağıdakilerden hangisidir?

Halep emirini cezalandırmak

İmparator’un ele geçirdiği Menbic’i geri almak

Ermeniler’in elinde bulunan Urfa’yı almak

Haçlılarla savaşmak

Fatımîler’i cezalandırmak

Açıklama:

Selçuklu Devleti’nde bu dönem yaşanan siyasî ve askerî olayları açıklayabilecek,
Alp Arslan’ın Suriye Seferi, s.48

Doğru Cevap: E

Soru 15

Alp Arslan’ın İkinci Kafkasya Seferinin sebebi aşağıdakilerden hangisidir?

İmparator Diogenes’in Ahlat’ı kuşatması

Gürcü melikinin Ani’yi istilâ etmesi

Hazar’ın kuzeyinden Avrupa’ya göç eden Oğuzlar’ı n yarattığı karışıklık

Mervanî emirinin isyanı

Şehzâde Erbasgan’ı cezalandırmak

Açıklama:

Selçuklu Devleti’nde bu dönem yaşanan siyasî ve askerî olayları açıklayabilecek,
İkinci Kafkasya Seferi, s.46

Doğru Cevap: C

Soru 16

Alp Arslan’ın bazı hanedan üyelerini vilayetlere ataması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Meliklerin yönetim tecrübesi kazanması sağlanmaktadır.

Ülke hanedanın ortak malı olduğu gerekçesiyle bölünmektedir.

Yönetimde sorumluluk paylaşımı gereği görevlendirilmişlerdir.

Egemenlik paylaşılmadığı için merkeziyetçiliğe aykırı bir durum yoktur.

Bu şehzâdelere, kuruluş dönemindeki gibi geniş yetkiler verilmemiştir.

Açıklama:

Selçuklu Devleti’nin iç meselelerini tanımlayabilecek,
ŞEHZÂDELERİN TAYİNİ VE MELİKŞAH’IN VELİAHT İLÂN EDİLMESİ, s.44

Doğru Cevap: B

Soru 17

Alp Arslan’ın Deşt-i Kıpçak seferinin sebebi aşağıdakilerden hangisidir?

Kıpçak Hanı’nın isyan etmesi

Harizm valisinin daveti

Cend’i topraklarına katmak istemesi

Ticaret yollarının güvenliğinin sağlanması

Anadolu seferlerinin önünü açma gereği

Açıklama:

Selçuklu Devleti’nde bu dönem yaşanan siyasî ve askerî olayları açıklayabilecek,
Deşt-i Kıpçak ve Bend Seferi s . 45

Doğru Cevap: D

Soru 18

Alp Arslan’in Birinci Kafkasya ve Azerbaycân seferinde aşağıdaki yerlerden hangileri fethedilmiştir?

İsfahan, Azerbaycan

Van, Ani, Ahlat

Meryemnişîn, Ahalkelek, Sürmeli, Ani

Ani, Malazgirt, Kafkasya

Erzurum, Ahlat, Gence, Gürcistan

Açıklama:

Selçuklu Devleti’nde bu dönem yaşanan siyasî ve askerî olayları açıklayabilecek,
AZERBAYCÂN VE KAFKASYA SEFERİ Sayfa 43

Doğru Cevap: C

Soru 19

Alp Arslan’ın halifelikle ilgili politikasını aşağıdakilerden hangisi tanımlar?

Halife’nin tüm isteklerini kabul etmiştir.

Tuğrul Bey zamanındaki statüyü aynen sürdüren bir anlaşma imzalamıştır.

Bağdad’ı Halife’nin idaresine bırakmıştır.

Halife’ye karşı Fatımîler’le işbirliği etmiştir.

Düşmanlıktan dolayı Halife’nin kızını Bağdad’a iade etmiştir.

Açıklama:

Selçuklu Devleti’nde bu dönem yaşanan siyasî ve askerî olayları açıklayabilecek,
Abbasî Hâlifesi ile İlişkiler s.42

Doğru Cevap: B

Soru 20

Alp Arslan’ın tahta geçişi sırasında karşılaştığı başlıca sorun aşağıdakilerden hangisidir?

Kardeşi Süleyman’ın veliahd olması

Vezir Amidülmülk Kündürî’nin kendisini tehdit etmesi

Kardeşi Kavurt’un isyan girişimi

Kutalmış’ın isyanı

Çağaniyan ve Huttalân emirlerinin itaâtsizliği

Açıklama:

Selçuklu Devleti’nde bu dönem yaşanan siyasî ve askerî olayları açıklayabilecek,
ALP ARSLAN’IN TAHTA ÇIKMASI s.42

Doğru Cevap: D

Soru 21

Alparslan kime karşı hakimiyet mücadelesinde bulunarak tahta oturmuştur?

Mansur

Kavurd

Süleyman

İnanç Yabgu

Musa Yabgu

Açıklama:

Alparslan Çağrı Bey'in oğlu veliaht Süleyman'a karşı taht mücadelesinde bulunmuş ve başarılı olmuştur.
Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 22

Alparslan hangi şehirde tahta oturmuştur?

Rey

Nişabur

Tebriz

İsfahan

Buhara

Açıklama:

Alparslan Rey'de tahta oturmuştur.
Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Alparslan fetih sürecinde hangi bölgeden Anadolu'ya giriş yapmıştır.

Erzurum

Ağrı

Kafkasya

Kars-Ani

Hakkâri

Açıklama:

Alparslan fetihleri sürecinde Kars-Ani bölgesinden Anadolu'ya giriş yapmıştır.
Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 24

Alparslan'a Ebûlfeth (Fethin babası) unvanı hangi bölgeyi almasından dolayı verilmiştir?

Malazgirt

Varto

Erzurum

Ağrı

Ani

Açıklama:

Alparslan Ani'yi fethettikten sonra, Halife tarafından kendisine Ebûlfeth unvaı verilmiştir.
Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 25

Selçuklularda yönetimde sorumluluk paylaşılması geleneği hangi kavramla ifade edilmiştir?

Kut

Urug

Oguş

Ülüş

Toy

Açıklama:

Yönetimde sorumluluk paylaşımı ilkesi Ülüş olarak adlandırılmaktadır.
"Ülüş, veya ülüğ, Divânu Lügati't-Türk'te, "ülüş" "Bodun arasında pay, ayırış." şeklinde tanımlanan, ülüş, Orta Asya eski Türk devlet geleneğine göre ülkenin hanedan üyeleri arasında paylaştırılması âdetini ifade etmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 26

Alparslan Cend şehrinin hakimiyetini hangi oğluna bırakmıştır?

Melikşah

Arslanşah

Ertaş

Mesud

Mevdud

Açıklama:

Alparslan Cend şehrini oğlu Melikşah'a bırakmıştır.
Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 27

Aşağıdakilerden hangisi Malazgirt Savaşı sırasında Bizans'ı destekleyen güçlerden biri değildir?

Gürcü

Alman

Frank

Peçenek

Dilmaçoğulları

Açıklama:

Dilmaçoğulları Bizans'ı değil, Selçukluları desteklemiştir.
Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 28

Malazgirt Savaşı sırasında Bizans ordusunun başında bulunan kimdir?

Justinis

Justinianos

VII.Mihael

Romanos Diogenes

Konstantinos

Açıklama:

Malazgirt Savaşı sırasında Bizans'ın başında Romanos Diogenes bulunmaktadır.
Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 29

Bizans hangi savaş sonucunda Selçuklulara bağlı hale gelmiştir?

Nesa

Dandanakan

Malazgirt

Miryakefalon

Yassı Çemen

Açıklama:

Bizans Malazgirt Savaşı sonrasında Selçukluya bağlı hale gelmiştir.
Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisi Malazgirt Savaşı'ndan sonra Anadolu'da kurulan beyliklerden biridir?

Peçenekler

Kıpçaklar

Uzlar

Hamitoğulları

Danişmendliler

Açıklama:

Danişmendliler Malazgirt savaşından kurulmuştur.
Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 31

I. Tuğrul Bey tarafından veliaht tayin edilen Çağrı Bey’in oğlu Süleyman tüm mücadeleleri kazanarak tahta oturmuştur. II. Kutalmış, Alp Arslan ile giriştiği taht mücadelesinde savaşarak yenilmiş ve hayatını kaybetmiştir. III. Vezir Amidülmülk Tuğrul Bey'in ölümünden itibaren Alp Arslan'ı desteklemiş ve tahta çıkmasına destek olmuştur. IV. Alp Arslan daha tahta çıkmadan önce devletin doğudaki topraklarını merkezi idareye bağlamıştır. Selçuklu Devleti’nde Tuğrul Bey'in vefatından sonra meydana gelen taht mücadeleleri ile ilgili yukarıdaki bilgilerden hangileri doğrudur?

Yalnız I

I ve III

II ve III

II ve IV

III ve IV

Açıklama:

41 ve 42. sayfalar
Tuğrul Bey tarafından veliaht tayin edilen Çağrı Bey’in oğlu Süleyman Kutalmış’ın Alp Arslan tarafından yenilerek öldürülmesinden sonra ağabeyi Alp Arslan’a direnemeyeceğini anlayarak Şiraz’a çekilmiştir. Alp Arslan ise önce tahtı ele geçirmek için harekete geçen, büyük amcaları İnanç Yabgu’yu yenilgiye uğratarak daha tahta çıkmadan önce devletin doğudaki topraklarını merkezi idareye bağlamıştır. Vezir Amidülmülk başlangıçtan itibaren Alp Arslan'ı desteklememiştir. İnanç Bey komutasındaki kuvvetleri Kutalmış tarafından yenilgiye uğratıdıktan sonra vezir Amidülmülk, Kutalmış’la ancak Alp Arslan’ın baş edebileceğine kanaât getirerek, ona acil yardım çağrısında bulunmuş ve Alp Arslan’ın tarafına dönmüştür. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 32

Devlet memurlarının, görevleri sırasında makamlarının gücünü kötüye kullanarak haksız kazanç edindikleri gerekçesiyle, servetlerine elkonulmasını verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

Müsadere

Nevbet

Azil

Ricat

Zabt

Açıklama:

Müsadere devlet memurlarının, görevleri sırasında makamlarının gücünü kötüye kullanarak haksız kazanç edindikleri gerekçesiyle, servetlerine el konulmasıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 33

Damgân civarında Milh vadisinde taht mücadelesi amacı ile orduları karşı karşıya gelen iki Selçuklu şehzâdesi aşağıdakilerden hangileridir?

Süleyman ve Alp Arslan

Süleyman ve Kutalmış

Kutalmış ve Alp Arslan

Kavurt Bey ve Kutalmış

Süleymanşah ve Mansur

Açıklama:

Damgân civarında Milh vadisinde iki Selçuklu şehzâdesinin orduları karşı karşıya geldi. Kutalmış’ın Alp Arslan’ın ordusunun hareketini zorlaştırmak için bölgeyi bataklığa çevirmesi işe yaramadı. Bugünün kendisi için uğursuz olduğuna inanan Kutalmış’ın savaşı geciktirmesi de mümkün olamadı. Sonunda iki ordu arasında vukû bulan meydan savaşında Kutalmış yenildi ve hayatını kaybetti.

Doğru Cevap: C

Soru 34

I. Abbasi Halifesi kendisine karşı koyan Selçuklu görevlileri ile savaşılması gerektiğine dair fetva almıştır. II. Selçuklular’ın Irak umumî valisi Ebû Said Kainî’ye görevinin bittiği bildirilmiştir. III.Halife Alp Arslan'ın isteği üzerine Bağdad camilerinde Alp Arslan adına hutbe okutup, para kestirmiştir. IV. Halife Selçuklulara karşı Musul emiri Müslim b. Kureyş'ten destek alarak Selçuklu idaresine karşı koymuştur. Tuğrul Bey’in vefatı üzerine Abbasi Halifeliği'nin Selçuklu devletine karşı tutumunu gösteren yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

Yalnız I

I ve II

I, II ve III

II, III ve IV

I, III ve IV

Açıklama:

Halife, Selçuklu idaresinden kurtulmak için, Irak’taki Selçuklu görevlilerini kastederek, din adamlarından müslümanların emirinin iradesine, yani halifeye karşı koyanlarla savaşılması gerektiğine dair bir fetva aldı. Hattâ başlıca görevi vergi toplamak olan amîdi tutuklayıp bu zaman içerisinde topladığı vergileri de geri almıştır. Ancak Halife, Bağdad’a gelen mahallî emirlerden umduğunu bulamamış ve Musul emiri Müslim b. Kureyş’in Selçuklu sarayını ve Bağdad’ı istilâ girişimi, ancak diğerlerinin karşı koyması ile önlenebildi . Müslim’in bu teşebbüsü, siyasî ve askerî gücü büyük ölçüde zaafa uğramış olan halifeliğin bu tür müdahalelere müsait hale geldiğini gösteriyordu. Sultan Alp Arslan, adına hutbe okutulması ve para kestirilmesi isteği ile Bağdad’a bir heyet göndermesi üzerine Halife el-Kaim Biemrillah, Müslim’in cüretine bakarak, bu zamana kadar takip ettiği Selçuklu aleyhtarı politikanın aksine, hiç bir itirazda bulunmadan Bağdad camilerinde Alp Arslan adına hutbe okutup para kestirilmiştir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 35

Abbasi Halifesi'nin tebrik mektubu göndererek Alp Arslan’a Ebûlfeth (Fethin babası) unvanı vermesine yol açan olay aşağıdakilerden hangisidir?

Alp Arsla'nın Gürcistan’a girerek Tiflis-Çoruh arasında Şavşat’a kadar tüm kaleleri fethetmesi

Selçuklu ordusunun Ardahan’ın kuzeydoğusunda bulunan Ahalkelek’i fethetmesi

Selçuklu ordusunun vezir Nizamülmülk'ün Melikşâh ile birlikte Sürmeli’yi fethetmesi

Selçuklu ordusunun Sepidşehr ve Lal (Allaverdi) şehirlerini şiddetli savaşlarla ele geçirmesi

Çok sayıda kilisesi ile meşhur olan Ani’nin Selçuklu ordusu tarafından fethedilmesi

Açıklama:

O çağda çok sayıda kilisesi ile meşhur olan Ani’nin Alp Arslan'ın komutasında Selçuklu ordusu tarafından fethi İslâm Dünyası’nda büyük bir sevinç yaratmıştır. Halife bu vesile ile tebrik mektubu gönderdiği Alp Arslan’a Ebûlfeth (Fethin babası) unvanı vermiştir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 36

Alp Arslan’ın şehzâdelerini ülkenin çeşitli yerlerini idare etmekle görevlendirmesinin sebebi aşağıdakilerden hangisidir?

Devletin sahip olduğu merkeziyetçi yapıyı sonlandırmak

Meliklerin idarî tecrübe kazanmasını sağlamak

Şehzâdelerin çıkarabilecekleri olası isyanları engellemek

Ticaret yollarının güvenliğini bozan Kıpçak ve Türkmenlerin saldırılarını engellemek

Sehzadeleri merkezden uzaklaştırarak hanedandan pay almaya yönelik girişimlerini engellemek

Açıklama:

Alp Arslan daha sonra bazı oğulları ile hanedan mensuplarını ülkenin çeşitli yerlerine tayin etti. Daha önce Herat’ı elinden alıp özel statüsüne son verdiği büyük amcaları İnanç Yabgu’yu Mazenderân’a, tahttan indirdiği kardeşi Süleyman’ı Belh’e, oğullarından İlyas’ı Çağanıyan’a, Arslan Argun’u Harizm’e, Arslanşah’ı Merv’e, Ertaş (İbrahim Yinal’ın kardeşi)’ın oğlu Mesud ve Mevdud’u da Bagşur ve İsfizar’a tayin etti. Bu hanedan mensupları, kuruluş sırasında Çağrı Bey’e, İnanç Yabgu’ya, hattâ Kavurt’a tanınan yetkilere sahip olmadıkları için, merkeziyetçiliğe aykırı bir durum yoktu. Bu görevlendirmeler yönetimde sorumluluk paylaşımı (ülüş) geleneği çerçevesinde yapılmış olup, böylece meliklerin idarî tecrübe kazanması amaçlanıyordu. Şehzâdelerin çıkardığı isyanları, ülkenin hanedanın ortak malı sayıldığı için bir nevi pay almaya yönelik girişimler olarak görmek doğru değildir. Çünkü bunlar küçük bir alanda bağımsızlık kazanmayı değil, Selçuklu Devleti tahtını ele geçirmeyi hedeflemişlerdir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 37

Malazgirt Savaşı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğru değildir?

Selçuklu Devleti ile Bizans İmparatorluğu arasında geçmiştir

Alp Arslan savaştan önce Diogenes’e barış önerisinde bulunmuştur

Alp Arslan sahte ricat denilen Türk savaş taktiği ile kuvvet azlığının zaafa dönüşmesine engel olmuştur.

Elinden yaralanan ve atı vurulunca yere düşen Diogenes esir edilmiştir.

Esir düşen Diogenes ile yapılan anlaşma sonucu Türkmen akınlarının önü kesilmiştir.

Açıklama:

İslâm âleminde büyük sevince yol açan Malazgirt Zaferi ile atağa kalkmış olan Bizans İmparatorluğu'nun ilerleyişi durdurulmuş ve müslümanlar geniş bir nefes almıştır. Bununla birlikte 200 kişilik bir Türk müfrezesi eşliğinde İstanbul'a gönderilen Diogenes'in İstanbul’a dönemeden tahtı kaybetmesi üzerine, Bizans ile yapılmış olan anlaşma hükümsüz kalmıştır. Alp Arslan bunun üzerine, dostu imparatorun intikamını da bahane ederek, komutanlarına Anadolu’nun fethini emretmiştir. Bu anlaşmanın yürürlükte kalması durumunda bile, Bizans topraklarına yapılan Türkmen akınlarının önünü kesileceğini iddia etmek mümkün değildir. Zira Oğuzlar/Türkmenler, bir yurt bulmak mecburiyeti ile Dandânakân savaşından beri, Selçuklu Devleti’nin politikaları çerçevesinde Anadolu’ya akınlar yapmakta idiler. Malazgirt yenilgisinden sonra Bizans, neredeyse yüz yıl boyunca bir daha bu büyüklükte bir ordu toplayamayacak ağır bir darbe yedi. Başka bir deyişle, bu zaferle Bizans’ın askerî gücü kırılınca Türkler, bundan böyle güvenli bir şekilde Anadolu’ya yerleşmek imkânı bulmuşlardır. Malazgirt Zaferi bu bakımdan Anadolu’nun yurt tutulması bahsinde tam anlamıyla bir dönüm noktası olmuştur. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 38

I. İslâm dünyasını içeriden tehdit eden aşırı şiîliğe karşı durmuştur. II. Nizâmiye adıyla meşhur olan medreseler yaptırmıştır III. Batınî inanışlı olduğu söylenen Yusuf el-Harezmî tarafından şehid edilmiştir IV. Malazgirt Zaferi ile Türkler’in Anadolu’yu fethinin önündeki engelleri kaldırmıştır V. Selçuklu devletinin sahip olduğu merkeziyetçi yapıyı ortadan kaldırmıştır. Sultan Alp Arslan ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

Yalnız I

I ve II

I, II ve III

I, II, III ve IV

I, II, III ve V

Açıklama:

Selçuklu devletinde Çağrı Bey ve Musa Yabgu’ya verilen imtiyazların, daha Tuğrul Bey zamanında kısıtlanması yoluna gidilmiştir. Sultan Alp Arslan zamanında imtiyazların kısıtlanması politikası daha da yerleşerek, giderek daha merkeziyetçi bir yapı ortaya çıkmıştır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 39

I. Anadolu’ya giden göç yollarının kesilmesi II. Hazar’ın kuzeyinden Avrupa’ya göç eden Oğuzlar’ın yarattığı karışıklık III. Gürcü/Abhaz meliki Bagrat'ın Şeki’yi istilâ edip Berdaa’ya kadar ilerlemesi IV. İmparator Diogenes’in Ahlat’ı kuşatması Yukarıdakilerden hangileri Alp Arslan’ın İkinci Kafkasya Seferine çıkmasına yol açan sebebler arasında yer alır?

Yalnız I

I ve II

I, II ve III

I, II, ve IV

II, III ve IV

Açıklama:

Yakındoğu Türklüğü’nün belkemiğini oluşturan Müslüman Oğuzlar’ın Hazar Denizi’nin güneyinden göçüne paralel olarak, gayrı müslim soydaşları da, kuzeyden göç ediyorlardı. Peçenek, Oğuz ve Kıpçak boylarının kalabalık kitleler hâlinde gelişi, Kafkaslar ve Karadeniz’in kuzeyinde, Balkanlar’da çalkantılara yol açmakta idi. Nitekim bu yüzden Kafkaslar’dan güneye inen Kumuk ve Alanlar’la Hazarlar’ın
kalıntıları Azerbaycân’da büyük sarsıntı yarattılar. Buralarda Selçuklular’a bağlı olarak hüküm süren Şeddadî ve Şirvanşahlar gibi emirlikler onlara karşı koyamadılar. Bu yüzden Gürcü/Abhaz meliki Bagrat, Şeki’yi istilâ edip Berdaa’ya kadar ilerledi. Anadolu’ya giden göç yollarının kesilmesi gibi olumsuz bir sonuç da doğuracak olan bu durum, Alp Arslan’ı yeni bir batı seferine mecbur etti. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 40

Tuğrul Bey'in kendi çocuğu olmadığı için veliaht olarak gösterdiği kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Çağrı Bey

Süleyman

Alparslan

İbrahim Yinal

Kutalmış

Açıklama:

Tuğrul Bey, 1063 yılında vefat ettiği zaman kendi çocuğu olmadığından, annesiyle evli bulunduğu Çağrı Bey’in oğlu Süleyman’ı veliaht tayin etmişti. Bu sırada Girdkûh’da Kutalmış’la savaşmakta olan vezir Amidülmülk Kündürî, sultanın vefatını haber alır almaz Rey’e döndü. Süleyman’ı tahta çıkarıp adına hutbe okuttu.

Doğru Cevap: B

Soru 41

Görevi kötüye kullanan devlet görevlilerinin servetlerine ek konulmasına ne ad verilir?

Müsadere

Nevbet

Cülus

Hutbe

Muhabere

Açıklama:

Müsadere devlet memurlarının, görevleri sırasında makamlarının gücünü kötüye kullanarak haksız kazanç edindikleri gerekçesiyle, servetlerine el
konulmasıdır. Örneğin; Vezir Amidülmülk Kündürî, Alp Arslan’ın melik iken de veziri olan Nizamülmülk’ün tahrikleri sonucunda önce azledildi. Ardından taht mücadeleleri sırasında yaptığı harcamalar yüzünden suçlanarak malları müsadere edildi.

Doğru Cevap: A

Soru 42

Henüz 12 yaşındayken Nizamülmülk ile sefere çıkan ve kaleler fetheden Selçuklu sultanı aşağıdakilerden hangisidir?

Alp Arslan

Tuğrul Bey

Çağrı Bey

Melikşah

Kutalmış

Açıklama:

Melikşah ve Nizamülmülk de, Aras Nehri boyunca ilerleyerek önce
Anberd’i, arkasından Sürmeli’yi fethettiler. Henüz 12 yaşı civarında bulunan Melikşah komutasında ilerleyen Selçuklu ordusu, Meryem-nişîn kalesini kuşattı. Burası sağlam surları ve göl kıyısında (Gökçe Göl) bulunması dolayısıyla çok muhkem bir kale idi. Nizamülmülk gemiler ve kayıklar yaptırarak kuşatmayı şiddetlendirdi. Selçuklu askerleri yanaştırılan merdivenlerle surlara tırmandılar. Selçuklu ordusu çok kayıp vermesine rağmen sonunda, bir rivayete göre, gece meydana gelen depremde yıkılan doğu surlarından şehre girmeye muvaffak oldu.

Doğru Cevap: D

Soru 43

Oldukça korunaklı olan bugünkü Kars sınırlarında bulunan Ani kenti kaç yılında Alp Arslan tarafından fethedilmiştir?

1059

1060

1064

1071

1082

Açıklama:

Ani, Bizans İmparatorluğu’nun Ermeniler’i iç bölgelere tehcir politikası çerçevesinde, Bizans tarafından ilhâk edilmiş olup Bizanslı bir vali ve garnizon komutanı tarafından korunuyordu. Son derece müstahkem bir şehir olan Ani üç taraftan Arpaçay Nehri, diğer taraftan ise her birinin üzerinde kaleler bulunan dağlarla çevrili idi. Bu dağlık taraf ayrıca
Arpaçay’dan bağlanan sularla doldurulmuş bir hendekle de tahkim edilmişti. Ani’nin savunmasından sorumlu komutanların iç kaleye çekilmesi ahâlinin direncini kırdı. Yeniden saldırıya geçen Selçuklu ordusu saman ve toprak çuvallarıyla hendeği doldurmak suretiyle Ani’ye
girdi. Onbinlerce insanın toplanmış olduğu ifade edilen şehirde pek çok esir ve ganimet alındı (16 Ağustos 1064).

Doğru Cevap: C

Soru 44

Halife hangi kenti fethettikten sonra Alp Arslan'a, fethin babası anlamında Ebûlfeth ünvanını vermiştir?

Lal

Sepidşehr

Anberd

Sürmeli

Ani

Açıklama:

O çağda çok sayıda kilisesi ile meşhur olan Ani’nin fethi İslâm ünyasında büyük bir sevinç yarattı. Halife bu vesile ile tebrik mektubu gönderdiği Alp Arslan’a Ebûlfeth (Fethin babası) unvanı verdi. Alp Arslan şehri Şeddadî emiri Menuçehr’in idaresine bıraktı. Ani’nin savunma, imar ve inşası için gerekli tedbirleri aldı; camiler inşa ettirdi. 20 Ağustos Cuma günü, Fethiye adıyla camiye çevrilen katedralde Cuma namazını kılan Sultan, ertesi gün buradan ayrılarak 40 km. kadar batıda bulunan Kars önlerine geldi.

Doğru Cevap: E

Soru 45

Alparslan'a karşı Kirman'da 1067 yılında isyan çıkartan Selçuklu Bey'i aşağıdakilerden hangisidir?

Kavurt Bey

Çağrı Bey

Tuğrul Bey

Kutalmış

Melikşah

Açıklama:

1067 yılında bir kez daha Kavurt Bey’in isyanıyla karşılaşan Alp Arslan yeniden Kirman’a yürüdü. Kavurt Bey, Melikşah’ın veliahtlığını kabul etmediği için onun adını hutbeden çıkarmıştı. Sultan Alp Arslan’ın Atabeg Çavlı komutasında gönderdiği öncü kuvvetleri, Kavurt Bey’in Erbasgan idaresindeki ordusunu yendi. Kavurt bunun üzerine Ciruft kalesine sığınıp bir kere daha af istedi. Kirman’ı, kendisine bağlı kalması şartıyla kardeşine bırakan Alp Arslan, buradan ikinci Kafkasya seferine çıktı.

Doğru Cevap: A

Soru 46

İmparatoriçe Eudokia'yla evlenerek tahta geçen ve Türk tehlikesine karşı çok sayıda sefer düzenleyip Malazgirt'te de mağlup olan Bizans imparatoru aşağıdakilerden hangisidir?

IX. Dukas

Romanos Diogenes

X. Monomakhos

Aleksios Komnenos

Jüstinyen

Açıklama:

İmparator Konstantinos IX. Dukas’ın yetişkin bir varis bırakmadan ölümü üzerine karısı Eudokia, Romanos Diogenes adlı komutan ile evlenerek onun tahta geçmesini sağladı. Artık yeni imparatorun yegâne hedefi Türk tehlikesini bertaraf etmekti. Bu maksatla 1068'den itibaren çok sayıda sefer düzenlemiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 47

Aşağıdakilerden hangisi Malazgirt Seferi sonrasında Bizans imparatorunun kabul ve taahhüd ettiği maddelerden birisi değildir?

1.5 milyon dinar fidye

Yıllık 360.000 dinar vergi

Antakya, Urfa, Malazgirt ve Ahlat Selçuklulara geri verilecek

Bizans topraklarındaki tüm Müslüman esirler serbest kalacak

Bizans ordusu tekrar Türklere karşı savaşmayacak

Açıklama:

Malazgirt sonrası varılan anlaşmaya göre Bizans imparatoru şu hususları yerine getirmeyi taahhüd ediyordu.
• İmparator serbest bırakılması karşılığında 1,5 milyon dinar fidye verecek
• Bizans Devleti yıllık 360.000 dinar vergi ödeyecek
• Selçuklu Sultan’ı talep ederse, İmparator askerî yardımda bulunacak
• Tahtını muhafaza edebildiği takdirde, önceden müslümanların elinde olan
Antakya, Urfa, Malazgirt ve Ahlât’ı Selçuklular’a terk edecek
• Bizans ülkesindeki tüm müslüman esirler serbest bırakılacaktı.
Bizans ordusunun Türklere karşı tekrar savaşmaması ise bu maddelerden birisi değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 48

Aşağıdaki hangi komutan gerçekleştirdiği suikastle Alp Arslan'ı yaralamış ve sonrasında ölümüne sebep olmuştur?

Andronikos

Yusuf el-Harezmî

Aleates

Sanduk Bey

Nikephoros Bryennios

Açıklama:

Alp Arslan bu gelişmeler üzerine Karahanlı hükümdarını cezalandırmak için 200.000 kişilik bir ordu ile sefere çıktı. Selçuklu ordusunun Ceyhun Nehri’nden geçişi bir ay sürdü. Sultan’ın ilerleyişi Maveraünnehir sınırındaki Barzam kalesinin direnişiyle durakladı. Batınî inanışlı olduğu söylenen Yusuf el-Harezmî adlı kale komutanı, daha fazla direnemeyeceğini anlayınca teslim olmaya karar verdi. Ancak rivayete göre sırları ortaya çıkmasın diye karısı ve çocuklarını kendi elleriyle öldüren Yusuf, bir suikast plânı yaptı. Sultan’ın huzuruna çıkarıldığında çizmesinin koncuna sakladığı hançeri çıkarıp üzerine atıldı. Alp Arslan ve komutanlarından Gevherâyin ağır şekilde yaralandılar. Yusuf, Sultan’ın adamları tarafından hemen orada öldürüldü.

Doğru Cevap: B

Soru 49

Alp Arslan kaç yılında kale komutanı Yusuf el-Harezmî'nin süikastında aldığı yaralar sonucunda hayatını kaybetmiştir?

1068

1070

1072

1075

1080

Açıklama:

Yusuf el-Harezmî adlı kale komutanı, Sultan’ın huzuruna çıkarıldığında çizmesinin koncuna sakladığı hançeri çıkarıp üzerine atlar. Alp Arslan ve komutanlarından Gevherâyin ağır şekilde yaralandılar. Yusuf, Sultan’ın adamları tarafından hemen orada öldürüldü. Ancak Sultan Alp Arslan da aldığı yaraların tesiri ile dört gün sonra 25 Kasım 1072 tarihinde ehit oldu. Ölümü karışıklıkları önlemek düşüncesiyle bir müddet gizli tutuldu. Cenazesi daha sonra Merv’e getirilerek, orada babası Çağrı Bey’in yanına defnedildi.

Doğru Cevap: C

Soru 50

Alp Arslan’ın Suriye seferinin amacı aşağıdakilerden hangisidir?

Amcasının oğlu olup Kavurt Bey’in isyanını bastırmak

İslâm dünyası için tehdit oluşturan Fatımîleri cezalandırmak

Bizans İmparatoru Diagones'e karşı takviye kuvvetler toplamak

Diagones'in ele geçirdiği Menbic’i geri almak

Fatımîler’e tâbi olan Halep emirine gözdağı vermek

Açıklama:

Bizans İmparatorluğu’nun ticarî çıkarları dolayısıyla, Fatımî Halifeliği ile yakın ilişkileri bulunmaktaydı. Tuğrul Bey zamanında yapılan anlaşma ile, İstanbul’daki camide Fatımî halifesi yerine Abbasî halifesi adına hutbe okutulması kabul edilmişti. Bu durum Fatımîler’le Bizans arasında kısa süreli biri soğukluğa sebep olsa da, ilişkiler zaman içerisinde tabii seyrine girmiş bulunuyordu. Fatımîler’in Bizans ile ittifakları, takip ettikleri dinî siyaset ve sünnî islâm dünyası için tehdit oluşturmaları Alp Arslan’ın dikkatini bu yöne çekiyordu. Doğru cevap B'dir

Doğru Cevap: B

Soru 51

Hangi Selçuklu hanedan üyesi Tuğrul Bey’in vefatından sonra taht için mücadeleye girişmemiştir?

Alp Arslan

Süleyman

Kutalmış

Musa Yabgu

Çağrı Bey

Açıklama:

Tuğrul Bey, 1063 yılında vefat ettiği zaman kendi çocuğu olmadığından, annesiyle evli bulunduğu Çağrı Bey’in oğlu Süleyman’ı veliaht tayin etmişti. vezir Amidülmülk Kündürî, sultanın vefatını haber alır almaz Rey’e döndü. Süleyman’ı tahta çıkarıp adına hutbe okuttu. Alp Arslan, Kutalmış’ın hareketinden de haberdar olmakla birlikte önce, bu sırada tahtı ele geçirmek için harekete geçen, büyük amcaları İnanç Yabgu’nun üzerine Herat’a yürüdü. Kutalmış, kardeşi Resûl Tegin ve kendilerine bağlı Türkmen kuvvetlerince desteklenen 50.000 kişilik ordusuyla, süratle Rey üzerine hareket etti. Doğru yanıt “E” şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 52

I. Huttalân
II. Kirman
III. Çağaniyan
IV. Arran
Hangileri Alp Arslan’ın tahtı ele geçirmeden önce itaat altına aldığı bölgelerdendir?

I, II

I, II, III

I, III

II, IV

III, IV

Açıklama:

Alp Arslan, bu karışıklıklardan yararlanıp isyan eden Huttalân ve Çağaniyân emirleri üzerine sefere çıkarak onları bertaraf etti. Topraklarını da doğrudan Selçuklu idaresine bağladı. Doğru yanıt “C” şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 53

Alp Arslan hangi şehri fethetmesinin ardından Halifeden Ebûlfeth (Fethin babası) unvanını aldı?

Meryem-nişin

Ani

Ahalkelek

Sepidşehr

Lal

Açıklama:

O çağda çok sayıda kilisesi ile meşhur olan Ani’nin fethi İslâm Dünyası’nda büyük bir sevinç yarattı. Halife bu vesile ile tebrik mektubu gönderdiği Alp Arslan’a Ebûlfeth (Fethin babası) unvanı verdi. Doğru yanıt “B” şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 54

Tahta geçtikten sonra ilk olarak çıktığı Kafkasya seferinde Alp Arslan’a kılavuzluk eden Türkmen beyi kimdir?

Tuğtegin

Saltuk

Savtegin

Yakuti

Erbasgan

Açıklama:

1064 Şubat’ında Rey’den çıkıp Azerbaycan’a ulaşan Selçuklu ordusu, Tuğtegin adlı bir beyin kalabalık bir Türkmen topluluğu ile hizmetine girmesiyle daha da güçlendi. Uzun zamandır bu bölgede akınlarda bulunan Tuğtegin, tecrübeleri doğrultusunda Sultan’a tavsiyelerde bulundu. Gürcüler’i arkada bırakarak Anadolu’ya gaza etmenin tehlikeli olacağına ikna ettiği Alp Arslan’a, kılavuzluk etme görevini üstlendi. Doğru yanıt “A” şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 55

Malazgirt Savaşı öncesinde Doğu Anadolu’da Türk akınlarının üssü olan şehir hangisidir?

Ahlat

Erciş

Malazgirt

Van

Ani

Açıklama:

Marmara kıyılarına ulaşan Afşin, İmparator’u Erbasan’ı iade etmemesi durumunda, mevcut anlaşmayı bozarak ülkesini yağmalamakla tehdit etti. Nitekim İmparatordan red cevabı alan Afşin, Honaz’a kadar akınlarda bulundu. Çok miktarda ganimetlerle birlikte dönerken ağır kış şartları sebebiyle kayıplara uğradı. Yine de Türk akınlarının üssü olan Ahlat’a döndü. Doğru yanıt “A” şıkkıdır

Doğru Cevap: A

Soru 56

Alp Arslan’ın tahta çıktığı tarihte Selçuklu başkenti hangi şehirdir?

Nişabur

Merv

Rey

Isfahan

Hemedan

Açıklama:

Alp Arslan 23 Ocak 1064 tarihinde, başkent Rey’e girip tahta oturdu. Doğru yanıt “C” şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 57

Alp Arslan’ın II. Kafkasya seferi hangi tarihte olmuştur?

1064

1065

1066

1067

1068

Açıklama:

Sultan Alp Arslan da 1064 ve 1067 yıllarında, Kafkasya ve Azerbaycan seferleri ile Türkmenlerin Anadolu’ya uzanan yollarının güvenliğini sağlamış bulunuyordu. Doğru yanıt “D” şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 58

Alp Arslan Cend’i bir Selçuklu uc şehri haline getirdiği Deşt-i Kıpçak ve Cend Seferi’ni hangi tarihte düzenlemiştir?

1064

1065

1066

1068

1070

Açıklama:

Deşt-i Kıpçak ve Cend Seferİ: Sultan Alp Arslan bu merasim ve düzenlemeleri yaptıktan sonra, 1065 yılı sonunda büyük bir ordu ile Ceyhun Nehri’ni geçip, Aral Gölü ve Hazar Denizi sahilinden dolaşarak Oğuzlar’ın yurtlarından olan Mankışlağ’a girdi. Bu bölgelerde yaşayan göçebeleri de kendisine bağladıktan sonra ata yurdu Cend’e vardı. Muhtemelen Kıpçaklar’dan olan Cend emiri Alp Arslan’ı hediyelerle karşılayarak hürmet gösterdi, ona bağlılığını bildirdi. Artık Selçuklular’ın bir uç şehri olan Cend’in hâkimiyetini oğlu Melikşah’a verdi. Doğru yanıt “B” şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 59

Alp Arslan hangi hükümdar ailesi ile kız alıp verme yoluyla akrabalık tesis etmemiştir?

Ermeni

Gürcü

Bizans

Gazneli

Karahanlı

Açıklama:

Azerbaycan ve Kafkasya Seferi’nde Lori bölgesi Ermeni prensi, Alp Arslan’a kızını vermek suretiyle onun dostluğunu kazandı. Alp Arslan, komşu hükümdar ve emirlerin de hazır bulunduğu muhteşem bir düğün töreni ile bazı çocuklarını evlendirdi (Eylül 1065). Arslanşah’ı Gazne sultanı İbrahim’in kızı ve kendi kızını da İbrahim’in oğlu ile evlendirdi. Ayrıca Alp Arslan’ın daha melik olduğu dönemde Karahanlı İbrahim Tamgaç Han’la yaptığı anlaşmaya göre, oğlu Melikşah’ı Han’ın kızı Terken Hatun ile kendi kızını da yine Han’ın oğlu Şemsülmülk Nasr ile evlendirdi. II. Kafkasya Seferi’nde Gürcistan’ın merkezi olan Kartli bölgesine giren Alp Arslan birçok şehir ve kaleyi ele geçirdi. Tiflis’i zapt eden Sultan, burada bir cami yapılmasını emretti. Bagrat bunun üzerine Alp Arslan’a elçiler göndererek yıllık vergi ödemek kaydıyla tâbiyet arz etti. Kızını Selçuklu sultanı ile evlendirdi. Doğru yanıt “C” şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 60

Alp Arslan’a isyan eden kardeşi Kirman meliki kimdir?

İbrahim Yınal

Kutalmış

Süleyman

Kavurt

Arslan Argun

Açıklama:

Aslında Kafkasya ve Anadolu’da başarılı bir sefer yürütmekte olan Alp Arslan, Kirman meliki olan kardeşi Kavurt’un isyan ettiği haberini aldı. Bunun üzerine aceleyle Kars’tan ayrılmak zorunda kaldı. Gerçekten de amcazâdesi Erbasgan ile işbirliği yapan Kavurt, Alp Arslan’a bağlı Şebânkâre emiri Fazlûya’yı mağlup edip Şiraz’ı işgâl etti. Sultan bunun üzerine süratle Kirman üzerine yürüdü. Kavurt Bey’in sığındığı kaleden çıkarak af dilemesi üzerine mesele çözülmüş oldu. Doğru yanıt “D” şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Ünite 4

Soru 1

Alp arslan’ın Ölümünden sonra yerine hangi Sultan geçmiştir ?

Kavurt Bey

Çağrı Bey

Melikşah

Emirânşâh

Kirmanşah

Açıklama:

Selçuklu Devleti’nde bu dönem meydana gelen olayları açıklayabilecek.
ALP ARSLAN’IN TÜRKİSTAN SEFERİ VE ÖLÜMÜ s.54

Doğru Cevap: C

Soru 2

Melikşah’ın Anadolu’ya gönderdiği ordu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Bu ordu Süleymanşah’ın sultanlığını tanımadığı için gönderilmiştir.

Melikşah bu savaşla Anadolu’da denetimi sağlamıştır.

Savaşta Süleymanşah’ın kardeşi Mansur hayatını kaybetmiştir.

Sefer Porsuk Bey idaresinde 1078 yılında yapılmıştır.

Anadolu’da kendisine rağmen bir oluşuma izin vermek istememiştir.

Açıklama:

Selçuklu Devleti’nin iç meselelerini tanımlayabilecek.
ANADOLU VE SURİYE SİYASETİ s.62

Doğru Cevap: B

Soru 3

Sultan Melikşah, Kafkasya’da meydana gelen karışıklıklar nedeniyle, hangi yıllarda Gürcistan ve Kafkasya seferlerine çıkmıştır ?

1076-1079-1086

1075-1079-1080

1075-1076-1089

1077-1079-1086

1078-1079-1089

Açıklama:

Selçuklu Devleti’nin iç meselelerini tanımlayabilecek.
Kafkasya Seferi, s. 63-64

Doğru Cevap: A

Soru 4

Süleymanşah hangi yılda, Antakya’yı fethederek, Büyük Selçuklulara komşu olmuştur ?

1077

1078

1084

1092

1085

Açıklama:

Selçuklu Devleti’nde bu dönem meydana gelen olayları açıklayabilecek.
DİYARBEKİR’İN SELÇUKLU TOPRAKLARINA KATILMASI S.65

Doğru Cevap: A

Soru 5

Sultan Melikşah’ın av etinden zehirlenerek öldürülme tarihi aşağıdakilerden hangisidir?

28 Ekim 1092

12 Mart 1087

16 Mayıs 1085

20 Kasım 1092

25 Kasım 1085

Açıklama:

Selçuklu Devleti’nin iç meselelerini tanımlayabilecek.
MELİKŞAH’IN SON BAĞDAD ZİYARETİ VE ÖLÜMÜ S.72

Doğru Cevap: D

Soru 6

Üçüncü Türkistan Seferi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kaşgar Hanı tahttan indirildi.

Doğu Karahanlılar Batı’yı da yönetimleri altına aldılar.

Batı karahanlı hükümdarı Ahmed Han tahtına iade edildi.

Batı karahanlı hükümdarı Ahmed Han Isfahan’da öldürüldü.

Doğu Karahanlılar tâbiyetten ayrıldı.

Açıklama:

Selçuklu Devleti’nde bu dönem meydana gelen olayları açıklayabilecek.
Üçüncü Türkistan Seferi, S.69

Doğru Cevap: C

Soru 7

Melikşah dönemi Arabistan siyaseti konusunda aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Sünnilik karşıtı hareketler bastırılmıştır.

Fatımîler Hicaz üzerinden Selçuklularla rekabet etmişlerdir.

Mekke emirinin yerine Şehzâde Tekiş tayin edilmiştir.

Doğu Arabistan’da Karmatîler bertaraf edilmişlerdir.

Yemen ve Aden Selçuklu hâkimiyetine girmiştir.

Açıklama:

Selçuklu Devleti’nde bu dönem meydana gelen olayları açıklayabilecek.
DOĞU ARABİSTAN- HİCAZ- YEMEN VE ADEN’İN SELÇUKLULAR’A BAĞLANMASI, S.64

Doğru Cevap: C

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi Melikşah Döneminde Selçuklu Devleti’ni ilgilendiren sorunlardan değildir?

Tahtı ele geçirmeye yönelik şehzâde isyanları

Haçlı Seferleri

Halife ile çatışma

Devlet kadrolarına İranlılar’ın nüfuz etmesi

Sultan ile Vezir arasındaki anlaşmazlık

Açıklama:

Selçuklu Devleti’nde bu dönem meydana gelen olayları açıklayabilecek.
MELİKŞAH ZAMANI, S.60-77

Doğru Cevap: B

Soru 9

Melikşah’ın tahta geçişi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Amcası Kavurt, Melikşah’a karşı isyan etmiştir.

Melikşah'ın tahta çıkışı sırasında Karahanlılar Selçuklu sınırlarına girmiştir.

Abbasî Halifesi Melikşah’ın saltanatını onaylamıştır.

Babası tarafından veliaht tayin edildiği için Melikşah tahta sorunsuz geçmiştir.

Nizâmülmülk, Melikşah’ı desteklemiş ve gerekli tedbirleri almıştır.

Açıklama:

Selçuklu Devleti’nin iç meselelerini tanımlayabilecek.
Melikşah her ne kadar babası Alparslan tarafından veliaht tayin edilse de taht hakkının kendisinde olduğunu düşünen amcası Kavurt Bey'in isyanıyla karşılaşmış onu ve oğullarını bertaraf ettikten sonra tahtta rakipsiz kalmıştır. Doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi Melikşah Döneminde Selçuklu Devleti’ni ilgilendiren sorunlardan değildir?

Tahtı ele geçirmeye yönelik şehzâde isyanları

Haçlı Seferleri

Halife ile çatışma

Devlet kadrolarına İranlılar’ın nüfuz etmesi

Sultan ile Vezir arasındaki anlaşmazlık

Açıklama:

Selçuklu Devleti’nde bu dönem meydana gelen olayları açıklayabilecek.
MELİKŞAH ZAMANI, S.60-77

Doğru Cevap: B

Soru 11

Melikşah döneminde Halifelikle ilişkiler konusu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Muktedî’nin Melikşah’ın kızı olan eşine kötü davranması yüzünden ilişkiler bozulmuştur.

Halife’nin oğlu ve Melikşah’ın torunu olan Cafer, veliaht ilân edilmiştir.

Sultan, Muktedî’yi siyasî bir güç olarak kabul etmemektedir.

Halife, Selçuklu Sultanı’yla siyasî bir çekişme içerisine girmiştir.

Melikşah, Halifeden Bağdad’ı terk etmesini istemiştir.

Açıklama:

Selçuklu Devleti’nin iç meselelerini tanımlayabilecek.
Devletin Bünyesinde Oluşan Sorunlar, s.71

Doğru Cevap: B

Soru 12

Üçüncü Türkistan Seferi ile ilgili aşağıdaki ifadelerdenhangisi doğrudur?

Kaşgar Hanı tahttan indirildi.

Doğu Karahanlılar Batı’yı da yönetimleri altına aldılar.

Batı karahanlı hükümdarı Ahmed Han tahtına iade edildi.

Batı karahanlı hükümdarı Ahmed Han İsfahan’daöldürüldü.

Doğu Karahanlılar tâbiyetten ayrıldı.

Açıklama:

Selçuklu Devleti’nde bu dönem meydana gelen olayları açıklayabilecek.
Üçüncü Türkistan Seferi, s.69

Doğru Cevap: C

Soru 13

Melikşah’ın İkinici Türkistan Seferinin sonucu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Batı Karahanlılar doğrudan, Doğu Karahanlılar tâbi olarak Selçuklulara bağlanmıştır.

Doğu Karahanlılar doğrudan, Batı Karahanlılar tâbi olarak Selçuklulara bağlanmıştır.

Karahıtaylar yenilgiye uğratılmıştır.

Melikşah bu sefer sırasında ilk kez yenilgiye uğramıştır.

Karahanlılarla Ceyhun Nehri sınır kabul edilmiştir.

Açıklama:

Selçuklu Devleti’nde bu dönem meydana gelen olayları açıklayabilecek.
İkinici Türkistan Seferi, s.68

Doğru Cevap: A

Soru 14

Melikşah’ın Suriye (Antakya) seferine dair aşağıdakilerdenhangisi doğrudur?

Suriye Selçuklu Melikliği kuruldu.

Süleymanşah, Melikşah’la girdiği savaşta hayatını kaybetti.

Müslim Musul valiliğine, Bozan Urfa’ya, Aksungur Haleb’e tayin edildi.

Suriye’nin Selçuklular’a bağlanması mümkün olmadı.

Bu sefer sırasında yapılan düzenleme ile Türkiye Selçukluları’nın güneye iniş yolu kesildi.

Açıklama:

Selçuklu Devleti’nde bu dönem meydana gelen olayları açıklayabilecek.
Suriye (Antakya) seferi, s.67

Doğru Cevap: E

Soru 15

Diyarbekir Seferi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Mervaniler Selçukluların en sadık tâbilerindendir.

Süleymanşah’ın güneye doğru ilerleyişi bu seferin sebeplerindendir.

Musul valisi Müslim de Mervani emirine yardım etmiştir.

Ordu komutanı Fahrüddevle, Selçuklu melikleri gibi yetkilendirildi.

Mervanoğullarının toprakları Selçuklu idaresine girdi.

Açıklama:

Selçuklu Devleti’nde bu dönem meydana gelen olayları açıklayabilecek.
Diyarbekir Bölgesinin Selçuklu Topraklarına Katılması, s.65

Doğru Cevap: A

Soru 16

Melikşah dönemi Arabistan siyaseti konusunda aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Sünnilik karşıtı hareketler bastırılmıştır.

Fatımîler Hicaz üzerinden Selçuklularla rekabet etmişlerdir.

Mekke emirinin yerine şehzâde Tekiş tayin edilmiştir.

Doğu Arabistan’da Karmatîler bertaraf edilmişlerdir.

Yemen ve Aden Selçuklu hâkimiyetine girmiştir

Açıklama:

Selçuklu Devleti’nde bu dönem meydana gelen olayları açıklayabilecek.
Doğu Arabistan-Hicaz-Yemen ve Aden’in Selçuklular’a Bağlanması, s.64

Doğru Cevap: C

Soru 17

Tutuş’un Suriye Melikliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Fatımîler’e karşı Suriye’nin güvenliğinin sağlanması için tayin edilmiştir.

Tutuş, Atsız Bey’i öldürüp topraklarını ele geçirmiştir.

Tutuş’un başlıca rakibi Musul valisi Müslim olmuştur.

Tutuş Melikşah’a karşı hiç isyan etmemiştir

Suriye’de bağımsız bir Selçuklu şubesi kurulmuştur.

Açıklama:

Selçuklu Devleti’nde bu dönem meydana gelen olayları açıklayabilecek.
Anadolu ve Suriye Siyaseti, s.62

Doğru Cevap: E

Soru 18

Melikşah’ın Anadolu’ya gönderdiği ordu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Bu ordu Süleymanşah’ın sultanlığını tanımadığı için gönderilmiştir.

Melikşah bu savaşla Anadolu’da denetimi sağlamıştır.

Savaşta Süleymanşah’ın kardeşi Mansur hayatını kaybetmiştir.

Sefer Porsuk Bey idaresinde 1078 yılında yapılmıştır.

Anadolu’da kendisine rağmen bir oluşuma izin vermek istememiştir.

Açıklama:

Selçuklu Devleti’nde bu dönem meydana gelen olayları açıklayabilecek.
Anadolu ve Suriye Siyaseti, s.62

Doğru Cevap: B

Soru 19

Melikşah’ın tahta geçişi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Amcası Kavurt, Melikşah’a karşı isyan etmiştir.

Taht kavgaları dolayısıyla Karahanlılara karşı yapacağı sefer gecikmiştir.

Abbasî Halifesi Melikşah’ın saltanatını onaylamıştır.

Kardeşi Ayaz'ın veliaht ilan edilmesini kabul etmemiştir.

Nizâmülmülk, Melikşah’ı desteklemiş ve gerekli tedbirleri almıştır.

