Yeni Toplumsal Hareketler - Tüm Sorular
Ünite 1
Soru 1
İnsanların gerçek anlamda tarihin öznesi haline gelmeleri aşağıdakilerden hangisiyle başlamıştır?
Seçenekler
A
Yazının bulunması
B
Devletlerin kuruluşu
C
Rönesans
D
Reform
E
Demokrasinin yaygınlaşması
Açıklama:
Avrupa’da Rönesans ile ortaya çıkan, insanların kaderlerine hâkim olabilecekleri fikri, insanları gerçek anlamda tarihin öznesi konumuna getirmiştir. Yeniden doğuş, uyanış ifadeleriyle özdeşleştirilen Rönesans, içinde yaşadığımız çağın başlangıcı sayılır. Bu fikir, Fransa’da gelişen Aydınlanma ve İngiltere’de başlayan Endüstri Devrimi ile de pekişmiştir. Doğru cevap C'dir.
Soru 2
Toplumsal değişimi nüfusun ve işbölümünün artmasına bağlayan yazar aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Karl Marx
B
Emile Durkheim
C
Herbert Spencer
D
Auguste Comte
E
Max Weber
Açıklama:
Durkheim toplumun değişmesini nüfusun artması ve iş bölümünün gelişmesi ile ilişkilendirmiştir. Ona göre iş bölümünün gelişmesinin üç temel nedeni vardır. Birincisi belli bir coğrafyada yaşayan nüfus yoğuluğunun artması, ikincisi buna bağlı olarak kentlerin gelişmesi, üçüncüsü de kentlerde yaşayan sosyal kitlenin artışına bağlı olarak sosyal hacmin çoğalmasıdır. Doğru cevap B'dir.
Soru 3
Herbert Spencer'in toplumsal değişme hakkındaki görüşleri aşağıdaki yaklaşımlardan hangisine uygundur?
Seçenekler
A
Evrimci yaklaşım
B
Sosyal eylemlilik yaklaşımı
C
Yapısal-fonksiyonalist yaklaşım
D
Diyalektik yaklaşım
E
Aksiyonalist yaklaşım
Açıklama:
Herbert Spencer toplumu evrim sırasında gittikçe karmaşıklaşan bir organizmaya benzetmiştir. Nasıl insan organizması bir sistem ise ve vücudun uzuvları bu organın parçaları iseler, toplum da parçalardan oluşan bir bütündür. Toplumun bütünü bir yapıyı oluşturur. Toplum içinde yer alan kurumlar bu yapının sağlıklı işlemesi için gerekli fonksiyonları yerine getirir. Spencer’e göre değişmenin kaynağı toplumun içindedir ve tüm toplumlar evrim sürecinden geçmektedir. Doğru cevap A'dır.
Soru 4
Max Weber'in modernite kavramsallaştırmasında anahtar kelime aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kolektif bilinç
B
İşbölümü
C
Sosyal süreç
D
Akılcılaşma
E
Sınıf çatışması
Açıklama:
“Akılcılaşma” (rasyonalite) Weber’in modernite kavramsallaştırmasının anahtar kelimesidir. Sekülerleşmeyle birlikte bir toplumda dinin kurumsal etkisinin azalması beklenir. Eğitim ve bilimde artış ve yayılma gözükür. Geleneksel ve karizmatik otorite biçimleri yerlerini akılcı, yasal ve bürokratik otorite biçimlerine bırakır. Doğru cevap D'dir.
Soru 5
Simmel'e göre modernleşmenin ön koşulu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kapitalizm
B
Akılcılık
C
Kuşkuculuk
D
Eğitim
E
Bireyleşme
Açıklama:
Simmel’e göre modernite bireyleşme olmadan gerçekleşemez. Geleneksel toplumlarda bireyler daha ziyade aile ve hısım-akraba bağllantıları içinde sosyalleşirken, moderniteyle birlikte bireyler bağlantı kurmak istedikleri grupları akılcı bir biçimde seçmeye başlamıştır. Doğru cevap E'dir.
Soru 6
Modernitenin endüstrileşmenin yanı sıra diğer boyutu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Akılcılık
B
Kapitalizm
C
Bireycilik
D
Bilim
E
Demokrasi
Açıklama:
Modernite’nin öbür boyutu kapitalizmdir. Kapitalizm pazarda gerçeklesşen rekabeti ve iş gücünün metalaşmasını içerir. Modern toplumda bireylerin aktivitelerini eşgüdümlü hale getirmek için enformasyon ve bireyleri kontrol altında tutabilmek için denetim sistemleri gelişir. Doğru cevap B'dir.
Soru 7
Kültürel homojenleşme yerine "uygarlıklar çatışması" dönemine girdiğimizi savunan yazar aşağıdakilerden hagisidir?
Seçenekler
A
Andre Gunder Frank
B
Immanuel Wallerstein
C
Alain Touraine
D
Samuel Huntington
E
Anthony Giddens
Açıklama:
Samuel Huntington kültürel homojenleşme yerine “uygarlıklar çatışması” dönemine girdiğimizi öne sürmüştür. Uygarlıkları kültürel/dinsel özelliklerine göre kategorilere ayırmış; uygarlıkların çoğunun modernleşmek istediğini ama Batılılaşmak istemediğini iddia etmiştir. Doğru cevap D'dir.
Soru 8
Türkiye'de neoliberal politikalar hangi tarihten sonra uygulanmaya başlanmıştır?
Seçenekler
A
1971
B
1980
C
1982
D
1994
E
2001
Açıklama:
Türkiye’de neoliberal model Ocak 1980’de önemli bir borç krizi sırasında IMF ve Dünya bankası ile yapılan anlaşmalar ile uygulamaya konmuş ve alternatifsizlik söylemi içinde devam etmiştir. Doğru cevap B'dir.
Soru 9
Kapitalist dünya sistemi kuramına göre bütün ülkelerin aynı anda gelişememelerinin nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Merkez ülkelerin çevre ülkelerin ürettiği artı değere el koyması
B
Dünyanın kaynaklarının sınırlı olması
C
Çevre ülkelerdeki bireylerin ekonomik rasyonaliteye sahip olmaması
D
Çevre ülkelerde sermayenin yetersiz olması
E
Çevre ülkelerde girişimci sınıfının zayıf olması
Açıklama:
Kapitalist dünya sistemi kuramının temel argümanı bütün ülkelerin aynı anda gelişemeyecekleridir. Merkez ve çevre arasındaki ilişki sömürü ilişkisidir. Merkez ülkeler çevre ülkelerin ürettiği artı değere el koymaktadır. Bütün ülkelerin aynı anda gelişememesinin nedeni budur. Doğru cevap A'dır.
Soru 10
Aşağıdaki olgulardan hangisi sermayenin toplam sosyal döngüsünün ikinci aşamasında ortaya çıkmıştır?
Seçenekler
A
Kapitalist üretim tekniklerinin gelişmesi
B
Çok uluslu şirketlerin güçlenmesi
C
Gelişmiş ülkelerde sermayenin aşırı artması
D
Üretilen artı değerin uluslararasılaşması
E
Üretim faaliyetlerinin uluslararasılaşması
Açıklama:
Sermayenin toplam sosyal döngüsünün ikinci aşamasında erken endüstrileşen ülkelerde sermaye aşırı artmış; yeni kârlılık koşullarının aranması gündeme gelmiştir. Anonim şirketler gelişmiş ve toplumda var olan mülkiyet hakları tek elde yoğunlaşmıştır. Buna bağlı olarak sermaye yaratıcısı bankalar güçlenmiş ve sermaye hem borç sermaye hem de hayâli sermaye olarak ulus dışına çıkmıştır. Doğru cevap C'dir.
Soru 11
"__________, içinde doğduğumuz toplumları biçimlendiren teknoloji ve kültür düzeyi, endüstrileşme, kentleşme, kırdan kente doğru göçler, bireyleşme, bürokrasinin gelişmesi, medyanın ve internetin hayatımızda gittikçe artan etkisi gibi dinamik güçleri içeren bir süreçtir."
Yukarıda verilen cümle aşağıdaki kavramlardan hangisi ile tamamlanmalıdır?
Yukarıda verilen cümle aşağıdaki kavramlardan hangisi ile tamamlanmalıdır?
Seçenekler
A
Toplumsal değişme
B
Modernleşme
C
Küreselleşme
D
Bağımlılık
E
Gelişme
Açıklama:
Toplumsal değişme; içinde doğduğumuz toplumları biçimlendiren teknoloji ve kültür düzeyi, endüstrileşme, kentleşme, kırdan kente doğru göçler, bireyleşme, bürokrasinin gelişmesi, medyanın ve internetin hayatımızda gittikçe artan etkisi gibi dinamik güçleri içeren bir süreçtir. Başka deyişle, toplumsal değişme gerek kültürün, gerekse toplumsal kurumların zaman içerisinde dönüşmesi anlamına gelmektedir. Doğru cevap A'dır.
Soru 12
I. Hangi toplum söz konusu olursa olsun, toplumsal değişme kaçınılmazdır.
II. Toplumsal değişme genelde planlanmadan ortaya çıkar. Planlandığı durumlarda ise öngörülmemiş sonuçlar ortaya çıkabilir.
III. Toplumsal değişme tartışmalı bir süreçtir. Çünkü nasıl yaşanılması gerektiğine dair görüşler birbirleriyle çelişebilmektedir.
Yukarıdakilerden hangisi/ hangileri toplumsal değişme sürecinin temel özelliklerindendir?
II. Toplumsal değişme genelde planlanmadan ortaya çıkar. Planlandığı durumlarda ise öngörülmemiş sonuçlar ortaya çıkabilir.
III. Toplumsal değişme tartışmalı bir süreçtir. Çünkü nasıl yaşanılması gerektiğine dair görüşler birbirleriyle çelişebilmektedir.
Yukarıdakilerden hangisi/ hangileri toplumsal değişme sürecinin temel özelliklerindendir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve III
E
I,II ve III
Açıklama:
Toplumsal değişme sürecinin üç temel ve genel özelliğinden bahsetmek mümkündür:
1. Hangi toplum söz konusu olursa olsun, top- lumsal değişme kaçınılmazdır.
2. Toplumsal değişme genelde planlanmadan or- taya çıkar. Planlandığı durumlarda ise öngörülmemiş sonuçlar ortaya çıkabilir.
3.Toplumsal değişme tartışmalı bir süreçtir. Çünkü nasıl yaşanılması gerektiğine dair görüşler birbirleriyle çelişebilmektedir.
Doğru cevap E'dir.
1. Hangi toplum söz konusu olursa olsun, top- lumsal değişme kaçınılmazdır.
2. Toplumsal değişme genelde planlanmadan or- taya çıkar. Planlandığı durumlarda ise öngörülmemiş sonuçlar ortaya çıkabilir.
3.Toplumsal değişme tartışmalı bir süreçtir. Çünkü nasıl yaşanılması gerektiğine dair görüşler birbirleriyle çelişebilmektedir.
Doğru cevap E'dir.
Soru 13
Bireyin geçimini sağlayabilmek için ihtiyaç duyduğu kaynaklardan yoksun kaldığı bir duruma ne ad verilir?
Seçenekler
A
Tampon mekanizma
B
Aile ilişkileri
C
Anomi
D
Mutlak yoksulluk
E
Kentleşme
Açıklama:
Mutlak yoksulluk
Bireyin geçimini sağlayabilmek için ihtiyaç duyduğu kaynaklardan yoksun kaldığı bir duruma işaret eder. Uluslararası araştırmalar, geçim düzeyiyle ölçülen toplam yoksulluk düzeyinin çok yüksek olduğunu gösterirken, bazı araştırmalar düşük gelirli ülkelerde yaşayanların neredeyse yarısının mutlak yoksulluk koşullarında olduklarını öne sürmektedir.
Doğru cevap D'dir.
Bireyin geçimini sağlayabilmek için ihtiyaç duyduğu kaynaklardan yoksun kaldığı bir duruma işaret eder. Uluslararası araştırmalar, geçim düzeyiyle ölçülen toplam yoksulluk düzeyinin çok yüksek olduğunu gösterirken, bazı araştırmalar düşük gelirli ülkelerde yaşayanların neredeyse yarısının mutlak yoksulluk koşullarında olduklarını öne sürmektedir.
Doğru cevap D'dir.
Soru 14
Aşağıdakilerden hangisi Binyıl Kalkınma Hedefleri'nden birisi değildir?
Seçenekler
A
Açlığın ve mutlak yoksulluğun önlenmesi
B
Temel eğitimin yaygınlaştırılması
C
Kalkınma programlarının yerel hale getirilmesi
D
Anne sağlığının iyileştirilmesi
E
HIV/AIDS ile mücadele edilmesi
Açıklama:
2000 yılında dünya genelinde ülke liderleri bir araya geldiler. Düşük gelirli ülkelerin yurttaşlarının yaşamlarını iyileştirecek birtakım programlar üre- terek “Binyıl Kalkınma Hedeflerini” oluşturdular. Bu hedefler şunlardır:
Açlığın ve mutlak yoksulluğun yok edilmesi
Temel eğitimin yaygınlaştırılması
Cinsiyet eşitliğinin iyileştirilmesi
Çocuk sağlığının iyileştirilmesi-Çocuk ölümlerinin ortadan kaldırılması
Anne sağlığının iyileştirilmesi
HIV/AIDS ile mücadele edilmesi
Çevrenin sürdürülebilirliğinin korunması
Kalkınma programlarında evrensel bir ortaklık kurulabilmesi. Doğru cevap C'dir
Soru 15
Bir toplumun normlarının etkisizleşmesi, çöküntü, karışıklık ya da çatışma olması durumuna ne ad verilir?
Seçenekler
A
Anomi
B
Mutlak yoksulluk
C
Tampon mekanizma
D
Kültürleşme
E
Asimilasyon
Açıklama:
Anomi, bir toplumun normlarının etkisizleşmesi, çöküntü, karışıklık ya da çatışma olması durumunu ifade eder. Ekonomik değişim çok hızlı olabilir. Bu durumda ahlâki düzenlemeler farklılaşma ile uzmanlaşmanın artışına ayak uyduramayabilir ve toplumda anormal bir iş bölümü görülebilir. Doğru cevap A'dır.
Soru 16
Fransız düşünürü Destutt de Tracy tarafından idea sözcüğüyle logos sözcüklerinin eklemlenmesiyle yapılmış ve düşünceyi inceleyen bilim anlamında ileri sürülen kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Teknoloji
B
Sosyoloji
C
İdeoloji
D
Kültürel çalışmalar
E
Anonim
Açıklama:
İdeoloji, Fransız düşünürü Destutt de Tracy (1754- 1836) tarafından idea (görülen biçim) sözcüğüyle logos (bilgi) sözcüklerinin eklemlenmesiyle yapılmış ve düşünceyi inceleyen bilim anlamında ileri sürülmüştür. Fransa’da görgücü ve duyumcu filozoflara ideolog denmiştir (Hançerlioğlu, 1977: 26). İdeoloji kavramı siyaset ve iktisat alanları arasındaki ilişkiler bağlamında da tartışılmaktadır.
Soru 17
Karl Marx aşağıdaki toplumsal değişim yaklaşımlarından hangisinin en önemli temsilcilerinden biridir?
Seçenekler
A
Evrimci yaklaşımlar
B
Sosyal eylemlilik yaklaşımı
C
Yapısal fonksiyonalist yaklaşımlar
D
Diyalektik yaklaşımlar
E
Aksiyonalist yaklaşımlar
Açıklama:
Karl Marx (1818-1883)
Marx liberal görüş açısından ön plana çıkan bireye karşılık toplumsal olanı ortaya koymuştur (Antonio, 2000: 114). Maddeci tarih görüşüne dayanan diyalektik yaklaşımıyla diğer evrimci yaklaşımlardan ayrılır. Ona göre toplumsal değişmenin temel nedeni sınıf çatışmalarıdır. Sınıflar toplum- lardaki farklı üretim biçimlerine bağlı olarak ortaya çıkar. Üretim güçleri ile üretim ilişkileri üretim bi- çimlerini oluşturur. Marx’a göre üretim güçleri ile üretim ilişkileri arasındaki çatışma insanların iradeleri dışında meydana gelir. İnsanların ideolojileri maddi hayat tarafından biçimlenir. Doğru cevap D'dir.
Marx liberal görüş açısından ön plana çıkan bireye karşılık toplumsal olanı ortaya koymuştur (Antonio, 2000: 114). Maddeci tarih görüşüne dayanan diyalektik yaklaşımıyla diğer evrimci yaklaşımlardan ayrılır. Ona göre toplumsal değişmenin temel nedeni sınıf çatışmalarıdır. Sınıflar toplum- lardaki farklı üretim biçimlerine bağlı olarak ortaya çıkar. Üretim güçleri ile üretim ilişkileri üretim bi- çimlerini oluşturur. Marx’a göre üretim güçleri ile üretim ilişkileri arasındaki çatışma insanların iradeleri dışında meydana gelir. İnsanların ideolojileri maddi hayat tarafından biçimlenir. Doğru cevap D'dir.
Soru 18
Talcott Parsons, toplumsal değişim kuramlarından hangisinin önemli temsilcilerindendir?
Seçenekler
A
Yapısal-fonksiyonalist yaklaşımlar
B
Diyalektik yaklaşımlar
C
Evrimci yaklaşımlar
D
Sosyal eylemlilik yaklaşımı
E
Aksiyonalist yaklaşımlar
Açıklama:
Talcott Parsons (1902 - 1979)Evrimci ve yapısal-fonksiyonalist kuramcılar arasında Amerikalı sosyolog Parsons öne çıkmaktadır. Ona göre toplumsal değişme basitten kar- maşığa doğru giden normal bir toplumun evrimidir. Weber’den aldığı toplumsal eylem kavramını Durkheim’dan aldığı toplumsal kurum kavramı ile uzlaştırmaya çalışarak kendi kuramını geliştirmiştir. Herhangi bir bireyin toplumsal eylemleri, içinde yaşadığı toplumun kurumları çerçevesinde ortaya çıkar. Birey bu çerçevede tercihler yapmak zorunda kalır. Bir toplumsal sistemde fonksiyonların ayrışması neticesinde yapısal farklılaşma mey- dana gelir. Ancak bu farklılaşmanın kültürel sistemin yardımı ile bütünleşmeye gitmesi beklenir. Doğru cevap A'dır.
Soru 19
Modern toplumun politik örgütlenme biçimi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ekonomik özgürlük
B
Parlementolar
C
Yerel yönetimler
D
Ulus devletler
E
İnsan hakları
Açıklama:
Modern toplumda bireylerin aktivitelerini eşgüdümlü hale getirmek için enformasyon ve bireyleri kontrol altında tutabilmek için denetim sistemleri gelişir. Modern toplumun politik örgütlenme biçimi ulus devlettir. Giderek ulus devletler tarih sahnesine aktörler olarak çıkmış ve uluslararası ilişkilerin çapı gelişerek küreselleşme sürecini hızlandırmıştır. Dolayısıyla, modernite olmasaydı, küreselleşme de gelişemezdi. Modern sosyal yaşamı modernite öncesi sosyal yaşamlardan ayıran en önemli özelliği dinamik oluşudur. O halde modern toplumu dinamik yapan nedir? Modern toplum her şeyden önce zaman ve mekân ayrışmasına işaret eder. Modernite öncesi toplumlarda zaman ve mekân insanların günlük yaşamlarını idâme ettirdikleri yer ile sınırlıydı. Bilimin gelişmesi, evrensel bir takvim sisteminin icadı ve standartlaşmış zaman dilimleri modern toplumun modern öncesi toplumlardan temel farkını oluşturur. Mekanik saatin icadı zaman ile mekânı ayrıştırmıştır. Küresel haritanın icadı ile ayrıştırılan zaman ve mekânın farklı biçimlerinde sosyal ilişkiler yeniden örgütlenmiştir. Doğru cevap D'dir.
Soru 20
Aşağıdaki düşünürlerden hangisi "İnsan yaşamak için mi tüketir, yoksa tüketebilmek için mi yaşar?” sorusunu sormamız gerektiğine vurgu yapar?
Seçenekler
A
Auguste Comte
B
Baumann
C
Karl Marks
D
Emile Durkheim
E
Herbert Spencer
Açıklama:
Bauman (2006) “insanın yaşamak için mi tükettiği, yoksa tüketebilmek için mi yaşadığı” sorusunu sormamız gerektiğine vurgu yapar ve tüketim toplumu kültüründeki insanı şöyle tanımlar:
“Tüketiciler toplumundaki tüketiciler için hare- ket halinde olmak, aramak, bulamamak, daha doğrusu henüz bulmamış olmak, marazi bir durum değil, bir mutluluk vaadidir; belki de mutluluğun kendisidir. Onlarınki varışı bir lanete dönüştüren umutlu bir yolculuktur... Tüketim oyunu ele geçirme, mülk edinme hırsı ya da maddi, somut anlamda servet biriktirme değil, yeni bir şeyin ve önceden bilinmeyen bir duygunun verdiği heyecan aşkına oynanır. Tüketiciler her şeyden önce, heyecan derleyicileridir; onlar, şeylerin ancak tâli ve ikincil anlamda koleksiyoncularıdır. Doğru cevap B'dir.
“Tüketiciler toplumundaki tüketiciler için hare- ket halinde olmak, aramak, bulamamak, daha doğrusu henüz bulmamış olmak, marazi bir durum değil, bir mutluluk vaadidir; belki de mutluluğun kendisidir. Onlarınki varışı bir lanete dönüştüren umutlu bir yolculuktur... Tüketim oyunu ele geçirme, mülk edinme hırsı ya da maddi, somut anlamda servet biriktirme değil, yeni bir şeyin ve önceden bilinmeyen bir duygunun verdiği heyecan aşkına oynanır. Tüketiciler her şeyden önce, heyecan derleyicileridir; onlar, şeylerin ancak tâli ve ikincil anlamda koleksiyoncularıdır. Doğru cevap B'dir.
Soru 21
Aşağıdakilerden hangisi "Binyıl Kalkınma Hedefleri" arasında değildir?
Seçenekler
A
Temel eğitimin yaygınlaştırılması
B
Cinsiyet eşitliğinin iyileştirilmesi
C
Terörizm faaliyetleri ile mücadele edilmesi
D
Anne sağlığının iyileştirilmesi
E
Açlığın ve mutlak yoksulluğun yok edilmesi
Açıklama:
2000 yılında dünya genelinde ülke liderleri bir araya geldiler ve düşük gelirli ülkelerin yurttaşlarının yaşamlarını iyileştirecek birtakım programlar üreterek "Binyıl Kalkınma Hedeflerini" oluşturdular. Bu hedefler şunlardır:
1. Açlığın ve mutlak yoksulluğun yok edilmesi
2. Temel eğitimin yaygınlaştırılması
3. Cinsiyet eşitliğinin iyileştirilmesi
4. Çocuk sağlığının iyileştirilmesi-Çocuk ölümlerinin ortadan kaldırılması
5. Anne sağlığının iyileştirilmesi
6. HIV/AIDS ile mücadele edilmesi
7. Çevrenin sürdürülebilirliliğinin korunması
8. Kalkınma programlarında evrensel bir ortaklık kurulabilmesi
Hedefler arasında terörizm faaliyetleri ile mücadele olmadığı için doğru cevap C'dir.
1. Açlığın ve mutlak yoksulluğun yok edilmesi
2. Temel eğitimin yaygınlaştırılması
3. Cinsiyet eşitliğinin iyileştirilmesi
4. Çocuk sağlığının iyileştirilmesi-Çocuk ölümlerinin ortadan kaldırılması
5. Anne sağlığının iyileştirilmesi
6. HIV/AIDS ile mücadele edilmesi
7. Çevrenin sürdürülebilirliliğinin korunması
8. Kalkınma programlarında evrensel bir ortaklık kurulabilmesi
Hedefler arasında terörizm faaliyetleri ile mücadele olmadığı için doğru cevap C'dir.
Soru 22
Asabiyya kavramı aşağıdaki düşünürlerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
İbn-i Sina
B
İbn-i Rüşt
C
El-Biruni
D
Farabi
E
İbn Haldun
Açıklama:
Asabiyyya kavramı İbn Haldun'a aittir. İbn Haldun çölde yaşayan Bedevi kabilelerin "asabiyya" (grup duygusu ve bilinci) sayesinde birleşebildiklerini ve şehirlerde yaşayanların refahından pay alabilmek için idareyi ele geçirdiklerini; ancak şehir hayatının lüks ve refahına kapılıp başka Bedevilerin saldırısına açık hale geldiklerini anlatır. Böylece idareyi yeni Bedeviler ele alır ve devir yeniden başlar. Doğru cevap E'dir.
Soru 23
Aşağıdakilerden hangisi insanların temel hak ve özgürlüklere sahip olduğu fikrinin yaygınlaşmasına yol açmıştır?
Seçenekler
A
Rönesans
B
Reform
C
Fransız Devrimi
D
Endüstri devrimi
E
İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi
Açıklama:
1789 Fransız Devrimi, geri dönüşü olmayan bir tarihsel dönüm noktası olarak kabul edilir. Fransız Devrimi sona erdiğinde toplum, tarih ve siyaset üç temel olayla sarsılır: Birinci olay insanların temel hak ve özgürlüklere sahip oldukları düşüncesinin yeşermesi ve insan-insan ilişkilerinde yeni bir çığır açılmasıdır. İkinci olay, Fransız Devrimi'nin ekonomik ve siyasal sonuçlarının feodal toplumun temellerini sarsmasıdır. Üçüncü olay ise bu tarihe kadar içe dönük olarak gerçekleşmiş olan felsefe yapma geleneğinin sarsılması ve tarih algısının toplumsallık kazanmasıdır. Doğru cevap C'dir.
Soru 24
Toplumların geliştikçe ceza hukukunun giderek azalacağını ve yerine "geri verdirici" hukukun artacağını öngören düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Karl Marx
B
Emile Durkheim
C
Herbert Spencer
D
Auguste Comte
E
Talcott Parsons
Açıklama:
Toplumların geliştikçe ceza hukukunun giderek azalacağını öne süren düşünür Durkheim'dir. İş bölümünün artması farklı fonksiyonlara ilişkin "geri verdirici" hukuku ortaya çıkarır. Geri verdirici hukuk bireylerin başka bireylerle olan ilişkilerini düzenler. Örneğin, medeni kanun, ticaret kanunu, usul kanunları, anayasa ve idare kanunları böyledir. Doğru cevap B'dir.
Soru 25
Aşağıdaki toplumsal değişme kuramlarından hangisi sistem modeli çerçevesi içinde değerlendirilir?
Seçenekler
A
Yapısal-Fonksiyonalist Yaklaşım
B
Evrimci Yaklaşım
C
Sosyal Eylemlilik Yaklaşımı
D
Diyalektik Yaklaşım
E
Aksiyonalist Yaklaşım
Açıklama:
Yapısalcı - fonksiyonalist yaklaşım, sistem modeli çerçevesinde düşünülür. Sistem modeli, herhangi bir düzeyde gerçekleşen toplumsal değişmenin diğer düzeyleri etkileyeceği düşüncesini içerir. Doğru cevap A'dır.
Soru 26
Aşağıdakilerden hangisi modern sosyal yaşamı modernite öncesinden ayıran en önemli özelliğidir?
Seçenekler
A
Bireyleşme
B
Şehirleşme
C
Dinamiklik
D
Teknolojik gelişmişlik
E
Yaygın eğitim
Açıklama:
Modern sosyal yaşamı modernite öncesi sosyal yaşamlardan ayıran en önemli özelliği dinamik oluşudur. O halde modern toplumu dinamik yapan nedir? Modern toplum her şeyden önce zaman ve mekân ayrışmasına işaret eder. Modernite öncesi toplumlarda zaman ve mekân insanların günlük yaşamlarını idâme ettirdikleri yer ile sınırlıydı. Bilimin gelişmesi, evrensel bir takvim sisteminin icadı ve standartlaşmış zaman dilimleri modern toplumun modern öncesi toplumlardan temel farkını oluşturur. Doğru cevap C'dir.
Soru 27
Karl Marx'a göre modernitenin anahtar kavramı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Teknoloji
B
Sanayileşme
C
Serbest piyasa
D
Özgür iş gücü
E
Değiş tokuş
Açıklama:
Marx'a göre özgür iş gücü modernitenin anahtar kavramıdır. Emek pazarda satılan bir meta haline gelmeden kapitalizm gelişemezdi. Kapitalizmin gelişmesi aynı zamanda fabrikada çalışma biçimine bağlı olarak artan disiplini de getirmiştir. Doğru cevap D'dir.
Soru 28
Modernitenin bireyleşme olmadan gerçekleşmeyeceğini savunan yazar aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bauman
B
Ritzel
C
Tourine
D
Patsons
E
Simmel
Açıklama:
Simmel'e göre modernite bireyleşme olmadan gerçekleşemez. Geleneksel toplumlarda bireyler daha ziyade aile ve hısım-akraba bağlantıları içinde sosyalleşirken, moderniteyle birlikte bireyler bağlantı kurmak istedikleri grupları akılcı bir biçimde seçmeye başlamıştır. Doğru cevap E'dir.
Soru 29
Aşağıdaki ifadelerden hangisi Kapitalist Dünya Sistemi kuramına uygundur?
Seçenekler
A
Dünya ekonomik sisteminde merkez, yarı-çevre ve çevre olmak üzere üç konum vardır.
B
Küresel düzeyde meta, insan ve kültür dolaşımdadır.
C
Küreselleme ile birlikte yaratılan katma değer de küreselleşmiştir.
D
Küresel süreçlere yerel müdahale olanağı vardır.
E
Küresel ekonomi "dünya şehirleri" sayesinde hayat bulur.
Açıklama:
Kapitalist Dünya Sistemi modelini geliştiren Andre Gunder Frank ve Immanuel Wallerstein'dir. Wallerstein, Frank'ın görüşlerini geliştirmiştir. Ona göre dünya ekonomik sisteminde üç konum vardır: merkez, yarı-çevre ve çevre. Frank'tan farklı olarak bu konumların sabit olmadığını ve bazı ülkelerin sistem içinde yer değiştirmelerinin mümkün olduğunu öne sürmüştür. Yarı-çevre ülkeler merkez ve çevre arasındaki kutuplaşmayı azaltıp sistemin kalıcılığını sağlamaktadır. Doğru cevap A'dır
Soru 30
Neoliberal küreselleşme olgusu özellikle hangi yıldan sonra etkisini göstermiştir?
Seçenekler
A
1960
B
1970
C
1980
D
1990
E
2000
Açıklama:
Neoliberal küreselleşme özellikle 1980 sonrasına ilişkin bir kavramdır. 1980 sonrasında petrol ihracatçısı ülkelerin ellerindeki petro dolarlar içe dönük sanayileşme modeli uygulayan az gelişmiş ülkelere yönlendirilmiş ve bu model bir süre devam edebilmiştir. Ayrıca bu yönlendirme finansal piyasaların önemini arttırmıştır. Sürecin sonunda ortaya çıkan borç krizi içe dönük sanayileşme modelinin sona ermesine ve küreselleşme adı verilen sürecin başlamasına neden olmuştur. Doğru cevap C'dir.
Soru 31
- Hangi toplum söz konusu olursa olsun, toplumsal değişme kaçınılmazdır.
- Toplumsal değişme genelde planlanmadan ortaya çıkar.
- Planlandığı durumlarda öngörülen sonuçlar ortaya çıkabilir.
- Toplumsal değişme tartışmalı bir süreçtir.
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I-II
C
II-III-IV
D
I-II-IV
E
I-II-III-IV
Açıklama:
Toplumsal değişme sürecinin üç temel ve genel özelliğinden bahsetmek mümkündür:
1. Hangi toplum söz konusu olursa olsun, toplumsal değişme kaçınılmazdır.
2. Toplumsal değişme genelde planlanmadan ortaya çıkar. Planlandığı durumlarda ise öngörülmemiş sonuçlar ortaya çıkabilir.
3. Toplumsal değişme tartışmalı bir süreçtir. Çünkü nasıl yaşanılması gerektiğine dair görüşler birbirleriyle çelişebilmektedir. Doğru cevap D'dir.
1. Hangi toplum söz konusu olursa olsun, toplumsal değişme kaçınılmazdır.
2. Toplumsal değişme genelde planlanmadan ortaya çıkar. Planlandığı durumlarda ise öngörülmemiş sonuçlar ortaya çıkabilir.
3. Toplumsal değişme tartışmalı bir süreçtir. Çünkü nasıl yaşanılması gerektiğine dair görüşler birbirleriyle çelişebilmektedir. Doğru cevap D'dir.
Soru 32
Bir toplumun normlarının etkisizleşmesi, çöküntü, karışıklık ya da çatışma olması durumu hangi kavram ile ifade edilmektedir?
Seçenekler
A
Anomi
B
Tampon mekanizma
C
Kültürel şok
D
İdeoloji
E
Mutlak yoksulluk
Açıklama:
Anomi; bir toplumun normlarının etkisizleşmesi, çöküntü, karışıklık ya da çatışma olması durumunu ifade eder. Ekonomik değişim çok hızlı olabilir. Bu durumda ahlâki düzenlemeler farklılaşma ile uzmanlaşmanın artışına ayak uyduramayabilir ve toplumda anormal bir iş bölümü görülebilir. Doğru cevap A'dır.
Soru 33
- Toplumsal değişmede önemli rol oynamaktadırlar.
- İnsanüstü ya da istisnai güçler ve niteliklerle donatılmış olarak görülürler.
- Olağanüstü özellikleri sayesinde lider olarak kabul edilirler.
- Din ve siyaset sosyolojilerinde yaygın biçimde kullanılır.
Seçenekler
A
Yalnız IV
B
II-III
C
I-II
D
II-III-IV
E
I-II-III-IV
Açıklama:
Bu kavramı ileri süren sosyolog Weber’dir. Weber’e göre karizma bir insanın sıradan insanlardan ayrı bir yerde durmasını ve insanüstü ya da istisnai güçler ve niteliklerle donatılmış olarak görülmesini sağlayan kişilik özelliğidir. Bir insan bu olağanüstü özellikleri sayesinde lider olarak kabul edilir. Karizmatik lider kavramı din ve siyaset sosyolojilerinde yaygın biçimde kullanılmaktadır. Tarihte önemli kişiler ve karizmatik liderler de toplumsal değişmede önemli rol oynamıştır. Doğru cevap E'dir.
Soru 34
"Toplumsal değişmeyi etkileyen sosyal etmen toplumun dinamizmini de yaratan insanlar arasındaki eşitsizliktir." görüşünü savunan biri aşağıdakilerden hangisine atıfta bulunuyordur?
Seçenekler
A
Fiziksel çevre
B
Demografi
C
Sınıf çatışması
D
Kültür
E
Endüstri kapitalizmi
Açıklama:
Sınıf çatışması görüşüne göre, toplumsal değişmeyi etkileyen sosyal etmen toplumun dinamizmini de yaratan insanlar arasındaki eşitsizliktir. Toplumsal eşitsizlikler sadece sınıflar arasında değil, aynı zamanda etnik gruplar ve toplumsal cinsiyetler arasında da mevcuttur. Doğru cevap C'dir.
Soru 35
- Toplumun denge haline işaret eder.
- Toplumun değişme sürecine işaret eder.
- Toplumun belirli bir zaman diliminde incelenerek tasvir edilmesini içerir.
- Zaman içerisinde meydana gelen toplumsal olgulara dikkat çeker.
Seçenekler
A
I-III
B
II-IV
C
II-III
D
I-II-IV
E
II-III-IV
Açıklama:
Sosyolojinin kurucusu sayılan Comte, kuramını “toplumsal statik” ve “toplumsal dinamik” olarak ikiye ayırmıştır. Toplumsal statik, toplumun denge haline işaret eder ve toplumun belirli bir zaman dilimi içerisinde incelenerek tasvir edilmesini içerir. Toplumsal dinamik ise toplumun değişme sürecine işaret eder ve zaman içerisinde hangi toplumsal olguların başka toplumsal olguları izlediğine dikkatimizi çeker. Doğru cevap A'dır.
Soru 36
- Talcott Parsons
- Max Weber
- Auguste Comte
- Emile Durkheim
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I-IV
D
I-II-III
E
II-III-IV
Açıklama:
Auguste Comte, Herbert Spencer ve Emile Durkheim evrimci yaklaşımı; Talcott Parsons yapısal-fonksiyonalist yaklaşımı ve Max Weber sosyal eylemlilik yaklaşımı ile anılmaktadır. Weber’in temel entelektüel çabası kapitalizmin neden Hristiyan Batı’da geliştiğini anlamak üzerine kuruludur. Bu soruya cevap ararken Hristiyan Batı ve Hristiyan olmayan öteki olarak konumlandırdığı uygarlıkları (Müslüman, Hindu, Budist vd.) karşılaştırır. Akılcılığın sadece Batı’da gelişmesinin bu uygarlığı üstün kıldığı sonucuna varır. Doğru cevap B'dir.
Soru 37
"... dünya çapında hissedilmeye başlanan modernitenin bir boyutunun ... öbür boyutunun da .... olduğu söylenebilir." cümlesi aşağıdaki kavramlardan hangisi ile tamamlanırsa doğru bir yargı içerdiği söylenebilir?
Seçenekler
A
19. yüzyılda-metalaşma-mekan
B
18. yüzyılda-eşgüdüm-endüstrileşme
C
20.yüzyılda-endüstrileşme-kapitalizm
D
20. yüzyılda-politik örgütlenme-diyalektik yaklaşım
E
18. yüzyılda-sosyokültürel alan-kapitalizm
Açıklama:
Modernleşme ise endüstrileşme ile başlayan toplumsal değişme sürecine verilen isimdir ve ağırlığını 20. yüzyılda dünya çapında hissettirmiştir. Modernitenin bir boyutu endüstrileşme ise öbür boyutu kapitalizmdir. Kapitalizm pazarda gerçekleşen rekabeti ve işgücünün metalaşmasını içerir.
Soru 38
- Küreselleşme yalnızca ekonomik bir süreç değildir.
- Küreselleşme tek yönlü bir süreçtir.
- Küresel süreçlere yerel müdahalelerde bulunma imkanı yoktur.
- Toplumlar arasındaki kültürel farkların giderek ortadan kalkmasına sebep olur.
Seçenekler
A
Yalnız IV
B
I-IV
C
I-III
D
II-III-IV
E
I-II-III-IV
Açıklama:
Küreselleşme kimi zaman Batılılaşma, Amerikanlaşma ya da evrenselleşme ile eş anlamlı olarak düşünülür. Bu anlamlardan herhangi birisiyle özdeşleştirildiğinde toplumlar arasındaki kültürel farkların giderek ortadan kalkmasına, başka deyişle kültürel homojenleşme sürecine işaret eder. İnternet gibi yeni iletişim teknolojileri sayesinde bilgi akışı hızlanmış ve birbirinden bağımsız gibi gözüken toplumlar gerek bilgi, gerek sermaye akışı sayesinde ekonomik ve politik açılardan birbiriyle bağlantılı hale gelmiştir. Dolayısıyla küreselleşmeyi sadece ekonomik bir süreç olarak göremeyiz. Küreselleşme tek yanlı bir süreç değildir. Kültürel boyutu açısından düşündüğümüzde diyalektik bir yapı ortaya çıkar. Küresel süreçlere yerel müdahalelerde bulunma olanağı vardır. Doğru cevap B'dir.
Soru 39
- İnsan
- Küresel meta
- Kültür dolaşımı
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız III
C
I-II
D
II-III
E
I-II-III
Açıklama:
Dünya kültürü kuramı küresel meta, insan ve kültür dolaşımı zincirlerini analiz eder. Küreselleşme sürecinde gerek malların, gerekse insanların dolaşımını görürüz. Küreselleşme sürecinde ürünlerin olduğu kadar bilginin, enformasyonun, değer ve düşüncelerin yanı sıra insanların dolaşımını görürüz. Örneğin; Türkiye’ye yönelik düzensiz göç küresel bir sorundur. Küresel çaptaki enformel iş ve ticaret faaliyetleri uluslararası nüfus hareketlerini etkilemekte, Türkiye de bundan payını almaktadır. Dünya kültürü kavramı meta dolaşımı ve insan dolaşımı süreciyle, uluslararası finans ve banka sistemiyle, iletişim ağıyla, uluslararası kurumsallaşmalarla (Dünya Ticaret Örgütü, Uluslararası Çalışma Örgütü, Dünya Bankası, Dünya Satranç Federasyonu gibi) ve küresel popüler kültür ile bireylerde ulus ötesi yeni bir bilinçlenme düzeyine işaret etmektedir. Üstelik bu kültür dinamiktir. Sürekli oluşum ve yenilenme halindedir. Doğru cevap E'dir.
Soru 40
- Gelişen teknoloji ve ulaşım maliyetlerinin ucuzlaması ve üretim faaliyetinin uluslararasılaşması
- Çok uluslu şirketlerin güçlenmesi ve ticari sermayenin uluslararasılaşması
- Erken endüstrileşen ülkelerde sermayenin artması ve para sermayesinin uluslararasılaşması
Seçenekler
A
I-II-III
B
III-II-I
C
I-III-II
D
II-III-I
E
II-I-III
Açıklama:
1970’lerin başından itibaren kavramsal olarak sermayenin ulusal düzeyde tanımlanamayacağı görüşü ağırlık kazanmaya başlamıştır. Bu tartışmanın çerçevesini anlayabilmek için sermayenin toplam sosyal döngüsünü oluşturan üç sürece açıklık kazandırmak gereklidir. Birinci aşamada ticari sermaye uluslararasılaşmıştır. Kapitalist üretim tekniklerinin gelişmesi üretim hacmini arttırmış; dolayısıyla uluslararası ticaret artmıştır. Bu durumda çok uluslu şirketler güçlenmiştir. İkinci aşamada erken endüstrileşen ülkelerde sermaye aşırı artmış; yeni kârlılık koşullarının aranması gündeme gelmiştir. Anonim şirketler gelişmiş ve toplumda var olan mülkiyet hakları tek elde yoğunlaşmıştır. Buna bağlı olarak sermaye yaratıcısı bankalar güçlenmiş ve sermaye hem borç sermaye hem de hayâli sermaye olarak ulus dışına çıkmıştır. Bu sürece para sermayesinin uluslararasılaşması demek mümkündür. Üçüncü aşamada gelişen teknoloji ve ulaşım maliyetlerinin ucuzlaması üretim faaliyetinin uluslararasılaşmasına neden olmuştur. Üretim için gerekli iş gücü ve üretim araçlarının sağlanmasında olduğu gibi üretim sürecinde yaratılan artı değer de uluslararasılaşmıştır. Doğru cevap D'dir.
Soru 41
I. Kırsal kesime göç etme
II. Gecekondulaşma
III. İnsan taşımacılığı
Yukarıdakilerden hangileri Türkiye'de "planlanmamış gelişme"nin yol açtığı sorunlara örnek gösterilebilir?
II. Gecekondulaşma
III. İnsan taşımacılığı
Yukarıdakilerden hangileri Türkiye'de "planlanmamış gelişme"nin yol açtığı sorunlara örnek gösterilebilir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I-II
E
II-III
Açıklama:
Türkiye’de Cumhuriyet Projesi ile yeni bir toplum yaratmak amaçlanmıştır. 1927’de yapılan ilk nüfus sayımına göre nüfusun % 80’den fazlası kırsal kesimde yaşamaktaydı. Köylülüğün çözülmesi planlanmadan ortaya çıkan bir dizi süreci içerdi. 1950’lerden beri köylüler kentlere göç etmekte ve gecekondu mahalleleri oluşturmaktadır. Bu durum planlanmamış, ancak bir sonuç olarak ortaya çıkmıştır. Yeni kentlerde görece farklılaşmış sanayi ve iş bölgeleri yanı sıra apartmanlaşmış geniş konut alanları da ortaya çıkmıştır. Evler ve iş yerleri birbirlerinden uzaklaştıkça insan taşımacılığı önemli bir sorun haline gelmiştir. Örneğin, İstanbul’da apartman tipi konutlarda oturanlar ile gecekondularda oturanlar özel arabalara karşı dolmuş ve minibüs taşımacılığını geliştirmiştir. İstanbul trafiğine son çözüm olarak ise metrobüs taşımacılığı devreye girmiştir. Bu unsurlar etkileşim halinde yeni kentlilerin zaman bilincini ve çalışma alışkanlıklarını biçimlendirmiştir. Buna göre doğru yanıt E şıkkıdır.
Soru 42
I. İstanbul'un fethi
II. Aydınlanma
III. Endüstri Devrimi
Yukarıdakilerden hangileri toplumsal değişme düşüncesinin ortaya çıkmasına ön ayak olan gelişmeler arasında yer alır?
II. Aydınlanma
III. Endüstri Devrimi
Yukarıdakilerden hangileri toplumsal değişme düşüncesinin ortaya çıkmasına ön ayak olan gelişmeler arasında yer alır?
Seçenekler
A
I-II
B
II-III
C
I-III
D
Yalnız I
E
Yalnız II
Açıklama:
Toplumsal değişme düşüncesinin ortaya çıkabilmesi için tarih akışının bir birikimle sonuçlanması ve nitelik değiştirmesi gerekmiştir. Avrupa’da Rönesans ile ortaya çıkan, insanların kaderlerine hâkim olabilecekleri fikri, insanları gerçek anlamda tarihin öznesi konumuna getirmiştir. Bu fikir, Fransa’da gelişen Aydınlanma ve İngiltere’de başlayan Endüstri Devrimi ile de pekişmiştir. Bu bilgilere göre doğru yanıt B şıkkıdır.
Soru 43
I. Akılcı ve bilimsel bilgiye, eğitimle ilerleme konusuna olan inanç
II. Etik ile topluma faydacı yaklaşım
III. Kiliseye bağlılık
Yukarıdakilerden hangileri Aydınlanma düşüncesini tanımlamaktadır?
II. Etik ile topluma faydacı yaklaşım
III. Kiliseye bağlılık
Yukarıdakilerden hangileri Aydınlanma düşüncesini tanımlamaktadır?
Seçenekler
A
I-II
B
I-III
C
II-III
D
Yalnız I
E
Yalnız II
Açıklama:
Avrupa düşüncesinin, aklın, deneyimin, dinsel ve geleneksel otoritelere kuşkuyla bakmanın yanı sıra, seküler, liberal ve demokratik toplumların ideallerinin tedrici biçimde şekillendiği döneme Aydınlanma adı verilmiştir. Aydınlanma, edebiyat, sanat, bilim, din ve felsefe gibi çeşitli kollardan yayılmakla birlikte genelde, materyalist bir insanlık görüşüyle eş tutulmaktadır. En belirgin özellikleri akılcı ve bilimsel bilgiye, eğitimle ilerleme konusuna olan inancı ve etik ile topluma faydacı yaklaşımı içermesidir. Kiliseye olan güven ise sarsılmıştır. Buna göre, doğru yanıt A şıkkıdır.
Soru 44
Aşağıdakilerden hangisi Endüstri Devrimi'nin özellikleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Ölüm oranlarının artmasına bağlı olarak nüfusta azalma
B
Kırdan kente göçün sürekli artışı
C
Kentlerde işçi sınıfının ortaya çıkışı
D
Demiryolu sisteminin bulunması ve taşımacılıkta devrim
E
Sömürge pazarlarının gelişmesi sayesinde sömürgelerden hammaddeler gelirken bitmiş malların sömürgelere satılışı
Açıklama:
Endüstri Devrimi'nin en önemli özellikleri şunlardır: 1) Ölüm oranlarında azalmaya bağlı olarak nüfusta artış, 2) Kırdan kente göçün sürekli artışı, 3) Kentlerde işçi sınıfının ortaya çıkışı, 4) Demiryolu sisteminin bulunması ve taşımacılıkta devrim, 5) Çiftçilik tekniklerinin ilerlemesi, 6) Sömürge pazarlarının gelişmesi sayesinde sömürgelerden hammaddeler gelirken bitmiş malların sömürgelere satılışı, 6) Buhar gücündeki ilerlemelere bağlı olan teknolojik yeniliklerdir. Bu bilgilere göre doğru yanıt A şıkkıdır.
Soru 45
I. Tarihte önemli kişiler ve karizmatik liderlerin varlığı II. Toplumsal değişmenin yönetici sınıfın değişmesi ile gerçekleşmesi III. Nüfus yoğunluğunun artması IV. Kentlerin gelişmesi Durkheim'a göre yukarıdakilerden hangileri iş bölümünün gelişmesinin temel nedenleri arasında yer alır?
Seçenekler
A
I-II
B
I-III
C
II-III
D
II-IV
E
III-IV
Açıklama:
Durkheim toplumun değişmesini nüfusun artması ve iş bölümünün gelişmesi ile ilişkilendirmiştir. Ona göre iş bölümünün gelişmesinin üç temel nedeni vardır. Birincisi belli bir coğrafyada yaşayan nüfus yoğunluğunun artması, ikincisi buna bağlı olarak kentlerin gelişmesi, üçüncüsü de kentlerde yaşayan sosyal kitlenin artışına bağlı olarak sosyal hacmin çoğalmasıdır. Doğru yanıt E şıkkıdır.
Soru 46
I. Toplumu evrim sırasında gittikçe karmaşıklaşan bir organizmaya benzemektedir.
II. Değişmenin kaynağı toplumun içindedir ve tüm toplumlar evrim sürecinden geçmektedir.
III. İnsan zihni teolojik ve metafizik aşamalardan geçerek pozitif aşamaya ulaşmaktadır.
Yukarıdakilerden hangileri Herbert Spencer'ın görüşleri arasında yer almaktadır?
II. Değişmenin kaynağı toplumun içindedir ve tüm toplumlar evrim sürecinden geçmektedir.
III. İnsan zihni teolojik ve metafizik aşamalardan geçerek pozitif aşamaya ulaşmaktadır.
Yukarıdakilerden hangileri Herbert Spencer'ın görüşleri arasında yer almaktadır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I-II
D
II-III
E
I-III
Açıklama:
III., Auguste Comte'un görüşüdür. Spencer’e göre evrim basitlikten karmaşıklığa, homojenlikten heterojenliğe, tek tiplikten uzmanlaşmaya giden doğrusal bir süreçtir. Dünyanın oluşumu, dünya üzerinde yaşamın oluşumu, toplumun, ticaretin, bilimin ve sanatın gelişimi hep aynı süreçten geçer. Spencer toplumu evrim sırasında gittikçe karmaşıklaşan bir organizmaya benzetmiştir. Nasıl insan organizması bir sistem ise ve vücudun uzuvları bu organın parçaları iseler, toplum da parçalardan oluşan bir bütündür. Toplumun bütünü bir yapıyı oluşturur. Toplum içinde yer alan kurumlar bu yapının sağlıklı işlemesi için gerekli fonksiyonları yerine getirir. Spencer’e göre değişmenin kaynağı toplumun içindedir ve tüm toplumlar evrim sürecinden geçmektedir. İnsan toplulukları önceleri homojen şekilde yaşamaktadır ve iş bölümü çok farklılaşmamıştır. Ancak kalıtımsal nedenler ve çevre koşulları yüzünden insanlar ayrışmaya ve farklı roller, fonksiyonlar, prestij, güç, mal ve mülk edinmeye başlar. Giderek insanlar arasında zenginlik ve güç farkları artar. Farklı rollere ve fonksiyonlara sahip insanlar farklı gruplar oluşturur. Dolayısıyla farklı meslek grupları ve sınıflar ortaya çıkar. Toplum o kadar karmaşık bir hal alır ki eski homojenliğe dönmek imkânsızlaşır. Evrim sürecinde farklılaşan parçalar yani kurumlar arasında karşılıklı bağımlılık artar. Spencer’e göre evrim sürecinde belirleyici öge endüstrileşmedir. Endüstrileşmenin getireceği yeni parçaların toplumsal sisteme uyum sağlayarak bütünleşeceği varsayılmıştır. Hatta Spencer, endüstrileşen düzen sonunda savaşların yok olacağını, birey haklarının daha iyi korunacağı için hükümetlerin fonksiyonlarını yitireceğini öngörmüştür. Bu bilgiler ışığında, doğru yanıt C şıkkıdır.
Soru 47
I. Çok çalışma, tutumlu ve disiplinli olma rasyonalitesinin, seküler ve ekonomik bir rasyonaliteye dönüşmesi II. Toplumların geliştikçe ceza hukukunun azalacağına yönelik iddia III. Aynı itibara sahip ve aynı değerleri paylaşan insanların oluşturduğu statü grubunun yol açtığı eşitsizlik Yukarıdakilerden hangileri kapitalizmin Batı’da gelişmesini Protestan ahlâkı ile ilişkilendiren Max Weber'in görüşlerini destekleyen savlar arasında yer alır?
Seçenekler
A
I-II
B
II-III
C
I-III
D
Yalnız I
E
Yalnız III
Açıklama:
Weber kapitalizmin Batı’da gelişmesini Protestan ahlâkı ile ilişkilendirmiştir. Batı’da sermaye birikimine yol açan çok çalışma, tutumlu ve disiplinli olma rasyonalitesini Protestan ahlâkına bağlamıştır. Bu ahlâkın gelişmesine John Kalvin adında Lutheryan kilisesine bağlı bir din lideri önderlik etmiştir. Dini motife bağlı olarak ortaya çıkan çok çalışma ve tutumlu olma düşüncesi giderek seküler bir davranış biçimini almış ve “ekonomik rasyonalite”ye dönüşmüştür. Weber sınıf kavramını, insanların hayatta elde edecekleri olanaklar ve piyasadaki mallara sahiplik dereceleri ile ilişkilendirmiştir. Ona göre eşitsizliğin bir başka boyutu da aynı itibara sahip ve aynı değerleri paylaşan insanların oluşturduğu statü grubudur. Weber’e göre bilinç sosyal statü ile ortaya çıkar. Çünkü statü farklılıkları yaşam tarzındaki farklılıkları ortaya çıkarır. Sınıf ve statü kavramları arasında bir ilişki söz konusudur. Piyasadaki mallara sahip olanlar itibar elde edebilmek, başka deyişle statülerini arttırabilmek amacı ile yaşam tarzlarını da birbirlerine yakınlaştırmaktadır. Toplumsal Eylemlilik Yaklaşımı'nın temsilcilerinden olan Weber'in görüşleri I. ve III.'te belirtilmiştir. II. ise Evrimci Yaklaşımlar'ın temsilcilerinden olan Emile Durkheim'ın görüşüdür. Doğru yanıt C şıkkıdır.
Soru 48
I. Herhangi bir bireyin toplumsal eylemleri, içinde yaşadığı toplumun kurumları çerçevesinde ortaya çıkar.
II. Toplumsal değişmenin temel nedeni sınıf çatışmalarıdır.
III. İnsanların ideolojileri maddi hayat tarafından biçimlenir.
Yukarıdakilerden hangileri "Diyalektik Yaklaşımlar"ın temsilcisi Karl Marx'ın görüşleri arasında yer almaktadır?
II. Toplumsal değişmenin temel nedeni sınıf çatışmalarıdır.
III. İnsanların ideolojileri maddi hayat tarafından biçimlenir.
Yukarıdakilerden hangileri "Diyalektik Yaklaşımlar"ın temsilcisi Karl Marx'ın görüşleri arasında yer almaktadır?
Seçenekler
A
I-II
B
II-III
C
Yalnız I
D
Yalnız II
E
Yalnız III
Açıklama:
Marx liberal görüş açısından ön plana çıkan bireye karşılık toplumsal olanı ortaya koymuştur. Maddeci tarih görüşüne dayanan diyalektik yaklaşımıyla diğer evrimci yaklaşımlardan ayrılır. Ona göre toplumsal değişmenin temel nedeni sınıf çatışmalarıdır. Sınıflar toplumlardaki farklı üretim biçimlerine bağlı olarak ortaya çıkar. Üretim güçleri ile üretim ilişkileri üretim biçimlerini oluşturur. Marx’a göre üretim güçleri ile üretim ilişkileri arasındaki çatışma insanların iradeleri dışında meydana gelir. İnsanların ideolojileri maddi hayat tarafından biçimlenir. Bu bağlamda II. ve III. Karl Marx'ın görüşleri arasında yer alır. I. ise "Yapısal-Fonksiyonalist Yaklaşımlar"ın temsilcisi Talcott Parsons'ın görüşüdür. Doğru yanıt B şıkkıdır.
Soru 49
Aşağıdakilerden hangisi modernleşmeyle ilgili doğru bir bilgi değildir?
Seçenekler
A
Modern toplumda bireylerin aktivitelerini eşgüdümlü hale getirmek için enformasyon ve bireyleri kontrol altında tutabilmek için denetim sistemleri gelişir.
B
Modern toplumun politik örgütlenme biçimi ulus devlettir.
C
Küresel haritanın icadı ile ayrıştırılan zaman ve mekânın farklı biçimlerinde sosyal ilişkiler yeniden örgütlenmiştir.
D
Ulus devletlerin tarih sahnesine aktörler olarak çıkması, uluslararası ilişkileri geliştirmediği gibi küreselleşme sürecine de etkide bulunmamıştır.
E
Modern toplum her şeyden önce zaman ve mekân ayrışmasına işaret eder.
Açıklama:
Modernleşme ise endüstrileşme ile başlayan toplumsal değişme sürecine verilen isimdir ve ağırlığını 20. yüzyılda dünya çapında hissettirmiştir. Modernite’nin bir boyutu endüstrileşme ise öbür boyutu kapitalizmdir. Kapitalizm pazarda gerçekleşen rekabeti ve iş gücünün metalaşmasını içerir. Modern toplumda bireylerin aktivitelerini eşgüdümlü hale getirmek için enformasyon ve bireyleri kontrol altında tutabilmek için denetim sistemleri gelişir. Modern toplumun politik örgütlenme biçimi ulus devlettir. Giderek ulus devletler tarih sahnesine aktörler olarak çıkmış ve uluslararası ilişkilerin çapı gelişerek küreselleşme sürecini hızlandırmıştır. Dolayısıyla, modernite olmasaydı, küreselleşme de gelişemezdi. Modern sosyal yaşamı modernite öncesi sosyal yaşamlardan ayıran en önemli özelliği dinamik oluşudur. O halde modern toplumu dinamik yapan nedir? Modern toplum her şeyden önce zaman ve mekân ayrışmasına işaret eder. Modernite öncesi toplumlarda zaman ve mekân insanların günlük yaşamlarını idâme ettirdikleri yer ile sınırlıydı. Bilimin gelişmesi, evrensel bir takvim sisteminin icadı ve standartlaşmış zaman dilimleri modern toplumun modern öncesi toplumlardan temel farkını oluşturur. Mekanik saatin icadı zaman ile mekânı ayrıştırmıştır. Küresel haritanın icadı ile ayrıştırılan zaman ve mekânın farklı biçimlerinde sosyal ilişkiler yeniden örgütlenmiştir. Bu bilgilere göre doğru yanıt D şıkkıdır.
Soru 50
I. Ulusaşırı “iş adamı kültürü" gelişir ve ulusaşırı sermayenin akışı hızlanır. - Yabancı menşeili ünlü markaların Türkiye'de mağaza zincirleri açması
II. Tüketim kalıpları standartlaşmaya başlar. - Türk tüketicilerin Amerikan fast-food zincirlerine ilgi göstermesi
III. Medya teknolojileri uzaklardaki imajları oturma odamıza getirir ve bizde “aşinalık" duygusu uyandırır. - Türk yapımı filmlerin uluslararası festivallere katılması
"Küreselleşme" olgusunun özelliklerine ilişkin yukarıdaki belirtilen örneklerin hangileri doğrudur?
II. Tüketim kalıpları standartlaşmaya başlar. - Türk tüketicilerin Amerikan fast-food zincirlerine ilgi göstermesi
III. Medya teknolojileri uzaklardaki imajları oturma odamıza getirir ve bizde “aşinalık" duygusu uyandırır. - Türk yapımı filmlerin uluslararası festivallere katılması
"Küreselleşme" olgusunun özelliklerine ilişkin yukarıdaki belirtilen örneklerin hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I-II
B
II-III
C
I-III
D
Yalnız I
E
Yalnız II
Açıklama:
Küreselleşmenin en önemli özellikleri zaman ve mekânın sıkışması; mekânın yeniden biçimlenmesi ve uluslararasındaki karşılıklı bağımlılıkların geri dönülmez bir biçimde artmasıdır. Ulusaşırı “iş adamı kültürü" gelişir ve ulusaşırı sermayenin akışı hızlanır. Tüketim kalıpları standartlaşmaya başlar. Artık süper marketlerde dünyanın her yöresinden gıda ve ürün çeşitleri bulmak mümkündür. Öte yandan ulusaşırı şirketlere bağlı üretim zincirleri oluşur. Dünyanın bir köşesinde ekonomik kriz bahane edilerek bir fabrika kapatılır ve hayatlarında süper marketlere uğrayamamış milyonlarca işçi işsiz kalabilir. Küresel finansal ağlar sayesinde banka hesaplarımız küresel kapitalist pazara bağlanır. Medya teknolojileri uzaklardaki imajları oturma odamıza getirir ve bizde “aşinalık" duygusu uyandırır. İnsanlar ceplerindeki paraya ve sosyal hareketliliklerine göre az ya da çok biçimde “yersiz-yurtsuzlaşma" duygusundan paylarını almaktadır. Kimi insanlar doğdukları yerde karınlarını doyuramadıkları için göç etmek zorunda kalır. Kimileri izledikleri televizyon sayesinde dünyanın başka bir köşesinde olup bitenlerden haberdar olur. Kimileri de daha çok para kazanabilmek için fabrikasını emeğin en ucuz olduğu ülkelere taşır. Bu bilgilere göre I. ve II. doğru örneklerdir. Ancak III.'te belirtilen özellik ve ilgili örnek uyuşmaz çünkü Türk filmlerinin uluslararası festivallerde gösterilmesi yerel kültürün uluslararası arenada tanıtımına katkı sağlar. Yabancı menşeili sinema filmlerinin ya da dizilerin, Türk izleyicilere farklı medya kuruluşları tarafından sunulması ve bunların Türk izleyiciler tarafından kanımsanmış ve "aşina" bir biçimde tüketilmesi, bu özelliğe örnek olarak verilebilir. Doğru yanıt A şıkkıdır.
Soru 51
I. Tarihte önemli kişiler ve karizmatik liderlerin varlığı II. Toplumsal değişmenin yönetici sınıfın değişmesi ile gerçekleşmesi III. Nüfus yoğunluğunun artması IV. Kentlerin gelişmesi Durkheim'a göre yukarıdakilerden hangileri iş bölümünün gelişmesinin temel nedenleri arasında yer alır?
Seçenekler
A
I-II
B
II-III
C
I-III
D
II-IV
E
III-IV
Açıklama:
Durkheim toplumun değişmesini nüfusun artması ve iş bölümünün gelişmesi ile ilişkilendirmiştir. Ona göre iş bölümünün gelişmesinin üç temel nedeni vardır. Birincisi belli bir coğrafyada yaşayan nüfus yoğunluğunun artması, ikincisi buna bağlı olarak kentlerin gelişmesi, üçüncüsü de kentlerde yaşayan sosyal kitlenin artışına bağlı olarak sosyal hacmin çoğalmasıdır. Doğru yanıt E şıkkıdır.
Soru 52
Karizmanın insanüstü veya istisnai güçler ve niteliklerle donatılmış olarak görülmesini sağlayan kişilik özellikleri olarak tanımlayan ve karizmatik lider kavramını öne süren sosyolog kimdir?
Seçenekler
A
Durkheim
B
Weber
C
Marx
D
Comte
E
Parsons
Açıklama:
Karizmatik lider kavramını ileri süren sosyolog Weber’dir. Weber’e göre karizma bir insanın sıradan insanlardan ayrı bir yerde durmasını ve insanüstü ya da istisnai güçler ve niteliklerle donatılmış olarak görülmesini sağlayan kişilik özelliğidir. Bir insan bu olağanüstü özellikleri sayesinde lider olarak kabul edilir. Karizmatik lider kavramı din ve siyaset sosyolojilerinde yaygın biçimde kullanılmaktadır. Doğru cevap B'dir.
Soru 53
Aşağıdaki düşünürlerden hangisi toplumsal değişmeyi sosyal eylemlilik yaklaşımı içerisinden açıklamaktadır?
Seçenekler
A
Weber
B
Durkheim
C
Spencer
D
Comte
E
Marx
Açıklama:
Weber, toplumsal değişmeyi sosyal eylemlilik yaklaşımı çerçevesinde ele almaktadır. Weber toplumsal değişmenin nedenleri arasında önemli bir unsurun düşünceler olduğunu öne sürmüştür. Ona göre toplumda zaman içerisinde gelişen düşünceler kültürel birikim sağlar ve değişmenin etkili gücü haline gelir. Düşünceler sosyal eylemliliğe yol açtığı ölçüde önem kazanır. Bu gelişme sonucunda eski toplumsal yapı meşruluğunu kaybeder. Doğru cevap A'dır.
Soru 54
Comte'a göre toplumsal olayların arkasında insan iradesine benzeyen tanrı iradesinin arandığı toplumsal aşama aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Metafizik aşama
B
Pozitif aşama
C
Teolojik aşama
D
Organik aşama
E
Endüstriyel aşama
Açıklama:
Comte'a göre insan zihni teolojik ve metafizik aşamalardan geçerek pozitif aşamaya ulaşır. Her aşamada egemen olan düşünce şekli o aşamadaki toplumsal yapıyı belirler. Teolojik aşamada toplum doğaüstüne önem verir. Toplumsal olayların arkasında insanların iradesine benzeyen tanrı iradesi aranır. İnsanlık tanrı düşüncesinde Fetişist (nesnelerin canlı olarak düşünülmesi) ve Çok Tanrıcılık inançlarından sonra Tek Tanrıcılık inancına ulaşır. Doğru cevap C'dir.
Soru 55
Durkheim'a göre mekanik dayanışmada suçlu kişi ne için cezalandırılır?
Seçenekler
A
Toplumda anomi geliştirdiği için
B
Rasyonelleşme sürecini yavaşlattığı için
C
Bürokrasiye zarar verdiği için
D
Kolektif vicdanı incittiği için
E
Sınıf bilincine zarar verdiği için
Açıklama:
Bir toplumu oluşturan bireyler birtakım kolektif inançlara ve duygulara sahiptir. Bu sisteme Durkheim “kolektif bilinç” ya da “kolektif vicdan” adını vermiştir. Mekanik dayanışmada suçlu kişi kolektif vicdanı incittiği için cezalandırılır. Burada söz konusu olan öç duygusudur. Ama bu duygunun arkasında topluluğun benliğini koruma çabası vardır. Doğru cevap D'dir.
Soru 56
Sınıf ve statü kavramlarını ilişkili olarak ele alan sosyolog kimdir?
Seçenekler
A
Marx
B
Comte
C
Parsons
D
Spencer
E
Weber
Açıklama:
Weber sınıf kavramını, insanların hayatta elde edecekleri olanaklar ve piyasadaki mallara sahiplik dereceleri ile ilişkilendirmiştir. Ona göre eşitsizliğin bir başka boyutu da aynı itibara sahip ve aynı değerleri paylaşan insanların oluşturduğu statü grubudur. Weber’e göre bilinç sosyal statü ile ortaya çıkar. Çünkü statü farklılıkları yaşam tarzındaki farklılıkları ortaya çıkarır. Sınıf ve statü kavramları arasında bir ilişki söz konusudur. Piyasadaki mallara sahip olanlar itibar elde edebilmek, başka deyişle statülerini arttırabilmek amacı ile yaşam tarzlarını da birbirlerine yakınlaştırmaktadır. Doğru cevap E'dir.
Soru 57
Aşağıdakilerden hangisi Marx'a göre toplumsal değişmenin temel nedenidir?
Seçenekler
A
İş bölümü
B
Farklı statü grupları
C
Sosyal süreçler
D
Sınıf çatışması
E
Toplumsal evrim
Açıklama:
Marx, maddeci tarih görüşüne dayanan diyalektik yaklaşımıyla diğer evrimci yaklaşımlardan ayrılır. Ona göre toplumsal değişmenin temel nedeni sınıf çatışmalarıdır. Sınıflar toplumlardaki farklı üretim biçimlerine bağlı olarak ortaya çıkar. Doğru cevap D'dir.
Soru 58
Küreselleşme süreciyle birlkte kültürel homojenleşme yerine uygarlıklar çatışması dönemine girdiğimizi savunan kuramcı kimdir?
Seçenekler
A
Castells
B
Huntington
C
Giddens
D
Bauman
E
Simmel
Açıklama:
Huntington kültürel homojenleşme yerine “uygarlıklar çatışması” dönemine girdiğimizi öne sürmüştür. Uygarlıkları kültürel/dinsel özelliklerine göre kategorilere ayırmış; uygarlıkların çoğunun modernleşmek istediğini ama Batılılaşmak istemediğini iddia etmiştir. Doğru cevap B'dir.
Soru 59
Dünya ekonomik sisteminde merkez, çevre ve yarı-çevre konumlarının bulunduğunu ancak bu konumların sabit olmadığını ve ülkelerin sistem içerisinde yer değiştirmelerinin mümkün olduğunu savunan Bağımlılık Kuramı temsilcisi kimdir?
Seçenekler
A
Wallerstein
B
Bauman
C
simmel
D
Castells
E
Sassen
Açıklama:
Bağımlılık kuramında ön plana çıkan düşünürler “kapitalist dünya ekonomisi” kavramını kullanan Andre Gunder Frank ve Immanuel Wallerstein’dır. Wallerstein, Frank’ın görüşlerini geliştirmiştir. Ona göre dünya ekonomik sisteminde üç konum vardır: merkez, yarı-çevre ve çevre. Frank’tan farklı olarak bu konumların sabit olmadığını ve bazı ülkelerin sistem içinde yer değiştirmelerinin mümkün olduğunu öne sürmüştür. Yarı-çevre ülkeler merkez ve çevre arasındaki kutuplaşmayı azaltıp sistemin kalıcılığını sağlamaktadır.Doğru cevap A'dır.
Soru 60
Türkiye'de IMF ve Dünya Bankası ile yapılan anlaşmalar sonucunda neoliberal ekonomiye geçiş hangi yılda gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
1950
B
1960
C
1970
D
1980
E
1990
Açıklama:
1970’li yılların sonunda IMF ve Dünya Bankası’nın katkılarıyla neoliberal ekonomi politikaları az gelişmiş ülkelerin büyük bir kısmına sıçramıştır.Türkiye’de de bu model Ocak 1980’de önemli bir borç krizi sırasında IMF ve Dünya bankası ile yapılan anlaşmalar ile uygulamaya konmuş ve alternatifsizlik söylemi içinde devam etmiştir. Neoliberal küreselleşme derinleşmiş ve yaygınlaşmıştır. Doğru cevap D'dir.
Soru 61
Ogburn’un kültürel geri kalma kavramı aşağıdakilerden hangisini ifade etmektedir?
Seçenekler
A
Maddi kültürün manevi kültürden daha hızlı değişmesi
B
Az gelişmiş ve gelişmiş toplum ayrımı
C
Toplumsal değişmenin kaçınılmazlığı
D
Batı merkezli modernleşme paradigması
E
Toplumsal değişmenin planlanması
Açıklama:
Bir toplumda kurumların değişmesi kadar düşüncelerin, tutumların ve değerlerin değişmesi de önemlidir. Bununla birlikte, yasa ve kurumlar değişse de birey psikolojisi hemen değişememektedir. Bu çerçevede, maddi kültürün manevi kültürden daha hızlı değişmesi durumunu anlatmak üzere Ogburn “kültürel geri kalma” ifadesini kullanmıştır. Doğru cevap A'dır.
Soru 62
Annenin aile içinde gittikçe önem kazanan yeri ve ebeveynlerin kız evlat yanında barınmasıyla ortaya çıkan genişlemiş aile Kıray’ın Ereğli araştırmasında hangi kavram için örnek teşkil etmektedir?
Seçenekler
A
Anomi
B
Asabiyya
C
Kültürel geri kalma
D
Tampon mekanizma
E
İdeoloji
Açıklama:
Değişmenin toplumsal yapının bütün kurumlarında aynı anda ve hızda meydana gelmediğini düşünen Mübeccel Kıray, bir toplumda hem eski hem de yeni yapıya ilişkin özelliklerin bir arada bulunabildiğini ifade etmiş; “tampon mekanizmalar”ın bir toplumdaki fonksiyonel bütünlüğü yarattığına işaret etmiştir. Bu çerçevede, Kıray’ın Ereğli araştırmasında annenin aile içinde gittikçe önem kazanan yeri ve ebeveynlerin kız evlat yanında barınmasıyla ortaya çıkan genişlemiş aile tampon mekanizmaya bir örnek teşkil etmektedir. Doğru cevap D'dir.
Soru 63
Aşağıdaki kuramcı-toplumsal değişme yaklaşımı eşleştirmelerinden hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
Comte-Evrimci yaklaşım
B
Weber- Sosyal Eylemlilik yaklaşımı
C
Parsons-Yapısal-fonksiyonalist yaklaşım
D
Spencer-Aksiyonalist yaklaşım
E
Marx-Diyalektik yaklaşım
Açıklama:
Toplumu evrim sırasında gittikçe karmaşıklaşan bir organizmaya benzeten Spencer, aksiyonalist yaklaşımın değil, tıpkı Comte ve Durkheim gibi evrimci yaklaşımın temsilcilerinden biridir.
Doğru cevap D'dir.
Doğru cevap D'dir.
Soru 64
Aşağıdakilerden hangisi Durkheim’ın yaklaşımında mekanik dayanışmadan organik dayanışmaya geçişte gerçekleşen süreçlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Toplumsal bilinç genelleşmiştir.
B
İşbölümü gelişmiştir.
C
Bireysel çeşitlilik artmıştır.
D
Nüfus artmıştır.
E
İnsanların değer yargıları benzerleşmiştir.
Açıklama:
Nüfusun az, işbölümünün basit olduğu mekanik dayanışmadan organik dayanışmaya geçiş sürecinde artan nüfusla birlikte işbölümü karmaşıklaşır, bireysel çeşitlilik artar, bilinç giderek genelleşerek, bulanıklaşır. Bununla birlikte, mekanik dayanışmada insanların bilinçleri ve değer yargıları birbirlerine çok benzerken, organik dayanışma içindeki toplumlarda bireyleri bir arada tutan evrensel değerlerdir. Doğru cevap E'dir.
Soru 65
Sistem modeline göre orta düzeye karşılık gelen aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Devletler
B
Siyasal partiler
C
Aileler
D
Meslek grupları
E
Arkadaşlık grupları
Açıklama:
Yapısalcı -fonksiyonalist yaklaşımın dayandığı sistem modeli, herhangi bir düzeyde gerçekleşen toplumsal değişmenin diğer düzeyleri etkileyeceği düşüncesini içermektedir. Bu çerçevede, toplumsal değişme makro, orta düzey ve mikro olmak üzere üç düzeyde ele alınmaktadır. Makro düzey için uluslararası sistem ve devletler; orta düzey için şirketler, siyasi partiler ve dinsel hareketler ve mikro düzey için aileler, meslek grupları ya da arkadaşlık grupları örnek teşkil edebilir. Doğru cevap B'dir.
Soru 66
Aksiyonalist yaklaşıma göre toplumsal değişme aşağıdakilerin hangisi neticesinde gerçekleşmektedir?
Seçenekler
A
İşbölümü
B
Akılcılaşma
C
Sınıf çatışması
D
Toplumsal hareketler
E
Nüfus artışı
Açıklama:
Toplumsal değişmeyi etkileyen teknoloji, ekonomi ya da kültüre bağlı bir ya da birden fazla etmen düşüncesini yeterli bulmayan aksiyonalist yaklaşıma göre, değişme için bütün bu etmenlerden ziyade sosyal aktörlerin aksiyonları gereklidir. Başka bir ifadeyle, bu yaklaşıma göre toplumsal değişme toplumsal hareketler neticesinde gerçekleşebilir. Doğru cevap D'dir.
Soru 67
Modernitenin bireyleşme olmadan gerçekleşemeyeceğini öne süren düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ritzer
B
Simmel
C
Bauman
D
Marx
E
Giddens
Açıklama:
Modernitenin bireyleşme olmadan gerçekleşemeyeceğini savunan düşünür Simmel’dir. Simmel’e göre, geleneksel toplumlarda aile ve akraba bağlantıları içinde sosyalleşen bireyler, moderniteyle birlikte bağlantı kurmak istedikleri grupları akılcı bir biçimde seçmeye başlamışlardır. Birey artık çeşitli gruplara üyedir ve bu durum bireyin belirsizlik duygusuna kapılmasına neden olabilir. Ayrıca para ekonomisi insanlar arası ilişkilerin çözülmesine ve insanın yabancılaşmasına yol açmıştır. Dolayısıyla, Simmel aslında modern toplumda bireyin bir yandan özgürleşmek, öte yandan kendi yarattığı objelerin esiri olmak gibi bir ikilemde kaldığını savunmuştur. Doğru cevap B'dir.
Soru 68
Huntington içinde bulunduğumuz dönemi aşağıdaki kavramlardan hangisiyle nitelendirmiştir?
Seçenekler
A
Uygarlıklar çatışması
B
Kültürel homojenleşme
C
Yersiz yurtsuzlaşma
D
Enformasyon toplumu
E
Batılılaşma
Açıklama:
Huntington içinde bulunduğumuz dönemi nitelemek üzere sıklıkla kullanılan kültürel homojenleşme yerine “uygarlıklar çatışması” ifadesini kullanmıştır. Uygarlıkları kültürel/dinsel özelliklerine göre kategorilere ayıran Huntington, uygarlıkların çoğunun modernleşmek istediğini ama Batılılaşmak istemediğini iddia etmiştir. Bununla birlikte, Huntington’un kültürü din farklılığına indirgemesi ve İslamiyeti Batı’nın karşısına yerleştirmesi eleştiri almıştır.
Soru 69
Küresel meta, insan ve kültür dolaşımı zincirlerini analiz eden kuram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Modernleşme Kuramı
B
Dünya Kültürü Kuramı
C
Kapitalist Dünya Sistemi Kuramı
D
Bağımlılık Kuramı
E
Artı Değer Kuramı
Açıklama:
Küresel meta, insan ve kültür dolaşımı zincirlerini analiz eden kuram “Dünya Kültürü Kuramı”dır. Ayrıca, dünya kültürü kavramı eğitsel, yönetsel, örgütsel ve yurttaşlıkla ilgili pratiklerin bütün toplumlarda benzer biçimler almış olduğuna da işaret etmektedir. Doğru cevap B'dir.
Soru 70
Küreselleşme olgusunu enformasyon toplumunun ortaya çıkışıyla ilişkilendiren düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Wallerstein
B
Giddens
C
Anderson
D
Castells
E
Frank
Açıklama:
Küreselleşmeyi özellikle 1970’lerden bu yana enformasyon toplumunun ortaya çıkması ve gelişmesi ile bağlantılı olarak ele alan kuramcı Castells’tir. Castells’e göre, internet gibi yeni iletişim teknolojileri sayesinde bilgi akışı hızlanmış ve birbirinden bağımsız gibi gözüken toplumlar bilgi ve sermaye akışı sayesinde ekonomik ve politik açılardan birbiriyle bağlantılı hale gelmiştir. Doğru cevap D'dir.
Soru 71
Modern toplumu tanımlarken toplumun McDonaldlaştırılması kavramını kullanan Ritzer'e göre aşağıdakilerden hangisi akılcılaşma sürecinin, modern yaşamın ihtiyaçlarına verdiği yanıtları dayandırdığı temel unsurlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Verimlilik
B
Hesaplanabilirlik
C
Vicdanlılık
D
Öngörülebilirlik
E
Denetim
Açıklama:
Ritzer, modern toplumu tanımlarken “Toplumun McDonaldlaştırılması” kavramını ortaya atmıştır. Ritzer’a göre akılcılaşma süreci, modern yaşamın ihtiyaçlarına verdiği yanıtları dört temel unsura dayandırır: verimlilik, hesaplanabilirlik, öngörülebilirlik ve denetim. Bu unsurların hepsi özünde kapitalist toplumda egemen olan üretim biçiminin gereksinimleri ile ilgilidir. Kapitalizmde üretim artmalı, ne kadar üretilebileceği öngörülebilmeli ve denetlenebilmelidir. Giderek tüm yaşam alanlarına hâkim olan akılcılaşma süreci standardizasyonu getirmiştir. Doğru cevap C’dir.
Soru 72
Weber’in Sosyal eylemlilik yaklaşımı çerçevesinde açıkladığı toplumsal değişme kavramı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Toplumsal değişme, toplumda zaman içerisinde gelişen düşüncelerin kültürel birikim sağlamasıyla oluşur.
B
Toplumsal değişme basitten karmaşığa doğru giden normal bir toplumun evrimidir.
C
Toplumsal değişmenin temel nedeni sınıf çatışmalarıdır.
D
Toplumsal değişme toplumsal hareketler neticesinde gerçekleşebilir.
E
Toplumsal değişme kısmen teknolojik gelişmelere bağlıdır.
Açıklama:
Weber, toplumsal değişmeyi sosyal eylemlilik yaklaşımı çerçevesinde ele almaktadır. Weber toplumsal değişmenin nedenleri arasında önemli bir unsurun düşünceler olduğunu öne sürmüştür. Ona göre toplumda zaman içerisinde gelişen düşünceler kültürel birikim sağlar ve değişmenin etkili gücü haline gelir. Düşünceler sosyal eylemliliğe yol açtığı ölçüde önem kazanır. Bu gelişme sonucunda eski toplumsal yapı meşruluğunu kaybeder. Doğru cevap A'dır.
Soru 73
Aşağıdakilerden hangisi Ogburn’un “kültürel geri kalma” olgusunu daha iyi açıklar?
Seçenekler
A
Bireyin geçimini sağlayabilmek için ihtiyaç duyduğu kaynaklardan yoksun kalması
B
Birey psikolojisinin yasa ve kurumlar kadar hızlı değişememesi
C
Planlanmayan değişimlerin insan hayatını zorlaştırması
D
Kurumların zamanla toplumda değişen değerlerin taşıyıcıları olmaları
E
Kente göç eden köylülerin şehirde tutunabilmek için yeni stratejiler geliştirmeleri
Açıklama:
Bir toplumda kurumların değişmesi kadar düşüncelerin, tutumların ve değerlerin değişmesi de önemlidir. Yasa ve kurumlar değişse de birey psikolojisi hemen değişememektedir. Maddi kültürün manevi kültürden daha hızlı değişmesine Ogburn “kültürel geri kalma” adını vermiştir. Doğru cevap B’dir.
Soru 74
İnsanların gerçek anlamda tarihin öznesi haline gelmeleri aşağıdakilerden hangisiyle başlamıştır?
Seçenekler
A
Yazının bulunması
B
Devletlerin kuruluşu
C
Rönesans
D
Reform
E
Demokrasinin yaygınlaşması
Açıklama:
Avrupa’da Rönesans ile ortaya çıkan, insanların kaderlerine hâkim olabilecekleri fikri, insanları gerçek anlamda tarihin öznesi konumuna getirmiştir. Yeniden doğuş, uyanış ifadeleriyle özdeşleştirilen Rönesans, içinde yaşadığımız çağın başlangıcı sayılır. Bu fikir, Fransa’da gelişen Aydınlanma ve İngiltere’de başlayan Endüstri Devrimi ile de pekişmiştir. Doğru cevap C'dir.
Soru 75
Toplumsal değişimi nüfusun ve işbölümünün artmasına bağlayan yazar aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Karl Marx
B
Emile Durkheim
C
Herbert Spencer
D
Auguste Comte
E
Max Weber
Açıklama:
Durkheim toplumun değişmesini nüfusun artması ve iş bölümünün gelişmesi ile ilişkilendirmiştir. Ona göre iş bölümünün gelişmesinin üç temel nedeni vardır. Birincisi belli bir coğrafyada yaşayan nüfus yoğuluğunun artması, ikincisi buna bağlı olarak kentlerin gelişmesi, üçüncüsü de kentlerde yaşayan sosyal kitlenin artışına bağlı olarak sosyal hacmin çoğalmasıdır. Doğru cevap B'dir.
Soru 76
Herbert Spencer'in toplumsal değişime hakkındaki görüşleri aşağıdaki yaklaşımlardan hangisine uygundur?
Seçenekler
A
Evrimci yaklaşım
B
Sosyal eylemlilik yaklaşımı
C
Yapısal-fonksiyonalist yaklaşım
D
Diyalektik yaklaşım
E
Aksiyonalist yaklaşım
Açıklama:
Herbert Spencer toplumu evrim sırasında gittikçe karmaşıklaşan bir organizmaya benzetmiştir. Nasıl insan organizması bir sistem ise ve vücudun uzuvları bu organın parçaları iseler, toplum da parçalardan oluşan bir bütündür. Toplumun bütünü bir yapıyı oluşturur. Toplum içinde yer alan kurumlar bu yapının sağlıklı işlemesi için gerekli fonksiyonları yerine getirir. Spencer’e göre değişmenin kaynağı toplumun içindedir ve tüm toplumlar evrim sürecinden geçmektedir. Doğru cevap A'dır.
Soru 77
Weber'in modernite kavramsallaştırmasında anahtar kelime aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kolektif bilinç
B
işbölümü
C
Sosyal süreç
D
Akılcılaşma
E
Sınıf çatışması
Açıklama:
“Akılcılaşma” (rasyonalite) Weber’in modernite kavramsallaştırmasının anahtar kelimesidir. Sekülerleşmeyle birlikte bir toplumda dinin kurumsal etkisinin azalması beklenir. Eğitim ve bilimde artış ve yayılma gözükür. Geleneksel ve karizmatik otorite biçimleri yerlerini akılcı, yasal ve bürokratik otorite biçimlerine bırakır. Doğru cevap D'dir.
Soru 78
Simmel'e göre modernleşmenin ön koşulu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kapitalizm
B
Akılcılık
C
Kuşkuculuk
D
Eğitim
E
Bireyleşme
Açıklama:
Simmel’e göre modernite bireyleşme olmadan gerçekleşemez. Geleneksel toplumlarda bireyler daha ziyade aile ve hısım-akraba bağllantıları içinde sosyalleşirken, moderniteyle birlikte bireyler bağlantı kurmak istedikleri grupları akılcı bir biçimde seçmeye başlamıştır. Doğru cevap E'dir.
Soru 79
Modernitenin endüstrileşmenin yanı sıra diğer boyutu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Akılcılık
B
Kapitalizm
C
Bireycilik
D
Bilim
E
Demokrasi
Açıklama:
Modernite’nin öbür boyutu kapitalizmdir. Kapitalizm pazarda gerçeklesşen rekabeti ve iş gücünün metalaşmasını içerir. Modern toplumda bireylerin aktivitelerini eşgüdümlü hale getirmek için enformasyon ve bireyleri kontrol altında tutabilmek için denetim sistemleri gelişir. Doğru cevap B'dir.
Soru 80
Kültürel homojenleşme yerine "uygarlıklar çatışması" dönemine girdiğimizi savunan yazar aşağıdakilerden hagisidir?
Seçenekler
A
Andre Gunder Frank
B
Immanuel Wallerstein
C
Alain Touraine
D
Samuel Huntington
E
Anthony Giddens
Açıklama:
Samuel Huntington kültürel homojenleşme yerine “uygarlıklar çatışması” dönemine girdiğimizi öne sürmüştür. Uygarlıkları kültürel/dinsel özelliklerine göre kategorilere ayırmış; uygarlıkların çoğunun modernleşmek istediğini ama Batılılaşmak istemediğini iddia etmiştir. Doğru cevap D'dir.
Soru 81
Türkiye'de neoliberal politikalar hangi tarihten sonra uygulanmaya başlanmıştır?
Seçenekler
A
1971
B
1980
C
1982
D
1994
E
2001
Açıklama:
Türkiye’de neoliberal model Ocak 1980’de önemli bir borç krizi sırasında IMF ve Dünya bankası ile yapılan anlaşmalar ile uygulamaya konmuş ve alternatifsizlik söylemi içinde devam etmiştir. Doğru cevap B'dir.
Soru 82
Kapitalist dünya sistemi kuramına göre bütün ülkelerin aynı anda gelişememelerinin nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Merkez ülkelerin çevre ülkelerin ürettiği artı değere el koyması
B
Dünyanın kaynaklarının sınırlı olması
C
Çevre ülkelerdeki bireylerin ekonomik rasyonaliteye sahip olmaması
D
Çevre ülkelerde sermayenin yetersiz olması
E
Çevre ülkelerde girişimci sınıfının zayıf olması
Açıklama:
Kapitalist dünya sistemi kuramının temel argümanı bütün ülkelerin aynı anda gelişemeyecekleridir. Merkez ve çevre arasındaki ilişki sömürü ilişkisidir. Merkez ülkeler çevre ülkelerin ürettiği artı değere el koymaktadır. Bütün ülkelerin aynı anda gelişememesinin nedeni budur. Doğru cevap A'dır.
Soru 83
Aşağıdaki olgulardan hangisi sermayenin toplam sosyal döngüsünün ikinci aşamasında ortaya çıkmıştır?
Seçenekler
A
Kapitalist üretim tekniklerinin gelişmesi
B
Çok uluslu şirketlerin güçlenmesi
C
Gelişmiş ülkelerde sermayenin aşırı artması
D
Üretilen artı değerin uluslararasılaşması
E
Üretim faaliyetlerinin uluslararasılaşması
Açıklama:
Sermayenin toplam sosyal döngüsünün ikinci aşamasında erken endüstrileşen ülkelerde sermaye aşırı artmış; yeni kârlılık koşullarının aranması gündeme gelmiştir. Anonim şirketler gelişmiş ve toplumda var olan mülkiyet hakları tek elde yoğunlaşmıştır. Buna bağlı olarak sermaye yaratıcısı bankalar güçlenmiş ve sermaye hem borç sermaye hem de hayâli sermaye olarak ulus dışına çıkmıştır. Doğru cevap C'dir.
Soru 84
"__________, içinde doğduğumuz toplumları biçimlendiren teknoloji ve kültür düzeyi, endüstrileşme, kentleşme, kırdan kente doğru göç- ler, bireyleşme, bürokrasinin gelişmesi, medyanın ve internetin hayatımızda gittikçe artan etkisi gibi dinamik güçleri içeren bir süreçtir."
Verilen cümle aşağıdakilerden hangisi ile tamamlanmalıdır?
Verilen cümle aşağıdakilerden hangisi ile tamamlanmalıdır?
Seçenekler
A
Toplumsal değişme
B
Modernleşme
C
Küreselleşme
D
Bağımlılık
E
Gelişme
Açıklama:
Toplumsal değişme; içinde doğduğumuz toplumları biçimlendiren teknoloji ve kültür düzeyi, endüstrileşme, kentleşme, kırdan kente doğru göçler, bireyleşme, bürokrasinin gelişmesi, medyanın ve internetin hayatımızda gittikçe artan etkisi gibi dinamik güçleri içeren bir süreçtir. Başka deyişle, toplumsal değişme gerek kültürün, gerekse toplumsal kurumların zaman içerisinde dönüşmesi anlamına gelmektedir. Doğru cevap A'dır.
Soru 85
I.Hangi toplum söz konusu olursa olsun, toplumsal değişme kaçınılmazdır.
II. Toplumsal değişme genelde planlanmadan or- taya çıkar. Planlandığı durumlarda ise öngö- rülmemiş sonuçlar ortaya çıkabilir.
III. Toplumsal değişme tartışmalı bir süreçtir. Çünkü nasıl yaşanılması gerektiğine dair görüşler birbirleriyle çelişebilmektedir.
Yukarıdakilerden hangisi/ hangileri toplumsal değişme sürecinin temel özelliklerindendir?
II. Toplumsal değişme genelde planlanmadan or- taya çıkar. Planlandığı durumlarda ise öngö- rülmemiş sonuçlar ortaya çıkabilir.
III. Toplumsal değişme tartışmalı bir süreçtir. Çünkü nasıl yaşanılması gerektiğine dair görüşler birbirleriyle çelişebilmektedir.
Yukarıdakilerden hangisi/ hangileri toplumsal değişme sürecinin temel özelliklerindendir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve III
E
I,II ve III
Açıklama:
Toplumsal değişme sürecinin üç temel ve genel özelliğinden bahsetmek mümkündür:
1. Hangi toplum söz konusu olursa olsun, top- lumsal değişme kaçınılmazdır.
2. Toplumsal değişme genelde planlanmadan or- taya çıkar. Planlandığı durumlarda ise öngö- rülmemiş sonuçlar ortaya çıkabilir.
3.Toplumsal değişme tartışmalı bir süreçtir. Çünkü nasıl yaşanılması gerektiğine dair gö- rüşler birbirleriyle çelişebilmektedir.
Doğru cevap E'dir.
1. Hangi toplum söz konusu olursa olsun, top- lumsal değişme kaçınılmazdır.
2. Toplumsal değişme genelde planlanmadan or- taya çıkar. Planlandığı durumlarda ise öngö- rülmemiş sonuçlar ortaya çıkabilir.
3.Toplumsal değişme tartışmalı bir süreçtir. Çünkü nasıl yaşanılması gerektiğine dair gö- rüşler birbirleriyle çelişebilmektedir.
Doğru cevap E'dir.
Soru 86
Bireyin geçimini sağlayabilmek için ihti- yaç duyduğu kaynaklardan yoksun kaldığı bir duruma ne ad verilir?
Seçenekler
A
Tampon mekanizma
B
Aile ilişkileri
C
Anomi
D
Mutlak yoksulluk
E
Kentleşme
Açıklama:
Mutlak yoksulluk
Bireyin geçimini sağlayabilmek için ihti- yaç duyduğu kaynaklardan yoksun kaldığı bir duruma işaret eder. Uluslararası araş- tırmalar, geçim düzeyiyle ölçülen toplam yoksulluk düzeyinin çok yüksek olduğunu gösterirken, bazı araştırmalar düşük gelirli ülkelerde yaşayanların neredeyse yarısının mutlak yoksulluk koşullarında olduklarını öne sürmektedir
Doğru cevap D'dir.
Bireyin geçimini sağlayabilmek için ihti- yaç duyduğu kaynaklardan yoksun kaldığı bir duruma işaret eder. Uluslararası araş- tırmalar, geçim düzeyiyle ölçülen toplam yoksulluk düzeyinin çok yüksek olduğunu gösterirken, bazı araştırmalar düşük gelirli ülkelerde yaşayanların neredeyse yarısının mutlak yoksulluk koşullarında olduklarını öne sürmektedir
Doğru cevap D'dir.
Soru 87
Aşağıdakilerden hangisi Bin yıl Kalkınma Hedefleri'nden biri değildir?
Seçenekler
A
Açlığın ve mutlak yoksulluğun önlenmesi
B
Temel eğitimin yaygınlaştırılması
C
Kalkınma programlarının yerel hale getirilmesi
D
Anne sağlığının iyileştirilmesi
E
HIV/AIDS ile mücadele edilmesi
Açıklama:
2000 yılında dünya genelinde ülke liderleri bir araya geldiler. Düşük gelirli ülkelerin yurttaşlarının yaşamlarını iyileştirecek birtakım programlar üre- terek “Binyıl Kalkınma Hedeflerini” oluşturdular. Bu hedefler şunlardır:
- Açlığın ve mutlak yoksulluğun yok edilmesi
- Temel eğitimin yaygınlaştırılması
- Cinsiyet eşitliğinin iyileştirilmesi
- Çocuk sağlığının iyileştirilmesi-Çocuk ölümlerinin ortadan kaldırılması
- Anne sağlığının iyileştirilmesi
- HIV/AIDS ile mücadele edilmesi
- Çevrenin sürdürülebilirliğinin korunması
- Kalkınma programlarında evrensel bir ortaklık kurulabilmesiDoğru cevap C'dir
Soru 88
Bir toplumun normlarının etkisizleşmesi, çöküntü, karışıklık ya da çatışma olması durumuna ne ad verilir?
Seçenekler
A
Anomi
B
Mutlak yoksulluk
C
Tampon mekanizma
D
Kültürleşme
E
Asimilasyon
Açıklama:
Anomi, Bir toplumun normlarının etkisizleşmesi, çöküntü, karışıklık ya da çatışma olması durumunu ifade eder. Ekonomik değişim çok hızlı olabilir. Bu durumda ahlâki dü- zenlemeler farklılaşma ile uzmanlaşmanın artışına ayak uyduramayabilir ve top- lumda anormal bir iş bölümü görülebilir. Doğru cevap A'dır.
Soru 89
Fransız düşünürü Destutt de Tracy tarafından idea sözcüğüyle logos sözcüklerinin eklemlenmesiyle yapılmış ve düşünceyi inceleyen bilim anlamında ileri sürülen kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Teknoloji
B
Sosyoloji
C
İdeoloji
D
Kültürel çalışmalar
E
Anonim
Açıklama:
İdeoloji, Fransız düşünürü Destutt de Tracy (1754- 1836) tarafından idea (görülen biçim) sözcüğüyle logos (bilgi) sözcüklerinin ek- lemlenmesiyle yapılmış ve düşünceyi ince- leyen bilim anlamında ileri sürülmüştür. Fransa’da görgücü ve duyumcu filozoşara ideolog denmiştir (Hançerlioğlu, 1977: 26). İdeoloji kavramı siyaset ve iktisat alanları arasındaki ilişkiler bağlamında da tartışılmaktadır
Soru 90
Karl Marx aşağıdaki toplumsal değişim yaklaşımlarından hangisinin en önemli temsilcilerinden biridir?
Seçenekler
A
Evrimci yaklaşımlar
B
Sosyal eylemlilik yaklaşımı
C
Yapısal fonksiyonalist yaklaşımlar
D
Diyalektik yaklaşımlar
E
Aksiyonalist yaklaşımlar
Açıklama:
Karl Marx (1818-1883)
Marx liberal görüş açısından ön plana çıkan bireye karşılık toplumsal olanı ortaya koymuştur (Antonio, 2000: 114). Maddeci tarih görüşüne da- yanan diyalektik yaklaşımıyla diğer evrimci yakla- şımlardan ayrılır. Ona göre toplumsal değişmenin temel nedeni sınıf çatışmalarıdır. Sınıflar toplum- lardaki farklı üretim biçimlerine bağlı olarak ortaya çıkar. Üretim güçleri ile üretim ilişkileri üretim bi- çimlerini oluşturur. Marx’a göre üretim güçleri ile üretim ilişkileri arasındaki çatışma insanların ira- deleri dışında meydana gelir. İnsanların ideolojileri maddi hayat tarafından biçimlenir. Doğru cevap D'dir.
Marx liberal görüş açısından ön plana çıkan bireye karşılık toplumsal olanı ortaya koymuştur (Antonio, 2000: 114). Maddeci tarih görüşüne da- yanan diyalektik yaklaşımıyla diğer evrimci yakla- şımlardan ayrılır. Ona göre toplumsal değişmenin temel nedeni sınıf çatışmalarıdır. Sınıflar toplum- lardaki farklı üretim biçimlerine bağlı olarak ortaya çıkar. Üretim güçleri ile üretim ilişkileri üretim bi- çimlerini oluşturur. Marx’a göre üretim güçleri ile üretim ilişkileri arasındaki çatışma insanların ira- deleri dışında meydana gelir. İnsanların ideolojileri maddi hayat tarafından biçimlenir. Doğru cevap D'dir.
Soru 91
Talcott Parsons, toplumsal değişim kuramlarından hangisinin önemli temsilcilerindendir?
Seçenekler
A
Yapısal fonksiyonelist yaklaşımlar
B
Diyalektik yaklaşımlar
C
Evrimci yaklaşımlar
D
Sosyal eylemlilik yaklaşımı
E
Aksiyonalist yaklaşımlar
Açıklama:
Talcott Parsons (1902 - 1979)Evrimci ve yapısal-fonksiyonalist kuramcılar arasında Amerikalı sosyolog Parsons öne çıkmak- tadır. Ona göre toplumsal değişme basitten kar- maşığa doğru giden normal bir toplumun evrimi- dir. Weber’den aldığı toplumsal eylem kavramını Durkheim’dan aldığı toplumsal kurum kavramı ile uzlaştırmaya çalışarak kendi kuramını geliştir- miştir. Herhangi bir bireyin toplumsal eylemleri, içinde yaşadığı toplumun kurumları çerçevesinde ortaya çıkar. Birey bu çerçevede tercihler yapmak zorunda kalır. Bir toplumsal sistemde fonksiyonla- rın ayrışması neticesinde yapısal farklılaşma mey- dana gelir. Ancak bu farklılaşmanın kültürel sis- temin yardımı ile bütünleşmeye gitmesi beklenir. Doğru cevap A'dır.
Soru 92
Modern toplumun politik örgütlenme biçimi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ekonomik özgürlük
B
Parlementolar
C
Yerel yönetimler
D
Ulus devletler
E
İnsan hakları
Açıklama:
Modern toplumda bireylerin aktivitelerini eşgüdümlü hale getirmek için enformasyon ve bireyleri kontrol altında tutabil- mek için denetim sistemleri gelişir. Modern toplumun politik örgütlenme biçimi ulus devlettir. Giderek ulus devletler tarih sahnesine aktörler olarak çıkmış ve uluslararası ilişkilerin çapı gelişerek küreselleşme sürecini hızlandırmıştır. Dolayısıyla, modernite olmasaydı, küreselleşme de gelişemezdi. Modern sosyal yaşamı modernite öncesi sosyal yaşamlardan ayıran en önemli özelliği dinamik oluşudur. O halde modern toplumu dinamik yapan nedir? Modern toplum her şeyden önce zaman ve mekân ayrışmasına işaret eder. Modernite öncesi toplumlarda zaman ve mekân insanların günlük yaşamlarını idâme ettirdikleri yer ile sınırlıydı. Bilimin gelişmesi, evrensel bir takvim sisteminin icadı ve standartlaşmış zaman dilimleri modern toplumun modern öncesi toplumlardan temel farkını oluşturur. Mekanik saatin icadı zaman ile mekânı ayrıştırmıştır. Küresel haritanın icadı ile ayrıştırılan zaman ve mekânın farklı biçimlerinde sosyal ilişkiler yeniden örgütlenmiştir. Doğru cevap D'dir.
Soru 93
Aşağıdaki düşünürlerden hangisi insanın yaşamak için mi tükettiği, yoksa tüketebilmek için mi yaşadığı” sorusunu sormamız gerektiğine vurgu yapar?
Seçenekler
A
Auguste Comte
B
Baumann
C
Karl Marks
D
Emile Durkheim
E
Herbert Spencer
Açıklama:
Bauman (2006: 93) “insanın yaşamak için mi tükettiği, yoksa tüketebilmek için mi yaşadığı” soru- sunu sormamız gerektiğine vurgu yapar ve tüketim toplumu kültüründeki insanı şöyle tanımlar:
“Tüketiciler toplumundaki tüketiciler için hare- ket halinde olmak, aramak, bulamamak, daha doğrusu henüz bulmamış olmak, marazi bir du- rum değil, bir mutluluk vaadidir; belki de mut- luluğun kendisidir. Onlarınki varışı bir lanete dönüştüren umutlu bir yolculuktur... Tüketim oyunu ele geçirme, mülk edinme hırsı ya da mad- di, somut anlamda servet biriktirme değil, yeni bir şeyin ve önceden bilinmeyen bir duygunun verdiği heyecan aşkına oynanır. Tüketiciler her şeyden önce, heyecan derleyicileridir; onlar, şeyle- rin ancak tâli ve ikincil anlamda koleksiyoncularıdır. Doğru cevap B'dir.
“Tüketiciler toplumundaki tüketiciler için hare- ket halinde olmak, aramak, bulamamak, daha doğrusu henüz bulmamış olmak, marazi bir du- rum değil, bir mutluluk vaadidir; belki de mut- luluğun kendisidir. Onlarınki varışı bir lanete dönüştüren umutlu bir yolculuktur... Tüketim oyunu ele geçirme, mülk edinme hırsı ya da mad- di, somut anlamda servet biriktirme değil, yeni bir şeyin ve önceden bilinmeyen bir duygunun verdiği heyecan aşkına oynanır. Tüketiciler her şeyden önce, heyecan derleyicileridir; onlar, şeyle- rin ancak tâli ve ikincil anlamda koleksiyoncularıdır. Doğru cevap B'dir.
Soru 94
Aşağıdakilerden hangisi "Binyıl Kalkınma Hedefleri" arasında değildir?
Seçenekler
A
Temel eğitimin yaygınlaştırılması
B
Cinsiyet eşitliğinin iyileştirilmesi
C
Gelir dağılımının iyileştirilmesi
D
Anne sağlığının iyileştirilmesi
E
Açlığın ve mutlak yoksulluğun yok edilmesi
Açıklama:
2000 yılında dünya genelinde ülke liderleri bir araya geldiler ve düşük gelirli ülkelerin yurttaşlarının yaşamlarını iyileştirecek birtakım programlar üreterek "Binyıl Kalkınma Hedeflerini" oluşturdular. Bu hedefler şunlardır:
1. Açlığın ve mutlak yoksulluğun yok edilmesi
2. Temel eğitimin yaygınlaştırılması
3. Cinsiyet eşitliğinin iyileştirilmesi
4. Çocuk sağlığının iyileştirilmesi-Çocuk ölümlerinin ortadan kaldırılması
5. Anne sağlığının iyileştirilmesi
6. HIV/AIDS ile mücadele edilmesi
7. Çevrenin sürdürülebilirliliğinin korunması
8. Kalkınma programlarında evrensel bir ortaklık kurulabilmesi
Hedefler arasında gelir dağılımının iyileştirilmesi olmadığı için doğru cevap C'dir.
1. Açlığın ve mutlak yoksulluğun yok edilmesi
2. Temel eğitimin yaygınlaştırılması
3. Cinsiyet eşitliğinin iyileştirilmesi
4. Çocuk sağlığının iyileştirilmesi-Çocuk ölümlerinin ortadan kaldırılması
5. Anne sağlığının iyileştirilmesi
6. HIV/AIDS ile mücadele edilmesi
7. Çevrenin sürdürülebilirliliğinin korunması
8. Kalkınma programlarında evrensel bir ortaklık kurulabilmesi
Hedefler arasında gelir dağılımının iyileştirilmesi olmadığı için doğru cevap C'dir.
Soru 95
Asabiyya kavramı aşağıdaki düşünürlerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
İbn-i Sina
B
İbn-i Rüşt
C
El-Biruni
D
Farabi
E
İbn Haldun
Açıklama:
Asabiyyya kavramı İbn Haldun'a aittir. İbn Haldun çölde yaşayan Bedevi kabilelerin "asabiyya" (grup duygusu ve bilinci) sayesinde birleşebildiklerini ve şehirlerde yaşayanların refahından pay alabilmek için idareyi ele geçirdiklerini; ancak şehir hayatının lüks ve refahına kapılıp başka Bedevilerin saldırısına açık hale geldiklerini anlatır. Böylece idareyi yeni Bedeviler ele alır ve devir yeniden başlar. Doğru cevap E'dir.
Soru 96
Aşağıdakilerden hangisi insanların temel hak ve özgürlüklere sahip olduğu fikrinin yaygınlaşmasına yol açmıştır?
Seçenekler
A
Rönesans
B
Reform
C
Fransız Devrimi
D
Endüstri devrimi
E
İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi
Açıklama:
1789 Fransız Devrimi, geri dönüşü olmayan bir tarihsel dönüm noktası olarak kabul edilir. Fransız Devrimi sona erdiğinde toplum, tarih ve siyaset üç temel olayla sarsılır: Birinci olay insanların temel hak ve özgürlüklere sahip oldukları düşüncesinin yeşermesi ve insan-insan ilişkilerinde yeni bir çığır açılmasıdır. İkinci olay, Fransız Devrimi'nin ekonomik ve siyasal sonuçlarının feodal toplumun temellerini sarsmasıdır. Üçüncü olay ise bu tarihe kadar içe dönük olarak gerçekleşmiş olan felsefe yapma geleneğinin sarsılması ve tarih algısının toplumsallık kazanmasıdır. Doğru cevap C'dir.
Soru 97
Toplumların geliştikçe ceza hukukunun giderek azalacağını ve yerine "geri verdirici" hukukun artacağını öngören düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Karl Marx
B
Emile Durkheim
C
Herbert Spencer
D
Auguste Comte
E
Talcott Parsons
Açıklama:
Toplumların geliştikçe ceza hukukunun giderek azalacağını öne süren düşünür Durkheim'dir. İş bölümünün artması farklı fonksiyonlara ilişkin "geri verdirici" hukuku ortaya çıkarır. Geri verdirici hukuk bireylerin başka bireylerle olan ilişkilerini düzenler. Örneğin, medeni kanun, ticaret kanunu, usul kanunları, anayasa ve idare kanunları böyledir. Doğru cevap B'dir.
Soru 98
Aşağıdaki toplumsal değişme kuramlarından hangisi sistem modeli çerçevesi içinde değerlendirilir?
Seçenekler
A
Yapısal-Fonksiyonalist Yaklaşım
B
Evrimci Yaklaşım
C
Sosyal Eylemlilik Yaklaşımı
D
Diyalektik Yaklaşım
E
Aksiyonalist Yaklaşım
Açıklama:
Yapısalcı - fonksiyonalist yaklaşım, sistem modeli çerçevesinde düşünülür. Sistem modeli, herhangi bir düzeyde gerçekleşen toplumsal değişmenin diğer düzeyleri etkileyeceği düşüncesini içerir. Doğru cevap A'dır.
Soru 99
Aşağıdakilerden hangisi modern sosyal yaşamı modernite öncesinden ayıran en önemli özelliğidir?
Seçenekler
A
Bireyleşme
B
Şehirleşme
C
Dinamiklik
D
Teknolojik gelişmişlik
E
Yaygın eğitim
Açıklama:
Modern sosyal yaşamı modernite öncesi sosyal yaşamlardan ayıran en önemli özelliği dinamik oluşudur. O halde modern toplumu dinamik yapan nedir? Modern toplum her şeyden önce zaman ve mekân ayrışmasına işaret eder. Modernite öncesi toplumlarda zaman ve mekân insanların günlük yaşamlarını idâme ettirdikleri yer ile sınırlıydı. Bilimin gelişmesi, evrensel bir takvim sisteminin icadı ve standartlaşmış zaman dilimleri modern toplumun modern öncesi toplumlardan temel farkını oluşturur. Doğru cevap C'dir.
Soru 100
Karl Marx'a göre modernitenin anahtar kavramı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Teknoloji
B
Sanayileşme
C
Serbest piyasa
D
Özgür iş gücü
E
Değiş tokuş
Açıklama:
Marx'a göre özgür iş gücü modernitenin anahtar kavramıdır. Emek pazarda satılan bir meta haline gelmeden kapitalizm gelişemezdi. Kapitalizmin gelişmesi aynı zamanda fabrikada çalışma biçimine bağlı olarak artan disiplini de getirmiştir. Doğru cevap D'dir.
Soru 101
Modernitenin bireyleşme olmadan gerçekleşmeyeceğini savunan yazar aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bauman
B
Ritzel
C
Tourine
D
Patsons
E
Simmel
Açıklama:
Simmel'e göre modernite bireyleşme olmadan gerçekleşemez. Geleneksel toplumlarda bireyler daha ziyade aile ve hısım-akraba bağlantıları içinde sosyalleşirken, moderniteyle birlikte bireyler bağlantı kurmak istedikleri grupları akılcı bir biçimde seçmeye başlamıştır. Doğru cevap E'dir.
Soru 102
Aşağıdaki ifadelerden hangisi Kapitalist Dünya Sistemi kuramına uygundur?
Seçenekler
A
Dünya ekonomik sisteminde merkez, yarı-çevre ve çevre olmak üzere üç konum vardır.
B
Küresel düzeyde meta, insan ve kültür dolaşımdadır.
C
Küreselleme ile birlikte yaratılan katma değer de küreselleşmiştir.
D
Küresel süreçlere yerel müdahale olanağı vardır.
E
Küresel ekonomi "dünya şehirleri" sayesinde hayat bulur.
Açıklama:
Kapitalist Dünya Sistemi modelini geliştiren Andre Gunder Frank ve Immanuel Wallerstein'dir. Wallerstein, Frank'ın görüşlerini geliştirmiştir. Ona göre dünya ekonomik sisteminde üç konum vardır: merkez, yarı-çevre ve çevre. Frank'tan farklı olarak bu konumların sabit olmadığını ve bazı ülkelerin sistem içinde yer değiştirmelerinin mümkün olduğunu öne sürmüştür. Yarı-çevre ülkeler merkez ve çevre arasındaki kutuplaşmayı azaltıp sistemin kalıcılığını sağlamaktadır. Doğru cevap A'dır
Soru 103
Neoliberal küreselleşme olgusu özellikle hangi yıldan sonra etkisini göstermiştir?
Seçenekler
A
1960
B
1970
C
1980
D
1990
E
2000
Açıklama:
Neoliberal küreselleşme özellikle 1980 sonrasına ilişkin bir kavramdır. 1980 sonrasında petrol ihracatçısı ülkelerin ellerindeki petro dolarlar içe dönük sanayileşme modeli uygulayan az gelişmiş ülkelere yönlendirilmiş ve bu model bir süre devam edebilmiştir. Ayrıca bu yönlendirme finansal piyasaların önemini arttırmıştır. Sürecin sonunda ortaya çıkan borç krizi içe dönük sanayileşme modelinin sona ermesine ve küreselleşme adı verilen sürecin başlamasına neden olmuştur. Doğru cevap C'dir.
Soru 104
- Hangi toplum söz konusu olursa olsun, toplumsal değişme kaçınılmazdır.
- Toplumsal değişme genelde planlanmadan ortaya çıkar.
- Planlandığı durumlarda öngörülen sonuçlar ortaya çıkabilir.
- Toplumsal değişme tartışmalı bir süreçtir.
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I-II
C
II-III-IV
D
I-II-IV
E
I-II-III-IV
Açıklama:
Toplumsal değişme sürecinin üç temel ve genel özelliğinden bahsetmek mümkündür:
1. Hangi toplum söz konusu olursa olsun, toplumsal değişme kaçınılmazdır.
2. Toplumsal değişme genelde planlanmadan ortaya çıkar. Planlandığı durumlarda ise öngörülmemiş sonuçlar ortaya çıkabilir.
3. Toplumsal değişme tartışmalı bir süreçtir. Çünkü nasıl yaşanılması gerektiğine dair görüşler birbirleriyle çelişebilmektedir. Doğru cevap D'dir.
1. Hangi toplum söz konusu olursa olsun, toplumsal değişme kaçınılmazdır.
2. Toplumsal değişme genelde planlanmadan ortaya çıkar. Planlandığı durumlarda ise öngörülmemiş sonuçlar ortaya çıkabilir.
3. Toplumsal değişme tartışmalı bir süreçtir. Çünkü nasıl yaşanılması gerektiğine dair görüşler birbirleriyle çelişebilmektedir. Doğru cevap D'dir.
Soru 105
Bir toplumun normlarının etkisizleşmesi, çöküntü, karışıklık ya da çatışma olması durumu hangi kavram ile ifade edilmektedir?
Seçenekler
A
Anomi
B
Tampon mekanizma
C
Kültürel şok
D
İdeoloji
E
Mutlak yoksulluk
Açıklama:
Anomi; bir toplumun normlarının etkisizleşmesi, çöküntü, karışıklık ya da çatışma olması durumunu ifade eder. Ekonomik değişim çok hızlı olabilir. Bu durumda ahlâki düzenlemeler farklılaşma ile uzmanlaşmanın artışına ayak uyduramayabilir ve toplumda anormal bir iş bölümü görülebilir. Doğru cevap A'dır.
Soru 106
- Toplumsal değişmede önemli rol oynamaktadırlar.
- İnsanüstü ya da istisnai güçler ve niteliklerle donatılmış olarak görülürler.
- Olağanüstü özellikleri sayesinde lider olarak kabul edilirler.
- Din ve siyaset sosyolojilerinde yaygın biçimde kullanılır.
Seçenekler
A
Yalnız IV
B
II-III
C
I-II
D
II-III-IV
E
I-II-III-IV
Açıklama:
Bu kavramı ileri süren sosyolog Weber’dir. Weber’e göre karizma bir insanın sıradan insanlardan ayrı bir yerde durmasını ve insanüstü ya da istisnai güçler ve niteliklerle donatılmış olarak görülmesini sağlayan kişilik özelliğidir. Bir insan bu olağanüstü özellikleri sayesinde lider olarak kabul edilir. Karizmatik lider kavramı din ve siyaset sosyolojilerinde yaygın biçimde kullanılmaktadır. Tarihte önemli kişiler ve karizmatik liderler de toplumsal değişmede önemli rol oynamıştır. Doğru cevap E'dir.
Soru 107
"Toplumsal değişmeyi etkileyen sosyal etmen toplumun dinamizmini de yaratan insanlar arasındaki eşitsizliktir." görüşünü savunan biri aşağıdakilerden hangisine atıfta bulunuyordur?
Seçenekler
A
Fiziksel çevre
B
Demografi
C
Sınıf çatışması
D
Kültür
E
Endüstri kapitalizmi
Açıklama:
Sınıf çatışması görüşüne göre, toplumsal değişmeyi etkileyen sosyal etmen toplumun dinamizmini de yaratan insanlar arasındaki eşitsizliktir. Toplumsal eşitsizlikler sadece sınıflar arasında değil, aynı zamanda etnik gruplar ve toplumsal cinsiyetler arasında da mevcuttur. Doğru cevap C'dir.
Soru 108
- Toplumun denge haline işaret eder.
- Toplumun değişme sürecine işaret eder.
- Toplumun belirli bir zaman diliminde incelenerek tasvir edilmesini içerir.
- Zaman içerisinde meydana gelen toplumsal olgulara dikkat çeker.
Seçenekler
A
I-III
B
II-IV
C
II-III
D
I-II-IV
E
II-III-IV
Açıklama:
Sosyolojinin kurucusu sayılan Comte, kuramını “toplumsal statik” ve “toplumsal dinamik” olarak ikiye ayırmıştır. Toplumsal statik, toplumun denge haline işaret eder ve toplumun belirli bir zaman dilimi içerisinde incelenerek tasvir edilmesini içerir. Toplumsal dinamik ise toplumun değişme sürecine işaret eder ve zaman içerisinde hangi toplumsal olguların başka toplumsal olguları izlediğine dikkatimizi çeker. Doğru cevap A'dır.
Soru 109
- Talcott Parsons
- Max Weber
- Auguste Comte
- Emile Durkheim
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I-IV
D
I-II-III
E
II-III-IV
Açıklama:
Auguste Comte, Herbert Spencer ve Emile Durkheim evrimci yaklaşımı; Talcott Parsons yapısal-fonksiyonalist yaklaşımı ve Max Weber sosyal eylemlilik yaklaşımı ile anılmaktadır. Weber’in temel entelektüel çabası kapitalizmin neden Hristiyan Batı’da geliştiğini anlamak üzerine kuruludur. Bu soruya cevap ararken Hristiyan Batı ve Hristiyan olmayan öteki olarak konumlandırdığı uygarlıkları (Müslüman, Hindu, Budist vd.) karşılaştırır. Akılcılığın sadece Batı’da gelişmesinin bu uygarlığı üstün kıldığı sonucuna varır. Doğru cevap B'dir.
Soru 110
"... dünya çapında hissedilmeye başlanan modernitenin bir boyutunun ... öbür boyutunun da .... olduğu söylenebilir." cümlesi aşağıdaki kavramlardan hangisi ile tamamlanırsa doğru bir yargı içerdiği söylenebilir?
Seçenekler
A
19. yüzyılda-metalaşma-mekan
B
18. yüzyılda-eşgüdüm-endüstrileşme
C
20.yüzyılda-endüstrileşme-kapitalizm
D
20. yüzyılda-politik örgütlenme-diyalektik yaklaşım
E
18. yüzyılda-sosyokültürel alan-kapitalizm
Açıklama:
Modernleşme ise endüstrileşme ile başlayan toplumsal değişme sürecine verilen isimdir ve ağırlığını 20. yüzyılda dünya çapında hissettirmiştir. Modernitenin bir boyutu endüstrileşme ise öbür boyutu kapitalizmdir. Kapitalizm pazarda gerçekleşen rekabeti ve işgücünün metalaşmasını içerir.
Soru 111
- Küreselleşme yalnızca ekonomik bir süreç değildir.
- Küreselleşme tek yönlü bir süreçtir.
- Küresel süreçlere yerel müdahalelerde bulunma imkanı yoktur.
- Toplumlar arasındaki kültürel farkların giderek ortadan kalkmasına sebep olur.
Seçenekler
A
Yalnız IV
B
I-IV
C
I-III
D
II-III-IV
E
I-II-III-IV
Açıklama:
Küreselleşme kimi zaman Batılılaşma, Amerikanlaşma ya da evrenselleşme ile eş anlamlı olarak düşünülür. Bu anlamlardan herhangi birisiyle özdeşleştirildiğinde toplumlar arasındaki kültürel farkların giderek ortadan kalkmasına, başka deyişle kültürel homojenleşme sürecine işaret eder. İnternet gibi yeni iletişim teknolojileri sayesinde bilgi akışı hızlanmış ve birbirinden bağımsız gibi gözüken toplumlar gerek bilgi, gerek sermaye akışı sayesinde ekonomik ve politik açılardan birbiriyle bağlantılı hale gelmiştir. Dolayısıyla küreselleşmeyi sadece ekonomik bir süreç olarak göremeyiz. Küreselleşme tek yanlı bir süreç değildir. Kültürel boyutu açısından düşündüğümüzde diyalektik bir yapı ortaya çıkar. Küresel süreçlere yerel müdahalelerde bulunma olanağı vardır. Doğru cevap B'dir.
Soru 112
- İnsan
- Küresel meta
- Kültür dolaşımı
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız III
C
I-II
D
II-III
E
I-II-III
Açıklama:
Dünya kültürü kuramı küresel meta, insan ve kültür dolaşımı zincirlerini analiz eder. Küreselleşme sürecinde gerek malların, gerekse insanların dolaşımını görürüz. Küreselleşme sürecinde ürünlerin olduğu kadar bilginin, enformasyonun, değer ve düşüncelerin yanı sıra insanların dolaşımını görürüz. Örneğin; Türkiye’ye yönelik düzensiz göç küresel bir sorundur. Küresel çaptaki enformel iş ve ticaret faaliyetleri uluslararası nüfus hareketlerini etkilemekte, Türkiye de bundan payını almaktadır. Dünya kültürü kavramı meta dolaşımı ve insan dolaşımı süreciyle, uluslararası finans ve banka sistemiyle, iletişim ağıyla, uluslararası kurumsallaşmalarla (Dünya Ticaret Örgütü, Uluslararası Çalışma Örgütü, Dünya Bankası, Dünya Satranç Federasyonu gibi) ve küresel popüler kültür ile bireylerde ulus ötesi yeni bir bilinçlenme düzeyine işaret etmektedir. Üstelik bu kültür dinamiktir. Sürekli oluşum ve yenilenme halindedir. Doğru cevap E'dir.
Soru 113
- Gelişen teknoloji ve ulaşım maliyetlerinin ucuzlaması ve üretim faaliyetinin uluslararasılaşması
- Çok uluslu şirketlerin güçlenmesi ve ticari sermayenin uluslararasılaşması
- Erken endüstrileşen ülkelerde sermayenin artması ve para sermayesinin uluslararasılaşması
Seçenekler
A
I-II-III
B
III-II-I
C
I-III-II
D
II-III-I
E
II-I-III
Açıklama:
1970’lerin başından itibaren kavramsal olarak sermayenin ulusal düzeyde tanımlanamayacağı görüşü ağırlık kazanmaya başlamıştır. Bu tartışmanın çerçevesini anlayabilmek için sermayenin toplam sosyal döngüsünü oluşturan üç sürece açıklık kazandırmak gereklidir. Birinci aşamada ticari sermaye uluslararasılaşmıştır. Kapitalist üretim tekniklerinin gelişmesi üretim hacmini arttırmış; dolayısıyla uluslararası ticaret artmıştır. Bu durumda çok uluslu şirketler güçlenmiştir. İkinci aşamada erken endüstrileşen ülkelerde sermaye aşırı artmış; yeni kârlılık koşullarının aranması gündeme gelmiştir. Anonim şirketler gelişmiş ve toplumda var olan mülkiyet hakları tek elde yoğunlaşmıştır. Buna bağlı olarak sermaye yaratıcısı bankalar güçlenmiş ve sermaye hem borç sermaye hem de hayâli sermaye olarak ulus dışına çıkmıştır. Bu sürece para sermayesinin uluslararasılaşması demek mümkündür. Üçüncü aşamada gelişen teknoloji ve ulaşım maliyetlerinin ucuzlaması üretim faaliyetinin uluslararasılaşmasına neden olmuştur. Üretim için gerekli iş gücü ve üretim araçlarının sağlanmasında olduğu gibi üretim sürecinde yaratılan artı değer de uluslararasılaşmıştır. Doğru cevap D'dir.
Soru 114
I. Kırsal kesime göç etme
II. Gecekondulaşma
III. İnsan taşımacılığı
Yukarıdakilerden hangileri Türkiye'de "planlanmamış gelişme"nin yol açtığı sorunlara örnek gösterilebilir?
II. Gecekondulaşma
III. İnsan taşımacılığı
Yukarıdakilerden hangileri Türkiye'de "planlanmamış gelişme"nin yol açtığı sorunlara örnek gösterilebilir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I-II
E
II-III
Açıklama:
Türkiye’de Cumhuriyet Projesi ile yeni bir toplum yaratmak amaçlanmıştır. 1927’de yapılan ilk nüfus sayımına göre nüfusun % 80’den fazlası kırsal kesimde yaşamaktaydı. Köylülüğün çözülmesi planlanmadan ortaya çıkan bir dizi süreci içerdi. 1950’lerden beri köylüler kentlere göç etmekte ve gecekondu mahalleleri oluşturmaktadır. Bu durum planlanmamış, ancak bir sonuç olarak ortaya çıkmıştır. Yeni kentlerde görece farklılaşmış sanayi ve iş bölgeleri yanı sıra apartmanlaşmış geniş konut alanları da ortaya çıkmıştır. Evler ve iş yerleri birbirlerinden uzaklaştıkça insan taşımacılığı önemli bir sorun haline gelmiştir. Örneğin, İstanbul’da apartman tipi konutlarda oturanlar ile gecekondularda oturanlar özel arabalara karşı dolmuş ve minibüs taşımacılığını geliştirmiştir. İstanbul trafiğine son çözüm olarak ise metrobüs taşımacılığı devreye girmiştir. Bu unsurlar etkileşim halinde yeni kentlilerin zaman bilincini ve çalışma alışkanlıklarını biçimlendirmiştir. Buna göre doğru yanıt E şıkkıdır.
Soru 115
I. İstanbul'un fethi
II. Aydınlanma
III. Endüstri Devrimi
Yukarıdakilerden hangileri toplumsal değişme düşüncesinin ortaya çıkmasına ön ayak olan gelişmeler arasında yer alır?
II. Aydınlanma
III. Endüstri Devrimi
Yukarıdakilerden hangileri toplumsal değişme düşüncesinin ortaya çıkmasına ön ayak olan gelişmeler arasında yer alır?
Seçenekler
A
I-II
B
II-III
C
I-III
D
Yalnız I
E
Yalnız II
Açıklama:
Toplumsal değişme düşüncesinin ortaya çıkabilmesi için tarih akışının bir birikimle sonuçlanması ve nitelik değiştirmesi gerekmiştir. Avrupa’da Rönesans ile ortaya çıkan, insanların kaderlerine hâkim olabilecekleri fikri, insanları gerçek anlamda tarihin öznesi konumuna getirmiştir. Bu fikir, Fransa’da gelişen Aydınlanma ve İngiltere’de başlayan Endüstri Devrimi ile de pekişmiştir. Bu bilgilere göre doğru yanıt B şıkkıdır.
Soru 116
I. Akılcı ve bilimsel bilgiye, eğitimle ilerleme konusuna olan inanç
II. Etik ile topluma faydacı yaklaşım
III. Kiliseye bağlılık
Yukarıdakilerden hangileri Aydınlanma düşüncesini tanımlamaktadır?
II. Etik ile topluma faydacı yaklaşım
III. Kiliseye bağlılık
Yukarıdakilerden hangileri Aydınlanma düşüncesini tanımlamaktadır?
Seçenekler
A
I-II
B
I-III
C
II-III
D
Yalnız I
E
Yalnız II
Açıklama:
Avrupa düşüncesinin, aklın, deneyimin, dinsel ve geleneksel otoritelere kuşkuyla bakmanın yanı sıra, seküler, liberal ve demokratik toplumların ideallerinin tedrici biçimde şekillendiği döneme Aydınlanma adı verilmiştir. Aydınlanma, edebiyat, sanat, bilim, din ve felsefe gibi çeşitli kollardan yayılmakla birlikte genelde, materyalist bir insanlık görüşüyle eş tutulmaktadır. En belirgin özellikleri akılcı ve bilimsel bilgiye, eğitimle ilerleme konusuna olan inancı ve etik ile topluma faydacı yaklaşımı içermesidir. Kiliseye olan güven ise sarsılmıştır. Buna göre, doğru yanıt A şıkkıdır.
Soru 117
Aşağıdakilerden hangisi Endüstri Devrimi'nin özellikleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Ölüm oranlarının artmasına bağlı olarak nüfusta azalma
B
Kırdan kente göçün sürekli artışı
C
Kentlerde işçi sınıfının ortaya çıkışı
D
Demiryolu sisteminin bulunması ve taşımacılıkta devrim
E
Sömürge pazarlarının gelişmesi sayesinde sömürgelerden hammaddeler gelirken bitmiş malların sömürgelere satılışı
Açıklama:
Endüstri Devrimi'nin en önemli özellikleri şunlardır: 1) Ölüm oranlarında azalmaya bağlı olarak nüfusta artış, 2) Kırdan kente göçün sürekli artışı, 3) Kentlerde işçi sınıfının ortaya çıkışı, 4) Demiryolu sisteminin bulunması ve taşımacılıkta devrim, 5) Çiftçilik tekniklerinin ilerlemesi, 6) Sömürge pazarlarının gelişmesi sayesinde sömürgelerden hammaddeler gelirken bitmiş malların sömürgelere satılışı, 6) Buhar gücündeki ilerlemelere bağlı olan teknolojik yeniliklerdir. Bu bilgilere göre doğru yanıt A şıkkıdır.
Soru 118
I. Tarihte önemli kişiler ve karizmatik liderlerin varlığı II. Toplumsal değişmenin yönetici sınıfın değişmesi ile gerçekleşmesi III. Nüfus yoğunluğunun artması IV. Kentlerin gelişmesi Durkheim'a göre yukarıdakilerden hangileri iş bölümünün gelişmesinin temel nedenleri arasında yer alır?
Seçenekler
A
I-II
B
I-III
C
II-III
D
II-IV
E
III-IV
Açıklama:
Durkheim toplumun değişmesini nüfusun artması ve iş bölümünün gelişmesi ile ilişkilendirmiştir. Ona göre iş bölümünün gelişmesinin üç temel nedeni vardır. Birincisi belli bir coğrafyada yaşayan nüfus yoğunluğunun artması, ikincisi buna bağlı olarak kentlerin gelişmesi, üçüncüsü de kentlerde yaşayan sosyal kitlenin artışına bağlı olarak sosyal hacmin çoğalmasıdır. Doğru yanıt E şıkkıdır.
Soru 119
I. Toplumu evrim sırasında gittikçe karmaşıklaşan bir organizmaya benzemektedir.
II. Değişmenin kaynağı toplumun içindedir ve tüm toplumlar evrim sürecinden geçmektedir.
III. İnsan zihni teolojik ve metafizik aşamalardan geçerek pozitif aşamaya ulaşmaktadır.
Yukarıdakilerden hangileri Herbert Spencer'ın görüşleri arasında yer almaktadır?
II. Değişmenin kaynağı toplumun içindedir ve tüm toplumlar evrim sürecinden geçmektedir.
III. İnsan zihni teolojik ve metafizik aşamalardan geçerek pozitif aşamaya ulaşmaktadır.
Yukarıdakilerden hangileri Herbert Spencer'ın görüşleri arasında yer almaktadır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I-II
D
II-III
E
I-III
Açıklama:
III., Auguste Comte'un görüşüdür. Spencer’e göre evrim basitlikten karmaşıklığa, homojenlikten heterojenliğe, tek tiplikten uzmanlaşmaya giden doğrusal bir süreçtir. Dünyanın oluşumu, dünya üzerinde yaşamın oluşumu, toplumun, ticaretin, bilimin ve sanatın gelişimi hep aynı süreçten geçer. Spencer toplumu evrim sırasında gittikçe karmaşıklaşan bir organizmaya benzetmiştir. Nasıl insan organizması bir sistem ise ve vücudun uzuvları bu organın parçaları iseler, toplum da parçalardan oluşan bir bütündür. Toplumun bütünü bir yapıyı oluşturur. Toplum içinde yer alan kurumlar bu yapının sağlıklı işlemesi için gerekli fonksiyonları yerine getirir. Spencer’e göre değişmenin kaynağı toplumun içindedir ve tüm toplumlar evrim sürecinden geçmektedir. İnsan toplulukları önceleri homojen şekilde yaşamaktadır ve iş bölümü çok farklılaşmamıştır. Ancak kalıtımsal nedenler ve çevre koşulları yüzünden insanlar ayrışmaya ve farklı roller, fonksiyonlar, prestij, güç, mal ve mülk edinmeye başlar. Giderek insanlar arasında zenginlik ve güç farkları artar. Farklı rollere ve fonksiyonlara sahip insanlar farklı gruplar oluşturur. Dolayısıyla farklı meslek grupları ve sınıflar ortaya çıkar. Toplum o kadar karmaşık bir hal alır ki eski homojenliğe dönmek imkânsızlaşır. Evrim sürecinde farklılaşan parçalar yani kurumlar arasında karşılıklı bağımlılık artar. Spencer’e göre evrim sürecinde belirleyici öge endüstrileşmedir. Endüstrileşmenin getireceği yeni parçaların toplumsal sisteme uyum sağlayarak bütünleşeceği varsayılmıştır. Hatta Spencer, endüstrileşen düzen sonunda savaşların yok olacağını, birey haklarının daha iyi korunacağı için hükümetlerin fonksiyonlarını yitireceğini öngörmüştür. Bu bilgiler ışığında, doğru yanıt C şıkkıdır.
Soru 120
I. Çok çalışma, tutumlu ve disiplinli olma rasyonalitesinin, seküler ve ekonomik bir rasyonaliteye dönüşmesi II. Toplumların geliştikçe ceza hukukunun azalacağına yönelik iddia III. Aynı itibara sahip ve aynı değerleri paylaşan insanların oluşturduğu statü grubunun yol açtığı eşitsizlik Yukarıdakilerden hangileri kapitalizmin Batı’da gelişmesini Protestan ahlâkı ile ilişkilendiren Max Weber'in görüşlerini destekleyen savlar arasında yer alır?
Seçenekler
A
I-II
B
II-III
C
I-III
D
Yalnız I
E
Yalnız III
Açıklama:
Weber kapitalizmin Batı’da gelişmesini Protestan ahlâkı ile ilişkilendirmiştir. Batı’da sermaye birikimine yol açan çok çalışma, tutumlu ve disiplinli olma rasyonalitesini Protestan ahlâkına bağlamıştır. Bu ahlâkın gelişmesine John Kalvin adında Lutheryan kilisesine bağlı bir din lideri önderlik etmiştir. Dini motife bağlı olarak ortaya çıkan çok çalışma ve tutumlu olma düşüncesi giderek seküler bir davranış biçimini almış ve “ekonomik rasyonalite”ye dönüşmüştür. Weber sınıf kavramını, insanların hayatta elde edecekleri olanaklar ve piyasadaki mallara sahiplik dereceleri ile ilişkilendirmiştir. Ona göre eşitsizliğin bir başka boyutu da aynı itibara sahip ve aynı değerleri paylaşan insanların oluşturduğu statü grubudur. Weber’e göre bilinç sosyal statü ile ortaya çıkar. Çünkü statü farklılıkları yaşam tarzındaki farklılıkları ortaya çıkarır. Sınıf ve statü kavramları arasında bir ilişki söz konusudur. Piyasadaki mallara sahip olanlar itibar elde edebilmek, başka deyişle statülerini arttırabilmek amacı ile yaşam tarzlarını da birbirlerine yakınlaştırmaktadır. Toplumsal Eylemlilik Yaklaşımı'nın temsilcilerinden olan Weber'in görüşleri I. ve III.'te belirtilmiştir. II. ise Evrimci Yaklaşımlar'ın temsilcilerinden olan Emile Durkheim'ın görüşüdür. Doğru yanıt C şıkkıdır.
Soru 121
Küreselleşme sürecini açıklarken azgelişmişliğin gelişmişliği kavramını geliştiren ve bu yapı içesinde ülkeleri merkez ve çevre ülkeler olarak açıklayan düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Max Weber
B
Immanuel Wallerstein
C
Karl Marx
D
Andre Gunder Frank
E
George Ritzer
Açıklama:
Andre Gunder Frank “azgelişmişliğin gelişmişliği” kavramını geliştirerek, merkez ve çevre arasındaki ilişkinin sömürü ilişkisi olduğunu belirterek, merkez ülkelerin çevre ülkelerin ürettiği artı değere el koyduğunu öne sürmektedir.
Soru 122
Aşağıdakilerden hangisi modernleşmeyle ilgili doğru bir bilgi değildir?
Seçenekler
A
Modern toplumda bireylerin aktivitelerini eşgüdümlü hale getirmek için enformasyon ve bireyleri kontrol altında tutabilmek için denetim sistemleri gelişir.
B
Modern toplumun politik örgütlenme biçimi ulus devlettir.
C
Küresel haritanın icadı ile ayrıştırılan zaman ve mekânın farklı biçimlerinde sosyal ilişkiler yeniden örgütlenmiştir.
D
Ulus devletlerin tarih sahnesine aktörler olarak çıkması, uluslararası ilişkileri geliştirmediği gibi küreselleşme sürecine de etkide bulunmamıştır.
E
Modern toplum her şeyden önce zaman ve mekân ayrışmasına işaret eder.
Açıklama:
Modernleşme ise endüstrileşme ile başlayan toplumsal değişme sürecine verilen isimdir ve ağırlığını 20. yüzyılda dünya çapında hissettirmiştir. Modernite’nin bir boyutu endüstrileşme ise öbür boyutu kapitalizmdir. Kapitalizm pazarda gerçekleşen rekabeti ve iş gücünün metalaşmasını içerir. Modern toplumda bireylerin aktivitelerini eşgüdümlü hale getirmek için enformasyon ve bireyleri kontrol altında tutabilmek için denetim sistemleri gelişir. Modern toplumun politik örgütlenme biçimi ulus devlettir. Giderek ulus devletler tarih sahnesine aktörler olarak çıkmış ve uluslararası ilişkilerin çapı gelişerek küreselleşme sürecini hızlandırmıştır. Dolayısıyla, modernite olmasaydı, küreselleşme de gelişemezdi. Modern sosyal yaşamı modernite öncesi sosyal yaşamlardan ayıran en önemli özelliği dinamik oluşudur. O halde modern toplumu dinamik yapan nedir? Modern toplum her şeyden önce zaman ve mekân ayrışmasına işaret eder. Modernite öncesi toplumlarda zaman ve mekân insanların günlük yaşamlarını idâme ettirdikleri yer ile sınırlıydı. Bilimin gelişmesi, evrensel bir takvim sisteminin icadı ve standartlaşmış zaman dilimleri modern toplumun modern öncesi toplumlardan temel farkını oluşturur. Mekanik saatin icadı zaman ile mekânı ayrıştırmıştır. Küresel haritanın icadı ile ayrıştırılan zaman ve mekânın farklı biçimlerinde sosyal ilişkiler yeniden örgütlenmiştir. Bu bilgilere göre doğru yanıt D şıkkıdır.
Soru 123
I. Ulusaşırı “iş adamı kültürü" gelişir ve ulusaşırı sermayenin akışı hızlanır. - Yabancı menşeili ünlü markaların Türkiye'de mağaza zincirleri açması
II. Tüketim kalıpları standartlaşmaya başlar. - Türk tüketicilerin Amerikan fast-food zincirlerine ilgi göstermesi
III. Medya teknolojileri uzaklardaki imajları oturma odamıza getirir ve bizde “aşinalık" duygusu uyandırır. - Türk yapımı filmlerin uluslararası festivallere katılması
"Küreselleşme" olgusunun özelliklerine ilişkin yukarıdaki belirtilen örneklerin hangileri doğrudur?
II. Tüketim kalıpları standartlaşmaya başlar. - Türk tüketicilerin Amerikan fast-food zincirlerine ilgi göstermesi
III. Medya teknolojileri uzaklardaki imajları oturma odamıza getirir ve bizde “aşinalık" duygusu uyandırır. - Türk yapımı filmlerin uluslararası festivallere katılması
"Küreselleşme" olgusunun özelliklerine ilişkin yukarıdaki belirtilen örneklerin hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I-II
B
II-III
C
I-III
D
Yalnız I
E
Yalnız II
Açıklama:
Küreselleşmenin en önemli özellikleri zaman ve mekânın sıkışması; mekânın yeniden biçimlenmesi ve uluslararasındaki karşılıklı bağımlılıkların geri dönülmez bir biçimde artmasıdır. Ulusaşırı “iş adamı kültürü" gelişir ve ulusaşırı sermayenin akışı hızlanır. Tüketim kalıpları standartlaşmaya başlar. Artık süper marketlerde dünyanın her yöresinden gıda ve ürün çeşitleri bulmak mümkündür. Öte yandan ulusaşırı şirketlere bağlı üretim zincirleri oluşur. Dünyanın bir köşesinde ekonomik kriz bahane edilerek bir fabrika kapatılır ve hayatlarında süper marketlere uğrayamamış milyonlarca işçi işsiz kalabilir. Küresel finansal ağlar sayesinde banka hesaplarımız küresel kapitalist pazara bağlanır. Medya teknolojileri uzaklardaki imajları oturma odamıza getirir ve bizde “aşinalık" duygusu uyandırır. İnsanlar ceplerindeki paraya ve sosyal hareketliliklerine göre az ya da çok biçimde “yersiz-yurtsuzlaşma" duygusundan paylarını almaktadır. Kimi insanlar doğdukları yerde karınlarını doyuramadıkları için göç etmek zorunda kalır. Kimileri izledikleri televizyon sayesinde dünyanın başka bir köşesinde olup bitenlerden haberdar olur. Kimileri de daha çok para kazanabilmek için fabrikasını emeğin en ucuz olduğu ülkelere taşır. Bu bilgilere göre I. ve II. doğru örneklerdir. Ancak III.'te belirtilen özellik ve ilgili örnek uyuşmaz çünkü Türk filmlerinin uluslararası festivallerde gösterilmesi yerel kültürün uluslararası arenada tanıtımına katkı sağlar. Yabancı menşeili sinema filmlerinin ya da dizilerin, Türk izleyicilere farklı medya kuruluşları tarafından sunulması ve bunların Türk izleyiciler tarafından kanımsanmış ve "aşina" bir biçimde tüketilmesi, bu özelliğe örnek olarak verilebilir. Doğru yanıt A şıkkıdır.
Soru 124
I. Tarihte önemli kişiler ve karizmatik liderlerin varlığı II. Toplumsal değişmenin yönetici sınıfın değişmesi ile gerçekleşmesi III. Nüfus yoğunluğunun artması IV. Kentlerin gelişmesi Durkheim'a göre yukarıdakilerden hangileri iş bölümünün gelişmesinin temel nedenleri arasında yer alır?
Seçenekler
A
I-II
B
II-III
C
I-III
D
II-IV
E
III-IV
Açıklama:
Durkheim toplumun değişmesini nüfusun artması ve iş bölümünün gelişmesi ile ilişkilendirmiştir. Ona göre iş bölümünün gelişmesinin üç temel nedeni vardır. Birincisi belli bir coğrafyada yaşayan nüfus yoğunluğunun artması, ikincisi buna bağlı olarak kentlerin gelişmesi, üçüncüsü de kentlerde yaşayan sosyal kitlenin artışına bağlı olarak sosyal hacmin çoğalmasıdır. Doğru yanıt E şıkkıdır.
Soru 125
Karizmanın insanüstü veya istisnai güçler ve niteliklerle donatılmış olarak görülmesini sağlayan kişilik özellikleri olarak tanımlayan ve karizmatik lider kavramını öne süren sosyolog kimdir?
Seçenekler
A
Durkheim
B
Weber
C
Marx
D
Comte
E
Parsons
Açıklama:
Karizmatik lider kavramını ileri süren sosyolog Weber’dir. Weber’e göre karizma bir insanın sıradan insanlardan ayrı bir yerde durmasını ve insanüstü ya da istisnai güçler ve niteliklerle donatılmış olarak görülmesini sağlayan kişilik özelliğidir. Bir insan bu olağanüstü özellikleri sayesinde lider olarak kabul edilir. Karizmatik lider kavramı din ve siyaset sosyolojilerinde yaygın biçimde kullanılmaktadır. Doğru cevap B'dir.
Soru 126
Aşağıdaki düşünürlerden hangisi toplumsal değişmeyi sosyal eylemlilik yaklaşımı içerisinden açıklamaktadır?
Seçenekler
A
Weber
B
Durkheim
C
Spencer
D
Comte
E
Marx
Açıklama:
Weber, toplumsal değişmeyi sosyal eylemlilik yaklaşımı çerçevesinde ele almaktadır. Weber toplumsal değişmenin nedenleri arasında önemli bir unsurun düşünceler olduğunu öne sürmüştür. Ona göre toplumda zaman içerisinde gelişen düşünceler kültürel birikim sağlar ve değişmenin etkili gücü haline gelir. Düşünceler sosyal eylemliliğe yol açtığı ölçüde önem kazanır. Bu gelişme sonucunda eski toplumsal yapı meşruluğunu kaybeder. Doğru cevap A'dır.
Soru 127
Comte'a göre toplumsal olayların arkasında insan iradesine benzeyen tanrı iradesinin arandığı toplumsal aşama aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Metafizik aşama
B
Pozitif aşama
C
Teolojik aşama
D
Organik aşama
E
Endüstriyel aşama
Açıklama:
Comte'a göre insan zihni teolojik ve metafizik aşamalardan geçerek pozitif aşamaya ulaşır. Her aşamada egemen olan düşünce şekli o aşamadaki toplumsal yapıyı belirler. Teolojik aşamada toplum doğaüstüne önem verir. Toplumsal olayların arkasında insanların iradesine benzeyen tanrı iradesi aranır. İnsanlık tanrı düşüncesinde Fetişist (nesnelerin canlı olarak düşünülmesi) ve Çok Tanrıcılık inançlarından sonra Tek Tanrıcılık inancına ulaşır. Doğru cevap C'dir.
Soru 128
Durkheim'a göre mekanik dayanışmada suçlu kişi ne için cezalandırılır?
Seçenekler
A
Toplumda anomi geliştirdiği için
B
Rasyonelleşme sürecini yavaşlattığı için
C
Bürokrasiye zarar verdiği için
D
Kolektif vicdanı incittiği için
E
Sınıf bilincine zarar verdiği için
Açıklama:
Bir toplumu oluşturan bireyler birtakım kolektif inançlara ve duygulara sahiptir. Bu sisteme Durkheim “kolektif bilinç” ya da “kolektif vicdan” adını vermiştir. Mekanik dayanışmada suçlu kişi kolektif vicdanı incittiği için cezalandırılır. Burada söz konusu olan öç duygusudur. Ama bu duygunun arkasında topluluğun benliğini koruma çabası vardır. Doğru cevap D'dir.
Soru 129
Sınıf ve statü kavramlarını ilişkili olarak ele alan sosyolog kimdir?
Seçenekler
A
Marx
B
Comte
C
Parsons
D
Spencer
E
Weber
Açıklama:
Weber sınıf kavramını, insanların hayatta elde edecekleri olanaklar ve piyasadaki mallara sahiplik dereceleri ile ilişkilendirmiştir. Ona göre eşitsizliğin bir başka boyutu da aynı itibara sahip ve aynı değerleri paylaşan insanların oluşturduğu statü grubudur. Weber’e göre bilinç sosyal statü ile ortaya çıkar. Çünkü statü farklılıkları yaşam tarzındaki farklılıkları ortaya çıkarır. Sınıf ve statü kavramları arasında bir ilişki söz konusudur. Piyasadaki mallara sahip olanlar itibar elde edebilmek, başka deyişle statülerini arttırabilmek amacı ile yaşam tarzlarını da birbirlerine yakınlaştırmaktadır. Doğru cevap E'dir.
Soru 130
Aşağıdakilerden hangisi Marx'a göre toplumsal değişmenin temel nedenidir?
Seçenekler
A
İş bölümü
B
Farklı statü grupları
C
Sosyal süreçler
D
Sınıf çatışması
E
Toplumsal evrim
Açıklama:
Marx, maddeci tarih görüşüne dayanan diyalektik yaklaşımıyla diğer evrimci yaklaşımlardan ayrılır. Ona göre toplumsal değişmenin temel nedeni sınıf çatışmalarıdır. Sınıflar toplumlardaki farklı üretim biçimlerine bağlı olarak ortaya çıkar. Doğru cevap D'dir.
Soru 131
Aşağıdakilerden hangisi G. Ritzer’in modern toplumları tanımlarken kullandığı “ Toplumun McDonaldlaştırılması” kavramının işaret ettiği özelliklerden biri değildir?
Seçenekler
A
Verimlilik
B
Denetim
C
Hesaplanabilirlik
D
Eleştirellik
E
Öngörülebilirlik
Açıklama:
Ritzer, modern toplumu tanımlarken “Toplumun McDonaldlaştırılması” kavramını ortaya atmıştır. Ritzer’a göre akılcılaşma süreci, modern yaşamın ihtiyaçlarına verdiği yanıtları dört temel unsura dayandırır: verimlilik, hesaplanabilirlik, öngörülebilirlik ve denetim. Bu unsurların hepsi özünde kapitalist toplumda egemen olan üretim biçiminin gereksinimleri ile ilgilidir. Kapitalizmde üretim artmalı, ne kadar üretilebileceği öngörülebilmeli ve denetlenebilmelidir.
Doğru cevap D'dir.
Doğru cevap D'dir.
Soru 132
Küreselleşme süreciyle birlkte kültürel homojenleşme yerine uygarlıklar çatışması dönemine girdiğimizi savunan kuramcı kimdir?
Seçenekler
A
Castells
B
Huntington
C
Giddens
D
Bauman
E
Simmel
Açıklama:
Huntington kültürel homojenleşme yerine “uygarlıklar çatışması” dönemine girdiğimizi öne sürmüştür. Uygarlıkları kültürel/dinsel özelliklerine göre kategorilere ayırmış; uygarlıkların çoğunun modernleşmek istediğini ama Batılılaşmak istemediğini iddia etmiştir. Doğru cevap B'dir.
Soru 133
Dünya ekonomik sisteminde merkez, çevre ve yarı-çevre konumlarının bulunduğunu ancak bu konumların sabit olmadığını ve ülkelerin sistem içerisinde yer değiştirmelerinin mümkün olduğunu savunan Bağımlılık Kuramı temsilcisi kimdir?
Seçenekler
A
Wallerstein
B
Bauman
C
simmel
D
Castells
E
Sassen
Açıklama:
Bağımlılık kuramında ön plana çıkan düşünürler “kapitalist dünya ekonomisi” kavramını kullanan Andre Gunder Frank ve Immanuel Wallerstein’dır. Wallerstein, Frank’ın görüşlerini geliştirmiştir. Ona göre dünya ekonomik sisteminde üç konum vardır: merkez, yarı-çevre ve çevre. Frank’tan farklı olarak bu konumların sabit olmadığını ve bazı ülkelerin sistem içinde yer değiştirmelerinin mümkün olduğunu öne sürmüştür. Yarı-çevre ülkeler merkez ve çevre arasındaki kutuplaşmayı azaltıp sistemin kalıcılığını sağlamaktadır.Doğru cevap A'dır.
Soru 134
Türkiye'de IMF ve Dünya Bankası ile yapılan anlaşmalar sonucunda neoliberal ekonomiye geçiş hangi yılda gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
1950
B
1960
C
1970
D
1980
E
1990
Açıklama:
1970’li yılların sonunda IMF ve Dünya Bankası’nın katkılarıyla neoliberal ekonomi politikaları az gelişmiş ülkelerin büyük bir kısmına sıçramıştır.Türkiye’de de bu model Ocak 1980’de önemli bir borç krizi sırasında IMF ve Dünya bankası ile yapılan anlaşmalar ile uygulamaya konmuş ve alternatifsizlik söylemi içinde devam etmiştir. Neoliberal küreselleşme derinleşmiş ve yaygınlaşmıştır. Doğru cevap D'dir.
Soru 135
Ogburn’un kültürel geri kalma kavramı aşağıdakilerden hangisini ifade etmektedir?
Seçenekler
A
Maddi kültürün manevi kültürden daha hızlı değişmesi
B
Az gelişmiş ve gelişmiş toplum ayrımı
C
Toplumsal değişmenin kaçınılmazlığı
D
Batı merkezli modernleşme paradigması
E
Toplumsal değişmenin planlanması
Açıklama:
Bir toplumda kurumların değişmesi kadar düşüncelerin, tutumların ve değerlerin değişmesi de önemlidir. Bununla birlikte, yasa ve kurumlar değişse de birey psikolojisi hemen değişememektedir. Bu çerçevede, maddi kültürün manevi kültürden daha hızlı değişmesi durumunu anlatmak üzere Ogburn “kültürel geri kalma” ifadesini kullanmıştır. Doğru cevap A'dır.
Soru 136
Annenin aile içinde gittikçe önem kazanan yeri ve ebeveynlerin kız evlat yanında barınmasıyla ortaya çıkan genişlemiş aile Kıray’ın Ereğli araştırmasında hangi kavram için örnek teşkil etmektedir?
Seçenekler
A
Anomi
B
Asabiyya
C
Kültürel geri kalma
D
Tampon mekanizma
E
İdeoloji
Açıklama:
Değişmenin toplumsal yapının bütün kurumlarında aynı anda ve hızda meydana gelmediğini düşünen Mübeccel Kıray, bir toplumda hem eski hem de yeni yapıya ilişkin özelliklerin bir arada bulunabildiğini ifade etmiş; “tampon mekanizmalar”ın bir toplumdaki fonksiyonel bütünlüğü yarattığına işaret etmiştir. Bu çerçevede, Kıray’ın Ereğli araştırmasında annenin aile içinde gittikçe önem kazanan yeri ve ebeveynlerin kız evlat yanında barınmasıyla ortaya çıkan genişlemiş aile tampon mekanizmaya bir örnek teşkil etmektedir. Doğru cevap D'dir.
Soru 137
Aşağıdaki kuramcı-toplumsal değişme yaklaşımı eşleştirmelerinden hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
Comte-Evrimci yaklaşım
B
Weber- Sosyal Eylemlilik yaklaşımı
C
Parsons-Yapısal-fonksiyonalist yaklaşım
D
Spencer-Aksiyonalist yaklaşım
E
Marx-Diyalektik yaklaşım
Açıklama:
Toplumu evrim sırasında gittikçe karmaşıklaşan bir organizmaya benzeten Spencer, aksiyonalist yaklaşımın değil, tıpkı Comte ve Durkheim gibi evrimci yaklaşımın temsilcilerinden biridir.
Doğru cevap D'dir.
Doğru cevap D'dir.
Soru 138
Aşağıdakilerden hangisi Durkheim’ın yaklaşımında mekanik dayanışmadan organik dayanışmaya geçişte gerçekleşen süreçlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Toplumsal bilinç genelleşmiştir.
B
İşbölümü gelişmiştir.
C
Bireysel çeşitlilik artmıştır.
D
Nüfus artmıştır.
E
İnsanların değer yargıları benzerleşmiştir.
Açıklama:
Nüfusun az, işbölümünün basit olduğu mekanik dayanışmadan organik dayanışmaya geçiş sürecinde artan nüfusla birlikte işbölümü karmaşıklaşır, bireysel çeşitlilik artar, bilinç giderek genelleşerek, bulanıklaşır. Bununla birlikte, mekanik dayanışmada insanların bilinçleri ve değer yargıları birbirlerine çok benzerken, organik dayanışma içindeki toplumlarda bireyleri bir arada tutan evrensel değerlerdir. Doğru cevap E'dir.
Soru 139
Sistem modeline göre orta düzeye karşılık gelen aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Devletler
B
Siyasal partiler
C
Aileler
D
Meslek grupları
E
Arkadaşlık grupları
Açıklama:
Yapısalcı -fonksiyonalist yaklaşımın dayandığı sistem modeli, herhangi bir düzeyde gerçekleşen toplumsal değişmenin diğer düzeyleri etkileyeceği düşüncesini içermektedir. Bu çerçevede, toplumsal değişme makro, orta düzey ve mikro olmak üzere üç düzeyde ele alınmaktadır. Makro düzey için uluslararası sistem ve devletler; orta düzey için şirketler, siyasi partiler ve dinsel hareketler ve mikro düzey için aileler, meslek grupları ya da arkadaşlık grupları örnek teşkil edebilir. Doğru cevap B'dir.
Soru 140
Aksiyonalist yaklaşıma göre toplumsal değişme aşağıdakilerin hangisi neticesinde gerçekleşmektedir?
Seçenekler
A
İşbölümü
B
Akılcılaşma
C
Sınıf çatışması
D
Toplumsal hareketler
E
Nüfus artışı
Açıklama:
Toplumsal değişmeyi etkileyen teknoloji, ekonomi ya da kültüre bağlı bir ya da birden fazla etmen düşüncesini yeterli bulmayan aksiyonalist yaklaşıma göre, değişme için bütün bu etmenlerden ziyade sosyal aktörlerin aksiyonları gereklidir. Başka bir ifadeyle, bu yaklaşıma göre toplumsal değişme toplumsal hareketler neticesinde gerçekleşebilir. Doğru cevap D'dir.
Soru 141
Modernitenin bireyleşme olmadan gerçekleşemeyeceğini öne süren düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ritzer
B
Simmel
C
Bauman
D
Marx
E
Giddens
Açıklama:
Modernitenin bireyleşme olmadan gerçekleşemeyeceğini savunan düşünür Simmel’dir. Simmel’e göre, geleneksel toplumlarda aile ve akraba bağlantıları içinde sosyalleşen bireyler, moderniteyle birlikte bağlantı kurmak istedikleri grupları akılcı bir biçimde seçmeye başlamışlardır. Birey artık çeşitli gruplara üyedir ve bu durum bireyin belirsizlik duygusuna kapılmasına neden olabilir. Ayrıca para ekonomisi insanlar arası ilişkilerin çözülmesine ve insanın yabancılaşmasına yol açmıştır. Dolayısıyla, Simmel aslında modern toplumda bireyin bir yandan özgürleşmek, öte yandan kendi yarattığı objelerin esiri olmak gibi bir ikilemde kaldığını savunmuştur. Doğru cevap B'dir.
Soru 142
Huntington içinde bulunduğumuz dönemi aşağıdaki kavramlardan hangisiyle nitelendirmiştir?
Seçenekler
A
Uygarlıklar çatışması
B
Kültürel homojenleşme
C
Yersiz yurtsuzlaşma
D
Enformasyon toplumu
E
Batılılaşma
Açıklama:
Huntington içinde bulunduğumuz dönemi nitelemek üzere sıklıkla kullanılan kültürel homojenleşme yerine “uygarlıklar çatışması” ifadesini kullanmıştır. Uygarlıkları kültürel/dinsel özelliklerine göre kategorilere ayıran Huntington, uygarlıkların çoğunun modernleşmek istediğini ama Batılılaşmak istemediğini iddia etmiştir. Bununla birlikte, Huntington’un kültürü din farklılığına indirgemesi ve İslamiyeti Batı’nın karşısına yerleştirmesi eleştiri almıştır. Doğru cevap A'dır.
Soru 143
Küresel meta, insan ve kültür dolaşımı zincirlerini analiz eden kuram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Modernleşme Kuramı
B
Dünya Kültürü Kuramı
C
Kapitalist Dünya Sistemi Kuramı
D
Bağımlılık Kuramı
E
Artı Değer Kuramı
Açıklama:
Küresel meta, insan ve kültür dolaşımı zincirlerini analiz eden kuram “Dünya Kültürü Kuramı”dır. Ayrıca, dünya kültürü kavramı eğitsel, yönetsel, örgütsel ve yurttaşlıkla ilgili pratiklerin bütün toplumlarda benzer biçimler almış olduğuna da işaret etmektedir. Doğru cevap B'dir.
Soru 144
Küreselleşme olgusunu enformasyon toplumunun ortaya çıkışıyla ilişkilendiren düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Wallerstein
B
Giddens
C
Anderson
D
Castells
E
Frank
Açıklama:
Küreselleşmeyi özellikle 1970’lerden bu yana enformasyon toplumunun ortaya çıkması ve gelişmesi ile bağlantılı olarak ele alan kuramcı Castells’tir. Castells’e göre, internet gibi yeni iletişim teknolojileri sayesinde bilgi akışı hızlanmış ve birbirinden bağımsız gibi gözüken toplumlar bilgi ve sermaye akışı sayesinde ekonomik ve politik açılardan birbiriyle bağlantılı hale gelmiştir. Doğru cevap D'dir.
Soru 145
Modern toplumu tanımlarken toplumun McDonaldlaştırılması kavramını kullanan Ritzer'e göre aşağıdakilerden hangisi akılcılaşma sürecinin, modern yaşamın ihtiyaçlarına verdiği yanıtları dayandırdığı temel unsurlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Verimlilik
B
Hesaplanabilirlik
C
Vicdanlılık
D
Öngörülebilirlik
E
Denetim
Açıklama:
Ritzer, modern toplumu tanımlarken “Toplumun McDonaldlaştırılması” kavramını ortaya atmıştır. Ritzer’a göre akılcılaşma süreci, modern yaşamın ihtiyaçlarına verdiği yanıtları dört temel unsura dayandırır: verimlilik, hesaplanabilirlik, öngörülebilirlik ve denetim. Bu unsurların hepsi özünde kapitalist toplumda egemen olan üretim biçiminin gereksinimleri ile ilgilidir. Kapitalizmde üretim artmalı, ne kadar üretilebileceği öngörülebilmeli ve denetlenebilmelidir. Giderek tüm yaşam alanlarına hâkim olan akılcılaşma süreci standardizasyonu getirmiştir. Doğru cevap C’dir.
Soru 146
Weber’in Sosyal eylemlilik yaklaşımı çerçevesinde açıkladığı toplumsal değişme kavramı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Toplumsal değişme, toplumda zaman içerisinde gelişen düşüncelerin kültürel birikim sağlamasıyla oluşur.
B
Toplumsal değişme basitten karmaşığa doğru giden normal bir toplumun evrimidir.
C
Toplumsal değişmenin temel nedeni sınıf çatışmalarıdır.
D
Toplumsal değişme toplumsal hareketler neticesinde gerçekleşebilir.
E
Toplumsal değişme kısmen teknolojik gelişmelere bağlıdır.
Açıklama:
Weber, toplumsal değişmeyi sosyal eylemlilik yaklaşımı çerçevesinde ele almaktadır. Weber toplumsal değişmenin nedenleri arasında önemli bir unsurun düşünceler olduğunu öne sürmüştür. Ona göre toplumda zaman içerisinde gelişen düşünceler kültürel birikim sağlar ve değişmenin etkili gücü haline gelir. Düşünceler sosyal eylemliliğe yol açtığı ölçüde önem kazanır. Bu gelişme sonucunda eski toplumsal yapı meşruluğunu kaybeder. Doğru cevap A'dır.
Soru 147
Aşağıdakilerden hangisi Ogburn’un “kültürel geri kalma” olgusunu daha iyi açıklar?
Seçenekler
A
Bireyin geçimini sağlayabilmek için ihtiyaç duyduğu kaynaklardan yoksun kalması
B
Birey psikolojisinin yasa ve kurumlar kadar hızlı değişememesi
C
Planlanmayan değişimlerin insan hayatını zorlaştırması
D
Kurumların zamanla toplumda değişen değerlerin taşıyıcıları olmaları
E
Kente göç eden köylülerin şehirde tutunabilmek için yeni stratejiler geliştirmeleri
Açıklama:
Bir toplumda kurumların değişmesi kadar düşüncelerin, tutumların ve değerlerin değişmesi de önemlidir. Yasa ve kurumlar değişse de birey psikolojisi hemen değişememektedir. Maddi kültürün manevi kültürden daha hızlı değişmesine Ogburn “kültürel geri kalma” adını vermiştir. Doğru cevap B’dir.
Soru 148
Aşağıdakilerden hangisi modernitenin sonuçlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Uluslararası ilişkilerin çapının gelişmesiyle küreselleşme gelişmiştir.
B
Sosyal ilişkiler ve değiş tokuş ilk kez ortaya çıkmıştır.
C
Evrensel bir takvim sisteminin icad edilmesiyle standartlaşmış zaman dilimleri oluşmuştur.
D
Küresel haritanın icadı ile sosyal ilişkiler yeniden örgütlenmiştir.
E
Mekanik saatin icadı zaman ile mekânın ayrışmasını sağlamıştır.
Açıklama:
Sosyal ilişkiler ve değiş tokuş kuşkusuz modernite öncesi dönemde de vardı. Ancak, para gibi soyut bir aracın standartlaştırma özelliği para ekonomisi temelinde modernitenin gelişmesini sağlamıştır. Dolayısıyla sosyal ilişkiler ve değiş tokuş ilk kez moderniteyle ortaya çıkmamıştır. Doğru yanıt B'dir.
Soru 149
Modern toplumu tanımlarken toplumun McDonaldlaştırılması kavramını kullanan Ritzer'e göre aşağıdakilerden hangisi akılcılaşma sürecinin, modern yaşamın ihtiyaçlarına verdiği yanıtları dayandırdığı temel unsurlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Verimlilik
B
Tüketilebilirlik
C
Hesaplanabilirlik
D
Öngörülebilirlik
E
Denetim
Açıklama:
Ritzer (1993) modern toplumu tanımlarken “Toplumun McDonaldlaştırılması” kavramını ortaya atmıştır. Ritzer’a göre akılcılaşma süreci, modern
yaşamın ihtiyaçlarına verdiği yanıtları dört temel unsura dayandırır: verimlilik, hesaplanabilirlik, öngörülebilirlik ve denetim. Doğru yanıt B'dir.
yaşamın ihtiyaçlarına verdiği yanıtları dört temel unsura dayandırır: verimlilik, hesaplanabilirlik, öngörülebilirlik ve denetim. Doğru yanıt B'dir.
Soru 150
Toplumsal değişmeyi evrimci bir perspektiften, teknolojinin gelişmesi ve işbölümünün artması süreçleri üzerinden açıklayan ve toplumların mekanik dayanışmadan organik dayanışmaya doğru değiştiğini öne süren düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Marx
B
Durkheim
C
Weber
D
Tönnies
E
Simmel
Açıklama:
Evrimci yaklaşıma sahip olan sosyolog Durkheim insanların basit ve yüz yüze homojen ilişkiler içeren cemaat hayatından karmaşık ve sözleşmeye dayanan cemiyet hayatına geçtiklerini belirterek, toplumların mekanik dayanışma tipinden organik dayanışma tipine doğru değiştiğini öne sürmektedir.
Ünite 2
Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi toplumsal hareket niteliğindedir?
Seçenekler
A
Moda
B
Kamu düşüncesi
C
Ayaklanma
D
Çeteler
E
Feminizm
Açıklama:
Bir kolektif davranış türü olan toplumsal hareketler, süreklilik ve organize olmak gibi özellikler taşıması açısından diğerlerinden ayrılmaktadır. Çünkü toplumsal hareketlerde bulunan, üzerinde anlaşılmış belirlenmiş ortak hedef, belli bir birikim sonunda şekillendiği için sürekliliği ve organize edilmeyi gerektirmektedir. Bu açıdan seçenekler arasındaki feminizm hareketi toplumsal hareket niteliği taşımaktadır. Doğru cevap E'dir.
Soru 2
Markoff'a göre günümüzde bilinen anlamıyla toplumsal hareketler ilk defa hangi ülkede başlamıştır?
Seçenekler
A
Almanya
B
İngiltere
C
Fransa
D
ABD
E
Rusya
Açıklama:
Markoff günümüzde bilinen anlamıyla toplumsal hareketlerin 18. yüzyılın sonlarında İngiltere'de filizlenmeye başladığını öne sürmektedir. 18. yüzyıldaki ekonomik değişime koşut olarak toplulukların piyasadaki iletişimi ve birbirleriyle bağlantısı güçlenmiştir. Doğru cevap B'dir.
Soru 3
Aşağıdaki toplumsal hareketlerin hangisi reformcu hareketler sınıflandırmasına girmektedir?
Seçenekler
A
Mao Zedong'un Çin'deki hareketi
B
Nüfus bağlantısı hareketi
C
Scientology akımı
D
Kadın özgürlüğü hareketi
E
Çin hanedanlıklarını yıkan köylü isyanları
Açıklama:
Reformcu Hareketler toplumda belirli alanlarda kısmi değişimi hedeflerler. Değişimi savunucu ya da engelleyici olabilir. Kadın özgürlüğü hareketi buna örnektir. Tersi bir örnek de kürtaja karşı dinî grupların yürüttüğü kampanyalardır. Doğru cevap D'dir.
Soru 4
Demokratikleşme ile toplumsal hareketler arasında güçlü bir ilişki vardır. Aşağıdakilerden hangisi demokratikleşmenin en fazla olduğu durumda toplumsal hareketler için söylenebilecek en gelişmiş durumdur?
Seçenekler
A
Benzerliklerin olması
B
Toplumsal hareketin olmaması
C
Sınırlı kesimlerde toplumsal hareket görülmesi
D
Erişilebilme
E
Uluslararası nitelik kazanması
Açıklama:
Demokratikleşme geliştikçe toplumsal hareketler de artar. Bu ilişkinin ikinci aşamasında yeni başlayan bir demokratikleşme süreci söz konusudur ve kampanyalar, repertuvarlar ya da MBSB gösterileri toplumsal hareketlerle benzerlik gösterir ancak toplumsal hareket kampanyaların, repertuarların ve MBSB gösterilerinin olgun bir birleşimi değildir. Doğru cevap A'dır.
Soru 5
Toplumsal kontroller zayıfladığında ve ahlaki ve siyasi sınırlamalar kalktığında aşağıdakilerden hangisi ortaya çıkar?
Seçenekler
A
Dayanışma
B
Devrim
C
Demokratikleşme
D
Yeni liderler
E
Anomi
Açıklama:
Toplumsal kontroller zayıfladığında, ahlaki ve siyasal kısıtlamalar ortadan kalktığında anomi ortaya çıkar. Anominin sözcük anlamı normsuzluktur. Durkheim’a göre anomi oldukça önemli boyutlarda bir toplumsal düzensizlik potansiyeline sahiptir. Doğru cevap E'dir.
Soru 6
"Toplumsal hareket" kavramını ilk defa kullanan sosyolog aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Lorenz Von Stein
B
Emile Durkheim
C
Gustave Le Bon
D
Max Weber
E
Auguste Comte
Açıklama:
“Toplumsal Hareket’’ kavramsalını ilk olarak Lorenz Von Stein, siyasal mücadele bağlamında kullanmıştır. Başlangıçta bu kavram, işçi sınıfının özbilinciyle birlikte iktidarı elde edeceği, süreklilik gösteren birleştirici bir süreç anlamını taşıyordu. Doğru cevap A'dır.
Soru 7
Sembolik etkileşimci yaklaşım aşağıdaki kavramlardan hangisine dayanır?
Seçenekler
A
Yoksunluk
B
Rasyonellik
C
Politik fırsatlar
D
Kolektif davranış
E
Bireysel çıkar
Açıklama:
Sembolik etkileşimcilik kolektif davranışa dayanır. Kuramı geliştiren Herbert Blumer'e göre sosyoloji de kolektif davranışı irdeler. Toplumsal dünya kolektif davranıştan ibarettir. Blumer'in kolektif davranış ve toplumsal hareketlere ilişkin analizi üç aşamayı vurgular; toplumsal huzursuzluk, temel kolektif davranışlar ve son olarak toplumsal hareketler. Doğru cevap D'dir.
Soru 8
Toplumsal hareketlerin sorunlara ya da gerilimlere bir karşılık olarak onları düzeltmek amacıyla ortaya çıktığını savunan görüş aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kolektif Davranış Yaklaşımı
B
Katma Değer Kuramı
C
Sembolik Etkileşimci Yaklaşım
D
Göreli Yoksunluk Kuramı
E
Kaynak Hareketliliği Kuramı
Açıklama:
Katmadeğer kuramına göre toplumsal sistemler içinde toplumsal hareketler sorunlara ya da gerilimlere bir karşılık olarak onları düzeltmek amacıyla ortaya çıkar. Bu kuram toplumsal hareketlerin oluşması için belirli koşulların gerekli olduğunu öne süren sosyolog Neil Smelser tarafından geliştirilmiştir. Smelser toplumsal hareketleri, diğer kolektif davranışlar gibi şekillendikleri toplumsal sistemler içinde açıklamaya çalışır. Doğru cevap B'dir.
Soru 9
Aşağıdakilerden hangisi Castells'in ağ kuramındaki toplumsal hareketlerin boyutları ve niteliğine ilişkin açıklamalarına uygun değildir?
Seçenekler
A
Toplumsal hareketler öz bilinçlidir
B
Toplumsal hareketler otantik ve özerktir
C
Toplumsal hareketlerin birincil önceliği başarıdır
D
Toplumsal hareketler toplumsal yapıda değişiklik meydana getirmeyi amaçlar
E
Toplumsal hareketler çatışmacı ya da muhaliftir
Açıklama:
Castells'in ağ kuramında toplumsal hareketler için birincil öncelik başarı ya da başarısızlık değildir, var olmaktır. Doğru cevap C'dir.
Soru 10
Politik fırsatlar kuramına göre toplumsal hareketin üç temel bileşiminden biri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İsyan bilinci
B
Moral
C
Geniş katılım
D
Adanmışlık
E
Makul olma
Açıklama:
Politik süreçler kuramına göre toplumsal hareketlerin üç temel bileşeni vardır: İsyan bilinci, örgütsel güç ve politik fırsatlar. İsyan bilinci şu şekilde ifade edilebilir; toplumda bazı kişilerin sıkıntı ve şikâyetleri olur ve adaletsizlik algısına dayanan bu şikâyetler sisteme yöneliktir. Ortaklaşa bir adaletsizlik algısı ve bilinci oluştuğunda bu bireyler toplumsal hareket katılımcılarına dönüşürler. Hareketlere katılanlar hedeflerini rastlantısal seçmezler. Toplumsal hareketler politik sistemin öne çıkardığı şikâyetler ekseninde ortaya çıkar. Doğru cevap A'dır.
Soru 11
Aşağıdakilerden hangisi toplumsal hareketlerle ilgili yanlış bir bilgidir?
Seçenekler
A
Kolektif bir davranıştır.
B
Toplumsal hareketler kendilerini çevreleyen toplumdaki derin ve köklü değişimlerin sonucu olarak ortaya çıkmıştır.
C
Çevreci örgütler gibi yapılarda ve kurumlarda var olan organize davranış biçimi olan bir kolektif davranıştır.
D
Eğitim, din ve siyaset gibi kurumsal davranışlardan farklı olarak kolektif davranışları yönetecek kurumsallaştırılmış normlar yoktur.
E
Toplumsal hareketler bir anlamda toplumda yaşanılan hoşnutsuzluğun dışa vurumu, karşılanması istenilen ihtiyaçların dile getirilmesidir.
Açıklama:
Kolektif davranışlar baskın grubun norm ve değerlerini zorlayan, çok sayıda kişinin katıldığı, gönüllü ve genellikle planlanmadan, doğaçlama biçiminde gerçekleştirilen eylemlerdir. Çevreci örgütler ya da sendikalar gibi yapılarda ve kurumlarda var olan organize davranıştan farklı olarak, belirlenmiş kural ya da prosedürlerin, otorite hiyerarşisinin söz konusu olmadığı davranışlardır.
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi kolektif davranış biçimlerinden veya gruplarından birisidir?
Seçenekler
A
Alışveriş yapanlar
B
Ayaklanmalar
C
sosyal medya kullanıcıları
D
Burjuvalar
E
Rock grupları
Açıklama:
Kolektif davranış biçimlerini şöyle sınıflandırabiliriz: Kalabalık (crowd), çeteler (mobs), ayaklanmalar (riots), panik, çılgınlık (fads), moda (fashions), kamu düşüncesi (public opinion) ve dedi-kodu.
Soru 13
Bireylerin kendi durumlarını başka gruplarla, kendi geçmişleriyle ya da gelecekleriyle karşılaştırarak değerlendirmelerde bulunmaları ile ortaya çıkan gerilim ve kolektif davranışlar arasındaki ilişkiyi vurgulayan kuram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yoksunluk kuramı
B
Gerginlik kuramı
C
Çöküş kuramı
D
Kitle toplumu kuramı
E
Rasyonel değişim kuramı
Açıklama:
Yoksunluk kuramları, bireylerin kendi durumlarını başka gruplarla, kendi geçmişleriyle ya da gelecekleriyle karşılaştırarak değerlendirmelerde bulunmaları ile ortaya çıkan gerilim ve kolektif davranışlar arasındaki ilişkiyi vurgular.
Soru 14
"Toplumsal hareket" kavramsalını ilk olarak siyasal mücadele bağlamında kullanan düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Karl Marx
B
Friedrich Engels
C
Nietzsche
D
Lorenz Von Stein
E
Emile Durkheim
Açıklama:
“Toplumsal Hareket’’ kavramsalını ilk olarak Lorenz Von Stein, siyasal mücadele bağlamında kullanmıştır.
Soru 15
Aşağıdakilerden hangisi toplumsal hareketlerin tanımlanmasıyla ilgili bir ölçüt değildir?
Seçenekler
A
Göreli olarak uzun bir dönemde kalıcılık ve süreklilik
B
Belirli bir düzeyde liderlik ve organizasyon
C
Açıkça tanımlanmış bileşenlerle uyumlu ilişkiler
D
Değişimi sağlamaya ya da engellemeye dönük ortak bir hedef
E
Geniş ölçekte insan sayısı
Açıklama:
Açıkça tanımlanmış bileşenlerle çatışmacı ilişkiler toplumsal hareketlerin kavramsallaştırılması ve tanımlanmasında ortak eylemlerin niteliğiyle ilgili bir özelliktir.
Soru 16
Toplumsal hareketlere ilişkin Avrupa merkezciliğe karşı aşağıdakilerden hangisi örnek olarak verilebilir?
Seçenekler
A
Fransız İhtilali
B
Feminist hareketler
C
Çevreci hareketler
D
Celali isyanları
E
Faşist hareketler
Açıklama:
Toplumsal hareketlerin tarihsel olarak sadece Batı toplumlarındaki sosyoekonomik değişimlerle açıklanmaya çalışılması genel bir yaklaşım olarak gözlenmektedir. Gerçekte 20. yüzyıl öncesindeki küresel toplumsal hareketlere ilişkin dünya tarihi çalışmaları oldukça eksiktir ve bu durum küreselleşen kapitalizme karşı gelişmiş hareketlerin tam olarak çözümlenmesini zorlaştırmaktadır. Türkdoğan’a göre Osmanlı toplum yapısı sistemli bir biçimde toplumsal hareketler kapsamında incelenmemiştir. Örneğin Celali isyanları, toplumsal tabanını köylülerin oluşturduğu bir toplumsal hareket olarak değerlendirilebilir.
Soru 17
Aşağıdakilerden hangisi Avrupa merkezli hareketler dışında dünyanın diğer bölgelerinde gerçekleşen toplumsal hareketlerden değildir?
Seçenekler
A
Fransız İhtilali
B
Amerika’daki köleliğe karşı isyanlar
C
Balkanlar’dan Amerika’ya uzanan, sömürgeci ve yayılmacı sistemlerdeki milliyetçi ve ayrılıkçı hareketler
D
Asya ve Ortadoğu’dan Amerika’ya uzanan alanda, dünya ekonomisine katılmaya ve bu ekonomiyle birleşmeye karşı olan ve dünyanın geri kalanı ile bağlantıları koparmayı deneyen girişimler
E
Ortadoğu, Asya, Afrika ve Amerika boyunca görülen, Avrupa kültürüne ve kapitalist kültüre direnen, genellikle dinsel ya da kültürel hareketler olarak adlandırılan uygarlıkçı hareketler.
Açıklama:
Fransız İhtilali Avrupa'da gerçekleşmiştir.
Soru 18
Aşağıdakilerden hangisi amaçlarına göre sınıflandırıldığında toplumsal hareketlerin biçimlerinden birisi değildir?
Seçenekler
A
İfade özgürlüğü/demokratik hareketler
B
Barış hareketleri
C
Çevreci hareketler
D
İşçi hareketleri
E
Sömürgecilik hareketleri
Açıklama:
Toplumsal hareketler oldukça genel bir sınıflandırmayla ve daha çok amaçları bakımından dört grupta ele alınabilir. Bu gruplandırmaya göre başlıca toplumsal hareket türleri barış hareketleri, çevreci hareketler, işçi hareketleri ve ifade özgürlüğü-demokratik hareketlerdir.
Soru 19
Taban örgütlenmesine dayalı çevre hareketleri gibi toplumsal yapının belirli bir boyutunu değiştirerek toplumu iyileştirmeyi hedefleyen hareketler hangi hareketler kapsamına girmektedir?
Seçenekler
A
Reform hareketleri
B
Devrimci hareketler
C
Dini hareketler
D
Direniş hareketleri
E
Alternatif hareketler
Açıklama:
Reform hareketleri: Taban örgütlenmesine dayalı çevre hareketleri gibi toplumsal yapının belirli bir boyutunu değiştirerek toplumu iyileştirmeyi hedefleyen hareketlerdir.
Soru 20
Aşağıdakilerden hangisi Castells'in ağ kuramına göre toplumsal hareketlerin bir niteliği değildir?
Seçenekler
A
Toplumsal hareketler otantik ve özerktir. Geniş toplumsal bağlamla sınırlandırılır, ancak sınırlandırmalarla kendi mantık ve değerlerini yansıtarak yaratıcı biçimde başa çıkar.
B
Toplumsal hareketler için birincil öncelik başarı ya da başarısızlık değildir, var olmaktır.
C
Toplumsal hareketler toplumsal yapıda doğrudan ya da dolaylı olarak değişiklik meydana getirmeyi amaçlar.
D
Toplumsal hareketler öz bilinçli değildir. Bir analiz sunmaz, üyeleri ile ve dışarıdakilerle ilişkilerini açık bırakır ve kolektif davranış için plansız bir davranış alanı sunar.
E
Toplumsal hareketler çatışmacı ya da muhaliftir.
Açıklama:
Toplumsal hareketler öz bilinçlidir, Bir analiz sunar, üyeleri ile ve dışarıdakilerle ilişkilerini tanımlar ve kolektif davranış için strateji belirler.
Soru 21
Toplumsal nitelikli hareketlerin, protestoların ve devrimlerin altında yatan temel eylem ____ kolektif davranıştır.
Verilen cümle aşağıdakilerden hangisi ile tamamlanabilir?
Verilen cümle aşağıdakilerden hangisi ile tamamlanabilir?
Seçenekler
A
Kitlesel
B
Mücadeleci
C
Toplumsal
D
Bireysel
E
Örgütsel
Açıklama:
Toplumsal nitelikli hareketlerin, protestoların ve devrimlerin altında yatan temel eylem, mücadeleci/ kavgacı kolektif davranıştır.
Soru 22
I-Toplumsal hareket, toplumda yeni bir hayat tarzını, yeni bir modeli oluşturmak için ey- lemde bulunan kolektif davranış biçimidir.
II-Toplumsal hareket, birbiriyle egemenlik ilişkileri ve çatışma düzleminde karşı kar- şıya gelen, aynı kültürel yönelime sahip ve bu kültürün ortaya çıkardığı etkinliklerin toplumsal kontrolü için mücadele eden ak- törlerin kolektif hareketidir.
III-Toplumsal hareket, belli bir dayanışmayı esas alan, bir çatışma özelliği taşıyan ve yer aldığı sistemin sınırlarını zorlayan kolektif davranış biçimidir.
Toplumsal hareket ile ilgili yukarıda verilenlerden hangisi/hangileri doğrudur?
II-Toplumsal hareket, birbiriyle egemenlik ilişkileri ve çatışma düzleminde karşı kar- şıya gelen, aynı kültürel yönelime sahip ve bu kültürün ortaya çıkardığı etkinliklerin toplumsal kontrolü için mücadele eden ak- törlerin kolektif hareketidir.
III-Toplumsal hareket, belli bir dayanışmayı esas alan, bir çatışma özelliği taşıyan ve yer aldığı sistemin sınırlarını zorlayan kolektif davranış biçimidir.
Toplumsal hareket ile ilgili yukarıda verilenlerden hangisi/hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
-Toplumsal hareket, toplumda yeni bir hayattarzını, yeni bir modeli oluşturmak için ey- lemde bulunan kolektif davranış biçimidir.
- Toplumsal hareket, birbiriyle egemenlikilişkileri ve çatışma düzleminde karşı kar- şıya gelen, aynı kültürel yönelime sahip ve bu kültürün ortaya çıkardığı etkinliklerin toplumsal kontrolü için mücadele eden ak- törlerin kolektif hareketidir.
- Toplumsal hareket, belli bir dayanışmayıesas alan, bir çatışma özelliği taşıyan ve yer aldığı sistemin sınırlarını zorlayan kolektif davranış biçimidir.
- Toplumsal hareket, birbiriyle egemenlikilişkileri ve çatışma düzleminde karşı kar- şıya gelen, aynı kültürel yönelime sahip ve bu kültürün ortaya çıkardığı etkinliklerin toplumsal kontrolü için mücadele eden ak- törlerin kolektif hareketidir.
- Toplumsal hareket, belli bir dayanışmayıesas alan, bir çatışma özelliği taşıyan ve yer aldığı sistemin sınırlarını zorlayan kolektif davranış biçimidir.
Soru 23
Aşağıdakilerden hangisi Smelser’e göre kolektif davranış biçimleri ve ilgili oldukları sistem elementlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Toplumsal değişimlerin açıklanması
B
Değer yönelimli toplumsal hareketler değerler
C
Norm yönelimli toplumsal hareketler normlar
D
Düşmanca taşkınlıklar örgütlenme
E
Çılgınlık ve panik durum kolaylaştırıcılar
Açıklama:
Smelser’e göre kolektif davranış biçimleri ve il- gili oldukları sistem elementleri farklı açıdan de- ğerlendirilmektedir (Crossley, 2002:44);
• Değer yönelimli toplumsal hareketler - de- ğerler
• Norm yönelimli toplumsal hareketler -normlar
• Düşmanca taşkınlıklar - örgütlenme
• Çılgınlık ve panik - durum kolaylaştırıcılar
• Değer yönelimli toplumsal hareketler - de- ğerler
• Norm yönelimli toplumsal hareketler -normlar
• Düşmanca taşkınlıklar - örgütlenme
• Çılgınlık ve panik - durum kolaylaştırıcılar
Soru 24
Bireylerin kendi durumlarını başka gruplarla, kendi geçmişleriyle ya da gelecekleriyle karşılaştırarak değerlendirmelerde bulunmaları ile ortaya çıkan gerilim ve kolektif davranışlar arasındaki ilişkiyi vurgulayan kuram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Gerginlik ve çöküş
B
Kitle toplumu kuramı
C
Değer yönelimi kuramı
D
Norm yönelimi kuramı
E
Yoksunluk kuramı
Açıklama:
Kolektif davranış biçimlerinin ortaya çıkışı- nı açıklamaya yönelik farklı yaklaşımlar gelişti- rilmiştir. Aynı zamanda toplumsal hareketlerin açıklanmasında da kullanılan kolektif davranışları açıklamak üzere geliştirilen yaklaşımlar şöyle ifade edilebilir (Buechler, 2004: 48-50);
- Kolektif hareketi açıklayan temel bir yak- laşım olarak gerginlik ve çöküş (strain and breakdown) dönemleri yaklaşımına göre, gerginlik ve çöküş dönemleri kolektif dav- ranış üretir. Bu tür davranışları sınırlandı- ran sosyal kontroller ve moral buyruklar za- yıflatıldığında ya da yok olduğunda kolektif davranışlar ortaya çıkar.
- Yoksunluk kuramları, bireylerin kendi du- rumlarını başka gruplarla, kendi geçmiş- leriyle ya da gelecekleriyle karşılaştırarak değerlendirmelerde bulunmaları ile ortaya çıkan gerilim ve kolektif davranışlar arasın- daki ilişkiyi vurgular.
- Kitle toplumu kuramı ise küçük toplum- sal grupların yok olmasıyla birlikte modern toplumun, soyutlanma, kişiliklerin kaybol- ması ve yabancılaşmanın egemen olması sonucunda kitle toplumuna dönüştüğünü savunur. Bu bağlamda özellikle soyutlanan ve yabancılaşan bireylerin sosyal güvenlik ve sığınma sağlayacak kolektif davranışla- rın cazibesine daha çok kapıldıkları öne sürülmektedir.
Soru 25
Küçük toplumsal grupların yok olmasıyla birlikte modern toplumun, soyutlanma, kişiliklerin kaybolması ve yabancılaşmanın egemen olması sonucunda kitle toplumuna dönüştüğünü savunan kuram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kitle toplumu kuramı
B
Norm yönelimi
C
Değer yönelimi
D
Yoksunluk kuramı
E
İhtiyaç kuramı
Açıklama:
Kitle toplumu kuramı ise küçük toplum- sal grupların yok olmasıyla birlikte modern toplumun, soyutlanma, kişiliklerin kaybol- ması ve yabancılaşmanın egemen olması sonucunda kitle toplumuna dönüştüğünü savunur. Bu bağlamda özellikle soyutlanan ve yabancılaşan bireylerin sosyal güvenlik ve sığınma sağlayacak kolektif davranışla- rın cazibesine daha çok kapıldıkları öne sürülmektedir.
Soru 26
I-Kadın hareketi ya da feminizm
II- İşçi hareketi ve ticaret birlikleri hareketleri
III-Faşist hareketler
Yukarıda verilenlerden hangisi/hangileri toplumsal hareket örneklerindendir?
II- İşçi hareketi ve ticaret birlikleri hareketleri
III-Faşist hareketler
Yukarıda verilenlerden hangisi/hangileri toplumsal hareket örneklerindendir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve II
E
I, II ve III
Açıklama:
Toplumsal hareketlere yönelik ortak bir tanımın yapılması her ne kadar zor olsa da çeşitli toplumsal hareket örnekleri dikkate alınarak bir kavramsallaş- tırma yapılabilir. Toplumsal hareket örnekleri ara- sında şunlar sayılabilir (Crossley, 2002:1);
• Kadın hareketi ya da feminizm,
• İşçi hareketi ve ticaret birlikleri hareketleri,
• Faşist hareketler,
• Faşizm karşıtı, ırkçılık karşıtı hareketler,
• Psikiyatri karşıtı ya da psikiyatrik çabalarlasorunlarını aşanların hareketleri,
• Milliyetçi hareketler,
• Dayanışma hareketleri,
• Çevreci ya da yeşil hareket,
• Kürtaj karşıtı ya da savunucusu hareketler, • Hayvan hakları hareketleri,
• Barış hareketleri.
• Kadın hareketi ya da feminizm,
• İşçi hareketi ve ticaret birlikleri hareketleri,
• Faşist hareketler,
• Faşizm karşıtı, ırkçılık karşıtı hareketler,
• Psikiyatri karşıtı ya da psikiyatrik çabalarlasorunlarını aşanların hareketleri,
• Milliyetçi hareketler,
• Dayanışma hareketleri,
• Çevreci ya da yeşil hareket,
• Kürtaj karşıtı ya da savunucusu hareketler, • Hayvan hakları hareketleri,
• Barış hareketleri.
Soru 27
Aşağıdakilerden hangisi Lofland'a göre toplumsal hareketlerin tanımlayıcı elementlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Geniş ölçekte insan sayısı
B
Belirli bir topluluk ile ilişkilendirilmesi
C
Değişimi sağlamaya ya da engellemeye dönük ortak bir hedef
D
Belirli bir düzeyde liderlik ve organizasyon
E
Göreli olarak uzun bir dönemde kalıcılık ve süreklilik
Açıklama:
Lofland (1996) ise başka bir açıdan toplumsal hareketlerin tanımlayıcı dört temel elementini be- lirlemiştir.
- Geniş ölçekte insan sayısı
- Değişimi sağlamaya ya da engellemeye dö- nük ortak bir hedef
- Belirli bir düzeyde liderlik ve organizasyon
- Göreli olarak uzun bir dönemde kalıcılık vesüreklilik
Soru 28
Aşağıdakilerden hangisi 1750-1850 döneminde dünyada Avrupa merkezli hareketlerin dışında gerçekleşen toplumsal hareketlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Amerika’daki köleliğe karşı isyanlar,
B
Balkanlar’dan Amerika’ya uzanan, sömür- geci ve yayılmacı sistemlerdeki milliyetçi ve ayrılıkçı hareketler,
C
Asya ve Ortadoğu’dan Amerika’ya uzanan alanda, dünya ekonomisine katılmaya ve bu ekonomiyle birleşmeye karşı olan ve dün- yanın geri kalanı ile bağlantıları koparmayı deneyen girişimler,
D
Ortadoğu, Asya, Afrika ve Amerika boyun- ca görülen, Avrupa kültürüne ve kapitalist kültüre direnen, genellikle dinsel ya da kül- türel hareketler olarak adlandırılan uygar- lıkçı hareketler.
E
Feminizm temelli hareketler
Açıklama:
Özellikle 1750-1850 döneminde dünyada Av- rupa merkezli hareketlerin dışında gerçekleşen top- lumsal hareketleri genel olarak kapsayacak şöyle bir sınıflandırma yapılabilir (Ağartan, Choi ve Huynh, 2008:21);
a. Amerika’daki köleliğe karşı isyanlar,
b. Balkanlar’dan Amerika’ya uzanan, sömür- geci ve yayılmacı sistemlerdeki milliyetçi ve ayrılıkçı hareketler,
c. Asya ve Ortadoğu’dan Amerika’ya uzanan alanda, dünya ekonomisine katılmaya ve bu ekonomiyle birleşmeye karşı olan ve dün- yanın geri kalanı ile bağlantıları koparmayı deneyen girişimler,
d. Ortadoğu, Asya, Afrika ve Amerika boyun- ca görülen, Avrupa kültürüne ve kapitalist kültüre direnen, genellikle dinsel ya da kül- türel hareketler olarak adlandırılan uygar- lıkçı hareketler.
a. Amerika’daki köleliğe karşı isyanlar,
b. Balkanlar’dan Amerika’ya uzanan, sömür- geci ve yayılmacı sistemlerdeki milliyetçi ve ayrılıkçı hareketler,
c. Asya ve Ortadoğu’dan Amerika’ya uzanan alanda, dünya ekonomisine katılmaya ve bu ekonomiyle birleşmeye karşı olan ve dün- yanın geri kalanı ile bağlantıları koparmayı deneyen girişimler,
d. Ortadoğu, Asya, Afrika ve Amerika boyun- ca görülen, Avrupa kültürüne ve kapitalist kültüre direnen, genellikle dinsel ya da kül- türel hareketler olarak adlandırılan uygar- lıkçı hareketler.
Soru 29
Benzer rozetler, bandajlar, ilanlar ve kostümler, saflar halinde yürüyüş, şarkı söyleme ve dua etme gibi etmenler toplumsal hareketlerin hangi özelliğini ifade etmektedir?
Seçenekler
A
Makul olma
B
Birlik
C
Sayı
D
Bağlılık
E
Gereklilik
Açıklama:
Toplumsal hareketin oluşabilmesi için kampan- ya, hareket repertuarı ve MBSB gösterilerinin yer alması gereklidir. Kampanya bir seferlik dilekçe, miting ya da gösteriden fazlasını ifade eder. Kam- panyada üç unsur bulunur; Kendi başına oluşmuş talepçiler grubu, talep nesneleri ve bir grup halk. Hak talep edenlerin, nesnelerin ya da halkın tekil eylemleri değil bu üçü arasındaki etkileşim top- lumsal hareketi oluşturur. Kampanya repertuva- rında ise çeşitli siyasal eylem türleri bulunur (Tilly, 2004:17). MBSB hareketleri çeşitli özellikler taşır (Tilly, 2004:18);
• Makul olma: Ölçülü davranışlar, düzgün kıyafetler: din görevlilerinin, yüksek rüt- belilerin ve çocuklarıyla birlikte annelerin katılımı.
• Makul olma: Ölçülü davranışlar, düzgün kıyafetler: din görevlilerinin, yüksek rüt- belilerin ve çocuklarıyla birlikte annelerin katılımı.
- Birlik: Benzer rozetler, bandajlar, ilanlar ve kostümler, saflar halinde yürüyüş, şarkı söy- leme ve dua etme.
- Sayı: Katılımcı sayısı, imzalanan dilekçe- ler, seçmenlerin mesajları, sokakların dol- durulması.
Soru 30
"___________, toplumsal hareketlerin oluşması için belirli koşulların gerekli olduğunu öne süren sosyolog Neil Smelser (1963) tarafından geliştirilmiştir."
Yukarıda verilen cümle aşağıdakilerden hangisi ile tamamlanabilir?
Yukarıda verilen cümle aşağıdakilerden hangisi ile tamamlanabilir?
Seçenekler
A
Katma değer kuramı
B
Kolektif davranış yaklaşımı
C
Sembolik etkileşimci yaklaşım
D
Marksizm
E
Kolektif davranış
Açıklama:
Katma değer kuramı, toplumsal hareketlerin oluşması için belirli koşulların gerekli olduğunuöne süren sosyolog Neil Smelser (1963) tarafın- dan geliştirilmiştir. Smelser toplumsal hareketleri, diğer kolektif davranışlar gibi şekillendikleri top- lumsal sistemler içinde açıklamaya çalışır.
Soru 31
Toplumsal hareketler neye tepki olarak ortaya çıkmıştır?
Seçenekler
A
Rasyonelleşme
B
Devrimci Hareketler
C
Ayaklanmalar
D
Örgütlenme
E
Reform
Açıklama:
Toplumsal hareketler kendilerini çevreleyen toplumdaki derin ve köklü değişimlerin sonucu olarak modern yaşamın artırdığı rasyonelleşmeye tepki olarak ortaya çıkmıştır.
Soru 32
Toplumsal nitelikli hareketlerin protestoların ve devrimlerin altında yatan temel eylem hangi davranıştır?
Seçenekler
A
Kurumsallaşmış davranış
B
Rasyonel davranış
C
Alternatif davranış
D
Mücadeleci/ kavgacı kolektif davranış
E
Reformcu hareketler
Açıklama:
Toplumsal nitelikli hareketlerin, protestoların ve devrimlerin altında yatan temel eylem, mücadeleci/ kavgacı kolektif davranıştır.
Soru 33
Smelser'e göre kolektif davranış biçimleri ve ilgili oldukları sistem elementleri farklı açıdan değerlendirilmektedir. Aşağıdakilerden hangisi Smelser'in bu fikirlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Değer yönelimli toplumsal hareketler- değerler
B
Norm yönelimli toplumsal hareketler- normlar
C
Düşmanca taşkınlıklar- örgütlenme
D
Çılgınlık ve panik- durum kolaylaştırıcılar
E
Toplumsal birlik- bağlılık
Açıklama:
Smelser'e göre kolektif davranış biçimleri ve ilgili oldukları sistem elementleri farklı açıdan değerlendirilmektedir;
- Değerler yönelimli toplumsal hareketler-değerler
- Norm yönelimli toplumsal hareketler- normlar
- Düşmanca taşkınlıklar- örgütlenme
- Çılgınlık ve panik- durum kolaylaştırıcılar
Soru 34
“Toplumsal Hareket" kavramsalını ilk olarak hangi sosyolog siyasal mücadele bağlamında kullanmıştır?
Seçenekler
A
Marx
B
Engels
C
Lorenz Von Stein
D
Raschke
E
Lovland
Açıklama:
“Toplumsal Hareket" kavramını ilk olarak Lorenz Von Stein, siyasal mücadele bağlamında kullanmıştır.
Soru 35
Aşağıdakilerden hangisi Lofland'ın belirlediği toplumsal hareketlerin temel elementlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Geniş ölçekte insan sayısı
B
Toplumsal ortak hedefte bulunmamak
C
Belirli bir düzeyde liderlik ve organizasyon
D
Değişimi sağlamaya ya da engellemeye dönük ortak bir hedef
E
Göreli olarak uzun bir dönemde kalıcılık ve süreklilik
Açıklama:
Lofland (1996) işe başka bir açıdan toplumsal hareketlerin tanımlayıcı dört temel elementini belirlemiştir;
- Geniş ölçekte insan sayısı
- Değişimi sağlamaya ya da engellemeye dönük ortak bir hedef
- Belirli bir düzeyde liderlik ve organizasyon
- Göreli olarak uzun bir dönemde kalıcılık ve süreklilik
Soru 36
Avrupa merkezli hareketlerin dışında gerçekleşen toplumsal hareketleri genel olarak kapsayacak nasıl bir sınıflandırma yapılamaz?
Seçenekler
A
Amerika’daki köleliğe karşı isyanlar
B
Celali isyanları
C
Dünya ekonomisine katılmaya ve birleşmeye karşı olan girişimler
D
Avrupa kültürüne ve kapitalist kültüre direnen uygarlıkçı hareketler
E
Sömürgeci ve yayılmacı sistemlerdeki milliyetçi ve ayrılıkçı hareketler
Açıklama:
Özellikle 1750-1850 döneminde dünyada Avrupa merkezli hareketlerin dışında gerçekleşen toplumsal hareketleri genel olarak kapsayacak şöyle sınıflandırma yapılabilir;
- Amerika’daki köleliğe karşı isyanlar,
- Balkanlar'dan Amerika'ya uzanan, sömürgeci ve yayılmacı sistemlerdeki milliyetçi ve ayrılıkçı hareketler,
- Asya ve Ortadoğu’dan Amerika'ya uzanan alanda, dünya ekonomisine katılmaya ve bu ekonomiyle birleşmeye karşı olan ve dünyanın geri kalanı ile bağlantıları koparmayı deneyen girişimler,
- Ortadoğu, Asya, Afrika ve Amerika boyunca görülen, Avrupa kültürüne ve kapitalist kültüre direnen, genellikle dinsel ya da kültürel hareketler olarak adlandırılan uygarlıkçı hareketler.
Soru 37
Toplumsal hareketleri genel bir sınıflandırmayla ele alırsak aşağıdakilerden hangisi bu hareketlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Barış hareketleri
B
Çevreci hareketler
C
İşçi hareketleri
D
İfade özgürlüğü/Demokratik hareket
E
Hayvan hakları hareketi
Açıklama:
Toplumsal hareketler oldukça genel bir sınıflandırmayla ve daha çok amaçları bakımından dört grupta ele alınabilir. Bu gruplandırmaya göre başlıca toplumsal hareket türleri barış hareketleri, çevreci hareketler, işçi hareketleri ve ifade özgürlüğü-demokratik hareketlerdir.
Soru 38
Aşağıdakilerden hangisi demokratikleşme sürecinin toplumsal hareketi destekleme yollarından biri değildir?
Seçenekler
A
Vatandaşlık ilişkisinin kurulması
B
Kamu politikası çerçevesinde hakların ve yükümlülüklerin eşitlenmesi
C
Vatandaşın etkisinin artması
D
Devletin tek söz sahibi olması
E
Tamamlayıcı kurumların oluşturulması
Açıklama:
Demokratikleşmenin sağladığı ortam toplumsal hareketleri besler. Demokratikleşme sürecinin toplumsal hareketi destekleme yolları şöyle sıralanabilir;
- Devlet ile vatandaşlar arasında daha düzenli ve kategorik ilişkilerin oluşmasıyla birlikte vatandaşlık ilişkisinin kurulmasının sonucu olarak hak talepleri daha makul ve çekici bir hâl alır.
- Kamu politikası çerçevesinde hakların ve yükümlülüklerin eşitlenmesi sonucunda sosyal eşitsizliklerin giderilmesi, kategori ötesi koalisyonların ve yeni tesis edilmiş kimliklerin önündeki engelleri zayıflatarak toplumsal hareketlerin gelişimini kolaylaştırır.
- Devlet politikasına, kaynaklarına ve personeline ilişkin değişimlerde vatandaşların etkisinin artması ile birlikte hak talebinde bulunmak için yeni fırsatlar ve güvenli bir ortam oluşur.
- Tamamlayıcı kurumların oluşturulması ile seçim kampanyaları, siyasi partiler, sendikalar, ticari kuruluşlar, sivil toplum kurumları ve lobiler gibi kurumlar toplumsal hareketleri besler.
Soru 39
Toplumsal hareketleri açıklamak amacıyla oluşan yaklaşımlar arasında aşağıdakilerden hangisi yoktur?
Seçenekler
A
Rasyonel Tercih
B
Siyasi Davranış
C
Katma Değer
D
Ağ Kuramı
E
Göreli Yoksunluk
Açıklama:
Toplumsal hareketleri açıklamak üzere işe koşulan başlıca yaklaşımlar arasında Kolektif Davranış, Göreli Yoksunluk, Kaynak Hareketliliği, Politik Süreçler, Katma Değer, Ağ Kuramı, Rasyonel Tercih ve Kimlik Yönelimli Yaklaşımlar sayılabilir.
Soru 40
İşlevselci geleneğe dayanması ve yapısal zorlamaları açısından eleştirilen toplumsal kuram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Katma Değer Kuramı
B
Rasyonel Tercih
C
Ağ Kuramı
D
Kolektif Davranış
E
Politik Süreçler
Açıklama:
Katma değer yaklaşımı, işlevselci geleneğe dayanması ve yapısal zorlamaları, baskıyı toplum açısından birliği ve düzeni bozucu nitelikte görmesi nedeniyle eleştirilmektedir.
Soru 41
Kolektif davranışla ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Gönüllü olarak gerçekleştirilen eylemlerdir
B
Büyük ölçüde planlanmış ve yapılandırılmış grup etkinliklerini kapsar
C
Kolektif davranışları yönetecek kurumsallaşmış normlar söz konusudur
D
Otoriter hiyerarşinin olduğu davranışlardır
E
Kural ya da prosedürlerin olduğu davranışlardır
Açıklama:
Kolektif davranışlar baskın grubun norm ve değerlerini zorlayan, çok sayıda kişinin katıldığı, gönüllü ve genellikle planlanmadan, doğaçlama biçiminde gerçekleştirilen eylemlerdir. Çevreci örgütler ya da sendikalar gibi yapılarda ve kurumlarda var olan organize davranıştan farklı olarak, belirlenmiş kural ya da prosedürlerin, otorite hiyerarşisinin söz konusu olmadığı davranışlardır. Eğitim, din ve siyaset gibi kurumsal davranışlardan farklı olarak da kolektif davranışları yönetecek kurumsallaştırılmış normlar yoktur. Blumer’e göre kolektif davranış büyük ölçüde planlanmamış, kurallara bağlanmamış ve yapılandırılmamış grup etkinliklerini kapsar. Doğru cevap A’dır.
Soru 42
I. Değişim yönelimli hedefler
II. Kalabalık
III. Kolektif davranış
IV. Geçici bir süreklilik
V. Ayaklanmalar
VI. Kamu düşüncesi
Toplumsal hareketler yukarıda verilen hangi kavramlar çerçevesinde tanımlanmaktadır?
II. Kalabalık
III. Kolektif davranış
IV. Geçici bir süreklilik
V. Ayaklanmalar
VI. Kamu düşüncesi
Toplumsal hareketler yukarıda verilen hangi kavramlar çerçevesinde tanımlanmaktadır?
Seçenekler
A
I.-II.-V.
B
II.-IV.-VI.
C
I.-III.-IV.
D
I.-II.-III.
E
II.-V.-VI.
Açıklama:
Toplumsal hareketler, kolektif davranış, gelişim yönelimli değerler, kurumsal kolektif davranış, belli bir düzeyde örgütlenme ve geçici bir süreklilik kavramları çerçevesinde tanımlanmaktadır. Doğru cevap C’dir.
Soru 43
Toplumsal hareketler ilk olarak hangi bağlamda kullanılmıştır?
Seçenekler
A
Siyasal bağlam
B
Ekonomik bağlam
C
Tarihsel bağlam
D
Sosyolojik bağlam
E
Kültürel bağlam
Açıklama:
“Toplumsal Hareket” kavramsalı ilk olarak Lorenz Von Stein tarafından siyasal mücadele bağlamında kullanılmıştır. Doğru cevap A’dır.
Soru 44
Modern anlamda toplumsal hareketler ne zaman görülmeye başlanmıştır?
Seçenekler
A
- yüzyılın ilk yarısı
B
- yüzyılın ortasında
C
- yüzyılın sonları
D
- yüzyılın ikinci yarısı
E
- yüzyılın sonları
Açıklama:
Batı toplumlar bağlamında toplumsal hareketlerin kaynağı Fransız devrimine ve kalabalıkların olumsuzluklara karşı gösterdikleri tepkilere kadar dayandırılmaktadır. Ancak, modern toplumsal hareketlerin gelişim sürecinde 19. yüzyılın ikinci yarısı bir başlangıç noktası olarak kabul edilmektedir. Toplumsal hareket kavramı kolektif amaca dayalı, organize ve süreklilik sergileyen davranış biçimi olarak tanımlandığında bu başlangıç noktası anlamlı görünmektedir. 19. yüzyılın ikinci yarısından önce de birçok toplumsal nitelikli eylem yaşanmıştır ancak modern anlamda toplumsal hareketler 19. yüzyılın ortasında görülmeye başlanmıştır. Doğru cevap B’dir
Soru 45
Aşağıdakilerden hangisi Manuel Castells’in ağ kuramına göre toplumsal hareketlerin özelliklerinden biridir?
Seçenekler
A
Demokratikleşme toplumsal hareketlerin oluşumunu olumlu yönde etkiler
B
Toplumsal hareketler siyasi girişimcilere bağlıdır
C
Toplumsal hareketler için birincil öncelik var olmaktır
D
Toplumsal hareketlerin yapıları, personeli ve iddiaları tarihsel olarak değişir ve evrilir
E
Toplumsal hareketler halkın egemenliğini kabul eder
Açıklama:
Toplumsal hareketlere ilişkin A, B, D ve E seçeneklerinde belirtilen özellikler Charles Tilly’in görüşlerini ifade etmektedir. Doğru cevap C’dir
Soru 46
Aşağıdakilerden hangisi toplumsal hareketleri irrasyonellik durumu olarak tanımlamaktadır?
Seçenekler
A
Sidney Tarrow
B
Herbert Blumer
C
Neil Smelser
D
John McCarthy
E
Gustave Le Bon
Açıklama:
Kalabalıkların baştan çıkmaya hazır olduğunu belirten ve aşırılığını vurgulayan Gustave Le Bon’a göre toplumsal hareketler daha çok irrasyonellik durumudur. Sidney Tarrow politik fırsatlar kuramını; Herbert Blumer sembolik etkileşimcilik yaklaşımını; Neil Smelser katma değer kuramını; John McCarthy kaynak hareketliliği kuramını geliştirmiştir. Doğru cevap E’dir.
Soru 47
Aşağıdaki kuramlardan hangisi toplumsal hareketleri toplumdan soyutlanmış, toplumla bütünleşememiş bireylerin katıldığı avam, ayak takımı hareketler olarak tanımlamaktadır?
Seçenekler
A
Göreli yoksunluk kuramı
B
Katma değer kuramı
C
Kolektif davranış kuramı
D
Rasyonel tercih kuramı
E
Ağ kuramı
Açıklama:
Soru kökünde ifade edilen toplumsal hareketler tanımı kolektif davranış kuramına aittir. Doğru cevap C’dir.
Soru 48
Kaynak hareketliliği kuramı ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Çıkar çatışmaları ve grupların rasyonel biçimde savunulması söz konusudur
B
Artan maddi yararla hareket başarıya ulaşır
C
Kurumsal ya da kurumsal olmayan kolektif davranış arasında temel bir farklılık yoktur
D
Günümüzde bir toplumsal örgüt endüstrisi oluşmuş durumdadır
E
Toplumsal hareketlere katılanların rasyonel davranan bireyler olduğu düşüncesine karşı çıkar
Açıklama:
Kaynak hareketliliği kuramı da toplumsal hareketlere katılanların rasyonel davranan bireyler olduğu düşüncesini benimser. Kurama göre bir toplumsal hareketin katılımcılarının, hareketin başarısı için gerekli olan, belirli düzeyde siyasal ve ekonomik kaynağa sahip olmaları gerekir. Doğru cevap E’dir
Soru 49
Aşağıdakilerden hangisi politik fırsatlar kuramına getirilen eleştiridir?
Seçenekler
A
Toplumsal hareket örgütleri ile çıkar gruplarının birbirinden ayırt edilemeyişi
B
Kültürel etkenleri göz ardı etmesi
C
Profesyonel toplumsal hareket örgütlerine odak- lanılması
D
Tabana dayalı toplumsal hareketlerin göz ardı edilmesi
E
İdeolojinin, bağlılığın, değerlerin ve adaletsizliğe karşı mücadelenin vurgulanmayışı
Açıklama:
A, C, D ve E seçenekleri, kaynak hareketliliği kuramına getirilen eleştirilerdir. Doğru cevap B’dir.
Soru 50
Aşağıdaki kuramlardan hangisi kolektif davranışa dayanmaktadır?
Seçenekler
A
Rasyonel tercih kuramı
B
Yeni toplumsal hareketler kuramı
C
Politik süreçler kuramı
D
Sembolik etkileşimcilik kuramı
E
Katma değer kuramı
Açıklama:
Sembolik etkileşimcilik kolektif davranışa dayanır ve Blumer’e göre sosyoloji de kolektif davranışı irdeler. Toplumsal dünya kolektif davranıştan ibarettir. Doğru cevap D‘dir.
Soru 51
Toplumsal hareketler aşağıdakilerden hangisine tepki olarak çıkmıştır?
Seçenekler
A
Rasyonelleşmeye
B
Realistliğe
C
Modernliğe
D
Rönesansa
E
Demokrasiye
Açıklama:
Toplumsal hareketler kendilerini çevreleyen toplumdaki derin ve köklü değişimlerin sonucu olarak modern yaşamın artırdığı rasyonelleşmeye tepki olarak ortaya çıkmıştır .
Soru 52
Toplumsal nitelikli hareketlerin, protestoların ve devrimlerin altında yatan temel eylem aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İyimser davranış
B
Karamsar davranış
C
Pozitif davranış
D
Kavgacı davranış
E
Duygusal davranış
Açıklama:
Toplumsal nitelikli hareketlerin, protestoların ve devrimlerin altında yatan temel eylem, mücadeleci/ kavgacı kolektif davranıştır.
Soru 53
Baskın grubun norm ve değerlerini zorlayan, çok sayıda kişinin katıldığı, gönüllü ve genellikle planlanmadan, doğaçlama biçiminde gerçekleştirilen eylemler aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Toplumsal davranışlar
B
Kolektif davranışlar
C
Prosedürler
D
Hiyerarşiler
E
Örgütler
Açıklama:
Baskın grubun norm ve değerlerini zorlayan, çok sayıda kişinin katıldığı, gönüllü ve genellikle planlanmadan, doğaçlama biçiminde gerçekleştirilen eylemler kolektif davranışlardır.
Soru 54
Moda, kalabalık, çeteler aşağıdaki hangi sınıflandırmanın içerisinde yer alır?
Seçenekler
A
Normlar
B
Kurallar
C
Örgütler
D
Çevre
E
Kolektif davranış
Açıklama:
Kolektif davranış biçimleri, kalabalık (crowd), çeteler (mobs), ayaklanmalar (riots), panik, çılgınlık (fads), moda (fashions), kamu düşüncesi (public opinion) ve dedikodudur.
Soru 55
Faşist ve milliyetçi hareketler aşağıdakilerden hangi davranış sınıfı içerisindedir?
Seçenekler
A
Toplumsal
B
Kültürel
C
Organik
D
Geleneksel
E
Modern
Açıklama:
Toplumsal hareket örnekleri arasında şunlar sayılabilir (Crossley, 2002:1); • Kadın hareketi ya da Geminizm, • işçi hareketi ve ticaret birlikleri hareketleri, • faşist hareketler, • faşizm karşıtı, ırkçılık karşıtı hareketler, • psikiyatri karşıtı ya da psikiyatrik çabalarla sorunlarını aşanların hareketleri, • milliyetçi hareketler, • dayanışma hareketleri, • çevreci ya da yeşil hareket, • Kürtaj karşıtı ya da savunucusu hareketler, • hayvan hakları hareketleri, • barış hareketleri
Soru 56
Aşağıdakilerden hangisi mevcut kuramsal sistemler ve doktrinler ile toplumsal sistemler arasında kavramsal bir ayrım yapmış ve toplumsal hareketleri sosyoloji alanında merkezi bir yere koymuş kuramcıdır?
Seçenekler
A
George
B
Stein
C
Hugh
D
Daniel
E
Fork
Açıklama:
Mevcut kuramsal sistemler ve doktrinler ile toplumsal sistemler arasında kavramsal bir ayrım yapmış ve toplumsal hareketleri sosyoloji alanında merkezi bir yere koyan kişi Lorenz Von Steindir.
Soru 57
Alman sosyolog Lorenz Von Stein 1789- 1850 döneminde gerçekleşen Fransız toplumsal hareketlerinin tarihsel sürecini aşağıdakilerden hangisi vasıtasıyla bilimsel tartışmalar sürecine sokmuştur?
Seçenekler
A
Akrabalarıyla
B
Arkadaşlarıyla
C
Ülkelerle
D
Kitabıyla
E
Tartışmalarıyla
Açıklama:
Alman sosyolog Lorenz Von Stein 1789- 1850 döneminde gerçekleşen Fransız toplumsal hareketlerinin tarihsel sürecini değerlendirdiği kitabıyla toplumsal hareket kavramını halkın politik mücadelesine ilişkin bilimsel tartışmaların içine sokmuştur
Soru 58
Aşağıdakilerden hangisi toplumsal hareketin dört temel unsurunu belirleyen kişidir?
Seçenekler
A
Campell
B
Stein
C
Lofland
D
Tilly
E
Diani
Açıklama:
Loand (1996) ise başka bir açıdan toplumsal hareketlerin tanımlayıcı dört temel elementini belirlemiştir
Soru 59
Aşağıdakilerden hangisi kurumsal ya da örgütsel kanalların dışında devamlılık gösteren ve belirli bir örgütlenme düzeyinde meydana gelen, parçası olunan dünya düzeni, toplum, grup ya da örgütte var olan otoriteyi savunmak ya da bu otoriteye meydan okuma ile tanımlanır?
Seçenekler
A
Çevreci hareketler
B
Modern hareketler
C
Toplumsal hareketler
D
Bütünsel hareketler
E
Demokratik hareketler
Açıklama:
Toplumsal hareketler, kurumsal ya da örgütsel kanalların dışında devamlılık gösteren ve belirli bir örgütlenme düzeyinde meydana gelen, parçası olunan dünya düzeni, toplum, grup ya da örgütte var olan otoriteyi savunmak ya da bu otoriteye meydan okumadır.
Soru 60
Toplumsal hareketler olgusu ve kavramsallaştırması büyük ölçüde aşağıdaki yüzyılların hangisinde görülür?
Seçenekler
A
19.yy
B
18.yy
C
17.yy
D
16.yy
E
15.yy
Açıklama:
Toplumsal hareketler olgusu ve kavramsallaştırması büyük ölçüde 19. yüzyıl ürünüdür.
Soru 61
Toplumsal hareketlere ilişkin aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Toplumsal hareketler, birkaç kişinin katıldığı anlık ortak davranışları ifade eder.
B
Bireylerin belirli bir amaç için bir araya gelmeleri ve ortaklaşa etkinliklerde bulunmaları toplumsal hareketlerin dönüm noktasıdır.
C
Toplumsal hareketler egemen kültürün norm ve değerlerini zorlayan, çok sayıda kişinin katıldığı planlı eylemlerdir.
D
Toplumsal hareketler üst düzeyde yapılanmış bir kolektif davranış biçimidir.
E
Toplumsal hareketler, ortaya çıkış biçimleri, amaçları ve yöntemleri bakımından birbirine çok benzer özelliklere sahiptir.
Açıklama:
Toplumsal hareketler, kolektif davranışın formlarından birisi olarak yüksek düzeyde yapılandırılmış bir kolektif davranış biçimi olarak tanımlanabilir.
Toplumsal hareketler, çok sayıda kişinin katıldığı geniş ölçekli ve sürekliliği olan ortak davranışları ifade eder. Bireylerin belirli bir amaç için bir araya gelmeleri ve ortaklaşa etkinliklerde bulunmaları toplumsal hareketlerin başlangıç noktasıdır denilebilir. Kolektif davranışlar egemen kültürün norm ve değerlerini zorlayan, çok sayıda kişinin katıldığı gönüllü ve kendiliğinden oluşan, planlanmayan eylemlerdir. Bu bağlamda toplumsal hareketler üst düzeyde yapılanmış bir kolektif davranış biçimidir. Doğru cevap D'dir.
Toplumsal hareketler, çok sayıda kişinin katıldığı geniş ölçekli ve sürekliliği olan ortak davranışları ifade eder. Bireylerin belirli bir amaç için bir araya gelmeleri ve ortaklaşa etkinliklerde bulunmaları toplumsal hareketlerin başlangıç noktasıdır denilebilir. Kolektif davranışlar egemen kültürün norm ve değerlerini zorlayan, çok sayıda kişinin katıldığı gönüllü ve kendiliğinden oluşan, planlanmayan eylemlerdir. Bu bağlamda toplumsal hareketler üst düzeyde yapılanmış bir kolektif davranış biçimidir. Doğru cevap D'dir.
Soru 62
Toplumsal hareketleri tanımlamada kullanılacak çerçeve için aşağıda verilen temel eksenler, hangi şıkta tamamen doğrudur?
Seçenekler
A
Ortak davranış, değişimin hedeflenmesi, aşırıcılık
B
Örgütlenme, ortak bir kimliğin varlığı, göreli süreklilik
C
Ortak davranış, örgütlenme, özgünlük
D
Ortak bir kimliğin varlığı, göreli süreklilik, panik davranışı
E
Ortak bir kimliğin varlığı, değişimin hedeflenmesi, özgünlük
Açıklama:
Toplumsal hareketler, ortaya çıkış biçimleri, amaçları ve yöntemleri bakımından birbirinden çok farklı özelliklere sahiptir. Bu çeşitlilik ortak bir tanımlamayı zorlaştırsa da toplumsal hareketleri, ortak davranış, değişimin hedeflenmesi, örgütlenme, ortak bir kimliğin varlığı, göreli süreklilik gibi temel eksenler çerçevesinde tanımlama çabaları söz konusudur. Doğru cevap B'dir.
Soru 63
Toplumsal harekete ilişkin aşağıdaki bilgiler ve tanımlamalardan hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Toplumsal hareket, dayanışmadan uzak, bir çatışma özelliği taşıyan ve yer aldığı sistemin sınırları belirleyen davranış biçimidir.
B
Toplumsal hareketler bir anlamda toplumda yaşanılan hoşnutsuzluğun dışa vurumu, karşılanması istenilen ihtiyaçların dile getirilmesidir.
C
1960’lardan bu yana toplumsal hareketler özellikle Batı medeniyetinin kalıcı bir parçası haline gelerek kuramsal çabaların konusu olmuştur.
D
Özellikle çağdaş Batı toplumlarında çok yoğun biçimde hemen her yerde rastlanan yaygın olgular haline gelmiş olan toplumsal hareketler; toplumsal değişimi sağlayan temel mekanizmalardandır.
E
Toplumsal hareket, birbiriyle egemenlik ilişkileri ve çatışma düzleminde karşı karşıya gelen, aynı kültürel yönelime sahip ve bu kültürün ortaya çıkardığı etkinliklerin toplumsal kontrolü için mücadele eden aktörlerin kolektif hareketidir.
Açıklama:
Toplumsal hareket, belli bir dayanışmayı esas alan, bir çatışma özelliği taşıyan ve yer aldığı sistemin sınırlarını zorlayan kolektif davranış biçimidir. Doğru cevap A'dır.
Soru 64
Kolektif davranışa ilişkin aşağıdaki tanımlamalardan hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Kolektif davranışlar baskın grubun norm ve değerlerini zorlayan, çok sayıda kişinin katıldığı, gönüllü ve genellikle planlanmadan, doğaçlama biçiminde gerçekleştirilen eylemlerdir.
B
Çevreci örgütler ya da sendikalar gibi yapılarda ve kurumlarda var olan organize davranıştan farklı olarak, belirlenmiş kural ya da prosedürlerin, otorite hiyerarşisinin söz konusu olmadığı davranışlardır.
C
Kolektif davranışlar, egemen kültürün norm ve değerlerini belirleyen, birkaç kişinin katıldığı tamamıyla planlı eylemlerdir.
D
Eğitim, din ve siyaset gibi kurumsal davranışlardan farklı olarak da kolektif davranışları yönetecek kurumsallaştırılmış normlar yoktur.
E
Kolektif davranış birçok biçimde ortaya çıkabilir; kısa ya da sürekli-kalıcı, kurumsallaşmış ya da yıkıcı-bozguncu, monoton-sıkıcı ya da dramatik nitelikte gerçekleşebilir.
Açıklama:
Kolektif davranışlar baskın grubun norm ve değerlerini zorlayan, çok sayıda kişinin katıldığı, gönüllü ve genellikle planlanmadan, doğaçlama biçiminde gerçekleştirilen eylemlerdir. Doğru cevap A'dır.
Soru 65
Aşağıdaki şıkların hangisinde toplumsal hareketlerin kavramsallaştırılmasında ve açıklanmasında göz önünde bulundurulması gereken üç temel ilke doğru verilmiştir?
Seçenekler
A
Toplumsal hedefin olması- Hareketin dağılımı- Hareketin süresi
B
Toplumsal hedefin olması- Hareketin karşıtının olması- Hareketin dağılımı
C
Hareketin karşıtının olması- Hareketin süresi- Hareketin mekanizması
D
Hareketin ortak kimliği- Hareketin mekanizması- Hareketin doğruluğu
E
Hareketin ortak kimliği- Hareketin karşıtının olması- Toplumsal hedefin olması
Açıklama:
Temel kavramlar çerçevesinde tanımlanan toplumsal hareketlerin kavramsallaştırılmasında göz önünde bulundurulması gereken üç temel ilke söz konusudur. Bu üç ilke dikkate alınmadan herhangi bir toplumsal hareketin açıklanması söz konusu olamaz;
• Hareketin ortak kimliği
• Hareketin karşıtının olması
• Toplumsal hedefin olması
Doğru cevap E'dir.
• Hareketin ortak kimliği
• Hareketin karşıtının olması
• Toplumsal hedefin olması
Doğru cevap E'dir.
Soru 66
Kolektif davranışlar dahilinde seçeneklerden hangisi farklıdır?
Seçenekler
A
Kalabalık
B
Devrimci hareketler
C
Çeteler
D
Ayaklanmalar
E
Çılgınlık
Açıklama:
Kolektif davranış biçimlerini şöyle sınıflandırabiliriz; Kalabalık (crowd), çeteler (mobs), ayaklanmalar (riots), panik, çılgınlık (fads), moda (fashions), kamu düşüncesi (public opinion) ve dedikodu. Doğru cevap B'dir.
Soru 67
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi isyan bilincinin özelliklerinden biridir?
Seçenekler
A
Sisteme yönelik adaletsizlik algısına dayanan şikâyetlerde ortaklaşan bireyce oluşan katılımcılardır.
B
Hareketlere katılanlar hedeflerini rastlantısal seçerler.
C
Toplumsal hareketler politik sistemin belirlediği hedefler doğrultusunda gelişir.
D
Toplumsal hareket güçlü bir liderliğe sahip olmalıdır.
E
Toplumsal hareket yeterli kaynaklara sahip olmalıdır.
Açıklama:
İsyan bilinci: Toplumda bazı kişilerin sıkıntı ve şikâyetleri olur ve adaletsizlik algısına dayanan bu şikâyetler sisteme yöneliktir. Ortaklaşa bir adaletsizlik algısı ve bilinci oluştuğunda bu bireyler toplumsal hareket katılımcılarına dönüşürler. Hareketlere katılanlar hedeflerini rastlantısal seçmezler. Toplumsal hareketler politik sistemin öne çıkardığı şikâyetler ekseninde ortaya çıkar. Doğru cevap A'dır.
Soru 68
Politik süreçler modeli kuramının temel bileşenleri şıkların hangisinde doğru verilmiştir?
Seçenekler
A
Kolektif eylem- ortak araçlar- politik fırsatlar
B
İsyan bilinci- ortak dil- politik fırsatlar
C
İsyan bilinci- örgütsel güç- politik fırsatlar
D
Kolektif eylem- ortak dil- politik fırsatlar
E
Ortak araçlar- örgütsel güç- politik fırsatlar
Açıklama:
Politik süreçler kuramına göre toplumsal hareketlerin üç temel bileşeni vardır;
1. İsyan bilinci
2. Örgütsel güç
3. Politik fırsatlar
Doğru cevap D'dir.
1. İsyan bilinci
2. Örgütsel güç
3. Politik fırsatlar
Doğru cevap D'dir.
Soru 69
Ekonomik bir dil kullandıkları için eleştirilen öncü kuramcılarından McCarthy ve Zald’in hareket girişimcileri, hareket endüstrileri ve hareket sektörleri kavramlarını ile ifade ettikleri kuram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Devinimsel döngü kuramı
B
Örgütsel hareket kuramı
C
İşçi hareketi yaklaşımı
D
Kaynak hareketliliği kuramı
E
İnsan hakları hareketi yaklaşımı
Açıklama:
Kaynak hareketliliği kuramının öncüleri olan John McCarthy ve Mayer Zald protesto faaliyetlerinin iktisadi bileşeni olarak toplumsal hareket örgütleri konusuna da vurgu yapmışlardır. Toplumsal hareket örgütleri ekonomik girişimciler gibi davranarak kaynak toplar, personel sağlar ve görüşlerini olası alıcılara aktarır. Günümüzde birbirileriyle rekabet içinde olan birçok örgüt vardır ve bir toplumsal hareket endüstrisi oluşmuştur. Doğru cevap D'dir.
Soru 70
Toplumsal hareket yaklaşımlarına dönemsel yaklaşım açısından seçeneklerden hangisi farklıdır ?
Seçenekler
A
İşçi hareketi
B
Feminist hareket
C
İnsan hakları hareketi
D
Barış ve adalet hareketleri
E
Çevresel adalet hareketleri
Açıklama:
Yeni toplumsal hareketler yaklaşımı ortak eylemlerin farklılık gösteren biçimlerine, düzenlerine, desenlerine ve bu eylemlerin politika, ideoloji ve kültüre dayanma tarzlarına odaklanır. Bunun yanı sıra toplumsal hareketlerin ve ortak eylemlerin kaynakları olarak ırk, cinsiyet, sınıf gibi kimlik etkenleri dikkate alır. Ekofeminizm ve çevresel adalet hareketleri bunlara örnektir. Doğru cevap E'dir.
Soru 71
Toplumsal nitelikli hareketlerin, protestoların ve devrimlerin altında yatan temel eylem aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Toplumsal statü
B
Göreli yoksunluk
C
Kolektif davranış
D
Toplumsal sınıf
E
Toplumsal roller
Açıklama:
Toplumsal nitelikli hareketlerin, protestoların ve devrimlerin altında yatan temel eylem, mücadeleci/ kavgacı kolektif davranıştır
Soru 72
Kolektif davranışlarla ilgili aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Baskın grubun norm ve değerlerini zorlar.
B
Toplumsal hareketin altında yatan temel eylemdir.
C
Zorunlu ve planlı şekilde gerçekleştirilen eylemlerdir.
D
Çok sayıda kişi katılır.
E
Kolektif davranışları yönetecek kurumsallaştırılmış normlar yoktur.
Açıklama:
Kolektif davranışlar baskın grubun norm ve değerlerini zorlayan, çok sayıda kişinin katıldığı, gönüllü ve genellikle planlanmadan, doğaçlama biçiminde gerçekleştirilen eylemlerdir.
Soru 73
Bireylerin kendi durumlarını başka gruplarla, kendi geçmişleriyle ya da gelecekleriyle karşılaştırarak değerlendirmelerde bulunmaları ile ortaya çıkan kolektif davranışları vurgulayan kuram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Gerginlik ve çöküş yaklaşımı
B
Yapısalcılık
C
Yoksunluk kuramları
D
Kitle toplumu kuramı
E
Yapısal fonksiyonalizm
Açıklama:
Bireylerin kendi durumlarını başka gruplarla, kendi geçmişleriyle ya da gelecekleriyle karşılaştırarak değerlendirmelerde bulunmaları ile ortaya çıkan kolektif davranışları vurgulayan kuram Yoksunluk Kuramı'dır.
Soru 74
"Toplumsal hareket" kavramı ilk olarak kim tarafından kullanılmıştır?
Seçenekler
A
Herbert Spencer
B
Max Weber
C
David Koresh
D
Mao Zedong
E
Lorenz Von Stein
Açıklama:
“Toplumsal Hareket’’ kavramsalını ilk olarak Lorenz Von Stein, siyasal mücadele bağlamında kullanmıştır.
Soru 75
Aşağıdakilerden hangisi toplumsal hareketlere yönelik yapılan tanımlardaki bileşenlerden biri olamaz?
Seçenekler
A
Hareketin karşıtının olmaması
B
Kolektif davranış
C
Değişim yönelimli hedefler
D
Geçici bir süreklilik
E
Belli bir düzeyde örgütlenme
Açıklama:
Toplumsal hareketlere ilişkin çok çeşitli tanımlamalar genelde belirli eksenler etrafında yapılmaktadır:
a. Kolektif davranış
b. Değişim yönelimli hedefler
c. Kurumsal kolektif davranış
d. Belli bir düzeyde örgütlenme
e. Geçici bir süreklilik
a. Kolektif davranış
b. Değişim yönelimli hedefler
c. Kurumsal kolektif davranış
d. Belli bir düzeyde örgütlenme
e. Geçici bir süreklilik
Soru 76
Toplumsal hareketler amaçları bakımından ele alınıp gruplandırıldığında aşağıdakilerden hangisi bu sınıflama dışında kalır?
Seçenekler
A
Barış hareketleri
B
Çevreci hareketler
C
İşçi hareketleri
D
Ekonomi hareketleri
E
Demokratik hareketler
Açıklama:
Toplumsal hareketler oldukça genel bir sınıflandırmayla ve daha çok amaçları bakımından dört grupta ele alınabilir. Bu gruplandırmaya göre başlıca toplumsal hareket türleri barış hareketleri, çevreci hareketler, işçi hareketleri ve ifade özgürlüğü-demokratik hareketlerdir.
Soru 77
Aşağıdakilerden hangisi alternatif hareketlere örnek olarak verilebilir?
Seçenekler
A
Mao Zedong’un Çin’deki hareketi
B
Kadın özgürlüğü hareketi
C
Nüfus bağlantısı (Zero Population growth) hareketi
D
David Koresh'in dinsel kültü
E
The Woman's Christan Temperance Union (Hristiyan Kadınlar İçkiden Kaçınma Birliği Hareketi)
Açıklama:
Alternatif hareketler insan davranışının belirli bir boyutunda sınırlı bir değişimi hedefler. 20. yüzyılın başlarındaki ‘The Woman’s Christian Temperance Union /
Hristiyan Kadınlar İçkiden Kaçınma Birliği’ adlı derneğin geliştirdiği hareket insanların alkol tüketiminden uzak durmalarını sağlamayı hedefliyordu.
Hristiyan Kadınlar İçkiden Kaçınma Birliği’ adlı derneğin geliştirdiği hareket insanların alkol tüketiminden uzak durmalarını sağlamayı hedefliyordu.
Soru 78
Algılanan bir sorunun huzursuzluk yarattığı toplumsal hareket aşaması aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kurumsallaşma aşaması
B
Başlangıç aşaması
C
Toplanma aşaması
D
Birleşme aşaması
E
Sonlandırma aşaması
Açıklama:
Toplumsal hareketlerin gelişim süreci genel olarak üç aşamada gerçekleşir:
1. Başlangıç-hazırlık aşaması: Algılanan bir sorun huzursuzluk yaratır.
2. Toplanma-birleşme aşaması: Kişiler organize olmaya başlarlar.
3. Kurumsallaşma aşaması: Bir örgüt geliştirilir. Liderlik konumlarında gönüllülerle ücretli personel yer değiştirir.
1. Başlangıç-hazırlık aşaması: Algılanan bir sorun huzursuzluk yaratır.
2. Toplanma-birleşme aşaması: Kişiler organize olmaya başlarlar.
3. Kurumsallaşma aşaması: Bir örgüt geliştirilir. Liderlik konumlarında gönüllülerle ücretli personel yer değiştirir.
Soru 79
Toplumsal ölçekteki hareketlere ilişkin ilk sistematik yaklaşım olarak görülebilecek “kalabalıklar’’ kuramının en önemli temsilcisi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Emile Durkheim
B
Gustave Le Bon
C
Martin Luther
D
Charles Tilly
E
Lorenz Von Stein
Açıklama:
Toplumsal ölçekteki hareketlere ilişkin ilk sistematik yaklaşım olarak görülebilecek
“kalabalıklar’’ kuramının en önemli temsilcisi Gustave Le Bon'dur.
“kalabalıklar’’ kuramının en önemli temsilcisi Gustave Le Bon'dur.
Soru 80
Herbert Blumer tarafından geliştirilen ve toplumsal huzursuzluk, hareket kültürü ve kimlik boyutlarına odaklanan yaklaşım aşağıdaki seçeneklerin hangisinde verilmiştir?
Seçenekler
A
Kolektif davranış yaklaşımı
B
Katma değer kuramı
C
Göreli yoksunluk kuramı
D
Rasyonel tercih kuramı
E
Sembolik etkileşimci yaklaşım
Açıklama:
Kolektif davranış ekolünden gelen Herbert Blumer’in geliştirdiği sembolik etkileşimcilik yaklaşımı, toplumsal huzursuzluk, hareket kültürü ve kimlik boyutlarına odaklanan sembolik etkileşimcilere örnek teşkil etmektedir
Soru 81
I. Kolektif davranış gerektirir.
II. Geçici bir süreklilik
III. Maksimum düzeyde örgütlenmeye gereksinim duyulur.
IV. Organizasyon gerektirmez.
V. Ortak bir hedef vardır.
Bir hareketin toplumsal hareket olarak kavramsallaştırılması için yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri gereklidir?
II. Geçici bir süreklilik
III. Maksimum düzeyde örgütlenmeye gereksinim duyulur.
IV. Organizasyon gerektirmez.
V. Ortak bir hedef vardır.
Bir hareketin toplumsal hareket olarak kavramsallaştırılması için yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri gereklidir?
Seçenekler
A
I ve II
B
Yalnız V
C
I, II ve III
D
I, II ve V
E
Yalnız I
Açıklama:
Toplumsal hareketlere ilişkin çok çeşitli tanımlamalar genelde belirli eksenler etrafında yapılmaktadır. Bunlar: Kolektif davranış, değişim yönelimli hedefler, kurumsal kolektif davranış, belli bir düzeyde örgütlenme ve geçici bir sürekliliktir. Temel elementlerinden biri de belirli düzeyde liderlik ve organizasyondur. Bu nedenle Örgütlenmenin maksimum düzeyde olması gerekmez. Belirli düzeyde de olsa organizasyon gereklidir. Doğru cevap D’dir.
Soru 82
Toplumda belirli alanlarda kısmi değişimi hedef alan toplumsal hareketler aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Devrimci Hareketler
B
Reformcu Hareketler
C
Barış Hareketleri
D
Alternatif Hareketler
E
Kurtarıcı Hareketler
Açıklama:
Reformcu Hareketler, toplumda belirli alanlarda kısmi değişimi hedefler. Değişimi
savunucu ya da engelleyici olabilir. Kadın özgürlüğü hareketi buna örnektir. Tersi bir örnek de kürtaja karşı dinî grupların yürüttüğü kampanyalardır
savunucu ya da engelleyici olabilir. Kadın özgürlüğü hareketi buna örnektir. Tersi bir örnek de kürtaja karşı dinî grupların yürüttüğü kampanyalardır
Soru 83
Bireylerin katılacakları eylemlerin maliyet ve yararlarını hesaplayarak kendileri için olabildiğince çok yarar sağlayacak olanı tercih ettiklerini savunan kuram aşağıdakilerden hangisidir.
Seçenekler
A
Kaynak hareketliliği kuramı
B
Rasyonel tercih kuramı
C
Kolektif davranış yaklaşımı
D
Katma değer kuramı
E
Göreli yoksunluk kuramı
Açıklama:
Hareketleri kör inançların ve sürü psikolojisinin sonucu olarak gören kalabalıklar yaklaşımının karşıtı olan rasyonel tercih kuramı, hareketleri bireylerin rasyonel eylemlerinin tezahürü olarak açıklar. Bu kurama göre bireyler rasyonel aktörlerdir ve katılacakları eylemlerin maliyet ve yararlarını hesaplayarak kendileri için olabildiğince çok yarar sağlayacak olanı tercih ederler.
Soru 84
Sınırlı kesimlerde de olsa toplumsal hareketler görülüyorsa demokratikleşmenin hangi düzeyinden söz edilebilir?
Seçenekler
A
Demokratikleşmenin yok ya da yetersiz oluşu
B
Yeni başlayan bir uluslararası demokratikleşme süreci
C
Yeni başlayan bir demokratikleşme süreci
D
İleri demokratikleşme süreci
E
Yaygın demokratikleşme süreci
Açıklama:
Demokratikleşme ve toplumsal hareketler arasında güçlü bir ilişki vardır. İleri demokratikleşme süreci söz konusu ise toplumsal hareketler sınırlı kesimlerde de olsa yine görülür. Doğru cevap D'dir.
Soru 85
"Toplumsal hareketler kendilerini çevreleyen toplumdaki derin ve köklü değişimlerin sonucu olarak modern yaşamın artırdığı ............... tepki olarak ortaya çıkmıştır." cümlesinde boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Endüstrileşmeye
B
Rasyonelleşmeye
C
Demokratikleşmeye
D
Eşitsizliğe
E
Sanayileşmeye
Açıklama:
Toplumsal hareketler kendilerini çevreleyen toplumdaki derin ve köklü değişimlerin sonucu olarak modern yaşamın artırdığı rasyonelleşmeye tepki olarak ortaya çıkmıştır. Doğru cevap B'dir.
Soru 86
Baskın grubun norm ve değerlerini zorlayan, çok sayıda kişinin katıldığı, gönüllü ve genellikle planlanmadan, doğaçlama biçiminde gerçekleştirilen eylemlere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Kolektif davranışlar
B
Toplumsal değişim
C
Kalabalık
D
Organize davranış
E
Kurumsal davranış
Açıklama:
Kolektif davranışlar baskın grubun norm ve değerlerini zorlayan, çok sayıda kişinin katıldığı, gönüllü ve genellikle planlanmadan, doğaçlama biçiminde gerçekleştirilen eylemlerdir. Çevreci örgütler ya da sendikalar gibi yapılarda ve kurumlarda var olan organize davranıştan farklı olarak, belirlenmiş kural ya da prosedürlerin, otorite hiyerarşisinin söz konusu olmadığı davranışlardır. Eğitim, din ve siyaset gibi kurumsal davranışlardan farklı olarak da kolektif davranışları yönetecek kurumsallaştırılmış normlar yoktur. Doğru cevap A'dır.
Soru 87
Smelser'e göre kolektif bir davranış biçimi olarak düşmanca davranışların ilgili olduğu sistem elementi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Norm
B
Değer
C
Olgu
D
Örgütlenme
E
Durum kolaylaştırıcılar
Açıklama:
Smelser’e göre kolektif davranış biçimleri ve ilgili oldukları sistem elementleri farklı açıdan değerlendirilmektedir. Buna göre kolektif bir davranış biçimi olarak düşmanca davranışların ilgili olduğu sistem elementi örgütlenmedir.
Soru 88
Kolektif davranışı açıklayan yaklaşımların hangisi özellikle soyutlanan ve yabancılaşan bireylerin sosyal güvenlik ve sığınma sağlayacak kolektif davranışların cazibesine daha çok kapıldıklarını öne sürmektedir?
Seçenekler
A
Gerginlik ve çöküş dönemi yaklaşımları
B
Yoksunluk kuramları
C
Oryantalist yaklaşım
D
Kitle toplumu kuramı
E
Toplumsal hareket kuramı
Açıklama:
toplumsal hareketlerin açıklanmasında da kullanılan kolektif davranışları açıklamak üzere geliştirilen yaklaşımlardan kitle toplumu kuramı, küçük toplumsal grupların yok olmasıyla birlikte modern toplumun, soyutlanma, kişiliklerin kaybolması ve yabancılaşmanın egemen olması sonucunda kitle toplumuna dönüştüğünü savunur. Bu bağlamda özellikle soyutlanan ve yabancılaşan bireylerin sosyal güvenlik ve sığınma sağlayacak kolektif davranışların cazibesine daha çok kapıldıkları öne sürülmektedir. Doğru cevap D'dir.
Soru 89
İlk kez kullanıldığında toplumsal hareketler kavramı hangi toplumsal kesimi kapsıyordu?
Seçenekler
A
Çiftçiler
B
Kadınlar
C
Örgütlü proleterler
D
Çevreciler
E
Faşistler
Açıklama:
“Toplumsal Hareket’’ kavramsalını ilk olarak Lorenz Von Stein, siyasal mücadele bağlamında kullanmıştır. Başlangıçta bu kavram, işçi sınıfının öz bilinciyle birlikte iktidarı elde edeceği, süreklilik gösteren birleştirici bir süreç anlamını taşıyordu. 19. yüz- yılın sonlarından itibaren ise toplumsal hareketler, örgütlü proleterlerin yanı sıra çiftçileri, kadınları ve hak talebinde bulunan diğer kesimleri de kapsayacak biçimde genişletilmiştir. Doğru cevap C'dir.
Soru 90
Aşağıdakilerden hangisi toplumsal hareketlerin tanımının yapıldığı başlıca eksenlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Kolektif davranış
B
Değişim yönelimli hedefler
C
Kurumsal kolektif davranış
D
Belli bir düzeyde örgütlenme
E
Kalıcılık
Açıklama:
Toplumsal hareketlere ilişkin çok çeşitli tanımlamalar genelde belirli eksenler etrafında yapılmaktadır. Bunlar: Kolektif davranış, değişim yönelimli hedefler, kurumsal kolektif davranış, belli bir düzeyde örgütlenme, geçici bir sürekliliktir. Doğru cevap E'dir.
Soru 91
Aşağıdakilerden hangisi 18. yüzyılın sonlarında çeşitli çıkar gruplarından oluşan geniş kapsamlı örgütlerin geliştirdiği toplumsal hareketlerin ortaya çıktığı yerlerden biridir ?
Seçenekler
A
Asya
B
Güney Afrika
C
Kuzey Amerika
D
Doğru Avrupa
E
Orta Doğu
Açıklama:
Binlerce yıldan beri dünyanın değişik bölgelerinde farklı biçimlerde halk ayaklanmaları gerçekleşmiştir. Ancak çeşitli çıkar gruplarından oluşan geniş kapsamlı örgütlerin geliştirdiği toplumsal hareketler 18. yüzyılın sonlarında Batı Avrupa ve Kuzey Amerika’da ortaya çıkmıştır. Doğru cevap C'dir.
Soru 92
Aşağıdakilerden hangisi amaçları bakımından toplumsal hareketler sınıflandırılmasına dahil olan hareket türlerinden biridir?
Seçenekler
A
Devrimci hareketler
B
Çevre hareketleri
C
Reformcu hareketler
D
Kurtarıcı hareketler
E
Alternatif hareketler
Açıklama:
Toplumsal hareketler oldukça genel bir sınıflandırmayla ve daha çok amaçları bakımından dört grupta ele alınabilir. Bu gruplandırmaya göre başlıca toplumsal hareket türleri barış hareketleri, çevreci hareketler, işçi hareketleri ve ifade özgürlüğü-demokratik hareketlerdir.
Soru 93
Değişmeyi engellemeyi ya da var olan bir değişimi ortadan kaldırmayı hedefleyen hareket türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Alternatif hareketler
B
Direniş hareketleri
C
Dini hareketler
D
Devrimci hareketler
E
Reform hareketleri
Açıklama:
Direniş hareketleri, değişmeyi engellemeyi ya da var olan bir değişimi ortadan kaldırmayı hedefler. Doğru cevap B'dir.
Soru 94
Toplumsal hareketin gelişim sürecinde bir örgüt geliştirilen aşama hangisidir?
Seçenekler
A
Başlangıç aşaması
B
Toplanma aşaması
C
Hazırlık aşaması
D
Kurumsallaşma aşaması
E
Birleşme aşaması
Açıklama:
Toplumsal hareketlerin gelişim süreci genel olarak üç aşamada gerçekleşir;
- Başlangıç-hazırlık aşaması: Algılanan bir sorun huzursuzluk yaratır.
- Toplanma-birleşme aşaması: Kişiler organize olmaya başlarlar.
- Kurumsallaşma aşaması: Bir örgüt geliştirilir. Liderlik konumlarında gönüllülerle ücretli personel yer değiştirir.
Soru 95
Aşağıdakilerden hangisi toplumsal hareket niteliğindedir?
Seçenekler
A
Moda
B
Kamu düşüncesi
C
Ayaklanma
D
Çeteler
E
Feminizm
Açıklama:
Bir kolektif davranış türü olan toplumsal hareketler, süreklilik ve organize olmak gibi özellikler taşıması açısından diğerlerinden ayrılmaktadır. Çünkü toplumsal hareketlerde bulunan, üzerinde anlaşılmış belirlenmiş ortak hedef, belli bir birikim sonunda şekillendiği için sürekliliği ve organize edilmeyi gerektirmektedir. Bu açıdan seçenekler arasındaki feminizm hareketi toplumsal hareket niteliği taşımaktadır. Doğru cevap E'dir.
Soru 96
Markoff'a göre günümüzde bilinen anlamıyla toplumsal hareketler ilk defa hangi ülkede başlamıştır?
Seçenekler
A
Almanya
B
İngiltere
C
Fransa
D
ABD
E
Rusya
Açıklama:
Markoff günümüzde bilinen anlamıyla toplumsal hareketlerin 18. yüzyılın sonlarında İngiltere'de filizlenmeye başladığını öne sürmektedir. 18. yüzyıldaki ekonomik değişime koşut olarak toplulukların piyasadaki iletişimi ve birbirleriyle bağlantısı güçlenmiştir. Doğru cevap B'dir.
Soru 97
Aşağıdaki toplumsal hareketlerin hangisi reformcu hareketler sınıflandırmasına girmektedir?
Seçenekler
A
Mao Zedong'un Çin'deki hareketi
B
Nüfus bağlantısı hareketi
C
Scientology akımı
D
Kadın özgürlüğü hareketi
E
Çin hanedanlıklarını yıkan köylü isyanları
Açıklama:
Reformcu Hareketler toplumda belirli alanlarda kısmi değişimi hedeflerler. Değişimi savunucu ya da engelleyici olabilir. Kadın özgürlüğü hareketi buna örnektir. Tersi bir örnek de kürtaja karşı dinî grupların yürüttüğü kampanyalardır. Doğru cevap D'dir.
Soru 98
Aşağıdakilerden hangisi demokratikleşme ve toplumsal hareketler arasındaki ilişkinin ikinci aşamasıdır?
Seçenekler
A
Benzerlikler
B
Toplumsal hareketin olmaması
C
Birleşimler
D
Erişilebilme
E
Uluslararası nitelik kazanma
Açıklama:
Demokratikleşme geliştikçe toplumsal hareketler de artar. Bu ilişkinin ikinci aşamasında yeni başlayan bir demokratikleşme süreci söz konusudur ve kampanyalar, repertuvarlar ya da MBSB gösterileri toplumsal hareketlerle benzerlik gösterir ancak toplumsal hareket kampanyaların, repertuarların ve MBSB gösterilerinin olgun bir birleşimi değildir. Doğru cevap A'dır.
Soru 99
Toplumsal kontroller zayıfladığında ve ahlaki ve siyasi sınırlamalar kalktığında aşağıdakilerden hangisi ortaya çıkar?
Seçenekler
A
Dayanışma
B
Devrim
C
Demokratikleşme
D
Yeni liderler
E
Anomi
Açıklama:
Toplumsal kontroller zayıfladığında, ahlaki ve siyasal kısıtlamalar ortadan kalktığında anomi ortaya çıkar. Anominin sözcük anlamı normsuzluktur. Durkheim’a göre anomi oldukça önemli boyutlarda bir toplumsal düzensizlik potansiyeline sahiptir. Doğru cevap E'dir.
Soru 100
"Toplumsal hareket" kavramını ilk defa kullanan sosyolog aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Lorenz Von Stein
B
Emile Durkheim
C
Gustave Le Bon
D
Max Weber
E
Auguste Comte
Açıklama:
“Toplumsal Hareket’’ kavramsalını ilk olarak Lorenz Von Stein, siyasal mücadele bağlamında kullanmıştır. Başlangıçta bu kavram, işçi sınıfının özbilinciyle birlikte iktidarı elde edeceği, süreklilik gösteren birleştirici bir süreç anlamını taşıyordu. Doğru cevap A'dır.
Soru 101
Sembolik etkileşimci yaklaşım aşağıdaki kavramlardan hangisine dayanır?
Seçenekler
A
Yoksunluk
B
Rasyonellik
C
Politik fırsatlar
D
Kolektif davranış
E
Bireysel çıkar
Açıklama:
Sembolik etkileşimcilik kolektif davranışa dayanır. Kuramı geliştiren Herbert Blumer'e göre sosyoloji de kolektif davranışı irdeler. Toplumsal dünya kolektif davranıştan ibarettir. Blumer'in kolektif davranış ve toplumsal hareketlere ilişkin analizi üç aşamayı vurgular; toplumsal huzursuzluk, temel kolektif davranışlar ve son olarak toplumsal hareketler. Doğru cevap D'dir.
Soru 102
Toplumsal hareketlerin sorunlara ya da gerilimlere bir karşılık olarak onları düzeltmek amacıyla ortaya çıktığını savunan görüş aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kolektif Davranış Yaklaşımı
B
Katma Değer Kuramı
C
Sembolik Etkileşimci Yaklaşım
D
Göreli Yoksunluk Kuramı
E
Kaynak Hareketliliği Kuramı
Açıklama:
Katmadeğer kuramına göre toplumsal sistemler içinde toplumsal hareketler sorunlara ya da gerilimlere bir karşılık olarak onları düzeltmek amacıyla ortaya çıkar. Bu kuram toplumsal hareketlerin oluşması için belirli koşulların gerekli olduğunu öne süren sosyolog Neil Smelser tarafından geliştirilmiştir. Smelser toplumsal hareketleri, diğer kolektif davranışlar gibi şekillendikleri toplumsal sistemler içinde açıklamaya çalışır. Doğru cevap B'dir.
Soru 103
Aşağıdakilerden hangisi Castells'in ağ kuramındaki toplumsal hareketlerin boyutları ve niteliğine ilişkin açıklamalarına uygun değildir?
Seçenekler
A
Toplumsal hareketler öz bilinçlidir
B
Toplumsal hareketler otantik ve özerktir
C
Toplumsal hareketlerin birincil önceliği başarıdır
D
Toplumsal hareketler toplumsal yapıda değişiklik meydana getirmeyi amaçlar
E
Toplumsal hareketler çatışmacı ya da muhaliftir
Açıklama:
Castells'in ağ kuramında toplumsal hareketler için birincil öncelik başarı ya da başarısızlık değildir, var olmaktır. Doğru cevap C'dir.
Soru 104
Politik fırsatlar kuramına göre toplumsal hareketin üç temel bileşiminden biri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İsyan bilinci
B
Moral
C
Geniş katılım
D
Adanmışlık
E
Makul olma
Açıklama:
Politik süreçler kuramına göre toplumsal hareketlerin üç temel bileşeni vardır: İsyan bilinci, örgütsel güç ve politik fırsatlar. İsyan bilinci şu şekilde ifade edilebilir; toplumda bazı kişilerin sıkıntı ve şikâyetleri olur ve adaletsizlik algısına dayanan bu şikâyetler sisteme yöneliktir. Ortaklaşa bir adaletsizlik algısı ve bilinci oluştuğunda bu bireyler toplumsal hareket katılımcılarına dönüşürler. Hareketlere katılanlar hedeflerini rastlantısal seçmezler. Toplumsal hareketler politik sistemin öne çıkardığı şikâyetler ekseninde ortaya çıkar. Doğru cevap A'dır.
Soru 105
Aşağıdakilerden hangisi toplumsal hareketlerle ilgili yanlış bir bilgidir?
Seçenekler
A
Kolektif bir davranıştır.
B
Toplumsal hareketler kendilerini çevreleyen toplumdaki derin ve köklü değişimlerin sonucu olarak ortaya çıkmıştır.
C
Çevreci örgütler gibi yapılarda ve kurumlarda var olan organize davranış biçimi olan bir kolektif davranıştır.
D
Eğitim, din ve siyaset gibi kurumsal davranışlardan farklı olarak kolektif davranışları yönetecek kurumsallaştırılmış normlar yoktur.
E
Toplumsal hareketler bir anlamda toplumda yaşanılan hoşnutsuzluğun dışa vurumu, karşılanması istenilen ihtiyaçların dile getirilmesidir.
Açıklama:
Kolektif davranışlar baskın grubun norm ve değerlerini zorlayan, çok sayıda kişinin katıldığı, gönüllü ve genellikle planlanmadan, doğaçlama biçiminde gerçekleştirilen eylemlerdir. Çevreci örgütler ya da sendikalar gibi yapılarda ve kurumlarda var olan organize davranıştan farklı olarak, belirlenmiş kural ya da prosedürlerin, otorite hiyerarşisinin söz konusu olmadığı davranışlardır.
Soru 106
Aşağıdakilerden hangisi kolektif davranış biçimlerinden veya gruplarından birisidir?
Seçenekler
A
Alışveriş yapanlar
B
Ayaklanmalar
C
sosyal medya kullanıcıları
D
Burjuvalar
E
Rock grupları
Açıklama:
Kolektif davranış biçimlerini şöyle sınıflandırabiliriz: Kalabalık (crowd), çeteler (mobs), ayaklanmalar (riots), panik, çılgınlık (fads), moda (fashions), kamu düşüncesi (public opinion) ve dedi-kodu.
Soru 107
Bireylerin kendi durumlarını başka gruplarla, kendi geçmişleriyle ya da gelecekleriyle karşılaştırarak değerlendirmelerde bulunmaları ile ortaya çıkan gerilim ve kolektif davranışlar arasındaki ilişkiyi vurgulayan kuram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yoksunluk kuramı
B
Gerginlik kuramı
C
Çöküş kuramı
D
Kitle toplumu kuramı
E
Rasyonel değişim kuramı
Açıklama:
Yoksunluk kuramları, bireylerin kendi durumlarını başka gruplarla, kendi geçmişleriyle ya da gelecekleriyle karşılaştırarak değerlendirmelerde bulunmaları ile ortaya çıkan gerilim ve kolektif davranışlar arasındaki ilişkiyi vurgular.
Soru 108
"Toplumsal hareket" kavramsalını ilk olarak siyasal mücadele bağlamında kullanan düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Karl Marx
B
Friedrich Engels
C
Nietzsche
D
Lorenz Von Stein
E
Emile Durkheim
Açıklama:
“Toplumsal Hareket’’ kavramsalını ilk olarak Lorenz Von Stein, siyasal mücadele bağlamında kullanmıştır.
Soru 109
Aşağıdakilerden hangisi toplumsal hareketlerin tanımlanmasıyla ilgili bir ölçüt değildir?
Seçenekler
A
Göreli olarak uzun bir dönemde kalıcılık ve süreklilik
B
Belirli bir düzeyde liderlik ve organizasyon
C
Açıkça tanımlanmış bileşenlerle uyumlu ilişkiler
D
Değişimi sağlamaya ya da engellemeye dönük ortak bir hedef
E
Geniş ölçekte insan sayısı
Açıklama:
Açıkça tanımlanmış bileşenlerle çatışmacı ilişkiler toplumsal hareketlerin kavramsallaştırılması ve tanımlanmasında ortak eylemlerin niteliğiyle ilgili bir özelliktir.
Soru 110
Toplumsal hareketlere ilişkin Avrupa merkezciliğe karşı aşağıdakilerden hangisi örnek olarak verilebilir?
Seçenekler
A
Fransız İhtilali
B
Feminist hareketler
C
Çevreci hareketler
D
Celali isyanları
E
Faşist hareketler
Açıklama:
Toplumsal hareketlerin tarihsel olarak sadece Batı toplumlarındaki sosyoekonomik değişimlerle açıklanmaya çalışılması genel bir yaklaşım olarak gözlenmektedir. Gerçekte 20. yüzyıl öncesindeki küresel toplumsal hareketlere ilişkin dünya tarihi çalışmaları oldukça eksiktir ve bu durum küreselleşen kapitalizme karşı gelişmiş hareketlerin tam olarak çözümlenmesini zorlaştırmaktadır. Türkdoğan’a göre Osmanlı toplum yapısı sistemli bir biçimde toplumsal hareketler kapsamında incelenmemiştir. Örneğin Celali isyanları, toplumsal tabanını köylülerin oluşturduğu bir toplumsal hareket olarak değerlendirilebilir.
Soru 111
Aşağıdakilerden hangisi Avrupa merkezli hareketler dışında dünyanın diğer bölgelerinde gerçekleşen toplumsal hareketlerden değildir?
Seçenekler
A
Fransız İhtilali
B
Amerika’daki köleliğe karşı isyanlar
C
Balkanlar’dan Amerika’ya uzanan, sömürgeci ve yayılmacı sistemlerdeki milliyetçi ve ayrılıkçı hareketler
D
Asya ve Ortadoğu’dan Amerika’ya uzanan alanda, dünya ekonomisine katılmaya ve bu ekonomiyle birleşmeye karşı olan ve dünyanın geri kalanı ile bağlantıları koparmayı deneyen girişimler
E
Ortadoğu, Asya, Afrika ve Amerika boyunca görülen, Avrupa kültürüne ve kapitalist kültüre direnen, genellikle dinsel ya da kültürel hareketler olarak adlandırılan uygarlıkçı hareketler.
Açıklama:
Fransız İhtilali Avrupa'da gerçekleşmiştir.
Soru 112
Aşağıdakilerden hangisi amaçlarına göre sınıflandırıldığında toplumsal hareketlerin biçimlerinden birisi değildir?
Seçenekler
A
İfade özgürlüğü/demokratik hareketler
B
Barış hareketleri
C
Çevreci hareketler
D
İşçi hareketleri
E
Sömürgecilik hareketleri
Açıklama:
Toplumsal hareketler oldukça genel bir sınıflandırmayla ve daha çok amaçları bakımından dört grupta ele alınabilir. Bu gruplandırmaya göre başlıca toplumsal hareket türleri barış hareketleri, çevreci hareketler, işçi hareketleri ve ifade özgürlüğü-demokratik hareketlerdir.
Soru 113
Taban örgütlenmesine dayalı çevre hareketleri gibi toplumsal yapının belirli bir boyutunu değiştirerek toplumu iyileştirmeyi hedefleyen hareketler hangi hareketler kapsamına girmektedir?
Seçenekler
A
Reform hareketleri
B
Devrimci hareketler
C
Dini hareketler
D
Direniş hareketleri
E
Alternatif hareketler
Açıklama:
Reform hareketleri: Taban örgütlenmesine dayalı çevre hareketleri gibi toplumsal yapının belirli bir boyutunu değiştirerek toplumu iyileştirmeyi hedefleyen hareketlerdir.
Soru 114
Aşağıdakilerden hangisi Castells'in ağ kuramına göre toplumsal hareketlerin bir niteliği değildir?
Seçenekler
A
Toplumsal hareketler otantik ve özerktir. Geniş toplumsal bağlamla sınırlandırılır, ancak sınırlandırmalarla kendi mantık ve değerlerini yansıtarak yaratıcı biçimde başa çıkar.
B
Toplumsal hareketler için birincil öncelik başarı ya da başarısızlık değildir, var olmaktır.
C
Toplumsal hareketler toplumsal yapıda doğrudan ya da dolaylı olarak değişiklik meydana getirmeyi amaçlar.
D
Toplumsal hareketler öz bilinçli değildir. Bir analiz sunmaz, üyeleri ile ve dışarıdakilerle ilişkilerini açık bırakır ve kolektif davranış için plansız bir davranış alanı sunar.
E
Toplumsal hareketler çatışmacı ya da muhaliftir.
Açıklama:
Toplumsal hareketler öz bilinçlidir, Bir analiz sunar, üyeleri ile ve dışarıdakilerle ilişkilerini tanımlar ve kolektif davranış için strateji belirler.
Soru 115
Toplumsal nitelikli hareketlerin, protestoların ve devrimlerin altında yatan temel eylem ____ kolektif davranıştır.
Verilen cümle aşağıdakilerden hangisi ile tamamlanabilir?
Verilen cümle aşağıdakilerden hangisi ile tamamlanabilir?
Seçenekler
A
Kitlesel
B
Mücadeleci
C
Toplumsal
D
Bireysel
E
Örgütsel
Açıklama:
Toplumsal nitelikli hareketlerin, protestoların ve devrimlerin altında yatan temel eylem, mücadeleci/ kavgacı kolektif davranıştır.
Soru 116
I-Toplumsal hareket, toplumda yeni bir hayat tarzını, yeni bir modeli oluşturmak için ey- lemde bulunan kolektif davranış biçimidir.
II-Toplumsal hareket, birbiriyle egemenlik ilişkileri ve çatışma düzleminde karşı kar- şıya gelen, aynı kültürel yönelime sahip ve bu kültürün ortaya çıkardığı etkinliklerin toplumsal kontrolü için mücadele eden ak- törlerin kolektif hareketidir.
III-Toplumsal hareket, belli bir dayanışmayı esas alan, bir çatışma özelliği taşıyan ve yer aldığı sistemin sınırlarını zorlayan kolektif davranış biçimidir.
Toplumsal hareket ile ilgili yukarıda verilenlerden hangisi/hangileri doğrudur?
II-Toplumsal hareket, birbiriyle egemenlik ilişkileri ve çatışma düzleminde karşı kar- şıya gelen, aynı kültürel yönelime sahip ve bu kültürün ortaya çıkardığı etkinliklerin toplumsal kontrolü için mücadele eden ak- törlerin kolektif hareketidir.
III-Toplumsal hareket, belli bir dayanışmayı esas alan, bir çatışma özelliği taşıyan ve yer aldığı sistemin sınırlarını zorlayan kolektif davranış biçimidir.
Toplumsal hareket ile ilgili yukarıda verilenlerden hangisi/hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
-Toplumsal hareket, toplumda yeni bir hayattarzını, yeni bir modeli oluşturmak için ey- lemde bulunan kolektif davranış biçimidir.
- Toplumsal hareket, birbiriyle egemenlikilişkileri ve çatışma düzleminde karşı kar- şıya gelen, aynı kültürel yönelime sahip ve bu kültürün ortaya çıkardığı etkinliklerin toplumsal kontrolü için mücadele eden ak- törlerin kolektif hareketidir.
- Toplumsal hareket, belli bir dayanışmayıesas alan, bir çatışma özelliği taşıyan ve yer aldığı sistemin sınırlarını zorlayan kolektif davranış biçimidir.
- Toplumsal hareket, birbiriyle egemenlikilişkileri ve çatışma düzleminde karşı kar- şıya gelen, aynı kültürel yönelime sahip ve bu kültürün ortaya çıkardığı etkinliklerin toplumsal kontrolü için mücadele eden ak- törlerin kolektif hareketidir.
- Toplumsal hareket, belli bir dayanışmayıesas alan, bir çatışma özelliği taşıyan ve yer aldığı sistemin sınırlarını zorlayan kolektif davranış biçimidir.