Açıklama:

Selçuklu Devleti’nde bu dönem meydana gelen olayları açıklayabilecek.
Melikşah’ın Tahta Çıkması, s.61

Doğru Cevap: D

Soru 20

Melikşah’ın Nizamülmülk’ü ilig ve hâce-i buzurg (Büyük Hoca) olarak tayin etmesinin nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Vezir olması

Atabeg olması

Alp Arslan’ a yaptığı hizmetler

Kavurt Bey isyanındaki hizmetler

Melikşah’ ı tahta çıkarması

Açıklama:

Selçuklu ordusu içerisinde taraftarları olduğu anlaşılan Kavurt, öncü birlikleri yenilmesine rağmen çekilmedi. Hemedan civarında Nisan 1073 yılında meydana gelen savaşı, Nizamülmülk’ün başarılı sevk ve idaresinin de katkısıyla Melikşâh kazandı. Bu sırada henüz 20 yaşı civarında bulunan Melikşâh’ın en büyük desteğinin Nizâmülmülk olduğu anlaşılmaktadır. Nizâmülmülk, bu desteği ve Kavurt Bey isyanındaki hizmetleri dolayısıyla, iktalarına memleketi olan Tus şehri de ilave edilerek, yeniden vezirlik makamına atandı. Melikşâh, babası tarafından kendisine atabeg tayin edilmiş olan vezirin bu makamını da, ilig ve hâce-i buzurg (Büyük Hoca) unvanlarıyla teyid etti. Doğru yanıt D’ dir.

Doğru Cevap: D

Soru 21

Sultan Melikşah, devletin başkentini Rey’den İsfahan’ a taşımasının başlıca nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Doğu sınırlarını tahkim etmek

Batıda gelişen olayları izlemek

Ülkenin işlerini düzenlemek

Yeni bir başkent inşa etmek

Başkentin güvenliğini artırmak

Açıklama:

Sultan Melikşâh bundan sonra devletin başkentini Rey’den İsfahân’a taşıdı. Şehir yeni inşa edilen iki kale ile daha korunaklı hâle getirilirken cami, mescid, medrese ve hankâh gibi eserlerle adetâ yeni baştan imar edildi. Böylece doğu sınırlarını tahkim ve ülkesinin işlerini tanzim eden Melikşâh, dikkatini batıdaki gelişmelere çevirdi. Başkentin naklinde bu yöndeki olayları daha yakından izlemek düşüncesi de etken olmuştur. Zira Anadolu ve Suriye’de, Selçuklu Devleti’ni yakından ilgilendiren gelişmeler yaşanmakta idi. Sultan, Kafkasya’da meydana gelen karışıklıklar nedeniyle 1076 ve 1079 yıllarında bizzât Kafkasya/Gürcistan üzerine sefere çıkarak bölgeyi itaât altına aldı. Doğru yanıt B’ dir.

Doğru Cevap: B

Soru 22

Güney Anadolu Bölgesinde ve Suriye’de Büyük Selçuklu Devletine karşı olaylara destek vererek İznik (Nikia)’i kendine merkez yapan kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Gevher Hatun

Şehzade Erbasgan

Nikephoros Botaniates

Emir Porsuk

Süleymanşah

Açıklama:

Kavurt’un isyanına destek veren ve asi şehzâde Erbasgan’ın da eşi olan Gevher Hatun, Anadolu istikametinde Yabgulu Türkmenlere katılmak üzere çekilirken bertaraf edilmişti. Yabgulu Türkmenleri’nin Anadolu ve Suriye’de denetim dışı faaliyetleri Selçuklu sultanlarını rahatsız etmekteydi. Onların en büyük başbuğlarından olan Kutalmış’ın oğulları, Alp Arslan’a karşı girdiği taht mücadelesini kaybedince hapsedilmişlerdi. Kutalmışoğulları, Melikşâh’ın tahta geçtiği sırada yaşanan karışıklıklardan yararlanarak hapisten kaçmış veya kaçırılmışlardı. Nitekim Güney Anadolu bölgesinde kısa bir süre faaliyette bulunduktan sonra, Suriye’de Büyük Selçuklu aleyhtarı bir mücadeleye karıştılar. Bu olayda bir kardeşi yeniden hapse düşen Süleymanşâh, Halep-Antakya üzerinden Bizans topraklarına doğru ilerledi. 1075 yılında Bizans’a ait İznik (Nikia)’i fethederek kendisine merkez yaptı. Kutalmış’ın oğlu olma ayrıcalığı Süleymanşah’ı, kısa zamanda bir cazibe merkezi ve dolayısıyla etkili bir güç hâline getirdi. Nitekim Süleymanşah 1078 yılında, Erbasgan’ın ara buluculuğu ile Nikephoros Botaniates’e askerî yardımda bulunarak Bizans tahtını ele geçirmesini sağladı. Doğru yanıt E’ dir.

Doğru Cevap: E

Soru 23

Urfa
Mardin
Rakka
Harran
Hısn Keyfa

Hangisi/hangileri üç idari bölgeden biri olan Diyârımudar bölgesini oluşturan merkezler arasında yer alır?

I, III ve IV

I, IV ve V

II, III ve IV

I, III, IV ve V

I, II, III, IV ve V

Açıklama:

Diyarbekir, genel hatları ile Dicle ve Fırat nehirleri arasında yer alan, Eskiçağda Yukarı Mezopotamya, Ortaçağda el-Cezire adı verilen bölgenin bir bölümüdür. Arabistan’dan göç eden Arap kabileler yerleştikten sonra, onların kabile adlarına nisbetle Diyârımudar (Urfa, Harran, Rakka), Diyârırebîa (Musul, Nuseybin, Sincar) ve Diyarıbekr olarak üç idarî kısıma ayrılmıştır. Bunlardan birisi olan Diyarbekir bölgesi ise Âmid, Mardin, Hısn Keyfâ ve Meyyâfârikîn gibi önemli merkezlerden oluşuyordu. Doğru yanıt A’ dır.

Doğru Cevap: A

Soru 24

Melikşah’ın kardeşi Tekiş’in Serahs’ı kuşatmasını kaldırarak geri çekilmesinin nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Ordudan atılan Ermenilerin Tekiş’in isyanını desteklemiş olması

Ağır kış koşullarında Selçuklu ordusunun hareket imkanının kalmaması

Nizamülmülk komutasındaki Selçuklu ordusunun yaklaşmakta olduğu haberi

Selçuklu ordusunda Artuk, Porsuk, Bozan, Ayaz gibi meşhur komutanların olması

Melikşah’ın kardeşi Tekiş’e istediği şehirleri almasına izin verilmesi

Açıklama:

Tekiş, Birinci Türkistan seferinden dönüşte, Melikşah tarafından Toharistan melikliğine tayin edilmişti. Tekiş ilk olarak 1081’de Horasan’ın önemli şehirlerinden Merv ve Nişabur’u ele geçirmeye kalkışıp isyan etmişti. Bir süre önce disiplinsizlik sebebiyle ordudan atılan 7.000 kadar Ermeni de, bu isyan sırasında onu desteklemişlerdi. Fakat Tekiş, Melikşah tarafından Tirmiz şehrinde kuşatılınca af dilemiş ve isteği kabul edilmişti. Tekiş, Melikşah’ın Musul seferinde bulunmasından yararlanarak bir kere daha isyan etti. Melikşah kardeşinin üzerine yürümek için kışın geçmesini bekledi. Sonra isyanın çok tehditkâr bir şekil almasından dolayı emrinde Artuk, Porsuk, Bozan, Türşek, Kumaç ve Ayaz gibi meşhur kumandanlarla birlikte büyük bir orduyla harekete geçti. Merv-i Rud’dan Serahs’a kadar olan bölgeyi kontrolü altına almış olan Tekiş, bu sırada Serahs’ı kuşatmaktaydı. Nizâmülmülk idaresindeki Selçuklu ordusunun yaklaşmakta olduğu şeklinde uydurma bir haberle yanıltılan melik, acele olarak kuşatmayı kaldırmak zorunda kaldı. Önce Venec’e çekilen Tekiş, Melikşah tarafından takip edilerek Tirmiz’de bir kere daha teslim alındı (1085). Yeniden isyana teşebbüs edememesi için gözlerine mil çekilerek hapse atıldı. Tekiş’in yerine Toharistan melikliğine, babası Tekiş’i desteklemeyen oğlu Ahmed tayin edildi. Doğru yanıt C’ dir.

Doğru Cevap: C

Soru 25

Selçuklu Devleti Hukukunda “Devlet görevlilerinin işgal ettikleri makamın gücünü kullanarak haksız biçimde edindikleri servetlerine el konulması” anlamına gelen ceza aşağıdakilerden hangisidir?

Siyaseten katl

Müsadere

İntikal

Vergi

El çektirme

Açıklama:

Siyaseten katl, devlete isyan, hükümdarın hayatına kast etme, askerden kaçma gibi devlet güvenliğini ilgilendiren siyasî suçlar kapsamında, suçluların idam edilmesi hadisesidir. Müsadere ise, devlet görevlilerinin işgal ettikleri makamın gücünü kullanarak, haksız biçimde edindikleri servetlerine el konulmasıdır. Doğru yanıt B’ dir.

Doğru Cevap: B

Soru 26

Büyük Selçuklu Devleti’nin doğu sınırlarının Çin’e kadar genişlemesi hangi olayla gerçekleşmiştir?

Buğra Han’ın Melikşah’a bağlılığını açıklamasıyla

Alp Arslan’ın Türkistan seferinde şehit olmasıyla

Ermeni Gagik’in Ani’yi ele geçirmesi üzerine

Bizans İmparatorunun elçisinin İsfahan’da bulunmasıyla

Gazneli Devletinin Yıkılmasıyla

Açıklama:

Maveraünnehr’in fethinden sonra Karahanlı hükümdarları, yerli unsurların desteğini kazanabilmek için, içlerinde ulemânın da bulunduğu ileri gelenlere, para basma gibi bazı imtiyazlar vermişlerdi. Devletin hâkimiyetinin gittikçe güçlenmesi üzerine, bu tavizler geri alınmaya başlayınca hoşnutsuzluklar da artmaya başladı. Ahmed Han’ın babası Hızır Han zamanında çekişme doruğa ulaştı. Her iki hakan da, bu türlü adamların mallarını müsadere, kendilerini de hapsetmek veya öldürmek suretiyle cezalandırma yoluna gittiler. Bunun üzerine Ebû Tahir b. Alik adlı bir Şafiî din adamı, hac bahanesiyle Semerkant’tan ayrılıp İsfahan’a geldi. Melikşah’a Karahan hükümdarlarını şikâyet etti. Bu kişi Melikşah’a, Ahmed Han’ın zulmünden yakınıp halk ve ulemâ adına yardımını talip etti. Sultan bunun üzerine 1088 yılı sonunda sefere çıktı. Melikşah muazzam bir orduyla Ceyhun Nehri’ni geçip Buhara’ya geldi. Burayı ele geçirdikten sonra Semerkant’a ulaştı. Başlangıçta çok şiddetli bir direniş olmasına rağmen, burçlardan birisini müdafaa eden komutanın Buhara’da esir düşmüş olan oğlunun öldürülmesinden korkarak Selçuklu ordusuna yardım etmesi üzerine şehre girmeyi başardılar. Buna rağmen sokak çatışmaları yaşanacak kadar ciddî bir mücadele devam etti. Ancak Ahmed Han’ın, saklandığı evde yakalanması üzerine savaş sona erdi. Melikşah, eşi Terken Hatun’un da yeğeni olan Ahmed Han’ı tahtına iade etmeyip İsfahan’a gönderip hapse attırdı. Onun yerine bir nâib tayin ederek Batı Karahanlı topraklarını doğrudan Selçuklu Devleti’ne bağladı. Bu kadarla yetinmeyen Sultan, Seyhun Nehri’ni geçip Doğu Karahanlı topraklarına girdi. Sultan Özkent’e vardığında değerli hediyeler gönderip, huzuruna gelen Buğra Han, Melikşah adına para kestirip hutbe okutmak kaydıyla bağlılığını arz etti. Böylece İkinci Türkistan Seferi sonunda, Selçuklu Devleti’nin doğu sınırları Çin’e kadar genişlemiş oldu. Doğru yanıt A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 27

Nizamülmülk’e göre, Karahanlılar’a bağlı büyük boylardan Çiğiller’in ayaklanma sebebi aşağıdakilerden hangisidir?

Melikşah ile Halife Muktedî arasındaki gerginlik

Türk töresi gereği boylara ziyafet verilmemesi

Batı Karahanlı Hükümdarı Ahmed Han’ın hapiste olması

Yakup Tegin’in Çiğillerin reisini idam etmesi

Buğra Han’ın diğer hanedan mensubunca hapsedilmesi

Açıklama:

Vezir Nizâmülmülk’e göre Çiğil ve Yağmalar’ın ayaklanmasının sebebi, Türkistan’ı baştanbaşa geçen Selçuklu sultanının onlara, Türk töresinin gereği olan bir ziyafet (Toy / Han-ı yağma) vermemiş olmasıydı. Zira Türk hükümdarlarının seferde hazerde, geçtikleri yerlerde toylar düzenlemek suretiyle halkı hoşnut etmeleri örfi bir kanundu. Kanuna uyulmaması halk isyan edebilirdi. Ziyafetten sonra kap-kacağın yağmalanması da âdettendi. Bu husus şüphesiz, Sultan’ın sofrasında bir kere yemek yiyen ve âdet gereği birer tabak- kaşık alıp götüren insanların, bir daha acıkmayacağı anlamına gelmiyordu. Konu karın doyurmak değil, hükümdarın tebasını (ahaliyi) dikkate alıp almadığı meselesi idi. Nitekim bu hususta Sultan’ı uyaran Vezir, ondan önceki sultanların ve Karahanlı hükümdarlarının verdiği ziyafetleri örnek göstermiştir. Bir cihân padişahı olan Melikşah’ın, cömertliğinin ve sofrasının genişliğinin de ona uygun olması gerektiğini hatırlatmıştır. Doğru yanıt B’ dir.

Doğru Cevap: B

Soru 28

Melikşah’ın 28 Ekim 1092 tarihinde yaptığı Bağdat ziyaretinin en önemli nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Halife Muktedî’nin Bağdat’ı terk etmesini istemesi

Bağdat’ı Selçuklu Devleti’nin başkenti yapmak istemesi

Terken Hatunun oğlunu veliaht ilan ettirmek istemesi

Halife Muktedî’nin Sultan torunu Cafer’i veliaht ilan etmemesi

Mehmelek Hatuna yapılanların hesabını sormayı istemesi

Açıklama:

Sultan Melikşah, ülkesinin herhangi bir şehri olarak gördüğü Bağdad’a bu son gelişinde, Halife Muktedî ile ilişkilerinde bir denge unsuru olan Nizamülmülk’ün varlığından yoksun bulunuyordu (28 Ekim 1092). Ancak kızı Mehmelek Hatun’a yapılanların hesabını sormak istiyordu. Zira ona revâ görülen muamele, aslında Melikşah’a karşı bir meydan okuma anlamına geliyordu. Halifelik üzerindeki otoritesinin açıkça hissedilmesini isteyen Sultan, torunu Cafer’i veliaht ilân etmeyi reddeden Halife Muktedî’ye, hemen Bağdad’ı terketmesini bildirdi. Halife, başka çaresi ve karşı koyacak kuvveti olmadığından, Bağdad’dan ayrılacağını ama hazırlık yapmak üzere, kendisine on gün süre verilmesini istedi. İsteği kabul edildi. Fakat Sultan Melikşah, Halife’ye verilen mühletin dokuzuncu gününde, av etinden zehirlenmek suretiyle hayatını kaybetti (20 Kasım 1092). Doğru yanıt E’ dir.

Doğru Cevap: E

Soru 29

Nizamülmülk’ün Batınî fedaisi tarafından şehit edilmesinden sonra vezire bağlı adamların devlet işlerinden tasviye edilmeleri aşağıdaki hangi durumun ortaya çıkmasına etkili olmuştur?

Terken Hatunun yönetimde söz sahibi olması

Halife Muktedi’nin Bağdat’ı terk etmesi

Devletteki kamplaşmaların artması

Ordugâhta karışıklığın başlaması

Melikşah’ın Bağdat’ı ziyaret etmesi

Açıklama:

Melikşah, Vezir’e cevap vermeden ve onu görevinden almadan veya alamadan Ekim 1092’de Bağdad’a doğru yola çıktı. Büyük Devlet adamı Nizamülmülk de her şeye rağmen, devlet terbiyesi gereği, Sultan’ın arkasından yola çıktı. Ancak Nihavend yakınlarında arzuhâl vermek bahanesiyle yanına gelen bir Batınî fedaisi tarafından şehit edildi. Nizâmülmülk’ün yerine, Hatun’un veziri Ebû’l-Ganaim atandı. Eski vezirin bir kısım adamları hemen tasfiye edildi. Ancak bu durum, onları daha sonraki hamleleri için güçlendirmekten başka bir işe yaramadı. Devlet’teki kamplaşma artarak devam etti. Doğru yanıt C’ dir.

Doğru Cevap: C

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisi Sultan Melikşah'ın I. Türkistan seferi sonrasında yaptığı atamalardan değildir?

Tekiş-Toharistan

Toganşâh-Hemedan

Böribars-Herat

Osman-Velvalic

Tutuş -Şam

Açıklama:

Sultan bölgenin güvenliğinin sağlanmasına yönelik bazı görevlendirmeler de yaptı. Kardeşi Tekiş’i Toharistan’a, Böribars’ı Herat’a, Toganşâh’ı Hemedan’a, amcası Osman’ı Velvalic (Kunduz)’e tayin etti.

Doğru Cevap: E

Soru 31

Aşağıdakilerden hangisi Kavurt Bey isyanıyla ilgili olarak söylenebilecek doğruların dışında kalır?

Kavurt Beyle Hemedan civarında Nisan 1073 yılında meydana gelen savaşılmıştır.

Nizamülmülk’ün başarılı sevk ve idaresinin de katkısıyla savaşı Melikşâh kazanmıştır.

Savaşta iki oğlu ile birlikte esir edilen Kavurt Bey, yay kirişi ile boğdurulmak suretiyle öldürüldü.

Kavurt Bey'in oğullarına herhangi bir zarar verilmemiştir.

Kavurt Bey’in Kirman’da yerine bıraktığı oğlu Kirmanşah’ın ve sonra haleflerinin hüküm sürmesine, tâbiyet konusunda problem çıkarmadıkları sürece izin verilmiştir.

Açıklama:

Melikşâh tahta geçmiş olmakla birlikte tüm meseleler çözülmüş değildi. Nitekim Alp Arslan zamanında da bir kaç kere isyan etmiş olan Kavurt Bey, harekete geçmiş bulunuyordu. Melikşâh amcasına oğul dururken kardeşe miras düşmeyeceğini, mevcut iradeye boyun eğmesi gerektiğini bildirdi ise de, onu durdurmak mümkün olmadı. Selçuklu ordusu içerisinde taraftarları olduğu anlaşılan Kavurt, öncü birlikleri yenilmesine rağmen çekilmedi. Hemedan civarında Nisan 1073 yılında meydana gelen savaşı, Nizamülmülk’ün başarılı sevk ve idaresinin de katkısıyla Melikşâh kazandı. Savaşta iki oğlu ile birlikte esir edilen Kavurt Bey, yay kirişi ile boğdurulmak suretiyle öldürüldü. Oğulları Sultanşâh ve Emirânşâh’ın gözlerine mil çekildi. Asker içerisinde huzursuzluk çıkmaması düşüncesiyle yüzüğündeki zehiri içerek intihar ettiği duyuruldu. Kavurt Bey’in Kirman’da yerine bıraktığı oğlu Kirmanşah’ın ve sonra haleflerinin hüküm sürmesine, tâbiyet konusunda problem çıkarmadıkları sürece izin verilmiştir. Gözlerine mil çekilmiş olmasına rağmen kaçarak, 1074 yılında tahta geçen Sultanşâh üzerine sefere çıkan Melikşâh, onun af dileğini kabul ederek geri döndü.

Doğru Cevap: D

Soru 32

I. Kavurt Bey isyanındaki hizmetleri dolayısıyla, iktalarına memleketi olan Tus şehri de ilave edildi.
II. Yeniden vezirlik makamına atandı.
III. İlig ve hâce-i buzurg unvanlarını kazandı.
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri Melikşah döneminde Nizamülkmülk için söylenebilir?

Yalnız I

I ve III

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Melikşâh’ın en büyük desteğinin Nizâmülmülk olduğu anlaşılmaktadır. Nizâmülmülk, bu desteği ve Kavurt Bey isyanındaki hizmetleri dolayısıyla, iktalarına memleketi olan Tus şehri de ilave edilerek, yeniden vezirlik makamına atandı. Melikşâh, babası tarafından kendisine atabeg tayin edilmiş olan vezirin bu makamını da, ilig ve hâce-i buzurg (Büyük Hoca) unvanlarıyla teyid etti.

Doğru Cevap: E

Soru 33

Melikşah Diyarbekir bölgesine bir sefer yapılmasına neden karar vermiştir?

Süleymanşah’ın ilerleyişini durdurmak, diğer yandan da Fatımîlerle bağlantıları olan Mervanoğulları’nı cezalandırmak için

Müslim’in Rahbe’de iken Fatımîler’le yeniden işbirliği yapmaya teşebbüs etmesinden dolayı

Tekiş’in, 1081’de Horasan’ın önemli şehirlerinden Merv ve Nişabur’u ele geçirmeye kalkışıp isyan edip affedilmesine rağmen Melikşah’ın Musul seferinde bulunmasından yararlanarak bir kere daha isyan etmesinden dolayı

Türkiye Selçuklu hükümdarının Antakya’yı fethedip Halep kapılarına dayanmış olması

Maveraünnehir’in İranî geleneklere alışık yerel unsurlarının, Türk hükümdarı ile giriştikleri güç mücadelesinden dolayı

Açıklama:

Melikşah bir yandan Süleymanşah’ın ilerleyişini durdurmak, diğer yandan da Fatımîlerle bağlantıları olan Mervanoğulları’nı cezalandırmak üzere Diyarbekir bölgesine bir sefer yapılmasına karar verdi.

Doğru Cevap: A

Soru 34

Aşağıdakilerden hangisi Tekiş ile ilgili olan doğruların dışında kalır?

Tekiş ilk olarak 1081’de isyan etmiştir.

Fatımîler’le işbirliğine girmiştir.

İkinci isyanı sırasında Merv-i Rud’dan Serahs’a kadar olan bölgeyi kontrolü altına almıştır.

Melikşah tarafından Tirmiz’de 1085 yılında teslim alınmıştır.

Melikşah’ın Musul seferinde bulunmasından yararlanarak ikinci defa isyan etmiştir.

Açıklama:

Fatımîler’le işbirliği yapan kişi Tekiş değil Musul valisi Müslim b. Kureyş'tir.

Doğru Cevap: B

Soru 35

Aşağıdakilerden hangisi Melikşah'ın ilk Bağdat ziyaretinin sebeplerindendir?

Tekiş'in isyanıyla alakalı malumat toplamak

Türkistan seferine çıkmak için Halifeden izin alınması

Mehmelek Hatun’un Halife ile evlenecek olması

Musul Seferi için Halifeye danışmak

Melikşah'ın, hükümdarlığını Halifeye onaylatmak istemesi

Açıklama:

Melikşah’ın Bağdat ziyaretinin ilk sebebi, kızı Mehmelek Hatun’un Halife ile evlenecek olması idi.

Doğru Cevap: C

Soru 36

Aşağıdakilerden hangisi Melikşah dönemine ait doğru bilgilerin dışında kalır?

Devletin sınırlarını Çin’den Akdeniz’e kadar genişletmiştir.

Sultan ülkenin her tarafını cami, medrese, köprü, su yolu gibi eserlerle imar etmiştir.

Sultan sağlam, kuvvetli kişiliği sayesinde müslim, gayrimüslim bütün tebaası üzerinde adaletli bir yönetim kurmayı başarmıştır.

52 yaşında av etinden zehirlenerek vefat etmiştir.

Astronomi çalışmaları için rasathaneler yaptırmıştır.

Açıklama:

Sultan 20 Kasım 1092 tarihinde av etinden zehirlenmek suretiyle hayatını kaybetti. Bu sırada gücünün doruğunda bulunan Sultan sadece 40 yaşı civarında idi.

Doğru Cevap: D

Soru 37

I. Melikşah Birinci Türkistan seferi dönüşünde, merkeziyetçiliği gözetmek kaydıyla, kardeşlerini bazı vilayetlere tayin etmiştir.
II. Anadolu’da bağımsız olarak kurulan Türkiye Selçuklularına karşı, ortadan kaldırma pahasına bir mücadele yürütmüştür.
III. Hükümranlığın paylaşılması konusunda Melikşah, halifeye karşı tavizsiz tutum sergilemiştir.
IV. Doğu ve Batı Karahanlı hükümdarlarını para ve hutbede önce kendi adını zikretmek şartıyla kendisine tâbi kılmıştır.
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri devletin imparatorluğa dönüşmesi sürecinde Melikşah'ın faaliyetleri arasında sayılabilir?

I, II ve III

II, III ve IV

I, II, III ve IV

I, III ve IV

III ve IV

Açıklama:

Melikşah Birinci Türkistan seferi dönüşünde, merkeziyetçiliği gözetmek kaydıyla, kardeşlerini bazı vilayetlere tayin etti. Nitekim devletin nispeten uzak bölgelerinde kurulan siyasî teşekkülleri de aynı gerekçe ile denetim altında tutma mücadelesi vermiştir. Öyle ki, Anadolu’da bağımsız olarak kurulan Türkiye Selçuklularına karşı, ortadan kaldırma pahasına bir mücadele yürütmüştü. Hükümranlığın paylaşılması konusunda, hayale bile izin vermeyen Melikşah’ın, halifeye karşı tavizsiz tutumunun sebebi de budur. Batıdaki olayları daha yakından takip etmek için başkentini İsfahan’a taşıyan Melikşah, Türkistan seferi sonunda ilhak ettiği Maveraünnehir’i, kendine has problemleri dolayısıyla eski hükümdarına iade etti. Doğu ve Batı Karahanlı hükümdarlarını para ve hutbede önce kendi adını zikretmek şartıyla kendisine tâbi kıldı.

Doğru Cevap: C

Soru 38

I. Melikşah’ın, Terken Hatun’dan olan oğlu Mahmud’u veliaht tayin etmek istemesi fakat Berkiyaruk tarafını tutan Nizâmülmülk’ün buna sıcak bakmaması
II. Melikşah’ın, Halifelikle ilgili plânları konusunda Vezir ile ayrı düşmesi
III. Vezir’in oğulları ve adamlarının fütûrsuz davranışları,
IV. Merv gibi önemli meliklik merkezi olan şehirlerin, Nizâmülmülk’ün oğullarının idaresine geçmiş olması
V. Vezirin Terken Hatun ile olan husumeti
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri Melikşah ile Nizamülmülk'ün arasının açılmasında rol oynayan olaylardandır?

I, II, III ve IV

I, II, III, IV ve V

I, II, IV ve V

II, III, IV ve V

I, III, IV ve V

Açıklama:

Öncüllerin tamamı Sultan ve Nizamülmülk'ün arasının açılmasında rol oynayan olaylardır.

Doğru Cevap: B

Soru 39

Sultanın Bağdat’ta saraylar, köşkler, evler, çarşılar inşa ettirerek genişletmesi ve kentte bir de darphane yaptırmaya başlaması aşağıdakilerden hangisine işaret edebilir?

Bağdat’ın Selçuklu İmparatorluğu’nun başkenti olmaya hazırlandığına

Melikşah'ın devlet yönetimini oğluna bırakarak Bağdat'a çekileceğine

Bağdat'ın meliklik şehri olarak düşünüldüğüne

Bağdat'ta darphanenin gerekli olduğunun düşünüldüğüne

Halife'nin istekleri doğrultusunda Bağdat'ın imar edilmek istenmesine

Açıklama:

Melikşah bu ziyaret sırasında Suriye meliki Tutuş, Aksungur, Bozan ve Çubuk gibi beyleri huzuruna çağırıp, onları Yemen-Aden ve Mısır istikametinde fetihlerle görevlendirmişti. Kendisi ise kış boyunca kaldığı Bağdat’ta Tuğrul Bey Şehri’ni yeni baştan imar etti. Saraylar, köşkler, evler, çarşılar inşa edilerek genişletilen şehirde bir de darphane yapılmaya başlandı. Bütün bu faaliyetler, Bağdat’ın Selçuklu İmparatorluğu’nun başkenti olmaya hazırlandığının işaretleri idi.

Doğru Cevap: A

Soru 40

Melikşah kaç yılında tahta çıkmıştır?

1071

1072

1073

1074

1075

Açıklama:

Türkistan Seferi sırasında şehit edilen Alp Arslan, ölüm döşeğinde iken asker ve kumandanlardan veliahdı Melikşah’ı tahta geçirmeleri konusunda söz almıştı. Sultan’ın ani ölümü, karışıklıklara meydan vermemek için bir müddet saklı tutuldu. Sonra devlet ileri gelenleri toplanarak Melikşâh’ı tahta oturttular (25 Kasım 1072).

Doğru Cevap: B

Soru 41

Saltanat alâmetlerinden birisi olup, atla yolculuk sırasında, sultanın biraz arkasından atla gelen bir görevlinin taşıdığı saltanat şemsiyesi aşağıdakilerden hangisidir?

Çetr

Nevbet

Atabeg

Hace-i Buzurg

İlig

Açıklama:

Çetr saltanat alâmetlerinden birisi olup, atla yolculuk sırasında, sultanın biraz arkasından atla gelen çetircinin taşıdığı saltanat şemsiyesi idi.

Doğru Cevap: A

Soru 42

Melikşah'ın Gazneliler tarafından esir tutulan amcası Osman, serbest bırakıldıktan sonra nereye tayin edilmiştir?

Toharistan

Herat

Hemedan

Velvalic

Tirmiz

Açıklama:

Melikşâh’ın harekâtından haberdar olan Gazneli Sultan İbrahim de, erken davranarak, Sultan’ın esir tuttuğu amcasını serbest bıraktı. Bunun üzerine Gaznelilerle her hangi bir çatışma olmadı. Sultan buradan Rey’e dönerken bölgenin güvenliğinin sağlanmasına yönelik bazı görevlendirmeler de yaptı. Kardeşi Tekiş’i Toharistan’a, Böribars’ı Herat’a, Toganşâh’ı Hemedan’a, amcası Osman’ı Velvalic (Kunduz)’e tayin etti.

Doğru Cevap: D

Soru 43

Sultan Melikşâh devletin başkentini Rey’den nereye taşımıştır?

Tebriz

İsfahan

Tirmiz

Semerkant

Herat

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 44

Süleymanşâh kaç yılında Bizans’a ait İznik (Nikia)’i fethederek kendisine merkez yapmıştır?

1072

1073

1074

1075

1076

Açıklama:

Süleymanşâh, Halep-Antakya üzerinden Bizans topraklarına doğru ilerledi. 1075 yılında Bizans’a ait İznik (Nikia)’i fethederek kendisine merkez yaptı. Kutalmış’ın oğlu olma ayrıcalığı Süleymanşah’ı, kısa zamanda bir cazibe merkezi ve dolayısıyla etkili bir güç hâline getirdi.

Doğru Cevap: D

Soru 45

El-Ahsa ve Bahreyn bölgesinde yaşanan sünniliğe muhalif hareketler sonucu Melikşah’ın bölgeyi itaât altına almakla görevlendirdiği isim aşağıdakilerden hangisidir?

Toganşah

Atsız Bey

Tutuş

Savtegin

Artuk Bey

Açıklama:

El-Ahsa ve Bahreyn bölgesinde yaşanan sünniliğe muhalif hareketler, Melikşah’ın bölgeye bir ordu göndermesine yol açtı. Nitekim meşhur Türkmen kumandanı Artuk Bey’i, ikta sahası olan Hulvan’dan güneye inerek, bölgeyi itaât altına almakla görevlendirdi.

Doğru Cevap: E

Soru 46

I. Selçuklu sultanı
II. Abbasî halifesi
III. Gazne hükümdarı
1080’den itibaren Hicaz’da hutbe, yukarıda bulunan isimlerden hangisi ya da hangileri adına okunmaya devam etmiştir?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

II ve III

Açıklama:

Bazı küçük kesintilere rağmen, 1080’den itibaren Hicaz’da hutbe Selçuklu sultanı ve Abbasî halifesi adına okunmaya devam etti.

Doğru Cevap: D

Soru 47

Selçuklu meliklerine has yetkilerle donatılan Fahrüddevle, emrine Gevherayin, Altuntak, Dilmaçoğlu, Çubuk ve Artuk gibi meşhur kumandanlar verilerek hangi sefere memur edilmiştir?

Semerkant

Şam

Diyarbekir

Hicaz

Yemen

Açıklama:

Selçuklu meliklerine has yetkilerle donatılan Fahrüddevle, emrine Gevherayin, Altuntak, Dilmaçoğlu, Çubuk ve Artuk gibi meşhur kumandanlar verilerek Diyarbekir seferine memur edildi.

Doğru Cevap: C

Soru 48

Hükümdarın merkezde bulunmadığı zamanlarda, onun bütün yetkilerini hâiz, vezire denk veya ondan daha üst rütbede olan devlet görevlisi aşağıdakilerden hangisidir?

Naib

Çetr

Atabeg

Hace-i Buzurg

İlig

Açıklama:

Nâib, hükümdarın merkezde bulunmadığı zamanlarda, onun bütün yetkilerini hâiz, vezire denk veya ondan daha üst rütbede olan bir devlet görevlisi idi. Hükümdarın yerine vezirle birlikte, devlet işlerini usûlüne uygun şekilde yürütebilecek vasıflara sahip olması gerekirdi.

Doğru Cevap: A

Soru 49

Batı Karahanlılar Büyük Selçuklu Devleti’ne hangi olay sonucu doğrudan katılmıştır?

Birnci Türkistan Seferi

İkinci Türkistan Seferi

Üçüncü Türkistan Seferi

Suriye Seferi

Musul Seferi

Açıklama:

İkinci Türkistan Seferi sonunda, Doğu Karahanlılar tâbi olarak, Batı Karahanlılar ise doğrudan Büyük Selçuklu Devleti’ne katılmış oldu.

Doğru Cevap: B

Soru 50

Alparslan hangi sefer sırasında şehit edilmiştir?

Maveraünnehir

Türkistan

Kars ve Ani

Ahlat

Diyarbakır

Açıklama:

Alparslan Türkistan seferi sırasında şehit olmuştur.
Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 51

Alparslan şehit edildikten sonra nereye defnedilmiştir?

Rey

İsfahan

Cend

Nişabur

Merv

Açıklama:

Alparslan dedesi Çağrı Bey'in yanına Merv'e defnedilmiştir.
Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 52

Melikşah döneminde kendisine her konuda en çok yardımcı olan kimdir?

Kavurd

Sultanşâh

Emirânşâh

Nizamülmülk

Nasr Han

Açıklama:

Melikşah'a devlet işlerinde en çok yardım eden İranlı veziri Nizamülmülk'tür.
Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 53

Selçuklularda hükümdarın saltanatı kim tarafından onaylanmaktadır?

Sultan

Kadı

Şeyhülislam

Kâdılkudât

Halife

Açıklama:

Selçuklularda hükümdar saltanatı halife tarafından onaylanırdı.
Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 54

Sultan Melikşah döneminde devletin başkenti nereye taşınmıştır?

İsfahan

Nişabur

Rey

Merv

Cend

Açıklama:

Sultan Melikşah döneminde devletin merkezi Rey'den İsfahan'a taşınmıştır.
Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 55

Anadolu'da Nikia olarak bilinen yer neresidir?

Çatalca

İnegöl

İznik

Domaniç

Mudurnu

Açıklama:

Anadolu'da Nikia olarak bilinen yer İznik'tir.
Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 56

Alparslan'ın emriyle bölgede faaliyette bulunan Atsız Kudüs'ü hangi devletten almıştır?

Eyyubiler

Memlükler

Sasaniler

Fatımiler

Mervaniler

Açıklama:

Alparslan'ın komutanlarından olan Atsız 1071'de Kudüs'ü Fatımilerden almıştır.
Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 57

Aşağıdaki bölgelerden hangisi Sünniliğe muhalif hareketlerin görüldüğü yerlerden biridir?

Kudüs

Hicaz

Gürcistan

Bahreyn

Diyarbekir

Açıklama:

Bu dönemde Sünniliğe karşı fikirlerin olduğu yerlerden biri Bahreyn'dir.
Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 58

Melikşah döneminde Mervanoğulları tehdidini ortadan kaldırmak için hangi bölgeye sefer düzenlenmiştir?

Diyarbakır

Mardin

Bitlis

Siirt

Erzen

Açıklama:

Mervanoğulları tehdidine karşı Melikşah döneminde Diyarbakır üzerine sefer düzenlenmiştir.
Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 59

Melikşah ölümünden sonra nerede defnedilmiştir?

Merv

Cend

Rey

Nişabur

İsfahan

Açıklama:

Melikşah ölümünden sonra İsfahan'da kendi yaptırdığı bir medreseye defnedilmiştir.
Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 60

Alp Arslan hangi seferde şehit edilmiştir?

Özbekistan

Türkmenistan

Türkistan

Tataristan

Kırgizistan

Açıklama:

Alp Arslan Türkistan seferinde şehit edilmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 61

Alp Arslan ölüm döşeğinde iken asker ve kumandanlarından kimin tahta geçirilmesi için söz almıştır?

Melikşah

I. Alaaddin

Kılıçarslan

Sahip Ata Bey

Süleyman Şah

Açıklama:

Türkistan Seferi sırasında şehit edilen Alp Arslan, ölüm döşeğinde iken asker ve kumandanlardan veliahdı Melikşah’ı tahta geçirmeleri konusunda söz almıştır.
Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 62

Sultan Melikşâh devletin başkentini Rey'den nereye taşımıştır?

Nişabur

İsfahan

Tebriz

Taşkent

Aşkabad

Açıklama:

Devletin başkenti Sultan Melikşâh tarafından Rey'den İsfahan'a taşınmıştır.
Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 63

Süleymanşah, sonrasında Doğu'ya yönelik bir siyaset takip etmeye başlayacağı Barış anlaşmasını aşağıdakilerden hangisiyle yapmıştır?

Bizanslılar

Karahanlılar

Gazneliler

Peçenekler

Fatımîler

Açıklama:

Anadolu ve Suriye’de cereyan eden hadiseler, Büyük Selçuklu siyaseti bakımından büyük önem arzediyordu. Zira Türkiye Selçuklu Sultanı Süleymanşah, 1081 yılında Bizans ile bir barış anlaşması yaptıktan sonra, Doğu’ya yönelik bir siyaset takip etmeye başlamıştı.
Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 64

Sultan Melikşah'ın kızı ile evlenen İslam Halifesi aşağıdakilerden hangisidir?

Mansur

Zahir

II. Hakim

Muktedî

I. Vasık

Açıklama:

Halife, 1087 yılında Melikşah’ın kızı ile evlenmişti. Sultan Melikşah, Türkistan Seferlerinden sonra Bağdad’a ikinci ziyaretini gerçekleştirdi (Kasım 1091). Sultan burada her ne kadar törenlerle karşılandı ise de, Halife Muktedî ile aralarında ciddî bir gerginlik vardı.
Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 65

20 yıllık iktidarında Selçuklu Devleti'nin zirvesini oluşturan, sınırlarını Çin'den Akdeniz'e kadar genişleten ve devleti bir cihan imparatorluğuna dönüştüren sultan aşağıdakilerden hangisidir?

Tuğrul Bey

I. Gıyaseddin Keyhüsrev

Sultan Mahmud

Kutalmışoğlu Süleyman Şah

Melikşah

Açıklama:

Sultan Melikşah’ın 20 yıllık iktidarı, Selçuklu Devleti’nin zirvesini oluşturmak- tadır. Sınırlarını Çin’den Akdeniz’e kadar genişlettiği Devleti, bir cihan imparatorluğuna dönüştürdü.
Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 66

İslam Halifesinin aynı zamanda Sultan Melikşah'ın da kızı olan eşi Mehmelek Hatun'a kötü davranması siyasi olarak aşağıdakilerden hangi anlamı taşıyordu?

Başka devletlerlebirlikolma

Selçuklunun iç işlerine karışma

Meydan okuma

Selçuklu sultanını değiştirme

Halifeliği istememe

Açıklama:

Melikşah kızı Mehmelek Hatun’a yapılanların hesabını sormak istiyordu. Zira ona revâ görülen muamele, aslında Melikşah’a karşı bir meydan okuma anlamına geliyordu.
Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 67

Sultan Melikşah'ın kış boyunca kaldığı Bağdad’da Tuğrul Beg Şehri’ni yeni baştan imar ederek saraylar, köşkler, evler, çarşılar inşa etmesi ve şehirde bir de darbhâne yapmına başlanması aşağıdakilerden hangisine yorumlanmaktaydı?

Bağdat gibi diyar olmadığı

Bağdat'ın dönemin önemli bir ticaret merkezi olduğu

Melikşah ın Bağdatlı olduğu

Bağdat'ın başkent yapılacağı

Bağdat'a ulaşımın kolay olduğu

Açıklama:

Melikşah Suriye meliki Tutuş, Aksungur, Bozan ve Çubuk gibi beyleri huzuruna çağırıp, onları Yemen-Aden ve Mısır istikametinde fetihlerle görevlendirmişti. Kendisi ise kış boyunca kaldığı Bağdad’da Tuğrul Beg Şehri’ni yeni baştan imar etti. Saraylar, köşkler, evler, çarşılar inşa edilerek genişletilen şehirde bir de darbhâne yapılmaya başlandı. Bütün bu faaliyetler, Bağdad’ın Selçuklu İmparatorluğu’nun başkenti olmaya hazırlandığının işaretleri idi.
Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 68

Melikşah aşağıdakilerden hangisinin halife yapılmasını istemiştir?

Kardeşi

Oğlu

Torunu

Veziri

Şeyhülislamı

Açıklama:

Halifelik üzerindeki otoritesinin açıkça hissedilmesini isteyen Sultan, torunu Cafer’i veliaht ilân etmeyi reddeden Halife Muktedî’ye, hemen Bağdad’ı terketmesini bildirdi.
Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Ünite 5

Soru 1

Nizâmülmülk, Melikşah öldüğünde aşağıdaki kişilerden hangisini tahta geçmesi için destekledi?

Berkyaruk

Muhammed Tapar

Sancar

Mahmud

Cafer

Açıklama:

Nizâmülmülk, Terken Hatun’un oğlu Mahmud’a karşı, Melikşah’ın amcası Yakutî’nin kızı Zübeyde Hatun’dan olan oğlu Berkyaruk’u desteklemekteydi.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Muktedî’nin, adına hutbe okutup ona “Rükneddin” lakabını verdiği kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Berkyaruk

Muhammed Tapar

Sancar

Mahmud

Tutuş

Açıklama:

Muktedî, Berkyaruk’un son başarısını göz önünde bulundurarak adına hutbe okutup ona “Rükneddin” lakabını verdi.

Doğru Cevap: A

Soru 3

Sultan Berkyaruk, Muhammed Tapar arasında yapılan anlaşmaya göre aşağıdaki illerden hangisinin idaresi Berkyaruk’a bırakılmıştır?

Bağdat

Azerbaycan

Diyarbekir

Musul

Suriye

Açıklama:

Cibal, Fars, İsfahan, Rey, Hemedan, Hûzistan ve Bağdat Berkyaruk’un; Azerbaycan, Diyarbekir, elCezîre. Musul, Suriye ve Hille emiri Seyfüddevle Sadaka’nın idaresindeki topraklar Tapar’ın hâkimiyetine bırakılacaktı.

Doğru Cevap: A

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi Berkyaruk ile Muhammed Tapar arasında cereyan eden uzun taht mücadelelerinin sonuçlarından biri değildir?

Emirlerin otoritesinin zayıflaması

Devletin mali yapısının bozulması

Devlet yönetiminin ehil olmayan kişilerin eline geçmesi

Haçlıların Suriye ve Filistin’e yerleşmelerine zemin hazırlaması

Emirlerin sürekli taraf değiştirmesi

Açıklama:

1.İki kardeşin saltanat mücadelesi, devlet otoritesinin zayıflamasına ve emirlerin iktidar boşluğundan yararlanıp kendi hareket alanlarını genişletmelerine imkân vermiştir. Emirler süre gelen savaş hâlini, sık sık taraf değiştirerek isteklerinin gerçekleşmesi için pazarlık konusu yapmışlardır. 2. Berkyaruk ve Muhammed Tapar hâkimiyetleri altına aldıkları bölgelerde iktidar olmalarına rağmen muktedir olamadıklarından vergiler düzenli bir şekilde toplanamamış, devletin mali yapısı bozulmuştur.İki kardeşin saltanat mücadelesi, devlet otoritesinin zayıflamasına ve emirlerin iktidar boşluğundan yararlanıp kendi hareket alanlarını genişletmelerine imkân vermiştir. Emirler süre gelen savaş hâlini, sık sık taraf değiştirerek isteklerinin gerçekleşmesi için pazarlık konusu yapmışlardır. 2. Berkyaruk ve Muhammed Tapar hâkimiyetleri altına aldıkları bölgelerde iktidar olmalarına rağmen muktedir olamadıklarından vergiler düzenli bir şekilde toplanamamış, devletin mali yapısı bozulmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 5

Bâtınilerin açık tarihi 1090 yılında Hasan Sabbah’ın aşağıdaki kalelerden hangisini ele geçirmesiyle başlamıştır?

Alamut

Mamure

Bakras

Çandarlı

Pertek

Açıklama:

Bâtınilerin açık tarihi 1090 yılında Hasan Sabbah’ın Alamut Kalesini ele geçirmesiyle başlar.

Doğru Cevap: A

Soru 6

I. Kılıç Arslan aşağıdaki kişilerden hangisiyle girdiği mücadele sırasında hayatını kaybetmiştir?

Çavlı

Berkyaruk

Sancar

Mahmud

Tutuş

Açıklama:

I. Kılıç Arslan, Çavlı ile girdiği mücadele sonucunda hayatını kaybetmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Sultan Berkyaruk, Muhammed Tapar arasında yapılan anlaşmaya göre aşağıdaki illerden hangisinin idaresi Muhammed Tapar’a bırakılmıştır?

Azerbaycan

Cibal

Fars

İsfahan

Rey

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 8

İslam âlimi Ebü’l-Berekât el-Bağdâdî, İbnü’l-Belhî Farsnâme adlı eseri hangi Büyük Selçuklu hükümdarının emriyle hazırlamıştır?

Muhammed Tapar

Berkyaruk

Sancar

Mahmud

Tutuş

Açıklama:

İslam âlimi Ebü’l-Berekât el-Bağdâdî astronomiyle ilgili bir kitabını ona ithaf etmiştir. Bağdadî ayrıca sultanın bir sorusuna cevap olarak Risale fî sebebi zuhûn’i-kevâkibileyîen ve hafâhû nehâren adıyla bir eser kaleme almış, İbnü’lBelhî Farsnâme’yi onun emriyle yazmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Nihavend’i işgâl yolu ile zapt ederek Muhammed Tapar’a karşı isyan çıkaran kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Mengüpars

Yağıbasan

Zengi b. Porsuk

Berkyaruk

Sancar

Açıklama:

Selçuklu hanedanından daha önce adı geçen Böribars’ın oğlu Mengüpars İsfahan’da bulunduğu sırada maddi sıkıntılarına çare bulmak için Nihavend şehrine gitmişti. Buranın ahalisinden topladığı askerlerin yardımını aldıktan sonra adına hutbe okutup isyan etti. Kısa bir süre sonra Nihavend’i işgâl yolu ile zapt etti. Bunun yanında Muhammed Tapar ile husumeti bulunan Zengi b. Porsuk’a haber göndererek kendisine katılması teklifinde bulundu.

Doğru Cevap: A

Soru 10

Berkyaruk ile Tapar arasındaki taht kavgalarından istifade ederek hâkimiyetini bütün Irak topraklarına yaymaya çalışan Hille Emiri aşağıdakilerden hangisidir?

Sadaka

Sancar

Mahmud

Mengüpars

Yağıbasan

Açıklama:

Seyfüddevle Sadaka, Berkyaruk ile Tapar arasındaki taht kavgalarından istifade ederek hâkimiyetini bütün Irak topraklarına yaymaya çalıştı.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Aşağıdaki Selçuklu şehzadelerinden hangisi Melikşah’ın öldüğünde geride bıraktığı oğullarından birisi değildir?

Berkyaruk

Muhammed Tapar

Yakuti

Sancar

Mahmud

Açıklama:

Melikşah öldüğünde geride Berkyaruk, Muhammed Tapar, Sancar ve Mahmud adlı dört oğul bırakmıştı. Doğru yanıt “C” şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi Selçuklu veziri Nizamülmülk’ün desteklediği Selçuklu şehzadesidir?

Muhammed Tapar

Berkyaruk

Tutuş

Aksungur Porsuki

Sancar

Açıklama:

Nizâmülmülk, Terken Hatun’un oğlu Mahmud’a karşı, Melikşah’ın amcası Yakutî’nin kızı Zübeyde Hatun’dan olan oğlu Berkyaruk’u desteklemekteydi. Doğru yanıt “B” şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 13

Melikşah’ın Terken Hatun’dan doğan oğlu hangi şehzadedir?

Sancar

Berkyaruk

Muhammed Tapar

Mahmud

Hasan

Açıklama:

Melikşah Berkyaruk’u veliaht tayin etti ise de, bunun saltanat mücadelelerini engelleyecek bir kanun olmadığı bilinmektedir. Nitekim bu durumu fırsat bilen ve o sırada Sultanın yanında Bağdat’ta bulunan Terken Hatun, henüz beş yaşında bulunan oğlu Mahmud’u tahta geçirmek için harekete geçti. Doğru yanıt “D” şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 14

“El-Cezire” tanımı aşağıdaki coğrafi tanımlamalardan hangisine karşılık gelmektedir?

Sevad

Irak

Yukarı Mezopotampa

Aşağı Mezopotamya

Büyük Ada

Açıklama:

el-Cezire: Arapçada “Ada” manasına gelir. Greklerin “Mezopotamya” adını verdikleri Fırat ile Dicle nehirleri arasındaki toprakları Arap coğrafyacılar iki kısma ayırmışlardır. Buna göre güneyde kalan Aşağı Mezopotamya topraklarına “Sevad” veya “Irak”, kuzeyde kalan Yukarı Mezopotamya topraklarına ise “el-Cezire” adını vermişlerdir. Doğru yanıt “C” şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 15

I. Aksungur
II. Yağısıyan
III. Bozan
IV. Yusuf b. Abak
Yukarıdaki Selçuklu emirlerinden hangileri önce Tutuş’a tabi oldukları halde daha sonradan Berkyaruk safına geçmiş ve nihayetinde öldürülmüştür?

I, II

I, II, III

I, III

II, III

III, IV

Açıklama:

Aksungur gibi Yağısıyan ve Bozan da Tutuş’a itaat etti. Ancak Rey önlerinde Aksungur, Bozan’a yazdığı mektupla onu Tutuş’tan ayrılmaya ikna etti. Aksungur daha sonra Halep yakınlarında cereyan eden muharebede mağlup olduğu gibi esir edilerek öldürüldü. Bozguna uğrayan birliklerle Halep’e çekilen Bozan ile Kürboğa burada direnmeye çalışmışlarsa da çok geçmeden Tutuş, şehre girmeyi başarmış ve her ikisini de esir almıştı. Tutuş, Harran ve Urfa’ya gelerek müdafilerden teslim olmalarını istedi. Ret cevabı alınca da Bozan’ı öldürterek başını Urfa ve Harran’a yolladı. Doğru yanıt “C” şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 16

Melikşah’ın oğullarından hangisi, onun ölümünden sonra tahta geçmek için diğer kardeşleriyle mücadeleye girmemiştir?