Soru 117
Aşağıdakilerden hangisi Smelser’e göre kolektif davranış biçimleri ve ilgili oldukları sistem elementlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Toplumsal değişimlerin açıklanması
B
Değer yönelimli toplumsal hareketler değerler
C
Norm yönelimli toplumsal hareketler normlar
D
Düşmanca taşkınlıklar örgütlenme
E
Çılgınlık ve panik durum kolaylaştırıcılar
Açıklama:
Smelser’e göre kolektif davranış biçimleri ve il- gili oldukları sistem elementleri farklı açıdan de- ğerlendirilmektedir (Crossley, 2002:44);
• Değer yönelimli toplumsal hareketler - de- ğerler
• Norm yönelimli toplumsal hareketler -normlar
• Düşmanca taşkınlıklar - örgütlenme
• Çılgınlık ve panik - durum kolaylaştırıcılar
• Değer yönelimli toplumsal hareketler - de- ğerler
• Norm yönelimli toplumsal hareketler -normlar
• Düşmanca taşkınlıklar - örgütlenme
• Çılgınlık ve panik - durum kolaylaştırıcılar
Soru 118
Bireylerin kendi durumlarını başka gruplarla, kendi geçmişleriyle ya da gelecekleriyle karşılaştırarak değerlendirmelerde bulunmaları ile ortaya çıkan gerilim ve kolektif davranışlar arasındaki ilişkiyi vurgulayan kuram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Gerginlik ve çöküş
B
Kitle toplumu kuramı
C
Değer yönelimi kuramı
D
Norm yönelimi kuramı
E
Yoksunluk kuramı
Açıklama:
Kolektif davranış biçimlerinin ortaya çıkışı- nı açıklamaya yönelik farklı yaklaşımlar gelişti- rilmiştir. Aynı zamanda toplumsal hareketlerin açıklanmasında da kullanılan kolektif davranışları açıklamak üzere geliştirilen yaklaşımlar şöyle ifade edilebilir (Buechler, 2004: 48-50);
- Kolektif hareketi açıklayan temel bir yak- laşım olarak gerginlik ve çöküş (strain and breakdown) dönemleri yaklaşımına göre, gerginlik ve çöküş dönemleri kolektif dav- ranış üretir. Bu tür davranışları sınırlandı- ran sosyal kontroller ve moral buyruklar za- yıflatıldığında ya da yok olduğunda kolektif davranışlar ortaya çıkar.
- Yoksunluk kuramları, bireylerin kendi du- rumlarını başka gruplarla, kendi geçmiş- leriyle ya da gelecekleriyle karşılaştırarak değerlendirmelerde bulunmaları ile ortaya çıkan gerilim ve kolektif davranışlar arasın- daki ilişkiyi vurgular.
- Kitle toplumu kuramı ise küçük toplum- sal grupların yok olmasıyla birlikte modern toplumun, soyutlanma, kişiliklerin kaybol- ması ve yabancılaşmanın egemen olması sonucunda kitle toplumuna dönüştüğünü savunur. Bu bağlamda özellikle soyutlanan ve yabancılaşan bireylerin sosyal güvenlik ve sığınma sağlayacak kolektif davranışla- rın cazibesine daha çok kapıldıkları öne sürülmektedir.
Soru 119
Küçük toplumsal grupların yok olmasıyla birlikte modern toplumun, soyutlanma, kişiliklerin kaybolması ve yabancılaşmanın egemen olması sonucunda kitle toplumuna dönüştüğünü savunan kuram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kitle toplumu kuramı
B
Norm yönelimi
C
Değer yönelimi
D
Yoksunluk kuramı
E
İhtiyaç kuramı
Açıklama:
Kitle toplumu kuramı ise küçük toplum- sal grupların yok olmasıyla birlikte modern toplumun, soyutlanma, kişiliklerin kaybol- ması ve yabancılaşmanın egemen olması sonucunda kitle toplumuna dönüştüğünü savunur. Bu bağlamda özellikle soyutlanan ve yabancılaşan bireylerin sosyal güvenlik ve sığınma sağlayacak kolektif davranışla- rın cazibesine daha çok kapıldıkları öne sürülmektedir.
Soru 120
I-Kadın hareketi ya da feminizm
II- İşçi hareketi ve ticaret birlikleri hareketleri
III-Faşist hareketler
Yukarıda verilenlerden hangisi/hangileri toplumsal hareket örneklerindendir?
II- İşçi hareketi ve ticaret birlikleri hareketleri
III-Faşist hareketler
Yukarıda verilenlerden hangisi/hangileri toplumsal hareket örneklerindendir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve II
E
I, II ve III
Açıklama:
Toplumsal hareketlere yönelik ortak bir tanımın yapılması her ne kadar zor olsa da çeşitli toplumsal hareket örnekleri dikkate alınarak bir kavramsallaş- tırma yapılabilir. Toplumsal hareket örnekleri ara- sında şunlar sayılabilir (Crossley, 2002:1);
• Kadın hareketi ya da feminizm,
• İşçi hareketi ve ticaret birlikleri hareketleri,
• Faşist hareketler,
• Faşizm karşıtı, ırkçılık karşıtı hareketler,
• Psikiyatri karşıtı ya da psikiyatrik çabalarlasorunlarını aşanların hareketleri,
• Milliyetçi hareketler,
• Dayanışma hareketleri,
• Çevreci ya da yeşil hareket,
• Kürtaj karşıtı ya da savunucusu hareketler, • Hayvan hakları hareketleri,
• Barış hareketleri.
• Kadın hareketi ya da feminizm,
• İşçi hareketi ve ticaret birlikleri hareketleri,
• Faşist hareketler,
• Faşizm karşıtı, ırkçılık karşıtı hareketler,
• Psikiyatri karşıtı ya da psikiyatrik çabalarlasorunlarını aşanların hareketleri,
• Milliyetçi hareketler,
• Dayanışma hareketleri,
• Çevreci ya da yeşil hareket,
• Kürtaj karşıtı ya da savunucusu hareketler, • Hayvan hakları hareketleri,
• Barış hareketleri.
Soru 121
Aşağıdakilerden hangisi Lofland'a göre toplumsal hareketlerin tanımlayıcı elementlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Geniş ölçekte insan sayısı
B
Belirli bir topluluk ile ilişkilendirilmesi
C
Değişimi sağlamaya ya da engellemeye dönük ortak bir hedef
D
Belirli bir düzeyde liderlik ve organizasyon
E
Göreli olarak uzun bir dönemde kalıcılık ve süreklilik
Açıklama:
Lofland (1996) ise başka bir açıdan toplumsal hareketlerin tanımlayıcı dört temel elementini be- lirlemiştir.
- Geniş ölçekte insan sayısı
- Değişimi sağlamaya ya da engellemeye dö- nük ortak bir hedef
- Belirli bir düzeyde liderlik ve organizasyon
- Göreli olarak uzun bir dönemde kalıcılık vesüreklilik
Soru 122
Aşağıdakilerden hangisi 1750-1850 döneminde dünyada Avrupa merkezli hareketlerin dışında gerçekleşen toplumsal hareketlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Amerika’daki köleliğe karşı isyanlar,
B
Balkanlar’dan Amerika’ya uzanan, sömür- geci ve yayılmacı sistemlerdeki milliyetçi ve ayrılıkçı hareketler,
C
Asya ve Ortadoğu’dan Amerika’ya uzanan alanda, dünya ekonomisine katılmaya ve bu ekonomiyle birleşmeye karşı olan ve dün- yanın geri kalanı ile bağlantıları koparmayı deneyen girişimler,
D
Ortadoğu, Asya, Afrika ve Amerika boyun- ca görülen, Avrupa kültürüne ve kapitalist kültüre direnen, genellikle dinsel ya da kül- türel hareketler olarak adlandırılan uygar- lıkçı hareketler.
E
Feminizm temelli hareketler
Açıklama:
Özellikle 1750-1850 döneminde dünyada Av- rupa merkezli hareketlerin dışında gerçekleşen top- lumsal hareketleri genel olarak kapsayacak şöyle bir sınıflandırma yapılabilir (Ağartan, Choi ve Huynh, 2008:21);
a. Amerika’daki köleliğe karşı isyanlar,
b. Balkanlar’dan Amerika’ya uzanan, sömür- geci ve yayılmacı sistemlerdeki milliyetçi ve ayrılıkçı hareketler,
c. Asya ve Ortadoğu’dan Amerika’ya uzanan alanda, dünya ekonomisine katılmaya ve bu ekonomiyle birleşmeye karşı olan ve dün- yanın geri kalanı ile bağlantıları koparmayı deneyen girişimler,
d. Ortadoğu, Asya, Afrika ve Amerika boyun- ca görülen, Avrupa kültürüne ve kapitalist kültüre direnen, genellikle dinsel ya da kül- türel hareketler olarak adlandırılan uygar- lıkçı hareketler.
a. Amerika’daki köleliğe karşı isyanlar,
b. Balkanlar’dan Amerika’ya uzanan, sömür- geci ve yayılmacı sistemlerdeki milliyetçi ve ayrılıkçı hareketler,
c. Asya ve Ortadoğu’dan Amerika’ya uzanan alanda, dünya ekonomisine katılmaya ve bu ekonomiyle birleşmeye karşı olan ve dün- yanın geri kalanı ile bağlantıları koparmayı deneyen girişimler,
d. Ortadoğu, Asya, Afrika ve Amerika boyun- ca görülen, Avrupa kültürüne ve kapitalist kültüre direnen, genellikle dinsel ya da kül- türel hareketler olarak adlandırılan uygar- lıkçı hareketler.
Soru 123
Benzer rozetler, bandajlar, ilanlar ve kostümler, saflar halinde yürüyüş, şarkı söyleme ve dua etme gibi etmenler toplumsal hareketlerin hangi özelliğini ifade etmektedir?
Seçenekler
A
Makul olma
B
Birlik
C
Sayı
D
Bağlılık
E
Gereklilik
Açıklama:
Toplumsal hareketin oluşabilmesi için kampan- ya, hareket repertuarı ve MBSB gösterilerinin yer alması gereklidir. Kampanya bir seferlik dilekçe, miting ya da gösteriden fazlasını ifade eder. Kam- panyada üç unsur bulunur; Kendi başına oluşmuş talepçiler grubu, talep nesneleri ve bir grup halk. Hak talep edenlerin, nesnelerin ya da halkın tekil eylemleri değil bu üçü arasındaki etkileşim top- lumsal hareketi oluşturur. Kampanya repertuva- rında ise çeşitli siyasal eylem türleri bulunur (Tilly, 2004:17). MBSB hareketleri çeşitli özellikler taşır (Tilly, 2004:18);
• Makul olma: Ölçülü davranışlar, düzgün kıyafetler: din görevlilerinin, yüksek rüt- belilerin ve çocuklarıyla birlikte annelerin katılımı.
• Makul olma: Ölçülü davranışlar, düzgün kıyafetler: din görevlilerinin, yüksek rüt- belilerin ve çocuklarıyla birlikte annelerin katılımı.
- Birlik: Benzer rozetler, bandajlar, ilanlar ve kostümler, saflar halinde yürüyüş, şarkı söy- leme ve dua etme.
- Sayı: Katılımcı sayısı, imzalanan dilekçe- ler, seçmenlerin mesajları, sokakların dol- durulması.
Soru 124
"___________, toplumsal hareketlerin oluşması için belirli koşulların gerekli olduğunu öne süren sosyolog Neil Smelser (1963) tarafından geliştirilmiştir."
Yukarıda verilen cümle aşağıdakilerden hangisi ile tamamlanabilir?
Yukarıda verilen cümle aşağıdakilerden hangisi ile tamamlanabilir?
Seçenekler
A
Katma değer kuramı
B
Kolektif davranış yaklaşımı
C
Sembolik etkileşimci yaklaşım
D
Marksizm
E
Kolektif davranış
Açıklama:
Katma değer kuramı, toplumsal hareketlerin oluşması için belirli koşulların gerekli olduğunuöne süren sosyolog Neil Smelser (1963) tarafın- dan geliştirilmiştir. Smelser toplumsal hareketleri, diğer kolektif davranışlar gibi şekillendikleri top- lumsal sistemler içinde açıklamaya çalışır.
Soru 125
Toplumsal hareketler neye tepki olarak ortaya çıkmıştır?
Seçenekler
A
Rasyonelleşme
B
Devrimci Hareketler
C
Ayaklanmalar
D
Örgütlenme
E
Reform
Açıklama:
Toplumsal hareketler kendilerini çevreleyen toplumdaki derin ve köklü değişimlerin sonucu olarak modern yaşamın artırdığı rasyonelleşmeye tepki olarak ortaya çıkmıştır.
Soru 126
Toplumsal nitelikli hareketlerin protestoların ve devrimlerin altında yatan temel eylem hangi davranıştır?
Seçenekler
A
Kurumsallaşmış davranış
B
Rasyonel davranış
C
Alternatif davranış
D
Mücadeleci/ kavgacı kolektif davranış
E
Reformcu hareketler
Açıklama:
Toplumsal nitelikli hareketlerin, protestoların ve devrimlerin altında yatan temel eylem, mücadeleci/ kavgacı kolektif davranıştır.
Soru 127
Smelser'e göre kolektif davranış biçimleri ve ilgili oldukları sistem elementleri farklı açıdan değerlendirilmektedir. Aşağıdakilerden hangisi Smelser'in bu fikirlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Değer yönelimli toplumsal hareketler- değerler
B
Norm yönelimli toplumsal hareketler- normlar
C
Düşmanca taşkınlıklar- örgütlenme
D
Çılgınlık ve panik- durum kolaylaştırıcılar
E
Toplumsal birlik- bağlılık
Açıklama:
Smelser'e göre kolektif davranış biçimleri ve ilgili oldukları sistem elementleri farklı açıdan değerlendirilmektedir;
- Değerler yönelimli toplumsal hareketler-değerler
- Norm yönelimli toplumsal hareketler- normlar
- Düşmanca taşkınlıklar- örgütlenme
- Çılgınlık ve panik- durum kolaylaştırıcılar
Soru 128
“Toplumsal Hareket" kavramsalını ilk olarak hangi sosyolog siyasal mücadele bağlamında kullanmıştır?
Seçenekler
A
Marx
B
Engels
C
Lorenz Von Stein
D
Raschke
E
Lovland
Açıklama:
“Toplumsal Hareket" kavramını ilk olarak Lorenz Von Stein, siyasal mücadele bağlamında kullanmıştır.
Soru 129
Aşağıdakilerden hangisi Lofland'ın belirlediği toplumsal hareketlerin temel elementlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Geniş ölçekte insan sayısı
B
Toplumsal ortak hedefte bulunmamak
C
Belirli bir düzeyde liderlik ve organizasyon
D
Değişimi sağlamaya ya da engellemeye dönük ortak bir hedef
E
Göreli olarak uzun bir dönemde kalıcılık ve süreklilik
Açıklama:
Lofland (1996) işe başka bir açıdan toplumsal hareketlerin tanımlayıcı dört temel elementini belirlemiştir;
- Geniş ölçekte insan sayısı
- Değişimi sağlamaya ya da engellemeye dönük ortak bir hedef
- Belirli bir düzeyde liderlik ve organizasyon
- Göreli olarak uzun bir dönemde kalıcılık ve süreklilik
Soru 130
Avrupa merkezli hareketlerin dışında gerçekleşen toplumsal hareketleri genel olarak kapsayacak nasıl bir sınıflandırma yapılamaz?
Seçenekler
A
Amerika’daki köleliğe karşı isyanlar
B
Celali isyanları
C
Dünya ekonomisine katılmaya ve birleşmeye karşı olan girişimler
D
Avrupa kültürüne ve kapitalist kültüre direnen uygarlıkçı hareketler
E
Sömürgeci ve yayılmacı sistemlerdeki milliyetçi ve ayrılıkçı hareketler
Açıklama:
Özellikle 1750-1850 döneminde dünyada Avrupa merkezli hareketlerin dışında gerçekleşen toplumsal hareketleri genel olarak kapsayacak şöyle sınıflandırma yapılabilir;
- Amerika’daki köleliğe karşı isyanlar,
- Balkanlar'dan Amerika'ya uzanan, sömürgeci ve yayılmacı sistemlerdeki milliyetçi ve ayrılıkçı hareketler,
- Asya ve Ortadoğu’dan Amerika'ya uzanan alanda, dünya ekonomisine katılmaya ve bu ekonomiyle birleşmeye karşı olan ve dünyanın geri kalanı ile bağlantıları koparmayı deneyen girişimler,
- Ortadoğu, Asya, Afrika ve Amerika boyunca görülen, Avrupa kültürüne ve kapitalist kültüre direnen, genellikle dinsel ya da kültürel hareketler olarak adlandırılan uygarlıkçı hareketler.
Soru 131
Toplumsal hareketleri genel bir sınıflandırmayla ele alırsak aşağıdakilerden hangisi bu hareketlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Barış hareketleri
B
Çevreci hareketler
C
İşçi hareketleri
D
İfade özgürlüğü/Demokratik hareket
E
Hayvan hakları hareketi
Açıklama:
Toplumsal hareketler oldukça genel bir sınıflandırmayla ve daha çok amaçları bakımından dört grupta ele alınabilir. Bu gruplandırmaya göre başlıca toplumsal hareket türleri barış hareketleri, çevreci hareketler, işçi hareketleri ve ifade özgürlüğü-demokratik hareketlerdir.
Soru 132
Aşağıdakilerden hangisi demokratikleşme sürecinin toplumsal hareketi destekleme yollarından biri değildir?
Seçenekler
A
Vatandaşlık ilişkisinin kurulması
B
Kamu politikası çerçevesinde hakların ve yükümlülüklerin eşitlenmesi
C
Vatandaşın etkisinin artması
D
Devletin tek söz sahibi olması
E
Tamamlayıcı kurumların oluşturulması
Açıklama:
Demokratikleşmenin sağladığı ortam toplumsal hareketleri besler. Demokratikleşme sürecinin toplumsal hareketi destekleme yolları şöyle sıralanabilir;
- Devlet ile vatandaşlar arasında daha düzenli ve kategorik ilişkilerin oluşmasıyla birlikte vatandaşlık ilişkisinin kurulmasının sonucu olarak hak talepleri daha makul ve çekici bir hâl alır.
- Kamu politikası çerçevesinde hakların ve yükümlülüklerin eşitlenmesi sonucunda sosyal eşitsizliklerin giderilmesi, kategori ötesi koalisyonların ve yeni tesis edilmiş kimliklerin önündeki engelleri zayıflatarak toplumsal hareketlerin gelişimini kolaylaştırır.
- Devlet politikasına, kaynaklarına ve personeline ilişkin değişimlerde vatandaşların etkisinin artması ile birlikte hak talebinde bulunmak için yeni fırsatlar ve güvenli bir ortam oluşur.
- Tamamlayıcı kurumların oluşturulması ile seçim kampanyaları, siyasi partiler, sendikalar, ticari kuruluşlar, sivil toplum kurumları ve lobiler gibi kurumlar toplumsal hareketleri besler.
Soru 133
Toplumsal hareketleri açıklamak amacıyla oluşan yaklaşımlar arasında aşağıdakilerden hangisi yoktur?
Seçenekler
A
Rasyonel Tercih
B
Siyasi Davranış
C
Katma Değer
D
Ağ Kuramı
E
Göreli Yoksunluk
Açıklama:
Toplumsal hareketleri açıklamak üzere işe koşulan başlıca yaklaşımlar arasında Kolektif Davranış, Göreli Yoksunluk, Kaynak Hareketliliği, Politik Süreçler, Katma Değer, Ağ Kuramı, Rasyonel Tercih ve Kimlik Yönelimli Yaklaşımlar sayılabilir.
Soru 134
İşlevselci geleneğe dayanması ve yapısal zorlamaları açısından eleştirilen toplumsal kuram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Katma Değer Kuramı
B
Rasyonel Tercih
C
Ağ Kuramı
D
Kolektif Davranış
E
Politik Süreçler
Açıklama:
Katma değer yaklaşımı, işlevselci geleneğe dayanması ve yapısal zorlamaları, baskıyı toplum açısından birliği ve düzeni bozucu nitelikte görmesi nedeniyle eleştirilmektedir.
Soru 135
Kolektif davranışla ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Gönüllü olarak gerçekleştirilen eylemlerdir
B
Büyük ölçüde planlanmış ve yapılandırılmış grup etkinliklerini kapsar
C
Kolektif davranışları yönetecek kurumsallaşmış normlar söz konusudur
D
Otoriter hiyerarşinin olduğu davranışlardır
E
Kural ya da prosedürlerin olduğu davranışlardır
Açıklama:
Kolektif davranışlar baskın grubun norm ve değerlerini zorlayan, çok sayıda kişinin katıldığı, gönüllü ve genellikle planlanmadan, doğaçlama biçiminde gerçekleştirilen eylemlerdir. Çevreci örgütler ya da sendikalar gibi yapılarda ve kurumlarda var olan organize davranıştan farklı olarak, belirlenmiş kural ya da prosedürlerin, otorite hiyerarşisinin söz konusu olmadığı davranışlardır. Eğitim, din ve siyaset gibi kurumsal davranışlardan farklı olarak da kolektif davranışları yönetecek kurumsallaştırılmış normlar yoktur. Blumer’e göre kolektif davranış büyük ölçüde planlanmamış, kurallara bağlanmamış ve yapılandırılmamış grup etkinliklerini kapsar. Doğru cevap A’dır.
Soru 136
I. Değişim yönelimli hedefler
II. Kalabalık
III. Kolektif davranış
IV. Geçici bir süreklilik
V. Ayaklanmalar
VI. Kamu düşüncesi
Toplumsal hareketler yukarıda verilen hangi kavramlar çerçevesinde tanımlanmaktadır?
II. Kalabalık
III. Kolektif davranış
IV. Geçici bir süreklilik
V. Ayaklanmalar
VI. Kamu düşüncesi
Toplumsal hareketler yukarıda verilen hangi kavramlar çerçevesinde tanımlanmaktadır?
Seçenekler
A
I.-II.-V.
B
II.-IV.-VI.
C
I.-III.-IV.
D
I.-II.-III.
E
II.-V.-VI.
Açıklama:
Toplumsal hareketler, kolektif davranış, gelişim yönelimli değerler, kurumsal kolektif davranış, belli bir düzeyde örgütlenme ve geçici bir süreklilik kavramları çerçevesinde tanımlanmaktadır. Doğru cevap C’dir.
Soru 137
Toplumsal hareketler ilk olarak hangi bağlamda kullanılmıştır?
Seçenekler
A
Siyasal bağlam
B
Ekonomik bağlam
C
Tarihsel bağlam
D
Sosyolojik bağlam
E
Kültürel bağlam
Açıklama:
“Toplumsal Hareket” kavramsalı ilk olarak Lorenz Von Stein tarafından siyasal mücadele bağlamında kullanılmıştır. Doğru cevap A’dır.
Soru 138
Modern anlamda toplumsal hareketler ne zaman görülmeye başlanmıştır?
Seçenekler
A
- yüzyılın ilk yarısı
B
- yüzyılın ortasında
C
- yüzyılın sonları
D
- yüzyılın ikinci yarısı
E
- yüzyılın sonları
Açıklama:
Batı toplumlar bağlamında toplumsal hareketlerin kaynağı Fransız devrimine ve kalabalıkların olumsuzluklara karşı gösterdikleri tepkilere kadar dayandırılmaktadır. Ancak, modern toplumsal hareketlerin gelişim sürecinde 19. yüzyılın ikinci yarısı bir başlangıç noktası olarak kabul edilmektedir. Toplumsal hareket kavramı kolektif amaca dayalı, organize ve süreklilik sergileyen davranış biçimi olarak tanımlandığında bu başlangıç noktası anlamlı görünmektedir. 19. yüzyılın ikinci yarısından önce de birçok toplumsal nitelikli eylem yaşanmıştır ancak modern anlamda toplumsal hareketler 19. yüzyılın ortasında görülmeye başlanmıştır. Doğru cevap B’dir
Soru 139
Aşağıdakilerden hangisi Manuel Castells’in ağ kuramına göre toplumsal hareketlerin özelliklerinden biridir?
Seçenekler
A
Demokratikleşme toplumsal hareketlerin oluşumunu olumlu yönde etkiler
B
Toplumsal hareketler siyasi girişimcilere bağlıdır
C
Toplumsal hareketler için birincil öncelik var olmaktır
D
Toplumsal hareketlerin yapıları, personeli ve iddiaları tarihsel olarak değişir ve evrilir
E
Toplumsal hareketler halkın egemenliğini kabul eder
Açıklama:
Toplumsal hareketlere ilişkin A, B, D ve E seçeneklerinde belirtilen özellikler Charles Tilly’in görüşlerini ifade etmektedir. Doğru cevap C’dir
Soru 140
Aşağıdakilerden hangisi toplumsal hareketleri irrasyonellik durumu olarak tanımlamaktadır?
Seçenekler
A
Sidney Tarrow
B
Herbert Blumer
C
Neil Smelser
D
John McCarthy
E
Gustave Le Bon
Açıklama:
Kalabalıkların baştan çıkmaya hazır olduğunu belirten ve aşırılığını vurgulayan Gustave Le Bon’a göre toplumsal hareketler daha çok irrasyonellik durumudur. Sidney Tarrow politik fırsatlar kuramını; Herbert Blumer sembolik etkileşimcilik yaklaşımını; Neil Smelser katma değer kuramını; John McCarthy kaynak hareketliliği kuramını geliştirmiştir. Doğru cevap E’dir.
Soru 141
Aşağıdaki kuramlardan hangisi toplumsal hareketleri toplumdan soyutlanmış, toplumla bütünleşememiş bireylerin katıldığı avam, ayak takımı hareketler olarak tanımlamaktadır?
Seçenekler
A
Göreli yoksunluk kuramı
B
Katma değer kuramı
C
Kolektif davranış kuramı
D
Rasyonel tercih kuramı
E
Ağ kuramı
Açıklama:
Soru kökünde ifade edilen toplumsal hareketler tanımı kolektif davranış kuramına aittir. Doğru cevap C’dir.
Soru 142
Kaynak hareketliliği kuramı ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Çıkar çatışmaları ve grupların rasyonel biçimde savunulması söz konusudur
B
Artan maddi yararla hareket başarıya ulaşır
C
Kurumsal ya da kurumsal olmayan kolektif davranış arasında temel bir farklılık yoktur
D
Günümüzde bir toplumsal örgüt endüstrisi oluşmuş durumdadır
E
Toplumsal hareketlere katılanların rasyonel davranan bireyler olduğu düşüncesine karşı çıkar
Açıklama:
Kaynak hareketliliği kuramı da toplumsal hareketlere katılanların rasyonel davranan bireyler olduğu düşüncesini benimser. Kurama göre bir toplumsal hareketin katılımcılarının, hareketin başarısı için gerekli olan, belirli düzeyde siyasal ve ekonomik kaynağa sahip olmaları gerekir. Doğru cevap E’dir
Soru 143
Aşağıdakilerden hangisi politik fırsatlar kuramına getirilen eleştiridir?
Seçenekler
A
Toplumsal hareket örgütleri ile çıkar gruplarının birbirinden ayırt edilemeyişi
B
Kültürel etkenleri göz ardı etmesi
C
Profesyonel toplumsal hareket örgütlerine odak- lanılması
D
Tabana dayalı toplumsal hareketlerin göz ardı edilmesi
E
İdeolojinin, bağlılığın, değerlerin ve adaletsizliğe karşı mücadelenin vurgulanmayışı
Açıklama:
A, C, D ve E seçenekleri, kaynak hareketliliği kuramına getirilen eleştirilerdir. Doğru cevap B’dir.
Soru 144
Aşağıdaki kuramlardan hangisi kolektif davranışa dayanmaktadır?
Seçenekler
A
Rasyonel tercih kuramı
B
Yeni toplumsal hareketler kuramı
C
Politik süreçler kuramı
D
Sembolik etkileşimcilik kuramı
E
Katma değer kuramı
Açıklama:
Sembolik etkileşimcilik kolektif davranışa dayanır ve Blumer’e göre sosyoloji de kolektif davranışı irdeler. Toplumsal dünya kolektif davranıştan ibarettir. Doğru cevap D‘dir.
Soru 145
Toplumsal hareketler aşağıdakilerden hangisine tepki olarak çıkmıştır?
Seçenekler
A
Rasyonelleşmeye
B
Realistliğe
C
Modernliğe
D
Rönesansa
E
Demokrasiye
Açıklama:
Toplumsal hareketler kendilerini çevreleyen toplumdaki derin ve köklü değişimlerin sonucu olarak modern yaşamın artırdığı rasyonelleşmeye tepki olarak ortaya çıkmıştır .
Soru 146
Toplumsal nitelikli hareketlerin, protestoların ve devrimlerin altında yatan temel eylem aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İyimser davranış
B
Karamsar davranış
C
Pozitif davranış
D
Kavgacı davranış
E
Duygusal davranış
Açıklama:
Toplumsal nitelikli hareketlerin, protestoların ve devrimlerin altında yatan temel eylem, mücadeleci/ kavgacı kolektif davranıştır.
Soru 147
Baskın grubun norm ve değerlerini zorlayan, çok sayıda kişinin katıldığı, gönüllü ve genellikle planlanmadan, doğaçlama biçiminde gerçekleştirilen eylemler aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Toplumsal davranışlar
B
Kolektif davranışlar
C
Prosedürler
D
Hiyerarşiler
E
Örgütler
Açıklama:
Baskın grubun norm ve değerlerini zorlayan, çok sayıda kişinin katıldığı, gönüllü ve genellikle planlanmadan, doğaçlama biçiminde gerçekleştirilen eylemler kolektif davranışlardır.
Soru 148
Moda, kalabalık, çeteler aşağıdaki hangi sınıflandırmanın içerisinde yer alır?
Seçenekler
A
Normlar
B
Kurallar
C
Örgütler
D
Çevre
E
Kolektif davranış
Açıklama:
Kolektif davranış biçimleri, kalabalık (crowd), çeteler (mobs), ayaklanmalar (riots), panik, çılgınlık (fads), moda (fashions), kamu düşüncesi (public opinion) ve dedikodudur.
Soru 149
Faşist ve milliyetçi hareketler aşağıdakilerden hangi davranış sınıfı içerisindedir?
Seçenekler
A
Toplumsal
B
Kültürel
C
Organik
D
Geleneksel
E
Modern
Açıklama:
Toplumsal hareket örnekleri arasında şunlar sayılabilir (Crossley, 2002:1); • Kadın hareketi ya da Geminizm, • işçi hareketi ve ticaret birlikleri hareketleri, • faşist hareketler, • faşizm karşıtı, ırkçılık karşıtı hareketler, • psikiyatri karşıtı ya da psikiyatrik çabalarla sorunlarını aşanların hareketleri, • milliyetçi hareketler, • dayanışma hareketleri, • çevreci ya da yeşil hareket, • Kürtaj karşıtı ya da savunucusu hareketler, • hayvan hakları hareketleri, • barış hareketleri
Soru 150
Aşağıdakilerden hangisi mevcut kuramsal sistemler ve doktrinler ile toplumsal sistemler arasında kavramsal bir ayrım yapmış ve toplumsal hareketleri sosyoloji alanında merkezi bir yere koymuş kuramcıdır?
Seçenekler
A
George
B
Stein
C
Hugh
D
Daniel
E
Fork
Açıklama:
Mevcut kuramsal sistemler ve doktrinler ile toplumsal sistemler arasında kavramsal bir ayrım yapmış ve toplumsal hareketleri sosyoloji alanında merkezi bir yere koyan kişi Lorenz Von Steindir.
Soru 151
Alman sosyolog Lorenz Von Stein 1789- 1850 döneminde gerçekleşen Fransız toplumsal hareketlerinin tarihsel sürecini aşağıdakilerden hangisi vasıtasıyla bilimsel tartışmalar sürecine sokmuştur?
Seçenekler
A
Akrabalarıyla
B
Arkadaşlarıyla
C
Ülkelerle
D
Kitabıyla
E
Tartışmalarıyla
Açıklama:
Alman sosyolog Lorenz Von Stein 1789- 1850 döneminde gerçekleşen Fransız toplumsal hareketlerinin tarihsel sürecini değerlendirdiği kitabıyla toplumsal hareket kavramını halkın politik mücadelesine ilişkin bilimsel tartışmaların içine sokmuştur
Soru 152
Aşağıdakilerden hangisi toplumsal hareketin dört temel unsurunu belirleyen kişidir?
Seçenekler
A
Campell
B
Stein
C
Lofland
D
Tilly
E
Diani
Açıklama:
Loand (1996) ise başka bir açıdan toplumsal hareketlerin tanımlayıcı dört temel elementini belirlemiştir
Soru 153
Aşağıdakilerden hangisi kurumsal ya da örgütsel kanalların dışında devamlılık gösteren ve belirli bir örgütlenme düzeyinde meydana gelen, parçası olunan dünya düzeni, toplum, grup ya da örgütte var olan otoriteyi savunmak ya da bu otoriteye meydan okuma ile tanımlanır?
Seçenekler
A
Çevreci hareketler
B
Modern hareketler
C
Toplumsal hareketler
D
Bütünsel hareketler
E
Demokratik hareketler
Açıklama:
Toplumsal hareketler, kurumsal ya da örgütsel kanalların dışında devamlılık gösteren ve belirli bir örgütlenme düzeyinde meydana gelen, parçası olunan dünya düzeni, toplum, grup ya da örgütte var olan otoriteyi savunmak ya da bu otoriteye meydan okumadır.
Soru 154
Toplumsal hareketler olgusu ve kavramsallaştırması büyük ölçüde aşağıdaki yüzyılların hangisinde görülür?
Seçenekler
A
19.yy
B
18.yy
C
17.yy
D
16.yy
E
15.yy
Açıklama:
Toplumsal hareketler olgusu ve kavramsallaştırması büyük ölçüde 19. yüzyıl ürünüdür.
Soru 155
Toplumsal hareketlere ilişkin aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Toplumsal hareketler, birkaç kişinin katıldığı anlık ortak davranışları ifade eder.
B
Bireylerin belirli bir amaç için bir araya gelmeleri ve ortaklaşa etkinliklerde bulunmaları toplumsal hareketlerin dönüm noktasıdır.
C
Toplumsal hareketler egemen kültürün norm ve değerlerini zorlayan, çok sayıda kişinin katıldığı planlı eylemlerdir.
D
Toplumsal hareketler üst düzeyde yapılanmış bir kolektif davranış biçimidir.
E
Toplumsal hareketler, ortaya çıkış biçimleri, amaçları ve yöntemleri bakımından birbirine çok benzer özelliklere sahiptir.
Açıklama:
Toplumsal hareketler, kolektif davranışın formlarından birisi olarak yüksek düzeyde yapılandırılmış bir kolektif davranış biçimi olarak tanımlanabilir.
Toplumsal hareketler, çok sayıda kişinin katıldığı geniş ölçekli ve sürekliliği olan ortak davranışları ifade eder. Bireylerin belirli bir amaç için bir araya gelmeleri ve ortaklaşa etkinliklerde bulunmaları toplumsal hareketlerin başlangıç noktasıdır denilebilir. Kolektif davranışlar egemen kültürün norm ve değerlerini zorlayan, çok sayıda kişinin katıldığı gönüllü ve kendiliğinden oluşan, planlanmayan eylemlerdir. Bu bağlamda toplumsal hareketler üst düzeyde yapılanmış bir kolektif davranış biçimidir. Doğru cevap D'dir.
Toplumsal hareketler, çok sayıda kişinin katıldığı geniş ölçekli ve sürekliliği olan ortak davranışları ifade eder. Bireylerin belirli bir amaç için bir araya gelmeleri ve ortaklaşa etkinliklerde bulunmaları toplumsal hareketlerin başlangıç noktasıdır denilebilir. Kolektif davranışlar egemen kültürün norm ve değerlerini zorlayan, çok sayıda kişinin katıldığı gönüllü ve kendiliğinden oluşan, planlanmayan eylemlerdir. Bu bağlamda toplumsal hareketler üst düzeyde yapılanmış bir kolektif davranış biçimidir. Doğru cevap D'dir.
Soru 156
Toplumsal hareketleri tanımlamada kullanılacak çerçeve için aşağıda verilen temel eksenler, hangi şıkta tamamen doğrudur?
Seçenekler
A
Ortak davranış, değişimin hedeflenmesi, aşırıcılık
B
Örgütlenme, ortak bir kimliğin varlığı, göreli süreklilik
C
Ortak davranış, örgütlenme, özgünlük
D
Ortak bir kimliğin varlığı, göreli süreklilik, panik davranışı
E
Ortak bir kimliğin varlığı, değişimin hedeflenmesi, özgünlük
Açıklama:
Toplumsal hareketler, ortaya çıkış biçimleri, amaçları ve yöntemleri bakımından birbirinden çok farklı özelliklere sahiptir. Bu çeşitlilik ortak bir tanımlamayı zorlaştırsa da toplumsal hareketleri, ortak davranış, değişimin hedeflenmesi, örgütlenme, ortak bir kimliğin varlığı, göreli süreklilik gibi temel eksenler çerçevesinde tanımlama çabaları söz konusudur. Doğru cevap B'dir.
Soru 157
Toplumsal harekete ilişkin aşağıdaki bilgiler ve tanımlamalardan hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Toplumsal hareket, dayanışmadan uzak, bir çatışma özelliği taşıyan ve yer aldığı sistemin sınırları belirleyen davranış biçimidir.
B
Toplumsal hareketler bir anlamda toplumda yaşanılan hoşnutsuzluğun dışa vurumu, karşılanması istenilen ihtiyaçların dile getirilmesidir.
C
1960’lardan bu yana toplumsal hareketler özellikle Batı medeniyetinin kalıcı bir parçası haline gelerek kuramsal çabaların konusu olmuştur.
D
Özellikle çağdaş Batı toplumlarında çok yoğun biçimde hemen her yerde rastlanan yaygın olgular haline gelmiş olan toplumsal hareketler; toplumsal değişimi sağlayan temel mekanizmalardandır.
E
Toplumsal hareket, birbiriyle egemenlik ilişkileri ve çatışma düzleminde karşı karşıya gelen, aynı kültürel yönelime sahip ve bu kültürün ortaya çıkardığı etkinliklerin toplumsal kontrolü için mücadele eden aktörlerin kolektif hareketidir.
Açıklama:
Toplumsal hareket, belli bir dayanışmayı esas alan, bir çatışma özelliği taşıyan ve yer aldığı sistemin sınırlarını zorlayan kolektif davranış biçimidir. Doğru cevap A'dır.
Soru 158
Kolektif davranışa ilişkin aşağıdaki tanımlamalardan hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Kolektif davranışlar baskın grubun norm ve değerlerini zorlayan, çok sayıda kişinin katıldığı, gönüllü ve genellikle planlanmadan, doğaçlama biçiminde gerçekleştirilen eylemlerdir.
B
Çevreci örgütler ya da sendikalar gibi yapılarda ve kurumlarda var olan organize davranıştan farklı olarak, belirlenmiş kural ya da prosedürlerin, otorite hiyerarşisinin söz konusu olmadığı davranışlardır.
C
Kolektif davranışlar, egemen kültürün norm ve değerlerini belirleyen, birkaç kişinin katıldığı tamamıyla planlı eylemlerdir.
D
Eğitim, din ve siyaset gibi kurumsal davranışlardan farklı olarak da kolektif davranışları yönetecek kurumsallaştırılmış normlar yoktur.
E
Kolektif davranış birçok biçimde ortaya çıkabilir; kısa ya da sürekli-kalıcı, kurumsallaşmış ya da yıkıcı-bozguncu, monoton-sıkıcı ya da dramatik nitelikte gerçekleşebilir.
Açıklama:
Kolektif davranışlar baskın grubun norm ve değerlerini zorlayan, çok sayıda kişinin katıldığı, gönüllü ve genellikle planlanmadan, doğaçlama biçiminde gerçekleştirilen eylemlerdir. Doğru cevap A'dır.
Soru 159
Aşağıdaki şıkların hangisinde toplumsal hareketlerin kavramsallaştırılmasında ve açıklanmasında göz önünde bulundurulması gereken üç temel ilke doğru verilmiştir?
Seçenekler
A
Toplumsal hedefin olması- Hareketin dağılımı- Hareketin süresi
B
Toplumsal hedefin olması- Hareketin karşıtının olması- Hareketin dağılımı
C
Hareketin karşıtının olması- Hareketin süresi- Hareketin mekanizması
D
Hareketin ortak kimliği- Hareketin mekanizması- Hareketin doğruluğu
E
Hareketin ortak kimliği- Hareketin karşıtının olması- Toplumsal hedefin olması
Açıklama:
Temel kavramlar çerçevesinde tanımlanan toplumsal hareketlerin kavramsallaştırılmasında göz önünde bulundurulması gereken üç temel ilke söz konusudur. Bu üç ilke dikkate alınmadan herhangi bir toplumsal hareketin açıklanması söz konusu olamaz;
• Hareketin ortak kimliği
• Hareketin karşıtının olması
• Toplumsal hedefin olması
Doğru cevap E'dir.
• Hareketin ortak kimliği
• Hareketin karşıtının olması
• Toplumsal hedefin olması
Doğru cevap E'dir.
Soru 160
Kolektif davranışlar dahilinde seçeneklerden hangisi farklıdır?
Seçenekler
A
Kalabalık
B
Devrimci hareketler
C
Çeteler
D
Ayaklanmalar
E
Çılgınlık
Açıklama:
Kolektif davranış biçimlerini şöyle sınıflandırabiliriz; Kalabalık (crowd), çeteler (mobs), ayaklanmalar (riots), panik, çılgınlık (fads), moda (fashions), kamu düşüncesi (public opinion) ve dedikodu. Doğru cevap B'dir.
Soru 161
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi isyan bilincinin özelliklerinden biridir?
Seçenekler
A
Sisteme yönelik adaletsizlik algısına dayanan şikâyetlerde ortaklaşan bireyce oluşan katılımcılardır.
B
Hareketlere katılanlar hedeflerini rastlantısal seçerler.
C
Toplumsal hareketler politik sistemin belirlediği hedefler doğrultusunda gelişir.
D
Toplumsal hareket güçlü bir liderliğe sahip olmalıdır.
E
Toplumsal hareket yeterli kaynaklara sahip olmalıdır.
Açıklama:
İsyan bilinci: Toplumda bazı kişilerin sıkıntı ve şikâyetleri olur ve adaletsizlik algısına dayanan bu şikâyetler sisteme yöneliktir. Ortaklaşa bir adaletsizlik algısı ve bilinci oluştuğunda bu bireyler toplumsal hareket katılımcılarına dönüşürler. Hareketlere katılanlar hedeflerini rastlantısal seçmezler. Toplumsal hareketler politik sistemin öne çıkardığı şikâyetler ekseninde ortaya çıkar. Doğru cevap A'dır.
Soru 162
Politik süreçler modeli kuramının temel bileşenleri şıkların hangisinde doğru verilmiştir?
Seçenekler
A
Kolektif eylem- ortak araçlar- politik fırsatlar
B
İsyan bilinci- ortak dil- politik fırsatlar
C
İsyan bilinci- örgütsel güç- politik fırsatlar
D
Kolektif eylem- ortak dil- politik fırsatlar
E
Ortak araçlar- örgütsel güç- politik fırsatlar
Açıklama:
Politik süreçler kuramına göre toplumsal hareketlerin üç temel bileşeni vardır;
1. İsyan bilinci
2. Örgütsel güç
3. Politik fırsatlar
Doğru cevap D'dir.
1. İsyan bilinci
2. Örgütsel güç
3. Politik fırsatlar
Doğru cevap D'dir.
Soru 163
Ekonomik bir dil kullandıkları için eleştirilen öncü kuramcılarından McCarthy ve Zald’in hareket girişimcileri, hareket endüstrileri ve hareket sektörleri kavramlarını ile ifade ettikleri kuram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Devinimsel döngü kuramı
B
Örgütsel hareket kuramı
C
İşçi hareketi yaklaşımı
D
Kaynak hareketliliği kuramı
E
İnsan hakları hareketi yaklaşımı
Açıklama:
Kaynak hareketliliği kuramının öncüleri olan John McCarthy ve Mayer Zald protesto faaliyetlerinin iktisadi bileşeni olarak toplumsal hareket örgütleri konusuna da vurgu yapmışlardır. Toplumsal hareket örgütleri ekonomik girişimciler gibi davranarak kaynak toplar, personel sağlar ve görüşlerini olası alıcılara aktarır. Günümüzde birbirileriyle rekabet içinde olan birçok örgüt vardır ve bir toplumsal hareket endüstrisi oluşmuştur. Doğru cevap D'dir.
Soru 164
Toplumsal hareket yaklaşımlarına dönemsel yaklaşım açısından seçeneklerden hangisi farklıdır ?
Seçenekler
A
İşçi hareketi
B
Feminist hareket
C
İnsan hakları hareketi
D
Barış ve adalet hareketleri
E
Çevresel adalet hareketleri
Açıklama:
Yeni toplumsal hareketler yaklaşımı ortak eylemlerin farklılık gösteren biçimlerine, düzenlerine, desenlerine ve bu eylemlerin politika, ideoloji ve kültüre dayanma tarzlarına odaklanır. Bunun yanı sıra toplumsal hareketlerin ve ortak eylemlerin kaynakları olarak ırk, cinsiyet, sınıf gibi kimlik etkenleri dikkate alır. Ekofeminizm ve çevresel adalet hareketleri bunlara örnektir. Doğru cevap E'dir.
Soru 165
Toplumsal nitelikli hareketlerin, protestoların ve devrimlerin altında yatan temel eylem aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Toplumsal statü
B
Göreli yoksunluk
C
Kolektif davranış
D
Toplumsal sınıf
E
Toplumsal roller
Açıklama:
Toplumsal nitelikli hareketlerin, protestoların ve devrimlerin altında yatan temel eylem, mücadeleci/ kavgacı kolektif davranıştır
Soru 166
Kolektif davranışlarla ilgili aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Baskın grubun norm ve değerlerini zorlar.
B
Toplumsal hareketin altında yatan temel eylemdir.
C
Zorunlu ve planlı şekilde gerçekleştirilen eylemlerdir.
D
Çok sayıda kişi katılır.
E
Kolektif davranışları yönetecek kurumsallaştırılmış normlar yoktur.
Açıklama:
Kolektif davranışlar baskın grubun norm ve değerlerini zorlayan, çok sayıda kişinin katıldığı, gönüllü ve genellikle planlanmadan, doğaçlama biçiminde gerçekleştirilen eylemlerdir.
Soru 167
Bireylerin kendi durumlarını başka gruplarla, kendi geçmişleriyle ya da gelecekleriyle karşılaştırarak değerlendirmelerde bulunmaları ile ortaya çıkan kolektif davranışları vurgulayan kuram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Gerginlik ve çöküş yaklaşımı
B
Yapısalcılık
C
Yoksunluk kuramları
D
Kitle toplumu kuramı
E
Yapısal fonksiyonalizm
Açıklama:
Bireylerin kendi durumlarını başka gruplarla, kendi geçmişleriyle ya da gelecekleriyle karşılaştırarak değerlendirmelerde bulunmaları ile ortaya çıkan kolektif davranışları vurgulayan kuram Yoksunluk Kuramı'dır.
Soru 168
"Toplumsal hareket" kavramı ilk olarak kim tarafından kullanılmıştır?
Seçenekler
A
Herbert Spencer
B
Max Weber
C
David Koresh
D
Mao Zedong
E
Lorenz Von Stein
Açıklama:
“Toplumsal Hareket’’ kavramsalını ilk olarak Lorenz Von Stein, siyasal mücadele bağlamında kullanmıştır.
Soru 169
Aşağıdakilerden hangisi toplumsal hareketlere yönelik yapılan tanımlardaki bileşenlerden biri olamaz?
Seçenekler
A
Hareketin karşıtının olmaması
B
Kolektif davranış
C
Değişim yönelimli hedefler
D
Geçici bir süreklilik
E
Belli bir düzeyde örgütlenme
Açıklama:
Toplumsal hareketlere ilişkin çok çeşitli tanımlamalar genelde belirli eksenler etrafında yapılmaktadır:
a. Kolektif davranış
b. Değişim yönelimli hedefler
c. Kurumsal kolektif davranış
d. Belli bir düzeyde örgütlenme
e. Geçici bir süreklilik
a. Kolektif davranış
b. Değişim yönelimli hedefler
c. Kurumsal kolektif davranış
d. Belli bir düzeyde örgütlenme
e. Geçici bir süreklilik
Soru 170
Toplumsal hareketler amaçları bakımından ele alınıp gruplandırıldığında aşağıdakilerden hangisi bu sınıflama dışında kalır?
Seçenekler
A
Barış hareketleri
B
Çevreci hareketler
C
İşçi hareketleri
D
Ekonomi hareketleri
E
Demokratik hareketler
Açıklama:
Toplumsal hareketler oldukça genel bir sınıflandırmayla ve daha çok amaçları bakımından dört grupta ele alınabilir. Bu gruplandırmaya göre başlıca toplumsal hareket türleri barış hareketleri, çevreci hareketler, işçi hareketleri ve ifade özgürlüğü-demokratik hareketlerdir.
Soru 171
Aşağıdakilerden hangisi alternatif hareketlere örnek olarak verilebilir?
Seçenekler
A
Mao Zedong’un Çin’deki hareketi
B
Kadın özgürlüğü hareketi
C
Nüfus bağlantısı (Zero Population growth) hareketi
D
David Koresh'in dinsel kültü
E
The Woman's Christan Temperance Union (Hristiyan Kadınlar İçkiden Kaçınma Birliği Hareketi)
Açıklama:
Alternatif hareketler insan davranışının belirli bir boyutunda sınırlı bir değişimi hedefler. 20. yüzyılın başlarındaki ‘The Woman’s Christian Temperance Union /
Hristiyan Kadınlar İçkiden Kaçınma Birliği’ adlı derneğin geliştirdiği hareket insanların alkol tüketiminden uzak durmalarını sağlamayı hedefliyordu.
Hristiyan Kadınlar İçkiden Kaçınma Birliği’ adlı derneğin geliştirdiği hareket insanların alkol tüketiminden uzak durmalarını sağlamayı hedefliyordu.
Soru 172
Algılanan bir sorunun huzursuzluk yarattığı toplumsal hareket aşaması aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kurumsallaşma aşaması
B
Başlangıç aşaması
C
Toplanma aşaması
D
Birleşme aşaması
E
Sonlandırma aşaması
Açıklama:
Toplumsal hareketlerin gelişim süreci genel olarak üç aşamada gerçekleşir:
1. Başlangıç-hazırlık aşaması: Algılanan bir sorun huzursuzluk yaratır.
2. Toplanma-birleşme aşaması: Kişiler organize olmaya başlarlar.
3. Kurumsallaşma aşaması: Bir örgüt geliştirilir. Liderlik konumlarında gönüllülerle ücretli personel yer değiştirir.
1. Başlangıç-hazırlık aşaması: Algılanan bir sorun huzursuzluk yaratır.
2. Toplanma-birleşme aşaması: Kişiler organize olmaya başlarlar.
3. Kurumsallaşma aşaması: Bir örgüt geliştirilir. Liderlik konumlarında gönüllülerle ücretli personel yer değiştirir.
Soru 173
Toplumsal ölçekteki hareketlere ilişkin ilk sistematik yaklaşım olarak görülebilecek “kalabalıklar’’ kuramının en önemli temsilcisi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Emile Durkheim
B
Gustave Le Bon
C
Martin Luther
D
Charles Tilly
E
Lorenz Von Stein
Açıklama:
Toplumsal ölçekteki hareketlere ilişkin ilk sistematik yaklaşım olarak görülebilecek
“kalabalıklar’’ kuramının en önemli temsilcisi Gustave Le Bon'dur.
“kalabalıklar’’ kuramının en önemli temsilcisi Gustave Le Bon'dur.
Soru 174
Herbert Blumer tarafından geliştirilen ve toplumsal huzursuzluk, hareket kültürü ve kimlik boyutlarına odaklanan yaklaşım aşağıdaki seçeneklerin hangisinde verilmiştir?
Seçenekler
A
Kolektif davranış yaklaşımı
B
Katma değer kuramı
C
Göreli yoksunluk kuramı
D
Rasyonel tercih kuramı
E
Sembolik etkileşimci yaklaşım
Açıklama:
Kolektif davranış ekolünden gelen Herbert Blumer’in geliştirdiği sembolik etkileşimcilik yaklaşımı, toplumsal huzursuzluk, hareket kültürü ve kimlik boyutlarına odaklanan sembolik etkileşimcilere örnek teşkil etmektedir
Soru 175
I. Kolektif davranış gerektirir.
II. Geçici bir süreklilik
III. Maksimum düzeyde örgütlenmeye gereksinim duyulur.
IV. Organizasyon gerektirmez.
V. Ortak bir hedef vardır.
Bir hareketin toplumsal hareket olarak kavramsallaştırılması için yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri gereklidir?
II. Geçici bir süreklilik
III. Maksimum düzeyde örgütlenmeye gereksinim duyulur.
IV. Organizasyon gerektirmez.
V. Ortak bir hedef vardır.
Bir hareketin toplumsal hareket olarak kavramsallaştırılması için yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri gereklidir?
Seçenekler
A
I ve II
B
Yalnız V
C
I, II ve III
D
I, II ve V
E
Yalnız I
Açıklama:
Toplumsal hareketlere ilişkin çok çeşitli tanımlamalar genelde belirli eksenler etrafında yapılmaktadır. Bunlar: Kolektif davranış, değişim yönelimli hedefler, kurumsal kolektif davranış, belli bir düzeyde örgütlenme ve geçici bir sürekliliktir. Temel elementlerinden biri de belirli düzeyde liderlik ve organizasyondur. Bu nedenle Örgütlenmenin maksimum düzeyde olması gerekmez. Belirli düzeyde de olsa organizasyon gereklidir. Doğru cevap D’dir.
Soru 176
Toplumda belirli alanlarda kısmi değişimi hedef alan toplumsal hareketler aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Devrimci Hareketler
B
Reformcu Hareketler
C
Barış Hareketleri
D
Alternatif Hareketler
E
Kurtarıcı Hareketler
Açıklama:
Reformcu Hareketler, toplumda belirli alanlarda kısmi değişimi hedefler. Değişimi
savunucu ya da engelleyici olabilir. Kadın özgürlüğü hareketi buna örnektir. Tersi bir örnek de kürtaja karşı dinî grupların yürüttüğü kampanyalardır
savunucu ya da engelleyici olabilir. Kadın özgürlüğü hareketi buna örnektir. Tersi bir örnek de kürtaja karşı dinî grupların yürüttüğü kampanyalardır
Soru 177
Bireylerin katılacakları eylemlerin maliyet ve yararlarını hesaplayarak kendileri için olabildiğince çok yarar sağlayacak olanı tercih ettiklerini savunan kuram aşağıdakilerden hangisidir.
Seçenekler
A
Kaynak hareketliliği kuramı
B
Rasyonel tercih kuramı
C
Kolektif davranış yaklaşımı
D
Katma değer kuramı
E
Göreli yoksunluk kuramı
Açıklama:
Hareketleri kör inançların ve sürü psikolojisinin sonucu olarak gören kalabalıklar yaklaşımının karşıtı olan rasyonel tercih kuramı, hareketleri bireylerin rasyonel eylemlerinin tezahürü olarak açıklar. Bu kurama göre bireyler rasyonel aktörlerdir ve katılacakları eylemlerin maliyet ve yararlarını hesaplayarak kendileri için olabildiğince çok yarar sağlayacak olanı tercih ederler.
Soru 178
Sınırlı kesimlerde de olsa toplumsal hareketler görülüyorsa demokratikleşmenin hangi düzeyinden söz edilebilir?
Seçenekler
A
Demokratikleşmenin yok ya da yetersiz oluşu
B
Yeni başlayan bir uluslararası demokratikleşme süreci
C
Yeni başlayan bir demokratikleşme süreci
D
İleri demokratikleşme süreci
E
Yaygın demokratikleşme süreci
Açıklama:
Demokratikleşme ve toplumsal hareketler arasında güçlü bir ilişki vardır. İleri demokratikleşme süreci söz konusu ise toplumsal hareketler sınırlı kesimlerde de olsa yine görülür. Doğru cevap D'dir.
Soru 179
"Toplumsal hareketler kendilerini çevreleyen toplumdaki derin ve köklü değişimlerin sonucu olarak modern yaşamın artırdığı ............... tepki olarak ortaya çıkmıştır." cümlesinde boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Endüstrileşmeye
B
Rasyonelleşmeye
C
Demokratikleşmeye
D
Eşitsizliğe
E
Sanayileşmeye
Açıklama:
Toplumsal hareketler kendilerini çevreleyen toplumdaki derin ve köklü değişimlerin sonucu olarak modern yaşamın artırdığı rasyonelleşmeye tepki olarak ortaya çıkmıştır. Doğru cevap B'dir.
Soru 180
Baskın grubun norm ve değerlerini zorlayan, çok sayıda kişinin katıldığı, gönüllü ve genellikle planlanmadan, doğaçlama biçiminde gerçekleştirilen eylemlere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Kolektif davranışlar
B
Toplumsal değişim
C
Kalabalık
D
Organize davranış
E
Kurumsal davranış
Açıklama:
Kolektif davranışlar baskın grubun norm ve değerlerini zorlayan, çok sayıda kişinin katıldığı, gönüllü ve genellikle planlanmadan, doğaçlama biçiminde gerçekleştirilen eylemlerdir. Çevreci örgütler ya da sendikalar gibi yapılarda ve kurumlarda var olan organize davranıştan farklı olarak, belirlenmiş kural ya da prosedürlerin, otorite hiyerarşisinin söz konusu olmadığı davranışlardır. Eğitim, din ve siyaset gibi kurumsal davranışlardan farklı olarak da kolektif davranışları yönetecek kurumsallaştırılmış normlar yoktur. Doğru cevap A'dır.
Soru 181
Smelser'e göre kolektif bir davranış biçimi olarak düşmanca davranışların ilgili olduğu sistem elementi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Norm
B
Değer
C
Olgu
D
Örgütlenme
E
Durum kolaylaştırıcılar
Açıklama:
Smelser’e göre kolektif davranış biçimleri ve ilgili oldukları sistem elementleri farklı açıdan değerlendirilmektedir. Buna göre kolektif bir davranış biçimi olarak düşmanca davranışların ilgili olduğu sistem elementi örgütlenmedir.
Soru 182
Kolektif davranışı açıklayan yaklaşımların hangisi özellikle soyutlanan ve yabancılaşan bireylerin sosyal güvenlik ve sığınma sağlayacak kolektif davranışların cazibesine daha çok kapıldıklarını öne sürmektedir?
Seçenekler
A
Gerginlik ve çöküş dönemi yaklaşımları
B
Yoksunluk kuramları
C
Oryantalist yaklaşım
D
Kitle toplumu kuramı
E
Toplumsal hareket kuramı
Açıklama:
toplumsal hareketlerin açıklanmasında da kullanılan kolektif davranışları açıklamak üzere geliştirilen yaklaşımlardan kitle toplumu kuramı, küçük toplumsal grupların yok olmasıyla birlikte modern toplumun, soyutlanma, kişiliklerin kaybolması ve yabancılaşmanın egemen olması sonucunda kitle toplumuna dönüştüğünü savunur. Bu bağlamda özellikle soyutlanan ve yabancılaşan bireylerin sosyal güvenlik ve sığınma sağlayacak kolektif davranışların cazibesine daha çok kapıldıkları öne sürülmektedir. Doğru cevap D'dir.
Soru 183
İlk kez kullanıldığında toplumsal hareketler kavramı hangi toplumsal kesimi kapsıyordu?
Seçenekler
A
Çiftçiler
B
Kadınlar
C
Örgütlü proleterler
D
Çevreciler
E
Faşistler
Açıklama:
“Toplumsal Hareket’’ kavramsalını ilk olarak Lorenz Von Stein, siyasal mücadele bağlamında kullanmıştır. Başlangıçta bu kavram, işçi sınıfının öz bilinciyle birlikte iktidarı elde edeceği, süreklilik gösteren birleştirici bir süreç anlamını taşıyordu. 19. yüz- yılın sonlarından itibaren ise toplumsal hareketler, örgütlü proleterlerin yanı sıra çiftçileri, kadınları ve hak talebinde bulunan diğer kesimleri de kapsayacak biçimde genişletilmiştir. Doğru cevap C'dir.
Soru 184
Aşağıdakilerden hangisi toplumsal hareketlerin tanımının yapıldığı başlıca eksenlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Kolektif davranış
B
Değişim yönelimli hedefler
C
Kurumsal kolektif davranış
D
Belli bir düzeyde örgütlenme
E
Kalıcılık
Açıklama:
Toplumsal hareketlere ilişkin çok çeşitli tanımlamalar genelde belirli eksenler etrafında yapılmaktadır. Bunlar: Kolektif davranış, değişim yönelimli hedefler, kurumsal kolektif davranış, belli bir düzeyde örgütlenme, geçici bir sürekliliktir. Doğru cevap E'dir.
Soru 185
Aşağıdakilerden hangisi 18. yüzyılın sonlarında çeşitli çıkar gruplarından oluşan geniş kapsamlı örgütlerin geliştirdiği toplumsal hareketlerin ortaya çıktığı yerlerden biridir ?
Seçenekler
A
Asya
B
Güney Afrika
C
Kuzey Amerika
D
Doğru Avrupa
E
Orta Doğu
Açıklama:
Binlerce yıldan beri dünyanın değişik bölgelerinde farklı biçimlerde halk ayaklanmaları gerçekleşmiştir. Ancak çeşitli çıkar gruplarından oluşan geniş kapsamlı örgütlerin geliştirdiği toplumsal hareketler 18. yüzyılın sonlarında Batı Avrupa ve Kuzey Amerika’da ortaya çıkmıştır. Doğru cevap C'dir.
Soru 186
Aşağıdakilerden hangisi amaçları bakımından toplumsal hareketler sınıflandırılmasına dahil olan hareket türlerinden biridir?
Seçenekler
A
Devrimci hareketler
B
Çevre hareketleri
C
Reformcu hareketler
D
Kurtarıcı hareketler
E
Alternatif hareketler
Açıklama:
Toplumsal hareketler oldukça genel bir sınıflandırmayla ve daha çok amaçları bakımından dört grupta ele alınabilir. Bu gruplandırmaya göre başlıca toplumsal hareket türleri barış hareketleri, çevreci hareketler, işçi hareketleri ve ifade özgürlüğü-demokratik hareketlerdir.
Soru 187
Değişmeyi engellemeyi ya da var olan bir değişimi ortadan kaldırmayı hedefleyen hareket türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Alternatif hareketler
B
Direniş hareketleri
C
Dini hareketler
D
Devrimci hareketler
E
Reform hareketleri
Açıklama:
Direniş hareketleri, değişmeyi engellemeyi ya da var olan bir değişimi ortadan kaldırmayı hedefler. Doğru cevap B'dir.
Soru 188
Toplumsal hareketin gelişim sürecinde bir örgüt geliştirilen aşama hangisidir?
Seçenekler
A
Başlangıç aşaması
B
Toplanma aşaması
C
Hazırlık aşaması
D
Kurumsallaşma aşaması
E
Birleşme aşaması
Açıklama:
Toplumsal hareketlerin gelişim süreci genel olarak üç aşamada gerçekleşir;
- Başlangıç-hazırlık aşaması: Algılanan bir sorun huzursuzluk yaratır.
- Toplanma-birleşme aşaması: Kişiler organize olmaya başlarlar.
- Kurumsallaşma aşaması: Bir örgüt geliştirilir. Liderlik konumlarında gönüllülerle ücretli personel yer değiştirir.
Ünite 3
Soru 1
Yeni toplumsal hareketler, yeni bir dönemi temsil etmektedir. Bu yeni dönem hangi yıllarda başlamıştır?
Seçenekler
A
1880'ler
B
1990'lar
C
1960'lar
D
2000'ler
E
1980'ler
Açıklama:
Söz konusu yeni dönemin başlangıcı olarak 1960’lar gösterilmektedir. 1960’ların sonlarında dünyada açıkça gözlenebilen derin ve dramatik bir dönüşüm yaşanmıştır.
1960'lar
1960'lar
Soru 2
1968'de De Gaulle ve Pompidou yönetimine karşı yapılan eylemler hangi ülkede gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
ABD
B
Fransa
C
Arjantin
D
Venezuela
E
Yunanistan
Açıklama:
1968'de Fransada öğrenciler ve işçiler De Gaulle ve Pompidou yönetimine karşı koordineli eylemlerde bulundular.
Soru 3
Aşağıdakilerden hangisi eski toplumsal hareketlerdendir?
Seçenekler
A
Savaş karşıtı hareketler
B
Etnisite temelli hareketler
C
Proleterya temelli hareketler
D
Çevreci hareketler
E
Cinsel yönelim hareketleri
Açıklama:
YTH anlayışı, kapitalist toplumda var olan temel iki sınıfın, burjuva ve proletaryanın mücadelesine dayalı çözümlemeyi reddeder. Sınıf temelli hareketler eski hareketlerdenken öyle olmayan savaş karşıtlığı, etnisite ya da cinsel yönelimlere dayalı hareketler yeni hareketlerdendir.
Proleterya temelli hareketler
Proleterya temelli hareketler
Soru 4
Aşağıdakilerden hangisi yeni toplumsal hareketlerin özelliklerinden biridir?
Seçenekler
A
Hiyerarşik örgütlenme
B
Sınıfsal örgütlenme
C
İktidarı hedefleme
D
Ekonomiye odaklanma
E
Kimlik politikalarına odaklanma
Açıklama:
Toplumda gözlenen çatışma ve hareketlerde ekonomik ve politik sorunlara odaklanan eski mpolitikalardan farklı olarak eşitlik, farklılık, katılım ve kimlik inşasını esas alan yeni bir kimlik politikası söz konusudur. Yeni toplumsal hareketler de buna göre şekillenmiştir.
Kimlik politikalarına odaklanma
Kimlik politikalarına odaklanma
Soru 5
Yeni toplumsal hareketlerin ortaya çıkışında aşağıdakilerden hangisi etkili olmuştur?
Seçenekler
A
Proleterya
B
Burjuvazi
C
Küçük burzuvazi
D
Feodal beyler
E
Ruhban sınıfı
Açıklama:
Sınıf çözümlemesine dayalı eski hareketlerden farklı olarak yeni orta sınıfın gelişimi ve küçük burjuvazi YTH’nin ortaya çıkışında yaşamsal öneme sahiptir.
Küçük burzuvazi
Küçük burzuvazi
Soru 6
Aşağıdakilerden hangisi yeni toplumsal hareketlerdendir?
Seçenekler
A
İnsan hakları hareketi
B
Siyasal kurtuluş mücadeleleri
C
Ekonomik kurtuluş mücadeleleri
D
Barış ve adalet hareketi
E
Yeşiller
Açıklama:
İşçi hareketi, feminist hareket, insan hakları hareketi, barış ve adalet hareketi, ekonomik, toplumsal ve siyasal kurtuluş mücadeleleri gibi üçüncü dünya hareketleri olarak örneklendirilebilecek eski hareketlere karşılık yeşil hareket, yeni barış hareketi ve New
Age gibi hareketler yeni hareketlerdir.
Yeşiller
Age gibi hareketler yeni hareketlerdir.
Yeşiller
Soru 7
Hangisi Heywood'a göre yeni toplumsal hareketlerin özelliklerinden biridir?
Seçenekler
A
Adem-i merkeziyetçi bir yapıya dayanır
B
Yeni kimlikler oluşturur
C
Sınıf sınırlarını geçer
D
Pragmatist değerlere sahiptir
E
İnsan yaşamının özel boyutlarını yansıtır
Açıklama:
Heywood'a göre yeni toplumsal hareketler uygulama bakımından adem-i merkeziyetçi, katılımcı, yenilikçi ve teatraldir.
Adem-i merkeziyetçi bir yapıya dayanır
Adem-i merkeziyetçi bir yapıya dayanır
Soru 8
Hangisi kendilerini daha çok katıldıkları hareketin konusu doğrultusunda tanımlayan hareketlerden biridir?
Seçenekler
A
İşçi hareketi
B
Solculuk
C
Sağcılık
D
Feminist hareket
E
Liberallik
Açıklama:
YTH’nin aktörleri kendilerini sağ-sol, liberal muhafazakâr gibi belirli siyasal ya da işçi sınıfı, orta sınıf, yoksul-varsıl, kırsal-kentsel nüfus gibi sosyoekonomik kodlara dayandırarak tanımlamazlar. Aktörler kendilerini daha çok katıldıkları hareketin konusu doğrultusunda, toplumsal cinsiyet, yaş, mekân vb. değişkenlerle kodlarlar.
Feminist hareket
Feminist hareket
Soru 9
Aşağıdakilerden hangisi kimlik yönelimli paradigma içinde yer almaktadır?
Seçenekler
A
Cohen
B
Tilly
C
McCarthy
D
Zald
E
Touraine
Açıklama:
Kimlik yönelimli paradigma için en geniş kuramsal çerçeveyi Alaine
Touraine oluşturmuştur.
Touraine oluşturmuştur.
Soru 10
Hangisi 1989 sonrası ortaya çıkan sistem karşıtı hareketlerden biridir?
Seçenekler
A
Proleterya hareketi
B
Liberal hareket
C
Barış hareketi
D
Küreselleşme karşıtı hareket
E
Kadın hareketi
Açıklama:
1989 sonrası döneme ait sistem karşıtı potansiyele sahip hareketlere örnek olarak; uluslararası terör hareketi, kimlik hareketi, yeni-Luddite hareketi ve yerli hareketi, küreselleşme karşıtı hareket, etnik ve dinsel hareket, dünya çapındaki kitlesel göç hareketi, radikal çevre hareketi vb. verilebilir.
Soru 11
Aşağıdakilerden hangisi Yeni Toplumsal Hareketleri eskisinden ayıran özelliklerden biri değildir?
Seçenekler
A
Kimliğe dayalı olması
B
Kültürel eşitsizliği temel alması
C
Uluüstü olması
D
Sınıf ve ideolojiye indirgenmemesi
E
Aktörlerin yoksul olması
Açıklama:
YTH’yi, eskisinden ayıran, ekonomik boyuttan çok kimliğe dayalı olması, kültürel eşitsizliği kendine temel alması, ulusüstü oluşu, kısa sürede gerçekleşiyor oluşu, herhangi bir din, ırk, sınıf ve ideolojiye indirgenmemesi, aktörlerinin varlıklı ve eğitimli olması gibi özelliklere sahip olmasıdır. Aslında bu ayrışmanın temelinde, moderniteden postmoderniteye ve sanayi toplumundan sanayi sonrası bilişim toplumuna geçiş yatmaktadır.
Aktörlerin yoksul olması
Aktörlerin yoksul olması
Soru 12
YTH'de yer alan aktörler kendilerini nasıl tanımlarlar?
Seçenekler
A
Kendilerini sol görüşlü olarak tanımlarlar
B
Kendilerini cinsiyetlerine göre tanımlarlar
C
Kendilerini liberal olarak tanımlarlar
D
Kendilerini varsıl olarak tanımlarlar
E
Kendilerini işçi sınfı olarak tanımlarlar
Açıklama:
YTH’nin aktörleri kendilerini sağ-sol, liberalmuhafazakâr gibi belirli siyasal ya da işçi sınıfı, orta sınıf, yoksul-varsıl, kırsal-kentsel nüfus gibi sosyoekonomik kodlara dayandırarak tanımlamazlar. Aktörler kendilerini daha çok katıldıkları hareketin konusu doğrultusunda, toplumsal cinsiyet, yaş, mekân vb. değişkenlerle kodlarlar.
Kendilerini cinsiyetlerine göre tanımlarlar
Kendilerini cinsiyetlerine göre tanımlarlar
Soru 13
Aşağıdaki kuramcılardan hangisi Yeni Toplumsal Hareketler kuramına ilişkin önemli kuramcılardan biri değildir?
Seçenekler
A
Manuel Castells (İspanya)
B
Alaine Touraine (Fransa)
C
Alberto Melucci (İtalya)
D
Jurgen Habermas (Almanya)
E
Cohen McCarthy (ABD)
Açıklama:
Yeni toplumsal hareket kuramına ilişkin dört önemli kuramcıyla birlikte dört ülke ve gelenekten söz edilebilir; Manuel Castells (İspanya), Alaine Touraine (Fransa), Alberto Melucci (İtalya) ve Jurgen Habermas (Almanya) (Buechler, 1995: 443).
Cohen McCarthy (ABD)
Cohen McCarthy (ABD)
Soru 14
'Kapitalist dinamiklerin kentsel dönüşümler üzerindeki etkisine ve bu süreçteki kentsel toplumsal hareketlere odaklanmıştır. Kentleri, toplumsal çıkar ve değerler çatışmasının bir sonucu ve toplumsal bir ürün olarak görür. Ona göre toplumsal hareketler, kentsel toplumsal yaşamı yeniden düzenlemeyi isteyen devlet ve diğer politik güçlerin diyalektik rekabetleri sonucunda yükselişe geçmiştir.'
Yukarıda tırnak içerisinde belirtilen görüş hangi kuramcıya aittir?
Yukarıda tırnak içerisinde belirtilen görüş hangi kuramcıya aittir?
Seçenekler
A
Manuel Castells
B
Alaine Touraine
C
Alberto Melucci
D
Jurgen Habermas
E
Noam Chomsk
Açıklama:
Castells, kapitalist dinamiklerin kentsel dönüşümler üzerindeki etkisine ve bu süreçteki kentsel toplumsal hareketlere odaklanmıştır. Kentleri, toplumsal çıkar ve değerler çatışmasının bir sonucu ve toplumsal bir ürün olarak gören Castells’e göre toplumsal hareketler, kentsel toplumsal yaşamı yeniden düzenlemeyi isteyen devlet ve diğer politik güçlerin diyalektik rekabetleri sonucunda yükselişe geçmiştir. Kentlerdeki tepkisel hareketler üç konu etrafında şekillenir (Buechler, 1995:443);
a. Bazı talepler devlet tarafından temin edilen kolektif tüketim biçimlerine odaklanır, b. Bazı talepler kültürel kimliğin önemine odaklanır,
c. Bazı talepler ise öz yönetim ve özerk karar almaya odaklanır.
Manuel Castells
a. Bazı talepler devlet tarafından temin edilen kolektif tüketim biçimlerine odaklanır, b. Bazı talepler kültürel kimliğin önemine odaklanır,
c. Bazı talepler ise öz yönetim ve özerk karar almaya odaklanır.
Manuel Castells
Soru 15
'YTH’yi dünya sistemine karşı bir direniş olarak görürken, sivil toplumun ekonomiye ve devlete karşı özerklik hedefli mücadelesinin bir parçası olarak değerlendirmektedir. YTH’lerin yükselişini dünyadaki sömürgecilik ve kültürel fakirleşme ekseninde irdelemektedir.'
Yukarıdaki görüşler hangi kuramcıya aittir?
Yukarıdaki görüşler hangi kuramcıya aittir?
Seçenekler
A
Manuel Castells
B
Alaine Touraine
C
Alberto Melucci
D
Jurgen Habermas
E
Noam Chomsk
Açıklama:
Habermas, YTH’lerin yükselişini dünyadaki sömürgecilik ve kültürel fakirleşme ekseninde irdelemektedir. Bu kuramsallaştırmanın anlaşılabilmesi için öncelikle toplum kuramının anlaşılması gerekir. Toplum kuramına göre, toplumun bütünü, sistem ve yaşam-dünya etkileşimi ile oluşur.
Jurgen Habermas
Jurgen Habermas
Soru 16
Yeni toplumsal hareketler tanımlamasını ilk olarak kullanan kimdir?
Seçenekler
A
Alberto Melucci
B
Manuel Castells
C
Charles Tilly
D
Claus Offe
E
Alaine Touraine
Açıklama:
Alaine Touraine
Soru 17
Aşağıdakilerden hangisi Yeni Toplumsal Hareketler Kuramı'nın odaklandığı alanlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Eşitlik
B
Farklılık
C
Katılım
D
Kimlik inşası
E
Sınıf bilinci
Açıklama:
Yeni Toplumsal Hareketler Kuramı, 1970’lerin postyapısalcı ve postMarksist eğilimlerinden kaynaklanmıştır (Foweraker, 1995: 14). Toplumda gözlenen çatışma ve hareketlerde ekonomik ve politik sorunlara odaklanan eski politikalardan farklı olarak eşitlik, farklılık, katılım ve kimlik inşasını esas alan yeni bir kimlik politikası söz konusudur.
Sınıf bilinci
Sınıf bilinci
Soru 18
Aşağıdakilerden hangisi yeni kentsel hareketleri ifade etmek için kullanılamaz?
Seçenekler
A
Savaş karşıtı hareketler
B
Azınlık hareketleri
C
Sınıf Çatışması
D
Cinsiyet hakları
E
Feminist hareket
Açıklama:
Yeni kentsel toplumsal hareketler kavramı 1960’lı yılların sonundan itibaren ortaya çıkan ekoloji, feminist, savaş karşıtı, cinsiyet hakları ve azınlık hareketlerini ifade etmek üzere kullanılmaya başlanmıştır. Toplumsal hareketlerin tarihi açısından “yeni” ifadesinin kullanılması, eski hareketlerden farklı olan bir hareket türünün gerçekleştiğini ifade eder. Her iki hareket türü de amaçları, konuları, örgütlenme yapıları, meydana geldiği sosyal ve politik ortamları, katılımcılarının nitelikleri (sınıf yapısı) vb. özellikler dikkate alındığında birbirlerinden oldukça farklıdır.
Sınıf Çatışması
Sınıf Çatışması
Soru 19
Aşağıdakilerden hangisi Heywood'a göre YTH'nin özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Örgütsel bağlılık kişisel özerklikten önemlidir.
B
Yeni orta sınıflara dayalıdır.
C
Maddecilik sonrası yönelimlere sahiptir.
D
Az ya da çok ortak bir ideolojiye bağlıdır.
E
Yeni sol ile bağlantılıdır.
Açıklama:
Heywood’a (1997 aktaran Şimşek, 2004:113) göre ise YTH’nin özellikleri şunlardır: 1. Yeni orta sınıflara dayalıdır. 2. Maddecilik sonrası yönelimlere sahiptir. 3. Az ya da çok ortak bir ideolojiye bağlıdır. 4. Yeni sol ile bağlantılıdır. 5. Performans ve uygulama bakımından adem-i merkeziyetçi, katılımcı, yenilikçi ve teatraldir.
Örgütsel bağlılık kişisel özerklikten önemlidir.
Örgütsel bağlılık kişisel özerklikten önemlidir.
Soru 20
Yeni Toplumsal hareketler hareket biçimi açısından hangi özelliğe sahiptir?
Seçenekler
A
Savunmacıdır
B
Saldırgandır
C
Mualiftir
D
Devrimcidir
E
Çevrecidir
Açıklama:
Hareket Biçimleri Açısından: Eski toplumsal hareketler ütopistti, toplumu bütün olarak yeniden inşa etmeyi, toptan değiştirmeyi hedeflemişler ve saldırganlardı. Buna karşın YTH ise daha çok savunmacıdır.
Soru 21
Yeni toplumsal hareketlerin başlangıcı niteliğinde olan 1968 öğrenci hareketleri ilk olarak hangi ülkede görülmüştür?
Seçenekler
A
Batı Almanya
B
Fransa
C
İtalya
D
ABD
E
Polonya
Açıklama:
1968 Mayıs’ında Fransa’da başlayan öğrenci hareketleri yaşanan dönüşümün işareti niteliğindedir. Doğru cevap B'dir.
Soru 22
Aşağıdakilerden hangisi İtalya’da 1968'den 1970’lere dek süren hak arama mücadelesine katılan gruplar arasında değildir?
Seçenekler
A
Köylüler
B
Orta sınıf vatandaşlar
C
Katolikler
D
Öğrenciler
E
İşçiler
Açıklama:
1968’de Berlin Özgür Üniversitesi’nde ABD’nin Vietnam’a müdahalesine karşı gösteriler yapılırken İtalya’da 1970’lere dek sürecek olan işçilerin, öğrencilerin, Katoliklerin ve orta sınıf vatandaşların hak arama mücadelesi görüldü. Doğru cevap A'dır.
Soru 23
- Kimlikten çok ekonomik boyuta dayalı olması
- Kültürel eşitsizliği kendine temel alması
- Kısa sürede gerçekleşiyor oluşu
- Aktörlerinin varlıklı ve eğitimli olması
- Ulusüstü oluşu
Yukarıdakilerden hangileri yeni toplumsal hareketleri eskisinden ayıran özellikler arasındadır?
Seçenekler
A
I, IV ve V
B
II, III ve IV
C
I, II ve V
D
II,III,IV ve V
E
I,II,III,IV ve V
Açıklama:
YTH’yi, eskisinden ayıran, ekonomik boyuttan çok kimliğe dayalı olması, kültürel eşitsizliği kendine temel alması, ulusüstü oluşu, kısa sürede gerçekleşiyor oluşu, herhangi bir din, ırk, sınıf ve ideolojiye indirgenmemesi, aktörlerinin varlıklı ve eğitimli
olması gibi özelliklere sahip olmasıdır. Doğru cevap D'dir.
olması gibi özelliklere sahip olmasıdır. Doğru cevap D'dir.
Soru 24
Aşağıdakilerden hangisi son yirmi yılda ortaya çıkan kolektif hareketlerin kaynağını oluşturan nedenlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Cinsiyet farklılıkları
B
Sağlık
C
Doğa ile ilişki
D
Siyasi görüş ayrılıkları
E
İnsan neslinin devamı
Açıklama:
1960’lardan sonra gözlenmeye başlanan yeni birtakım hareketler modernlik sonrası toplumun düşünce yapısını ve toplumsal koşulları yansıtmaktadır. Özellikle son yirmi yılda ortaya çıkan kolektif hareketler yaş, cinsiyet farklılıkları, sağlık, doğa ile ilişki, insan neslinin devamı gibi daha önce gündeme hiç gelmemiş olan toplumsal çelişkilerden kaynaklanmaktadır. Doğru cevap D'dir.
Soru 25
YTH yön veren yeni paradigmayı ifade edecek kavram konusunda önemli bir öneri olan “yaşam tarzı” paradigması aşağıdakilerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Pichardo
B
Williams
C
Raschke
D
Calhoun
E
Offe
Açıklama:
YTH yön veren yeni paradigmayı ifade edecek kavram konusunda önemli bir öneri Raschke’nin “yaşam tarzı” paradigmasıdır. Doğru cevap C'dir.
Soru 26
Yeni toplumsal hareketlerin toprak, beden, sağlık, eşitlik vb. gibi dağınık ve birbiriyle ilgisizmiş gibi görünen konuları bir araya getirerek içermesi aşağıdakilerden hangisiyle mümkün olmuştur?
Seçenekler
A
Değerler
B
Aktörler
C
Temalar
D
Hareket biçimleri
E
Örgütlenme biçimleri
Açıklama:
Değerler Açısından: Eski hareketlerden farklı olarak günümüzdeki toplumsal hareketler genellikle postendüstriyel süreçteki Batı toplumlarında ortaya çıkmaktadır ve sınıf olgusu ile daha az ilgilidir; ırksal eşitlik, feminizm, barış, çevre ve yerel konular gibi siyasi ve kültürel konular etrafında gelişmektedir. Doğru cevap A'dır.
Soru 27
Kimlik yönelimli paradigma için en geniş kuramsal çerçeveyi oluşturan ve öncülüğünü yapan kuramcı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Alberto Melucci
B
Manuel Castells
C
Anthony Oberschall
D
Charles Tilly
E
Alaine Touraine
Açıklama:
YTH’ye ilişkin olarak geliştirilmiş iki rakip yaklaşım söz konusudur; bunlar kaynak hareketliliği ve kimlik yönelimli paradigmalardır (Cohen, 1999:110). Kimlik yönelimli
paradigma için en geniş kuramsal çerçeveyi Alaine Touraine oluşturmuştur. Touraine, YTH’nin kendilerine diğer bir deyişle hareketlere ve ideolojilerine ilişkin yorumsamacı yaklaşımına dikkat çekmektedir. Doğru cevap E'dir.
paradigma için en geniş kuramsal çerçeveyi Alaine Touraine oluşturmuştur. Touraine, YTH’nin kendilerine diğer bir deyişle hareketlere ve ideolojilerine ilişkin yorumsamacı yaklaşımına dikkat çekmektedir. Doğru cevap E'dir.
Soru 28
1999’da ABD Seattle’da düzenlenen küresel ölçekteki gösterilerin konusu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Köle karşıtlığı
B
Dünya Ticaret Örgütü karşıtlığı
C
Sömürge karşıtlığı
D
Savaş karşıtlığı
E
Nükleer karşıtlığı
Açıklama:
Çağdaş toplumsal hareketler mekân ve zaman açısından küreseldir. Bu bağlamda Seattle’da dünya çapında 1500 örgütün katıldığı Dünya Ticaret Örgütü karşıtı gösteri örnek olarak gösterilebilir. Doğru cevap B'dir.
Soru 29
Yeni toplumsal hareket kuramına ilişkin kuramcılar ve ülkeleri hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Manuel Castells - İspanya
B
Alaine Touraine - İtalya
C
Jurgen Habermas - ABD
D
Alberto Melucci - İngitere
E
Charles Tilly - Fransa
Açıklama:
Yeni toplumsal hareket kuramına ilişkin dört önemli kuramcıyla birlikte dört ülke ve gelenekten söz edilebilir; Manuel Castells (İspanya), Alaine Touraine (Fransa), Alberto Melucci (İtalya) ve Jurgen Habermas (Almanya). Doğru cevap A'dır.
Soru 30
Eski toplumsal hareketler ile YTH arasında Hareket biçimleri açısından değerlendirilen farkı aşağıdakilerden hangisi ifade eder?
Seçenekler
A
YTH’de yer alan aktörler yüksek düzeyde kültürel farkındalık sahibi olarak nitelendirilmektedirler.
B
YTH ırksal eşitlik, feminizm, barış, çevre ve yerel konular gibi siyasi ve kültürel konular etrafında gelişmektedir
C
İşçi hareketi ve Avrupa sosyal demokrat partilerinin araçsal ve ekonomik hedeflerinden farklı olarak YTH’lerin kimlik politikalarına odaklandığı görülmektedir
D
Eski hareketlerden farklı olarak günümüzdeki toplumsal hareketler sınıf olgusu ile daha az ilgilidir
E
Eski toplumsal hareketler saldırgandı. Buna karşın YTH ise daha çok savunmacıdır
Açıklama:
Hareket Biçimleri Açısından: Eski toplumsal hareketler ütopistti, toplumu bütün olarak yeniden inşa etmeyi, toptan değiştirmeyi hedeflemişler ve saldırganlardı. Buna karşın YTH ise daha çok savunmacıdır. Doğru cevap E'dir.
Soru 31
Kuramcıların ortaklaşa vurguladıkları nokta yeni toplumsal hareketlerin yeni bir dönemi temsil ediyor olmasıdır. Söz konusu bu dönemin başlangıcı aşağıdaki tarihlerden hangisi olarak gösterilmektedir?
Seçenekler
A
1950
B
1960
C
1970
D
1980
E
1990
Açıklama:
Toplumsal hareketler uzun süredir var olsa da çağdaş hareketler 1960’larda doğan vizyonlara çok şey borçludur (Dirlik, 2008: 73). Kuramcıların ortaklaşa vurguladıkları nokta da yeni toplumsal hareketlerin (YTH) yeni bir dönemi temsil ediyor olmasıdır (Crossley, 2002:150). Söz konusu yeni dönemin başlangıcı olarak 1960’lar gösterilmektedir.
Soru 32
Dünyada yeni toplumsal hareketlerin başlangıcı olarak kabul edilen yıl hangisidir?
Seçenekler
A
1960
B
1965
C
1968
D
1973
E
1980
Açıklama:
İşçi ve öğrenci hareketlerine sahne olan 1968 yılı Fransız sosyolog Alaine Touraine tarafından yeni toplumsal hareketlerin başlangıcı olarak kabul edilmiştir. Doğru cevap C'dir.
Soru 33
Aşağıdakilerden hangisi 1980'lerden sonra ivme kazanan toplumsal hareketlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Feminist hareket
B
Barış hareketi
C
Çevreci hareketler
D
Dini hareketler
E
Marksist hareket
Açıklama:
1968 sonrası dönemde öğrenci hareketleri 1980’lerde eğitim biçiminin dünya çapında dönüşümüyle önemli ölçüde ivme kaybederken, feminist, cinsiyet özgürlüğü, çevreci, barış, dinî ve etnik hareketler de son otuz yılda gelişerek süreklilik kazanmıştır. Doğru cevap E'dir.
Soru 34
Aşağıdakilerden hangisi yeni toplumsal hareketlerin ayırıcı özelliklerinden birisi değildir?
Seçenekler
A
Ekonomik boyuttan çok kimliğe dayalı olması
B
Kültürel eşitsizliği kendine temel alması
C
Ulusüstü oluşu
D
Aktörlerinin yoksul kesimden olması
E
Kısa sürede gerçekleşiyor oluşu
Açıklama:
YTH’yi, eskisinden ayıran, ekonomik boyuttan çok kimliğe dayalı olması, kültürel eşitsizliği kendine temel alması, ulusüstü oluşu, kısa sürede gerçekleşiyor oluşu, herhangi bir din, ırk, sınıf ve ideolojiye indirgenmemesi, aktörlerinin varlıklı ve eğitimli olması gibi özelliklere sahip olmasıdır. Doğru cevap D'dir.
Soru 35
Aşağıdakilerden hangisi köklü dönüşümün göstergeleri olarak değerlendirilen ve 1960 sonrası ortaya çıkan olgulardan biri değildir?
Seçenekler
A
Fransa, Almanya, Britanya ve Meksika’da
baş gösteren öğrenci gösterileri
baş gösteren öğrenci gösterileri
B
İtalya’daki Kızgın Sonbahar’daki öğrenci-işçi koalisyonu
C
Frankocu Madrid, Komünist Prag gibi yerlerdeki demokrasi
talepleriyle gelişen hareketler
talepleriyle gelişen hareketler
D
Türkiye'de yaşanan 60 darbesi ve sokak olayları
E
Güney Afrika’dan Roma’ya kadar eleştirel Katolikliğin gelişimi
Açıklama:
1960’ların sonlarında dünyada açıkça gözlenebilen
derin ve dramatik bir dönüşüm ve kimilerine
göre bir devrim söz konusuydu: 1970’lerin yeni
siyasal ortamını şekillendirecek olan 1968 Mayısında
Fransa, Almanya, Britanya ve Meksika’da
baş gösteren öğrenci gösterileri, İtalya’daki Kızgın
Sonbahar’daki öğrenci-işçi koalisyonu, Frankocu
Madrid, Komünist Prag gibi yerlerdeki demokrasi
talepleriyle gelişen hareketler, Güney Afrika’dan
Roma’ya kadar eleştirel Katolikliğin gelişimi, kadın
ve çevre hareketlerinin ilk işaretleri. Bütün bu olgular
köklü dönüşümün göstergeleri olarak değerlendirilmektedir.
derin ve dramatik bir dönüşüm ve kimilerine
göre bir devrim söz konusuydu: 1970’lerin yeni
siyasal ortamını şekillendirecek olan 1968 Mayısında
Fransa, Almanya, Britanya ve Meksika’da
baş gösteren öğrenci gösterileri, İtalya’daki Kızgın
Sonbahar’daki öğrenci-işçi koalisyonu, Frankocu
Madrid, Komünist Prag gibi yerlerdeki demokrasi
talepleriyle gelişen hareketler, Güney Afrika’dan
Roma’ya kadar eleştirel Katolikliğin gelişimi, kadın
ve çevre hareketlerinin ilk işaretleri. Bütün bu olgular
köklü dönüşümün göstergeleri olarak değerlendirilmektedir.
Soru 36
1968 yılında yeni toplumsal hareketlerin başladığını
ilan eden sosyolog aşağıdakilerden hangisidir?
ilan eden sosyolog aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Alaine Touraine
B
Martin Luther King
C
Kalouche
D
Gustave Le Bon
E
Karl Marks
Açıklama:
Fransız sosyolog Alaine Touraine 1968
yılında yeni toplumsal hareketlerin başladığını
ilan etti
yılında yeni toplumsal hareketlerin başladığını
ilan etti
Soru 37
Alan yazında yeni toplumsal hareketlere yönelik yeni protesto hareketleri, yeni politikalar, yeni popülizm, neoromantizm, antipolitik, Ortodoks olmayan siyasal davranış, düzensiz politikalar gibi kavramlar kullanılmıştır. Bu kavramlarda yaşanan kırılma ve devamsızlık nedeniyle tercih edilen kapsayıcı kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Post Pozitivist Hareketler
B
Post Modern Hareketler
C
Alternatif Hareketler
D
Düzenleyici Hareketler
E
Marksist Hareketler
Açıklama:
Alan yazında, yeni toplumsal hareketlere yönelik
yeni protesto hareketleri, yeni politikalar, yeni
popülizm, neoromantizm, antipolitik, Ortodoks
olmayan siyasal davranış, düzensiz politikalar gibi
kavramlar kullanılmıştır. Bu kavramlarda, yaşanan
kırılma ve devamsızlık vurgulanırken yeni çatışmalar
teamüle uymayan biçimde tanımlanmaktadır.
Ancak daha kapsayıcı bir tanımlama olarak yeni
politikalara göndermede bulunan “alternatif hareketler”
kavramı kullanılmıştır.
yeni protesto hareketleri, yeni politikalar, yeni
popülizm, neoromantizm, antipolitik, Ortodoks
olmayan siyasal davranış, düzensiz politikalar gibi
kavramlar kullanılmıştır. Bu kavramlarda, yaşanan
kırılma ve devamsızlık vurgulanırken yeni çatışmalar
teamüle uymayan biçimde tanımlanmaktadır.
Ancak daha kapsayıcı bir tanımlama olarak yeni
politikalara göndermede bulunan “alternatif hareketler”
kavramı kullanılmıştır.
Soru 38
Özellikle Avrupalı otoriteler tarafından günümüzde yaşanan toplumsal hareketlerin geçmiştekilerden köklü farklılıklar içerdiği ileri sürülmektedir. Bu bağlamda geliştirilen Yeni Toplumsal Hareketler Kuramı, 1970’lerin ........................ ve .......................eğilimlerinden kaynaklanmıştır. Önceki cümledeki boşluklara gelmesi gereken kavramlar sırasıyla hangi şıkta doğru verilmiştir?
Seçenekler
A
Yapısökümcü ve Postmodernist
B
Postyapısalcı ve PostLeninist
C
Modernist ve PostMarksist
D
PostMarkist ve PostLeninist
E
Postyapısalcı ve PostMarksist
Açıklama:
Özellikle Avrupalı otoriteler tarafından günümüzde
yaşanan toplumsal hareketlerin geçmiştekilerden
köklü farklılıklar içerdiği ileri sürülmektedir.
Bu bağlamda geliştirilen Yeni Toplumsal Hareketler
Kuramı, 1970’lerin postyapısalcı ve postMarksist
eğilimlerinden kaynaklanmıştır.
yaşanan toplumsal hareketlerin geçmiştekilerden
köklü farklılıklar içerdiği ileri sürülmektedir.
Bu bağlamda geliştirilen Yeni Toplumsal Hareketler
Kuramı, 1970’lerin postyapısalcı ve postMarksist
eğilimlerinden kaynaklanmıştır.
Soru 39
Yeni toplumsal hareketin kavramsallaştırılmasına dönük olarak Calhoun tarafından yapılan eleştiri aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru verilmiştir?
Seçenekler
A
Geçici bir harekettir ve kitleleri tam olarak sürükleyemez.
B
Toplumsal hareketlerin yaygınlaşması moderniteye özgüdür ve "yeni" kavramının kullanımı gereksizdir.
C
Zaman içinde devlet erkiyle barış yapılacağından başkaldırının yersiz olduğunu savunmuştur.
D
Toplumsal hareketlerin nereye gideceğinin bilinemeyeceğinden sonuçlarının ağır olabileceğini savunmuştur.
E
Postmodern akımlar modern sonrasını değil ara dönemi yansıtmaktadır.
Açıklama:
Calhoun, “19. yüzyıl Başlarının Yeni Toplumsal Hareketleri” başlıklı nükteli bir makale ile YTH kavramsallaştırmasına
eleştirel yaklaşmıştır. 19. yüzyılda etnik azınlık kadın ve işçi hakları ile dinsel canlanışa
yönelik düzenli bir biçimde yürütülen hareketlerin de özerklik ve kimlik taleplerini vurguladığını öne sürerek
toplumsal hareketlerin yaygınlaşmasının moderniteye özgü olduğunu ve özel bir açıklama gerektirmediğini
belirtmiştir.
eleştirel yaklaşmıştır. 19. yüzyılda etnik azınlık kadın ve işçi hakları ile dinsel canlanışa
yönelik düzenli bir biçimde yürütülen hareketlerin de özerklik ve kimlik taleplerini vurguladığını öne sürerek
toplumsal hareketlerin yaygınlaşmasının moderniteye özgü olduğunu ve özel bir açıklama gerektirmediğini
belirtmiştir.
Soru 40
Aşağıdakilerden hangisi yeni toplumsal hareketlerin özelliklerinden birisi değildir?
Seçenekler
A
Yeni orta sınıflara dayalıdır.
B
Maddecilik sonrası yönelimlere sahiptir.
C
Az ya da çok ortak bir ideolojiye bağlıdır.
D
Yeni sol ile bağlantılıdır.
E
Kendi orta sınıfını yaratmıştır.
Açıklama:
Heywood’a (1997 aktaran Şimşek, 2004:113)
göre ise YTH’nin özellikleri şunlardır:
1. Yeni orta sınıflara dayalıdır.
2. Maddecilik sonrası yönelimlere sahiptir.
3. Az ya da çok ortak bir ideolojiye bağlıdır.
4. Yeni sol ile bağlantılıdır.
5. Performans ve uygulama bakımından adem-i
merkeziyetçi, katılımcı, yenilikçi ve teatraldir.
göre ise YTH’nin özellikleri şunlardır:
1. Yeni orta sınıflara dayalıdır.
2. Maddecilik sonrası yönelimlere sahiptir.
3. Az ya da çok ortak bir ideolojiye bağlıdır.
4. Yeni sol ile bağlantılıdır.
5. Performans ve uygulama bakımından adem-i
merkeziyetçi, katılımcı, yenilikçi ve teatraldir.
Soru 41
Yeni toplumsal hareketlerin aktörleri bakımından
aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
Yüksek düzeyde kültürel farkındalık sahibidirler.
B
Kültürel yönelimlidirler.
C
Sınıf bilinçlerini kendileri kazanmışlardır.
D
Bütün biçimleriyle otoriteye karşı dururlar.
E
Kendilerini içinde bulundukları hareketlerin
konusundan yola çıkarak kodlamaktadırlar.
konusundan yola çıkarak kodlamaktadırlar.
Açıklama:
Aktörler Açısından: Yeni toplumsal hareketlerinde yer alan aktörler yüksek düzeyde kültürel farkındalık sahibi olarak
nitelendirilmektedirler. Toplumsal yönelimli olmaktan
çok kültürel yönelimlidirler; yaşadıkları
toplumdaki kültürel yönelimlere meydan okuma
konusunda bir tedirginlik ya da çekingenlik göstermezler
ve her şeyleriyle otoriteye karşı dururlar.
nitelendirilmektedirler. Toplumsal yönelimli olmaktan
çok kültürel yönelimlidirler; yaşadıkları
toplumdaki kültürel yönelimlere meydan okuma
konusunda bir tedirginlik ya da çekingenlik göstermezler
ve her şeyleriyle otoriteye karşı dururlar.
Soru 42
Sosyolog Craig Calhoun'a göre hangi yüzyılda ortaya çıkan toplumsal hareketler özerklik ve kimlik temelli olması bakımından yeni toplumsal hareketler olarak adlandırılan hareketlerden çok da farklı değildir?
Seçenekler
A
On dokuzuncu yüzyıl
B
On sekizinci yüzyıl
C
On yedinci yüzyıl
D
On altıncı yüzyıl
E
On beşinci yüzyıl
Açıklama:
Calhoun, “19. yüzyıl Başlarının Yeni Toplumsal Hareketleri” başlıklı nükteli bir makale ile YTH kavramsallaştırmasına eleştirel yaklaşmıştır. 19. yüzyılda etnik azınlık kadın ve işçi hakları ile dinsel canlanışa yönelik düzenli bir biçimde yürütülen hareketlerin de özerklik ve kimlik taleplerini vurguladığını öne sürerek toplumsal hareketlerin yaygınlaşmasının moderniteye özgü olduğunu ve özel bir açıklama gerektirmediğini belirtmiştir. Doğru cevap A'dır.
Soru 43
I. Bazı talepler devlet tarafından temin edilen
kolektif tüketim biçimlerine odaklanır.
II. Bazı talepler kültürel kimliğin önemine
odaklanır.
III, Bazı talepler öz yönetim ve özerk karar
almaya odaklanır.
Yukarıdakilerden hangisinde kentlerdeki tepkisel hareketlerin şekillendiği konular doğru verilmiştir?
kolektif tüketim biçimlerine odaklanır.
II. Bazı talepler kültürel kimliğin önemine
odaklanır.
III, Bazı talepler öz yönetim ve özerk karar
almaya odaklanır.
Yukarıdakilerden hangisinde kentlerdeki tepkisel hareketlerin şekillendiği konular doğru verilmiştir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız III
C
I ve II
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Kentlerdeki tepkisel hareketler üç konu
etrafında şekillenir (Buechler, 1995:443);
a. Bazı talepler devlet tarafından temin edilen
kolektif tüketim biçimlerine odaklanır,
b. Bazı talepler kültürel kimliğin önemine
odaklanır,
c. Bazı talepler ise öz yönetim ve özerk karar
almaya odaklanır.
etrafında şekillenir (Buechler, 1995:443);
a. Bazı talepler devlet tarafından temin edilen
kolektif tüketim biçimlerine odaklanır,
b. Bazı talepler kültürel kimliğin önemine
odaklanır,
c. Bazı talepler ise öz yönetim ve özerk karar
almaya odaklanır.
Soru 44
Aşağıdakilerden hangisi eski toplumsal hareketlerdendir?
Seçenekler
A
İşçi hareketi
B
Çevreciler Hareketi
C
Bahar Hareketleri
D
Yeni barış hareketi
E
Nükleer karşıtı hareket
Açıklama:
1960’ların sonlarında işçi sınıfı hareketi bir toplumsal
hareket olarak ivme kaybettiğinde yeni tip
hareketler ortaya çıkmaya başlamıştır (Wieviorka,
2005:5). ABD’ de ve başka ülkelerde 1968 çatışmalarına
verilen tepkiler, işçiler ve diğer sömürülen
kesimler adına yürütülen “eski” toplumsal hareketlerin
miadını doldurduğunun göstergeleri olarak
kabul edilebilir. Özerklik, kendini ifade etme
ve endüstri sonrası toplumun eleştirisine yönelen
“yeni” toplumsal hareketler eskilerinin yeri almıştır
(Tilly, 2004:116).
hareket olarak ivme kaybettiğinde yeni tip
hareketler ortaya çıkmaya başlamıştır (Wieviorka,
2005:5). ABD’ de ve başka ülkelerde 1968 çatışmalarına
verilen tepkiler, işçiler ve diğer sömürülen
kesimler adına yürütülen “eski” toplumsal hareketlerin
miadını doldurduğunun göstergeleri olarak
kabul edilebilir. Özerklik, kendini ifade etme
ve endüstri sonrası toplumun eleştirisine yönelen
“yeni” toplumsal hareketler eskilerinin yeri almıştır
(Tilly, 2004:116).
Soru 45
Aşağıdakilerden hangisi yeni toplumsal hareketlerin temalarındandır?
I) Barış
II) Refahın dağılım
III) Çevre
IV) İnsan hakları
I) Barış
II) Refahın dağılım
III) Çevre
IV) İnsan hakları
Seçenekler
A
Yalnız II
.
.
B
I ve II
C
I, II ve III
D
I, II ve IV
E
I, III ve IV
Açıklama:
Eski toplumsal hareketler ekonomik büyüme ve refahın dağılımı, askerî ve toplumsal güvenlik, toplumsal kontrol gibi temalarla ilgilenirken, yeni toplumsal hareketler barışın, çevrenin ve insan haklarının korunması gibi temalarla ilgilenir. Doğru cevap E'dir.
Soru 46
Aşağıdakilerden hangisi yeni toplumsal hareketlerin özelliklerinden değildir?
Seçenekler
A
Aktörleri ekonomik eşitsizliğe karşı hareket eden sosyo-ekonomik gruplardır.
B
Temaları arasında insan hakları vardır.
C
Hareket biçimi açısından daha çok savunmacıdırlar.
D
Sınıf olgusuyla pek ilgilenmezler.
E
Aktörleri kendilerini daha çok katıldıkları hareketin konusu doğrultusunda tanımlarlar.
Açıklama:
Yeni toplumsal hareketlerin grupları, grup gibi davranmayan, belli temalar etrafında bir araya gelmiş topluluklar lehine hareket eden sosyo-ekonomik gruplardır. Doğru cevap A'dır.
Soru 47
Yeni kurumsal hareketlere ilişkin Charles Tilly ve Anthony Oberschall tarafından benimsenen ve toplumsal hareketi, politik sistemde konumlanabilmek için bir araya gelmiş bireylerin rasyonel davranışları olarak açıklayan yaklaşım hangi kurama dayanmaktadır?
Seçenekler
A
Verimlilik kuramı
B
Kaynak hareketliliği kuramı
C
Sosyal sözleşme kuramı
D
Rasyonel seçim kuramı
E
Oyun kuramı
Açıklama:
1960’lardan sonra ortaya çıkan kuramsal tartışmalarda iki temel gruptan söz edilebilir. Bunlardan ilki Charles Tilly ve Anthony Oberschall’ın öncülük ettiği kaynak hareketliliği kuramına dayalı yaklaşımdır. Bu yaklaşımda toplumsal hareket politik sistemde konumlanabilmek için bir araya gelmiş bireylerin rasyonel davranışları olarak açıklanır. Doğru cevap B’dir.
Soru 48
Aşağıdakilerden hangisi yeni toplumsal hareketlerle ilgili ünlü kuramcılardan birisi değildir?
Seçenekler
A
Manuel Castells
B
Alaine Touraine
C
Alberto Melucci
D
Patrick O’Brien
E
Jurgen Habermas
Açıklama:
Yeni toplumsal hareket kuramına ilişkin dört önemli kuramcıyla birlikte dört ülke ve gelenekten söz edilebilir; Manuel Castells (İspanya), Alaine Touraine (Fransa), Alberto Melucci (İtalya) ve Jurgen Habermas (Almanya). Doğru cevap D’dir.
Soru 49
Toplumsal hareketi kültürel modellerin kontrolünü hedefleyen çatışmanın bir sonucu olarak gören ve postendüstriyel kavramını ortaya atan ünlü Fransız sosyolog aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Charles Tilly
B
Alaine Touraine
C
Alberto Melucci
D
Manuel Castells
E
Jurgen Habermas
Açıklama:
Postendüstriyel kavramını ortaya koyan ünlü Fransız sosyolog Alaine Touraine'dir. Touraine’e göre toplumsal hareket bir toplumsal duruma gösterilen tepki değildir aksine kültürel modellerin kontrolünü hedefleyen çatışmanın bir sonucudur. Doğru cevap B'dir.
Soru 50
Aşağıdakilerden hangisi Jurgen Habermas'ın yeni toplumsal hareketleri değerlendirmesine ilişkin doğru bir ifadedir?
Seçenekler
A
Dünya sistemine karşı bir direniş
B
Sivil toplumun ekonomiye ve devlete karşı özerklik hedefli mücadelesinin bir parçası
C
Farklı gruplarla diyalog ve mücadeleler yoluyla kolektif kimliğin inşa edildiği bir toplumsal ilişkiler ağı
D
Yerel güçlere karşı bağımsızlık mücadelesi
E
Gruplar arasındaki çıkar çatışması
Açıklama:
Habermas, YTH’yi dünya sistemine karşı bir direniş olarak görür. Doğru cevap A'dır.
Soru 51
“Sonuçları bütün coğrafyalarda giderek daha yoğun yaşanmakta olan küreselleşme süreci ile birlikte yeni toplumsal hareketler ve sivil toplum politikalarının yeni biçimlerine yönelik yeni ortamlar oluşmaya başlamıştır. Toplumsal hareketlerin, protesto eylemlerinin kurumsallaşması ve olağanlaşması Tarrow’un deyimiyle ……… ………… ……… yol açmıştır. “
Aşağıdakilerden hangisi yukarıdaki boş bırakılan yere getirilmelidir?
Aşağıdakilerden hangisi yukarıdaki boş bırakılan yere getirilmelidir?
Seçenekler
A
Toplumsal hareket toplumuna
B
Toplumsal paradigmalar evrimine
C
Modernleşme, sanayileşme ve kentleşmeye
D
Sivil toplum politikalarına
E
Yeni toplumsal hareketlere
Açıklama:
Bu konu “Giriş” bölümünde incelenebilir.
Sonuçları bütün coğrafyalarda giderek daha yoğun yaşanmakta olan küreselleşme süreci ile birlikte yeni toplumsal hareketler ve sivil toplum politikalarının yeni biçimlerine yönelik yeni ortamlar oluşmaya başlamıştır. Toplumsal hareketlerin, protesto eylemlerinin kurumsallaşması ve olağanlaşması Tarrow’un deyimiyle “toplumsal hareket toplumuna” yol açmıştır.
Sonuçları bütün coğrafyalarda giderek daha yoğun yaşanmakta olan küreselleşme süreci ile birlikte yeni toplumsal hareketler ve sivil toplum politikalarının yeni biçimlerine yönelik yeni ortamlar oluşmaya başlamıştır. Toplumsal hareketlerin, protesto eylemlerinin kurumsallaşması ve olağanlaşması Tarrow’un deyimiyle “toplumsal hareket toplumuna” yol açmıştır.
Soru 52
1960’ların sonunda dünyada açıkça gözlenebilen derin, dramatik ve köklü dönüşümler yaşanmıştır. Aşağıdakilerden hangisi kimilerine göre devrim niteliğinde olan söz konusu bu hareketler arasında sayılamaz?
Seçenekler
A
Fransa, Almanya, Britanya ve Meksika’da baş gösteren öğrenci gösterileri
B
Paris banliyölerinde ortaya çıkan özellikle Kuzey Afrikalı göçmen gençlerin başlattığı ayaklanmalar
C
İtalya’daki Kızgın Sonbahar’daki öğrenci-işçi koalisyonu
D
Frankocu Madrid, Komünist Prag gibi yerlerdeki demokrasi talepleriyle gelişen hareketler
E
Güney Afrika’dan Roma’ya kadar eleştirel Katolikliğin gelişimi
Açıklama:
Bu konu “TOPLUMSAL HAREKETLERDE YAŞANAN DÖNÜŞÜM” bölümünde incelenebilir.
1960’ların sonlarında dünyada açıkça gözlenebilen derin ve dramatik bir dönüşüm ve kimilerine göre bir devrim söz konusuydu. 1970’lerin yeni siyasal ortamını şekillendirecek olan 1968 Mayısında Fransa, Almanya, Britanya ve Meksika’da baş gösteren öğrenci gösterileri, İtalya’daki Kızgın Sonbahar’daki öğrenci-işçi koalisyonu, Frankocu Madrid, Komünist Prag gibi yerlerdeki demokrasi talepleriyle gelişen hareketler, Güney Afrika’dan Roma’ya kadar eleştirel Katolikliğin gelişimi, kadın ve çevre hareketlerinin ilk işaretleridir. Bütün bu olgular köklü dönüşümün göstergeleri olarak değerlendirilmektedir. Paris banliyölerinde ortaya çıkan özellikle Kuzey Afrikalı göçmen gençlerin başlattığı ayaklanmalar, çok daha sonra, 2005 yılında meydana gelmiş toplumsal bir harekettir.
1960’ların sonlarında dünyada açıkça gözlenebilen derin ve dramatik bir dönüşüm ve kimilerine göre bir devrim söz konusuydu. 1970’lerin yeni siyasal ortamını şekillendirecek olan 1968 Mayısında Fransa, Almanya, Britanya ve Meksika’da baş gösteren öğrenci gösterileri, İtalya’daki Kızgın Sonbahar’daki öğrenci-işçi koalisyonu, Frankocu Madrid, Komünist Prag gibi yerlerdeki demokrasi talepleriyle gelişen hareketler, Güney Afrika’dan Roma’ya kadar eleştirel Katolikliğin gelişimi, kadın ve çevre hareketlerinin ilk işaretleridir. Bütün bu olgular köklü dönüşümün göstergeleri olarak değerlendirilmektedir. Paris banliyölerinde ortaya çıkan özellikle Kuzey Afrikalı göçmen gençlerin başlattığı ayaklanmalar, çok daha sonra, 2005 yılında meydana gelmiş toplumsal bir harekettir.
Soru 53
Aşağıdakilerden hangisi “Yeni Toplumsal Hareket” (YTH) anlayışına dair bir ifade olamaz?
Seçenekler
A
YTH anlayışı, kapitalist toplumda var olan temel iki sınıfın, burjuva ve proletaryanın mücadelesine dayalı çözümlemeyi reddeder.
B
YTH kuramcılarına göre toplum değişmiştir ve Marks’ın ortaya koyduğu modele uygun değildir.
C
YTH, politika belirleyicileri üzerinde lobicilik yapmayı ve kamuoyunu etkilemek yerine devleti ele geçirmeyi amaçlar.
D
Marks’ın devrimci bir işlev atfettiği proletarya sınıfı etkinliğini yitirmiş ve işçi hareketi işçi partileri aracılığıyla toplumun bir parçası haline gelmiştir.
E
Touraine’in de belirttiği gibi toplum post-endüstriyel olmaya doğru evrilmiştir.
Açıklama:
Bu konu “TOPLUMSAL HAREKETLERDE YAŞANAN DÖNÜŞÜM” bölümünde incelenebilir.
Aksine; Devleti ele geçirmeyi amaçlayan eski hareketlerin tersine YTH, politika belirleyicileri üzerinde lobicilik yapmayı ve kamuoyunu etkilemeyi hedeflemiştir.
Aksine; Devleti ele geçirmeyi amaçlayan eski hareketlerin tersine YTH, politika belirleyicileri üzerinde lobicilik yapmayı ve kamuoyunu etkilemeyi hedeflemiştir.
Soru 54
“Sınıf çözümlemesine dayalı eski hareketlerden farklı olarak yeni orta sınıfın gelişimi ve küçük burjuvazi, YTH’nin ortaya çıkışında yaşamsal öneme sahiptir.”
Aşağıdakilerden hangisi söz konusu sınıfın YTH’ye kaynaklık eden farkındalıklarından birisi değildir?
Aşağıdakilerden hangisi söz konusu sınıfın YTH’ye kaynaklık eden farkındalıklarından birisi değildir?
Seçenekler
A
Ekoloji, barış ve mahremiyet doktrini
B
Klasik ideal aile ve ekonomik büyüme ortodoksisi
C
Yeni duyarlılık idealleri
D
Sonsuz barış ve insanın doğayla uyumuna ilişkin heteredoksi
E
Devlet iktidarını hedefleme
Açıklama:
Bu konu “YENİ TOPLUMSAL HAREKETLER ANLAYIŞININ GELİŞİMİ” bölümünde incelenebilir.
Doğru cevap E şıkkıdır.
Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 55
Özellikle 1980’li yıllardan itibaren küresel gelişmelere bağlı olarak ortaya çıkan yeni bir sınıfın varlığından söz edilmektedir. İngilizce “Yuppie” yani “genç” (young), “kentli” (urban) ve “profesyonel” (professional) sözcüklerinin ilk harfleriyle oluşturulmuş bir kavramla tanımlanan bu yeni sınıf aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yeni İşçi Sınıfı
B
Yeni Aristokrasi
C
Yeni Bürokrasi
D
Yeni Orta Sınıf
E
Hiçbiri
Açıklama:
Bu konu “YENİ TOPLUMSAL HAREKETLER ANLAYIŞININ GELİŞİMİ” bölümünde incelenebilir.
Özellikle 1980’li yıllardan itibaren küresel gelişmelere bağlı olarak ortaya çıkan yeni bir sınıfın varlığından söz edilmektedir. İngilizce “Yuppie” yani “genç” (young), “kentli” (urban) ve “profesyonel” (professional) sözcüklerinin ilk harfleriyle oluşturulmuş kavram daha önceki sınıflardan
farklılaşan bir “yeni orta sınıf ”ı tarif etmek için kullanılmaktadır.
Özellikle 1980’li yıllardan itibaren küresel gelişmelere bağlı olarak ortaya çıkan yeni bir sınıfın varlığından söz edilmektedir. İngilizce “Yuppie” yani “genç” (young), “kentli” (urban) ve “profesyonel” (professional) sözcüklerinin ilk harfleriyle oluşturulmuş kavram daha önceki sınıflardan
farklılaşan bir “yeni orta sınıf ”ı tarif etmek için kullanılmaktadır.
Soru 56
- Müdahaleci ya da savaş sonrası refah devletinin gözetimi altında emek ve sermaye ilişkisinden farklı yeni konulara odaklanır.
- Üniversiteler, mahalleler gibi önceki toplumsal çatışmalarda öne çıkmamış toplumsal tabaka ve alanlarda harekete geçer.
- Analitik bir özerklik sergiler; toplumsal problem analizleri ve reform talepleri geleneksel sınıf analizi kategorisini keser.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri sınıf temelli geleneksel toplumsal hareketlerden farklı olarak YTH'i betimler?
Seçenekler
A
Yalnızca I
B
Yalnızca II
C
I ve II
D
II ve III
E
I,II, III
Açıklama:
Bu Konu “YENİ TOPLUMSAL HAREKETLERİN NİTELİKLERİ başlığında incelenebilir.
YTH, sınıf temelli geleneksel toplumsal hareketlerden farklı niteliklere sahiptir. Jenkins, YTH’nin farklılıklarını üç alanda ifade etmiştir:
YTH, sınıf temelli geleneksel toplumsal hareketlerden farklı niteliklere sahiptir. Jenkins, YTH’nin farklılıklarını üç alanda ifade etmiştir:
- Müdahaleci ya da savaş sonrası refah devletinin gözetimi altında emek ve sermaye ilişkisinden farklı yeni konulara odaklanır.
- Üniversiteler, mahalleler gibi önceki toplumsal çatışmalarda öne çıkmamış toplumsal tabaka ve alanlarda harekete geçer.
- Analitik bir özerklik sergiler; toplumsal problem analizleri ve reform talepleri geleneksel sınıf analizi kategorisini keser.
Soru 57
Aşağıdakilerden hangisi YTH’nin özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Yeni orta sınıflara dayalıdır.
B
Maddecilik sonrası yönelimlere sahiptir.
C
Herhangi ortak bir ideolojiye bağlı değildir. *
D
Yeni sol ile bağlantılıdır.
E
Performans ve uygulama bakımından adem-i merkeziyetçi, katılımcı, yenilikçi ve teatraldir.
Açıklama:
Bu Konu “YENİ TOPLUMSAL HAREKETLERİN NİTELİKLERİ başlığında incelenebilir.
Heywood’a göre iYTH’nin özellikleri şunlardır:
Heywood’a göre iYTH’nin özellikleri şunlardır:
- Yeni orta sınıflara dayalıdır.
- Maddecilik sonrası yönelimlere sahiptir.
- Az ya da çok ortak bir ideolojiye bağlıdır. *
- Yeni sol ile bağlantılıdır.
- Performans ve uygulama bakımından âdem-i merkeziyetçi, katılımcı, yenilikçi ve teatraldir.
Soru 58
Aşağıdakilerden hangisi Yeni Toplumsal Hareketler Kuramı’nın odak noktalarından biri değildir?
Seçenekler
A
Hareket kültürü ve kimlik
B
Sendikal harekerin güçlendirilmesi
C
Post -endüstriyel Toplum
D
Büyüyen Orta sınıf
E
Refah devletinin genişletilmesi
Açıklama:
Bu konu YENİ TOPLUMSAL HAREKETLERE İLİŞKİN KURAMSAL YAKLAŞIMLAR başlığında incelenebilir.
Yeni toplumsal hareketler kuramı, hareket kültürü ve kimlik konularına odaklanır, hareketlerin kültür, kimlik, ideoloji ve politika ile ilişkileri üzerinde durur. Yeni toplumsal hareketler anlayışında post-endüstriyel topluma, büyüyen orta sınıfa, bireysel olarak tanımlanmış gereksinimlere ve refah devletinin genişletilmesine odaklanılmıştır. Alan yazında hareketlerin olumlu örnekleri, 1950’lerdeki muhafazakâr sükûnetin ardından 1960 ve 1970’lerde gözlenen yaygın hareketlerden verilmektedir.
Yeni toplumsal hareketler kuramı, hareket kültürü ve kimlik konularına odaklanır, hareketlerin kültür, kimlik, ideoloji ve politika ile ilişkileri üzerinde durur. Yeni toplumsal hareketler anlayışında post-endüstriyel topluma, büyüyen orta sınıfa, bireysel olarak tanımlanmış gereksinimlere ve refah devletinin genişletilmesine odaklanılmıştır. Alan yazında hareketlerin olumlu örnekleri, 1950’lerdeki muhafazakâr sükûnetin ardından 1960 ve 1970’lerde gözlenen yaygın hareketlerden verilmektedir.
Soru 59
Aşağıdakilerden hangisi yeni toplumsal harekete ilişkin kuramcılardan birisi değildir?
Seçenekler
A
Manuel Castells
B
Alaine Touraine
C
Alberto Melucci
D
Jurgen Habermas
E
Micheal Foucault
Açıklama:
Bu konu YENİ TOPLUMSAL HAREKETLERE İLİŞKİN KURAMSAL YAKLAŞIMLAR başlığında incelenebilir.
Yeni toplumsal hareket kuramına ilişkin dört önemli kuramcıyla birlikte dört ülke ve gelenekten söz edilebilir; Manuel Castells (İspanya), Alaine Touraine (Fransa), Alberto Melucci (İtalya) ve Jurgen Habermas (Almanya).
Yeni toplumsal hareket kuramına ilişkin dört önemli kuramcıyla birlikte dört ülke ve gelenekten söz edilebilir; Manuel Castells (İspanya), Alaine Touraine (Fransa), Alberto Melucci (İtalya) ve Jurgen Habermas (Almanya).
Soru 60
- Bazı talepler devlet tarafından temin edilen kolektif tüketim biçimlerine odaklanır.
- Bazı talepler kültürel kimliğin önemine odaklanır.
- Bazı talepler öz yönetim ve özerk karar almaya odaklanır.
Seçenekler
A
Yalnızca I
B
Yalnızca II
C
I ve II
D
II ve III
E
I,II,III
Açıklama:
Bu konu YENİ TOPLUMSAL HAREKETLERE İLİŞKİN KURAMSAL YAKLAŞIMLAR başlığında incelenebilir.
Castells, kapitalist dinamiklerin kentsel dönüşümler üzerindeki etkisine ve bu süreçteki kentsel toplumsal hareketlere odaklanmıştır. Kentleri, toplumsal çıkar ve değerler çatışmasının bir sonucu ve toplumsal bir ürün olarak gören Castells’e göre toplumsal hareketler, kentsel toplumsal yaşamı yeniden düzenlemeyi isteyen devlet ve diğer politik güçlerin diyalektik rekabetleri sonucunda yükselişe geçmiştir. Kentlerdeki tepkisel hareketler üç konu etrafında şekillenir (Buechler, 1995:443)
Castells, kapitalist dinamiklerin kentsel dönüşümler üzerindeki etkisine ve bu süreçteki kentsel toplumsal hareketlere odaklanmıştır. Kentleri, toplumsal çıkar ve değerler çatışmasının bir sonucu ve toplumsal bir ürün olarak gören Castells’e göre toplumsal hareketler, kentsel toplumsal yaşamı yeniden düzenlemeyi isteyen devlet ve diğer politik güçlerin diyalektik rekabetleri sonucunda yükselişe geçmiştir. Kentlerdeki tepkisel hareketler üç konu etrafında şekillenir (Buechler, 1995:443)
- Bazı talepler devlet tarafından temin edilen kolektif tüketim biçimlerine odaklanır,
- Bazı talepler kültürel kimliğin önemine odaklanır,
- Bazı talepler ise öz yönetim ve özerk karar almaya odaklanır.
Soru 61
Yeni toplumsal hareketlerin başlangıcı olarak kabul edilen öğrenci hareketleri hangi yıl başlamıştır?
Seçenekler
A
1954
B
1958
C
1968
D
1964
E
1960
Açıklama:
1968 Mayısında Fransa, Almanya, Britanya ve Meksika’da baş gösteren öğrenci gösterileri, İtalya’daki Kızgın Sonbahar’daki ögrenci-işçi koalisyonu, Frankocu Madrid, Komünist Prag gibi yerlerdeki demokrasi talepleriyle gelişen hareketler, Güney Afrika’dan Roma’ya kadar eleştirel Katolikliğin gelişimi, kadın ve çevre hareketlerinin ilk işaretleri. Bütün bu olgular köklü dönüşümün göstergeleri olarak değerlendirilmektedir. Doğru cevap C'dir.
Soru 62
1968 dönemi sistem karşıtı hareketlerden hangisi doğru ve bir arada verilmiştir ?
Seçenekler
A
1968’de İtalya'da ABD’nin Vietnam’a müdahalesine karşı gösteriler yapılmıştır.
B
Almanya'da 1970'lere dek sürecek olan işçilerin, öğrencilerin, Katoliklerin ve orta sınıf vatandaşların hak arama mücadelesi görüldü.
C
1968’de Berlin Özgür Üniversitesi’nde öğrenciler ve işçiler ülke yönetimine karşı koordineli eylemlerde bulundular.
D
ABD de 1968 hareketlerinde yer aldı: Kızılderili hareketi öne çıktı, Vietnam Savaşı karşıtı hareketler yoğunlaştı.
E
Kanada'da Martin Luther King’in öldürülmesi yüzden fazla şehirde zencilerle polis arasında çatışmalara yol açtı.
Açıklama:
1968’de Berlin Özgür Üniversitesi’nde ABD’nin Vietnam’a müdahalesine karsı gösteriler yapılırken Italya’da 1970’lere dek sürecek olan işçilerin, öğrencilerin, Katoliklerin ve orta sınıf vatandaşların
hak arama mücadelesi görüldü. Fransız öğrenciler ve isçiler ise De Gaulle ve Pompidou yönetimine karsı koordineli eylemlerde bulundular. Kanada’da neredeyse her üniversitede bir başkaldırı söz konusuydu, Meksika’daki öğrenci gösterilerine yüz binden fazla katılım oldu. Benzer hareketler
Polonya ve Çekoslovakya’da da görüldü, ABD de 1968 hareketlerinde yer aldı: Kızılderili hareketi
öne çıktı, Vietnam Savası karşıtı hareketler yoğunlaştı, Martin Luther King’in öldürülmesi yüzden
fazla şehirde zencilerle polis arasında çatışmalara yol açtı, Yoksul Halkın Yürüyüşü binlerce göstericiyi Washington’a topladı, üniversitelerde gösteriler arttı. Doğru cevap D'dir.
hak arama mücadelesi görüldü. Fransız öğrenciler ve isçiler ise De Gaulle ve Pompidou yönetimine karsı koordineli eylemlerde bulundular. Kanada’da neredeyse her üniversitede bir başkaldırı söz konusuydu, Meksika’daki öğrenci gösterilerine yüz binden fazla katılım oldu. Benzer hareketler
Polonya ve Çekoslovakya’da da görüldü, ABD de 1968 hareketlerinde yer aldı: Kızılderili hareketi
öne çıktı, Vietnam Savası karşıtı hareketler yoğunlaştı, Martin Luther King’in öldürülmesi yüzden
fazla şehirde zencilerle polis arasında çatışmalara yol açtı, Yoksul Halkın Yürüyüşü binlerce göstericiyi Washington’a topladı, üniversitelerde gösteriler arttı. Doğru cevap D'dir.
Soru 63
Aşağıdakilerden hangisi Heywood’a göre YTH’nin (Yeni Toplumsal Hareketler) özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Çoğulcu ve merkezci olmayan yapılarda örgütlenmeye eğilimlidir.
B
Performans ve uygulama bakımından adem-i merkeziyetçi, katılımcı, yenilikçi ve teatraldir.
C
Yeni sol ile bağlantılıdır
D
Yeni orta sınıflara dayalıdır
E
Maddecilik sonrası yönelimlere sahiptir.
Açıklama:
Heywood’a göre YTH’nin özellikleri sunlardır:
1. Yeni orta sınıflara dayalıdır.
2. Maddecilik sonrası yönelimlere sahiptir.
3. Az ya da çok ortak bir ideolojiye bağlıdır.
4. Yeni sol ile bağlantılıdır.
5. Performans ve uygulama bakımından adem-i
merkeziyetçi, katılımcı, yenilikçi ve teatraldir. Doğru cevap A'dır.
1. Yeni orta sınıflara dayalıdır.
2. Maddecilik sonrası yönelimlere sahiptir.
3. Az ya da çok ortak bir ideolojiye bağlıdır.
4. Yeni sol ile bağlantılıdır.
5. Performans ve uygulama bakımından adem-i
merkeziyetçi, katılımcı, yenilikçi ve teatraldir. Doğru cevap A'dır.
Soru 64
Kadın hareketleri, gay ve lezbiyen hareketleri gibi cinsiyete dayalı hareketlerin dışlanmış kimlikleri politik olarak görünür kılmak ve bu kimliklerin kamusal alanda kabul görmesi için mücadele etmesi aşağıdakilerden hangisi ile değerlendirilir?
Seçenekler
A
Değerler Açısından
B
Temalar Açısından
C
Aktörler Açısından
D
Hareket Biçimleri Açısından
E
Otorite Açısından
Açıklama:
Temalar Açısından: İşçi hareketi ve Avrupa sosyal demokrat partilerinin araçsal ve ekonomik
hedeflerinden farklı olarak YTH’lerin kimlik politikalarına odaklandığı görülmektedir. YTH’nin temel niteliklerinden biri, kimliğin kurgulanması sürecidir. Kadın hareketleri, gay ve lezbiyen hareketleri gibi cinsiyete dayalı hareketlerin dışlanmış kimlikleri politik olarak görünür kılmak ve bu kimliklerin kamusal alanda kabul görmesi için mücadele etmesi bunun bir göstergesidir. Doğru cevap B'dir.
hedeflerinden farklı olarak YTH’lerin kimlik politikalarına odaklandığı görülmektedir. YTH’nin temel niteliklerinden biri, kimliğin kurgulanması sürecidir. Kadın hareketleri, gay ve lezbiyen hareketleri gibi cinsiyete dayalı hareketlerin dışlanmış kimlikleri politik olarak görünür kılmak ve bu kimliklerin kamusal alanda kabul görmesi için mücadele etmesi bunun bir göstergesidir. Doğru cevap B'dir.
Soru 65
YTH’yi, farklı gruplarla diyalog ve mücadeleler yoluyla kolektif kimliğin inşa edildiği bir toplumsal ilişkiler ağı olarak gören kuramcı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Charles Tilly
B
Jurgen Habermas
C
Alaine Touraine
D
Manuel Castells
E
Alberto Melucci
Açıklama:
Bir diğer kuramcı Melucci ise YTH’yi, farklı gruplarla diyalog ve mücadeleler yoluyla kolektif
kimliğin inşa edildiği bir toplumsal ilişkiler ağı olarak görür. Doğru cevap E'dir.
kimliğin inşa edildiği bir toplumsal ilişkiler ağı olarak görür. Doğru cevap E'dir.
Soru 66
Postendüstriyel kavramını ortaya koyan ünlü Fransız sosyolog kimdir?
Seçenekler
A
Anthony Oberschall
B
Manuel Castells
C
Alberto Melucci
D
Alaine Touraine
E
Charles Tilly
Açıklama:
Postendüstriyel kavramını ortaya koyan ünlü Fransız sosyolog Touraine’e göre toplumsal hareket bir toplumsal duruma gösterilen tepki değildir aksine kültürel modellerin kontrolünü hedefeyen çatışmanın bir sonucudur. Doğru cevap D'dir.
Soru 67
Aşağıdakilerden hangisi 1989 sonrası döneme ait sistem karşıtı potansiyele sahip hareketlere bir örnektir?
Seçenekler
A
Yeni-Luddite hareketi
B
Köle karşıtı hareket
C
İşçi sınıfı hareketi
D
Sömürge karşıtı hareket
E
New Age hareketi
Açıklama:
1989 sonrası döneme ait sistem karşıtı potansiyele sahip hareketlere örnek olarak uluslararası terör
hareketi, kimlik hareketi, yeni-Luddite hareketi ve yerli hareketi, küreselleşme karşıtı hareket, etnik ve dinsel hareket, dünya çapındaki kitlesel göç hareketi, radikal çevre hareketi vb. verilebilir. Doğru cevap A'dır.
hareketi, kimlik hareketi, yeni-Luddite hareketi ve yerli hareketi, küreselleşme karşıtı hareket, etnik ve dinsel hareket, dünya çapındaki kitlesel göç hareketi, radikal çevre hareketi vb. verilebilir. Doğru cevap A'dır.
Soru 68
1980’li yıllardan itibaren küresel gelişmelere bağlı olarak ortaya çıkan ve katılımcıların daha çok kentli ve orta sınıf çalışanlardan oluştuğu, “yeni orta sınıfı ” tarif eden oluşum hangisidir?
Seçenekler
A
New Age
B
Yuppie
C
Urban
D
Yupi
E
Young
Açıklama:
Özellikle 1980’li yıllardan itibaren küresel gelişmelere bağlı olarak ortaya çıkan yeni bir sınıfın
varlığından söz edilmektedir. İngilizce “Yuppie” yani “genç” (young), “kentli” (urban) ve “profesyonel” (professional) sözcüklerinin ilk harfleriyle oluşturulmuş kavram daha önceki sınıflardan farklılaşan bir “yeni orta sınıfı ” tarif etmek için kullanılmaktadır. Doğru cevap B'dir.
varlığından söz edilmektedir. İngilizce “Yuppie” yani “genç” (young), “kentli” (urban) ve “profesyonel” (professional) sözcüklerinin ilk harfleriyle oluşturulmuş kavram daha önceki sınıflardan farklılaşan bir “yeni orta sınıfı ” tarif etmek için kullanılmaktadır. Doğru cevap B'dir.
Soru 69
YTH’yi sadece sol eğilimli hareketlere odaklanması ve kuramsal bir yaklaşım olması nedeniyle eleştiren sosyolog hangisidir ?
Seçenekler
A
Pichardo
B
Calhoun
C
Touraine
D
Hank Johnston
E
Choi
Açıklama:
Pichardo (1997) ise YTH’yi sadece sol eğilimli hareketlere odaklanması, sağ eğilimli ve tepkisel hareketleri göz ardı etmesinin dışında deneysel bulgulara dayanmaktan çok kuramsal bir yaklaşım olması nedeniyle de eleştirmiştir. Doğru A'dır.
Soru 70
19.yy da dokuma makinelerinin tahrip edilmesi eylemlerinde bulunan, ''makine kırıcıları'' olarak da adlandırılan tekstil zanaatkarlarının başlattığı hareket aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İşçi harteketi
B
New Age hareketi
C
Seattle hareketi
D
Yeni-Luddite hareketi
E
Küreselleşme karşıtı hareket
Açıklama:
Adını Ned Ludd’dan alan Luddite’ler 19. yüzyılda endüstri devriminin ürünü değişime karşı olan ve dokuma makinelerinin tahrip edilmesi eylemlerinde bulunan, ‘makine kırıcıları’ olarak da adlandırılan tekstil zanaatkârlarlarıdır. Günümüzde teknolojiye karşı olan grupların hareketleri de Neo-Ludizm olarak adlandırılmaktadır. Doğru cevap D'dir.
Soru 71
Toplumlarda köklü dönüşümler söz konusu ise aşağıdakilerden hangisi söz konusu olamaz?
Seçenekler
A
Çoğalma
B
Modernleşme
C
Kentleşme
D
Sanayileşme
E
Küreselleşme
Açıklama:
Modernleşme, sanayileşme, kentleşme ve küreselleşme gibi süreçlerin yoğun bir şekilde yaşandığı toplumlarda köklü dönüşümler söz konusudur.
Soru 72
Aşağıdaki sosyologlardan hangisi 1968 yılında yeni toplumsal hareketlerin başladığını ilan etmiştir?
Seçenekler
A
Mielant
B
Alaine Touraine
C
Kalouche
D
Götting
E
Tilly
Açıklama:
Fransız sosyolog Alaine Touraine 1968 yılında yeni toplumsal hareketlerin başladığını ilan etti.
Soru 73
Devleti ele geçirmeyi amaçlayan eski hareketlerin tersine yeni toplumsal hareketler aşağıdakilerden hangisini hedeflemiştir?
Seçenekler
A
Sermaye yaratmayı
B
Nüfusu arttırmayı
C
Yasaları düzenlemeyi
D
Eğitim biçimini değiştirmeyi
E
Politika belirleyicileri üzerinde lobicilik yapmayı
Açıklama:
Devleti ele geçirmeyi amaçlayan eski hareketlerin tersine YTH, politika belirleyicileri üzerinde lobicilik yapmayı ve kamuoyunu etkilemeyi hedeemiştir.
Soru 74
Yeni toplumsal hareketler kavramı 1970’lerin ortalarından beri gelişmekte olan kuramların destekçileri tarafından geniş kabul görmüştür?
Seçenekler
A
Yöneticiler
B
Ekonomistler
C
Feministler
D
Gelenekçiler
E
İşçiler
Açıklama:
Yeni toplumsal hareketler kavramı 1970’lerin ortalarından beri gelişmekte olan barış hareketleri, feminist hareketler, çevre hareketleri ve yerel özerklik hareketlerini açıklamaya çalışan kuramcılar tarafından geniş kabul görmüştür.
Soru 75
Aşağıdakilerden hangisi "genç" (young), "kentli" (urban), "profesyonel" (professional) sözcüklerinin ilk harfleriyle oluşturulmuş olup yeni bir orta sınıfı tarif etmek amacıyla kullanılmaktadır?
Seçenekler
A
Lonely
B
Sally
C
Happy
D
Yuppie
E
Hoppie
Açıklama:
İngilizce “Yuppie” yani “genç” (young), “kentli” (urban) ve “profesyonel” (professional) sözcüklerinin ilk hareriyle oluşturulmuş kavram daha önceki sınıardan farklılaşan bir “yeni orta sınıf”ı tarif etmek için kullanılmaktadır
Soru 76
Yeni toplumsal hareketleri yön veren "yaşam tarzı" pradigması aşağıdaki sosyologlardan hangisine aittir?
Seçenekler
A
Raschke
B
Walter
C
Tilly
D
Herbert
E
William
Açıklama:
YTH yön veren yeni paradigmayı ifade edecek kavram konusunda önemli bir öneri Raschke’nin “yaşam tarzı” paradigmasıdır
Soru 77
Kimlik yönelimli paradigma için en geniş kuramsal çerçeveyi aşağıdaki sosyologlardan hangisi oluşturmuştur?
Seçenekler
A
Tilly
B
Touraine
C
Cohen
D
Mark
E
Robert
Açıklama:
Kimlik yönelimli paradigma için en geniş kuramsal çerçeveyi Alaine Touraine oluşturmuştur.
Soru 78
Aşağıdakilerden hangisi hareketlerin ortaya çıktığı , tarihselliğin üretildiği, çatışmaların gerçekleştirildiği ve öznenin bilincinin temellendirildiği bir alandır ?
Seçenekler
A
Yönetimsel sitem
B
Geleneksel sistem
C
Evrensel sistem
D
Ailesel sistem
E
Toplumsal sistem
Açıklama:
Hareketlerin ortaya çıktığı toplumsal sistem, tarihselliğin üretildiği, çatışmaların gerçekleştirildiği ve öznenin bilincinin temellendirildiği bir alandır.
Soru 79
Aşağıdakilerden hangisi kıta Avrupasındaki politik felsefe ve sosyal teori geleneğine dayanmakla birlikte büyük ölçüde klasik Marksizmin kolektif davranışı açıklamadaki yetersizliğine karşılık olarak ortaya çıkmıştır?
Seçenekler
A
Öznel yaklaşım
B
Nesnel yaklaşım
C
Evrensel yaklaşım
D
YTH kuramı
E
Geleneksel yaklaşım
Açıklama:
Yeni toplumsal hareketler kuramı(YTH kuramı), kıta Avrupasındaki politik felsefe ve sosyal teori geleneğine dayanmaktadır, bu yaklaşım büyük ölçüde klasik Marksizmin kolektif davranışı açıklamadaki yetersizliğine karşılık olarak ortaya çıkmıştır
Soru 80
Aşağıdakilerden hangisi kıtalar arası hareketlerin tarihinin epeyce uzun bir geçmişe dayandığı hareket türü olarak görülmemektedir?
Seçenekler
A
Köle karşıtı hareket
B
İşçi sınıfı hareket
C
Sosyal hareket
D
Sömürge karşıtı hareket
E
Milliyetçi hareket
Açıklama:
Köle karşıtı hareket, işçi sınıfı hareketi, sömürge karşıtı hareket ve milliyetçi ya da savaş karşıtı hareketlere bakıldığında kıtalar arası hareketlerin tarihinin aslında epeyce uzun bir geçmişe dayandığı görülmektedir
Soru 81
Fransız sosyolog Alaine Touraine’e göre yeni toplumsal hareketlerin başlangıcı hangi tarihte gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
1960
B
1967
C
1968
D
1970
E
1973
Açıklama:
Kuramcıların ortaklaşa vurguladıkları nokta da yeni toplumsal hareketlerin (YTH) yeni bir dönemi temsil ediyor olmasıdır. Söz konusu yeni dönemin başlangıcı olarak 1960’lar gösterilmektedir. Gustave Le Bon ve Karl Marks’tan bu yana toplumsal hareketler büyük değişim geçirmiş, özellikle 1960’lardan itibaren nitel ve nicel açıdan yoğunluk, hız ve çeşitlilik kazanmıştır. Ticaret birlikleri, öğrenci hareketleri ve klasik milliyetçi hareketlerden başka feminizm, çevrecilik, insan hakları hareketleri, dinsel köktencilik, kültürel, etnik, cinsel tercih hareketleri birbiri ardınca ortaya çıkmıştır. 1960’ların sonlarında dünyada açıkça gözlenebilen derin ve dramatik bir dönüşüm ve kimilerine göre bir devrim söz konusuydu: 1970’lerin yeni siyasal ortamını şekillendirecek olan 1968 Mayısında Fransa, Almanya, Britanya ve Meksika’da baş gösteren öğrenci gösterileri, İtalya’daki Kızgın Sonbahar’daki öğrenci işçi koalisyonu, Frankocu Madrid, Komünist Prag gibi yerlerdeki demokrasi talepleriyle gelişen hareketler, Güney Afrika’dan Roma’ya kadar eleştirel Katolikliğin gelişimi, kadın ve çevre hareketlerinin ilk işaretleri. Bütün bu olgular köklü dönüşümün göstergeleri olarak değerlendirilmektedir. Fransız sosyolog Alaine Touraine 1968 yılında yeni toplumsal hareketlerin başladığını ilan etti. Doğru cevap C’dir.
Soru 82
Yeni toplumsal hareketlere (YTH) dair aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Marksizm’i savunur.
B
Devleti ele geçirmeyi amaçlar.
C
Sabit kimlikler ile çıkarlara odaklanan geleneksel liberalizmi savunur.
D
Gerçekte farklı yönelimlere sahip olanların karmaşık bir gruplaşması söz konusudur.
E
Temel iki sınıfın (burjuva ve proletaryan) mücadelesine dayalı çözümleme benimsenir.
Açıklama:
Yeni Toplumsal Hareketler Kuramı, Marksizm’in yüksek düzeyde akademik ve yapısal yorumuna ilişkin yaşanan düş kırıklığına dayandırılmıştır. YTH paradigma olarak eski olan işçi hareketlerine, politikanın merkez olgusunun sınıf olduğunu ve politik ekonomik dönüşümün bütün toplumsal hastalıkları iyileştireceğini varsayan Marksizm ile sosyalizme ve sabit kimlikler ile çıkarlara odaklanan geleneksel liberalizme karşı olması nedeniyle yenidir. YTH anlayışı, kapitalist toplumda var olan temel iki sınıfın, burjuva ve proletaryanın mücadelesine dayalı çözümlemeyi reddeder. YTH kuramcılarına göre toplum değişmiştir ve Marks’ın ortaya koyduğu modele uygun değildir. Bir toplumsal hareket olarak adlandırılan bu oluşumların gerçekte farklı yönelimlere sahip olanların karmaşık bir gruplaşması niteliğinde olduğu öne sürülmektedir. Devleti ele geçirmeyi amaçlayan eski hareketlerin tersine YTH, politika belirleyicileri üzerinde lobicilik yapmayı ve kamuoyunu etkilemeyi hedeflemiştir. YTH ise Touraine’e göre devlet gücünü kontrol etme düşüncesinden uzaklaşması ve sivil ilişkileri dönüştürmeyi hedeflemesi nedeniyle yenidir. Doğru cevap D’dir.
Soru 83
Eski politikalara dair aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Sınıf çözümlemesine dayalıdır.
B
1970’lerin post-yapısalcı ve post-Marksist eğilimlerinden kaynaklanmıştır.
C
Liberal siyaset kuramına göre özel ve kamusal biçimindeki sınıflandırmaya uymamaktadır.
D
Toplumda gözlenen çatışma ve hareketlerde eşitlik, farklılık, katılım ve kimlik inşasını esas alır.
E
Toplumsal ve siyasal çatışmaların çözüm mekanizması kolektif pazarlıklar, parti rekabeti ve temsili hükümettir.
Açıklama:
YTH, özellikle İkinci Dünya Savaşı sonrası egemen olan “eski paradigma”dan konular, ilgileri, değerleri ve hareket biçimleri açısından farklılıklar gösteren “yeni paradigma”dan kaynaklanmaktadır. Eski paradigmanın egemen olduğu dönemde Batı Avrupa’da, ekonomik büyüme, refah dağılımı ve güvenlik, politikanın başat konuları olmuştur. YTH’de ise bu konuların yerini baskın kolektif aktörler, kurumsallaşmış baskı grupları ve siyasal partiler almıştır. YTH’de toplumsal ve siyasal çatışmaların çözüm mekanizması kolektif pazarlıklar, parti rekabeti ve temsili hükümettir. Özellikle Avrupalı otoriteler tarafından günümüzde yaşanan toplumsal hareketlerin geçmiştekilerden köklü farklılıklar içerdiği ileri sürülmektedir. Bu bağlamda geliştirilen Yeni Toplumsal Hareketler Kuramı, 1970’lerin post-yapısalcı ve post-Marksist eğilimlerinden kaynaklanmıştır. Toplumda gözlenen çatışma ve hareketlerde ekonomik ve politik sorunlara odaklanan eski politikalardan farklı olarak eşitlik, farklılık, katılım ve kimlik inşasını esas alan yeni bir kimlik politikası söz konusudur. YTH, liberal siyaset kuramına göre özel ve kamusal biçimindeki sınıflandırmaya uymamakta ve üçüncü bir ara kategoriye, kurumsal olmayan siyaset alanına yerleşmektedir. Sınıf çözümlemesine dayalı eski hareketlerden farklı olarak yeni orta sınıfın gelişimi ve küçük burjuvazi YTH’nin ortaya çıkışında yaşamsal öneme sahiptir. Doğru cevap A’dır.
Soru 84
Aşağıdakilerden hangisi “19. yüzyıl Başlarının Yeni Toplumsal Hareketleri” başlıklı nükteli bir makale ile YTH kavramsallaştırmasına eleştirel bir yaklaşım sunmuştur?
Seçenekler
A
Calhoun
B
Pichardo
C
Touraine
D
Johnston
E
Heywood
Açıklama:
Calhoun, “19. yüzyıl Başlarının Yeni Toplumsal Hareketleri” başlıklı nükteli bir makale ile YTH kavramsallaştırmasına eleştirel yaklaşmıştır. 19. yüzyılda etnik azınlık kadın ve işçi hakları ile dinsel canlanışa yönelik düzenli bir biçimde yürütülen hareketlerin de özerklik ve kimlik taleplerini vurguladığını öne sürerek toplumsal hareketlerin yaygınlaşmasının moderniteye özgü olduğunu ve özel bir açıklama gerektirmediğini belirtmiştir. Doğru cevap A’dır.
Soru 85
Aşağıdakilerden hangisi eski ve yeni toplumsal hareketlerin ortak özellikleridir?
Seçenekler
A
Hareket konuları
B
İdeolojik kökenleri
C
Kullanılan taktikler
D
Sorunlaştırdıkları konular
E
Gündelik hayatı siyasallaştırmaları
Açıklama:
Modernleşme, sanayileşme, kentleşme ve küreselleşme gibi süreçlerin yoğun bir şekilde yaşandığı toplumlarda köklü dönüşümler söz konusudur. Bu dönüşümlerle birlikte toplumsal yapıda önemli farklılaşmalar meydana gelmektedir. Literatürde “eski hareketler” olarak tanımlanan toplumsal hareketler ideolojik kökenlerini 20. yüzyılın modern toplum projesinden alırken, 1960’lardan sonra gözlenmeye başlanan yeni birtakım hareketler modernlik sonrası toplumun düşünce yapısını ve toplumsal koşulları yansıtmaktadır. Özellikle son yirmi yılda ortaya çıkan kolektif hareketler yaş, cinsiyet farklılıkları, sağlık, doğa ile ilişki, insan neslinin devamı gibi daha önce gündeme hiç gelmemiş olan toplumsal çelişkilerden kaynaklanmaktadır. Analistler ve katılımcılar, biçimsel kurumsallaşma kanallarının dışında işleyen ve ekonomik çıkarlardan çok yaşam biçimi, etik ya da kimlik konularını vurgulayan ‘YTH’ den söz etmeye başlamışlardır. Bu hareketlerin konular, kullandıkları taktikler ve katılımcılar açısından yeni olduğu iddia edilmiştir. YTH paradigma olarak eski olan işçi hareketlerine, politikanın merkez sınıf olduğunu ve politik ekonomik dönüşümün bütün toplumsal hastalıkları iyileştireceğini varsayan Marksizm ile sosyalizme ve sabit kimlikler ile çıkarlara odaklanan geleneksel liberalizme karşı olması nedeniyle yenidir. Gustave Le Bon ve Karl Marks’tan bu yana toplumsal hareketler büyük değişim geçirmiş, özellikle 1960’lardan itibaren nitel ve nicel açıdan yoğunluk, hız ve çeşitlilik kazanmıştır. Ticaret birlikleri, öğrenci hareketleri ve klasik milliyetçi hareketlerden başka feminizm, çevrecilik, insan hakları hareketleri, dinsel köktencilik, kültürel, etnik, cinsel tercih hareketleri birbiri ardınca ortaya çıkmıştır. Yeni toplumsal hareketler ve eski toplumsal hareketler ayrımının önyargılara dayandığı görüşünden yola çıkan 18. yüzyıldan itibaren görülmeye başlanan hareketlerle yeni olarak tanımlanan hareketler arasında ciddi benzerlikler de olduğunun altını çizilir. Örnek olarak YTH’nin kimlik üzerinde durması, farklı araçlar kullanması ve gündelik hayatı siyasallaştırması gibi özellikleri geçen yüzyıldan beri gerçekleşen milliyetçilik hareketlerinde de görülmektedir. Doğru cavap E’dir.
Soru 86
Aşağıdakilerden hangisi yeni toplumsal hareketlerin niteliklerinden biridir?
Seçenekler
A
Dönüştürücü hareketlerdir.
B
Yeni sağ ile bağlantılıdır.
C
Ortak bir ideolojiye sahip değildir.
D
Çoğulcu ve merkezci olan yapılarda örgütlenmeye eğilimlidir.
E
Bireylerin karar alma sürecine katılım konusunda tek bir seçenekleri vardır.
Açıklama:
Direniş hareketlerinin modern dünyanın biçimlenmesinde çok önemli rol oynadığını belirten Ağartan, Choi ve Huynh, her şeyden önce bu hareketleri dönüştürücü hareketler olarak adlandırmışlardır. Hank Johnston ve diğerleri YTH’nin özellilerini şu şekilde sıralar:
- YTH’nin aktörlerinin sosyoekonomik yapıları, özellikleri kurulu sınıf sınırlarını geçer.
- YTH’nin ideolojik çerçevesi çoğulcu, pragmatist ve katılımcı değerlerle çizilir.
- YTH yeni kimlikler oluşturur ya da baskı altındakileri ortaya çıkarır.
- YTH ortaklaşa ve bireysel olan arasındaki sınırları dönüştürür, bireyler toplumsal hareketlerin içinde kişisel özerkliklerini ve grup kimliklerinin tadını çıkarır.
- YTH, insan yaşamının, kürtaj, cinsel tercih gibi özel boyutlarını yansıtır.
- YTH, şiddet karşıtı ve sivil itaatsizlik davranışlarını eklemleyerek yeni hareketlilik biçimleri geliştirir.
- Bireylere karar alma sürecine katılım konusunda alternatifler sunar,
- Çoğulcu ve merkezci olmayan yapılarda örgütlenmeye eğilimlidir.
- Yeni orta sınıflara dayalıdır.
- Maddecilik sonrası yönelimlere sahiptir.
- Az ya da çok ortak bir ideolojiye bağlıdır.
- Yeni sol ile bağlantılıdır.
- Performans ve uygulama bakımından adem-i merkeziyetçi, katılımcı, yenilikçi ve teatraldir.
Soru 87
Yeni paradigma ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Değerleri özgürlük, tüketim güvenliği ve maddi ilerleme gibi unsurlara dayanır.
B
Grup olarak hareket eden, gelir dağılımı çatışmasına müdahil sosyo-ekonomik gruplar mevcuttur.
C
İçsel hareket biçimi, biçimsel olmama, düşük düzeyde dikey ve yatay farklılaşmaların olması şeklindedir.
D
Dışsal hareket biçimi çoğulcu ya da korporatist çıkar aracılığı, siyasal parti rekabeti ve çoğunluk oyuna dayanır.
E
Temalarını ekonomik büyüme ve refahın dağılımı, askerî ve toplumsal güvenlik, toplumsal kontrol oluşturur.
Açıklama:
Eski paradigmada aktörler grup olarak hareket eden, gelir dağılımı çatışmasına müdahil sosyo-ekonomik gruplardan oluşurken yeni paradigmada grup gibi davranmayan, belli temalar etrafında bir araya gelmiş topluluklar lehine hareket eden sosyo-ekonomik gruplar söz konusudur. Eski paradigmada temalar ekonomik büyüme ve refahın dağılımı, askerî ve toplumsal güvenlik, toplumsal kontrol gibi konularken yeni paradigmada bunlar yerini barışın, çevrenin ve insan haklarının korunması gibi konular üzerinde yoğunlaşır. Eski paradigmada değerler özgürlük, tüketim güvenliği ve maddi ilerleme gibi unsurlardan etkilenirken yeni paradigmada merkezî kontrolün karşısında kişisel özerklik ve kimlik gibi konseptler daha ön plana çıkmıştır. Eski paradigmada haret biçimleri (içsel) resmî örgütlenmeler, büyük ölçekli temsil birlikleri (dışsal) çoğulcu ya da korporatist çıkar aracılığı, siyasal parti rekabeti ve çoğunluk oyu ile gerçekleşirken; yeni paradigmada bunlar (içsel) biçimsel olmama, düşük düzeyde dikey ve yatay farklılaşma, (dışsal) olumsuz kavramlarla ifade edilmiş taleplere dayanan protesto politikaları şeklindedir. Doğru cevap C’dir.
Soru 88
Kimlik yönelimli paradigma için en geniş kuramsal çerçeveyi oluşturan araştırmacı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Tilly
B
Touraine
C
Johnston
D
Pichardo
E
Oberschall
Açıklama:
Toplumsal hareketlere ilişkin kuramsal ve araştırmaya dayalı oldukça geniş bir alan yazın mevcuttur. YTH’ye ilişkin olarak geliştirilmiş iki rakip yaklaşım söz konusudur; bunlar kaynak hareketliliği ve kimlik yönelimli paradigmalardır. Kimlik yönelimli paradigma için en geniş kuramsal çerçeveyi Alaine Touraine oluşturmuştur. Touraine, YTH’nin kendilerine diğer bir deyişle hareketlere ve ideolojilerine ilişkin yorumsamacı yaklaşımına dikkat çekmektedir. Doğru cevap B’dir.
Soru 89
Gerilimlerin toplumda daima var olduğunu ve hareketlilik için hem kaynaklarına hem de harekete rasyonel bir yönelim kazandırılması gerektiğini vurgulayan görüş aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Cohen ve Arato modeli
B
Eski toplumsal hareketler
C
Yeni toplumsal hareketler
D
Kimlik yönelimli paradigma
E
Kaynak hareketliliği yaklaşımı
Açıklama:
YTH’ye ilişkin olarak geliştirilmiş iki rakip yaklaşım söz konusudur; bunlar kaynak hareketliliği ve kimlik yönelimli paradigmalardır (Cohen, 1999:110). Kimlik yönelimli paradigma için en geniş kuramsal çerçeveyi Alaine Touraine oluşturmuştur. Touraine, YTH’nin kendilerine diğer bir deyişle hareketlere ve ideolojilerine ilişkin yorumsamacı yaklaşımına dikkat çekmektedir. 1960’lardan sonra ortaya çıkan kuramsal tartışmalarda iki temel gruptan söz edilebilir. Bunlardan ilki Charles Tilly ve Anthony Oberschall’ın öncülük ettiği kaynak hareketliliği kuramına dayalı yaklaşımdır. Bu yaklaşımda toplumsal hareket politik sistemde konumlanabilmek için bir araya gelmiş bireylerin rasyonel davranışları olarak açıklanır. Bireyler bu konumlarını sürdürebilmek için zaman zaman şiddeti de kapsayabilen bütün kaynakları harekete geçirirler. Öte yandan Touraine’in öncülük ettiği ikinci yaklaşımda ise toplumsal hareket, kurulu düzene meydan okuyan bireyin davranışı olarak görülür. Kaynak Hareketliliği yaklaşımı, eski kuramlardaki yapısal gerilimin ve ideoloji egemenliği karşısında bir duruş olarak geliştirilmiştir. Özellikle Tilly, McCarthy ve Zald gibi kuramcılar gerilimlerin toplumda daima var olduğunu ve hareketlilik için hem kaynaklarına hem de harekete rasyonel bir yönelim kazandırılması gerektiğini vurgulamışlardır. Doğru cevap E’dir.
Soru 90
Aşağıda verilen günümüz toplumlarına ilişkin kuramsal ve amprik bilgilerden hangisi/hangileri doğrudur?
- Yeni çatışmalar konjonktüreldir.
- Yeni çatışmaların temelindeki dayanışma ağları toplumsallaşma işlevi görmektedir.
- Temsil ve karar alma mekanizmaları ile sivil toplum arasındaki bir boşluk yoktur.
Seçenekler
A
I
B
II
C
III
D
I-II
E
II-III
Açıklama:
Günümüz toplumlarına ilişkin kuramsal ve amprik bilgiler şu noktaları vurgulamaktadır:
- Yeni çatışmalar konjonktürel değildir, kalıcıdır. Yeni dayanışma ve hareket biçimleri toplumsal sistemlerin değişmez parçası olmuştur.
- Yeni çatışmaların temelindeki dayanışma ağları toplumsallaşma işlevi görmektedir. Bu ağlar gruplaşma ve seçkinlerin oluşumuna yönelik yeni kanallar açar.
- Temsil ve karar alma mekanizmaları ile sivil toplum arasındaki mevcut boşluk çağdaş toplumların karmaşıklığı sonucunu doğurmaktadır.
Soru 91
1968 yılında yeni toplumsal hareketlerin başladığını ilan eden Fransız sosyolog kimdir?
Seçenekler
A
Alaine Touraine
B
Martin Luther King
C
Gustave Le Bon
D
Karl Marks
E
Claus Offe
Açıklama:
Fransız sosyolog Alaine Touraine 1968 yılında yeni toplumsal hareketlerin başladığını ilan etti. Doğru cevap A'dır.
Soru 92
"Yeni Toplumsal Hareketler Kuramı, 1970’lerin ............. ve ........... eğilimlerinden kaynaklanmıştır." cümlesinde boş bırakılan yerlere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Yapısalcı ve Marksist
B
İşlevselci ve postmodern
C
Postmodern ve postyapısalcı
D
Postyapısalcı ve postMarksist
E
İşlevselci ve postMarksist
Açıklama:
Özellikle Avrupalı otoriteler tarafından günümüzde yaşanan toplumsal hareketlerin geçmiştekilerden köklü farklılıklar içerdiği ileri sürülmektedir. Bu bağlamda geliştirilen Yeni Toplumsal Hareketler Kuramı, 1970’lerin postyapısalcı ve postMarksist eğilimlerinden kaynaklanmıştır. Toplumda gözlenen çatışma ve hareketlerde ekonomik ve politik sorunlara odaklanan eski politikalardan farklı olarak eşitlik, farklılık, katılım ve kimlik inşasını esas alan yeni bir kimlik politikası söz konusudur. Doğru cevap D'dir.
Soru 93
Liberal siyaset kuramına göre yeni toplumsal hareketler hangi alana yerleşmektedir?
Seçenekler
A
Kamusal alan
B
Özel alan
C
İş alanı
D
Kurumsal olmayan siyaset alanı
E
Üretim alanı
Açıklama:
Yeni toplumsal hareketler, liberal siyaset kuramına göre özel ve kamusal biçimindeki sınıflandırmaya uymamakta ve üçüncü bir ara kategoriye, kurumsal olmayan siyaset alanına yerleşmektedir. Konuları ne özel ne de kamusaldır ancak özel ya da kurumsal siyasal aktörleri kolektif olarak ilgilendiren sonuçlar doğurmaktadır. Doğru cevap D'dir.
Soru 94
Aşağıdakilerden hangisi yeni toplumsal hareketleri eskisinden ayıran özelliklerden biridir?
Seçenekler
A
Ekonomik boyuta dayalı olması
B
Kültürel eşitsizliği kendine temel alması
C
Uzun sürede gerçekleşmesi
D
Ulusal oluşu
E
Aktörlerinin varlıksız olması
Açıklama:
Yeni toplumsal hareketleri, eskisinden ayıran, ekonomik boyuttan çok kimliğe dayalı olması, kültürel eşitsizliği kendine temel alması, ulusüstü oluşu, kısa sürede gerçekleşiyor oluşu, herhangi bir din, ırk, sınıf ve ideolojiye indirgenmemesi, aktörlerinin varlıklı ve eğitimli olması gibi özelliklere sahip olmasıdır. Aslında bu ayrışmanın temelinde, moderniteden postmoderniteye ve sanayi toplumundan sanayi sonrası bilişim toplumuna geçiş yatmaktadır. Doğru cevap B'dir.
Soru 95
Aşağıdakilerden hangisi Hank Johnston ve diğerlerine göre yeni toplumsal hareketleri geleneksel hareketlerden ayıran özelliklerden biri değildir?
Seçenekler
A
Yeni toplumsal hareketlerin aktörlerinin sosyoekonomik yapıları, özellikleri kurulu sınıf sınırlarını geçer
B
Yeni toplumsal hareketler yeni kimlikler oluşturur ya da baskı altındakileri ortaya çıkarır.
C
Yeni toplumsal hareketler tekil ve merkezi yapılarda örgütlenmeye eğilimlidir
D
Yeni toplumsal hareketler insan yaşamının, kürtaj, cinsel tercih gibi özel boyutlarını yansıtır
E
Yeni toplumsal hareketler bireylere karar alma sürecine katılım konusunda alternatifler sunar
Açıklama:
Hank Johnston ve diğerleri yeni toplumsal hareketler (YTH) ile geleneksel olarak da adlandırılan eski hareketler arasındaki farkları şöyle sıralamışlardır
- YTH’nin aktörlerinin sosyoekonomik yapıları, özellikleri kurulu sınıf sınırlarını geçer.
- YTH’nin ideolojik çerçevesi çoğulcu, pragmatist ve katılımcı değerlerle çizilir.
- YTH yeni kimlikler oluşturur ya da baskı altındakileri ortaya çıkarır.
- YTH ortaklaşa ve bireysel olan arasındaki sınırları dönüştürür, bireyler toplumsal hareketlerin içinde kişisel özerkliklerini ve grup kimliklerinin tadını çıkarır.
- YTH, insan yaşamının, kürtaj, cinsel tercih gibi özel boyutlarını yansıtır.
- YTH, şiddet karşıtı ve sivil itaatsizlik davranışlarını eklemleyerek yeni hareketlilik biçimleri geliştirir.
- Bireylere karar alma sürecine katılım konusunda alternatifler sunar,
- Çoğulcu ve merkezci olmayan yapılarda örgütlenmeye eğilimlidir.
Soru 96
Aşağıdakilerden hangisi yeni toplumsal hareketlerin dayandığı yeni paradigmanın özelliklerinden biridir?
Seçenekler
A
Aktörler grup olarak hareket ederler
B
Temaları arasında ekonomik büyüme ve refahın dağılımı, askerî ve toplumsal güvenlik, toplumsal kontrol bulunmaktadır
C
Hareket biçimleri arasında resmî örgütlenmeler, büyük ölçekli temsil birlikleri bulunur
D
Çoğulcu ya da korporatist çıkar aracılığı, siyasal parti rekabeti ve çoğunluk oyu dışsal hareket biçimleri dahilindedir
E
Temel değerleri merkezî kontrolün karşısında kişisel özerklik ve kimliktir
Açıklama:
Yeni toplumsal hareketlerin dayandığı yeni paradigmanın özellikleri şu şekildedir:
Aktörler: Grup gibi davranmayan, belli temalar etrafında bir araya gelmiş topluluklar lehine hareket eden sosyo-ekonomik gruplar
Temalar:Barışın, çevrenin ve insan haklarının korunması
Değerler: Merkezî kontrolün karşısında kişisel özerklik ve kimlik
Hareket biçimleri: a.İçsel: Biçimsel olmama, düşük düzeyde dikey ve yatay farklılaşma
b. Dışsal: Olumsuz kavramlarla ifade edilmiş taleplere dayanan protesto politikaları
Doğru cevap E'dir.
Aktörler: Grup gibi davranmayan, belli temalar etrafında bir araya gelmiş topluluklar lehine hareket eden sosyo-ekonomik gruplar
Temalar:Barışın, çevrenin ve insan haklarının korunması
Değerler: Merkezî kontrolün karşısında kişisel özerklik ve kimlik
Hareket biçimleri: a.İçsel: Biçimsel olmama, düşük düzeyde dikey ve yatay farklılaşma
b. Dışsal: Olumsuz kavramlarla ifade edilmiş taleplere dayanan protesto politikaları
Doğru cevap E'dir.
Soru 97
Aşağıdakilerden hangisi yeni toplumsal hareketlerin aktörlerinin kendilerini kodladıkları kategorilerden biridir?
Seçenekler
A
İşçi sınıfı
B
Toplumsal cinsiyet
C
Muhafazakar
D
Orta sınıf
E
Kırsal nüfus
Açıklama:
Yeni toplumsal hareketlerde yer alan aktörler yüksek düzeyde kültürel farkındalık sahibi olarak nitelendirilmektedirler. Toplumsal yönelimli olmaktan çok kültürel yönelimlidirler; yaşadıkları toplumdaki kültürel yönelimlere meydan okuma konusunda bir tedirginlik ya da çekingenlik göstermezler ve her şeyleriyle otoriteye karşı dururlar. Yeni toplumsal hareketlerin aktörleri kendilerini sağ-sol, liberal- muhafazakâr gibi belirli siyasal ya da işçi sınıfı, orta sınıf, yoksul-varsıl, kırsal-kentsel nüfus gibi sosyoekonomik kodlara dayandırarak tanımlamazlar. Aktörler kendilerini daha çok katıldıkları hareketin konusu doğrultusunda, toplumsal cinsiyet, yaş, mekân vb. değişkenlerle kodlarlar. Doğru cevap B'dir.
Soru 98
Aşağıdakilerden hangisi yeni toplumsal hareketlerde ön plana çıkan değerlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Tüketim güvenliği
B
Bürokratikleşmeye karşı muhalefet etme
C
Kendi kendine yetme
D
Özerklik
E
Kimlik
Açıklama:
Aslında yeni olmayan ancak yeni toplumsal hareketler içinde farklı bir önem ve öncelik kazanan değerlerin önde gelenleri; adem-i merkeziyetçilik, kendi kendine yetme gibi örgütsel açılımlar, özerklik, kimlik, etki altına girmeye, kontrole, bağımlılığa, bürokratikleşmeye, düzenlemeye karşı muhalefet etme vb. değerlerdir. Doğru cevap A'dır.
Soru 99
Kapitalist dinamiklerin kentsel dönüşümler üzerindeki etkisine ve bu süreçteki kentsel toplumsal hareketlere odaklanan teorisyen kimdir?
Seçenekler
A
Alaine Touraine
B
Alberto Melucci
C
Manuel Castells
D
Jurgen Habermas
E
Charles Tilly
Açıklama:
Castells, kapitalist dinamiklerin kentsel dönüşümler üzerindeki etkisine ve bu süreçteki kentsel toplumsal hareketlere odaklanmıştır. Kentleri, toplumsal çıkar ve değerler çatışmasının bir sonucu ve toplumsal bir ürün olarak gören Castells’e göre toplumsal hareketler, kentsel toplumsal yaşamı yeniden düzenlemeyi isteyen devlet ve diğer politik güçlerin diyalektik rekabetleri sonucunda yükselişe geçmiştir. Doğru cevap C'dir.
Soru 100
Yeni toplumsal hareketlerin yükselişini dünyadaki sömürgecilik ve kültürel fakirleşme ekseninde irdeleyen Alman düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Manuel Castells
B
Alaine Touraine
C
Alberto Melucci
D
Anthony Oberschall
E
Jurgen Habermas
Açıklama:
Habermas, Yeni toplumsal hareketlerin yükselişini dünyadaki sömürgecilik ve kültürel fakirleşme ekseninde irdelemektedir. Bu kuramsallaştırmanın anlaşılabilmesi için öncelikle toplum kuramının anlaşılması gerekir. Toplum kuramına göre, toplumun bütünü, sistem ve yaşam-dünya etkileşimi ile oluşur. Doğru cevap E'dir.
Ünite 4
Soru 1
‘Kimlik krizi’ kavramını ilk ortaya koyan bilim adamı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Smith Lovin
B
Erik Erikson
C
Marshall
D
William James
E
Herbert Mead
Açıklama:
Erik Erikson (1902-1994) Danimarka kökenli Alman psikolog ve psikanalist. Sosyal gelişim kuramını geliştirmiştir. ‘Kimlik krizi’ kavramını ilk ortaya koyan bilim adamıdır.
Soru 2
Kimlik kaç boyutta ele alınabilir?
Seçenekler
A
Öznel-Toplumsal
B
Sosyal-Toplumsal
C
Öznel-Nesnel
D
Nesnel-Toplumsal
E
Politik-Toplumsal
Açıklama:
Kimlik iki boyutta ele alınabilir:
Öznel Kimlik
Bireyin kendine ilişkin algısına dayalı tanımladığı kimlik.
Nesnel Kimlik
Bireyin kendine ilişkin algısından bağımsız, biyolojik ve sosyolojik olarak sahip olduğu kimlik.
Öznel Kimlik
Bireyin kendine ilişkin algısına dayalı tanımladığı kimlik.
Nesnel Kimlik
Bireyin kendine ilişkin algısından bağımsız, biyolojik ve sosyolojik olarak sahip olduğu kimlik.
Soru 3
Bireyin "kendine ilişkin algısına dayalı" tanımladığı kimlik aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Nesnel kimlik
B
Algısal kimlik
C
Bireysel kimlik
D
Öznel kimlik
E
Tüzel kimlik
Açıklama:
Öznel Kimlik: Bireyin kendine ilişkin algısına dayalı tanımladığı kimlik.
Soru 4
Deaux’e göre sosyal kimlikler nasıl sınıflandırılabilir?
Seçenekler
A
Öznel-nesnel ve istenir-istenmez
B
Öznel-nesnel ve toplumsal- istenmez
C
Sitemsel-sistemsiz ve gönüllü- gönülsüz
D
Politik- apolitik ve toplumsal- istenmez
E
Gönüllü-gönülsüz ve istenir-istenmez
Açıklama:
Toplumsal kimlikler çoklu bir yapıya sahiptir. Bireyler aynı zamanda birden fazla gruba üye olabilirler ve birçok kimliği taşımak durumunda kalabilirler. Deaux (1991)’e göre sosyal kimlikler gönüllü-gönülsüz ve istenir-istenmez biçiminde sınıflandırılabilir. Gönüllü kimlik bireyin kendisinin seçtiği kimlik, gönülsüz kimlik ise özgür seçimi gerektirmeyen, başkalarının bireyi kategorize etmesiyle oluşan kimliklerdir. İstenir kimlikler bireyin hakkında olumlu olduğu düşünülen, istenmez kimlikler ise olumsuz olduğu düşünülen kimliklerdir. Bu bağlamda kimlikleri şu örneklerle açıklayabiliriz (aktaran Gudykunst ve Kim, 2003: 98):
Soru 5
Toplumsal kimlikler çoklu bir yapıya sahiptir. Bireyler aynı zamanda birden fazla gruba üye olabilirler ve birçok kimliği taşımak durumunda kalabilirler. Aşağıdakilerden hangisi gönüllü istenir kimliklerden biri değildir?
Seçenekler
A
Kulüp üyeliği
B
Feminist
C
Bağımlı
D
Arkadaş
E
Öğrenci
Açıklama:
Toplumsal kimlikler çoklu bir yapıya sahiptir. Bireyler aynı zamanda birden fazla gruba üye olabilirler ve birçok kimliği taşımak durumunda kalabilirler. Deaux (1991)’e göre sosyal kimlikler gönüllü-gönülsüz ve istenir-istenmez biçiminde sınıflandırılabilir. Gönüllü kimlik bireyin kendisinin seçtiği kimlik, gönülsüz kimlik ise özgür seçimi gerektirmeyen, başkalarının bireyi kategorize etmesiyle oluşan kimliklerdir. İstenir kimlikler bireyin hakkında olumlu olduğu düşünülen, istenmez kimlikler ise olumsuz olduğu düşünülen kimliklerdir. Bu bağlamda kimlikleri şu örneklerle açıklayabiliriz (aktaran Gudykunst ve Kim, 2003: 98):
a. Gönüllü-istenir kimlikler: Katolik, kulüp üyeliği, demokrat-cumhuriyetçi, feminist, arkadaş, eş, anne-baba, öğrenci.
b. Gönüllü-istenmez: Alkolik, bağımlı, eşcinsel, sigara kullanan.
c. Gönülsüz-istenir: Afro-Amerikan, kız-erkek evlat, Hispanik, Yahudi, erkek, kadın.
a. Gönüllü-istenir kimlikler: Katolik, kulüp üyeliği, demokrat-cumhuriyetçi, feminist, arkadaş, eş, anne-baba, öğrenci.
b. Gönüllü-istenmez: Alkolik, bağımlı, eşcinsel, sigara kullanan.
c. Gönülsüz-istenir: Afro-Amerikan, kız-erkek evlat, Hispanik, Yahudi, erkek, kadın.
Soru 6
Toplumsal değişme ile kimlik arayan davranışlar arasındaki ilişkinin postmodernizmin dört özelliğinden kaynaklandığını öne süren kişi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Inglehart
B
Johnston
C
Gusfield
D
Tajfel
E
Turner
Açıklama:
Inglehart (1990), toplumsal değişme ile kimlik arayan davranışlar arasındaki ilişkinin postmodernizmin dört özelliğinden kaynaklandığını öne sürer (aktaran Johnston, Larana ve Gusfield,1999:139);
Soru 7
"Inglehart (1990), toplumsal değişme ile kimlik arayan davranışlar arasındaki ilişkinin postmodernizmin dört özelliğinden kaynaklandığını öne sürer". Aşağıdakilerden hangisi bunlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Maddi zenginlik
B
Mevcut toplumsal düzeni ve yerleşik normları sorgulamak
C
Sistemin bireyin kendini tanımlaması için kurumsal temelli ve kültürel normatif alternatifleri sağlama konusunda yetersizliği
D
Aşırı bilgi yüklemesi
E
Alternatif kültürel çeşitliliğin birey üzerinde yarattığı karmaşa
Açıklama:
Inglehart (1990), toplumsal değişme ile kimlik arayan davranışlar arasındaki ilişkinin postmodernizmin dört özelliğinden kaynaklandığını öne sürer (aktaran Johnston, Larana ve Gusfield,1999:139);
• Maddi zenginlik,
• Aşırı bilgi yüklemesi,
• Alternatif kültürel çeşitliliğin birey üzerinde yarattığı karmaşa,
• Sistemin bireyin kendini tanımlaması için kurumsal temelli ve kültürel normatif alternatifleri sağlama konusunda yetersizliği.
• Maddi zenginlik,
• Aşırı bilgi yüklemesi,
• Alternatif kültürel çeşitliliğin birey üzerinde yarattığı karmaşa,
• Sistemin bireyin kendini tanımlaması için kurumsal temelli ve kültürel normatif alternatifleri sağlama konusunda yetersizliği.
Soru 8
Bireyin özel yaşam alanına olanak tanıyan kentleşme ve endüstrileşmenin yeni toplumsal hareketlerdeki yeni kimliklerin oluşumunda etkili olduğunu varsayan aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Poletta
B
Jasper
C
Hunt
D
Benford
E
D’Emilio
Açıklama:
D’Emilio (1983) bireyin özel yaşam alanına olanak tanıyan kentleşme ve endüstrileşmenin yeni toplumsal hareketlerdeki yeni kimliklerin oluşumunda etkili olduğunu varsayar. Buna örnek olarak eşcinsel hareketlerdeki kimlik olgusu verilebilir. Eşcinsel seks her zaman var olmuş olsa da bu yüzyılın başına kadar sapma, gayri ahlaki ve yasadışı bir davranış olarak algılanırken artık sapkın bir kimlik olarak da görülmeye başlanmıştır (Poletta ve Jasper, 2001:287).
Soru 9
Yeni toplumsal hareketler yaklaşımına göre hareketlerin temelini ne arayışı oluşturur?
Seçenekler
A
Eşitlik ideali
B
Kimlik
C
Özgünlük
D
Farklılık
E
Kişilik
Açıklama:
Yeni toplumsal hareketler yaklaşımına göre hareketlerin temelini kimlik arayışı oluşturur. Harekete yol açan etkenler, harekette yer alan aktörlerin kendilerini güçlü hissedecekleri farklı bir toplumsal gruba ait olma duygusu bağlamında, kültürel ve sembolik temalar etrafında yoğunlaşmaktadır. Bunlar egemen sistemi sorgulayan alt kültürel yönelimlerdir (Melucci, 1980 aktaran Johnston, Larana ve Gusfield,1994:139).
Soru 10
Aşağıdakilerden hangisi; bir harekette ve bu hareket bağlamında yapılan eylemlerde kimliğin rolünün dört aşamasından biri değildir?
Seçenekler
A
Hareketlere çok az ilgili olan, tarafsızlar
B
Kolektif iddia ve taleplerin oluşturulması
C
Hareket için aktivistlerin, gönüllülerin toplanması
D
Strateji ve taktiklere ilişkin kararların alınması
E
Hareketin sonuçlarının ortaya çıkması
Açıklama:
Bir harekette ve bu hareket bağlamında yapılan eylemlerde kimliğin rolünün dört aşaması şöyle ifade edilebilir (Poletta ve Jasper, 2001:286);
• Kolektif iddia ve taleplerin oluşturulması
• Hareket için aktivistlerin, gönüllülerin toplanması
• Strateji ve taktiklere ilişkin kararların alınması
• Hareketin sonuçlarının ortaya çıkması
• Kolektif iddia ve taleplerin oluşturulması
• Hareket için aktivistlerin, gönüllülerin toplanması
• Strateji ve taktiklere ilişkin kararların alınması
• Hareketin sonuçlarının ortaya çıkması
Soru 11
Aşağıdakilerden hangisi 1960’lardan bu yana giderek artan bir yoğunlukta ve çeşitlilikte görülmekte olan yeni toplumsal hareketlerin en belirgin özelliklerinden biri olan kimlik olgusu için söylenebilir?
Seçenekler
A
Kimlik, postmodern ya da endüstri sonrası toplum olarak adlandırılan toplumsal yapıda küreselleşmenin etkisiyle dönüşüme uğramamış bir olgudur.
B
Endüstrileşme ve Küreselleşme kimliğin yeni ve farklı yönlerinin ortaya çıkmasını engellemiştir.
C
Çoklu kimlikler giderek azalan bir seyir izlemektedir.
D
Kimlik olgusu dinamik bir yapı göstermektedir
E
Kimlik olgusu, çatışma halindeki “uygarlıklar alanı” olarak tanımlanabilecek günümüz dünyasında özellikle Berlin Duvarı’nın yıkılmasının ardından etkisini kaybetmiştir.
Açıklama:
1960’lardan bu yana giderek artan bir yoğunlukta ve çeşitlilikte görülmekte olan yeni toplumsal hareketlerin en belirgin özelliklerinden biri de kimlik olgusudur. Kimlik, postmodern ya da endüstri sonrası toplum olarak adlandırılan toplumsal yapıda küreselleşmenin etkisiyle dönüşüme uğramış, böylece kimliğin yeni ve farklı yönleri öne çıkmaya başlamıştır. Hızla değişen dünyada kimlik olgusu da dinamik bir yapı göstermektedir. Çoklu kimliklerin giderek yaygınlaştığı günümüzde kimliklerin, kabul görme ve toplumsal yapıda, kamusal alanda tanınma talepleri yoğunluk kazanmıştır. Bu koşullar toplumsal hareketlerde kimlik olgusunun merkezî bir rol oynamasına yol açmıştır. Kimlik olgusu, çatışma halindeki “uygarlıklar alanı” olarak tanımlanabilecek günümüz dünyasında özellikle Berlin Duvarı’nın yıkılmasının ardından ideolojilerin yerini almıştır (Maalouf, 2009:181,184). Dünyada “kimliklerin çoklaşması ve patlaması” olarak tanımlayabileceğimiz bir süreç yaşanmaktadır. Kolektif gruplar geliştirdikleri yeni kimliklerini bütün kanallarla alenileştirme ve kamulaştırma çabası içindedir (Alankuş,1996; Akt. Gökalp, 2004: 60). Bu bilgilere göre, doğru yanıt D seçeneğinde verilmiştir.
Soru 12
Aşağıdaki sosyal bilimcilerden hangisi kimlik krizi kavramını ortaya atmıştır?
Seçenekler
A
Henri Tajfel
B
Ralph Turner
C
Erik Erikson
D
William James
E
G.Herbert Mead
Açıklama:
Erik Erikson (1902-1994) Danimarka kökenli Alman psikolog ve psikanalisttir. Sosyal gelişim kuramını geliştirmiştir. ‘Kimlik krizi’ kavramını ilk ortaya koyan bilim adamıdır. İkinci Dünya Savaşı sırasında kişisel aynılık ve tarihsel süreklilik duygusunu kaybetmiş hastalara atışa “kimlik krizi” kavramını geliştiren Erikson, bunu insanın sekiz yaşam evresi modeline uyarlamış ve gençlik dönemini potansiyel kimlik karışıklığından oluşan evresel bir kriz dönemi olarak tanımlamıştır. Buna göre doğru yanıt C seçeneğidir.
Soru 13
Aşağıdakilerden hangisinde kimlik tartışmalarının sürdürüldüğü iki temel gelenek doğru şekilde verilmiştir?
Seçenekler
A
Psikodinamik yaklaşımlar ve Ekonomik yaklaşımlar
B
Ekonomik yaklaşımlar ve Sosyolojik yaklaşımlar
C
Psikanalitik yaklaşımlar ve Sosyolojik yaklaşımlar
D
Psikanalitik yaklaşımlar ve Ekonomik yaklaşımlar
E
Psikodinamik yaklaşımlar ve Sosyolojik yaklaşımlar
Açıklama:
Kimlik konusunda çok sayıda farklı yaklaşım geliştirilmiştir. Genel kabul görmüş tek bir yaklaşımdan söz edilemez. Bu nedenle kimliğin tanımlanmasına ilişkin yaklaşımları değerlendirerek, ortak noktaların üzerinde durmak yararlı olacaktır. Kimlik tartışmaları temelde iki geleneğe ayrılabilir (Marshall,1999:405):
a. Psikodinamik yaklaşımlar ve
b. Sosyolojik yaklaşımlar
Buna göre doğru yanıt E seçeneğinde verilmiştir.
a. Psikodinamik yaklaşımlar ve
b. Sosyolojik yaklaşımlar
Buna göre doğru yanıt E seçeneğinde verilmiştir.
Soru 14
"Sosyolojik gelenekte kimlik kuramı sembolik etkileşimcilikle bağlantılıdır ve William James ile G.Herbert Mead’ın tartıştığı ________________ kuramına dayandırılır." Bu cümlede verilen boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Seçenekler
A
kimlik krizi
B
pragmatik benlik
C
psiko-dinamik gelenek
D
Postyapısalcı yaklaşım
E
tercih-seçim davranışı
Açıklama:
Sosyolojik gelenekte kimlik kuramı sembolik etkileşimcilikle bağlantılıdır ve William James ile G.Herbert Mead’ın tartıştığı pragmatik benlik kuramına dayandırılır. Benlik, insanların iletişim ve dil aracılığıyla kendi doğaları ve toplumsal dünya üzerinde düşünmelerini sağlayan insana özgü bir yetenektir. Buna göre doğru yanıt B seçeneğinde verilmiştir.
Soru 15
Mead'e göre, kendilik ve toplum arasında nasıl bir ilişki vardır?
Seçenekler
A
diyalektik
B
dinamik
C
pasif
D
mekanik
E
analitik
Açıklama:
Mead, kendilik ve toplum arasında diyalektik bir ilişki olduğunu öne sürer. Önceden var olan toplumsal yapılar, anlamlar ve bağlamlar kendiliğin gelişim koşullarını belirler ve kendilik başkalarıyla etkileşim içinde sosyal yapıları, anlamları ve bağlamları biçimlendirir. Bu bilgilere göre doğru yanıt A seçeneğidir.
Soru 16
Aşağıdakilerden hangisi, Sembolik etkileşimcilik geleneğine göre kimlik kavramsalı hakkında söylenemez?
Seçenekler
A
Kişinin kendisini taşıdığı çeşitli ve farklı kimliklerin kombinasyonu olarak görmesini ifade eder.
B
Sosyal ilişkiler ağında yer alan rollere ilişkin içselleştirilmiş anlamlar seti anlamına gelir.
C
Bireylerin, yaşamlarındaki tercihleri algılayabilen aktörler olduklarını reddeder.
D
Etkileşim ve davranışlar durumların, bağlamların tanımlanmasıyla biçimlendirilir.
E
Tanımlamalar etkileşim sürecinde geliştirilen paylaşılmış inanışlar temelinde yapılır.
Açıklama:
Sembolik etkileşimcilik geleneğine göre kimlik kavramsalı, kişinin kendisini taşıdığı çeşitli ve farklı kimliklerin kombinasyonu olarak görmesini ve sosyal ilişkiler ağında yer alan rollere ilişkin içselleştirilmiş anlamlar setini ifade eder (Streyker, Owens ve White, 2000:6). Kimlik kuramı, prototip sorusu, ‘neden bazı insanlar boş zamanları olduğu bir öğleden sonrası arkadaşlarıyla golf oynarken bazıları çocuklarını hayvanat bahçesine götürür?’ olan yapısal sembolik etkileşimcilik kaynaklı rol ilişkili tercih-seçim davranışı kuramıdır. Sembolik etkileşimci çerçeve bireylerin, yaşamlarındaki tercihleri algılayabilen aktörler olduklarını varsayar. Etkileşim ve davranışlar durumların, bağlamların tanımlanmasıyla biçimlendirilir. Tanımlamalar etkileşim sürecinde geliştirilen paylaşılmış inanışlar temelinde yapılır (Stryker, 2000:26). Bu bilgilere göre C seçeneğinde verilen ifade yanlıştır.
Soru 17
Inglehart (1990), toplumsal değişme ile kimlik arayan davranışlar arasındaki ilişkinin postmodernizmin dört özelliğinden kaynaklandığını öne sürer. Aşağıdakilerden hangisi bu özelliklerden biri değildir?
Seçenekler
A
Maddi zenginlik
B
Aşırı bilgi yüklemesi
C
Alternatif kültürel çeşitliliğin birey üzerinde yarattığı karmaşa
D
Sınıf temelli olmayan feminist, çevreci ve sivil haklar gibi toplumsal hareketler ve devrimci işçi sınıfının yokluğu
E
Sistemin bireyin kendini tanımlaması için kurumsal temelli ve kültürel normatif alternatifleri sağlama konusunda yetersizliği
Açıklama:
Inglehart (1990), toplumsal değişme ile kimlik arayan davranışlar arasındaki ilişkinin postmodernizmin dört özelliğinden kaynaklandığını öne sürer (aktaran Johnston, Larana ve Gusfield,1999:139);
• Maddi zenginlik,
• Aşırı bilgi yüklemesi,
• Alternatif kültürel çeşitliliğin birey üzerinde yarattığı karmaşa,
• Sistemin bireyin kendini tanımlaması için kurumsal temelli ve kültürel normatif alternatifleri sağlama konusunda yetersizliği.
Buna göre D seçeneğinde verilen ifade bu özelliklerden biri değildir.
• Maddi zenginlik,
• Aşırı bilgi yüklemesi,
• Alternatif kültürel çeşitliliğin birey üzerinde yarattığı karmaşa,
• Sistemin bireyin kendini tanımlaması için kurumsal temelli ve kültürel normatif alternatifleri sağlama konusunda yetersizliği.
Buna göre D seçeneğinde verilen ifade bu özelliklerden biri değildir.
Soru 18
Yeni toplumsal hareketler yaklaşımına göre hareketlerin temelini kimlik arayışı oluşturur. Buna göre, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Harekete yol açan etkenler, harekette yer alan aktörlerin kendilerini güçlü hissedecekleri farklı bir toplumsal gruba ait olma duygusu bağlamında, kültürel ve sembolik temalar etrafında yoğunlaşmaktadır.
B
Egemen sistemi sorgulayan alt kültürel yönelimler terk edilmiştir.
C
Yeni toplumsal hareketlerin oluşumu kolektif kimlik arayışının terk edilmesiyle başlamaktadır.
D
Hareketlere ivme kazandıran etkenler ve şikâyetler kimlik sorunsalıyla ilişkili kültürel ve sembolik konular dışında kalmaktadır.
E
Modern zamanlarda toplumsal hareketlere yön veren itici güç özgün kimlikler, kendilerini tanımlama ve başkaları tarafından tanınma süreçleri iken yeni toplumsal hareketlerdeki aktörler eşitlik idealini öne çıkarmaktadırlar.
Açıklama:
Yeni toplumsal hareketlerin oluşumu kolektif kimlik arayışına dayanır (Johnston vd. 1994 aktaran Hunt ve Benford,2004:437). Yeni toplumsal hareketleri eski hareketlerden ayıran temel özelliklerden biri de önceki hareketlerde zayıf olan ve geri planda kalan kimlik boyutudur. Hareketlere ivme kazandıran etkenler ve şikâyetler kimlik sorunsalıyla ilişkili kültürel ve sembolik konulardır (Johnston, Larana ve Gusfield,1999:136). Yeni toplumsal hareketler yaklaşımına göre hareketlerin temelini kimlik arayışı oluşturur. Harekete yol açan etkenler, harekette yer alan aktörlerin kendilerini güçlü hissedecekleri farklı bir toplumsal gruba ait olma duygusu bağlamında, kültürel ve sembolik temalar etrafında yoğunlaşmaktadır. Bunlar egemen sistemi sorgulayan alt kültürel yönelimlerdir (Melucci, 1980 aktaran Johnston, Larana ve Gusfield,1994:139). Toplumsal hareketlerde kimlik olgusunun yeni bir konu olmadığının öne sürülmesine karşın yeni toplumsal hareketlerle ilişkili yeni kimlik politikalarında yeni olan özellik, farklılık ve ötekilik üzerine yapılan vurgudur. Modern zamanlarda toplumsal hareketlere yön veren itici güç eşitlik ideali iken yeni toplumsal hareketlerdeki aktörler özgün kimliklerini, kendilerini tanımlama ve başkaları tarafından tanınma süreçlerini öne çıkarmaktadırlar (Çayır, 1999:28). Kimliğin yeni biçimlerde tanımlanması ve “farklılığın” kimlik tanımlamasındaki ayrıcalıklı konumu yeni toplumsal hareketlerin ayırt edici bir özelliği haline gelmiştir. Bireyin kendini tanımlama süreci kolektif örgütlenmelerden ayrışmış, kolektif kimliği reddederek değil ama bu kimliği araçsallaştırarak gelişme sürecine girmiştir (Leyla, 2006:36). Bu bilgilere göre doğru yanıt A seçeneğinde verilmiştir.
Soru 19
Aşağıdakilerden hangisi 1970’ler ve 1980’lerde ileri endüstri toplumlarında ortaya çıkan yeni kolektif davranış biçimlerinin etkilediği hareketlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Barış hareketleri
B
Nükleer karşıtı hareket
C
Azınlık milliyetçilikleri
D
Eşcinsel hakları
E
Sendikal mücadele
Açıklama:
1970’ler ve 1980’lerde ileri endüstri toplumlarında ortaya çıkan yeni kolektif davranış biçimleri, toplumsal hareket olgusunun yeniden kavramsallaştırılmasına yönelik çalışmaları gerektirmiştir. Barış hareketleri, öğrenci hareketleri, nükleer karşıtı hareket, azınlık milliyetçilikleri, eşcinsel hakları, hayvan hakları, kadın hakları, alternatif tıp, köktenci dinî hareketler, çevreci hareketler ve New Age hareketleri bu dönemde ortaya çıkan hareketlerdir (Laraña, Johnston ve Gusfield, 1994:3). Buna göre E seçeneğinde verilen hareketler bunlardan biri değildir.
Soru 20
Aşağıdakilerden hangisi, bir harekette ve bu hareket bağlamında yapılan eylemlerde ortaya çıkan kimliğin rolünün dört aşamasından biri değildir?
Seçenekler
A
Kolektif iddia ve taleplerin oluşturulması
B
Karşıt hareketlere sempati duyanların ikna edilmesi
C
Hareket için aktivistlerin, gönüllülerin toplanması
D
Strateji ve taktiklere ilişkin kararların alınması
E
Hareketin sonuçlarının ortaya çıkması
Açıklama:
Bir harekette ve bu hareket bağlamında yapılan eylemlerde kimliğin rolünün dört aşaması şöyle ifade edilebilir (Poletta ve Jasper, 2001:286);
• Kolektif iddia ve taleplerin oluşturulması
• Hareket için aktivistlerin, gönüllülerin toplanması
• Strateji ve taktiklere ilişkin kararların alınması
• Hareketin sonuçlarının ortaya çıkması
Buna göre B seçeneğindeki ifade bu aşamalardan biri değildir.
• Kolektif iddia ve taleplerin oluşturulması
• Hareket için aktivistlerin, gönüllülerin toplanması
• Strateji ve taktiklere ilişkin kararların alınması
• Hareketin sonuçlarının ortaya çıkması
Buna göre B seçeneğindeki ifade bu aşamalardan biri değildir.
Soru 21
"______________, feminist ya da çevreci olmak gibi değişim arayan bir gücün parçası olmayı ifade eder." Cümlede verilen boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Seçenekler
A
Kişisel kimlik
B
Kolektif kimlik
C
Örgütsel kimlik
D
Hareket kimliği
E
Otoriter Kimlik
Açıklama:
Toplumsal hareket kimliğini Johnston, Larana ve Gusfield (1994) bireysel, kolektif ve kamusal olarak; Hunt, Benford ve Snow (1994) başkahraman, düşman-hasım ve izleyici olarak boyutlandırmışlardır. Jasper (1997) ise bütüncül ve deneysel verilere dayalı bir kimlik tipolojisi geliştirmiştir (aktaran Dunlap ve McCright,2008:1047). Buna göre;
1. Kişisel kimlik, yaş gibi nitelikler ve koşucu, atık değerlendirici gibi eylemler ile İtalyan Amerikalı gibi özellikleri ifade eden ortaklıklarla özdeşleşmedir.
2. Kolektif kimlik, sınıf, din, cinsel tercih gibi bir grubun sınırlarına, ilgilerine ve özgünlüklerine ilişkin bir ortak algıdır.
3. Hareket kimliği, feminist ya da çevreci olmak gibi değişim arayan bir gücün parçası olmayı ifade eder.
Bu bilgilere göre doğru yanıt D seçeneğidir.
1. Kişisel kimlik, yaş gibi nitelikler ve koşucu, atık değerlendirici gibi eylemler ile İtalyan Amerikalı gibi özellikleri ifade eden ortaklıklarla özdeşleşmedir.
2. Kolektif kimlik, sınıf, din, cinsel tercih gibi bir grubun sınırlarına, ilgilerine ve özgünlüklerine ilişkin bir ortak algıdır.
3. Hareket kimliği, feminist ya da çevreci olmak gibi değişim arayan bir gücün parçası olmayı ifade eder.
Bu bilgilere göre doğru yanıt D seçeneğidir.
Soru 22
Kimliklerin varlığı temel olarak kurgusal gören bilim insanı aşağıdakilerden hangisidir ?
Seçenekler
A
Hall
B
Freud
C
Erikson
D
Smith-Lovin
E
Hobsbawm
Açıklama:
-
Hall’a (1993) göre kimliklerin varlığı temel olarak kurgusaldır. Ulusal kimlikler genelde saflık, homojenlik iddiasıyla sunulur ancak gerçekte kurgusaldır ve melez kimlikler oluşturulabilir.Doğru cevap A'dır.
Hall’a (1993) göre kimliklerin varlığı temel olarak kurgusaldır. Ulusal kimlikler genelde saflık, homojenlik iddiasıyla sunulur ancak gerçekte kurgusaldır ve melez kimlikler oluşturulabilir.Doğru cevap A'dır.
Soru 23
Aşağıdakilerden hangisi kimlik olgusuna yönelik özcü bir yaklaşımdır?
Seçenekler
A
Bireysel kimliklerin çoklu yapısının olması
B
Kimliklerin yaşam boyu değişebilir olması
C
Kimliklerin bulunduğu bağlamlardan etkilenebilmesi
D
Bireylerin cinsiyet, etnisite, din gibi kimlik parçalarının yaşam boyu çok az değişen bir çekirdeğe sahip olmaları
E
Yaşam boyu kimliği oluşturan parçaların değişebilir, eklenebilir veya bırakılabilir olması
Açıklama:
Psikodinamik ve sosyolojik yaklaşımlar, kimliği tutarlı ve yaşam boyunca çok az değişen bir nüve ya da öz -gerçek ben- olarak gören özcü yaklaşımlardan farklı olarak kimliğin değişkenliğine ve inşa edilen bir süreç oluşuna vurgu yapar.
Soru 24
Aşağıdakilerden hangisi gönüllü istenir kimliklere verilebilecek bir örnektir?
Seçenekler
A
Eşcinsel
B
Feminist
C
Sigara kullanan
D
Bağımlı
E
Alkolik
Açıklama:
a. Gönüllü-istenir kimlikler: Katolik, kulüp üyeliği, demokrat-cumhuriyetçi, feminist, arkadaş, eş, anne-baba, öğrenci.
b. Gönüllü-istenmez: Alkolik, bağımlı, eşcinsel, sigara kullanan.
c. Gönülsüz-istenir: Afro-Amerikan, kızerkek evlat, Hispanik, Yahudi, erkek, kadın. Doğru cevap B'dir.
b. Gönüllü-istenmez: Alkolik, bağımlı, eşcinsel, sigara kullanan.
c. Gönülsüz-istenir: Afro-Amerikan, kızerkek evlat, Hispanik, Yahudi, erkek, kadın. Doğru cevap B'dir.
Soru 25
Toplumsal kimlik yaklaşımına öncülük yapan isim aşağıdakilerden hangisidir ?
Seçenekler
A
Hunt
B
Turner
C
Tajfel
D
Benford
E
Mead
Açıklama:
-
Tajfel’in öncülük ettiği toplumsal kimlik yaklaşımı gerek kimlik olgusunun gerekse toplumsal hareketler bağlamında toplumsal kimliklerin anlaşılmasına yardımcı olacak niteliktedir.Doğru cevap C'dir.
Tajfel’in öncülük ettiği toplumsal kimlik yaklaşımı gerek kimlik olgusunun gerekse toplumsal hareketler bağlamında toplumsal kimliklerin anlaşılmasına yardımcı olacak niteliktedir.Doğru cevap C'dir.
Soru 26
- Maddi zenginlik,
- Manevi zenginlik,
- Bilgi eksikliği,
- Aşırı bilgi yüklemesi,
- Alternatif kültürel çeşitliliğin birey üzerinde yarattığı karmaşa,
- Sistemin bireyin kendini tanımlaması için kurumsal temelli ve kültürel normatif alternatifleri sağlama konusunda yetersizliği
Seçenekler
A
I,II ve III
B
II,III,IV ve V
C
I,III,IV ve V
D
I,VI,V ve VI
E
I,II,III,IV,V ve VI
Açıklama:
-
Inglehart (1990), toplumsal değişme ile kimlik arayan davranışlar arasındaki ilişkinin postmodernizmin dört özelliğinden kaynaklandığını öne sürer (aktaran Johnston, Larana ve Gusfield,1999:139); • Maddi zenginlik, • Aşırı bilgi yüklemesi, • Alternatif kültürel çeşitliliğin birey üzerinde yarattığı karmaşa, • Sistemin bireyin kendini tanımlaması için kurumsal temelli ve kültürel normatif alternatifleri sağlama konusunda yetersizliği.Doğru cevap D'dir.
Inglehart (1990), toplumsal değişme ile kimlik arayan davranışlar arasındaki ilişkinin postmodernizmin dört özelliğinden kaynaklandığını öne sürer (aktaran Johnston, Larana ve Gusfield,1999:139); • Maddi zenginlik, • Aşırı bilgi yüklemesi, • Alternatif kültürel çeşitliliğin birey üzerinde yarattığı karmaşa, • Sistemin bireyin kendini tanımlaması için kurumsal temelli ve kültürel normatif alternatifleri sağlama konusunda yetersizliği.Doğru cevap D'dir.
Soru 27
Kolektif kimlik arayışını modern toplumun fakirleştirdiği etkileşime bir karşılık olarak değerlendiren bilim adamı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Inglehart
B
Klapp
C
Turner
D
Tajfel
E
Deaux
Açıklama:
-
1960’ların sonlarında Amerikalı sosyologlar tarafından, toplumsal hareketlere katılanların kimliklerine yönelik ilginin arttığı vurgulanmıştır. Ralph Turner (1969), kişisel kimlik ile kişisel dönüşümü toplumsal hareketler alanının giderek önemi artan konuları olarak belirtirken Klapp (1969), kolektif kimlik arayışını modern toplumun fakirleştirdiği etkileşime bir karşılık olarak değerlendirmiştir. Doğru cevap B'dir.
1960’ların sonlarında Amerikalı sosyologlar tarafından, toplumsal hareketlere katılanların kimliklerine yönelik ilginin arttığı vurgulanmıştır. Ralph Turner (1969), kişisel kimlik ile kişisel dönüşümü toplumsal hareketler alanının giderek önemi artan konuları olarak belirtirken Klapp (1969), kolektif kimlik arayışını modern toplumun fakirleştirdiği etkileşime bir karşılık olarak değerlendirmiştir. Doğru cevap B'dir.
Soru 28
1970’ler ve 1980’lerde ileri endüstri toplumlarında ortaya çıkan yeni kolektif davranış biçimleri, toplumsal hareket olgusunun yeniden kavramsallaştırılmasına yönelik çalışmaları gerektirmiştir.
Aşağıdakilerden hangisi bu dönemde ortaya çıkan hareketler arasında değildir?
Aşağıdakilerden hangisi bu dönemde ortaya çıkan hareketler arasında değildir?
Seçenekler
A
Alternatif tıp
B
Nükleer karşıtı hareket
C
Çoğunluk milliyetçilikleri
D
Köktenci dinî hareketler
E
Çevreci hareketler
Açıklama:
-
1970’ler ve 1980’lerde ileri endüstri toplumlarında ortaya çıkan yeni kolektif davranış biçimleri, toplumsal hareket olgusunun yeniden kavramsallaştırılmasına yönelik çalışmaları gerektirmiştir. Barış hareketleri, öğrenci hareketleri, nükleer karşıtı hareket, azınlık milliyetçilikleri, eşcinsel hakları, hayvan hakları, kadın hakları, alternatif tıp, köktenci dinî hareketler, çevreci hareketler ve New Age hareketleri bu dönemde ortaya çıkan hareketlerdir (Laraña, Johnston ve Gusfield, 1994:3).Doğru cevap C'dir.
1970’ler ve 1980’lerde ileri endüstri toplumlarında ortaya çıkan yeni kolektif davranış biçimleri, toplumsal hareket olgusunun yeniden kavramsallaştırılmasına yönelik çalışmaları gerektirmiştir. Barış hareketleri, öğrenci hareketleri, nükleer karşıtı hareket, azınlık milliyetçilikleri, eşcinsel hakları, hayvan hakları, kadın hakları, alternatif tıp, köktenci dinî hareketler, çevreci hareketler ve New Age hareketleri bu dönemde ortaya çıkan hareketlerdir (Laraña, Johnston ve Gusfield, 1994:3).Doğru cevap C'dir.
Soru 29
Marks ve Durkheim'a göre dayanışmanın gelişmesinin en dramatik yolu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kolektif coşku
B
Toplumsal hareket
C
Moral değerler
D
Grup özdeşleşmesi
E
Kolektif davranış
Açıklama:
-
Marks gibi Durkheim da bilinç ve dayanışmaya merkezî bir önem atfetmiştir. Dayanışma toplumsal bütünlüğü güçlendirir, özdeşleşmeye ve farkındalığa bağlıdır. Kolektif bilinç ise karşılıklılık sağlar, paylaşılmış moral değerler ve hedefler bağlamında bireylerin ilişki kurmalarına olanak tanır. Dayanışmanın gelişmesinin en dramatik yolu kolektif coşkudur. Weber’in bakış açısına göre Marks üretimi vurgularken grup özdeşleşmesinin ve toplumsal davranışların diğer temellerini göz ardı etmiştir.Doğru cevap A'dır.
Marks gibi Durkheim da bilinç ve dayanışmaya merkezî bir önem atfetmiştir. Dayanışma toplumsal bütünlüğü güçlendirir, özdeşleşmeye ve farkındalığa bağlıdır. Kolektif bilinç ise karşılıklılık sağlar, paylaşılmış moral değerler ve hedefler bağlamında bireylerin ilişki kurmalarına olanak tanır. Dayanışmanın gelişmesinin en dramatik yolu kolektif coşkudur. Weber’in bakış açısına göre Marks üretimi vurgularken grup özdeşleşmesinin ve toplumsal davranışların diğer temellerini göz ardı etmiştir.Doğru cevap A'dır.
Soru 30
Bireylerin toplumsal harekete katılma kararı ile kimlik arasındaki ilişkiyi vurgulayan kişi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Weber
B
Marks
C
Durkheim
D
Stryker
E
Taylor
Açıklama:
-
Bireylerin toplumsal harekete katılma kararı ile kimlik arasındaki ilişkiyi vurgulayan Stryker’a (2000:29) göre kişilerin harekete katılma kararı alıp almamaları sadece hareketin gelişimi, etkililiği, dönüşümü ve sürekliliği açısından önem taşımaz. Bu durum örneğin sendika üyelerinin grev ya da boykotlara katılma kararı da vermek zorunda olmalarıyla açıklanabilir.Doğru cevap D'dir.
Bireylerin toplumsal harekete katılma kararı ile kimlik arasındaki ilişkiyi vurgulayan Stryker’a (2000:29) göre kişilerin harekete katılma kararı alıp almamaları sadece hareketin gelişimi, etkililiği, dönüşümü ve sürekliliği açısından önem taşımaz. Bu durum örneğin sendika üyelerinin grev ya da boykotlara katılma kararı da vermek zorunda olmalarıyla açıklanabilir.Doğru cevap D'dir.
Soru 31
Aşağıdakilerden hangisi bir harekette ve bu hareket bağlamında yapılan eylemlerde kimliğin rolünün aşamaları arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Hareketin sonuçlarının ortaya çıkması
B
Kolektif iddia ve taleplerin oluşturulması
C
Hareket için aktivistlerin, gönüllülerin toplanması
D
Strateji ve taktiklere ilişkin kararların alınması
E
Çıkan sonuçların değerlendirilmesi
Açıklama:
-
Bir harekette ve bu hareket bağlamında yapılan eylemlerde kimliğin rolünün dört aşaması şöyle ifade edilebilir (Poletta ve Jasper, 2001:286);
• Kolektif iddia ve taleplerin oluşturulması
• Hareket için aktivistlerin, gönüllülerin toplanması
• Strateji ve taktiklere ilişkin kararların alınması
• Hareketin sonuçlarının ortaya çıkması Doğru cevap E'dir.
Bir harekette ve bu hareket bağlamında yapılan eylemlerde kimliğin rolünün dört aşaması şöyle ifade edilebilir (Poletta ve Jasper, 2001:286);
• Kolektif iddia ve taleplerin oluşturulması
• Hareket için aktivistlerin, gönüllülerin toplanması
• Strateji ve taktiklere ilişkin kararların alınması
• Hareketin sonuçlarının ortaya çıkması Doğru cevap E'dir.
Soru 32
‘Kimlik krizi’ kavramını ilk olarak ortaya koyan bilim insanı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
William James
B
Hobsbawm
C
Henri Tajfel
D
Erik Erikson
E
G. Herbert Mead
Açıklama:
Erik Erikson (1902-1994), Danimarka kökenli Alman psikolog ve psikanalist. Sosyal gelişim kuramını geliştirmiştir. ‘Kimlik krizi’ kavramını ilk ortaya koyan bilim adamıdır.
Soru 33
Sosyal kimliklerden gönülsüz-istenir alt başlığına aşağıdakilerden hangisi örnek verilebilir?
Seçenekler
A
Kız-erkek evlat
B
Alkolik
C
Feminist
D
Anne-baba
E
Kulüp üyeliği
Açıklama:
Toplumsal kimlikler çoklu bir yapıya sahiptir. Bireyler aynı zamanda birden fazla gruba üye olabilirler ve birçok kimliği taşımak durumunda kalabilirler. Deaux' e göre sosyal kimlikler gönüllü-gönülsüz ve istenir-istenmez biçiminde sınıflandırılabilir. Gönüllü kimlik bireyin kendisinin seçtiği kimlik, gönülsüz kimlik ise özgür seçimi gerektirmeyen, başkalarının bireyi kategorize etmesiyle oluşan kimliklerdir. İstenir kimlikler bireyin hakkında olumlu olduğu düşünülen, istenmez kimlikler ise olumsuz olduğu düşünülen kimliklerdir. Bu bağlamda kimlikleri şu örneklerle açıklayabiliriz:
- Gönüllü-istenir kimlikler: Katolik, kulüp üyeliği, demokrat-cumhuriyetçi, feminist, arkadaş, eş, anne-baba, öğrenci.
- Gönüllü-istenmez: Alkolik, bağımlı, eşcinsel, sigara kullanan.
- Gönülsüz-istenir: Afro-Amerikan, kız-erkek evlat, Hispanik, Yahudi, erkek, kadın.
Soru 34
Kimlik aşağıdakilerden hangisi ile yakın ilişkili değildir?
Seçenekler
A
Milliyet
B
Yaş
C
Kuraklık
D
Meslek
E
Politik üyelik
Açıklama:
Kimlik karmaşık bir yapıdır. Bireyin toplam bütün kimliği birbiriyle örtüşen, üst üste gelen boyutlardan ya da alt kimliklerden ibarettir. Kimlik, milliyet, etnisite, bölge, cinsiyet, cinsellik, yaş, kuşak, meslek, politik üyelik, çeşitli sosyal gruplara üyelik (ortak hobi ya da ortak deneyim vb) ve yasa dışı gruplarda yer almak ile yakından ilişkilidir.
Soru 35
Kişisel kimlik ile kişisel dönüşümü toplumsal hareketler alanının giderek önemi artan konular olarak belirten sosyolog aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Turner
B
Klapp
C
Erikson
D
Bloom
E
Calhoun
Açıklama:
Ralph Turner (1969), kişisel kimlik ile kişisel dönüşümü toplumsal hareketler alanının giderek önemini artan konuları olarak belirtir.
Soru 36
Inglehart'a göre toplumsal değişme ile kimlik arayan davranışlar arasındaki ilişkide aşağıdakilerden hangisi postmodernizmin özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Maddi zenginlik
B
Aşırı bilgi yükselmesi
C
Kültürel çeşitliliğin birey üzerinde yarattığı karmaşa
D
Sistemin bireyin kendisini tanımlaması yönündeki yetersizliği
E
Sosyal çevre
Açıklama:
Inglehart (1990), toplumsal değişme ile kimlik arayan davranışlar arasındaki ilişkinin postmodernizmin dört özelliğinden kaynaklandığını öne sürer;
- Maddi zenginlik,
- Aşırı bilgi yükselmesi,
- Alternatif kültürel çeşitliliğin birey üzerinde yarattığı karmaşa,
- Sistemin bireyin kendini tanımlaması için kurumsal temelli ve kültürel normatif alternatifleri sağlama konusunda yetersizliği.
Soru 37
Nükleer savaş ve çevre kirliliği bireyleri nasıl bir toplumsal harekete yönlendirir?
Seçenekler
A
Korku
B
Kimlik Arayışı
C
Politik süreçler
D
Kolektif örgütlenme
E
Kültürel bozukluk
Açıklama:
Yeni kimlik arayışına iki örnek verebiliriz: Bunlardan biri çevre kirliliği ile ilgili sorunlar diğeri nükleer savaş tehdididir. Örneğin nükleer bir savaş insanların oluşturduğu ve ölçülemez nitelikte zararlara yol açabilecek büyük bir tehdittir. Bireylerin tek başına bu soruna çözüm bulmaları olanaksızdır. Bu durumda bireylerin kendilerini toplumsal sistem karşısında aciz hissetmeleri, anti-nükleer harekette olduğu gibi, ortak bir kimlik etrafında toplanmalarına yol açar.
Soru 38
Aşağıdakilerden hangisi 1970’ler ve 1980’lerde ileri endüstri toplumların ortaya çıkan yeni kolektif davranış biçimlerinden dolayı uyguladıkları hareketlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Nükleer karşıtı hareket
B
Kadın hakları
C
Teknoloji-bilim hareketleri
D
Alternatif tıp
E
Dini hareketler
Açıklama:
1970’ler ve 1980’lerde ileri endüstri toplumlarında ortaya çıkan yeni kolektif davranış biçimleri, toplumsal hareket olgusunun yeniden kavramsallaştırılmasına yönelik çalışmaları gerektirmiştir. Barış hareketleri, öğrenci hareketleri, nükleer karşıtı hareket, azınlık milliyetçilikleri, eşcinsel hakları, hayvan hakları, kadın hakları, alternatif tıp, köktenci dini hareketler, çevreci hareketler ve New Age hareketleri bu dönemde ortaya çıkan hareketlerdir.
Soru 39
Aşağıdakilerden hangisinde bir hareket bağlamında yapılan eylemlerde kimliğin rolünün aşamalarından biri değildir?
Seçenekler
A
Kolektif iddia ve taleplerin oluşturulması
B
Halihazırda karar almak
C
Hareketin sonuçlarının ortaya çıkması
D
Strateji ve taktiklere ilişkin kararların alınması
E
Hareket için gönüllülerin toplanması
Açıklama:
Bir harekette ve bu hareket bağlamında yapılan eylemlerde kimliğin rolünün dört aşaması şöyle ifade edilebilir;
- Kolektif iddia ve taleplerin oluşturulması
- Hareket için aktivistlerin, gönüllülerin toplanması
- Strateji ve taktiklere ilişkin kararların alınması
- Hareketin sonuçlarının ortaya çıkması
Soru 40
Sembolik bütünleşmenin yeni toplumsal hareketlerin temel özelliklerinden biri olduğunu öne süren sosyolog aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Berger
B
Mead
C
Raschke
D
Erikson
E
Klapp
Açıklama:
Raschke (1987) sembolik bütünleşmenin yeni toplumsal hareketlerin temel özelliklerinden biri olduğunu öne sürmektedir. Buna göre toplumsal hareketin içinde yer alan grup “biz" duygusuyla nitelendirilir. Bu aidiyet duygusu, “diğerleri ve onlar" gibi farklılaştırmaya dayanır ve hareketin ortak, kolektif kimliğini ortaya çıkarır. Grup için bir anlamda sınır görevi yapan bir biz duygusu söz konusudur.
Soru 41
Dış kamunun toplumsal harekette yer alan aktörlerin kendileri hakkında düşünmelerine yol açan boyut aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bireysel kimlik
B
Kamusal kimlik
C
Kimlik krizi
D
Kolektif kimlik
E
Kimlik çatışması
Açıklama:
Kamusal kimlik: Dış kamunun toplumsal harekette yer alan aktörlerin kendileri hakkında düşünmelerine yol açan etkilerini kapsar. Örneğin devletin ve medyanın rolü bu bağlamda önem taşır.
Soru 42
Aşağıdakilerden hangisi kimlik krizi kavramını ilk ortaya koyan kişidir?
Seçenekler
A
Berger
B
Piaget
C
Calhoun
D
Erikson
E
Mead
Açıklama:
Kimlik krizi kavramını ilk ortaya koyan Danimarka kökenli Alman psikolog ve psikanalist Erik Erikson'dur.
Soru 43
"Ulusal kimlikler genelde saflık, homojenlik iddiasıyla sunulur ancak gerçekte kurgusaldır ve melez kimlikler oluşturulabilir" düşüncesini savunan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hall
B
Erikson
C
Mead
D
Piaget
E
Berger
Açıklama:
Hall’a göre kimliklerin varlığı temel olarak kurgusaldır. Ulusal kimlikler genelde saflık, homojenlik iddiasıyla sunulur ancak gerçekte kurgusaldır ve melez kimlikler oluşturulabilir.
Soru 44
Aşağıdakilerden hangisi "gönüllü - istenir kimliklere" bir örnektir?
Seçenekler
A
Alkolik
B
Feminist
C
Afro-Amerikan
D
Hispanik
E
Yahudi
Açıklama:
- Gönüllü-istenir kimlikler: Katolik, kulüp üyeliği, demokrat-cumhuriyetçi, feminist, arkadaş, eş, anne-baba, öğrenci.
- Gönüllü-istenmez: Alkolik, bağımlı, eşcinsel, sigara kullanan.
- Gönülsüz-istenir: Afro-Amerikan, kızerkek evlat, Hispanik, Yahudi, erkek, kadın.
Soru 45
Verilen metinde boşluklara aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
"_______ kişisel kimlik ile kişisel dönüşümü toplumsal hareketler alanının giderek önemi artan konuları olarak belirtirken _______ kolektif kimlik arayışını modern toplumun fakirleştirdiği etkileşime bir karşılık olarak değerlendirmiştir".
"_______ kişisel kimlik ile kişisel dönüşümü toplumsal hareketler alanının giderek önemi artan konuları olarak belirtirken _______ kolektif kimlik arayışını modern toplumun fakirleştirdiği etkileşime bir karşılık olarak değerlendirmiştir".
Seçenekler
A
Tajfel - Hall
B
Mead - James
C
Turner - Klapp
D
Tajfel - Deaux
E
Calhoun - Inglehart
Açıklama:
1960’ların sonlarında Amerikalı sosyologlar tarafından, toplumsal hareketlere katılanların kimliklerine yönelik ilginin arttığı vurgulanmıştır. Ralph Turner (1969), kişisel kimlik ile kişisel dönüşümü toplumsal hareketler alanının giderek önemi artan konuları olarak belirtirken Klapp (1969), kolektif kimlik arayışını modern toplumun fakirleştirdiği etkileşime bir karşılık olarak değerlendirmiştir
Soru 46
Aşağıdakilerden hangisi, toplumsal değişme ile kimlik arayan davranışlar arasındaki ilişkinin postmodernizmin özelliklerinden kaynaklandığını öne sürer?
Seçenekler
A
Erikson
B
Tajfel
C
Hunt
D
Calhoun
E
Inglehart
Açıklama:
Inglehart, toplumsal değişme ile kimlik arayan davranışlar arasındaki ilişkinin postmodernizmin dört özelliğinden kaynaklandığını öne sürer;
- Maddi zenginlik,
- Aşırı bilgi yüklemesi,
- Alternatif kültürel çeşitliliğin birey üzerinde yarattığı karmaşa,
- Sistemin bireyin kendini tanımlaması için kurumsal temelli ve kültürel normatif alternatifleri sağlama konusunda yetersizliği.
Soru 47
Yeni toplumsal hareketler yaklaşımına göre hareketlerin temelini aşağıdakilerden hangisi oluşturur?
Seçenekler
A
Kimlik arayışı
B
Aile faktörü
C
Sosyal sınıf yaklaşımları
D
Modern etkenler
E
Toplumsal ve bireysel ayrıcalıkları
Açıklama:
Yeni toplumsal hareketler yaklaşımına göre hareketlerin temelini kimlik arayışı oluşturur. Harekete yol açan etkenler, harekette yer alan aktörlerin kendilerini güçlü hissedecekleri farklı bir toplumsal gruba ait olma duygusu bağlamında, kültürel ve sembolik temalar etrafında yoğunlaşmaktadır. Bunlar egemen sistemi sorgulayan alt kültürel yönelimlerdir
Soru 48
Aşağıdakilerden hangisi yeni toplumsal hareketlere yol açan etkenlerin ekonomik sıkıntılardan daha çok kimlikle bağlantılı kültürel ve sembolik konuları kapsadığını vurgulamıştır?
Seçenekler
A
Stets
B
Burke
C
Melucci
D
Raschke
E
Gusfield
Açıklama:
Eski hareketlerden farklı olarak düşünce ve değerler açısından çoğulcu bir niteliğe sahip olan yeni toplumsal hareketlerde, yeni kimlikler ya da kimliklerin daha önce zayıf ve geri planda kalan boyutları öne çıkmaktadır. Melucci, yeni toplumsal hareketlere yol açan etkenlerin ekonomik sıkıntılardan daha çok kimlikle bağlantılı kültürel ve sembolik konuları kapsadığını vurgulamaktadır
Soru 49
Toplumsal hareket kimliğini Johnston, Larana ve Gusfield nasıl boyutlandırmıştır?
Seçenekler
A
Yapısal - güvenli - dengeli
B
Sosyal - etken - gözlemci
C
Toplumsal - yasal - düzenli
D
Düşman - hasım - izleyici
E
Bireysel - kolektif - kamusal
Açıklama:
Toplumsal hareket kimliğini Johnston, Larana ve Gusfield bireysel, kolektif ve kamusal olarak; Hunt, Benford ve Snow başkahraman, düşman-hasım ve izleyici olarak boyutlandırmışlardır. Jasper ise bütüncül ve deneysel verilere dayalı bir kimlik tipolojisi geliştirmiştir
Soru 50
Weber kolektif davranışın grup özdeşleşmesinin hangi özgün kaynak/kaynaklardan temellendiğini öne sürer?
Seçenekler
A
Toplum - sınıf
B
Sadelik - güç
C
Birey - güç - çaba
D
Aile - kazanç
E
Sınıf - statü - parti.
Açıklama:
Weber’in bakış açısına göre Marks üretimi vurgularken grup özdeşleşmesinin ve toplumsal davranışların diğer temellerini göz ardı etmiştir. Weber kolektif davranışın grup özdeşleşmesinin üç özgün kaynağından temellendiğini öne sürer; sınıf, statü ve parti.
Soru 51
Aşağıdakilerden hangisi bireysel kimlik için söylenemez?
Seçenekler
A
Bütün olarak kişisel özelliklerle ilişkili değildir.
B
biyolojik kalıtım ve toplumsal yaşamın etkileşimiyle inşa edilir.
C
Birkaç açıdan bireysel kimlik toplumsal hareketlere katılımın anlaşılmasında önemlidir.
D
Cinsiyet ve soya ilişkin bağlardan bağımsız olarak bir kişinin toplumsal süreçlerde neye dönüştüğünü ifade eder.
E
Cinsiyet ve soya ilişkin bağlardan bağımsız olarak bir kişinin kim olduğunu ifade eder.
Açıklama:
Bireysel kimlik kavramı çoğu sosyolog açısından doğası gereği tartışmalıdır. Cinsiyet ve soya ilişkin bağlardan bağımsız olarak bir kişinin kim olduğunu ve toplumsal süreçlerde neye dönüştüğünü ifade eder. Birkaç açıdan bireysel kimlik toplumsal hareketlere katılımın anlaşılmasında önemlidir. Bütün olarak kişisel özelliklerle ilişkilidir, biyolojik kalıtım ve toplumsal yaşamın etkileşimiyle inşa edilir, kendine özgü bir biyografi olarak toplumsal hareketlere dahil edilir ve içselleştirilir.
Soru 52
Aşağıdakilerden hangisi bireyin kendine ilişkin algısına dayalı tanımlanan kimliktir?
Seçenekler
A
Nesnel kimlik
B
Toplumsal kimlik
C
Öznel kimlik
D
Rol kimlik
E
Kimlik
Açıklama:
Bireyin kendisine ilişkin algısına dayalı tanımladığı kimliğe öznel kimlik denir.
Soru 53
Aşağıdakilerden hangisi Inglehart'a göre postmodernizmin kimlik arayışına olan etkilerinden değildir?
Seçenekler
A
Maddi zenginlik
B
Aşırı bilgi yüklemesi
C
Sistemin bireyin kendini tanımlaması için kurumsal temelli ve kültürel alternatifleri sağlama yetersizliği
D
Alternatif kültürel çeşitliliğin bireyin üzerinde yarattığı karmaşa
E
Toplumsal kategori kavramlarının birbirlerine denk olarak ele alınması
Açıklama:
Toplumsal kategori kavramlarının birbirlerine denk olarak ele alınması, kimlik kavramını tanımlamada kullanılan farklı bakış açılarının ve bu kavramın doğru açıklanamayışının sorunları arasında gösterilmektedir.
Soru 54
Bir kişinin kim olduğunu ve toplumsal süreçlerde neye dönüştüğünü ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Toplumsal kimlik
B
Bireysel kimlik
C
Kolektif kimlik
D
Kamusal kimlik
E
Kimlik
Açıklama:
Bireysel kimlik kavramı çoğu sosyolog açısından doğası gereği tartışmalıdır.Cinsiyet ve soya ilişkin bağlardan bağımsız olarak bir kişinin kim olduğunu ve toplumsal süreçlerde neye dönüştüğünü ifade eder.
Soru 55
Dış kamunun toplumsal harekette yer alan aktörlerin kendileri hakkında düşünmelerine yol açmasına neden olan kimlik boyutu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kolektif kimlik
B
Öznel kimlik
C
Kamusal kimlik
D
Nesnel kimlik
E
Bireysel kimlik
Açıklama:
Dış kamunun toplumsal harekette yer alan aktörlerin kendileri hakkında düşünmelerine yol açan etkilerini kapsar. Örneğin devletin ve medyanın rolü bu bağlamda önem taşır.
Soru 56
Toplumsal hareketteki üyelik ve eylemlere dayanan kimlik aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kolektif kimlik
B
Toplumsal kimlik
C
Nesnel kimlik
D
Bireysel kimlik
E
Öznel kimlik
Açıklama:
Kolektif kimlik, bir toplumsal hareketteki üyeliğe, sınırlara ve eylemlere ilişkin paylaşılan inanışları ifade eder.
Soru 57
Bireyin kendine ilişkin algısından bağımsız, biyolojik ve sosyolojik olarak sahip olduğu kimlik aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Öznel kimlik
B
Bireysel kimlik
C
Kolektif kimlik
D
Nesnel kimlik
E
Kamusal kimlik
Açıklama:
Bireyin kendine ilişkin algısından bağımsız, biyolojik ve sosyolojik olarak sahip olduğu kimlik nesnel kimliktir.
Soru 58
Aşağıdakilerden hangisi gönüllü-istenir kimlikler kapsamındadır?
Seçenekler
A
Feminist
B
Alkolik
C
Bağımlı
D
Sigara kullanan
E
Yahudi
Açıklama:
Gönüllü kimlik bireyin kendisinin seçtiği kimlik, istenir kimlik de bireyin hakkında olumlu olduğunu düşündüğü kimliklerdir. Gönüllü-istenir kimliklere bazı örnekler: Katolik, kulüp üyeliği, demokrat-cumhuryetçi, feminist, arkadaş, eş, anne-baba, ögrenci.
Soru 59
Aşağıdakilerden hangisi gönülsüz-istenir kimlikler kapsamındadır?
Seçenekler
A
Katolik
B
Eşcinsel
C
Alkolik
D
Kız-erkek evlat
E
Bağımlı
Açıklama:
Gönülsüz kimlik, özgür seçimi gerektirmeyen, başkalarının bireyi kategorize etmesiyle oluşan kimliklerdir. Gönülsüz-istenir kimliklere bazı örnekler: Afro-Amerikan, kız-erkek evlat, Hispanik, Yahudi, erkek, kadın.
Soru 60
Aşağıdakilerden hangisi gönüllü-istenmez kimliklerdendir?
Seçenekler
A
Kız-erkek evlat
B
Feminist
C
Sigara kullanan
D
Anne-baba
E
Öğrenci
Açıklama:
Gönüllü kimlik bireyin kendisinin seçtiği kimlik, istenmez kimlik ise olumsuz olduğu düşünülen kimliktir. Gönüllü-istenmez kimliklere bazı örnekler: Alkolik, bağımlı, eşcinsel, sigara kullanan.
Soru 61
Aşağıdakilerden hangisi gönüllü-istenmez kimliklerden değildir?
Seçenekler
A
Alkolik
B
Bağımlı
C
Eşcinsel
D
Sigara kullanan
E
Feminist
Açıklama:
Gönüllü kimlik bireyin kendisinin seçtiği kimlik, istenmez kimlik ise olumsuz olduğu düşünülen kimliktir. Gönüllü-istenmez kimliklere bazı örnekler: Alkolik, bağımlı, eşcinsel, sigara kullanan.
Soru 62
1960’lardan bu yana giderek artan bir yoğunlukta ve çeşitlilikte görülmekte olan yeni toplumsal hareketlerin en belirgin özelliklerinden biri aşağıdakilerden hangisinde görülür?
Seçenekler
A
Birey
B
Kimlik
C
Nüfus
D
Aile
E
Çevre
Açıklama:
1960’lardan bu yana giderek artan bir yoğunlukta ve çeşitlilikte görülmekte olan yeni toplumsal hareketlerin en belirgin özelliklerinden biri kimliktir.
Soru 63
Aşağıdakilerden hangisine göre kimliklerin varlığı temel olarak kurgusaldır?
Seçenekler
A
Erikson
B
Marshall
C
Hall
D
James
E
Hergert
Açıklama:
Hall’a (1993) göre kimliklerin varlığı temel olarak kurgusaldır
Soru 64
Aşağıdakilerden hangisi bireyin kendine ilişkin algısına dayalı tanımladığı kimliktir?
Seçenekler
A
Evrensel
B
Nesnel
C
Ailesel
D
Öznel
E
Yönetimsel
Açıklama:
Bireyin kendine ilişkin algısına dayalı tanımladığı kimlik öznel kimliktir.
Soru 65
Aşağıdakilerden hangisi yeni toplumsal dönüşümü ağ toplumu olarak adlandırmıştır?
Seçenekler
A
Castells
B
Melucci
C
Touraine
D
Larana
E
Gusfield
Açıklama:
Yeni toplumsal hareket kuramcılarına göre, kolektif davranış biçimlerinde gözlenen köklü dönüşümlere toplumsal yapıdaki dönüşümler yol açmıştır. Yeni yapıyı Touraine (1981) postendüstriyel, Melucci (1996) enformasyon, Castells (1997) ağ toplumu olarak adlandırmışltır.
Soru 66
Başkalarıyla eşit düzlemde kamusal alana giriş talebinin yanı sıra otantikliğin savunulması aşağıdakilerden hangisinin özelliğidir?
Seçenekler
A
Ailenin
B
Yönetimin
C
Yeni toplumsal hareketlerin çoğunluğunun
D
Devletin
E
Kamunun
Açıklama:
Başkalarıyla eşit düzlemde kamusal alana giriş talebinin yanı sıra otantikliğin savunulması yeni toplumsal hareketlerinin çoğunun en belirgin özelliğidir.
Soru 67
Aşağıdakilerden hangisi toplumsal hareket kuramlarından olan kaynak hareketliliği ile politik süreçler yaklaşımlarında hareketlerin ortaya çıkışı, devam etmesi ve etkileri gibi değerlendirmelerdeki boşlukların doldurması açısından önem taşımaktadır?
Seçenekler
A
Kimlik
B
Örgütlenme
C
Beraberlik
D
İş birliği
E
Kolektif kimlik
Açıklama:
Sosyoloji alanında kolektif kimlik, toplumsal hareket kuramlarından olan kaynak hareketliliği ile politik süreçler yaklaşımlarında hareketlerin ortaya çıkışı, devam etmesi ve etkileri gibi değerlendirmelerdeki boşlukların doldurması açısından önem taşımaktadır.
Soru 68
Kimlik ile ilgili üzerinde anlaşmaya varmış bireylerin ve hareketin birleşimine atıf yapan boyut aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sosyal kimlik
B
Kimlik yakınsaması-çakışması
C
Öznel kimlik
D
Nesnel kimlik
E
Kimlik inşası
Açıklama:
Kimlik yakınsaması-çakışması üzerinde anlaşmaya varmış bireylerin ve hareketin birleşimine atıf yapar.
Soru 69
Aşağıdakilerden hangisi sembolik bütünleşmenin yeni toplumsal hareketlerin temel özelliklerinden biri olduğunu öne süren kişidir?
Seçenekler
A
Raschke
B
Gamson
C
Corrigall
D
Dunlap
E
Gusfield
Açıklama:
Raschke (1987) sembolik bütünleşmenin yeni toplumsal hareketlerin temel özelliklerinden biri olduğunu öne sürmektedir.
Soru 70
Aşağıdakilerden hangisi üyelik, sınırlar ve grup içinde yapılan etkinliklere ilişkin kabul görmüş tanımlamalara gönderme yapar?
Seçenekler
A
Aile
B
Devlet
C
Birey
D
Bireysel kimlik
E
Kolektif kimlik
Açıklama:
Kolektif kimlik: Üyelik, sınırlar ve grup içinde yapılan etkinliklere ilişkin kabul görmüş tanımlamalara gönderme yapar.
Soru 71
Aşağıdakilerden hangisi dış kamunun toplumsal harekette yer alan aktörlerin kendileri hakkında düşünmelerine yol açan etkilerini kapsar?
Seçenekler
A
Sosyal kimlik
B
Öznel kimlik
C
Nesnel kimlik
D
Kolektif kimlik
E
Kamusal kimlik
Açıklama:
Kamusal kimlik: Dış kamunun toplumsal harekette yer alan aktörlerin kendileri hakkında düşünmelerine yol açan etkilerini kapsar.
Soru 72
Bireylerin kimliklerini toplumsal yapıyla etkileşim içinde sürekli olarak inşa etmeleri kimliğin hangi özelliği ile ilgilidir?
Seçenekler
A
Durağanlık
B
Dinamizm
C
Değişmezlik
D
Etkinlik
E
Eylemsizlik
Açıklama:
Bireylerin kimliklerini toplumsal yapıyla etkileşim içinde sürekli olarak inşa etmeleri, kimliğin dinamik yapısına ilişkin bir durumdur.
Soru 73
Kimliklerin varlığının temel olarak kurgusal olduğunu öne süren düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Hall
B
Erikson
C
Smith-Lovin
D
Marshall
E
James
Açıklama:
Hall, kimliklerin varlığının temel olarak kurgusal olduğunu öne sürmüştür.
Soru 74
Kimliğin genel anlamda ele alındığı iki boyut seçeneklerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yerel kimlik -Ulusal kimlik
B
Özel kimlik - Genel kimlik
C
Bireysel kimlik - Toplumsal kimlik
D
Öznel kimlik - Nesnel kimlik
E
Öznel kimlik - Sosyal kimlik
Açıklama:
Kimliğin genel anlamda ele alındığı iki boyut "öznel kimlik - nesnel kimlik"tir.
Soru 75
Toplumsal hareketlerde bireylerin kimlik ve yaşam tarzlarının tanınıp kabul görmesi talebi hangi tarihten sonra ön plana çıkmıştır?
Seçenekler
A
1950'ler
B
1960'lar
C
1970'ler
D
1980'ler
E
1990'lar
Açıklama:
1960'ların sonunda Amerikalı sosyologlar tarafından toplumsal hareketlerde bireylerin yeni kimlik ve yaşam tarzlarının tanınıp kabul görmesi talebi ön plana çıktığı vurgulanmıştır.
Soru 76
D'Emilio kentleşme ve endüstrileşmenin yeni toplumsal hareketlerdeki yeni kimlik oluşumuna nasıl katkıda bulunduğunu öne sürmüştür?
Seçenekler
A
Eğitim olanaklarını artması
B
Erişimin artması
C
Ulaşım imkanlarının gelişmesi
D
Maddi olanakların artmış olması
E
Özel yaşam alanına olanak sağlaması
Açıklama:
D'Emilio bireylerin özel yaşam alanına olanak tanıyan kentleşme ve endüstrileşmenin yeni toplumsal hareketlerdeki yeni kimlik oluşumuna etkili olduğunu öne sürmüştür.
Soru 77
Kimliğin yapılandırılması temel alındığında üzerinde anlaşmaya varmış bireylerin ve hareketin birleşimine atıf yapan kimlik boyutu seçeneklerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kimlik inşası
B
Kimlik tutumu
C
Kimlik yakınsaması
D
Kimlik yanılsaması
E
Kimlik karmaşası
Açıklama:
Kimliğin yapılandırılması temel alındığında kimlik yakınsaması - çakışması; üzerinde anlaşmaya varmış bireylerin ve hareketin birleşimine atıf yapan kimlik boyutudur.
Soru 78
Seçeneklerden hangisi toplumsal hareket bağlamında yapılan eylemlerde kimliğin rölüne ilişkin aşamalardan biri değildir?
Seçenekler
A
Kolektif iddia ve taleplerin oluşturulması
B
Hareket için aktivist ve gönüllülerin toplanması
C
Strateji ve taktiklere ilişkin kararların alınması
D
Hareketin sonuçlarının ortaya çıkması
E
Bir sonraki hareket için zemin oluşturulması
Açıklama:
Toplumsal hareket bağlamında yapılan eylemlerde kimliğin rölüne ilişkin aşamalar şunlardır:
Kolektif iddia ve taleplerin oluşturulması
Hareket için aktivist ve gönüllülerin toplanması
Strateji ve taktiklere ilişkin kararların alınması
Hareketin sonuçlarının ortaya çıkması
Kolektif iddia ve taleplerin oluşturulması
Hareket için aktivist ve gönüllülerin toplanması
Strateji ve taktiklere ilişkin kararların alınması
Hareketin sonuçlarının ortaya çıkması
Soru 79
Bir insanın Hollandalı olması, hangi kimlik tipolojisine tabi bir özelliğini anlatır?
Seçenekler
A
Kişisel kimlik
B
Kolektif kimlik
C
Hareket kimliği
D
Bilişsel kimlik
E
Kamusal kimlik
Açıklama:
Kişisel kimlik, yaş, millet gibi özellikleri ifade eden kimlik tipolojisi türüdür.
Soru 80
Kimliğin iki merkezi boyutu olan bireysel ve kolektif kimliği şekillendiren üçüncü boyut nedir?
Seçenekler
A
Yerel kimlik
B
Kamusal kimlik
C
Kişisel kimlik
D
Kültürel kimlik
E
Geleneksel kimlik
Açıklama:
Kimliğin iki merkezi boyutu olan bireysel ve kolektif kimliği şekillendiren üçüncü boyut kamusal kimliktir.
Soru 81
Bir toplumsal harekette üyeliğe, sınırlara ve eylemlere ilişkin paylaşılan inanışları ifade eden kavram seçeneklerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bireysel kimlik
B
Toplumsal kimlik
C
Kolektif kimlik
D
Özel kimlik
E
Yerel kimlik
Açıklama:
Kolektif kimlik, bir toplumsal harekette üyeliğe, sınırlara ve eylemlere ilişkin paylaşılan inanışları ifade eder.
Soru 82
"Kimlik” kavramının sosyal bilimlerde kullanılmasına öncülük eden kişi ve kullanılmaya başlandığı tarih aşağıdakilerden hangisinde birlikte ve doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
1940’larda Erikson’la
B
1940’larda Skinner’la
C
1920’lerde Maslow’la
D
1920’lerde Erikson’la
E
1920’lerde Skinner’la
Açıklama:
Psikoloji ve sosyoloji alanlarında çeşitli yaklaşımlarda ele alınan kimlik olgusu 1940’larda Erikson’un öncülüğünde sosyal bilimlerde kullanılmaya başlanmış, kuramlaştırma çabaları gözlenmiş ve deneysel araştırmalar gerçekleştirilmiştir. Doğru cevap A’dır.
Soru 83
Hobsbawm, ulusal kimliklerin saflık ve homojenlik iddiasıyla sunulduğu, fakat gerçekte kurgusal ve melez kimlikler oluşturulabildiği iddiasından yola çıkarak aidiyet gruplarını ne şekilde nitelemiştir?
Seçenekler
A
Duygusal topluluklar
B
Fiziksel topluluklar
C
Ruhsal topluluklar
D
Zihinsel topluluklar
E
Psikolojik topluluklar
Açıklama:
Hall’a (1993) göre kimliklerin varlığı temel olarak kurgusaldır. Ulusal kimlikler genelde saflık, homojenlik iddiasıyla sunulur ancak gerçekte kurgusaldır ve melez kimlikler oluşturulabilir. Hobsbawm (1993) da bu bağlamda aidiyet gruplarını zihinsel topluluklar olarak nitelendirmiştir. Doğru cevap D’dir.
Soru 84
- Toplumsal yapıdaki konumlarla bağlantılı rol kimlikleri
- Grup ve örgütlere üyelikle bağlantılı toplumsal kimlikler
- Kişisel özelliklerle ve niteliklerle özdeşleşmenin sonucu olarak kategori üyeliklerinden kaynaklanan kimlikler
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Çözümü: Kimlikler bireylerin toplumsal yapıdaki konumları, içinde bulundukları belirli gruplar ve toplumsal kategorilerle yakından ilişkilidir. Smith-Lovin, bu bağlamda kimliği üç boyutta sınıflandırmıştır. Bunlar;
- Toplumsal yapıdaki konumlarla bağlantılı rol kimlikleri
- Grup ve örgütlere üyelikle bağlantılı toplumsal kimlikler
- Kişisel özelliklerle ve niteliklerle özdeşleşmenin sonucu olarak kategori üyeliklerinden kaynaklanan kimlikler’dir. Doğru cevap E’dir.
Soru 85
İnsanların iletişim ve dil aracılığıyla kendi doğaları ve toplumsal dünya üzerinde düşünmelerini sağlayan yetenek aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
- Kimlik
B
Benlik
C
- Tutum
D
- Davranış
E
- Kişilik
Açıklama:
İnsanların iletişim ve dil aracılığıyla kendi doğaları ve toplumsal dünya üzerinde düşünmelerini sağlayan yeteneğe benlik denir. Benlik iki aşamalıdır: İçteki öznel, yaratıcı, belirleyen ve bilinmeyen ben (I), dıştaki, belirlenmiş ve toplumsal aşamayı yansıtan ben (me). Doğru cevap Doğru cevap B’dir.
Soru 86
Benliğin iki aşamasından biri olan dıştaki ben (me) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur ?
Seçenekler
A
- Özneldir.
B
- Yaratıcıdır.
C
Bilinmeyendir.
D
- Toplumsal aşamayı yansıtır.
E
Kişiliği belirler.
Açıklama:
Öznel, yaratıcı ve bilinmeyen olan içteki “ben”dir (I). Dıştaki ben ise belirlenmiş ve toplumsal aşamayı yansıtan “ben”dir. Doğru cevap D’dir.
Soru 87
Aşağıdakilerden hangisi kimlik kavramsalına ilişkin farklı yaklaşımların çalışma konularından biri değildir?
Seçenekler
A
Toplumsal kategori ve grup kavramlarının birbirlerine denk olarak ele alınması.
B
Bireysel ve kolektif kimliklerin pekiştirici niteliğinin önemli konuları açıkladığının varsayılması.
C
Sadece harekete dayalı kimlik çözümlemesinin, kimlik ve harekete katılımın çok yönlü ilişkilerini anlamada yetersiz olması.
D
Bireysel ve kolektif kimlikler arasındaki ilişkilerdeki önemli kuramsal ve deneysel konuları çözen tanımlamalarda bireysel ve kolektif kimliklerin birleştirilmesi.
E
Toplumsal hareketlere ve katılımcıları arasındaki ilişkilere yönelik tüm soruların cevaplanmış olması.
Açıklama:
“Toplumsal hareketler ve bu hareketlere katılanlar arasındaki ilişkilere yönelik önemli sorular sorma ve bu soruları cevaplama konusunda yetersizlik” kimlik kavramına ilişkin yapılan çalışmaların konularından biridir. Dolayısıyla bu konuda tüm soruların cevaplandığını söylemek doğru olmaz. Diğer seçeneklerdeki konularda, yine bu kavramsala ilişkin yapılan çalışmalar arasında yer alır. Doğru cevap E’dir.
Soru 88
- Ahlaki dejenerasyon
- Maddi zenginlik
- Aşırı bilgi yüklemesi
- Alternatif kültürel çeşitliliğin birey üzerinde yarattığı karmaşa
- Sistemin kurumsal temelli ve kültüre normatif alternatifler sağlama konusundaki yetersizliği
Inglehart'a göre toplumsal değişme ve kimlik arasındaki ilişkiyi belirleyen postmodernizmin özellikleri yukarıdakilerden hangileridir?
Seçenekler
A
I-II ve III
B
I ve II
C
II ve IV
D
II, III ve IV
E
II, III, IV ve V
Açıklama:
Inglehart (1990), toplumsal değişme ile kimlik arayan davranışlar arasındaki ilişkinin postmodernizmin dört özelliğinden kaynaklandığını öne sürer. Bunlar;
Maddi zenginlik
Aşırı bilgi yüklemesi
Alternatif kültürel çeşitliliğin birey üzerinde yarattığı karmaşa
Sistemin kurumsal temelli ve kültüre normatif alternatifler sağlama konusundaki yetersizliğidir.
Maddi zenginlik
Aşırı bilgi yüklemesi
Alternatif kültürel çeşitliliğin birey üzerinde yarattığı karmaşa
Sistemin kurumsal temelli ve kültüre normatif alternatifler sağlama konusundaki yetersizliğidir.
Soru 89
- Aşağıdakilerden hangisi bir harekette ve bu hareket bağlamında yapılan eylemlerde kimliğin rolünün aşamalarından biri değildir?
Seçenekler
A
Kolektif iddia ve taleplerin oluşturulması
B
Hareket için aktivistlerin, gönüllülerin toplanması
C
Strateji ve taktiklere ilişkin kararların alınması
D
Hareketin sonuçlarının ortaya çıkması
E
Sonuçların kamuoyuna duyurulması
Açıklama:
Kolektif iddia ve taleplerin oluşturulması, hareket için aktivistlerin, gönüllülerin toplanması, strateji ve taktiklere ilişkin kararların alınması ve hareketin sonuçlarının ortaya çıkması bir hareket ve bu hareket bağlamında yapılan eylemlerde kimliğin rolünün aşamalarıdır, fakat sonuçların kamuoyuna duyurulması kimliğin üstlendiği rolün bir aşaması değildir. Doğru cevap E’dir.
Soru 90
Bir toplumsal hareketteki üyeliğe, sınırlara ve eylemlere ilişkin paylaşılan inanışların tümüne ne ad verilir?
Seçenekler
A
Kişisel kimlik
B
Kolektif kimlik
C
Hareket kimliği
D
Aktivist kimlik
E
Kamusal kimlik
Açıklama:
Sayfa 92-93
Kolektif kimlik; sınıf, din, cinsel tercih gibi bir grubun sınırlarına, ilgilerine ve özgünlüklerine ilişkin bir ortak algıdır. Doğru cevap B’dir.
Kolektif kimlik; sınıf, din, cinsel tercih gibi bir grubun sınırlarına, ilgilerine ve özgünlüklerine ilişkin bir ortak algıdır. Doğru cevap B’dir.
Soru 91
Yeni toplumsal hareket kuramcılarına göre kimlik hareketleri, ------- stratejileri işe koşarak egemen kültürde dönüşümü ve yeni toplumsal kimliklerin tanınmasını talep eder. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Seçenekler
A
dışa vurumcu
B
içe vurumcu
C
toplum ile paralel
D
toplumsal yapıya ters
E
dönüşümcü
Açıklama:
Yeni toplumsal hareket kuramcılarına göre kimlik hareketleri, dışa vurumcu stratejileri işe koşarak egemen kültürde dönüşümü ve yeni toplumsal kimliklerin tanınmasını talep eder (Bernstein, 2002:86). Bu süreçte kimlik ve toplumsal hareketle hareketin çevresi arasında çok boyutlu bir etkileşim söz konusudur. Doğru cevap A’dır.
Soru 92
‘Kimlik krizi’ kavramını ilk ortaya koyan bilim adamı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Smith Lovin
B
Erik Erikson
C
Marshall
D
William James
E
Herbert Mead
Açıklama:
Erik Erikson (1902-1994) Danimarka kökenli Alman psikolog ve psikanalist. Sosyal gelişim kuramını geliştirmiştir. ‘Kimlik krizi’ kavramını ilk ortaya koyan bilim adamıdır.
Soru 93
Kimlik kaç boyutta ele alınabilir?
Seçenekler
A
Öznel-Toplumsal
B
Sosyal-Toplumsal
C
Öznel-Nesnel
D
Nesnel-Toplumsal
E
Politik-Toplumsal
Açıklama:
Kimlik iki boyutta ele alınabilir:
Öznel Kimlik
Bireyin kendine ilişkin algısına dayalı tanımladığı kimlik.
Nesnel Kimlik
Bireyin kendine ilişkin algısından bağımsız, biyolojik ve sosyolojik olarak sahip
olduğu kimlik.
Öznel Kimlik
Bireyin kendine ilişkin algısına dayalı tanımladığı kimlik.
Nesnel Kimlik
Bireyin kendine ilişkin algısından bağımsız, biyolojik ve sosyolojik olarak sahip
olduğu kimlik.
Soru 94
Bireyin kendine ilişkin algısına dayalı tanımladığı kimlik aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Nesnel kimlik
B
Algısal kimlik
C
Bireysel kimlik
D
Öznel kimlik
E
Tüzel kimlik
Açıklama:
Öznel Kimlik: Bireyin kendine ilişkin algısına dayalı tanımladığı kimlik.
Soru 95
Deaux ’e göre sosyal kimlikler nasıl sınıflandırılabilir?
Seçenekler
A
Öznel -nesnel ve istenir-istenmez
B
Öznel -nesnel ve toplumsal- istenmez
C
Sitemsel-sistemsiz ve gönüllü- gönülsüz
D
Politik- apolitik ve toplumsal- istenmez
E
Gönüllü-gönülsüz ve istenir-istenmez
Açıklama:
Toplumsal kimlikler çoklu bir yapıya sahiptir. Bireyler aynı zamanda birden fazla gruba üye olabilirler ve birçok kimliği taşımak durumunda kalabilirler. Deaux (1991)’e göre sosyal kimlikler gönüllü-gönülsüz ve istenir-istenmez biçiminde sınıflandırılabilir. Gönüllü kimlik bireyin kendisinin seçtiği kimlik, gönülsüz kimlik ise özgür seçimi gerektirmeyen, başkalarının bireyi kategorize etmesiyle oluşan kimliklerdir. İstenir kimlikler bireyin hakkında olumlu olduğu düşünülen, istenmez kimlikler ise olumsuz olduğu düşünülen kimliklerdir. Bu bağlamda kimlikleri şu örneklerle açıklayabiliriz (aktaran Gudykunst ve Kim, 2003: 98):
Soru 96
Toplumsal kimlikler çoklu bir yapıya sahiptir. Bireyler aynı zamanda birden fazla gruba üye olabilirler ve birçok kimliği taşımak durumunda kalabilirler. Aşağıdakilerden hangisi gönüllü istenir kimliklerden biri değildir?
Seçenekler
A
Kulüp üyeliği
B
Feminist
C
Bağımlı
D
Arkadaş
E
Öğrenci
Açıklama:
Toplumsal kimlikler çoklu bir yapıya sahiptir. Bireyler aynı zamanda birden fazla gruba üye olabilirler ve birçok kimliği taşımak durumunda kalabilirler. Deaux (1991)’e göre sosyal kimlikler gönüllü-gönülsüz ve istenir-istenmez biçiminde sınıflandırılabilir. Gönüllü kimlik bireyin kendisinin seçtiği kimlik, gönülsüz kimlik ise özgür seçimi gerektirmeyen, başkalarının bireyi kategorize etmesiyle oluşan kimliklerdir. İstenir kimlikler bireyin hakkında olumlu olduğu düşünülen, istenmez kimlikler ise olumsuz olduğu düşünülen kimliklerdir. Bu bağlamda kimlikleri şu örneklerle açıklayabiliriz (aktaran Gudykunst ve Kim, 2003: 98):
a. Gönüllü-istenir kimlikler: Katolik, kulüp üyeliği, demokrat-cumhuriyetçi, feminist, arkadaş, eş, anne-baba, öğrenci.
b. Gönüllü-istenmez: Alkolik, bağımlı, eşcinsel, sigara kullanan.
c. Gönülsüz-istenir: Afro-Amerikan, kız-erkek evlat, Hispanik, Yahudi, erkek, kadın.
a. Gönüllü-istenir kimlikler: Katolik, kulüp üyeliği, demokrat-cumhuriyetçi, feminist, arkadaş, eş, anne-baba, öğrenci.
b. Gönüllü-istenmez: Alkolik, bağımlı, eşcinsel, sigara kullanan.
c. Gönülsüz-istenir: Afro-Amerikan, kız-erkek evlat, Hispanik, Yahudi, erkek, kadın.
Soru 97
Toplumsal değişme ile kimlik arayan davranışlar arasındaki ilişkinin postmodernizmin dört özelliğinden kaynaklandığını öne süren kişi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Inglehart
B
Johnston
C
Gusfield
D
Tajfel
E
Turner
Açıklama:
Inglehart (1990), toplumsal değişme ile kimlik arayan davranışlar arasındaki ilişkinin postmodernizmin dört özelliğinden kaynaklandığını öne sürer (aktaran Johnston, Larana ve Gusfield,1999:139);
Soru 98
"Inglehart (1990), toplumsal değişme ile kimlik arayan davranışlar arasındaki ilişkinin postmodernizmin dört özelliğinden kaynaklandığını öne sürer". Aşağıdakilerden hangisi bunlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Maddi zenginlik
B
Mevcut toplumsal düzeni ve yerleşik normları sorgulamak
C
Sistemin bireyin kendini tanımlaması için kurumsal temelli ve kültürel normatif alternatifleri sağlama konusunda yetersizliği
D
Aşırı bilgi yüklemesi
E
Alternatif kültürel çeşitliliğin birey üzerinde yarattığı karmaşa
Açıklama:
Inglehart (1990), toplumsal değişme ile kimlik arayan davranışlar arasındaki ilişkinin postmodernizmin dört özelliğinden kaynaklandığını öne sürer (aktaran Johnston, Larana ve Gusfield,1999:139);
• Maddi zenginlik,
• Aşırı bilgi yüklemesi,
• Alternatif kültürel çeşitliliğin birey üzerinde yarattığı karmaşa,
• Sistemin bireyin kendini tanımlaması için kurumsal temelli ve kültürel normatif alternatifleri sağlama konusunda yetersizliği.
• Maddi zenginlik,
• Aşırı bilgi yüklemesi,
• Alternatif kültürel çeşitliliğin birey üzerinde yarattığı karmaşa,
• Sistemin bireyin kendini tanımlaması için kurumsal temelli ve kültürel normatif alternatifleri sağlama konusunda yetersizliği.
Soru 99
Bireyin özel yaşam alanına olanak tanıyan kentleşme ve endüstrileşmenin yeni toplumsal hareketlerdeki yeni kimliklerin oluşumunda etkili olduğunu varsayan aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Poletta
B
Jasper
C
Hunt
D
Benford
E
D’Emilio
Açıklama:
D’Emilio (1983) bireyin özel yaşam alanına olanak tanıyan kentleşme ve endüstrileşmenin yeni toplumsal hareketlerdeki yeni kimliklerin oluşumunda etkili olduğunu varsayar. Buna örnek olarak eşcinsel hareketlerdeki kimlik olgusu verilebilir. Eşcinsel seks her zaman var olmuş olsa da bu yüzyılın başına kadar sapma, gayri ahlaki ve yasadışı bir davranış olarak algılanırken artık sapkın bir kimlik olarak da görülmeye başlanmıştır (Poletta ve Jasper, 2001:287).
Soru 100
Yeni toplumsal hareketler yaklaşımına göre hareketlerin temelini ne arayışı oluşturur?
Seçenekler
A
Eşitlik ideali
B
Kimlik
C
Özgünlük
D
Farklılık
E
Kişilik
Açıklama:
Yeni toplumsal hareketler yaklaşımına göre hareketlerin temelini kimlik arayışı oluşturur. Harekete yol açan etkenler, harekette yer alan aktörlerin kendilerini güçlü hissedecekleri farklı bir toplumsal gruba ait olma duygusu bağlamında, kültürel ve sembolik temalar etrafında yoğunlaşmaktadır. Bunlar egemen sistemi sorgulayan alt kültürel yönelimlerdir (Melucci, 1980 aktaran Johnston, Larana ve Gusfield,1994:139).
Soru 101
Aşağıdakilerden hangisi; bir harekette ve bu hareket bağlamında yapılan eylemlerde kimliğin rolünün dört aşamasından biri değildir?
Seçenekler
A
Hareketlere çok az ilgili olan, tarafsızlar
B
Kolektif iddia ve taleplerin oluşturulması
C
Hareket için aktivistlerin, gönüllülerin toplanması
D
Strateji ve taktiklere ilişkin kararların alınması
E
Hareketin sonuçlarının ortaya çıkması
Açıklama:
Bir harekette ve bu hareket bağlamında yapılan eylemlerde kimliğin rolünün dört aşaması şöyle ifade edilebilir (Poletta ve Jasper, 2001:286);
• Kolektif iddia ve taleplerin oluşturulması
• Hareket için aktivistlerin, gönüllülerin toplanması
• Strateji ve taktiklere ilişkin kararların alınması
• Hareketin sonuçlarının ortaya çıkması
• Kolektif iddia ve taleplerin oluşturulması
• Hareket için aktivistlerin, gönüllülerin toplanması
• Strateji ve taktiklere ilişkin kararların alınması
• Hareketin sonuçlarının ortaya çıkması
Soru 102
Aşağıdakilerden hangisi 1960’lardan bu yana giderek artan bir yoğunlukta ve çeşitlilikte görülmekte olan yeni toplumsal hareketlerin en belirgin özelliklerinden biri olan kimlik olgusu için söylenebilir?
Seçenekler
A
Kimlik, postmodern ya da endüstri sonrası toplum olarak adlandırılan toplumsal yapıda küreselleşmenin etkisiyle dönüşüme uğramamış bir olgudur.
B
Endüstrileşme ve Küreselleşme kimliğin yeni ve farklı yönlerinin ortaya çıkmasını engellemiştir.
C
Çoklu kimlikler giderek azalan bir seyir izlemektedir.
D
Kimlik olgusu dinamik bir yapı göstermektedir
E
Kimlik olgusu, çatışma halindeki “uygarlıklar alanı” olarak tanımlanabilecek günümüz dünyasında özellikle Berlin Duvarı’nın yıkılmasının ardından etkisini kaybetmiştir.
Açıklama:
1960’lardan bu yana giderek artan bir yoğunlukta ve çeşitlilikte görülmekte olan yeni toplumsal hareketlerin en belirgin özelliklerinden biri de kimlik olgusudur. Kimlik, postmodern ya da endüstri sonrası toplum olarak adlandırılan toplumsal yapıda küreselleşmenin etkisiyle dönüşüme uğramış, böylece kimliğin yeni ve farklı yönleri öne çıkmaya başlamıştır. Hızla değişen dünyada kimlik olgusu da dinamik bir yapı göstermektedir. Çoklu kimliklerin giderek yaygınlaştığı günümüzde kimliklerin, kabul görme ve toplumsal yapıda, kamusal alanda tanınma talepleri yoğunluk kazanmıştır. Bu koşullar toplumsal hareketlerde kimlik olgusunun merkezî bir rol oynamasına yol açmıştır. Kimlik olgusu, çatışma halindeki “uygarlıklar alanı” olarak tanımlanabilecek günümüz dünyasında özellikle Berlin Duvarı’nın yıkılmasının ardından ideolojilerin yerini almıştır (Maalouf, 2009:181,184). Dünyada “kimliklerin çoklaşması ve patlaması” olarak tanımlayabileceğimiz bir süreç yaşanmaktadır. Kolektif gruplar geliştirdikleri
yeni kimliklerini bütün kanallarla alenileştirme ve kamulaştırma çabası içindedir (Alankuş,1996; Akt. Gökalp, 2004: 60). Bu bilgilere göre, doğru yanıt D seçeneğinde verilmiştir.
yeni kimliklerini bütün kanallarla alenileştirme ve kamulaştırma çabası içindedir (Alankuş,1996; Akt. Gökalp, 2004: 60). Bu bilgilere göre, doğru yanıt D seçeneğinde verilmiştir.
Soru 103
Aşağıdaki sosyal bilimcilerden hangisi kimlik krizi kavramını ortaya atmıştır?
Seçenekler
A
Henri Tajfel
B
Ralph Turner
C
Erik Erikson
D
William James
E
G.Herbert Mead
Açıklama:
Erik Erikson (1902-1994) Danimarka kökenli Alman psikolog ve psikanalisttir. Sosyal gelişim kuramını geliştirmiştir. ‘Kimlik krizi’ kavramını ilk ortaya koyan bilim adamıdır. İkinci Dünya Savaşı sırasında kişisel aynılık ve tarihsel süreklilik duygusunu kaybetmiş hastalara atışa “kimlik krizi” kavramını geliştiren Erikson, bunu insanın sekiz yaşam evresi modeline uyarlamış ve gençlik dönemini potansiyel kimlik karışıklığından oluşan evresel bir kriz dönemi olarak tanımlamıştır. Buna göre doğru yanıt C seçeneğidir.
Soru 104
Aşağıdakilerden hangisinde kimlik tartışmalarının sürdürüldüğü iki temel gelenek doğru şekilde verilmiştir?
Seçenekler
A
Psikodinamik yaklaşımlar ve Ekonomik yaklaşımlar
B
Ekonomik yaklaşımlar ve Sosyolojik yaklaşımlar
C
Psikanalitik yaklaşımlar ve Sosyolojik yaklaşımlar
D
Psikanalitik yaklaşımlar ve Ekonomik yaklaşımlar
E
Psikodinamik yaklaşımlar ve Sosyolojik yaklaşımlar
Açıklama:
Kimlik konusunda çok sayıda farklı yaklaşım geliştirilmiştir. Genel kabul görmüş tek bir yaklaşımdan söz edilemez. Bu nedenle kimliğin tanımlanmasına ilişkin yaklaşımları değerlendirerek, ortak noktaların üzerinde durmak yararlı olacaktır. Kimlik tartışmaları temelde iki geleneğe ayrılabilir (Marshall,1999:405):
a. Psikodinamik yaklaşımlar ve
b. Sosyolojik yaklaşımlar
Buna göre doğru yanıt E seçeneğinde verilmiştir.
a. Psikodinamik yaklaşımlar ve
b. Sosyolojik yaklaşımlar
Buna göre doğru yanıt E seçeneğinde verilmiştir.
Soru 105
"Sosyolojik gelenekte kimlik kuramı sembolik etkileşimcilikle bağlantılıdır ve William James ile G.Herbert Mead’ın tartıştığı ________________ kuramına dayandırılır." Bu cümlede verilen boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Seçenekler
A
kimlik krizi
B
pragmatik benlik
C
psiko-dinamik gelenek
D
Postyapısalcı yaklaşım
E
tercih-seçim davranışı
Açıklama:
Sosyolojik gelenekte kimlik kuramı sembolik etkileşimcilikle bağlantılıdır ve William James ile G.Herbert Mead’ın tartıştığı pragmatik benlik kuramına dayandırılır. Benlik, insanların iletişim ve dil aracılığıyla kendi doğaları ve toplumsal dünya üzerinde düşünmelerini sağlayan insana özgü bir yetenektir. Buna göre doğru yanıt B seçeneğinde verilmiştir.
Soru 106
Mead'e göre, kendilik ve toplum arasında nasıl bir ilişki vardır?
Seçenekler
A
diyalektik
B
dinamik
C
pasif
D
mekanik
E
analitik
Açıklama:
Mead, kendilik ve toplum arasında diyalektik bir ilişki olduğunu öne sürer. Önceden var olan toplumsal yapılar, anlamlar ve bağlamlar kendiliğin gelişim koşullarını belirler ve kendilik başkalarıyla etkileşim içinde sosyal yapıları, anlamları ve bağlamları biçimlendirir. Bu bilgilere göre doğru yanıt A seçeneğidir.
Soru 107
Aşağıdakilerden hangisi, Sembolik etkileşimcilik geleneğine göre kimlik kavramsalı hakkında söylenemez?
Seçenekler
A
Kişinin kendisini taşıdığı çeşitli ve farklı kimliklerin kombinasyonu olarak görmesini ifade eder.
B
Sosyal ilişkiler ağında yer alan rollere ilişkin içselleştirilmiş anlamlar seti anlamına gelir.
C
Bireylerin, yaşamlarındaki tercihleri algılayabilen aktörler olduklarını reddeder.
D
Etkileşim ve davranışlar durumların, bağlamların tanımlanmasıyla biçimlendirilir.
E
Tanımlamalar etkileşim sürecinde geliştirilen paylaşılmış inanışlar temelinde yapılır.
Açıklama:
Sembolik etkileşimcilik geleneğine göre kimlik kavramsalı, kişinin kendisini taşıdığı çeşitli ve farklı kimliklerin kombinasyonu olarak görmesini ve sosyal ilişkiler ağında yer alan rollere ilişkin içselleştirilmiş anlamlar setini ifade eder (Streyker, Owens ve White, 2000:6). Kimlik kuramı, prototip sorusu, ‘neden bazı insanlar boş zamanları olduğu bir öğleden sonrası arkadaşlarıyla golf oynarken bazıları çocuklarını hayvanat bahçesine götürür?’ olan yapısal sembolik etkileşimcilik kaynaklı rol ilişkili tercih-seçim davranışı kuramıdır. Sembolik etkileşimci çerçeve bireylerin, yaşamlarındaki tercihleri algılayabilen aktörler olduklarını varsayar. Etkileşim ve davranışlar durumların, bağlamların tanımlanmasıyla biçimlendirilir. Tanımlamalar etkileşim sürecinde geliştirilen paylaşılmış inanışlar temelinde yapılır (Stryker, 2000:26). Bu bilgilere göre C seçeneğinde verilen ifade yanlıştır.
Soru 108
Inglehart (1990), toplumsal değişme ile kimlik arayan davranışlar arasındaki ilişkinin postmodernizmin dört özelliğinden kaynaklandığını öne sürer. Aşağıdakilerden hangisi bu özelliklerden biri değildir?