Muhammed Tapar

Mahmud

Berkyaruk

Sancar

İsmail

Açıklama:

Melikşah’ın oğulları ilk dört şıkta bulunmaktadır. Bunlardan da yalnızca Sancar kardeşleri ile kendi adına taht mücadelesine kalkışmamıştır. Doğru yanıt “D” şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 17

Aşağıdaki Selçuklu Şehzadelerinden hangisi Melikşah’ın ölümünden sonra tahta geçmek üzere mücadele etmemiştir?

Tutuş

Berkyaruk

Mahmud

Arslan Argun

Böribars

Açıklama:

Berkyaruk, rakiplerini bertaraf ettikten sonra Arslan Argun’un üzerine diğer amcası Böribars’ı göndererek onu cezalandırmak istedi. Doğru yanıt “E” şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 18

Aşağıdaki Selçuklu şehzadelerinden hangisinin mücadelesi, Melikşah’ın ölümünden sonra Selçuklu tahtına oturmak değil iktalarını artırmak olmuştur?

Tutuş

Sancar

Berkyaruk

Arslan Argun

Muhammed Tapar

Açıklama:

Aslında Arslan Argun’un mektubundan da anlaşılacağı üzere, onun amacının Selçuklu tahtına oturmak değil iktalarını artırmak olduğu açıkça görülmekteydi. Bunun yanında Berkyaruk, rakiplerini bertaraf ettikten sonra Arslan Argun’un üzerine diğer amcası Böribars’ı göndererek onu cezalandırmak istedi. Doğru yanıt “D” şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 19

El-Cezire bölgesi emirleri de emrine verilerek Haçlılarla mücadele ve onları İslam topraklarından sürüp çıkarma görevini alan Musul Atabeyi kimdir?

Yağısıyan

Kürboğa

Aksungur

Bozan

Sökmen

Açıklama:

Berkyaruk, Haçlılarla mücadele ve onları İslam topraklarından sürüp çıkarma görevini, el-Cezire bölgesi emirlerini de emrine vermek suretiyle Musul Atabeyi Kürboğa’ya havale etti. Buradan da anlaşılacağı üzere bu andan itibaren Haçlı meselesi vasal Suriye Selçukluların meselesi olmaktan çıkarak, Büyük Selçuklu Devletinin meselesi haline gelmişti. Doğru yanıt “B” şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 20

Melikşah’ın ölümünün ardından başlayan taht kavgaları oğulları Berkyaruk ve Muhammed Tapar’ın hangi yılda yaptıkları anlaşma ile sona ermiştir?

1093

1095

1099

1101

1104

Açıklama:

Yıllardan beri devam eden iç savaşların devleti yıprattığını gören Berkyaruk ve Muhammed Tapar, ileri gelen âlimlerin de teşvikiyle barış yapmaya karar verdiler. Ocak 1104’de varılan bu antlaşma sayesinde Sultan Melikşah’ın ölümüyle başlayan taht kavgaları sona ermiş oluyordu. Doğru yanıt “E” şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 21

Fetret Devri ne zaman başlamıştır ?

Melikşah'ın ölümüyle

Toprak kayıpları başladığında

Tapar'ın ölümüyle

Karahanlılarla yapılan savaş sonrası

İsyanların çıkmasıyla

Açıklama:

Sultan’ın ani ölümü, bir süredir merkezde yaşanan iktidar paylaşımı
mücadelesinin daha da şiddetlenmesine ardından ortaya çıkan uzun taht mücadeleleri ile imparatorluğun önce parçalanmasına, akabinde de çöküşüne giden sürecin başlangıcı olmuştur. İşte bu ünitenin konusu olan ve “Fetret Devri” olarak
adlandırılan Berkyaruk dönemi, bu sürecin ilk evresini teşkil etmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Sultan Melikşah ' ın ölümüyle tahtın başına Berkyaruk'u otutturan kişi kimdir ?

Terken Hatun

Nizamümülk

İsmail

Tutuş bey

Mahmud

Açıklama:

Melikşah’ın ölüm haberini alan Nizamülmülk’ün adamları bir silah deposunu yağmalayarak isyan etmiş ve Berkyaruk’u hapsedildiği yerden çıkararak tahta oturtup adına hutbe okutmuşlardı

Doğru Cevap: B

Soru 23

Melikşah'ın ölümünden sonra ki ilk isyan aşağıdakilerden hangisidir ?

Babai isyanı

Baba İshak Ayaklanması

Arslan Argun İsyanı

Celali İsyanı

Frujin isyanı

Açıklama:

Melikşah’ın diğer kardeşi Arslan Argun, babası zamanında Harizm bölgesi valiliğini yürütüyordu. Kardeşi Melikşah’ın saltanatının ilk yıllarına kadar da bu bölgede kalmış; daha sonra kendisine Hemedan ve Save bölgesinde yedi bin dinarlık
ikta toprağı verilmişti. Melikşah öldüğünde o da yanında Bağdat’ta bulunuyordu.
Sultanın ölümü ile ortaya çıkan otorite boşluğundan faydalanmak isteyen Arslan
Argun, hemen Hemedan’a hareket etti. Buradan bir grup askerin kendisine katılımıyla Nişabur üzerine yürüdüyse de direnişle karşılaşınca Merv’e çekilmek zorunda kaldı

Doğru Cevap: C

Soru 24

Türkiye Selçuklu Devletinin başkenti ve Haçlıların elegeçirdiği topraklar aşağıdakilerden hangisidir?

Kütahya - Domaniç

Edirne - Kırklareli

Amasya - Merzifon

İznik - Çukurova

Antalya - Muğla

Açıklama:

İslâm dünyası, siyasî temsilcileri olan Selçukluların içerisinde bulunduğu karışıklıklar yüzünden yaklaşmakta olan tehlikeyi ve mahiyetini çok iyi algılayamadı. Dolayısıyla bu büyük tehlike karşısında tedbir de alınamadı. Türkiye Selçuklularının başkenti İznik ve Çukurova’yı zapt eden Haçlılar, 1098 baharında Büyük Selçuklu sınırlarına dayanmış bulunuyorlardı.

Doğru Cevap: D

Soru 25

Haçlı Seferleri yaklaşık olarak kaç yıl sürmüştür ?

300

100

400

250

200

Açıklama:

Bizans İmparatorları, Türk ilerleyişi karşısında ilki Malazgirt’ten sonra olmak
üzere, 1095 yılına kadar üç defa Papalıktan yardım isteğinde bulunmuşlardı. Bu
talebi fırsata dönüştürmek isteyen Papa II. Urbanus, Kasım 1095 tarihinde toplanan Clermont Konsilinde Haçlı Seferi çağrısında bulundu. Hedef olarak da Kutsal
Toprakları ve Anadolu’yu gösterdi. İki yüzyıl kadar sürecek olan Haçlı Seferleri tarihi böylece başlamış oldu.

Doğru Cevap: E

Soru 26

Sultan Melikşah ın en büyük oğlu aşağıdakilerden hangisidir ?

Berkyaruk

Muhammed Tapar

Mahmud

Tutuş bey

İsmail

Açıklama:

Büyük Selçuklu Sultanı Melikşah vefat ettiği sırada hayatta kalan oğullarının büyüğü Berkyaruk, ikincisi ise Muhammed Tapar idi. 21 Ocak 1082’de Seferiyye
Hatun adlı bir cariyeden dünyaya gelen Muhammed Tapar, Melikşah öldüğünde
Bağdat’ta yanında bulunmaktaydı.

Doğru Cevap: A

Soru 27

Sefîdrûd ve Hemedan Savaşları kimler arasında gerçekleşmiştir ?

Mecdümülk-Tutuş bey

Muhammed Tapar-Berkyaruk

İsmail- Mahmud

Emir Kutluğtekin- Berkyaruk

Nizamümülk- Terken Hatun

Açıklama:

Durumu öğrenen ve müdahale etmek isteyen Sultan Berkyaruk Zencan şehrine doğru yola çıktı. Bu sırada bazı emirler Sultan Berkyaruk’a haber gönderip
müstevfî Mecdülmülk el-Balâsânî’yi kendilerine teslim etmesini istediler. Sultan
bu isteği kabul etmedi; emirleri ikna edemeyince 200 kişiyle ordugâhtan ayrılmak
zorunda kaldı. Mecdülmülk yüzünden Sultan Berkyaruk’a muhalefet eden emirler Muhammed Tapar’a katıldılar. Muhammed Tapar’ın Rey üzerine geldiği haberini alan Berkyaruk kardeşiyle savaşmayı göze alamayarak önce İsfahan’a, halkın
şehrin kapılarını açmaması üzerine de Hûzistan’a gitmek zorunda kaldı.

Doğru Cevap: B

Soru 28

Aşağıdakilerden hangisi Berkyaruk ve Muhammed Tapar'ın yaptığı savaşlardan değildir ?

Rûzrâver

Rey

Hoy

Hemedan

Prut

Açıklama:

Rûzrâver, Rey ve Hoy Savaşları
Sancar’ın Horasan’a dönmesinin ardından Bağdat’tan ayrılan Muhammed Tapar ile onu takip eden Berkyaruk bu kez Nihavend yakınlarındaki Rûzrâver’de
karşı karşıya geldiler (27 Aralık 1101). Bazı küçük çarpışmalardan sonra taraflar
arasında antlaşma sağlandı. Ülke topraklarının resmen ikiye bölündüğü bu antlaşmaya göre Berkyaruk sultan; Tapar Gence meliki olarak, kendisine bırakılan
bölgelerde üç nevbet çaldıracak ve Sultan Berkyaruk’a yılda 1.300.000 dinar vergi
ödeyecekti.

Doğru Cevap: E

Soru 29

Muhammed Tapar’ın Büyük Selçuklu Sultanı olduğu 1105 yılında Türkiye Selçuklu Sultanı kimdir ?

Tutuş bey

İsmail

I. Kılıç Arslan

II. Kılıç Arslan

Metehan

Açıklama:

Muhammed Tapar’ın Büyük Selçuklu Sultanı olduğu 1105 yılında, Türkiye Selçuklu Sultanı I. Kılıç Arslan da Danişmedliler’den Malatya almış, Doğu Anadolu’da
Büyük Selçuklulara bağlı olan bazı Türkmen beylerinin kendisine tâbi olmasıyla
da hakimiyeti altındaki toprakları genişletmiş bulunuyordu. 1101 yılı Haçlı ordularını yok eden, Antakya ve Urfa’yı zabt etmek teşebbüsünde bulunan Kılıç Arslan, Haçlı seferinin yaralarını sarabilecek gibi görünüyordu

Doğru Cevap: C

Soru 30

Büyük Selçuklu İmparatorluğu'nda Fetret Devri olarak adlandırılan dönem aşağıdaki sultanlardan hangisinin tahta geçişiyle başlamıştır?

Muhammed Tapar

Berkyaruk

Sancar

Melikşah

Mahmud

Açıklama:

Çin’den Akdeniz’e, Kafkaslar’dan Yemen’e kadar uzanan çok geniş topraklara yayılmış bulunan Büyük Selçuklu İmparatorluğu, en görkemli devrini yaşarken önce vezirinin, sonra Sultan Melikşah’ın beklenmedik ölümüyle sarsıntıya uğradı. Fetret dönemi olan Berkyaruk’dan sonra Tapar zamanında kısmen toparlanmasına, Sancar’ın İkinci İmparatorluk devrine rağmen de aslında sarsıntı tamamen atlatılamadı.

Doğru Cevap: B

Soru 31

Terken Hatun'un genç yaşta adına hutbe okutarak İsfahan'da tahta çıkardığı Melikşah'ın oğlu aşağıdakilerden hangisidir?

Muhammed Tapar

Sancar

Mahmud

Berkyaruk

Kürboğa

Açıklama:

Terken Hatun, henüz beş yaşında bulunan oğlu Mahmud’u tahta geçirmek için harekete geçti. Bir taraftan zaman kazanmak üzere Melikşah’ın ölümünü gizlerken, diğer taraftan da hazinenin ağzını açarak desteklerini almak için ordu ve devlet adamlarına büyük ihsanlarda bulundu. Bu cömert girişimleri sayesinde de pek çok emirin içerisinde bulunduğu büyük bir ordu kurmayı başardı. Terken Hatun’un bu başarısı, hiç şüphesiz bolca yaptığı ihsanlar kadar, Karahanlı soyundan bir prenses ve Selçuklu imparatoriçesi olarak Melikşah’ın sağlığındaki etkin konumundan kaynaklanmaktaydı.

Doğru Cevap: C

Soru 32

Melikşah'ın ölümü üzerine adına hutbe okutan Suriye meliki kardeşi aşağıdakilerden hangisidir?

Mahmud

Tutuş

Aksungur

Berkyaruk

İsmail

Açıklama:

Suriye meliki olan Tutuş, ağabeyi Melikşah’a itaatini bildirmek ve teveccühünü kazanmak için, Dımaşk’tan Bağdat’a gelmek üzere iken, Fırat kıyısındaki Hit kasabasında, Sultanın öldüğü haberini almıştı. Selçuklu tahtını ele geçirmek üzere gerekli hazırlıkları yapmak için Suriye’ye dönen Tutuş, buradan Halep valisi Aksungur, Antakya valisi Yağısıyan ve Urfa valisi Bozan’a birer mektup yazarak bildirdi.

Doğru Cevap: B

Soru 33

Aşağıdakilerden hangisi Tutuş'un kendisine ihanet eden Aksungur ve Bozan'dan intikamını alarak tekrar Mezopotamya'ya hakim olması üzerine İsfahan'a harekete geçen Berkyaruk'a yolda baskın yapan komutandır?

Abakoğlu Yakup

Gümüştekin Candar

Yaruktaş

Emir Porsuk

Kürboğa

Açıklama:

Berkyaruk, gelişmeleri kontrol altına alabilmek için derhal İsfahan’a hareket etti. Ancak yolda Tutuş’un komutanlarından Abakoğlu Yakup’un baskınına uğradı. Beklemediği bu baskın karşısında ordugâhı yağmalanan ve mağlup olan Berkyaruk, yanında Emir Porsuk, Gümüştekin Candar ve Yaruktaş gibi birkaç önemli adamı olduğu halde, kardeşi Mahmud’un hâkimiyetindeki başkent
İsfahan’a sığınmak zorunda kaldı.

Doğru Cevap: A

Soru 34

Genç yaştaki Sultan Mahmud'un çiçek hastalığından ölmesi üzerine tahta geçen Berkyaruk'a vezir olan Nizamülmülk'ün oğlu aşağıdakilerden hangisidir?

Müstazhir Billah

Yaruktaş

Mahmudülmülk

Dukak

Müeyyedülmülk

Açıklama:

Berkyaruk da kardeşi gibi ölümcül çiçek hastalığına yakalanmıştı. Ancak Tutuş’un tavizsiz ve sert tabiatı onları Berkyaruk’un yanında yer almaya itiyordu. Buna bir de halk ve ordu nezdinde hâlâ saygın bir hatırası olan Nizamülmülk’ün, büyük nüfuz sahibi oğullarından Müeyyedülmülk’ün Berkyaruk’a vezir olması eklenince durum onun lehine dönmeye başladı.

Doğru Cevap: E

Soru 35

Sultan Berkyaruk kardeşi Sancar'ı merkezi Merv olmak üzere aşağıdaki bölgelerden hangisine melik atamıştır?

Suriye

Mısır

Filistin

Diyarbakır

Horasan

Açıklama:

Sultan Berkyaruk, amcasına karşı bu defa büyük bir orduyla kardeşi Sancar’ı gönderdi ve kendisi de arkalarından hareket etti. Fakat yolda, Arslan Argun’un bir kölesi tarafından öldürüldüğü haberini aldılar. Öte yandan Sancar, kendini bekleyen bir kısım emirle birlikte Nişabur önüne gelip şehri sulh
yolu ile teslim aldı (20 Nisan 1097). Nişabur’dan sonra Horasan’ın birçok şehri de ona itaat etti. Bu başarısı üzerine Sultan Berkyaruk kardeşi Sancar’ı, merkezi Merv olmak üzere Horasan melikliğine atadı.

Doğru Cevap: E

Soru 36

Melikşah'ın ölümünden sonra tahta çıkan oğlu aşağıdakilerden hangisidir?

Berkyaruk

Muhammed Tapar

Sancar

Mahmud

Tutuş

Açıklama:

Melihşah'ın ölümünden sonra tahta Berkyaruk çıkmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 37

Aşağıdakilerden hangisi Haçlı Seferleri sonrasında ortaya çıkan bölgesel idari yapılardan birisi değildir?

Kudüs Krallığı

Urfa Kontluğu

Antakya Prinkepsliği

Trablusşam Kontluğu

Filistin Prensliği

Açıklama:

Anadolu’dan geçen Haçlılar Mart 1098’de Urfa’yı; Haziran 1098’de Antakya’yı ele geçirdiler. 1099’da
Kudüs düştü. On yıl sonra Tarblusşam’ın da ele geçirilmesiyle, hepsi de Kudüs Krallığına bağlı olan Urfa Kontluğu, Antakya Prinkepsliği yanında Trablusşam Kontluğu ortaya çıkmış oldu.

Doğru Cevap: E

Soru 38

Uzun bir süre ağabeyi Berkyaruk'un yanında duran ve sonrasında onun tarafından Gence ve çevresinin ikta verilip melik unvanına kavuşan fakat sonra ağabeyine karşı isyan başlatan veliaht aşağıdakilerden hangisidir?

Mahmud

Sancar

Muhammed Tapar

Kürboğa

Aksungur

Açıklama:

Berkyaruk 1094 yılında adına hutbe okutmak üzere Bağdat’a giderken kardeşi Muhammed
Tapar’ı da yanında götürmüş ve burada Gence ile çevresini ona ikta etmişti. Ayrıca kardeşi Tapar’ı “melik” unvanı ile Gence’ye gönderirken Türk töresine uygun olarak itimat ettiği adamlarından Emir Kutluğtekin’i de ona atabey tayin etmişti. Muhammed Tapar, melik bulunduğu Gence’de muhtemelen çevresindekilerin; özellikle de Berkyaruk’un azlettiği veziri Nizamülmülk’ün oğlu Müeyyedülmülk’ün tahrikleriyle isyan etti. Sultan Berkyaruk bu sırada Suriye ve Filistin bölgesine yerleşmekte olan Haçlılarla mücadeleye hazırlanmakta idi. İşe kendisine engel olacağını düşündüğü atabeyi Kutluğtekin’i öldürmek ve Arran eyaletinde Berkyaruk adına okunan hutbeyi kesip kendi adına okutmakla başladı.

Doğru Cevap: C

Soru 39

Fetret Devri'nin ilk sultanı Berkyaruk'tan sonra tahta geçen ve bir süre istikrarı sağlayan kardeşi sultan aşağıdakilerden hangisidir?

Mahmud

Muhammed Tapar

Sancar

Melikşah

Ayaz

Açıklama:

Sultan Berkyaruk’un hükümdarlık dönemini kapsayan ve Büyük Selçuklu Devletinin çöküşünün habercisi gibi görünen taht mücadeleleriyle dolu “Fetret Devri”nde ibre Muhammed Tapar’ın
cülûsu ile bir nevi iyileşmeye doğru dönmüş oldu.

Doğru Cevap: B

Soru 40

İran'da Elbruz Dağları üzerinde bulunan ve Bâtınîliğin merkezi olup ismi Kartal Yuvası anlamına gelen kale aşağıdakilerden hangisidir?

Bîre Kalesi

Ebher Kalesi

Alamut Kalesi

Zilkale

Şahdiz Kalesi

Açıklama:

Alamut Kalesi, İran’da Elbruz Dağları üzerinde, Kazvin’in kuzeydoğusunda yer alan müstahkem bir kaledir. Ortaçağ’da Rûdbâr vadisinde bulunan elli kadar müstahkem kalenin en meşhuru olup 2000
m. yükseklikteki yalçın kayalar üzerinde kurulmuştur. Nitekim Alamut adı “Kartal yuvası”
veya “Kartal eğitimi” anlamına gelmektedir. Kuruluşu eski Deylem hükümdarları dönemine kadar gitmekteyse de asıl şöhretini İsmâilîliği siyasî bir yapıya dönüştüren Hasan Sabbâh’a borçludur.
Alamut Kalesi’ni 4 Eylül 1090 tarihinde ele geçiren Hasan Sabbâh burayı Bâtınî karargâhı haline getirdi. Bu sebeple Selçuklu sultan ve komutanları tarafından pek çok kez kuşatıldıysa da fethi mümkün olmadı. Uzun süre Bâtınîler’in (İsmâilîler) elinde bulunan Alamut Kalesi nihayet 19 Kasım 1256’da Moğol hanı Hülâgû’ya boyun eğmek zorunda kaldı.

Doğru Cevap: C

Soru 41

İsmail'in kaybederek İsfahan'a çekilmesine neden olan savaş aşağıdakilerden hangisidir?

Berucird

Kerec

Tahran

Rey

Mercidabık

Açıklama:

Kerec savaşında İsmail İsfahan'a çekilmek zorunda kalmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 42

Berkyaruk'un tahta çıkma sürecinde onunla rekabet eden Suriye meliki olan kişi aşağıdakilerden hangisidir?

İsmail

Melikşah

Tutuş

Mahmud

Alparslan

Açıklama:

Bu dönemdeki Suriye meliki Tutuş'tur.

Doğru Cevap: C

Soru 43

Tutuş Rahbe şehrini kaç yılında teslim almıştır?

1050

1082

1093

1100

1121

Açıklama:

Tutuş, Şubat 1093 yılında herhangi bir direnişle karşılaşmaksızın Rahbe şehrini teslim aldı.

Doğru Cevap: C

Soru 44

Arapçada “Ada” manasına gelen, Yukarı Mezopotamya topraklarına verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?

Hamedan

Fırat

Savad

El-Cezire

Halep

Açıklama:

Arapçada “Ada” manasına gelen, Yukarı Mezopotamya topraklarına verilen isim El-Cezire'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 45

Kendisine Hemedan ve Save bölgesinde yedi bin dinarlık ikta toprağı verilen, Harizm bölgesi valiliğini yürüten Melikşah'ın kardeşi aşağıdakilerden hangisidir?

Arslan Argun

Çağrı Bey

Emir Altuntaş

Muhammed Tapar

Melik Rıdvan

Açıklama:

Kendisine Hemedan ve Save bölgesinde yedi bin dinarlık ikta toprağı verilen, Harizm bölgesi valiliğini yürüten Melikşah'ın kardeşi Arslan Argun'dur.

Doğru Cevap: A

Soru 46

Hz. İsa'nın mezarının bulunduğuna inanılan ve Haçlılar'ın müslümanların elinden almayı çok istedikleri şehir aşağıdakilerden hangisidir?

Antakya

Halep

Kudüs

Şam

Bağdat

Açıklama:

Bu şehir Kudüs'tür.

Doğru Cevap: C

Soru 47

Hangi tarihte Berkyaruk 5000 kişilik bir kuvvetle Bağdat'a girmiştir?

1101

1110

1201

1211

1218

Açıklama:

Berkyaruk 5000 kişilik bir kuvvetle 13 Eylül 1101’de Bağdat’a girdi.

Doğru Cevap: A

Soru 48

Kardeşi Muhammed Tapar tarafından "Büyük Sultan" olarak tanımlanan şahsiyet aşağıdakilerden hangisidir?

Tutuş

Berkyaruk

Melikşah

Alparslan

Emir Ayaz

Açıklama:

Kardeşi Muhammed Tapar tarafından "Büyük Sultan" olarak tanımlanan şahsiyet Berkyaruk'tur.

Doğru Cevap: B

Soru 49

Muhammed Tapar'a tahta çıktıktan sonra verilen lakap aşağıdakilerden hangisidir?

Büyük Sultan

Böribars

Fahrülmülk

Celalüd-devle

Müeyyedülmülk

Açıklama:

Muhammed Tapar'a tahta çıktıktan sonra verilen lakap Celalüd-devle'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 50

Aşağıdakilerden hangisi Sultan Melikşah'ın oğullarından biri değildir?

Nizamülmülk

Berkyaruk

Muhammed Tapar

Sancar

Mahmud

Açıklama:

Sultan Melikşah'ın dört oğlu bulunmaktadır. Bunlar; Berkyaruk, Mahmud, Sancar ve Muhammed Tapar'dır. Doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 51

I. Terken Hatun Nizamülmülk'ten yardım almaktadır.
II. Terken Hatun oğlu Sancar'ı desteklemektedir.
III. Terken Hatun, Melikşah'ın ölümünü gizlemiştir.
IV. Terken Hatun devlet adamlarına ihsanlarda bulunmuştur.
Melikşah'ın ölümü ardından Terken Hatun'un yaptıklarıyla ilgili yukarda verilenlerden hangileri doğrudur?

I ve II

I ve IV

II ve IV

III ve IV

III ve II

Açıklama:

Melikşah öldüğünde geride Berkyaruk, Muhammed Tapar, Sancar ve Mah- mud adlı dört oğul bırakmıştı. Babasının yerine en büyükleri olan ve o dönemde on iki yaşında bulunan Berkyaruk’un tahta geçmesi bekleniyordu. Zira daha önce de temas edildiği üzere Nizâmülmülk, Terken Hatun’un oğlu Mahmud’a karşı, Melikşah’ın amcası Yakutî’nin kızı Zübeyde Hatun’dan olan oğlu Berkyaruk’u desteklemekteydi. Bazı kaynakların verdiği bilgilere göre, Melikşah Berkyaruk’u veliaht tayin etti ise de, bunun saltanat mücadelelerini engelleyecek bir kanun olmadığı bilinmektedir. Nitekim bu durumu fırsat bilen ve o sırada Sultanın yanında Bağdat’ta bulunan Terken Hatun, henüz beş yaşında bulunan oğlu Mahmud’u tahta geçirmek için harekete geçti. Bir taraftan zaman kazanmak üzere Melikşah’ın ölümünü gizlerken, diğer taraftan da hazinenin ağzını açarak desteklerini almak için ordu ve devlet adamlarına büyük ihsanlarda bulundu. Bu cömert girişimleri sayesinde de pek çok emirin içerisinde bulunduğu büyük bir ordu kurmayı başardı. Terken Hatun’un bu başarısı, hiç şüphesiz bolca yaptığı ihsanlar kadar, Karahanlı soyundan bir prenses ve Selçuklu imparatoriçesi olarak Melikşah’ın sağlığındaki etkin konumundan kaynaklanmaktaydı. Doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 52

Sultan Melikşah'ın oğullarından Mahmud adına Bağdat'ta hangi tarihte hutbe okutulmuştur?

26 Kasım 1092

20 Aralık 1092

24 Temmuz 1092

26 Haziran 1092

28 Eylül 1092

Açıklama:

Ancak Terken Hatun’un, yanında tutuğu torunu ve Halife’nin de oğlu olan Cafer üzerinden tehdide varan ısrarlarına daha fazla direnemedi. Cafer’in babasına gönderilmesi kaydıyla, 26 Kasım 1092 yılında Bağdat’ta Mahmud adına hutbe okundu. Böylece Terken Hatun, Melikşah’ın ölümden altı gün sonra oğlu Mahmud’u Bağdat’ta sultan ilan ettirmeyi başarmıştı.

Doğru Cevap: A

Soru 53

Terken Hatun, aşağıdaki kişilerden hangisi ile orduyu da yanına alarak oğlu Mahmud'u tahta çıkarmak üzere İsfahan'a yola çıkmıştır?

Nizamülmülk

Muhammed Tapar

Emir Üner

Emir Kamac

Tacülmülk Ebû’l-Ganaim

Açıklama:

Terken Hatun, Melikşah’ın ölümden altı gün sonra oğlu Mahmud’u Bağdat’ta sultan ilan ettirmeyi başarmıştı. Ardından da vezir Tacülmülk Ebû’l-Ganaim ve orduyla birlikte, oğlu Mahmud’u tahta çıkarmak üzere Selçuklu payitahtı İsfahan’a doğru yola çıktı.

Doğru Cevap: E

Soru 54

Aşağıdakilerden hangisi Terken Hatun'un İsfahan'da bulunan veliaht Berkyaruk'u hapsetmek üzere gönderdiği kişilerden biridir?

Nizamülmülk

Sancar

Emir Üner

Gazzali

Muktedi

Açıklama:

Terken Hatun, bir taraftan da oğlunun saltanatı için tehlike olarak gördüğü ve bu olaylar sırasında İsfahan’da bulunan veliaht Berkyaruk’u hapsetmek üzere Musul valisi Kürboğa’yı, Emir Üner ve Emir Kamac ile birlikte İsfahan’a göndermişti.

Doğru Cevap: C

Soru 55

I. Annesi Zübeyde Hatun'dur.
II. Sultan Melikşah'ın dört oğlundan biridir.
III. Babası öldüğünde 16 yaşındadır.
IV. Vezir Tacülmülk Ebû’l-Ganaim tarafından desteklenmektedir.
Sultan Melikşah'ın oğlu Berkyaruk'ile ilgili yukarıdaki bilgilerden hangisi veya hangileri doğrudur?

I ve II

II ve III

I ve III

III ve IV

I ve IV

Açıklama:

Melikşah öldüğünde geride Berkyaruk, Muhammed Tapar, Sancar ve Mahmud adlı dört oğul bırakmıştı. Babasının yerine en büyükleri olan ve o dönemde on iki yaşında bulunan Berkyaruk’un tahta geçmesi bekleniyordu. Zira daha önce de temas edildiği üzere Nizâmülmülk, Terken Hatun’un oğlu Mahmud’a karşı, Melikşah’ın amcası Yakutî’nin kızı Zübeyde Hatun’dan olan oğlu Berkyaruk’u desteklemekteydi.

Doğru Cevap: A

Soru 56

Terken Hatun, Berûcird yakınlarında yapılan savaş sonucunda hangi tarihte İsfahan'a çekilmek zorunda kalmıştır?

Ocak 1093

Şubat 1093

Mart 1093

Nisan 1093

Mayıs 1093

Açıklama:

Berûcird yakınlarında yapılan savaşta, ordusundan bazı emirlerin askerleriyle Berkyaruk tarafına geçmesi üzerine yenilen Terken Hatun İsfahan’a çekilmek zorunda kaldı (Ocak 1093).

Doğru Cevap: A

Soru 57

I. Rahbe, Rakka, Nusaybin ve Musul'u ele geçirmiştir. II. Rahbe'de büyük bir direnişle karşılaşmıştır. III. Rahbe'yi Nisan 1093'te almıştır. IV. Şubat 1093'te Nusaybin'e girmiştir. Tutuş'la ilgili yukardakilerden hangisi ve hangileri doğrudur?

I ve III

II ve III

I ve II

II ve IV

III ve IV

Açıklama:

Melikşah’ın bu üç ünlü komutanının kendisine katılmalarından kuvvet alan ve güçlü bir ordu kuran Tutuş, yanında Aksungur ve Yağısıyan olduğu halde Rahbe’ye doğru harekete geçti ve Şubat 1093 yılında herhangi bir direnişle karşılaşmaksızın şehri teslim aldı. Bunu Habur yöresi ile Fırat nehrinin sol kıyısında bulunan Rakka’nın teslimi takip etti. Tutuş bu iki şehir halkına adil hükümdarlara yakışır tarzda davranıp, pek çok ihsanlarda bulundu. Bu sırada daha önce itaatini arz etmiş olan Urfa valisi Bozan’ın da katılımıyla daha da güçlenen Tutuş, Nusaybin üzerine yürüdü. Şehrin direnişi üzerine hiddetlenen Tutuş, şiddetli bir taarruz ile Mart 1093’de Nusaybin’e girdi ve yirmi kadar Arap emiri askerleriyle birlikte kılıçtan geçirildi.

Doğru Cevap: A

Soru 58

Melikşah'ın oğlu Sancar Nişabur'u hangi tarihte teslim almıştır?

20 Nisan 1097

20 Mayıs 1097

20 Mart 1097

20 Temmuz 1097

20 Ağustos 1097

Açıklama:

Sancar, kendini bekleyen bir kısım emirle birlikte Nişabur önüne gelip şehri sulh yolu ile teslim aldı (20 Nisan 1097). Nişabur’dan sonra Horasan’ın birçok şehri de ona itaat etti. Bu başarısı üzerine Sultan Berkyaruk kardeşi Sancar’ı, merkezi Merv olmak üzere Horasan melikliğine atadı.

Doğru Cevap: A

Soru 59

Haçlı orduları, Fatımîlerin idaresinde bulunan Kudüs'ü hangi tarihte ele geçirmişlerdir?

15 Temmuz 1099

15 Haziran 1099

15 Mart 1099

15 Nisan 1099

15 Mayıs 1099

Açıklama:

Haçlılar ise bu bölgede peş peşe birçok kaleyi ele geçirdiler. Nihayetinde Kudüs önlerine gelen Haçlı orduları Fatımîlerin idaresinde bulunan şehri 15 Temmuz 1099 yılında ele geçirdiler. Dönemin kaynakları Haçlıların şehirdeki Müslüman,Yahudî, ve hattâ doğulu Hıristiyanlara karşı büyük vahşet sergilediklerini belirtirler.

Doğru Cevap: A

Soru 60

Sultan Berkyaruk devri hangi dönemi kapsamaktadır ?

1058-1063

1084-1100

1090-1098

1094-1105

1098-1102

Açıklama:

SULTAN BERKYARUK DEVRİ (1094-1105)

Doğru Cevap: D

Soru 61

Berkyaruk'un tahta çıkma sürecinde karşısındaki en büyük engel aşağıdakilerden hangisiydi ?

Meliki Tutuş

Terken Hatun

Muhammed Tapar

Abbasi Halifesi

Kardeşi Sancar

Açıklama:

Melikşah öldüğünde geride Berkyaruk, Muhammed Tapar, Sancar ve Mahmud adlı dört oğul bırakmıştı. Babasının yerine en büyükleri olan ve o dönemde on iki yaşında bulunan Berkyaruk’un tahta geçmesi bekleniyordu. Zira daha önce de temas edildiği üzere Nizâmülmülk, Terken Hatun’un oğlu Mahmud’a karşı, Melikşah’ın amcası Yakutî’nin kızı Zübeyde Hatun’dan olan oğlu Berkyaruk’u desteklemekteydi. Bazı kaynakların verdiği bilgilere göre, Melikşah Berkyaruk’u
veliaht tayin etti ise de, bunun saltanat mücadelelerini engelleyecek bir kanun olmadığı bilinmektedir. Nitekim bu durumu fırsat bilen ve o sırada Sultanın yanında Bağdat’ta bulunan Terken Hatun, henüz beş yaşında bulunan oğlu Mahmud’u
tahta geçirmek için harekete geçti. Bir taraftan zaman kazanmak üzere Melikşah’ın ölümünü gizlerken, diğer taraftan da hazinenin ağzını açarak desteklerini almak için ordu ve devlet adamlarına büyük ihsanlarda bulundu. Bu cömert girişimleri sayesinde de pek çok emirin içerisinde bulunduğu büyük bir ordu kurmayı başardı. Terken Hatun’un bu başarısı, hiç şüphesiz bolca yaptığı ihsanlar kadar, Karahanlı soyundan bir prenses ve Selçuklu imparatoriçesi olarak Melikşah’ın sağlığındaki etkin konumundan kaynaklanmaktaydı

Doğru Cevap: B

Soru 62

Berkyaruk'un Terken Hatun tarafından engellenilmesine karşın , tahta çıkmasında ki en önemli destek kimden gelmiştir ?

Kardeşi Sancar

Muhammet Tapar

Nizamülmülk'ün adamları

Abbasi Halifesi

İbn Attas

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 63

Aşağıdakilerden hangisi Batı İran’da Hemedan’a 18 fersah uzaklıkta Selçuklu devrinin önemli şehirlerinden olup günümüzde Luristan Eyaleti şehirleri arasında yer alır.

Berucird

Kerec

Kunani

Aleşter

Memulan

Açıklama:

Berûcird/Burûcerd; Batı İran’da Hemedan’a 18 fersah uzaklıkta Selçuklu devrinin önemli şehirlerinden olup günümüzde Luristan Eyaleti şehirleri arasında yer alır

Doğru Cevap: A

Soru 64

Berkyaruk'un en güçlü rakibi aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir ?

Amcası Tutuş

Kardeşi Sancar

Muhammet Tapar

Arslan Argun

Mahmud

Açıklama:

En güçlü rakibi olan amcası Tutuş’un Rey civarında muharebe meydanından çekilip Suriye’ye dönmesi ile saltanat iddiası daha da kuvvetlenen Berkyaruk, nihayet sultanlığını İslâm dünyasında da meşru kılmak maksadı ile Bağdat’a gelerek halifeden adının hutbeye konulmasını istedi

Doğru Cevap: A

Soru 65

Haçlı ordusu tarafından Kudüs'ün kuşatıldığı sırada Sultan Berkyaruk kim ile taht mücadelesi içerisindeydi ?

Arslan Argun

Melikşah

Kardeşi Sancar

Tutuş

Muhammd Tapar

Açıklama:

Anadolu’dan geçen Haçlılar Mart 1098’de Urfa’yı; Haziran 1098’de Antakya’yı le geçirdiler. 1099’da Kudüs düştü. On yıl sonra Tarblusşam’ın da ele geçirilmesiyle, hepsi de Kudüs Krallığına bağlı olan Urfa Kontluğu, Antakya Prinkepsliği yanında Trablusşam Kontluğu ortaya çıkmış oldu. Kudüs kuşatıldığı sırada Sultan Berkyaruk ve Muhammed Tapar kıyasıya taht kavgası yapıyor, Suriye ve el-Cezire bölgesindeki melik ve emirler, birbirlerinin aleyhine çalışıyorlardı

Doğru Cevap: E

Soru 66

Haçlı orduları Fatımîlerin idaresinde bulunan kudüs şehrini hangi tarihte ele geçirmiştir ??

15 Temmuz 1099

20 Temmuz 1100

15 Temmuz 1101

20 Temmuz 1099

24 Temmuz 1099

Açıklama:

Kudüs önlerine gelen Haçlı orduları Fatımîlerin idaresinde bulunan şehri 15 Temmuz 1099 yılında ele geçirdiler. Dönemin kaynakları Haçlıların şehirdeki Müslüman,Yahudî, ve hattâ doğulu Hıristiyanlara karşı büyük vahşet sergilediklerini belirtirler.

Doğru Cevap: A

Soru 67

Büyük Selçuklu tarihinde Sultan Muhammed Tapar devri hangi döneme denk gelmektedir ?

1095-1115

1100-1118

1103-1109

1105-1118

1107-1120

Açıklama:

SULTAN MUHAMMED TAPAR DEVRİ (1105-1118)

Doğru Cevap: D

Soru 68

4 Eylül 1090 tarihinde ele geçirdiği Alamut Kalesi'ni batıni karargahı haline getiren lider aşağıdakilerden hangisidir ?

Cafer-es Sadıkk

Hasan Sabbah

İbn Attas

Seyfüddevle Sadaka

Arslan Argun

Açıklama:

Alamut Kalesi: İran’da Elbruz Dağları üzerinde, Kazvin’in kuzeydoğusunda yer alan müstahkem bir kaledir. Ortaçağ’da Rûdbâr vadisinde bulunan elli kadar müstahkem kalenin en meşhuru olup 2000 m. yükseklikteki yalçın kayalar üzerinde kurulmuştur. Nitekim Alamut adı “Kartal yuvası” veya “Kartal eğitimi” anlamına gelmektedir. Kuruluşu eski Deylem hükümdarları dönemine kadar gitmekteyse de asıl şöhretini İsmâilîliği siyasî bir yapıya dönüştüren Hasan Sabbâh’a borçludur. Alamut Kalesi’ni 4 Eylül 1090 tarihinde ele geçiren Hasan Sabbâh burayı Bâtınî karargâhı haline getirdi. Bu sebeple Selçuklu sultan ve komutanları tarafından pek çok kez kuşatıldıysa da fethi mümkün olmadı. Uzun süre Bâtınîler’in (İsmâilîler) elinde bulunan Alamut Kalesi nihayet 19 Kasım 1256’da Moğol hanı Hülâgû’ya boyun eğmek zorunda kaldı.

Doğru Cevap: B

Soru 69

İç mücadelelerin bozduğu birliği yeniden kurarak Büyük Selçuklu Devletine eski itibarını ve kudretini kazandıran “es-Sultânü’1-a’zam Ebû Şücâ’ Gıyâsü’d-dünyâ ve’d-dîn Kasîmu emîri’l-müminîn” lakabıyla anılan ve kaynaklarda “Selçuklular’ın güçlü adamı ve kusursuz insanı” olarak tanıtılılan sultan kimdir ?

Melikşah

Alp Arslan

Sancar

Arslan Argun

Muhammed Tapar

Açıklama:

İç mücadelelerin bozduğu birliği yeniden kurarak Büyük Selçuklu Devletine eski itibarını ve kudretini kazandıran Muhammed Tapar “es-Sultânü’1-a’zam Ebû Şücâ’ Gıyâsü’d-dünyâ ve’d-dîn Kasîmu emîri’l-müminîn” lakabıyla anılır ve kaynaklarda “Selçuklular’ın güçlü adamı ve kusursuz insanı” olarak tanıtılır.

Doğru Cevap: E

Soru 70

Berkyaruk’un tahta geçişi sırasında karşılaştığı başlıca sorun aşağıdakilerden hangisidir?

Suriye Meliki Tutuş’un taht iddiası

Batini suikastleri

Terken Hatun’un oğlu Mahmud’u sultan yapmak istemesi

Haçlılar’ın Antakya’yı işgali

Muhammed Tapar’ın isyanı

Açıklama:

Berkyaruk ve Muhammed Tapar dönemi siyasi olaylarını tanımlayabileceksiniz.
Terken Hatun ile iktidar Mücadelesi, s.79

Doğru Cevap: C

Soru 71

Berkyaruk’un en uzun süre taht mücadelesi yürüttüğü hanedan mensubu aşağıdakilerden hangisidir?

Tutuş

Mahmud

Sancar

Arslan Argun

Muhammed Tapar

Açıklama:

Berkyaruk ve Muhammed Tapar dönemi siyasi olaylarını tanımlayabileceksiniz.
Muhammed Tapar ile Saltanat Mücadelesi, s.87

Doğru Cevap: E

Soru 72

Sultan Berkyaruk devri hangi tarihsel dönemi kapsamaktadır ?

(1094-1105)

(1110-1118)

(1099-1117)

(1115-1117)

(1108-1118)

Açıklama:

Berkyaruk ve Muhammed Tapar dönemi siyasi olaylarını tanımlayabileceksiniz.
Sultan Berkyaruk devri (1094-1105) , s.79

Doğru Cevap: A

Soru 73

Gürcü Kralı II.Davit’in Kafkasya’daki Türkmenleri bölgeden uzaklaştırmasından sonra, Muhammed Tapar hangi yılda Gürcüleri Mağlup etmiştir?

1118

1117

1110

1115

1107

Açıklama:

Berkyaruk ve Muhammed Tapar dönemi siyasi olaylarını tanımlayabileceksiniz.
Diğer Devletlerle Münasebetler, s.96

Doğru Cevap: C

Soru 74

I.Kılıç Arslan, Çavlı’yı mağlup ettikten sonra, Musul’a girerek hangi tarihte kendi adına hutbe okutmuştur.

3 Haziran 1107

22 Mart 1107

25 Haziran 1107

22 Aralık 1104

13 Şubat 1105

Açıklama:

Selçuklu taht mücadeleleri ile Haçlıların Suriye ve Filistin’e yerleşmeleri arasındaki ilişkiyi açıklayabileceksiniz
Türkiye Selçuklu Sultanı I. Kılıç Arslan’ın Musul Hâkimiyeti ve Ölümü, s.93

Doğru Cevap: B

Soru 75

I.Kılıç Arslan hangi tarihte nehirde boğularak hayatını kaybetmiştir ?

3 Haziran 1107

22 Mart 1107

25 Haziran 1107

22 Mart 1107

13 Şubat 1107

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 76

Berûcird yakınlarında yapılan savaşta Terken Hatun, neden Isfahan'a geri çekilmek zorunda kalmıştır.

Melikşah’ın ölüm haberini almış olması

Berûcird Savaşı sırasında bazı emir ve askerlerinin Berkyaruk saflarına geçmiş olması ve yenilmesi

Dışmak’tan Bağdat’a gelmek üzere iken Tutuş’un kendi adına hutbe okutması

Selçuklu Tahtını ele geçirmek için gerekli hazırlıkları yapması

Azerbaycan Meliki İsmail’den evlenme teklifi alması

Açıklama:

Berkyaruk ve Muhammed Tapar dönemi siyasi olaylarını tanımlayabileceksiniz.
Berûcird ve Kerec Savaşları, s.80

Doğru Cevap: B

Soru 77

Berkyaruk’un tahta çıkmasında aşağıdakilerden hangisi daha etkili olmuştur?

Nizamülmük’ün adamları

Tacülmülk’ün tarafları

Amcası, Arslan Argun

Kardeşi, Sancar

Abbasi Halifesi

Açıklama:

Berkyaruk ve Muhammed Tapar dönemi siyasi olaylarını tanımlayabileceksiniz.
Berkyaruk’un Tahta Çıkması ve Tutuş ile Rekabet, s.81

Doğru Cevap: A

Soru 78

Melikşah hangi oğlunu veliaht ilan etmiştir?

Mahmud

Sancar

Muhammed Tapar

Berkyaruk

Alp Arslan

Açıklama:

Bazı kaynakların verdiği bilgilere göre, Melikşah Berkyaruk’u veliaht tayin etti ise de, bunun saltanat mücadelelerini engelleyecek bir kanun olmadığı bilinmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 79

Kudüs kaç yılında Haçlılar'ın eline geçmiştir?

1095

1097

1098

1099

1101

Açıklama:

Haçlı orduları Fatımîlerin idaresinde bulunan şehri 15 Temmuz 1099 yılında ele geçirdiler.

Doğru Cevap: D

Soru 80

Berkyaruk'u taht mücadelesinde en çok uğraştıran hanedan üyesi aşağıdakilerden hangisidir?

Mahmud

Sancar

Arslan Argun

Tutuş

Muhammed Tapar

Açıklama:

İki kardeşin taht mücadelesi babaları Melikşah'ın ölümünden sonra başlamış 1104 yılına kadar devam etmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 81

Büyük Selçuklularda Fetret Devri olarak bilinen dönem hangi hükümdarın ölümüyle başlamıştır?

Melikşah

Berkyaruk

Mahmud

Muhammed Tapar

Tutuş

Açıklama:

Çin’den Akdeniz’e, Kafkaslar’dan Yemen’e kadar uzanan çok geniş topraklara yayılmış bulunan Büyük Selçuklu İmparatorluğu, en görkemli devrini yaşarken önce vezirinin, sonra Sultan Melikşah’ın beklenmedik ölümüyle sarsıntıya uğradı. Fet- ret dönemi olan Berkyaruk’dan sonra Tapar zamanında kısmen toparlanmasına, Sancar’ın İkinci İmparatorluk devrine rağmen de aslında sarsıntı tamamen atlatılamadı.

Doğru Cevap: A

Soru 82

Haçlıların kurduğu ilk kontluk aşağıdakilerden hangisidir?

Kudüs

Urfa

Antakya

Trablus

İznik

Açıklama:

Kürboğa’nın büyük bir kuvvetle harekete geçmesi Antakya’yı kuşatmakta olan Haçlıları çok korkuttu. Ancak bu Selçuklu başkumandanının, Mart 1098 Urfa’da kurulmuş olan ilk Haçlı kontluğunu ortadan kaldırmak için boşuna vakit kaybetmesi Antakya’yı muhasara eden Haçlılar için büyük fırsat oldu.

Doğru Cevap: B

Soru 83

Aşağıdakilerden hangisi Haçlıların Suriye ve Filistin topraklarına kolayca yerleşmelerinin en önemli sebebidir?

Haçlıların teçhizatlarının fazla olması

Fatimi-Haçlı işbirliği

Büyük Selçuklulardaki taht kavgaları

Selçuklu Sultanlarının konuya ilgisiz kalmaları

Dukak ve Rıdvan'ın aralarındaki rekabet

Açıklama:

Haçlı tehlikesine karşı harekete geçmek isteyen Berkyaruk'un taht mücadelesinden başını kaldıramaması Haçlıların adı geçen bölgelerde hakimiyetlerini artırmalarındaki en önemli nedendir.

Doğru Cevap: C

Soru 84

Türkiye Selçukluları ile Büyük Selçukluların mücadelesinde hayatını kaybeden sultan aşağıdakilerden hangisidir?

Alp Arslan

Süleyman Şah

I. Kılıç Arslan

Arslan Argun

Melikşah

Açıklama:

Kılıç Arslan, kahramanca çarpışmasına rağmen ordusunu yenilgiden kurtaramadı. Melikşah zamanında geçirdiği altı yıllık esaret hayatını tekrar yaşamak istemeyen Kılıç Arslan, kaçmak için atını Habur nehrine sürdü, fakat boğularak hayatını kaybetti (3 Haziran 1107).

Doğru Cevap: C

Soru 85

Bâtınilerin elinde uzun yıllar kalan Alamut Kalesi kim tarafından ele geçirilmiş ve buradaki Bâtıni hakimiyeti sona ermiştir?

Hülagü Han

Nizamülmülk

Sultan Sencer

Berkyaruk

Muhammed Tapar

Açıklama:

Alamut Kalesi’ni 4 Eylül
1090 tarihinde ele geçiren Hasan Sabbâh burayı Bâtınî karargâhı haline getirdi. Bu sebeple Selçuklu sultan ve komutanları tarafından pek çok kez kuşatıldıysa da fethi mümkün olmadı. Uzun süre Bâtınîler’in (İsmâilîler) elinde bulunan Alamut Kalesi nihayet 19 Kasım 1256’da Moğol
hanı Hülâgû’ya boyun eğmek zorunda kaldı.

Doğru Cevap: A

Soru 86

Haçlı Seferlerinin başlaması
Devletin mali yapısının bozulması
Devlet otoritesinin zayıflaması
Ehil olmayan kişilerin yönetime gelmesi

Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Büyük Selçuklu Devleti Fetret Dönemi'nin yol açtığı sorunlardan değildir?

Yalnız I

Yalnız IV

II ve III

III ve IV

I ve II

Açıklama:

Taht mücadelelerinin olumsuzluklardan olmayan öncül Haçlı Seferlerinin başlamasıdır. Haçlı Seferleri kutsal topraklar için başlatılmış, taht mücadeleleri Haçlıların bölgede yerleşmesine zemin hazırlamıştır ancak başlamasında bir etkisi yoktur.

Doğru Cevap: A

Soru 87

Muhammed Tapar Haçlılar ile mücadele için aşağıdakilerden hangisini görevlendirmiştir?

Çavlı

Mevdud

Toğtekin

Dukak

Rıdvan

Açıklama:

Sultan Muhammed Tapar, Haçlılara karşı mücadele vazifesini Çavlı’nın yerine Musul valiliğine tayin ettiği Mevdud’a verdi (1108).

Doğru Cevap: B

Ünite 6

Soru 1

Meşhur İslâm âlimi Gazzalî, Nasihatü’l Mülûk adlı kitabını, devlet işlerinde yol göstermek üzere kim için kaleme almıştır?

Tuğrul Bey

Melikşah

Alp Arslan

Sancar

Süleymanşah

Açıklama:

Sancar, Melikşah’ın Suriye seferi sırasında 5 Aralık 1086’da Sincar’da doğdu. Adının da Türkçe sançımak/saplamak filinden türetilmiş bir isim olduğu veya doğduğu yer olan Sincar’ın adından geldiği ileri sürülmektedir.
Çok küçük yaşlardan itibaren, devlet yönetiminde aldığı faal görevlerin ağır sorumluluğu altında geçen zor bir hayatta, zengin bir tecrübe birikimi edindi. Meşhur İslâm âlimi Gazzalî, Nasihatü’l Mülûk adlı kitabını, devlet işlerinde yol göstermek üzere onun için kaleme almıştı.
Bu nedenle doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 2

Sancar'ın meliklik dönemindeki en önemli başarısı nedir?