Seçenekler
A
Maddi zenginlik
B
Aşırı bilgi yüklemesi
C
Alternatif kültürel çeşitliliğin birey üzerinde yarattığı karmaşa
D
Sınıf temelli olmayan feminist, çevreci ve sivil haklar gibi toplumsal hareketler ve devrimci işçi sınıfının yokluğu
E
Sistemin bireyin kendini tanımlaması için kurumsal temelli ve kültürel normatif alternatifleri sağlama konusunda yetersizliği
Açıklama:
Inglehart (1990), toplumsal değişme ile kimlik arayan davranışlar arasındaki ilişkinin postmodernizmin dört özelliğinden kaynaklandığını öne sürer (aktaran Johnston, Larana ve Gusfield,1999:139);
• Maddi zenginlik,
• Aşırı bilgi yüklemesi,
• Alternatif kültürel çeşitliliğin birey üzerinde yarattığı karmaşa,
• Sistemin bireyin kendini tanımlaması için kurumsal temelli ve kültürel normatif alternatifleri sağlama konusunda yetersizliği.
Buna göre D seçeneğinde verilen ifade bu özelliklerden biri değildir.
• Maddi zenginlik,
• Aşırı bilgi yüklemesi,
• Alternatif kültürel çeşitliliğin birey üzerinde yarattığı karmaşa,
• Sistemin bireyin kendini tanımlaması için kurumsal temelli ve kültürel normatif alternatifleri sağlama konusunda yetersizliği.
Buna göre D seçeneğinde verilen ifade bu özelliklerden biri değildir.
Soru 109
Yeni toplumsal hareketler yaklaşımına göre hareketlerin temelini kimlik arayışı oluşturur. Buna göre, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Harekete yol açan etkenler, harekette yer alan aktörlerin kendilerini güçlü hissedecekleri farklı bir toplumsal gruba ait olma duygusu bağlamında, kültürel ve sembolik temalar etrafında yoğunlaşmaktadır.
B
Egemen sistemi sorgulayan alt kültürel yönelimler terk edilmiştir.
C
Yeni toplumsal hareketlerin oluşumu kolektif kimlik arayışının terk edilmesiyle başlamaktadır.
D
Hareketlere ivme kazandıran etkenler ve şikâyetler kimlik sorunsalıyla ilişkili kültürel ve sembolik konular dışında kalmaktadır.
E
Modern zamanlarda toplumsal hareketlere yön veren itici güç özgün kimlikler, kendilerini tanımlama ve başkaları tarafından tanınma süreçleri iken yeni toplumsal hareketlerdeki aktörler eşitlik idealini öne çıkarmaktadırlar.
Açıklama:
Yeni toplumsal hareketlerin oluşumu kolektif kimlik arayışına dayanır (Johnston vd. 1994 aktaran Hunt ve Benford,2004:437). Yeni toplumsal hareketleri eski hareketlerden ayıran temel özelliklerden biri de önceki hareketlerde zayıf olan ve geri planda kalan kimlik boyutudur. Hareketlere ivme kazandıran etkenler ve şikâyetler kimlik sorunsalıyla ilişkili kültürel ve sembolik konulardır (Johnston, Larana ve Gusfield,1999:136). Yeni toplumsal hareketler yaklaşımına göre hareketlerin temelini kimlik arayışı oluşturur. Harekete yol açan etkenler, harekette yer alan aktörlerin kendilerini güçlü hissedecekleri farklı bir toplumsal gruba ait olma duygusu bağlamında, kültürel ve sembolik temalar etrafında yoğunlaşmaktadır. Bunlar egemen sistemi sorgulayan alt kültürel yönelimlerdir (Melucci, 1980 aktaran Johnston, Larana ve Gusfield,1994:139). Toplumsal hareketlerde kimlik olgusunun yeni bir konu olmadığının öne sürülmesine karşın yeni toplumsal hareketlerle ilişkili yeni kimlik politikalarında yeni olan özellik, farklılık ve ötekilik üzerine yapılan vurgudur. Modern zamanlarda toplumsal hareketlere yön veren itici güç eşitlik ideali iken yeni toplumsal hareketlerdeki aktörler özgün kimliklerini, kendilerini tanımlama ve başkaları tarafından tanınma süreçlerini öne çıkarmaktadırlar (Çayır, 1999:28). Kimliğin yeni biçimlerde tanımlanması ve “farklılığın” kimlik tanımlamasındaki ayrıcalıklı konumu yeni toplumsal hareketlerin ayırt edici bir özelliği haline gelmiştir. Bireyin kendini tanımlama süreci kolektif örgütlenmelerden ayrışmış, kolektif kimliği reddederek değil ama bu kimliği araçsallaştırarak gelişme sürecine girmiştir (Leyla, 2006:36). Bu bilgilere göre doğru yanıt A seçeneğinde verilmiştir.
Soru 110
Aşağıdakilerden hangisi 1970’ler ve 1980’lerde ileri endüstri toplumlarında ortaya çıkan yeni kolektif davranış biçimlerinin etkilediği hareketlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Barış hareketleri
B
Nükleer karşıtı hareket
C
Azınlık milliyetçilikleri
D
Eşcinsel hakları
E
Sendikal mücadele
Açıklama:
1970’ler ve 1980’lerde ileri endüstri toplumlarında ortaya çıkan yeni kolektif davranış biçimleri, toplumsal hareket olgusunun yeniden kavramsallaştırılmasına yönelik çalışmaları gerektirmiştir. Barış hareketleri, öğrenci hareketleri, nükleer karşıtı hareket, azınlık milliyetçilikleri, eşcinsel hakları, hayvan hakları, kadın hakları, alternatif tıp, köktenci dinî hareketler, çevreci hareketler ve New Age hareketleri bu dönemde ortaya çıkan hareketlerdir (Laraña, Johnston ve Gusfield, 1994:3). Buna göre E seçeneğinde verilen hareketler bunlardan biri değildir.
Soru 111
Aşağıdakilerden hangisi, bir harekette ve bu hareket bağlamında yapılan eylemlerde ortaya çıkan kimliğin rolünün dört aşamasından biri değildir?
Seçenekler
A
Kolektif iddia ve taleplerin oluşturulması
B
Karşıt hareketlere sempati duyanların ikna edilmesi
C
Hareket için aktivistlerin, gönüllülerin toplanması
D
Strateji ve taktiklere ilişkin kararların alınması
E
Hareketin sonuçlarının ortaya çıkması
Açıklama:
Bir harekette ve bu hareket bağlamında yapılan eylemlerde kimliğin rolünün dört aşaması şöyle ifade edilebilir (Poletta ve Jasper, 2001:286);
• Kolektif iddia ve taleplerin oluşturulması
• Hareket için aktivistlerin, gönüllülerin toplanması
• Strateji ve taktiklere ilişkin kararların alınması
• Hareketin sonuçlarının ortaya çıkması
Buna göre B seçeneğindeki ifade bu aşamalardan biri değildir.
• Kolektif iddia ve taleplerin oluşturulması
• Hareket için aktivistlerin, gönüllülerin toplanması
• Strateji ve taktiklere ilişkin kararların alınması
• Hareketin sonuçlarının ortaya çıkması
Buna göre B seçeneğindeki ifade bu aşamalardan biri değildir.
Soru 112
"______________, feminist ya da çevreci olmak gibi değişim arayan bir gücün parçası olmayı ifade eder." Cümlede verilen boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Seçenekler
A
Kişisel kimlik
B
Kolektif kimlik
C
Örgütsel kimlik
D
Hareket kimliği
E
Otoriter Kimlik
Açıklama:
Toplumsal hareket kimliğini Johnston, Larana ve Gusfield (1994) bireysel, kolektif ve kamusal olarak; Hunt, Benford ve Snow (1994) başkahraman, düşman-hasım ve izleyici olarak boyutlandırmışlardır. Jasper (1997) ise bütüncül ve deneysel verilere dayalı bir kimlik tipolojisi geliştirmiştir (aktaran Dunlap ve McCright,2008:1047). Buna göre;
1. Kişisel kimlik, yaş gibi nitelikler ve koşucu, atık değerlendirici gibi eylemler ile İtalyan Amerikalı gibi özellikleri ifade eden ortaklıklarla özdeşleşmedir.
2. Kolektif kimlik, sınıf, din, cinsel tercih gibi bir grubun sınırlarına, ilgilerine ve özgünlüklerine ilişkin bir ortak algıdır.
3. Hareket kimliği, feminist ya da çevreci olmak gibi değişim arayan bir gücün parçası olmayı ifade eder.
Bu bilgilere göre doğru yanıt D seçeneğidir.
1. Kişisel kimlik, yaş gibi nitelikler ve koşucu, atık değerlendirici gibi eylemler ile İtalyan Amerikalı gibi özellikleri ifade eden ortaklıklarla özdeşleşmedir.
2. Kolektif kimlik, sınıf, din, cinsel tercih gibi bir grubun sınırlarına, ilgilerine ve özgünlüklerine ilişkin bir ortak algıdır.
3. Hareket kimliği, feminist ya da çevreci olmak gibi değişim arayan bir gücün parçası olmayı ifade eder.
Bu bilgilere göre doğru yanıt D seçeneğidir.
Soru 113
Kimliklerin varlığı temel olarak kurgusal gören bilim insanı aşağıdakilerden hangisidir ?
Seçenekler
A
Hall
B
Freud
C
Erikson
D
Smith-Lovin
E
Hobsbawm
Açıklama:
-
Hall’a (1993) göre kimliklerin varlığı temel olarak kurgusaldır. Ulusal kimlikler genelde saflık, homojenlik iddiasıyla sunulur ancak gerçekte kurgusaldır ve melez kimlikler oluşturulabilir.Doğru cevap A'dır.
Hall’a (1993) göre kimliklerin varlığı temel olarak kurgusaldır. Ulusal kimlikler genelde saflık, homojenlik iddiasıyla sunulur ancak gerçekte kurgusaldır ve melez kimlikler oluşturulabilir.Doğru cevap A'dır.
Soru 114
Aşağıdakilerden hangisi kimlik kavramsalına ilişkin farklı yaklaşımların içerdiği sorunlar arasında yer almaktadır ?
Seçenekler
A
Toplumsal kategori ve grup kavramlarının birbirlerine farklı olarak ele alınması, ayrıştırılması
B
Toplumsal hareketler ve bu hareketlere katılanlar arasındaki ilişkilere yönelik eleştiriye yönelmeme
C
Bireysel ve kolektif kimliklerin pekiştirici niteliğinin önemli görülmemesi
D
Bireysel ve kolektif kimliklerin pekiştirici niteliğinin önemli konuları açıkladığının varsayılması
E
Sadece harekete dayalı kimlik çözümlemesinin, kimlik ve harekete katılımın değişkenliğinin olmaması
Açıklama:
Kimlik kavramsalına ilişkin farklı yaklaşımların içerdiği sorunların çözümlenmesi, kimlik kavramsalının potansiyelini toplumsal hareket kuramı ve araştırmaları açısından daha belirginleştirebilir. Bu sorunları şöyle ifade edebiliriz (Stryker, 2000:25-26):
1. Toplumsal kategori ve grup kavramlarının birbirlerine denk olarak ele alınması, aynılaştırılması.
2. Toplumsal hareketler ve bu hareketlere katılanlar arasındaki ilişkilere yönelik önemli sorular sorma ve bu soruları cevaplama konusunda yetersizlik.
3. Bir hareketin bütün olarak değerlendirilmesi ya da farklı hareketler arasında karşılaştırma yapılabilmesi için yeterli olan kimliğin kategorik, kültürel ve kolektif kavramsallaştırılmalarının aktörlerin farklı hareketlerinin çözümlenmesinde yetersiz kalması.
4. Bireysel ve kolektif kimlikler arasındaki ilişkilerdeki önemli kuramsal ve deneysel konuları çözen tanımlamalarda bireysel ve kolektif kimliklerin birleştirilmesi.
5. Bireysel ve kolektif kimliklerin pekiştirici niteliğinin önemli konuları açıkladığının varsayılması.
6. Sadece harekete dayalı kimlik çözümlemesinin, kimlik ve harekete katılımın çok yönlü ilişkilerini anlama konusunda yetersiz olması. Doğru cevap D'dir.
1. Toplumsal kategori ve grup kavramlarının birbirlerine denk olarak ele alınması, aynılaştırılması.
2. Toplumsal hareketler ve bu hareketlere katılanlar arasındaki ilişkilere yönelik önemli sorular sorma ve bu soruları cevaplama konusunda yetersizlik.
3. Bir hareketin bütün olarak değerlendirilmesi ya da farklı hareketler arasında karşılaştırma yapılabilmesi için yeterli olan kimliğin kategorik, kültürel ve kolektif kavramsallaştırılmalarının aktörlerin farklı hareketlerinin çözümlenmesinde yetersiz kalması.
4. Bireysel ve kolektif kimlikler arasındaki ilişkilerdeki önemli kuramsal ve deneysel konuları çözen tanımlamalarda bireysel ve kolektif kimliklerin birleştirilmesi.
5. Bireysel ve kolektif kimliklerin pekiştirici niteliğinin önemli konuları açıkladığının varsayılması.
6. Sadece harekete dayalı kimlik çözümlemesinin, kimlik ve harekete katılımın çok yönlü ilişkilerini anlama konusunda yetersiz olması. Doğru cevap D'dir.
Soru 115
Aşağıdakilerden hangisi istenir kimliklere verilebilecek bir örnektir?
Seçenekler
A
Eşcinsel
B
Feminist
C
Sigara kullanan
D
Bağımlı
E
Alkolik
Açıklama:
a. Gönüllü-istenir kimlikler: Katolik, kulüp üyeliği, demokrat-cumhuriyetçi, feminist, arkadaş, eş, anne-baba, öğrenci.
b. Gönüllü-istenmez: Alkolik, bağımlı, eşcinsel, sigara kullanan.
c. Gönülsüz-istenir: Afro-Amerikan, kızerkek evlat, Hispanik, Yahudi, erkek, kadın. Doğru cevap B'dir.
b. Gönüllü-istenmez: Alkolik, bağımlı, eşcinsel, sigara kullanan.
c. Gönülsüz-istenir: Afro-Amerikan, kızerkek evlat, Hispanik, Yahudi, erkek, kadın. Doğru cevap B'dir.
Soru 116
Toplumsal kimlik yaklaşımına öncülük yapan isim aşağıdakilerden hangisidir ?
Seçenekler
A
Hunt
B
Turner
C
Tajfel
D
Benford
E
Mead
Açıklama:
-
Tajfel’in öncülük ettiği toplumsal kimlik yaklaşımı gerek kimlik olgusunun gerekse toplumsal hareketler bağlamında toplumsal kimliklerin anlaşılmasına yardımcı olacak niteliktedir.Doğru cevap C'dir.
Tajfel’in öncülük ettiği toplumsal kimlik yaklaşımı gerek kimlik olgusunun gerekse toplumsal hareketler bağlamında toplumsal kimliklerin anlaşılmasına yardımcı olacak niteliktedir.Doğru cevap C'dir.
Soru 117
- Maddi zenginlik,
- Manevi zenginlik,
- Bilgi eksikliği,
- Aşırı bilgi yüklemesi,
- Alternatif kültürel çeşitliliğin birey üzerinde yarattığı karmaşa,
- Sistemin bireyin kendini tanımlaması için kurumsal temelli ve kültürel normatif alternatifleri sağlama konusunda yetersizliği
Seçenekler
A
I,II ve III
B
II,III,IV ve V
C
I,III,IV ve V
D
I,VI,V ve VI
E
I,II,III,IV,V ve VI
Açıklama:
-
Inglehart (1990), toplumsal değişme ile kimlik arayan davranışlar arasındaki ilişkinin postmodernizmin dört özelliğinden kaynaklandığını öne sürer (aktaran Johnston, Larana ve Gusfield,1999:139); • Maddi zenginlik, • Aşırı bilgi yüklemesi, • Alternatif kültürel çeşitliliğin birey üzerinde yarattığı karmaşa, • Sistemin bireyin kendini tanımlaması için kurumsal temelli ve kültürel normatif alternatifleri sağlama konusunda yetersizliği.Doğru cevap D'dir.
Inglehart (1990), toplumsal değişme ile kimlik arayan davranışlar arasındaki ilişkinin postmodernizmin dört özelliğinden kaynaklandığını öne sürer (aktaran Johnston, Larana ve Gusfield,1999:139); • Maddi zenginlik, • Aşırı bilgi yüklemesi, • Alternatif kültürel çeşitliliğin birey üzerinde yarattığı karmaşa, • Sistemin bireyin kendini tanımlaması için kurumsal temelli ve kültürel normatif alternatifleri sağlama konusunda yetersizliği.Doğru cevap D'dir.
Soru 118
Kolektif kimlik arayışını modern toplumun fakirleştirdiği etkileşime bir karşılık olarak değerlendiren bilim adamı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Inglehart
B
Klapp
C
Turner
D
Tajfel
E
Deaux
Açıklama:
-
1960’ların sonlarında Amerikalı sosyologlar tarafından, toplumsal hareketlere katılanların kimliklerine yönelik ilginin arttığı vurgulanmıştır. Ralph Turner (1969), kişisel kimlik ile kişisel dönüşümü toplumsal hareketler alanının giderek önemi artan konuları olarak belirtirken Klapp (1969), kolektif kimlik arayışını modern toplumun fakirleştirdiği etkileşime bir karşılık olarak değerlendirmiştir. Doğru cevap B'dir.
1960’ların sonlarında Amerikalı sosyologlar tarafından, toplumsal hareketlere katılanların kimliklerine yönelik ilginin arttığı vurgulanmıştır. Ralph Turner (1969), kişisel kimlik ile kişisel dönüşümü toplumsal hareketler alanının giderek önemi artan konuları olarak belirtirken Klapp (1969), kolektif kimlik arayışını modern toplumun fakirleştirdiği etkileşime bir karşılık olarak değerlendirmiştir. Doğru cevap B'dir.
Soru 119
1970’ler ve 1980’lerde ileri endüstri toplumlarında ortaya çıkan yeni kolektif davranış biçimleri, toplumsal hareket olgusunun yeniden kavramsallaştırılmasına yönelik çalışmaları gerektirmiştir.
Aşağıdakilerden hangisi bu dönemde ortaya çıkan hareketler arasında değildir?
Aşağıdakilerden hangisi bu dönemde ortaya çıkan hareketler arasında değildir?
Seçenekler
A
Alternatif tıp
B
Nükleer karşıtı hareket
C
Çoğunluk milliyetçilikleri
D
Köktenci dinî hareketler
E
Çevreci hareketler
Açıklama:
-
1970’ler ve 1980’lerde ileri endüstri toplumlarında ortaya çıkan yeni kolektif davranış biçimleri, toplumsal hareket olgusunun yeniden kavramsallaştırılmasına yönelik çalışmaları gerektirmiştir. Barış hareketleri, öğrenci hareketleri, nükleer karşıtı hareket, azınlık milliyetçilikleri, eşcinsel hakları, hayvan hakları, kadın hakları, alternatif tıp, köktenci dinî hareketler, çevreci hareketler ve New Age hareketleri bu dönemde ortaya çıkan hareketlerdir (Laraña, Johnston ve Gusfield, 1994:3).Doğru cevap C'dir.
1970’ler ve 1980’lerde ileri endüstri toplumlarında ortaya çıkan yeni kolektif davranış biçimleri, toplumsal hareket olgusunun yeniden kavramsallaştırılmasına yönelik çalışmaları gerektirmiştir. Barış hareketleri, öğrenci hareketleri, nükleer karşıtı hareket, azınlık milliyetçilikleri, eşcinsel hakları, hayvan hakları, kadın hakları, alternatif tıp, köktenci dinî hareketler, çevreci hareketler ve New Age hareketleri bu dönemde ortaya çıkan hareketlerdir (Laraña, Johnston ve Gusfield, 1994:3).Doğru cevap C'dir.
Soru 120
Marks ve Durkheim'a göre dayanışmanın gelişmesinin en dramatik yolu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kolektif coşku
B
Toplumsal hareket
C
Moral değerler
D
Grup özdeşleşmesi
E
Kolektif davranış
Açıklama:
-
Marks gibi Durkheim da bilinç ve dayanışmaya merkezî bir önem atfetmiştir. Dayanışma toplumsal bütünlüğü güçlendirir, özdeşleşmeye ve farkındalığa bağlıdır. Kolektif bilinç ise karşılıklılık sağlar, paylaşılmış moral değerler ve hedefler bağlamında bireylerin ilişki kurmalarına olanak tanır. Dayanışmanın gelişmesinin en dramatik yolu kolektif coşkudur. Weber’in bakış açısına göre Marks üretimi vurgularken grup özdeşleşmesinin ve toplumsal davranışların diğer temellerini göz ardı etmiştir.Doğru cevap A'dır.
Marks gibi Durkheim da bilinç ve dayanışmaya merkezî bir önem atfetmiştir. Dayanışma toplumsal bütünlüğü güçlendirir, özdeşleşmeye ve farkındalığa bağlıdır. Kolektif bilinç ise karşılıklılık sağlar, paylaşılmış moral değerler ve hedefler bağlamında bireylerin ilişki kurmalarına olanak tanır. Dayanışmanın gelişmesinin en dramatik yolu kolektif coşkudur. Weber’in bakış açısına göre Marks üretimi vurgularken grup özdeşleşmesinin ve toplumsal davranışların diğer temellerini göz ardı etmiştir.Doğru cevap A'dır.
Soru 121
Bireylerin toplumsal harekete katılma kararı ile kimlik arasındaki ilişkiyi vurgulayan kişi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Weber
B
Marks
C
Durkheim
D
Stryker
E
Taylor
Açıklama:
-
Bireylerin toplumsal harekete katılma kararı ile kimlik arasındaki ilişkiyi vurgulayan Stryker’a (2000:29) göre kişilerin harekete katılma kararı alıp almamaları sadece hareketin gelişimi, etkililiği, dönüşümü ve sürekliliği açısından önem taşımaz. Bu durum örneğin sendika üyelerinin grev ya da boykotlara katılma kararı da vermek zorunda olmalarıyla açıklanabilir.Doğru cevap D'dir.
Bireylerin toplumsal harekete katılma kararı ile kimlik arasındaki ilişkiyi vurgulayan Stryker’a (2000:29) göre kişilerin harekete katılma kararı alıp almamaları sadece hareketin gelişimi, etkililiği, dönüşümü ve sürekliliği açısından önem taşımaz. Bu durum örneğin sendika üyelerinin grev ya da boykotlara katılma kararı da vermek zorunda olmalarıyla açıklanabilir.Doğru cevap D'dir.
Soru 122
Aşağıdakilerden hangisi bir harekette ve bu hareket bağlamında yapılan eylemlerde kimliğin rolünün aşamaları arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Hareketin sonuçlarının ortaya çıkması
B
Kolektif iddia ve taleplerin oluşturulması
C
Hareket için aktivistlerin, gönüllülerin toplanması
D
Strateji ve taktiklere ilişkin kararların alınması
E
Çıkan sonuçların değerlendirilmesi
Açıklama:
-
Bir harekette ve bu hareket bağlamında yapılan eylemlerde kimliğin rolünün dört aşaması şöyle ifade edilebilir (Poletta ve Jasper, 2001:286);
• Kolektif iddia ve taleplerin oluşturulması
• Hareket için aktivistlerin, gönüllülerin toplanması
• Strateji ve taktiklere ilişkin kararların alınması
• Hareketin sonuçlarının ortaya çıkması Doğru cevap E'dir.
Bir harekette ve bu hareket bağlamında yapılan eylemlerde kimliğin rolünün dört aşaması şöyle ifade edilebilir (Poletta ve Jasper, 2001:286);
• Kolektif iddia ve taleplerin oluşturulması
• Hareket için aktivistlerin, gönüllülerin toplanması
• Strateji ve taktiklere ilişkin kararların alınması
• Hareketin sonuçlarının ortaya çıkması Doğru cevap E'dir.
Soru 123
‘Kimlik krizi’ kavramını ilk olarak ortaya koyan bilim insanı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
William James
B
Hobsbawm
C
Henri Tajfel
D
Erik Erikson
E
G. Herbert Mead
Açıklama:
Erik Erikson (1902-1994), Danimarka kökenli Alman psikolog ve psikanalist. Sosyal gelişim kuramını geliştirmiştir. ‘Kimlik krizi’ kavramını ilk ortaya koyan bilim adamıdır.
Soru 124
Sosyal kimliklerden gönülsüz-istenir alt başlığına aşağıdakilerden hangisi örnek verilebilir?
Seçenekler
A
Kız-erkek evlat
B
Alkolik
C
Feminist
D
Anne-baba
E
Kulüp üyeliği
Açıklama:
Toplumsal kimlikler çoklu bir yapıya sahiptir. Bireyler aynı zamanda birden fazla gruba üye olabilirler ve birçok kimliği taşımak durumunda kalabilirler. Deaux' e göre sosyal kimlikler gönüllü-gönülsüz ve istenir-istenmez biçiminde sınıflandırılabilir. Gönüllü kimlik bireyin kendisinin seçtiği kimlik, gönülsüz kimlik ise özgür seçimi gerektirmeyen, başkalarının bireyi kategorize etmesiyle oluşan kimliklerdir. İstenir kimlikler bireyin hakkında olumlu olduğu düşünülen, istenmez kimlikler ise olumsuz olduğu düşünülen kimliklerdir. Bu bağlamda kimlikleri şu örneklerle açıklayabiliriz:
- Gönüllü-istenir kimlikler: Katolik, kulüp üyeliği, demokrat-cumhuriyetçi, feminist, arkadaş, eş, anne-baba, öğrenci.
- Gönüllü-istenmez: Alkolik, bağımlı, eşcinsel, sigara kullanan.
- Gönülsüz-istenir: Afro-Amerikan, kız-erkek evlat, Hispanik, Yahudi, erkek, kadın.
Soru 125
Kimlik aşağıdakilerden hangisi ile yakın ilişkili değildir?
Seçenekler
A
Milliyet
B
Yaş
C
Kuraklık
D
Meslek
E
Politik üyelik
Açıklama:
Kimlik karmaşık bir yapıdır. Bireyin toplam bütün kimliği birbiriyle örtüşen, üst üste gelen boyutlardan ya da alt kimliklerden ibarettir. Kimlik, milliyet, etnisite, bölge, cinsiyet, cinsellik, yaş, kuşak, meslek, politik üyelik, çeşitli sosyal gruplara üyelik (ortak hobi ya da ortak deneyim vb) ve yasa dışı gruplarda yer almak ile yakından ilişkilidir.
Soru 126
Kişisel kimlik ile kişisel dönüşümü toplumsal hareketler alanının giderek önemi artan konular olarak belirten sosyolog aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Turner
B
Klapp
C
Erikson
D
Bloom
E
Calhoun
Açıklama:
Ralph Turner (1969), kişisel kimlik ile kişisel dönüşümü toplumsal hareketler alanının giderek önemini artan konuları olarak belirtirken Klapp (1969), kolektif kimlik arayışını modern toplumun fakirleştirdiği etkileşime bir karşılık olarak değerlendirmiştir.
Soru 127
Inglehart'a göre toplumsal değişme ile kimlik arayan davranışlar arasındaki ilişkide aşağıdakilerden hangisi postmodernizmin özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Maddi zenginlik
B
Aşırı bilgi yükselmesi
C
Kültürel çeşitliliğin birey üzerinde yarattığı karmaşa
D
Sistemin bireyin kendisini tanımlaması yönündeki yetersizliği
E
Sosyal çevre
Açıklama:
Inglehart (1990), toplumsal değişme ile kimlik arayan davranışlar arasındaki ilişkinin postmodernizmin dört özelliğinden kaynaklandığını öne sürer;
- Maddi zenginlik,
- Aşırı bilgi yükselmesi,
- Alternatif kültürel çeşitliliğin birey üzerinde yarattığı karmaşa,
- Sistemin bireyin kendini tanımlaması için kurumsal temelli ve kültürel normatif alternatifleri sağlama konusunda yetersizliği.
Soru 128
Nükleer savaş ve çevre kirliliği bireyleri nasıl bir toplumsal harekete yönlendirir?
Seçenekler
A
Korku
B
Kimlik Arayışı
C
Politik süreçler
D
Kolektif örgütlenme
E
Kültürel bozukluk
Açıklama:
Yeni kimlik arayışına iki örnek verebiliriz: Bunlardan biri çevre kirliliği ile ilgili sorunlar diğeri nükleer savaş tehdididir. Örneğin nükleer bir savaş insanların oluşturduğu ve ölçülemez nitelikte zararlara yol açabilecek büyük bir tehdittir. Bireylerin tek başına bu soruna çözüm bulmaları olanaksızdır. Bu durumda bireylerin kendilerini toplumsal sistem karşısında aciz hissetmeleri, anti-nükleer harekette olduğu gibi, ortak bir kimlik etrafında toplanmalarına yol açar. Böylece nükleer savaş ya da çevre kirliliği tehdidi bireyleri sürekli olarak toplumsal bir harekete yönlendirir.
Soru 129
Aşağıdakilerden hangisi 1970’ler ve 1980’lerde ileri endüstri toplumların ortaya çıkan yeni kolektif davranış biçimlerinden dolayı uyguladıkları hareketlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Nükleer karşıtı hareket
B
Kadın hakları
C
Teknoloji-bilim hareketleri
D
Alternatif tıp
E
Dini hareketler
Açıklama:
1970’ler ve 1980’lerde ileri endüstri toplumlarında ortaya çıkan yeni kolektif davranış biçimleri, toplumsal hareket olgusunun yeniden kavramsallaştırılmasına yönelik çalışmaları gerektirmiştir. Barış hareketleri, öğrenci hareketleri, nükleer karşıtı hareket, azınlık milliyetçilikleri, eşcinsel hakları, hayvan hakları, kadın hakları, alternatif tıp, köktenci dini hareketler, çevreci hareketler ve New Age hareketleri bu dönemde ortaya çıkan hareketlerdir.
Soru 130
Aşağıdakilerden hangisinde bir hareket bağlamında yapılan eylemlerde kimliğin rolünün aşamalarından biri değildir?
Seçenekler
A
Kolektif iddia ve taleplerin oluşturulması
B
Halihazırda karar almak
C
Hareketin sonuçlarının ortaya çıkması
D
Strateji ve taktiklere ilişkin kararların alınması
E
Hareket için gönüllülerin toplanması
Açıklama:
Bir harekette ve bu hareket bağlamında yapılan eylemlerde kimliğin rolünün dört aşaması şöyle ifade edilebilir;
- Kolektif iddia ve taleplerin oluşturulması
- Hareket için aktivistlerin, gönüllülerin toplanması
- Strateji ve taktiklere ilişkin kararların alınması
- Hareketin sonuçlarının ortaya çıkması
Soru 131
Sembolik bütünleşmenin yeni toplumsal hareketlerin temel özelliklerinden biri olduğunu öne süren sosyolog aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Berger
B
Mead
C
Raschke
D
Erikson
E
Klapp
Açıklama:
Raschke (1987) sembolik bütünleşmenin yeni toplumsal hareketlerin temel özelliklerinden biri olduğunu öne sürmektedir. Buna göre toplumsal hareketin içinde yer alan grup “biz" duygusuyla nitelendirilir. Bu aidiyet duygusu, “diğerleri ve onlar" gibi farklılaştırmaya dayanır ve hareketin ortak, kolektif kimliğini ortaya çıkarır. Grup için bir anlamda sınır görevi yapan bir biz duygusu söz konusudur.
Soru 132
Dış kamunun toplumsal harekette yer alan aktörlerin kendileri hakkında düşünmelerine yol açan boyut aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bireysel kimlik
B
Kamusal kimlik
C
Kimlik krizi
D
Kolektif kimlik
E
Kimlik çatışması
Açıklama:
Kamusal kimlik: Dış kamunun toplumsal harekette yer alan aktörlerin kendileri hakkında düşünmelerine yol açan etkilerini kapsar. Örneğin devletin ve medyanın rolü bu bağlamda önem taşır.
Soru 133
Aşağıdakilerden hangisi kimlik krizi kavramını ilk ortaya koyan kişidir?
Seçenekler
A
Berger
B
Piaget
C
Calhoun
D
Erikson
E
Mead
Açıklama:
Kimlik krizi kavramını ilk ortaya koyan Danimarka kökenli Alman psikolog ve psikanalist Erik Erikson'dur.
Soru 134
"Ulusal kimlikler genelde saflık, homojenlik iddiasıyla sunulur ancak gerçekte kurgusaldır ve melez kimlikler oluşturulabilir" düşüncesini savunan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hall
B
Erikson
C
Mead
D
Piaget
E
Berger
Açıklama:
Hall’a göre kimliklerin varlığı temel olarak kurgusaldır. Ulusal kimlikler genelde saflık, homojenlik iddiasıyla sunulur ancak gerçekte kurgusaldır ve melez kimlikler oluşturulabilir.
Soru 135
Aşağıdakilerden hangisi "gönüllü - istenir kimliklere" bir örnektir?
Seçenekler
A
Alkolik
B
Feminist
C
Afro-Amerikan
D
Hispanik
E
Yahudi
Açıklama:
- Gönüllü-istenir kimlikler: Katolik, kulüp üyeliği, demokrat-cumhuriyetçi, feminist, arkadaş, eş, anne-baba, öğrenci.
- Gönüllü-istenmez: Alkolik, bağımlı, eşcinsel, sigara kullanan.
- Gönülsüz-istenir: Afro-Amerikan, kızerkek evlat, Hispanik, Yahudi, erkek, kadın.
Soru 136
Verilen metinde boşluklara aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
"_______ kişisel kimlik ile kişisel dönüşümü toplumsal hareketler alanının giderek önemi artan konuları olarak belirtirken _______ kolektif kimlik arayışını modern toplumun fakirleştirdiği etkileşime bir karşılık olarak değerlendirmiştir".
"_______ kişisel kimlik ile kişisel dönüşümü toplumsal hareketler alanının giderek önemi artan konuları olarak belirtirken _______ kolektif kimlik arayışını modern toplumun fakirleştirdiği etkileşime bir karşılık olarak değerlendirmiştir".
Seçenekler
A
Tajfel - Hall
B
Mead - James
C
Turner - Klapp
D
Tajfel - Deaux
E
Calhoun - Inglehart
Açıklama:
1960’ların sonlarında Amerikalı sosyologlar tarafından, toplumsal hareketlere katılanların kimliklerine yönelik ilginin arttığı vurgulanmıştır. Ralph Turner (1969), kişisel kimlik ile kişisel dönüşümü toplumsal hareketler alanının giderek önemi artan konuları olarak belirtirken Klapp (1969), kolektif kimlik arayışını modern toplumun fakirleştirdiği etkileşime bir karşılık olarak değerlendirmiştir
Soru 137
Aşağıdakilerden hangisi, toplumsal değişme ile kimlik arayan davranışlar arasındaki ilişkinin postmodernizmin özelliklerinden kaynaklandığını öne sürer?
Seçenekler
A
Erikson
B
Tajfel
C
Hunt
D
Calhoun
E
Inglehart
Açıklama:
Inglehart, toplumsal değişme ile kimlik arayan davranışlar arasındaki ilişkinin postmodernizmin dört özelliğinden kaynaklandığını öne sürer;
- Maddi zenginlik,
- Aşırı bilgi yüklemesi,
- Alternatif kültürel çeşitliliğin birey üzerinde yarattığı karmaşa,
- Sistemin bireyin kendini tanımlaması için kurumsal temelli ve kültürel normatif alternatifleri sağlama konusunda yetersizliği.
Soru 138
Yeni toplumsal hareketler yaklaşımına göre hareketlerin temelini aşağıdakilerden hangisi oluşturur?
Seçenekler
A
Kimlik arayışı
B
Aile faktörü
C
Sosyal sınıf yaklaşımları
D
Modern etkenler
E
Toplumsal ve bireysel ayrıcalıkları
Açıklama:
Yeni toplumsal hareketler yaklaşımına göre hareketlerin temelini kimlik arayışı oluşturur. Harekete yol açan etkenler, harekette yer alan aktörlerin kendilerini güçlü hissedecekleri farklı bir toplumsal gruba ait olma duygusu bağlamında, kültürel ve sembolik temalar etrafında yoğunlaşmaktadır. Bunlar egemen sistemi sorgulayan alt kültürel yönelimlerdir
Soru 139
Aşağıdakilerden hangisi yeni toplumsal hareketlere yol açan etkenlerin ekonomik sıkıntılardan daha çok kimlikle bağlantılı kültürel ve sembolik konuları kapsadığını vurgulamıştır?
Seçenekler
A
Stets
B
Burke
C
Melucci
D
Raschke
E
Gusfield
Açıklama:
Eski hareketlerden farklı olarak düşünce ve değerler açısından çoğulcu bir niteliğe sahip olan yeni toplumsal hareketlerde, yeni kimlikler ya da kimliklerin daha önce zayıf ve geri planda kalan boyutları öne çıkmaktadır. Melucci, yeni toplumsal hareketlere yol açan etkenlerin ekonomik sıkıntılardan daha çok kimlikle bağlantılı kültürel ve sembolik konuları kapsadığını vurgulamaktadır
Soru 140
Toplumsal hareket kimliğini Johnston, Larana ve Gusfield nasıl boyutlandırmıştır?
Seçenekler
A
Yapısal - güvenli - dengeli
B
Sosyal - etken - gözlemci
C
Toplumsal - yasal - düzenli
D
Düşman - hasım - izleyici
E
Bireysel - kolektif - kamusal
Açıklama:
Toplumsal hareket kimliğini Johnston, Larana ve Gusfield bireysel, kolektif ve kamusal olarak; Hunt, Benford ve Snow başkahraman, düşman-hasım ve izleyici olarak boyutlandırmışlardır. Jasper ise bütüncül ve deneysel verilere dayalı bir kimlik tipolojisi geliştirmiştir
Soru 141
Weber kolektif davranışın grup özdeşleşmesinin hangi özgün kaynak/kaynaklardan temellendiğini öne sürer?
Seçenekler
A
Toplum - sınıf
B
Sadelik - güç
C
Birey - güç - çaba
D
Aile - kazanç
E
Sınıf - statü - parti.
Açıklama:
Weber’in bakış açısına göre Marks üretimi vurgularken grup özdeşleşmesinin ve toplumsal davranışların diğer temellerini göz ardı etmiştir. Weber kolektif davranışın grup özdeşleşmesinin üç özgün kaynağından temellendiğini öne sürer; sınıf, statü ve parti.
Soru 142
Aşağıdakilerden hangisi bireysel kimlik için söylenemez?
Seçenekler
A
Bütün olarak kişisel özelliklerle ilişkili değildir.
B
biyolojik kalıtım ve toplumsal yaşamın etkileşimiyle inşa edilir.
C
Birkaç açıdan bireysel kimlik toplumsal hareketlere katılımın anlaşılmasında önemlidir.
D
Cinsiyet ve soya ilişkin bağlardan bağımsız olarak bir kişinin toplumsal süreçlerde neye dönüştüğünü ifade eder.
E
Cinsiyet ve soya ilişkin bağlardan bağımsız olarak bir kişinin kim olduğunu ifade eder.
Açıklama:
Bireysel kimlik kavramı çoğu sosyolog açısından doğası gereği tartışmalıdır. Cinsiyet ve soya ilişkin bağlardan bağımsız olarak bir kişinin kim olduğunu ve toplumsal süreçlerde neye dönüştüğünü ifade eder. Birkaç açıdan bireysel kimlik toplumsal hareketlere katılımın anlaşılmasında önemlidir. Bütün olarak kişisel özelliklerle ilişkilidir, biyolojik kalıtım ve toplumsal yaşamın etkileşimiyle inşa edilir, kendine özgü bir biyografi olarak toplumsal hareketlere dahil edilir ve içselleştirilir.
Soru 143
Aşağıdakilerden hangisi bireyin kendine ilişkin algısına dayalı tanımlanan kimliktir?
Seçenekler
A
Nesnel kimlik
B
Toplumsal kimlik
C
Öznel kimlik
D
Rol kimlik
E
Kimlik
Açıklama:
Bireyin kendisine ilişkin algısına dayalı tanımladığı kimliğe öznel kimlik denir.
Soru 144
Aşağıdakilerden hangisi Inglehart'a göre postmodernizmin kimlik arayışına olan etkilerinden değildir?
Seçenekler
A
Maddi zenginlik
B
Aşırı bilgi yüklemesi
C
Sistemin bireyin kendini tanımlaması için kurumsal temelli ve kültürel alternatifleri sağlama yetersizliği
D
Alternatif kültürel çeşitliliğin bireyin üzerinde yarattığı karmaşa
E
Toplumsal kategori kavramlarının birbirlerine denk olarak ele alınması
Açıklama:
Toplumsal kategori kavramlarının birbirlerine denk olarak ele alınması, kimlik kavramını tanımlamada kullanılan farklı bakış açılarının ve bu kavramın doğru açıklanamayışının sorunları arasında gösterilmektedir.
Soru 145
Bir kişinin kim olduğunu ve toplumsal süreçlerde neye dönüştüğünü ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Toplumsal kimlik
B
Bireysel kimlik
C
Kolektif kimlik
D
Kamusal kimlik
E
Kimlik
Açıklama:
Bireysel kimlik kavramı çoğu sosyolog açısından doğası gereği tartışmalıdır.Cinsiyet ve soya ilişkin bağlardan bağımsız olarak bir kişinin kim olduğunu ve toplumsal süreçlerde neye dönüştüğünü ifade eder.
Soru 146
Dış kamunun toplumsal harekette yer alan aktörlerin kendileri hakkında düşünmelerine yol açmasına neden olan kimlik boyutu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kolektif kimlik
B
Öznel kimlik
C
Kamusal kimlik
D
Nesnel kimlik
E
Bireysel kimlik
Açıklama:
Dış kamunun toplumsal harekette yer alan aktörlerin kendileri hakkında düşünmelerine yol açan etkilerini kapsar. Örneğin devletin ve medyanın rolü bu bağlamda önem taşır.
Soru 147
Toplumsal hareketteki üyelik ve eylemlere dayanan kimlik aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kolektif kimlik
B
Toplumsal kimlik
C
Nesnel kimlik
D
Bireysel kimlik
E
Öznel kimlik
Açıklama:
Kolektif kimlik, bir toplumsal hareketteki üyeliğe, sınırlara ve eylemlere ilişkin paylaşılan inanışları ifade eder.
Soru 148
Bireyin kendine ilişkin algısından bağımsız, biyolojik ve sosyolojik olarak sahip olduğu kimlik aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Öznel kimlik
B
Bireysel kimlik
C
Kolektif kimlik
D
Nesnel kimlik
E
Kamusal kimlik
Açıklama:
Bireyin kendine ilişkin algısından bağımsız, biyolojik ve sosyolojik olarak sahip olduğu kimlik nesnel kimliktir.
Soru 149
Aşağıdakilerden hangisi gönüllü-istenir kimlikler kapsamındadır?
Seçenekler
A
Feminist
B
Alkolik
C
Bağımlı
D
Sigara kullanan
E
Erkek
Açıklama:
Gönüllü kimlik bireyin kendisinin seçtiği kimlik, istenir kimlik de bireyin hakkında olumlu olduğunu düşündüğü kimliklerdir. Gönüllü-istenir kimliklere bazı örnekler: Katolik, kulüp üyeliği, demokrat-cumhuryetçi, feminist, arkadaş, eş, anne-baba, ögrenci.
Soru 150
Aşağıdakilerden hangisi gönülsüz-istenir kimlikler kapsamındadır?
Seçenekler
A
Katolik
B
Eşcinsel
C
Alkolik
D
Kız-erkek evlat
E
Bağımlı
Açıklama:
Gönülsüz kimlik, özgür seçimi gerektirmeyen, başkalarının bireyi kategorize etmesiyle oluşan kimliklerdir. Gönülsüz-istenir kimliklere bazı örnekler: Afro-Amerikan, kız-erkek evlat, Hispanik, Yahudi, erkek, kadın.
Soru 151
Aşağıdakilerden hangisi gönüllü-istenmez kimliklerdendir?
Seçenekler
A
Kız-erkek evlat
B
Feminist
C
Sigara kullanan
D
Anne-baba
E
Öğrenci
Açıklama:
Gönüllü kimlik bireyin kendisinin seçtiği kimlik, istenmez kimlik ise olumsuz olduğu düşünülen kimliktir. Gönüllü-istenmez kimliklere bazı örnekler: Alkolik, bağımlı, eşcinsel, sigara kullanan.
Soru 152
Aşağıdakilerden hangisi gönüllü-istenmez kimliklerden değildir?
Seçenekler
A
Alkolik
B
Bağımlı
C
Eşcinsel
D
Sigara kullanan
E
Feminist
Açıklama:
Gönüllü kimlik bireyin kendisinin seçtiği kimlik, istenmez kimlik ise olumsuz olduğu düşünülen kimliktir. Gönüllü-istenmez kimliklere bazı örnekler: Alkolik, bağımlı, eşcinsel, sigara kullanan.
Soru 153
1960’lardan bu yana giderek artan bir yoğunlukta ve çeşitlilikte görülmekte olan yeni toplumsal hareketlerin en belirgin özelliklerinden biri aşağıdakilerden hangisinde görülür?
Seçenekler
A
Birey
B
Kimlik
C
Nüfus
D
Aile
E
Çevre
Açıklama:
1960’lardan bu yana giderek artan bir yoğunlukta ve çeşitlilikte görülmekte olan yeni toplumsal hareketlerin en belirgin özelliklerinden biri kimliktir.
Soru 154
Aşağıdakilerden hangisine göre kimliklerin varlığı temel olarak kurgusaldır?
Seçenekler
A
Erikson
B
Marshall
C
Hall
D
James
E
Hergert
Açıklama:
Hall’a (1993) göre kimliklerin varlığı temel olarak kurgusaldır
Soru 155
Aşağıdakilerden hangisi bireyin kendine ilişkin algısına dayalı tanımladığı kimliktir?
Seçenekler
A
Evrensel
B
Nesnel
C
Ailesel
D
Öznel
E
Yönetimsel
Açıklama:
Bireyin kendine ilişkin algısına dayalı tanımladığı kimlik öznel kimliktir.
Soru 156
Aşağıdakilerden hangisi yeni toplumsal dönüşümü ağ toplumu olarak adlandırmıştır?
Seçenekler
A
Castells
B
Melucci
C
Touraine
D
Larana
E
Gusfield
Açıklama:
Yeni toplumsal hareket kuramcılarına göre, kolektif davranış biçimlerinde gözlenen köklü dönüşümlere toplumsal yapıdaki dönüşümler yol açmıştır. Yeni yapıyı Touraine (1981) postendüstriyel, Melucci (1996) enformasyon, Castells (1997) ağ toplumu olarak adlandırmışltır.
Soru 157
Başkalarıyla eşit düzlemde kamusal alana giriş talebinin yanı sıra otantikliğin savunulması aşağıdakilerden hangisinin özelliğidir?
Seçenekler
A
Ailenin
B
Yönetimin
C
Yeni toplumsal hareketlerin çoğunluğunun
D
Devletin
E
Kamunun
Açıklama:
Başkalarıyla eşit düzlemde kamusal alana giriş talebinin yanı sıra otantikliğin savunulması yeni toplumsal hareketlerinin çoğunun en belirgin özelliğidir.
Soru 158
Aşağıdakilerden hangisi toplumsal hareket kuramlarından olan kaynak hareketliliği ile politik süreçler yaklaşımlarında hareketlerin ortaya çıkışı, devam etmesi ve etkileri gibi değerlendirmelerdeki boşlukların doldurması açısından önem taşımaktadır?
Seçenekler
A
Kimlik
B
Örgütlenme
C
Beraberlik
D
İş birliği
E
Kolektif kimlik
Açıklama:
Sosyoloji alanında kolektif kimlik, toplumsal hareket kuramlarından olan kaynak hareketliliği ile politik süreçler yaklaşımlarında hareketlerin ortaya çıkışı, devam etmesi ve etkileri gibi değerlendirmelerdeki boşlukların doldurması açısından önem taşımaktadır.
Soru 159
Kimlik ile ilgili üzerinde anlaşmaya varmış bireylerin ve hareketin birleşimine atıf yapan boyut aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sosyal kimlik
B
Kimlik yakınsaması-çakışması
C
Öznel kimlik
D
Nesnel kimlik
E
Kimlik inşası
Açıklama:
Kimlik yakınsaması-çakışması üzerinde anlaşmaya varmış bireylerin ve hareketin birleşimine atıf yapar.
Soru 160
Aşağıdakilerden hangisi sembolik bütünleşmenin yeni toplumsal hareketlerin temel özelliklerinden biri olduğunu öne süren kişidir?
Seçenekler
A
Raschke
B
Gamson
C
Corrigall
D
Dunlap
E
Gusfield
Açıklama:
Raschke (1987) sembolik bütünleşmenin yeni toplumsal hareketlerin temel özelliklerinden biri olduğunu öne sürmektedir.
Soru 161
Aşağıdakilerden hangisi üyelik, sınırlar ve grup içinde yapılan etkinliklere ilişkin kabul görmüş tanımlamalara gönderme yapar?
Seçenekler
A
Aile
B
Devlet
C
Birey
D
Bireysel kimlik
E
Kolektif kimlik
Açıklama:
Kolektif kimlik: Üyelik, sınırlar ve grup içinde yapılan etkinliklere ilişkin kabul görmüş tanımlamalara gönderme yapar.
Soru 162
Aşağıdakilerden hangisi dış kamunun toplumsal harekette yer alan aktörlerin kendileri hakkında düşünmelerine yol açan etkilerini kapsar?
Seçenekler
A
Sosyal kimlik
B
Öznel kimlik
C
Nesnel kimlik
D
Kolektif kimlik
E
Kamusal kimlik
Açıklama:
Kamusal kimlik: Dış kamunun toplumsal harekette yer alan aktörlerin kendileri hakkında düşünmelerine yol açan etkilerini kapsar.
Soru 163
Bireylerin kimliklerini toplumsal yapıyla etkileşim içinde sürekli olarak inşa etmeleri kimliğin hangi özelliği ile ilgilidir?
Seçenekler
A
Durağanlık
B
Dinamizm
C
Değişmezlik
D
Etkinlik
E
Eylemsizlik
Açıklama:
Bireylerin kimliklerini toplumsal yapıyla etkileşim içinde sürekli olarak inşa etmeleri, kimliğin dinamik yapısına ilişkin bir durumdur.
Soru 164
Kimliklerin varlığının temel olarak kurgusal olduğunu öne süren düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Hall
B
Erikson
C
Smith-Lovin
D
Marshall
E
James
Açıklama:
Hall, kimliklerin varlığının temel olarak kurgusal olduğunu öne sürmüştür.
Soru 165
Kimliğin genel anlamda ele alındığı iki boyut seçeneklerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yerel kimlik -Ulusal kimlik
B
Özel kimlik - Genel kimlik
C
Bireysel kimlik - Toplumsal kimlik
D
Öznel kimlik - Nesnel kimlik
E
Öznel kimlik - Sosyal kimlik
Açıklama:
Kimliğin genel anlamda ele alındığı iki boyut "öznel kimlik - nesnel kimlik"tir.
Soru 166
Toplumsal hareketlerde bireylerin kimlik ve yaşam tarzlarının tanınıp kabul görmesi talebi hangi tarihten sonra ön plana çıkmıştır?
Seçenekler
A
1950'ler
B
1960'lar
C
1970'ler
D
1980'ler
E
1990'lar
Açıklama:
1960'ların sonunda Amerikalı sosyologlar tarafından toplumsal hareketlerde bireylerin yeni kimlik ve yaşam tarzlarının tanınıp kabul görmesi talebi ön plana çıktığı vurgulanmıştır.
Soru 167
D'Emilio kentleşme ve endüstrileşmenin yeni toplumsal hareketlerdeki yeni kimlik oluşumuna nasıl katkıda bulunduğunu öne sürmüştür?
Seçenekler
A
Eğitim olanaklarını artması
B
Erişimin artması
C
Ulaşım imkanlarının gelişmesi
D
Maddi olanakların artmış olması
E
Özel yaşam alanına olanak sağlaması
Açıklama:
D'Emilio bireylerin özel yaşam alanına olanak tanıyan kentleşme ve endüstrileşmenin yeni toplumsal hareketlerdeki yeni kimlik oluşumuna etkili olduğunu öne sürmüştür.
Soru 168
Kimliğin yapılandırılması temel alındığında üzerinde anlaşmaya varmış bireylerin ve hareketin birleşimine atıf yapan kimlik boyutu seçeneklerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kimlik inşası
B
Kimlik tutumu
C
Kimlik yakınsaması
D
Kimlik yanılsaması
E
Kimlik karmaşası
Açıklama:
Kimliğin yapılandırılması temel alındığında kimlik yakınsaması - çakışması; üzerinde anlaşmaya varmış bireylerin ve hareketin birleşimine atıf yapan kimlik boyutudur.
Soru 169
Seçeneklerden hangisi toplumsal hareket bağlamında yapılan eylemlerde kimliğin rölüne ilişkin aşamalardan biri değildir?
Seçenekler
A
Kolektif iddia ve taleplerin oluşturulması
B
Hareket için aktivist ve gönüllülerin toplanması
C
Strateji ve taktiklere ilişkin kararların alınması
D
Hareketin sonuçlarının ortaya çıkması
E
Bir sonraki hareket için zemin oluşturulması
Açıklama:
Toplumsal hareket bağlamında yapılan eylemlerde kimliğin rölüne ilişkin aşamalar şunlardır:
Kolektif iddia ve taleplerin oluşturulması
Hareket için aktivist ve gönüllülerin toplanması
Strateji ve taktiklere ilişkin kararların alınması
Hareketin sonuçlarının ortaya çıkması
Kolektif iddia ve taleplerin oluşturulması
Hareket için aktivist ve gönüllülerin toplanması
Strateji ve taktiklere ilişkin kararların alınması
Hareketin sonuçlarının ortaya çıkması
Soru 170
Bir insanın Hollandalı olması, hangi kimlik tipolojisine tabi bir özelliğini anlatır?
Seçenekler
A
Kişisel kimlik
B
Kolektif kimlik
C
Hareket kimliği
D
Bilişsel kimlik
E
Kamusal kimlik
Açıklama:
Kişisel kimlik, yaş, millet gibi özellikleri ifade eden kimlik tipolojisi türüdür.
Soru 171
Kimliğin iki merkezi boyutu olan bireysel ve kolektif kimliği şekillendiren üçüncü boyut nedir?
Seçenekler
A
Yerel kimlik
B
Kamusal kimlik
C
Kişisel kimlik
D
Kültürel kimlik
E
Geleneksel kimlik
Açıklama:
Kimliğin iki merkezi boyutu olan bireysel ve kolektif kimliği şekillendiren üçüncü boyut kamusal kimliktir.
Soru 172
Bir toplumsal harekette üyeliğe, sınırlara ve eylemlere ilişkin paylaşılan inanışları ifade eden kavram seçeneklerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bireysel kimlik
B
Toplumsal kimlik
C
Kolektif kimlik
D
Özel kimlik
E
Yerel kimlik
Açıklama:
Kolektif kimlik, bir toplumsal harekette üyeliğe, sınırlara ve eylemlere ilişkin paylaşılan inanışları ifade eder.
Soru 173
"Kimlik” kavramının sosyal bilimlerde kullanılmasına öncülük eden kişi ve kullanılmaya başlandığı tarih aşağıdakilerden hangisinde birlikte ve doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
1940’larda Erikson’la
B
1940’larda Skinner’la
C
1920’lerde Maslow’la
D
1920’lerde Erikson’la
E
1920’lerde Skinner’la
Açıklama:
Psikoloji ve sosyoloji alanlarında çeşitli yaklaşımlarda ele alınan kimlik olgusu 1940’larda Erikson’un öncülüğünde sosyal bilimlerde kullanılmaya başlanmış, kuramlaştırma çabaları gözlenmiş ve deneysel araştırmalar gerçekleştirilmiştir. Doğru cevap A’dır.
Soru 174
Hobsbawm, ulusal kimliklerin saflık ve homojenlik iddiasıyla sunulduğu, fakat gerçekte kurgusal ve melez kimlikler oluşturulabildiği iddiasından yola çıkarak aidiyet gruplarını ne şekilde nitelemiştir?
Seçenekler
A
Duygusal topluluklar
B
Fiziksel topluluklar
C
Ruhsal topluluklar
D
Zihinsel topluluklar
E
Psikolojik topluluklar
Açıklama:
Hall’a (1993) göre kimliklerin varlığı temel olarak kurgusaldır. Ulusal kimlikler genelde saflık, homojenlik iddiasıyla sunulur ancak gerçekte kurgusaldır ve melez kimlikler oluşturulabilir. Hobsbawm (1993) da bu bağlamda aidiyet gruplarını zihinsel topluluklar olarak nitelendirmiştir. Doğru cevap D’dir.
Soru 175
- Toplumsal yapıdaki konumlarla bağlantılı rol kimlikleri
- Grup ve örgütlere üyelikle bağlantılı toplumsal kimlikler
- Kişisel özelliklerle ve niteliklerle özdeşleşmenin sonucu olarak kategori üyeliklerinden kaynaklanan kimlikler
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Çözümü: Kimlikler bireylerin toplumsal yapıdaki konumları, içinde bulundukları belirli gruplar ve toplumsal kategorilerle yakından ilişkilidir. Smith-Lovin, bu bağlamda kimliği üç boyutta sınıflandırmıştır. Bunlar;
- Toplumsal yapıdaki konumlarla bağlantılı rol kimlikleri
- Grup ve örgütlere üyelikle bağlantılı toplumsal kimlikler
- Kişisel özelliklerle ve niteliklerle özdeşleşmenin sonucu olarak kategori üyeliklerinden kaynaklanan kimlikler’dir. Doğru cevap E’dir.
Soru 176
İnsanların iletişim ve dil aracılığıyla kendi doğaları ve toplumsal dünya üzerinde düşünmelerini sağlayan yetenek aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
- Kimlik
B
Benlik
C
- Tutum
D
- Davranış
E
- Kişilik
Açıklama:
İnsanların iletişim ve dil aracılığıyla kendi doğaları ve toplumsal dünya üzerinde düşünmelerini sağlayan yeteneğe benlik denir. Benlik iki aşamalıdır: İçteki öznel, yaratıcı, belirleyen ve bilinmeyen ben (I), dıştaki, belirlenmiş ve toplumsal aşamayı yansıtan ben (me). Doğru cevap Doğru cevap B’dir.
Soru 177
Benliğin iki aşamasından biri olan dıştaki ben (me) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur ?
Seçenekler
A
- Özneldir.
B
- Yaratıcıdır.
C
Bilinmeyendir.
D
- Toplumsal aşamayı yansıtır.
E
Kişiliği belirler.
Açıklama:
Öznel, yaratıcı ve bilinmeyen olan içteki “ben”dir (I). Dıştaki ben ise belirlenmiş ve toplumsal aşamayı yansıtan “ben”dir. Doğru cevap D’dir.
Soru 178
Aşağıdakilerden hangisi kimlik kavramsalına ilişkin farklı yaklaşımların çalışma konularından biri değildir?
Seçenekler
A
- Toplumsal kategori ve grup kavramlarının birbirlerine denk olarak ele alınması
B
- Bireysel ve kolektif kimliklerin pekiştirici niteliğinin önemli konuları açıkladığının varsayılması
C
- Sadece harekete dayalı kimlik çözümlemesinin, kimlik ve harekete katılımın çok yönlü ilişkilerini anlamada yetersiz olması
D
Bireysel ve kolektif kimlikler arasındaki ilişkilerdeki önemli kuramsal ve deneysel konuları çözen tanımlamalarda bireysel ve kolektif kimliklerin birleştirilmesi
E
- Toplumsal hareketlere ve katılımcıları arasındaki ilişkilere yönelik tüm soruların cevaplanmış olması
Açıklama:
“Toplumsal hareketler ve bu hareketlere katılanlar arasındaki ilişkilere yönelik önemli sorular sorma ve bu soruları cevaplama konusunda yetersizlik” kimlik kavramına ilişkin yapılan çalışmaların konularından biridir. Dolayısıyla bu konuda tüm soruların cevaplandığını söylemek doğru olmaz. Diğer seçeneklerdeki konular da, yine bu kavramsala ilişkin yapılan çalışmalar arasında yer alır. Doğru cevap E’dir.
Soru 179
- Ahlaki dejenerasyon
- Maddi zenginlik
- Aşırı bilgi yüklemesi
- Alternatif kültürel çeşitliliğin birey üzerinde yarattığı karmaşa
- Sistemin kurumsal temelli ve kültüre normatif alternatifler sağlama konusundaki yetersizliği
Seçenekler
A
- Yalnız I
B
- I ve II
C
- II ve IV
D
- I, II, III ve IV
E
- II, III, IV ve V
Açıklama:
Inglehart (1990), toplumsal değişme ile kimlik arayan davranışlar arasındaki ilişkinin postmodernizmin dört özelliğinden kaynaklandığını öne sürer. Bunlar;
- Maddi zenginlik
- Aşırı bilgi yüklemesi
- Alternatif kültürel çeşitliliğin birey üzerinde yarattığı karmaşa
- Sistemin kurumsal temelli ve kültüre normatif alternatifler sağlama konusundaki yetersizliği’dir.
Soru 180
- Aşağıdakilerden hangisi bir harekette ve bu hareket bağlamında yapılan eylemlerde kimliğin rolünün aşamalarından biri değildir?
Seçenekler
A
Kolektif iddia ve taleplerin oluşturulması
B
Hareket için aktivistlerin, gönüllülerin toplanması
C
Strateji ve taktiklere ilişkin kararların alınması
D
Hareketin sonuçlarının ortaya çıkması
E
Sonuçların kamuoyuna duyurulması
Açıklama:
Kolektif iddia ve taleplerin oluşturulması, hareket için aktivistlerin, gönüllülerin toplanması, strateji ve taktiklere ilişkin kararların alınması ve hareketin sonuçlarının ortaya çıkması bir hareket ve bu hareket bağlamında yapılan eylemlerde kimliğin rolünün aşamalarıdır, fakat sonuçların kamuoyuna duyurulması kimliğin üstlendiği rolün bir aşaması değildir. Doğru cevap E’dir.
Soru 181
Bir toplumsal hareketteki üyeliğe, sınırlara ve eylemlere ilişkin paylaşılan inanışların tümüne ne ad verilir?
Seçenekler
A
Kişisel kimlik
B
Kolektif kimlik
C
Hareket kimliği
D
Aktivist kimlik
E
Kamusal kimlik
Açıklama:
Sayfa 92-93
Kolektif kimlik; sınıf, din, cinsel tercih gibi bir grubun sınırlarına, ilgilerine ve özgünlüklerine ilişkin bir ortak algıdır. Doğru cevap B’dir.
Kolektif kimlik; sınıf, din, cinsel tercih gibi bir grubun sınırlarına, ilgilerine ve özgünlüklerine ilişkin bir ortak algıdır. Doğru cevap B’dir.
Soru 182
Yeni toplumsal hareket kuramcılarına göre kimlik hareketleri, ------- stratejileri işe koşarak egemen kültürde dönüşümü ve yeni toplumsal kimliklerin tanınmasını talep eder. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Seçenekler
A
dışa vurumcu
B
içe vurumcu
C
toplum ile paralel
D
toplumsal yapıya ters
E
dönüşümcü
Açıklama:
Yeni toplumsal hareket kuramcılarına göre kimlik hareketleri, dışa vurumcu stratejileri işe koşarak egemen kültürde dönüşümü ve yeni toplumsal kimliklerin tanınmasını talep eder (Bernstein, 2002:86). Bu süreçte kimlik ve toplumsal hareketle hareketin çevresi arasında çok boyutlu bir etkileşim söz konusudur. Doğru cevap A’dır.
Soru 183
Aşağıdakilerden hangisi kimliğe yönelik özcü bir yaklaşımdır?
Seçenekler
A
Bireysel kimliklerin çoklu yapısının olması
B
Kimliğin yaşam boyu değişebilir olması
C
Kimliklerin inşa edilebilir olmaları
D
Kimliklerin bedensel unsurlara bağlı olması sebebiyle değişmemesi veya çok az değişmesi
E
Kimliği oluşturan parçaların değişebilir, eklenebilir ve tamamen bırakılabilir olması
Açıklama:
Psikodinamik ve sosyolojik yaklaşımlar, kimliği tutarlı ve yaşam boyunca çok az değişen bir nüve ya da öz -gerçek ben- olarak gören özcü yaklaşımlardan farklı olarak kimliğin değişkenliğine ve inşa edilen bir süreç oluşuna vurgu yapar.
Ünite 5
Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi Fransız feministi Simone de Beauvoir'ın görüşleri ile ilgili doğru bir ifade değildir?
Seçenekler
A
Reformcu bir feminizm anlayışı önermektedir.
B
Feminizmi, kadınları ikincil konumuna çözüm getirecek bir ideoloji olarak görmektedir.
C
Kadın doğulmaz kadın olunur anlayışına sahiptir.
D
Kadınlığın, toplumsallaşmanın bir sonucu olduğunu savunmaktadır.
E
Kadının, tarih boyunca erkeğin ötekisi olarak ikincil konuma itildiğini savunur.
Açıklama:
Kadın-erkek farklılıkları konusuna edebiyat alanı dışından yaklaşan Fransız feministi Simone de Beauvoir feminizmi kadınların ikincil konumuna çözüm getirecek bir ideoloji olarak görmekteydi. De Beauvoir, reformcu, yani iyileştirici bir anlayış yerine, radikal bir feminizm anlayışı öneriyordu
Simone de Beauvoir, reformcu bir feminizm anlayış yerine radikal bir feminizm anlayışı önermektedir. Doğru yanıt A seçeneğidir.
Simone de Beauvoir, reformcu bir feminizm anlayış yerine radikal bir feminizm anlayışı önermektedir. Doğru yanıt A seçeneğidir.
Soru 2
Kadınları özgürleştirmenin yolunun tamamen yeni bir düzenden geçmesi gerektiğini savunan feminizm yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Radikal feminizm
B
Üçüncü dünya feminizmi
C
Sosyalist feminizm
D
Liberal feminizm
E
Marksist feminizm
Açıklama:
Radikal feminizm, kadınları özgürleştirmenin yolunun tamamen yeni bir düzenden geçmesi gerektiğini vurgulayan yaklaşımdır. Kadınların başarı kazanma yollarını erkeklerinkinden farklı organizasyonlarda aramaya yönelir. Bütüncül bir kadın bağımsızlığının bireysel değişimle mümkün olabileceğini savunmaktadır
Kadınları özgürleştirmenin yolunun tamamen yeni bir düzenden geçmesi gerektiğini savunan feminizm yaklaşımı radikal feminizm olarak tanımlanmaktadır.
Kadınları özgürleştirmenin yolunun tamamen yeni bir düzenden geçmesi gerektiğini savunan feminizm yaklaşımı radikal feminizm olarak tanımlanmaktadır.
Soru 3
Daha çok erkeksi bir kadınlığı savunarak, erkekler ve kadınlar arasındaki farklılığı biyolojik temeller ekseninde ele alan feminizm yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Radikal kültürel feministler
B
Liberal feministler
C
Radikal-liberal feministler
D
Sosyalist feministler
E
Üçüncü dünya feministleri
Açıklama:
Radikal-liberal feministler genellikle 1960’larda ve 1970’lerde ilgi gören fikirleri savunmaktadırlar. Buna göre, kadınların doğurganlık özelliği onların tamamen insan olarak gelişimini engellemektedir. O yüzden kadınların bazı erkeksi özelliklere sahip olmaları gerekir.
Daha çok erkeksi bir kadınlığı savunarak, erkekler ve kadınlar arasındaki farklılığı biyolojik temeller ekseninde ele alan feminizm yaklaşımı Radikal-liberal feministlerde görülmektedir. Doğru yanıt C seçeneğidir.
Daha çok erkeksi bir kadınlığı savunarak, erkekler ve kadınlar arasındaki farklılığı biyolojik temeller ekseninde ele alan feminizm yaklaşımı Radikal-liberal feministlerde görülmektedir. Doğru yanıt C seçeneğidir.
Soru 4
Aşağıdakilerden hangisi Kadınlar Halk Fırkası ile ilgili doğru bir ifade değildir?
Seçenekler
A
Osmanlı'da ki ilk feminist örgüt olarak nitelendirilmektedir.
B
Nezihe Muhiddin öncülüğünde kurulmuştur.
C
Kadınların siyasi haklara sahip olması gerektiğini savunmuşlardır.
D
Kadınların askerlik yapmalarını talep etmişlerdir.
E
Kapatılması sonrasında kadın birliği olarak faaliyetlerini sürdürmüşlerdir.
Açıklama:
Osmanlı'daki ilk feminist örgüt Teali-i Nisvan'dır. Kadınlar halk fırkası 1923 yılında kurulmuştur. Kurucusu olan Nezihe Muhiddin, birinci dalga Cumhuriyet feministleri arasında yer almaktadır.
Kadınlar Halk Fırkası 1923 yılında kurulmuştur. Dolayısıyla Osmanlı'dan ziyade Cumhuriyet döneminin feminist hareketi olarak nitelendirilmektedir. Doğru yanıt A seçeneğidir.
Kadınlar Halk Fırkası 1923 yılında kurulmuştur. Dolayısıyla Osmanlı'dan ziyade Cumhuriyet döneminin feminist hareketi olarak nitelendirilmektedir. Doğru yanıt A seçeneğidir.
Soru 5
Aşağıdakilerden hangisi etnosantrik bir bakış açısını örneklendirmektedir?
Seçenekler
A
Kadınların erkeksi davranması
B
Kadınların erkeksi olmak yerine kadınsı olmayı daha değerli bulması
C
Kadınlara toplumsal yapı içerisinde çocuk doğurma ve yetiştirme rolü verilmesi
D
Kadınların karşılık almaksızın evin işlerini yapması
E
Ortadoğudaki kadın anlayışının küçümsenmesi
Açıklama:
Entosantrik yaklaşım, bir olayın ya da olgunun başka toplumlardaki yapılanma ya da uygulanma biçiminin, kendi toplumdakinden daha geri olduğunu varsaymak anlamında kullanılır. Dolayısıyla ortadoğudaki kadın anlayışını küçümsek etnosantrik bir davranış olarak nitelendirilebilir.
Ortadoğudaki kadın anlayışının küçümsenmesi, etnosantrik bir davranış biçimidir. Doğru yanıt E seçeneğidir.
Ortadoğudaki kadın anlayışının küçümsenmesi, etnosantrik bir davranış biçimidir. Doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 6
Aşağıdakilerden hangisi birinci ve ikinci dalga kadın hareketleri arasındaki farklılığı vurgulamaktadır?
Seçenekler
A
Birinci dalganın ikinci dalgadan farklı olarak lider odaklı gerçekleşmesi
B
İkinci dalganın birinci dalgadan farklı olarak eğitimli kadınlar tarafından başlatılması
C
Birinci dalgada daha çok eşitlik vurgusu varken ikinci dalgada ağırlıklı olarak farklılıkların değerinin vurgulanması
D
Birinci dalgada merkezi bir yapı bulunurken ikinci dalgadan bu yapının olmaması
E
Birinci dalgada devlet unsuru bulunurken ikinci dalgada Kemalist feminizm eleştirisinin öne çıkması
Açıklama:
I. Dalga ve II. Dalga kadın hareketleri kıyaslanırsa en temel benzerlikler her iki hareketin de
eğitimli, kentli ve orta sınıf kadınlardan gelmesi, her iki hareketin de belirgin bir lider çıkaramamış
olması, her iki harekette de organizasyonun küçük gruplarca gerçekleştirilmesi ve her iki hareketin de merkezi bir yapıdan yoksun olması yer almaktadır. Aralarındaki en büyük farklılık ise, I. Dalga Kadın Hareketinin içinde bir devlet unsuru bulunması, II. Dalga Hareketinin ise, büyük ölçüde Kemalist feminizmi eleştirmesidir
Birinci dalgada devlet unsuru bulunurken ikinci dalgada Kemalist feminizm eleştirisi öne çıkmaktadır. Doğru yanıt E seçeneğidir.
eğitimli, kentli ve orta sınıf kadınlardan gelmesi, her iki hareketin de belirgin bir lider çıkaramamış
olması, her iki harekette de organizasyonun küçük gruplarca gerçekleştirilmesi ve her iki hareketin de merkezi bir yapıdan yoksun olması yer almaktadır. Aralarındaki en büyük farklılık ise, I. Dalga Kadın Hareketinin içinde bir devlet unsuru bulunması, II. Dalga Hareketinin ise, büyük ölçüde Kemalist feminizmi eleştirmesidir
Birinci dalgada devlet unsuru bulunurken ikinci dalgada Kemalist feminizm eleştirisi öne çıkmaktadır. Doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 7
Aşağıdakilerden hangisi transseksüel bir birey ile ilgili kesinlikle doğru bir ifade değildir?
Seçenekler
A
Kişi erkek olduğu halde kendini kadın gibi hissedebilir.
B
Kişi kadın olduğu halde kendini erkek gibi hissedebilir.
C
Transbireyler kendilerini karşı cins olarak hissetmelerine rağmen heteroseksüel olabilirler
D
Transseksüellik bireylerin cinsel yönelimini gösterir.
E
Transseksüel kavramı daha çok ruhsal eğilimler için belirleyici bir kelimedir
Açıklama:
Kişi erkek olduğu halde kadın olmayı isteyebilir, kadın olduğu halde erkek olmayı isteyebilir. Ancak transseksüel, daha çok ruhsal eğilimler için belirleyici bir kelimedir. Kişinin davranışlarından çok iç dünyasında kendisini karşı cinsten biri gibi görmesi, hissetmesidir. Bu yüzden transseksüel bireyleri dış görünüşlerinden belirlemek söz konusu değildir. Transseksüellik cinsiyete dair kimliği ifade
eder; bireylerin cinsel yönelimi ile alakası yoktur. Transseksüel bir birey, heteroseksüel, biseksüel veya eşcinsel olabilir
Transseksüellik cinsiyete dair kimliği ifade eder; bireylerin cinsel yönelimi ile alakası
yoktur. Transseksüel bir birey, heteroseksüel, biseksüel veya eşcinsel olabilir. Doğru yanıt D seçeneğidir.
eder; bireylerin cinsel yönelimi ile alakası yoktur. Transseksüel bir birey, heteroseksüel, biseksüel veya eşcinsel olabilir
Transseksüellik cinsiyete dair kimliği ifade eder; bireylerin cinsel yönelimi ile alakası
yoktur. Transseksüel bir birey, heteroseksüel, biseksüel veya eşcinsel olabilir. Doğru yanıt D seçeneğidir.
Soru 8
Aşağıdaki şahsiyetlerden hangisi özellikle Fransız feminizmine düşünsel kaynak teşkil etmişlerdir?
Seçenekler
A
Jurgen Habermas
B
Jacques Derrida
C
Suzan Anthony
D
Mary Wollstonecraft
E
Betty Freidan
Açıklama:
Fransız feministler, Jacques Derrida ve Jacques Lacan'dan etkilenmişlerdir.
Fransız feminizmine düşünsel kaynak teşkil eden önemli düşünürlerden biri Jacques Derrida'dır. Doğru yanıt B seçeneğidir.
Fransız feminizmine düşünsel kaynak teşkil eden önemli düşünürlerden biri Jacques Derrida'dır. Doğru yanıt B seçeneğidir.
Soru 9
Mevcut ekonomik toplumsal düzen içerisinde daha çok orta ve üst-orta sınıf kadınların beklentilerini dile getiren feminist hareket aşağıdaki kavramlardan hangisi ile anılmaktadır?
Seçenekler
A
Radikal liberal
B
Radikal kültürel
C
Burjuva
D
Sosyalist
E
Marksist
Açıklama:
Liberal (Burjuva) feminist hareket, mevcut ekonomik ve toplumsal düzen içinde kadın erkek eşitliğinin mümkün olabileceğini ileri sürerken, daha çok orta ve üst-orta sınıf kadınların beklentilerini ve taleplerini dillendirmektedir.
Mevcut ekonomik toplumsal düzen içerisinde daha çok orta ve üst-orta sınıf kadınların beklentilerini dile getiren feminist hareket Liberal (Burjuva) feminist hareketi olarak adlandırılır. Doğru yanıt C seçeneğidir.
Mevcut ekonomik toplumsal düzen içerisinde daha çok orta ve üst-orta sınıf kadınların beklentilerini dile getiren feminist hareket Liberal (Burjuva) feminist hareketi olarak adlandırılır. Doğru yanıt C seçeneğidir.
Soru 10
Lezbiyen feminizm olarak adlandırılan ve feministlerin cinsel bir yönelimden ziyade kadın merkezli olmalarını istedikleri bir dünyada ataerkil cinselliğin reddedilmesine dayanan hareket aşağıdaki hangi feminizm hareketinden beslenmektedir?
Seçenekler
A
Radikal
B
Liberal
C
Sosyalist
D
Marksist
E
Üçüncü dünya
Açıklama:
Lezbiyen feminizm olarak adlandırılan ve feministlerin cinsel bir yönelimden ziyade kadın merkezli olmalarını istedikleri bir dünyada ataerkil cinselliğin reddedilmesine dayanan hareket radikal feminizm hareketinden beslenmektedir. Doğru yanıt A seçeneğidir.
Soru 11
19. yüzyıl ile 20. yüzyılın başlarında gelişen kadınların eğitimi gibi toplumsal-kültürel konulara odaklanan feminizm türü hangisidir?
Seçenekler
A
Fransız feminizmi
B
Üçüncü dünya feminizmi
C
İkinci dalga feminizmi
D
Radikal feminizm
E
Anglo-Amerikan feminizmi
Açıklama:
Soru öğrencilerin feminist yaklaşımların ideolojilerine, ya da savundukları çözüm önerilerine göre hangi başlıklar altında ele alınabileceğini belirleyebilmeye ilişkin kazanımlarını ölçmeyi hedeflemektedir.
19. yüzyıl ile 20. yüzyılın başlarında gelişen Anglo-Amerikan feminizmi, kadınların eğitimi gibi toplumsal-kültürel konulara odaklanmıştır.
19. yüzyıl ile 20. yüzyılın başlarında gelişen Anglo-Amerikan feminizmi, kadınların eğitimi gibi toplumsal-kültürel konulara odaklanmıştır.
Soru 12
1792 yılında yayınlanan ve ilk feminist bildiri olarak yorumlanan "Kadın Haklarının Korunması (A Vindication of the Rights of the Women) kim tarafından yazılmıştır?
Seçenekler
A
Marry Wollstonecraft
B
Betty Preiden
C
Elizabeth Cady Stanton
D
Lucretta Mott
E
Susan B. Anthony
Açıklama:
Bu soruyla öğrencilerin Feminist yaklaşımların ideolojilerine, ya da savundukları çözüm önerilerine göre hangi başlıklar altında ele alınabileceğini belirleyebilme becerilerini ölçmek amaçlanmaktadır.
Ders kitabının 104. sayfasında da belirtildiği gibi İngiliz feminist yazar Mary Wollstonecraft’ın (1759-1797) 1792’de yayınladığı Kadın Haklarının Korunması (A Vindication of the Rights of Woman) ilk “feminist bildiri” olarak yorumlanmaktadır.
Ders kitabının 104. sayfasında da belirtildiği gibi İngiliz feminist yazar Mary Wollstonecraft’ın (1759-1797) 1792’de yayınladığı Kadın Haklarının Korunması (A Vindication of the Rights of Woman) ilk “feminist bildiri” olarak yorumlanmaktadır.
Soru 13
Aşağıdakilerden hangisi ataerkillik (patriyarki) için doğru değildir?
Seçenekler
A
Kadınları erkek tahakkümü altına alır.
B
Erkeklerin aile reisi olarak kabul edildiği toplumsal sistemleri tanımlar.
C
En güçlü hegamonya biçimlerindendir.
D
Tanım zaman içinde kadın lehine evrilmiştir.
E
Kadınların ikincil durumunu onların biyolojik özelliklerine bağlar.
Açıklama:
Soru öğrencilerimizin feminist hareketin temel kavramlarını açıklayabilme becerisini ölçmeyi hedeflemektedir.
Doğru cevap D seçeneğidir zira tanım zaman içinde değişerek "kadınların ikincil durumunu doğrudan kadının “biyolojik zayışığı”na bağlayarak, kadını sadece ev içi alana hapseden ve erkekleri de kamusal alana ait bireyler olarak niteleyen bir düşünce anlamını kazanmıştır (Marshall, 1999: 47). (ders kitabı sayfa 104)
Doğru cevap D seçeneğidir zira tanım zaman içinde değişerek "kadınların ikincil durumunu doğrudan kadının “biyolojik zayışığı”na bağlayarak, kadını sadece ev içi alana hapseden ve erkekleri de kamusal alana ait bireyler olarak niteleyen bir düşünce anlamını kazanmıştır (Marshall, 1999: 47). (ders kitabı sayfa 104)
Soru 14
"Kadın doğulmaz, olunur" diyerek kadın olmanın toplumsal olarak yaratıldığını vurgulayan kimdir?
Seçenekler
A
Hélène Cixous
B
Joan Scott
C
Luce Irigaray
D
Jacques Lacan
E
Simone de Beauvoir
Açıklama:
Soru öğrencilerimizin feminist yaklaşımların ideolojilerine, ya da savundukları çözüm önerilerine göre hangi başlıklar altında ele alınabileceğini belirleyebilme becerilerini ölçmeyi amaçlamaktadır.
Doğru cevap E seçeneğidir. Ders kitabının 105. sayfasında ifade edildiği şekliyle "Simone de Beauvoir’ın kadın doğasını reddeden ve toplumsal olarak kadın olunduğunu belirten cümlesi, “kadın doğulmaz, olunur,” bir anlamda toplumsal cinsiyet kavramının ilk formülasyonu olarak sayılabilir."
Doğru cevap E seçeneğidir. Ders kitabının 105. sayfasında ifade edildiği şekliyle "Simone de Beauvoir’ın kadın doğasını reddeden ve toplumsal olarak kadın olunduğunu belirten cümlesi, “kadın doğulmaz, olunur,” bir anlamda toplumsal cinsiyet kavramının ilk formülasyonu olarak sayılabilir."
Soru 15
Aşağıdakilerden hangisi / hangileri kadına biçilmiş toplumsal cinsiyet rolü / rolleridir?
I. İdeolojik yeniden üretim
II. Piyasa için üretim
III. Günlük yeniden üretim
I. İdeolojik yeniden üretim
II. Piyasa için üretim
III. Günlük yeniden üretim
Seçenekler
A
I, II
B
II, III
C
I, III
D
I, II, III
E
Yalnızca III
Açıklama:
Bu soru ile öğrencilerimizin içlerinde bulundukları sosyo-coğrafi temeller bağlamında farklı feminizmlerden söz edilebilme ve bu yaklaşımların temel prensiplerini aktarabilme becerilerinin ölçülmesi hedeflenmektedir.
Sorunun doğru cevabı C seçeneğidir. Ders kitabının 106. sayfasında da ifade edildiği gibi üretim ile ilgili rollerden piyasa için üretim (parasal karşılığı olan) erkekler için belirlenmiş bir rol olmakla birlikte ev/hane içi üretim (parasal karşılığı olmayan) kadınlara uygun görülmüş bir roldür. Diğer taraftan Yeniden Üretimle ilgili Rollerin tümü--biyolojik yeniden üretim (çocuk doğurma ve yetiştirme), günlük yeniden üretim (hanenin günlük işleri ve hane üyelerini ertesi günün üretim sürecine hazırlama) ve ideolojik yeniden üretim (çocukları toplumsal rolleri için hazırlama)--kadınlara biçilmiş rollerdir.
Sorunun doğru cevabı C seçeneğidir. Ders kitabının 106. sayfasında da ifade edildiği gibi üretim ile ilgili rollerden piyasa için üretim (parasal karşılığı olan) erkekler için belirlenmiş bir rol olmakla birlikte ev/hane içi üretim (parasal karşılığı olmayan) kadınlara uygun görülmüş bir roldür. Diğer taraftan Yeniden Üretimle ilgili Rollerin tümü--biyolojik yeniden üretim (çocuk doğurma ve yetiştirme), günlük yeniden üretim (hanenin günlük işleri ve hane üyelerini ertesi günün üretim sürecine hazırlama) ve ideolojik yeniden üretim (çocukları toplumsal rolleri için hazırlama)--kadınlara biçilmiş rollerdir.
Soru 16
Hangi feminist yaklaşım orta ve üst-orta sınıf kadınların taleplerini dikkate alarak mevcut düzende mevcut düzende kadın-erkek eşitliğinin mümkün olduğunu vurgular?
Seçenekler
A
Radikal feminizm
B
Liberal feminizm
C
Sosyalist feminizm
D
Radikal-liberal feminizm
E
Radikal-kültürel feminizm
Açıklama:
Bu soruyla öğrencilerimizin feminist yaklaşımların ideolojilerine, ya da savundukları çözüm önerilerine göre hangi başlıklar altında ele alınabileceğini belirleyebilme becerilerinin ölçülmesi amaçlanmaktadır.
Doğru cevap B seçeneğidir. Ders kitabının 107. sayfasında da belirtildiği gibi Liberal (Burjuva) feminizm yaklaşımı, mevcut ekonomik ve toplumsal düzen içinde kadın erkek-eşitliğinin mümkün ola- bileceğini ileri sürerken, daha çok orta ve üst-orta sınıf kadınların beklentilerini ve taleplerini dillendirmektedir.
Doğru cevap B seçeneğidir. Ders kitabının 107. sayfasında da belirtildiği gibi Liberal (Burjuva) feminizm yaklaşımı, mevcut ekonomik ve toplumsal düzen içinde kadın erkek-eşitliğinin mümkün ola- bileceğini ileri sürerken, daha çok orta ve üst-orta sınıf kadınların beklentilerini ve taleplerini dillendirmektedir.
Soru 17
Aşağıdakilerden hangisi Global Feminizm için doğru bir ifadedir?
Seçenekler
A
Global feminizm 1975-1995 yılları arasında yapılan toplantılarda dile getirilmiştir.
B
İlgili toplantılar tüm dünyadaki metropollerde yapılmıştır.
C
Feminizmin sınıf, etnisite gibi kavramlar etrafında farklılaşması vurgulanmıştır.
D
Kadın özgürlüğünün tüm dünya kadınlarının özgürleşmesi ile mümkün olduğunu vurgular.
E
Batılı feminizmler içinde temsil edilen kadının evrenselleştirilmesine bağlı gelişen bir akımdır.
Açıklama:
Bu soru ile öğrencilerimizin batı dışında gelişen feminist hareketleri işaret edebilme becerisinin ölçülmesi hedeflenmektedir.
Sorunun doğru cevabı D şıkkıdır çünkü ders kitabının 109. sayfasında tüm dünyadaki kadınların birleşmesinden söz edilmekte ve "Global feminizm, 1975-1985 yılları arasında Mexico City, Kopenhag ve Nairobi’de gerçekleştirilen kadın toplantılarında dile gelen görüş olarak bilinmektedir. Buna göre, dünyanın herhangi bir tarafında kadınların ezilmesi ya da baskıya maruz bırakılması, dünyanın başka tarafındaki kadınları etkilemekte- dir. Kadınlar her nerede olurlarsa olsunlar, tamamen özgürleştirilememişlerse bütüncül bir kadın özgürlüğünden bahsedilemez." denilmektedir.
Sorunun doğru cevabı D şıkkıdır çünkü ders kitabının 109. sayfasında tüm dünyadaki kadınların birleşmesinden söz edilmekte ve "Global feminizm, 1975-1985 yılları arasında Mexico City, Kopenhag ve Nairobi’de gerçekleştirilen kadın toplantılarında dile gelen görüş olarak bilinmektedir. Buna göre, dünyanın herhangi bir tarafında kadınların ezilmesi ya da baskıya maruz bırakılması, dünyanın başka tarafındaki kadınları etkilemekte- dir. Kadınlar her nerede olurlarsa olsunlar, tamamen özgürleştirilememişlerse bütüncül bir kadın özgürlüğünden bahsedilemez." denilmektedir.
Soru 18
Aşağıdakilerden hangisi sadece ülkemizde oluşan II. dalga kadın hareketi için doğrudur?
Seçenekler
A
Eğitimli, kentli ve orta sınıf kadınlardan gelmektedir.
B
Kemalist feminizmi eleştirmektedir
C
Merkezi bir yapıdan yoksundur.
D
Organizasyon küçük gruplarca gerçekleştirilmektedir.
E
Belirgin bir lider çıkaramamıştır.
Açıklama:
Bu soruyla öğrencilerimizin Türkiye’deki kadın hareketinin tarihçesini ve farklı yaklaşımları tanımlayabilme becerilerinin ölçülmesi amaçlanmaktadır.
Doğru cevap b seçeneğidir çünkü diğer seçeneklerde bahsedilen özellikler hem I. hem de II. Dalganın ortak özellikleridir.
Doğru cevap b seçeneğidir çünkü diğer seçeneklerde bahsedilen özellikler hem I. hem de II. Dalganın ortak özellikleridir.
Soru 19
Türkiye'deki hangi kadın hareketi (I. Dalga, II. Dalga, III. Dalga) kadının farklılıklarının altını çizmektedir?
Seçenekler
A
Sadece III. Dalga Hareketi
B
Sadece II. Dalga Hareketi
C
Sadece I. Dalga Hareketi
D
Hem II. hem de III. Dalga Hareketi
E
Hem I. hem de II. Dalga Hareketi
Açıklama:
Bu soruyla öğrencilerimizin Türkiye’deki kadın hareketinin tarihçesini ve farklı yaklaşımları tanımlayabilme becerisinin ölçülmesi amaçlanmaktadır.
Sorunun doğru cevabı A seçeneğidir çünkü I. Dalga için net bir ifade bulunmamakla birlikte, II. Dalga Kadın Hareketinin eşitlik ilkesine vurgu yaptığı, III. Dalga kadın harekenin ise kadın farklılıklarına vurgu yaptığı ifade edilmektedir.
Sorunun doğru cevabı A seçeneğidir çünkü I. Dalga için net bir ifade bulunmamakla birlikte, II. Dalga Kadın Hareketinin eşitlik ilkesine vurgu yaptığı, III. Dalga kadın harekenin ise kadın farklılıklarına vurgu yaptığı ifade edilmektedir.
Soru 20
Aşağıdakilerden hangisi cümleyi doğru tamamlar?
Türkiye'deki LGBTT hareketi ______________________________.
Türkiye'deki LGBTT hareketi ______________________________.
Seçenekler
A
ataerkillikle mücadele etmektedir
B
80lerin ortasında kendini göstermiştir
C
feminist hareketle ortak çalışmalar yürütmüştür
D
sivil toplumdan önce akademide yer bulmuştur
E
varlığını diğer hareketlerden bağımsız sürdürmüştür
Açıklama:
Bu soru öğrencilerimizin LGBTT Hareketi’nin Türkiye’de ortaya çıktıktan sonra başka hangi hareketlerle ortak çalıştığını belirleyebilme becerisini ölçmeyi amaçlamaktadır.
Sorunun doğru cevabı A şıkkıdır 1990larda önem kazanan hareket feminist hareket gibi hegemonik erkeklikle mücadele etmiştir. Akademiden önce sivil toplumda var olan hareket politika yapan etnik ve çevreci başka hareket- lere de destek vermiştir. Feminist hareket için önemli bir dönüm noktası da yaratmıştır.
Sorunun doğru cevabı A şıkkıdır 1990larda önem kazanan hareket feminist hareket gibi hegemonik erkeklikle mücadele etmiştir. Akademiden önce sivil toplumda var olan hareket politika yapan etnik ve çevreci başka hareket- lere de destek vermiştir. Feminist hareket için önemli bir dönüm noktası da yaratmıştır.
Soru 21
İlk feminist bildirisi olarak yorumlanan İngiliz feminist yazar Mary Wollstonecraft’ın Kadın Haklarının Korunması hangi yıl yayınlanmıştır?
Seçenekler
A
1790
B
1792
C
1795
D
1793
E
1797
Açıklama:
Bir dokuma işçisinin kızı İngiliz feminist yazar Mary Wollstonecraft’ın 1792’de yayınladığı Kadın Haklarının Korunması ilk “feminist bildiri” olarak yorumlanmaktadır.
Soru 22
Aşağıdakilerden hangisi öncelikle kadınlara yapılan tacizleri konu alan feminist harekattır?
Seçenekler
A
Birinci Dalga Feminizm Harekatı
B
İkinci Dalga Feminizm Harekatı
C
Üçüncü Dalga Feminizm Harekatı
D
Dördüncü Dalga Feminizm Harekatı
E
Beşinci Dalga Feminizm Harekatı
Açıklama:
ABD’de 1990’lı yıllarda başlayan Üçüncü Dalga feminist hareket, kadınlara yapılan taciz konusunu öncelikli olarak ele almıştır.
Soru 23
Aşağıdaki feminist yaklaşımlarından hangisi kapitalizm içindeki işgücü dağılımını yani kadın ev içinde erkek ev dışında çalışması gibi kadının ikincil durumunu temel sorun olarak görmektedir?
Seçenekler
A
Radikal Feminizm
B
Liberal Feminizm
C
Kültürel Feminizm
D
Marksist Feminizm
E
Özcülük
Açıklama:
Marksist feminizm, kadınların özgürleşmesini ekonomik sistemin yeniden
organizasyonunda ararken, ataerkillik ve kapitalizm arasındaki ilişkiye odaklanır. Bu anlamda kapitalizm içindeki işgücü dağılımı kadının ikincil durumundaki temel sorun olarak görülmektedir (kadının ev içinde, erkeğin ev dışında çalışması)
organizasyonunda ararken, ataerkillik ve kapitalizm arasındaki ilişkiye odaklanır. Bu anlamda kapitalizm içindeki işgücü dağılımı kadının ikincil durumundaki temel sorun olarak görülmektedir (kadının ev içinde, erkeğin ev dışında çalışması)
Soru 24
Aşağıdaki tarihlerden hangisi Dünya Emekçi Kadınlar Günü olarak ilan edilmiştir?
Seçenekler
A
8 Mayıs 1910
B
9 Nisan 1910
C
7 Eylül 1910
D
9 Kasım 1910
E
8 Mart 1910
Açıklama:
1910’da Kopenhag’da yapılan uluslararası bir toplantıda kadın delegelerin
önerisiyle o gün ölen emekçi kadınların anısına 8 Mart Dünya Emekçi Kadınlar Günü olarak ilan edilmiştir.
önerisiyle o gün ölen emekçi kadınların anısına 8 Mart Dünya Emekçi Kadınlar Günü olarak ilan edilmiştir.
Soru 25
Aşağıdaki düşünürlerden hangisi kadınların milletvekili, hatta asker olması talepleri yer alınca bu talepler aşırı bulunduğu için kapatılan Kadınlar Halk Fırkası kurucusudur?
Seçenekler
A
Nezihe Muhiddin
B
Nükhet Sirman
C
Serpil Çakır
D
Şirin Tekeli
E
Fatma Aliye
Açıklama:
Nezihe Muhiddin, Kadınlar Halk Fırkasının kurucusudur. Muhiddin, Cumhuriyet’in ilanından önce, cumhuriyet rejimini kadın haklarının alınması için çok uygun bir zemin olarak görmüştür. 1923 yılında kurulan Kadınlar Halk Fırkası programında kadınların milletvekili, hatta asker olması talepleri yer alsa da, bu talepler aşırı bulunduğu için, parti kapatılır.
Soru 26
Aşağıdaki vakıflardan hangisi kadına karşı uygulanan şiddetin engellenmesi konusunda Türkiye’de çalışan ilk organizasyon olarak öne çıkmıştır?
Seçenekler
A
Kadın Adayları Destekleme Derneği
B
Mor Çatı Kadın Sığınağı Vakfı
C
Kadın Emeğini Değerlendirme Vakfı
D
Kadınlarla Dayanışma Vakfı
E
Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu
Açıklama:
Mor Çatı Vakfı kadına karşı uygulanan şiddetin engellenmesi konusunda Türkiye’de çalışan ilk organizasyon olarak öne çıkmıştır.
Soru 27
Türkiye'de ikinci dalga kadın harekatı ne zaman başlamıştır?
Seçenekler
A
1923 sonrası
B
1970'ler
C
1963 sonrası
D
1980 sonrası
E
1990'lar
Açıklama:
Türkiye de 1980 askeri darbesi siyasal hayatta bir alan yaratarak farklı feminizmlerin ortaya çıkmasına araç olmuştur ve böylelikle II. Dalga Kadın Harekatı başlamıştır.
Soru 28
I. Deniz Kandiyoti
II. Arus Yumul
III. Serpil Sancar
Yukarıdaki düşünürlerden hangisi ya da hangileri Türkiye de erkeklik konusunda kurumsal çalışmalarda bulunmuştur?
II. Arus Yumul
III. Serpil Sancar
Yukarıdaki düşünürlerden hangisi ya da hangileri Türkiye de erkeklik konusunda kurumsal çalışmalarda bulunmuştur?
Seçenekler
A
I-II
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
II-III
E
I-II-III
Açıklama:
Türkiye’de erkeklik konusunda ilk kuramsal çalışmalar arasında, Deniz Kandiyoti’nin Müslüman toplumlarda erkeklik paradoksları üzerine yaptığı
çalışma (1994), Arus Yumul’un Türkiye’deki erkeklik durumlarını değerlendiren çalışması (1999) ve alan araştırmasına dayalı, feminist bir çerçeveden gerçekleştirilmiş bir başka erkeklik konulu çalışma ise Serpil Sancar’ın 2009 yılında yayınladığı Erkeklik: İmkansız İktidar: Ailede, Piyasada ve Sokakta Erkekler adlı çalışması yer almaktadır
çalışma (1994), Arus Yumul’un Türkiye’deki erkeklik durumlarını değerlendiren çalışması (1999) ve alan araştırmasına dayalı, feminist bir çerçeveden gerçekleştirilmiş bir başka erkeklik konulu çalışma ise Serpil Sancar’ın 2009 yılında yayınladığı Erkeklik: İmkansız İktidar: Ailede, Piyasada ve Sokakta Erkekler adlı çalışması yer almaktadır
Soru 29
Aşağıdaki üniversitelerden hangisinde Kadın Çalışmaları Yüksek Lisans Programı kapsamında Türkiye’de ilk kez ders programında queer dersi verilmeye başlanmıştır?
Seçenekler
A
Boğaziçi Üniversitesi
B
Orta Doğu Teknik Üniversitesi
C
Ankara Üniversitesi
D
İstanbul Teknik Üniversitesi
E
Hacettepe Üniversitesi
Açıklama:
Ankara Üniversitesi Kadın Çalışmaları Yüksek Lisans Programı kapsamında Türkiye’de ilk kez ders programında yer alan queer dersi, 2013 yılından itibaren ders olarak okutulmuştur.
Soru 30
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye de Feminist hareketin çalışma konuları arasında yer almaz ?
Seçenekler
A
Kadınların ev içi çalışmalarının daha iyi olması üzerine yapılan çalışmalar
B
Kadınların siyasi katılımları konusunda, kadınların temsilini daha yüksek düzeyde sağlamak amaçlı yapılan çalışmalar
C
Kadına uygulanan şiddet üzerine yapılan çalışmalar
D
İstihdam ve kadın emeği üzerine yapılan çalışmalar
E
Yoksulluğun kadınlaşması üzerine yapılan çalışmalar
Açıklama:
Türkiye de Feminist Hareketin Çalışma konuları; siyaset, istihdam, eğitim, medya ve şiddet, kadın tarihinin haritalandırılması, göç ve yoksulluğun kadınlaşması gibi konular verilebilir.
Soru 31
Kadınların, toplum içindeki konumlarını kadınlar lehine değiştirme ve iyileştirme projesi etrafında seferber edimesini anlatan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Heteroseksüellik
B
Kadın Hareketi
C
Homoseksüellik
D
Radikal Feminizm
E
Toplumsal İnşaacılık
Açıklama:
Kadın hareketi kavramı, kadınların, toplum içindeki konumlarını kadınlar lehine değiştirme ve iyileştirme projesi etrafında seferber edimesini anlatır. Bu terim sıklıkla “Kadınların Özgürleştirme Hareketi” ile aynı anlamda, 1970’lerden sonraki feminizmi tanımlamak için kullanılmaktadır. Doğru cevap B'dir.
Soru 32
Eş zamanlı olarak erkeklere ve erkekliğe imtiyaz tanıyarak, kadınları ve kadınlığı aşağı gören ve kadınları erkek tahakkümü altına alan toplumsal organizasyon biçimine ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Ataerkillik
B
Hegemonya
C
Öznellik
D
Fallosantrik
E
Özcülük
Açıklama:
Ataerkillik (Patriyarka, Patriyarki): Eş zamanlı olarak erkeklere ve erkekliğe imtiyaz tanıyarak, kadınları ve kadınlığı aşağı gören ve kadınları erkek tahakkümü altına alan toplumsal organizasyon biçimi. Ataerkillik sözcüğü önceleri erkek aile reislerinin otoritesi üzerine kurulu toplumsal sistemleri tanımlamak için kullanılmıştır. Doğru cevap A'dır.
Soru 33
Baskın gruplar tarafından farklı güç formlarının (toplumsal cinsiyet, ırk, sınıf ve cinsellik gibi) elde tutulması ve kullanılmasına ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Özcülük
B
Öznellik
C
Analitik
D
Fallosantrik
E
Hegemonya
Açıklama:
Hegemonya: Baskın gruplar tarafından farklı güç formlarının (toplumsal cinsiyet, ırk, sınıf ve cinsellik gibi) elde tutulması ve kullanılması. Feministler için en güçlü hegemonya biçimlerinden biri ataerkillik olarak adlandırılmaktadır. Doğru cevap E'dir.
Soru 34
Karşı cinse duyulan cinsel ilgi aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?
Seçenekler
A
Transseksüel
B
Homoseksüellik
C
Heteroseksüellik
D
Şarkıyatçılık
E
Etnosantrik
Açıklama:
Heteroseksüellik: Karşı cinse duyulan cinsel ilgidir. Doğru cevap C'dir.
Soru 35
Bir olayın ya da olgunun başka toplumlardaki yapılanma ya da uygulanma biçiminin, kendi toplumdakinden daha geri olduğunu varsaymak anlamında kullanılan yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Özcülük
B
Toplumsal İnşaacılık
C
Şarkıyatçılık
D
Etnosantrik
E
Diyaspora
Açıklama:
Etnosantrik yaklaşım, bir olayın ya da olgunun başka toplumlardaki yapılanma ya da uygulanma biçiminin, kendi toplumdakinden daha geri olduğunu varsaymak anlamında kullanılır. Doğru cevap D'dir.
Soru 36
Şarkiyatçılık aşağıdakilerden hangisi tarafından tartışmaya açılmıştır?
Seçenekler
A
Jacques Lacan
B
Jacques Derrida
C
Chandra Mohanty
D
Angela Davis
E
Edward Said
Açıklama:
Kültürel teorisyen, eleştirmen, akademik ve aktivist Edward Said tarafından tartışmaya açılan bir olan şarkıyatçılık temel olarak üç alanı işaret etmektedir. Şarkıyatçılık bir görüş, temsil, algı ve söylem biçimidir. Buna göre, Batı kaynaklarındaki Doğu algısı, aslında sömürgeci bir ideolojidir ve Batılılara ait Doğu hakkındaki jeopolitik bir bilincin, estetik, bilimsel, ekonomik, sosyolojik, tarihsel ve felsefi metinler içinde yayılmasına işaret eder. Doğru cevap E'dir.
Soru 37
Batı toplumları dışında yaşayan ve dünyadaki kadın nüfusunu oluşturan çoğunluk kadınları ya da Batı’daki siyahi kadın hareketini işaret etmek için kullanılan terim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Marksist Feminizm
B
Üçüncü Dünya Feminizmi
C
Liberal Feminizm
D
Radikal Feminizm
E
Radikal-Liberal Feminizm
Açıklama:
Üçüncü Dünya Feminizmi: Kabaca işaret etmek gerekirse, bu terim Batı toplumları dışında yaşayan ve dünyadaki kadın nüfusunu oluşturan çoğunluk kadınları ya da Batı’daki siyahi kadın hareketini işaret etmek için kullanılır. Bu akımın en temel eleştirilerinden biri ırk sorunsalıdır. Doğru cevap B'dir.
Soru 38
1997 yılından beri Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nin 23 ilinde kadının insan hakları konusunda çalışan bir kadın örgütü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
KAMER
B
I. Dalga Kadın Hareketi
C
Feminist Dergi
D
ÇATOM
E
Kadınlar Halk Fırkası
Açıklama:
KAMER: 1997 yılından beri Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nin 23 ilinde kadının insan hakları konusunda çalışan bir kadın örgütüdür. Doğru cevap A'dır.
Soru 39
Aşağıdakilerden hangisi "erkeklik" teriminin gösterge alanlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Erkek kimliği
B
Erkeklik
C
Erkeksi nitelikler
D
Erkeklik rolleri
E
Hegemonik erkeklik
Açıklama:
Kadın çalışmalarının yapılmasıyla birlikte ortaya çıkan “toplumsal cinsiyet” olgusu, esasen bütünsel olarak toplumsal cinsiyet ilişkilerini anlamada ve analiz etmede sadece kadınlara odaklanmasının yeterli olmayacağını, aterkil yapıyı ve baskıyı çözümlemek için erkeklerin de çalışılması gerektiğini ortaya koymuştur. Antropolog Matthew Guttman, yeni cinsiyet çalışmalarında “erkeklik” teriminin kullanımları üzerinde dururken bu kavramı dört farklı gösterge alanını belirlemektedir:
1. Erkek kimliği
2. Erkeklik
3. Erkeksi nitelikler
4. Erkeklik rolleri
1. Erkek kimliği
2. Erkeklik
3. Erkeksi nitelikler
4. Erkeklik rolleri
Soru 40
Her hangi bir cerrahi müdahale geçirmiş ya da geçirmemiş kadın veya erkeklerden biyolojik cinsiyetine ve görünümüne bir şekilde müdahale edenlerin tamamını kapsayan terim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Transgender
B
Homofobi
C
Enformel Sektör
D
Heteroseksüellik
E
Homoseksüellik
Açıklama:
Transgender: Her hangi bir cerrahi müdahale geçirmiş ya da geçirmemiş kadın veya erkeklerden biyolojik cinsiyetine ve görünümüne bir şekilde müdahale edenlerin tamamını kapsayacak şekilde, İngilizce bir tanımlama olup Türkçe’deki travesti ve transseksüel tanımlamalarının ikisini de kapsar. Doğru cevap A'dır.
Soru 41
Birinci Dalga Feminizm olarak adlandırılan, daha çok kadın erkek "eşitliği"ne vurgu yapan hareket, aşağıdakilerden hangisi olarak adlandırılır?
Seçenekler
A
Fransız Feminizmi
B
Anglo Amerikan Feminizmi
C
Femen
D
Türk Feminizmi
E
Komünizm
Açıklama:
Daha çok kadın-erkek “eşitliği”ne vurgu yapması ile, kadınların “farklılıkları”nı vurgulayan Fransız Feminizmi’nden ayrılan Anglo-Amerikan feminizmi, kadınların eğitimi gibi toplumsal-kültürel konulara odaklanmıştır. Doğru cevap B'dir.
Soru 42
Marksist/Sosyalist feminizmin klasiklerinden biri olarak da sayılan 1949 yılında yayınlanan İkinci Cinsiyet (Le deuxième sexe, Fransızca parçalar olarak 1947, İngilizce çeviri, 1953) isimli kitabın yazarı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Simone de Beauvoir
B
Hélène Cixous
C
Luce Irigaray
D
Mary Wollstonecraft
E
Betty Freidan
Açıklama:
Kadın-erkek farklılıkları konusuna edebiyat alanı dışından yaklaşan Fransız feministi Simone de Beauvoir’in (1908-1986), 1949 yılında yayınladığı İkinci Cinsiyet (Le deuxième sexe, Fransızca parçalar olarak 1947, İngilizce çeviri, 1953), aynı zamanda Marksist/Sosyalist feminizmin klasiklerinden biri olarak da sayılır. Doğru cevap A'dır.
Soru 43
Aşağıdakilerden hangisi, Fransız feministlerin etkilendiği Fransız felsefecilerden biridir?
Seçenekler
A
Jacques Derida
B
Rene Descartes
C
Jean Paul Sartre
D
Gilles Deleuze
E
Michel Foucault
Açıklama:
Fransız feminizminin bir başka önemli özelliği ise, 1968 öğrenci hareketlerinden sonra oluşan ve daha çok Marksist ve Maoist fikirlerden beslenen sol eğilimli bir ortamda özellikle Avrupa’daki felsefe akımlarının etkisinde filizlenmiş oluşudur
(Moi, 1985: 95). Ayrıca Fransız feministler Fransız felsefeci Jacques Derrida’dan ve Jacques Lacan’dan etkilenmişlerdir. Doğru cevap A'dır.
(Moi, 1985: 95). Ayrıca Fransız feministler Fransız felsefeci Jacques Derrida’dan ve Jacques Lacan’dan etkilenmişlerdir. Doğru cevap A'dır.
Soru 44
Erkekler ve kadınlar arasındaki temel farklılıkları biyolojik temeller ekseninde değerlendiren ve kadın doğurganlığını temel bir engel olarak gören Feminizm kategorisi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Radikal Kültürel Feministler
B
Birinci Dalga Feministler
C
Radikal Liberal Feministler
D
Üçüncü Dalga Feministler
E
Burjuva Feministleri
Açıklama:
Radikal-liberal feministler genellikle 1960’larda ve 1970’lerde ilgi gören fikirleri savunmaktadırlar. Buna göre, kadınların doğurganlık özelliği onların tamamen insan olarak gelişimini engellemektedir. O yüzden kadınların bazı erkeksi özelliklere sahip
olmaları gerekir. Bu grupta yer alanlar erkekler ve kadınlar arasındaki temel farklılıkları biyolojik temeller ekseninde değerlendirirler ve kadın doğurganlığını temel bir engel olarak görürler. Doğru cevap C'dir.
olmaları gerekir. Bu grupta yer alanlar erkekler ve kadınlar arasındaki temel farklılıkları biyolojik temeller ekseninde değerlendirirler ve kadın doğurganlığını temel bir engel olarak görürler. Doğru cevap C'dir.
Soru 45
Vatanlarından uzak başka memleketlerde yaşayan göçmen gruplar için kullanılan genel tanım aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sömürge
B
Diyaspora
C
Etnosantrik
D
Feminist
E
Mülteci
Açıklama:
Diyaspora:
Vatanlarından uzak başka memleketlerde yaşayan göçmen gruplar için kullanılan genel tanımlama (Lavenda ve Schultz, 2007: 197). Örneğin Almanya’da Türk diyasporası, Fransa’da Ermeni diyasporası, ABD’de İran diyasporası gibi.
Bu tanıma göre doğru cevap B'dir.
Vatanlarından uzak başka memleketlerde yaşayan göçmen gruplar için kullanılan genel tanımlama (Lavenda ve Schultz, 2007: 197). Örneğin Almanya’da Türk diyasporası, Fransa’da Ermeni diyasporası, ABD’de İran diyasporası gibi.
Bu tanıma göre doğru cevap B'dir.
Soru 46
Programında kadınların milletvekili, hatta asker olması talepleri yer almış, bu talepler aşırı bulunduğu için kapatılan Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk kadın partisi olan Kadınlar Halk Fırkası aşağıdaki yıllardan hangisinde kurulmuştur?
Seçenekler
A
1908
B
1919
C
1923
D
1928
E
1934
Açıklama:
Muhiddin, Cumhuriyet’in ilanından önce, cumhuriyet rejimini kadın haklarının alınması için çok uygun bir zemin olarak görmüştür. 1923 yılında kurulan Kadınlar Halk Fırkası programında kadınların milletvekili, hatta asker olması talepleri
yer alsa da, bu talepler aşırı bulunduğu için, parti kapatılır (Zihnioğlu 2003). Doğru cevap C'dir.
yer alsa da, bu talepler aşırı bulunduğu için, parti kapatılır (Zihnioğlu 2003). Doğru cevap C'dir.
Soru 47
Bireyin hangi cinsiyete/cinsiyetlere yönelik cinsel ve/veya duygusal hisler
beslediğini ifade eden tanım aşağıdakilerden hangisidir?
beslediğini ifade eden tanım aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Homoseksüellik
B
Queer
C
Terso
D
Cinsel Yönelim
E
Cinsel Tercih
Açıklama:
Cinsel yönelim, bireyin hangi cinsiyete/cinsiyetlere yönelik cinsel ve/veya duygusal hisler beslediğini ifade ederken, cinsel tercih, bireyin tercihen yaptığı bilinçli bir edimi ifade eder. Eşcinsellik, heteroseksüellik, biseksüellik birer cinsel yönelimdir. Genel yargının aksine iradi bir “tercih” değildir ve değiştirilemeyeceği kabul edilir (Güner, 2011: 5-6). Doğru cevap D'dir.
Soru 48
Kendisini karşı cinsten biri olarak tanımlayan, cinsiyete dair kimliği gösteren kelime aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Lezbiyen
B
Gey
C
Queer
D
Terso
E
Transeksüel
Açıklama:
Kendisini karşı cinsten biri olarak tanımlayan kişi. Kişi erkek olduğu halde kadın
olmayı isteyebilir, kadın olduğu halde erkek olmayı isteyebilir. Ancak transseksüel,
daha çok ruhsal eğilimler için belirleyici bir kelimedir. Kişinin davranışlarından
çok iç dünyasında kendisini karşı cinsten biri gibi görmesi, hissetmesidir. Bu yüzden transseksüel bireyleri dış görünüşlerinden belirlemek söz konusu değildir.
Transseksüellik cinsiyete dair kimliği ifade eder; bireylerin cinsel yönelimi ile alakası
yoktur. Transseksüel bir birey, heteroseksüel, biseksüel veya eşcinsel olabilir. Doğru cevap E'dir.
olmayı isteyebilir, kadın olduğu halde erkek olmayı isteyebilir. Ancak transseksüel,
daha çok ruhsal eğilimler için belirleyici bir kelimedir. Kişinin davranışlarından
çok iç dünyasında kendisini karşı cinsten biri gibi görmesi, hissetmesidir. Bu yüzden transseksüel bireyleri dış görünüşlerinden belirlemek söz konusu değildir.
Transseksüellik cinsiyete dair kimliği ifade eder; bireylerin cinsel yönelimi ile alakası
yoktur. Transseksüel bir birey, heteroseksüel, biseksüel veya eşcinsel olabilir. Doğru cevap E'dir.
Soru 49
1996 yılında, Ankara’da, başından beri kadın hareketi içinde bulunan kadınlar tarafından kurulan amacı kadın kuruluşları ve kadın hareketine duyarlı kişiler arasında iletişim, işbirliği ve dayanışmayı arttırmak olan kadın kuruluşu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
LGBTT
B
Lambdaistanbul
C
Uçan Süpürge
D
Kaos GL
E
KAMER
Açıklama:
1996 yılında, Ankara’da, başından beri kadın hareketi içinde bulunan kadınlar tarafından kurulan bir kadın kuruluşu. Amacı kadın kuruluşları ve kadın hareketine duyarlı kişiler arasında iletişim, işbirliği ve dayanışmayı arttırmak, onların deneyimlerini genç kuşaklara aktarmak, ulusal ve uluslararası bir iletişim ağı oluşturmaktır (Kardam ve Ecevit 2002). Buna göre doğru cevap C'dir.
Soru 50
Aşağıdakilerden hangisi, "Kadın doğulmaz, olunur" sözünün sahibidir?
Seçenekler
A
Simone De Beauvoir
B
Hélène Cixous
C
Mary Wollstonecraft
D
Betty Freidan
E
Luce Irigaray
Açıklama:
De Beauvoir’ın kadın doğasını reddeden ve toplumsal olarak kadın olunduğunu belirten cümlesi, “kadın doğulmaz, olunur,” bir anlamda toplumsal cinsiyet kavramının ilk formülasyonu olarak sayılabilir. Doğru cevap A'dır.
Soru 51
Kamusal/özel alan ayrımı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Bu ayrım da feministler tarafından yeterli bulunmamaktadır.
B
Feminist teorinin en önemli kavramlarından biridir.
C
Yunan felsefesinden gelen bir ayrım temelinde şekillenmiştir.
D
Modern sosyolojide bu ayrım, ev ile işin ayrılmasına ve toplumsal cinsiyete dayalı geleneksel işbölümünün uygulanmasına gönderme yapmaktadır.
E
1960’larda başlamıştır.
Açıklama:
Feminist teorinin en temel kavramlarından biri olan kamusal/özel alan ayrımı Yunan felsefesinden gelen bir ayrım temelinde şekillenmiştir: Siyasetin kamusal dünyası ile aile ve ekonomik ilişkilerin özel dünyası. Modern sosyolojide bu ayrım, ev ile işin ayrılmasına ve toplumsal cinsiyete dayalı geleneksel işbölümünün uygulanmasına gönderme yapmaktadır (Marshall, 1999: 380). Ancak bu ayrım da feministler tarafından yeterli bulunmamaktadır. Doğru cevap E'dir.
Soru 52
Fransız Feminizmine dair aşağıda yazanlardan hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Edebiyat odaklı gelişmiştir.
B
Kadınların oy hakkını merkezine alır.
C
19. yüzyıl ile 20. yüzyılın başlarında gelişmiştir.
D
19- 20 Temmuz 1848’da, Fransa’da düzenlenen ilk kadın hakları toplantısında sunulan bir bildirge ile ilişkilendirilir.
E
Kadınlara yapılan taciz konusunu öncelikli olarak ele almıştır.
Açıklama:
Özellikle edebiyat odaklı gelişen ve daha çok kadın yazını (écriture feminine) olarak tanımlanan, metinsel tasarımı öncelikli olarak çalışma konusu yapan Fransız feminizmi, kendisini “farklılık” kavramı etrafında organize etmiştir. Doğru cevap A'dır.
Soru 53
Radikal-Liberal Feministlerle ilgili aşağıda yazanlardan hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Kadınlık değerlerini savunurlar ve bunları kutlarlar.
B
Kadınların bazı erkeksi özelliklere sahip olmaları gerekir.
C
Mevcut ekonomik ve toplumsal düzen içinde kadın erkek-eşitliğinin mümkün olabileceğini ileri sürerken, daha çok orta ve üst-orta sınıf kadınların beklentilerini ve taleplerini dillendirmektedir.
D
Kadınların özgürleşmesini ekonomik sistemin yeniden organizasyonunda ararken, ataerkillik ve kapitalizm arasındaki ilişkiye odaklanır.
E
Radikal-liberal femizmde basamaklar dahilinde düzenlenmiş ve eşit olmayan bir şekilde dağıtılmış olan sınıf ilişkileri zorlayıcı güç ve baskılama kaynaklarıdır ve bütün eşitsizliklerin temelidir.
Açıklama:
Buna göre, kadınların doğurganlık özelliği onların tamamen insan olarak gelişimini engellemektedir. O yüzden kadınların bazı erkeksi özelliklere sahip olmaları gerekir. Doğru cevap B'dir.
Soru 54
Ataerkillik ve kapitalizm arasındaki ilişkiye odaklanan feminizm aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Radikal liberal feminizm
B
Marksist feminizm
C
Liberal feminizm
D
Üçüncü dünya feminizmi
E
Radikal kültürel feminizm
Açıklama:
Maddeci feminizm olarak da bilinen Marksist feminizm, kapitalist toplumsal organizasyonlarda toplumsal cinsiyet analizleri yaparken Marksist teoriden beslenmektedir. Marksist feminizm, kadınların özgürleşmesini ekonomik sistemin yeniden organizasyonunda ararken, ataerkillik ve kapitalizm arasındaki ilişkiye odaklanır. Bu anlamda kapitalizm içindeki işgücü dağılımı kadının ikincil durumundaki temel sorun olarak görülmektedir (kadının ev içinde, erkeğin ev dışında çalışması). Marksist feminizm kaynaklı eleştirel bir bakış açısı metinsel olduğu kadar, temsili toplumsal ilişkileri de kapitalist ilişkilerden kaynaklanan gelir eşitsizliğinde görmektedir. Kadın-erkek eşitsizliği kapitalist düzen sona ermeden son bulmayacaktır. Doğru cevap B'dir.
Soru 55
1980 sonrası Türkiye'de Kadın Hareketine dair aşağıda kullanılan ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Kadın hakları konusunda Kuran’a sıkı sıkıya bağlı kalınması görüşünü savunmuşlardır.
B
Kadınların politik olarak erkeklerle eşitliğinin sağlanması, aile içi şiddetin ve cinsiyete dayalı işbölümünün ortadan kaldırılması gibi konular öncelikli maddeleri olmuştur.
C
Kadınların milletvekili, hatta asker olması talepleri içinde yer alır.
D
Bu dönemde Fatma Aliye, Nigâr Hanım, Makbule Leman gibi kadınların, kadın hakları konusunda çalışmaları bulunmaktadır.
E
Birinci Dalga Cumhuriyetçi Feminizm bu dönemde ortaya çıkmıştır.
Açıklama:
Kadınların politik olarak erkeklerle eşitliğinin sağlanması, aile içi şiddetin ve cinsiyete dayalı işbölümünün ortadan kaldırılması gibi konular gündemin öncelikli maddeleri olmuştur. Doğru cevap B'dir
Soru 56
Aşağıdakilerden hangisi 1990'lı yıllarda kadın hareketinin kazanımlarından biridir?
Seçenekler
A
Bilinç yükseltme gruplarının kurulması.
B
Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesi Sözleşmesi’ne Türkiye’nin de imza atması.
C
Kadın Çevresi'nin oluşturulması.
D
Feminist Dergi'nin yayınlanması.
E
Roza ve Jujin dergilerinin yayınlanması
Açıklama:
1990 sonrasında gelişen feminist hareket III. Dalga Feminizm olarak adlandırılmaktadır. Bu tarihe değin ayrılmamış olan Türkiye’de feminizm, daha çok Türk feminizmi olarak okunmuş ve Kürt kadınlarının feminist talepleri de yeteri kadar değerlendirilememiştir. 1990’larda ayrıca, Türkiye’de Kürt kadınlarına yönelik sivil toplum hareketleri oluşmuş ve Kürt kadınlarıyla ilgili yayıncılık yapılmaya başlanmıştır. Örneğin 1997’de kurulan, Jiyan (Hayat), Kürt kadınlarına danışmanlık yapmasına ek olarak, Kürt kadınlarını bir araya getirmeyi ve Kürt olarak politika içinde yer almaları konusunda onlara yardımcı olmayı hedeflemiştir . Bundan başka, Kürt feministler 1996-2000 yılları arasında Roza, Jujin ve Jinı Jiyan 1998 adlı dergileri yayınlamışlardır. Doğru cevap E'dir.
Soru 57
Aşağıdakilerden hangisi Antropolog Matthew Guttman'ın yeni cinsiyet çalışmalarında “erkeklik” teriminin kullanımları üzerinde dururken belirlediği dört farklı gösterge alanından biri değildir?
Seçenekler
A
Erkek kimliği
B
Erkeklik
C
Erkeklik paradoksları
D
Erkeksi nitelikler
E
Erkeklik rolleri
Açıklama:
Antropolog Matthew Guttman, yeni cinsiyet çalışmalarında “erkeklik” teriminin kullanımları üzerinde dururken bu kavramı dört farklı gösterge alanını belirlemektedir:
1. Erkek kimliği
2. Erkeklik
3. Erkeksi nitelikler
4. Erkeklik rolleri
Doğru cevap C'dir.
1. Erkek kimliği
2. Erkeklik
3. Erkeksi nitelikler
4. Erkeklik rolleri
Doğru cevap C'dir.
Soru 58
Homofobi ilgili aşağıda yazanlardan hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Eşcinsellere ilişkin olumsuz duygu, tutum ve davranışlar olarak tanımlanır
B
Kişisel bir korku ve irrasyonel bir inançtır.
C
Kurumlar ve toplumsal geleneklerle ilişkili olarak ele alınması gereken politik bir alanda oluşan, gruplar arası bir sürece işaret eder.
D
Homofobik ideoloji kendiliğinden kişisel bir özellik olarak değil, belirli bir sosyo-kültürel bağlam içinde oluşur.
E
Pek çok toplumsal psikolog, homofobinin ırkçılık ve seksizm (cinsiyetçilik) bağlantıları içinde anlaşılabileceğini düşünür.
Açıklama:
Genel anlamıyla eşcinsellere ilişkin olumsuz duygu, tutum ve davranışlar olarak tanımlanır. Homofobi, kişisel bir korku ve irrasyonel bir inanç olmanın çok ötesinde kültür ve anlam sistemleriyle, kurumlar ve toplumsal geleneklerle ilişkili olarak ele alınması gereken politik bir alanda oluşan, gruplar arası bir sürece işaret eder. Homofobi, daha bireysel (kişilik, benlik algısı, bilişsel yapılar vb.) süreçlerin de etkilediği, eşcinsellerin ve biseksüellerin bir dış grup olarak kavramsallaştırılması sonucunda oluşan ve belirli stereotiplerin eşlik ettiği bir gruplar arası ilişki ideolojisi olarak görülebilir. Homofobik ideoloji kendiliğinden kişisel bir özellik olarak değil, belirli bir sosyo-kültürel bağlam içinde oluşur. Kültürel ve bireysel koşullar ve süreçlere dayalı bütün köklerine rağmen pek çok toplumsal psikolog, homofobinin ırkçılık ve seksizm (cinsiyetçilik) bağlantıları içinde anlaşılabileceğini düşünür. Doğru cevap B'dir.
Soru 59
Türkiye'de kadın emeği kavramının feminist çalışmalarda kullanılması hangi yıllarda gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
1960'lar
B
1970'ler
C
1980'ler
D
1990'lar
E
2000'ler
Açıklama:
Kadın emeği kavramınin feminist çalışmalarda kullanılmaya başlanması, 1980’li yılların ortalarına rastlar. Doğru cevap C'dir.
Soru 60
“Yoksulluğun kadınlaşması” kavramı Diane Piarce tarafından ilk olarak hangi yılda kullanılmıştır?
Seçenekler
A
1977
B
1978
C
1979
D
1980
E
1981
Açıklama:
Yoksulluk ve kadınlar arasındaki kavramsal ilişkiyi değerlendirmede önemli bir kavram, “yoksulluğun kadınlaşması” kavramıdır. Diane Piarce tarafından ilk olarak 1978 yılında kullanılmış ve araştırmacı 1970’li yıllarda ABD’de yoksulların 2/3’ünü kadınların oluşturmasına ve zaman içinde kadınların işgücüne katılım oranındaki artışa rağmen 1950-70 arasında kadınların ekonomik konumlarının giderek kötüleşmesine dikkat çekmek üzere kullanmıştır. Doğru cevap B'dir.
Soru 61
Aşağıdakilerden hangisi kadınların oy kullanma hakkı için mücadelelesini tanımlar?
Seçenekler
A
Aktivizm
B
Öznellik
C
Fallosantrik
D
Özcülük
E
Sufrajist hareket
Açıklama:
Kadınların oy kullanma hakkı için mücadeleleri “sufrajist hareket” olarak tanımlanmaktadır. Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 62
ABD’de 1990’lı yıllarda başlayan Üçüncü Dalga feminist harekette aşağıdaki konulardan hangisi öncelikli olarak ele alınmıştır?
Seçenekler
A
Oy kullanma
B
Çalışma ortamı
C
Taciz
D
Kadın-erkek eşitsizliği
E
Toplumdaki yeri
Açıklama:
ABD’de 1990’lı yıllarda başlayan Üçüncü Dalga feminist hareket, öncelikli olarak kadınlara yapılan taciz konusunu ele almıştır. Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 63
Aşağıdakilerden hangisi İkinci Dalga Feminizm olarak adlandırılmıştır?
Seçenekler
A
Anglo-Amerikan Feminizmi
B
Fransız Feminizmi
C
Radikal Feminizm
D
Liberal Feminizm
E
Marksist Feminizm
Açıklama:
1970’lerde ve sonrasında gelişen Fransız feminizmi, İkinci Dalga Feminizm olarak da bilinir. Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 64
Lezbiyen Feminizm, temel olarak aşağıdaki hangi feminizmden beslenmektedir?
Seçenekler
A
Radikal Feminizm
B
Liberal Feminizm
C
Marksist Feminizm
D
Batıl Olmayan Feminizmler
E
Üçüncü Dünya Feminizmi
Açıklama:
Lezbiyen Feminizm, temel olarak radikal feminizmden beslenmektedir. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 65
Maddeci feminizm olarak da bilinen feminizm aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Radikal Feminizm
B
Liberal Feminizm
C
Marksist Feminizm
D
Lezbiyen Feminizm
E
Üçüncü Dünya Femizimi
Açıklama:
Kapitalist toplumsal organizasyonlarda toplumsal cinsiyet analizleri yaparken Marksist teoriden beslenen Maddeci feminizm, Marksist feminizm olarak da bilinmektedir. Doğru cevap C'dir.
Soru 66
Aşağıdakilerden hangisi kadınların, toplum içindeki konumlarını kadınlar lehine değiştirme ve iyileştirme projesi etrafında seferber edilmesi anlamına gelmektedir?
Seçenekler
A
Sufrajist hareket
B
Kadın hareketi
C
Özcülük
D
Öznellik
E
Etnosantrik
Açıklama:
Kadın hareketi kavramı, kadınların, toplum içindeki konumlarını kadınlar lehine değiştirme ve iyileştirme projesi etrafında seferber edimesini anlatır.
Soru 67
Aşağıdaki yazarlardan hangisi Marksizm ve feminizm arasındaki ilişkiyi mutsuz evlilik olarak nitelemiştir?
Seçenekler
A
Angela Davis
B
Chandra Mohanty
C
Heidi Hartman
D
Betty Freidan
E
Mary Wollstonecraft
Açıklama:
Heidi Hartman, Marksizm ve feminizm arasındaki ilişkiyi “mutsuz evlilik” olarak nitelemiştir
Soru 68
Bir olayın ya da olgunun başka toplumlardaki yapılanma ya da uygulanma biçiminin, kendi toplumdakinden daha geri olduğunu varsaymak aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ataerkillik
B
Etnosantrik
C
Hegemonya
D
Kamusal alan
E
Fallosantrik
Açıklama:
Entosantrik yaklaşım, bir olayın ya da olgunun başka toplumlardaki yapılanma ya da uygulanma biçiminin, kendi toplumdakinden daha geri olduğunu varsaymak anlamında kullanılır.
Soru 69
Kadınlar Halk Fırkası kaç yılında kurulmuştur?
Seçenekler
A
1919
B
1920
C
1923
D
1925
E
1928
Açıklama:
1923 yılında kurulan Kadınlar Halk Fırkası programında kadınların milletvekili, hatta asker olması talepleri yer alsa da, bu talepler aşırı bulunduğu için, parti kapatılır.
Soru 70
Kadına karşı uygulanan şiddetin engellenmesi konusunda Türkiye’de çalışan ilk organizasyon aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
ÇATOM
B
Mor Çatı
C
Mor İğne
D
KAMER
E
Kadın Çevresi
Açıklama:
Mor Çatı da kadına karşı uygulanan şiddetin engellenmesi konusunda Türkiye’de çalışan ilk organizasyon olarak öne çıkmıştır.
Soru 71
Erkeklere ve erkekliğe imtiyaz tanıyarak, kadınları ve kadınlığı aşağı gören ve kadınları erkek tahakkümü altına alan toplumsal organizasyon biçimi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Öznellik
B
Ataerkillik
C
Hegemonya
D
Kamusal alan
E
Özerk alan
Açıklama:
Eş zamanlı olarak erkeklere ve erkekliğe imtiyaz tanıyarak, kadınları ve kadınlığı aşağı gören ve kadınları erkek tahakkümü altına ala toplumsal organizasyon biçimine ataerkillik denmektedir. Doğru cevap B'dir.
Soru 72
Baskın gruplar tarafından güç formlarının elde tutulması ve kullanılmasına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Hegemonya
B
Öznellik
C
Ataerkillik
D
Ev işi
E
Nesnellik
Açıklama:
Baskın gruplar tarafından farklı güç formlarının (toplumsal cinsiyet, ırk, sınıf ve cinsellik gibi) elde tutulması ve kullanılmasına hegemonya denir. Doğru cevap A'dır.
Soru 73
Kişiye yada özneye olan bilinçli perspektif aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hegemonya
B
Ataerkillik
C
Öznellik
D
Feminizim
E
Pitriyarki
Açıklama:
Kişiye yada nesneye olan bilinçli perspektife "öznellik" denir. Doğru cevap C'dir.
Soru 74
Bir bütünü parçalara ayırarak ayrıntılı olarak inceleme aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Fallosantrik
B
Hegemonya
C
Nesnellik
D
Ataerkillik
E
Analitik
Açıklama:
Analiz kelimesinden türeyen analitik kelimesi, bir bütünü parçalarına ayırarak ayrıntılı inceleme anlamına gelir. Bir toplumsal süreç ya da olguyu anlamak için kullanılan anahtar kavramlar olarak tanımlanabilir. Doğru cevap E'dir.
Soru 75
Aşağıdakilerden hangisi kadının üretim ile ilgili bir rolüdür?
Seçenekler
A
Biyolojik yeniden üretim
B
Çocuk doğurma
C
Piyasa için üretim
D
Hane içi üretim
E
İdeolojik yeniden üretim
Açıklama:
Toplumsal cinsiyet rolleri arasında kadının hane içi üretimi (parasal karşılığı olmayan üretim) üretim ile ilgili rolü kapsamındadır. Doğru cevap D'dir.
Soru 76
Vatanından uzak başka memlekette yaşanlar için kullanılan kavram tanımlama aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sömürgecilik
B
Diyaspora
C
Etnosantrik
D
Heteroseksüellik
E
Şarkıyatçılık
Açıklama:
Vatanından uzak yaşayan göçmen gruplara diyasporası denir. Doğru cevap B'dir.
Soru 77
Bir olgunun, başka toplumlardaki uygulanma biçiminin, kendi toplumundakinden daha geride olduğunu anlatmaya ne denir?
Seçenekler
A
Diyaspora
B
Sömürgecilik
C
Etnosantrik
D
Şarkıyatçılık
E
Homoseksüellik
Açıklama:
Entosantrik yaklaşım, bir olayın ya da olgunun başka toplumlardaki yapılanma ya da uygulanma biçiminin, kendi toplumdakinden daha geri olduğunu varsaymak anlamında kullanılır. Doğru cevap C'dir.
Soru 78
Eşcinsellere ilişkin duyulan olumsuz duygu ve davranışlara ne ad verilir?