Gaznelileri ve Karahanlıları sürekli konrol altında tutması

Gaznelileri ve Abbasileri sürekli kontrol altında tutması

Bizanslıları ve Abbasileri sürekli kontrol altında tutması

Memlükleri ve Bizanslıları sürekli kontrol altında tutması

Karahanlıları ve Abbasileri sürekli kontrol altında tutması

Açıklama:

Sancar’ın meliklik döneminin belki de en önemli başarısı, Karahanlılar’ı ve Gazneliler’i sürekli olarak kontrol altında tutabilmiş olmasıdır. Zira Selçuklu Devleti bir yandan taht kavgaları ile sarsılırken, diğer taraftan da batı tarafında Gürcü, Batınî ve Haçlılar tarafından tehdit edilmekteydi.
Bu nedenle doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 3

Sultan Sançar başkenti hangi şehre taşımıştır?

İsfahan

Merv

Tebriz

Save

Rey

Açıklama:

Sultan Sancar devlette yeni bir idarî düzenlemeye gitti. Mahmud’u “Sultanü’l-muazzam” (Büyük sultan) unvanıyla, Hemedan merkez olmak üzere Irak’a tayin etti. Batıda Selçuklu idaresi altında bulunan diğer eyaletleri (Halifeliğe ait Irak-ı Arab, Suriye, Azerbaycan ve Doğu Anadolu) onun idaresine bıraktı. Sultan Sancar veliahd ilân ettiği Mahmud’u kızı Mahmelek, o vefat ettekten sonra da diğer kızı Gevher Hatun ile evlendirdi. Kendisi “Sultanü’la’zam” (En büyük sultan) unvanı alan Sancar, diğer yeğenleri Mesud, Tuğrul ve Selçukşah’a da Irak-ı Acem, Azerbaycan ve Huzistan’da bazı yerler verdi. Rey ve Mazenderân başta olmak üzere, Irak’ta bazı yerleri, Mahmud’un bağımsız hareket etmesini engellemeye yönelik bir tedbir olarak olarak kendisine bağladı. Büyük Selçuklu Devleti’nin merkezini Merv’e taşıdı.
Bu nedenle doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 4

Aşağıdaki devletlerden hangisi Selçuklu Devleti'nin doğusunda yer alan devletlerden biri değildir?

Karahanlılar

Gazneliler

Harzimşahlar

Abbasiler

Karahıtaylar

Açıklama:

Sultan Sancar’ın ülkesinin doğusunda ilişki içerisinde bulunduğu başlıca hâkimiyetler Karahanlılar, Gazneliler, Gurlular, Karahıtaylar Harizmşahlar ve Oğuzlardır.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Selçukluların devlet kurduktan sonra Ceyhun nehri ile sınır oldukları komşu devlet hangisidir?

Gazneliler

Bizanslılar

Karahanlılar

Abbasiler

Gurular

Açıklama:

Türkistan Hanları olan Karahanlılarla, daha devlet kurmadan önce de yoğun temas içerisinde bulunan Selçuklular, devlet kurduktan sonra da onlarla Ceyhun nehri sınır olmak üzere komşu olmuşlardı. İki devletin ilişkileri çoğunlukla Selçuklular’ın üstünlüğüyle, ama Sultan Alp Arslan’ın da talihsiz bir şekilde hayatını kaybettiği sınır çatışmaları içerisinde geçti.
Bu nedenle doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 6

Selçukluların Katavan Savaşı'nda Karahıtaylara yenilmesinin en büyük etkisi ne olmuştur?

Ordusu büyük oranda dağılmıştır.

Doğudan gelen göçebe istilalarını tetiklemiştir.

Büyük savaş tazminatları ödemek zorunda kalmıştır.

Ceyhun'un ötesinde Selçuklu egemenliği son bulmuştur.

Türkistan putperest bir kavmin idaresine girmiştir.

Açıklama:

Katavan’dan sonra Maveraünnehir tabiatıyla Karahıtayların istilâsına uğradı. Böylece bütün Türkistan putperest bir kavmin idaresi altına girdi. Mahmud Han da Sancar’ın arkasından Horasan’a kaçtığı için, Karahıtaylar onun yerine kardeşi İbrahim Han’ı tahta çıkardılar. Ancak bu mağlubiyetin Selçuklular bakımından, telafisi zor da olsa mümkün olabilecek, asker ve toprak kayıplarının ötesinde ifade ettiği başka bir anlam vardır. Katavan yenilgisinin hemen göze çarpan sonucu Ceyhun ötesindeki Selçuklu egemenliğinin sona ermesidir. Fakat bundan daha önemlisi, Sancar’ın göçebe istilâlarına karşı kurduğu seddin yıkılması ve göçebelerin adeta bir sel felâketi gibi Selçuklu ülkesini tahrip etmeleri ve devletin de sonunu getiren olayları tetiklemiş olmasıdır.
Bu nedenle doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 7

Afganistan’ın Helmend vadisinden Herat’ın doğusuna kadar uzanan bölgede yaşayan ve başlangıçta Gaznelilere tabi olan devlet hangisidir?

Karahanlılar

Harzemşahlar

Karahıtaylar

Memlükler

Gurular

Açıklama:

Gurlular, Afganistan’ın Helmend vadisinden Herat’ın doğusuna kadar uzanan Gur bölgesinde yaşamakta idiler. Sultan Mahmud zamanından beri Gaznelilere bağlanmış olan Gurlular, Selçuklular’ın güçlenmesine ve Gaznelileri de tâbiyet altına almalarına paralel olarak, iki tarafa da vergi ödemek suretiyle iyi ilişkilerini sürdürmüşlerdir.
Bu nedenle doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 8

Sultan Sancar Katavan bozgunundan sonra ikinci büyük yenilgisini kimlere karşı almıştır?

Gazneliler

Oğuzlar

Harzimşahlar

Gurular

Abbasiler

Açıklama:

Selçuklu emirlerinin önemli bir kısmı Oğuzlarla savaşmaktan yana idiler. Özellikle Kamaç’ın torunu Müeyyed Ayaba kin ve intikam duygusuyla hareket ediyordu. Sonuç olarak Sancar’ı da Oğuzları ağır bir şekilde cezalandırmaya ikna ettiler. Nihayet Nisan 1153’de Belh civarında meydana gelen savaşı Oğuzlar kazandı ve Sultan Sancar esir düştü.
Oğuz İstilası ve Sancar’ın Ölümü
Böylece Sultan Sancar, Katvan hezimetinden sonra daha ağır bir bozguna uğramış ve her şeyini kaybetmiştir. Kaynakların verdiği bilgilere göre, beklenmedik bir zafer kazanan Oğuzlar görünürde Sultan Sancar’a hürmet etmiş ve ona sultana yakışır bir şekilde davranmışlardır.
Bu nedenle doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 9

Sultan Sancar'ın üç kez sefer düzenlediği ve başında Atsız'ın bulunduğu hakimiyet aşağıdakilerden hangisidir?

Gurular

Karahanlılar

Gazneliler

Harizmşahlar

Oğuzlar

Açıklama:

Selçuklu sultanın güç kaybetmesinden istifade etmek isteyenler de ortaya çıktı. Harizmşah Atsız, Selçuklular’ın yerine geçmek düşüncesiyle, Sancar’ın henüz vazıyet edemediği Horasan’ı istila etmeye başladı.
Atsız, kendisinin Sultan Sancar’a karşı iki Bâtıni vasıtasıyla düzenlediği bir suikast teşebbüsünü haber vermiş olan Edib Sabir’i öldürtünce, Selçuklu Sultanı, Harizm’e üçüncü kere sefer düzenlemek zorunda kaldı (1147). Çünkü dokunulmazlıkları bulunan elçilere zeval olmaz, olursa da savaş sebebi sayılırdı. Sultan Sancar, Hezaresb’i zabt edip Gürgenç’i kuşatınca, Atsız alışıldığı üzere, af dilemek için elçi gönderdi. Sultan Sancar başka meseleler dolayısıyla, seferin bir an önce bitmesini istediği için, Atsız’ın af talebini bir kere daha kabul etti (Haziran 1148). Atsız bu defa tâbiyet kurallarına göre, Sultanın huzurunda atından inmediği ve yer öpmediği halde, artık bunları sorun sayacak gücü kalmayan Sancar da Merv’e döndü. Atsız bundan sonra, öldüğü Temmuz 1156 tarihine kadar tâbiyet konusunda bir mesele çıkarmadı.
Bu nedenle doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 10

Selçukluların hem kurulmasında hem de tarih sahnesinden silinmesinde etkili olan boy hangisidir?

Oğuz

Karluk

Yağma

Kanglı

Karahıtay

Açıklama:

Oğuzlar’ın bir kısmı Selçuklu Devleti’nin kuruluşunda başlıca rolü oynarken; onlardan yüz yıl sonra Horasan’a göç eden başka bir Oğuz topluluğu ise, tarih sahnesinden silinmesinin sebebi olmuştur.
Bu nedenle doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 11

İslâm âlimi Gazzalî “Nasihatü’l Mülûk” adlı kitabını aşağıdaki Selçuklu sultanlarından hangisi için kaleme almıştır?

Sultan Sancar

Muhammed Tapar

I. Melikşah

Berkyaruk

Alp Arslan

Açıklama:

Sultan Sancar’ın çok yoğun taht kavgaları içerisinde geçen çocukluk devri hakkında fazla bilgi bulunmamaktadır. Kaynaklarda yüzü çok güzel olmasına rağmen küçükken geçirdiği çiçek hastalığı sebebiyle çiçek bozuğu olduğu kaydedilmektedir. Nitekim o devirde ölümcül olan bu hastalıktan, Terken Hatun’dan olan kardeşi Mahmud ölmüş, Berkyaruk da ölümden dönmüştü. Çok küçük yaşlardan itibaren, devlet yönetiminde aldığı faal görevlerin ağır sorumluluğu altında geçen zor bir hayatta, zengin bir tecrübe birikimi edindi. Meşhur İslâm âlimi Gazzalî, Nasihatü’lMülûk adlı kitabını, devlet işlerinde yol göstermek üzere onun için kaleme almıştı. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Dînever Savaşı kaç yılında meydana gelmiştir?

1130

1131

1132

1133

1134

Açıklama:

Irak’taki bu gelişmeleri haber alan Sultan Sancar, önce Musul valisi Zengi’yi Bağdad şahneliğine, Dübeys’i de Hille’ye tayin etti. Ardından büyük bir ordu ile harekete geçen Sancar önce Rey’e geldi, sonra Irak Selçuklularının merkezi Hemedan’a girdi. Sancar’ın nihaî hedefi şüphesiz Bağdad’a yürümekti. Ancak müttefikler de Sultanla savaşmak için hemen harekete geçmiş bulunuyorlardı. Hattâ Halife Müsterşid de bizzât harbe katılacakken, Zengi ve Dübeys’in Bağdad’a hareket etmesi üzerine geri döndü. Mesud bu gelişmeler üzerine Sancar’la savaşmaya cesaret edemeyerek Azerbaycan’a doğru çekilmeye karar verdi. Ancak Mesud’u yakalamak kararında olan Sultan çok süratli bir şekilde hareket ederek, dört günlük takibin sonunda Dînever’de ona ulaştı. Sancar’ın 100.000 kişilik ordusuna karşısında 30.000 civarındaki askeriyle harbi kabule mecbur olan Mesud’un, bir kısım kuvvetleri de kendisini savaştan hemen önce terk edip Sancar’ın saflarına katıldılar. Mesud, çok şiddetli bir muharebe yapmasına rağmen ağır bir yenilgiye uğradı. (Mayıs 1132). Ordusundan çok sayıda kimse esir düşmekle birlikte Mesud kaçmayı başardı. Fakat kısa zaman sonra Sultan’ın affına mazhar olup yeniden Gence’ye tayin edildi. Ancak Sancar bütün bu olanlardan sorumlu tuttuğu atabey Karaca es-Saki’yi öldürttü, Selçukşah ise Fars’a kaçtı. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 13

Büyük Selçuklu Sultanı Muhammed Tapar’ın vefatından sonra başlayan siyasî karışıklıklardan istifade ederek Abbâsîler’in dünyevî-siyasî hâkimiyetini yeniden canlandırmak için faaliyete geçen halife aşağıdakilerden hangisidir?

El Müsterşid

El Muktedi

El Müstahzir

El Raşid

El Müktefi

Açıklama:

Müsterşid, Irak Selçuklu şehzâdeleri arasındaki taht kavgalarından yararlanarak bir taraftan kendisine ait bir ordu kurarken, diğer taraftan Sultan Mesud’a karşı olan komutanları kendi yanına toplamaya uğraşıyordu. Irak’ta yaşanan gelişmeleri yakından takip eden Sultan Sancar, bu hususta Irak Selçuklu sultanlarına uyarılarda bulunuyordu. Sultan Mahmud’un Bağdad seferine memur edilmesi ve Sultan Sancar’ın adını hutbeden çıkaran Müsterşid’in müttefiklerinin Dînever’de yenilgiye uğratılmaları da bu cümledendi. Daha önce Halifenin ihtiraslarına alet olmakla birlikte, Mesud tahta geçince yukarıda söylendiği gibi, Müsterşid’in sultana muhalif emirleri koruması dolayısıyla, Selçuklu-Halifelik ilişkileri kopma noktasına geldi. Bu olanlara kayıtsız kalması beklenmeyen Sultan Sancar ile Halife arasında da bu vesile ile birbirini itham eden bazı yazışmalar vuku buldu.
Sonunda Halife Müsterşid, Sultan Mesud’un adını hutbeden çıkarıp, Davud ve Sancar’ın adlarını koydu. Sonra da Mesud ile savaşmak üzere büyük bir orduyla harekete geçti. Halife savaşmak üzere ilerlerken Kirmanşah’a vardığında okuduğu hutbede Selçukluları fâsık olarak nitelendirmesi çatışmanın ulaştığı seviyeyi göstermesi bakımından mühimdir. Müsterşid savaş öncesinde bir kısım kuvvetleri kendisini terk etmesine rağmen, Sultan Mesud ile Hemedan yakınlarında harbe girdi. Savaşı kaybeden Halife esir düştü ve tüm ağırlıkları yağmalandı (Haziran 1135). Sultan Mesud, metbû sultan Sancar’a durumu rapor ederek, bu husustaki emirlerini beklediğini bildirdi. Bu arada Sultan Mesud’un, bir daha ordu toplamaması ve harp tazminatı ödemesi kaydıyla anlaşma yaptığı Halife, Sancar’ın emri doğrultusunda tam Bağdad’a gönderilecek iken, Sancar’ın elçilik heyetinin karşılanması sırasında Batınîler tarafından öldürüldü. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi Sultan Sancar’ın ülkesinin doğusunda ilişki içerisinde bulunduğu başlıca hâkimiyetlerden biri değildir?

Timurlular

Karahanlılar

Gazneliler

Gurlular

Harizmşahlar

Açıklama:

Sultan Sancar’ın ülkesinin doğusunda ilişki içerisinde bulunduğu başlıca hâkimiyetler Karahanlılar, Gazneliler, Gurlular, Karahıtaylar Harizmşahlar ve Oğuzlardır. Timurlular Devleti ise 1370-1507 yılları arası hüküm sürmüştür. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 15

1141 yılına Selçuklular ve Karahıtaylar arasında yapılan ve Selçukluların mağlubiyeti ile sona eren savaş aşağıdakilerden hangisidir?

Kösedağ Savaşı

Dandanakan Savaşı

Pasinler Savaşı

Katavan Savaşı

Dînever Savaşı

Açıklama:

Gürhan, Sancar’la savaşmak üzere Maveraünnehir’e doğru harekete geçmiş bulunuyordu. Nihayet ordular Semerkand’ın kuzeydoğusunda Katavan mevkiinde karşılaştılar. Daha bozkırlı, dolayısıyla hareket kabiliyeti de daha yüksek olan Karahıtay ordusu, Selçuklu-Karahanlı kuvvetlerini kısa zamanda muhasaraya aldı. Selçuklu ordusunun kuşatmayı kırmak üzere giriştiği merkezin geri çekilmesi sırasında çok ağır kayıplar verildi. Sultan Sancar üç yüz zırhlı süvarinin desteğinde kuşatmayı yarıp çıktığında, neredeyse yalnız başına kalmıştı. Sonuç olarak Sultan Sancar ve Mahmud Han, Karahıtay ve Karluklara karşı büyük bir hezimete uğramışlardır. Sultan ancak bir Türkmen köylüsünün rehberliği sayesinde Belh’e ulaşabildi (14 Eylül 1141). Ordusunun bakiyesini burada toplamaya çalıştı. Ancak Selçuklu ordusunun kayıpları on binlerle ifade ediliyordu. Katavan Savaşındaki asker zayiatının çokluğunu delalet eden Sultan Sancar’a ait bir menşur çok dikkat çekicidir. Sultan Sancar’ın, “Maveraünnehir seferinden sonra boş ıktaların Divan-ı Hass’a alınmasını ve fermansız olarak mahsulâtın kimseye verilmemesini” bildirmesi kayıpların düzeyini gözler önüne sermektedir. Birçok büyük komutan ve Sancar’ın eşi Terken Hatun da esirler arasındaydı. Esirler ancak ertesi yıl külliyetli miktarda fidyelerle kurtarılabildi. Sultan Sancar’ın Karahıtaylara yenilmesi İslam dünyasında geniş yankılar uyandırmıştır. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 16

Sultan Sancar’ın 1138’de Atsız’ı mağlup ettiği seferin adı aşağıdakilerden hangisidir?

Harizm seferi

Gazne Seferi

Karahanlı Seferi

Babür Seferi

Hoten Seferi

Açıklama:

Sancar, Atsız’ı Müslüman ülkelerinin sadık muhafızları olup devamlı olarak kâfirlere karşı savaşmakta olan Cend ve Mankışlak’da, Müslüman ahalinin kanını dökmekle suçlamıştır. Belh’te bulunan Sultan Sancar, bu açık isyan karşısında Harizm seferine çıkmak zorunda kaldı. Çok zorlu bir harekâttan sonra Harizm’e ulaşan Sultan Sancar, Atsız’ı ağır bir hezimete uğrattı (Kasım 1138). Kendisi savaş meydanından kaçarken, esir düşen oğlu Atlı idam edildi. Ölü, yaralı ve esir olarak kayıplarının sayısı 10.000 kişiye ulaştı. Sultan Sancar savaş meydanında bir hafta kaldıktan sonra, Harizm’i yeğeni Süleymanşah’ın idaresine bıraktı. Ayrıca ona vezir, hâcib ve atabey tayin edip Merv’e döndü. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 17

22 Haziran 1152 tarihinde Sultan Sancar’ın düşmanını yenerek Katavan Savaşı’nda kaybettiği itibarını büyük ölçüde geri kazandığı sefer aşağıdakilerden hangisi üzerine yapılmıştır?

Gurlular

Oğuzlar

Karahitaylar

Gazneliler

Abbasiler

Açıklama:

22 Haziran 1152 tarihinde yılında yapılan savaşta, Oğuzlardan bir kısmının Sancar’ın saflarına geçmesinin de katkısıyla, Gur ordusu mağlup edilerek Hüseyin Cihansûz esir edildi. Ordusunun büyük bir kısmı imha ya da esir edildi. Sultan Sancar, Katavan Savaşı’ndan sonra kazandığı ilk büyük muharebe olması bakımından önemli olan bu sefer sonunda itibarını büyük ölçüde geri kazanmıştır. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 18

Nisan 1153’de Belh civarında meydana gelen ve Selçuklu sultanı Sancar’ın esir düştüğü savaşın galibi aşağıdakilerden hangisidir?

Oğuzlar

Karahıtaylar

Harizmşahlar

Büveyhoğulları

Abbasiler

Açıklama:

Oğuzların bu teklifi üzerine Sultan, soydaşı olan Oğuzları bağışlamayı düşünmüşse de Selçuklu emirlerinin önemli bir kısmı Oğuzlarla savaşmaktan yana idiler. Özellikle Kamaç’ın torunu Müeyyed Ayaba kin ve intikam duygusuyla hareket ediyordu. Sonuç olarak Sancar’ı da Oğuzları ağır bir şekilde cezalandırmaya ikna ettiler. Nihayet Nisan 1153’de Belh civarında meydana gelen savaşı Oğuzlar kazandı ve Sultan Sancar esir düştü. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 19

Ölümüyle Büyük Selçuklu Devleti’nin sona erdiği Selçuklu sultanı aşağıdakilerden hangisidir?

Sultan Sancar

Muhammed Tapar

I. Melikşah

Berkyaruk

I. Mahmud

Açıklama:

Sultan Sancar’ın kırk yıl süren saltanatı esnasında, Sultan Melikşah’ın ölümüyle ortaya çıkan saltanat mücadeleleri yüzünden zayıflayan Selçuklu Devleti, yeniden itibarını kazanıp adeta ikinci imparatorluk devrini yaşamıştır. Ancak ölümüyle Büyük Selçuklu Devleti de sona ermiştir. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi Sultan Sancar’ın himaye ettiği ilim ve edebiyat adamlarından biri değildir?

El-Bîrûnî

Muizzî

Ferideddin Attâr

Ömer Hayyâm

Reşideddin Vatvât

Açıklama:

Sultan Sancar devrin büyük ilim ve edebiyat adamlarını daima himaye etmiştir. Enverî, Muizzî, Ferideddin Attâr, Ömer Hayyâm ve Reşideddin Vatvât bunlardan sadece bazılarıdır. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: A

Soru 21

Sancar ne zaman doğmuştur?

1078

1086

1110

1109

1270

Açıklama:

Sancar, Melikşah’ın Suriye seferi sırasında 5 Aralık 1086’da Sincar’da doğdu.

Doğru Cevap: B

Soru 22

I. Gazneliler, Dandânakân savaşıyla Horasan ve İran’daki
hâkimiyetlerine son verildikten sonra Afganistan ve Kuzey Hindistan’daki topraklarına çekilmişlerdir.
II. Sancar’ın meliklik devrinde Gazneliler için yeni bir safhanın açıldığı görülmektedir.
III. Sultan Muhammed Tapar’ın ölümünden sonra (1118) yerine on dört yaşındaki oğlu Mahmud sultan ilan edildi.
Yukarıdaki ifadelerden hangi/hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve III

I, II ve III

Açıklama:

Yukarıdaki tüm ifadeler doğrudur.

Doğru Cevap: E

Soru 23

“Sultanü’la’zam (En büyük sultan) ünvanı hangi sultana verilmiştir?

Şahinşah

Ebu'l-Kasım

I. Gıyaseddin Keyhüsrev

Sancar

Kutalmışoğlu Süleyman Şah

Açıklama:

“Sultanü’la’zam” (En büyük sultan) ünvanı Sancar'a verilmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 24

Sancar döneminde Büyük Selçuklu Devleti’ne tâbi Irak
Selçuklu hanedanı ne zaman kurulmuştur?

1094-1100

1119-1194

1194-1200

1294-1300

1394-1400

Açıklama:

Büyük Selçuklu Devleti’ne tâbi Irak Selçuklu hanedanı (1119-1194) kurulmuş oldu.

Doğru Cevap: B

Soru 25

Sultan Mahmud’un ölümü üzerine (Eylül 1131) Sultan Sancar’ın izni dışında gerçekleşerek kim Irak Selçuklu sultanı ilan edilmiştir?

Melik Davud

Dergüzinî

Aksungur Ahmedil

Gıyaseddin Mesud

Melikşah

Açıklama:

Sultan Mahmud’un ölümü üzerine (Eylül 1131) vezir Dergüzinî ve atabey Aksungur Ahmedil, onun oğlu Melik Davud’u Irak Selçuklu sultanı ilân ettiler. Bu teşebbüs Sultan Sancar’ın izni dışında gerçekleştiği için gayrı meşru sayılarak Müsterşid tarafından onaylanmadı.

Doğru Cevap: A

Soru 26

I. İmadeddin Zengi, 1127-1233 yılları arasında, Kuzey Irak ve Suriye’de Irak Selçuklularına bağlı olarak hüküm sürmüş; atabeylik olarak adlandırılan Zengiler hanedanının kurucusudur.
II. İmadeddin Zengi, Sultan Mahmud tarafından 1127’de Musul valiliğine ve yanı sıra oğlunun atabeyliğine tayin edilmiştir.
III. Dînever savaşından sonra batı ile ilgili yeni biri düzenleme yapan Sultan Sancar, yeğeni Tuğrul’u, Irak Selçuklu Sultanlığı tahtına oturtmuştur.
Yukarıdaki ifadelerden hangi/hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Yukarıdaki tüm ifadeler doğrudur.

Doğru Cevap: E

Soru 27

Irak Selçuklu tahtına Tuğrul'dan sonra kim geçmiştir?

Mesud

Hasan

Sencer

Muhammad Berkyaruk bin Melikşah

Muhammed Tapar

Açıklama:

Taht mücadeleleri devam ettiği sırada ölen Tuğrul’un yerine Irak Selçuklu tahtına Mesud geçti (1134).

Doğru Cevap: A

Soru 28

Aşağıdakilerden hangisi, Sultan Sancar’ın ülkesinin doğusunda ilişki içerisinde bulunduğu başlıca hâkimiyetlerden biri değildir?

Karahanlılar

Gazneliler

Gurlular

Irak Selçuklu hanedanı

Harizmşahlar

Açıklama:

ultan Sancar’ın ülkesinin doğusunda ilişki içerisinde bulunduğu başlıca hâkimiyetler Karahanlılar, Gazneliler, Gurlular, Karahıtaylar Harizmşahlar ve Oğuzlardır.

Doğru Cevap: D

Soru 29

Sancar kaç yılında vefaat etmiştir?

1057

1157

1177

1180

1182

Açıklama:

Sancar ömrünün sonunda bunun ızdırabını yaşadı. Böylece bir daha devletini toplama imkânı bulamadan özgür kalmasından altı ay sonra, 1157 yılı Nisan ayının 18. günü 71 yaşında vefat etti.

Doğru Cevap: B

Soru 30

I. Sultan Sancar ilme, edebiyata, sanata ve imar işlerinde çok hizmet etmiştir.
II. Sultan Sancar devrin büyük ilim ve edebiyat adamlarını daima himaye etmiştir.
III. Sultan Sancar'ın başka din ve mezheplere
karşı hoşgörüsü yoktu.
Yukarıdaki ifadelerden hangi/hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Sultan Sancar, Dindar olduğu kadar başka din ve mezheplere
karşı hoşgörüsü ve tarafsızlığı ile meşhur olmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 31

Aşağıdakilerden hangisi Oğuzlar’ın üzerine tayin edilen şahnelerin görevlerinden biri değildir?

Devleti ile boy beyleri arasında irtibatı sağlayarak, devleti temsil etmek

Otlak ve su kaynaklarını tesbit etmek

Oğuzların yerleşiklere karşı uygunsuz hareketlerde bulunmalarını önlemek

Vergileri toplamak

Oğuzlar’dan düzenli ordular oluşturmak

Açıklama:

Oğuz isyanını sebep ve sonuçları ile birlikte değerlendirebileceksiniz.
Oğuz isyanı, s.114

Doğru Cevap: E

Soru 32

Büyük Selçuklu Devleti’nin çöküşünü hızlandıran savaş aşağıdakilerden hangisidir?

Save Savaşı (1119)

Dandanakan Savaşı (1040)

Katavan Savaşı (1141)

Malazgirt Savaşı (1071)

Hasankale Savaşı (1048)

Açıklama:

Katvan Savaşının Selçuklu Tarihi açısından önemini belirleyebileceksiniz.
Karahıtaylar ve Katavan Savaşı, s.108

Doğru Cevap: C

Soru 33

Sancar’ın meliklik dönemindeki en önemli başarısı aşağıdakilerden hangisidir?

Karahanlılar’ı ve Gazneliler’in Selçuklular’a tâbiyetinin sağlanması

Haçlılara karşı mücadele etmesi

Anadolu üzerine başarılı seferler yapması

Kardeşlerine karşı saltanat mücadelesi vermesi

Oğuzları hâkimiyeti altına alması

Açıklama:

Sancar’ın Devleti yeniden imparatorluğa dönüştürmesini sebepleri ile birlikte değerlendirebileceksiniz.
Sancar’ın Meliklik Dönemi, s.101

Doğru Cevap: A

Soru 34

(1119-1194) yılları arasında Büyük Selçuklu Devletine Tâbi olarak kurulmuş olan hanedanlık aşağıdakilerden hangisidir ?

Irak Selçuklu Hanedanlığı

Harizm Hanedanlığı

Abbasi Hanedanlığı

Karahıtaylar Hanedanlığı

Gazne Hanedanlığı

Açıklama:

Sancar’ın Devleti yeniden imparatorluğa dönüştürmesini sebepleri ile birlikte değerlendirebileceksiniz.
SANCAR’IN TAHTA ÇIKMASI VE DEVLETİN YENİDEN YAPILANDIRILMASI, s.103

Doğru Cevap: A

Soru 35

Sultan Sancar dönemi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

1141 yılında Katvan Savaşında Karahıtaylara mağlup olmuştur.

Karahanlı ve Gaznelileri tâbi hale getirmiştir.

Oğuz isyanını başarıyla bastırmıştır.

Abbasi Hilafetini kontrol altında tutmayı başarmıştır.

Gur melikini mağlup ve esir etmiştir.

Açıklama:

Sancar zamanında yaşanan siyasî gelişmeleri açıklayabileceksiniz.
Sancar Dönemi, s.100-112

Doğru Cevap: C

Soru 36

Sancar’ın meliklik döneminde aşağıdakilerden hangisiyle ilişkisi olmamıştır?

Gurlular

Karahanlılar

Gazneliler

Eyyübüler

Horasan Valisi Arslan Argun

Açıklama:

Sancar zamanında yaşanan siyasî gelişmeleri açıklayabileceksiniz.
Sancar’ın Meliklik Dönemi, s.101

Doğru Cevap: D

Soru 37

Sultan Sancar döneminde Büyük Selçuklu Devleti’nin merkezi aşağıdakilerden hangisidir?

Isfahan

Merv

Gilân

Nişapur

Huzistan

Açıklama:

Sancar zamanında yaşanan siyasî gelişmeleri açıklayabileceksiniz.
SANCAR’IN TAHTA ÇIKMASI VE DEVLETİN YENİDEN YAPILANDIRILMASI, s.102

Doğru Cevap: B

Soru 38

Sultan Sancar’ ın 3 yıl süren esaret hayatından kurtulmasından 6 ay sonra, hangi tarihte vefat etmiştir ?

Aralık 1154

Nisan 1157

Ekim 1156

Haziran 1148

Temmuz 1136

Açıklama:

Sancar zamanında yaşanan siyasî gelişmeleri açıklayabileceksiniz.
Oğuz İstilası ve Sancar’ın Ölümü, s.106

Doğru Cevap: B

Soru 39

Aşağıdakilerden hangisi Oğuz isyanı’nın sebeplerinden biri değildir?

Vergilerin artırılması

Oğuzların kendilerini doğrudan Sultana bağlı sayarak tayin edilen görevlilere karşı çıkmaları

Oğuzlar’ın yeni otlak ihtiyacı

Belh Valisi Kamaç’ın faaliyetleri

Gulâm Sisteminin Oğuzlar üzerindeki etkisi

Açıklama:

Oğuz isyanını sebep ve sonuçları ile birlikte değerlendirebileceksiniz.
OĞUZLAR VE BÜYÜK SELÇUKLU DEVLETİ’NİN SONU, S.113-116

Doğru Cevap: E

Soru 40

Aşağıdakilerden hangisi Oğuzlar’ın üzerine tayin edilen şahnelerin görevlerinden biri değildir?

Devleti ile boy beyleri arasında irtibatı sağlayarak, devleti temsil etmek

Otlak ve su kaynaklarını tesbit etmek

Oğuzların yerleşiklere karşı uygunsuz hareketlerde bulunmalarını önlemek

Vergileri toplamak

Oğuzlar’dan düzenli ordular oluşturmak

Açıklama:

Sancar zamanında yaşanan siyasî gelişmeleri açıklayabileceksiniz.
Oğuz İstilası ve Sancar’ın Ölümü, 115

Doğru Cevap: E

Soru 41

(1134) Taht mücadeleleri devam ettiği sırada ölen Tuğrul’un yerine Irak Selçuklu tahtına hangi sultan geçmiştir?

Halife Müsterşid

Sultan Davud

Sultan Mesud

Sultan Sancar

Sultan Raşid

Açıklama:

Sancar zamanında yaşanan siyasî gelişmeleri açıklayabileceksiniz.
Sultan Sancar- Abbasî Halifeliği ilişkileri, 106

Doğru Cevap: C

Soru 42

Sancar’ın Harizm Seferleri ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

Harizm Valisi Atsız tâbiyet şartlarını çiğneyip bağımsız hareket etmiştir.

Harizmşah Muhammed’in isyanı üzerine yapılmıştır.

Harizm Valisi Atsız’ın Sultan Sancar’ın Maveraünnehir seferine katılmayı reddetmesi sebep olmuştur.

Harizm ahalisi Sancar’a isyanı etmiştir ve Atsız’a bağlanmıştır.

Karahanlılar Harizm’i istila etmiştir.

Açıklama:

Sancar zamanında yaşanan siyasî gelişmeleri açıklayabileceksiniz.
Harizm Valisi Atsız; Sultan Sancarın tâbiyet şartlarını çiğneyip bağımsız hareket etmiştir

Doğru Cevap: A

Soru 43

Aşağıdakilerden hangisi Oğuz İsyanı’nın sebeplerinden biri değildir?

Vergilerin artırılması

Oğuzların kendilerini doğrudan Sultana bağlı sayarak tayin edilen görevlilere karşı çıkmaları

Oğuzlar’ın yeni otlak ihtiyacı

Belh Valisi Kamaç’ın faaliyetleri

Gulâm Sisteminin Oğuzlar üzerindeki etkisi

Açıklama:

Oğuz isyanını sebep ve sonuçları ile birlikte değerlendirebileceksiniz.
Gulam sistemi Oğuz isyanının sebeblerinden biri değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 44

Sultan Sancar dönemi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

1141 yılında Katvan Savaşında Karahıtaylara mağlup olmuştur.

Karahanlı ve Gaznelileri tâbi hale getirmiştir.

Oğuz İsyanını başarıyla bastırmıştır.

Abbasi Hilafetini kontrol altında tutmayı başarmıştır.

Gur melikini mağlup ve esir etmiştir

Açıklama:

Oğuz isyanını sebep ve sonuçları ile birlikte değerlendirebileceksiniz.
Oğuz isyanında savaşı Oğuzlar kazanmış ve Sultan Sancar esir düşmüştür.

Doğru Cevap: C

Soru 45

Aşağıdakilerden hangisi Oğuzlar’ın üzerine tayin edilen şahnelerin görevlerinden biri değildir?

Devleti ile boy beyleri arasında irtibatı sağlayarak, devleti temsil etmek

Otlak ve su kaynaklarını tesbit etmek

Oğuzların yerleşiklere karşı uygunsuz hareketlerde bulunmalarını önlemek

Vergileri toplamak

Oğuzlar’dan düzenli ordular oluşturmak

Açıklama:

Oğuz isyanını sebep ve sonuçları ile birlikte değerlendirebileceksiniz.
Oğuzlar’dan düzenli ordular oluşturmak; Oğuzlar’ın üzerine tayin edilen şahnelerin görevlerinden biri değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 46

Selçuklu Devleti’nin Sancar dönemi halifelik politikalarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Halifeler Irak Selçuklu meliklerini taht kavgaları için kışkırtmışlardır.

Sultan Sancar, Irak Selçuklularına karşı Halife ile işbirliği yapmıştır.

Halifeler Selçuklular’a karşı siyasî güç kazanmaya çalışmışlardır.

Halife Müsterşid ve Raşid, Selçuklularla mücadelede hayatlarını kaybettiler.

Selçuklu sultanları Bağdad’ı kuşatmak zorunda kalmışlardır.

Açıklama:

Sancar’ın Devleti yeniden imparatorluğa dönüştürmesini sebepleri ile birlikte değerlendirebileceksiniz.
Sultan Sancar, Irak Selçuklularına karşı Halife ile işbirliği yapmamıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 47

Büyük Selçuklu Devleti’nin çöküşüne sebep olan savaş aşağıdakilerden hangisidir?

Save Savaşı (1119)

Dandanakan Savaşı (1040)

Katavan Savaşı (1141)

Malazgirt Savaşı (1071)

Hasankale Savaşı (1048)

Açıklama:

Katvan Savaşının Selçuklu Tarihi açısından önemini belirleyebileceksiniz.
Katavan Savaşı (1141).
Asker ve toprak kayıplarının ötesinde, Katavan yenilgisinin hemen göze çarpan sonucu Ceyhun ötesindeki Selçuklu egemenliğinin sona ermesidir. Fakat bundan daha önemlisi, Sancar’ın göçebe istilâlarına karşı kurduğu seddin yıkılması, göçebelerin Selçuklu ülkesini tahrip etmeleri ve devletin de sonunu getiren olayları tetiklemiş olmasıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 48

Sultan Sancar döneminde Büyük Selçuklu Devleti’nin merkezi aşağıdakilerden hangisidir?

Isfahan

Merv

Gilân

Nişapur

Huzistan

Açıklama:

Sancar’ın Devleti yeniden imparatorluğa dönüştürmesini sebepleri ile birlikte değerlendirebileceksiniz.
Merv

Doğru Cevap: B

Soru 49

Save Savaşı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Sancar bundan sonra yeğeni Mahmud’u Irak’asultan tayin etti.

1119 Save savaşında Sultan Mahmud, Sancar’amağlup oldu.

Sancar Büyük Selçuklu sultanı oldu.

Abbasî Halifesi ile Sultan Mesud arasında oldu.

Mahmud Büyük Selçuklu Devleti tahtını kaybetti.

Açıklama:

Sancar’ın Devleti yeniden imparatorluğa dönüştürmesini sebepleri ile birlikte değerlendirebileceksiniz.
Save savaşı; Abbasî Halifesi ile Sultan Mesud arasında değil, Sancar ve yeğeni Sultan Mahmud arasında olmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 50

Sancar’ın meliklik döneminde aşağıdakilerden hangisiyle ilişkisi olmamıştır?

Gurlular

Karahanlılar

Gazneliler

Eyyubiler

Horasan Valisi Arslan Argun

Açıklama:

Sancar’ın Devleti yeniden imparatorluğa dönüştürmesini sebepleri ile birlikte değerlendirebileceksiniz.
Eyyubiler

Doğru Cevap: D

Soru 51

Sancar’ın meliklik dönemindeki en önemli başarısı aşağıdakilerden hangisidir?

Karahanlılar’ı ve Gazneliler’in Selçuklular’a tâbiyetinin sağlanması

Haçlılara karşı mücadele etmesi

Anadolu üzerine başarılı seferler yapması

Kardeşlerine karşı saltanat mücadelesi vermesi

Oğuzları hâkimiyeti altına alması

Açıklama:

Sancar’ın Devleti yeniden imparatorluğa dönüştürmesini sebepleri ile birlikte değerlendirebileceksiniz.
Sancar’ın meliklik döneminin en önemli başarısı; Karahanlılar’ı ve Gazneliler’i sürekli olarak kontrol altında tutabilmiş olmasıdır. Melik Sancar, babasıSultan Melikşah’ın politikasını aynen devam ettirerek,
Büyük Selçuklu Devletinin doğu sınırının güvenliğini (geniş yetkili bir genel vali ile idare edilen Harizm dışında ) Karahanlı ve Gazneliler’i sıkı bir tâbiyet altında tutarak sağlamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 52

Meşhur İslâm âlimi Gazzalî, Nasihatü’l-Mülûk adlı kitabını, devlet işlerinde yol göstermek üzere aşağıdaki Selçuklu sultanlarından hangisi için kaleme almıştır?

Tuğrul Bey

Melikşah

Alparslan

Berkyaruk

Sancar

Açıklama:

Meşhur İslâm âlimi Gazzalî, Nasihatü’l-Mülûk adlı kitabını, devlet işlerinde yol göstermek üzere Sancar için kaleme almıştı. Doğru cevap E dir.

Doğru Cevap: E

Soru 53

Tarihi kaynaklara yansıyan bilgilere göre Sultan Sancar'ın ilk siyasi faaliyeti, aşağıdaki yerlerden hangisinde bağımsızlığını ilân eden amcası Arslan Argun’un isyanını bastırmak amacıyla ağabeyi Sultan Berkyaruk tarafından görevlendirilmesidir?

Kirman

Cürcan

Horasan

Hamedan

İsfahan

Açıklama:

Tarihi kaynaklara yansıyan bilgilere göre Sultan Sancar'ın ilk siyasi faaliyeti, Horasan’da bağımsızlığını ilân eden amcası Arslan Argun’un isyanını bastırmak amacıyla ağabeyi Sultan Berkyaruk tarafından görevlendirilmesidir. Doğru cevap C dir.

Doğru Cevap: C

Soru 54

Sancar, Berkyaruk’un da en zor günlerinde bile müdahale ettiği Karahanlı tahtına, aşağıdaki Karahanlı sultanlarından hangisini geçirip, Karahanlıların Selçuklu Devletine bağlı kalmalarını sağlamıştır?

Ahmed Arslan Han

Ebû Ali Hasan

İbrahim Tamgaç Buğra Han

Muhammed Arslan Han

Şemsü’l-Mülûk I. Nasr Han

Açıklama:

Sancar, Berkyaruk’un da en zor günlerinde bile müdahale ettiği Karahanlı tahtına, Muhammed Arslan Han’ı geçirip, Karahanlıların Selçuklu Devletine bağlı kalmalarını sağladı (1102). Doğru cevap D dir

Doğru Cevap: D

Soru 55

Gazneliler, aşağıdaki savaşlardan hangisiyle Horasan ve İran’daki hâkimiyetlerine son verildikten sonra Afganistan ve Kuzey Hindistan’daki topraklarına çekilmişlerdir?

Katvan

Dandanakan

Pasinler

Serahs

Nesa

Açıklama:

Gazneliler, Dandânakân savaşıyla Horasan ve İran’daki hâkimiyetlerine son verildikten sonra Afganistan ve Kuzey Hindistan’daki topraklarına çekilmişlerdi. Doğru cevap B dir.

Doğru Cevap: B

Soru 56

Behramşah, Sancar’ın kendisine sağladığı askerî yardım sayesinde de Arslanşah’ı mağlup edip tahtı ele geçirdi. 1117 yılı başında Gazne’ye giren Sancar, bu yardımın karşılığı olarak, çeyrek asır süren savaşlarla alınamayan bir sonuç elde etti. Aşağıdakilerden hangisi bu sonuçlardan biri değildir?

Behramşah Selçuklu Devleti’ne tâbi oldu.

Yıllık 25.000 dinar vergi verecekti.

Hutbede ilk önce halifenin adı okunacaktı.

Vergi memuru Gazne'de oturacaktı.

Selçuklular sınırların Hindistan’a kadar genişletmiş oldu

Açıklama:

Behramşah, Sancar’ın huzuruna gelerek tahtı ele geçirmek konusunda yardım istedi. Sancar’ın kendisine sağladığı askerî yardım sayesinde de Arslanşah’ı mağlup edip tahtı ele geçirdi. 1117 yılı başında Gazne’ye giren Sancar, bu yardımın karşılığı olarak, çeyrek asır süren savaşlarla alınamayan bir sonuç elde etti. Behramşah’la yapılan anlaşma gereğince Selçuklu Devleti’ne tâbi olan Behramşah, hutbede sırası ile Halife, Sultan Muhammed Tapar, Melik Sancar ve son olarak da kendi adını okutacaktı. Ayrıca Selçuklu Devletine ödeyeceği yıllık 250.000 dinar vergiyi tahsil etmek için bir Selçuklu
görevlisi Gazne’de oturacaktı. Bu durum Behramşah adına iktidar için başkasına dayanmanın ağır bedeli olurken; Selçuklular bakımından sınırların Hindistan’a
kadar genişlemesi gibi parlak bir sonuç getirdi. Doğru cevap B dir.

Doğru Cevap: B

Soru 57

Sultan Muhammed Tapar’ın ölümünden sonra Sancar aşağıdakilerden hangisi ile sultanlık için mücadele etmiş ve onu yenerek sultan olmuştur?

Tuğrul

Mesud

Mahmut

Selçukşah

II.Melikşah

Açıklama:

Sancar, yeğeni Mahmud’un sultanlığını tanımadı. İmparatorluğun doğusunda kendisini Sultan ilan ettikten sonra yeğeni Mahmud’un üzerine yürüdü.Sancar, ordusunda bulunan kırk filin sağladığı üstünlükle, yeğenini yenilgiye uğrattı (14 Ağustos 1119). Mahmud bunun üzerine İsfahan’a çekildi. Bu sırada henüz hilafet tahtına oturan Müsterşid Billah da, Sancar adına hutbe okutmaya başladı. Böylece bu taht mücadelesini kazanan Sancar oldu. Doğru cevap C dir

Doğru Cevap: C

Soru 58

Müsterşid

Mustazhir

Muktefi

Muktedi

Müstencid

Açıklama:

Sultan Mahmud’un ölümü üzerine (Eylül 1131) vezir Dergüzinî ve atabey
Aksungur Ahmedil, onun oğlu Melik Davud’u Irak Selçuklu sultanı ilân ettiler.
Bu teşebbüs Sultan Sancar’ın izni dışında gerçekleştiği için gayrı meşru sayılarak
Müsterşid tarafından onaylanmadı. Doğru cevap A dır.

Doğru Cevap: A

Soru 59

Katvan Savaşında Selçuklu sultanın güç kaybetmesinden istifade etmek isteyenler de ortaya çıktı. Aşağıdakilerden hangi devlet Selçuklular’ın yerine geçmek düşüncesiyle, Sancar’ın henüz vazıyet edemediği Horasan’ı istila etmeye başlamıştır?

Karahanlılar

Gazneliler

Gurlular

Karahıtaylar

Harizmşahlar

Açıklama:

Selçuklu sultanın güç kaybetmesinden istifade etmek isteyenler de ortaya çıktı.
Harizmşah Atsız, Selçuklular’ın yerine geçmek düşüncesiyle, Sancar’ın henüz vazıyet
edemediği Horasan’ı istila etmeye başladı. Doğru cevap E dir.

Doğru Cevap: E

Soru 60

Sultan Sancar için devlet işlerinde yol göstermek üzere Nasihatü’lMülûk adlı kitabı kaleme alan İslam alimi kimdir?

Gazzali

Hacı Bektaş Veli

Gavs-ül-Memduh

Biruni

Kadı Burhaneddin

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 61

Sultan Sancar ile Oğuzlar arasındaki gerilimi tırmandıran, Oğuzlarla girdiği savaşta hayatını kaybeden Belh valisi kimdir?

Müeyyed Ayaba

Kamaç

Hüseyin Cihansuz

Alaaddin Hüseyin

Behramşah

Açıklama:

Kamaç bir ordu ile üzerlerine yürüyünce Oğuz beyleri Sultanın hazinesine hane başına 200 dirhem vererek otlaklarında eskisi gibi yaşamalarına müsaade edilmesini istediler. Oğuzlar’ın bu teklifini kabul etmeyen Kamaç, onlarla girdiği savaşta yenilgiye uğrayıp oğlu ile birlikte hayatını kaybetti (1153). Bu durum devletin saygınlığına, sultanın otoritesine gölge düşürdüğünden Sultan Sancar, büyük bir ordu ile Oğuzlara karşı bizzât harekete geçti.

Doğru Cevap: B

Soru 62

Sultan Sancar'ın, yeğeni Mahmud'un sultanlığını tanımaması üzerine Mahmud ile Sancar arasındaki savaş nerede gerçekleşmiştir?

Rey

Horasan

Save

İsfahan

Hemedan

Açıklama:

Ancak Sancar bir yandan yeğeninin yaşının küçük olmasından ötürü devlet için kaygılanan; diğer yandan da yıllardır edindiği idarî tecrübeye istinaden, saltanata her bakımdan kendisini lâyık görüyordu. Nitekim Selçuklu hanedanının yaşça en büyük ve özellikle en güçlü üyesi olan Sancar, yeğeni Mahmud’un sultanlığını tanımadı. İmparatorluğun doğusunda kendisini Sultan ilan ettikten sonra yeğeni Mahmud’un üzerine yürüdü. Bir yandan da Halifeden kendi adına hutbe okunmasını istedi. Sultan Mahmud da amcasına yaptığı barış önerisinin reddedilmesi üzerine Rey’e çekilerek savaş hazırlıklarına başladı. İki ordu Save’de karşı karşıya geldi.

Doğru Cevap: C

Soru 63

Sultan Sancar, Mahmud'u yendikten sonra Büyük Selçuklu Devleti'nin merkezini nereye taşımıştır?

Hemedan

Azerbaycan

Rey

Merv

Mazenderan

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 64

Halifelik makamının Selçuklu hükümdarları arasında önemli bir kurum olmasının asıl nedeni nedir?

Dini temsil etmesi

Hükümdarın tanrının yeryüzündeki temsilcisi olduğunu ilan etmeleri

Soylarının peygambere dayanması

Önemli bir gelir kapısı olmaları

Müslüman hükümdarların saltanatlarının onaylandığı makam olması

Açıklama:

Halifelik, Müslüman hükümdarların saltanatlarının meşruluğunun onaylandığı makam olması dolayısıyla Selçuklu hükümdarları arasında kazanılması gereken bir kurum olarak önemli görülmüştür.

Doğru Cevap: E

Soru 65

Halife Müsterşid, Mesud ile savaşmak üzere büyük bir orduyla harekete geçtiğinde Kirmanşah’ta okuduğu hutbede Selçukluları ne olarak nitelendirmiştir?

Düşkün

Kafir

Savaşçı

Müşrik

Fasık

Açıklama:

Halife Müsterşid, Sultan Mesud’un adını hutbeden çıkarıp, Davud ve Sancar’ın adlarını koydu. Sonra da Mesud ile savaşmak üzere büyük bir orduyla harekete geçti. Halife savaşmak üzere ilerlerken Kirmanşah’a vardığında okuduğu hutbede Selçukluları fâsık olarak nitelendirmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 66

Selçukluların devlet kurduktan sonra Ceyhun nehrini sınır olarak kabul ettikleri komşu devlet hangisidir?

Oğuzlar

Harizmşahlar

Karahıtaylar

Karahanlılar

Gazneliler

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 67

Hangisi Katavan Savaşı'nın sonuçlarından birisi değildir?

Maverainnehir'in Karahitayların istilalarına uğraması

Bütün Türkistan'ın putperest bir kavmin idaresine girmesi

Sultan Sancarın tahtı kaybetmesi

Mahmut Han'ın yerine kardeşi İbrahim Han'ın tahta çıkartılması

Ceyhun ötesindeki Selçuklu egemenliğinin sona ermesi

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 68

Katavan savaşı hangi devletler arasına gerçekleşmiştir?

Selçuklu-Karahanlı

Selçuklu-Karahitaylar

Selçuklu-Gazneliler

Selçuklu-Harizmşahlar

Selçuklu-Oğuzlar

Açıklama:

Katavan savaşı Selçuklu-Karahitaylar arasında gerçekleşmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 69

Sultan Sancar'ın tahta geçirdiği Behramşah hangi devletin hükümdarıdır?

Gazneliler

Harizmşahlar

Karahitaylar

Karluklar

Oğuzlar

Açıklama:

Sancar daha meliklik döneminde taht mücadelelerine müdahale ederek, Behramşah’ı tahta geçirmiş ve Gaznelileri Selçuklu Devletine bağlamıştı.

Doğru Cevap: A

Ünite 7

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi Selçuklu tarihinde ilk deniz aşırı sefer düzenleyen kişi ünvanına sahiptir?

Tuğrul

Kavurt

Alparslan

Melikşah

Sultanşah

Açıklama:

Kirman Selçuklu Melikliği’nin Gelişme Devri
Melik Kavurt Kirman’a hâkim olduğu zaman, Arabistan yarımadasının doğu
ucundaki Umman da Büveyhîlerin elinde bulunuyordu. Bu bölge oldukça zengin
ve çeşitli hazinelerle dolu bir yerdi. Ancak buranın fethi için deniz gücü gerekliydi. Bundan dolayı Kavurt, Hürmüz emiri Bedr İsa’yı bu fetih için gerekli olan her türlü hazırlığı yapmakla görevlendirdi. Kavurt Selçuklu tarihinde ilk deniz aşırı sefer düzenleyen kişi unvanına sahiptir. Türk kuvvetlerinin Umman sahiline çıkışı Büveyhoğulları açısından beklenmeyen bir durumdu. Bu sebeple Kavurt Umman’a kolaylıkla hâkim oldu. Bu seferden sonra Kavurt, Sistan bölgesini de ele geçirmek istedi ve bu maksatla oğlu Emirânşah’ı görevlendirdi. Emirânşah, Sistanlılara karşı altı ay boyunca savaştıysa da kesin bir başarı ve hâkimiyet sağlayamadı.