Seçenekler
A
Homoseksüellik
B
Homofobi
C
Heteroseksüellik
D
Transgender
E
Lezbiyen
Açıklama:
Genel anlamıyla eşcinsellere ilişkin olumsuz duygu, tutum ve davranışlar olarak tanımlanır. Homofobi, kişisel bir korku ve irrasyonel bir inanç olmanın çok ötesinde kültür ve anlam sistemleriyle, kurumlar ve toplumsal geleneklerle ilişkili olarak ele alınması gereken politik bir alanda oluşan, gruplar arası bir sürece işaret eder. Doğru cevap B'dir.
Soru 79
Kendisini karşı cinsten birisi olarak tanımlamaya ne denir?
Seçenekler
A
Homoseksüellik
B
Transgender
C
Transeksüel
D
Lezbiyen
E
Gay
Açıklama:
Kendisini karşı cinsten birisi olarak tanımlamaya transeksüel denir. Doğru cevap C'dir.
Soru 80
Küçük bir grubun erkeklik oluşumlarını, ideallerini ve pratiklerini nasıl yönettiği ile ilgili olan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hegemonik erkeklik
B
Lezbiyenlik
C
Ataerkillik
D
Homoseksüellik
E
Transeksüellik
Açıklama:
Hegemonik erkeklik, küçük bir grubun erkeklik oluşumlarını, ideallerini ve pratiklerini nasıl yönettiği ve bunları dayattığıyla ilgilidir. Hegemonik erkeklik diğer erkek ve kadınları etkisi altına alsa da, onlar tarafından değiştirilebilir. Doğru cevap A'dır.
Soru 81
Feministler için en güçlü hegemonya biçimlerinden biri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Anarşizm
B
Öznellik
C
Ataerkillik
D
Etnisite
E
Anasoyluluk
Açıklama:
Kişiye ya da özneye olan bilinçli perspektife öznellik; Eş zamanlı olarak erkeklere ve erkekliğe imtiyaz tanıyarak, kadınları ve kadınlığı aşağı gören ve kadınları erkek tahakkümü altına alan toplumsal organizasyon biçimine de patriyarki veya ataerkillik denilmektedir.
Hegemonya, baskın gruplar tarafından farklı güç formlarının (toplumsal cinsiyet, ırk, sınıf ve cinsellik gibi) elde tutulması ve kullanılmasıdır. Feministler için en güçlü hegemonya biçimlerinden biri ataerkillik olarak adlandırılmaktadır. Dolayısı ile sorunun doğru cevabı C seçeneğidir.
Hegemonya, baskın gruplar tarafından farklı güç formlarının (toplumsal cinsiyet, ırk, sınıf ve cinsellik gibi) elde tutulması ve kullanılmasıdır. Feministler için en güçlü hegemonya biçimlerinden biri ataerkillik olarak adlandırılmaktadır. Dolayısı ile sorunun doğru cevabı C seçeneğidir.
Soru 82
Aşağıdakilerden hangisi Fransız feminizminin bir özelliğidir?
Seçenekler
A
Kadınların farklılıklarını vurgulama
B
Kadınların eğitimine odaklanma
C
Toplumsal kültürel konulara odaklanma
D
Kadınların oy hakkı talebi
E
Köleliğin kaldırılması talebi
Açıklama:
19. yüzyıl ile 20. yüzyılın başlarında gelişen Anglo-Amerikan feminizmi, kadınların oy hakkı talebi vurgusuyla bilinir ve aynı zamanda Birinci Dalga Feminizm olarak adlandırılır.
Feminizm içinde iki farklı coğrafyada, iki farklı tarihsel arka planında gelişen ve farklı konulara odaklanan hareketler bulunmaktadır. Bunlar Anglo-Amerikan feminizmi ve Fransız feminizmidir. Anglo-Amerikan Feminizmi, daha çok kadın-erkek “eşitliği”ne vurgu yapması ile, kadınların “farklılıkları”nı vurgulayan Fransız Feminizmi’nden ayrılır ve kadınların eğitimi gibi toplumsal-kültürel konulara odaklanır. 19. yüzyıl ile 20. yüzyılın başlarında gelişen Anglo-Amerikan feminizmi, kadınların oy hakkı talebi vurgusuyla bilinir. Bu dönemde, Susan B. Anthony (1820-1906) gibi feminist aktivistler de köleliğin kaldırılmasını ve kadınlar için eşit katılımı talep etmişlerdir. Fransız Feminizmi, özellikle edebiyat odaklı gelişen ve daha çok kadın yazını olarak tanımlanan, metinsel tasarımı öncelikli olarak çalışma konusu yapmış, kendisini “farklılık” kavramı etrafında organize etmiştir.
Feminizm içinde iki farklı coğrafyada, iki farklı tarihsel arka planında gelişen ve farklı konulara odaklanan hareketler bulunmaktadır. Bunlar Anglo-Amerikan feminizmi ve Fransız feminizmidir. Anglo-Amerikan Feminizmi, daha çok kadın-erkek “eşitliği”ne vurgu yapması ile, kadınların “farklılıkları”nı vurgulayan Fransız Feminizmi’nden ayrılır ve kadınların eğitimi gibi toplumsal-kültürel konulara odaklanır. 19. yüzyıl ile 20. yüzyılın başlarında gelişen Anglo-Amerikan feminizmi, kadınların oy hakkı talebi vurgusuyla bilinir. Bu dönemde, Susan B. Anthony (1820-1906) gibi feminist aktivistler de köleliğin kaldırılmasını ve kadınlar için eşit katılımı talep etmişlerdir. Fransız Feminizmi, özellikle edebiyat odaklı gelişen ve daha çok kadın yazını olarak tanımlanan, metinsel tasarımı öncelikli olarak çalışma konusu yapmış, kendisini “farklılık” kavramı etrafında organize etmiştir.
Soru 83
II. Dünya Savaşı sonrası ABD'li kadınlarının toplum içindeki mutsuzluklarını anlatan Feminine Mystique (1963) adlı çalışma hangi feminist yazara aittir?
Seçenekler
A
Elizabeth Cady Stanton
B
Betty Freidan
C
Susan B. Anthony
D
Lucretia Mott
E
Mary Wollstonecraft
Açıklama:
B seçeneğinin dışında verilen feminist önderlerin yaşadıkları dönemlerin II. Dünya Savaşı ile ilgisi yoktur.
ABD’li feminist Betty Freidan’ın Feminine Mystique (1963) adlı çalışması ABD’li kadınların II. Dünya Savaşı sonrasındaki toplum içindeki mutsuzluklarının bir göstergesi olarak görülmektedir. Sorunun doğru cevabı B seçeneğidir.
ABD’li feminist Betty Freidan’ın Feminine Mystique (1963) adlı çalışması ABD’li kadınların II. Dünya Savaşı sonrasındaki toplum içindeki mutsuzluklarının bir göstergesi olarak görülmektedir. Sorunun doğru cevabı B seçeneğidir.
Soru 84
Aşağıdakilerden hangisi dil konusundan yola çıkarak, dilin politik bir savaş alanı olduğunu öne süren ve kadın yazını (écriture feminine) olarak bilinen akımının en bilinen temsilcilerinden biridir?
Seçenekler
A
Simone de Beauvoir’in (1908-1986)
B
Monique Wittig (1935-2003)
C
Mary Wollstonecraft’ın (1759-1797)
D
Susan B. Anthony (1820-1906)
E
Shulamith Firestone (1945-2012)
Açıklama:
Feminist yazarlara göre fallosantrik (phallogocentric) olan erkek dili, kadın dilini marjinalize etmektedir. Örneğin Hélène Cixous, “Medusa’nın Gülüşü” (The Laugh of the Medusa) adlı denemesinde (Fransızca orijinal 1975, İngilizce çeviri, 1976) arzuladığı yeni bir yazından söz etmekte; Batı dünyasındaki yazının daha baskıcı ve eril olduğunu belirtmekte ve bunu fallosantrik/fallagosantrik olarak nitelemektedir.
Günümüzde kadın yazını (écriture feminine) olarak da bilinen yaklaşım, daha çok Monique Wittig, Luce Irigaray ve Hélène Cixous’nun çalışmalarında görülmektedir. Bu yazarlar dil konusundan yola çıkarak, dilin politik bir savaş alanı olduğunu öne sürerler. Bu grup feministler ataerkilliğin “dil”i eril (maskülen) normlar dahilinde sunduğunu ve kendini “rasyonel” olarak tanımladığını belirtirler. Sorunun doğru cevabı B seçeneğidir.
Günümüzde kadın yazını (écriture feminine) olarak da bilinen yaklaşım, daha çok Monique Wittig, Luce Irigaray ve Hélène Cixous’nun çalışmalarında görülmektedir. Bu yazarlar dil konusundan yola çıkarak, dilin politik bir savaş alanı olduğunu öne sürerler. Bu grup feministler ataerkilliğin “dil”i eril (maskülen) normlar dahilinde sunduğunu ve kendini “rasyonel” olarak tanımladığını belirtirler. Sorunun doğru cevabı B seçeneğidir.
Soru 85
Kadın ve erkekler için toplumsal olarak oluşturulmuş roller ve öğrenilmiş davranış ve beklentilere işaret etmek için kullanılan kavram, aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Fallagosantrik
B
Patriyarki
C
Toplumsal Cinsiyet
D
Toplumsal inşaacılık
E
Radikal feminizm
Açıklama:
Fransız feminizminin öncü isimlerinden Simone de Beauvoir “kadın doğulmaz, olunur,” ifadesiyle kadın olmanın toplumsal olarak yaratıldığının altını çizmiştir. Sonraki yıllarda, Amerikalı feminist Joan Scott da toplumsal cinsiyet teriminin analitik bir kategori olarak kullanımına dikkat çekmiştir.
Günümüzde feminist düşüncenin temel aldığı kavramlardan biri toplumsal cinsiyet kavramıdır. Toplumsal cinsiyet, biyolojik cinsiyetten farklı olarak kadın ve erkekler için toplumsal olarak oluşturulmuş roller ve öğrenilmiş davranış ve beklentilere işaret etmek için kullanılılır. Sorunun doğru cevabı C seçeneğidir.
Günümüzde feminist düşüncenin temel aldığı kavramlardan biri toplumsal cinsiyet kavramıdır. Toplumsal cinsiyet, biyolojik cinsiyetten farklı olarak kadın ve erkekler için toplumsal olarak oluşturulmuş roller ve öğrenilmiş davranış ve beklentilere işaret etmek için kullanılılır. Sorunun doğru cevabı C seçeneğidir.
Soru 86
Kadınları özgürleştirmenin yolunun tamamen yeni bir düzenden geçmesi gerektiğini vurgulayan yaklaşıma ne denir?
Seçenekler
A
Özcülük
B
Liberal feminizm
C
Radikal Feminizm
D
Toplumsal inşaacılık
E
Üçüncü Dünya feminizmi
Açıklama:
Bu akım, kadınların başarı kazanma yollarını erkeklerinkinden farklı organizasyonlarda aramaya yönelir. Bütüncül bir kadın bağımsızlığının bireysel değişimle mümkün olabileceğini savunmaktadır.
Radikal feminizm, kadınları özgürleştirmenin yolunun tamamen yeni bir düzenden geçmesi gerektiğini vurgulayan yaklaşımdır. Sorunun doğru cevabı C seçeneğidir.
Radikal feminizm, kadınları özgürleştirmenin yolunun tamamen yeni bir düzenden geçmesi gerektiğini vurgulayan yaklaşımdır. Sorunun doğru cevabı C seçeneğidir.
Soru 87
Kişilerin karşı cins veya cinsiyete, hem cins veya cinsiyete, her iki cinse veya birden fazla cinsiyete karşı hissettiği kişisel çekimler vardır. Bu çekimler karşı cinse duyulduğunda, bu ilgiye ne ad verilir?
Seçenekler
A
Aseksüellik
B
Eşcinsellik
C
Biseksüellik
D
Homoseksüllik
E
Heteroseksüellik
Açıklama:
Hemcinse duyulan cinsel ilgi ise homoseksüellik olarak adlandırılır.
Heteroseksüellik, karşı cinse duyulan cinsel ilgidir. Sorunun doğru cevabı E seçeneğidir.
Heteroseksüellik, karşı cinse duyulan cinsel ilgidir. Sorunun doğru cevabı E seçeneğidir.
Soru 88
Kadınların özgürleşmesini ekonomik sistemin yeniden organizasyonunda arayan, ataerkillik ve kapitalizm arasındaki ilişkiye odaklanan feminist hareket aşağıdakilenden hangisidir?
Seçenekler
A
Liberal feminizm
B
Fransız feminizmi
C
Kapitalist feminizm
D
Marksist feminizm
E
Radikal-liberal feminizm
Açıklama:
Bu anlamda kapitalizm içindeki işgücü dağılımı kadının ikincil durumundaki temel sorun olarak görülmektedir (kadının ev içinde, erkeğin ev dışında çalışması).
Maddeci feminizm olarak da bilinen Marksist feminizm, kapitalist toplumsal organizasyonlarda toplumsal cinsiyet analizleri yaparken Marksist teoriden beslenmektedir. Marksist feminizm, kadınların özgürleşmesini ekonomik sistemin yeniden organizasyonunda ararken, ataerkillik ve kapitalizm arasındaki ilişkiye odaklanır. Sorunun doğru cevabı D seçeneğidir.
Maddeci feminizm olarak da bilinen Marksist feminizm, kapitalist toplumsal organizasyonlarda toplumsal cinsiyet analizleri yaparken Marksist teoriden beslenmektedir. Marksist feminizm, kadınların özgürleşmesini ekonomik sistemin yeniden organizasyonunda ararken, ataerkillik ve kapitalizm arasındaki ilişkiye odaklanır. Sorunun doğru cevabı D seçeneğidir.
Soru 89
Batı toplumları dışında yaşayan ve dünyadaki kadın nüfusunu oluşturan çoğunluk kadınları ya da Batı’daki siyahi kadın hareketini işaret etmek için kullanılan terim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Marksist feminizm
B
Kapitalist feminizm
C
Fransız feminizmi
D
Üçüncü Dünya feminizmi
E
Anglo-Saxon feminizmi
Açıklama:
Özellikle (adını ve soyadını küçük harşerle yazan) bell hooks, Angela Davis ve Chandra Mohanty gibi feministlerin eserlerinde bu eleştirileri görmek mümkündür.
Üçüncü Dünya Feminizmi, Batı toplumları dışında yaşayan ve dünyadaki kadın nüfusunu oluşturan çoğunluk kadınları ya da Batı’daki siyahi kadın hareketini işaret etmek için kullanılır. Bu akımın en temel eleştirilerinden biri ırk sorunsalıdır. Bu çerçevede siyahi kadınlar, batılı feminizmler içinde temsil edilen kadının evrenselleştirildiğini ve bu durumun sanki bütün kadınları temsil edercesine ele alındığını belirtmişlerdir. Sorunun doğru cevabı D seçeneğidir.
Üçüncü Dünya Feminizmi, Batı toplumları dışında yaşayan ve dünyadaki kadın nüfusunu oluşturan çoğunluk kadınları ya da Batı’daki siyahi kadın hareketini işaret etmek için kullanılır. Bu akımın en temel eleştirilerinden biri ırk sorunsalıdır. Bu çerçevede siyahi kadınlar, batılı feminizmler içinde temsil edilen kadının evrenselleştirildiğini ve bu durumun sanki bütün kadınları temsil edercesine ele alındığını belirtmişlerdir. Sorunun doğru cevabı D seçeneğidir.
Soru 90
Kimberlé Crenshaw tarafından sunulan (1989) ve kabaca toplumsal ilişkilerin ve toplumsal kimliklerin çoğul boyutları arasındaki ilişkiyi tanımlayan terim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Queer
B
Sömürgecilik
C
Şarkıyatçılık
D
Etnosantrik
E
Kesişimsellik
Açıklama:
Yazarın da belirttiği gibi, bu kavram tamamen yeni bir olguyu işaret etmemekle birlikte, toplumsal cinsiyet konusunun kavşaklarının çalışılması açısından önemlidir ve özellikle siyahi Amerikan kadın hareketinin de gerekli bir bileşeni olarak eleştirel perspektifleri barındırmaktadır.
Kimberlé Crenshaw tarafından sunulan (1989) ve kabaca toplumsal ilişkilerin ve toplumsal kimliklerin çoğul boyutları arasındaki ilişkiyi tanımlayan terime "kesişimsellik" denir. Sorunun doğru cevabı E seçeneğidir.
Kimberlé Crenshaw tarafından sunulan (1989) ve kabaca toplumsal ilişkilerin ve toplumsal kimliklerin çoğul boyutları arasındaki ilişkiyi tanımlayan terime "kesişimsellik" denir. Sorunun doğru cevabı E seçeneğidir.
Soru 91
Aşağıdaki kavramlardan hangisi kadınların eğitimi ve oy hakkı talebi gibi toplumsal-kültürel konulara odaklanan ve 19. yüzyıl ile 20. yüzyılın başlarında gelişip aynı zamanda Birinci Dalga Feminizm olarak adlandırılan kavramdır?
Seçenekler
A
Anglo-Amerikan Feminizmi
B
Fransız Feminizmi
C
Radikal Feminizm
D
Üçüncü Dünya Feminizmi
E
Marksist (Sosyalist) Feminizm
Açıklama:
Daha çok kadın-erkek “eşitliği”ne vurgu yapması ile, kadınların “farklılıkları”nı vurgulayan Fransız Feminizmi’nden ayrılan Anglo-Amerikan feminizmi, kadınların eğitimi gibi toplumsal-kültürel konulara odaklanmıştır. 19. yüzyıl ile 20. yüzyılın başlarında gelişen Anglo-Amerikan feminizmi, kadınların oy hakkı talebi vurgusuyla bilinir ve aynı zamanda Birinci Dalga Feminizm olarak adlandırılır. Doğru cevap A'dır.
Soru 92
Eş zamanlı olarak erkeklere ve erkekliğe imtiyaz tanıyarak, kadınları ve kadınlığı aşağı gören ve kadınları erkek tahakkümü altına alan toplumsal organizasyon biçimine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Paternalizm
B
Patriyarka
C
Hegemonya
D
Öznellik
E
Cinsiyetlendirme
Açıklama:
Patriyarka, eş zamanlı olarak erkeklere ve erkekliğe imtiyaz tanıyarak, kadınları ve kadınlığı aşağı gören ve kadınları erkek tahakkümü altına alan toplumsal organizasyon biçimi. Ataerkillik sözcüğü önceleri erkek aile reislerinin otoritesi üzerine kurulu toplumsal sistemleri tanımlamak için kullanılmıştır. Daha sonraları anlamı genişlemiş ve kadınların ikincil durumunu doğrudan kadının “biyolojik zayışığı”na bağlayarak, kadını sadece ev içi alana hapseden ve erkekleri de kamusal alana ait bireyler olarak niteleyen bir düşünce anlamını kazanmıştır. Doğru cevap B'dir.
Soru 93
Özellikle edebiyat odaklı gelişen ve daha çok kadın yazını olarak tanımlanan, metinsel tasarımı öncelikli olarak çalışma konusu yapan feminizme ne ad verilir?
Seçenekler
A
Şarkiyat Feminizmi
B
İngiliz Feminizmi
C
Fransız Feminizmi
D
Anglo-Sakson Feminizm
E
Üçüncü Dalga Feminizm
Açıklama:
Özellikle edebiyat odaklı gelişen ve daha çok kadın yazını (écriture feminine) olarak tanımlanan, metinsel tasarımı öncelikli olarak çalışma konusu yapan Fransız feminizmi, kendisini “farklılık” kavramı etrafında organize etmiştir. 1970’lerde ve sonrasında gelişen Fransız feminizmi, İkinci Dalga Feminizm olarak da bilinir. Doğru cevap C'dir.
Soru 94
Kadınları özgürleştirmenin yolunun tamamen yeni bir düzenden geçmesi gerektiğini vurgulayan, kadınların başarı kazanma yollarını erkeklerinkinden farklı organizasyonlarda aramaya yönelen ve bütüncül bir kadın bağımsızlığının bireysel değişimle mümkün olabileceğini savunan feminist yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Birinci Dalga Feminizm
B
Lezbiyen Feminizm
C
Liberal Feminizm
D
Radikal Feminizm
E
Postmodern Feminizm
Açıklama:
Radikal Feminizm kadınları özgürleştirmenin yolunun tamamen yeni bir düzenden geçmesi gerektiğini vurgulayan yaklaşımdır. Kadınların başarı kazanma yollarını erkeklerinkinden farklı organizasyonlarda aramaya yönelir. Bütüncül bir kadın bağımsızlığının bireysel değişimle mümkün olabileceğini savunmaktadır. Doğru cevap D'dir.
Soru 95
Kadınların özgürleşmesini ekonomik sistemin yeniden organizasyonunda arayan, ataerkillik ve kapitalizm arasındaki ilişkiye odaklan feminist yaklaşım hangisidir?
Seçenekler
A
Marksist (Sosyalist) Feminizm
B
Liberal (Burjuva) Feminizm
C
Radikal Feminizm
D
Üçüncü Dünya Feminizmi
E
Yeni Feminizm
Açıklama:
Maddeci feminizm olarak da bilinen Marksist feminizm, kapitalist toplumsal organizasyonlarda toplumsal cinsiyet analizleri yaparken Marksist teoriden beslenmektedir. Marksist feminizm, kadınların özgürleşmesini ekonomik sistemin yeniden organizasyonunda ararken, ataerkillik ve kapitalizm arasındaki ilişkiye odaklanır. Bu anlamda kapitalizm içindeki işgücü dağılımı kadının ikincil durumundaki temel sorun olarak görülmektedir (kadının ev içinde, erkeğin ev dışında çalışması). Marksist feminizm kaynaklı eleştirel bir bakış açısı metinsel olduğu kadar, temsili toplumsal ilişkileri de kapitalist ilişkilerden kaynaklanan gelir eşitsizliğinde görmektedir. Kadın-erkek eşitsizliği kapitalist düzen sona ermeden son bulmayacaktır. Doğru cevap A'dır.
Soru 96
Küçük bir grubun erkeklik oluşumlarını, ideallerini ve pratiklerini nasıl yönettiği ve bunları nasıl dayattığıyla ilgili olan erkeklik kavramına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Patriyarka
B
Paternalizm
C
Hegemonik Erkeklik
D
Nepotizm
E
Kırılgan Erkeklik
Açıklama:
Hegemonik erkeklik, küçük bir grubun erkeklik oluşumlarını, ideallerini ve pratiklerini nasıl yönettiği ve bunları dayattığıyla ilgilidir. Hegemonik erkeklik diğer erkek ve kadınları etkisi altına alsa da, onlar tarafından değiştirilebilir. Hegemonik erkeklik kavramı, bundan yaklaşık olarak 25 yıl önce Connel tarafından ortaya konduğunda, erkekler, toplumsal cinsiyet ve toplumsal hiyerarşiler üzerinden bir tanımlama getirmiş ve Carrigan, Connell ve Lee tarafından sistematize edilmiştir. Doğru cevap C'dir.
Soru 97
Genel anlamıyla eşcinsellere ilişkin olumsuz duygu, tutum ve davranışlar olarak tanımlanan, kişisel bir korku ve irrasyonel bir inanç olmanın çok ötesinde kültür ve anlam sistemleriyle, kurumlar ve toplumsal geleneklerle ilişkili olarak ele alınması gereken politik bir alanda oluşan ve gruplar arası bir sürece işaret eden tanım aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kırılgan Erkeklik
B
Transfobi
C
Queer
D
Hegemonik Erkeklik
E
Homofobi
Açıklama:
Homofobi genel anlamıyla eşcinsellere ilişkin olumsuz duygu, tutum ve davranışlar olarak tanımlanır. Kişisel bir korku ve irrasyonel bir inanç olmanın çok ötesinde kültür ve anlam sistemleriyle, kurumlar ve toplumsal geleneklerle ilişkili olarak ele alınması gereken politik bir alanda oluşan, gruplar arası bir sürece işaret eder.
Soru 98
Piyasa dışı çalışmaları anlatmak için kullanılan, ev içi emeği, tüketime yönelik çalışma, piyasa dışı üretken emek, yasa dışı ticaret vb. kapsamına alan ve feminist gündem için çok önemli olan kavram hangisidir?
Seçenekler
A
Formel Sektör
B
Enformel Sektör
C
Ev İçi Emek
D
Görünmez Emek
E
Görünür Emek
Açıklama:
Enformel Sektör: Piyasa dışı çalışmaları anlatmak için kullanılan terim. Bu kavramın içine aldığı alanlar çok geniştir: ev çi emeği, tüketime yönelik çalışma, piyasa dışı üretken emek, yasa dışı ticaret vb... bu sektörün içine girmektedir. Doğru cevap B'dir.
Soru 99
“Kadın doğulmaz, olunur” sözü kime aittir?
Seçenekler
A
Simone de Beauvoir
B
Margaret Mead
C
Şirin Tekeli
D
Yıldız Ecevit
E
Mary Wollstanecraft
Açıklama:
Ünlü Fransız filozof, düşünür, ikinci dalga feminizmin kurucularından ve bu sözle ilgili feminist akımın söylemsel kurucusu olarak adlandırılan Simone de Beauvoir bu güçlü cümlenin sahibidir.
Soru 100
1923 yılında Nezihe Muhiddin tarafından kurulmaya çalışılan hareketin-kuruluşun adı nedir?
Seçenekler
A
Kadınlar Halk Fırkası
B
Kadın Sorunları Genel Müdürlüğü
C
ÇATOM
D
CEDAW
E
Kaktüs
Açıklama:
1923 yılında Nezihe Muhiddin tarafından kurulmaya çalışılan Kadınlar Halk Fırkası başarısız olunca, tüzüklerinde değişiklik yaparak, 7 Şubat 1924 tarihinde Kadınlar Birliği ismini alır. Kurucuları arasında, Nezihe Muhiddin, Latife Bekir (Çeyrekbaşı) ve Sabiha Zekeriye Sertel yer almaktadır. Kadın Birliği olarak kurulan dernek, 1927 yılında Türk Kadın Birliği adını alır.
Soru 101
I- Kadın yürüyüşleri organize etmek
II- Dayağa, tecavüze, şiddete karşı kampanyalar yürütmek
III- Kadına ve kadınlığa yönelik ayrımcılığın önlenmesi konusunda yapılan eylemler
IV- Sivil toplum kuruluşları ile gerçekleştirilen projelere katılmak
Yukarıdakilerden hangileri feminist düşüncenin aktivist alandaki eylemleri arasında sayılabilir?
II- Dayağa, tecavüze, şiddete karşı kampanyalar yürütmek
III- Kadına ve kadınlığa yönelik ayrımcılığın önlenmesi konusunda yapılan eylemler
IV- Sivil toplum kuruluşları ile gerçekleştirilen projelere katılmak
Yukarıdakilerden hangileri feminist düşüncenin aktivist alandaki eylemleri arasında sayılabilir?
Seçenekler
A
I-II
B
I-III
C
I-II-III
D
I-II-IV
E
I-II-III-IV
Açıklama:
Aktivizm, toplum içinde olumlu politik değişim yaratmak adına bilinçli olarak yapılan eylemlerdir. Feminist aktivizm ise feminist düşüncenin aktivist alandaki eylemleridir. Günümüzde feminist aktivizm içinde kadın yürüyüşleri organize etmek; dayağa, tecavüze, şiddete karşı kampanyalar organize etmek ve yürütmek; kadına ve kadınlığa yönelik ayrımcılığın önlenmesi konusunda yapılan eylemler ve sivil toplum kuruluşları ile gerçekleştirilen projelere katılmak sayılabilir. Doğru cevap E’dir.
Soru 102
ABD’de 1990’lı yıllarda başlayan Üçüncü Dalga feminist hareket aşağıdakilerden hangisini öncelikli olarak ele almıştır?
Seçenekler
A
Oy hakkı
B
Eşit eğitim
C
Taciz
D
Sosyal eşitlik
E
Politik haklar
Açıklama:
ABD’de 1990’lı yıllarda başlayan Üçüncü Dalga feminist hareket ise kadınlara yapılan taciz konusunu öncelikli olarak ele almıştır. Doğru cevap C’dir.
Soru 103
Aşağıdakilerden hangisi özellikle edebiyat odaklı gelişen ve daha çok kadın yazını olarak tanımlanan, metinsel tasarımı öncelikli olarak çalışma konusu yapan feminizm hareketidir?
Seçenekler
A
Fransız feminizmi
B
Anglo-Amerikan feminizmi
C
Birinci dalga feminizm
D
Üçüncü dalga feminizm
E
Dördüncü dalga feminizm
Açıklama:
Özellikle edebiyat odaklı gelişen ve daha çok kadın yazını (écriture feminine) olarak tanımlanan, metinsel tasarımı öncelikli olarak çalışma konusu yapan Fransız feminizmi, kendisini “farklılık” kavramı etrafında organize etmiştir. Doğru cevap A’dır.
Soru 104
Çocuk doğurma ve yetiştirme aşağıdakilerden hangisi ile ilgili toplumsal cinsiyet rollerine girmektedir?
Seçenekler
A
Üretim ile ilgili roller
B
Tüketim ile ilgili roller
C
Yeniden üretim ile ilgili roller
D
Topluluk düzeyinde hayatın idamesine ilişkin roller
E
Topluluk düzeyinde politik roller
Açıklama:
Çocuk doğurma ve yetiştirme biyolojik yeniden üretim ile ilgili toplumsal cinsiyet rollerinin içine girmektedir. Doğru cevap C’dir.
Soru 105
Aşağıdakilerden hangisi kadınlık değerlerini savunduklarından ve bunları kutladıklarından, “erkeksi” kadın olmak yerine “kadınsı” kadın olmayı daha değerli bulmaktadırlar?
Seçenekler
A
Radikal feminizm
B
Radikal-liberal feminizm
C
Radikal-kültürel feminizm
D
Liberal (Burjuva) feminizm
E
Marksist (Sosyalist) feminizm
Açıklama:
Radikal-kültürel feministler kadınlık değerlerini savunduklarından ve bunları kutladıklarından, “erkeksi” kadın olmak yerine “kadınsı” kadın olmayı daha değerli bulmakta ve kültürel olarak kadınlık değerlerini yüceltmektedirler. Doğru cevap C’dir.
Soru 106
Kadınların henüz eşit vatandaşlar olarak görülmedikleri dönemlerde, kadınlar oy hakkı talep etmek için dernekler kurmuşlardır. İşte, kadınların oy kullanma hakkı için yaptıkları mücadeleler ……………. olarak tanımlanmaktadır.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi tamamlar?
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi tamamlar?
Seçenekler
A
Sufrajist hareket
B
Aktivizm
C
Patriyarka
D
Hegemonya
E
Fallosantrik
Açıklama:
Aktivizm, toplum içinde olumlu politik değişim yaratmak adına bilinçli olarak yapılan eylemlerdir. Hegemonya, baskın gruplar tarafından farklı güç formlarının (toplumsal cinsiyet, ırk, sınıf ve cinsellik gibi) elde tutulması ve kullanılmasıdır. Feministler için en güçlü hegemonya biçimlerinden biri ataerkillik olarak adlandırılmaktadır. E şıkkında verilen kavram ise şöyle açıklanabilir: Fallus (phallus), yani, erkeklik organının sembolik olarak erkeklik temelli bir yaklaşımı belirtmesi. Cixous özellikle “farklılık” temelinde ele aldığı edebiyat alanında bu terimi, “kadın yazını” konusunu tartışırken kullanır. Özellikle feminizmin yazınsal etmenleriyle ilgilenen feministler bu terim ile dilde erkek egemenligini belirtirler. Jacques Derrida’dan esinelenerek ürettikleri bu terim, Batı dünyasının yazılı ve sözlü kültür arasındaki bir güç iliskisi kurmasını ve yazılı kültürü (aynı zamanda eril olarak nitelendirilen kültür) diğerinden üstün saymalarını elestirir. Sufrajist hareket ise şöyle açıklanabilir: Kadınların henüz eşit vatandaşlar olarak görülmedikleri dönemlerde, kadınlar oy hakkı talep etmek için dernekler kurmuşlardır. Bu gruplar “sufrajist”ler, kadınların oy kullanma hakkı için mücadeleleri de “sufrajist hareket” olarak tanımlanmaktadır.
Dolayısıyla, doğru cevap A şıkkında verilen sufrajist harekettir.
Dolayısıyla, doğru cevap A şıkkında verilen sufrajist harekettir.
Soru 107
I- Eğitimli, kentli ve orta sınıf kadınlardan gelmesi II- Belirgin bir lider çıkaramamış olması III- Merkezi bir yapıdan yoksun olması IV- Farklılıkların değerinin altının çizilmesi Yukarıdakilerden hangileri Türkiye’deki I. Dalga ve II. Dalga kadın hareketlerinin benzerlikleri arasında sayılabilir?
Seçenekler
A
I-II
B
I-II-III
C
I-II-IV
D
II-III-IV
E
I-II-III-IV
Açıklama:
I. Dalga ve II. Dalga kadın hareketleri kıyaslanırsa en temel benzerlikler her iki hareketin de eğitimli, kentli ve orta sınıf kadınlardan gelmesi, her iki hareketin de belirgin bir lider çıkaramamış olması, her iki harekette de organizasyonun küçük gruplarca gerçekleştirilmesi ve her iki hareketin de merkezi bir yapıdan yoksun olması yer almaktadır. Doğru cevap B’dir.
Soru 108
Kabaca ayırmak gerekirse, feminizm içinde iki farklı coğrafyada, iki farklı tarihsel arka planda gelişen ve farklı konulara odaklanan hareketler bulunmaktadır. Bunlardan biri Anglo-Amerikan feminizmi, diğeri ise ve ……… feminizmidir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi tamamlar?
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi tamamlar?
Seçenekler
A
Fransız
B
İngiliz
C
Marksist
D
Burjuva
E
Üçüncü Dünya
Açıklama:
Kabaca ayırmak gerekirse, feminizm içinde iki farklı coğrafyada, iki farklı tarihsel arka planda gelişen ve farklı konulara odaklanan hareketler bulunmaktadır. Bunlardan biri Anglo-Amerikan feminizmi, diğeri ise ve Fransız feminizmidir.
Dolayısıyla, doğru cevap A'dır.
Dolayısıyla, doğru cevap A'dır.
Soru 109
İlkin sivil alanda başlayan ve bir aktivist kadın hareket içinde gelişen feminist hareket hangi yıllarda akademide görülmeye başlanmıştır?
Seçenekler
A
1960’lar
B
1970’ler
C
1980’ler
D
1990’lar
E
2000’ler
Açıklama:
İlkin sivil alanda başlayan ve bir aktivist kadın hareket içinde gelişen feminist hareket 1990’lı yıllarda akademide görülmeye başlanmıştır. 1990’ları tek bir sözcükle tanımlamak gerekirse, “kurumsallaşmak” sözcüğü uygun düşecektir. Bu hareket, aynı zamanda kadın çalışmaları bölümlerinin kurulmasında etkili olmuş; farklı bölümlerde ders verenleri ise, kendi disiplinleri içinde feminist kurama yer açmaya çalışmıştır. Kadın çalışmalarının 1990’larda açılması, Türkiye’de 1970’ler ve 1980’lerde artan kültürel politikaların ve değişimin bir sonucudur. Doğru cevap D’dir.
Soru 110
I. Daha çok kadınların “farklılıkları” vurgulanır.
II. Edebiyat odaklı bir gelişim göstermesiyle bilinir.
III. Kadınların oy hakkı talebi vurgusuyla bilinir.
IV. Kadınların eğitimi gibi toplumsal-kültürel konulara odaklanır.
Yukarıdaki ifadelerden hangisi/hangileri Anglo-Amerikan feminizmini açıklarken kullanılabilir?
II. Edebiyat odaklı bir gelişim göstermesiyle bilinir.
III. Kadınların oy hakkı talebi vurgusuyla bilinir.
IV. Kadınların eğitimi gibi toplumsal-kültürel konulara odaklanır.
Yukarıdaki ifadelerden hangisi/hangileri Anglo-Amerikan feminizmini açıklarken kullanılabilir?
Seçenekler
A
I ve II
B
Yalnız II
C
II ve III
D
II, III ve IV
E
III ve IV
Açıklama:
Daha çok kadın-erkek “eşitliği”ne vurgu yapması İle, kadınların “farklılıkları”nı vurgulayan Fransız Feminizmi’nden ayrılan Anglo-Amerikan feminizmi, kadınların eğitimi gibi toplumsal-kültürel konulara odaklanmıştır. 19. yüzyıl ile 20. yüzyılın baslarında gelişen Anglo-Amerikan feminizmi, kadınların oy hakkı talebi vurgusuyla bilinir ve aynı zamanda Birinci Dalga Feminizm olarak adlandırılır.
I. ve II. maddede verilen ifadeler ise Fransız feminizminin özellikleridir.
Bu sebeple, doğru cevap E'dir.
I. ve II. maddede verilen ifadeler ise Fransız feminizminin özellikleridir.
Bu sebeple, doğru cevap E'dir.
Soru 111
I. İkinci dalga feminizm olarak da bilinir.
II. Edebiyat odaklı bir gelişim göstermesiyle bilinir.
III. Kendisini “farklılık” kavramı etrafında organize etmiştir.
IV. Daha çok kadınların eğitimi gibi konulara odaklanmıştır.
Yukarıdaki ifadelerden hangisi/hangileri Fransız feminizmini açıklarken kullanılabilir?
II. Edebiyat odaklı bir gelişim göstermesiyle bilinir.
III. Kendisini “farklılık” kavramı etrafında organize etmiştir.
IV. Daha çok kadınların eğitimi gibi konulara odaklanmıştır.
Yukarıdaki ifadelerden hangisi/hangileri Fransız feminizmini açıklarken kullanılabilir?
Seçenekler
A
I ve II
B
I, II ve III
C
II ve IV
D
III ve IV
E
Yalnız IV
Açıklama:
Özellikle edebiyat odaklı gelişen ve daha çok kadın yazını olarak tanımlanan, metinsel tasarımı öncelikli olarak çalışma konusu yapan Fransız feminizmi, kendisini “farklılık” kavramı etrafında organize etmiştir. 1970’lerde ve sonrasında gelişen Fransız feminizmi, İkinci Dalga Feminizm olarak da bilinir.
IV. maddede verilen ifade ise Anglo-Sakson feminizminin özelliğidir.
Bu sebeple, doğru cevap B'dir.
IV. maddede verilen ifade ise Anglo-Sakson feminizminin özelliğidir.
Bu sebeple, doğru cevap B'dir.
Soru 112
Kadın-erkek farklılıkları konusuna edebiyat alanı dışından yaklaştığı bilinen, İkinci Cinsiyet adlı kitabı Marksist/sosyalist feminizmin klasiklerinden biri olarak sayılan isim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Simone de Beauvoir
B
Hélène Cixous
C
Monique Wittig
D
Luce Irigaray
E
Margaret Mead
Açıklama:
Kadın-erkek farklılıkları konusuna edebiyat alanı dışından yaklaştığı bilinen, İkinci Cinsiyet adlı kitabı Marksist/sosyalist feminizmin klasiklerinden biri olarak sayılan isim, A şıkkında verilen Simone de Beauvoir'dır.
Soru 113
…………, biyolojik cinsiyetten farklı olarak kadın ve erkekler için toplumsal olarak oluşturulmuş roller ve öğrenilmiş davranış ve beklentilere işaret etmek için kullanılır.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi tamamlar?
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi tamamlar?
Seçenekler
A
Fallosantrik
B
Öznellik
C
Toplumsal cinsiyet
D
Kadın hareketi
E
Kamusal alan
Açıklama:
Toplumsal cinsiyet, biyolojik cinsiyetten farklı olarak kadın ve erkekler için toplumsal olarak oluşturulmuş roller ve öğrenilmiş davranış ve beklentilere işaret etmek için kullanılır.
Dolayısıyla, doğru cevap C'dir.
Dolayısıyla, doğru cevap C'dir.
Soru 114
Aşağıdakilerden hangisi 1987-1990 yılları arasında yayınlanan ve Kadın Çevresi’nde tanışan kadınların ilk çıkardıkları yayındır?
Seçenekler
A
Sosyalist Feminist Kaktüs
B
KAMER
C
Özgür Kadının Sesi
D
Feminist Dergi
E
Pazartesi
Açıklama:
Kadın Çevresi’nde tanışan kadınların ilk çıkardıkları yayın, 1987-1990 yılları arasında yayınlanan Feminist Dergi’dir. Hem şekilsel, hem içerik olarak daha önce Türkiye’de yayınlanmış dergilerden farklı bir yapıya sahip olan dergi, feminist teori açısından önemli olmuştur. Dergide sadece yorumlar değil, kişisel deneyimler de anlatılıyordu ki bu da özel alanın politikasının yapılması anlamına gelmekteydi. Doğru cevap D’dir.
Soru 115
I. Kadınların özgürleşmesi için tamamen yeni bir düzene geçmek gerekir.
II. Bütüncül bir kadın bağımsızlığı bireysel değişimle mümkündür.
III. Kadınların özgürleşmesi, ekonomik sistemin yeniden organizasyonunda yatar.
IV. Mevcut ekonomik ve toplumsal düzen içinde kadın-erkek eşitliği mümkündür.
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri radikal feminizmi açıklarken kullanılabilir?
II. Bütüncül bir kadın bağımsızlığı bireysel değişimle mümkündür.
III. Kadınların özgürleşmesi, ekonomik sistemin yeniden organizasyonunda yatar.
IV. Mevcut ekonomik ve toplumsal düzen içinde kadın-erkek eşitliği mümkündür.
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri radikal feminizmi açıklarken kullanılabilir?
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve IV
C
II ve III
D
Yalnız III
E
III ve IV
Açıklama:
Radikal feminizm, kadınları özgürleştirmenin yolunun tamamen yeni bir düzenden geçmesi gerektiğini vurgulayan yaklaşımdır. Kadınların başarı kazanma yollarını erkeklerinkinden farklı organizasyonlarda aramaya yönelir. Bütüncül bir kadın bağımsızlığının bireysel değişimle mümkün olabileceğini savunmaktadır.
III. maddede verilen ifade Marksist feminizmin özelliği iken, IV. maddede verilen ifade ise liberal feminizmin özelliğidir.
Dolayısıyla, doğru cevap A'dır.
III. maddede verilen ifade Marksist feminizmin özelliği iken, IV. maddede verilen ifade ise liberal feminizmin özelliğidir.
Dolayısıyla, doğru cevap A'dır.
Soru 116
I. Mevcut düzen içinde kadın-erkek eşitliğinin mümkün olduğuna inanır.
II. Daha çok orta ve üst-orta sınıf kadınların taleplerini dillendirir.
III. Kadınların ikincil konumunun arkasındaki sebepler çok fazla eleştirilmez.
IV. Ataerkillik ve kapitalizm arasındaki ilişkiye odaklanır.
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri liberal (burjuva) feminizmi açıklarken kullanılabilir?
II. Daha çok orta ve üst-orta sınıf kadınların taleplerini dillendirir.
III. Kadınların ikincil konumunun arkasındaki sebepler çok fazla eleştirilmez.
IV. Ataerkillik ve kapitalizm arasındaki ilişkiye odaklanır.
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri liberal (burjuva) feminizmi açıklarken kullanılabilir?
Seçenekler
A
I ve II
B
Yalnız II
C
I, II ve III
D
III ve IV
E
Yalnız IV
Açıklama:
Liberal feminizm, mevcut ekonomik ve toplumsal düzen içinde kadın erkek-eşitliğinin mümkün olabileceğini ileri sürerken, daha çok orta ve üst-orta sınıf kadınların beklentilerini ve taleplerini dillendirmektedir. Fakat burada kadının ikincil konumunun arkasındaki sebepler çok da fazla eleştirilmemektedir.
IV. maddede verilen ifade ise Marksist feminizmin özelliğidir.
Dolayısıyla, doğru cevap C' dir.
IV. maddede verilen ifade ise Marksist feminizmin özelliğidir.
Dolayısıyla, doğru cevap C' dir.
Soru 117
I. Hegemonik bir güç olarak Şarkiyatçılığı gösterirler.
II. Üçüncü-Dünya kadınının tek tipleştirildiğini belirtirler.
III. Feminist metinlerdeki analizlerin sömürgeci bir söylem yarattığını belirtirler.
IV. Daha çok orta ve üst-orta sınıf kadınların taleplerini dillendirirler.
Her ne kadar feminizm Anglo-Saxon ve Avrupa kökenli bir akım olarak bilinse de, dünyanın farklı coğrafyalarında da kadın hareketleri vardır. Yukarıdaki ifadelerden hangisi/hangileri, bunun bir örneği olarak gösterilebilecek Ortadoğulu feministlerin düşüncelerini açıklarken kullanılabilir?
II. Üçüncü-Dünya kadınının tek tipleştirildiğini belirtirler.
III. Feminist metinlerdeki analizlerin sömürgeci bir söylem yarattığını belirtirler.
IV. Daha çok orta ve üst-orta sınıf kadınların taleplerini dillendirirler.
Her ne kadar feminizm Anglo-Saxon ve Avrupa kökenli bir akım olarak bilinse de, dünyanın farklı coğrafyalarında da kadın hareketleri vardır. Yukarıdaki ifadelerden hangisi/hangileri, bunun bir örneği olarak gösterilebilecek Ortadoğulu feministlerin düşüncelerini açıklarken kullanılabilir?
Seçenekler
A
I ve II
B
Yalnız II
C
I, II ve III
D
III ve IV
E
Yalnız IV
Açıklama:
Ortadoğulu feministler hegemonik bir güç olarak Şarkiyatçılığı göstermişlerdir. Baskılanmayı sömürgeciliğin bir uzantısı olan Şarkiyatçılık bağlamında ele alırlar ve Üçüncü-Dünya kadının tek tipleştirildiğini ve feminist metinlerdeki analizlerin eşitsizlik temelinde sömürgeci bir söylem yarattığını belirtirler.
IV. maddede verilen ifade ise, liberal feminizmin özelliğidir.
Dolayısıyla, doğru cevap C' dir.
IV. maddede verilen ifade ise, liberal feminizmin özelliğidir.
Dolayısıyla, doğru cevap C' dir.
Soru 118
Aşağıdakilerden hangisi 1996 yılında, Ankara’da, başından beri kadın hareketi içinde bulunan kadınlar tarafından kurulan kadın kuruluşunun adıdır?
Seçenekler
A
Uçan süpürge
B
Sosyalist Feminist Kaktüs
C
Kadın çevresi
D
Pazartesi
E
Özgür Kadının Sesi
Açıklama:
Uçan Süpürge; 1996 yılında, Ankara’da, başından beri kadın hareketi içinde bulunan kadınlar tarafından kurulan bir kadın kuruluşu. Amacı kadın kuruluşları ve kadın hareketine duyarlı kişiler arasında iletişim, işbirliği ve dayanışmayı arttırmak, onların deneyimlerini genç kuşaklara aktarmak, ulusal ve uluslararası bir iletişim ağı oluşturmaktır. Doğru cevap A’dır.
Soru 119
Türkiye’deki kadın hareketi konusunda genellikle Kemalist devrimlerle kadın hakları elde edildiği fikrini eleştirerek, kadın hareketini daha eski tarihlere götüren ve bunu Osmanlı’da arayan akademisyen aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Serpil Çakır
B
Simone de Beauvoir
C
Margaret Mead
D
Deniz Kandiyoti
E
Serpil Sancar
Açıklama:
Parantez içinde verilen bilgi, kitapta yer almamaktadır.
Türkiye’deki kadın hareketi konusunda genellikle Kemalist devrimlerle kadın hakları elde edildiği fikrini eleştirerek, kadın hareketini daha eski tarihlere götüren ve bunu Osmanlı’da arayan isim A şıkkında verilen Serpil Çakır'dır. (Serpil Çakır'ın "Osmanlı'da Kadın Hareketi" isimli kitabı bulunmaktadır.)
Dolayısıyla, doğru cevap A'dır.
Türkiye’deki kadın hareketi konusunda genellikle Kemalist devrimlerle kadın hakları elde edildiği fikrini eleştirerek, kadın hareketini daha eski tarihlere götüren ve bunu Osmanlı’da arayan isim A şıkkında verilen Serpil Çakır'dır. (Serpil Çakır'ın "Osmanlı'da Kadın Hareketi" isimli kitabı bulunmaktadır.)
Dolayısıyla, doğru cevap A'dır.
Soru 120
Aşağıdakilerden hangisi kadınları özgürleştirmenin yolunun tamamen yeni bir düzenden geçmesi gerektiğini vurgulayan yaklaşımdır?
Seçenekler
A
Radikal-Liberal Feminizm
B
Radikal-Kültürel Feminizm
C
Liberal (Burjuva) Feminizm
D
Marksist (Sosyalist) Feminizm
E
Radikal Feminizm
Açıklama:
Radikal feminizm; kadınları özgürleştirmenin yolunun tamamen yeni bir düzenden geçmesi gerektiğini vurgulayan yaklaşımdır. Kadınların başarı kazanma yollarını erkeklerinkinden farklı organizasyonlarda aramaya yönelir. Bütüncül bir kadın bağımsızlığının bireysel değişimle mümkün olabileceğini savunmaktadır. Doğru cevap E'dir.
Soru 121
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye’de III. Dalga Kadın Hareketlerini diğerlerinden ayıran bir özelliktir?
Seçenekler
A
Merkezi bir yapıda olmamaları
B
Farklılıkların değerinin vurgulamaları
C
Küçük gruplar tarafından organize edilmeleri
D
Belirgin bir liderlerinin olmaması
E
Marksist feminizm çizgisini benimsemeleri
Açıklama:
I. Dalga ve II. Dalga kadın hareketleri kıyaslanırsa en temel benzerlikler her iki hareketin de eğitimli, kentli ve orta sınıf kadınlardan gelmesi, her iki hareketin de belirgin bir lider çıkaramamış olması, her iki harekette de organizasyonun küçük gruplarca gerçekleştirilmesi ve her iki hareketin de merkezi bir yapıdan yoksun olması yer almaktadır. Aralarındaki en büyük farklılık ise, I. Dalga Kadın Haretinin içinde bir devlet unsuru bulunması, II. Dalga Hareketin ise, büyük ölçüde Kemalist feminizmi eleştirmesi bulunmaktadır. II. Dalga ve III. Dalga feminizmleri temel olarak değerlendirmek gerekirse, II. Dalga hareket içinde mutlak eşitlik vurgusu bulunması, III. Dalga içinde de farklılıkların değerinin altının çizilmesi temel fark olarak belirtilebilir. Ayrıca 2000’li yıllarda, konular kadın bedenine de odaklanırken, şiddet, töre cinayetleri, bekaret testleri ve fuhuş ile ilgili çalışmalar ön plana çıkmıştır.
Soru 122
Eşcinsellere veya eşcinselliği karşı geliştirilen olumsuz duygu, tutum ve davranışlara ne ad verilir?
Seçenekler
A
Homofobi
B
Hegemonik erkeklik
C
Fallosantriklik
D
Erkeklik rolleri
E
Heteroseksüellik
Açıklama:
Homofobi, genel anlamıyla eşcinsellere ilişkin olumsuz duygu, tutum ve davranışlar olarak tanımlanır. Homofobi, kişisel bir korku ve irrasyonel bir inanç olmanın çok ötesinde kültür ve anlam sistemleriyle, kurumlar ve toplumsal geleneklerle ilişkili olarak ele alınması gereken politik bir alanda oluşan, gruplar arası bir sürece işaret eder.
Ünite 6
Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi göç çağının birinci aşamasını ortaya çıkaran nedenler arasında değildir?
Seçenekler
A
Sömürgecilik
B
Emperyalizm
C
Küreselleşme
D
Savaş
E
Sanayileşme
Açıklama:
Sömürgecilik, emperyalizm, savaş, ulus-devletlerin oluşumu ve sanayileşme göç çağının birinci aşamasını ortaya çıkarırken II. Dünya Savaşı ve küreselleşmenin
hız kazanmasıyla göç çağının ikinci aşamasına geçilmiştir
hız kazanmasıyla göç çağının ikinci aşamasına geçilmiştir
Soru 2
Birçok gelişmiş ülkede ev ve bakıcılık hizmetleri bir sektör haline gelmekte ve giderek artan oranlarda kadın göçmen bu sektörde istihdam edilmektedir. Aşağıdakilerden hangisi bu durumun artma nedenlerinden değildir?
Seçenekler
A
Ev içi alanda verilen hizmetleri “kadın işi” olarak tanımlayan cinsiyete dayalı iş bölümü
B
Kadınların bakım işlerinde erkeklerden daha yetenekli olması
C
Nüfusun yaşlanması
D
Sosyal refah rejimlerinin içinde bulunduğu kriz nedeniyle devletin sağlık ve bakım hizmetleri harcamalarını kısması
E
Düşük gelirli ve statülü işlerin kadınlaşması süreci kadınların bu tür işler için daha uygun olarak tanımlar.
Açıklama:
Düşük gelirli ve statülü işlerin kadınlaşması süreci, kadını bu tür işler için
uygun olarak tanımlayan, kadının gelirini aile gelirine ikincil düzeyde bir katkı olarak gören toplumsal cinsiyet rolleri, ev içi alanda verilen hizmetleri “kadın işi” olarak tanımlayan cinsiyete dayalı iş bölümü, nüfusun yaşlanması, sosyal refah
rejimlerinin içinde bulunduğu kriz nedeniyle devletin sağlık ve bakım hizmetleri harcamalarını kısması gibi nedenlerle birçok gelişmiş ülkede ev ve bakıcılık
hizmetleri bir sektör haline gelmekte ve giderek artan oranlarda kadın göçmen bu sektörde istihdam edilmektedir.
uygun olarak tanımlayan, kadının gelirini aile gelirine ikincil düzeyde bir katkı olarak gören toplumsal cinsiyet rolleri, ev içi alanda verilen hizmetleri “kadın işi” olarak tanımlayan cinsiyete dayalı iş bölümü, nüfusun yaşlanması, sosyal refah
rejimlerinin içinde bulunduğu kriz nedeniyle devletin sağlık ve bakım hizmetleri harcamalarını kısması gibi nedenlerle birçok gelişmiş ülkede ev ve bakıcılık
hizmetleri bir sektör haline gelmekte ve giderek artan oranlarda kadın göçmen bu sektörde istihdam edilmektedir.
Soru 3
Aşağıdakilerden hangisi göçmen aktivizminin koşullarından biri değildir?
Seçenekler
A
Siyasete ilişkin bireysel fikir, değer ve deneyimleri
B
Eğitim düzeyleri, toplumsal statüleri, yaş, cinsiyet, etnik grup gibi özellikleri
C
Göçmen örgütlerinin kurumsallaşma düzeyi
D
Göç alan ülke ya da bağlamın siyasal-kurumsal yapısına ilişkin bilgileri
E
Göçmen derneklerinin yetersiz çalışmaları
Açıklama:
Göçmen aktivizminin koşulları; göçmenlerin,
1) Siyasete ilişkin bireysel fikir, değer ve deneyimleri
2) Eğitim düzeyleri, toplumsal statüleri, yaş, cinsiyet, etnik grup gibi özellikleri
3) Göçmen örgütlerinin kurumsallaşma düzeyi
4) Göç alan ülke ya da bağlamın siyasal-kurumsal yapısına ilişkin bilgileri
5) Göçmen derneklerinin faaliyetleri
6) Göçmenlerin sosyal sermayeleri
1) Siyasete ilişkin bireysel fikir, değer ve deneyimleri
2) Eğitim düzeyleri, toplumsal statüleri, yaş, cinsiyet, etnik grup gibi özellikleri
3) Göçmen örgütlerinin kurumsallaşma düzeyi
4) Göç alan ülke ya da bağlamın siyasal-kurumsal yapısına ilişkin bilgileri
5) Göçmen derneklerinin faaliyetleri
6) Göçmenlerin sosyal sermayeleri
Soru 4
Aşağıdakilerden hangisi göçmen topluluğunu şekillendiren ve onun siyasal katılımına etki eden etkenler arasında değildir?
Seçenekler
A
Göçmen sayısı
B
Göçmenin göç etme biçimi
C
Göç edilen ülkede bulunma süresi
D
Göçmenin ya da mültecinin göç alan ülkenin emek piyasası ve toplumsal yapısındaki konumu
E
Göçmen topluluğunun göçmeni entegre etmeye ya da dışlamaya yönelik mekanizmalarla etkileşimi
Açıklama:
Göçmen topluluğunu şekillendiren ve onun siyasal katılımına etki eden etkenler şunlardır:
1) Göçmenin göç etme biçimi
2) Göç edilen ülkede bulunma süresi
3) Göçmenin ya da mültecinin göç alan ülkenin emek piyasası ve toplumsal yapısındaki konumu
4) Göçmen topluluğunun göçmeni entegre etmeye ya da dışlamaya yönelik mekanizmalarla etkileşimi
1) Göçmenin göç etme biçimi
2) Göç edilen ülkede bulunma süresi
3) Göçmenin ya da mültecinin göç alan ülkenin emek piyasası ve toplumsal yapısındaki konumu
4) Göçmen topluluğunun göçmeni entegre etmeye ya da dışlamaya yönelik mekanizmalarla etkileşimi
Soru 5
''Gevşek Bağların Gücü '' kuramı aşağıdaki düşünürlerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Mark Granavotter
B
Max Frisch
C
Peggy Levitt
D
Charles Tilly
E
Sidney Tarrow
Açıklama:
Granavotter’in gevşek bağların gücü kuramıyla ortaya koyduğu üzere sıkı ilişkilerle örülmüş bir ağ bireylere daha sınırlı bilgi sunmaktadır.
Soru 6
I. Toplumsal Cinsiyet boyutu
II. Siyasi Katılım boyutu
III. Din-Göç İlişkisi boyutu
Yukarıdaki maddelerden hangisi ya da hangileri Martinello'ya göre göçmenlere karşı yeni yönelimlere rağmen ilgi yoğunluğunun yetersiz olduğunu düşündüğü alanlardandır?
II. Siyasi Katılım boyutu
III. Din-Göç İlişkisi boyutu
Yukarıdaki maddelerden hangisi ya da hangileri Martinello'ya göre göçmenlere karşı yeni yönelimlere rağmen ilgi yoğunluğunun yetersiz olduğunu düşündüğü alanlardandır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I-II
C
Yalnız II
D
I-III
E
I-II-III
Açıklama:
Göçmenlerin siyasi katılımı ve seferberliğine akademik ilgi giderek artarken, Martinello bu ilginin yeterince yoğunlaşmadığı bazı alanlara dikkatimizi çekmektedir. Bunlar; toplumsal cinsiyet boyutu ve din-göç ilişkisi boyutudur.
Soru 7
Aşağıdaki ülkelerin hangisindeki Türk kökenli göçmenler diğer göçmen toplulukları ile karşılaştırıldığında, entegrasyona en fazla direnen grup olmuştur?
Seçenekler
A
İngiltere
B
Almanya
C
Fransa
D
Japonya
E
Güney Kore
Açıklama:
Fransa’daki Türk kökenli göçmenlerin, diğer göçmen toplulukları ile karşılaştırıldığında, entegrasyona en fazla direnen grup olduğunu ortaya koymaktadır.
Soru 8
''Göç edenler; göçmenler ya da haneler değil, birbirine farklı türde toplumsal ilişkiler ve ağlarla bağlı insanlardan oluşan topluluklardır.'' sözü aşağıdaki düşünürlerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Charles Tilly
B
Alejandro Portes
C
Ronaldo Munck
D
Stephen Castles
E
Sidney Tarrow
Açıklama:
Tilly’e göre göç edenler, göçmenler ya da haneler değil, birbirine farklı türde toplumsal ilişkiler ve ağlarla bağlı insanlardan oluşan topluluklardır.
Soru 9
I. Hem ulusal hem küresel düzeydeki demokrasi açığı
II. Eşitsizlikler
III. Ayrımcılık
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri ulus-ötesi toplumsal hareketlerin tabanını ve etki alanını genişletmesine yol açar?
II. Eşitsizlikler
III. Ayrımcılık
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri ulus-ötesi toplumsal hareketlerin tabanını ve etki alanını genişletmesine yol açar?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I-II
C
I-II-III
D
II-III
E
I-III
Açıklama:
Hem ulusal hem küresel düzeydeki demokrasi açığı, eşitsizlikler ve ayrımcılıklar, ulus-ötesi toplumsal hareketlerin tabanını ve etki alanını genişletmesine yol açmaktadır.
Soru 10
Aşağıdakilerden hangisi göçmen siyasal aktivizm faaliyetlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Siyasal seferberlik
B
Protestolar
C
Ulus ötesi siyasal çabalar
D
Sivil Toplum Kuruluşları
E
Ulus ötesi faaliyetler
Açıklama:
Göçmen siyasal aktivizmi seçimlerde oy kullanmanın ötesinde siyasal seferberlik, protestolar, ulus-ötesi siyasal çaba ve faaliyetler gibi “siyasal”ı yeniden tanımlayan faaliyetleri içermektedir.
Soru 11
Uluslararası göçte küreselleşmenin en önemli göstergesi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sömürgecilik
B
Sınırı aşan akım
C
Emperyalizm
D
Sanayileşme
E
Ulus - Devletlerin oluşumu
Açıklama:
-
Uluslararası göç bugün dünya üzerindeki her ülkeyi bir boyutuyla ilgilendiren küresel bir olgudur. Küreselleşme hızla derinleşen ve genişleyen bağlantılarla birbirine bağlanan bir dünya yaratmaktadır. Böyle bir dünyada küreselleşmenin en önemli göstergesi her türlü sınırı aşan akımdır. Mal, sermaye ve hizmetlerin ticareti ve dolaşımı beraberinde emeğin hareketliliğini ve küreselleşmesini de getirmektedir.Doğru cevap B'dir.
Uluslararası göç bugün dünya üzerindeki her ülkeyi bir boyutuyla ilgilendiren küresel bir olgudur. Küreselleşme hızla derinleşen ve genişleyen bağlantılarla birbirine bağlanan bir dünya yaratmaktadır. Böyle bir dünyada küreselleşmenin en önemli göstergesi her türlü sınırı aşan akımdır. Mal, sermaye ve hizmetlerin ticareti ve dolaşımı beraberinde emeğin hareketliliğini ve küreselleşmesini de getirmektedir.Doğru cevap B'dir.
Soru 12
Ulus-ötesi göçlerde en önemli tutum aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Düzenli olması
B
Irkçı saldırılara maruz kalınmaması
C
Bağlantının eş zamanlılığı
D
Ayrımcı muamelenin olmaması
E
Düzensiz göçün olmaması
Açıklama:
Ulus-ötesi Göç Göç gönderen ve alan ülkeleri göçmen ağları, örgütleri ve birden fazla bağlamda yerleşik olan göçmenlerin pratikleri aracılığla birbirine bağlamaktadır (Basch ve diğerleri, 1997: 4). Ulusötesi göçmenler göç alan ülkeye yerleşirken, göç gönderen ülkeyle bağlarını yatırım yaparak, oy vererek ya da ibadet ederek sürdürmektedirler (Levitt, 2003: 850). Ulus-ötesi göçte önemli olan “bağlantının eş zamanlılığı”dır (Levitt, 2006: 396). Bu da göç alan ve gönderen ülke koşullarının birbirini tamamladığının ve sürekli etkileşim halinde olduğunun göstergesidir.Doğru cevap C'dir.
Soru 13
Dünya çapında çalışan insanların taleplerini ve haklarını temsil eden kuruluş aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Uluslararası Göç Küresel Komisyonu
B
Birleşmiş Milletler
C
İnsan Hakları Komisyonu
D
Uluslararası Sendikal Örgüt
E
ABD Göç Komisyonu
Açıklama:
Uluslararası Sendikalar Konfederasyonu Dünya çapında çalışan insanların taleplerini ve haklarını temsil eden başlıca uluslararası sendikal örgüttür. Konfederasyon 1-3 Kasım 2006’da Viyana’da kurulmuştur. 151 ülkeden ve 301 üye örgütten oluşan Konfederasyon’un 176 milyon kayıtlı üyesi bulunmaktadır (http://www. ituc-csi.org).Doğru cevap D'dir.
Soru 14
''Seferberlikten Devrime'' kitabı kime aittir?
Seçenekler
A
Michael Dukakis
B
Padmini Palliyaguruge
C
Aktaran Milani
D
Max Frisch
E
Charles Tilly
Açıklama:
-
Eski ya da yeni, tüm toplumsal hareketler içinde geliştikleri siyasi çerçevenin sunduğu fırsat yapıları içinde örgütlenirler. Charles Tilly 1978 tarihli Seferberlikten Devrime başlıklı çalışmasında kolektif eylemin ve insanları seferberliğe iten koşulların analizi için bir model önermiştir.Doğru cevap E'dir.
Eski ya da yeni, tüm toplumsal hareketler içinde geliştikleri siyasi çerçevenin sunduğu fırsat yapıları içinde örgütlenirler. Charles Tilly 1978 tarihli Seferberlikten Devrime başlıklı çalışmasında kolektif eylemin ve insanları seferberliğe iten koşulların analizi için bir model önermiştir.Doğru cevap E'dir.
Soru 15
- Göçmenin göç etme biçimi
- Göç edilen ülkede bulunma süresi
- Göçmenin ya da mültecinin göç alan ülkenin emek piyasası ve toplumsal yapısındaki konumu
- Göçmen topluluğunun göçmeni entegre etmeye ya da dışlamaya yönelik mekanizmalarla etkileşimi
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve III
C
I,II ve III
D
II,III ve IV
E
I,II,III ve IV
Açıklama:
-
Göçmen siyasi ve sosyal katılımı ve hareketleri göçmen topluluklarının özelliklerine göre de şekillendiğinden katılımın anlamı ve katılım şekilleri her topluluk için yeniden tanımlanır (Guarnizo, Portes ve Haller, 2003: 1235). Göçmen topluluğunu şekillendiren ve onun siyasal katılımına etki eden etkenler arasında, (1) göçmenin göç etme biçimi (göçün ekonomik ya da siyasal nedenlerden kaynaklanması,
(2) göç edilen ülkede bulunma süresi, (3) göçmenin ya da mültecinin göç alan ülkenin emek piyasası ve toplumsal yapısındaki konumu ve (4) göçmen topluluğunun göçmeni entegre etmeye ya da dışlamaya yönelik mekanizmalarla etkileşimi sayılabilir.Doğru cevap E'dir.
Göçmen siyasi ve sosyal katılımı ve hareketleri göçmen topluluklarının özelliklerine göre de şekillendiğinden katılımın anlamı ve katılım şekilleri her topluluk için yeniden tanımlanır (Guarnizo, Portes ve Haller, 2003: 1235). Göçmen topluluğunu şekillendiren ve onun siyasal katılımına etki eden etkenler arasında, (1) göçmenin göç etme biçimi (göçün ekonomik ya da siyasal nedenlerden kaynaklanması,
(2) göç edilen ülkede bulunma süresi, (3) göçmenin ya da mültecinin göç alan ülkenin emek piyasası ve toplumsal yapısındaki konumu ve (4) göçmen topluluğunun göçmeni entegre etmeye ya da dışlamaya yönelik mekanizmalarla etkileşimi sayılabilir.Doğru cevap E'dir.
Soru 16
Göçmenlerin, göçmen dernek, örgüt ve hareketlerine aktif katılımını belirleyen etmenler arasında aşağıdakilerden hangisi daha çok ön plana çıkmaktadır?
Seçenekler
A
Din
B
Eğitim
C
Siyasi görüş
D
Sosyal gelişmeleri
E
Örgüt üyesi olma
Açıklama:
-
Göçmenlerin, göçmen dernek, örgüt ve hareketlerine aktif katılımını belirleyen etmenler arasında eğitim ve gelir düzeyi öne çıkmaktadır. Araştırmalar daha iyi eğitimli ve daha yüksek gelir sahibi göçmenlerin daha aktif bir katılım sergilediklerini göstermektedir.Doğru cevap B'dir.
Göçmenlerin, göçmen dernek, örgüt ve hareketlerine aktif katılımını belirleyen etmenler arasında eğitim ve gelir düzeyi öne çıkmaktadır. Araştırmalar daha iyi eğitimli ve daha yüksek gelir sahibi göçmenlerin daha aktif bir katılım sergilediklerini göstermektedir.Doğru cevap B'dir.
Soru 17
“Bizsiz Bir Gün” eylemi hangi amaç için yapılmıştır ?
Seçenekler
A
Göçmenlerin varlıklarını ve katkılarını görünür kılmayı hedeflemek
B
Avrupa’nın farklı şehirlerinde göçmenlerin Avrupa’ya yaptığı katkıyı görünür kılmak
C
Yoğun göçmen dayanışma ağlarının kurulmasına öncülük etmek
D
ABD’deki durağanlaşan ve sessizleşen işçi hareketi açısından önemli bir hareketlenmeyi temsil etmek
E
Karayip kökenli göçmenlerin deneyimleri, karşılaştıkları ayrımcılıklar ve katlanmak zorunda oldukları sömürülerini ortadan kaldırmak
Açıklama:
-
“Bizsiz Bir Gün” eylemi: 1 Mart 2011 tarihinde Avrupa’nın farklı şehirlerinde göçmenlerin Avrupa’ya yaptığı katkıyı görünür kılmak adına “Bizsiz 24 Saat” eylemi yapılmıştır. Eylemlere farklı iş kollarında çalışan göçmenlerin yanı sıra göçmenlere destek olmak amacıyla birçok sivil toplum kuruluşu da katılmıştır. 1 Mart tarihinin seçilmesi tesadüfi değildir.Doğru cevap B'dir.
“Bizsiz Bir Gün” eylemi: 1 Mart 2011 tarihinde Avrupa’nın farklı şehirlerinde göçmenlerin Avrupa’ya yaptığı katkıyı görünür kılmak adına “Bizsiz 24 Saat” eylemi yapılmıştır. Eylemlere farklı iş kollarında çalışan göçmenlerin yanı sıra göçmenlere destek olmak amacıyla birçok sivil toplum kuruluşu da katılmıştır. 1 Mart tarihinin seçilmesi tesadüfi değildir.Doğru cevap B'dir.
Soru 18
Kadın göçmenlerin haklarına ilişkin kampanya ve protestolar ilk olarak nerede başlamıştır?
Seçenekler
A
Fransa
B
Cezayir
C
Singapur
D
ABD
E
İngiltere
Açıklama:
Kadın göçmenlerin haklarına ilişkin kampanya ve protestolar: Singapur’da sınırlı göçmen aktivizmi sendikaları, dinî kurumları ve yabancı devlet temsilciliklerini göçmen haklarının korunması için daha yoğun bir çaba içine girmeye itmiştir. Kadın göçmen işçiler bu çabanın odak noktasını oluşturmaktadır. Bunda 90’lı yıllarda göçmen bakıcı ve temizlik işçisi kadınların sayılarının hızla artmasının ve kadın göçmenlerin karşılaştıkları şiddet ve ayrımcılığın rolü büyüktür. 1995 yılında Singapur’da çalışan Flor Contemplacion isimli Filipinli kadın temizlik işçisinin tutuklanması ve idamını izleyen süreç bu yöndeki çabaları daha da yoğunlaştırmıştır. Özellikle Katolik Kilisesi bu yönde çaba gösteren en aktif aktörlerden biri haline gelmiştir. 2001 yılında 19 yaşındaki Endonezyalı bir göçmen kadın işçinin işvereni tarafından dövülerek öldürülmesi Singapur basınında geniş yer bulmuş ve bu olay, göçmen kadın emekçilerin haklarının korunması ve onlara iyi muamele edilmesi için farkındalık yaratmak amacıyla kampanyalar yürüten, Çalışma Komitesi isimli hareketin ortaya çıkmasına neden olmuştur (Lyons, 2006: 7-8). Bu komitenin faaliyetleri göçün kadınlaşmasına yol açan yerel, bölgesel ve küresel söylemlerden oldukça etkilenmektedir. Ancak bu ilgi söylem düzeyinde kalmakta, uluslararası STK ve örgütlerle yeterli düzeyde bağlantı kurulamamaktadır.Doğru cevap C'dir.
Soru 19
Alevilerin Türkiye’den Avrupa’ya göçü ilk olarak hangi tarihte başlamıştır?
Seçenekler
A
1950
B
1960
C
1970
D
1980
E
1990
Açıklama:
-
Alevilerin Türkiye’den Avrupa’ya göçü 1960’lı yıllarda Türkiye’nin Almanya’yla ve diğer Batı Avrupa ülkeleriyle yaptığı ikili anlaşmalar aracılığıyla başlamıştır. 1970’li yılların sonunda ve 1980 darbesi sonrasında Almanya ve Avrupa’ya sığınan siyasi mülteciler arasında Aleviler de bulunmaktadır. Göçün ilk aşamalarında Türkiye merkezli sol örgütlerin Almanya’daki kolları içinde ve sol ideoloji etrafında örgütlenen Aleviler, Türkiye’de Alevilere yönelik bazı saldırılar karşısında mensubu oldukları sol örgütlerin sessiz kalmasını protesto ederek bu örgütlerden ayrılmışlardır.Doğru cevap B'dir.
Alevilerin Türkiye’den Avrupa’ya göçü 1960’lı yıllarda Türkiye’nin Almanya’yla ve diğer Batı Avrupa ülkeleriyle yaptığı ikili anlaşmalar aracılığıyla başlamıştır. 1970’li yılların sonunda ve 1980 darbesi sonrasında Almanya ve Avrupa’ya sığınan siyasi mülteciler arasında Aleviler de bulunmaktadır. Göçün ilk aşamalarında Türkiye merkezli sol örgütlerin Almanya’daki kolları içinde ve sol ideoloji etrafında örgütlenen Aleviler, Türkiye’de Alevilere yönelik bazı saldırılar karşısında mensubu oldukları sol örgütlerin sessiz kalmasını protesto ederek bu örgütlerden ayrılmışlardır.Doğru cevap B'dir.
Soru 20
ABD 'ye olan göçün artmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1 Mart 2011’de ABD’nin 50 şehrinde ağırlıklı olarak Latin Amerikalı göçmenlerin katılımı
B
ABD’nin Latin Amerika’ya yaptığı ekonomik ve siyasi müdaheleler
C
ABD eyaletlerinde, Arizona’da “yasa dışı göç”ü durdurmak adına kabul edilen yeni göç yasası
D
ABD’nin 100 şehrinde 5 milyona yakın göçmen işçi ve onların destekleri
E
ABD’deki durağanlaşan ve sessizleşen işçi hareketi
Açıklama:
-
Göçmen hakları ve göç yasası protestosu için yürüyüş: ABD’nin Latin Amerika’ya yaptığı ekonomik ve siyasi müdaheleler ABD’ye göçü tetikleyici yönde bir rol oynamıştır. Latin Amerikalı göçmenler ağırlıklı olarak Kaliforniya, Teksas, Arizona ve New Mexico eyaletlerinde yerleşmiş ve buralarda yoğun göçmen dayanışma ağlarının kurulmasına öncülük etmişlerdir. Aile ve hemşehrilik bağları üzerinden örgütlenen dernekler göçmenlerin toplumsal hayatında ve varoluş stratejilerinde önemli roller oynamaktadırlar.Doğru cevap B'dir.
Göçmen hakları ve göç yasası protestosu için yürüyüş: ABD’nin Latin Amerika’ya yaptığı ekonomik ve siyasi müdaheleler ABD’ye göçü tetikleyici yönde bir rol oynamıştır. Latin Amerikalı göçmenler ağırlıklı olarak Kaliforniya, Teksas, Arizona ve New Mexico eyaletlerinde yerleşmiş ve buralarda yoğun göçmen dayanışma ağlarının kurulmasına öncülük etmişlerdir. Aile ve hemşehrilik bağları üzerinden örgütlenen dernekler göçmenlerin toplumsal hayatında ve varoluş stratejilerinde önemli roller oynamaktadırlar.Doğru cevap B'dir.
Soru 21
Ulusal sınırları aşan ve ulusal hükümetlerin doğrudan denetiminde olmayan olgu, aktör, süreç ve mekanizmaları tanımlamak için kullanılan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Güvenlikleştirme
B
Ulusötesilik
C
Enformalleşme
D
Küreselleşen Emek
E
Düzensiz Göç
Açıklama:
Ulusötesilik kavramı ulusal sınırları aşan ve ulusal hükümetlerin doğrudan denetiminde olmayan olgu, aktör, süreç ve mekanizmaları tanımlamak için kullanılmaktadır. Toplumsal hayat, siyasal hareketler, dinler, ekonomik pazarlar ve işlemler, suç ağları, müzik, göç ve benzeri gibi sınır aşan, sınırları dönüştüren ve sosyal, siyasal, ekonomik ve kültürel oluşumları, aktörleri ve mekanları yeniden tanımlayan olgu ve süreçler ulus-ötesiliğin bileşenleridir. Doğru cevap B'dir.
Soru 22
1-3 Kasım 2006’da Viyana’da kurulan ve dünya çapında çalışan insanların taleplerini ve haklarını temsil eden sendikal örgüt aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Uluslararası Sendikalar Konfederasyonu
B
Küresel Göç Grubu
C
Uluslararası Göç Küresel Komisyonu
D
Göçmen Dayanışma Ağları
E
Birleşmiş Milletler
Açıklama:
Uluslararası Sendikalar Konfederasyonu, Dünya çapında çalışan insanların taleplerini ve haklarını temsil eden başlıca uluslararası sendikal örgüttür. Konfederasyon 1-3 Kasım 2006’da Viyana’da kurulmuştur. 151 ülkeden ve 301 üye örgütten oluşan Konfederasyon’un 176 milyon kayıtlı üyesi bulunmaktadır. Doğru cevap A'dır.
Soru 23
Aşağıdakilerden hangisi Piper'e göre göçmen işçi STK gruplarından biri değildir?
Seçenekler
A
Göç alan ülkedeki göçmen yanlısı vatandaşların STK’ları
B
Göç gönderen ülkeden gelen aktivistlerin kurduğu göçmen yanlısı STK’lar
C
Göçmen topluluğunun hem göç gönderen hem de göç alan ülkenin politikalarına yönelik faaliyetler yürütmek üzere kurduğu STK’lar
D
Göçmenlerden ve göçmen yanlısı aktivistlerden oluşan ve tüm göçmen topluluklarının hakları için mücadele veren STK’lar
E
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri tarafından Uluslararası Göç Küresel Komisyonu’nun tavsiyesiyle kurulan Küresel Göç Grubu
Açıklama:
Göçmen hareketine ivme kazandıran ve destek veren yapılanmalar daha çok göçmen yanlısı STK’lar olmuştur (Lyons, 2006: 2). Piper, göçmen işçi STK’larını dörde ayırmaktadır: Göç alan ülkedeki göçmen yanlısı vatandaşların STK’ları, göç gönderen ülkeden gelen aktivistlerin kurduğu göçmen yanlısı STK’lar, göçmen topluluğunun hem göç gönderen hem de göç alan ülkenin politikalarına yönelik faaliyetler yürütmek üzere kurduğu STK’lar ve son olarak göçmenlerden ve göçmen yanlısı aktivistlerden oluşan ve tüm göçmen topluluklarının hakları için mücadele veren STK’lardır. Doğru cevap E'dir.
Soru 24
"Seferberlikten Devrime" adlı çalışma aşağıdaki kişilerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Nicola Piper
B
Alejandro Portes
C
Max Frisch
D
Charles Tilly
E
Peggy Levitt
Açıklama:
Eski ya da yeni, tüm toplumsal hareketler içinde geliştikleri siyasi çerçevenin sunduğu fırsat yapıları içinde örgütlenirler. Charles Tilly 1978 tarihli Seferberlikten Devrime başlıklı çalışmasında kolektif eylemin ve insanları seferberliğe iten koşulların analizi için bir model önermiştir. Doğru cevap D'dir.
Soru 25
1987 yılında Amerikan başkanlık yarışında Demokrat Parti’den aday olan Yunan göçmenin oğlu kimdir?
Seçenekler
A
Charles Tilly
B
Michael Dukakis
C
Ryad Hamlaoui
D
Nicola Piper
E
Max Frisch
Açıklama:
Yunanlı bir göçmenin oğlu olan Michael Dukakis’in 1987 yılında Amerikan başkanlık yarışında Demokrat Parti’den aday olmasıyla (Dukakis seçimleri kazanamamış olsa da) Yunan lobisi önemli bir dönüşümden geçmiş ve ABD’de ulusal düzeyde etkide bulunma hedefine, bu kampanyada aktif görev alarak, ulaşmıştır. Doğru cevap B'dir.
Soru 26
Küresel sermayenin ve yönetici seçkinlerin, kapitalist pazarların genişlemesi ve küreselleşmenin kendi çıkarları doğrultusunda ilerlemesi için faaliyet ve strateji koordine etmeleri aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilmektedir?
Seçenekler
A
Güvenlikleştirme
B
Düzensiz göç
C
Neoliberal küreselleşme
D
Enformalleşme
E
Aşağıdan küreselleşme
Açıklama:
Küreselleşme farklı birimler ve düzeylerde incelenebilecek çok boyutlu bir olgudur. Yukarıdan küreselleşme ya da neoliberal küreselleşme; Bretton Woods kurumları gibi küresel ekonomik aktörlerin, çok-uluslu şirketlerin, kısacası küresel sermayenin ve yönetici seçkinlerin, kapitalist pazarların genişlemesi ve küreselleşmenin kendi çıkarları doğrultusunda ilerlemesi için faaliyet ve stratejilerini koordine etmeleri olarak tanımlanabilir. Doğru cevap C'dir.
Soru 27
Sermayenin küreselleşmesinde kilit rol oynayan çok-uluslu şirketlerin, küresel medyanın ve ulus- üstü siyasal oluşumların sahip oldukları siyasal güç ve ekonomik kaynaklarla farklı toplumlara, siyasal ve ekonomik sistemlere etki etmesi, yerel ve küresel düzeyde süreçleri harekete geçirerek ulus-ötesi süreçleri yukarıdan yönetme ve şekillendirme olanaklarını kullanmalarına ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Güvenlikleştirme
B
Aşağıdan ulus-ötesileşme
C
Yukarıdan ulus-ötesileşme
D
Yukarıdan küreselleşme
E
Aşağıdan küreselleşme
Açıklama:
Sermayenin küreselleşmesinde kilit rol oynayan çok-uluslu şirketlerin, küresel medyanın ve ulus- üstü siyasal oluşumların sahip oldukları siyasal güç ve ekonomik kaynaklarla farklı toplumlara, siyasal ve ekonomik sistemlere etki etmesi, yerel ve küresel düzeyde süreçleri harekete geçirerek ulus-ötesi süreçleri yukarıdan yönetme ve şekillendirme olanaklarını kullanmaları yukarıdan ulus-ötesileşme olarak tanımlanabilir. Aşağıdan ulus-ötesileşme ulus-ötesi alanda merkezileşme girişimlerine direnen, yerel ve tabandan örgütlenen aktör, hareket, ağ, süreç ve pratiklerden oluşmaktadır. Doğru cevap C'dir.
Soru 28
Farklı düzeylerdeki (yerel, ulusal, bölgesel, küresel) farklı kurum ve aktörleri (devlet kurumları, özel kurumlar, sivil toplum kuruluşları, yerel, bölgesel ve uluslararası aktörler) yönetime katmak anlamına gelen kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ulus-Ötesi Göç
B
Yönetişim
C
Parçalı Asimilasyon
D
Enformalleşme
E
Küreselleşme
Açıklama:
Yeni kamu yönetimi anlayışına göre yönetişim kavramı devlet merkezli bir yönetim yerine toplum merkezli bir yönetimi öngörmektedir. Yönetişim kavramı farklı düzeylerdeki (yerel, ulusal, bölgesel, küresel) farklı kurum ve aktörleri (devlet kurumları, özel kurumlar, sivil toplum kuruluşları, yerel, bölgesel ve uluslararası aktörler) yönetime katmak anlamına gelmektedir. Yönetişim bir toplumda ya da siyasal sistemdeki bütün aktörlerin etkileşimi, ortak çabalarının koordine edilmesi ve yönetim sürecinde pay ve etki sahibi olmaları olarak da tanımlanabilir. Doğru cevap B'dir.
Soru 29
Siyasi erk sahiplerinin bireyleri siyasi mücadeleye girişmekten alıkoyabilme ya da caydırabilme yetisi ve bunda başvurabilecekleri araçlar ve bağlamsal etmenler ne olarak adlandırılmaktadır?
Seçenekler
A
Siyasal kısıtlamalar
B
Güvenliksizleşme
C
Siyasal fırsatlar
D
Enformalleşme
E
Düzensiz göç
Açıklama:
Siyasal fırsatlar insanları siyasal mücadeleye girişmeye teşvik eden koşullar olarak tanımlanabilir. Siyasal kısıtlamalar ise siyasi erk sahiplerinin bireyleri siyasi mücadeleye girişmekten alıkoyabilme ya da caydırabilme yetisi ve bunda başvurabilecekleri araçlar ve bağlamsal etmenlerdir. Doğru cevap A'dır.
Soru 30
Küresel Göç Grubunda yer alan uluslararası örgüt ve kuruluşların sayısı aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?
Seçenekler
A
12
B
13
C
14
D
15
E
16
Açıklama:
Küresel Göç Grubu: 2006 yılında Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri tarafından Uluslararası Göç Küresel Komisyonu’nun tavsiyesiyle kurulmuştur. Grup, göçle bağlantılı olgular ve sorunlar üzerine çalışan 16 uluslararası örgüt ve kuruluşun üst düzey temsilcilerini bir araya getiren bir oluşumdur. Doğru cevap E'dir.
Soru 31
Belirli bir süre için siyasi ya da idari bir sınırın geçilmesine ne denir?
Seçenekler
A
Göç
B
Gezi
C
İnceleme
D
Tatil
E
Turizm
Açıklama:
Göç belirli bir süre için siyasi ya da idari bir sınırın geçilmesi anlamına gelmektedir.
Soru 32
Küresel Göç Grubu ne zaman kurulmuştur?
Seçenekler
A
2005
B
2006
C
2007
D
2008
E
2009
Açıklama:
Küresel Göç Grubu: 2006 yılında Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri tarafından Uluslararası Göç Küresel Komisyonu’nun tavsiyesiyle kurulmuştur. Grup,cgöçle bağlantılı olgular ve sorunlar üzerine çalışanc16 uluslararası örgüt ve kuruluşun üst düzey temsilcilerini bir araya getiren bir oluşumdur.
Soru 33
Göçmenler genellikle göç alan ülkenin hangi sahip olmadıkları için, haklarına erişmede ve yasal koruma şemsiyesi altına girmede sorunlar yaşamaktadır?
Seçenekler
A
Vize
B
Ekonomik
C
Vatandaşlık
D
Eğitim
E
Sendika
Açıklama:
Göçmenler genellikle göç alan ülkenin vatandaşlığına sahip olmadıkları için, haklarına erişmede ve yasal koruma şemsiyesi altına girmede sorunlar yaşamakta, dolayısıyla ayrımcılığa ve haksızlığa uğramaktadırlar.
Soru 34
Tüm Göçmen İşçilerin ve Aile Fertlerinin Haklarının Korunmasına Dair Uluslararası Sözleşme ne zaman imzalanmıştır?
Seçenekler
A
1985
B
1986
C
1988
D
1990
E
1993
Açıklama:
1990 tarihli “Tüm Göçmen İşçilerin ve Aile Fertlerinin Haklarının Korunmasına Dair Uluslararası Sözleşme” bu yolda atılmış en önemli adımlardan biridir.
Soru 35
Aşağıdakilerden hangisi yeni toplumsal hareketlerin hedeflerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Kitleleri harekete geçirmek
B
Değer davranış değişimi yaratmak
C
Katı, formel bürokrasiyi değiştirmek
D
Esnek, katılımcı örgütlenme
E
Devleti etkilemeyi, değiştirmeyi hedef almak
Açıklama:
Yeni toplumsal hareketler, devleti hedef alan ve onu etkilemeyi amaç edinen eylemsellikten çok, kitleleri harekete geçirerek değer ve davranışlarda değişikliği amaçlamakta; katı, formel ve bürokratik bir örgütlenme modeli yerine, daha esnek ve üyelerinin aktif katılımını teşvik eden bir örgütlenme modelini tercih etmektedirler.
Soru 36
Kırsal kesimden ve kent kökenli göçmenlerin örgütlenme biçimlerindeki temel fark nedir?
Seçenekler
A
Siyasal katılım
B
Yerleşilen yer
C
Kazanç miktarı
D
Yapılan iş
E
Gidilen ülke
Açıklama:
Kırsal kesimden gelen göçmenler daha çok siyasi amaç gütmeyen hemşehrilik derneklerinde örgütlenirlerken, kent kökenli göçmenler ise göç gönderen ülkenin siyasal ve kültürel hayatına katılmak için siyasal partiler, dinî ve kültürel örgütlere üye olmakta ve onların faaliyetlerinde aktif görev almaktadırlar.
Soru 37
Göçmenlere oy kullanma hakkı vermek ya da vermemek, vatandaşlığa geçişi ve göçmen örgütlenmesini ve hak mücadelesini kolaylaştırmak ya da zorlaştırmak suretiyle göçmenlerin siyasal katılım süreçlerine aşağıdakilerden hangisi en çok etki eder?
Seçenekler
A
STK'lar
B
Devletler
C
Vatandaşlar
D
İşverenler
E
Hemşehriler
Açıklama:
Devletler, göçmenlere oy kullanma hakkı vermek ya da vermemek, vatandaşlığa geçişi ve göçmen örgütlenmesini ve hak mücadelesini kolaylaştırmak ya da zorlaştırmak suretiyle göçmenlerin siyasal katılım süreçlerine etki eder.
Soru 38
Aşağıdakilerden hangisi ikinci neslin göç alan ülkedeki toplumsal tabakalaşmaya entegrasyon sürecini ve bunun sonuçlarını araştıran bir kuramdır?
Seçenekler
A
Rasyonel Tercih Kuramı
B
Politik Süreçler Kuramı
C
Parçalı Asimilasyon Kuramı
D
Göreli Yoksunluk Kuramı
E
Kaynak Hareketliliği Kuramı
Açıklama:
Parçalı Asimilasyon Kuramı: İkinci neslin göç alan ülkedeki toplumsal tabakalaşmaya entegrasyon sürecini ve bunun sonuçlarını araştıran bir kuramdır.
Soru 39
Bir toplumda ya da siyasal sistemdeki bütün aktörlerin etkileşimi, ortak çabalarının koordine edilmesi ve yönetim sürecinde pay ve etki sahibi olmaları olarak tanımlanan kavram hangisidir?
Seçenekler
A
Siyaset
B
Bürokrasi
C
İletişim
D
Yönetişim
E
Partiler
Açıklama:
Yönetişim, bir toplumda ya da siyasal sistemdeki bütün aktörlerin etkileşimi, ortak çabalarının koordine edilmesi ve yönetim sürecinde pay ve etki sahibi olmaları olarak da tanımlanabilir.
Soru 40
Alevilerin Türkiye’den Avrupa’ya göçü hangi yıllarda başlamıştır?
Seçenekler
A
1980
B
1977
C
1970
D
1968
E
1960
Açıklama:
Alevilerin Türkiye’den Avrupa’ya göçü 1960’lı yıllarda Türkiye’nin Almanya’yla ve diğer Batı Avrupa ülkeleriyle yaptığı ikili anlaşmalar aracılığıyla başlamıştır.
Soru 41
Ulus-ötesi göçte önemli olan aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bağlantının eşzamanlılığı
B
Güvenlik
C
Pratiklik
D
Mekanları yeniden tanımlama süreci
E
Küresel sorunlar
Açıklama:
Ulus-ötesi göçte önemli olan “bağlantının eş zamanlılığı”dır.
Soru 42
Birleşmiş Milletler tarafından küresel göç grubu hangi yıl kurulmuştur?
Seçenekler
A
2004
B
2005
C
2006
D
2007
E
2008
Açıklama:
Küresel Göç Grubu 2006 yılında Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri tarafından Uluslararası Göç Küresel Komisyonu’nun tavsiyesiyle kurulmuştur.
Soru 43
Aşağıdakilerden hangisi Uluslararası Sendikalar Konfederasyonunun özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Dünya çapında çalışan insanların taleplerini ve haklarını temsil eder
B
151 ülkeden oluşur
C
301 üye örgütten oluşur
D
176 milyon kayıtlı üyesi vardır
E
1-3 kasım 2006'da İstanbul'da kurulmuştur
Açıklama:
1-3 Kasım 2006’da Viyana’da kurulmuştur.
Soru 44
Aşağıdakilerden hangisi hemşehri derneğinin özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Aile kökeni aynı coğrafi alan olan kişilerden oluşur
B
Aynı bölgeden olan kişiler göç ettikleri bağlamda bir araya gelerek oluştururlar
C
İnsan ve kaynak seferberliği konusunda önemli imkanlar sunarlar
D
Göçmen insan gücünden faydalanmazlar
E
Maddi kaynakların toplanmasında deneyim gücünden yararlanırlar
Açıklama:
Hemşehri dernekleri maddi kaynakların toplanmasında ve göçmen örgütlerinin deneyim, bilgi ve insan gücünden faydalanarak toplumsal eylemlerin örgütlenmesinde önemli roller oynarlar.
Soru 45
Aşağıdakilerden hangisi uluslararası göçün ağırlıklı olarak kentlere doğru akmasının sonuçlarından değildir?
Seçenekler
A
Göçün kent üzerindeki araştırmaları ve çalışmaları yoğunlaşmıştır
B
Yerel yönetimlere daha az yetki verilmiştir
C
Kentler giderek daha fazla göçmenlerin hak talep ettiği duruma gelmiştir
D
Danışma konseylerinin kurulması amaçlanmıştır
E
Şehrin göçmen siyasi katılımı rolünün önemini arttırmıştır
Açıklama:
Göçmen entegrasyonu esas olarak yerel düzeyde gerçekleştiğinden yerel yönetimlere, entegrasyon politikaları oluşturmaları amacıyla daha fazla yetki ve kaynak aktarımı söz konusudur.
Soru 46
Devlet merkezli bir yönetim yerine toplum merkezli bir yönetimi savunan anlayış hangisidir?
Seçenekler
A
Parçalı Asimilasyon Kuramı
B
Hemşehri Kuramı
C
Yönetişim
D
Oligarşi
E
Hanedanlık
Açıklama:
Yeni kamu yönetimi anlayışına göre yönetişim kavramı devlet merkezli bir yönetim yerine toplum merkezli bir yönetimi öngörmektedir.
Soru 47
Avrupa’nın farklı şehirlerinde göçmenlerin Avrupa’ya yaptığı katkıyı görünür hale getirmek amacıyla “Bizsiz Bir Gün” eylemi ne zaman yapılmıştır?
Seçenekler
A
1 Mart 2011
B
1 Mart 2000
C
1 Ağustos 2011
D
1 Ağustos 2000
E
1 Temmuz 2011
Açıklama:
1 Mart 2011 tarihinde Avrupa’nın farklı şehirlerinde göçmenlerin Avrupa’ya yaptığı katkıyı görünür kılmak adına “Bizsiz 24 Saat” eylemi yapılmıştır.
Soru 48
Aşağıdakilerden hangisi göçmenlerin siyasi katılımını ve toplumsal hareketlerini etkileyen faktörlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Toplumsal statüleri
B
Eğitim düzeyleri
C
Bireysel fikir ve deneyimleri
D
Göçmenlerin sosyal sermayeleri
E
Göçmen örgütlerinin kurumsal olmaması
Açıklama:
Göçmenlerin siyasete ilişkin bireysel fikir, değer ve deneyimleri, eğitim düzeyleri, toplumsal statüleri, yaş, cinsiyet, etnik grup gibi özellikleri, göçmen topluluğunun kendine has özellikleri, göçmen örgütlerinin kurumsallaşma düzeyi, göçmenlerin göç alan ülkenin siyasal-kurumsal yapısına ilişkin bilgileri, göçmen derneklerinin faaliyetleri, göçmen dayanışma ağlarının büyüklüğü ve etkisi, göçmenlerin sosyal sermayeleri, göç gönderen devletin göçmenlere yönelik politika ve yaklaşımları göçmen aktivizmini belirleyen ve şekillendiren koşulları oluşturmaktadır.
Soru 49
Aşağıdakilerden hangisi düzensiz göçmenlerin özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Çalıştıkları işlerde oldukça düşük ücret alırlar
B
Daha fazla riske girer ve tehlikeli işlerde çalışırlar
C
Kolay kolay sınır dışı edilemezler
D
Bazı ülke ekonomilerinde düzensiz göçmen emeğine karşı yoğun bir talep oluşmuştur
E
Daha fazla kadının göç etmesini tetiklemiştir
Açıklama:
Düzensiz göçmenler çalıştıkları işlerde oldukça düşük ücretlere çok daha fazla riske girebilmekte ya da tehlikeli işlerde çalışabilmekte; bir sorun çıktığında kolaylıkla sınır dışı edilebilmektedirler.
Soru 50
Almanya’daki alevileri ulus ötesi bir toplumsal hareket olarak tanımlayan kişi kimdir?
Seçenekler
A
Piper
B
Portes
C
Levitt
D
Sökefelt
E
Castells
Açıklama:
Sökefeld, Almanya’daki Alevileri sadece diyasporik bir topluluk olarak tanımlamak yerine, ulus-ötesi bir toplumsal hareket olarak tanımlamaktadır.
Soru 51
Aşağıdakilerden hangisi yeni toplumsal hareketlerin özelliklerinden biridir?
Seçenekler
A
Toplumsal yapıları tamamen dönüştürmektir
B
Katı, formel ve bürokratik bir örgütlenme modeli tercih edilmektedir
C
Kitleleri harekete geçirerek değer ve davranışlarda değişikliği amaçlamaktadır
D
Toplumsal tabanı sınıfsal özellik taşımaktadır
E
Eylemlerinin amacı devleti hedef alarak etkilemektir
Açıklama:
Yeni toplumsal hareketler toplumsal yapıları tamamen dönüştürmek yerine bazı sosyal ya da kültürel değerlerin dönüştürülmesini hedeflemektedirler. Yeni toplumsal hareketlerin tabanı sınıfsal olmaktan çok kadın hareketi, çevreci hareket gibi farklı gruplardan oluşmaktadır. Yeni toplumsal hareketler, devleti hedef alan ve onu etkilemeyi amaç edinen eylemsellikten çok, kitleleri harekete geçirerek değer ve davranışlarda değişikliği amaçlamakta; katı, formel ve bürokratik bir örgütlenme modeli yerine, daha esnek ve üyelerinin aktif katılımını teşvik eden bir örgütlenme modelini tercih etmektedirler. Doğru cevap C’dir.
Soru 52
Charles Tilly’e göre toplumsal hareketler hangi alanla yakından bağlantılıdır?
Seçenekler
A
Ekonomi
B
Sosyoloji
C
Tarih
D
Siyaset
E
Kültür
Açıklama:
Charles Tilly, toplumsal hareketlere ilişkin çalışmaların siyasete referansla yapılması gerektiğini belirtmiş, toplumsal hareketlerin farklı siyasal ortamlarda farklı strateji, yapı ve başarı şansına sahip olacaklarını iddia etmektedir. Doğru cevap D’dir.
Soru 53
Aşağıdakilerden hangisi göçmenlerin siyasal edilgenliğini varsayan yaklaşımların temel dayanaklarından biri değildir?
Seçenekler
A
Geri kalmışlık
B
Kültürel farklılıklar
C
Göçmenlerin siyasal kurum ve süreçlerde var olamaması
D
Göç gönderen ülkelerin baskıcı yönetimlere sahip olmaları
E
Küresel kapitalizmin toplumlar arasında artırdığı eşitsizlikler
Açıklama:
Göçmenlerin siyasal edilgenliğini varsayan hâkim yaklaşım, göçmenlerin siyasal kurum ve süreçlerde var olamaması ya da görünür olmamasından kaynaklanmaktadır. Bu yaklaşım ayrıca göç gönderen ülkelerin genellikle otoriter, baskıcı yönetimlere sahip olduğunu, dolayısıyla göçmenlerin siyasal katılıma ilişkin deneyimlerinin yetersiz ve sınırlı olduğunu varsaymaktadır. Daha da ileri giderek göçmenlerin düşük siyasi katılımının kökenlerini kültürel farklılıkta ve hatta “geri kalmışlıkta” arayan yaklaşımlar da bulunmaktadır. Doğru cevap E’dir.
Soru 54
Aşağıdakilerden hangisi göçmenlerin devletin siyasal alanına katılımını ifade etmektedir?
Seçenekler
A
Siyasal partiler
B
Parlamentoda temsil edilme
C
Sendikalar
D
Hak ve özgürlük mücadelesi yürüten baskı grupları
E
Dernekler
Açıklama:
Göçmenin devletin siyasal alanına katılımı seçim siyaseti, etnik ya da göçmen azınlıkların parlamentoda ya da yerel yönetimde temsiliyle mümkündür. Devlet alanının dışındaki siyasal alana katılım, siyasal partilere, sendikalara, hak ve özgürlük mücadelesi yürüten farklı baskı gruplarına katılım olarak tanımlanabilir. Doğru cevap B’dir.
Soru 55
Aşağıdakilerden hangisi parçalı asimilasyon kuramının varsayımlarından biridir?
Seçenekler
A
Göçmenler için göç alan ülkeye uyum, o ülkedeki hangi toplumsal tabakaya entegre olduğuna göre değişmektedir
B
Göç alan ülkenin siyasal ve kurumsal yapısına dahil olma entegrasyon sürecini hızlandırır
C
Göç gönderen ülkeyle bağları sürdürmek göç alan ülkeye olan aidiyeti zayıflatır
D
Göç alan ülkenin toplumsal değerlerini benimseme entegrasyonu hızlandırır
E
Göç alan ülkeye ve sosyokültürel bağlama tam anlamıyla entegrasyon söz konusudur
Açıklama:
B, C, D ve E seçeneklerinde ifade edilenler klasik asimilasyon kuramına ait varsayımlardır. Parçalı asimilasyon kuramı, ikinci neslin göç alan ülkedeki toplumsal tabakalaşmaya entegrasyon sürecini ve bunun sonuçlarını araştıran bir kuramdır. Bu kurama göre bir göçmen için, “Amerikalı olma”nın değeri ve faydası göçmenin Amerikan toplumunun hangi tabakasına entegre olduğuna göre değişmektedir. Eğer görece daha yoksul ve alt sınıflara entegrasyon söz konusu ise, göçmen topluluğunun topluma uyumsuzluğu sorunu ortaya çıkmaktadır. Doğru cevap A’dır
Soru 56
Aşağıdakilerden hangisi göçmen aktivizmini belirleyen unsurlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Göçmenlerin eğitim düzeyleri
B
Göçmen örgütlerinin kurumsallaşma düzeyi
C
Göçmen derneklerinin faaliyetleri
D
Göç gönderen ülkelerin yönetim yapısı
E
Göçmenlerin sosyal sermayeleri
Açıklama:
A, B, C ve E seçenekleri, göçmenlerin, göç edilen bağlamdaki aktivizmini, kurumsal yapı ve siyasal kültürün kendilerine sunduğu imkânlardan yararlanma ya da önlerine çıkardığı engelleri aşabilme derecesini belirleyen unsurlar arasında yer almaktadır. Bunun yanı sıra, göçmenlerin siyasete ilişkin bireysel fikir, değer ve deneyimleri; toplumsal statüleri, yaş, cinsiyet, etnik grup gibi özellikleri; göç alan ülke ya da bağlamın siyasal-kurumsal yapısına ilişkin bilgileri; göçmen derneklerinin faaliyetleri de göçmen aktivizminin koşullarını oluşturmaktadır. Doğru cevap D’dir.
Soru 57
Aşağıdakilerden hangisi bir toplumda ya da siyasal sistemde bütün aktörlerin etkileşimini, ortak çabalarının koordine edilmesini ve yönetim sürecinde pay ve etki sahibi olmalarını öngörmektedir?
Seçenekler
A
Küresel sosyal adalet
B
Yönetişim
C
Dayanışma ağları
D
Ulus-ötesi köy
E
Tepkisel ulus-ötesilik
Açıklama:
Yeni kamu yönetimi anlayışına göre yönetişim kavramı devlet merkezli bir yönetim yerine toplum merkezli bir yönetimi öngörmektedir. Yönetişim kavramı farklı düzeylerdeki (yerel, ulusal, bölgesel, küresel) farklı kurum ve aktörleri (devlet kurumları, özel kurumlar, sivil toplum kuruluşları, yerel, bölgesel ve uluslararası aktörler) yönetime katmak anlamına gelmektedir. Yönetişim bir toplumda ya da siyasal sistemdeki bütün aktörlerin etkileşimi, ortak çabalarının koordine edilmesi ve yönetim sürecinde pay ve etki sahibi olmaları olarak da tanımlanabilir. Doğru cevap B’dir
Soru 58
Aşağıdaki tarihsel dönemlerden hangisi göç çağının ikinci aşamasına geçilmesinde etkili olmuştur?
Seçenekler
A
Sömürgecilik
B
Emperyalizm
C
Sanayileşme
D
Savaş
E
İkinci Dünya Savaşı
Açıklama:
A, B, C ve D seçeneklerinde ifade edilenler göç çağının birinci aşamasını oluşturmaktadır. İkinci Dünya Savaşı ve küreselleşmenin hız kazanmasıyla halen içinde bulunduğumuz göç çağının ikinci aşamasına geçilmiştir. Doğru cevap E’dir.
Soru 59
Martinello’ya göre göçmenlerin siyasi katılımına yönelik araştırmalarda konunun hangi boyutuna yeterince ilgi gösterilmemiştir?
Seçenekler
A
Ekonomik boyutu
B
Toplumsal cinsiyet boyutu
C
Yasal haklar boyutu
D
Eğitim boyutu
E
Barınma boyutu
Açıklama:
Göçmenlerin siyasi katılımı ve seferberliğine akademik ilgi giderek artarken, Martinello bu ilginin yeterince yoğunlaşmadığı bazı alanlara dikkat çekmektedir. Bunlardan biri toplumsal cinsiyet boyutu, diğeri ise din-göç ilişkisi boyutudur. Doğru cevap B’dir.
Soru 60
Aşağıdakilerden hangisi göçmen dayanışma ağlarında sosyal sermayenin oluşumunu etkileyen unsurlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Göçmen topluluğunun örgütsel yapısı
B
Üye örgütlerin sayısı
C
Üyelik düzeyi
D
Kültürel farklılıklar
E
Faaliyetlerin çeşitliliği
Açıklama:
Göçmen topluluğunun örgütsel yapısı, üye örgütlerin sayısı, üyelik düzeyi ve faaliyetlerin çeşitliliği göçmen topluluğunca üretilen sosyal sermaye oranını etkiler ve belli kolektif hedeflerin gerçekleştirilmesini sağlar. Doğru cevap D‘dir.
Soru 61
Aşağıdakilerden hangisi Ulus-ötesileştirme kavramını tanımlamak için kullanılmaz?
Seçenekler
A
Dinler
B
Müzik
C
İklim
D
Ekonomik pazarlar
E
Suç ağları
Açıklama:
Ulusötesilik kavramı ulusal sınırları aşan ve ulusal hükümetlerin doğrudan denetiminde olmayan olgu, aktör, süreç ve mekanizmaları tanımlamak için kullanılmaktadır. Toplumsal hayat, siyasal hareketler, dinler, ekonomik pazarlar ve işlemler, suç ağları, müzik, göç ve benzeri gibi sınır aşan, sınırları dönüştüren ve sosyal, siyasal, ekonomik ve kültürel oluşumları, aktörler ve mekanları yen den tanımlayan olgu ve süreçler ulus-ötesiliğin bileşenleridir.
Soru 62
Aşağıdakilerden hangisi yukarıdan küreselleşme ile ilgilidir?
Seçenekler
A
Eşitsizliklere direnen insanlar
B
Eşitsizlik karşıtı örgütler
C
Eşitsizlik karşıtı direnişler
D
Ekonomik aktörlerin kendi çıkarlarını gözetmesi
E
Eşitsizlik karşıtı hareketlerin ilişkileri
Açıklama:
Yukarıdan küreselleşme ya da neoliberal küreselleşme; küresel ekonomik aktörlerin, çok-uluslu şirketlerin, kısacası küresel sermayenin ve yönetici seçkinlerin, kapitalist pazarların genişlemesi ve küreselleşmenin kendi çıkarları doğrultusunda ilerlemesi için faaliyet ve stratejlerini koordine etmeleri olarak tanımlanabilir.
Soru 63
Göçmen dayanışma ağları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Göç gönderen ülkenin siyaseti, göçmenlerin göç alan ülkenin siyasal yapılarına katılımlarında belirleyici etken olabilir.
B
Birbirlerine farklı türde toplumsal ilişkilerle bağlı olan topluluklardır.
C
Göçmenin dahil olduğu ağın büyüklüğü ve etki gücü göçmenin siyasal ve toplumsal hareketlere katılımında önemli bir değişkendir.
D
Göç sürecini kısa süreli bir deneyim olarak gören göçmenler, kaynak ülkedeki gelişmeleri daha yakından takip ederler.
E
Göçmenlerin ülkelerindeki seçim süreçlerine ulus-ötesi katılımı, göç gönderen ülkedeki siyasal partilere üyelik, ve siyasal kampanyalara aktif katılım şeklinde olmaktadır.
Açıklama:
Göç edenler, göçmenler ya da haneler değil, birbirine farklı türde toplumsal ilişkiler ve ağlarla bağlı insanlardan oluşan topluluklardır. Ağlar, göçmenlerin göç yolculuğuna hazırlanması ve göç alan ülkede yerleşmesine destek verirlerken, göçmenlerin bireysel faaliyetleri ve katılımı bu agları yeniden üreterek sürekli kılar ve güçlendirirler.
Soru 64
Aşağıdan ulus-ötesileşme ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Merkezileşme girişimlerine direnen, yerel ve tabandan örgütlenen pratiklerdir
B
Küresel medyanın farklı toplumlara etki etmesidir
C
Ulus-üstü siyasi oluşumların farklı toplumlara etki etmesidir
D
Sermayenin ulus-ötesi süreçleri yönetmesidir
E
Çok uluslu şirketlerin toplumu şekillendirme olanaklarını kullanmasıdır
Açıklama:
Aşağıdan ulus-ötesileşme ulus-ötesi alanda merkezileşme girişimlerine direnen, yerel ve tabandan örgütlenen aktör, hareket, ağ, süreç ve pratiklerden oluşmaktadır.
Soru 65
Almanya'daki Alevileri ulus-ötesi bir toplumsal hareket olarak tanımlayan aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ronalda Munck
B
Max Frisch
C
Stephen Castles
D
Martin Sökefeld
E
Peggy Levitt
Açıklama:
Martin Sökefeld, Almanya’daki Alevileri sadece diyasporik bir topluluk olarak tanımlamak yerine, ulus-ötesi bir toplumsal hareket olarak tanımlamaktadır.
Soru 66
"Amerikalı olmanın değeri ve faydası göçmenin Amerikan toplumunun hangi tabakasına entegre olduğuna göre değişmekte ve bunun sonucunda uyum sorunu ortaya çıkmaktadır" ifadesi hangi kuramın karşılığıdır?
Seçenekler
A
Yukarıdan küreselleşme
B
Aşağıdan Küreselleşme
C
Yönetişim
D
Ulus-ötesileşme
E
Parçalı asimilasyon
Açıklama:
Parçalı asimilasyon kuramı; İkinci neslin göç alan ülkedeki toplumsal tabakalaşmaya entegrasyon sürecini ve bunun sonuçlarını araştıran bir kuramdır. Portes ve Zhou’ya göre (1993) ABD’deki göçmenler için Amerkan toplumuna uyumun üç örüntüsü bulunmaktadır: orta sınıfa entegrasyon, alt ve yoksul sınıfa entegrasyon ve en alt sınıfa entegrasyon. Bu kurama göre bir göçmen için, “Amerikalı olma”nın değer ve faydası göçmenin Amerikan toplumunun hangi tabakasına entegre olduguna göre değişmekte, eğer görece daha yoksul ve alt sınıfa entegrasyon söz konusu ise, göçmen topluluğunun topluma uyumsuzlugu “sorunu” ortaya çıkmaktadır.
Soru 67
İnsanları siyasal mücadeleye teşvik eden koşullar olarak tanımlanan aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ulus-ötesileşme
B
Siyasal kısıtkamalar
C
Siyasal fırsatlar
D
Parçalı asimilasyon
E
Aşağı ulus-ötesileşme
Açıklama:
Siyasal fırsatlar insanları siyasal mücadeleye girişmeye teşvik eden koşullar olarak tanımlanabilir.
Soru 68
Olağan üstü durumlar için olağanüstü önlemleri güvenlik gerekçesini kullanarak meşrulaştırmaya ne ad verilir?
Seçenekler
A
Ulus-ötesileşme
B
Güvenlikleştirme
C
Ulus-ötesi Göç
D
Küresel göç gurubu
E
Parçalı asimilasyon
Açıklama:
Güvenlikleştirme; bir olgunun siyasal kurum ve aktörler ya da medyanın güvenliğe tehdit olarak tanımlanması ile güvenlik sorunu halne gelmesi mümkündür. Böylece olağanüstü durumlar için olaganüstü önlemler güvenlik gerekçesini kullanarak meşrulaştıran eylemler aracılıgıyla, normal siyasal süreçlerin bir tarafa bırakılması, güvenlik öncelikli ve mevcut kuralların üzerinde bir işleyişe geçilmesi için uygun bir zemin hazırlanmış olmaktadır.
Soru 69
Birleşmiş Milletler Genel Sekreterliği tarafından kurulan Küresel Göç Gurubu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
2005 yılında kurulması
B
24 üyeden oluşması
C
Uluslararası Göç Küresel Komisyonu önerisiyle kurulmuş olması
D
Geçici bir grup olması
E
Uluslararası olmaması
Açıklama:
Küresel Göç Gurubu; 2006 yılında Birleşmiş Mlletler Genel Sekreteri tarafından Uluslararası Göç Küresel Komisyonu’nun tavsiyesiyle kurulmuştur. Grup, göçle baglantılı olgular ve sorunlar üzerine çalışan 16 uluslararası örgüt ve kuruluşun üst düzey temsilcilerini bir araya getiren bir oluşumdur.
Soru 70
Uluslararası Sendikalar Konfederasyonu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Kasım 2006'da kurulmuştur
B
Viyana'da kurulmuştur
C
151 Ülkeden oluşmaktadır
D
301 üye örgüt dahilindedir
E
2008 yılında İsviçre'de kurulmuştur
Açıklama:
Dünya çapında çalışan insanların taleplerini ve haklarını temsil eden başlıca uluslararası sendikal örgüttür. Konfederasyon 1-3 Kasım 2006’da Viyana’da kurulmuştur. 151 ülkeden ve 301 üye örgütten oluşan Konfederasyon’un 176 milyon kayıtlı üyesi bulunmaktadır.
Soru 71
Ulusal sınırları aşan ve ulusal hükumetlerin doğrudan denetiminde olmayan olgu, aktör, süreç ve mekanizmaları tanımlamak için kullanılan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ulusötesilik
B
Uluslararasılaşma
C
Güvenlikleştirme
D
Küreselleşme
E
Enformalleşme
Açıklama:
Diğer seçeneklerin konuyla ilgisi bulunmamaktadır.
Ulusötesilik kavramı ulusal sınırları aşan ve ulusal hükumetlerin doğrudan denetiminde olmayan olgu, aktör, süreç ve mekanizmaları tanımlamak için kullanılmaktadır. Sorunun doğru cevabı A seçeneğidir.
Ulusötesilik kavramı ulusal sınırları aşan ve ulusal hükumetlerin doğrudan denetiminde olmayan olgu, aktör, süreç ve mekanizmaları tanımlamak için kullanılmaktadır. Sorunun doğru cevabı A seçeneğidir.
Soru 72
1990’lı yıllarda Batı demokrasilerinin karşılaştığı güvenlik sorununun nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Nüfus hareketliliği
B
Küreselleşen emek
C
Kültürel türdeşlik
D
Sosyal vatandaşlık
E
Vatandaşlık
Açıklama:
Soğuk Savaş ve 11 Eylül sonrası dönemde ise uluslararası göç güvenlikle bağlantılı olarak ele alınmaya başlanmıştır. Devletlerin ve uluslararası örgütlerin göçü denetim altına almaya yönelik politika, girişim ve pratikleri göçmen ve insan hakları ihlallerini ortaya çıkarmakta ve artırmaktadır (s. 134).
Soğuk Savaş’ın sona ermesini takiben yaşanan nüfus hareketliliği 1990’lı yıllarda Batı demokrasilerinin karşılaştığı bir “güvenlik sorunu” statüsüne ulaşmıştır. Sorunun doğru cevabı A seçeneğidir.
Soğuk Savaş’ın sona ermesini takiben yaşanan nüfus hareketliliği 1990’lı yıllarda Batı demokrasilerinin karşılaştığı bir “güvenlik sorunu” statüsüne ulaşmıştır. Sorunun doğru cevabı A seçeneğidir.
Soru 73
Düzensiz göçmenler, aşağıda verilen seçeneklerden hangisindeki risk ile karşı karşıyadır?
Seçenekler
A
Eğitim, sağlık hizmetlerinden yararlanma
B
Kendilerini siyasal olarak ifade edebilme
C
Toplumsal dışlanma
D
Göç gönderen ülkeden uzaklaşma
E
Göç kabul eden ülkedeki ekonomiye katkı
Açıklama:
Göç ettikleri ülke ekonomilerine yaptıkları katkılar göz ardı edilirken ve bir “sorun”, hatta bir “tehdit” olarak görüldüklerinden, yoğun bir emek sömürüsüne, ayrımcılığa ve hatta ırkçı saldırılara maruz kalmaktadırlar.
Düzensiz göçmenler yoksulluk, toplumsal dışlanma ve ayrımcılık riskiyle karşı karşıyadır. Genellikle “yasa dışı” göçmen olarak tanımlanmaları nedeniyle kendilerini siyasal olarak ifade etmek şöyle dursun, eğitim, sağlık gibi temel hizmetlerden bile faydalanamamaktadırlar. Sorunun doğru cevabı C seçeneğidir.
Düzensiz göçmenler yoksulluk, toplumsal dışlanma ve ayrımcılık riskiyle karşı karşıyadır. Genellikle “yasa dışı” göçmen olarak tanımlanmaları nedeniyle kendilerini siyasal olarak ifade etmek şöyle dursun, eğitim, sağlık gibi temel hizmetlerden bile faydalanamamaktadırlar. Sorunun doğru cevabı C seçeneğidir.
Soru 74
30 Ekim 2010’da Cenevre’de düzensiz göçmenlerin insan haklarını ele almak üzere toplanan Küresel Göç Grubu aşağıda verilen seçeneklerden hangisini görüşmemiştir?
Seçenekler
A
Uzun süreli alıkoyma
B
İstihdam
C
Ayrımcılık
D
Şiddet
E
Sömürü
Açıklama:
Grup, göç alan devletlerin düzensiz göç olgusuna sadece “egemenlik, sınır güvenliği ve yasaların uygulanması” açısından yaklaşmasının yarattığı sorunların altını çizmektedir.
30 Ekim 2010’da Cenevre’de düzensiz göçmenlerin insan haklarını ele almak üzere toplanan Küresel Göç Grubu, düzensiz göçmenlerin maruz kaldığı uzun süreli alıkoyma, ayrımcılık, şiddet, sömürü, yabancı düşmanlığı gibi kötü muameleler ve temel insan haklarına aykırı uygulamalar konusunda kaygılarını ifade etmiştir. Sorunun doğru cevabı B seçeneğidir.
30 Ekim 2010’da Cenevre’de düzensiz göçmenlerin insan haklarını ele almak üzere toplanan Küresel Göç Grubu, düzensiz göçmenlerin maruz kaldığı uzun süreli alıkoyma, ayrımcılık, şiddet, sömürü, yabancı düşmanlığı gibi kötü muameleler ve temel insan haklarına aykırı uygulamalar konusunda kaygılarını ifade etmiştir. Sorunun doğru cevabı B seçeneğidir.
Soru 75
Dünya çapında çalışan insanların taleplerini ve haklarını temsil eden başlıca uluslararası sendikal örgüt hangisidir?
Seçenekler
A
Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO)
B
Uluslararası işçi ve işveren örgütleri
C
Uluslararası Sendikalar Konfederasyonu
D
Geleneksel işçi hareketleri
E
Sivil Toplum Kuruluşları
Açıklama:
Konfederasyon 1-3 Kasım 2006’da Viyana’da kurulmuştur. 151 ülkeden ve 301 üye örgütten oluşan Konfederasyon’un 176 milyon kayıtlı üyesi bulunmaktadır.
Uluslararası Sendikalar Konfederasyonu, dünya çapında çalışan insanların taleplerini ve haklarını temsil eden başlıca uluslararası sendikal örgüttür. Sorunun doğru cevabı C seçeneğidir.
Uluslararası Sendikalar Konfederasyonu, dünya çapında çalışan insanların taleplerini ve haklarını temsil eden başlıca uluslararası sendikal örgüttür. Sorunun doğru cevabı C seçeneğidir.
Soru 76
Asya Göçmen Forumu aşağıdakilerden hangisi ile ilgilenmez?
Seçenekler
A
İşsizlik gibi meseleleri gündeme getirme
B
Sorunlara çözüm üretme yolunda çaba gösterme
C
Göçmenlerin hayatındaki olumsuzlukları gündeme getirme
D
Göçmenlere ev kurma konusunda yardımda bulunma
E
Göçmen hakları konusunda mücadele etme
Açıklama:
Göçmen hakları için mücadele eden bölgesel ağlara bir örnek, 260 STK, dernek ve sendikadan oluşan Asya merkezli Asya Göçmen Forumu’dur.
Asya merkezli Asya Göçmen Forumu, hem göçle bağlantılı aktörler arasında aracılık yapmakta hem de göçmenlere ilişkin ayrımcı yasa ve uygulamalar, göçmenlere yönelik şiddet, göçmenlerin hayatını olumsuz etkileyen kötü yaşam koşulları, işsizlik gibi meselelerini gündeme getirmekte ve çözüm üretme yolunda çaba sarf etmektedir. Sorunun doğru cevabı D seçeneğidir.
Asya merkezli Asya Göçmen Forumu, hem göçle bağlantılı aktörler arasında aracılık yapmakta hem de göçmenlere ilişkin ayrımcı yasa ve uygulamalar, göçmenlere yönelik şiddet, göçmenlerin hayatını olumsuz etkileyen kötü yaşam koşulları, işsizlik gibi meselelerini gündeme getirmekte ve çözüm üretme yolunda çaba sarf etmektedir. Sorunun doğru cevabı D seçeneğidir.
Soru 77
Ortak çıkarlar için mücadele etmek ya da (toplumun yeniden örgütlenmesi ya da düzenlenmesi gibi) ortak hedefleri gerçekleştirmek için mevcut kurumsal yapı ve oluşumların dışındaki kolektif eylem, girişim ve çabalara ne denir?
Seçenekler
A
Siyasal fırsatlar
B
Siyasal kısıtlamalar
C
Siyasal katılım
D
Siyasal seferberlik
E
Toplumsal hareketler
Açıklama:
Toplumsal hareketler, toplumsal değişimi tetiklemek ya da ona katkıda bulunmak amacıyla ortaya çıkarlar, yasa ve politikalarda değişikliğe yol açabilirler.
Toplumsal hareketler ortak çıkarlar için mücadele etmek ya da (toplumun yeniden örgütlenmesi ya da düzenlenmesi gibi) ortak hedefleri gerçekleştirmek için mevcut kurumsal yapı ve oluşumların dışındaki kolektif eylem, girişim ve çabalar olarak tanımlanabilir. Sorunun doğru cevabı E seçeneğidir.
Toplumsal hareketler ortak çıkarlar için mücadele etmek ya da (toplumun yeniden örgütlenmesi ya da düzenlenmesi gibi) ortak hedefleri gerçekleştirmek için mevcut kurumsal yapı ve oluşumların dışındaki kolektif eylem, girişim ve çabalar olarak tanımlanabilir. Sorunun doğru cevabı E seçeneğidir.
Soru 78
İnsanları siyasal mücadeleye girişmeye teşvik eden koşullara ne denir?
Seçenekler
A
Siyasal kısıtlamalar
B
Yeni toplumsal hareketler
C
Siyasal katılım
D
Siyasal teşvikler
E
Siyasal fırsatlar
Açıklama:
Siyasal kısıtlamalar ise siyasi erk sahiplerinin bireyleri siyasi mücadeleye girişmekten alıkoyabilme ya da caydırabilme yetisi ve bunda başvurabilecekleri araçlar ve bağlamsal etmenlerdir.
Siyasal fırsatlar insanları siyasal mücadeleye girişmeye teşvik eden koşullar olarak tanımlanabilir. Sorunun doğru cevabı E seçeneğidir.
Siyasal fırsatlar insanları siyasal mücadeleye girişmeye teşvik eden koşullar olarak tanımlanabilir. Sorunun doğru cevabı E seçeneğidir.
Soru 79
Aşağıdakilerden hangisi göçmenlerin, göç edilen bağlamdaki aktivizmini, kurumsal yapı ve siyasal kültürün kendilerine sunduğu imkanlardan yararlanma ya da önlerine çıkardığı engelleri aşabilme derecesini belirleyen belli başlı etmenler arasında gösterilmez?
Seçenekler
A
Siyasete ilişkin bireysel fikir, değer ve deneyimler
B
Eğitim düzeyleri, toplumsal statüleri, yaş, cinsiyet, etnik grup gibi özellikler
C
Göçmen örgütlerinin tanınırlık düzeyi
D
Göç alan ülke ya da bağlamın siyasal-kurumsal yapısına ilişkin bilgileri
E
Göçmen derneklerinin faaliyetleri
Açıklama:
Göçmen örgütlerinin tanınırlık değil, kurumsallaşma düzeyi dikkate alınmalıdır.
Göçmenlerin, göç edilen bağlamdaki aktivizmini, kurumsal yapı ve siyasal kültürün kendilerine sunduğu imkanlardan yararlanma ya da önlerine çıkardığı engelleri aşabilme derecesini belirleyen belli başlı etmenler arasında şunlar sayılabilir: göçmenlerin, (1) siyasete ilişkin bireysel fikir, değer ve deneyimleri; (2) eğitim düzeyleri, toplumsal statüleri, yaş, cinsiyet, etnik grup gibi özellikleri; (3) göçmen örgütlerinin kurumsallaşma düzeyi; (4) göç alan ülke ya da bağlamın siyasal-kurumsal yapısına ilişkin bilgileri; (5) göçmen derneklerinin faaliyetleri ve (6) göçmenlerin sosyal sermayeleri. Sorunun doğru cevabı C seçeneğidir.
Göçmenlerin, göç edilen bağlamdaki aktivizmini, kurumsal yapı ve siyasal kültürün kendilerine sunduğu imkanlardan yararlanma ya da önlerine çıkardığı engelleri aşabilme derecesini belirleyen belli başlı etmenler arasında şunlar sayılabilir: göçmenlerin, (1) siyasete ilişkin bireysel fikir, değer ve deneyimleri; (2) eğitim düzeyleri, toplumsal statüleri, yaş, cinsiyet, etnik grup gibi özellikleri; (3) göçmen örgütlerinin kurumsallaşma düzeyi; (4) göç alan ülke ya da bağlamın siyasal-kurumsal yapısına ilişkin bilgileri; (5) göçmen derneklerinin faaliyetleri ve (6) göçmenlerin sosyal sermayeleri. Sorunun doğru cevabı C seçeneğidir.
Soru 80
Göçmenlerin, göçmen dernek, örgüt ve hareketlerine aktif katılımını belirleyen etmenler arasında öne çıkan özelliği aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ülke vatandaşlığına sahip olmak
B
Eğitim ve gelir düzeyi
C
Göç alan ülkedeki siyasi ve sosyal gelişmeler
D
Göç veren ülkedeki siyasi ve sosyal gelişmeler
E
Göç alan topluma asimilasyon
Açıklama:
Araştırmalar daha iyi eğitimli ve daha yüksek gelir sahibi göçmenlerin daha aktif bir katılım sergilediklerini göstermektedir.
Göçmenlerin, göçmen dernek, örgüt ve hareketlerine aktif katılımını belirleyen etmenler arasında eğitim ve gelir düzeyi öne çıkmaktadır. Sorunun doğru cevabı B seçeneğidir.
Göçmenlerin, göçmen dernek, örgüt ve hareketlerine aktif katılımını belirleyen etmenler arasında eğitim ve gelir düzeyi öne çıkmaktadır. Sorunun doğru cevabı B seçeneğidir.
Soru 81
Ulusal sınırları aşan ve ulusal hükümetlerin doğrudan denetiminde olmayan olgu, aktör, süreç ve mekanizmaları tanımlamak için kullanılan terim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ulus-ötesileşme
B
Güvenlikleştirme
C
Ulus-ötesi Göç
D
Küresel Göç Grubu
E
Parçalı Asimilasyon
Açıklama:
Ulusötesilik kavramı ulusal sınırları aşan ve ulusal hükümetlerin doğrudan denetiminde olmayan olgu, aktör, süreç ve mekanizmaları tanımlamak için kullanılmaktadır. Toplumsal hayat, siyasal hareketler, dinler, ekonomik pazarlar ve işlemler, suç ağları, müzik, göç ve benzeri gibi sınır aşan, sınırları dönüştüren ve sosyal, siyasal, ekonomik ve kültürel oluşumları, aktörleri ve mekanları yeniden tanımlayan olgu ve süreçler ulus ötesiliğin bileşenleridir. Doğru cevap A'dır.
Soru 82
.... ulusal sınırlar içerisinde düşünmeye alıştığımız iş gücü ve emek piyasasının sınırlarını yeniden tanımlamakta, küresel bir emek piyasasının temellerini atmaktadır.
Yukarıdaki boşluğa hangi tanım uygun düşmektedir?
Yukarıdaki boşluğa hangi tanım uygun düşmektedir?
Seçenekler
A
Küreselleşme
B
Emek
C
Enformelleşme
D
Ulusötesi Güç
E
Küresel Siyaset
Açıklama:
Küreselleşme ulusal sınırlar içerisinde düşünmeye alıştığımız iş gücü ve emek piyasasının sınırlarını yeniden tanımlamakta, küresel bir emek piyasasının temellerini atmaktadır. Doğru cevap A'dır.
Soru 83
2006 yılında Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri tarafından Uluslararası Göç Küresel
Komisyonu’nun tavsiyesiyle kurulmuş olan, göçle bağlantılı olgular ve sorunlar üzerine çalışan, 16 uluslararası örgüt ve kuruluşun üst düzey temsilcilerini bir araya getiren oluşum hangisidir?
Komisyonu’nun tavsiyesiyle kurulmuş olan, göçle bağlantılı olgular ve sorunlar üzerine çalışan, 16 uluslararası örgüt ve kuruluşun üst düzey temsilcilerini bir araya getiren oluşum hangisidir?
Seçenekler
A
Küresel Göç Grubu
B
Af Örgütü
C
Göçmen Dayanışma Ağı
D
Göçmen Hak Grubu
E
Uluslararası Sendikalar Konfederasyonu
Açıklama:
Küresel Göç Grubu: 2006 yılında Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri tarafından Uluslararası Göç Küresel Komisyonu’nun tavsiyesiyle kurulmuştur. Grup, göçle bağlantılı olgular ve sorunlar üzerine çalışan 16 uluslararası örgüt ve kuruluşun üst düzey temsilcilerini bir araya getiren bir oluşumdur.
Soru 84
İnsanları siyasal mücadeleye girişmeye teşvik eden koşullar olarak tanımlanan fırsatlara ne denir?
Seçenekler
A
Siyasal fırsatlar
B
Kurumsal yapı
C
Uluslararası göç
D
Ekonomik düzen
E
Göç dinamizmi
Açıklama:
Siyasal fırsatlar insanları siyasal mücadeleye girişmeye teşvik eden koşullar olarak tanımlanabilir. Doğru cevap A'dır.
Soru 85
İkinci neslin göç alan ülkedeki toplumsal tabakalaşmaya entegrasyon sürecini ve bunun sonuçlarını araştıran kuram hangisidir?
Seçenekler
A
Küreselleşme kuramı
B
Parçalı Asimilasyon Kuramı
C
Yeni güvenlik kuramı
D
Gevşek bağların gücü kuramı
E
Klasik asimilasyon kuramı
Açıklama:
Parçalı Asimilasyon Kuramı ikinci neslin göç alan ülkedeki toplumsal tabakalaşmaya entegrasyon sürecini ve bunun sonuçlarını araştıran bir kuramdır. Doğru cevap B'dir.
Soru 86
Bretton Woods kurumları gibi küresel ekonomik aktörlerin, çok-uluslu şirketlerin, kısacası küresel sermayenin ve yönetici seçkinlerin, kapitalist pazarların genişlemesi ve çıkarlarını korumasına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Uluslararası göç
B
Güvenlikleştirme
C
Yukarıdan Kürselleşme
D
Aşağıdan Küreselleşme
E
Ulus-ötesileşme
Açıklama:
Yukarıdan küreselleşme ya da neoliberal küreselleşme; Bretton Woods kurumları gibi küresel ekonomik aktörlerin, çok-uluslu şirketlerin, kısacası küresel sermayenin ve yönetici seçkinlerin, kapitalist pazarların genişlemesi ve küreselleşmenin kendi çıkarları doğrultusunda ilerlemesi için faaliyet ve stratejilerini koordine etmeleri olarak tanımlanabilir. Doğru cevap C'dir.
Soru 87
Yeni kamu yönetimi anlayışına göre devlet merkezli bir yönetim yerine toplum merkezli bir yönetimi öngören kavram hangisidir?
Seçenekler
A
Güvenlikleştirme
B
Küreselleşme
C
Ulus-ötesileşme
D
Siyasi fırsatlar
E
Yönetişim
Açıklama:
Yeni kamu yönetimi anlayışına göre yönetişim kavramı devlet merkezli bir yönetim yerine toplum merkezli bir yönetimi öngörmektedir. Doğru cevap E'dir.
Soru 88
Avrupa’nın farklı şehirlerinde göçmenlerin Avrupa’ya yaptığı katkıyı görünür kılmak adına “Bizsiz 24 Saat” eylemi yapılmıştır. Eylemlere farklı iş kollarında çalışan göçmenlerin yanı sıra göçmenlere destek olmak amacıyla birçok sivil toplum kuruluşu da katılmıştır. sözü geçen göçmen eylemi hangi tarihte yapılmıştır?