Doğru Cevap: B

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi Sultanşâh b. Kavurd'dan sonra tahta çıkmıştır?

Kirmanşâh

Muhammed

Arslanşâh

Turanşâh

İranşâh

Açıklama:

Turanşâh b. Kavurd
Sultanşâh’ın yerine Turanşâh geçti. Turanşah ilk iş olarak Melikşah’a itaatini bildirdi. Ancak Melikşah ölünce eşi Terken Hatun, taht kavgaları sırasında
Berkiyaruk’la yaptığı anlaşmaya göre, Kirman Selçukluları’nın elinde bulunan
Fars bölgesini almak istedi. Terken Hatun bu amaçla komutanlarından Üner’i Fars
üzerine gönderdi. Durumu öğrenen Turanşâh hemen harekete geçerek Şebânkâre emirlerinden yardım istedi ve aldığı destekle Büyük Selçuklu ordusunu yendi (Haziran-Temmuz 1094). Ancak Fars bölgesi daha sonra Kirman Selçukluları’nın elinden çıkarak Büyük Selçuklu hâkimiyetine girmiştir. Bu olaydan üç yıl sonra Turanşah Ekim-Kasım 1097’de vefat etti.

Doğru Cevap: D

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisinin meliklik döneminde Kirman Selçuklu Melikliği tarihe karışmıştır?

Turanşâh

Behramşâh

II. Muhammedşâh

II. Arslanşâh

İranşâh

Açıklama:

Melik II. Muhammedşâh altı ay burada kaldı. Sonunda şehri terk edince Kirman Selçuklu Melikliği de tarihe karışırken Melik Dinar idaresindeki Oğuzlar’ın
hâkimiyeti başladı (1189).

Doğru Cevap: C

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi ilk Suriye Selçuklu melikidir?

Melikşah

Tacüddevle Tutuş

Süleymanşâh

Alp Arslan

Kutalmış

Açıklama:

İlk Suriye Selçuklu meliki olan Tacüddevle Tutuş, Büyük Selçuklu Sultanı Alp
Arslan’ın oğlu ve Melikşâh’ın kardeşidir. Ondan önce Sultan Alp Arslan tarafından Şam (Suriye)’ın fethi ile görevlendirilen ve Kınık boyundan olan Atsız Bey,
kendisine bağlı Türkmenlerle birlikte bölgede büyük başarılar kazanmıştı. Hattâ
Filistin’e kadar ilerlemiş, Fatımîler’den Remle ve Kudüs’ü de almıştı (1070-
1071). 1076’da Suriye’nin en mühim şehirlerinden Dımaşk’ı da ele geçiren Atsız,
bölgede bir Türkmen Beyliği kurdu. Mısır’ı da ele geçirmek isteyen Atsız Bey,
Kahire önlerinde Fâtımîlere karşı ağır bir yenilgiye uğrayınca Dimaşk’a çekilmek zorunda kaldı(1077). Sultan Melikşah, Atsız’ın güç kaybetmesi üzerine artan Fatımî tehdidine karşı, kardeşi Tutuş’u Suriye’ye tayin etti. Atsız, Melikşah’a
bağlı olduğunu bildirmesi üzerine görevinde bırakıldı. Tutuş’a ise Halep bölgesine gitmesi bildirildi.

Doğru Cevap: B

Soru 5

Suriye Selçuklu Melikliği ne zaman kurulmuştur?

1048

1065

1071

1079

1095

Açıklama:

SURİYE SELÇUKLU MELİKLİĞİ (1079 - 1095)
Melikliğin Kuruluşu
İlk Suriye Selçuklu meliki olan Tacüddevle Tutuş, Büyük Selçuklu Sultanı Alp
Arslan’ın oğlu ve Melikşâh’ın kardeşidir. Ondan önce Sultan Alp Arslan tarafından Şam (Suriye)’ın fethi ile görevlendirilen ve Kınık boyundan olan Atsız Bey,
kendisine bağlı Türkmenlerle birlikte bölgede büyük başarılar kazanmıştı. Hattâ
Filistin’e kadar ilerlemiş, Fatımîler’den Remle ve Kudüs’ü de almıştı (1070-
1071). 1076’da Suriye’nin en mühim şehirlerinden Dımaşk’ı da ele geçiren Atsız,
bölgede bir Türkmen Beyliği kurdu. Mısır’ı da ele geçirmek isteyen Atsız Bey,
Kahire önlerinde Fâtımîlere karşı ağır bir yenilgiye uğrayınca Dimaşk’a çekilmek zorunda kaldı(1077). Sultan Melikşah, Atsız’ın güç kaybetmesi üzerine artan Fatımî tehdidine karşı, kardeşi Tutuş’u Suriye’ye tayin etti. Atsız, Melikşah’a
bağlı olduğunu bildirmesi üzerine görevinde bırakıldı. Tutuş’a ise Halep bölgesine gitmesi bildirildi.
Daha sonra beklendiği gibi, Fâtımîlerin Dımaşk’ı kuşatması, Atsız’ın Tutuş’u
yardıma çağırmasına sebep oldu. Tutuş gelince Fatımî ordusu çekildi. Fakat Atsız’ı
sudan bir bahane ile öldüren Tutuş, onun idaresindeki Suriye şehirlerini ele geçirdi (1079) ve ardından Kudüs’ü aldı. Böylece başkent Dımaşk olmak üzere, Suriye Selçuklu Melikliği kurulmuş oldu (1079).

Doğru Cevap: D

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi Suriye Selçuklu Melikliği'nin başkentliğini yapmıştır?

Kudüs

Dımaşk

Sayda

Beyrut

Halep

Açıklama:

Daha sonra beklendiği gibi, Fâtımîlerin Dımaşk’ı kuşatması, Atsız’ın Tutuş’u
yardıma çağırmasına sebep oldu. Tutuş gelince Fatımî ordusu çekildi. Fakat Atsız’ı
sudan bir bahane ile öldüren Tutuş, onun idaresindeki Suriye şehirlerini ele geçirdi (1079) ve ardından Kudüs’ü aldı. Böylece başkent Dımaşk olmak üzere, Suriye Selçuklu Melikliği kurulmuş oldu (1079).

Doğru Cevap: B

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi Irak Selçuklu hanedanı kurulduğunda başa geçmiştir?

Muhammed Tapar

Sancar

Mahmud

Davud

Mesud

Açıklama:

Selçuklu Sultanı Muhammed Tapar 1118’de ölünce yerine oğlu Mahmud tahta
geçmişti. Ancak uzun yıllardır Horasan meliki olan amcası Sancar da taht sırasını
beklemekteydi. Genç ve tecrübesiz yeğenine karşı tahtı ele geçirmek üzere harekete geçti. 12 Ağustos 1119 tarihinde Sâve’de yapılan savaşı Sancar kazandı ve Büyük Selçuklu sultanı oldu. Sultan Sancar, tek elden idaresi bir hayli güç olan İmparatorluğun bir kısmının yönetimini yeğeni Mahmud’a bıraktı. Böylece Irak Selçuklu hanedanı kurulmuş oldu. Mahmud’un idare bölgesi Rey’den itibaren ve Hemedan merkez olmak üzere Batı İran, Irak, Azerbaycan, Doğu Anadolu ve Suriye’yi kapsıyordu. Kendisi Sultanü’l-A’zâm unvanı alan Sancar, yeğenine de Sultanü’lMuazzam unvanı verdi. Mahmud sultan unvanı taşımak ve bir takım saltanat alâmetleri kullanmak yetkisi olsa da, neticede Sultan Sancar’a tâbi olacaktı.

Doğru Cevap: C

Soru 8

Horasan
Belucistan
Isfahan
Sistan

Yukarıdakilerden hangileri Kirman Selçuklu Melikliği'nin komşuları arasında sayılabilir?

I-II

I-III

II-III

II-IV

I-II-III-IV

Açıklama:

Kirman İran’ın güneyinde merkezi de Kirman şehri olan bir eyalettir. Doğusunda Belucistan ve Sistan, kuzeyinde Horasan, kuzeybatısında Isfahan, batısında Fars eyaleti ve güneyinde ise Fars ve Umman körfezleri ile çevrilidir.

Doğru Cevap: E

Soru 9

Büyük Selçuklu sultanı Tuğrul Bey kaç yılında ölmüştür?

1048

1052

1063

1067

1069

Açıklama:

Büyük Selçuklu sultanı Tuğrul Bey 1063 yılında ölünce, hanedan üyeleri arasında taht mücadeleleri ortaya çıktı.

Doğru Cevap: C

Soru 10

Sultan Alparslan kaç yılında ölmüştür?

1048

1062

1067

1072

1074

Açıklama:

Sultan Alparslan 24 Kasım 1072’de ölünce yerine oğlu Melikşah geçti.

Doğru Cevap: D

Soru 11

Sultanşâh'ın Ocak 1085’te hastalanarak ölmesi üzerine yerine kim geçmiştir?

İranşâh

Turanşâh

Kirmanşâh

Tuğrulşâh

Arslanşâh

Açıklama:

Sultanşâh’ın yerine Turanşâh geçti. Turanşah ilk iş olarak Melikşah’a itaatini bildirdi.

Doğru Cevap: B

Soru 12

Süleymanşâh Türkiye Selçukluları Devletini kaç yılında kurmuştur?

1068

1071

1072

1075

1077

Açıklama:

Süleymanşâh 1075 yılında Bizans’tan fethettiği İznik’te, Türkiye Selçukluları Devletini
kurdu.

Doğru Cevap: D

Soru 13

Suriye Selçuklu Melikliği kaç yılları arasında varlığını sürdürmüştür?

1024-1071

1048-1187

1079-1095

1095-1104

1095-1118

Açıklama:

Suriye Selçuklu Melikliği 1079-1095 yılları arasında varlığını sürdürmüştür.

Doğru Cevap: C

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi Mahmud’un yönetiminde olan Irak Selçuklu hanedanını idare bölgelerinden değildir?

Doğu İran

Batı İran

Azerbaycan

Suriye

Doğu Anadolu

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 15

I- İldenizliler
II- Salgurlular
III- Zengiler
IV- Harizmşahlar
V- Batınîler
Yukarıdakilerden hangileri Irak Selçuklularının hâkimiyet sahasında kurulan atabeyliklerdir?

I-II-III

II-III-IV

III-IV-V

I-IV-V

I-II-III-IV-V

Açıklama:

Irak Selçuklularının hâkimiyet sahasında İldenizliler, Salgurlular ve Zengiler olmak üzere atabeylikler kurulmuştur. Irak Selçukluları Harizmşahlar
tarafından 1194’te yıkılmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi Irak Selçuklu sultanlarından değildir?

Sultan Mahmud

Sultan Davud

Sultan Tuğrul

Sultan Mesud

Sultanşah

Açıklama:

E şıkkındaki Sultanşah HALEP SELÇUKLU MELİKLİĞİ (1095 - 1118)'nde melik olmuştur.

Doğru Cevap: E

Soru 17

"....................................., başka yerlerle birlikte Urfa, Antakya ve Haleb’i doğrudan kendi topraklarına katarak buralara valiler atadı. Böylece Kuzey Suriye’de Büyük Selçuklu hakimiyeti sağlanmış oldu."
Yukarıdaki bilgide verilen boşluğu aşağıdakilerden hangisi doğru olarak tamamlamaktadır?

Süleymanşâh

Alp Arslan

Melikşâh

Atsız Bey

Aksungur

Açıklama:

Melikşâh başka yerlerle birlikte Urfa, Antakya ve Haleb’i doğrudan kendi topraklarına katarak buralara valiler atadı. Böylece Kuzey Suriye’de Büyük Selçuklu hakimiyeti sağlanmış oldu.

Doğru Cevap: C

Soru 18

Azerbaycan
Suriye
Diyarbekir
Irak

Taht davasından vazgeçmeyen Tutuş, yukarıdaki bölgelerden hangilerinde adına hutbe okutmuştur?

I-III

II-III

II-IV

II-III-IV

I-II-III-IV

Açıklama:

Taht davasından vazgeçmeyen Tutuş, daha iyi bir hazırlıkla güçlü bir şekilde mücadelesine devam etti. Kendisine ihanet eden Bozan ve Aksungur’u bertaraf ettiği gibi, Suriye, Irak, Diyarbekir ve Azerbaycan’da adına hutbe okuttu.

Doğru Cevap: E

Soru 19

Irak Selçuklularından Sultan Mahmud 1119 yılından 1131 yılına kadar sultanlık yapmıştır.
Sultan Sancar yönetimi ele aldığında kendisine "Sultanü’l-Muazzam" unvanını almıştır.
Sultan Mahmud, halife ile olan mücadelesinde kendisine yardım eden Zengi’yi Bağdat’a şahne olarak tayin etti.
Emrindeki kuvvetlerle Bağdad’dan hareket eden Halife, 24 Haziran 1135 tarihinde Dây-ı Merc’de Sultan Mesud’un karşısına çıktı.

Yukarıdaki bilgilerden hangileri doğrudur?

I-III

I-II-IV

I-III-IV

II-III-IV

I-II-III-IV

Açıklama:

Sultan Mahmud (1119-1131)
Kendisi Sultanü’l-A’zâm unvanı alan Sancar, yeğenine de Sultanü’l- Muazzam unvanı verdi.
Sultan Mahmud, halife ile olan mücadelesinde kendisine yardım eden Zengi’yi
Bağdat’a şahne olarak tayin etti (1126).
Emrindeki kuvvetlerle Bağdad’dan hareket eden Halife, 24 Haziran 1135 tarihinde Dây-ı Merc’de Sultan Mesud’un karşısına çıktı.

Doğru Cevap: C

Soru 20

Irak Selçuklu Melikliği kaç yılında yıkılmıştır?

1161

1176

1188

1192

1194

Açıklama:

Atabey Kızıl Aslan’ın öldürülmesinden sonra ortaya çıkan karışıklık sırasında Harizmşahlar da Selçuklular üzerindeki baskıyı arttırdılar. Bu sırada Tuğrul da hapisten kurtulmuştu. Ancak çok geçmeden kendisini i ile savaş içerisinde buldu. Sultan Tuğrul Ocak 1194’te Harizmşah Tekiş’in öncü kuvvetlerini yendi. Ancak devam eden savaşta gözüne isabet eden bir ok sebebiyle atından düşünce orada boğazı kesilerek öldürüldü. Naşı Büyük Selçuklu Devletinin kurucusu olan Tuğrul Bey’in türbesine defnedildi.

Doğru Cevap: E

Soru 21

I- Kirman Selçukluları
II- Suriye Selçukluları
III- Irak Selçukluları
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Büyük Selçuklu Devleti dışında kurulan, onlara bağlı şube hanedanlıklarındandır?

I, II, III

I, II

I, III

II, III

Yalnız I

Açıklama:

Bu şubeler tarih sırasına göre Kirman, Türkiye, Suriye ve Irak Selçukluları’dır. Bunlardan Kirman, Suriye ve Irak melikleri Büyük Selçuklu sultanları tarafından o bölgelere tayin edilmek suretiyle; Türkiye Selçukluları ise Büyük Selçuklularla rekabet halinde, onlara rağmen kurulmuşlardır. Kirman ve Suriye’nin yöneticileri melik unvanı taşırken; Sultan Sancar’ın Irak’a tayin ettiği yeğeni Mahmud, onun izniyle sultan unvanı kullanıyordu.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Kirman Selçuklu Melikliği'nin kurulduğu Kirman şehri hangi bölgededir?

İran

Irak

Suriye

Anadolu

Mısır

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 23

Kirman bölgesini ele geçirmek için görevlendirilen Selçuklu komutanı kimdir?

Kavurt Bey

Tuğrul Bey

Çağrı Bey

Atsız Bey

Arslan Bey

Açıklama:

Dandânakân savaşından sonra Merv’de toplanan büyük kurultayda yapılan görev dağılımı çerçevede fethedilmesi amaçlanan Tabes vilâyeti ile Kirman bölgesi, Çağrı Bey’in oğlu Kara Arslan Kavurt Bey’e verilmişti. Kavurt Bey bu bölgeye 1050-51 yıllarında tamamen hakim olmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 24

Selçuklu tarihinde ilk deniz aşırı seferi düzenleyen Melik Kavurt hangi bölgeyi bu seferle ele geçirmiştir?

Umman

Yemen

Hürmüz

Kirman

Fars

Açıklama:

Melik Kavurt Kirman’a hâkim olduğu zaman, Arabistan yarımadasının doğu ucundaki Umman da Büveyhîlerin elinde bulunuyordu. Bu bölge oldukça zengin ve çeşitli hazinelerle dolu bir yerdi. Ancak buranın fethi için deniz gücü gerekliydi. Bundan dolayı Kavurt, Hürmüz emiri Bedr İsa’yı bu fetih için gerekli olan her türlü hazırlığı yapmakla görevlendirdi. Kavurt Selçuklu tarihinde ilk deniz aşırı sefer düzenleyen kişi unvanına sahiptir. Türk kuvvetlerinin Umman sahiline çıkışı Büveyhoğulları açısından beklenmeyen bir durumdu. Bu sebeple Kavurt Umman’a kolaylıkla hâkim oldu.

Doğru Cevap: A

Soru 25

Batınî mezhebine girdiği için dinden saptığı gerekçe gösterilerek öldürülen Kirman Selçuklu Melik'i hangisidir?

İranşah

Arslanşah

Sultanşah

Turanşah

Kirmanşah

Açıklama:

İranşâh çevresindeki bazı kişilerin etkisiyle Batınî mezhebine girmiş ve halka özellikle de âlimlere zulmetmeye başlamıştı. Âlimler ve şeyhülislâm, İranşâh’ın dinden saptığını gerekçe göstererek öldürülmesi yönünde fetva verdiler. Melik halk tarafından da saldırıya uğradı. İranşâh bu hücumdan kurtulmayı başardıysa da, daha sonra yakalanarak öldürüldü (Ekim 1101).

Doğru Cevap: A

Soru 26

İlk Suriye Selçuklu meliki olan Tacüddevle Tutuş hangi Büyük Selçuklu Sultanı'nın oğludur?

Alp Arslan

Melikşah

Berkyaruk

I. Mahmud

Muhammed Tapar

Açıklama:

İlk Suriye Selçuklu meliki olan Tacüddevle Tutuş, Büyük Selçuklu Sultanı Alp Arslan’ın oğlu ve Melikşâh’ın kardeşidir.

Doğru Cevap: A

Soru 27

Suriye Selçuklu Melikliği'ni kuran Tacüddevle Tutuş kendisine başkent olarak hangi şehri seçmiştir?

Dımaşk

Remle

Kudüs

Halep

Beyrut

Açıklama:

Suriye'yi ele geçirmekle görevlendirilmiş Türkmen beyi Atsız’ı sudan bir bahane ile öldüren Tutuş, onun idaresindeki Suriye şehirlerini ele geçirdi (1079) ve ardından Kudüs’ü aldı. Böylece başkent Dımaşk olmak üzere, Suriye Selçuklu Melikliği kurulmuş oldu (1079).

Doğru Cevap: A

Soru 28

I- Dımaşk Selçuklu Melikliği
II- Halep Selçuklu Melikliği
III- Antakya Selçuklu Melikliği
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Suriye Selçuklu Melik'i Tutuş'un ölümünden sonra ortaya çıkan melikliklerdendir?

I, II

I, II, III

I, III

II, III

Yalnız II

Açıklama:

Tutuş’un ölümünden sonra Suriye Selçukluları, iki oğlu Rıdvan ve Dukak ile onların atabeylerinin mücadelesi sonucunda Dımaşk ve Halep Melikliği olarak ikiye ayrıldı. Her iki melik de Büyük Selçuklu sultanlarına bağlı kaldılar.

Doğru Cevap: A

Soru 29

Selçuklu soyundan kim ilk defa resmen Şii Fatımi Halifeliği'ni tanımıştır?

Melik Rıdvan

Melik Dukak

Melik Tutuş

Melik Kavurt

Melik Alparslan

Açıklama:

Fatımî halifesi el-Müsta’lî Melik Melik Rıdvan’ı kendi tarafına çekmek için ona özel bir elçi ve heyet gönderdi. Buna göre “Fatımî halifeliğine tâbi olması, hâkim olduğu yerlerde Şiî hutbesi okutması, hutbede önce el-Müsta’lî, sonra veziri daha sonra da kendi adının bulunması” yolundaki isteğin kabul edilmesi hâlinde “kendisine mâlî ve askerî yardım yapılarak Dımaşk’ı almasının sağlanacağı” vaat ediliyordu. Melik Rıdvan bu teklifi kabul ederek, Halep ve hâkim olduğu diğer yerlerde Sünnî hutbeyi kaldırıp Şiî hutbesi okutmaya başladı. Sünnî kadı ve hatipleri de değiştirip buralara Şiî görevliler atadı (Ağustos 1097).Böylece Suriye Selçuklularının Halep kolu Fatımî Halifeliği’ni tanımak suretiyle onlara bağlanmış oldu. Buna göre Selçuklu soyundan biri ilk defa, resmen Şiî Fatımî Halifeliği’ni tanımıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 30

Irak Selçuklu Melikliği hangi devletle girdiği mücadele sonucunda yıkılmıştır?

Harizmşahlar

Memlüklüler

Fatimiler

Bizanslılar

Hazarlar

Açıklama:

Son Irak Selçuklu Melik'i Sultan Tuğrul Ocak 1194’te Harizmşah Tekiş’in öncü kuvvetlerini yendi. Ancak devam eden savaşta gözüne isabet eden bir ok sebebiyle atından düşünce orada boğazı kesilerek öldürüldü.

Doğru Cevap: A

Soru 31

Aşağıdakilerden hangisi tarihi sıralamaya göre ilk ortaya çıkan şube hanedanıdır?

Halep Selçuklu Melikliği

Suriye Selçuklu Melikliği

Kirman Selçuklu Melikliği

Dımaşk Melikliği

Irak Selçukluları

Açıklama:

Bu şubeler tarih sırasına göre Kirman, Türkiye, Suriye ve Irak Selçukluları’dır.

Doğru Cevap: C

Soru 32

Kirman’ın kuzeyi (Serd-sîr) Selçukluların eline hangi tarihte geçmiştir?

1046

1048

1050

1053

1055

Açıklama:

Melik Kavurt, beş-altı bin kişilik süvari kuvveti ile, fethedilmek
üzere kendisine verilmiş olan Kirman bölgesine girdi. Ebû Kalicâr’ın Kirman
nâibi Behram, savaşmaya cesaret edemeyerek eyaletin merkezi Berdesir’e çekildi. Ancak daha fazla mukavemet edemeyeceğini anlayınca Kavurt ile anlaşmak zorunda kaldı. Behram aman dileyip şehri teslim etmeye ve kızını da Kavurt’a vermeyi kabul etti. Böylece 1048 yılında, Kirman’ın kuzeyi (Serd-sîr) Selçukluların eline geçmiş oldu. Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 33

Fars bölgesinde tam anlamıyla Selçuklu hâkimiyeti kim tarafından hangi yılda kurulmuştur?

Alparslan-1055

Bedr İsa-1050

Emirânşah- 1051

Melik Kavurt-1062

Tuğrul Bey-1061

Açıklama:

Melikliğin sınırlarını genişletmekte kararlı olan Kavurt Bey bu defa, Kirman
eyaletinin batı komşusu olan Fars üzerine yürüdü. Önce bölgenin merkezi Şiraz’a
doğru ilerledi. Şehrin hâkimi Fazlûya onun geldiğini haber alınca bir kaleye sığındı. Kavurt muhasara ettiği şehri üç gün sonra ele geçirdi. Burada Tuğrul Bey
adına hutbe okuttu ve Fars bölgesinde tam anlamıyla Selçuklu hâkimiyeti kurulmuş oldu (1062). Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 34

1079 yılında başkent Dımaşk olmak üzere, Suriye Selçuklu Melikliğini kuran Tacüddevle Tutuş aşağıdaki meliklerden hangisinin oğludur?

Harezmşâh Sultanşah

Melik Kavurt

Sultan Alp Arslan

II. Muhammedşâh

Turanşâh

Açıklama:

İlk Suriye Selçuklu meliki olan Tacüddevle Tutuş, Büyük Selçuklu Sultanı Alp
Arslan’ın oğlu ve Melikşâh’ın kardeşidir. Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 35

26 Şubat 1095’teki Rey savaşı kimler arasında olmuştur?

Berkyaruk-Tutuş

Terken Hatun- Tutuş

Melikşah-Terken Hatun

Aksungur- Terken Hatun

Melikşah-Berkyaruk

Açıklama:

Berkyaruk, kendisini ‘’Büyük Selçuklu Sultanı’’ olarak tanıyan ileri gelen emîrler ve ordusuyla, Tutuş’a karşı harekete geçti. Bu arada Terken Hatun da Tutuş’la birleşmek niyetiyle İsfahan’dan çıktı ise de, hastalanarak geri döndü. Cerbâzakân’agelen Berkyaruk’un ordusu, vezir Müeyyedülmülk’ün gayreti sayesinde Irak ve Horasan’dan gelen kuvvetlerin katılması sonucunda otuz bin kişiye ulaştı. Buna karşın Tutuş halkının kendisine ihanet edebileceği düşüncesiyle Rey’de savunma yapmayı uygun bulmayarak şehir dışında savaşmaya karar verdi. Bu maksatla Rey’den on iki fersah uzaklıktaki Daşilu köyü yakınında bir düzlükte savaş hazırlıklarına başladı. Çok geçmeden Berkyaruk da ordusuyla gelip askerlerini savaş düzenine soktu. 26 Şubat 1095’te şiddetli bir savaş meydana geldi. Yenilgiye uğrayan Tutuş, yaralı olarak yakalanıp öldürüldü ve babası Sultan Alparslan’ın Merv’deki türbesinde gömüldü. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 36

Hâkim olduğu yerlerde Sünnî hutbeyi kaldırıp Şiî hutbesi okutan, Sünnî kadı ve hatiplerin yerine buralara Şiî görevliler atayan ve böylelikle Selçuklu soyundan, resmen Şiî Fatımî Halifeliği’ni tanıyan ilk melik aşağıdakilerden hangisidir?

Berkyaruk

Melik Dukak

Melik Rıdvan

Melikşâh

Tutuş

Açıklama:

Fatımî halifesi el-Müsta’lî Melik Rıdvan’ı kendi tarafına çekmek için ona özel
bir elçi ve heyet gönderdi. Buna göre “Fatımî halifeliğine tâbi olması, hâkim olduğu yerlerde Şiî hutbesi okutması, hutbede önce el-Müsta’lî, sonra veziri daha
sonra da kendi adının bulunması” yolundaki isteğin kabul edilmesi hâlinde
“kendisine mâlî ve askerî yardım yapılarak Dımaşk’ı almasının sağlanacağı”
vaat ediliyordu. Melik Rıdvan bu teklifi kabul ederek, Halep ve hâkim olduğu
diğer yerlerde Sünnî hutbeyi kaldırıp Şiî hutbesi okutmaya başladı. Sünnî kadı
ve hatipleri de değiştirip buralara Şiî görevliler atadı (Ağustos 1097).
Böylece Suriye Selçuklularının Halep kolu Fatımî Halifeliği’ni tanımak suretiyle onlara bağlanmış oldu. Buna göre Selçuklu soyundan biri ilk defa, resmen Şiî
Fatımî Halifeliği’ni tanımıştır. Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 37

Aşağıdakilerden hangisi Melik Rıdvan’ın ölümünden sonra yerine, tahta geçen Tacüddevle Alp Arslan döneminde gerçekleşen olaylardan biri değildir?

Bütün idareyi bizzât eline almak maksadıyla kardeşleri Mübarekşâh ve Melikşâh’ın öldürtmüştür.

Büyük Selçuklu Sultanı Tapar’ın emri üzerine, şehirdeki Batınî ileri gelenlerini ortadan kaldırmıştır.

Dımaşk Atabeyi Toğtekin’i Haleb’e davet ederek ondan melikliğin işlerini
ve orduyu düzene sokmasını istemiştir.

Atabey Lü’lü, meliklik yönetimini tam anlamıyla eline geçirip, birçok kimsenin mal ve paralarına el koymuştur.

Lü’lü, iyice artan Haçlı tehlikesine karşı Toğtegin ile öteki Müslüman emirlere mektup gönderip yardıma çağırmıştır.

Açıklama:

Lü’lü, Melik Alparslan’ın davranışları dolayısıyla korku içerisinde bulunan diğer emirlerin de desteğini alarak onu öldürttü (Eylül 1114). Alp Arslan’ın bir yıl süren melikliği, Selçuklu Devleti’nin tipik idarî problemlerinden birisi olan atabeg tahakkümünün başlıca örneklerinden biri oldu. Melik Alparslan’ı öldürüp Halep melikliğine tam anlamıyla hâkim olan Atabey Lü’lü, henüz 6 yaşında olan Alparslan’ın kardeşi Sultanşâh’ı melik ilan etti. Lü’lü, iyice artan Haçlı tehlikesine karşı Toğtegin ile öteki Müslüman emirlere mektup gönderip yardıma çağırdı. Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 38

Aşağıdaki olaylardan hangisi Melik Dukak’ın, kardeşi Melik Rıdvan’ı tanımak zorunda bırakmıştır?

Toğtegin'in atabeyi olduğu Melik Dukak tarafından ordu komutanı olarak tayin edilmesi

Melik Rıdvan'ın Batınîlerle işbirliği edip onlara Halep’te faaliyet imkânı vermesi

Melik Dukak'ın Artukoğlu İlgazi ile birlikte bir sefere çıkması

Melik Rıdvan'ın Fatımîlerle işbirliği edip onlar adına hutbe okutması

Kınnesrin’de yapılan savaşın Melik Dukak'ın yenilgisiyle sonuçlanması

Açıklama:

Halep Meliki Rıdvan kardeşinin hâkimiyetini onaylamıyordu. Onun güçlenmesini önlemek için Dımaşk’a yürüdü. Dukak bu sırada Artukoğlu İlgazi ile birlikte bir sefere çıkmıştı. Haberi duyunca Dımaşk’a döndü. Bunun üzerine Rıdvan
kuşatmayı kaldırıp çekildi. Rıdvan bundan sonra da aynı maksatla teşebbüslerde bulundu ise de başarılı olmadı. İki melik arasındaki rekabeti hizmetlerindeki
emirlerin tahrik ettiği anlaşılıyor. İki kardeş arasında anlaşma sağlanamayınca, 22 Mart 1097’e Kınnesrin’de yapılan savaşta ağır bir yenilgiye uğrayan Dukak, Rıdvan’ın üstünlüğünü tanımak zorunda kaldı. Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 39

Aşağıdakilerden hangisi 1119 tarihinde Sâve’de yapılan savaşı kazanarak Büyük Selçuklu sultanı olmuştur?

Sultan Mahmud

Sultan Sancar

Sultan Berkyaruk

Melik Ertaş

Trablus hâkimi İbn Ammar

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 40

Büyük Selçuklu İmparatorluğu'nunson sultanı kimdir?

Tuğrul Bey

Melikşah

Sultan Sancar

Sultan Tapar

Sultan Mahmud

Açıklama:

Sultan II. Tuğrul’un ölümüyle, Sancar’ın ölümünden sonra bir bakıma Büyük Selçukluları da temsil eden Irak Selçukluları’nın Horasan ve İran’daki hâkimiyetleri sona erdi. Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 41

Irak Selçukluları hangi yıllar arasında hüküm sürmüştür?

1095-1104

1095 - 1118

1119 -1194

1119 -1164

1116 -1195

Açıklama:

Irak Selçukluları (1119-1194)
12 Ağustos 1119 tarihinde Sâve’de yapılan savaşı Sancar kazandı ve Büyük
Selçuklu sultanı oldu. Sultan Sancar, tek elden idaresi bir hayli güç olan İmparatorluğun bir kısmının yönetimini yeğeni Mahmud’a bıraktı. Böylece Irak Selçuklu hanedanı kurulmuş oldu.
1194'te Harizmşahlar'ın Selçuklulara savaşında Sultan II. Tuğrul Harizmşah Tekiş’in öncü kuvvetlerini yendi. Ancak devam eden savaşta boğazı kesilerek öldürüldü. Sultan II. Tuğrul’un ölümüyle, Sancar’ın ölümünden sonra bir bakıma Büyük Selçukluları da temsil eden Irak Selçukluları’nın Horasan ve İran’daki hâkimiyetleri sona erdi.
Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 42

Doğusunda Belucistan ve Sistan, kuzeyinde Horasan, kuzeybatısında Isfahan, batısında Fars eyaleti ve güneyinde ise Fars ve Umman körfezleri ile çevrili olan Kavurt tarafından önce kuzeyi sonra güneyi fethedilen (1050-1051) meliklik aşağıdakilerden hangisidir?

Kirman Selçuklu Melikliği

Suriye Selçuklu Melikliği

Halep Selçuklu Melikliği

Dımaşk Melikliği

Arslanşah Melikliği

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 43

Aşağıdakilerden hangisi Selçuklu tarihinde ilk deniz aşırı sefer düzenleyen kişi unvanına sahiptir?

Melik Alparslan

Melik Kavurt

Melik Tuğrulşâh

Süleymanşâh

Melik Rıdvan

Açıklama:

Kavurt Selçuklu tarihinde ilk deniz
aşırı sefer düzenleyen kişi unvanına sahiptir.
Doğru cevap b'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 44

Büyük Selçuklu Sultanı Alp Arslan’ın oğlu ve Melikşâh’ın kardeşi olan İlk Suriye Selçuklu meliki aşağıdakilerden hangisidir?

Melik Kavurt

Melik Arslanşâh

Tacüddevle Tutuş

Kirmanşâh b. Arslanşâh

Muhammed b. Kirmanşâh

Açıklama:

Büyük Selçuklu Sultanı Alp Arslan’ın oğlu ve Melikşâh’ın kardeşi olan İlk Suriye Selçuklu meliki Tacüddevle Tutuş'tur.
Doğru cevap c'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 45

1075 yılında Bizans’tan fethettiği İznik’te, Türkiye Selçukluları Devletini kuran bu tarihten itibaren de, babası Kutalmış ve dolayısıyla kendisinin hakkı olduğunu iddia ettiği Büyük Selçuklu tahtını ele geçirme mücadelesine girişen ve bu uğurda hayatını kaybeden hükümdar aşağıdakilerden hangisidir?

Muhammedşâh Kirman

Harezmşâh Tekiş

Tacüddevle Tutuş

Kutalmışoğlu Süleymanşâh

Melik Rıdvan

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 46

909-1171 yılları arasında Kuzey Afrika, Mısır ve Suriye’de hüküm süren Şiî bir devlettir. Halifelik iddiasında bulunan devlet, soylarının
Hz.Muhammed’in kızına dayandığını iddia ederler. İsmailîlik (Batınî) hareketine dayanırlar. Varlık sebebi adetâ Sünnî Abbasî halifeliğine karşı savaştır. Nureddin Mahmud’un Mısır’ı fethi ile bu halifeliğine son verilerek, hutbe Abbasî halifesi adına okunmaya başladı (1171).
Yukarıdaki paragrafta anlatılan devlet aşağıdakilerden hangisidir?

Dımaşklar

Kirmaniler

Mısırlılar

Persiler

Fatımîler

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 47

Kirman Selçuklu Melikliğinin kurucusu ve kuruluş tarihi aşağıdaki şıklardan hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Tutuş - 1079

Kavurt-1048

Tuğrul -1079

Tutuş - 1179

Rıdvan -1095

Açıklama:

Melik Kavurt, beş-altı bin kişilik süvari kuvveti ile, fethedilmek üzere kendisine verilmiş olan Kirman bölgesine girdi. Böylece 1048 yılında, Kirman’ın kuzeyi (Serd-sîr) Selçukluların eline geçmiş oldu. Fakat Melik Kavurt’un tüm Kirman’a hâkim olabilmesi için önünde engel olarak Germ-sir bölgesinde yaşayan dağlı Kufs kavmi vardı. Kavurt bir düğün sırasında baskın düzenleyerek onları etkisiz hâle getirdi ve Kirman bölgesinin tamamına hâkim olmayı başardı (1050-1051). Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 48

Kirman Selçuklu Melikliği aşağıdaki hangi ülkede kurulmuştur?

İran

Irak

Libya

Suriye

Mısır

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 49

Suriye Selçuklu Melikliğinin başkenti olan Dımaşk şehrinin günümüzde yaygın kullanılan modern ismi aşağıdakilerden hangisidir?

Bağdat

Halep

Şam

Lübnan

Kahire

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 50

Aşağıdakilerden hangisi Süleymanşâh’ın Halep kuşatmasında onu yenen ilk Suriye Selçuklu melikidir?

Melikşah

Dukak

Sultan Mesud

Tutuş

Sencer

Açıklama:

İlk Suriye Selçuklu meliki olan Tacüddevle Tutuş’un üzerine yürüyen Süleymanşâh, Ayn Seylem’de meydana gelen savaşı ve hayatını kaybetti (Haziran 1086). Bunda onun yanında bulunan bazı Türkmen beylerin Tutuş’un saflarına geçmesi önemli bir etken oldu. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 51

Aşağıdakilerden hangisi Tutuş’un ölümünden sonra oğullarının mücadelesinden dolayı Suriye Selçuklularının içinden doğan melikliklerden birisidir?

Kerkük Melikliği

Danişmentliler

Halep Melikliği

Urfa Melikliği

Kirman Melikliği

Açıklama:

Tutuş’un ölümünden sonra Suriye Selçukluları, iki oğlu Rıdvan ve Dukak ile onların atabeylerinin mücadelesi sonucunda Dımaşk ve Halep Melikliği olarak ikiye ayrıldı. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 52

Aşağıdakilerden hangisi babası Tutuş’un ölümünün ardından Dımaşk Melikliğini kuran meliktir?

Dukak

Rıdvan

Muhammed Tapar

Sultan Mahmud

Sultan Arslanşah

Açıklama:

Hatırlanacağı üzere Tutuş’un taht mücadelesinde ölümü üzerine oğulları Rıdvan ve Dukak Haleb’e gelmişlerdi. Melik Rıdvan kardeşini adetâ göz hapsine aldı. Ancak Dukak bir yolunu bularak Dımaşk’a kaçmayı başardı ve orada Emir Savtegin tarafından melik ilân edildi. Böylece Halep’ten sonra Dımaşk Melikliği kurulmuş oldu. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 53

Aşağıdakilerden hangisi Haçlılarla savaşmış ve Suriye’deki meliklikleri (Dımaşk) eline geçirmiş olan güçlü atabeydir?

Emîr Savteginü

Alâaddin Bozkuş

Reyhan

Kutbeddin Muhammed

Toğtegin

Açıklama:

Tutuş’un ölümünden sonra oğullarından Rıdvan Halep’te, Dukak ise Dımaşk’ta Suriye Selçukluları’nın birer şubesini kurdular. Dımaşk Melikliği 1104 yılında yıkılarak atabey Toğtekin’in hâkimiyetine girdi ve bu tarihten itibaren Dımaşk Atabeyliği olarak anıldı. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 54

Aşağıdakilerden hangisi Sultanü’l Muazzam unvanına sahip olan Irak Selçukluları Melikliğinin kurucusudur?

Sultan Davud

Sultan Tuğrul

Sultan Mahmud

Sultan Mesud

Sultan Muhammed

Açıklama:

Sultan Sancar, tek elden idaresi bir hayli güç olan İmparatorluğun bir kısmının yönetimini yeğeni Mahmud’a bıraktı. Böylece Irak Selçuklu hanedanı kurulmuş oldu. Mahmud’un idare bölgesi Rey’den itibaren ve Hemedan merkez olmak üzere Batı İran, Irak, Azerbaycan, Doğu Anadolu ve Suriye’yi kapsıyordu. Kendisi Sultanü’l-A’zâm unvanı alan Sancar, yeğenine de Sultanü’lMuazzam unvanı verdi. Mahmud sultan unvanı taşımak ve bir takım saltanat alâmetleri kullanmak yetkisi olsa da, neticede Sultan Sancar’a tâbi olacaktı. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 55

Büyük Selçuklular zamanında kurulan şube hanedanları arasında Abbasi halifesi ile en çok münasebet (politik ilişki) aşağıdakilerden hangisiyle olmuştur?

Irak Selçukluları

Suriye Selçukluları

Kirman Selçukluları

Dımaşk Melikliği

Halep Melikliği

Açıklama:

Abbasi Halifeliğinin merkezinin Bağdat’ta olmasından ötürü en çok Irak Selçukluları ile münasebetler kurulmuştur. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 56

Irak Selçukluları arasında en uzun süre tahtta kalan melik aşağıdakilerden hangisidir?

Dukak

Sultanşah

Sultan II. Tuğrul

Sultan Arslanşah

Sultan Mesud

Açıklama:

Sultan Mesud 1134-1157 yılları arasında tahtta kalmış ve bu bakımdan Irak Selçuklu Sultanları arasında en uzun süre tahtta kalan hükümdar olmuştur. Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 57

Kavurt, Kirman bölgesinin tamamına hangi yıl hakim olmuştur?

1043

1047

1048

1049

1050

Açıklama:

Kavurt bir düğün sırasında baskın düzenleyerek Kufs Kavmini etkisiz hâle getirdi ve Kirman bölgesinin tamamına hâkim olmayı başardı (1050-1051).

Doğru Cevap: E

Soru 58

Kavurt'un hangi oğlu Melikşah'ın esaretinden kaçmış ve kardeşi Hüseyin’den tahtı alarak Kirman Selçuklu Melikliği’nin başına geçmiştir?

Kirmanşâh

Sultanşâh

Emirânşâh

Turanşâh

Merdanşâh

Açıklama:

Sultanşâh, Hemedan’da hapisteyken, orada bulunan muhafızlardan biriyle dost olarak bu sayede kaçmayı başardı. Daha sonra Kirman’a ulaştı ve kardeşi Hüseyin’den tahtı alarak Berdesir şehrinde Kirman Selçuklu Melikliği’nin başına geçti (Eylül-Ekim 1074).

Doğru Cevap: B

Soru 59

Sultan Melikşah'ın, kardeşi Tutuş’u Suriye’ye tayin etmesinin sebebi aşağıdakilerden hangisidir?

Atsız’ın güç kaybetmesi üzerine artan Fatımî tehdidine karşı koyma amacı

Atsız'ın bölgede bir Türkmen Beyliği kurarak tehdit haline gelmesi

Fatımîlerin Remle ve Kudüs’ü alarak Filistin'e ilerlemesi

Suriye’nin en mühim şehirlerinden Dımaşk’ı ele geçirme amacı

Mısır ve Kudüs'ü ele geçirerek Suriye Selçuklu Melikliği'nin kurulması amacı

Açıklama:

Sultan Melikşah, Atsız’ın güç kaybetmesi üzerine artan Fatımî tehdidine karşı, kardeşi Tutuş’u Suriye’ye tayin etti.

Doğru Cevap: A

Soru 60

1075 yılında Bizans’tan fethettiği İznik’te, Türkiye Selçukluları Devletini kuran ve Büyük Selçuklu tahtını ele geçirme mücadelesine girişerek bu uğurda hayatını kaybeden hükümdar aşağıdakilerden hangisidir?

Kutalmış

Tutuş

Melikşah

Süleymanşâh

Berkyaruk

Açıklama:

Süleymanşâh 1075 yılında Bizans’tan fethettiği İznik’te, Türkiye Selçukluları Devletini kurdu. Bu tarihten itibaren de, babası Kutalmış ve dolayısıyla kendisinin hakkı olduğunu iddia ettiği Büyük Selçuklu tahtını ele geçirme mücadelesine girişti. Sonuçta bu uğurda hayatını kaybetti.

Doğru Cevap: D

Soru 61

Fatımîlerin, Ağustos 1096'da Kudüs’ü işgal etmelerinin sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

Melik Rıdvan ve Melik Dukak arasındaki hâkimiyet mücadelesi başladı.

Rıdvan, Selçuklu melikliğinin tek hâkimi oldu.

Filistin’de Selçuklu egemenliği son buldu.

Rıdvan'ın Dımaşk’a yaptığı sefer başarılı olamadı.

Rıdvan'ın kardeşi Dukak, Dımaşk’ta melikliğini ilân etti.

Açıklama:

Fatımîler, bir ordu göndererek Kudüs’ü işgal ettiler (Ağustos 1096). Böylece Filistin’de Selçuklu egemenliği son buldu.

Doğru Cevap: C

Soru 62

Aşağıdakilerden hangisi Halep Selçuklu Melikliği (1095 - 1118) devirlerinden biridir?

Melik Rıdvan Devri

Kirmanşâh b. Kavurd Devri

Sultanşâh b. Kavurd Devri

İranşâh b. Turanşâh Devri

Arslanşâh b. Kirmanşâh Devri

Açıklama:

b, c, d, e şıkları KİRMAN SELÇUKLU MELİKLİĞİ devirleridir.
Doğru cevap a'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 63

Papa II.Urbanus’un girişimi ile Avrupalı Hıristiyanlar, güya Kudüs’ü Müslümanlardan geri almak, doğulu dindaşlarını Müslümanların zulmünden kurtarmak iddiasıyla harekete geçmesiyle başlayan Birinci Haçlı Seferleri aşağıdaki melikliklerden hangisi döneminde gerçekleşmiştir?

SURİYE SELÇUKLU MELİKLİĞİ

HALEP SELÇUKLU MELİKLİĞİ

KİRMAN SELÇUKLU MELİKLİĞİ

MUSUL SELÇUKLU MELİKLİĞİ

IRAK SELÇUKLULARI

Açıklama:

Papa II.Urbanus’un girişimi ile Avrupalı Hıristiyanlar, güya Kudüs’ü Müslümanlardan geri almak, doğulu dindaşlarını Müslümanların zulmünden kurtarmak iddiasıyla harekete geçmesiyle başlayan Birinci Haçlı Seferleri HALEP SELÇUKLU MELİKLİĞİ döneminde gerçekleşmiştir.
Doğru cevap b'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 64

Tutuş-Süleymanşâh Mücadelesi aşağıdaki melikliklerden hangisi döneminde gerçekleşmiştir?

KİRMAN SELÇUKLU MELİKLİĞİ (1048- 1187)

HALEP SELÇUKLU MELİKLİĞİ (1095 -1118)

SURİYE SELÇUKLU MELİKLİĞİ (1079 -1095)

DIMAŞK MELİKLİĞİ (1095-1104)

IRAK SELÇUKLULARI (1119 -1194)

Açıklama:

Tutuş-Süleymanşâh Mücadelesi SURİYE SELÇUKLU MELİKLİĞİ (1079 -1095) döneminde gerçekleşmiştir.
Doğru cevap c'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 65

12 Ağustos 1119 tarihinde Sâve’de yapılan savaşı Sancar'ın kazanarak Büyük Selçuklu sultanı olması aşağıdaki dönemlerden hangisinde gerçekleşmiştir?

KİRMAN SELÇUKLU MELİKLİĞİ (1048- 1187)

SURİYE SELÇUKLU MELİKLİĞİ (1079 -1095)

HALEP SELÇUKLU MELİKLİĞİ (1095 -1118)

IRAK SELÇUKLULARI (1119 -1194)

DIMAŞK MELİKLİĞİ (1095-1104)

Açıklama:

12 Ağustos 1119 tarihinde Sâve’de yapılan savaşı Sancar'ın kazanarak Büyük Selçuklu sultanı olması IRAK SELÇUKLULARI (1119 -1194) döneminde gerçekleşmiştir.
Doğru cevap d'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 66

Birinci Haçlı Seferleri kimin girişimi ile başlatılmıştır?

Papa II.Urbanus

Keşiş Pierre L’hermit

Antakya Prinkepsi Tancred

Antakyalı Konstans

II. Bohemond

Açıklama:

Papa II.Urbanus’un girişimi ile Avrupalı Hıristiyanlar, güya Kudüs’ü Müslümanlardan geri almak, doğulu dindaşlarını Müslümanların zulmünden kurtarmak iddiasıyla harekete geçtiler. Gerçekte ise İslâmiyetin Hıristiyanlık karşısında, Avrupa’yı da doğrudan tehdit eden ilerleyişi durdurulmak isteniyordu.

Doğru Cevap: A

Soru 67

Aşağıdakilerden hangisi Irak Selçukluları Dönemi sultanlarından biri değildir?

Sultan Mahmud Devri

Sultan Davud Devri

Sultan Tuğrul Devri

Sultan Mesud Devri

Melik Rıdvan Devri

Açıklama:

Melik Rıdvan Devri HALEP SELÇUKLU MELİKLİĞİ (1095 - 1118) dönemi sultanlarından biridir.
Doğru cevap e'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 68

Halep Melikliğinin fiilen sonunu getiren hükümdar aşağıdakilerden hangisidir?

Rıdvan’ın eski ordu kumandanı Yaruktaş

Mardin Artuklu emiri İlgazi

Halep Selçuklu meliki Sultanşah

Antakya prensi Roger

Kudüs kralı Baudouin

Açıklama:

Halep Selçuklu meliki Sultanşah’ın çocuk yaşta olması ve onun adına idareyi ellerinde tutanların başarısızlığı melikliğin sonunu hazırladı. Melikliğin ileri gelenleri, çok sayıda Türkmen kuvveti bulunan Mardin Artuklu emiri İlgazi’yi Haleb’e çağırdılar. İlgazi Halep’e gelip kaleye çıktı ve gerekli yerlere kendi adamlarını yerleştirdi. O ayrıca melik Sultanşah ve kardeşlerini de kaleden çıkartıp bir evde gözaltına aldırdı. Böylece Suriye Selçuklu Melikliğinin Halep kolu fiilen sona erdi (1117-1118).

Doğru Cevap: B

Soru 69

Irak Selçuklu hanedanının ilk hükümdarı kim olmuştur?

Sultan Davud

Sultan Tuğrul

Sultan Mesud

Sultan Muhammed

Sultan Mahmud

Açıklama:

Sultan Sancar, tek elden idaresi bir hayli güç olan İmparatorluğun bir kısmının yönetimini yeğeni Mahmud’a bıraktı. Böylece Irak Selçuklu hanedanı kurulmuş oldu.

Doğru Cevap: E

Soru 70

Irak Selçukluları’nın Horasan ve İran’daki hâkimiyetlerini sona erdiren olay aşağıdakilerden hangisidir?

Sultan II. Tuğrul'un Harizmşahlara karşı savaşta öldürülmesi

Kızıl Arslan ile mücadeleye devam eden Tuğrul'un her defasında yenilmesi

Sultan Tuğrul'a destek veren Rus ve Ayaba arasındaki huzursuzluk

Sultan’ın Rus’u hapsetmesi üzerine bazı komutanların Kızıl Arslan tarafına geçmeleri

Kızıl Arslan'ın, Halife Nasır Lidinillah ile anlaşarak Sultan Tuğrul’a hücum etmesi

Açıklama:

Sultan Tuğrul Ocak 1194’te Harizmşah Tekiş’in öncü kuvvetlerini yendi. Ancak devam eden savaşta gözüne isabet eden bir ok sebebiyle atından düşünce orada boğazı kesilerek öldürüldü. Sultan II. Tuğrul’un ölümüyle, Irak Selçukluları’nın Horasan ve İran’daki hâkimiyetleri sona erdi.

Doğru Cevap: A

Soru 71

Dandânakân savaşından sonra Merv’de toplanan büyük kurultayda yapılan görev dağılımı çerçevede fethedilmesi amaçlanan Tabes vilâyeti ile Kirman bölgesi kime verilmişti?

Çağrı Bey

Kara Arslan Kavurt Bey

Tuğrul Bey

Ebû Kalicar

Bedr İsa

Açıklama:

Dandânakân savaşından sonra Merv’de toplanan büyük kurultayda yapılan görev dağılımı çerçevede fethedilmesi amaçlanan Tabes vilâyeti ile Kirman bölgesi Çağrı Bey’in oğlu Kara Arslan Kavurt Bey’e verilmişti.