Seçenekler
A
1990
B
2000
C
2004
D
2011
E
2012
Açıklama:
1 Mart 2011 tarihinde Avrupa’nın farklı şehirlerinde göçmenlerin Avrupa’ya yaptığı katkıyı görünür kılmak adına “Bizsiz 24 Saat” eylemi yapılmıştır. Eylemlere farklı iş kollarında çalışan göçmenlerin yanı sıra göçmenlere destek olmak amacıyla birçok sivil toplum kuruluşu da katılmıştır. Doğru cevap D'dir.
Soru 89
“Biz iş gücü çağırdık, ama insanlar geldi” sözü kime aittir?
Seçenekler
A
Stephen Castles
B
Peggy Levitt
C
Max Frisch
D
Ronaldo Munck
E
Martin Sökefeld
Açıklama:
Doğru cevap C'dir.
Soru 90
... ’e göre göç edenler, göçmenler ya da haneler değil, birbirine farklı türde toplumsal ilişkiler ve ağlarla bağlı insanlardan oluşan topluluklardır. Yukarıdaki boşluğa hangi kuramcının adı gelmelidir?
Seçenekler
A
Smith
B
Tilly
C
Hollifield
D
Levitt
E
Castles
Açıklama:
Doğru cevap B'dir.
Soru 91
Göçmenlerin göç gönderen ülkeyle bağlarını yatırım yaparak, oy vererek ya da ibadet ederek sürdürmekte olmaları aşağıdaki aşağıdaki kavramlardan hangisi tarafından kavramsallaştırılmıştır?
Seçenekler
A
Güvenlikleştirme
B
Ulus-ötesileştirme
C
Ulus-ötesi göç
D
Siyasal fırsatlar
E
Parçalı asimilasyon
Açıklama:
Göç gönderen ve alan ülkeleri göçmen ağları, örgütleri ve birden fazla bağlamda yerleşik olan göçmenlerin pratikleri aracılığla birbirine bağlamaktadır (Basch ve diğerleri, 1997: 4). Ulusötesi göçmenler göç alan ülkeye yerleşirken, göç
gönderen ülkeyle bağlarını yatırım yaparak, oy vererek ya da ibadet ederek sürdürmektedirler (Levitt, 2003: 850). Ulus-ötesi göçte önemli olan “bağlantının eş zamanlılığı”dır (Levitt,2006: 396). Bu da göç alan ve gönderen ülke koşullarının birbirini tamamladığının ve sürekli etkileşim halinde olduğunun göstergesidir. Doğru cevap C'dir
gönderen ülkeyle bağlarını yatırım yaparak, oy vererek ya da ibadet ederek sürdürmektedirler (Levitt, 2003: 850). Ulus-ötesi göçte önemli olan “bağlantının eş zamanlılığı”dır (Levitt,2006: 396). Bu da göç alan ve gönderen ülke koşullarının birbirini tamamladığının ve sürekli etkileşim halinde olduğunun göstergesidir. Doğru cevap C'dir
Soru 92
Aşağıdakilerden hangisi göç çağının birinci aşamasını ortaya çıkaran nedenler arasında değildir?
Seçenekler
A
Sömürgecilik
B
Emperyalizm
C
Küreselleşme
D
Savaş
E
Sanayileşme
Açıklama:
Sömürgecilik, emperyalizm, savaş, ulus-devletlerin oluşumu ve sanayileşme göç çağının birinci aşamasını ortaya çıkarırken II. Dünya Savaşı ve küreselleşmenin
hız kazanmasıyla göç çağının ikinci aşamasına geçilmiştir
hız kazanmasıyla göç çağının ikinci aşamasına geçilmiştir
Soru 93
Birçok gelişmiş ülkede ev ve bakıcılık hizmetleri bir sektör haline gelmekte ve giderek artan oranlarda kadın göçmen bu sektörde istihdam edilmektedir. Aşağıdakilerden hangisi bu durumun artma nedenlerinden değildir?
Seçenekler
A
Ev içi alanda verilen hizmetleri “kadın işi” olarak tanımlayan cinsiyete dayalı iş bölümü
B
Kadınların bakım işlerinde erkeklerden daha yetenekli olması
C
Nüfusun yaşlanması
D
Sosyal refah rejimlerinin içinde bulunduğu kriz nedeniyle devletin sağlık ve bakım hizmetleri harcamalarını kısması
E
Düşük gelirli ve statülü işlerin kadınlaşması süreci kadınların bu tür işler için daha uygun olarak tanımlar.
Açıklama:
Düşük gelirli ve statülü işlerin kadınlaşması süreci, kadını bu tür işler için
uygun olarak tanımlayan, kadının gelirini aile gelirine ikincil düzeyde bir katkı olarak gören toplumsal cinsiyet rolleri, ev içi alanda verilen hizmetleri “kadın işi” olarak tanımlayan cinsiyete dayalı iş bölümü, nüfusun yaşlanması, sosyal refah
rejimlerinin içinde bulunduğu kriz nedeniyle devletin sağlık ve bakım hizmetleri harcamalarını kısması gibi nedenlerle birçok gelişmiş ülkede ev ve bakıcılık
hizmetleri bir sektör haline gelmekte ve giderek artan oranlarda kadın göçmen bu sektörde istihdam edilmektedir.
uygun olarak tanımlayan, kadının gelirini aile gelirine ikincil düzeyde bir katkı olarak gören toplumsal cinsiyet rolleri, ev içi alanda verilen hizmetleri “kadın işi” olarak tanımlayan cinsiyete dayalı iş bölümü, nüfusun yaşlanması, sosyal refah
rejimlerinin içinde bulunduğu kriz nedeniyle devletin sağlık ve bakım hizmetleri harcamalarını kısması gibi nedenlerle birçok gelişmiş ülkede ev ve bakıcılık
hizmetleri bir sektör haline gelmekte ve giderek artan oranlarda kadın göçmen bu sektörde istihdam edilmektedir.
Soru 94
Aşağıdakilerden hangisi göçmen aktivizminin koşullarından biri değildir?
Seçenekler
A
Siyasete ilişkin bireysel fikir, değer ve deneyimleri
B
Eğitim düzeyleri, toplumsal statüleri, yaş, cinsiyet, etnik grup gibi özellikleri
C
Göçmen örgütlerinin kurumsallaşma düzeyi
D
Göç alan ülke ya da bağlamın siyasal-kurumsal yapısına ilişkin bilgileri
E
Göçmen derneklerinin yetersiz çalışmaları
Açıklama:
Göçmen aktivizminin koşulları; göçmenlerin,
1) Siyasete ilişkin bireysel fikir, değer ve deneyimleri
2) Eğitim düzeyleri, toplumsal statüleri, yaş, cinsiyet, etnik grup gibi özellikleri
3) Göçmen örgütlerinin kurumsallaşma düzeyi
4) Göç alan ülke ya da bağlamın siyasal-kurumsal yapısına ilişkin bilgileri
5) Göçmen derneklerinin faaliyetleri
6) Göçmenlerin sosyal sermayeleri
1) Siyasete ilişkin bireysel fikir, değer ve deneyimleri
2) Eğitim düzeyleri, toplumsal statüleri, yaş, cinsiyet, etnik grup gibi özellikleri
3) Göçmen örgütlerinin kurumsallaşma düzeyi
4) Göç alan ülke ya da bağlamın siyasal-kurumsal yapısına ilişkin bilgileri
5) Göçmen derneklerinin faaliyetleri
6) Göçmenlerin sosyal sermayeleri
Soru 95
Aşağıdakilerden hangisi göçmen topluluğunu şekillendiren ve onun siyasal katılımına etki eden etkenler arasında değildir?
Seçenekler
A
Göçmen sayısı
B
Göçmenin göç etme biçimi
C
Göç edilen ülkede bulunma süresi
D
Göçmenin ya da mültecinin göç alan ülkenin emek piyasası ve toplumsal yapısındaki konumu
E
Göçmen topluluğunun göçmeni entegre etmeye ya da dışlamaya yönelik mekanizmalarla etkileşimi
Açıklama:
Göçmen topluluğunu şekillendiren ve onun siyasal katılımına etki eden etkenler şunlardır:
1) Göçmenin göç etme biçimi
2) Göç edilen ülkede bulunma süresi
3) Göçmenin ya da mültecinin göç alan ülkenin emek piyasası ve toplumsal yapısındaki konumu
4) Göçmen topluluğunun göçmeni entegre etmeye ya da dışlamaya yönelik mekanizmalarla etkileşimi
1) Göçmenin göç etme biçimi
2) Göç edilen ülkede bulunma süresi
3) Göçmenin ya da mültecinin göç alan ülkenin emek piyasası ve toplumsal yapısındaki konumu
4) Göçmen topluluğunun göçmeni entegre etmeye ya da dışlamaya yönelik mekanizmalarla etkileşimi
Soru 96
''Gevşek Bağların Gücü '' kuramı aşağıdaki düşünürlerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Mark Granavotter
B
Max Frisch
C
Peggy Levitt
D
Charles Tilly
E
Sidney Tarrow
Açıklama:
Granavotter’in gevşek bağların gücü kuramıyla ortaya koyduğu üzere sıkı ilişkilerle örülmüş bir ağ bireylere daha sınırlı bilgi sunmaktadır.
Soru 97
I. Toplumsal Cinsiyet boyutu
II. Siyasi Katılım boyutu
III. Din-Göç İlişkisi boyutu
Yukarıdaki maddelerden hangisi ya da hangileri Martinello 'ya göre göçmenlere karşı yeni yönelimlere rağmen ilgi yoğunluğunun yetersiz olduğunu düşündüğü alanlardandır?
II. Siyasi Katılım boyutu
III. Din-Göç İlişkisi boyutu
Yukarıdaki maddelerden hangisi ya da hangileri Martinello 'ya göre göçmenlere karşı yeni yönelimlere rağmen ilgi yoğunluğunun yetersiz olduğunu düşündüğü alanlardandır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I-II
C
Yalnız II
D
I-III
E
I-II-III
Açıklama:
Göçmenlerin siyasi katılımı ve seferberliğine akademik ilgi giderek artarken, Martinello bu ilginin yeterince yoğunlaşmadığı bazı alanlara dikkatimizi çekmektedir. Bunlar; toplumsal cinsiyet boyutu ve din-göç ilişkisi boyutudur.
Soru 98
Aşağıdaki ülkelerin hangisindeki Türk kökenli göçmenler diğer göçmen toplulukları ile karşılaştırıldığında, entegrasyona en fazla direnen grup olmuştur?
Seçenekler
A
İngiltere
B
Almanya
C
Fransa
D
Japonya
E
Güney Kore
Açıklama:
Fransa’daki Türk kökenli göçmenlerin, diğer göçmen toplulukları ile karşılaştırıldığında, entegrasyona en fazla direnen grup olduğunu ortaya koymaktadır.
Soru 99
'' Göç edenler; göçmenler ya da haneler değil, birbirine farklı türde toplumsal ilişkiler ve ağlarla bağlı insanlardan oluşan topluluklardır.'' sözü aşağıdaki düşünürlerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Charles Tilly
B
Alejandro Portes
C
Ronaldo Munck
D
Stephen Castles
E
Sidney Tarrow
Açıklama:
Tilly’e göre göç edenler, göçmenler ya da haneler değil, birbirine farklı türde toplumsal ilişkiler ve ağlarla bağlı insanlardan oluşan topluluklardır.
Soru 100
I. Hem ulusal hem küresel düzeydeki demokrasi açığı
II. Eşitsizlikler
III. Ayrımcılık
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri ulus-ötesi toplumsal hareketlerin tabanını ve etki alanını genişletmesine yol açar?
II. Eşitsizlikler
III. Ayrımcılık
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri ulus-ötesi toplumsal hareketlerin tabanını ve etki alanını genişletmesine yol açar?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I-II
C
I-II-III
D
II-III
E
I-III
Açıklama:
Hem ulusal hem küresel düzeydeki demokrasi açığı, eşitsizlikler ve ayrımcılıklar, ulus-ötesi toplumsal hareketlerin tabanını ve etki alanını genişletmesine yol açmaktadır.
Soru 101
Aşağıdakilerden hangisi göçmen siyasal aktivizm faaliyetlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Siyasal seferberlik
B
Protestolar
C
Ulus ötesi siyasal çabalar
D
Sivil Toplum Kuruluşları
E
Ulus ötesi faaliyetler
Açıklama:
Göçmen siyasal aktivizmi seçimlerde oy kullanmanın ötesinde siyasal seferberlik, protestolar, ulus-ötesi siyasal çaba ve faaliyetler gibi “siyasal”ı yeniden tanımlayan faaliyetleri içermektedir.
Soru 102
Uluslararası göçte küreselleşmenin en önemli göstergesi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sömürgecilik
B
Sınırı aşan akım
C
Emperyalizm
D
Sanayileşme
E
Ulus - Devletlerin oluşumu
Açıklama:
-
Uluslararası göç bugün dünya üzerindeki her ülkeyi bir boyutuyla ilgilendiren küresel bir olgudur. Küreselleşme hızla derinleşen ve genişleyen bağlantılarla birbirine bağlanan bir dünya yaratmaktadır. Böyle bir dünyada küreselleşmenin en önemli göstergesi her türlü sınırı aşan akımdır. Mal, sermaye ve hizmetlerin ticareti ve dolaşımı beraberinde emeğin hareketliliğini ve küreselleşmesini de getirmektedir.Doğru cevap B'dir.
Uluslararası göç bugün dünya üzerindeki her ülkeyi bir boyutuyla ilgilendiren küresel bir olgudur. Küreselleşme hızla derinleşen ve genişleyen bağlantılarla birbirine bağlanan bir dünya yaratmaktadır. Böyle bir dünyada küreselleşmenin en önemli göstergesi her türlü sınırı aşan akımdır. Mal, sermaye ve hizmetlerin ticareti ve dolaşımı beraberinde emeğin hareketliliğini ve küreselleşmesini de getirmektedir.Doğru cevap B'dir.
Soru 103
Ulus- ötesi göçlerde en önemli tutum aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Düzenli olması
B
Irkçı saldırılara maruz kalınmaması
C
Bağlantının eş zamanlılığı
D
Ayrımcı muamelenin olmaması
E
Düzensiz göçün olmaması
Açıklama:
Ulus-ötesi Göç Göç gönderen ve alan ülkeleri göçmen ağları, örgütleri ve birden fazla bağlamda yerleşik olan göçmenlerin pratikleri aracılığla birbirine bağlamaktadır (Basch ve diğerleri, 1997: 4). Ulusötesi göçmenler göç alan ülkeye yerleşirken, göç gönderen ülkeyle bağlarını yatırım yaparak, oy vererek ya da ibadet ederek sürdürmektedirler (Levitt, 2003: 850). Ulus-ötesi göçte önemli olan “bağlantının eş zamanlılığı”dır (Levitt, 2006: 396). Bu da göç alan ve gönderen ülke koşullarının birbirini tamamladığının ve sürekli etkileşim halinde olduğunun göstergesidir.Doğru cevap C'dir.
Soru 104
Dünya çapında çalışan insanların taleplerini ve haklarını temsil eden kuruluş aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Uluslararası Göç Küresel Komisyonu
B
Birleşmiş Milletler
C
İnsan Hakları Komisyonu
D
Uluslararası Sendikal Örgüt
E
ABD Göç Komisyonu
Açıklama:
Uluslararası Sendikalar Konfederasyonu Dünya çapında çalışan insanların taleplerini ve haklarını temsil eden başlıca uluslararası sendikal örgüttür. Konfederasyon 1-3 Kasım 2006’da Viyana’da kurulmuştur. 151 ülkeden ve 301 üye örgütten oluşan Konfederasyon’un 176 milyon kayıtlı üyesi bulunmaktadır (http://www. ituc-csi.org).Doğru cevap D'dir.
Soru 105
''Seferberlikten Devrime'' kitabı kime aittir?
Seçenekler
A
Michael Dukakis
B
Padmini Palliyaguruge
C
Aktaran Milani
D
Max Frisch
E
Charles Tilly
Açıklama:
-
Eski ya da yeni, tüm toplumsal hareketler içinde geliştikleri siyasi çerçevenin sunduğu fırsat yapıları içinde örgütlenirler. Charles Tilly 1978 tarihli Seferberlikten Devrime başlıklı çalışmasında kolektif eylemin ve insanları seferberliğe iten koşulların analizi için bir model önermiştir.Doğru cevap E'dir.
Eski ya da yeni, tüm toplumsal hareketler içinde geliştikleri siyasi çerçevenin sunduğu fırsat yapıları içinde örgütlenirler. Charles Tilly 1978 tarihli Seferberlikten Devrime başlıklı çalışmasında kolektif eylemin ve insanları seferberliğe iten koşulların analizi için bir model önermiştir.Doğru cevap E'dir.
Soru 106
- Göçmenin göç etme biçimi
- Göç edilen ülkede bulunma süresi
- Göçmenin ya da mültecinin göç alan ülkenin emek piyasası ve toplumsal yapısındaki konumu
- Göçmen topluluğunun göçmeni entegre etmeye ya da dışlamaya yönelik mekanizmalarla etkileşimi
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve III
C
I,II ve III
D
II,III ve IV
E
I,II,III ve IV
Açıklama:
-
Göçmen siyasi ve sosyal katılımı ve hareketleri göçmen topluluklarının özelliklerine göre de şekillendiğinden katılımın anlamı ve katılım şekilleri her topluluk için yeniden tanımlanır (Guarnizo, Portes ve Haller, 2003: 1235). Göçmen topluluğunu şekillendiren ve onun siyasal katılımına etki eden etkenler arasında, (1) göçmenin göç etme biçimi (göçün ekonomik ya da siyasal nedenlerden kaynaklanması,
(2) göç edilen ülkede bulunma süresi, (3) göçmenin ya da mültecinin göç alan ülkenin emek piyasası ve toplumsal yapısındaki konumu ve (4) göçmen topluluğunun göçmeni entegre etmeye ya da dışlamaya yönelik mekanizmalarla etkileşimi sayılabilir.Doğru cevap E'dir.
Göçmen siyasi ve sosyal katılımı ve hareketleri göçmen topluluklarının özelliklerine göre de şekillendiğinden katılımın anlamı ve katılım şekilleri her topluluk için yeniden tanımlanır (Guarnizo, Portes ve Haller, 2003: 1235). Göçmen topluluğunu şekillendiren ve onun siyasal katılımına etki eden etkenler arasında, (1) göçmenin göç etme biçimi (göçün ekonomik ya da siyasal nedenlerden kaynaklanması,
(2) göç edilen ülkede bulunma süresi, (3) göçmenin ya da mültecinin göç alan ülkenin emek piyasası ve toplumsal yapısındaki konumu ve (4) göçmen topluluğunun göçmeni entegre etmeye ya da dışlamaya yönelik mekanizmalarla etkileşimi sayılabilir.Doğru cevap E'dir.
Soru 107
Göçmenlerin, göçmen dernek, örgüt ve hareketlerine aktif katılımını belirleyen etmenler arasında aşağıdakilerden hangisi diğerlerine göre ön plana çıkmaktadır?
Seçenekler
A
Din
B
Eğitim
C
Siyasi görüş
D
Sosyal gelişmeleri
E
Örgüt üyesi olma
Açıklama:
-
Göçmenlerin, göçmen dernek, örgüt ve hareketlerine aktif katılımını belirleyen etmenler arasında eğitim ve gelir düzeyi öne çıkmaktadır. Araştırmalar daha iyi eğitimli ve daha yüksek gelir sahibi göçmenlerin daha aktif bir katılım sergilediklerini göstermektedir.Doğru cevap B'dir.
Göçmenlerin, göçmen dernek, örgüt ve hareketlerine aktif katılımını belirleyen etmenler arasında eğitim ve gelir düzeyi öne çıkmaktadır. Araştırmalar daha iyi eğitimli ve daha yüksek gelir sahibi göçmenlerin daha aktif bir katılım sergilediklerini göstermektedir.Doğru cevap B'dir.
Soru 108
“Bizsiz Bir Gün” eylemi hangi amaç için yapılmıştır ?
Seçenekler
A
Göçmenlerin varlıklarını ve katkılarını görünür kılmayı hedeflemek
B
Avrupa’nın farklı şehirlerinde göçmenlerin Avrupa’ya yaptığı katkıyı görünür kılmak
C
Yoğun göçmen dayanışma ağlarının kurulmasına öncülük etmek
D
ABD’deki durağanlaşan ve sessizleşen işçi hareketi açısından önemli bir hareketlenmeyi temsil etmek
E
Karayip kökenli göçmenlerin deneyimleri, karşılaştıkları ayrımcılıklar ve katlanmak zorunda oldukları sömürülerini ortadan kaldırmak
Açıklama:
-
“Bizsiz Bir Gün” eylemi: 1 Mart 2011 tarihinde Avrupa’nın farklı şehirlerinde göçmenlerin Avrupa’ya yaptığı katkıyı görünür kılmak adına “Bizsiz 24 Saat” eylemi yapılmıştır. Eylemlere farklı iş kollarında çalışan göçmenlerin yanı sıra göçmenlere destek olmak amacıyla birçok sivil toplum kuruluşu da katılmıştır. 1 Mart tarihinin seçilmesi tesadüfi değildir.Doğru cevap B'dir.
“Bizsiz Bir Gün” eylemi: 1 Mart 2011 tarihinde Avrupa’nın farklı şehirlerinde göçmenlerin Avrupa’ya yaptığı katkıyı görünür kılmak adına “Bizsiz 24 Saat” eylemi yapılmıştır. Eylemlere farklı iş kollarında çalışan göçmenlerin yanı sıra göçmenlere destek olmak amacıyla birçok sivil toplum kuruluşu da katılmıştır. 1 Mart tarihinin seçilmesi tesadüfi değildir.Doğru cevap B'dir.
Soru 109
Kadın göçmenlerin haklarına ilişkin kampanya ve protestolar ilk olarak nerede başlamıştır?
Seçenekler
A
Fransa
B
Cezayir
C
Singapur
D
ABD
E
İngiltere
Açıklama:
Kadın göçmenlerin haklarına ilişkin kampanya ve protestolar: Singapur’da sınırlı göçmen aktivizmi sendikaları, dinî kurumları ve yabancı devlet temsilciliklerini göçmen haklarının korunması için daha yoğun bir çaba içine girmeye itmiştir. Kadın göçmen işçiler bu çabanın odak noktasını oluşturmaktadır. Bunda 90’lı yıllarda göçmen bakıcı ve temizlik işçisi kadınların sayılarının hızla artmasının ve kadın göçmenlerin karşılaştıkları şiddet ve ayrımcılığın rolü büyüktür. 1995 yılında Singapur’da çalışan Flor Contemplacion isimli Filipinli kadın temizlik işçisinin tutuklanması ve idamını izleyen süreç bu yöndeki çabaları daha da yoğunlaştırmıştır. Özellikle Katolik Kilisesi bu yönde çaba gösteren en aktif aktörlerden biri haline gelmiştir. 2001 yılında 19 yaşındaki Endonezyalı bir göçmen kadın işçinin işvereni tarafından dövülerek öldürülmesi Singapur basınında geniş yer bulmuş ve bu olay, göçmen kadın emekçilerin haklarının korunması ve onlara iyi muamele edilmesi için farkındalık yaratmak amacıyla kampanyalar yürüten, Çalışma Komitesi isimli hareketin ortaya çıkmasına neden olmuştur (Lyons, 2006: 7-8). Bu komitenin faaliyetleri göçün kadınlaşmasına yol açan yerel, bölgesel ve küresel söylemlerden oldukça etkilenmektedir. Ancak bu ilgi söylem düzeyinde kalmakta, uluslararası STK ve örgütlerle yeterli düzeyde bağlantı kurulamamaktadır.Doğru cevap C'dir.
Soru 110
Alevilerin Türkiye’den Avrupa’ya göçüilk olarak hangi tarihte başlamıştır?
Seçenekler
A
1950
B
1960
C
1970
D
1980
E
1990
Açıklama:
-
Alevilerin Türkiye’den Avrupa’ya göçü 1960’lı yıllarda Türkiye’nin Almanya’yla ve diğer Batı Avrupa ülkeleriyle yaptığı ikili anlaşmalar aracılığıyla başlamıştır. 1970’li yılların sonunda ve 1980 darbesi sonrasında Almanya ve Avrupa’ya sığınan siyasi mülteciler arasında Aleviler de bulunmaktadır. Göçün ilk aşamalarında Türkiye merkezli sol örgütlerin Almanya’daki kolları içinde ve sol ideoloji etrafında örgütlenen Aleviler, Türkiye’de Alevilere yönelik bazı saldırılar karşısında mensubu oldukları sol örgütlerin sessiz kalmasını protesto ederek bu örgütlerden ayrılmışlardır.Doğru cevap B'dir.
Alevilerin Türkiye’den Avrupa’ya göçü 1960’lı yıllarda Türkiye’nin Almanya’yla ve diğer Batı Avrupa ülkeleriyle yaptığı ikili anlaşmalar aracılığıyla başlamıştır. 1970’li yılların sonunda ve 1980 darbesi sonrasında Almanya ve Avrupa’ya sığınan siyasi mülteciler arasında Aleviler de bulunmaktadır. Göçün ilk aşamalarında Türkiye merkezli sol örgütlerin Almanya’daki kolları içinde ve sol ideoloji etrafında örgütlenen Aleviler, Türkiye’de Alevilere yönelik bazı saldırılar karşısında mensubu oldukları sol örgütlerin sessiz kalmasını protesto ederek bu örgütlerden ayrılmışlardır.Doğru cevap B'dir.
Soru 111
ABD 'ye göçün çoğalmasına aşağıdakilerden hangisi neden olmuştur?
Seçenekler
A
1 Mart 2011’de ABD’nin 50 şehrinde ağırlıklı olarak Latin Amerikalı göçmenlerin katılımı
B
ABD’nin Latin Amerika’ya yaptığı ekonomik ve siyasi müdaheleler
C
ABD eyaletlerinde, Arizona’da “yasa dışı göç”ü durdurmak adına kabul edilen yeni göç yasası
D
ABD’nin 100 şehrinde 5 milyona yakın göçmen işçi ve onların destekleri
E
ABD’deki durağanlaşan ve sessizleşen işçi hareketi
Açıklama:
-
Göçmen hakları ve göç yasası protestosu için yürüyüş: ABD’nin Latin Amerika’ya yaptığı ekonomik ve siyasi müdaheleler ABD’ye göçü tetikleyici yönde bir rol oynamıştır. Latin Amerikalı göçmenler ağırlıklı olarak Kaliforniya, Teksas, Arizona ve New Mexico eyaletlerinde yerleşmiş ve buralarda yoğun göçmen dayanışma ağlarının kurulmasına öncülük etmişlerdir. Aile ve hemşehrilik bağları üzerinden örgütlenen dernekler göçmenlerin toplumsal hayatında ve varoluş stratejilerinde önemli roller oynamaktadırlar.Doğru cevap B'dir.
Göçmen hakları ve göç yasası protestosu için yürüyüş: ABD’nin Latin Amerika’ya yaptığı ekonomik ve siyasi müdaheleler ABD’ye göçü tetikleyici yönde bir rol oynamıştır. Latin Amerikalı göçmenler ağırlıklı olarak Kaliforniya, Teksas, Arizona ve New Mexico eyaletlerinde yerleşmiş ve buralarda yoğun göçmen dayanışma ağlarının kurulmasına öncülük etmişlerdir. Aile ve hemşehrilik bağları üzerinden örgütlenen dernekler göçmenlerin toplumsal hayatında ve varoluş stratejilerinde önemli roller oynamaktadırlar.Doğru cevap B'dir.
Soru 112
ulusal sınırları aşan ve ulusal hükümetlerin doğrudan denetiminde olmayan olgu, aktör, süreç ve mekanizmaları tanımlamak için kullanılan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Güvenlikleştirme
B
Ulusötesilik
C
Enformalleşme
D
Küreselleşen Emek
E
Düzensiz Göç
Açıklama:
Ulusötesilik kavramı ulusal sınırları aşan ve ulusal hükümetlerin doğrudan denetiminde olmayan olgu, aktör, süreç ve mekanizmaları tanımlamak için kullanılmaktadır. Toplumsal hayat, siyasal hareketler, dinler, ekonomik pazarlar ve işlemler, suç ağları, müzik, göç ve benzeri gibi sınır aşan, sınırları dönüştüren ve sosyal, siyasal, ekonomik ve kültürel oluşumları, aktörleri ve mekanları yeniden tanımlayan olgu ve süreçler ulus-ötesiliğin bileşenleridir. Doğru cevap B'dir.
Soru 113
1-3 Kasım 2006’da Viyana’da kurulan ve dünya çapında çalışan insanların taleplerini ve haklarını temsil eden başlıca uluslararası sendikal örgüt aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Uluslararası Sendikalar Konfederasyonu
B
Küresel Göç Grubu
C
Uluslararası Göç Küresel Komisyonu
D
Göçmen Dayanışma Ağları
E
Birleşmiş Milletler
Açıklama:
Uluslararası Sendikalar Konfederasyonu, Dünya çapında çalışan insanların taleplerini ve haklarını temsil eden başlıca uluslararası sendikal örgüttür. Konfederasyon 1-3 Kasım 2006’da Viyana’da kurulmuştur. 151 ülkeden ve 301 üye örgütten oluşan Konfederasyon’un 176 milyon kayıtlı üyesi bulunmaktadır. Doğru cevap A'dır.
Soru 114
Aşağıdakilerden hangisi Piper'e göre göçmen işçi STK gruplarından biri değildir?
Seçenekler
A
Göç alan ülkedeki göçmen yanlısı vatandaşların STK’ları
B
Göç gönderen ülkeden gelen aktivistlerin kurduğu göçmen yanlısı STK’lar
C
Göçmen topluluğunun hem göç gönderen hem de göç alan ülkenin politikalarına yönelik faaliyetler yürütmek üzere kurduğu STK’lar
D
Göçmenlerden ve göçmen yanlısı aktivistlerden oluşan ve tüm göçmen topluluklarının hakları için mücadele veren STK’lar
E
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri tarafından Uluslararası Göç Küresel Komisyonu’nun tavsiyesiyle kurulan Küresel Göç Grubu
Açıklama:
Göçmen hareketine ivme kazandıran ve destek veren yapılanmalar daha çok göçmen yanlısı STK’lar olmuştur (Lyons, 2006: 2). Piper, göçmen işçi STK’larını dörde ayırmaktadır: Göç alan ülkedeki göçmen yanlısı vatandaşların STK’ları, göç gönderen ülkeden gelen aktivistlerin kurduğu göçmen yanlısı STK’lar, göçmen topluluğunun hem göç gönderen hem de göç alan ülkenin politikalarına yönelik faaliyetler yürütmek üzere kurduğu STK’lar ve son olarak göçmenlerden ve göçmen yanlısı aktivistlerden oluşan ve tüm göçmen topluluklarının hakları için mücadele veren STK’lardır. Doğru cevap E'dir.
Soru 115
Seferberlikten Devrime çalışması aşağıdakilerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Nicola Piper
B
Alejandro Portes
C
Max Frisch
D
Charles Tilly
E
Peggy Levitt
Açıklama:
Eski ya da yeni, tüm toplumsal hareketler içinde geliştikleri siyasi çerçevenin sunduğu fırsat yapıları içinde örgütlenirler. Charles Tilly 1978 tarihli Seferberlikten Devrime başlıklı çalışmasında kolektif eylemin ve insanları seferberliğe iten koşulların analizi için bir model önermiştir. Doğru cevap D'dir.
Soru 116
1987 yılında Amerikan başkanlık yarışında Demokrat Parti’den aday olan Yunan göçmenin oğlu kimdir?
Seçenekler
A
Charles Tilly
B
Michael Dukakis
C
Ryad Hamlaoui
D
Nicola Piper
E
Max Frisch
Açıklama:
Yunanlı bir göçmenin oğlu olan Michael Dukakis’in 1987 yılında Amerikan başkanlık yarışında Demokrat Parti’den aday olmasıyla (Dukakis seçimleri kazanamamış olsa da) Yunan lobisi önemli bir dönüşümden geçmiş ve ABD’de ulusal düzeyde etkide bulunma hedefine, bu kampanyada aktif görev alarak, ulaşmıştır. Doğru cevap B'dir.
Soru 117
Küresel sermayenin ve yönetici seçkinlerin, kapitalist pazarların genişlemesi ve küreselleşmenin kendi çıkarları doğrultusunda ilerlemesi için faaliyet ve stratejilerini koordine etmeleri aşağıdakilerin hangisinde ifade edilmiştir?
Seçenekler
A
Güvenlikleştirme
B
Düzensiz göç
C
Neoliberal küreselleşme
D
Enformalleşme
E
Aşağıdan küreselleşme
Açıklama:
Küreselleşme farklı birimler ve düzeylerde incelenebilecek çok boyutlu bir olgudur. Yukarıdan küreselleşme ya da neoliberal küreselleşme; Bretton Woods kurumları gibi küresel ekonomik aktörlerin, çok-uluslu şirketlerin, kısacası küresel sermayenin ve yönetici seçkinlerin, kapitalist pazarların genişlemesi ve küreselleşmenin kendi çıkarları doğrultusunda ilerlemesi için faaliyet ve stratejilerini koordine etmeleri olarak tanımlanabilir. Doğru cevap C'dir.
Soru 118
Sermayenin küreselleşmesinde kilit rol oynayan çok-uluslu şirketlerin, küresel medyanın ve ulus- üstü siyasal oluşumların sahip oldukları siyasal güç ve ekonomik kaynaklarla farklı toplumlara, siyasal ve ekonomik sistemlere etki etmesi, yerel ve küresel düzeyde süreçleri harekete geçirerek ulus-ötesi süreçleri yukarıdan yönetme ve şekillendirme olanaklarını kullanmalarına ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Güvenlikleştirme
B
Aşağıdan ulus-ötesileşme
C
Yukarıdan ulus-ötesileşme
D
Yukarıdan küreselleşme
E
Aşağıdan küreselleşme
Açıklama:
Sermayenin küreselleşmesinde kilit rol oynayan çok-uluslu şirketlerin, küresel medyanın ve ulus- üstü siyasal oluşumların sahip oldukları siyasal güç ve ekonomik kaynaklarla farklı toplumlara, siyasal ve ekonomik sistemlere etki etmesi, yerel ve küresel düzeyde süreçleri harekete geçirerek ulus-ötesi süreçleri yukarıdan yönetme ve şekillendirme olanaklarını kullanmaları yukarıdan ulus-ötesileşme olarak tanımlanabilir. Aşağıdan ulus-ötesileşme ulus-ötesi alanda merkezileşme girişimlerine direnen, yerel ve tabandan örgütlenen aktör, hareket, ağ, süreç ve pratiklerden oluşmaktadır. Doğru cevap C'dir.
Soru 119
Farklı düzeylerdeki (yerel, ulusal, bölgesel, küresel) farklı kurum ve aktörleri (devlet kurumları, özel kurumlar, sivil toplum kuruluşları, yerel, bölgesel ve uluslararası aktörler) yönetime katmak anlamına gelen kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ulus-Ötesi Göç
B
Yönetişim
C
Parçalı Asimilasyon
D
Enformalleşme
E
küreselleşme
Açıklama:
Yeni kamu yönetimi anlayışına göre yönetişim kavramı devlet merkezli bir yönetim yerine toplum merkezli bir yönetimi öngörmektedir. Yönetişim kavramı farklı düzeylerdeki (yerel, ulusal, bölgesel, küresel) farklı kurum ve aktörleri (devlet kurumları, özel kurumlar, sivil toplum kuruluşları, yerel, bölgesel ve uluslararası aktörler) yönetime katmak anlamına gelmektedir. Yönetişim bir toplumda ya da siyasal sistemdeki bütün aktörlerin etkileşimi, ortak çabalarının koordine edilmesi ve yönetim sürecinde pay ve etki sahibi olmaları olarak da tanımlanabilir. Doğru cevap B'dir.
Soru 120
Siyasi erk sahiplerinin bireyleri siyasi mücadeleye girişmekten alıkoyabilme ya da caydırabilme yetisi ve bunda başvurabilecekleri araçlar ve bağlamsal etmenler ne olarak adlandırılmaktadır?
Seçenekler
A
Siyasal kısıtlamalar
B
Güvenliksizleşme
C
Siyasal fırsatlar
D
Enformalleşme
E
Düzensiz göç
Açıklama:
Siyasal fırsatlar insanları siyasal mücadeleye girişmeye teşvik eden koşullar olarak tanımlanabilir. Siyasal kısıtlamalar ise siyasi erk sahiplerinin bireyleri siyasi mücadeleye girişmekten alıkoyabilme ya da caydırabilme yetisi ve bunda başvurabilecekleri araçlar ve bağlamsal etmenlerdir. Doğru cevap A'dır.
Soru 121
Küresel Göç Grubunda yer alan uluslararası örgüt ve kuruluşların sayısı aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?
Seçenekler
A
12
B
13
C
14
D
15
E
16
Açıklama:
Küresel Göç Grubu: 2006 yılında Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri tarafından Uluslararası Göç Küresel Komisyonu’nun tavsiyesiyle kurulmuştur. Grup, göçle bağlantılı olgular ve sorunlar üzerine çalışan 16 uluslararası örgüt ve kuruluşun üst düzey temsilcilerini bir araya getiren bir oluşumdur. Doğru cevap E'dir.
Soru 122
Belirli bir süre için siyasi ya da idari bir sınırın geçilmesine ne denir?
Seçenekler
A
Göç
B
Gezi
C
İnceleme
D
Tatil
E
Turizm
Açıklama:
Göç belirli bir süre için siyasi ya da idari bir sınırın geçilmesi anlamına gelmektedir.
Soru 123
Küresel Göç Grubu ne zaman kurulmuştur?
Seçenekler
A
2005
B
2006
C
2007
D
2008
E
2009
Açıklama:
Küresel Göç Grubu: 2006 yılında Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri tarafından Uluslararası Göç Küresel Komisyonu’nun tavsiyesiyle kurulmuştur. Grup,cgöçle bağlantılı olgular ve sorunlar üzerine çalışanc16 uluslararası örgüt ve kuruluşun üst düzey temsilcilerini bir araya getiren bir oluşumdur.
Soru 124
Göçmenler genellikle göç alan ülkenin hangi sahip olmadıkları için, haklarına erişmede ve yasal koruma şemsiyesi altına girmede sorunlar yaşamaktadır?
Seçenekler
A
Vize
B
Ekonomik
C
Vatandaşlık
D
Eğitim
E
Sendika
Açıklama:
Göçmenler genellikle göç alan ülkenin vatandaşlığına sahip olmadıkları için, haklarına erişmede ve yasal koruma şemsiyesi altına girmede sorunlar yaşamakta, dolayısıyla ayrımcılığa ve haksızlığa uğramaktadırlar.
Soru 125
Tüm Göçmen İşçilerin ve Aile Fertlerinin Haklarının Korunmasına Dair Uluslararası Sözleşme ne zaman imzalanmıştır?
Seçenekler
A
1985
B
1986
C
1988
D
1990
E
1993
Açıklama:
1990 tarihli “Tüm Göçmen İşçilerin ve Aile Fertlerinin Haklarının Korunmasına Dair Uluslararası Sözleşme” bu yolda atılmış en önemli adımlardan biridir.
Soru 126
Aşağıdakilerden hangisi yeni toplumsal hareketlerin hedeflerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Kitleleri harekete geçirmek
B
Değer davranış değişimi yaratmak
C
Katı, formel bürokrasiyi değiştirmek
D
Esnek, katılımcı örgütlenme
E
Devleti etkilemeyi, değiştirmeyi hedef almak
Açıklama:
Yeni toplumsal hareketler, devleti hedef alan ve onu etkilemeyi amaç edinen eylemsellikten çok, kitleleri harekete geçirerek değer ve davranışlarda değişikliği amaçlamakta; katı, formel ve bürokratik bir örgütlenme modeli yerine, daha esnek ve üyelerinin aktif katılımını teşvik eden bir örgütlenme modelini tercih etmektedirler.
Soru 127
Kırsal kesimden ve kent kökenli göçmenlerin örgütlenme biçimlerindeki temel fark nedir?
Seçenekler
A
Siyasal katılım
B
Yerleşilen yer
C
Kazanç miktarı
D
Yapılan iş
E
Gidilen ülke
Açıklama:
Kırsal kesimden gelen göçmenler daha çok siyasi amaç gütmeyen hemşehrilik derneklerinde örgütlenirlerken, kent kökenli göçmenler ise göç gönderen ülkenin siyasal ve kültürel hayatına katılmak için siyasal partiler, dinî ve kültürel örgütlere üye olmakta ve onların faaliyetlerinde aktif görev almaktadırlar.
Soru 128
Göçmenlere oy kullanma hakkı vermek ya da vermemek, vatandaşlığa geçişi ve göçmen örgütlenmesini ve hak mücadelesini kolaylaştırmak ya da zorlaştırmak suretiyle göçmenlerin siyasal katılım süreçlerine aşağıdakilerden hangisi en çok etki eder?
Seçenekler
A
STK'lar
B
Devletler
C
Vatandaşlar
D
İşverenler
E
Hemşehriler
Açıklama:
Devletler, göçmenlere oy kullanma hakkı vermek ya da vermemek, vatandaşlığa geçişi ve göçmen örgütlenmesini ve hak mücadelesini kolaylaştırmak ya da zorlaştırmak suretiyle göçmenlerin siyasal katılım süreçlerine etki eder.
Soru 129
Aşağıdakilerden hangisi ikinci neslin göç alan ülkedeki toplumsal tabakalaşmaya entegrasyon sürecini ve bunun sonuçlarını araştıran bir kuramdır?
Seçenekler
A
Rasyonel Tercih Kuramı
B
Politik Süreçler Kuramı
C
Parçalı Asimilasyon Kuramı
D
Göreli Yoksunluk Kuramı
E
Kaynak Hareketliliği Kuramı
Açıklama:
Parçalı Asimilasyon Kuramı: İkinci neslin göç alan ülkedeki toplumsal tabakalaşmaya entegrasyon sürecini ve bunun sonuçlarını araştıran bir kuramdır.
Soru 130
Bir toplumda ya da siyasal sistemdeki bütün aktörlerin etkileşimi, ortak çabalarının koordine edilmesi ve yönetim sürecinde pay ve etki sahibi olmaları olarak tanımlanan kavram hangisidir?
Seçenekler
A
Siyaset
B
Bürokrasi
C
İletişim
D
Yönetişim
E
Partiler
Açıklama:
Yönetişim, bir toplumda ya da siyasal sistemdeki bütün aktörlerin etkileşimi, ortak çabalarının koordine edilmesi ve yönetim sürecinde pay ve etki sahibi olmaları olarak da tanımlanabilir.
Soru 131
Alevilerin Türkiye’den Avrupa’ya göçü hangi yıllarda başlamıştır?
Seçenekler
A
1980
B
1977
C
1970
D
1968
E
1960
Açıklama:
Alevilerin Türkiye’den Avrupa’ya göçü 1960’lı yıllarda Türkiye’nin Almanya’yla ve diğer Batı Avrupa ülkeleriyle yaptığı ikili anlaşmalar aracılığıyla başlamıştır.
Soru 132
Ulus-ötesi göçte önemli olan aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bağlantının eşzamanlılığı
B
Güvenlik
C
Pratiklik
D
Mekanları yeniden tanımlama süreci
E
Küresel sorunlar
Açıklama:
Ulus-ötesi göçte önemli olan “bağlantının eş zamanlılığı”dır.
Soru 133
Birleşmiş Milletler tarafından küresel göç grubu hangi yıl kurulmuştur?
Seçenekler
A
2004
B
2005
C
2006
D
2007
E
2008
Açıklama:
Küresel Göç Grubu 2006 yılında Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri tarafından Uluslararası Göç Küresel Komisyonu’nun tavsiyesiyle kurulmuştur.
Soru 134
Aşağıdakilerden hangisi Uluslararası Sendikalar Konfederasyonunun özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Dünya çapında çalışan insanların taleplerini ve haklarını temsil eder
B
151 ülkeden oluşur
C
301 üye örgütten oluşur
D
176 milyon kayıtlı üyesi vardır
E
1-3 kasım 2006'da İstanbul'da kurulmuştur
Açıklama:
1-3 Kasım 2006’da Viyana’da kurulmuştur.
Soru 135
Aşağıdakilerden hangisi hemşehri derneğinin özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Aile kökeni aynı coğrafi alan olan kişilerden oluşur
B
Aynı bölgeden olan kişiler göç ettikleri bağlamda bir araya gelerek oluştururlar
C
İnsan ve kaynak seferberliği konusunda önemli imkanlar sunarlar
D
Göçmen insan gücünden faydalanmazlar
E
Maddi kaynakların toplanmasında deneyim gücünden yararlanırlar
Açıklama:
Hemşehri dernekleri maddi kaynakların toplanmasında ve göçmen örgütlerinin deneyim, bilgi ve insan gücünden faydalanarak toplumsal eylemlerin örgütlenmesinde önemli roller oynarlar.
Soru 136
Aşağıdakilerden hangisi uluslararası göçün ağırlıklı olarak kentlere doğru akmasının sonuçlarından değildir?
Seçenekler
A
Göçün kent üzerindeki araştırmaları ve çalışmaları yoğunlaşmıştır
B
Yerel yönetimlere daha az yetki verilmiştir
C
Kentler giderek daha fazla göçmenlerin hak talep ettiği duruma gelmiştir
D
Danışma konseylerinin kurulması amaçlanmıştır
E
Şehrin göçmen siyasi katılımı rolünün önemini arttırmıştır
Açıklama:
Göçmen entegrasyonu esas olarak yerel düzeyde gerçekleştiğinden yerel yönetimlere, entegrasyon politikaları oluşturmaları amacıyla daha fazla yetki ve kaynak aktarımı söz konusudur.
Soru 137
Devlet merkezli bir yönetim yerine toplum merkezli bir yönetimi savunan anlayış hangisidir?
Seçenekler
A
Parçalı Asimilasyon Kuramı
B
Hemşehri Kuramı
C
Yönetişim
D
Oligarşi
E
Hanedanlık
Açıklama:
Yeni kamu yönetimi anlayışına göre yönetişim kavramı devlet merkezli bir yönetim yerine toplum merkezli bir yönetimi öngörmektedir.
Soru 138
Avrupa’nın farklı şehirlerinde göçmenlerin Avrupa’ya yaptığı katkıyı görünür hale getirmek amacıyla “Bizsiz Bir Gün” eylemi ne zaman yapılmıştır?
Seçenekler
A
1 Mart 2011
B
1 Mart 2000
C
1 Ağustos 2011
D
1 Ağustos 2000
E
1 Temmuz 2011
Açıklama:
1 Mart 2011 tarihinde Avrupa’nın farklı şehirlerinde göçmenlerin Avrupa’ya yaptığı katkıyı görünür kılmak adına “Bizsiz 24 Saat” eylemi yapılmıştır.
Soru 139
Aşağıdakilerden hangisi göçmenlerin siyasi katılımını ve toplumsal hareketlerini etkileyen faktörlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Toplumsal statüleri
B
Eğitim düzeyleri
C
Bireysel fikir ve deneyimleri
D
Göçmenlerin sosyal sermayeleri
E
Göçmen örgütlerinin kurumsal olmaması
Açıklama:
Göçmenlerin siyasete ilişkin bireysel fikir, değer ve deneyimleri, eğitim düzeyleri, toplumsal statüleri, yaş, cinsiyet, etnik grup gibi özellikleri, göçmen topluluğunun kendine has özellikleri, göçmen örgütlerinin kurumsallaşma düzeyi, göçmenlerin göç alan ülkenin siyasal-kurumsal yapısına ilişkin bilgileri, göçmen derneklerinin faaliyetleri, göçmen dayanışma ağlarının büyüklüğü ve etkisi, göçmenlerin sosyal sermayeleri, göç gönderen devletin göçmenlere yönelik politika ve yaklaşımları göçmen aktivizmini belirleyen ve şekillendiren koşulları oluşturmaktadır.
Soru 140
Aşağıdakilerden hangisi düzensiz göçmenlerin özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Çalıştıkları işlerde oldukça düşük ücret alırlar
B
Daha fazla riske girer ve tehlikeli işlerde çalışırlar
C
Kolay kolay sınır dışı edilemezler
D
Bazı ülke ekonomilerinde düzensiz göçmen emeğine karşı yoğun bir talep oluşmuştur
E
Daha fazla kadının göç etmesini tetiklemiştir
Açıklama:
Düzensiz göçmenler çalıştıkları işlerde oldukça düşük ücretlere çok daha fazla riske girebilmekte ya da tehlikeli işlerde çalışabilmekte; bir sorun çıktığında kolaylıkla sınır dışı edilebilmektedirler.
Soru 141
Almanya’daki alevileri ulus ötesi bir toplumsal hareket olarak tanımlayan kişi kimdir?
Seçenekler
A
Piper
B
Portes
C
Levitt
D
Sökefelt
E
Castells
Açıklama:
Sökefeld, Almanya’daki Alevileri sadece diyasporik bir topluluk olarak tanımlamak yerine, ulus-ötesi bir toplumsal hareket olarak tanımlamaktadır.
Soru 142
Aşağıdakilerden hangisi yeni toplumsal hareketlerin özelliklerinden biridir?
Seçenekler
A
Toplumsal yapıları tamamen dönüştürmektir
B
Katı, formel ve bürokratik bir örgütlenme modeli tercih edilmektedir
C
Kitleleri harekete geçirerek değer ve davranışlarda değişikliği amaçlamaktadır
D
Toplumsal tabanı sınıfsal özellik taşımaktadır
E
Eylemlerinin amacı devleti hedef alarak etkilemektir
Açıklama:
Yeni toplumsal hareketler toplumsal yapıları tamamen dönüştürmek yerine bazı sosyal ya da kültürel değerlerin dönüştürülmesini hedeflemektedirler. Yeni toplumsal hareketlerin tabanı sınıfsal olmaktan çok kadın hareketi, çevreci hareket gibi farklı gruplardan oluşmaktadır. Yeni toplumsal hareketler, devleti hedef alan ve onu etkilemeyi amaç edinen eylemsellikten çok, kitleleri harekete geçirerek değer ve davranışlarda değişikliği amaçlamakta; katı, formel ve bürokratik bir örgütlenme modeli yerine, daha esnek ve üyelerinin aktif katılımını teşvik eden bir örgütlenme modelini tercih etmektedirler. Doğru cevap C’dir.
Soru 143
Charles Tilly’e göre toplumsal hareketler hangi alanla yakından bağlantılıdır?
Seçenekler
A
Ekonomi
B
Sosyoloji
C
Tarih
D
Siyaset
E
Kültür
Açıklama:
Charles Tilly, toplumsal hareketlere ilişkin çalışmaların siyasete referansla yapılması gerektiğini belirtmiş, toplumsal hareketlerin farklı siyasal ortamlarda farklı strateji, yapı ve başarı şansına sahip olacaklarını iddia etmektedir. Doğru cevap D’dir.
Soru 144
Aşağıdakilerden hangisi göçmenlerin siyasal edilgenliğini varsayan yaklaşımların temel dayanaklarından biri değildir?
Seçenekler
A
Geri kalmışlık
B
Kültürel farklılıklar
C
Göçmenlerin siyasal kurum ve süreçlerde var olamaması
D
Göç gönderen ülkelerin baskıcı yönetimlere sahip olmaları
E
Küresel kapitalizmin toplumlar arasında artırdığı eşitsizlikler
Açıklama:
Göçmenlerin siyasal edilgenliğini varsayan hâkim yaklaşım, göçmenlerin siyasal kurum ve süreçlerde var olamaması ya da görünür olmamasından kaynaklanmaktadır. Bu yaklaşım ayrıca göç gönderen ülkelerin genellikle otoriter, baskıcı yönetimlere sahip olduğunu, dolayısıyla göçmenlerin siyasal katılıma ilişkin deneyimlerinin yetersiz ve sınırlı olduğunu varsaymaktadır. Daha da ileri giderek göçmenlerin düşük siyasi katılımının kökenlerini kültürel farklılıkta ve hatta “geri kalmışlıkta” arayan yaklaşımlar da bulunmaktadır. Doğru cevap E’dir.
Soru 145
Aşağıdakilerden hangisi göçmenlerin devletin siyasal alanına katılımını ifade etmektedir?
Seçenekler
A
Siyasal partiler
B
Parlamentoda temsil edilme
C
Sendikalar
D
Hak ve özgürlük mücadelesi yürüten baskı grupları
E
Dernekler
Açıklama:
Göçmenin devletin siyasal alanına katılımı seçim siyaseti, etnik ya da göçmen azınlıkların parlamentoda ya da yerel yönetimde temsiliyle mümkündür. Devlet alanının dışındaki siyasal alana katılım, siyasal partilere, sendikalara, hak ve özgürlük mücadelesi yürüten farklı baskı gruplarına katılım olarak tanımlanabilir. Doğru cevap B’dir.
Soru 146
Aşağıdakilerden hangisi parçalı asimilasyon kuramının varsayımlarından biridir?
Seçenekler
A
Göçmenler için göç alan ülkeye uyum, o ülkedeki hangi toplumsal tabakaya entegre olduğuna göre değişmektedir
B
Göç alan ülkenin siyasal ve kurumsal yapısına dahil olma entegrasyon sürecini hızlandırır
C
Göç gönderen ülkeyle bağları sürdürmek göç alan ülkeye olan aidiyeti zayıflatır
D
Göç alan ülkenin toplumsal değerlerini benimseme entegrasyonu hızlandırır
E
Göç alan ülkeye ve sosyokültürel bağlama tam anlamıyla entegrasyon söz konusudur
Açıklama:
B, C, D ve E seçeneklerinde ifade edilenler klasik asimilasyon kuramına ait varsayımlardır. Parçalı asimilasyon kuramı, ikinci neslin göç alan ülkedeki toplumsal tabakalaşmaya entegrasyon sürecini ve bunun sonuçlarını araştıran bir kuramdır. Bu kurama göre bir göçmen için, “Amerikalı olma”nın değeri ve faydası göçmenin Amerikan toplumunun hangi tabakasına entegre olduğuna göre değişmektedir. Eğer görece daha yoksul ve alt sınıflara entegrasyon söz konusu ise, göçmen topluluğunun topluma uyumsuzluğu sorunu ortaya çıkmaktadır. Doğru cevap A’dır
Soru 147
Aşağıdakilerden hangisi göçmen aktivizmini belirleyen unsurlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Göçmenlerin eğitim düzeyleri
B
Göçmen örgütlerinin kurumsallaşma düzeyi
C
Göçmen derneklerinin faaliyetleri
D
Göç gönderen ülkelerin yönetim yapısı
E
Göçmenlerin sosyal sermayeleri
Açıklama:
A, B, C ve E seçenekleri, göçmenlerin, göç edilen bağlamdaki aktivizmini, kurumsal yapı ve siyasal kültürün kendilerine sunduğu imkânlardan yararlanma ya da önlerine çıkardığı engelleri aşabilme derecesini belirleyen unsurlar arasında yer almaktadır. Bunun yanı sıra, göçmenlerin siyasete ilişkin bireysel fikir, değer ve deneyimleri; toplumsal statüleri, yaş, cinsiyet, etnik grup gibi özellikleri; göç alan ülke ya da bağlamın siyasal-kurumsal yapısına ilişkin bilgileri; göçmen derneklerinin faaliyetleri de göçmen aktivizminin koşullarını oluşturmaktadır. Doğru cevap D’dir.
Soru 148
Aşağıdakilerden hangisi bir toplumda ya da siyasal sistemde bütün aktörlerin etkileşimini, ortak çabalarının koordine edilmesini ve yönetim sürecinde pay ve etki sahibi olmalarını öngörmektedir?
Seçenekler
A
Küresel sosyal adalet
B
Yönetişim
C
Dayanışma ağları
D
Ulus-ötesi köy
E
Tepkisel ulus-ötesilik
Açıklama:
Yeni kamu yönetimi anlayışına göre yönetişim kavramı devlet merkezli bir yönetim yerine toplum merkezli bir yönetimi öngörmektedir. Yönetişim kavramı farklı düzeylerdeki (yerel, ulusal, bölgesel, küresel) farklı kurum ve aktörleri (devlet kurumları, özel kurumlar, sivil toplum kuruluşları, yerel, bölgesel ve uluslararası aktörler) yönetime katmak anlamına gelmektedir. Yönetişim bir toplumda ya da siyasal sistemdeki bütün aktörlerin etkileşimi, ortak çabalarının koordine edilmesi ve yönetim sürecinde pay ve etki sahibi olmaları olarak da tanımlanabilir. Doğru cevap B’dir
Soru 149
Aşağıdaki tarihsel dönemlerden hangisi göç çağının ikinci aşamasına geçilmesinde etkili olmuştur?
Seçenekler
A
Sömürgecilik
B
Emperyalizm
C
Sanayileşme
D
Savaş
E
İkinci Dünya Savaşı
Açıklama:
A, B, C ve D seçeneklerinde ifade edilenler göç çağının birinci aşamasını oluşturmaktadır. İkinci Dünya Savaşı ve küreselleşmenin hız kazanmasıyla halen içinde bulunduğumuz göç çağının ikinci aşamasına geçilmiştir. Doğru cevap E’dir.
Soru 150
Martinello’ya göre göçmenlerin siyasi katılımına yönelik araştırmalarda konunun hangi boyutuna yeterince ilgi gösterilmemiştir?
Seçenekler
A
Ekonomik boyutu
B
Toplumsal cinsiyet boyutu
C
Yasal haklar boyutu
D
Eğitim boyutu
E
Barınma boyutu
Açıklama:
Göçmenlerin siyasi katılımı ve seferberliğine akademik ilgi giderek artarken, Martinello bu ilginin yeterince yoğunlaşmadığı bazı alanlara dikkat çekmektedir. Bunlardan biri toplumsal cinsiyet boyutu, diğeri ise din-göç ilişkisi boyutudur. Doğru cevap B’dir.
Soru 151
Aşağıdakilerden hangisi göçmen dayanışma ağlarında sosyal sermayenin oluşumunu etkileyen unsurlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Göçmen topluluğunun örgütsel yapısı
B
Üye örgütlerin sayısı
C
Üyelik düzeyi
D
Kültürel farklılıklar
E
Faaliyetlerin çeşitliliği
Açıklama:
Göçmen topluluğunun örgütsel yapısı, üye örgütlerin sayısı, üyelik düzeyi ve faaliyetlerin çeşitliliği göçmen topluluğunca üretilen sosyal sermaye oranını etkiler ve belli kolektif hedeflerin gerçekleştirilmesini sağlar. Doğru cevap D‘dir.
Soru 152
Aşağıdakilerden hangisi Ulus-ötesileştirme kavramını tanımlamak için kullanılmaz?
Seçenekler
A
Dinler
B
Müzik
C
İklim
D
Ekonomik pazarlar
E
Suç ağları
Açıklama:
Ulusötesilik kavramı ulusal sınırları aşan ve ulusal hükümetlerin doğrudan denetiminde olmayan olgu, aktör, süreç ve mekanizmaları tanımlamak için kullanılmaktadır. Toplumsal hayat, siyasal hareketler, dinler, ekonomik pazarlar ve işlemler, suç ağları, müzik, göç ve benzeri gibi sınır aşan, sınırları dönüştüren ve sosyal, siyasal, ekonomik ve kültürel oluşumları, aktörler ve mekanları yen den tanımlayan olgu ve süreçler ulus-ötesiliğin bileşenleridir.
Soru 153
Aşağıdakilerden hangisi yukarıdan küreselleşme ile ilgilidir?
Seçenekler
A
Eşitsizliklere direnen insanlar
B
Eşitsizlik karşıtı örgütler
C
Eşitsizlik karşıtı direnişler
D
Ekonomik aktörlerin kendi çıkarlarını gözetmesi
E
Eşitsizlik karşıtı hareketlerin ilişkileri
Açıklama:
Yukarıdan küreselleşme ya da neoliberal küreselleşme; küresel ekonomik aktörlerin, çok-uluslu şirketlerin, kısacası küresel sermayenin ve yönetici seçkinlerin, kapitalist pazarların genişlemesi ve küreselleşmenin kendi çıkarları doğrultusunda ilerlemesi için faaliyet ve stratejlerini koordine etmeleri olarak tanımlanabilir.
Soru 154
Göçmen dayanışma ağları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Göç gönderen ülkenin siyaseti, göçmenlerin göç alan ülkenin siyasal yapılarına katılımlarında belirleyici etken olabilir.
B
Birbirlerine farklı türde toplumsal ilişkilerle bağlı olan topluluklardır.
C
Göçmenin dahil olduğu ağın büyüklüğü ve etki gücü göçmenin siyasal ve toplumsal hareketlere katılımında önemli bir değişkendir.
D
Göç sürecini kısa süreli bir deneyim olarak gören göçmenler, kaynak ülkedeki gelişmeleri daha yakından takip ederler.
E
Göçmenlerin ülkelerindeki seçim süreçlerine ulus-ötesi katılımı, göç gönderen ülkedeki siyasal partilere üyelik, ve siyasal kampanyalara aktif katılım şeklinde olmaktadır.
Açıklama:
Göç edenler, göçmenler ya da haneler değil, birbirine farklı türde toplumsal ilişkiler ve ağlarla bağlı insanlardan oluşan topluluklardır. Ağlar, göçmenlerin göç yolculuğuna hazırlanması ve göç alan ülkede yerleşmesine destek verirlerken, göçmenlerin bireysel faaliyetleri ve katılımı bu agları yeniden üreterek sürekli kılar ve güçlendirirler.
Soru 155
Aşağıdan ulus-ötesileşme ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Merkezileşme girişimlerine direnen, yerel ve tabandan örgütlenen pratiklerdir
B
Küresel medyanın farklı toplumlara etki etmesidir
C
Ulus-üstü siyasi oluşumların farklı toplumlara etki etmesidir
D
Sermayenin ulus-ötesi süreçleri yönetmesidir
E
Çok uluslu şirketlerin toplumu şekillendirme olanaklarını kullanmasıdır
Açıklama:
Aşağıdan ulus-ötesileşme ulus-ötesi alanda merkezileşme girişimlerine direnen, yerel ve tabandan örgütlenen aktör, hareket, ağ, süreç ve pratiklerden oluşmaktadır.
Soru 156
Almanya'daki Alevileri ulus-ötesi bir toplumsal hareket olarak tanımlayan aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ronalda Munck
B
Max Frisch
C
Stephen Castles
D
Martin Sökefeld
E
Peggy Levitt
Açıklama:
Martin Sökefeld, Almanya’daki Alevileri sadece diyasporik bir topluluk olarak tanımlamak yerine, ulus-ötesi bir toplumsal hareket olarak tanımlamaktadır.
Soru 157
"Amerikalı olmanın değeri ve faydası göçmenin Amerikan toplumunun hangi tabakasına entegre olduğuna göre değişmekte ve bunun sonucunda uyum sorunu ortaya çıkmaktadır" ifadesi hangi kuramın karşılığıdır?
Seçenekler
A
Yukarıdan küreselleşme
B
Aşağıdan Küreselleşme
C
Yönetişim
D
Ulus-ötesileşme
E
Parçalı asimilasyon
Açıklama:
Parçalı asimilasyon kuramı; İkinci neslin göç alan ülkedeki toplumsal tabakalaşmaya entegrasyon sürecini ve bunun sonuçlarını araştıran bir kuramdır. Portes ve Zhou’ya göre (1993) ABD’deki göçmenler için Amerkan toplumuna uyumun üç örüntüsü bulunmaktadır: orta sınıfa entegrasyon, alt ve yoksul sınıfa entegrasyon ve en alt sınıfa entegrasyon. Bu kurama göre bir göçmen için, “Amerikalı olma”nın değer ve faydası göçmenin Amerikan toplumunun hangi tabakasına entegre olduguna göre değişmekte, eğer görece daha yoksul ve alt sınıfa entegrasyon söz konusu ise, göçmen topluluğunun topluma uyumsuzlugu “sorunu” ortaya çıkmaktadır.
Soru 158
İnsanları siyasal mücadeleye teşvik eden koşullar olarak tanımlanan aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ulus-ötesileşme
B
Siyasal kısıtkamalar
C
Siyasal fırsatlar
D
Parçalı asimilasyon
E
Aşağı ulus-ötesileşme
Açıklama:
Siyasal fırsatlar insanları siyasal mücadeleye girişmeye teşvik eden koşullar olarak tanımlanabilir.
Soru 159
Olağan üstü durumlar için olağanüstü önlemleri güvenlik gerekçesini kullanarak meşrulaştırmaya ne ad verilir?
Seçenekler
A
Ulus-ötesileşme
B
Güvenlikleştirme
C
Ulus-ötesi Göç
D
Küresel göç gurubu
E
Parçalı asimilasyon
Açıklama:
Güvenlikleştirme; bir olgunun siyasal kurum ve aktörler ya da medyanın güvenliğe tehdit olarak tanımlanması ile güvenlik sorunu halne gelmesi mümkündür. Böylece olağanüstü durumlar için olaganüstü önlemler güvenlik gerekçesini kullanarak meşrulaştıran eylemler aracılıgıyla, normal siyasal süreçlerin bir tarafa bırakılması, güvenlik öncelikli ve mevcut kuralların üzerinde bir işleyişe geçilmesi için uygun bir zemin hazırlanmış olmaktadır.
Soru 160
Birleşmiş Milletler Genel Sekreterliği tarafından kurulan Küresel Göç Gurubu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
2005 yılında kurulması
B
24 üyeden oluşması
C
Uluslararası Göç Küresel Komisyonu önerisiyle kurulmuş olması
D
Geçici bir grup olması
E
Uluslararası olmaması
Açıklama:
Küresel Göç Gurubu; 2006 yılında Birleşmiş Mlletler Genel Sekreteri tarafından Uluslararası Göç Küresel Komisyonu’nun tavsiyesiyle kurulmuştur. Grup, göçle baglantılı olgular ve sorunlar üzerine çalışan 16 uluslararası örgüt ve kuruluşun üst düzey temsilcilerini bir araya getiren bir oluşumdur.
Soru 161
Uluslararası Sendikalar Konfederasyonu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Kasım 2006'da kurulmuştur
B
Viyana'da kurulmuştur
C
151 Ülkeden oluşmaktadır
D
301 üye örgüt dahilindedir
E
2008 yılında İsviçre'de kurulmuştur
Açıklama:
Dünya çapında çalışan insanların taleplerini ve haklarını temsil eden başlıca uluslararası sendikal örgüttür. Konfederasyon 1-3 Kasım 2006’da Viyana’da kurulmuştur. 151 ülkeden ve 301 üye örgütten oluşan Konfederasyon’un 176 milyon kayıtlı üyesi bulunmaktadır.
Soru 162
Ulusal sınırları aşan ve ulusal hükumetlerin doğrudan denetiminde olmayan olgu, aktör, süreç ve mekanizmaları tanımlamak için kullanılan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ulusötesilik
B
Uluslararasılaşma
C
Güvenlikleştirme
D
Küreselleşme
E
Enformalleşme
Açıklama:
Diğer seçeneklerin konuyla ilgisi bulunmamaktadır.
Ulusötesilik kavramı ulusal sınırları aşan ve ulusal hükumetlerin doğrudan denetiminde olmayan olgu, aktör, süreç ve mekanizmaları tanımlamak için kullanılmaktadır. Sorunun doğru cevabı A seçeneğidir.
Ulusötesilik kavramı ulusal sınırları aşan ve ulusal hükumetlerin doğrudan denetiminde olmayan olgu, aktör, süreç ve mekanizmaları tanımlamak için kullanılmaktadır. Sorunun doğru cevabı A seçeneğidir.
Soru 163
1990’lı yıllarda Batı demokrasilerinin karşılaştığı güvenlik sorununun nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Nüfus hareketliliği
B
Küreselleşen emek
C
Kültürel türdeşlik
D
Sosyal vatandaşlık
E
Vatandaşlık
Açıklama:
Soğuk Savaş ve 11 Eylül sonrası dönemde ise uluslararası göç güvenlikle bağlantılı olarak ele alınmaya başlanmıştır. Devletlerin ve uluslararası örgütlerin göçü denetim altına almaya yönelik politika, girişim ve pratikleri göçmen ve insan hakları ihlallerini ortaya çıkarmakta ve artırmaktadır (s. 134).
Soğuk Savaş’ın sona ermesini takiben yaşanan nüfus hareketliliği 1990’lı yıllarda Batı demokrasilerinin karşılaştığı bir “güvenlik sorunu” statüsüne ulaşmıştır. Sorunun doğru cevabı A seçeneğidir.
Soğuk Savaş’ın sona ermesini takiben yaşanan nüfus hareketliliği 1990’lı yıllarda Batı demokrasilerinin karşılaştığı bir “güvenlik sorunu” statüsüne ulaşmıştır. Sorunun doğru cevabı A seçeneğidir.
Soru 164
Düzensiz göçmenler, aşağıda verilen seçeneklerden hangisindeki risk ile karşı karşıyadır?
Seçenekler
A
Eğitim, sağlık hizmetlerinden yararlanma
B
Kendilerini siyasal olarak ifade edebilme
C
Toplumsal dışlanma
D
Göç gönderen ülkeden uzaklaşma
E
Göç kabul eden ülkedeki ekonomiye katkı
Açıklama:
Göç ettikleri ülke ekonomilerine yaptıkları katkılar göz ardı edilirken ve bir “sorun”, hatta bir “tehdit” olarak görüldüklerinden, yoğun bir emek sömürüsüne, ayrımcılığa ve hatta ırkçı saldırılara maruz kalmaktadırlar.
Düzensiz göçmenler yoksulluk, toplumsal dışlanma ve ayrımcılık riskiyle karşı karşıyadır. Genellikle “yasa dışı” göçmen olarak tanımlanmaları nedeniyle kendilerini siyasal olarak ifade etmek şöyle dursun, eğitim, sağlık gibi temel hizmetlerden bile faydalanamamaktadırlar. Sorunun doğru cevabı C seçeneğidir.
Düzensiz göçmenler yoksulluk, toplumsal dışlanma ve ayrımcılık riskiyle karşı karşıyadır. Genellikle “yasa dışı” göçmen olarak tanımlanmaları nedeniyle kendilerini siyasal olarak ifade etmek şöyle dursun, eğitim, sağlık gibi temel hizmetlerden bile faydalanamamaktadırlar. Sorunun doğru cevabı C seçeneğidir.
Soru 165
30 Ekim 2010’da Cenevre’de düzensiz göçmenlerin insan haklarını ele almak üzere toplanan Küresel Göç Grubu aşağıda verilen seçeneklerden hangisini görüşmemiştir?
Seçenekler
A
Uzun süreli alıkoyma
B
İstihdam
C
Ayrımcılık
D
Şiddet
E
Sömürü
Açıklama:
Grup, göç alan devletlerin düzensiz göç olgusuna sadece “egemenlik, sınır güvenliği ve yasaların uygulanması” açısından yaklaşmasının yarattığı sorunların altını çizmektedir.
30 Ekim 2010’da Cenevre’de düzensiz göçmenlerin insan haklarını ele almak üzere toplanan Küresel Göç Grubu, düzensiz göçmenlerin maruz kaldığı uzun süreli alıkoyma, ayrımcılık, şiddet, sömürü, yabancı düşmanlığı gibi kötü muameleler ve temel insan haklarına aykırı uygulamalar konusunda kaygılarını ifade etmiştir. Sorunun doğru cevabı B seçeneğidir.
30 Ekim 2010’da Cenevre’de düzensiz göçmenlerin insan haklarını ele almak üzere toplanan Küresel Göç Grubu, düzensiz göçmenlerin maruz kaldığı uzun süreli alıkoyma, ayrımcılık, şiddet, sömürü, yabancı düşmanlığı gibi kötü muameleler ve temel insan haklarına aykırı uygulamalar konusunda kaygılarını ifade etmiştir. Sorunun doğru cevabı B seçeneğidir.
Soru 166
Dünya çapında çalışan insanların taleplerini ve haklarını temsil eden başlıca uluslararası sendikal örgüt hangisidir?
Seçenekler
A
Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO)
B
Uluslararası işçi ve işveren örgütleri
C
Uluslararası Sendikalar Konfederasyonu
D
Geleneksel işçi hareketleri
E
Sivil Toplum Kuruluşları
Açıklama:
Konfederasyon 1-3 Kasım 2006’da Viyana’da kurulmuştur. 151 ülkeden ve 301 üye örgütten oluşan Konfederasyon’un 176 milyon kayıtlı üyesi bulunmaktadır.
Uluslararası Sendikalar Konfederasyonu, dünya çapında çalışan insanların taleplerini ve haklarını temsil eden başlıca uluslararası sendikal örgüttür. Sorunun doğru cevabı C seçeneğidir.
Uluslararası Sendikalar Konfederasyonu, dünya çapında çalışan insanların taleplerini ve haklarını temsil eden başlıca uluslararası sendikal örgüttür. Sorunun doğru cevabı C seçeneğidir.
Soru 167
Asya Göçmen Forumu aşağıdakilerden hangisi ile ilgilenmez?
Seçenekler
A
İşsizlik gibi meseleleri gündeme getirme
B
Sorunlara çözüm üretme yolunda çaba gösterme
C
Göçmenlerin hayatındaki olumsuzlukları gündeme getirme
D
Göçmenlere ev kurma konusunda yardımda bulunma
E
Göçmen hakları konusunda mücadele etme
Açıklama:
Göçmen hakları için mücadele eden bölgesel ağlara bir örnek, 260 STK, dernek ve sendikadan oluşan Asya merkezli Asya Göçmen Forumu’dur.
Asya merkezli Asya Göçmen Forumu, hem göçle bağlantılı aktörler arasında aracılık yapmakta hem de göçmenlere ilişkin ayrımcı yasa ve uygulamalar, göçmenlere yönelik şiddet, göçmenlerin hayatını olumsuz etkileyen kötü yaşam koşulları, işsizlik gibi meselelerini gündeme getirmekte ve çözüm üretme yolunda çaba sarf etmektedir. Sorunun doğru cevabı D seçeneğidir.
Asya merkezli Asya Göçmen Forumu, hem göçle bağlantılı aktörler arasında aracılık yapmakta hem de göçmenlere ilişkin ayrımcı yasa ve uygulamalar, göçmenlere yönelik şiddet, göçmenlerin hayatını olumsuz etkileyen kötü yaşam koşulları, işsizlik gibi meselelerini gündeme getirmekte ve çözüm üretme yolunda çaba sarf etmektedir. Sorunun doğru cevabı D seçeneğidir.
Soru 168
Ortak çıkarlar için mücadele etmek ya da (toplumun yeniden örgütlenmesi ya da düzenlenmesi gibi) ortak hedefleri gerçekleştirmek için mevcut kurumsal yapı ve oluşumların dışındaki kolektif eylem, girişim ve çabalara ne denir?
Seçenekler
A
Siyasal fırsatlar
B
Siyasal kısıtlamalar
C
Siyasal katılım
D
Siyasal seferberlik
E
Toplumsal hareketler
Açıklama:
Toplumsal hareketler, toplumsal değişimi tetiklemek ya da ona katkıda bulunmak amacıyla ortaya çıkarlar, yasa ve politikalarda değişikliğe yol açabilirler.
Toplumsal hareketler ortak çıkarlar için mücadele etmek ya da (toplumun yeniden örgütlenmesi ya da düzenlenmesi gibi) ortak hedefleri gerçekleştirmek için mevcut kurumsal yapı ve oluşumların dışındaki kolektif eylem, girişim ve çabalar olarak tanımlanabilir. Sorunun doğru cevabı E seçeneğidir.
Toplumsal hareketler ortak çıkarlar için mücadele etmek ya da (toplumun yeniden örgütlenmesi ya da düzenlenmesi gibi) ortak hedefleri gerçekleştirmek için mevcut kurumsal yapı ve oluşumların dışındaki kolektif eylem, girişim ve çabalar olarak tanımlanabilir. Sorunun doğru cevabı E seçeneğidir.
Soru 169
İnsanları siyasal mücadeleye girişmeye teşvik eden koşullara ne denir?
Seçenekler
A
Siyasal kısıtlamalar
B
Yeni toplumsal hareketler
C
Siyasal katılım
D
Siyasal teşvikler
E
Siyasal fırsatlar
Açıklama:
Siyasal kısıtlamalar ise siyasi erk sahiplerinin bireyleri siyasi mücadeleye girişmekten alıkoyabilme ya da caydırabilme yetisi ve bunda başvurabilecekleri araçlar ve bağlamsal etmenlerdir.
Siyasal fırsatlar insanları siyasal mücadeleye girişmeye teşvik eden koşullar olarak tanımlanabilir. Sorunun doğru cevabı E seçeneğidir.
Siyasal fırsatlar insanları siyasal mücadeleye girişmeye teşvik eden koşullar olarak tanımlanabilir. Sorunun doğru cevabı E seçeneğidir.
Soru 170
Aşağıdakilerden hangisi göçmenlerin, göç edilen bağlamdaki aktivizmini, kurumsal yapı ve siyasal kültürün kendilerine sunduğu imkanlardan yararlanma ya da önlerine çıkardığı engelleri aşabilme derecesini belirleyen belli başlı etmenler arasında gösterilmez?
Seçenekler
A
Siyasete ilişkin bireysel fikir, değer ve deneyimler
B
Eğitim düzeyleri, toplumsal statüleri, yaş, cinsiyet, etnik grup gibi özellikler
C
Göçmen örgütlerinin tanınırlık düzeyi
D
Göç alan ülke ya da bağlamın siyasal-kurumsal yapısına ilişkin bilgileri
E
Göçmen derneklerinin faaliyetleri
Açıklama:
Göçmen örgütlerinin tanınırlık değil, kurumsallaşma düzeyi dikkate alınmalıdır.
Göçmenlerin, göç edilen bağlamdaki aktivizmini, kurumsal yapı ve siyasal kültürün kendilerine sunduğu imkanlardan yararlanma ya da önlerine çıkardığı engelleri aşabilme derecesini belirleyen belli başlı etmenler arasında şunlar sayılabilir: göçmenlerin, (1) siyasete ilişkin bireysel fikir, değer ve deneyimleri; (2) eğitim düzeyleri, toplumsal statüleri, yaş, cinsiyet, etnik grup gibi özellikleri; (3) göçmen örgütlerinin kurumsallaşma düzeyi; (4) göç alan ülke ya da bağlamın siyasal-kurumsal yapısına ilişkin bilgileri; (5) göçmen derneklerinin faaliyetleri ve (6) göçmenlerin sosyal sermayeleri. Sorunun doğru cevabı C seçeneğidir.
Göçmenlerin, göç edilen bağlamdaki aktivizmini, kurumsal yapı ve siyasal kültürün kendilerine sunduğu imkanlardan yararlanma ya da önlerine çıkardığı engelleri aşabilme derecesini belirleyen belli başlı etmenler arasında şunlar sayılabilir: göçmenlerin, (1) siyasete ilişkin bireysel fikir, değer ve deneyimleri; (2) eğitim düzeyleri, toplumsal statüleri, yaş, cinsiyet, etnik grup gibi özellikleri; (3) göçmen örgütlerinin kurumsallaşma düzeyi; (4) göç alan ülke ya da bağlamın siyasal-kurumsal yapısına ilişkin bilgileri; (5) göçmen derneklerinin faaliyetleri ve (6) göçmenlerin sosyal sermayeleri. Sorunun doğru cevabı C seçeneğidir.
Soru 171
Göçmenlerin, göçmen dernek, örgüt ve hareketlerine aktif katılımını belirleyen etmenler arasında öne çıkan özelliği aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ülke vatandaşlığına sahip olmak
B
Eğitim ve gelir düzeyi
C
Göç alan ülkedeki siyasi ve sosyal gelişmeler
D
Göç veren ülkedeki siyasi ve sosyal gelişmeler
E
Göç alan topluma asimilasyon
Açıklama:
Araştırmalar daha iyi eğitimli ve daha yüksek gelir sahibi göçmenlerin daha aktif bir katılım sergilediklerini göstermektedir.
Göçmenlerin, göçmen dernek, örgüt ve hareketlerine aktif katılımını belirleyen etmenler arasında eğitim ve gelir düzeyi öne çıkmaktadır. Sorunun doğru cevabı B seçeneğidir.
Göçmenlerin, göçmen dernek, örgüt ve hareketlerine aktif katılımını belirleyen etmenler arasında eğitim ve gelir düzeyi öne çıkmaktadır. Sorunun doğru cevabı B seçeneğidir.
Soru 172
Ulusal sınırları aşan ve ulusal hükümetlerin doğrudan denetiminde olmayan olgu, aktör, süreç ve mekanizmaları tanımlamak için kullanılan terim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ulus-ötesileşme
B
Güvenlikleştirme
C
Ulus-ötesi Göç
D
Küresel Göç Grubu
E
Parçalı Asimilasyon
Açıklama:
Ulusötesilik kavramı ulusal sınırları aşan ve ulusal hükümetlerin doğrudan denetiminde olmayan olgu, aktör, süreç ve mekanizmaları tanımlamak için kullanılmaktadır. Toplumsal hayat, siyasal hareketler, dinler, ekonomik pazarlar ve işlemler, suç ağları, müzik, göç ve benzeri gibi sınır aşan, sınırları dönüştüren ve sosyal, siyasal, ekonomik ve kültürel oluşumları, aktörleri ve mekanları yeniden tanımlayan olgu ve süreçler ulus ötesiliğin bileşenleridir. Doğru cevap A'dır.
Soru 173
.... ulusal sınırlar içerisinde düşünmeye alıştığımız iş gücü ve emek piyasasının sınırlarını yeniden tanımlamakta, küresel bir emek piyasasının temellerini atmaktadır.
Yukarıdaki boşluğa hangi tanım uygun düşmektedir?
Yukarıdaki boşluğa hangi tanım uygun düşmektedir?
Seçenekler
A
Küreselleşme
B
Emek
C
Enformelleşme
D
Ulusötesi Güç
E
Küresel Siyaset
Açıklama:
Küreselleşme ulusal sınırlar içerisinde düşünmeye alıştığımız iş gücü ve emek piyasasının sınırlarını yeniden tanımlamakta, küresel bir emek piyasasının temellerini atmaktadır. Doğru cevap A'dır.
Soru 174
2006 yılında Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri tarafından Uluslararası Göç Küresel
Komisyonu’nun tavsiyesiyle kurulmuş olan, göçle bağlantılı olgular ve sorunlar üzerine çalışan, 16 uluslararası örgüt ve kuruluşun üst düzey temsilcilerini bir araya getiren oluşum hangisidir?
Komisyonu’nun tavsiyesiyle kurulmuş olan, göçle bağlantılı olgular ve sorunlar üzerine çalışan, 16 uluslararası örgüt ve kuruluşun üst düzey temsilcilerini bir araya getiren oluşum hangisidir?
Seçenekler
A
Küresel Göç Grubu
B
Af Örgütü
C
Göçmen Dayanışma Ağı
D
Göçmen Hak Grubu
E
Uluslararası Sendikalar Konfederasyonu
Açıklama:
Küresel Göç Grubu: 2006 yılında Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri tarafından Uluslararası Göç Küresel Komisyonu’nun tavsiyesiyle kurulmuştur. Grup, göçle bağlantılı olgular ve sorunlar üzerine çalışan 16 uluslararası örgüt ve kuruluşun üst düzey temsilcilerini bir araya getiren bir oluşumdur.
Soru 175
İnsanları siyasal mücadeleye girişmeye teşvik eden koşullar olarak tanımlanan fırsatlara ne denir?
Seçenekler
A
Siyasal fırsatlar
B
Kurumsal yapı
C
Uluslararası göç
D
Ekonomik düzen
E
Göç dinamizmi
Açıklama:
Siyasal fırsatlar insanları siyasal mücadeleye girişmeye teşvik eden koşullar olarak tanımlanabilir. Doğru cevap A'dır.
Soru 176
İkinci neslin göç alan ülkedeki toplumsal tabakalaşmaya entegrasyon sürecini ve bunun sonuçlarını araştıran kuram hangisidir?
Seçenekler
A
Küreselleşme kuramı
B
Parçalı Asimilasyon Kuramı
C
Yeni güvenlik kuramı
D
Gevşek bağların gücü kuramı
E
Klasik asimilasyon kuramı
Açıklama:
Parçalı Asimilasyon Kuramı ikinci neslin göç alan ülkedeki toplumsal tabakalaşmaya entegrasyon sürecini ve bunun sonuçlarını araştıran bir kuramdır. Doğru cevap B'dir.
Soru 177
Bretton Woods kurumları gibi küresel ekonomik aktörlerin, çok-uluslu şirketlerin, kısacası küresel sermayenin ve yönetici seçkinlerin, kapitalist pazarların genişlemesi ve çıkarlarını korumasına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Uluslararası göç
B
Güvenlikleştirme
C
Yukarıdan Kürselleşme
D
Aşağıdan Küreselleşme
E
Ulus-ötesileşme
Açıklama:
Yukarıdan küreselleşme ya da neoliberal küreselleşme; Bretton Woods kurumları gibi küresel ekonomik aktörlerin, çok-uluslu şirketlerin, kısacası küresel sermayenin ve yönetici seçkinlerin, kapitalist pazarların genişlemesi ve küreselleşmenin kendi çıkarları doğrultusunda ilerlemesi için faaliyet ve stratejilerini koordine etmeleri olarak tanımlanabilir. Doğru cevap C'dir.
Soru 178
Yeni kamu yönetimi anlayışına göre devlet merkezli bir yönetim yerine toplum merkezli bir yönetimi öngören kavram hangisidir?
Seçenekler
A
Güvenlikleştirme
B
Küreselleşme
C
Ulus-ötesileşme
D
Siyasi fırsatlar
E
Yönetişim
Açıklama:
Yeni kamu yönetimi anlayışına göre yönetişim kavramı devlet merkezli bir yönetim yerine toplum merkezli bir yönetimi öngörmektedir. Doğru cevap E'dir.
Soru 179
Avrupa’nın farklı şehirlerinde göçmenlerin Avrupa’ya yaptığı katkıyı görünür kılmak adına “Bizsiz 24 Saat” eylemi yapılmıştır. Eylemlere farklı iş kollarında çalışan göçmenlerin yanı sıra göçmenlere destek olmak amacıyla birçok sivil toplum kuruluşu da katılmıştır. sözü geçen göçmen eylemi hangi tarihte yapılmıştır?
Seçenekler
A
1990
B
2000
C
2004
D
2011
E
2012
Açıklama:
1 Mart 2011 tarihinde Avrupa’nın farklı şehirlerinde göçmenlerin Avrupa’ya yaptığı katkıyı görünür kılmak adına “Bizsiz 24 Saat” eylemi yapılmıştır. Eylemlere farklı iş kollarında çalışan göçmenlerin yanı sıra göçmenlere destek olmak amacıyla birçok sivil toplum kuruluşu da katılmıştır. Doğru cevap D'dir.
Soru 180
“Biz iş gücü çağırdık, ama insanlar geldi” sözü kime aittir?
Seçenekler
A
Stephen Castles
B
Peggy Levitt
C
Max Frisch
D
Ronaldo Munck
E
Martin Sökefeld
Açıklama:
Doğru cevap C'dir.
Soru 181
... ’e göre göç edenler, göçmenler ya da haneler değil, birbirine farklı türde toplumsal ilişkiler ve ağlarla bağlı insanlardan oluşan topluluklardır. Yukarıdaki boşluğa hangi kuramcının adı gelmelidir?
Seçenekler
A
Smith
B
Tilly
C
Hollifield
D
Levitt
E
Castles
Açıklama:
Doğru cevap B'dir.
Soru 182
Göçmenlerin göç gönderen ülkeyle bağlarını yatırım yaparak, oy vererek ya da ibadet ederek sürdürmekte olmaları aşağıdaki aşağıdaki kavramlardan hangisi tarafından kavramsallaştırılmıştır?
Seçenekler
A
Güvenlikleştirme
B
Ulus-ötesileştirme
C
Ulus-ötesi göç
D
Siyasal fırsatlar
E
Parçalı asimilasyon
Açıklama:
Göç gönderen ve alan ülkeleri göçmen ağları, örgütleri ve birden fazla bağlamda yerleşik olan göçmenlerin pratikleri aracılığla birbirine bağlamaktadır (Basch ve diğerleri, 1997: 4). Ulusötesi göçmenler göç alan ülkeye yerleşirken, göç
gönderen ülkeyle bağlarını yatırım yaparak, oy vererek ya da ibadet ederek sürdürmektedirler (Levitt, 2003: 850). Ulus-ötesi göçte önemli olan “bağlantının eş zamanlılığı”dır (Levitt,2006: 396). Bu da göç alan ve gönderen ülke koşullarının birbirini tamamladığının ve sürekli etkileşim halinde olduğunun göstergesidir. Doğru cevap C'dir
gönderen ülkeyle bağlarını yatırım yaparak, oy vererek ya da ibadet ederek sürdürmektedirler (Levitt, 2003: 850). Ulus-ötesi göçte önemli olan “bağlantının eş zamanlılığı”dır (Levitt,2006: 396). Bu da göç alan ve gönderen ülke koşullarının birbirini tamamladığının ve sürekli etkileşim halinde olduğunun göstergesidir. Doğru cevap C'dir
Ünite 7
Soru 1
Ruşen Çakır kaç yılında internet üzerinden bireysel haber yayınları yapmaya başlamıştır?
Seçenekler
A
2001
B
2009
C
2011
D
2015
E
2019
Açıklama:
Ruşen Çakır’ın alternatif medya girişimini incelemek faydalı olacaktır. Çakır, uzun yıllar çalıştığı ana akım medyadan ayrılarak 2015 yılında internet üzerinden bireysel haber yayınları yapmaya başladı. Bir Periscope hesabıyla başlattığı girişim daha sonra bir haber platformu olarak görülebilecek olan Medyascope.tv’ye dönüştü.
Soru 2
Aşağıdakilerden hangisi alternatif medyanın isimlendirmelerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Ana akım medya
B
Bağımsız medya
C
Karşı medya
D
Yeni medya
E
Yerel medya
Açıklama:
Alternatif medya aslında kendi içinde birçok farklı isimlendirmelere sahiptir. Bu isimlendirmeler büyük ölçüde alternatif medya tanımlamasının çatısı altında düşünülebilir. Nihayetinde hepsinin temel derdi ana akım medyaya karşı bir alternatif oluşturabilmektir. Kavram kargaşasını önlemek amacıyla bu isimlendirmelerin başlıcaları şöyle sıralanabilir: “muhalif medya, topluluk medyası, bağımsız medya, karşı medya, yeni medya, yerel medya, başka medya, radikal medya. [...]
Soru 3
Aşağıdakilerden hangisi kitle iletişim oluşumları muhalif ideolojinin savunduğu değerleri demokratik bir biçimde anlatabildiği ve ezilenlerin sesini duyurmalarına katkıda bulunan bir mecralar bütününün karşılığıdır?
Seçenekler
A
Ağ toplumu
B
Ana akım medya
C
Radikal haber
D
Yerel medya
E
Yurttaş gazeteciliği
Açıklama:
Bu anlamda radikal medya diye tabir edilen kitle iletişim oluşumları muhalif ideolojinin savunduğu değerleri demokratik bir biçimde anlatabildiği ve ezilenlerin sesini duyurmalarına katkıda bulunan bir mecralar bütünüdür
Soru 4
İnternet kaç yılından itibaren daha kitlesel düzeyde kullanılmaya başlayan bir ağ haline gelmiştir?
Seçenekler
A
1991
B
1995
C
1999
D
2001
E
2005
Açıklama:
İnternet 1995 yılından itibaren daha kitlesel düzeyde kullanılmaya başlayan bir ağ haline gelmiştir.
Soru 5
MySpace kaç yılında kurulmuştur?
Seçenekler
A
1995
B
1999
C
2001
D
2003
E
2005
Açıklama:
2003 yılında kurulan MySpace, 2004 yılında kurulan Facebook ve 2006 yılında yayına başlayan Twitter gibi platformlarla atılmıştır.
Soru 6
“Radyomu İstiyorum” isimli sivil itaatsizlik eyleminde sivil toplum kaç yılında başarılı bir örgütlenme gerçekleştirmiştir?
Seçenekler
A
1989
B
1990
C
1993
D
1995
E
1998
Açıklama:
İnternet teknolojilerinin henüz yaygınlaşmadığı 1993 yılında “Radyomu İstiyorum” isimli sivil itaatsizlik eyleminde sivil toplum başarılı bir örgütlenme gerçekleştirmiş ve siyasi iktidarın eylemi dikkate almasını sağlamıştır.
Soru 7
“Occupy” eylemi kaç yılında başlamıştır?
Seçenekler
A
1995
B
2001
C
2005
D
2011
E
2013
Açıklama:
Yerelde başlayan bir hareketin küresel ağlar aracılığıyla uluslararası bir boyut kazanmasına ilişkin önemli bir örnek 2011 yılında başlayan “Occupy” eylemleridir.
Soru 8
Bazıları tarafından “Facebook devrimi” olarak bilinen eylem aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Arap Baharı
B
Banner
C
Indignados
D
Occupy
E
Podemos
Açıklama:
2011 yılında bazı Arap ülkelerinde başlayan ve “Arap Baharı” olarak tanımlanan eylemlerde sosyal medya kullanımının ne kadar etkili olduğuna tüm dünya şahit olmuştur. Hatta eylemler bazıları tarafından “Facebook devrimi” olarak bile tanımlanmıştır
Soru 9
Aşağıdaki hangi ülkede “Indignados” (Öfkeliler) eylemi gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
Arjantin
B
Brezilya
C
Fransa
D
İspanya
E
İtalya
Açıklama:
2011 yılında Avrupa’yı kasıp kavuran ekonomik krizin önemli ölçüde etkilediği ve işsizlik oranının %22’ye ulaştığı İspanya’da sosyal medya üzerinden örgütlenen bir grup gencin başlattığı “Indignados” (Öfkeliler) hareketi kısa sürede Avrupa’nın birçok metropolüne sıçramış ve zamanla tabandan örgütlenen siyasi partilere evrilmiştir.
Soru 10
Aşağıdakilerden hangisi ‘İsyan ve Umut Ağları: İnternet Çağında Toplumsal Hareketler’ adlı kitabın yazarıdır?
Seçenekler
A
Atton
B
Ampuja
C
Castells
D
Drissel
E
Orwell
Açıklama:
Castells (2013), ağ toplumundaki toplumsal hareketlerin bazı ortak özelliklerini, ‘İsyan ve Umut Ağları: İnternet Çağında Toplumsal Hareketler’ kitabında ele alarak kavramsal bir çerçeve oluşturmuştur.
Soru 11
Aşağıdakilerden hangisi yeni toplumsal hareketlerin özelliklerinden değildir?
Seçenekler
A
Zengin içeriğe sahip olma
B
Daha demokratik ve katılıma açık olması
C
Dar iktisadi çıkarlardan bağımsızlaşmış olması
D
Daha homojen olması
E
Mekânsal anlamda daha küresel olması
Açıklama:
Yeni toplumsal hareketler üyelerinin aidiyetleri itibarıyla daha heterojendir. Doğru cevap D seçeneğidir.
Soru 12
Ana akım medya ile ilgili olarak aşağıdaki bilgilerden hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
Ana akım medya 4. güç olarak görülmektedir.
B
Sivil toplum ve yeni toplumsal hareketler ana akım medyada rahatlıkla yer bulabilmektedirler.
C
Ana akım medya ile toplumun hemen hemen tüm kesimleri tarafından bilinen medya araçları ve kurumları ifade edilmektedir.
D
Aynı zamanda “geleneksel medya” ve “yaygın medya” olarak da isimlendirilebilmektedir.
E
Ana akım medya çoğu zaman egemen ideolojinin ve/veya ekonomik olarak güçlü olan yapıların güdümüne girmektedir.
Açıklama:
serbest pazar temelli bir medya sisteminin bu imkanı tam olarak sunmaması, sivil toplumun demokratik bir ortamda var olabilmesi için geleneksel ana akım medyadan destek almasını imkansızlaştırmaktadır. Bu nedenle, sivil toplum ve yeni toplumsal hareketler alternatif medya, radikal medya ve sosyal medya üzerinden kendilerine bir mücadele alanı oluşturabilmektedirler.
Soru 13
Aşağıdakilerden hangisi alternatif medyanın özelliklerinden birisidir?
Seçenekler
A
Alternatif olma iddiasındaki bir iletişim platformu ticari amaç ve kaygılar taşır.
B
Alternatif medya çoğu zaman egemen ideolojinin ve/veya ekonomik olarak güçlü olan yapıların güdümüne girmektedir.
C
Alternatif medya devletten de pazar ekonomisinin koşullarından da bağımsızdır.
D
Alternatif medya kitlesel bir erişime sahiptir.
E
Alternatif medya kavramı toplumun hemen hemen tüm kesimleri tarafından bilinen medya araçları ve kurumlarını ifade etmektedir.
Açıklama:
Alternatif medya dezavantajlı gruplar gibi küçük ölçekli yapılara özel bir önem verir. Alternatif medya devletten de pazar ekonomisinin koşullarından da bağımsızdır. Alternatif medya yatay veya hiyerarşik bir yapılanmaya sahip değildir. İzleyici veya okurların demokratik katılımına her zaman açıktır. Alternatif medya kendi kendini temsil eder. Egemen söylemin dışında bir söyleme sahiptir. Alternatif olma iddiasındaki bir iletişim platformu ticari amaç ve kaygılar taşımaz. Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 14
Aşağıdakilerden hangisi internetin yeni toplumsal hareketler eksenindeki özellikleri arasında değildir?
Seçenekler
A
Çok hızlı bir şekilde bir araya gelme ve dağılma
B
Dikey bir şekilde örgütlenme
C
İç ve dış iletişimi önlenemez bir şekilde sürdürebilme
D
Küresel iletişim yetenekleriyle dünya kamuoyunu etkileyebilme
E
öngörülemez davranışlarda bulunabilme
Açıklama:
İnternet üzerinden sağlanan örgütlenme dikey değil yatay bir örgütlenmedir ve hiyerarşi yoktur. Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 15
"İnternette sosyalleşen insanlar, bir ‘banner’a tıklayarak Afrika’daki açları doyurduğunu, yağmur ormanlarını kurtardığını veya ozon deliğini kapattığını düşünmeye başlamaktadır" yukarıdaki ifade hangi kavramı tanımlamaktadır?
Seçenekler
A
Dijital fanus etkisi
B
Dijital tembellik
C
Tıklamacılık
D
Yurttaş gazeteciliği
E
Dijital aktivizm
Açıklama:
"İnternette sosyalleşen insanlar, bir ‘banner’a tıklayarak Afrika’daki açları doyurduğunu, yağmur ormanlarını kurtardığını veya ozon deliğini kapattığını düşünmeye başlamaktadır" Bu durum dijital fanus etkisi olarak adlandırılmaktadır. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 16
Aşağıdakilerden hangisi sosyal medyanın yeni toplumsal hareketlere olumsuz etkilerindendir?
Seçenekler
A
Herhangi bir mesajın sosyal medya üzerinden yayılması daha hızlı, masrafsız ve kolaydır.
B
Medya içeriğinin sansürsüz bir şekilde dolaşıma sokulmasını sağlar.
C
Sosyal medya aracılığıyla enformasyona erişmenin görece ucuz olduğu söylenebilir.
D
Sosyal medya eylemin geniş kitlelere ulaşmasını sağlar.
E
Sosyal medya üzerinden yaşanan bilgi kirliliğinin kontrolü oldukça güçtür.
Açıklama:
Sosyal medyanın pek çok olumlu özelliğinin yanında olumsuz etkileri de vardır. Bunlardan bir tanesi de Sosyal medya üzerinden yaşanan bilgi kirliliğinin kontrolü oldukça güç olmasıdır.
Soru 17
Temelde bir toplumun dijital kültürle bütünleşmiş ve gündelik hayatına uygulayabilir hale gelmiş olmasını ifade eden kavram hangisidir?
Seçenekler
A
Sosyal medya
B
Yeni toplumsal hareketler
C
Dijital aktivizm
D
Ağ toplumu
E
Kitle toplumu
Açıklama:
Ağ toplumu, temelde bir toplumun dijital kültürle bütünleşmiş olmasını, bunun nimetlerini gündelik hayatına uygulayabilir hale gelmiş olmasını ifade eder.
Soru 18
Bir topluluğun sanal cemaat olarak değerlendirilebilmesi için aşağıdaki koşullardan hangilerinin oluşması gerekir?
I. Üyeler arasında etkileşimin olması
II. Üyeler üzerinde sosyal kontrolün bulunması
III. Üyelerin sabit bir kullanıcı adı (Nick) sahibi olması
I. Üyeler arasında etkileşimin olması
II. Üyeler üzerinde sosyal kontrolün bulunması
III. Üyelerin sabit bir kullanıcı adı (Nick) sahibi olması
Seçenekler
A
yalnız I
B
yalnız III
C
I ve II
D
I ve III
E
I, II,III
Açıklama:
Bir topluluğun sanal cemaat olarak değerlendirilebilmesi için;
I. Üyeler arasında etkileşimin olması
II. Üyeler üzerinde sosyal kontrolün bulunması
III. Üyelerin sabit bir kullanıcı adı (Nick) sahibi olması gerekir.
I. Üyeler arasında etkileşimin olması
II. Üyeler üzerinde sosyal kontrolün bulunması
III. Üyelerin sabit bir kullanıcı adı (Nick) sahibi olması gerekir.
Soru 19
"Bir grup insanın kurum ve kuruluşlar üzerinde baskı yaratarak sorunlu gördükleri politikaları, uygulamaları ya da durumları değiştirme süreci" olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
aktivizm
B
siber uzay
C
sanal cemaatler
D
toplumsal hareketler
E
lobicilik
Açıklama:
“Aktivizm, bir grup insanın kurum ve kuruluşlar üzerinde baskı yaratarak sorunlu gördükleri politikaları, uygulamaları ya da durumları değiştirme süreci olarak tanımlanır."
Soru 20
Hangisi Morozov’a göre aktivistlerin yeni medyadan yararlanma stratejilerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Ulaşılabilirlik ve doğru bilgi
B
Belirli bir soruna karşı kamuoyu ilgisini çekmek
C
Yeni üyelere ulaşmak
D
Tıklamacılığın yaygınlaştırılması
E
Politikacılar ve seçmenlerle doğrudan temas kurmak
Açıklama:
Tıklamacılığın yaygınlaştırılması aktivistlerin yeni medyadan yararlanma stratejilerinden biri değildir. Doğru cevap D seçeneğidir.
Soru 21
Aşağıdaki kuramlardan hangisine göre demokratik-hukuk devleti çerçevesinde medyanın yasal her tür birlik ve hareketin seslerini duyurmaları yönünde yapacağı ‘nesnel’ yayınla toplumsal yaşamda ‘dördüncü güç’ olma işlevini yerine getireceği varsayılmaktadır?
Seçenekler
A
Sosyalist kuram
B
Liberal kuram
C
Marksist kuram
D
Komünist kuram
E
Feminist kuram
Açıklama:
Klasik liberal kuram uyarınca, demokratik-hukuk devleti çerçevesinde medyanın yasal her tür birlik ve hareketin seslerini duyurmaları yönünde yapacağı ‘nesnel’ yayınla toplumsal yaşamda ‘dördüncü güç’ olma işlevini yerine getireceği varsayılmaktadır”. Doğru cevap B'dir.
Soru 22
- Ekolojist hareketler
- Eşcinsel hareketler
- Anarşist hareketler
- Feminist hareketler
Seçenekler
A
Yanlız I
B
I ve II
C
II ve IV
D
II, III ve IV
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
Alternatif medya “ana akım medyaya muhalif, radikal, anarşist, anti-otoriter, anti-hiyerarşik, kâr amacı gütmeyen ve ana akım medyada göremediğimiz haberlerin görüldüğü, temsil edildiği mecra”dır. İnceoğlu, ekolojist hareketler, eşcinsel hareketler, anarşist hareketler ve feminist hareketler gibi oluşumları alternatif medyanın sahip çıktığı hareketler olarak göstermektedir. Doğru cevap E'dir.
Soru 23
Aşağıdakilerden hangisi İnternetin toplumsal hareketler üzerine etkisine fırsatçı yaklaşanların savunduğu düşüncedir?
Seçenekler
A
Ekonomik, sosyal, kültürel ve bilişsel problemlerinin internet teknolojileri üzerinden çözüleceğini düşünürler
B
İnternetin katılımcı, şeffaf ve doğrudan demokrasiye ulaşmak için öncelikli yol olduğunu savunurlar
C
İnternetin neoliberal sömürü politikalarının yeni bir aracı olduğunu düşünürler
D
İnternetin sunduğu imkânlar nedeniyle etkili bir mücadele aracı olabileceğini savunurlar.
E
Toplumsal mücadele aktörleri için asla yaygın medya araçlarının yerini tutamayacağını savunurlar
Açıklama:
İnternetin toplumsal hareketler üzerine etkisine fırsatçı yaklaşanlar:
İnternetin iktidar sahipleri tarafından yönlendirilmesine ve geniş kesimlerin dışlanmasına rağmen, sunduğu imkânlar nedeniyle etkili bir mücadele aracı olabileceğini savunurlar. Ancak diğer taraftan her türlü baskı ve engellemeye rağmen internetin bir mücadele alanı olarak kabul ederler. Doğru cevap D'dir.
İnternetin iktidar sahipleri tarafından yönlendirilmesine ve geniş kesimlerin dışlanmasına rağmen, sunduğu imkânlar nedeniyle etkili bir mücadele aracı olabileceğini savunurlar. Ancak diğer taraftan her türlü baskı ve engellemeye rağmen internetin bir mücadele alanı olarak kabul ederler. Doğru cevap D'dir.
Soru 24
2011 yılında yerelde başlayan daha sonra küresel ağlar aracılığıyla uluslararası bir boyut kazanan ABD ve Batı Avrupa kentlerinde etkin eylemler haline gelmiş olan eylem aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Radyomu İstiyorum
B
Facebook devrimi
C
Occupy
D
Arap Baharı
E
Indignados
Açıklama:
Yerelde başlayan bir hareketin küresel ağlar aracılığıyla uluslararası bir boyut kazanmasına ilişkin önemli bir örnek 2011 yılında başlayan “Occupy” eylemleridir. Küreselleşme karşıtı olan bu eylemler yeni iletişim teknolojilerinin kullanılmasıyla, ABD ve Batı Avrupa kentlerinde etkin eylemler haline gelmişlerdir. Doğru cevap C'dir.
Soru 25
Hareket olarak, bireyler olarak sürekli kim oldukları, ne istedikleri, neye ulaşmak istedikleri, nasıl bir demokrasi ve toplum dilediklerini sürekli olarak kendilerine sorarlar.
Yukarıdaki anlatımda Castells'a göre , ağ toplumundaki toplumsal hareketlerin ortak özelliklerinden hangisine değinilmiştir?
Yukarıdaki anlatımda Castells'a göre , ağ toplumundaki toplumsal hareketlerin ortak özelliklerinden hangisine değinilmiştir?
Seçenekler
A
Programsızlık
B
Kent Uzamının İşgali
C
Hareketlerin Viralliği
D
Özdüşünümsellik
E
Lidersizlik
Açıklama:
Özdüşünümsellik: İnternet ekseninde örgütlenen yeni toplumsal hareketler özdüşünümsel hareketlerdir. Hareket olarak, bireyler olarak sürekli kim oldukları, ne istedikleri, neye ulaşmak istedikleri, nasıl bir demokrasi ve toplum diledikleri, özellikle
özerklik ve bağımsızlığın siyasi olarak devredilmesi açısından değiştirmek istedikleri sistemin mekanizmalarını kendi içlerinde yeniden üreterek başarısızlığa uğrayan birçok hareketin düştüğü tuzaklara düşmemek, girdiği açmazlara girmemek için neler yapmaları gerektiğini kendilerine sürekli sorarlar. Doğru cevap D'dir.
özerklik ve bağımsızlığın siyasi olarak devredilmesi açısından değiştirmek istedikleri sistemin mekanizmalarını kendi içlerinde yeniden üreterek başarısızlığa uğrayan birçok hareketin düştüğü tuzaklara düşmemek, girdiği açmazlara girmemek için neler yapmaları gerektiğini kendilerine sürekli sorarlar. Doğru cevap D'dir.
Soru 26
Sanal cemaatler kavramını “Kişisel ilişkiler ağının yaratılması için yeterli sayıda insan bir araya geldiğinde, networkler (internet) vasıtasıyla yaratılan sosyal gruplardır” şeklinde tanımlayan ve bu kavramı ilk defa 1987 yılında yayımladığı makalesinde kullanan yazar aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Rheingold
B
Jan Van Dijk
C
Morozov
D
Dawson
E
Castells
Açıklama:
Rheingold, sanal cemaat (virtual community) kavramını ilk defa 1987’de yayımladığı “ Sanal Cemaatler: Fikirlerin Bilgisayar Duyurusu Panosu Üzerinden Değiş Tokuşu (Virtual Communities: Exchanging Ideas through Computer Bulletin Boards)” isimli makalesinde kullanmıştır. Rheingold aynı zamanda bu alanda en çok tanınan kitaplardan birisinin yazarıdır. Ona göre sanal cemaatler: “Kişisel ilişkiler ağının yaratılması için yeterli sayıda insan biraraya geldiğinde, networkler (internet) vasıtasıyla yaratılan sosyal gruplardır” Doğru cevap A'dır.
Soru 27
Aşağıdakilerden hangisi Dawson'a göre bir topluluğun sanal cemaat olarak değerlendirilebilmesi için gerekli koşullardan biri değildir?
Seçenekler
A
Sitedeki interaktivitelerin üyelerin ilgi alanlarına uygun olması
B
Paylaşılan düşünce veya aktivitelerin açık alanda yapılmaması
C
Üyeler arasında etkileşimin olması
D
Üyelerin sabit bir kullanıcı adı (Nick) sahibi olması
E
Herkesin olmasa bile makul sayıdaki üyenin katılım sağlaması
Açıklama:
Bir topluluğun sanal cemaat olarak değerlendirilebilmesi için Dawson bazı koşulların oluşması gerektiğini ifade etmiştir. Bunlar;
1. Üyeler arasında etkileşimin olması,
2. Üyeler arasındaki etkileşimin devamlılık arz
etmesi,
3. Üyelerin sabit bir kullanıcı adı (Nick) sahibi olması,
4. Üyeler üzerinde sosyal kontrolün bulunması,
5. Sitedeki interaktivitelerin üyelerin ilgi alanlarına uygun olması,
6. Paylaşılan düşünce veya aktivitelerin açık
alanda yapılması,
7. Herkesin olmasa bile makul sayıdaki üyenin katılım sağlaması şeklinde sıralanabilir
Doğru cevap B'dir.
1. Üyeler arasında etkileşimin olması,
2. Üyeler arasındaki etkileşimin devamlılık arz
etmesi,
3. Üyelerin sabit bir kullanıcı adı (Nick) sahibi olması,
4. Üyeler üzerinde sosyal kontrolün bulunması,
5. Sitedeki interaktivitelerin üyelerin ilgi alanlarına uygun olması,
6. Paylaşılan düşünce veya aktivitelerin açık
alanda yapılması,
7. Herkesin olmasa bile makul sayıdaki üyenin katılım sağlaması şeklinde sıralanabilir
Doğru cevap B'dir.
Soru 28
Bir grup insanın kurum ve kuruluşlar üzerinde baskı yaratarak sorunlu gördükleri politikaları, uygulamaları ya da durumları değiştirme süreci olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yurttaş Gazeteciliği
B
Radikal Medya
C
Aktivizm
D
Sanal Cemaat
E
Siber Uzay
Açıklama:
“Aktivizm, bir grup insanın kurum ve kuruluşlar üzerinde baskı yaratarak sorunlu
gördükleri politikaları, uygulamaları ya da durumları değiştirme süreci olarak tanımlanır. Doğru cevap C'dir.
gördükleri politikaları, uygulamaları ya da durumları değiştirme süreci olarak tanımlanır. Doğru cevap C'dir.
Soru 29
- Şantaj
- Dolandırıcılık
- Siber terörizm
- Politik protesto
Yukarıda verilenlerden hangileri hacktivismin faaliyetleri arasındadır?
Seçenekler
A
Yalnız III
B
II ve III
C
Yalnız IV
D
I, II ve IV
E
Yalnız I
Açıklama:
Diğer taraftan, hack yöntemiyle elde edilen gizli bilgilerin şantaj, para koparma gibi amaçlarla kullanılması hacktivism değildir. Teröristlerin hükümetleri dize getirmek
için yaptıkları yıkıcı hack faaliyetleri de hacktivism değil, siber terörizmdir. Bu konuda son yıllarda çeken bir örnek 2003 yılında oluşan Anonymous isimli topluluktur. “Bu topluluktaki kişilerin gerçek kimlikleri kamuoyunda bilinmiyor.“4chan” gibi platformlarda bir araya gelen hackerlar interneti politik protesto amacıyla kullanmaya başlayınca “hacktivism” kavramıyla da tanışmış olduk. Doğru cevap C'dir.
için yaptıkları yıkıcı hack faaliyetleri de hacktivism değil, siber terörizmdir. Bu konuda son yıllarda çeken bir örnek 2003 yılında oluşan Anonymous isimli topluluktur. “Bu topluluktaki kişilerin gerçek kimlikleri kamuoyunda bilinmiyor.“4chan” gibi platformlarda bir araya gelen hackerlar interneti politik protesto amacıyla kullanmaya başlayınca “hacktivism” kavramıyla da tanışmış olduk. Doğru cevap C'dir.
Soru 30
Change.org adlı site hangi yönde faaliyet göstermektedir?
Seçenekler
A
Eşcinsel hareketler
B
Sanal Gazete
C
Video Aktivizmi
D
Hacktivism
E
Dijital İmza Kampanyaları
Açıklama:
Dijital aktivistlerin toplumsal sorunlara ses getirebilmek, amaçları uğruna mücadele edebilmek ve ortak tepki geliştirebilmek için dijital olarak organize olmalarında önemli bir etkendir. Son yıllarda bu tip girişimler için en çok kullanılan platform change.org’dir. “Change.org, belirli konularda imza kampanyaları düzenlemek noktasında dünyanın belki de en büyük sivil toplum dayanışma mecrası olarak tanımlanmaktadır. Doğru cevap E'dir.
Soru 31
Aşağıdakilerden hangisi alternatif medyanın sahip çıktığı hareketler arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Ekolojist hareketler
B
Eşcinsel hareketler
C
Anarşist hareketler
D
Feminist hareketler
E
Otoriter hareketler
Açıklama:
İnceoğlu’na (2010) göre alternatif medya “ana akım medyaya muhalif, radikal, anarşist, anti-otoriter, anti-hiyerarşik, kar amacı gütmeyen ve ana akım medyada göremediğimiz haberlerin görüldüğü, temsil edildiği mecra”dır. İnceoğlu, ekolojist hareketler, eşcinsel hareketler, anarşist hareketler ve feminist hareketler gibi oluşumları alternatif medyanın sahip çıktığı hareketler olarak göstermektedir.
Soru 32
Aşağıdaki gazetecilerin hangisi ülkemizdeki alternatif medya girişimcilerine örnek olarak verilebilir?
Seçenekler
A
Abdülkadir Selvi
B
Ahmet Hakan
C
Ruşen Çakır
D
Ertuğrul Özkök
E
Fikret Bila
Açıklama:
Alternatif medyanın gerçek hayatta bir karşılığı var mıdır? Bunun için deneyimli gazeteci Ruşen Çakır’ın alternatif medya girişimini incelemek faydalı olacaktır. Çakır, uzun yıllar çalıştığı ana akım medyadan ayrılarak 2015 yılında internet üzerinden bireysel haber yayınları yapmaya başladı. Bir Periscope hesabıyla başlattığı girişim daha sonra bir haber platformu olarak görülebilecek olan Medyascope.tv’ye dönüştü. “Çünkü özgür” sloganını benimseyen platform bağışlarla yayın hayatına devam ediyor. Bu oluşum hem bir alternatif medya örneği hem de yeni iletişim teknolojilerinin tüm boyutlarını yayıncılık anlayışının merkezine koyan, yapım anlamında ise profesyonel veya amatör gibi ayrımları dikkate almayan bir platform örneğidir.
Soru 33
Türkiye'de radyo ve televizyonlar aşağıdaki yıllardan hangisine kadar devlet tekelinde kalmıştır?
Seçenekler
A
1976
B
1982
C
1988
D
1994
E
2000
Açıklama:
Türkiye’de radyo ve televizyon yayınları 1994 yılında yapılan Anayasa maddesi değişikliğine kadar devlet tekeline aitti.
Soru 34
ABD ve Batı Avrupa kentlerinde küreselleşme karşıtı 'Occupy' eylemleri aşağıdaki yıllardan hangisinde gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
1996
B
2001
C
2006
D
2011
E
2016
Açıklama:
Yerelde başlayan bir hareketin küresel ağlar aracılığıyla uluslararası bir boyut kazanmasına ilişkin önemli bir örnek 2011 yılında başlayan “Occupy” eylemleridir. Küreselleşme karşıtı olan bu eylemler yeni iletişim teknolojilerinin kullanılmasıyla, ABD ve Batı Avrupa kentlerinde etkin eylemler haline gelmişlerdir.
Soru 35
Arap Baharı sürecinde, 27 Ocak 2011 tarihinde, devlet yetkililerinin sosyal medya araçlarına erişimi kesmesi aşağıdaki ülkelerden hangisinde gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
Tunus
B
Mısır
C
Libya
D
Suriye
E
Bahreyn
Açıklama:
Arap Baharı esnasında sosyal medya yalnızca yaşananların hızlı ve sansürsüz aktarılmasını sağlamamış, aynı zamanda eylemlerin organize edilmesi için de önemli bir rol oynamıştır. Mısırlı devlet yetkililerinin 27 Ocak 2011 tarihinde sosyal medya araçlarına erişimi kesmesi durumun ciddiyetini gözler önüne sermiştir.
Soru 36
Mısır’daki protestocuların sosyal medyaya erişimin engellenmesinden sonra geniş bant yerine internet erişimini sağlamak için hangi internet bağlantı türünü kullanmışlardır?
Seçenekler
A
Çevirmeli ağ bağlantısı
B
Uydu İnternet
C
Radyolink
D
Mobil İnternet
E
Metro Ethernet
Açıklama:
Mısırlı devlet yetkililerinin 27 Ocak 2011 tarihinde sosyal medya araçlarına erişimi kesmesi durumun ciddiyetini gözler önüne sermiştir. Bu olay sosyal medyanın yeri geldiğinde iktidar tarafından engellenebildiğini fakat alternatif çözümlerin de buna karşı hemen geliştirilebildiğini ortaya koymuştur (örneğin, Mısır’daki protestocuların sosyal medyaya erişimin engellenmesinden sonra geniş bant yerine çevirmeli ağ bağlantısına dönerek internet erişimini sağlaması).
Soru 37
2011 yılında kısa sürede Avrupa’nın birçok metropolüne sıçrayan ve zamanla tabandan örgütlenen siyasi partilere evrilen 'Öfkeliler' hareketi aşağıdaki ülkelerden hangisinde başlamıştır?
Seçenekler
A
İtalya
B
Fransa
C
İspanya
D
İngiltere
E
Almanya
Açıklama:
2011 yılında Avrupa’yı kasıp kavuran ekonomik krizin önemli ölçüde etkilediği ve işsizlik oranının %22’ye ulaştığı İspanya’da sosyal medya üzerinden örgütlenen bir grup gencin başlattığı “Indignados” (Öfkeliler) hareketi kısa sürede Avrupa’nın birçok metropolüne sıçramış ve zamanla tabandan örgütlenen siyasi partilere evrilmiştir.
Soru 38
Aşağıdaki kavramlardan hangisi ağ toplumundaki toplumsal hareketlerin ortak özellikleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Zaman dışı zaman
B
Öfke Kıvılcımları
C
Özdüşünümsellik
D
Programsızlık
E
Liyakatsizlik
Açıklama:
Zaman dışı zaman, öfke kıvılcımları, özdüşünümsellik ve programsızlık ağ toplumundaki toplumsal hareketlerin ortak özellikleri arasında yer alır. Bu özellikler arasında liyakatsizlik gibi bir kavram bulunmamaktadır.
Soru 39
Aşağıdakilerden hangisi bir topluluğun sanal cemaat olarak değerlendirilebilmesi için oluşması gerekli olan koşullar arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Üyeler arasında etkileşimin olması
B
Üyeler üzerinde sosyal kontrolün bulunması
C
Üyelerin sabit bir kullanıcı adı (Nick) sahibi olması
D
Paylaşılan düşünce veya aktivitelerin açık alanda yapılması
E
Üyelerin tamamının katılım sağlaması
Açıklama:
Üyelerin tamamının katılım sağlaması bir topluluğun sanal cemaat olarak değerlendirilebilmesi için oluşması gerekli olan koşullar arasında yer almaz. Herkesin olmasa bile makul sayıdaki üyenin katılım sağlaması yeterlidir.
Soru 40
Aşağıdaki yüzyıllardan hangisi 'elektronik kültür' olarak adlandırılmaktadır?
Seçenekler
A
17. yüzyıl
B
18. yüzyıl
C
19. yüzyıl
D
20. yüzyıl
E
21. yüzyıl
Açıklama:
19. yüzyılın basılı kültür, 20. yüzyılın elektronik kültür ve 21. yüzyılın da dijital kültür olarak adlandırılmasıyla; dijital kültürün neyi ifade ettiği ve içeriğinde neleri barındırdığı sorusu karşımıza çıkmaktadır. 1990’ların sonu ile gelişen dijital teknolojiler son zamanlarda giderek popülerleşmiş bir tanım olarak önümüze gelmiştir.
Soru 41
Aşağıdaki maddelerden hangisi liberal kuramın medyadan beklentileri arasında değildir?
Seçenekler
A
Medyanın kamu politikaları üzerinde dönüştürücü bir etki yapması
B
Ekonomik olarak güçlü olan yapıların güdümüne girmesi
C
Özgür basın idealinin demokratik yurttaşlığı geliştirmesi
D
Siyasi otoritelerin hesap verebilirliğini teşvik etmek
E
Demokrasilerde dinamik bir düşünce ortamı oluşturmak
Açıklama:
Liberal kuramın medyadan beklentisi:
Liberal kuram, medyanın kamu politikaları üzerinde dönüştürücü bir etki yapması, özgür basın idealinin demokratik yurttaşlığı geliştirmesi ve siyasi otoritelerin hesap verebilirliğini teşvik etmesi ideallerine dayanmakta ve bu yaklaşıma göre demokrasilerde dinamik bir düşünce ortamı özgür basın tarafından yaratılmaktadır.
Liberal kuram, medyanın kamu politikaları üzerinde dönüştürücü bir etki yapması, özgür basın idealinin demokratik yurttaşlığı geliştirmesi ve siyasi otoritelerin hesap verebilirliğini teşvik etmesi ideallerine dayanmakta ve bu yaklaşıma göre demokrasilerde dinamik bir düşünce ortamı özgür basın tarafından yaratılmaktadır.
Soru 42
Aşağıdakilerden hangisi alternatif medyanın yapısal özellikleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Dezavantajlı gruplar gibi küçük ölçekli yapılara özel bir önem verir.
B
Devletten de pazar ekonomisinin koşullarından da bağımsızdır.
C
Yatay veya hiyerarşik bir yapılanmaya sahip değildir.
D
Egemen söylemi yansıtan bir söyleme sahiptir.
E
Alternatif medya kendi kendini temsil eder.
Açıklama:
Alternatif medyanın yapısal özellikleri şöyle ifade edilebilir:
1. Alternatif medya dezavantajlı gruplar gibi küçük ölçekli yapılara özel bir önem verir.
2. Alternatif medya devletten de pazar koşullarından da bağımsızdır.
3. Alternatif medya yatay veya hiyerarşik bir yapılanmaya sahip değildir. İzleyici veya okurların demokratik katılımına her zaman açıktır.
4. Alternatif medya kendi kendini temsil eder. Egemen söylemin dışında bir söyleme sahiptir.
1. Alternatif medya dezavantajlı gruplar gibi küçük ölçekli yapılara özel bir önem verir.
2. Alternatif medya devletten de pazar koşullarından da bağımsızdır.
3. Alternatif medya yatay veya hiyerarşik bir yapılanmaya sahip değildir. İzleyici veya okurların demokratik katılımına her zaman açıktır.
4. Alternatif medya kendi kendini temsil eder. Egemen söylemin dışında bir söyleme sahiptir.
Soru 43
Aşağıdaki ünlü yazarlardan hangisinin gazetecilik tarzı yerli habercilik tekniğine daha yakındır ?
Seçenekler
A
George Orwell
B
Nietzsche
C
Auguste Comte
D
Habermas
E
Anthony Giddens
Açıklama:
Ünlü yazar George Orwell’in gazetecilik tarzı yerli haberciliğe oldukça yakındır.
Soru 44
Aşağıdakilerden hangisi internet ekseninde yeni iletişim teknolojileriyle
gerçekleştirilen yeni toplumsal hareketler sayesinde insanların yaşadığı değişimler arasında yer almaz?
gerçekleştirilen yeni toplumsal hareketler sayesinde insanların yaşadığı değişimler arasında yer almaz?
Seçenekler
A
İnsanlar artık çok hızlı bir şekilde bir araya gelip dağılabilir.
B
Yatay bir şekilde örgütlenmeyle öngörülemez davranışlarda bulunabilir.
C
Yerel eylemlerine küresel iletişim kanallarını kullanarak destek yaratabilir.
D
İç ve dış iletişimi önlenemez bir şekilde sürdürebilir.
E
Özel ilgi alanlarına odaklaşmamalarını sağlayabilir.
Açıklama:
İnternet ekseninde yeni iletişim teknolojileriyle gerçekleştirilen yeni toplumsal hareketler sayesinde insanlar artık; “çok hızlı bir şekilde bir araya gelme ve dağılma, yatay bir şekilde örgütlenmeyle öngörülemez davranışlarda bulunabilme, iç ve dış iletişimi önlenemez bir şekilde sürdürebilme; yerel eylemlerine küresel iletişim kanallarını kullanarak destek yaratabilme, küresel iletişim yetenekleriyle dünya kamuoyunu etkileyebilme ve iktidarlar üzerinde görülmemiş bir baskı yaratabilme gibi yeni güçlere sahip olmuştur.
Soru 45
Aşağıdakilerden hangisi internetin toplumsal hareketler üzerindeki etkisine iyimser bakan yaklaşımın savunduğu argümanlardan biridir?
Seçenekler
A
İnternetin neoliberal sömürü politikalarının yeni bir aracı olmuştur.
B
Yalnızca üst orta sınıftan gençler ve beyaz yakalılar kullanabilir.
C
Ekonomik, sosyal, kültürel ve bilişsel problemleri internet teknolojileri üzerinden çözülebilir.
D
İnsanlar birbirine yabancılaşır.
E
Geniş kitleler tarafından kullanılamaz.
Açıklama:
İnternetin toplumsal hareketler üzerine etkisine iyimser yaklaşanlar:
Ekonomik, sosyal, kültürel ve bilişsel problemlerinin internet teknolojileri üzerinden çözüleceğini, politik süreçlerden ve karar mekanizmalarından dışlanan yurttaşların daha katılımcı ve şeffaf demokrasiye internet sayesinde kavuşabileceklerini savunurlar.
Ekonomik, sosyal, kültürel ve bilişsel problemlerinin internet teknolojileri üzerinden çözüleceğini, politik süreçlerden ve karar mekanizmalarından dışlanan yurttaşların daha katılımcı ve şeffaf demokrasiye internet sayesinde kavuşabileceklerini savunurlar.
Soru 46
Aşağıdakilerden hangisi sosyal medyanın toplumsal hareketlere olumsuz etkilerinden biridir?
Seçenekler
A
Herhangi bir mesajın sosyal medya üzerinden yayılması, geleneksel medya araçları ile mukayese edildiğinde daha hızlı ve kolaydır.
B
Sosyal medya aracılığıyla kendini ifade etmek daha kolay olmuştur.
C
Sosyal medya araçlarının bütün etkileşimlere açık olması onun kolaylıkla
yönlendirilebilir, provoke edilebilir ve amacından saptırılabilir bir araç haline gelmesini mümkün kılmaktadır.
yönlendirilebilir, provoke edilebilir ve amacından saptırılabilir bir araç haline gelmesini mümkün kılmaktadır.
D
Bireyler arası, bireyden kitlelere doğru, kitleden bireye doğru iletişimin önü açılmıştır.
E
Çeşitli talepleri dile getirebilir, bunları iktidarın gündemine sokabilirler.
Açıklama:
Sosyal medya araçlarının yapısal özelliği ve diğer geleneksel iletişim araçlarından farklı olarak bütün etkileşimlere açık olması, onun kolaylıkla yönlendirilebilir, provoke edilebilir ve amacından saptırılabilir bir araç haline gelmesini mümkün kılmaktadır. Bu durumda
hareketin kontrolü güçleşecektir ve varılan noktanın başlangıçtan çok farklı bir yerde olması eylemlere hem ülke içinde hem de uluslararası düzeyde
meşruiyet kaybı yaşatabilir.
hareketin kontrolü güçleşecektir ve varılan noktanın başlangıçtan çok farklı bir yerde olması eylemlere hem ülke içinde hem de uluslararası düzeyde
meşruiyet kaybı yaşatabilir.
Soru 47
I. Occupy Eylemleri
II. Arap Baharı
III. Indignados ve Podemos Eylemleri
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri sosyal medyanın etkisinin büyük olduğu eylem hareketleri arasındadır?
II. Arap Baharı
III. Indignados ve Podemos Eylemleri
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri sosyal medyanın etkisinin büyük olduğu eylem hareketleri arasındadır?
Seçenekler
A
I-II
B
Yalnız III
C
I-III
D
Yalnız II
E
I-II-III
Açıklama:
Aynı konuda fikir beyan etmek ve toplumun diğer kesimlerini yapılan eyleme davet için kullanılan “hashtag”ler dünya çapında gerçekleşen “Occupy” eylemlerinde, Arap dünyasında 2011 yılında Arap Baharı adıyla ortaya çıkan siyasi çalkantılarda ve İspanya’daki ekonomik krizin sonucu
gerçekleşen Indignados ve Podemos eylemlerinde toplumsal hareketlerin vazgeçilmez unsuru olmuştur.
gerçekleşen Indignados ve Podemos eylemlerinde toplumsal hareketlerin vazgeçilmez unsuru olmuştur.
Soru 48
Aşağıdakilerden hangisi Castells'e göre ağ toplumunun özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Öfke kıvılcımları vardır.
B
Özdüşünümseldir.
C
Programsızdır.
D
Lidere bağlıdır.
E
Hem yerel hem küreseldir.
Açıklama:
Castells'e göre; ağlar farklı biçimde oluşturulur, kent uzanımının işgali, hem yerel hem küresel olması, zaman dışı zaman, öfke kıvılcımları, hareketlerin viralliği, özdüşünümsellik, lidersizlik, programsızlık ağ oluşumunun özelliklerindendir.
Soru 49
Aşağıdakilerden hangisi Dawson'a göre bir topluluğun sanal cemaat olarak değerlendirilebilmesini sağlayan koşullardan değildir?
Seçenekler
A
Üyelerin sabit bir kullanıcı adını kullanmaması gerekmektedir.
B
Üyeler arasında etkileşim olmalıdır.
C
Üyeler arasında sosyal kontrol bulunmalıdır.
D
Paylaşılan düşünce veya aktivitelerin açık alanda yapılması gerekir.
E
Herkesin olmasa bile makul sayıdaki üyenin katılım sağlaması gerekir.
Açıklama:
Bir topluluğun sanal cemaat olarak değerlendirilebilmesi için Dawson bazı koşulların oluşması gerektiğini ifade etmiştir. Bunlar;
1. Üyeler arasında etkileşimin olması,
2. Üyeler arasındaki etkileşimin devamlılık arz
etmesi,
3. Üyelerin sabit bir kullanıcı adı (Nick) sahibi
olması,
4. Üyeler üzerinde sosyal kontrolün bulunması,
5. Sitedeki interaktivitelerin üyelerin ilgi alanlarına
uygun olması,
6. Paylaşılan düşünce veya aktivitelerin açık
alanda yapılması,
7. Herkesin olmasa bile makul sayıdaki üyenin
katılım sağlaması şeklinde sıralanabilir.
1. Üyeler arasında etkileşimin olması,
2. Üyeler arasındaki etkileşimin devamlılık arz
etmesi,
3. Üyelerin sabit bir kullanıcı adı (Nick) sahibi
olması,
4. Üyeler üzerinde sosyal kontrolün bulunması,
5. Sitedeki interaktivitelerin üyelerin ilgi alanlarına
uygun olması,
6. Paylaşılan düşünce veya aktivitelerin açık
alanda yapılması,
7. Herkesin olmasa bile makul sayıdaki üyenin
katılım sağlaması şeklinde sıralanabilir.
Soru 50
Benjamin Michael Rattray tarafından 2007 yılında kurulan Dijital İmza Kampanyası aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Teyit.org
B
Change.org
C
Dogrulukpayı.com
D
Wikipedia.org
E
Outlock.com
Açıklama:
Change.org, kuruluşun CEO’su olan Benjamin Michael Rattray tarafından 2007 yılında kurulmuştur.
Soru 51
Aşağıdakilerden hangisi alternatif medyanın habercilik anlayışı arasında değildir?
Seçenekler
A
Haber içerikleri halkı eleştirel düşünmeye sevk etmelidir.
B
Haberi sadece bilgi vermek olarak tanımlamaktadır.
C
Halkın yararı için vardır ve halktan yanadır.
D
Halkın haber üretim sürecine dahil olmalarını sağlamaktadır.
E
Haberlerde olayların arkaplanı verilmektedir.
Açıklama:
Alternatif medyanın haberciliğe bakışı haberi salt bilgi vermek olarak tanımlamamaktadır. Bu anlayışa göre haber sosyal bir olgudur, sivil toplumdan bağımsız hazırlanamaz. Ayrıca, haber içerikleri halkı olaylara eleştirel bakmaya sevk etmelidir ve haberci olayların arka planını görmezden gelmemelidir. Özetle, bu habercilik anlayışı halkın yararı için vardır ve her zaman halktan yanadır. Doğru cevap B’dir.