Doğru Cevap: B

Soru 72

Büyük Selçuklu sultanı Tuğrul Bey hangi yılda öldü?

1053

1057

1063

1067

1073

Açıklama:

Büyük Selçuklu sultanı Tuğrul Bey 1063 yılında öldü.

Doğru Cevap: C

Soru 73

Sultan Alparslan 24 Kasım 1072’de ölünce yerine kim geçti?

Melikşah

Kavurt Bey

Nizamülmülk

Emir Savtegin

Sultanşâh

Açıklama:

Sultan Alparslan 24 Kasım 1072’de ölünce yerine oğlu Melikşah geçti.

Doğru Cevap: A

Soru 74

I. Sultanşâh
II. Emirânşâh
III. Kirmanşâh
IV. Turanşâh
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Kavurt'un çocuklarındandır?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I, II ve III

Hepsi

Açıklama:

Bütün isimler Kavurt'un çocuklarındandır.

Doğru Cevap: E

Soru 75

İlk Suriye Selçuklu meliki kimdir?

Tacüddevle Tutuş

Melikşah

Süleymanşâh

Terken Hatun

Aksungur

Açıklama:

İlk Suriye Selçuklu meliki Tacüddevle Tutuş'tur.

Doğru Cevap: A

Soru 76

Melik Rıdvan ve Melik Dukak arasındaki hâkimiyet mücadelesinden yararlanarak bir ordu gönderip Kudüs’ü 1096 yılında kimler işgal etmiştir?

Emeviler

Abbasiler

Fatımiler

Memlüklüler

Haçlılar

Açıklama:

Melik Rıdvan ve Melik Dukak arasındaki hâkimiyet mücadelesinden yararlanan Fatımîler, bir ordu göndererek Kudüs’ü işgal ettiler (Ağustos 1096)

Doğru Cevap: C

Soru 77

Tutuş'un oğlu Melik Rıdvan'ın kardeşidir.Melik Rıdvan tarafından adetâ göz hapsine alınmış fakat bir yolunu bularak Dımaşk’a kaçmayı başarmıştır. Dımaşk'ta Emir Savtegin tarafından melik ilân edilmiştir. Böylece Halep’ten sonra Dımaşk Melikliği kurulmuştur. Bahsedilen Dımaşk meliki kimdir?

Melikşah

Melik Dukak

Alparslan

Sultanşah

Kirmanşah

Açıklama:

Tutuş’un taht mücadelesinde ölümü üzerine oğulları Rıdvan ve
Dukak Haleb’e gelmişlerdi. Melik Rıdvan kardeşini adetâ göz hapsine aldı. Ancak
Dukak bir yolunu bularak Dımaşk’a kaçmayı başardı ve orada Emir Savtegin tarafından melik ilân edildi. Böylece Halep’ten sonra Dımaşk Melikliği kurulmuş oldu.

Doğru Cevap: B

Soru 78

Korkması nedeniyle

Hastalığı nedeniyle

Tek elden yönetimin güç olması nedeniyle

Mahmud'u çok sevmesi nedeniyle

Haçlı seferleri nedeniyle

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 79

I. Sultan Mahmud
II. Sultan Davud
III. Sultan Tuğrul
IV. Sultan Mesud
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Irak Selçuklu meliklerindendir?

Yalnız I

I ve II

II ve III

I ve IV

Hepsi

Açıklama:

Bütün isimler Irak Selçuklu meliklerindendir.

Doğru Cevap: E

Soru 80

Abbasi halifelerinin idari yetkileri kim tarafından ellerinden alınmıştır?

Alparslan

Tuğrul Bey

Melikşah

Sancar

Arslanşah

Açıklama:

Abbasi halifelerinin idari yetkileri Tuğrul Bey tarafından ellerinden alınmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 81

Dımaşk başkent olmak üzere Suriye Selçuklu Melikliği hangi yılda kurulmuştur.

1070

1071

1079

1084

1013

Açıklama:

Suriye Selçuklu Melikliğinin tarihçesi ve tarihî önemini açıklayabileceksiniz.
Dımaşk başkent olmak üzere Suriye Selçuklu Melikliği 1079 yılında kurulmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 82

Selçuklu Sultanı Muhammed Tapar hangi yılda vefat etmiştir ?

1118

1102

1095

1119

1104

Açıklama:

Irak Selçuklu Melikliğinin tarihçesi ve tarihî önemini belirleyebileceksiniz.
Selçuklu Sultanı Muhammed Tapar 1118 yılında ölmüştür.

Doğru Cevap: A

Soru 83

İki kardeş olan Rıdvan ve Dukak arasında anlaşma sağlanamaması sonucunda 22 Mart 1097 ‘de meydana gelen savaş nerede yapılmıştır.

Halep

Antakya

Dımaşk

Sâve

Kınnesrin

Açıklama:

Suriye Selçuklu Melikliğinin tarihçesi ve tarihî önemini açıklayabileceksiniz.
Rıdvan ve Dukak arasında anlaşma sağlanamaması sonucunda 22 Mart 1097 ‘de meydana gelen savaş Kınnesrin'de yapılmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 84

Kirman Selçukluları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Kirman ülüş geleneği icabı Kavurt Bey’e verilmiştir.

Büyük Selçuklular’dan bağımsız kurulmuştur.

Kirman Selçuklu melikleri Selçuklu Devleti’ne tâbi olmuşlardır.

Kirman’da bu dönemde mamur ve müreffeh bir hayat yaşanmıştır.

Meliklik Oğuz istilâsı sonucu yıkılmıştır.

Açıklama:

Kirman Selçuklu Melikliğinin tarihçesi ve tarihî önemini açıklayabileceksiniz.
Kirman Selçukluları ile ilgili "Büyük Selçuklular’dan bağımsız kurulmuştur" ifadesi yanlıştır.
Dolayısıyla doğru cevap (B) şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 85

Irak Selçuklu Melikliği aşağıdakilerden hangisi tarafından yıkılmıştır?

Oğuzlar

Büyük Selçuklular

Kirman Selçukluları

Harizmşahlar

Gazneliler

Açıklama:

Irak Selçuklu Melikliğinin tarihçesi ve tarihî önemini belirleyebileceksiniz.
Irak Selçuklu Melikliği 1194 yılında Harizmşahlar tarafından yıkılmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 86

Suriye Selçuklu Melikliği’nin kuruluş tarihi ve kurucusu aşağıdaki şıklardan hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Tutuş - 1079

Dukak -1079

Tuğrul -1079

Tutuş - 1179

Rıdvan -1095

Açıklama:

Suriye Selçuklu Melikliğinin tarihçesi ve tarihî önemini açıklayabileceksiniz.
Tutuş - 1079

Doğru Cevap: A

Soru 87

Melikliklerin ortaya çıkmasında aşağıdakilerden hangisi etkili olmamıştır?

Taht mücadeleleri

Haçlılar ile mücadele isteği

Ülke yönetiminde hanedan üyelerinin sorumluluk gereği görev almaları

Kut anlayışı

Selçukluların hâkim olduğu toprakların genişlemesi

Açıklama:

Kirman Selçuklu Melikliğinin tarihçesi ve tarihî önemini açıklayabileceksiniz.
Haçlılarla mücadele isteği Melikliklerin ortaya çıkmasında etkili olan nedenlerden değildir.

Doğru Cevap: B

Soru 88

Sultanşâh’ın Ocak 1085 yılında hastalanarak ölmesinden sonra yerine geçen melik aşağıdakilerden hangisidir.

İranşâh

Kirmanşâh

Turanşâh

Arslanşâh

Selçukşâh

Açıklama:

Kirman Selçuklu Melikliğinin tarihçesi ve tarihî önemini açıklayabileceksiniz.
Sultanşâh’ın Ocak 1085 yılında hastalanarak ölmesinden sonra yerine Turanşâh geçmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 89

Selçuklular tarihinde ilk deniz aşırı seferi düzenleyen kişi ve düzenlenen yer aşağıdaki seçeneklerden hangisinde bir arada verilmiştir?

Tuğrul Bey-Hürmüz Boğazı

Melikşah- Suriye

Melik Mahmud- Basra Körfezi

Melik Kavurt- Ummân

Melik Tutuş-Antakya

Açıklama:

Kirman Selçuklu Melikliğinin tarihçesi ve tarihî önemini açıklayabileceksiniz.
Selçuklular tarihinde ilk deniz aşırı seferi düzenleyen kişi Umman seferiyle Melik Kavurt'tur.

Doğru Cevap: D

Soru 90

Büyük Selçukluları temsil eden, Irak Selçukluları’nın Horasan ve İran’daki hakimiyetlerinin sona ermesinin nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Atabaey Kızıl Aslan’ın öldürülmesi

Sultan II.Tuğrul’un öldürülmesi

Harizmşâh Tekiş’in Öldürülmesi

Muhammed Tapar’ın ölümü

Kavurt Bey’in öldürülmesi

Açıklama:

Irak Selçuklu Melikliğinin tarihçesi ve tarihî önemini belirleyebileceksiniz.
Büyük Selçukluları temsil eden, Irak Selçukluları’nın Horasan ve İran’daki hakimiyetlerinin sona ermesinin nedeni; Harizmşahlarla yapılan savaşta Sultan II.Tuğrul’un öldürülmesidir.

Doğru Cevap: B

Soru 91

Melikliklerin ortaya çıkmasında aşağıdakilerden hangisi etkili olmamıştır?

Taht mücadeleleri

Haçlılar ile mücadele isteği

Ülke yönetiminde hanedan üyelerinin sorumluluk gereği görev almaları

Kut anlayışı

Selçukluların hâkim olduğu toprakların genişlemesi

Açıklama:

Kirman Selçuklu Melikliğinin tarihçesi ve tarihî önemini açıklayabileceksiniz.
Melikliklerin ortaya çıkmasında Haçlılarla mücadele etkili olmamıştır. Bu nedenle B şıkkında doğru olmayan bir bilgi verildiğinden doğru cevap A şıkkıdır. Cevabınız doğru değilse ünitenin tamamını ve özetlerini gözden geçiriniz.

Doğru Cevap: B

Soru 92

Irak Selçuklu Melikliği aşağıdakilerden hangisi tarafından yıkılmıştır?

Oğuzlar

Büyük Selçuklular

Kirman Selçukluları

Harizmşahlar

Gazneliler

Açıklama:

Irak Selçuklu Melikliğinin tarihçesi ve tarihî önemini belirleyebileceksiniz.
Sultan II. Tuğrul’un Harizmşahlar’la gerçekleştirilen savaşla ölümünden sonra Irak Selçuklularının Horasan ve İran’daki hakimiyeti sona ermiştir. Bu bağlamda doğru Cevap D şıkkıdır. Cevabınız doğru değil ise “Irak Selçuklu Melikliğinin Yıkılışı” konusunu yeniden gözden geçiriniz.

Doğru Cevap: D

Soru 93

Fatımîler adına Şîî hutbesi okutan Selçuklu meliki aşağıdakilerden hangisidir?

Melik Dukak

Melik Tutuş

Melik Rıdvan

İmadeddin Zengi

Nureddin Mahmud

Açıklama:

Suriye Selçuklu Melikliğinin tarihçesi ve tarihî önemini açıklayabileceksiniz.
Melik Rıdvan, Fatımi halifesi el-Müsta’lî teklifini kabul ederek, Halep ve hâkim olduğu diğer yerlerde Sünnî hutbeyi kaldırıp Şii hutbesi okutmaya başlamıştır. Bu bağlamda sorunun doğru cevabı C şıkkıdır. Cevabınız doğru değilse “Melik Rıdvan Devri” konusunu yeniden gözden geçiriniz.

Doğru Cevap: C

Soru 94

Kirman Selçuklu Meliki Arslanşâh'ın Ciruft’ta yapılan savaş sırasında isabet eden bir okla yaralanıp ölmesi sonucunda Kirman tahtına aşağıdakilerden hangisi geçmiştir?

II. Turanşâh

Süleymanşâh

Tuğrulşâh

Kirmanşâh

Tutuş

Açıklama:

Arslanşâh’ın melik olmasına kardeşi Turanşâh karşı çıktı ve Fars’da hüküm süren
Salgurlu atabeyinden sağladığı yardımla harekete geçti. Arslanşâh, Ciruft’ta yapılan
savaş sırasında isabet eden bir okla yaralandı. Savaş alanından ayrıldıktan sonra aldığı yaranın etkisiyle öldü (3 Mart 1177). Kirman tahtına II. Turanşâh geçti.
Doğru cevap a'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 95

Kirman, eyaleti günümüzde hangi ülke sınırları içindedir?

İran

Afganistan

Pakistan

Türkiye

Azerbaycan

Açıklama:

Kirman İran’ın güneyinde merkezi de Kirman şehri olan bir eyalettir.

Doğru Cevap: A

Soru 96

Dandanakan savaşından sonra kurulan kurultayda Kirman bölgesi hangi bey'e verilmiştir?

Çağrı Bey

Kara Arslan Kavurt Bey

Behram Bey

Bedr İsa Bey

Emiranşah Bey

Açıklama:

Tabes vilâyeti ile Kirman bölgesi, Çağrı Bey’in oğlu Kara Arslan Kavurt Bey’e verilmişti.

Doğru Cevap: B

Soru 97

Kirman’ın kuzeyi (Serd-sîr) Selçukluların eline aşağıdakilerden hangi tarihte geçmiştir?

998

1001

1018

1028

1048

Açıklama:

Böylece 1048 yılında, Kirman’ın kuzeyi (Serd-sîr) Selçukluların eline geçmiş oldu.

Doğru Cevap: E

Soru 98

Selçuklu tarihinde ilk deniz aşırı sefer düzenleyen kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Bedr İsa

Tuğrul Bey

Ebu Kalicar

Kavurt

Emirânşah

Açıklama:

Kavurt Selçuklu tarihinde ilk deniz aşırı sefer düzenleyen kişi unvanına sahiptir.

Doğru Cevap: D

Soru 99

Fars bölgesinde Selçuklu hakimiyeti aşağıdakilerden hangi tarihte kurulmuş oldu?

1042

1052

1062

1072

1082

Açıklama:

Burada Tuğrul Bey adına hutbe okuttu ve Fars bölgesinde tam anlamıyla Selçuklu hâkimiyeti kurulmuş oldu (1062).

Doğru Cevap: C

Soru 100

Alparslan Kavurt üzerine yürüdüğünde, savaşı kaybeden Kavurt aşağıdakilerden hangi şehrin kalesine sığınmıştır?

Ciruft

Kirman

Hamedan

Şiraz

Kirmanşah

Açıklama:

Öncü kuvvetler arasında yapılan savaşı Kavurt kaybetti ve kaçarak Ciruft kalesine sığındı.

Doğru Cevap: A

Soru 101

Kavurt Bey, Alparslan' karşı ayaklanmada aşağıdakilerden hangisi ile birleşmiştir?

Sultanşah

Fazlûya

Nizamülmülk

Emir Savtegin

Emiranşah

Açıklama:

Kavurt Bey daha sonra da, Fazlûya ile birleşerek bir kere daha isyana kalkıştı.

Doğru Cevap: B

Soru 102

Kavurt Bey Fazlûya ile birleşerek Alparslan'a karşı aşağıdakilerden hangi tarihte bir kere daha isyana kalkışmıştır?

1059

1063

1067

1069

1073

Açıklama:

Kavurt Bey daha sonra da, Fazlûya ile birleşerek bir kere daha isyana kalkıştı (1069).

Doğru Cevap: D

Soru 103

Selçuklu Sultanı Alparslan Malazgirt Zaferinden kaç yıl sonra ölmüştür?

1 Yıl

2 Yıl

3 Yıl

4 Yıl

5 Yıl

Açıklama:

Sultan Alparslan 24 Kasım 1072’de ölünce yerine oğlu Melikşah geçti.

Doğru Cevap: A

Soru 104

Alparslan'ın ölümünden sonra tekrar isyana kalkan Kavurt, Melikşah ile aşağıdakilerden hangi şehirde karşılaşmıştır

Şiraz

Hemedan

Ciruft

Hürmüz

Semerkand

Açıklama:

Kavurt, Melikşah’a isyan etti ve onun üzerine sefere çıktı. Yapılan ilk savaşta Emir Savtegin’in idaresindeki Melikşah’ın öncü kuvvetleri, Kavurt’un öncü kuvvetlerini bozguna uğrattı. Asıl ordular ise Hemedan civarında Kerec hududunda karşılaştılar (15 Nisan 1073).

Doğru Cevap: B

Ünite 8

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi Selçuklular’da bilinen ilk atabeydir?

Böri

Dukak

Tutuş

Toğtegin

Nizamülmülk

Açıklama:

Selçuklular’da bilinen ilk atabey, Sultan Alp Arslan’ın, oğlu Melikşah’a hoca tayin ettiği Nizâmülmülk’tür. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 2

Toğtegin’in Fatimiler’le birlikte Haçlılara karşı 1105 yılında girdiği ve kaybettiği savaş aşağıdakilerden hangisidir?

Rey

Sayda

Remle

Halep

Dımaşk

Açıklama:

Toğtegin’in Fatimiler’le birlikte Haçlılara karşı 1105 yılında girdiği ve kaybettiği savaş Remle savaşıdır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 3

Aşağıda verilen hangi olaydan sonra Toğtegin Suriye valiliğine tayin edildi?

Toğtegin’in Haçlılarla yaptığı işbirliği sonrası hatasından dönüp Sultan Tapar’dan af
dilemesi.

Toğtegin’in Taberiye yakınında Haçlı ordusunu baskına uğratması.

Toğtegin’in askerlerini, Urfa’yı kuşatmaya devam eden Selçuklu ordusunun yardımına göndermesi.

Toğtegin’in Al’al kalesini zapt edip tamamen yıktırması.

Toğtegin’in hutbeye Sultan Tapar’dan sonra Melik Alp Arslan’ın da adını koyması.

Açıklama:

Toğtegin’in Haçlılarla yaptığı işbirliği sonrası hatasından dönüp Sultan Tapar’dan af dilemesi sonrası Toğtegin Suriye valiliğine tayin edildi. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 4

Toğtegin’den sonra Dimaşk Atabeyliği tahtına kim geçmiştir?

İlgazi

Anuştegin

Mezdegani

Tacü’l Mülk Böri

Aksungur Porsiki

Açıklama:

Toğtegin’den sobra Dimaşk Atabeyliği tahtına Tacü’l Mülk Böri geçmiştir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Zengi’ye haber yollayarak Dımaşk’ı kendisine teslim edeceğini bildirmesi üzerine annesi Zümürrüt Hatun’un emriyle 1135’de öldürülen Atabey aşağıdakilerden hangisidir?

Şemsü’l Mülk İsmail

Aksungur Porsuki

Tacü’l Mülk Böri

Şihabeddin Mahmud

Cemaleddin Muhammed

Açıklama:

Zengi’ye haber yollayarak Dımaşk’ı kendisine teslim edeceğini bildirmesi üzerine annesi Zümürrüt Hatun’un emriyle 1135’de öldürülen Atabey Şemsü’l Mülk İsmail’dir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 6

Zengi ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

1127’da Musul valiliğine atandı.

1128’da Sincar, Habur ve Harran’ı aldı.

1132’da Sultan Sancar’ın emriyle Müstarşid’e karşı Bağdad’a yürüdü.

1124’te yapılan savaşı kaybettikten sonra Sur’u Haçlılara teslim etti.

1130’da Kudüs Kralının da olduğu Haçlı kuvvetlerini yenerek Esarib kalesini zapt etti.

Açıklama:

1124’te Sur’u Haçlılara bıraken atabey Toğtegin’dir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 7

24 Aralık 1144’te Urfa’yı fetheden atabey aşağıdakilerden hangisidir?

İmadeddin Zengi

I. Seyfeddin Gazi

II. Seyfeddin Gazi

Kutbeddin Mevdud

Nureddin Mahmud

Açıklama:

24 Aralık 1144’te Urfa’yı fetheden atabey İmadeddin Zengi’dir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 8

Azerbaycan’ın Arran ve Cibâl bölgesinin kuzeyini kapsayan Kuzeybatı İran’da hüküm sürmüş atabeylik aşağıdakilerden hangisidir?

Zengiler

Fatımiler

İldenizliler

Salgurlular

Toğteginliler

Açıklama:

İldenizliler, Azerbaycan’ın Arran ve Cibâl bölgesinin kuzeyini kapsayan Kuzeybatı İran’da hüküm sürmüş bir atabeyliktir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Çocukluğunda bir tacir tarafından alınıp satılan, büyüdüğünde ise atabeyliğe kadar yükselen kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Kızıl Arslan

Kutluğ İnanç

Cihan Pehlivan

Melik Salih İsmail

Şemseddin İldeniz

Açıklama:

Çocukluğunda bir tacir tarafından alınıp satılan, büyüdüğünde ise atabeyliğe kadar yükselen kişi Şemseddin İldeniz’dir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 10

Salgurlular ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Salgurlular İran’ın Fars bölgesinde Oğuzların Üçok boyuna mensup Salgur veya Salur kabilesi tarafından kurulan bir atabeyliktir.

Ebû Bekr Moğollara karşı Celâleddin Harizmşah’ın yanında yer almış fakat sonra
Moğol Hanı Ögedey’e bağlılık bildirmiştir.

Moğol idarecilerinin öldürülmesinden sorumlu tutulan son atabey Abiş Hatun
merkeze alınmış ve ölümünden sonra hanedan ortadan kalkmıştır.

Atabey Muhammed’in yaşının küçük olması sebebiyle nâibliği annesi Bibi Terken
Hatun’a verilmiştir.

Atabey Sad Haçlılara karşı başarılı bir şekilde mücadele etmiş ve atabeyliğe ait bazı
toprakları geri almıştır.

Açıklama:

Atabey Sad Haçlılarla bir savaş içinde olmamıştır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 11

Sarayın en üst düzey görevlisi olup, Sultanın hükûmet/vezir de dahil, sarayın dışı ile ilişkilerini düzenleyen görevli aşağıdakilerden hangisidir?

Atabey

Melik

Hâcib

Emir-i silah

Sipâhsâlâr

Açıklama:

Atabey, melik (hükümdarın) oğullarını eğiten kişidir. Emir-i silah ve Sipâhsâlâr ise silah ve askeri işlerle ilgilenen komutan ve görevlilerdir. Hâcib, hükümdarın bir bakıma evi de sayılan sarayın en üst düzey görevlisi olup, Sultanın hükûmet/vezir de dahil, sarayın dışı ile ilişkilerini düzenleyen görevlidir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 12

Selçuklular’da bilinen ilk atabey olan Nizâmülmülk kimi eğitmek için tayin edilmiştir?

Alp Arslan

Melikşah

Tutuş

Dukak

Ertaş

Açıklama:

Selçuklular’da bilinen ilk atabey, Sultan Alp Arslan’ın, oğlu Melikşah’a hoca tayin ettiği Nizâmülmülk’tür. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 13

Urfa'nın fethi hangi atabey tarafından gerçekleştirilmiştir?

Nizâmülmülk

Toğtegin

Böri

Abak

Zengi

Açıklama:

Sultan Mesud, Zengi’yi, Mardin’den Âmid’e, Harran’dan Rakka’ya kadar İslâm topraklarını tehdit etmekte olan Urfa kontluğuna karşı cihadla görevlendirmişti. 24 Aralık 1144 tarihinde de Urfa fethedilmiştir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 14

Toğteginliler'in (Dımaşk) son atabeyi aşağıdakilerden hangisidir?

Dukak

Böri

Abak

İsmail

Cemâleddin Muhammed

Açıklama:

1154'te Nureddin Mahmud tarafından ele geçirilip tarihe karışan Dımaşk Atabeyliği'nin son atabeyi Abak'tır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 15

Selçuklular’da bilinen ilk atabey, Sultan Alp Arslan’ın, oğlu Melikşah’a hoca tayin ettiği Nizâmülmülk’tür
Atabeyler genellikle gûlam kökenli askerî valiler olup, kendilerine iktalar tahsis edilirdi
Atabeyin vazifesi, çocuk yaşta yanına verilen meliki her bakımdan yetiştirmek,
bir bakıma tahta hazırlamaktı

Yukarıdaki ifadelerden hangisi/hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve III

I, II, III

Açıklama:

Selçuklular’da bilinen ilk atabey, Sultan Alp Arslan’ın, oğlu Melikşah’a hoca tayin ettiği Nizâmülmülk’tür. Atabeyler genellikle gûlam kökenli askerî valiler olup, kendilerine iktalar tahsis edilirdi. Atabeyin vazifesi, çocuk yaşta yanına verilen meliki her bakımdan yetiştirmek, bir bakıma tahta hazırlamaktı

Doğru Cevap: E

Soru 16

İldeniz Atabeyliği hangi bölgede hüküm sürmüştür?

Azerbaycan

Halep

Musul

Fars

Dımaşk

Açıklama:

İldenizliler, Azerbaycan’ın Arran ve Cibâl bölgesinin kuzeyini kapsayan Kuzeybatı İran’da hüküm sürmüş bir atabeyliktir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Hakim oldukları bölge sebebiyle genellikle Gürcü saldırılarıyla mücadele etmiş olan atabeylik aşağıdakilerden hangisidir?

İldenizliler

Salgurlular

Zengiler

Toğteginliler

Dımaşk

Açıklama:

İldenizliler, Azerbaycan’ın Arran ve Cibâl bölgesinin kuzeyini kapsayan Kuzeybatı İran’da hüküm sürmüş bir atabeyliktir. Kuruldukları bölge itibariyle, Gürcüler’e karşı Müslümanlar’ın savunmasını üstlenmiş bulunuyorlardı. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 18

Toğteginliler nerede hüküm sürmüştür?

Dımaşk

Malazgirt

Tebriz

Halep

Nişabur

Açıklama:

Toğteginliler, Dımaşk merkez olmak üzere Suriye’de başlıca Hama, Hıms, Tedmür ve Baalbek çevresinde hüküm sürmüş bir hanedandır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi Toğteginlilerin hüküm sürdüğü yerlerden biri değildir?

Dımaşk

Hama

Şiraz

Hıms

Tedmür

Açıklama:

Toğteginliler, Dımaşk merkez olmak üzere Suriye’de başlıca Hama, Hıms, Tedmür ve Baalbek çevresinde hüküm sürmüş bir hanedandır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 20

Toğteginliler ve Fatımilerin birlikte 1105 yılında Haçlılara karşı yaptıkları savaş aşağıdakilerden hangisidir?

Sayda kuşatması

Remle savaşı

Sırpsındığı Savaşı

Çimen Savaşı

Dımanş savaşı

Açıklama:

Yakındoğu’yu tehdit eden en büyük düşman Haçlılar’dı. Toğtegin ise Kudüs Krallığı ile komşu olması bakımından tehlikeyi çok daha yakından hissediyordu. Haçlılar’a karşı yapılan savaşlarda önceleri saf tutmayan Fatimîler, toprak ve itibar kayıplarını telafi etmek için Türklerle işbirliği etmeye mecbur oldular. Atabey Fatımîler’in yardım çağrısına, Emir Sabar idaresinde bin üçyüz kişilik bir kuvvet göndererek karşılık verdi. İki tarafın da ağır kayıplar verdiği Remle savaşını Haçlılar kazandı. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 21

Tacü’l-Mülk Böri ölmeden önce yerine veliaht olarak kimi tahin etmiştir?

Şemsü’l-Mülk İsmail

Şihabeddin Mahmud

Mücîreddin Abak

İmadeddin Zengi

Açıklama:

Böri ölmeden önce yerine oğlu Şemsülmülk İsmail’i veliaht tayin etmiştir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Sipâh (atlı asker) ve sâlâr (komutan) kelimelerinden oluşan ve ordu komutanı anlamına gelen terim aşağıdakilerden hangisidir?

Emir-i silah

Hâcib

Taklîd

Halife

İsfahsâlâr

Açıklama:

İsfahsâlâr, sipâh (atlı asker) ve sâlâr (komutan) kelimelerinden meydana gelen sipâhsâlâr /sipehsâlâr (ordu komutanı) teriminin farklı bir yazılışıdır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 23

Dımaşk (Toğtegin) Atabeyliği'nin yıkılışında tahtta kim bulunmaktaydı?

Şihabeddin Mahmud

Şemsü’l-Mülk İsmail

Cemâleddin Muhammed

Mücîreddin Abak

Tacü’l-Mülk Böri

Açıklama:

Atabey Muhammed’in ölümünden sonra, yerine oğlu Abak geçirildi. Abak devrinde Atabeylik yıkıldı. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 24

Musul Atabeyliğinin kurucusu kimdir?

II. Seyfeddin Gâzi

Kutbeddin Mevdûd

I. Seyfeddin Gazi

İmadeddin Zengi

İzzeddin Mesud

Açıklama:

Musul Atabeyliği (Zengiler), Musul ve Halep merkez olmak üzere, el-Cezire, Doğu Anadolu ve Suriye’de hüküm sürmüş bir atabeyliktir. Kurucusu Zengi’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 25

Bir yerin, Halife veya Sultan tarafından bir melike, emire mülk olarak verildiğini bildiren vesika, bir başka deyişle temliknâmeye ne ad verilir?

İsfahsâlâr

Biat

Emir-i silah

Hâcib

Taklîd

Açıklama:

Taklîd bir yerin, Halife veya Sultan tarafından bir melike, emire mülk olarak verildiğini bildiren vesika, bir başka deyişle temliknâmedir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 26

Hükümdarın silahlarının bakımı, korunması ve taşınmasından sorumlu olan silahdarların komutanı olan saray görevlisine ne ad verilir?

Emir-i Alem

Emir-i Ahur

Emir-i silah

Emir-i Devat

Emir-i Şikar

Açıklama:

Emir-i silah ise hükümdarın silahlarının bakımı, korunması ve taşınmasından sorumlu olan silahdarların komutanı olan bir saray görevlisidir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 27

Atabeylikler ve hüküm sürdüğü yerlerle ilgili eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

Salgurlular - İran

Böriler - İran

Toğteginliler - Suriye

Zengiler- Irak ve Suriye

İldenizliler - Azerbeycan

Açıklama:

Böriler Suriye Selçuklularının Şam koludur. Merkezi Şam kentiydi. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 28

Toğtegin Dımaşk melikliği mirasına kendi adına ne zaman el koydu?

1101

1102

1103

1104

1105

Açıklama:

Melik ilân edilen Ertaş, atabey tarafından öl- dürülmekten korktuğundan ona karşı kuvvet toplamak üzere Dımaşk’tan kaçtı (Ekim 1104). Fakat yardım temin edemeyen melik yolda eceliyle vefat etti. Kısa bir süre sonra Melik Tutuş’un da ölmesi üzerine Toğtegin’in önünde hiç bir engel kalmadı. Dımaşk melikliği mirasına kendi adına el koydu.

Doğru Cevap: D

Soru 29

Bir süredir hasta olan Toğtegin, yerine oğlu Tacülmülk Böri’nin geçmesini vasiyet ettikten sonra hangi tarihte ölmüştür?

1124

1125

1126

1127

1128

Açıklama:

Bir süredir hasta olan Toğtegin, yerine oğlu Tacülmülk Böri’nin geçmesini vasiyet ettikten sonra 11 Şubat 1128 tarihinde öldü.

Doğru Cevap: E

Soru 30

Tacü’l-Mülk Böri'den sonra atabeyliğin başına geçen aşağıdakilerden hangisidir?

Şemsü’l-Mülk İsmail

Şihabeddin Mahmud

Cemâleddin Muhammed

Mücîreddin Abak

Toğtegin

Açıklama:

Böri ölmeden önce yerine oğlu Şemsülmülk İsmail’i veliaht tayin etmişti.

Doğru Cevap: A

Soru 31

Dımaşk Atabeyliği'ni yıkan aşağıdakilerden hangisidir?

Şihabeddin Mahmud

Nureddin Mahmud

Fatımîler

Haçlılar

Mücîreddin Abak

Açıklama:

Nureddin Mahmud Dımaşk’ı bir kere daha kuşattı ve 25 Nisan 1154’te teslim aldı. Böylece Dımaşk Atabeyliği tarihe karıştı.

Doğru Cevap: B

Soru 32

Musul Atabeyliği hangi yıllar arasında hüküm sürmüştür?

1125-1231

1126-1232

1127-1233

1128-1234

1129-1235

Açıklama:

Musul Atabeyli̇ği̇ (Zengi̇ler) (1127-1233)

Doğru Cevap: C

Soru 33

İmadeddin Zengi öldükten sonra Musul Atabeyliğinin başına geçen aşağıdakilerden hangisidir?

I. Kutbeddin Mevdûd

I. Seyfeddin Gazi

İzzeddin Mesud

Nureddin Arslanşah

Ali Küçük

Açıklama:

Zengi’nin ölümü onun rakiplerini hemen harekete geçirdi. II. Joscelin, isyan eden Ermeniler’in çağrısı üzerine şehri yeniden ele geçirdi. Musul atabeyi Gâzi, Ali Küçük idaresinde derhal bir ordu gönderdi.

Doğru Cevap: B

Soru 34

Dımaşk merkez olmak üzere Suriye’de başlıca Hama, Hıms, Tedmür ve Baalbek çevresinde hüküm sürmüş bir hanedandır
Atabeyliğin kurucusu Türkmen beyi Toğtegin'dir
1093-1150 tarihleri arasında hüküm sürmüştür

Toğteginliler ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangisi/hangileri yanlıştır?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

I ve III

Açıklama:

TOĞTEGİNLİLER (1104-1154)
Toğtegin ve Atabeyliğin Kuruluşu Toğteginliler, Dımaşk merkez olmak üzere Suriye’de başlıca Hama, Hıms, Tedmür ve Baalbek çevresinde hüküm sürmüş bir hanedandır. Atabeyliğin kurucusu olan Türkmen beyi Toğtegin hakkında fazla bilgi bulunmamaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 35

Son Musul atabeyi aşağıdakilerden hangisidir?

Nureddin Arslanşah

II. İzzeddin Mesud

Nasıreddin Mahmud

Bedreddin Lü’lü

III. Zengi

Açıklama:

Son Musul atabeyi Mahmud ise 1233’te, Bedreddin Lü’lü tarafından feci şekilde öldürüldü. Böylece Zengilerin tarihi başladığı yerde Musul’da, tarihe intikâl etti.

Doğru Cevap: C

Soru 36

Halep Atabeyliği'nin ilk atabeyi aşağıdakilerden hangisidir?

İzzeddin Mesud

Kutbeddin Mevdûd

Seyfeddin Gazi

Nureddin Mahmud

Melik Salih İsmail

Açıklama:

1118’de doğan Nureddin Mahmud, babası Zengi ile birlikte Câber kalesi kuşat- masında bulunuyordu. Zengi’nin burada öldürülmesi üzerine, ağabeyi Seyfeddin Gâzi ile anlaşan Nureddin, Haleb’e hâkim oldu.

Doğru Cevap: D

Soru 37

Tacü’l-Mülk Böri ölümünden önce yerine kimi veliaht göstermiştir?

Şemsülmülk İsmail

Şihabeddin Mahmud

Cemâleddin Muhammed

Mücîreddin Abak

Nureddin Mahmud

Açıklama:

Böri ölmeden önce yerine oğlu Şemsülmülk İsmail’i veliaht tayin etmişti. İsmail başa
geçtiğinde, bazı kaleleri işgâl eden kardeşi Muhammed ile savaşmak zorunda kaldı.

Doğru Cevap: A

Soru 38

İldenizliler hangi yıllar arasında hüküm sürmüşlerdir?

1142-1221

1143-1222

1144-1223

1145-1224

1146-1225

Açıklama:

İldeni̇zli̇ler/Azerbaycan Atabeyleri̇ (1146-1225)

Doğru Cevap: E

Soru 39

Remle savaşı hangi tarihte gerçekleşmiştir?

1100

1105

1109

1111

1115

Açıklama:

Bu dönemde Yakındoğu’yu tehdit eden en büyük düşman Haçlılar’dı. Toğtegin ise
Kudüs Krallığı ile komşu olması bakımından tehlikeyi çok daha yakından hissediyordu. Haçlılar’a karşı yapılan savaşlarda önceleri saf tutmayan Fatimîler, toprak
ve itibar kayıplarını telafi etmek için Türklerle işbirliği etmeye mecbur oldular.
Atabey Fatımîler’in yardım çağrısına, Emir Sabar idaresinde bin üçyüz kişilik bir
kuvvet göndererek karşılık verdi. İki tarafın da ağır kayıplar verdiği Remle savaşını Haçlılar kazandı (29 Ağustos 1105).

Doğru Cevap: B

Soru 40

Salgurlular hangi yıllar arasında hüküm sürmüşlerdir?

1148-1286

1149-1287

1150-1288

1151-1289

1152-1290

Açıklama:

Salgurlular (1148-1286)

Doğru Cevap: A

Soru 41

el-Cezire, Doğu Anadolu ve Suriye’de hüküm sürmüş bir atabeyliktir
1146-1225 tarihleri arasında hüküm sürmüştür
Kurucusu Zengi’dir

Musul atabeyliği ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangisi/hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve III

II ve III

Açıklama:

MUSUL ATABEYLİĞİ (ZENGİLER) (1127-1233)
Musul ve Halep merkez olmak üzere, el-Cezire, Doğu Anadolu ve Suriye’de hüküm sürmüş bir atabeyliktir. Kurucusu Zengi’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 42

Hangisi Halep Atabeyliği topraklarını ele geçiren Salâhaddin Eyyûbî’ye karşı, Zengiler’e ait toprakları kendi idaresinde birleştirmek niyetiyle girdiği Kurûn-ı Hama ve Cibâb
el-Türkmân savaşlarında yenilmiştir?

İzzeddin Mesud

Nureddin Mahmud

II. Seyfeddin Gâzi

Nureddin Arslanşah

I. Seyfeddin Gazi

Açıklama:

II. Seyfeddin Gazi, tâbisi olduğu amcası Nureddin’in Haçlılara karşı düzenlediği sefere katılmak üzere giderken yolda, onun öldüğünü öğrendi. Urfa ve Rakka dahil,
Nureddin tarafından alınmış olan yerlerin tümünü tekrar Musul’a bağladı. Halep Atabeyliği topraklarını ele geçiren Salâhaddin Eyyûbî’ye karşı, Zengiler’e ait
toprakları kendi idaresinde birleştirmek niyetiyle girdiği Kurûn-ı Hama ve Cibâb
el-Türkmân savaşlarında yenildi (1175- 1176).

Doğru Cevap: C

Soru 43

Bir yerin, Halife veya Sultan tarafından bir melike, emire mülk olarak verildiğini bildiren vesikaya ne ad verilir?

Taklîd

Sâlâr

İsfahsâlâr

Hâcib

Biat

Açıklama:

Taklîd bir yerin, Halife veya Sultan tarafından bir melike, emire mülk olarak verildiğini
bildiren vesika, bir başka deyişle temliknâmedir.

Doğru Cevap: A

Soru 44

Kızıl Arslan 1228 yılında ölünce İldenizliler hukuken de yıkılmış oldu
İldenizliler ilk üç atabey döneminde Irak Selçuklu sultanları üzerinde ağır bir baskı oluşturmuşlardı
İldenizliler kuruldukları bölge itibariyle, Gürcüler’e karşı Müslümanlar’ın savunmasını üstlenmiş bulunuyorlardı

Yukarıdaki ifadelerin hangisi/hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve III

I, II, III

Açıklama:

Kızıl Arslan 1228 yılında ölünce İldenizliler hukuken de yıkılmış oldu.
İldenizliler ilk üç atabey döneminde Irak Selçuklu sultanları üzerinde ağır bir
baskı oluşturmuşlardı. Adlarına para bastıran ve hutbe okutan bu atabeyler, şeklen
de olsa Selçuklular’a bağlı kalmışlardı. Buna karşılık Irak Selçuklu sultanları Halifelerin düşmanlığına rağmen, Irak, el-Cezire, Azerbaycan, Doğu Anadolu, Cibâl
ve Kirman’da hüküm sürmelerini atabeylerin ısrarlı mücadelelerine borçludurlar.
İldenizliler kuruldukları bölge itibariyle, Gürcüler’e karşı Müslümanlar’ın savunmasını üstlenmiş bulunuyorlardı.

Doğru Cevap: E

Soru 45

İran’ın Fars bölgesinde kurulmuştur
Kurucusu Sungur'dur
Atabey Tekle döneminde atabeylik sona ermiştir

Salgurlular ile ilgili ifadelerden hangisi/hangileri yanlıştır?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve III

II ve III

Açıklama:

Salgurlular İran’ın Fars bölgesinde, Oğuzların Üçoklar kolunun Salgur veya Salur
boyuna mensup olan Sungur’un kurduğu bir atabeyliktir.

Doğru Cevap: C

Soru 46

Salgur hakimiyeti hangi tarihte son bulmuştur?

1267

1270

1273

1280

1286

Açıklama:

Moğollar tarafından bölgeyi idare etmek için gönderilen nâibin öldürülmesi sebebiyle, Abiş Hatun, hükümdar Argun tarafından huzura çağırıldı. Tebriz’de muhakeme edilen Abiş Hatun, Han’ın gelini olduğu için cezalandırılmadı ama Şiraz’a dönmesine de izin verilmedi. Nihayet Hatun 1286 senesinde ölünce, Fars’ta Salgurlu hâkimiyeti son buldu ve bölge resmen Moğol idaresi altına girdi.

Doğru Cevap: E

Soru 47

Atabeyler genellikle gûlam kökenli askerî valiler olup, kendilerine iktalar tahsis edilirdi. Selçuklular’da bilinen ilk atabey aşağıdakilerden hangisidir?

Nizâmülmülk

Alp Arslan

Melikşah

Toğtegin

Dımaşk

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 48

Selçuklu döneminde sultanların şehzâdeleri eğitmek için tayin ettikleri, vazifesi, çocuk yaşta yanına verilen meliki her bakımdan yetiştirmek,
bir bakıma tahta hazırlamak olan hocalara verilen unvan aşağıdakilerden hangisidir?

harzem

atabeg

serdar

kerim

şeyh

Açıklama:

Selçuklu döneminde sultanların şehzâdeleri eğitmek için tayin ettikleri hocalara atabeg unvanı verilmiştir. Selçuklular’da bilinen ilk atabey, Sultan
Alp Arslan’ın, oğlu Melikşah’a hoca tayin ettiği Nizâmülmülk’tür. Atabeyler
genellikle gûlam kökenli askerî valiler olup, kendilerine iktalar tahsis edilirdi.
Atabeyin vazifesi, çocuk yaşta yanına verilen meliki her bakımdan yetiştirmek,
bir bakıma tahta hazırlamaktı.
Doğru cevap b'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 49

Suriye’de başlıca Hama, Hıms, Tedmür ve Baalbek çevresinde hüküm sürmüş hanedan aşağıdakilerden hangisidir?

Dımaşk Atabeyliği

Musul Atabeyliği

Toğteginliler Atabeyliği

Halep Atabeyliği

İldeniz Atabeyliği

Açıklama:

Toğteginliler, Dımaşk merkez olmak üzere Suriye’de başlıca Hama, Hıms, Tedmür ve Baalbek çevresinde hüküm sürmüş bir hanedandır.
Doğru cevap c'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 50

Babasının yerine Dımaşk Atabeyliği tahtına oturan, onun sağlığında Ba’albek valisi ve Dımaşk nâibi olarak, idarî tecrübe kazanma fırsatı bulan atabey aşağıdakilerden hangisidir?

Şemsü’l-Mülk İsmail

Cemâleddin Muhammed

Mücîreddin Abak

Tacü’l-Mülk Böri

İmadeddin Zengi

Açıklama:

Babasının yerine Dımaşk Atabeyliği tahtına oturan, onun sağlığında Ba’albek valisi ve Dımaşk nâibi olarak, idarî tecrübe kazanma fırsatı bulan atabey Tacü’l-Mülk Böri'dir.
Doğru cevap d'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 51

Urfa kontluğunun yıkılmasıyla Suriye’nin hakimiyeti kime geçmiştir?

Zengi

Nureddin Mahmud

Üner

Salahaddin Eyyübi

Salih İsmail

Açıklama:

Bölgede Haçlılara karşı nihaî zaferi kazanmak, deniz bağlantılarını da keserek ve Mısır da dahil olmak üzere, İslâm ülkelerinde siyasî birlik sağlamaktan geçiyordu. Nureddin bu sebeple daha önce de defalarca kuşattığı Dımaşk’ı zabt edip bütün Suriye’yi idaresi altında birleştirdi (1154). Urfa Kontluğunun yıkılınca bütün Suriye Nureddin Mahmud’un idaresine geçmiştir. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 52

Urfa kontluğunun yıkılmasıyla, Haçlılara karşı yürütülen mücadele hangi bölgeye kaymıştır?

Suriye

Antakya

Mısır

Musul

Trablus

Açıklama:

Urfa Kontluğunun yıkılması, bütün Suriye’nin Nureddin Mahmud’un idaresine geç- mesi ve Haçlı topraklarına yapılan akınların giderek sıklaşması, Haçlılar’ı bir çı- kış kapısı olarak Mısır’ı ele geçirmek hususunda zorluyordu. Aynı şekilde Irak ve Suriye’de birliği sağlamış olan Nureddin de, Mısır’ın fethedilmesi hâlinde, adetâ bir hilâl içerisine alınacak olan Haçlılar’ın bölgeden bütünüyle temizleneceği düşün- cesiyle bu konuda çok kararlı davranıyordu. Bu yüzden Haçlılar’la rekabet büyük ölçüde Mısır’a doğru kaymış bulunuyordu. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 53

Musul ve Halep merkez olmak üzere, el-Cezire, Doğu Anadolu ve Suriye’de (1127-1233) hüküm sürmüş olan atabeylik aşağıdakilerden hangisidir?

Toğteginliler Atabeyliği

İldenizliler Atabeyliği

Salgurlular Atabeyliği

Şihabeddin Atabeyliği

Musul Zengiler Atabeyliği

Açıklama:

Zengiler, Musul ve Halep merkez olmak üzere, el-Cezire, Doğu Anadolu ve
Suriye’de hüküm sürmüş bir atabeyliktir. Kurucusu Zengi’dir.
Doğru cevap e'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 54

Salgurluların hakimiyet bölgesi aşağıdakilerden hangisidir?

Fars bölgesi

Ürdün

Suriye

Azerbaycan

Libya

Açıklama:

Salgurlular İran’ın Fars bölgesinde, Oğuzların Üçoklar kolunun Salgur veya Salur boyuna mensup olan Sungur’un kurduğu bir atabeyliktir. Doğru cevap A’dır.
Doğruy cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 55

İslâm Dünyası için büyük bir sevinç ve özgüven kaynağı, Hıristiyanlar için de o denli büyük bir üzüntü ve korkuya sebep olan Urfa'nın fethi (24 Aralık 1144) aşağıdaki atabeyliklerden hangisinde gerçekleşmiştir?

Musul Zengiler Atabeyliği

Toğteginliler Atabeyliği

İldenizliler Atabeyliği

Salgurlular Atabeyliği

İzzeddin Atabeyliği

Açıklama:

24 Aralık 1144 tarihinde Urfa fethedildi. Yerli Hıristiyanlara çok iyi muamele eden Zengi, Haçlılar’ı tamamen tasfiye etti. Komutanlarından Ali Küçük’ü Urfa’ya vali tayin ederek emrine kuvvetli bir garnizon verdi.
Doğru cevap a'dir.

Doğru Cevap: A

Soru 56

Moğollar’dan kaçan ilim adamı ve ediblerin sığınağı olan, Salgurluların başşehri aşağıdakilerden hangisidir?

Tebriz

Isfahan

Şiraz

Musul

Kudüs

Açıklama:

Salgurluların başşehri Şiraz, Moğolların önünden kaçan birçok ilim adamı ve edibin sığınağı oldu. Salgurluların ilim ve sanat hâmiliği, Şiraz’ı bir kültür merkezi haline getirdi.
Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 57

Bir yerin, Halife veya Sultan tarafından bir melike, emire mülk olarak verildiğini bildiren vesika, bir başka deyişle temliknâme'ye ne ad verilir?

Tenkid

Taklîd

Telkin

Temsil

Tasvir

Açıklama:

Taklîd bir yerin, Halife veya Sultan tarafından bir melike, emire mülk olarak verildiğini bildiren vesika, bir başka deyişle temliknâmedir.
Doğru cevap b'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 58

Azerbaycan’ın Arran ve Cibâl bölgesinin kuzeyini kapsayan Kuzeybatı İran’da hüküm sürmüş atabeylik aşağıdakilerden hangisidir?

Salgurlular Atabeyliği

Toğteginliler Atabeyliği

İldenizliler Atabeyliği

Zengiler Atabeyliği

Halep Atabeyliği

Açıklama:

Azerbaycan’ın Arran ve Cibâl bölgesinin kuzeyini kapsayan Kuzeybatı İran’da hüküm sürmüş atabeylik İldenizliler Atabeyliği'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 59

Hükümdarın bir bakıma evi de sayılan sarayın en üst düzey görevlisi olup, Sultanın hükûmet/vezir de dahil, sarayın dışı ile ilişkilerini düzenleyen görevliye ne ad verilir?

Şah

Serhan

Melik

Hâcib

Hatib

Açıklama:

Hükümdarın bir bakıma evi de sayılan sarayın en üst düzey görevlisi olup, Sultanın hükûmet/vezir de dahil, sarayın dışı ile ilişkilerini düzenleyen görevliye Hâcib denir.
Doğru cevap d'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 60

İran’ın Fars bölgesinde, Oğuzların Üçoklar koluna mensup olan Sungur’un kurduğu atabeylik aşağıdakilerden hangisidir?

Halep Atabeyliği

Zengiler Atabeyliği

Toğteginliler Atabeyliği

İldenizliler Atabeyliği

Salgurlular Atabeyliği

Açıklama:

İran’ın Fars bölgesinde, Oğuzların Üçoklar koluna mensup olan Sungur’un kurduğu atabeylik Salgurlular Atabeyliği'dir.
Doğru cevap e'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 61

Selçuklularda bilinen ilk “Atabeg “ aşağıdakilerden hangisidir?

Toğtegin

Tutuş

Dukak

Nizâmülmülk

Ertaş

Açıklama:

Doğru cevap D seçeneği olacak. Sayfa 147’de “giriş ” konu başlığında “Selçuklu döneminde sultanların şehzâdeleri eğitmek için tayin ettikleri hocalara atabeg unvanı verilmiştir. Selçuklular’da bilinen ilk atabey, Sultan Alp Arslan’ın, oğlu Melikşah’a hoca tayin ettiği Nizâmülmülk’tür.” Şeklinde ifade edilmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 62

İlk “Atabeg “ hangi şehzâde için tayin edilmiştir?

Toğtegin’e

Dukak’a

Melikşah’a

Tutuş’a

Ertaş’a

Açıklama:

Doğru cevap C seçeneği olacak. Sayfa 147’de “giriş ” konu başlığında “Selçuklu döneminde sultanların şehzâdeleri eğitmek için tayin ettikleri hocalara atabeg ünvanı verilmiştir. Selçuklular’da bilinen ilk atabey, Sultan Alp Arslan’ın, oğlu Melikşah’a hoca tayin ettiği Nizâmülmülk’tür.” Şeklinde ifade edilmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 63

Toğteginliler, nerede hüküm sürmüş bir hanedandır?

Dımaşk ve Baalbek

Hama , Dımaşk ve Baalbek

Hıms ve Baalbek

Dımaşk ve Tedmür

Hepsi

Açıklama:

Doğru cevap E seçeneği olacak. Sayfa 148’da “TOĞTEGİNLİLER (1104-1154) “ konu başlığında “Toğteginliler, Dımaşk merkez olmak üzere Suriye’de başlıca Hama, Hıms, Tedmür ve Baalbek çevresinde hüküm sürmüş bir hanedandır. Atabeyliğin kurucusu olan Türkmen beyi Toğtegin hakkında fazla bilgi bulunmamaktadır.” Şeklinde açıklanmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 64

Atabey Toğtegin, Dukak’ın vasiyeti üzerine onun oğlunu kaç yaşında ve hangi yıl meliklik makamına oturttu?

İki buçuk yaşında - 1093 yılında

Bir buçuk yaşında - 1105 yılında

Bir buçuk yaşında - 1104 yılında

Bir buçuk yaşında - 1108 yılında

İki buçuk yaşında - 1104 yılında

Açıklama:

Doğru cevap C seçeneği olacak. Sayfa 148’de “TOĞTEGİNLİLER (1104-1154) konu başlığında “Atabey Toğtegin, Dukak’ın vasiyeti üzerine onun bir buçuk yaşındaki oğlu Tutuş’u meliklik makamına oturttu (1104). Kendisi de onun atabeyi olarak tüm idareyi eline aldı.” Şeklinde açıklanmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 65

Toğtegin, Dımaşk melikliği döneminde : Emir Sabar idaresinde haçlılara karşı bin üçyüz kişilik bir kuvvet gönderdiği ve İki tarafın da ağır kayıplar verdiği , haçlıların kazandığı savaş hangisidir

Remle savaşı

Urfa kuşatması

Taberiye baskını

Merc-i Süffar savaşı

Urfa fethi

Açıklama:

Doğru cevap A seçeneği olacak. Sayfa 148’de “Dımaşk Atabeyliği - Haçlı Münasebetleri “konu başlığında “Bu dönemde Yakındoğu’yu tehdit eden en büyük düşman Haçlılar’dı. Toğtegin ise Kudüs Krallığı ile komşu olması bakımından tehlikeyi çok daha yakından hissediyordu. Haçlılar’a karşı yapılan savaşlarda önceleri saf tutmayan Fatimîler, toprak ve itibar kayıplarını telafi etmek için Türklerle işbirliği etmeye mecbur oldular. Atabey Fatımîler’in yardım çağrısına, Emir Sabar idaresinde bin üçyüz kişilik bir kuvvet göndererek karşılık verdi. İki tarafın da ağır kayıplar verdiği Remle savaşını Haçlılar kazandı (29 Ağustos 1105)” Şeklinde açıklanmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 66

Taberiye bölgesindeki sürekli savaş hali Dımaşk’ın ekonomik hayatına da büyük zararlar veriyordu , zengin ticaret kervanlarının yağmalanması, Dımaşk-Mısır kervan yolunu kullanım dışı bırakıyordu. Bu nedenlerden ötürü Atabeyliğin ticarî çıkarlarını gözeten Toğtegin Kudüs Kralın teklifini kabul ederek kaç yıllık bir barış antlaşması yaptı ?

3 yıllık

5 yıllık

6 yıllık

8 yıllık

10 yıllık

Açıklama:

Doğru cevap E seçeneği olacak. Sayfa 148 te “TOĞTEGİNLİLER (1104-1154) -Dımaşk Atabeyliği - Haçlı Münasebetleri “konu başlığında “Taberiye bölgesindeki sürekli savaş hali Dımaşk’ın ekonomik hayatına da büyük zararlar veriyordu. Zira zengin ticaret kervanlarının yağmalanması, ister istemez Dımaşk-Mısır kervan yolunu kullanım dışı bırakıyordu. Atabeyliğin ticarî çıkarlarını gözeten Toğtegin, bu yüzden Kralın teklifini kabul ederek on yıllık bir barış antlaşması yaptı (1108). Bu sayede Dımaşk’ın ticaret hayatının canlanmasını sağladı.” Şeklinde açıklanmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 67

Atabeyliğin ticarî çıkarlarını gözeten Toğtegin’in Kudüs Kralın teklifini kabul ederek yapmış olduğu barış antlaşması haçlılar tarafından nereye saldırınca bozulmuştur?

Arka kalesi’ne

Trablus’a

Al’al kalesi’ne

Rafeniye’ye

Sur liman şehrine

Açıklama:

Sayfa 149 da “TOĞTEGİNLİLER (1104-1154) -Dımaşk Atabeyliği - Haçlı Münasebetleri “konu başlığında “Arka kalesi sonunda Haçlılara teslim oldu. Haçlılar bundan sonra Cenevizlilerle birlikte, Fatimîler’e ait Trablus’u karadan ve denizden kuşatıp işgâl ettiler. Trablus’da Kudüs krallığına bağlı bir kontluk kuruldu. Bu arada Antakya prinkepsi Tancred de Banyas ve Cebele’yi zapt etti (Temmuz 1109). Haçlılar atabeyliğe bağlı Rafeniye’ye saldırarak mevcut antlaşmayı bozdular. “ Şeklinde açıklanmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 68

Şemsü’l-Mülk İsmail’in ilk icraâtı ne olmuştur?

Banyas kalesini geri almak

Hama’yı kurtarması

Akkâ, Nasıra ve Trablus taraflarına akınlar düzenlemesi

Havran’ı işgâl etmesi

Kardeşi Sevinç’i öldürmesi

Açıklama:

Doğru cevap A seçeneği olacak. Sayfa 151 de “TOĞTEGİNLİLER (1104-1154) -Şemsü’l-Mülk İsmail “konu başlığında “İsmail’in ilk icraâtı Toğtegin’in Batınîler’e terkettiği Banyas kalesini geri almak oldu. Daha sonra da Zengi’nin Haçlılar’la meşgûliyetinden yararlanıp Hama’yı da kurtardı “ Şeklinde açıklanmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 69

İmadeddin Zengi, Haçlılar’la mücadeleye nereyi alarak başladı?

Habur

Nusaybin

Musul

Haleb

Sincar

Açıklama:

Doğru cevap D seçeneği olacak. Sayfa 154’de “MUSUL ATABEYLİĞİ (ZENGİLER) (1127-1233) “ konu başlığında “Zengi, Haçlılar’la mücadelenin ancak el-Cezire, Suriye ve hatta Mısır’da siyasî birlik sağlamakla mümkün olacağını düşünüyordu. Bu uğurda mücadeleye Mardin Artuklularına bağlı Haleb’i alarak başladı. “ Şeklinde açıklanmıştır

Doğru Cevap: D

Soru 70

İzzeddin Mesud Haleb’i hangi şehir karşılığında İmadeddin Zengi’ye bıraktı?

Musul

Sincar

Halep

Urfa

Hama

Açıklama:

Doğru cevap B seçeneği olacak. Sayfa 160’da “MUSUL ATABEYLİĞİ (ZENGİLER) (1127-1233) Melik Salih İsmail “ konu başlığında “İzzeddin Mesud da nâibi Mücahideddin Kaymaz ile beraber Haleb’e geldi. Şehirde çok iyi bir şekilde karşılanan Mesud, bazı idarî düzenlemeler yaptıktan sonra Musul’a döndü. Fakat şehirde meydana gelen bazı olaylar üzerine, Haleb’i elinde tutamayacağını anlayarak Sincar karşılığında İmadeddin Zengi’ye bıraktı. “Şeklinde açıklanmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 71

Selçuklu döneminde sultanların şehzâdeleri eğitmek için tayin ettikleri hocalara ne ad verilir?

Atabey

Muallim

Haseki

Terken

Lala

Açıklama:

Atabeg ata ve beg kelimelerinden meydana gelen, Türkler’e has bir unvandır. Ancak kurumun Selçuklu öncesi uygulamaları hakkında fazla bilgi bulunmamaktadır. Selçuklu döneminde sultanların şehzâdeleri eğitmek için tayin ettikleri hocalara atabeg unvanı verilmiştir. Selçuklular’da bilinen ilk atabey, Sultan Alp Arslan’ın, oğlu Melikşah’a hoca tayin ettiği Nizâmülmülk’tür.

Doğru Cevap: A

Soru 72

Selçuklular’da bilinen ilk atabey aşağıdakilerden hangisidir?

Alp Arslan

Melihşah

Akşemseddin

Nizamülmülk

Toğtegin

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 73

Toğteginlilerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Suriye meliki Tutuş’un, oğlu Dukak’a atabey olarak tayin ettiği Türkmen beyi Toğtegin tarafından kurulmuştur.

Komşuları olan Haçlılarla mücadele etmişlerdir.

Dımaşk’ta faaliyetlerini arttıran Batınîleri şiddetle takibata uğratmış olmalarına rağmen Toğtegin’in yerine geçen oğlu Böri onlar tarafından uğradığı bir suikastte hayatını kaybetmiştir.

Musul atabeyi Zengi’nin yoğun baskılarına maruz kalmışlardır.

Antakya-Kudüs hattı Haçlıların eline geçmiştir.

Açıklama:

Suriye meliki Tutuş’un, oğlu Dukak’a atabey olarak tayin ettiği Türkmen beyi Toğtegin tarafından kurulmuştur. Dukak’ın da kendi oğlu Tutuş’a atabey yaptığı Toğtegin, melik çocuk yaşta olduğu için tüm yetkileri elinde topladı. Melikin ölümü üzerine yönetimi kendisi devraldı. Sultan Tapar tarafından Suriye valiliği onaylanan Toğtegin döneminin en önemli meselesi Haçlılarla mücadele idi. Toğtegin’in yerine geçen oğlu Böri de Haçlılara karşı mücadeleyi sürdürdü. Diğer taraftan Dımaşk’ta faaliyetlerini arttıran Batınîleri şiddetle takibata uğrattı. Ancak onlar tarafından uğradığı bir suikastte hayatını kaybetti. Yerine geçen oğlu İsmail Haçlılara karşı başarılı bir şekilde mücadele etti. Atabeyliğe ait bazı toprakları geri aldı. Bir suikaste uğradıktan sonra takip ettiği sert siyaset ve Dımaşk’ı teslim etmek üzere Zengi’yi davet etmesi öldürülmesine sebep oldu. Yerine geçen kardeşi Mahmud, Musul atabeyi Zengi’nin yoğun baskılarına maruz kaldı. Trablus Kontluğu ve Kudüs Krallığına karşı başarılı savaşlar yaptı. 1139’da kendi adamlarınca öldürüldü. Emir Üner’in tertibi olduğu tahmin edilen bu olaydan sonra, Ba’albek valisi olan kardeşi Muhammed atabey ilân edildi. Bu dönemde atabeylik, vezirliğe getirilen Üner’in tahakkümü altına girdi. Zengi bir kere daha Dımaşk’ı almayı denedi ama başarılı olamadı. Son atabey Abak zamanında Üner’in nüfuzu daha da arttı. Zengi’nin baskısı Üner’i, Kudüs krallığı ile vergi ödemek şartıyla bir anlaşma yapmak zorunda bıraktı. Dımaşk, Zengi’nin Urfa’yı fethi üzerine gelen İkinci Haçlı orduları tarafından da kuşatıldı. Abak, veziri Üner’in ölümünden sonra Nureddin Mahmud’a teslim oldu (1154). Böylece atabeylik tarihe karıştı.

Doğru Cevap: E

Soru 74

Musul ve Halep merkez olmak üzere, el-Cezire, Doğu Anadolu ve Suriye’de hüküm sürmüş atabeylik aşağıdakilerden hangisidir?

Toğteginliler

Zengiler

İldenizliler

Salgurlular

Dimaşk

Açıklama:

Zengiler, Musul ve Halep merkez olmak üzere, el-Cezire, Doğu Anadolu ve Suriye’de hüküm sürmüş bir atabeyliktir. Kurucusu Zengi’dir. Babası Kasimüddevle Aksungur’u, Melikşah’ın dadısının kocası ve sonra Halep valisi olarak tanımaktayız.

Doğru Cevap: B

Soru 75

Zengilerin Musul Atabeyliğinin yıkılış sebebi aşağıdakilerden hangisidir?

Irak Selçuklu sultanı Mahmud’un ölümü üzerine çıkan taht kavgaları, Halife Müstarşid’in tahrikiyle daha da karmaşık bir hâle gelmiş olması.

Salâhaddin Eyubi1185’te Musul’u ikinci kere kuşatması ve İzzeddin Mesud, Salâhaddin’e daha fazla karşı koyamayacağını anlayarak onunla anlaşma yoluna giderek, Büyük Zâp Suyunun doğusundaki topraklarını Salâhaddin’e bırakması

Arslanşah’ın atabeyi olan Lü’lü’nün 1220’de Sincar’ı alması

Nureddin Zenginin ölümü üzerine Dinaşk Haçlıların eline geçmesi

Erbil beyi Kökböri’nin, Musul atabeyliğini Lü’lü’ye ve Eyyûbîlere karşı korumak için girdiği mücadelenin sonuçsuz kalması

Açıklama:

Nureddin Mahmud’un Haçlılara karşı yaptığı tüm savaşlara yardım etti. Irak Selçuklu sultanı Muhammed’in Bağdad kuşatmasına da tâbiyet gereği asker gönderdi. Yerine Nureddin Mahmud’un da desteğiyle oğlu II. Seyfeddin Gazi geçti (1169). Musul’a hâkim olmak isteyen kardeşi II. İmadeddin Zengi’ye ise Sincar verildi. Böylece atabeyliğin Sincar’da da bir şubesi kurulmuş oldu. Seyfeddin Gazi, Nureddin’in ölümü üzerine bir yandan topraklarını genişletirken, diğer yandan Selahaddin Eyyûbî’nin Suriye’yi ele geçirmesine karşı mücadele etti. Ölünce yerine kardeşi İzzeddin Mesud atabey oldu (1180). Melik Salih’in vasiyeti üzerine Halep’i topraklarına kattı ise de elinde tutamadı. Atabeyliğe ait toprakların bir kısmını ele geçiren Selahaddin’e daha fazla direnemeyerek tâbiyet arz etti. Mesud’un yerine geçen oğlu Nureddin Arslanşah’ın dönemi hanedan mensupları ve Eyyûbîlerle mücadeleyle geçti. 1199’da Arslanşah’ın atabeyi Kaymaz’ın ölümü üzerine Musul valisi olan Lü’lü, tüm gücü eline geçirdi. Arslanşah’ın 1211’de ölümünden sonra Lü’lü tarafından yerine geçirilen atabeyler, onun kuklası olmaktan kurtulamadılar. Lü’lü 1220’de Sincar’ı alarak Zengilerin buradaki hâkimiyetine son verdi. Erbil beyi Kökböri’nin, Musul atabeyliğini Lü’lü’ye ve Eyyûbîlere karşı korumak için girdiği mücadele de sonuçsuz kaldı. Mahmud’un da 1233’te ölümüyle, bölgenin hâkimiyeti Bedreddin Lü’lü’ye intikal etti ve Zengilerin Musul şubesi tarihe karıştı.

Doğru Cevap: C

Soru 76

Zengilerin Halep Atabeyliğinin yıkılış sebebi aşağıdakilerden hangisidir?

Musul Atabeyliğinin Sincar şehri karşılığında Haleb’i Selahaddin Eyübi’ye bırakması

Suriye Selçukluların Haleb’i ele geçirmesi

Halep Atabeyi Melik Salih İsmail’in ölmesi

Bedreddin Lü’lünün Musul Atabeyi Mahmud’u öldürmesi

Nureddin Zengi’nin ölümü sonrasında Haçlıların Dimaşk’ı zapt etmesi

Açıklama:

Halep Atabeyi Melik Salih İsmail 1181’de öldü. Ölmeden önce ülkesini Musul atabeyine bırakmıştı. İzzeddin Mesud’un süratle sevk ettiği kuvvetler şehri teslim aldılar. Böylece kısa bir süreliğine de olsa Musul atabeyliği toprakları tek elde birleşmiş oldu. İzzeddin Mesud da nâibi Mücahideddin Kaymaz ile beraber Haleb’e geldi. Şehirde çok iyi bir şekilde karşılanan Mesud, bazı idarî düzenlemeler yaptıktan sonra Musul’a döndü. Fakat şehirde meydana gelen bazı olaylar üzerine, Haleb’i elinde tutamayacağını anlayarak Sincar karşılığında İmadeddin Zengi’ye bıraktı. Selahaddin Mayıs 1183’de Haleb’i tekrar kuşattı. Selahaddin, Haleb’i kendisine tâbi olan Zengi’ye de bırakmadı. Selahaddin ona daha önce Musul Atabeyliğinden zabt ettiği Sincar’ı verip Haleb’i teslim aldı. Bunun üzerine Zengilerin Suriye hâkimiyeti sona erdi.

Doğru Cevap: A

Soru 77

Kuzeybatı İran’da hüküm sürmüş atabeylik aşağıdakilerden hangisidir?

Zengiler

Salgurlular

Toğteginliler

İldenizliler

Selçuklular

Açıklama:

İldenizliler, Azerbaycan’ın Arran ve Cibâl bölgesinin kuzeyini kapsayan Kuzeybatı İran’da hüküm sürmüş bir atabeyliktir. Hanedanın kurucusu Şemseddin İldeniz aslen Kıpçak Türklerindendir.

Doğru Cevap: D

Soru 78

Atabey Kızıl Arslan’ın kendisini sultan ilan etmesi hangi atabeylik dönemindedir?

Zengiler

Salgurlular

Toğteginliler

İldenizliler

Selçuklular

Açıklama:

İldenizliler ilk üç atabey döneminde Irak Selçuklu sultanları üzerinde ağır bir baskı oluşturmuşlardı. Adlarına para bastıran ve hutbe okutan bu atabeyler, şeklen de olsa Selçuklular’a bağlı kalmışlardı. Buna karşılık Irak Selçuklu sultanları Halifelerin düşmanlığına rağmen, Irak, el-Cezire, Azerbaycan, Doğu Anadolu, Cibâl ve Kirman’da hüküm sürmelerini atabeylerin ısrarlı mücadelelerine borçludurlar. İldenizliler kuruldukları bölge itibariyle, Gürcüler’e karşı Müslümanlar’ın savunmasını üstlenmiş bulunuyorlardı. Kuvvetli ve istikrarlı dönemlerde, Azerbaycan’ın iktisadî, sosyal ve medenî hayatında da önemli roller oynadılar. Nahcivan, Hemedan ve Tebriz gibi şehirler mimarî eserlerle donatılmış; pek çok ilim ve sanat erbabı onların himayesini görmüştür.

Doğru Cevap: D

Soru 79

İldenizlilerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Kuzeybatı İran’da hüküm sürmüşlerdir.

Selçuklular gibi Harizmşahlara karşı aynı düşmanca siyaseti takip etmişlerdir.

Haçlılara karşı mücadele etmişlerdir.

Özbek, Moğollardan kaçıp kendisine sığınan bir kısım Harizmlileri, Moğolların baskısı üzerine onlara vermek zorunda kalmıştır.

Özbek atabeyin vefat etmesiyle sağır ve dilsiz oğlu Kızıl Arslan babasının yerine atabey ilân ettirmiştir.

Açıklama:

Kurucusunun adına nisbetle İldenizliler adı verilen atabeylik Azerbaycan/Arran, Cibal ve kuzeybatı İran’da hüküm sürmüştür. Şemseddin İldeniz aslen Kıpçak Türklerindendir. Irak Selçuklu sultanı Mesud (1136-1152)’un hizmetine girdikten sonra, liyakâti sayesinde hızla yükseldi ve Sultan Mesud tarafından Arran valiliğine atandı. 1146’dan itibaren Selçuklulara bağlı, fakat inisiyatif alabilecek bir yetkinlikle Azerbaycan’ı idare etti. Bir süre sonra Irak Selçuklu tahtında yaşanan mücadelelerde belirleyici kişi haline geldi. 1161’de Arslanşah’ı tahta geçirdi. Sultanla birlikte Gürcülere karşı büyük başarılar kazandı. Selçukluların Irak, el-Cezire, Cibâl, Azerbaycan, Doğu Anadolu ve Kirman’da hâkimiyetinin sürmesi konusunda önemli hizmetleri oldu. Ölünce yerine büyük oğlu Cihan Pehlivan atabey oldu (1175). Arslanşah vefat edince yerine oğlu Tuğrul’u geçirdi, Selçuklu devletinde babasından daha fazla nüfuz sahibi oldu. Pehlivan, Halifenin ve Salâhaddin Eyyûbî’nin rekabeti karşısında, Harizmşah Tekiş’le dostluk kurdu. Kendisinden sonra yerine kardeşi Kızıl Arslan geçti (1186). Sultan Tuğrul’u hapse atan Kızıl Arslan, halifenin teşviki ile saltanatını ilân etti. Fakat bunu hayatı ile ödedi. Yerine yeğeni Kutluğ İnanç geçti. Hapisten kurtulan Sultan III. Tuğrul Kutluğ İnanç’ı mağlup ederek Irak Selçuklu tahtını tekrar ele geçirdi. Fakat atabey, Tekiş’ten sağladığı yardımla Sultan Tuğrul’u bertaraf etti (1194). Ancak Halifenin tahriki ile bu defa Tekiş’le mücadeleye giren Kutluğ İnanç da öldürüldü (Mayıs 1196). Yerine diğer kardeşi Ebû Bekr geçti. Meraga’yı alarak Ahmedilî hanedanına son verdi (1211). Ancak idarî yetenekleri kısıtlı olan Ebû Bekr zamanında ülkesi, Halife-Harizmşahlar-gulâm ümera ve Gürcüler’in mücadele alanına döndü. Ebû Bekr ölünce kardeşi Özbek atabey oldu. Halife, Harizmşahlara karşı denge unsuru olarak Özbek’in tarafında yer aldı. Ona muhaliflerine karşı ordu bile gönderdi. Atabey buna rağmen Harizmşah Muhammed’e tâbi olmak zorunda kaldı. Moğol istilâsı sebebiyle ortaya çıkan kriz ve Gürcü istilâsı karşısında aciz kaldı. Toprakları Harizmşah tarafından işgâl edildi. 1225’de ölümü üzerine sağır ve dilsiz oğlu Kızıl Arslan atabey oldu. Onun 1228’de ölmesi üzerine fiili olarak çökmüş olan atabeylik sona erdi.

Doğru Cevap: C

Soru 80

Aşağıdakilerden hangisi Salgur Atabeyliklerinden biri değildir?

Atabey Sungur

Atabey Zengi

Atabey Tekle

Atabey Sa’d

Atabey Özbek

Açıklama:

Atabey Özbek İldenizlilerin atabeyidir.

Doğru Cevap: E

Soru 81

Nureddin Mahmud'un tüm icraatı dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi onun ulaştığı nihai hedefi tanımlar?

Haçlılara karşı büyük başarılar kazanması

Irak-Suriye ve Mısır'ı kendi idaresi altında birleştirmesi

Dımaşk Atabeyliğini ortadan kaldırması

Musul Atabeyliğine üstünlük sağlaması

Urfa'da çıkan isyanı bastırması

Açıklama:

Zengilerin tarihçesi ve tarihî önemini belirleyebileceksiniz.
Nureddin Mahmud'un tüm icraatı dikkate alındığında Irak Suriye ve Mısır'ı kendi hakimiyeti altında birleştirme yönünde bir çabası olduğu görülmektedir. Bu nedenle doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 82

Selçuklu Devletinde Sultan, oğlunu yetiştirmek üzere aşağıdakilerden hangisini atabeg olarak tayin etmiştir?

Gûlam kökenli askerî valiler

Türkmen kökenli valiler

Sultanların anneleri

Kafkas kökenli âlimler

Horasanlı bilge valiler

Açıklama:

Atabeg ata ve beg kelimelerinden meydana gelen, Türklere has bir unvandır. Selçuklu döneminde sultanların şehzâdeleri eğitmek için tayin ettikleri hocalara atabeg unvanı verilmiştir. Selçuklularda bilinen ilk atabey, Sultan Alp Arslan’ın, oğlu Melikşah’a hoca tayin ettiği Nizâmülmülk’tür. Atabeyler genellikle gûlam kökenli askerî valiler olup, kendilerine iktalar tahsis edilirdi. Atabeyin vazifesi, çocuk yaşta yanına verilen meliki her bakımdan yetiştirmek, bir bakıma tahta hazırlamaktı. Doğru yanıt A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 83

Aşağıda verilenlerden hangisi Selçuklularda devletin zayıf zamanlarında devleti çöküşü götüren nedenlerden biri olarak gösterilmektedir?

Atabegler

Şehzadeler

Şehzade anneleri

Halife

Fatımîler

Açıklama:

Atabeyin vazifesi, çocuk yaşta yanına verilen meliki her bakımdan yetiştirmek, bir bakıma tahta hazırlamaktı. Bu durum merkezi idarenin güçlü olduğu zamanlarda hiç bir sorun yaratmazdı. Fakat devletin zaaf gösterdiği hâllerde atabeyler, yanlarında bulunan şehzâdeler adına saltanat mücadelesine giriyorlardı. Eğer başarılı olurlarsa melik tahta oturur, kendileri de sultanın en yakınında yer almak suretiyle, çok önemli konumlara gelirlerdi. Saltanat davasını kaybetmeleri hâlinde ise, çoğunlukla şehzâdenin dul annesi ile evlenerek mevkilerini güçlendirirlerdi. Bulundukları yerde merkeze bağlı olmakla birlikte, zamanla denetimin zayıfladığı nüfuz alanları oluştururlardı. Ayrıca kendilerine verilen ikta topraklarının büyüklüğü nisbetinde hâkimiyetleri sağlamlaşırken, bir yandan iktalarının, diğer yandan unvanlarının oğullarına intikâl etmesiyle kendi hanedanlarını kurarlardı. Bildiğimiz atabegliklerin hepsi Büyük Selçuklu veya Irak Selçuklularına, dolayısıyla da Abbasî Halifeliğine tâbi olmuşlardır. Bununla birlikte atabeylerin, devletin zayıf zamanlarında devleti çöküşe götüren önemli sebeplerden birisini teşkil ettiği görülmektedir. Kendilerine verilen merkezden uzak, geniş ikta toprakları ile yanlarındaki şehzâdeleri devlete karşı pazarlık konusu yapabilmeleri en mühim dayanakları olmuştur. Özellikle Irak Selçuklularının son zamanlarında ümera, adetâ kendilerini zorla atabeg tayin ettirip, melikleri de rehin olarak yanlarında tutacak kadar büyük, fakat tahripkâr bir güç odağı durumuna gelmişlerdir. Doğru yanıt A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 84

Hama
Hıms
Banyas
Tedmür
Baalbek

Hangisi/hangileri Toğteginliler Hanedanının hüküm sürdüğü yerler arasında sayılır?

I, II, III, IV ve V

II, III, IV ve V

I, II, III ve IV

I, II, IV ve V

Yalnız IV

Açıklama:

Toğteginliler, Dımaşk merkez olmak üzere Suriye’de başlıca Hama, Hıms, Tedmür ve Baalbek çevresinde hüküm sürmüş bir hanedandır.
Trablus’da Kudüs krallığına bağlı bir kontluk kuruldu. Bu arada Antakya prinkepsi Tancred de Banyas ve Cebele’yi zapt etti (Temmuz 1109). Doğru yanıt D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 85

Tutuş’un oğlu Dukak
Dukak’ın oğlu Tutuş
Melik Ertaş
Emir Sabar

Yukarıda verilenlerden hangilerine Toğtegin atabeylik yapmıştır?

I ve III

I, II ve III

I, III ve IV

II, III ve IV

I, II, III ve IV

Açıklama:

Melikşah ölünce kardeşi Tutuş, onun yerine geçmek arzusuyla taht mücadelesine girmişti. Tutuş bu amaçla Âmid (Diyarbakır)’e geldiği sırada, yanında bulunan meşhur komutan Toğtegin’i oğlu Dukak’a atabey tayin etmişti (1093). Tutuş, Rey savaşında ölürken Toğtegin Berkyaruk’a esir düşmüştü. Sonra esir mübadelesi çerçevesinde salıverilen Toğtegin, Dımaşk’ta melik ilan edilmiş olan Dukak’ın hizmetine girdi. Toğtegin atabey unvanını, Dukak’ın Dımaşk melikliği döneminde de korudu. Daha sonra Melik Dukak da, onu kendi oğlu Tutuş’un atabeyliğine atadı. Atabey Toğtegin, Dukak’ın vasiyeti üzerine onun bir buçuk yaşındaki oğlu Tutuş’u meliklik makamına oturttu (1104). Kendisi de onun atabeyi olarak tüm idareyi eline aldı. Fakat daha sonra Tutuş adına okunan hutbeyi kesip, Dukak’ın kardeşi Ertaş’ı Dımaşk’a çağırdı. Melik ilân edilen Ertaş, atabey tarafından öldürülmekten korktuğundan ona karşı kuvvet toplamak üzere Dımaşk’tan kaçtı (Ekim 1104). Fakat yardım temin edemeyen melik yolda eceliyle vefat etti. Kısa bir süre sonra Melik Tutuş’un da ölmesi üzerine Toğtegin’in önünde hiç bir engel kalmadı. Dımaşk melikliği mirasına kendi adına el koydu. Doğru yanıt B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 86

Dımaşk Atabeyliği aşağıdaki hangi atabey tarafından yıkılmıştır?

Şemsü’l-Mülk İsmail

Şıhabeddin Mahmud

Nureddin Mahmud

Emir Bazvac

Cemâleddin Muhammed

Açıklama:

Üner’in ölümünden sonra, tüm yetkileri kendisinde toplamak isteyen Abak’a karşı Dımaşk’ta bir isyan çıktı. Nureddin bu olaydan yararlanmayı düşündü. Atabeyden Haçlılar’a karşı asker yardımı istedi. Fakat Abak, Dımaşk’ın savunmasını zayıflatacak ve Kudüs kralı ile arasını bozacak bu teklifi kabul etmedi. Bununla birlikte 1150’de, Dımaşk’ı kuşatan Nureddin adına hutbe okutmayı kabul etti. Nureddin’in ertesi yılki Dımaşk kuşatması Haçlılar’ın Abak’a yardımı yüzünden sonuca ulaşamadı. Ama Abak, Halep atabeyinin Dımaşk nâibi sıfatını kabule mecbur oldu. Haçlılar Fatımîler’e ait Askalan’ı kuşattığında Abak da, Nureddin idaresinde şehre yardıma gelen kuvvetler arasında bulunuyordu. Askalan’ın düşmesi üzerine Dimaşk’ın Haçlılar karşısında iyice zora düştüğünü gören Atabey, Kudüs kralı ile temasa geçti. Ancak bu durum bağlı bulunduğu Nureddin’i yok saymak anlamına geliyordu. Bunun üzerine Nureddin Mahmud Dımaşk’ı bir kere daha kuşattı ve 25 Nisan 1154’te teslim aldı. Böylece Dımaşk Atabeyliği tarihe karıştı. Doğru yanıt C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 87

Atabey Zengi tarafından Urfa Kontluğunu ortadan kaldırmasının en önemli nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Haçlılarla iyi geçinerek şüphe çekmemek

Halep ile Musul arasındaki haçlıları yok etmek

Musul Atabeyliğini ve halkını güvenceye almak

Kuzey Suriye ve Güneydoğu Anadolu’da hâkimiyetini sağlamlaştırmak

Haçlılara karşı el-Cezire, Suriye ve Mısır’da siyasi birliği sağlamak

Açıklama:

Bu zamana kadar Türkiye Selçukluları, Danişmendliler, Artuklular ve Toğteginliler, Haçlı kralları ve kontlarının esir alındığı, ordularının imhâ edildiği pek çok zaferler kazanmışlardı. Bu başarılar Filistin ve Suriye’nin bütünüyle Haçlıların elinde birleşmesini engellemek gibi büyük bir kazanç sağlamıştı. Ancak Urfa’nın fethi her bakımdan bir dönüm noktası oldu. Bu olay İslâm Dünyası için ne kadar büyük bir sevinç ve özgüven kaynağı oldu ise, Hıristiyanlar için de o denli büyük bir üzüntü ve korkuya sebep oldu. Yakındoğu’da bundan böyle artık, sadece varlıklarını sürdürme mücadelesi vermek zorunda kalacak olan Haçlılara yardım için, krallar idaresinde İkinci Haçlı seferi düzenlenecektir. Ayrıca Zengi, Haçlılarla mücadelenin ancak el-Cezire, Suriye ve hattâ Mısır’da siyasî birlik sağlamakla mümkün olacağını düşünüyordu. Doğru yanıt E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 88

Kuzeybatı İran’da hüküm sürmüş atabeylik aşağıdakilerden hangisidir?

Zengiler

Salgurlular

Selçuklular

Toğteginliler

İldenizliler

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 89

Aşağıdakilerden hangisi bir hükümdarın veya halifenin iktidarını kabul etmek, ona kayıtsız şartsız itaat etmeyi taahhüt etmek anlamında kullanılan bir sözcüktür?

Hanedan

Hâcib

Emir-i silah

Biat

Taklîd

Açıklama:

Taklîd bir yerin, Halife veya Sultan tarafından bir melike, emire mülk olarak verildiğini bildiren vesika, bir başka deyişle temliknâmedir. Hâcib hükümdarın bir bakıma evi de sayılan sarayın en üst düzey görevlisi olup, Sultanın hükûmet/vezir de dahil sarayın dışı ile ilişkilerini düzenleyen görevlidir. Emir-i silah ise hükümdarın silahlarının bakımı, korunması ve taşınmasından sorumlu olan silahdarların komutanı olan bir saray görevlisidir. Biat ise bir hükümdarın veya halifenin iktidarını kabul ve tasdik etmek, ona kayıtsız şartsız itaât etmeyi taahhüt etmektir. Doğru yanıt D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 90

Atabey Sungur’un Fars Meliki Melikşah’a isyan etmesinin nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Melikşah’ın Atabey Sungur’un kardeşini öldürmesi

Kirman Meliki Kavurt’un Fars bölgesini fethetmesi

Salurların Ceyhun-Mankışlağ bölgesinden Fars’a göç etmesi

Oğuzların Üçoklar kolunun Salgur veya Salur boyuna mensup olmaları

Adaletli, dindar, hayırsever ve mütevazı bir atabey olması

Açıklama:

Sungur, Irak Selçuklu şehzâdelerinden Fars meliki Melikşah’ın atabeyi idi. Melikşah, devlet işlerinden uzak duruyor, halka karşı kötü davranıyordu. Melikşah bir bahane ile Atabey Sungur’un kardeşini öldürünce, büyük bir Türkmen gücüne dayanmakta olan Sungur Şiraz’dan ayrıldı. Melikşah’ın geri dönmesi yolunda yaptığı teklifleri reddedip isyan etti. Melikşah’ı yenilgiye uğratıp Fars’tan ayrılmak zorunda bıraktı (1148). Şiraz’ı ele geçiren Atabey Sungur böylece hanedanının temellerini attı. Doğru yanıt A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 91

Salgurluların ilim ve sanat hamiliği
Haçlılarla iyi ilişkileri sürdürmeleri
Moğolların idaresini kabul etmeleri
İmar faaliyetlerinin zenginliği
Selçukluların kültürünü devam ettirmeleri

Hangisi/hangileri Salgurluların başşehri Şiraz’ın kültür merkezi olmasının nedenidir?

I, II, III, IV ve V

I, III, IV ve V

I, II, IV ve V

II, IV ve V

Yalnız V

Açıklama:

Teşkilatta olduğu gibi kültür hayatında da Selçuluların mirasçısı olan diğer atabeylikler gibi, Salgurlular da zengin imar faaliyetleriyle Fars’ı donattılar. Moğolların Harezmşahları ortadan kaldırması üzerine Salgurlular Moğolların idaresini kabul ettiler. Onların bu siyaseti bölgeyi bir süre daha Moğolların saldırılarından korudu. Salgurluların başşehri Şiraz, Moğolların önünden kaçan birçok ilim adamı ve edibin sığınağı oldu. Salgurluların ilim ve sanat hâmiliği, Şiraz’ı bir kültür merkezi haline getirdi. Doğru yanıt B’dir.

Doğru Cevap: B

Ünite 9

Soru 1

Sultan Melikşah’ın işlerin düzgün gitmesi ve doğru karar verebilmek için, hükümdarların uyguladıkları kanun ve adetleri, görülen aksaklıkları ve alınması gereken tedbirleri ihtiva eden bir eser yazmasını istemesi üzerine ortaya çıkan eser aşağıdakilerden hangisidir?

Siyasetnâme

Risaletün Nushiyye

Divan-ı Kebir

Mesnevi

Mektubat

Açıklama:

Siyasetnâme

Doğru Cevap: A

Soru 2

Siyasetnâme’den sonra Selçuklu devlet yapısını anlatan en önemli kaynaklar atama fermanlarından metin örneklerinin toplandığı münşeât mecmuaları ile yazım kurallarını ihtiva eden inşâ kitaplarıdır. Aşağıdakilerden hangisi bu kaynaklardan biri değildir?

Atebetü’l-Ketebe

Râhatu’s-Sudûr

Leningrad Münşeât Mecmuası

Mecmau’l-İnşâ

Çahâr Makale

Açıklama:

Râhatu’s-Sudûr

Doğru Cevap: B

Soru 3

Büyük Selçuklu Devletinden dört bölgesel Selçuklu hanedanı doğmuştur. Aşağıdakilerden hangisi Selçuklu hanedan üyeleri tarafından ve Büyük Selçuklulara tâbî olarak kurulan bu şubelerden biri değildir?

Kirman Selçukluları

Türkiye Selçukluları

Mısır Selçukluları

Suriye Selçukluları

Irak Selçukluları

Açıklama:

Mısır Selçukluları

Doğru Cevap: C

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi Selçuklular’ın mücadele ettiği gayrimüslim güçlerden biridir?

Togteginliler

Zengîler

İldenizliler

Karahıtaylar

Salgurlular

Açıklama:

Karahıtaylar

Doğru Cevap: D

Soru 5

Büyük Selçuklu Devletinin güçlü olduğu dönemlerde gayri Türk mahallî
hanedanlar zaman zaman onlara tâbî olmuşlardır. Aşağıdakilerden hangisi bu hanedanlardan biridir?

Togteginliler

Zengîler

İldenizliler

Salgurlular

Ziyârîler

Açıklama:

Ziyârîler

Doğru Cevap: E

Soru 6

Hükümdarın konumunu ifade eden ve isminin başına getirilen sıfat veya sıfat tamlamasına ne ad verilir?

Künye

Hutbe

Sikke

Tuğra

Tıraz

Açıklama:

Künye

Doğru Cevap: A

Soru 7

Selçukluların ilk sikkesi Nur Kasabası yakınındaki Kermîne’de kaç yılında
basılmıştır?

1012

1025

1035

1043

1047

Açıklama:

1025

Doğru Cevap: B

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi Selçuklularda, Sultanın onurlandırma, ödüllendirme, tayin veya başka vesilelerle devlet başkanlarına, gelen elçilere ve devlet adamlarına gönderdiği veya verdiği hediyelere verilen isimdir?

Tıraz

Tuğra

Hil’at

Tevkî

Nevbet

Açıklama:

Hil’at

Doğru Cevap: C

Soru 9

Selçuklularda saray âmiri olarak görev yapan, Sultan ile vezir ve dîvân-ı a’lâ arasındaki irtibatı sağlayan görevli aşağıdakilerden hangisidir?

Vekîl-i der

Emîr-i dâd

Üstâdü’d-dâr

Hâcib-i bozorg

Emîr-i candâr

Açıklama:

Hâcib-i bozorg

Doğru Cevap: D

Soru 10

Selçuklularda hazinenin gelir ve giderlerini düzenleyen, yıllık bütçeyi hazırlayan; yani maliyeden sorumlu olan divan aşağıdakilerden hangisidir?

Dîvân-ı tuğra

Dîvân-ı arz

Dîvân-ı işrâf

Dîvân-ı mezâlim

Dîvân-ı istîfâ

Açıklama:

Dîvân-ı istîfâ

Doğru Cevap: E

Soru 11

Mülkiyet hakkı devlete, yani hazineye ait olan topraklara ne denir ?

Mukaata arazi

Haraci arazi

Mirî arazi

Öşür arazisi

Tımar arazisi

Açıklama:

Mirî arazi mülkiyet hakkı
devlete, yani hazineye ait
olan topraklara denir. Bu
toprakların işletme hakkı
geçici tapu ile reayaya verilirdi.

Doğru Cevap: C

Soru 12

İslâm öncesi Türklerde hükümdarlık yetki ve gücünün veya siyasî iktidarın Tanrı tarafından verildiğine inanılan anlayışa ne ad verilirdi ?

Şamanizm

Kut

Kam

Baksı

Göktanrı

Açıklama:

İslâm öncesi Türklerde hükümdarlık yetki ve gücünün veya siyasî iktidarın (kut)
Tanrı tarafından verildiğine (karizmatik hakimiyet); yani hükümranlığın ilâhi bir
kaynağa dayandığına inanılmaktaydı. Nitekim “Benim hükümdar olmam Tanrı tarafından kararlaştırıldı”, “Tanrı istediği için, kut’um olduğu için kag

Doğru Cevap: B

Soru 13

Devrin vassallık anlayışı çerçevesinde, kendisine bağlı olunan/olunmak zorunda kalınan otoriteye ne denir ?

Metbû

Kut

Tevkî

Hil'at

Gâyişe

Açıklama:

Devrin vassallık anlayışı
çerçevesinde, kendisine bağlı
olunan/olunmak zorunda
kalınan otoriteye metbû denir.

Doğru Cevap: A

Soru 14

Türklerde hükümdarın ve hanedanın işaret ve yazılı sembolü anlamına gelen kelime aşağıdakilerden hangisidir ?

Sikke

Tuğra

Tıraz

Hil'at

Nevbet

Açıklama:

Tuğra Türklerde hükümdarın ve hanedanın işaret ve yazılı
sembolü anlamına gelen Türkçe bir kelimedir.

Doğru Cevap: B

Soru 15

Selçuklularda sultan ile vezir ve dîvân-ı a’lâ arasındaki irtibatı sağlayan saray amirine ne ad verilirdi ?

Hâcib-i bozorg

Vekîl-i der

Emîr-i dâd

Üstâdü’d-dâr

Emîr-i candâr

Açıklama:

Hâcib-i bozorg: Büyük hâcib veya baş hâcib anlamına gelen muhtelif Farsça
ve Arapça tamlamalarla ifade edilen bu görevli saray âmiriydi. Sultan ile vezir ve
dîvân-ı a’lâ arasındaki irtibatı sağlardı. Unvanından da anlaşılacağı gibi maiyetinde
hâcibler vardı. Hâcib-i dergâh kabullerde teşrifatı düzenlerdi. Hâciblere asıl görevlerinin dışında elçilik veya ordu komutanlığı gibi geçici görevler de verilmekteydi.

Doğru Cevap: A

Soru 16

Selçuklularda sultana ve devlete karşı, yani siyasî suç işlediği iddiasıyla cezalandırılan kişilerin cezalarını infaz etmekle görevli kişiye ne ad verilirdi ?

Emîr-i dâd

Emîr-i candâr

Emîr-i silah

Emîr-i câmedâr

Emîr-i şikâr

Açıklama:

Emîr-i dâdın asıl görevi, daha çok sultana ve devlete karşı, yani siyasî suç
işlediği iddiasıyla cezalandırılan kişilerin cezalarını infaz etmekti. Yaptığı iş dolayısıyla nüfuz sahibi olduğu ve kendisinden korkulduğu, saray ve maiyetinin bulunduğu, ilave olarak başka görevler verildiği tespit edilmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Büyük Selçuklularda devletin mâlî işlerinin, gelir ve giderlerinin kontrolü ve denetlenmesi aşağıdakilerden hangisinin göreviydi ?

Dîvân-ı istifâ

Dîvân-ı arz

Dîvân-ı mezâlim

Dîvân-ı işrâf

Dîvân-ı berîd

Açıklama:

Dîvân-ı işrâf (-ı memâlik): Devletin mâlî işlerinin, gelir ve giderlerinin
kontrolü ve denetlenmesi de bu dîvânın göreviydi. Dîvân reisinin taşıdığı unvan ise Müşrif (-i memâlik) veya sâhib-i dîvân-ı işraf idi. Eyalet ve vilâyetlerde
bulunan dîvân nâibleri vergilerin belirlenen miktarda ve zamanında gelip gelmediğini denetlerlerdi

Doğru Cevap: D

Soru 18

Büyük Selçuklularda, profesyonel, her an sefere hazır olan merkez ordusuna ne ad verilirdi ?

Gulâmân-ı saray ordusu

Müfredler ordusu

Hâssa ordusu

Muhafız ordusu

Tımar ordusu

Açıklama:

Hâssa Ordusu: Profesyonel, her an sefere hazır merkez ordusudur. Melikşah
zamanında bunların mevcudunun 45.000 olduğu bilinmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi Selçuklularda eyalet yöneticileri arasında yer almaz ?

Melik

Amid

Şahne

Reis

Sâhibü’l-alem

Açıklama:

Sâhibü’l-alem (emîr-i alem): Sultanın sancağından sorumlu olan, merasimlerde ve savaşlarda onu taşıyan emirdir.(sayfa 182)

Doğru Cevap: E

Soru 20

Asker sayısını belirleme ve toplama, gerekli teçhizatı temin, kayıt ve kontrol etme, askerlere tahsis edilen iktâların, maaşların idaresi, hâssa ordusu askerlerinin bistegânî denilen ücretlerinin üç ayda bir ödenmesi aşağıdaki hangi dîvânın göreviydi ?

Dîvân-ı arz

Dîvân-ı istîfâ

Dîvân-ı tuğra

Dîvân-ı işrâf

Dîvân-ı mezâlim

Açıklama:

Dîvân-ı arz: Asker sayısını belirleme ve toplama, gerekli teçhizatı temin, kayıt
ve kontrol etme, askerlere tahsis edilen iktâların, maaşların idaresi, hâssa ordusu askerlerinin bistegânî denilen ücretlerinin üç ayda bir ödenmesi bu dîvânın göreviydi.

Doğru Cevap: A

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi münşeât mecmuaları ile inşâ kitaplarından biri değildir?

Müntecebüddin el-Cuveynî’nin Atebetü’l-Ketebe’si

Leningrad Münşeât Mecmuası

Evoğlı Haydar Beğin Mecmau’l-İnşâ’sı

Nizâmî-i Arûzî’nin Çahâr Makale’si

Nizamülmülk’ün Siyasetnâme’si

Açıklama:

Siyasetnâme’den sonra konu ile ilgili en önemli kaynaklar atama fermanlarından metin örneklerinin toplandığı münşeât mecmuaları ile yazım kurallarını ihtiva eden inşâ kitaplarıdır. Müntecebüddin el-Cuveynî’nin Atebetü’l-Ketebe’si, Leningrad Münşeât Mecmuası, Evoğlı Haydar Beğin Mecmau’l-İnşâ’sı ve Nizâmî-i Arûzî’nin Çahâr Makale’si bunların başlıcalarıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi Büyük Selçuklu Devletinden doğup bağımsız olarak kurulmuştur?

Kirman

Gürcü

Türkiye

Suriye

Irak

Açıklama:

Büyük Selçuklu Devletinden ilerleyen zaman içinde dört bölgesel Selçuklu hanedanı doğmuştur. Selçuklu hanedan üyeleri tarafından ve Büyük Selçuklulara tâbî olarak kurulan bu şubeler, kuruluş sırasına göre Kirman (1048), Türkiye (1075), Suriye (1078) ve Irak Selçuklu (1119)larıdır. Bunlardan Türkiye Selçukluları bağımsız olarak kurulmuş, diğerleri Büyük Selçuklu Devletine sonuna kadar tâbî kalmışlardır.

Doğru Cevap: C

Soru 23

Mirî arazinin mülkiyet hakkı aşağıdakilerden hangisinindir?

Devlet

Yabgu

Şâhenşâhu’l-ecell

Melik

Vekîl (-i dîvân-ı hâss)

Açıklama:

Mirî arazi mülkiyet hakkı devlete, yani hazineye ait olan topraklara denir. Bu toprakların işletme hakkı geçici tapu ile reayaya verilirdi.

Doğru Cevap: A

Soru 24

Selçuklular aşağıdaki hangi boydan geldiklerini kabul ederler?

Kayı

Kınık

Bozok

Bayundur

Avşar

Açıklama:

Selçuklular 24 Oğuz boyundan biri olan Kınık’tan, Osmanlılar ise Kayı’dan geldiklerini kabul ederler.

Doğru Cevap: B

Soru 25

Vassallık anlayışı çerçevesinde, kendisine bağlı olunan otorite aşağıdakilerden hangisidir?

Tâbi

Mîrî arazi

İktâ

Metbû

Gulâm

Açıklama:

Devrin vassallık anlayışı çerçevesinde, kendisine bağlı olunan/olunmak zorunda kalınan otoriteye metbû denir.

Doğru Cevap: D

Soru 26

Hutbe okutmak, vergi vermek gibi şartları yerine getirerek, bir otoriteye bağlanan kişi veya kurum aşağıdakilerden hangisidir?

Metbû

Mîrî arazi

Tâbi

İktâ

Gulâm

Açıklama:

Tâbi, hutbe okutmak, para kestirmek, vergi ve asker vermek gibi şartları yerine getirerek, kendisinin üzerinde bir otoriteye bağlanan/ bağlanmak zorunda kalan kişi veya kuruma denir.

Doğru Cevap: C

Soru 27

Aşağıdakilerden hangisi Selçuklu hükümdarlarının kullandıkları unvanlardan değildir?

Bey

Yabgu

Emir

Es-Sultânu’l-Muazzam

Atabeg

Açıklama:

Selçuklu liderleri önceleri bey, yabgu ve emir unvanlarını kullanmışlar; ilk hükümdar Tuğrul Bey ise hutbelerde 1038’den itibaren es-sultânu’l-muazzam, unvanını kullanmıştır. Atabeg ise şehzadelerin eğitiminden sorumlu olan devlet görevlilerine verilen unvandır.

Doğru Cevap: E

Soru 28

Sikke olarak basılan dirhem için aşağıdakilerden hangisi kullanılır?

Altın

Gümüş

Bakır

Elektron

Tunç

Açıklama:

Sikke siyasî iktidarların vazgeçilmez bir göstergesi haline gelmiştir. Bugünkü gibi tek merkezde değil, hemen hemen her şehirde altın (dinar), gümüş (dirhem) veya bakır (fels) sikke basılmaktaydı.

Doğru Cevap: B

Soru 29

Hükümdarın isim, unvan, lâkab ve künyesinin yazılı olduğu, değerli kumaşlardan dikilmiş elbise aşağıdakilerden hangisidir?

Tıraz

Tevkî

Hil’at

Nevbet

Çetr

Açıklama:

Hükümdara mahsus, onun isim, unvan, lâkab ve künyesinin şerit halinde yazılı olduğu, değerli kumaşlardan dikilmiş elbiselere tıraz denmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisi Sultanın ve sarayın güvenliğinden sorumlu hâssa askerlerinin başıdır?

Emîr-i dâd

Hâcib-i bozorg

Vekîl-i der

Emîr-i candâr

Emîr-i çaşnigîr

Açıklama:

Emîr-i candâr: Candâr Farsça silah tutan anlamına gelir. Emîr-i candâr sultanın ve sarayın güvenliğinden sorumlu hâssa askerlerinin başıydı. Sultanın kabullerinde daima hazır bulunurlar ve huzura girecekleri kontrol ederlerdi.

Doğru Cevap: D

Soru 31

I. Vezir Nizamülmülk tarafından kaleme alınmıştır.
II. Yürürlükte olan devlet yapısını anlatır.
III. Sultan Melikşah’ın isteği üzerine yazılmıştır.
Siyasetnâme adlı eser ile ilgili yukarıdakilerden hangisi / hangileri doğrudur?

Yalnız II

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Nizamülmülk tarafından yazılan Siyasetnâme adlı eser devlet teşkilatını tanımamız konusunda büyük bir boşluğu doldurmakta ise de, aslında yürürlükte olan yapıyı değil, olması gerekeni anlatan bir kaynaktır. Çünkü Siyasetnâme Sultan Melikşah’ın işlerin düzgün gitmesi ve doğru karar verebilmek için, hükümdarların uyguladıkları kanun ve adetleri, görülen aksaklıkları ve alınması gereken tedbirleri ihtiva eden bir eser yazmasını istemesi üzerine ortaya çıkmıştır. Doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 32

Aşağıdakilerden hangisi Selçuklu döneminde bastırılan sikkeler ve yaptırılan abideler üzerindeki kitabelerin ışık tuttuğu bilgiler arasında yer almaz?

Unvan

Künye

Hakimiyet alanları

İklim koşulları

İktisadi durum

Açıklama:

Sultanın, hanedan üyelerinin ve tâbîlerin bastırdıkları sikkeler ve yaptırdıkları
abideler üzerindeki kitabeler ise unvan, lâkap ve künyeleri, hakimiyet alanları,
metbûluk-tâbîlik ilişkileri ve iktisadî durum hakkında başvurduğumuz en güvenilir kaynaklardır. Doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 33

Selçuklu Devletinin resmen kurulduğunu ilan etmesi hangi savaş sonrasında gerçekleşmiştir?

Malazgirt Savaşı

Dandanakan Savaşı

Miryokefalon Savaşı

Nesa Savaşı

Merv Savaşı

Açıklama:

Selçuklu Devleti 1040 Dandânâkan savaşından sonra resmen kurulup ilân edilmiştir. Doğru yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 34

Gulâm sistemi Selçuklulara hangi devletten intikal etmiştir?

Abbasiler

Emeviler

Gazneliler

Karahanlılar

Uygurlar

Açıklama:

Ortaçağ İslam devletlerinde yaygın olarak uygulanan ve köle temini ile esir alma yoluyla oluşturulan gulâm sisteminin Selçuklulara Gaznelilerden intikal ettiği anlaşılmaktadır. Doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 35

Mülkiyet hakkı devlete ait olan toprağın gelirlerinin bir kısmının maaş karşılığı olarak
devlet görevlilerine tahsis edilmesi nasıl adlandırılır?

İkta

Metbû

İskan

Tebaa

Gulâm

Açıklama:

Mülkiyet hakkı devlete ait olan toprağın gelirlerinin bir kısmının maaş karşılığı olarak
devlet görevlilerine tahsis edilmesine ikta sistemi denir. Doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 36

Aşağıdakilerden hangisi Büyük Selçuklu Devletinin bünyesinden kurulan mahallî Selçuklu şubelerinden biri değildir?

Kirman

Suriye

Irak Selçukluları

Türkiye Selçukluları

İran Selçukluları

Açıklama:

Büyük Selçuklu Devletinin bünyesinden dört mahallî Selçuklu şubesi daha doğmuştur. Bunlar Selçuklu hanedan üyelerinin Sultan tarafından atanması suretiyle, Büyük Selçuklulara tâbî olarak kurdukları Kirman, Suriye ve Irak Selçuklularıdır. Türkiye Selçukluları bağımsız olarak kurulmuş, diğerleri Büyük Selçuklu Devleti yıkılıncaya kadar ona tâbî olmaya devam etmişlerdir. İran Selçukluları bu mahalli şubelerden biri değildir. Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 37

Sultan unvanını ilk defa resmî ve daimî hükümdar unvanı haline getiren devlet aşağıdakilerden hangisidir?

Selçuklular

Karahanlılar

Gazneliler

Göktürkler

Uygurlar

Açıklama:

Tuğrul Bey hutbelerde 1038’denitib aren es-sultânu’l-muazzam, sikkelerde ise 1043/4’te es-sultân ve 1046/7’den başlayarak es-sultânu’l-muazzam unvanını kullanmıştır. Önceleri bazı devlet adamları tarafından düzensiz olarak kullanılan bu unvanı, Selçuklular ilk defa resmî ve daimî hükümdar unvanı haline getirmişlerdir. Doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 38

Hükümdara mahsus, onun isim, unvan, lâkab ve künyesinin şerit halinde yazılı olduğu, değerli kumaşlardan dikilmiş elbiselere ne ad verilir?

Çetr

Tıraz

Tevkî

Nevbet

Hil'at

Açıklama:

Hükümdara mahsus, onun isim, unvan, lâkab ve künyesinin şerit halinde yazılı olduğu, değerli kumaşlardan dikilmiş elbiselere tıraz denmektedir. Doğru yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 39

I. Yürütme, yasama ve yargı yetkilerini elinde bulundurur.
II. Belirli konularda ferman çıkarabilir ve yalnız sultana hesap verir.
III. Bütün idarî organlar ve memurlar ona bağlıdır.
Selçuklu döneminde vezâret ile ilgili yukarıdakilerden hangisi / hangileri doğrudur?

Yalnız II

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Selçuklu döneminde vezâret ile ilgili seçeneklerin tamamı doğrudur. Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 40

Meliklerle ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

Selçuklu tahtının vârisleri olan şehzadeler melik unvanıyla, geliri yüksek büyük eyaletlere vali tayin edilir.

Atabegler vasî olarak şehzade ile birlikte eyaletlere gider.

Meliklerin de sarayları ve vezirleri vardır.

Meliklerin verdikleri emirler sultanınkilere eşittir.

Melik vergi miktarlarını değiştirme yetkisine sahiptir.

Açıklama:

Melik vergi miktarlarını değiştiremezdi. Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 41

Aşağıdakilerden hangisi Büyük Selçuklu Devletinden doğan zaman içinde dört bölgesel Selçuklu hanedanından biri değildir?

Yemen Selçukluları

Kirman Selçukluları

Türkiye Selçukluları

Suriye Selçukluları

Irak Selçukluları

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 42

XII. yüzyılın başlarında, Suriye ve Irak Selçuklularının toprakları üzerinde merkezî otoritenin zayıflamasına paralel olarak atabeglik adı verilen bazı hanedanlar ortaya çıktı. Aşağıdakilerden hangisi bunların başlıcalarından biri değildir? (Suriye), (Cezîre ve Suriye), İldenizliler

Togteginliler

Zengîler

İldenizliler

Suudiler

Salgurlular

Açıklama:

XII. yüzyılın başlarında, Suriye ve Irak Selçuklularının toprakları üzerinde merkezî otoritenin zayıflamasına paralel olarak atabeglik adı verilen bazı hanedanlar ortaya çıktı. Bunların başlıcaları Togteginliler (Suriye), Zengîler (Cezîre ve Suriye), İldenizliler (Âzerbaycan), Salgurlular (Fars)’dır.

Doğru Cevap: D

Soru 43

Aşağıdakilerden hangisi Selçuklular’ın mücadele ettiği gayrimüslim güçler arasında yer almaz?

Bizans

Gürcüler

Ermeniler

Karahıtaylar

Slovenler

Açıklama:

Selçuklular’ın mücadele ettiği gayrimüslim güçler ise Anadolu’da Bizans, Kafkasya’da Gürcüler, Doğu Anadolu’da Ermeniler ve Türkistan’da Karahıtaylar’dır.

Doğru Cevap: E

Soru 44

Mülkiyet hakkı devlete, yani hazineye ait olan topraklara verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?

Miri arazi

İkta

Tıraz

Metbû

Vassal

Açıklama:

Mirî arazi mülkiyet hakkı devlete, yani hazineye ait olan topraklara denir. Bu toprakların işletme hakkı geçici tapu ile reayaya verilirdi.

Doğru Cevap: A

Soru 45

Mülkiyet hakkı devlete, yani hazineye ait olan topraklara denir. Bu toprakların işletme hakkı geçici tapu ile reayaya verilirdi. Bu şekilde işletilen toprağın gelirlerinin bir
kısmının maaş karşılığı olarak devlet görevlilerine tahsis edilmesine aşağıdakilerden hangi ad verilir?

Miri arazi

İkta

Vassal

Nişan

Nevbet

Açıklama:

İkta ise bu şekilde işletilen toprağın gelirlerinin bir kısmının maaş karşılığı olarak
devlet görevlilerine tahsis edilmesidir.

Doğru Cevap: B

Soru 46

Selçuklular kendilerinin 24 oğuz boyunun hangisinden geldiğini kabul ederler?

Kayı Boyu

Afşar Boyu

Kınık Boyu

Yazır

Dodurga

Açıklama:

Selçuklular 24 Oğuz boyundan biri olan Kınık’tan, Osmanlılar ise
Kayı’dan geldiklerini kabul ederler.

Doğru Cevap: C

Soru 47

Selçuklu devletinin adını aldığı şahsiyet aşağıdakilerden hangisidir?

Selçuk Bey

Temur-Yalığ

Dukak

Oğuz Yabgu

Melikşah

Açıklama:

Selçuklu devletinin adını aldığı şahsiyet Temür-yalığ unvanlı Dukak’ın oğlu ve Oğuz Yabgusunun sübaşısı Selçuk Bey’dir.

Doğru Cevap: A

Soru 48

Selçuklularda ilk sikke hangi tarihte basılmıştır?

1010

1015

1020

1025

1030

Açıklama:

Selçukluların ilk sikkesi 1025 yılında Nur Kasabası yakınındaki Kermîne’de basılmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 49

Selçuklu sultanı Tuğrul bey ilk sikkesini hangi tarihte bastırmıştır?

1031

1033

1035

1037

1039

Açıklama:

Tuğrul Bey’in ilk sikkesi ise 1037 yılında Nişabur’da bastırdığı dinardır.

Doğru Cevap: D

Soru 50

Türklerde hükümdarın ve hanedanın işaret ve yazılı sembolü anlamına gelen kelime aşağıdakilerden hangisidir?

Tevki

Tuğra

Sikke

Tıraz

Nevbet

Açıklama:

Tuğra Türklerde hükümdarın ve hanedanın işaret ve yazılı sembolü anlamına gelen Türkçe bir kelimedir.

Doğru Cevap: B

Ünite 10

Soru 1

Selçuklular tarih sahnesine hangi yüzyılda çıkmışlardır?

8. yüzyıl

9. yüzyıl

10. yüzyıl

11. yüzyıl

12. yüzyıl

Açıklama:

Selçuklular tarih sahnesine, 11. yüzyılda çıkmışlardır.

Doğru Cevap: D

Soru 2

Nizamiye medreselerinde öğrenciler kaç yıl eğitim görmekteydi?

Üç

Dört

Beş

Altı

Yedi

Açıklama:

Nizamiye medreselerinde öğrencilerin dört yıl eğitim gördükleri bilinmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 3

İhyâu Ulûmi’d-Dîn isimli eser kime aittir?

Nizamülmülk

Gazzâlî

Ömer Hayyam

İbnü’l-Esir

İbn Asâkir

Açıklama:

İhyâu Ulûmi’d-Dîn isimli eser Gazzâlî'ye aittir.

Doğru Cevap: B

Soru 4

Siyâsetnâme kim tarafından yazılmıştır?

Ömer Hayyam

Gazzâlî

Nizamülmülk

Ebû Hâtim İsfizârî

El-Harakî

Açıklama:

Siyâsetnâme, Nizamülmülk tarafından yazılmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 5

Arşimet Kanunundan faydalanarak "mîzânü’l-gısse" adını verdiği hidrostatik teraziyi icat eden kimdir?

El-Harakî

Abdurrahman el-Hâzinî

Abdülvâsi Cebelî

Ebû Hâtim İsfizârî

Hasan-ı Gaznevî

Açıklama:

Arşimet Kanunundan faydalanarak mîzânü’l-gısse adını verdiği hidrostatik teraziyi icat eden Ebû Hâtim İsfizârî'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 6

Müntehe’l-İdrâk isimli eder kime aittir?

El-Harakî

Abdurrahman el-Hâzinî

Nizamülmülk

Gazzâlî

Zeynüddin el-Cürcânî

Açıklama:

Müntehe’l-İdrâk isimli eser, El-Harakî'ye aittir.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Kitabu Mîzâni’l-Hikme kim tarafından yazılmıştır?

Fahreddin er-Râzî

Zeynüddin el-Cürcânî

Ebu’l-Kasım Hibetullah

Emîr-i Hâcib Şemseddin

Abdurrahman el-Hâzinî

Açıklama:

Kitabu Mîzâni’l-Hikme, Abdurrahman el-Hâzinî tarafından yazılmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 8

Büyük Selçuklulardan günümüze ulaşan ilk mescit hangisidir?

Kümbed-i Hâkî

Isfahan Mescid-i Cuması

Mescid-i Haydariyye

Zevvare Mescid-i Cuması

Kazvin Mescid-i Cuması

Açıklama:

Büyük Selçuklulardan günümüze ulaşan ilk mescit, Isfahan Mescid-i Cuması'dır.

Doğru Cevap: B

Soru 9

Selçukluların ilk çinili mimarî eseri hangisidir?

Mescid-i Meydan’ın minaresi

Zevvare Mescid-i Cuması'nın minaresi

Damgan Mescid-i Cuması'nın minaresi

Isfahan Mescid-i Cuması'nın minaresi

Mescid-i Pamenar’ın minaresi

Açıklama:

Damgan Mescid-i Cuması'nın minaresi, Selçukluların ilk çinili mimarî eseridir.

Doğru Cevap: C

Soru 10

Büyük Selçuklu döneminden kalan en önemli ribat aşağıdakilerden hangisidir?

Ribat-ı Şerif

Anuşirvan Ribatı

Ribât-ı Mâhî

Za’feranî Ribatı

Ribat-ı Melik

Açıklama:

Büyük Selçuklu döneminden kalan en önemli ribat, Nişabur-Serahs arasında, 1114/5’te Sultan Tapar döneminde inşa edilen Ribat-ı Şerif’tir.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi ' el Menhül' ile ilgilidir?

Gazzali.

Nizamülmülk.

Ömer Hayyam.

EL haraki.

El Hazani.

Açıklama:

Gazzali. Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Kimyay-ı saadet hangisiyle ilgilidir?

El Haraki.

El Hazani.

Gazzali.

Nizamülmülk.

Ömer Hayyam.

Açıklama:

Gazzali. Cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 13

Hangisi Nizamiye medereselerinin kurucusudur?

Gazzali.

Ömer Hayyam.

El Haraki.

El Hazini.

Nizamülmülk.

Açıklama:

Nizamülmülk. Cevap Edir.

Doğru Cevap: E

Soru 14

Hangisi Tarabhane ile ilgilidir?

Ömer Hayyam.

Nizamülmülk.

Gazzali.

el Haraki.

El Hazini.

Açıklama:

Ömer Hayyam. Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 15

Hangisi mizanülgısse ile ilgilidir?

Ömer Hayyam.

Gazzali.

El Haraki.

El Hazini.

İsfizari.

Açıklama:

İsfizari. Cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Hangisi Müntehel İdrak eseriyle ilgilidir?

Gazzali.

Ömer Hyyam.

Nizamülmülk.

El Hazini.

El Haraki.

Açıklama:

El haraki. Cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 17

Hangisi Kitabü-l Mizâni'l hikme ile ilgilidir?

El hazini.

El Haraki.

Ömer Hayyam.

Gazzali.

Nizamülmülk.

Açıklama:

El Hazini.

Doğru Cevap: A

Soru 18

Hangisi Siyasetname eseriyle ilgilidir?

Gazzali.

Nizamülmülk.

Ömer Hayyam.

İsfizari.

EL haraki.

Açıklama:

Nizamülmülk. Cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 19

Hangisi Nasıhatül mülük eserinin yazarıdır?

Gazzali.

Ömer Hayyam.

EL Haraki.

El Hazini.

Nizamülmülk.

Açıklama:

Gazali. Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 20

Hangisi rubaileri ile ün salmıştır?

Gazzali.

EL Haraki.

Ömer Hayyam.

El Hazini.

Nizamülmülk.

Açıklama:

Ömer Hayyam. Cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 21

I. Müslüman olarak din değiştirmeleri
II. Yaşadıkları coğrafyayı değiştirmeleri ve bununla birlikte yerleşik hayata adım atmaları
III. Gulam sistemini benimseyerek devleti idari olarak örgütlemeleri
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Selçuklu Devleti'ni olumlu anlamda etkileyen gelişmelerdendir?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II, III

Açıklama:

X. yüzyılın ortalarından XI. yüzyılın ortalarına doğru geçen zaman diliminde Selçuklular bozkır hayat tarzından, kültüründen cihan devletine, diğer bir deyişle imparatorluğa, yani yeni bir medeniyete doğru adım attılar. Onlar aslında dört önemli süreci birlikte yaşadılar: Müslüman olarak din değiştirdiler. Bozkırdan Horasan’a inerek yaşadıkları coğrafyayı değiştirdiler ve bununla birlikte yerleşik hayata adım attılar. Geldikleri bu topraklarda yürürlükte olan idarî tecrübeden, birikimden yararlandılar, gulam sistemini benimseyerek devleti idari olarak örgütlediler. Kısa sürede birlikte yaşanan bu hızlı dönüşüm, peşinden imparatorluğu ve medeniyeti getirdi.

Doğru Cevap: E

Soru 22

Selçuklu Devleti'nin kuruluşunda etkin güç olan _______ , ne yazık ki devletinyıkılışında da son darbeyi vuran güç olmuşlardır. Yukarıdaki boşluğa getirilebilecek ifade aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?

Türkmenler

Sasaniler

Sâmânîler

Gazneliler

Araplar

Açıklama:

Devletin kuruluşunda etkin güç olan Türkmenler, ne yazık ki devletin yıkılışında da son darbeyi vuran güç olmuşlardır.

Doğru Cevap: A

Soru 23

I. Vakıf kuruluşlarıydılar.
II. Fakir öğrencilere imkan ve fırsat eşitliği sağlamaktaydı.
III. Müstakil bütçeleri, gelir kaynakları vardı.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Nizamiye Medreseleri için doğrudur?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II, III

Açıklama:

Nizamiye Medreseleri her şeyden önce vakıf kuruluşları idi. Yani müstakil bütçeleri, gelir kaynakları vardı; idarî ve eğitim personeline maaş veya aynî gelir ödenmekteydi. Öğrencilere ise yatıp kalkacakları odalar verilmekte, beslenme ihtiyaçları karşılanmakta, ayrıca burs da tahsis edilmekteydi. Bu yenilikler tabiatiyle eğitimi cazip hale getirmekte
ve en önemlisi fakir öğrencilere imkan ve fırsat eşitliği sağlamaktaydı.

Doğru Cevap: E

Soru 24

I. Bir medreseye genellikle bir müderris tayin edilmekte ve vefatına kadar da
görevinde kalmaktaydı.
II. Bir medrese genellikle önceden belirlenen bir ilim adamı için inşa edilmekteydi.
III. Kendileri Hanefî olan Selçuklu sultanları medreselere Şâfiî müderris tayin
edilmesine karşı çıkmışlardır.
Yukarıda verilenlerden hangisi ya da hangileri medreseler için doğrudur?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II, III

Açıklama:

Bir medrese genellikle önceden belirlenen bir ilim adamı için inşa edilmekteydi. Bir medreseye genellikle bir müderris tayin edilmekte ve vefatına kadar da görevinde kalmaktaydı. Medreselere Şâfiî müderris tayin edilmesine, kendileri Hanefî olan Selçuklu sultanları müdahale etmemişlerdir.

Doğru Cevap: C

Soru 25

Aşağıda verilenlerden hangisi Nizamiye Medreseleri için yanlıştır?

Getirdiği imkânlarla eğitimi yaygınlaştırmıştır.

Felsefe dersleri okutularak İslam düşüncesini geliştirmiştir.

Bâtınîlerin propagandaları karşısında Sünnî inancı güçlendirmiştir.

Çağında ve sonrasında açılan yeni medreselere örnek teşkil etmiştir.

Yeni kadrolar geliştirmeye imkan tanımıştır.

Açıklama:

Nizamiye Medreselerinin İsmailî Şîasının veya Bâtınîlerin propagandaları karşısında Sünnî inancı güçlendirdiği, bunun için yeni kadrolar yetiştirdiği, getirdiği imkânlarla eğitimi yaygınlaştırdığı, çağında ve sonrasında açılan yeni medreselere örnek teşkil ettiği kesindir. Ancak verilen eğitimin Şafiî fıkhı ve Eş’arî kelâmı ile sınırlandırılarak diğer mezhepleri gerilettiği, felsefe dersleri okutulmayarak İslam düşüncesinin gelişmesine engel olduğu, hatta para karşılığı öğretilen ilmin itibarını düşürdüğü gibi iddialar da ileri sürülmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 26

I. İtikadî ve fikrî birlik çok güçlüdür.
II. Sünnî-Şîî kutuplaşması vardır.
III. Siyasî istikrarsızlık yaygındır.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Selçukluların tarih sahnesine çıktıkları XI. yüzyıl başları için söylenebilir?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II, III

Açıklama:

Selçukluların tarih sahnesine çıktıkları XI. yüzyıl başlarında, siyasî istikrarsızlık yaygın hale gelmiş, Sünnî-Şîî kutuplaşması oluşmuş, hatta Abbasî hilâfeti Şîî Büveyhîlerin işgaline maruz kalmıştı; dolayısiyle siyâsî bir birlik yoktu. Bu siyasî çekişmeler tabiatiyle itikadî ve fikrî husûmetleri de tahrik ediyordu.

Doğru Cevap: D

Soru 27

Selçukluların tarih sahnesine çıktıkları tarihler dört asırlık İslam dünyasının kurduğu medeniyetin zirvesinde olduğu bir dönemdi. Abbasîlerin 830’da Bağdat’ta kurduğu ____ ve 1004’te Kahire’de Fâtımîlerin kurduğu _____ müesseselerinde yapılan çalışmalar, tercüme faaliyetleri süreci hızlandırmıştır.
Yukarıda verilen boşluklara getirilecek ifadeler hangisinde doğru verilmiştir?

Beytülhikme - Dârülhikme

Dârülhikme - el-Vakfiyye

el-Vakfiyye - et-Tutuşiyye

el-Ezher - Dârülhikme

et-Tutuşiyye - Beytülhikme

Açıklama:

Selçukluların tarih sahnesine çıktıkları tarihler dört asırlık İslam dünyasının kurduğu medeniyetin zirvesinde olduğu bir dönemdi. Abbasîlerin 830’da Bağdat’ta kurduğu Beytülhikme ve 1004’te Kahire’de Fâtımîlerin kurduğu Dârülhikme müesseselerinde yapılan çalışmalar, tercüme faaliyetleri süreci hızlandırmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 28

I. Türkiye Selçukluları da dahil Selçuklu çağında düşünce ve ilim hayatına damgasını vuran en önemli isim şüphesiz Gazzâlî’dir.
II. Asıl künyesi ve adı Ebû Hâmid Muhammed olup İmam Gazzâlî diye tanınır.
III. Gazzâlî öğrenimi boyunca başta fıkıh olmak üzere hadis, akaid, gramer, mantık, kelam, hikmet ve felsefe okumuştur.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Gazzâlî için doğrudur?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II, III

Açıklama:

Selçuklu çağında (Türkiye Selçukluları hariç) düşünce ve ilim hayatına damgasını vuran en önemli isim şüphesiz Gazzâlî’dir. Asıl künyesi ve adı Ebû Hâmid Muhammed olup İmam Gazzâlî diye tanınır. Gazzâlî öğrenimi boyunca başta fıkıh olmak üzere hadis, akaid, gramer, mantık, kelam, hikmet ve felsefe okumuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 29

Günümüzde daha çok rubaileriyle tanınan, şairliğinin yanında İbn Sînâ ekolüne mensup büyük bir alim ve filozof olan isim aşağıdakilerden hangisidir?

Ebû Hâtim İsfizârî

Gazzâlî

Nizamülmülk

Ömer Hayyam

Reşid-i Vatvat

Açıklama:

Günümüzde daha çok rubaileriyle tanınan, şairliğinin yanında İbn Sînâ ekolüne mensup büyük bir alim ve filozof olan isim Ömer Hayyam'dır.

Doğru Cevap: D

Soru 30

Büyük Selçuklulardan bize ulaşan ilk mescid (cami) aşağıdakilerden hangisidir?

Damgan Mescid-i Cuması

Isfahan Mescid-i Cuması

Kazvin Mescid-i Cuması

Mescid-i Haydariyye

Zevvare Mescid-i Cuması

Açıklama:

Büyük Selçuklulardan bize ulaşan ilk mescid (cami) Isfahan Mescid-i Cuması'dır.

Doğru Cevap: B

Soru 31

Devleti idari olarak örgütlediler.
Din değiştirdiler.
Yerleşik hayata adım attılar.
Yaşadıkları coğrafyayı değiştirdiler.

Yukarıda verilen Selçukluların geçirdiği öenmli değişiklerin kronolojik sırası aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru verilmiştir?

II - IV - III - I

I - IV - III - II

II - I - III - IV

II - I - IV - III

I - III - IV - II

Açıklama:

... Onlar aslında dört önemli süreci birlikte yaşadılar: Müslüman olarak din değiştirdiler. Bozkırdan Horasan’a inerek yaşadıkları coğrafyayı değiştirdiler ve bununla birlikte yerleşik hayata adım attılar. Geldikleri bu topraklarda yürürlükte olan idarî tecrübeden,
birikimden yararlandılar, gulam sistemini benimseyerek devleti idari olarak örgütlediler. Kısa sürede birlikte yaşanan bu hızlı dönüşüm, peşinden imparatorluğu ve medeniyeti getirdi.

Doğru Cevap: A

Soru 32

Aşağıdaki kent veya bölgelerden hangisinin ele geçirilmesi ile Selçuklu Devleti fiilen kurulmuş olarak kabul edilmiştir?

Merv

İslamabad

Bağdat

Horasan

Herat

Açıklama:

Gaznelilerden Horasan bölgesinin alınması ile Selçuklu Devleti fiilen kurulmuştur. Doğru yanıt 'D'.

Doğru Cevap: D

Soru 33

Aşağıdakilerden hangisi Selçuklu yönetiminin oldukça hızlı bir şekilde başarılı olmasının nedenlerinden biri değildir ?

Gulam sistemini kabul etmeleri

Merkezi yönetime önem vermeleri

Türk olmayan nüfusun Selçukluyu işgalci olarak görmemeleri

Yerleşik Türk nüfusun tüm bölgelerde çoğunluk olması

Selçukluların fethettiği bölgelerde işleyen yönetimsel yapıları koruması

Açıklama:

A,B,C ve E şıklarında Selçukluların yönetimsel başarılarının sebepleri sıralanırken D şıkkında verilen 'Türk nüfusun fazla olması' doğru bir bilgi değildir. Çünkü bu nüfus hemen hemen tüm bölgelerde diğer milletten olan insanlardan az idi. Doğru yanıt 'D'.

Doğru Cevap: D

Soru 34

Ortaçağ İslam dünyasında Selçuklu Devletinin hükümdar olduğu topraklarda hangi mezhep daha yaygın idi?

Haricilik

Sünnilik

Şiilik

Maturidilik

Malikilik

Açıklama:

Selçukluların yaşadığı topraklarda en yaygın mezhep Sünnilik, en etkin olanı ise Şiilik idi. Doğru yanıt 'B'.

Doğru Cevap: B

Soru 35

Selçuklu devleti hangi devletin uzun bir süre koruyuculuğunu üstlenmiştir ?

Emeviler

Abbasiler

Fatimiler

Gazneliler

Habeşiler

Açıklama:

Selçuklular kurulduklarından itibaren uzun bir süre boyunca Sünni olan Abbasi hilafetini desteklemiştir. Doğru yanıt 'B'.

Doğru Cevap: B

Soru 36

Nizamiye Medreseleri ile ilgili hangi bilgi doğru değildir ?

Vakıf kuruluşlarıydılar

Kendi bütçeleri vardı

Irak ve Horasan'ın pek çok şehrinde kuruldular

Gelir kaynakları vardı

Eğitim personeli gönüllülerden oluşmakta idi

Açıklama:

Nizamiye Medreselerine dair A,B,C ve D seçeneklerindeki bilgiler doğru olup bu medreselerde ders veren eğitim personeli maaşlı idi. Yani 'E' şıkkı yanlıştır. Yanıt 'E'.

Doğru Cevap: E

Soru 37

Nizamiye Medreselerinde müderris olacak kişilerin Şafilerden de seçilebilmesi ve kendisi Hanefi olan Selçuklu devleti yöneticilerinin buna karşı çıkmayışları Selçuklu yönetiminin hangi özelliğini net bir şekilde göstermektedir?

Yönetimin de gizliden gizliye Şafiiliğe bağlı olduğu

Yönetimin mezheplere büyük bir hoşgörü ve tevazu ile yaklaştığı

Yönetim ile tebaa arasında mezhepsel çatışma olduğu

Yönetimin taşra teşkilatlanmalarına göz yumduğu

Yönetimin elinde yeterli sayıda Hanefi müderrise sahip olmayışı

Açıklama:

Selçuklu sultanlarının Hanefi olmasına rağmen medreselerde Şafii hocalara da izin vermesi mezhepler arası hoşgörü ve tevazunun güzel bir örneğini sergilemekte idi. Doğru yanıt 'B'.

Doğru Cevap: B

Soru 38

Nizamiye Medreselerinde görev yapan müderrisler ile ilgili hangi bilgi doğrudur?

Bir medreseye bir müderris tayin edilmekte idi

Müderrislerin görev süresi on sene ile sınırlıydı

Müderrisler kendileri görev bırakamazlardı

Müderrisler farklı mezhepten olabilirlerdi

Müderrisler müfredat bilgisini doğrudan vezirden alırlardı

Açıklama:

Doğru ifade 'A' şıkkındaki 'Bir medreseye bir müderris' ifadesidir. Diğer ifadeler doğru değildir.

Doğru Cevap: A

Soru 39

Nizamiye medreselerinde öğretime başlama yaşı ve süresi ile ilgili hangi şık en doğru bilgiyi vermektedir?

12 Yaş- 5 sene

15 yaş - 5 sene

20 yaş - 4 sene

25 Yaş - 5 sene

22 yaş- 7 sene

Açıklama:

Medreselere genellikle 20 yaş ile başlanır, dört sene eğitim alınırdı. Doğru yanıt 'C'.

Doğru Cevap: C

Soru 40

Aşağıdaki derslerden hangisinin sonradan Nizamiye medreselerinde verilmemesinin İslam düşüncesinin gelişememesine neden olduğu düşünülmüştür?

Matematik

Tarih

Felsefe

Mantık

Arap Dili ve Edebiyatı

Açıklama:

Arap Dili, Riyaziye (Matematik), Tarih, mantık, fıkıh gibi dersler Nizamiye medreselerinde verilirken Felsefe gibi bir dersin verilmemesi veya o zaman için dışarıdan alınması, İslam düşün hayatında bir eksiklik olarak kabul edilmiştir. Doğru yanıt 'C'.

Doğru Cevap: C

Soru 41

Aşağıdakilerden hangisi Selçuklulardan bizlere ulaşan en eski camidir?

İsfahan Mescid-i Cuması

Zevvare Mescid-i Cuması

Gülpayegan Mescid-i Cuması

Konya Mescid-i Cuması

Urfa Mescid-i Cuması

Açıklama:

İsfahan'da yapılan Cami (Isfahan Mescid-i Cuması) günümüze ulaşan en eski Selçuklu Camii mimarisidir. Doğru yanıt 'A'.

Doğru Cevap: A

Soru 42

Aşağıdakilerden hangisi Nizamiye Medreseleri'ni kurma amaçlarından biri değildir?

İsmailîlerin bu propaganda faaliyetlerini etkisiz kılmak

Ehl-i Sünnet akidesini güçlendirmek ve yaymak

Devlet yönetiminde ihtiyaç duyulan kadroları yetiştirmek

Maddî bakımdan fırsat eşitliğini sağlamak

Hanefi mezhebinin öğretilerini dayatmak

Açıklama:

Selçuklular İsmailîlerin bu propaganda faaliyetlerini etkisiz kılmak, Ehl-i Sünnet akidesini güçlendirmek ve yaymak; ayrıca devlet
yönetiminde ihtiyaç duyulan kadroların yetiştirilmesi ve maddî bakımdan fırsat eşitliğini sağlamak için adeta bir eğitim seferberliğine giriştiler.
... Burada zikredilmesi gereken önemli bir durum ise medreselere Şâfiî müderris tayin edilmesine, kendileri Hanefî olan Selçuklu sultanlarının müdahale etmemesidir.

Doğru Cevap: E

Soru 43

“O zaman mevki kazandıran ilmi öğretiyordum; şimdi ise mevki terkettiren ilme çağırıyorum.” sözü kime aittir?

Nizamülmülk

Gazali

Ömer Hayyam

El-Haraki

Abdurrahman el-Hâzinî

Açıklama:

“O zaman mevki kazandıran ilmi öğretiyordum; şimdi ise mevki terkettiren ilme çağırıyorum.” demektedir. Nitekim kendisi 3 yıl sonra bu görevini de bırakarak memleketi Tûs’a dönmüştür. Evinin yanına medrese ve hankâh yaptıran Gazzâlî, ömrünün son
yıllarını ders vermek, gönül ehliyle sohbet etmek ve eser yazmakla geçirdi.

Doğru Cevap: B

Soru 44

Nizamülmülk aşağıdakilerden hangisine vezirlik yapmıştır?

Ebu Ali Hasan

İmam Gazali

Melikşah

Salâhaddin Eyyûbî

Nureddin Mahmud Zengî

Açıklama:

Çağrı Bey vefat edince Horasan’ı yöneten Alp Arslan sultan olunca Kündürî’yi azledip Nizamülmülk’ü vezirliğe getirdi (1063). 29 yıl Alp Arslan’ın ve oğlu Melikşah’ın vezirliğini yaptı.

Doğru Cevap: C

Soru 45

Gregoryen Takvimi'nin örnek aldığı Celali Takvimi'ni bulan heyetin başında kim vardı?

Ebû Hâtim İsfizârî

El-Harakî

Abdurrahman el-Hâzinî

Ömer Hayyam

Gazali

Açıklama:

Sultan Melikşah Ömer Hayyam’ı 1074/5 yılında Isfahan’a davet etmiş ve Ebû Hâtim İsfizarî (ö. 1121’den önce), Meymûn el-Vâsıtî, Abdurrahman Hâris ve Muhammed Hâzin’den oluşturulan heyetin başına getirmiştir. 1083 yılında burada kurulan rasathanede bu heyet gözlemler yaptı ve Zîc-i Melikşâhî (yıldız almanağı, kataloğu) ile Celâlî Takvimini hazırladılar.

Doğru Cevap: D

Soru 46

Tarabhâne kimin eseridir?

Ömer Hayyam

Nizamülmülk

Melikşah

Gazali

Alp Arslan

Açıklama:

...Hayyam’ın melâmî-meşrep bir şair olduğunu söylemek, herhalde daha doğru olur. Onun rubaileri ilk defa XV. yüzyılda Tarabhâne isimli müstakil bir eserde toplanmıştır. Bu eserde 559 rubai bulunuyordu ancak zamanla bu sayı artmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 47

Hangi yüzyılda Selçuklular bozkır hayat tarzından, kültüründen cihan devletine, diğer bir deyişle imparatorluğa, yani yeni bir medeniyete doğru adım attılar?

13. yüzyıl

7. yüzyıldan 8. yüzyıla geçerken

10. yüzyıldan 11. yüzyıla geçerken

15. yüzyıl

7. yüzyıl

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 48

"Et-Tebsıra fî İlmi’l-Hey’e" isimli eseri kim yazmıştır?

Ömer Hayyam

El-Haraki

Abdurrahman el-Hâzinî

Zemahşerî

Hârizmşah Muhammed

Açıklama:

El-Harakî: Filozofluğunun yanında matematik, astronomi ve coğrafya alimide olan el-Harakî (ö. 1158), önce fıkıh ve hadis okumuş, sonraları Merv’e yerleşip hisab, hendese ve felsefeye yönelmiştir. Kimlerden ders aldığı bilinmiyor ise de Batlamyus, İbn Sînâ ve Ebû Cafer el-Hâzin’in kitaplarını okuduğu eserlerinden anlaşılmaktadır. En meşhur eseri et-Tebsıra fî İlmi’l-Hey’e’yi Sultan Sancar’ın veziri Nasîrüddin Mahmud el-Hârizmî’nin oğlu Emîr-i Hâcib Şemseddin Ali’ye ithaf etmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 49

Zevvare Mescid-i Cuması ne zaman yapılmıştır?

1080

1088

1135

1147

1168

Açıklama:

Daha sonra inşa edilen İran’daki Selçuklu camileri küçük ölçekli, tuğladan yapılmış, hafif sivri, tromplu kubbelerle Isfahan’daki Melikşah kubbesini izlerler. Selçuklu camileriyle başlayan yenilikleri tek bir planda toplayan ilk eser ise 1135 tarihli Zevvare Mescid-i Cumasıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 50

Sultan Sancar’ın 1157 tarihli 17 m. çapındaki kubbesi bulunan türbesi nerededir?

Demâvend

Serahs

Meyhene

Merv

Vekilbâzâr

Açıklama:

XI. yüzyıl sonunda Serahs’ta (Türkmenistan) yapılan Ebu’l-Fazl, Meyhene’de Ebu Said ve Vekilbâzâr’da Abdullah b. Büreyde türbeleri, bilinen en eski Selçuklu türbelerindendir. Sultan Sancar’ın Merv’deki 1157 tarihli türbesi ise Büyük Selçukluların türbe mimarisinde gösterdikleri gelişme ve yeniliklerin bir toplamıdır. 17 m. çapındaki kubbesiyle Dünya mimarisinin önemli eserlerinden biridir.

Doğru Cevap: D

Soru 51

Sultan Tapar döneminde inşa edilen en önemli ribat aşağıdakilerden hangisidir?

Mescid-i Meydan

Ribât-ı Mâhî

Anuşirvan

Za’feranî

Ribat-ı Şerif

Açıklama:

Büyük Selçuklu döneminden kalan en önemli ribat, Nişabur-Serahs arasında, 1114/5’te Sultan Tapar döneminde inşa edilen Ribat-ı Şerif’tir.

Doğru Cevap: E

Soru 52

Selçuk Bey ve ona bağlı Oğuzlar ne zaman İslâmiyeti kabul ettiler?

9. yüzyıl başları

8. yüzyıl sonları

11. yüzyıl sonları

17. yüzyıl

10. yüzyıl ortaları

Açıklama:

Selçuk Bey ve ona bağlı Oğuzlar X. yüzyılın ortalarında İslâmiyeti kabul ettiler.

Doğru Cevap: E

Soru 53

Hangi Selçuklu Sultanı döneminde merkezî yönetimi en güçlü konumdadır?

Sultan Melikşah

Şahinşah

II. Kılıç Arslan

III. Alaeddin Keykubad

I. Rükneddin Mesud

Açıklama:

Selçukluların kurduğu devleti imparatorluğa götüren diğer bir önemli faktör, pek tabiidir ki merkezî yönetimi güçlendirmiş olmalarıdır. Nitekim bunu en iyi başardıkları Sultan Melikşah döneminde imparatorluk her yönüyle zirveye çıkmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 54

Kuzey Afrika,
Mısır,
Suriye.

Fatimi Devleti yukarıdaki bölgelerden hangilerini hakimiyet altına almıştır?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

Hiçbiri

Hepsi

Açıklama:

Fâtımî Devleti (909-1171) Kuzey Afrika, Mısır ve Suriye’ye hakim olmuştur.

Doğru Cevap: E

Soru 55

Nişabur,
Bağdat,
Isfahan,
Herat,
Belh,
Merv,
Hargird,
Basra,
Musul.

Nizamiye Medreseleri yukarıdaki şehirlerin hangilerinde kurulmuştur?

I ve II

I, II ve IV

Yalnız I

Hepsi

Hiçbiri

Açıklama:

Nizamiye Medreseleri, Nişabur, Bağdat, Isfahan, Herat, Belh, Merv, Hargird, Basra, Musul gibi Irak ve
Horasan’ın hemen hemen her şehrinde inşa edilmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 56

Müstakil bütçeleri, gelir kaynakları,
İdarî ve eğitim personeline maaş veya aynî gelir,
Öğrencilere yatıp kalkacakları odalar, beslenme ihtiyaçlarının karşılanması, burs verilmesi.

Nizamiye medreselerin yukarıdaki özelliklerinden hangileri eğitimi cazip hale getirmekte ve en önemlisi fakir öğrencilere imkan ve fırsat eşitliği sağlamaktaydı?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

Hiçbiri

Hepsi

Açıklama:

Nişabur, Bağdat, Isfahan, Herat, Belh, Merv, Hargird, Basra, Musul gibi Irak ve
Horasan’ın hemen hemen her şehrinde inşa edilen Nizamiye Medreseleri ise her
şeyden önce vakıf kuruluşları idi. Yani müstakil bütçeleri, gelir kaynakları vardı;
idarî ve eğitim personeline maaş veya aynî gelir ödenmekteydi. Öğrencilere ise
yatıp kalkacakları odalar verilmekte, beslenme ihtiyaçları karşılanmakta, ayrıca
burs da tahsis edilmekteydi. Bu yenilikler tabiatiyle eğitimi cazip hale getirmekte
ve en önemlisi fakir öğrencilere imkan ve fırsat eşitliği sağlamaktaydı.

Doğru Cevap: E

Soru 57

Bağdat medresesi kimin adına inşa edilmiştir?

İmamü’l-Haremeyn el-Cüveynî

Ebû İshak eş-Şirazî

Tuğrul Bey

Melikşah

Humartegin

Açıklama:

Bir medrese genellikle önceden belirlenen bir ilim adamı için inşa edilmekteydi. Nitekim Nişabur medresesi devrin meşhur ilim adamı İmamü’l-Haremeyn el-Cüveynî, Bağdat medresesi ise Ebû İshak eş-Şirazî için yapılmıştı.

Doğru Cevap: B

Soru 58

Mezheb (fıkıh),

Hılâf,

Cedel,

Fıkıh usulü,

Mantık,

Hikmet,

Felsefe.

Meşhur ilim adamı Gazzâlî’nin, Nişabur Nizamiyesinde yukarıdaki alanlardan hangilerinde eğitim görmüştür?

I ve II

I, II ve V

Yalnız V

Hiçbiri

Hepsi

Açıklama:

Meşhur ilim adamı Gazzâlî’nin, Nişabur Nizamiyesinde İmamü’l-Haremeyn’den mezheb (fıkıh), hılâf, cedel, fıkıh usulü, mantık, hikmet ve felsefe okuduğu kaydedilmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 59

İşlemlerde irrasyonel sayıların da rasyonel sayılar gibi kullanılabileceğini ilk defa kim ispatlamıştır?

Nizamülmülk

Ömer Hayyam

Gazzâlî

Tuğrul Bey

Melikşah

Açıklama:

İşlemlerde irrasyonel sayıların da rasyonel sayılar gibi kullanılabileceğini ilk defa Ömer Hayyam ispatlamıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 60

Kimin Rubailerinde şaraba çokça yer vermesi, bazılarının onun sarhoş ve rind-meşrep birisi olduğuna
hükmetmelerine sebep olmaktadır?

Ömer Hayyam

Ebû Hâtim İsfizârî

Nizamülmülk

Gazzâlî

Melikşah

Açıklama:

Ömer Hayyam'ın Rubailerinde şaraba çokça yer vermesi, bazılarının onun sarhoş ve rind-meşrep birisi olduğuna hükmetmelerine sebep olmaktadır. Bunu iddia edenler İslam edebiyatında sembolik anlatımın (mecaz) ne kadar rağbet gördüğünü unutmaktadırlar.

Doğru Cevap: A

Soru 61

Büyük Selçuklu İmparatorluğu hangi sultan döneminde merkezi yönetimi tam anlamıyla güçlendirmiş ve imparatorluk her yönüyle zirveye ulaşmıştır?

Melikşah

Tuğrul Bey

Çağrı Bey

Sultan Sencer

Berkyaruk

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 62

I. Merkezî otoritenin güçlü olması
II. Türkmenlerin ve yerli halkların hoşnut edilmesi
III. Ülkede huzur ortamının sağlanması
Yukarıdaki hususlardan hangisi/hangileri Selçukluların, medeniyeti oluşturan eğitim, ilim, edebiyat ve düşünce hayatı ile mimarî ve sanat alanlarında gelişme kaydedebilmelerinde önemli rol oyhamıştır?

I ve III

I, II ve III

II ve III

I ve II

Yalnız I

Açıklama:

Merkezî otoritenin güçlü olduğu, Türkmenlerin ve yerli halkların hoşnut edildiği, böylece huzur ortamının sağlandığı dönemlerde Selçuklular medeniyeti oluşturan, eğitim, ilim, edebiyat ve düşünce hayatı ile mimarî ve sanat alanlarında gelişme kaydedebilmişlerdir.

Doğru Cevap: B

Soru 63

Aşağıdakilerden hangisi Nizamiye Medreselerinin özellikleri dışında kalır?

İnşa edildikleri kentler arasında Nişabur, Bağdat, Isfahan, Herat sayılabilir.

Vakıf kuruluşlarıdır.

İdarî ve eğitim personeline maaş veya aynî gelir ödenmekteydi.

Öğrencilere ise yatıp kalkacakları odalar verilmekte, beslenme ihtiyaçları karşılanmakta, ayrıca burs da tahsis edilmekteydi.

Medrese olmanın yanında mescid-han özellikleri de vardı.

Açıklama:

Nişabur, Bağdat, Isfahan, Herat, Belh, Merv, Hargird, Basra, Musul gibi Irak ve Horasan’ın hemen hemen her şehrinde inşa edilen Nizamiye Medreseleri her şeyden önce vakıf kuruluşları idi. Yani müstakil bütçeleri, gelir kaynakları vardı; idarî ve eğitim personeline maaş veya aynî gelir ödenmekteydi. Öğrencilere ise yatıp kalkacakları odalar verilmekte, beslenme ihtiyaçları karşılanmakta, ayrıca burs da tahsis edilmekteydi. Bu yenilikler tabiatiyle eğitimi cazip hale getirmekte ve en önemlisi fakir öğrencilere imkân ve fırsat eşitliği sağlamaktaydı.

Doğru Cevap: E

Soru 64

I. Riyâziye (matematik) ve Hendese (geometri)
II. Ferâiz (miras hukuku)
III. Mantık
IV. Tarih
V. Nücûm (astroloji)
Yukarıdkailerden hangisi/hangileri Nizamiye Medreselerinde dini ilimlerin yanında yer alan ilimlerdendir?

II, III, IV ve V

I, II, III ve IV

I, II, III, IV ve V

I, II ve V

III, IV ve V

Açıklama:

Genellikle Kur’an, hadis, Şafiî fıkhı ve usulü, Eş’arî kelâmı (İslâmın iman esaslarını aklî delillerle inceleyen ilim), Arap dili ve edebiyatı, edeb, riyâziye (matematik) ve ferâiz (miras hukuku) gibi dersler okutulmaktaydı. Az da olsa bazı medreselerde dinî ilimlerin yanında mantık, hendese (geometri), nücûm (astroloji) ve tarih gibi ilimlere de yer verilmekteydi.

Doğru Cevap: C

Soru 65

Nizamülmülk tarafından kaleme alınan ve devlet yönetiminin nasıl olması gerektiği anlatılan eser aşağıdakilerden hangisidir?

Nasîhatü’l-Mülûk

Zîc-i Melikşâhî

Müntehe’l-İdrâk

Siyasetname

ez-Zîcu’l-Mu’teberi’s-Sancarî es-Sultânî

Açıklama:

Nizamilmülk Sultan Melikşah’ın isteği üzerine meşhur Siyâsetnâme isimli eserini yazdı. Bu eser siyasetname türünün genel özelliklerinin yanında, farklı olarak bir devlet teşkilatında bulunması gereken makam ve memuriyetleri de ele alır. Bunların özellikleri, neden gerekli oldukları hikâyelerle pekiştirilerek anlatılır. Bu bakımdan Selçuklu devlet teşkilatının bizzat kendisini olmasa da, onda olması gereken hususları ele alması büyük önem taşımaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 66

Cebir, geometri, astronomi, fizik, tıp ve müzikle ilgili eserler veren fakat günümüzde rubaileriyle tanınan Selçuklu dönemi ilim adamı aşağıdakilerden hangisidir?

Gâzzalî

Ebû Hâtim İsfizârî

El-Harakî

Abdurrahman el-Hâzinî

Ömer Hayyam

Açıklama:

Selçuklu devrinin meşhur simalarından Ömer Hayyam, günümüzde daha çok rubaileriyle tanınır. Ancak o şairliğinin yanında İbn Sînâ ekolüne mensup büyük bir âlim ve filozoftur. O cebir, geometri, astronomi, fizik, tıp ve müzikle uğraşmış, eserler vermiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 67

Selçuklu çağında hidrostatik teraziyi icat ilim adamı aşağıdakilerden hangisidir?

Ebû Hâtim İsfizârî

El-Harakî

Abdurrahman el-Hâzinî

Edib Sâbir

Abdülvâsi Cebelî

Açıklama:

Selçuklu çağında müspet ilimlerden matematik ve astronomide öne çıkan diğer bir ilim adamı ise Ömer Hayyam’ın Celâlî Takvimi heyetinde yer alan Ebû Hâtim İsfizârî’dir (ö. 1121’den önce). O meteorolojik olayların açıklanması ve ağırlık ölçülerinin nasıl kullanılacağıyla ilgili risaleler yazmıştır. Arşimet Kanunundan faydalanarak mîzânü’l-gısse adını verdiği hidrostatik teraziyi icat etmiştir. Bu terazi kıymetli bir eşyanın yapımında kullanılan altın ve gümüşün saflık oranını ve katışıksa, ne oranda yabancı metal içerdiğini tespit etmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 68

Aşağıdakilerden hangisi Selçuklu kümbedlerinin özellikleri dışında kalır?

Mumyalık katı bulunur

İçten kubbe, dıştan külahla örtülüdür

Kare planlıdırlar.

Silindirik veya çokgen gövdeli yapılardır

İki katlıdırlar

Açıklama:

Selçuklular zamanında iki tip mezar yapısına rastlanır: Kümbed ve türbe. Kümbedler genellikle altta mumyalık katı bulunan silindirik veya çokgen gövdeli yapılardır. İçten kubbe, dıştan külahla örtülüdür. Türbeler ise mumyalık bulunmayan, kare planlı ve üzerleri kubbeyle örtülü yapılardır.

Doğru Cevap: C

Soru 69

Aşağıdakilerden hangisi Selçuklu mimarisi ile ilgili olarak söylenebileceklerin dışında kalır?

Karahanlı ve Gazneli mimarisinin taklidi olmaktan öteye geçememişlerdir.

Büyük Selçuklulardan bize ulaşan ilk mescid (cami), önemli kısımları Melikşah zamanında yapılan İsfahan Mescid-i Cumasıdır.

Müslüman Türkler tarih boyunca coğrafî ve kültürel özeliklere göre çeşitli minare tiplerini uygulamışlardır.

Karahanlı ve Gaznelilerin geliştirdikleri ribat mimarisini devam ettiren Büyük Selçuklular, genellikle kare planlı, dört eyvanlı, revaklı avlulu ribatlar yapmışlardır.

Medreselerinde Karahanlılarda başlayan eyvanlı, avlulu şemayı geliştirerek devam ettirmişlerdir.

Açıklama:

Büyük Selçuklular, daha önce kurulan, çağdaşı ve komşusu olan Karahanlı ve Gazneli devletlerinin birikiminden faydalanarak Türk mimarisinin gelişmesine katkı sağladılar. Yaptıkları bu abidelerin plan, mimari ve süslemeleri, şüphesiz onların inanç, zevk ve estetik anlayışlarının bir yansımasıdır. Dolayısıyla Karahanlı ve Gaznelilerden aldıkları mimari mirası geliştirerek ortaya kendi mimari tarzlarını ortaya koymuşlardır.

Doğru Cevap: A

Soru 70

Avlu cephelerinin her birinin ortasına birer eyvan yapılarak dört eyvanlı cami tipinin (klasik Asya cami tipi) en görkemli örneklerinden biri olan yapı aşağıdakilerden hangisidir?

Zevvare Mescid-i Cuması

Damgan Mescid-i Cuması

İsfahan Mescid-i Cuması

Mescid-i Pamenar

Mescid-i Haydariyye

Açıklama:

İsfahan Mescid-i Cumasının özelliği, mihrabın önünde, payeli kısmın ortasında yükselen ve avlu tarafında büyük bir eyvana bitişen muazzam kubbeli mekandır. Bu bölümün harimin diğer kısımlarından belirgin bir şekilde ayrılması, buranın sultanın Cuma namazını kılması için ayrıldığını gösterir. XII. yüzyılda ise avlu cephelerinin her birinin ortasına birer eyvan yapılarak dört eyvanlı cami tipinin (klasik Asya cami tipi) en görkemli örneklerinden biri ortaya çıkmıştır.

Doğru Cevap: C

Büyük Selçuklu Tarihi - Tüm Sorular

Ünite 1

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Ünite 2