Soru 52
Bir gazetecinin olayları sunarken aktivist gibi davranması hangi habercilik tekniğini ifade etmektedir?
Seçenekler
A
Tarafsız habercilik
B
Yurttaş gazeteciliği
C
Hak odaklı habercilik
D
Yerli habercilik
E
İnternet haberciliği
Açıklama:
Radikal medya habercilik mesleğinin uygulanışı açısından ana akım medyadan oldukça farklıdır. Atton’ın bahsettiği ve “yerli habercilik” (native reporting) olarak tanımlanan teknik, radikal medya için çalışan bir gazetecinin olayları sunarken bir aktivist gibi davranması anlamına gelmektedir. Doğru cevap D’dir
Soru 53
Aşağıdakilerden hangisi internet üzerinden yapılan eylemlerin özelliklerinden biridir?
Seçenekler
A
Dostluk ve yoldaşlık bağları güçlüdür
B
Talepleri kısa zamanda gerçekleşebilecek hedeflerdir
C
Yöneldikleri konular hızla değişebilmektedir
D
Kullandıkları eylem türleri fiziksel anlamda iletişimi zorunlu kılmaktadır
E
Taleplerinin sosyal gerçeklikte karşılığı bulunmaktadır
Açıklama:
Sosyal medya üzerinden girişilen eylemler fiziksel bir eylemi organize etmek için değilse çoğu zaman yapay ve kolay çözülebilir nitelikle olmaktadır. Sosyal medya kullanıcılarının bahsettikleri taleplerin büyük bir kısmı aslında kısa zamanda gerçeklemesi güç hedeflerdir ve sosyal gerçeklikte karşılıkları yoktur. Bunun yanı sıra, internet üzerinden yapılan ve tıklama merkezli eylemlerde, eylemci kitle çok kolay bir şekilde dağılabilir. Sokaktaki bir eylemdeki dostluk ve yoldaşlık bağları internet üzerinden gerçekleşen aktivizmde yoktur. İnternetin getirdiği teknolojik imkânlar sayesinde iletişim ve koordinasyon temelli gevşek bağlar kurulabilmektedir. İnternet, toplumsal hareketlerin konuları arasındaki geçiş hızını artırmaktadır. Doğru cevap C’dir.
Soru 54
Temelde bir toplumun dijital kültürle bütünleşmiş olmasını ve bunun nimetlerini gündelik hayatına uygulayabilmesini ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Dijital aktivizm
B
Sanal cemaatler
C
Ağ toplumu
D
Clicktivism
E
Siberuzay
Açıklama:
Fiziksel anlamda kurulan bağlar yerine sanal ortamlarda birbiriyle hareket halinde olan bireyler bilerek ya da bilmeyerek yeni nesil bir ağ toplumunu oluşturmaktadır. Ağ toplumu, temelde bir toplumun dijital kültürle bütünleşmiş olmasını, bunun nimetlerini gündelik hayatına uygulayabilir hale
gelmiş olmasını ifade eder.
gelmiş olmasını ifade eder.
Soru 55
Radikal medya hangi yapısal özelliği ile yeni toplumsal hareketlerle uyum içerisindedir?
Seçenekler
A
Egemen ideolojiden uzak durması
B
Muhalif hareketlerin kitleselleşmesini sağlamak
C
Ezilenlerin sesini duyurmak
D
Gevşek ve özerk olması
E
Eleştirel bir dil kullanması
Açıklama:
Egemen ideolojiden ve ana akım medyadan uzak bir duruş sergileyen radikal medya yapısı, hedefleri ve işleyişiyle birçok noktada yeni toplumsal hareketlerle benzeşmektedir. Ana akım medyayla kıyaslandığında radikal medyanın en çarpıcı özelliklerinden biri oldukça gevşek ve özerk bir iç yapıya sahip olmasıdır. Radikal medyanın toplumsal hareketlerle uyum içerisinde olan bu özelliği radikal medyayı yeni toplumsal hareketlerin yapısına benzer şekilde hiyerarşik bir yapıdan bağımsız kılmaktadır. Doğru cevap D’dir.
Soru 56
Aşağıdakilerden hangisi toplumsal hareketler üzerinde olumsuz bir etkiye sahiptir?
Seçenekler
A
Dijital tembellik
B
Özdüşünümsellik
C
Programsızlık
D
Siberuzay
E
Sibernetik
Açıklama:
Toplumsal hareketlerin gelişimini engelleyecek konulardan biri, sosyal medya üzerinden yapılan aslında oldukça pasif özelliğe sahip ve eylem sahasında karşılığı olmayan sanal eylemlerdir. Türkeçe’ye “dijital tembellik” olarak çevirebilecek olan “digital slacktivism”, pasif bir eylem türü olarak bir beğeni butonu veya bir paylaş butonuna tıklanmasıyla dünyaları değiştiriyor olduğunuzu hissettirmektedir. Doğru cevap A’dır.
Soru 57
Aşağıdakilerden hangisi ağ toplumunun özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Programsızlık
B
Lidersizlik
C
Virallik
D
Kendiliğindenlik
E
Yerellik
Açıklama:
A, B, C ve D seçeneklerinde ifade edilenler ağ toplumunun özellikleridir. Ağ toplumu küreseldir. İnternette sürekli küresel bir tartışmayı devam ettirirler. Bazen de eş zamanlı olarak bir yerel mekanlar ağında ortak küresel gösteriler düzenlenmesi çağırısında bulunurlar. Doğru cevap E’dir.
Soru 58
I. Savunuculuk
II.Lobicilik
III. Reklam
IV. Analiz
V. Kapasite geliştirme
Yukarıdaki maddelerden hangileri dijital aktivist hareketlerin işlevlerindendir?
II.Lobicilik
III. Reklam
IV. Analiz
V. Kapasite geliştirme
Yukarıdaki maddelerden hangileri dijital aktivist hareketlerin işlevlerindendir?
Seçenekler
A
I.-III.-IV.
B
II.-IV.-V.
C
I.-II.-V.
D
III.-IV.-V.
E
I.-II.-III.
Açıklama:
Savunuculuk, kampanya, raporlama, lobicilik, izleme, gösteri, hukuksal danışmanlık, kapasite geliştirme, ağ haritalama ve fonlama, dijital aktivist hareketlerin farklılaşan işlevleridir. Doğru cevap C’dir.
Soru 59
Aşağıdaki girişimlerden hangisi dijital aktivizm kapsamında yer almaktadır?
Seçenekler
A
Change.org
B
Medyascope.tv
C
Indignados
D
Podemos
E
Occupy
Açıklama:
B seçeneğinde ifade edilen medyascope.tv girişimi, gazeteci Ruşen Çakır’ın bir Periscope hesabıyla başlattığı alternative medya girişimi örneğidir. Bunun yanı sıra, C, D ve E seçenekleri ise yeni toplumsal hareketler örnekleridir. Change.org ise dijital ortamda çeşitli konularda imza kampanyalarının yürütüldüğü platformdur. Bu yönüyle bir dijital aktivizm türlerinden biridir. Doğru cevap A’dır.
Soru 60
Dawson'a göre aşağıdakilerden hangisi bir topluluğun sanal cemaat olarak değerlendirilmesi için gerekli koşullardan biri değildir?
Seçenekler
A
Üyelerin sabit bir kullanıcı adına sahip olması
B
Herkesin olmasa bile makul sayıdaki üyenin katılım sağlaması
C
Üyeler arasında etkileşimin olması
D
Üyeler üzerinde herhangi bir kontrolün bulunmaması
E
Paylaşılan düşünce veya aktivitelerin açık alanda yapılması
Açıklama:
Dawson bir topluluğun sanal cemaat olarak değerlendirilmesi için bazı koşulların oluşması gerektiğini ifade etmiştir. Bunlar; üyeler arasında etkileşimin olması, üyeler arasındaki etkileşimin devamlılık arz etmesi, üyelerin sabit bir kullanıcı adı (Nick) sahibi olması, üyeler üzerinde sosyal kontrolün bulunması, sitedeki interaktivitelerin üyelerin ilgi alanlarına uygun olması, paylaşılan düşünce veya aktivitelerin açık alanda yapılması, herkesin olmasa bile makul sayıdaki üyenin katılım sağlaması şeklinde sıralanabilir. Doğru cevap D'dir.
Soru 61
Ruşen Çakır, uzun yıllar çalıştığı ana akım medyadan ayrılarak kaç yılında internet üzerinden bireysel haber yayınları yapmaya başladı?
Seçenekler
A
2003
B
2006
C
2010
D
2011
E
2015
Açıklama:
Ruşen Çakır, uzun yıllar çalıştığı ana akım medyadan ayrılarak 2015 yılında internet üzerinden bireysel haber yayınları yapmaya başladı.
Soru 62
Aşağıdakilerden hangisi kitle iletişim oluşumları muhalif ideolojinin savunduğu değerleri demokratik bir biçimde anlatabildiği ve ezilenlerin sesini duyurmalarına katkıda bulunan bir mecralar bütünüdür?
Seçenekler
A
Ana akım medya
B
Bağımsız radyo istasyonları
C
İnternet
D
Radikal medya
E
Yurttaş gazeteciliği
Açıklama:
Radikal medya diye tabir edilen kitle iletişim oluşumları muhalif ideolojinin savunduğu değerleri demokratik bir biçimde anlatabildiği ve ezilenlerin sesini duyurmalarına katkıda bulunan bir mecralar bütünüdür
Soru 63
İnternet kaç yılından itibaren daha kitlesel düzeyde kullanılmaya başlayan bir ağ haline gelmiştir?
Seçenekler
A
1990
B
1995
C
2003
D
2006
E
2011
Açıklama:
İnternet 1995 yılından itibaren daha kitlesel düzeyde kullanılmaya başlayan bir ağ haline gelmiştir.
Soru 64
Türkiye’de radyo ve televizyon yayınları kaç yılına kadar devlet tekeline aitti?
Seçenekler
A
1990
B
1993
C
1994
D
1995
E
1996
Açıklama:
Türkiye’de radyo ve televizyon yayınları 1994 yılında yapılan Anayasa maddesi değişikliğine kadar devlet tekeline aitti.
Soru 65
Occupy eylemleri kaç yılında başlamıştır?
Seçenekler
A
1993
B
1996
C
2006
D
2010
E
2011
Açıklama:
Yerelde başlayan bir hareketin küresel ağlar aracılığıyla uluslararası bir boyut kazanmasına ilişkin önemli bir örnek 2011 yılında başlayan “Occupy” eylemleridir.
Soru 66
Sosyal medya üzerinden örgütlenen bir grup gencin başlattığı “Indignados” (Öfkeliler) hareketi aşağıdaki hangi ülke de başlamıştır?
Seçenekler
A
ABD
B
Fransa
C
İtalya
D
İspanya
E
Portekiz
Açıklama:
2011 yılında Avrupa’yı kasıp kavuran ekonomik krizin önemli ölçüde etkilediği ve işsizlik oranının %22’ye ulaştığı İspanya’da sosyal medya üzerinden örgütlenen bir grup gencin başlattığı “Indignados” (Öfkeliler) hareketi kısa sürede Avrupa’nın birçok metropolüne sıçramış ve zamanla tabandan örgütlenen siyasi partilere evrilmiştir.
Soru 67
Temelde bir toplumun dijital kültürle bütünleşmiş olmasını, bunun nimetlerini gündelik hayatına uygulayabilir hale gelmiş olmasını ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ağ toplumu
B
Sosyal paylaşım ağları
C
Anaşist hareketler
D
Sivil Toplum
E
Tıklamacılık
Açıklama:
Ağ toplumu, temelde bir toplumun dijital kültürle bütünleşmiş olmasını, bunun nimetlerini gündelik hayatına uygulayabilir hale gelmiş olmasını ifade eder.
Soru 68
İsyan ve Umut Ağları: İnternet Çağında Toplumsal Hareketler kitabının yazarı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Atton
B
Manuel Castells
C
Jan Van Dijk
D
Howard Rheingold
E
Dawson
Açıklama:
Castells (2013), ağ toplumundaki toplumsal hareketlerin bazı ortak özelliklerini, ‘İsyan ve Umut Ağları: İnternet Çağında Toplumsal Hareketler’ kitabında ele alarak kavramsal bir çerçeve oluşturmuştur.
Soru 69
Sanal cemaat kavramını ilk defa aşağıdaki yazarlardan hangisi kullanmıştır?
Seçenekler
A
Jan Van Dijk
B
Dawson
C
Howard Rheingold
D
Morozov
E
Benjamin Michael Rattray
Açıklama:
Rheingold, sanal cemaat (virtual community) kavramını ilk defa 1987’de yayımladığı “ Sanal Cemaatler: Fikirlerin Bilgisayar Duyurusu Panosu Üzerinden Değiş Tokuşu (Virtual Communities: Exchanging Ideas through Computer Bulletin Boards)” isimli makalesinde kullanmıştır.
Soru 70
Aşağıdakilerden hangisi bir grup insanın kurum ve kuruluşlar üzerinde baskı yaratarak sorunlu gördükleri politikaları, uygulamaları ya da durumları değiştirme süreci olarak tanımlanır?
Seçenekler
A
Aktivizm
B
Hacktivism
C
Sibernetik
D
Pasif eylemcilik
E
Tıklamacılık
Açıklama:
Aktivizm, bir grup insanın kurum ve kuruluşlar üzerinde baskı yaratarak sorunlu gördükleri politikaları, uygulamaları ya da durumları değiştirme süreci olarak tanımlanır.
Soru 71
Aşağıdaki isimlendirmelerden hangisi alternatif medya çatısı altında düşünülemez?
Seçenekler
A
Yerel medya
B
Yaygın medya
C
Başka medya
D
Topluluk medyası
E
Yeni medya
Açıklama:
Alternatif medya çatısı altında düşünülebilecek isimlendirmeler, “muhalif medya", "topluluk medyası", "bağımsız medya", "karşı medya", "yeni medya", "yerel medya", "başka medya", "radikal medya" olarak sıralanabilir. Yaygın medya ise, aynı zamanda “geleneksel medya” olarak da adlandırılan ana akım medyanın isimlendirmelerinden biridir. Doğru cevap B’dir.
Soru 72
Radikal medya için çalışan bir gazetecinin olayları sunarken bir aktivist gibi davranması aşağıdaki kavramlardan hangisiyle ifade edilir?
Seçenekler
A
Yurttaş gazeteciliği
B
Yerli habercilik
C
Alternatif medya
D
Başka medya
E
Topluluk medyası
Açıklama:
Radikal medya için çalışan bir gazetecinin olayları sunarken bir aktivist gibi davranması “yerli habercilik” olarak ifade edilir. Örneğin, bir gazeteci bir sosyal hareketi haberleştirirken olay yerinde gözlemlediklerini olayı yaşayan biri gibi aktarmalıdır. Tarafsız habercilik açısından sorunlu görülebilecek bazı noktaları olan bu teknik yine de radikal medyayı geleneksel medyadan ayrıştıran temel özelliklerden biridir. Ayrıca yerli habercilik yeni keşfedilmiş bir haberleştirme tekniği olmayıp, ünlü yazar George Orwell yerli haberciliğe oldukça yakın olan bir gazetecilik tarzı ortaya koymuştur. Doğru cevap B’dir.
Soru 73
İnternette kullanıcıların içerik üretebilmesi ilk kez aşağıdakilerden hangisiyle gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
Web 1.0
B
Web 2.0
C
Web 3.0
D
Web 4.0
E
Web 5.0
Açıklama:
Edilgen konumda bulunan Web 1.0 teknolojisinden, etkileşimli bir boyuta taşınan Web 2.0 teknolojisi ile birlikte internet dünyası köklü bir dönüşüm geçirmiş ve internet kullanıcıları sanal dünyanın birer aktörü olarak içerik üretmeye başlamışlardır. Doğru cevap B’dir.
Soru 74
Türkiye’de radyo ve televizyon yayınları hangi yıla kadar devlet tekeline ait olmuştur?
Seçenekler
A
1974
B
1984
C
1994
D
2004
E
2014
Açıklama:
Türkiye’de radyo ve televizyon yayınları 1994 yılında yapılan Anayasa maddesi değişikliğine kadar devlet tekeline ait olmuştur. Doğru cevap C’dir.
Soru 75
Aşağıdakilerden hangisi sosyal medyanın yeni toplumsal hareketlere olumsuz etkilerine karşı ortaya çıkmıştır?
Seçenekler
A
Occupy Eylemleri
B
Arap Baharı
C
İndignados ve Podemos
D
Doğruluk Payı
E
Radyomu İstiyorum
Açıklama:
Daha çok siyasi demeçleri takip etmek ve doğruluklarını test etmek amacıyla kurulan bir doğrulama platformu olan Doğruluk Payı sosyal medyanın olumsuz etkilerine karşı kurulmuş bir platformdur. Çünkü sosyal medyanın bilgi kirliliği ve haber dezenformasyonu anlamında çok büyük ve çok hızlı bir mecra olarak işlev görmesi yeni sosyal hareketlerin varoluş zeminine ilişkin gerçekliği öldüren bir süreci beslemektedir. Doğru cevap D’dir.
Soru 76
“Sosyal medya üzerinden yapılan eylemlere sanal ortamda katkıda bulunma” durumunu ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Online aktivizm
B
Dijital tembellik
C
Dijital aktivizm
D
Ağ toplumu
E
Siber uzam
Açıklama:
Sosyal medya üzerinden yapılan eylemlere sanal ortamda katkıda bulunma durumu, dilimize “tıklamacılık” olarak çevrilebilecek “dijital tembellik"tir. Dijital tembellik, bir beğeni ya da paylaş butonuyla dünyayı değiştiriyor hissi vermesi nedeniyle toplumsal hareketlerin gelişimine ket vurabilmektedir. Doğru cevap B’dir.
Soru 77
Ağ toplumundaki toplumsal hareketlerin "neler yapmaları gerektiğini sürekli sorgulamaları" durumu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Öfke kıvılcımları
B
Özdüşünümsellik
C
Hareketlerin viralliği
D
Lidersizlik
E
Programsızlık
Açıklama:
Ağ toplumundaki toplumsal hareketlerin, değiştirmek istedikleri sistemin mekanizmalarını yeniden üreterek başarısızlığa uğrayan hareketlerin düştüğü tuzağa düşmemek, girdiği açmazlara girmemek için neler yapmaları gerektiğini kendilerine sürekli sormaları “özdüşünümsellik” özelliğine karşılık gelir. Başka bir ifadeyle, internet ekseninde örgütlenen yeni toplumsal hareketler özdüşünümsel hareketlerdir. Doğru cevap B’dir.
Soru 78
“İsyan ve Umut Ağları: İnternet Çağında Toplumsal Hareketler” isimli eser aşağıdaki kuramcılardan hangisine aittir?
Seçenekler
A
Castells
B
Van Dijk
C
Rheingold
D
Morozov
E
Dawson
Açıklama:
“İsyan ve Umut Ağları: İnternet Çağında Toplumsal Hareketler” isimli eser Castells’e aittir. Bu eserinde Castells, ağ toplumundaki toplumsal hareketlerin bazı ortak özelliklerini sıralamıştır. Doğru cevap A’dır.
Soru 79
Aşağıdakilerden hangisi video aktivizminin özelliklerinden biridir?
Seçenekler
A
Tarafsız olma amacındadır.
B
Belli sorunları konu edinir.
C
Dikey bir ilişki söz konusudur.
D
Sadece video çekme eylemidir.
E
Kişisel deneyimleri konu edinebilir.
Açıklama:
Bir dijital aktivizm türü olan video aktivizmi, tarafsız olma amacında olmadığı gibi, sadece bir video çekme eylemi de değildir. Yalnızca belli konuları değil, dünyanın herhangi bir yerinde meydana gelen meseleleri konu edinebilir. Ayrıca video aktivistleri arasında dikey değil, işbirliğine dayalı yatay bir ilişki söz konusudur. Bununla birlikte, video aktivizminde geleneksel medyada kendine yer bulamayan kişisel deneyimler, politikalar ve bakış açıları konu edinilebilmektedir. Doğru cevap E’dir.
Soru 80
Hacktivism faaliyetini diğer siber suçlardan farklı kılan temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Başkasının bilgisayarına illegal yollarla girilmesi
B
Sosyal değişim sağlama amacında olması
C
Gerçek kimliklerin saklı olması
D
İnternet aracılığıyla yapılması
E
Politik olmayan gerekçelere dayanması
Açıklama:
Politik gerekçeler göstererek hacking eylemi yapmak olarak tanımlanan “hacktivism” internet aracılığıyla yapıldığı için dijital aktivizm faaliyetidir. Hacktivism, siber terörizmden ve diğer siber suçlardan, hacktivism yapanların asıl amacının sosyal değişim sağlama olması nedeniyle farklılaşmaktadır. Doğru cevap B’dir.
Soru 81
Aşağıda özellikleri verilen medya türü hangisidir? I. Dezavantajlı gruplar gibi küçük ölçekli yapılara özel bir önem verir. II. Devletten ve pazar ekonomisinin koşullarından bağımsızdır. III. Kendi kendini temsil eder.
Seçenekler
A
Radikal medya
B
Alternatif medya
C
Ana akım medya
D
Sosyal medya
E
Dijital medya
Açıklama:
Alternatif medya dezavantajlı gruplar gibi küçük ölçekli yapılara özel bir önem verir. Devletten de pazar ekonomisinin koşullarından da bağımsızdır. Yatay veya hiyerarşik bir yapılanmaya sahip değildir. İzleyici veya okurların demokratik katılımına her zaman açıktır. Kendi kendini temsil eder. Egemen söylemin dışında bir söyleme sahiptir.
Soru 82
Aşağıdakilerden hangileri dijital aktivizm türlerindendir?
I. Video aktivizmi
II. Dijital imza kampanyaları
III. Sibernetik
IV. Hacktivism
I. Video aktivizmi
II. Dijital imza kampanyaları
III. Sibernetik
IV. Hacktivism
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve III
C
I, II ve III
D
II, III ve IV
E
I, II ve IV
Açıklama:
Dijital aktivizm türleri video aktivizmi, dijital imza kampanyaları ve hacktivismdir.
Soru 83
Ruşen Çakır kaç yılında internet üzerinden bireysel haber yayınları yapmaya başlamıştır?
Seçenekler
A
2001
B
2009
C
2011
D
2015
E
2019
Açıklama:
Ruşen Çakır’ın alternatif medya girişimini incelemek faydalı olacaktır. Çakır, uzun yıllar çalıştığı ana akım medyadan ayrılarak 2015 yılında internet üzerinden bireysel haber yayınları yapmaya başladı. Bir Periscope hesabıyla başlattığı girişim daha sonra bir haber platformu olarak görülebilecek olan Medyascope.tv’ye dönüştü.
Soru 84
Aşağıdakilerden hangisi alternatif medyanın isimlendirmelerinden değildir?
Seçenekler
A
Ana akım medya
B
Bağımsız medya
C
Karşı medya
D
Yeni medya
E
Yerel medya
Açıklama:
Alternatif medya aslında kendi içinde birçok farklı isimlendirmelere sahiptir. Bu isimlendirmeler büyük ölçüde alternatif medya tanımlamasının çatısı altında düşünülebilir. Nihayetinde hepsinin temel derdi ana akım medyaya karşı bir alternatif oluşturabilmektir. Kavram kargaşasını önlemek amacıyla bu isimlendirmelerin başlıcaları şöyle sıralanabilir: “muhalif medya, topluluk medyası, bağımsız medya, karşı medya, yeni medya, yerel medya, başka medya, radikal medya. [...]
Soru 85
Aşağıdakilerden hangisi kitle iletişim oluşumları muhalif ideolojinin savunduğu değerleri demokratik bir biçimde anlatabildiği ve ezilenlerin sesini duyurmalarına katkıda bulunan bir mecralar bütününün karşılığıdır?
Seçenekler
A
Ağ toplumu
B
Ana akım medya
C
Radikal haber
D
Yerel medya
E
Yurttaş gazeteciliği
Açıklama:
Bu anlamda radikal medya diye tabir edilen kitle iletişim oluşumları muhalif ideolojinin savunduğu değerleri demokratik bir biçimde anlatabildiği ve ezilenlerin sesini duyurmalarına katkıda bulunan bir mecralar bütünüdür
Soru 86
İnternet kaç yılından itibaren daha kitlesel düzeyde kullanılmaya başlayan bir ağ haline gelmiştir?
Seçenekler
A
1991
B
1995
C
1999
D
2001
E
2005
Açıklama:
İnternet 1995 yılından itibaren daha kitlesel düzeyde kullanılmaya başlayan bir ağ haline gelmiştir.
Soru 87
MySpace kaç yılında kurulmuştur?
Seçenekler
A
1995
B
1999
C
2001
D
2003
E
2005
Açıklama:
2003 yılında kurulan MySpace, 2004 yılında kurulan Facebook ve 2006 yılında yayına başlayan Twitter gibi platformlarla atılmıştır.
Soru 88
“Radyomu İstiyorum” isimli sivil itaatsizlik eyleminde sivil toplum kaç yılında başarılı bir örgütlenme gerçekleştirmiştir?
Seçenekler
A
1989
B
1990
C
1993
D
1995
E
1998
Açıklama:
İnternet teknolojilerinin henüz yaygınlaşmadığı 1993 yılında “Radyomu İstiyorum” isimli sivil itaatsizlik eyleminde sivil toplum başarılı bir örgütlenme gerçekleştirmiş ve siyasi iktidarın eylemi dikkate almasını sağlamıştır.
Soru 89
“Occupy” eylemi kaç yılında başlamıştır?
Seçenekler
A
1995
B
2001
C
2005
D
2011
E
2013
Açıklama:
Yerelde başlayan bir hareketin küresel ağlar aracılığıyla uluslararası bir boyut kazanmasına ilişkin önemli bir örnek 2011 yılında başlayan “Occupy” eylemleridir.
Soru 90
Bazıları tarafından “Facebook devrimi” olarak bilinen eylem aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Arap Baharı
B
Banner
C
Indignados
D
Occupy
E
Podemos
Açıklama:
2011 yılında bazı Arap ülkelerinde başlayan ve “Arap Baharı” olarak tanımlanan eylemlerde sosyal medya kullanımının ne kadar etkili olduğuna tüm dünya şahit olmuştur. Hatta eylemler bazıları tarafından “Facebook devrimi” olarak bile tanımlanmıştır
Soru 91
Aşağıdaki hangi ülkede “Indignados” (Öfkeliler) eylemi gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
Arjantin
B
Brezilya
C
Fransa
D
İspanya
E
İtalya
Açıklama:
2011 yılında Avrupa’yı kasıp kavuran ekonomik krizin önemli ölçüde etkilediği ve işsizlik oranının %22’ye ulaştığı İspanya’da sosyal medya üzerinden örgütlenen bir grup gencin başlattığı “Indignados” (Öfkeliler) hareketi kısa sürede Avrupa’nın birçok metropolüne sıçramış ve zamanla tabandan örgütlenen siyasi partilere evrilmiştir.
Soru 92
Aşağıdakilerden hangisi ‘İsyan ve Umut Ağları: İnternet Çağında Toplumsal Hareketler’ adlı kitabın yazarıdır?
Seçenekler
A
Atton
B
Ampuja
C
Castells
D
Drissel
E
Orwell
Açıklama:
Castells (2013), ağ toplumundaki toplumsal hareketlerin bazı ortak özelliklerini, ‘İsyan ve Umut Ağları: İnternet Çağında Toplumsal Hareketler’ kitabında ele alarak kavramsal bir çerçeve oluşturmuştur.
Soru 93
Aşağıdakilerden hangisi yeni toplumsal hareketlerin özelliklerinden değildir?
Seçenekler
A
zengin içeriğe sahip olma
B
daha demokratik ve katılıma açık olması
C
dar iktisadi çıkarlardan bağımsızlaşmış olması
D
daha homojen olması
E
mekânsal anlamda daha küresel olması
Açıklama:
Yeni toplumsal hareketler üyelerinin aidiyetleri itibarıyla daha heterojendir. Doğru cevap D seçeneğidir.
Soru 94
Ana akım medya ile ilgili olarak aşağıdaki bilgilerden hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
Ana akım medya 4. güç olarak görülmektedir.
B
Sivil toplum ve yeni toplumsal hareketler ana akım medyada rahatlıkla yer bulabilmektedirler.
C
Ana akım medya ile toplumun hemen hemen tüm kesimleri tarafından bilinen medya araçları ve kurumları ifade edilmektedir.
D
Aynı zamanda “geleneksel medya” ve “yaygın medya” olarak da isimlendirilebilmektedir.
E
Ana akım medya çoğu zaman egemen ideolojinin ve/veya ekonomik olarak güçlü olan yapıların güdümüne girmektedir.
Açıklama:
serbest pazar temelli bir medya sisteminin bu imkanı tam olarak sunmaması, sivil toplumun demokratik bir ortamda var olabilmesi için geleneksel ana akım medyadan destek almasını imkansızlaştırmaktadır. Bu nedenle, sivil toplum ve yeni toplumsal hareketler alternatif medya, radikal medya ve sosyal medya üzerinden kendilerine bir mücadele alanı oluşturabilmektedirler.
Soru 95
Aşağıdakilerden hangisi alternatif medyanın özelliklerinden birisidir?
Seçenekler
A
Alternatif olma iddiasındaki bir iletişim platformu ticari amaç ve kaygılar taşır.
B
Alternatif medya çoğu zaman egemen ideolojinin ve/veya ekonomik olarak güçlü olan yapıların güdümüne girmektedir.
C
Alternatif medya devletten de pazar ekonomisinin koşullarından da bağımsızdır.
D
Alternatif medya kitlesel bir erişime sahiptir.
E
Alternatif medya kavramı toplumun hemen hemen tüm kesimleri tarafından bilinen medya araçları ve kurumlarını ifade etmektedir.
Açıklama:
Alternatif medya dezavantajlı gruplar gibi küçük ölçekli yapılara özel bir önem verir. Alternatif medya devletten de pazar ekonomisinin koşullarından da bağımsızdır. Alternatif medya yatay veya hiyerarşik bir yapılanmaya sahip değildir. İzleyici veya okurların demokratik katılımına her zaman açıktır. Alternatif medya kendi kendini temsil eder. Egemen söylemin dışında bir söyleme sahiptir. Alternatif olma iddiasındaki bir iletişim platformu ticari amaç ve kaygılar taşımaz. Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 96
Aşağıdakilerden hangisi internetin yeni toplumsal hareketler eksenindeki özellikleri arasında değildir?
Seçenekler
A
çok hızlı bir şekilde bir araya gelme ve dağılma
B
dikey bir şekilde örgütlenme
C
iç ve dış iletişimi önlenemez bir şekilde sürdürebilme
D
küresel iletişim yetenekleriyle dünya kamuoyunu etkileyebilme
E
öngörülemez davranışlarda bulunabilme
Açıklama:
İnternet üzerinden sağlanan örgütlenme dikey değil yatay bir örgütlenmedir ve hiyerarşi yoktur. Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 97
"İnternette sosyalleşen insanlar, bir ‘banner’a tıklayarak Afrika’daki açları doyurduğunu, yağmur ormanlarını kurtardığını veya ozon deliğini kapattığını düşünmeye başlamaktadır" yukarıdaki ifade hangi kavramı tanımlamaktadır?
Seçenekler
A
dijital fanus etkisi
B
dijital tembellik
C
tıklamacılık
D
yurttaş gazeteciliği
E
dijital aktivizm
Açıklama:
"İnternette sosyalleşen insanlar, bir ‘banner’a tıklayarak Afrika’daki açları doyurduğunu, yağmur ormanlarını kurtardığını veya ozon deliğini kapattığını düşünmeye başlamaktadır" Bu durum dijital fanus etkisi olarak adlandırılmaktadır. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 98
Aşağıdakilerden hangisi sosyal medyanın yeni toplumsal hareketlere olumsuz etkilerindendir?
Seçenekler
A
Herhangi bir mesajın sosyal medya üzerinden yayılması daha hızlı, masrafsız ve kolaydır.
B
Medya içeriğinin sansürsüz bir şekilde dolaşıma sokulmasını sağlar.
C
Sosyal medya aracılığıyla kendini ifade etmek ya da enformasyona erişmenin görece ucuz olduğu da söylenebilir.
D
Sosyal medya eylemin geniş kitlelere ulaşmasını sağlamaktadır.
E
Sosyal medya üzerinden yaşanan bilgi kirliliğinin kontrolü oldukça güçtür.
Açıklama:
Sosyal medyanın pek çok olumlu özelliğinin yanında olumsuz etkileri de vardır. Bunlardan bir tanesi de Sosyal medya üzerinden yaşanan bilgi kirliliğinin kontrolü oldukça güç olmasıdır.
Soru 99
Temelde bir toplumun dijital kültürle bütünleşmiş olmasını, bunun nimetlerini gündelik hayatına uygulayabilir hale gelmiş olmasını ifade eden kavram hangisidir?
Seçenekler
A
Sosyal medya
B
Yeni toplumsal hareketler
C
Dijital aktivizm
D
Ağ toplumu
E
Kitle toplumu
Açıklama:
Ağ toplumu, temelde bir toplumun dijital kültürle bütünleşmiş olmasını, bunun nimetlerini gündelik hayatına uygulayabilir hale gelmiş olmasını ifade eder.
Soru 100
Bir topluluğun sanal cemaat olarak değerlendirilebilmesi için aşağıdaki koşullardan hangilerinin oluşması gerekir?
I. Üyeler arasında etkileşimin olması
II. Üyeler üzerinde sosyal kontrolün bulunması
III. Üyelerin sabit bir kullanıcı adı (Nick) sahibi olması
I. Üyeler arasında etkileşimin olması
II. Üyeler üzerinde sosyal kontrolün bulunması
III. Üyelerin sabit bir kullanıcı adı (Nick) sahibi olması
Seçenekler
A
yalnız I
B
yalnız III
C
I ve II
D
I ve III
E
I, II,III
Açıklama:
Bir topluluğun sanal cemaat olarak değerlendirilebilmesi için;
I. Üyeler arasında etkileşimin olması
II. Üyeler üzerinde sosyal kontrolün bulunması
III. Üyelerin sabit bir kullanıcı adı (Nick) sahibi olması gerekir.
I. Üyeler arasında etkileşimin olması
II. Üyeler üzerinde sosyal kontrolün bulunması
III. Üyelerin sabit bir kullanıcı adı (Nick) sahibi olması gerekir.
Soru 101
"Bir grup insanın kurum ve kuruluşlar üzerinde baskı yaratarak sorunlu gördükleri politikaları, uygulamaları ya da durumları değiştirme süreci" olarak tanımlanan kavram hangisidir?
Seçenekler
A
aktivizm
B
siber uzay
C
sanal cemaatler
D
toplumsal hareketler
E
lobicilik
Açıklama:
“Aktivizm, bir grup insanın kurum ve kuruluşlar üzerinde baskı yaratarak sorunlu gördükleri politikaları, uygulamaları ya da durumları değiştirme süreci olarak tanımlanır."
Soru 102
Hangisi Morozov’a göre aktivistlerin yeni medyadan yararlanma stratejilerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Ulaşılabilirlik ve doğru bilgi
B
Belirli bir soruna karşı kamuoyu ilgisini çekmek
C
Yeni üyelere ulaşmak
D
Tıklamacılığın yaygınlaştırılması
E
Politikacılar ve seçmenlerle doğrudan temas kurmak
Açıklama:
Tıklamacılığın yaygınlaştırılması aktivistlerin yeni medyadan yararlanma stratejilerinden biri değildir. Doğru cevap D seçeneğidir.
Soru 103
Aşağıdaki kuramlardan hangisine göre demokratik-hukuk devleti çerçevesinde medyanın yasal her tür birlik ve hareketin seslerini duyurmaları yönünde yapacağı ‘nesnel’ yayınla toplumsal yaşamda ‘dördüncü güç’ olma işlevini yerine getireceği varsayılmaktadır?
Seçenekler
A
Sosyalist kuram
B
Liberal kuram
C
Marksist kuram
D
Komünist kuram
E
Feminist kuram
Açıklama:
Klasik liberal kuram uyarınca, demokratik-hukuk devleti çerçevesinde medyanın yasal her tür birlik ve hareketin seslerini duyurmaları yönünde yapacağı ‘nesnel’ yayınla toplumsal yaşamda ‘dördüncü güç’ olma işlevini yerine getireceği varsayılmaktadır”. Doğru cevap B'dir.
Soru 104
- Ekolojist hareketler
- Eşcinsel hareketler
- Anarşist hareketler
- Feminist hareketler
Seçenekler
A
Yanlız I
B
I ve II
C
II ve IV
D
II, III ve IV
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
Alternatif medya “ana akım medyaya muhalif, radikal, anarşist, anti-otoriter, anti-hiyerarşik, kâr amacı gütmeyen ve ana akım medyada göremediğimiz haberlerin görüldüğü, temsil edildiği mecra”dır. İnceoğlu, ekolojist hareketler, eşcinsel hareketler, anarşist hareketler ve feminist hareketler gibi oluşumları alternatif medyanın sahip çıktığı hareketler olarak göstermektedir. Doğru cevap E'dir.
Soru 105
Aşağıdakilerden hangisi İnternetin toplumsal hareketler üzerine etkisine fırsatçı yaklaşanların savunduğu düşüncedir?
Seçenekler
A
Ekonomik, sosyal, kültürel ve bilişsel problemlerinin internet teknolojileri üzerinden
çözüleceğini düşünürler
çözüleceğini düşünürler
B
İnternetin katılımcı, şeffaf ve doğrudan demokrasiye ulaşmak için öncelikli yol olduğunu savunurlar
C
İnternetin neoliberal sömürü politikalarının yeni bir aracı olduğunu düşünürler
D
İnternetin sunduğu imkânlar nedeniyle etkili bir mücadele aracı olabileceğini savunurlar.
E
Toplumsal mücadele aktörleri için asla yaygın medya araçlarının yerini tutamayacağını savunurlar
Açıklama:
İnternetin toplumsal hareketler üzerine etkisine fırsatçı yaklaşanlar:
İnternetin iktidar sahipleri tarafından yönlendirilmesine ve geniş kesimlerin dışlanmasına rağmen, sunduğu imkânlar nedeniyle etkili bir mücadele aracı olabileceğini savunurlar. Ancak diğer taraftan her türlü baskı ve engellemeye rağmen internetin bir mücadele alanı olarak kabul ederler. Doğru cevap D'dir.
İnternetin iktidar sahipleri tarafından yönlendirilmesine ve geniş kesimlerin dışlanmasına rağmen, sunduğu imkânlar nedeniyle etkili bir mücadele aracı olabileceğini savunurlar. Ancak diğer taraftan her türlü baskı ve engellemeye rağmen internetin bir mücadele alanı olarak kabul ederler. Doğru cevap D'dir.
Soru 106
2011 yılında yerelde başlayan daha sonra küresel ağlar aracılığıyla uluslararası bir boyut kazanan ABD ve Batı Avrupa kentlerinde etkin eylemler haline gelmiş olan eylem aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Radyomu İstiyorum
B
Facebook devrimi
C
Occupy
D
Arap Baharı
E
Indignados
Açıklama:
Yerelde başlayan bir hareketin küresel ağlar aracılığıyla uluslararası bir boyut kazanmasına ilişkin önemli bir örnek 2011 yılında başlayan “Occupy” eylemleridir. Küreselleşme karşıtı olan bu eylemler yeni iletişim teknolojilerinin kullanılmasıyla, ABD ve Batı Avrupa kentlerinde etkin eylemler haline gelmişlerdir. Doğru cevap C'dir.
Soru 107
Hareket olarak, bireyler olarak sürekli kim oldukları, ne istedikleri, neye ulaşmak istedikleri, nasıl bir demokrasi ve toplum dilediklerini sürekli olarak kendilerine sorarlar.
Yukarıdaki anlatımda Castells'a göre , ağ toplumundaki toplumsal hareketlerin ortak özelliklerinden hangisine değinilmiştir?
Yukarıdaki anlatımda Castells'a göre , ağ toplumundaki toplumsal hareketlerin ortak özelliklerinden hangisine değinilmiştir?
Seçenekler
A
Programsızlık
B
Kent Uzamının İşgali
C
Hareketlerin Viralliği
D
Özdüşünümsellik
E
Lidersizlik
Açıklama:
Özdüşünümsellik: İnternet ekseninde örgütlenen yeni toplumsal hareketler özdüşünümsel hareketlerdir. Hareket olarak, bireyler olarak sürekli kim oldukları, ne istedikleri, neye ulaşmak istedikleri, nasıl bir demokrasi ve toplum diledikleri, özellikle
özerklik ve bağımsızlığın siyasi olarak devredilmesi açısından değiştirmek istedikleri sistemin mekanizmalarını kendi içlerinde yeniden üreterek başarısızlığa uğrayan birçok hareketin düştüğü tuzaklara düşmemek, girdiği açmazlara girmemek için neler yapmaları gerektiğini kendilerine sürekli sorarlar. Doğru cevap D'dir.
özerklik ve bağımsızlığın siyasi olarak devredilmesi açısından değiştirmek istedikleri sistemin mekanizmalarını kendi içlerinde yeniden üreterek başarısızlığa uğrayan birçok hareketin düştüğü tuzaklara düşmemek, girdiği açmazlara girmemek için neler yapmaları gerektiğini kendilerine sürekli sorarlar. Doğru cevap D'dir.
Soru 108
Sanal cemaatler kavramını “Kişisel ilişkiler ağının yaratılması için yeterli sayıda insan bir araya geldiğinde, networkler (internet) vasıtasıyla yaratılan sosyal gruplardır” şeklinde tanımlayan ve bu kavramı ilk defa 1987 yılında yayımladığı makalesinde kullanan yazar aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Rheingold
B
Jan Van Dijk
C
Morozov
D
Dawson
E
Castells
Açıklama:
Rheingold, sanal cemaat (virtual community) kavramını ilk defa 1987’de yayımladığı “ Sanal Cemaatler: Fikirlerin Bilgisayar Duyurusu Panosu Üzerinden Değiş Tokuşu (Virtual Communities: Exchanging Ideas through Computer Bulletin Boards)” isimli makalesinde kullanmıştır. Rheingold aynı zamanda bu alanda en çok tanınan kitaplardan birisinin yazarıdır. Ona göre sanal cemaatler: “Kişisel ilişkiler ağının yaratılması için yeterli sayıda insan biraraya geldiğinde, networkler (internet) vasıtasıyla yaratılan sosyal gruplardır” Doğru cevap A'dır.
Soru 109
Aşağıdakilerden hangisi Dawson'a göre bir topluluğun sanal cemaat olarak değerlendirilebilmesi için gerekli koşullardan biri değildir?
Seçenekler
A
Sitedeki interaktivitelerin üyelerin ilgi alanlarına uygun olması
B
Paylaşılan düşünce veya aktivitelerin açık alanda yapılmaması
C
Üyeler arasında etkileşimin olması
D
Üyelerin sabit bir kullanıcı adı (Nick) sahibi olması
E
Herkesin olmasa bile makul sayıdaki üyenin katılım sağlaması
Açıklama:
Bir topluluğun sanal cemaat olarak değerlendirilebilmesi için Dawson bazı koşulların oluşması gerektiğini ifade etmiştir. Bunlar;
1. Üyeler arasında etkileşimin olması,
2. Üyeler arasındaki etkileşimin devamlılık arz
etmesi,
3. Üyelerin sabit bir kullanıcı adı (Nick) sahibi olması,
4. Üyeler üzerinde sosyal kontrolün bulunması,
5. Sitedeki interaktivitelerin üyelerin ilgi alanlarına uygun olması,
6. Paylaşılan düşünce veya aktivitelerin açık
alanda yapılması,
7. Herkesin olmasa bile makul sayıdaki üyenin katılım sağlaması şeklinde sıralanabilir
Doğru cevap B'dir.
1. Üyeler arasında etkileşimin olması,
2. Üyeler arasındaki etkileşimin devamlılık arz
etmesi,
3. Üyelerin sabit bir kullanıcı adı (Nick) sahibi olması,
4. Üyeler üzerinde sosyal kontrolün bulunması,
5. Sitedeki interaktivitelerin üyelerin ilgi alanlarına uygun olması,
6. Paylaşılan düşünce veya aktivitelerin açık
alanda yapılması,
7. Herkesin olmasa bile makul sayıdaki üyenin katılım sağlaması şeklinde sıralanabilir
Doğru cevap B'dir.
Soru 110
Bir grup insanın kurum ve kuruluşlar üzerinde baskı yaratarak sorunlu gördükleri politikaları, uygulamaları ya da durumları değiştirme süreci olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yurttaş Gazeteciliği
B
Radikal Medya
C
Aktivizm
D
Sanal Cemaat
E
Siber Uzay
Açıklama:
“Aktivizm, bir grup insanın kurum ve kuruluşlar üzerinde baskı yaratarak sorunlu
gördükleri politikaları, uygulamaları ya da durumları değiştirme süreci olarak tanımlanır. Doğru cevap C'dir.
gördükleri politikaları, uygulamaları ya da durumları değiştirme süreci olarak tanımlanır. Doğru cevap C'dir.
Soru 111
- Şantaj
- Dolandırıcılık
- Siber terörizm
- Politik protesto
Seçenekler
A
Yanlız III
B
II ve III
C
Yanlız IV
D
I, II ve IV
E
Yanlız I
Açıklama:
Diğer taraftan, hack yöntemiyle elde edilen gizli bilgilerin şantaj, para koparma gibi amaçlarla kullanılması hacktivism değildir. Teröristlerin hükümetleri dize getirmek
için yaptıkları yıkıcı hack faaliyetleri de hacktivism değil, siber terörizmdir. Bu konuda son yıllarda çeken bir örnek 2003 yılında oluşan Anonymous isimli topluluktur. “Bu topluluktaki kişilerin gerçek kimlikleri kamuoyunda bilinmiyor.“4chan” gibi platformlarda bir araya gelen hackerlar interneti politik protesto amacıyla kullanmaya başlayınca “hacktivism” kavramıyla da tanışmış olduk. Doğru cevap C'dir.
için yaptıkları yıkıcı hack faaliyetleri de hacktivism değil, siber terörizmdir. Bu konuda son yıllarda çeken bir örnek 2003 yılında oluşan Anonymous isimli topluluktur. “Bu topluluktaki kişilerin gerçek kimlikleri kamuoyunda bilinmiyor.“4chan” gibi platformlarda bir araya gelen hackerlar interneti politik protesto amacıyla kullanmaya başlayınca “hacktivism” kavramıyla da tanışmış olduk. Doğru cevap C'dir.
Soru 112
Change.org adlı site hangi yönde faaliyet göstermektedir?
Seçenekler
A
Eşcinsel hareketler
B
Sanal Gazete
C
Video Aktivizmi
D
Hacktivism
E
Dijital İmza Kampanyaları
Açıklama:
Dijital aktivistlerin toplumsal sorunlara ses getirebilmek, amaçları uğruna mücadele edebilmek ve ortak tepki geliştirebilmek için dijital olarak organize olmalarında önemli bir etkendir. Son yıllarda bu tip girişimler için en çok kullanılan platform change.org’dir. “Change.org, belirli konularda imza kampanyaları düzenlemek noktasında dünyanın belki de en büyük sivil toplum dayanışma mecrası olarak tanımlanmaktadır. Doğru cevap E'dir.
Soru 113
Aşağıdakilerden hangisi alternatif medyanın sahip çıktığı hareketler arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Ekolojist hareketler
B
Eşcinsel hareketler
C
Anarşist hareketler
D
Feminist hareketler
E
Otoriter hareketler
Açıklama:
İnceoğlu’na (2010) göre alternatif medya “ana akım medyaya muhalif, radikal, anarşist, anti-otoriter, anti-hiyerarşik, kar amacı gütmeyen ve ana akım medyada göremediğimiz haberlerin görüldüğü, temsil edildiği mecra”dır. İnceoğlu, ekolojist hareketler, eşcinsel hareketler, anarşist hareketler ve feminist hareketler gibi oluşumları alternatif medyanın sahip çıktığı hareketler olarak göstermektedir.
Soru 114
Aşağıdaki gazetecilerin hangisi ülkemizdeki alternatif medya girişimcilerine örnek olarak verilebilir?
Seçenekler
A
Abdülkadir Selvi
B
Ahmet Hakan
C
Ruşen Çakır
D
Ertuğrul Özkök
E
Fikret Bila
Açıklama:
Alternatif medyanın gerçek hayatta bir karşılığı var mıdır? Bunun için deneyimli gazeteci Ruşen Çakır’ın alternatif medya girişimini incelemek faydalı olacaktır. Çakır, uzun yıllar çalıştığı ana akım medyadan ayrılarak 2015 yılında internet üzerinden bireysel haber yayınları yapmaya başladı. Bir Periscope hesabıyla başlattığı girişim daha sonra bir haber platformu olarak görülebilecek olan Medyascope.tv’ye dönüştü. “Çünkü özgür” sloganını benimseyen platform bağışlarla yayın hayatına devam ediyor. Bu oluşum hem bir alternatif medya örneği hem de yeni iletişim teknolojilerinin tüm boyutlarını yayıncılık anlayışının merkezine koyan, yapım anlamında ise profesyonel veya amatör gibi ayrımları dikkate almayan bir platform örneğidir.
Soru 115
Türkiye'de radyo ve televizyonlar aşağıdaki yıllardan hangisine kadar devlet tekelinde kalmıştır?
Seçenekler
A
1976
B
1982
C
1988
D
1994
E
2000
Açıklama:
Türkiye’de radyo ve televizyon yayınları 1994 yılında yapılan Anayasa maddesi değişikliğine kadar devlet tekeline aitti.
Soru 116
ABD ve Batı Avrupa kentlerinde küreselleşme karşıtı 'Occupy' eylemleri aşağıdaki yıllardan hangisinde gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
1996
B
2001
C
2006
D
2011
E
2016
Açıklama:
Yerelde başlayan bir hareketin küresel ağlar aracılığıyla uluslararası bir boyut kazanmasına ilişkin önemli bir örnek 2011 yılında başlayan “Occupy” eylemleridir. Küreselleşme karşıtı olan bu eylemler yeni iletişim teknolojilerinin kullanılmasıyla, ABD ve Batı Avrupa kentlerinde etkin eylemler haline gelmişlerdir.
Soru 117
Arap Baharı sürecinde, 27 Ocak 2011 tarihinde, devlet yetkililerinin sosyal medya araçlarına erişimi kesmesi aşağıdaki ülkelerden hangisinde gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
Tunus
B
Mısır
C
Libya
D
Suriye
E
Bahreyn
Açıklama:
Arap Baharı esnasında sosyal medya yalnızca yaşananların hızlı ve sansürsüz aktarılmasını sağlamamış, aynı zamanda eylemlerin organize edilmesi için de önemli bir rol oynamıştır. Mısırlı devlet yetkililerinin 27 Ocak 2011 tarihinde sosyal medya araçlarına erişimi kesmesi durumun ciddiyetini gözler önüne sermiştir.
Soru 118
Mısır’daki protestocuların sosyal medyaya erişimin engellenmesinden sonra geniş bant yerine internet erişimini sağlamak için hangi internet bağlantı türünü kullanmışlardır?
Seçenekler
A
Çevirmeli ağ bağlantısı
B
Uydu İnternet
C
Radyolink
D
Mobil İnternet
E
Metro Ethernet
Açıklama:
Mısırlı devlet yetkililerinin 27 Ocak 2011 tarihinde sosyal medya araçlarına erişimi kesmesi durumun ciddiyetini gözler önüne sermiştir. Bu olay sosyal medyanın yeri geldiğinde iktidar tarafından engellenebildiğini fakat alternatif çözümlerin de buna karşı hemen geliştirilebildiğini ortaya koymuştur (örneğin, Mısır’daki protestocuların sosyal medyaya erişimin engellenmesinden sonra geniş bant yerine çevirmeli ağ bağlantısına dönerek internet erişimini sağlaması).
Soru 119
2011 yılında kısa sürede Avrupa’nın birçok metropolüne sıçrayan ve zamanla tabandan örgütlenen siyasi partilere evrilen 'Öfkeliler' hareketi aşağıdaki ülkelerden hangisinde başlamıştır?
Seçenekler
A
İtalya
B
Fransa
C
İspanya
D
İngiltere
E
Almanya
Açıklama:
2011 yılında Avrupa’yı kasıp kavuran ekonomik krizin önemli ölçüde etkilediği ve işsizlik oranının %22’ye ulaştığı İspanya’da sosyal medya üzerinden örgütlenen bir grup gencin başlattığı “Indignados” (Öfkeliler) hareketi kısa sürede Avrupa’nın birçok metropolüne sıçramış ve zamanla tabandan örgütlenen siyasi partilere evrilmiştir.
Soru 120
Aşağıdaki kavramlardan hangisi ağ toplumundaki toplumsal hareketlerin ortak özellikleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Zaman dışı zaman
B
Öfke Kıvılcımları
C
Özdüşünümsellik
D
Programsızlık
E
Liyakatsizlik
Açıklama:
Zaman dışı zaman, öfke kıvılcımları, özdüşünümsellik ve programsızlık ağ toplumundaki toplumsal hareketlerin ortak özellikleri arasında yer alır. Bu özellikler arasında liyakatsizlik gibi bir kavram bulunmamaktadır.
Soru 121
Aşağıdakilerden hangisi bir topluluğun sanal cemaat olarak değerlendirilebilmesi için oluşması gerekli olan koşullar arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Üyeler arasında etkileşimin olması
B
Üyeler üzerinde sosyal kontrolün bulunması
C
Üyelerin sabit bir kullanıcı adı (Nick) sahibi olması
D
Paylaşılan düşünce veya aktivitelerin açık alanda yapılması
E
Üyelerin tamamının katılım sağlaması
Açıklama:
Üyelerin tamamının katılım sağlaması bir topluluğun sanal cemaat olarak değerlendirilebilmesi için oluşması gerekli olan koşullar arasında yer almaz. Herkesin olmasa bile makul sayıdaki üyenin katılım sağlaması yeterlidir.
Soru 122
Aşağıdaki yüzyıllardan hangisi 'elektronik kültür' olarak adlandırılmaktadır?
Seçenekler
A
17. yüzyıl
B
18. yüzyıl
C
19. yüzyıl
D
20. yüzyıl
E
21. yüzyıl
Açıklama:
19. yüzyılın basılı kültür, 20. yüzyılın elektronik kültür ve 21. yüzyılın da dijital kültür olarak adlandırılmasıyla; dijital kültürün neyi ifade ettiği ve içeriğinde neleri barındırdığı sorusu karşımıza çıkmaktadır. 1990’ların sonu ile gelişen dijital teknolojiler son zamanlarda giderek popülerleşmiş bir tanım olarak önümüze gelmiştir.
Soru 123
Aşağıdaki maddelerden hangisi liberal kuramın medyadan beklentileri arasında değildir?
Seçenekler
A
Medyanın kamu politikaları üzerinde dönüştürücü bir etki yapması
B
Ekonomik olarak güçlü olan yapıların güdümüne girmesi
C
Özgür basın idealinin demokratik yurttaşlığı geliştirmesi
D
Siyasi otoritelerin hesap verebilirliğini teşvik etmek
E
Demokrasilerde dinamik bir düşünce ortamı oluşturmak
Açıklama:
Liberal kuramın medyadan beklentisi:
Liberal kuram, medyanın kamu politikaları üzerinde dönüştürücü bir etki yapması, özgür basın idealinin demokratik yurttaşlığı geliştirmesi ve siyasi otoritelerin hesap verebilirliğini teşvik etmesi ideallerine dayanmakta ve bu yaklaşıma göre demokrasilerde dinamik bir düşünce ortamı özgür basın tarafından yaratılmaktadır.
Liberal kuram, medyanın kamu politikaları üzerinde dönüştürücü bir etki yapması, özgür basın idealinin demokratik yurttaşlığı geliştirmesi ve siyasi otoritelerin hesap verebilirliğini teşvik etmesi ideallerine dayanmakta ve bu yaklaşıma göre demokrasilerde dinamik bir düşünce ortamı özgür basın tarafından yaratılmaktadır.
Soru 124
Aşağıdakilerden hangisi alternatif medyanın yapısal özellikleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Alternatif medya dezavantajlı gruplar gibi küçük ölçekli yapılara özel bir önem verir.
B
Alternatif medya devletten de pazar ekonomisinin koşullarından da bağımsızdır.
C
Alternatif medya yatay veya hiyerarşik bir yapılanmaya sahip değildir.
D
Egemen söylemi yansıtan bir söyleme sahiptir.
E
Alternatif medya kendi kendini temsil eder.
Açıklama:
Alternatif medyanın yapısal özellikleri şöyle ifade edilebilir:
1. Alternatif medya dezavantajlı gruplar gibi küçük ölçekli yapılara özel bir önem verir.
2. Alternatif medya devletten de pazar koşullarından da bağımsızdır.
3. Alternatif medya yatay veya hiyerarşik bir yapılanmaya sahip değildir. İzleyici veya okurların demokratik katılımına her zaman açıktır.
4. Alternatif medya kendi kendini temsil eder. Egemen söylemin dışında bir söyleme sahiptir.
1. Alternatif medya dezavantajlı gruplar gibi küçük ölçekli yapılara özel bir önem verir.
2. Alternatif medya devletten de pazar koşullarından da bağımsızdır.
3. Alternatif medya yatay veya hiyerarşik bir yapılanmaya sahip değildir. İzleyici veya okurların demokratik katılımına her zaman açıktır.
4. Alternatif medya kendi kendini temsil eder. Egemen söylemin dışında bir söyleme sahiptir.
Soru 125
Aşağıdaki ünlü yazarlardan hangisinin gazetecilik tarzı yerli habercilik tekniğine daha yakındır ?
Seçenekler
A
George Orwell
B
Nietzsche
C
Auguste Comte
D
Habermas
E
Anthony Giddens
Açıklama:
Ünlü yazar George Orwell’in gazetecilik tarzı yerli haberciliğe oldukça yakındır.
Soru 126
Aşağıdakilerden hangisi internet ekseninde yeni iletişim teknolojileriyle
gerçekleştirilen yeni toplumsal hareketler sayesinde insanların yaşadığı değişimler arasında yer almaz?
gerçekleştirilen yeni toplumsal hareketler sayesinde insanların yaşadığı değişimler arasında yer almaz?
Seçenekler
A
İnsanlar artık çok hızlı bir şekilde bir araya gelip dağılabilir.
B
Yatay bir şekilde örgütlenmeyle öngörülemez davranışlarda bulunabilir.
C
Yerel eylemlerine küresel iletişim kanallarını kullanarak destek yaratabilir.
D
İç ve dış iletişimi önlenemez bir şekilde sürdürebilir.
E
Özel ilgi alanlarına odaklaşmamalarını sağlayabilir.
Açıklama:
İnternet ekseninde yeni iletişim teknolojileriyle gerçekleştirilen yeni toplumsal hareketler sayesinde insanlar artık; “çok hızlı bir şekilde bir araya gelme ve dağılma, yatay bir şekilde örgütlenmeyle öngörülemez davranışlarda bulunabilme, iç ve dış iletişimi önlenemez bir şekilde sürdürebilme; yerel eylemlerine küresel iletişim kanallarını kullanarak destek yaratabilme, küresel iletişim yetenekleriyle dünya kamuoyunu etkileyebilme ve iktidarlar üzerinde görülmemiş bir baskı yaratabilme gibi yeni güçlere sahip olmuştur.
Soru 127
Aşağıdakilerden hangisi internetin toplumsal hareketler üzerindeki etkisine iyimser bakan yaklaşımın savunduğu argümanlardan biridir?
Seçenekler
A
İnternetin neoliberal sömürü politikalarının yeni bir aracı olmuştur.
B
Yalnızca üst orta sınıftan gençler ve beyaz yakalılar kullanabilir.
C
Ekonomik, sosyal, kültürel ve bilişsel problemleri internet teknolojileri üzerinden çözülebilir.
D
İnsanlar birbirine yabancılaşır.
E
Geniş kitleler tarafından kullanılamaz.
Açıklama:
İnternetin toplumsal hareketler üzerine etkisine iyimser yaklaşanlar:
Ekonomik, sosyal, kültürel ve bilişsel problemlerinin internet teknolojileri üzerinden çözüleceğini, politik süreçlerden ve karar mekanizmalarından dışlanan yurttaşların daha katılımcı ve şeffaf demokrasiye internet sayesinde kavuşabileceklerini savunurlar.
Ekonomik, sosyal, kültürel ve bilişsel problemlerinin internet teknolojileri üzerinden çözüleceğini, politik süreçlerden ve karar mekanizmalarından dışlanan yurttaşların daha katılımcı ve şeffaf demokrasiye internet sayesinde kavuşabileceklerini savunurlar.
Soru 128
Aşağıdakilerden hangisi sosyal medyanın toplumsal hareketlere olumsuz etkilerinden biridir?
Seçenekler
A
Herhangi bir mesajın sosyal medya üzerinden yayılması, geleneksel medya araçları ile mukayese edildiğinde daha hızlı ve kolaydır.
B
Sosyal medya aracılığıyla kendini ifade etmek daha kolay olmuştur.
C
Sosyal medya araçlarının bütün etkileşimlere açık olması onun kolaylıkla
yönlendirilebilir, provoke edilebilir ve amacından saptırılabilir bir araç haline gelmesini mümkün kılmaktadır.
yönlendirilebilir, provoke edilebilir ve amacından saptırılabilir bir araç haline gelmesini mümkün kılmaktadır.
D
Bireyler arası, bireyden kitlelere doğru, kitleden bireye doğru iletişimin önü açılmıştır.
E
Çeşitli talepleri dile getirebilir, bunları iktidarın gündemine sokabilirler.
Açıklama:
Sosyal medya araçlarının yapısal özelliği ve diğer geleneksel iletişim araçlarından farklı olarak bütün etkileşimlere açık olması, onun kolaylıkla yönlendirilebilir, provoke edilebilir ve amacından saptırılabilir bir araç haline gelmesini mümkün kılmaktadır. Bu durumda
hareketin kontrolü güçleşecektir ve varılan noktanın başlangıçtan çok farklı bir yerde olması eylemlere hem ülke içinde hem de uluslararası düzeyde
meşruiyet kaybı yaşatabilir.
hareketin kontrolü güçleşecektir ve varılan noktanın başlangıçtan çok farklı bir yerde olması eylemlere hem ülke içinde hem de uluslararası düzeyde
meşruiyet kaybı yaşatabilir.
Soru 129
I. Occupy Eylemleri
II. Arap Baharı
III. Indignados ve Podemos Eylemleri
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri sosyal medyanın etkisinin büyük olduğu eylem hareketleri arasındadır?
II. Arap Baharı
III. Indignados ve Podemos Eylemleri
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri sosyal medyanın etkisinin büyük olduğu eylem hareketleri arasındadır?
Seçenekler
A
I-II
B
Yalnız III
C
I-III
D
Yalnız II
E
I-II-III
Açıklama:
Aynı konuda fikir beyan etmek ve toplumun diğer kesimlerini yapılan eyleme davet için kullanılan “hashtag”ler dünya çapında gerçekleşen “Occupy” eylemlerinde, Arap dünyasında 2011 yılında Arap Baharı adıyla ortaya çıkan siyasi çalkantılarda ve İspanya’daki ekonomik krizin sonucu
gerçekleşen Indignados ve Podemos eylemlerinde toplumsal hareketlerin vazgeçilmez unsuru olmuştur.
gerçekleşen Indignados ve Podemos eylemlerinde toplumsal hareketlerin vazgeçilmez unsuru olmuştur.
Soru 130
Aşağıdakilerden hangisi Castells'e göre ağ toplumunun özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Öfke kıvılcımları vardır.
B
Özdüşünümseldir.
C
Programsızdır.
D
Lidere bağlıdır.
E
Hem yerel hem küreseldir.
Açıklama:
Castells'e göre; ağlar farklı biçimde oluşturulur, kent uzanımının işgali, hem yerel hem küresel olması, zaman dışı zaman, öfke kıvılcımları, hareketlerin viralliği, özdüşünümsellik, lidersizlik, programsızlık ağ oluşumunun özelliklerindendir.
Soru 131
Aşağıdakilerden hangisi Dawson'a göre bir topluluğun sanal cemaat olarak değerlendirilebilmesini sağlayan koşullardan değildir?
Seçenekler
A
Üyelerin sabit bir kullanıcı adını kullanmaması gerekmektedir.
B
Üyeler arasında etkileşim olmalıdır.
C
Üyeler arasında sosyal kontrol bulunmalıdır.
D
Paylaşılan düşünce veya aktivitelerin açık alanda yapılması gerekir.
E
Herkesin olmasa bile makul sayıdaki üyenin katılım sağlaması gerekir.
Açıklama:
Bir topluluğun sanal cemaat olarak değerlendirilebilmesi için Dawson bazı koşulların oluşması gerektiğini ifade etmiştir. Bunlar;
1. Üyeler arasında etkileşimin olması,
2. Üyeler arasındaki etkileşimin devamlılık arz
etmesi,
3. Üyelerin sabit bir kullanıcı adı (Nick) sahibi
olması,
4. Üyeler üzerinde sosyal kontrolün bulunması,
5. Sitedeki interaktivitelerin üyelerin ilgi alanlarına
uygun olması,
6. Paylaşılan düşünce veya aktivitelerin açık
alanda yapılması,
7. Herkesin olmasa bile makul sayıdaki üyenin
katılım sağlaması şeklinde sıralanabilir.
1. Üyeler arasında etkileşimin olması,
2. Üyeler arasındaki etkileşimin devamlılık arz
etmesi,
3. Üyelerin sabit bir kullanıcı adı (Nick) sahibi
olması,
4. Üyeler üzerinde sosyal kontrolün bulunması,
5. Sitedeki interaktivitelerin üyelerin ilgi alanlarına
uygun olması,
6. Paylaşılan düşünce veya aktivitelerin açık
alanda yapılması,
7. Herkesin olmasa bile makul sayıdaki üyenin
katılım sağlaması şeklinde sıralanabilir.
Soru 132
Benjamin Michael Rattray tarafından 2007 yılında kurulan Dijital İmza Kampanyası aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Teyit.org
B
Change.org
C
Dogrulukpayı.com
D
Wikipedia.org
E
Outlock.com
Açıklama:
Change.org, kuruluşun CEO’su olan Benjamin Michael Rattray tarafından 2007 yılında kurulmuştur.
Soru 133
Aşağıdakilerden hangisi alternatif medyanın habercilik anlayışı arasında değildir?
Seçenekler
A
Haber içerikleri halkı eleştirel düşünmeye sevk etmelidir.
B
Haberi sadece bilgi vermek olarak tanımlamaktadır.
C
Halkın yararı için vardır ve halktan yanadır.
D
Halkın haber üretim sürecine dahil olmalarını sağlamaktadır.
E
Haberlerde olayların arkaplanı verilmektedir.
Açıklama:
Alternatif medyanın haberciliğe bakışı haberi salt bilgi vermek olarak tanımlamamaktadır. Bu anlayışa göre haber sosyal bir olgudur, sivil toplumdan bağımsız hazırlanamaz. Ayrıca, haber içerikleri halkı olaylara eleştirel bakmaya sevk etmelidir ve haberci olayların arka planını görmezden gelmemelidir. Özetle, bu habercilik anlayışı halkın yararı için vardır ve her zaman halktan yanadır. Doğru cevap B’dir.
Soru 134
Bir gazetecinin olayları sunarken aktivist gibi davranması hangi habercilik tekniğini ifade etmektedir?
Seçenekler
A
Tarafsız habercilik
B
Yurttaş gazeteciliği
C
Hak odaklı habercilik
D
Yerli habercilik
E
İnternet haberciliği
Açıklama:
Radikal medya habercilik mesleğinin uygulanışı açısından ana akım medyadan oldukça farklıdır. Atton’ın bahsettiği ve “yerli habercilik” (native reporting) olarak tanımlanan teknik, radikal medya için çalışan bir gazetecinin olayları sunarken bir aktivist gibi davranması anlamına gelmektedir. Doğru cevap D’dir
Soru 135
Aşağıdakilerden hangisi internet üzerinden yapılan eylemlerin özelliklerinden biridir?
Seçenekler
A
Dostluk ve yoldaşlık bağları güçlüdür
B
Talepleri kısa zamanda gerçekleşebilecek hedeflerdir
C
Yöneldikleri konular hızla değişebilmektedir
D
Kullandıkları eylem türleri fiziksel anlamda iletişimi zorunlu kılmaktadır
E
Taleplerinin sosyal gerçeklikte karşılığı bulunmaktadır
Açıklama:
Sosyal medya üzerinden girişilen eylemler fiziksel bir eylemi organize etmek için değilse çoğu zaman yapay ve kolay çözülebilir nitelikle olmaktadır. Sosyal medya kullanıcılarının bahsettikleri taleplerin büyük bir kısmı aslında kısa zamanda gerçeklemesi güç hedeflerdir ve sosyal gerçeklikte karşılıkları yoktur. Bunun yanı sıra, internet üzerinden yapılan ve tıklama merkezli eylemlerde, eylemci kitle çok kolay bir şekilde dağılabilir. Sokaktaki bir eylemdeki dostluk ve yoldaşlık bağları internet üzerinden gerçekleşen aktivizmde yoktur. İnternetin getirdiği teknolojik imkânlar sayesinde iletişim ve koordinasyon temelli gevşek bağlar kurulabilmektedir. İnternet, toplumsal hareketlerin konuları arasındaki geçiş hızını artırmaktadır. Doğru cevap C’dir.
Soru 136
Temelde bir toplumun dijital kültürle bütünleşmiş olmasını ve bunun nimetlerini gündelik hayatına uygulayabilmesini ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Dijital aktivizm
B
Sanal cemaatler
C
Ağ toplumu
D
Clicktivism
E
Siberuzay
Açıklama:
Ağ toplumu, temelde bir toplumun dijital kültürle bütünleşmiş olmasını, bunun nimetlerini gündelik hayatına uygulayabilir hale gelmiş olmasını ifade eder. Dijital aktivizm, içerisinde siyasal ve toplumsal bütün hareketleri barındıran, cep telefonları, tabletler, çeşitli usb araçlarından yararlanılarak dijital ağları kullanan faaliyetlerin tamamını kapsamaktadır. Aynı anda her yerde bulunan bilgisayar networklerinin, fiziki mekândan bağımsız, milyonlarca insanı “siberuzay”da bir araya getirmesi ile oluşmuştur. Türkçe’ye “tıklamacılık” olarak çevirebilecek olan clicktivism, sosyal medya üzerinden yapılan eylemlere sanal ortamda katkıda bulunma anlamına gelmektedir. Siberuzay terimi bilgisayarın ve onu kullanan insanların internet ve benzeri ağlar içinde kurduğu iletişimden doğan sanal gerçeklik ortamını anlatan metaforik bir soyutlamadır. Doğru cevap A’dır.
Soru 137
Radikal medya hangi yapısal özelliği ile yeni toplumsal hareketlerle uyum içerisindedir?
Seçenekler
A
Egemen ideolojiden uzak durması
B
Muhalif hareketlerin kitleselleşmesini sağlamak
C
Ezilenlerin sesini duyurmak
D
Gevşek ve özerk olması
E
Eleştirel bir dil kullanması
Açıklama:
Egemen ideolojiden ve ana akım medyadan uzak bir duruş sergileyen radikal medya yapısı, hedefleri ve işleyişiyle birçok noktada yeni toplumsal hareketlerle benzeşmektedir. Ana akım medyayla kıyaslandığında radikal medyanın en çarpıcı özelliklerinden biri oldukça gevşek ve özerk bir iç yapıya sahip olmasıdır. Radikal medyanın toplumsal hareketlerle uyum içerisinde olan bu özelliği radikal medyayı yeni toplumsal hareketlerin yapısına benzer şekilde hiyerarşik bir yapıdan bağımsız kılmaktadır. Doğru cevap D’dir.
Soru 138
Aşağıdakilerden hangisi toplumsal hareketler üzerinde olumsuz bir etkiye sahiptir?
Seçenekler
A
Dijital tembellik
B
Özdüşünümsellik
C
Programsızlık
D
Siberuzay
E
Sibernetik
Açıklama:
Toplumsal hareketlerin gelişimini engelleyecek konulardan biri, sosyal medya üzerinden yapılan aslında oldukça pasif özelliğe sahip ve eylem sahasında karşılığı olmayan sanal eylemlerdir. Türkeçe’ye “dijital tembellik” olarak çevirebilecek olan “digital slacktivism”, pasif bir eylem türü olarak bir beğeni butonu veya bir paylaş butonuna tıklanmasıyla dünyaları değiştiriyor olduğunuzu hissettirmektedir. Doğru cevap A’dır.
Soru 139
Aşağıdakilerden hangisi ağ toplumunun özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Programsızlık
B
Lidersizlik
C
Virallik
D
Kendiliğindenlik
E
Yerellik
Açıklama:
A, B, C ve D seçeneklerinde ifade edilenler ağ toplumunun özellikleridir. Ağ toplumu küreseldir. İnternette sürekli küresel bir tartışmayı devam ettirirler. Bazen de eş zamanlı olarak bir yerel mekanlar ağında ortak küresel gösteriler düzenlenmesi çağırısında bulunurlar. Doğru cevap E’dir.
Soru 140
I. Savunuculuk
II.Lobicilik
III. Reklam
IV. Analiz
V. Kapasite geliştirme
Yukarıdaki maddelerden hangileri dijital aktivist hareketlerin işlevlerindendir?
II.Lobicilik
III. Reklam
IV. Analiz
V. Kapasite geliştirme
Yukarıdaki maddelerden hangileri dijital aktivist hareketlerin işlevlerindendir?
Seçenekler
A
I.-III.-IV.
B
II.-IV.-V.
C
I.-II.-V.
D
III.-IV.-V.
E
I.-II.-III.
Açıklama:
Savunuculuk, kampanya, raporlama, lobicilik, izleme, gösteri, hukuksal danışmanlık, kapasite geliştirme, ağ haritalama ve fonlama, dijital aktivist hareketlerin farklılaşan işlevleridir. Doğru cevap C’dir.
Soru 141
Aşağıdaki girişimlerden hangisi dijital aktivizm kapsamında yer almaktadır?
Seçenekler
A
Change.org
B
Medyascope.tv
C
Indignados
D
Podemos
E
Occupy
Açıklama:
B seçeneğinde ifade edilen medyascope.tv girişimi, gazeteci Ruşen Çakır’ın bir Periscope hesabıyla başlattığı alternative medya girişimi örneğidir. Bunun yanı sıra, C, D ve E seçenekleri ise yeni toplumsal hareketler örnekleridir. Change.org ise dijital ortamda çeşitli konularda imza kampanyalarının yürütüldüğü platformdur. Bu yönüyle bir dijital aktivizm türlerinden biridir. Doğru cevap A’dır.
Soru 142
Dawson'a göre aşağıdakilerden hangisi bir topluluğun sanal cemaat olarak değerlendirilmesi için gerekli koşullardan biri değildir?
Seçenekler
A
Üyelerin sabit bir kullanıcı adına sahip olması
B
Herkesin olmasa bile makul sayıdaki üyenin katılım sağlaması
C
Üyeler arasında etkileşimin olması
D
Üyeler üzerinde herhangi bir kontrolün bulunmaması
E
Paylaşılan düşünce veya aktivitelerin açık alanda yapılması
Açıklama:
Dawson bir topluluğun sanal cemaat olarak değerlendirilmesi için bazı koşulların oluşması gerektiğini ifade etmiştir. Bunlar; üyeler arasında etkileşimin olması, üyeler arasındaki etkileşimin devamlılık arz etmesi, üyelerin sabit bir kullanıcı adı (Nick) sahibi olması, üyeler üzerinde sosyal kontrolün bulunması, sitedeki interaktivitelerin üyelerin ilgi alanlarına uygun olması, paylaşılan düşünce veya aktivitelerin açık alanda yapılması, herkesin olmasa bile makul sayıdaki üyenin katılım sağlaması şeklinde sıralanabilir. Doğru cevap D'dir.
Soru 143
Ruşen Çakır, uzun yıllar çalıştığı ana akım medyadan ayrılarak kaç yılında internet üzerinden bireysel haber yayınları yapmaya başladı?
Seçenekler
A
2003
B
2006
C
2010
D
2011
E
2015
Açıklama:
Ruşen Çakır, uzun yıllar çalıştığı ana akım medyadan ayrılarak 2015 yılında internet üzerinden bireysel haber yayınları yapmaya başladı.
Soru 144
Aşağıdakilerden hangisi kitle iletişim oluşumları muhalif ideolojinin savunduğu değerleri demokratik bir biçimde anlatabildiği ve ezilenlerin sesini duyurmalarına katkıda bulunan bir mecralar bütünüdür?
Seçenekler
A
Ana akım medya
B
Bağımsız radyo istasyonları
C
İnternet
D
Radikal medya
E
Yurttaş gazeteciliği
Açıklama:
Radikal medya diye tabir edilen kitle iletişim oluşumları muhalif ideolojinin savunduğu değerleri demokratik bir biçimde anlatabildiği ve ezilenlerin sesini duyurmalarına katkıda bulunan bir mecralar bütünüdür
Soru 145
İnternet kaç yılından itibaren daha kitlesel düzeyde kullanılmaya başlayan bir ağ haline gelmiştir?
Seçenekler
A
1990
B
1995
C
2003
D
2006
E
2011
Açıklama:
İnternet 1995 yılından itibaren daha kitlesel düzeyde kullanılmaya başlayan bir ağ haline gelmiştir.
Soru 146
Türkiye’de radyo ve televizyon yayınları kaç yılına kadar devlet tekeline aitti?
Seçenekler
A
1990
B
1993
C
1994
D
1995
E
1996
Açıklama:
Türkiye’de radyo ve televizyon yayınları 1994 yılında yapılan Anayasa maddesi değişikliğine kadar devlet tekeline aitti.
Soru 147
Occupy eylemleri kaç yılında başlamıştır?
Seçenekler
A
1993
B
1996
C
2006
D
2010
E
2011
Açıklama:
Yerelde başlayan bir hareketin küresel ağlar aracılığıyla uluslararası bir boyut kazanmasına ilişkin önemli bir örnek 2011 yılında başlayan “Occupy” eylemleridir.
Soru 148
Sosyal medya üzerinden örgütlenen bir grup gencin başlattığı “Indignados” (Öfkeliler) hareketi aşağıdaki hangi ülke de başlamıştır?
Seçenekler
A
ABD
B
Fransa
C
İtalya
D
İspanya
E
Portekiz
Açıklama:
2011 yılında Avrupa’yı kasıp kavuran ekonomik krizin önemli ölçüde etkilediği ve işsizlik oranının %22’ye ulaştığı İspanya’da sosyal medya üzerinden örgütlenen bir grup gencin başlattığı “Indignados” (Öfkeliler) hareketi kısa sürede Avrupa’nın birçok metropolüne sıçramış ve zamanla tabandan örgütlenen siyasi partilere evrilmiştir.
Soru 149
Temelde bir toplumun dijital kültürle bütünleşmiş olmasını, bunun nimetlerini gündelik hayatına uygulayabilir hale gelmiş olmasını ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ağ toplumu
B
Sosyal paylaşım ağları
C
Anaşist hareketler
D
Sivil Toplum
E
Tıklamacılık
Açıklama:
Ağ toplumu, temelde bir toplumun dijital kültürle bütünleşmiş olmasını, bunun nimetlerini gündelik hayatına uygulayabilir hale gelmiş olmasını ifade eder.
Soru 150
İsyan ve Umut Ağları: İnternet Çağında Toplumsal Hareketler kitabının yazarı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Atton
B
Manuel Castells
C
Jan Van Dijk
D
Howard Rheingold
E
Dawson
Açıklama:
Castells (2013), ağ toplumundaki toplumsal hareketlerin bazı ortak özelliklerini, ‘İsyan ve Umut Ağları: İnternet Çağında Toplumsal Hareketler’ kitabında ele alarak kavramsal bir çerçeve oluşturmuştur.
Soru 151
Sanal cemaat kavramını ilk defa aşağıdaki yazarlardan hangisi kullanmıştır?
Seçenekler
A
Jan Van Dijk
B
Dawson
C
Howard Rheingold
D
Morozov
E
Benjamin Michael Rattray
Açıklama:
Rheingold, sanal cemaat (virtual community) kavramını ilk defa 1987’de yayımladığı “ Sanal Cemaatler: Fikirlerin Bilgisayar Duyurusu Panosu Üzerinden Değiş Tokuşu (Virtual Communities: Exchanging Ideas through Computer Bulletin Boards)” isimli makalesinde kullanmıştır.
Soru 152
Aşağıdakilerden hangisi bir grup insanın kurum ve kuruluşlar üzerinde baskı yaratarak sorunlu gördükleri politikaları, uygulamaları ya da durumları değiştirme süreci olarak tanımlanır?
Seçenekler
A
Aktivizm
B
Hacktivism
C
Sibernetik
D
Pasif eylemcilik
E
Tıklamacılık
Açıklama:
Aktivizm, bir grup insanın kurum ve kuruluşlar üzerinde baskı yaratarak sorunlu gördükleri politikaları, uygulamaları ya da durumları değiştirme süreci olarak tanımlanır.
Soru 153
Aşağıdaki isimlendirmelerden hangisi alternatif medya çatısı altında düşünülemez?
Seçenekler
A
Yerel medya
B
Yaygın medya
C
Başka medya
D
Topluluk medyası
E
Yeni medya
Açıklama:
Alternatif medya çatısı altında düşünülebilecek isimlendirmeler, “muhalif medya", "topluluk medyası", "bağımsız medya", "karşı medya", "yeni medya", "yerel medya", "başka medya", "radikal medya" olarak sıralanabilir. Yaygın medya ise, aynı zamanda “geleneksel medya” olarak da adlandırılan ana akım medyanın isimlendirmelerinden biridir. Doğru cevap B’dir.
Soru 154
Radikal medya için çalışan bir gazetecinin olayları sunarken bir aktivist gibi davranması aşağıdaki kavramlardan hangisiyle ifade edilir?
Seçenekler
A
Yurttaş gazeteciliği
B
Yerli habercilik
C
Alternatif medya
D
Başka medya
E
Topluluk medyası
Açıklama:
Radikal medya için çalışan bir gazetecinin olayları sunarken bir aktivist gibi davranması “yerli habercilik” olarak ifade edilir. Örneğin, bir gazeteci bir sosyal hareketi haberleştirirken olay yerinde gözlemlediklerini olayı yaşayan biri gibi aktarmalıdır. Tarafsız habercilik açısından sorunlu görülebilecek bazı noktaları olan bu teknik yine de radikal medyayı geleneksel medyadan ayrıştıran temel özelliklerden biridir. Ayrıca yerli habercilik yeni keşfedilmiş bir haberleştirme tekniği olmayıp, ünlü yazar George Orwell yerli haberciliğe oldukça yakın olan bir gazetecilik tarzı ortaya koymuştur. Doğru cevap B’dir.
Soru 155
İnternette kullanıcıların içerik üretebilmesi ilk kez aşağıdakilerden hangisiyle gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
Web 1.0
B
Web 2.0
C
Web 3.0
D
Web 4.0
E
Web 5.0
Açıklama:
Edilgen konumda bulunan Web 1.0 teknolojisinden, etkileşimli bir boyuta taşınan Web 2.0 teknolojisi ile birlikte internet dünyası köklü bir dönüşüm geçirmiş ve internet kullanıcıları sanal dünyanın birer aktörü olarak içerik üretmeye başlamışlardır. Doğru cevap B’dir.
Soru 156
Türkiye’de radyo ve televizyon yayınları hangi yıla kadar devlet tekeline ait olmuştur?
Seçenekler
A
1974
B
1984
C
1994
D
2004
E
2014
Açıklama:
Türkiye’de radyo ve televizyon yayınları 1994 yılında yapılan Anayasa maddesi değişikliğine kadar devlet tekeline ait olmuştur. Doğru cevap C’dir.
Soru 157
Aşağıdakilerden hangisi sosyal medyanın yeni toplumsal hareketlere olumsuz etkilerine karşı ortaya çıkmıştır?
Seçenekler
A
Occupy Eylemleri
B
Arap Baharı
C
İndignados ve Podemos
D
Doğruluk Payı
E
Radyomu İstiyorum
Açıklama:
Daha çok siyasi demeçleri takip etmek ve doğruluklarını test etmek amacıyla kurulan bir doğrulama platformu olan Doğruluk Payı sosyal medyanın olumsuz etkilerine karşı kurulmuş bir platformdur. Çünkü sosyal medyanın bilgi kirliliği ve haber dezenformasyonu anlamında çok büyük ve çok hızlı bir mecra olarak işlev görmesi yeni sosyal hareketlerin varoluş zeminine ilişkin gerçekliği öldüren bir süreci beslemektedir. Doğru cevap D’dir.
Soru 158
“Sosyal medya üzerinden yapılan eylemlere sanal ortamda katkıda bulunma” durumunu ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Online aktivizm
B
Dijital tembellik
C
Dijital aktivizm
D
Ağ toplumu
E
Siber uzam
Açıklama:
Sosyal medya üzerinden yapılan eylemlere sanal ortamda katkıda bulunma durumu, dilimize “tıklamacılık” olarak çevrilebilecek “dijital tembellik"tir. Dijital tembellik, bir beğeni ya da paylaş butonuyla dünyayı değiştiriyor hissi vermesi nedeniyle toplumsal hareketlerin gelişimine ket vurabilmektedir. Doğru cevap B’dir.
Soru 159
Ağ toplumundaki toplumsal hareketlerin "neler yapmaları gerektiğini sürekli sorgulamaları" durumu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Öfke kıvılcımları
B
Özdüşünümsellik
C
Hareketlerin viralliği
D
Lidersizlik
E
Programsızlık
Açıklama:
Ağ toplumundaki toplumsal hareketlerin, değiştirmek istedikleri sistemin mekanizmalarını yeniden üreterek başarısızlığa uğrayan hareketlerin düştüğü tuzağa düşmemek, girdiği açmazlara girmemek için neler yapmaları gerektiğini kendilerine sürekli sormaları “özdüşünümsellik” özelliğine karşılık gelir. Başka bir ifadeyle, internet ekseninde örgütlenen yeni toplumsal hareketler özdüşünümsel hareketlerdir. Doğru cevap B’dir.
Soru 160
“İsyan ve Umut Ağları: İnternet Çağında Toplumsal Hareketler” isimli eser aşağıdaki kuramcılardan hangisine aittir?
Seçenekler
A
Castells
B
Van Dijk
C
Rheingold
D
Morozov
E
Dawson
Açıklama:
“İsyan ve Umut Ağları: İnternet Çağında Toplumsal Hareketler” isimli eser Castells’e aittir. Bu eserinde Castells, ağ toplumundaki toplumsal hareketlerin bazı ortak özelliklerini sıralamıştır. Doğru cevap A’dır.
Soru 161
Aşağıdakilerden hangisi video aktivizminin özelliklerinden biridir?
Seçenekler
A
Tarafsız olma amacındadır.
B
Belli sorunları konu edinir.
C
Dikey bir ilişki söz konusudur.
D
Sadece video çekme eylemidir.
E
Kişisel deneyimleri konu edinebilir.
Açıklama:
Bir dijital aktivizm türü olan video aktivizmi, tarafsız olma amacında olmadığı gibi, sadece bir video çekme eylemi de değildir. Yalnızca belli konuları değil, dünyanın herhangi bir yerinde meydana gelen meseleleri konu edinebilir. Ayrıca video aktivistleri arasında dikey değil, işbirliğine dayalı yatay bir ilişki söz konusudur. Bununla birlikte, video aktivizminde geleneksel medyada kendine yer bulamayan kişisel deneyimler, politikalar ve bakış açıları konu edinilebilmektedir. Doğru cevap E’dir.
Soru 162
Hacktivism faaliyetini diğer siber suçlardan farklı kılan temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Başkasının bilgisayarına illegal yollarla girilmesi
B
Sosyal değişim sağlama amacında olması
C
Gerçek kimliklerin saklı olması
D
İnternet aracılığıyla yapılması
E
Politik olmayan gerekçelere dayanması
Açıklama:
Politik gerekçeler göstererek hacking eylemi yapmak olarak tanımlanan “hacktivism” internet aracılığıyla yapıldığı için dijital aktivizm faaliyetidir. Hacktivism, siber terörizmden ve diğer siber suçlardan, hacktivism yapanların asıl amacının sosyal değişim sağlama olması nedeniyle farklılaşmaktadır. Doğru cevap B’dir.
Soru 163
Aşağıda özellikleri verilen medya türü hangisidir? I. Dezavantajlı gruplar gibi küçük ölçekli yapılara özel bir önem verir. II. Devletten ve pazar ekonomisinin koşullarından bağımsızdır. III. Kendi kendini temsil eder.
Seçenekler
A
Radikal medya
B
Alternatif medya
C
Ana akım medya
D
Sosyal medya
E
Dijital medya
Açıklama:
Alternatif medya dezavantajlı gruplar gibi küçük ölçekli yapılara özel bir önem verir. Devletten de pazar ekonomisinin koşullarından da bağımsızdır. Yatay veya hiyerarşik bir yapılanmaya sahip değildir. İzleyici veya okurların demokratik katılımına her zaman açıktır. Kendi kendini temsil eder. Egemen söylemin dışında bir söyleme sahiptir.
Soru 164
Aşağıdakilerden hangileri dijital aktivizm türlerindendir?
I. Video aktivizmi
II. Dijital imza kampanyaları
III. Sibernetik
IV. Hacktivism
I. Video aktivizmi
II. Dijital imza kampanyaları
III. Sibernetik
IV. Hacktivism
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve III
C
I, II ve III
D
II, III ve IV
E
I, II ve IV
Açıklama:
Dijital aktivizm türleri video aktivizmi, dijital imza kampanyaları ve hacktivismdir.
Ünite 8
Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi çevreciliği “Söylem ve pratiklerinde egemen yapısal ve kurumsal mantığa karşı çıkarak insan etkinlikleriyle doğal çevre arasında yıkıcı sonuçlara neden olan ilişki biçimlerini düzeltmeyi amaçlayan tüm ortak hareketler” olarak tanımlayan kişidir?
Seçenekler
A
Carter
B
Castells
C
Dobson
D
Doherty
E
Rootes
Açıklama:
Castells çevreciliği, “Söylem ve pratiklerinde egemen yapısal ve kurumsal mantığa karşı çıkarak insan etkinlikleriyle doğal çevre arasında yıkıcı sonuçlara neden olan ilişki biçimlerini düzeltmeyi amaçlayan tüm ortak hareketler.” olarak tanımlamaktadır.
Soru 2
Derin ekoloji kavramı ilk kez kim tarafından kullanılmıştır?
Seçenekler
A
Alan Carter
B
Mike Dobson
C
Arne Naess
D
Simone Porta
E
Adam Rootes
Açıklama:
Derin ekoloji kavramı ilk kez Norveçli felsefeci Arne Naess tarafından kullanılmıştır.
Soru 3
Aşağıdakilerden hangisi İnsan merkezci olan ekolojidir?
Seçenekler
A
Derin ekoloji
B
Radikal ekoloji
C
Reformcu ekoloji
D
Sığ ekoloji
E
Toplumsal ekoloji
Açıklama:
İnsan merkezci olan sığ ekoloji, özellikle endüstrileşmiş ülkelerdeki insanların refahını ve yaşam kalitesini koruma kaygısıyla çevre kirliliği, kaynakların tükenmesi, yoksul ülkelerdeki nüfus artışı gibi sorunlarla ilgilenir
Soru 4
“Çevre sorunları hakkındaki ortak kaygı ve kimlik tarafından harekete geçirilen ortak eyleme katılan, hiçbir kurumsal bağı olmayan birey ve gruplardan değişen ölçülerde biçimsel kurumsallık kazanmış örgütlere kadar çeşitli grupları içerebilen enformel etkileşimlerin gevşek ve kurumsallaşmamış ağ.”
Yukarıda verilen ifade aşağıdakilerden hangisi ile tanımlanmaktadır?
Yukarıda verilen ifade aşağıdakilerden hangisi ile tanımlanmaktadır?
Seçenekler
A
Çevresel adalet
B
Çevre hareketi
C
Çevre-merkezcilik
D
Doğa korumacılık
E
İnsan-merkezcilik
Açıklama:
Çevre hareketleri bu özellikleri yansıtacak biçimde, “Çevre sorunları hakkındaki ortak kaygı ve kimlik tarafından harekete geçirilen ortak eyleme katılan, hiçbir kurumsal bağı olmayan birey ve gruplardan değişen ölçülerde biçimsel kurumsallık kazanmış örgütlere kadar çeşitli grupları içerebilen enformel etkileşimlerin gevşek ve kurumsallaşmamış ağı.” olarak tanımlanabilir
Soru 5
Çevre örgütlerinden biri olan Sierra Kulübü, ABD’de kaç yılında kurulmuştur?
Seçenekler
A
1890
B
1892
C
1894
D
1896
E
1898
Açıklama:
En eski çevre örgütlerinden biri olan Sierra Kulübü 1892’de ABD’de kurulmuştur.
Soru 6
1889’da Kuşları Koruma Birliği olarak kurulan, 1904’te Kraliyet Şartı verilen ve günümüzde de varlığını sürdüren Kraliyet Kuşları Koruma Birliği (RSPB) aşağıdaki hangi ülkede kurulmuştur?
Seçenekler
A
Monako
B
Fransa
C
Hollanda
D
İngiltere
E
İspanya
Açıklama:
Doğal yaşamın özellikle kuşların korunması, avcılığın kısıtlanması, hayvanların moda yüzünden öldürülmesinin yasaklanması bu grupların başlıca amaçları arasındaydı. Günümüzde de varlığını sürdüren İngiltere’deki Kraliyet Kuşları Koruma Birliği’nin (RSPB) kuruluş öyküsü hareketin üyeleri fikir vermektedir. Şapka süsü olarak kullanılan kuş tüyü ticaretine ve kuşların moda için öldürülmesine tepki duyan üst sınıflara mensup fakat erkeklerin egemenliğindeki İngiliz Ornitoloji Birliği gibi gruplara katılamayan kadınlar 1889’da Kuşları Koruma Birliği’ni kurmuştur. Kısa sürede toplumsal ve siyasal bağlantılarını geliştirerek geniş bir destekçi kitlesine ulaşan Birliğe 1904’te Kraliyet Şartı verilmiştir.
Soru 7
Uluslararası Doğa Koruma Birliği (IUCN) kaç yılında kurulmuştur?
Seçenekler
A
1948
B
1950
C
1954
D
1957
E
1960
Açıklama:
Savaş sonrasında yeniden canlanan hareketin en önemli kazanımlarından biri 1948’de doğa korumaya hizmet edecek uluslararası bir kuruluş olarak devlet kurumları ile sivil toplum örgütlerini bir araya getiren Uluslararası Doğa Koruma Birliği’nin (IUCN) kuruluşudur.
Soru 8
İngiliz Kanalı’nda karaya oturarak milyonlarca ton ham petrolün denize dökülmesine yol açan Torrey Canyon petrol tankeri kazası kaç yılında meydana gelmiştir?
Seçenekler
A
1954
B
1958
C
1962
D
1967
E
1971
Açıklama:
İngiliz Kanalı’nda karaya oturarak milyonlarca ton ham petrolün denize dökülmesine yol açan Torrey Canyon petrol tankeri kazası (1967) yılında meydana gelmiştir.
Soru 9
Aşağıdakilerden hangisi çevreciliğin tarihinde “çığır açan”, isyan ve protesto döneminin başlamasında katalizör olan "Sessiz İlkbahar (Silent Spring, 1962)" adlı kitabın yazarıdır?
Seçenekler
A
Rachel Carson
B
Colin Castells
C
Marsha Dobson
D
Neil Naess
E
George Rootes
Açıklama:
Rachel Carson’ın çevreciliğin tarihinde “çığır açan” DDT’nin insan sağlığı ve doğal yaşam üzerindeki yıkıcı etkilerini toplumun dikkatine getirdiği Sessiz İlkbahar (Silent Spring, 1962) kitabı isyan ve protesto döneminin başlamasında katalizör olmuştur.
Soru 10
Yurttaş Girişimleri Birliği (BBU) kaç yılında kurulmuştur?
Seçenekler
A
1957
B
1964
C
1972
D
1977
E
1980
Açıklama:
1972’de kurulan Yurttaş Girişimleri Birliği (BBU) yurttaş girişimleriyle büyük çevre örgütlerini bir araya getirerek harekete ağ yapısını sağlamıştır.
Soru 11
Ortaya çıktığı günden bu yana belirgin değişimler de geçiren ve Castells’in “çağımızın en kapsamlı ve etkili hareketi” olarak nitelediği hareket aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
çevrecilik
B
feminizm
C
ütopyacılık
D
LGBT hareketi
E
radikalizm
Açıklama:
Castells’in (2010: 72) “çağımızın en kapsamlı ve etkili hareketi” olarak nitelediği çevrecilik, ortaya çıktığı günden bu yana belirgin değişimler de geçirmiştir.
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi çevrecilik konusunda çalışan örgütler arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Greenpeace
B
WWF
C
Sierra Kulubü
D
Yeryüzü Dostları
E
Kızılay
Açıklama:
Kızılay çevrecilik alanında faaliyet gösteren bir örgüt değildir.
Soru 13
Aşağıdaki kavramlardan hangisi "derin ekoloji" ile aynı düşünceyi ifade eden kavramlar arasında yer almaz?
Seçenekler
A
çevreselcilik
B
açık yeşil
C
koyu yeşil
D
radikal çevrecilik
E
canlı merkezcilik
Açıklama:
açık yeşil kavramı derin ekoloji değil sığ ekoloji kavramıyla örtüşmektedir.
Soru 14
I. Doğal yaşam alanlarının (habitat), yaban yaşamının, yaşlı ormanların korunması
II. Dizginsiz ekonomik büyüme, merkezîleşmiş devlet ve endüstrileşme ideolojisini sorgulamak
III. Nükleer enerjiye karşı mücadele etmek
Yukarıdakilerden hangisi birinci dalga çevre hareketinin amaçları arasında yer almaktadır?
II. Dizginsiz ekonomik büyüme, merkezîleşmiş devlet ve endüstrileşme ideolojisini sorgulamak
III. Nükleer enerjiye karşı mücadele etmek
Yukarıdakilerden hangisi birinci dalga çevre hareketinin amaçları arasında yer almaktadır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
Ive II
E
II ve III
Açıklama:
Doğal yaşam alanlarının (habitat), yaban yaşamının, yaşlı ormanların korunması birinci dalga çevre hareketlerinin; Dizginsiz ekonomik büyüme, merkezîleşmiş devlet ve endüstrileşme ideolojisini sorgulamak ve Nükleer enerjiye karşı mücadele etmek ikinci dalga çevre hareketlerinin amacıdır. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 15
Çevreciliğin tarihinde “çığır açan” DDT’nin insan sağlığı ve doğal yaşam üzerindeki yıkıcı etkilerini toplumun dikkatine getirdiği Sessiz İlkbahar (Silent Spring, 1962) kitabının yazarı kimdir?
Seçenekler
A
Paul Ehrlich
B
Rachel Carson
C
Barry Commoner
D
Henry David Thoreau
E
John Audubon
Açıklama:
Rachel Carson’ın çevreciliğin tarihinde “çığır açan” DDT’nin insan sağlığı ve doğal yaşam üzerindeki yıkıcı etkilerini toplumun dikkatine getirdiği Sessiz İlkbahar (Silent Spring, 1962) kitabı isyan ve protesto döneminin başlamasında katalizör olmuştur.
Soru 16
Çevresel adalet hareketi hangi ülkede doğmuş ve daha çok bu ülkeyle sınırlı kalmıştır?
Seçenekler
A
ABD
B
Fransa
C
Rusya
D
İngiltere
E
Almanya
Açıklama:
Çevresel adalet hareketi ABD'de doğmuş ve daha çok bu ülkeyle sınırlı kalmıştır. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 17
Aşağıdakilerden hangisi ulus ötesi alanda çevrecilik faaliyetleri gösteren organizasyonlardan değildir?
Seçenekler
A
Greenpeace
B
WWF
C
İklim Eylem Ağı
D
TEMA
E
Yağmur Ormanları Eylem Ağı
Açıklama:
TEMA Türkiye'ye özgü yerel bir kuruluştur.
Soru 18
Kendi türünü üstün ve ayrıcalıklı görme olarak tanımlanan kavram hangisidir?
Seçenekler
A
Holizm
B
Türcülük
C
Antroposentrizm
D
Ekosentrizm
E
Etnosentrizm
Açıklama:
Türcülük Kendi türünü üstün ve ayrıcalıklı görme olarak tanımlanabilir. Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 19
Türkiye'deki çevre hareketleri ile ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
Türkiye’de çevreciliğin gelişimi dünyadakine koşut bir seyir izlemiştir.
B
Çevre konusundaki toplumsal duyarlık özellikle 1990’lardan sonra yükselmiştir.
C
İklim değişikliği gibi küresel sorunlar toplumdaki farkındalık ve bilinç düzeyinin yükselmesine yol açmıştır.
D
Türkiye’de çevreye verilen önemin dünya ortalamasına yakın olduğunu söylenebilir.
E
Türkiye çevre amaçlı toplumsal örgütlenme konusunda dünya ortalamasının üzerindedir.
Açıklama:
Türkiye gerek çevre örgütlerinin gerekse çevre örgütlerine üye olanların sayısı açısından yukarıda anılan araştırmanın yürütüldüğü ülkelerin gerisindedir. Dünya genelinde araştırmaya katılanların %13’ü bir çevre kuruluşuna üye olduğunu belirtir-ken bu oran Türkiye’de %1,2’dir.
Soru 20
Türkiye’de ilk yeşil parti hangi yılda kurulmuştur?
Seçenekler
A
1978
B
1980
C
1985
D
1988
E
2007
Açıklama:
Türkiye'de ilk yeşil parti 1988 yılında kurulmuştur. Doğru cevap D seçeneğidir.
Soru 21
Aşağıdaki ülkelerin hangisinde 1999 yılı itibarıyla bir çevre örgütüne üye olduğunu söyleyenlerin oranı en yüksektir?
Seçenekler
A
Hollanda
B
ABD
C
Danimarka
D
Venezüella
E
İsveç
Açıklama:
1999’da bir çevre örgütüne üye olduğunu söyleyenlerin oranı Hollanda’da %45’e ulaşırken, ABD’de %15,9, Danimarka’da 13,2, Venezüella’da %11,9, İsveç’te %11,7, Yunanistan’da %11’dir.
Soru 22
"Derin ekoloji" kavramı ilk kez aşağıdakilerden hangisi tarafından kullanılmıştır?
Seçenekler
A
Henry David Thoreau
B
Arne Naess
C
John Muir
D
Rachel Carson
E
Michael Braungart
Açıklama:
Derin ekoloji kavramı ilk kez Norveçli felsefeci Arne Naess tarafından kullanılmıştır. Derin ekoloji insan doğa ilişkisini derinlemesine sorgular ve temelden değiştirilmesi gereğine inanır.
Soru 23
Modern çevreciliğin aşağıdaki dönemlerin hangisinde başladığı kabul edilmektedir?
Seçenekler
A
1940'lar
B
1950'ler
C
1960'lar
D
1970'ler
E
1980'ler
Açıklama:
Çevreciliğin tarihi küresel çevresel değişimin tarihiyle iç içe geçmiştir. Modern çevreciliğin tarihi 1960’ların sonunda görülen yeni sosyal hareketlere dayandırılır.
Soru 24
En eski çevre örgütlerinden biri olan Sierra Kulübü 1892’de aşağıdaki ülkelerin hangisinde kurulmuştur?
Seçenekler
A
İspanya
B
İngiltere
C
İtalya
D
ABD
E
Fransa
Açıklama:
En eski çevre örgütlerinden biri olan Sierra Kulübü 1892’de ABD’de kurulmuştur.
Soru 25
1948’de doğa korumaya hizmet edecek uluslararası bir kuruluş olarak devlet kurumları ile sivil toplum örgütlerini bir araya getirmek amacıyla kurulan örgüt aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yeşiller Partisi
B
Yurttaş Girişimleri Birliği
C
WWF
D
İngiliz Ornitoloji Birliği
E
Uluslararası Doğa Koruma Birliği
Açıklama:
Doğanın korunması için yasal düzenlemeler yapılmasını sağlayan bu hareket Birinci Dünya Savaşı nedeniyle kesintiye uğramış, İkinci Dünya Savaşı sonrasına kadar durağan kalmıştır. Savaş sonrasında yeniden canlanan hareketin en önemli kazanımlarından biri 1948’de doğa korumaya hizmet edecek uluslararası bir kuruluş olarak devlet kurumları ile sivil toplum örgütlerini bir araya getiren Uluslararası Doğa Koruma Birliği’nin (IUCN) kuruluşudur.
Soru 26
Aşağıdaki gruplardan hangisi 'Birinci Dalga' hareketinin öncüleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Bilim insanları
B
Doğal kaynaklarla ilişkili mesleklerden gelen uzmanlar
C
Teknisyenler
D
Varlıklı kişiler
E
İşçiler
Açıklama:
Doğal alanların, türlerin ve yaban yaşamının korunmasının başlıca itici güç olduğu Birinci Dalga seçkinci bir karaktere sahipti. Hareketin öncüleri çoğunlukla bilim insanları, doğa ve doğal kaynaklarla ilişkili mesleklerden gelen uzmanlar, teknisyenler ve varlıklı kişilerdi.
Soru 27
Aşağıdakilerden hangisi ekoloji hareketinin talep ettiği toplumsal ilişkiler düzeninin nitelikleri arasında yer alır?
Seçenekler
A
Bürokratik olması
B
Hiyerarşik olması
C
Merkeziyetçi olması
D
Yerinden yönetimci olması
E
Kapalı olması
Açıklama:
Endüstri toplumuna dönük siyasal olduğu kadar kültürel bir eleştiri olan ekoloji hareketi, insan-doğa ilişkisi, ekonomi-toplum-doğa ilişkisi hakkındaki düşünme biçimimizi de sorguluyor ve insan-merkezci, mekanik, atomistik bakışın karşısına holistik yeni bir kültürü koyuyordu. Bürokratik, hiyerarşik, merkeziyetçi, kapalı, cinsiyetçi ve eşitsiz toplumsal ve siyasal düzenin yerine çoğulcu, açık, yerinden yönetimci, eşitlikçi, demokratik ve katılımcı bir toplumsal ilişkiler düzeni talep ediyordu.
Soru 28
Nükleer karşıtı hareketin en güçlü ve uzun soluklu varlık bulduğu ülke aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Fransa
B
İngiltere
C
Almanya
D
İsveç
E
İsviçre
Açıklama:
Yeşil hareketin ve ardından gelen yeşil partilerin nüvelerinden biri de 1970’lerde gelişen nükleer enerji karşıtı hareketlerdir. Amerika’da, Fransa, İngiltere, İsveç, İsviçre dahil pek çok Avrupa ülkesinde etkili olan nükleer karşıtı hareketin en güçlü ve uzun soluklu varlık bulduğu yer Almanya olmuştur. Bunda nükleer karşıtı hareketi önceleyen yurttaş girişimlerinin önemli payı vardır.
Soru 29
Alman Yeşiller Partisi'nin kuruluş yılı aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
1950
B
1960
C
1970
D
1980
E
1990
Açıklama:
1980’de Alman Yeşiller Partisi (Die Grünen) kurulmuş; Parti kuruluşunun hemen ardından birçok yerde yerel meclislerde ve eyalet meclislerinde sandalyeler kazanmış; 1983’te de Federal Meclis’e girmiştir.
Soru 30
1970'lerde Hindistan'da başlayan çevre hareketi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Chipko hareketi
B
Çevresel adalet hareketi
C
Yeşil hareket
D
Ekolojik direniş hareketi
E
Yağmur Ormanları Eylem Ağı
Açıklama:
Hindistan’da 1970’lerde başlayan Chipko hareketi bugün de Güney çevreciliğine esin kaynağı olmaya devam etmektedir. Aslında, yakın zamana kadar endüstri toplumlarıyla, başka bir deyişle, Batı ya da küresel Kuzeyle özdeşleştirilen çevrecilik, ekolojik bozulmanın ekonomideki küreselleşmeye koşut olarak kürenin genelini kaplamasıyla son dönemde daha Güneyli bir karakter kazanmıştır.
Soru 31
Derin ekolojinin merkezi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İnsan
B
Canlı
C
Doğa
D
Endüstrileşme
E
Nüfus artışı
Açıklama:
Canlı merkezci (biyosantrik) bir yaklaşım olan derin ekolojiye göre, doğa kendinde bir değere sahiptir; öteki varlıklar insanların amaçları için yararlı olup olmadıklarından bağımsız olarak salt varoluşları dolayısıyla değerlidirler. İnsanlar doğadan ayrı ya da üstünde değil, öteki canlılarla birlikte onun bir parçasıdır. Doğru yanıt B'dir.
Soru 32
Aşağıdakilerden hangisi ikinci dalga çevre hareketinin özelliklerinden biridir?
Seçenekler
A
Yaban yaşamının korunmasına yöneliktir
B
Başta kuşlar olmak üzere yaban hayvanlarının korunmasına yöneliktir
C
Yaşlı ormanların korunmasına yöneliktir
D
Avcılığın kısıtlanmasını savunur
E
Endüstri toplumunu siyasal ve kültürel olarak eleştirir
Açıklama:
İleri endüstri toplumlarına yön veren egemen paradigmaya, toplumsal ve siyasal yaşamı biçimlendiren kurumlara karşı bir kültürel eleştiri niteliğindeki ekoloji hareketi, diğer sosyal hareketlerle birlikte bir karşı-kültür hareketi olarak da görülebilir. Ekoloji hareketi dönemin Yeni Sol hareketleriyle de yakından bağlantılıdır. Hedefinde endüstri toplumunun doymak bilmez materyalizmi ve aşırı tüketimciliği bulunan hareket, çevresel yıkımın nedeni olarak gördüğü dizginsiz ekonomik büyüme, merkezîleşmiş devlet ve endüstrileşme ideolojisini sorguluyordu. Ekoloji hareketi bu yönüyle, önceki kuşağın doğa korumacılığından farklı olarak, Batı toplumlarına temelden bir eleştiri yöneltiyor ve sistemin köktenci biçimde değiştirilerek yeniden yapılandırılmasını savunuyordu. Doğru yanıt E'dir.
Soru 33
Çevre örgütlenmelerinin tarihi kaçıncı yüzyıla dayanır?
Seçenekler
A
17. yüzyılın sonları
B
18. yüzyılın sonları
C
19. yüzyılın sonları
D
20. yüzyılın başları
E
20. yüzyılın ortaları
Açıklama:
çevresel örgütlenme günümüzde sergilediği görünüme aslında kökleri 19. Yüzyıl’ın sonlarına dayanan uzun bir evrilme sürecinin sonucunda ulaşmıştır. en eski çevre örgütlerinden biri olan Sierra Kulübü 1892’de ABD’de kurulmuştur. Doğru yanıt C'dir.
Soru 34
1970’lerde nükleer karşıtı hareketin en güçlü ve uzun soluklu varlık bulduğu ülke hangisidir?
Seçenekler
A
İngiltere
B
Fransa
C
İsveç
D
Almanya
E
İsviçre
Açıklama:
Yeşil hareketin ve ardından gelen yeşil partilerin nüvelerinden biri de 1970’lerde gelişen nükleer enerji karşıtı hareketlerdir. Amerika’da, Fransa, İngiltere, İsveç, İsviçre dahil pek çok Avrupa ülkesinde etkili olan nükleer karşıtı hareketin en güçlü ve uzun soluklu varlık bulduğu yer Almanya olmuştur. Bunda nükleer karşıtı hareketi önceleyen yurttaş girişimlerinin önemli payı vardır. Doğru yanıt D'dir.
Soru 35
Aşağıdakilerden hangisi çevre sorunun daha genel bir muhalefet söyleminin taşıyıcısı olduğu ülkelerden biri değildir?
Seçenekler
A
Macaristan
B
Bulgaristan
C
Romanya
D
Gürcistan
E
Polonya
Açıklama:
Çevrenin daha genel bir muhalefet söyleminin taşıyıcısı olduğu ülkeler Macaristan, Polonya, Romanya, Bulgaristan, eski Çekoslavakya gibi ülkelerdir. Daha çok milliyetçilik bağlamında kurgulanan söylemin parçası olduğu ülkeler ise Baltık ülkeleri, Gürcistan, Ermenistan, Orta Asya Cumhuriyetleri. Doğru yanıt D'dir.
Soru 36
Aşağıdakilerden hangisi çevre-merkezcilik anlayışının özelliklerinden biridir?
Seçenekler
A
Doğanın araçsallaştırılmasına karşı çıkar
B
Çevre insan yararı için korunur
C
Her şeyin ölçüsü insandır
D
İnsan çıkarlarını dışlar
E
Öteki varlıklar, insana sağladıkları yarar ölçüsünde değerlidir
Açıklama:
Çevre-merkezcilik, doğanın araçsallaştırılmasına karşı çıkar. Çevre-merkezcilik çevrenin merkeze konması değildir, insanın yerleştirildiği merkezî konumdan çıkarılmasıdır. İnsan yeryüzünü paylaştığı öteki varlıklarla birlikte doğa çevrenin yalnızca bir parçası ve eşit üyesidir. İnsanlarla insan olmayan dünya arasında hiyerarşik değil, karşılıklı bağımlılık ilişkisi vardır. Çevre-merkezcilik insan çıkarlarını dışlamaz. İnsanlarla birlikte diğer tüm canlıların şimdiki ve gelecek kuşaklarının çıkarlarının gözetildiği bütünsel (holistik) bir ekolojik felsefeyi temsil eder. Doğru yanıt A'dır.
Soru 37
Aşağıdakilerden hangisi çevre hareketlerinin hedeflerine ulaşmak için başvurdukları ortak eylem yöntemlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Grevler
B
İmza kampanyaları
C
İşgaller
D
İnsan zincirleri
E
Lobicilik
Açıklama:
Çevre hareketleri kültürel dönüşüm, politika ve kararları etkileme, ekonomik etkinliklerde değişiklik yaratma amaçlarına ulaşmak için çeşitli ortak eylem yöntemlerine başvurmaktadır. Ortak eylem repertuarını oluşturan protesto biçimleri arasında yürüyüşler, gösteriler, oturma eylemleri, imza kampanyaları, boykotlar, işgaller, yol kapatma, çalışmayı engelleme, insan zincirleri, grevler, referandumlar sayılabilir. Doğru yanıt E'dir.
Soru 38
Türkiye'de çevre hareketleri hangi yılda toplumsal alanda önemli bir varlık kazanmıştır?
Seçenekler
A
1960'lar
B
1970'ler
C
1980'ler
D
1990'lar
E
2000'ler
Açıklama:
Çevre hareketinin toplumsal alanda önemli bir varlık kazanması 1980’li yıllarda gerçekleşmiştir. Çevrecilik feminizm ile birlikte 1980’ler boyunca toplumsal muhalefetin taşıyıcısı rolünü üstlenmiştir. Doğru yanıt C'dir.
Soru 39
Türkiye'de Yeşiller Partisi ne zaman kurulmuştur?
Seçenekler
A
1986
B
1988
C
1990
D
1992
E
1994
Açıklama:
Türkiye'de 1980’lerden 1990’lara geçerken ekolojik düşüncedeki farklı duruşları temsil eden grupların sayısının arttığı görülmektedir. Dönemin önemli gelişmelerinden biri kuşkusuz 1988’de Yeşiller Partisi’nin kurulmasıdır. Siyasal parti kimliğinin çevresel muhalefetin etkisini ve gücünü artıracağına dair görüşün ağır basması sonucunda kurulan parti, Avrupa’daki yeşillere benzer biçimde iktidarı değil, çevresel muhalefetin sesini duyuracağı yeni bir kanal olmayı hedeflemiştir. Doğru yanıt B'dir.
Soru 40
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye’de çevreciliğin kurumsallaşmaya başlamasında önemli dönüm noktalarından biridir?
Seçenekler
A
Greenpace Türkiye
B
Türkiye Çevre Vakfı
C
Çevre Kanunu
D
Habitat II Konferansı
E
Nükleer Karşıtı Platform
Açıklama:
Habitat II Konferansı, Türkiye’de çevreciliğin kurumsallaşmaya başlamasında önemli dönüm noktalarından biridir. Ulusal düzeyde olduğu kadar ulus ötesi alanda tanınırlığın büyük ölçüde profesyonel kurumsal yapılara sahip olmayı gerektirdiğinin fark edilmesiyle çevre örgütlerinin ilgisi kurumsallaşmaya doğru kaymıştır. Doğru yanıt D'dir.
Soru 41
"Çağımızın en kapsamlı ve etkili hareketi" olarak çevreciliği nitelendiren düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Carter
B
Castells
C
Rotes
D
Dobson
E
Doherty
Açıklama:
Castells’in “çağımızın en kapsamlı ve etkili hareketi” olarak nitelediği çevrecilik, ortaya çıktığı günden bu yana belirgin değişimler geçirmiştir.
Soru 42
Derin ekoloji kavramı ilk kez hangi felsefeci tarafından kullanılmıştır?
Seçenekler
A
Schreurs
B
Castells
C
Arne Naess
D
Dalton
E
Carter
Açıklama:
Derin ekoloji kavramı ilk kez Norveçli felsefeci Arne Naess tarafından kullanılmıştır.
Soru 43
Aşağıdakilerden hangisi Doherty’ye göre çevre hareketlerinin sergilemesi gereken özellikler arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Bilinçli olarak paylaşılan ortak kimliğe sahip olmak
B
Protestoyu eylem biçimlerinden biri olarak kullanmak
C
Enformel etkileşim ağı niteliği taşımak
D
Egemen iktidar biçimlerine meydan okumak ve onları reddetmek
E
Yerleşik siyasal kurumları faaliyet içinde göstermek
Açıklama:
Doherty (2001: 7) çevre hareketlerinin sergilemesi beklenen özellikleri şöyle sıralamaktadır:
- Bilinçli olarak paylaşılan ortak kimliğe sahip olmak
- Protestoyu eylem biçimlerinden biri olarak kullanmak ve en azından kısmen yerleşik siyasal kurumlar dışında faaliyet göstermek
- Enformel etkileşim ağı niteliği taşımak
- Egemen iktidar biçimlerine meydan okumak ve onları reddetmek
Soru 44
Aşağıdakilerden hangisi toplumların çevre konusundaki duyarlılığını arttıran sorunlar arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Toksik Atıklar
B
Asit Yağışları
C
Yaşam Kalitesinin İyileşmesi
D
Nükleer Güç
E
Kaynak Kıtlığı
Açıklama:
Nükleer güç, kaynak kıtlığı, asit yağışları, zehirli (toksik) atıklar, kirlilik, yaşam kalitesinin bozulması gibi sorunlar toplumların çevre konusundaki duyarlılığını artırmıştır.
Soru 45
Brezilya’da Doğal Çevreyi Koruma Derneği hangi yıl kurulmuştur?
Seçenekler
A
1970
B
1971
C
1972
D
1973
E
1974
Açıklama:
Brezilya’da 1971’de kurulan Doğal Çevreyi Koruma Derneği’nin ardından 1970’ler boyunca çok sayıda yeşil grup doğmuş; yeşil hareketin üyeleri 1982’de eyalet meclislerine seçilmiştir.
Soru 46
Aşağıdakilerden hangisi Chipko hareketinin en önemli özelliği olarak gösterilir?
Seçenekler
A
Yalnızca ormanlarda işletilecek olması
B
Kadınların hareketin doğuşunda ve devamında başı çekmesi
C
Köylü hareketi olması
D
Ağaçların kesilmelerine engel olmaları
E
Yoksulların çevre hareketi olması
Açıklama:
Chipko hareketinin en önemli özelliği kadınların, hareketin doğuşunda ve devamında başı çekmesidir.
Soru 47
Aşağıdakilerden hangisi Doherty’nin çevre hareketi gruplandırması arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Çevre sosyal hareket örgütleri
B
Doğrudan eylem grupları
C
Yerel çevre grupları
D
Yeşil benlik
E
Yeşil partiler
Açıklama:
Doherty yeşil hareket tanımına bağlı olarak çevre hareketi içindeki grupları dörde ayırmaktadır: 1) Çevre sosyal hareket örgütleri 2) Doğrudan eylem grupları 3) Yerel çevre grupları 4) Yeşil partiler.
Soru 48
İlk yeşil parti olan Değerler Partisi hangi ülkede kurulmuştur?
Seçenekler
A
İngiltere
B
Almanya
C
Fransa
D
Yeni Zelanda
E
Finlandiya
Açıklama:
İlk yeşil partiler 1972’de Yeni Zelanda Tazmanya’da Değerler Partisi adıyla kurulmuştur.
Soru 49
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye’deki çevre örgütleri arasında gösterilmez?
Seçenekler
A
TEMA
B
Doğa Derneği
C
WCAF-Türkiye
D
WWF-Türkiye
E
Greenpeace-Türkiye
Açıklama:
Çevre örgütleri arasında TEMA, Doğa Derneği, WWF-Türkiye, Greenpeace-Türkiye sayılabilir.
Soru 50
1990 yıllarında hangi ilimizde kurulması planlanan Nükleer Santral projesinin tekrar gündeme gelmesi Çernobil Nükleer Santral Kazası nedeniyle halkta endişeye neden olmuştur?
Seçenekler
A
Sinop
B
İzmir
C
Mersin
D
Kayseri
E
Manisa
Açıklama:
26 Nisan 1986’da yaşanan Çernobil nükleer kazası dünyada olduğu gibi Türkiye’de de nükleer enerji hakkındaki kuşku ve endişeyi artırmış; nükleer karşıtı hareketleri canlandırmıştır. Mersin Akkuyu’da nükleer güç santrali kurulması kararı verilmesinin ardından 1977-79 döneminde daha çok yöre halkının öncülüğünde gelişen “nükleere hayır” kampanyası, 1992’de santralin yeniden gündeme gelmesiyle yerel halkın, ekolojik grupların, meslek örgütlerinin içinde olduğu, Greenpeace gibi uluslararası çevre örgütlerinin destek verdiği nükleer karşıtı harekete dönüşmüştür.
Soru 51
Söylem ve pratiklerinde egemen yapısal ve kurumsal mantığa karsı çıkarak insan etkinlikleriyle doğal çevre arasında yıkıcı sonuçlara neden olan ilişki biçimlerini düzeltmeyi amaçlayan tüm ortak hareketler olarak tanımlanabilecek kavram hangisidir?
Seçenekler
A
Çevrecilik
B
Ekoloji
C
Duyarlılık
D
Pragmatizm
E
Futurizm
Açıklama:
Castells çevreciliği, "Söylem ve pratiklerinde egemen yapısal ve kurumsal mantığa karşı çıkarak insan etkinlikleriyle doğal çevre arasında yıkıcı sonuçlara neden olan ilişki biçimlerini düzeltmeyi amaçlayan tüm ortak hareketler." olarak tanımlamaktadır.
Soru 52
İnsanları eko-sistemin parçası olarak gören ve dinamik, evrimsel bir perspektif ile bu sistemin dengesini korumayı amaçlayan inançlar, kuramlar ve projeler seti olarak tanımlanabilecek kavram hangisidir?
Seçenekler
A
Çevrecilik
B
Ekoloji
C
Duyarlılık
D
Pragmatizm
E
Futurizm
Açıklama:
Ekoloji "İnsanları eko-sistemin parçası olarak gören ve dinamik, evrimsel bir perspektişe bu sistemin dengesini korumayı amaçlayan inançlar, kuramlar ve projeler seti." biçiminde tanımlamaktadır.
Soru 53
"insanlar doğadan ayrı ya da üstünde değil, öteki canlılarla birlikte onun bir parçasıdır. Biyosferik eşitlik ilkesi gereği, insanların yaşamsal ihtiyaçlarını karşılamak dışında yaşam formlarının zenginliğini ve çeşidiliğini azaltmaya hakları yoktur" düşüncesi aşağıdaki kavramlardan hangisine aittir?
Seçenekler
A
Pragmatizm
B
Futurizm
C
Derin ekoloji
D
Sığ Ekoloji
E
Permutasyon
Açıklama:
Çevreci düşünce içindeki farklı yaklaşımları vurgulamak üzere sıklıkla yapılan ayrımlardan biri derin ekoloji ile sığ (yüzeydel) ekoloji arasındadır. Derin ekoloji kavramı ilk kez Norveçli felsefeci Arne Naess tarafından kullanılmıştır. Derin ekoloji insan doğa ilişkisini derinlemesine sorgular ve temelden değiştirilmesi gereğine inanır. Derin ekolojiyi sığ ekolojiden ayıran doğal çevreye atfedilen değerdir. Canlı merkezci (biyosantrik) bir yaklaşım olan derin ekolojiye göre, doğa kendinde bir değere sahiptir; öteki varlıklar insanların amaçları için yararlı olup olmadıklarından bağımsız olarak salt varoluşları dolayısıyla değerlidirler, insanlar doğadan ayrı ya da üstünde değil, öteki canlılarla birlikte onun bir parçasıdır. Biyos-ferik eşitlik ilkesi gereği, insanların yaşamsal ihtiyaçlarını karşılamak dışında yaşam formlarının zenginliğini ve çeşidiliğini azaltmaya hakları yoktur.
Soru 54
Özellikle endüstrileşmiş ülkelerdeki insanların refahını ve yaşam kalitesini koruma kaygısıyla çevre kirliliği, kaynakların tükenmesi, yoksul ülkelerdeki nüfus artışı gibi sorunlarla ilgilenen düşünce hangisidir?
Seçenekler
A
Pragmatizm
B
Futurizm
C
Derin Ekoloji
D
Sığ Ekoloji
E
Permutasyon
Açıklama:
insan merkezci olan sığ ekoloji, özellikle endüstrileşmiş ülkelerdeki insanların refahını ve yaşam kalitesini koruma kaygısıyla çevre kirliliği, kaynakların tükenmesi, yoksul ülkelerdeki nüfus artışı gibi sorunlarla ilgilenir.
Soru 55
"Kusursuz doğa" imgesinin yön verdiği, "doğa kendinde bir değere sahiptir ve her türlü insan müdahalesinden korunmalıdır" anlayışına sahip olan akım hangisidir?
Seçenekler
A
Preservationism
B
Koruyarak kullanma anlayışı
C
Yaban kültü anlayışı
D
Eko-verimlilik öğretisi
E
Sığ Ekoloji
Açıklama:
"Kusursuz doğa" imgesinin yön verdiği yaban kültü anlayışında doğa kendinde bir değere sahiptir ve her türlü insan müdahalesinden korunmalıdır.
Soru 56
Doğanın kendisi değil, "doğal kaynak" "doğal sermaye", "ekosistem hizmetleri" olarak insanlara sunduğu yararın değer konusu oluşturduğunu savunan çevre akımı hangisidir?
Seçenekler
A
Preservationism
B
Akıla kullanım
C
Yaban kültü
D
Eko-verimlilik öğretisi
E
Sığ Ekoloji
Açıklama:
Eko-verimlilik öğretisinde ise doğanın kendisi değil, "doğal kaynak" "doğal sermaye", "ekosistem hizmetleri" olarak insanlara sunduğu yarar değerin konusunu oluşturur. Ekonomik büyümenin devamlılığı için doğal kaynakların sürdürülebilir yönetimi ve akılcı kullanımı esastır. Dolayısıyla, ilkinde doğaya aşkın derin bir saygı söz konusu iken, ikincisinde sürekli kullanım için doğal kaynakların bilimsel yönetimi hakim felsefedir.
Soru 57
Kendi türünü üstün ve ayrıcalıklı görme hangi kavramla ifade edilir?
Seçenekler
A
Holizm
B
Türcülük
C
Çevre-merkezcilik
D
Yerellik
E
Şiddet karşıtlığı
Açıklama:
Singer'a göre türcülük bireyin kendi türünün üyelerinin çıkarlarını diğer türlerin üyelerinin çıkarlarından üstün tutmasıdır. İnsanların salt diğer türlerin sahip olmadığı özellikleri dolayısıyla daha yüksek bir ahlaki statüye sahip olduğu görüşüne dayanır. Türcü, insan türünün diğer bütün türlerden üstün olduğunu ve insanların onları kendi amaçları için kullanmaya hakkı olduğunu savunur.
Soru 58
"Bir eylem biyotik topluluğun bütünlüğünü, dengesini ve güzelliğini koruduğunda doğru, aksi takdirde yanlıştır" ifadesi hangi çevresel değeri anlatır?
Seçenekler
A
Türcülük
B
Yerelllik
C
Çevre-merkezcilik
D
Şiddet karşıtlığı
E
Holizm
Açıklama:
Holistik düşünce tek tek parçaların toplamından ibaret olmayan bütünü önemser. Ekolojik düşüncede holizmin önemli temsilcilerinden biri Aldo toprak etiği düşüncesi etrafında kurduğu holistik yaklaşım, insan-doğa ilişkisi hakkındaki kavrayışı derinden etkilemiştir. Toprak etiği, etik sorumluluğun kapsamını insan dışındaki varlıkları da içerecek biçimde genişletir. İnsanlar üyesi oldukları ve toprağı, suyu, bitkileri ve hayvanları da içeren biyotik topluluğa karşı sorumludur. Biyotik topluluğun içinde ayrıcalıklı bir yeri olmayan insan, öteki varlıklarla birlikte onun sade bir üyesidir. Leopold'un holistik çevre eriğine göre "bir eylem biyotik topluluğun bütünlüğünü, dengesini ve güzelliğini koruduğunda doğru, aksi takdirde yanlıştır"
Soru 59
Çevreciliğin Türkiye'deki gelişiminde "çevreci uyanış dönemi" ne zaman gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
1980 öncesi
B
1980-1990 yılları arası
C
2000'li yılların başı
D
2010 yılı sonrası
E
Henüz gerçekleşmemiştir.
Açıklama:
Türkiye'de çevre hareketinin gelişimi genel hatlarıyla dört dönem içinde incelenebilir.
- Çevreci Uyanış Dönemi: 1980 Öncesi
- EkolojikHareketlerDönemi: 1980-1990'ların ortaları
- Çevreciliğin Kurumsallaşması: 1990'ların ikinci yarısı
- Yer(küres)elleşme: 2000'li yıllar
Soru 60
Ekolojik bozulmanın nedenlerinden birinin iktidarın merkezîleşmesi olduğunu, her türlü merkeziyetçiliğe karşı çıkan anlayış hangisidir?
Seçenekler
A
Holizm
B
Türcülük
C
Hedonizm
D
Çevre-merkezcilik
E
Yerellik
Açıklama:
Ekolojik bozulmanın en önemli nedenlerinden birinin iktidarın merkezîleşmesi olduğunu düşünen ekolojistler, her türlü merkeziyetçiliğe karşı çıkar. Yerel toplulukları güçlendiren, yaşadıkları yerdeki kararlarda söz sahibi kılan, demokratik ve katılımcı düzenler, çevreye karşı sorumluluğu da artıracaktır. Çevre hareketiyle özdeşleşmiş "Küresel düşün, yerel davran!" sloganı da yerel düzeydeki eylemin ve çözümün önemine işaret etmektedir. Bu slogan ayrıca çevre hareketinin yerelle küreseli bağlayan kimliğini vurgulamaktadır.
Soru 61
Aşağıdakilerden hangisi çevreyi korumak için kurulmuş örgütlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Greenpeace
B
Yeryüzü dostları
C
Yeşiller Derneği
D
WWF
E
Sierra Klübü
Açıklama:
Uluslararası alanda en yaygın örgütlenmeye sahip toplumsal hareket gruplarından Greenpeace’in 2009 sonunda 3 milyona yakın destekçisi bulunurken, Yeryüzü Dostları (Friends of the Earth-FoE) 2 milyondan fazla üye ve destekçiye sahiptir. Uluslararası bir çevre örgütü olan WWF’nin destekçi sayısı 5 milyonun üzerindedir. Ulusal düzeylerde etkinlik gösteren çevre örgütlerinin üye sayıları da benzer büyüklüklere ulaşmaktadır. Örneğin, ABD’deki en eski doğa koruma örgütü olan Sierra Kulubü (Sierra Club) 1,4 milyon, Doğa Koruma Derneği (Nature Conservancy) 1 milyondan fazla üyeye sahiptir.
Soru 62
Uluslararası çevre örgütlerinden hangisinin üye ve destekçi sayıları diğerlerinden daha fazladır?
Seçenekler
A
Yeşil Barış (Greenpeace)
B
Yeryüzü Dostları (Friends of the Earth-FoE)
C
Dünya Doğayı Koruma Vakfı (Worldwide Fund for Nature-WWF)
D
Sierra Kulubü (Sierra Club)
E
Doğa Koruma Derneği (Nature Conservancy)
Açıklama:
Uluslararası alanda en yaygın örgütlenmeye sahip toplumsal hareket gruplarından
Greenpeace’in 2009 sonunda 3 milyona yakın destekçisi bulunurken, Yeryüzü Dostları (Friends of the Earth-FoE) 2 milyondan fazla üye ve destekçiye sahiptir. Uluslararası bir çevre örgütü olan WWF’nin destekçi sayısı 5 milyonun üzerindedir. Ulusal düzeylerde etkinlik gösteren çevre örgütlerinin üye sayıları da benzer büyüklüklere ulaşmaktadır. Örneğin, ABD’deki en eski doğa koruma örgütü olan Sierra Kulubü (Sierra Club) 1,4 milyon,Doğa Koruma Derneği (Nature Conservancy) 1 milyondan fazla üyeye sahiptir.
Greenpeace’in 2009 sonunda 3 milyona yakın destekçisi bulunurken, Yeryüzü Dostları (Friends of the Earth-FoE) 2 milyondan fazla üye ve destekçiye sahiptir. Uluslararası bir çevre örgütü olan WWF’nin destekçi sayısı 5 milyonun üzerindedir. Ulusal düzeylerde etkinlik gösteren çevre örgütlerinin üye sayıları da benzer büyüklüklere ulaşmaktadır. Örneğin, ABD’deki en eski doğa koruma örgütü olan Sierra Kulubü (Sierra Club) 1,4 milyon,Doğa Koruma Derneği (Nature Conservancy) 1 milyondan fazla üyeye sahiptir.
Soru 63
Castells'in, insanları ekosistemin parçası olarak gören ve dinamik, evrimsel bir perspektise bu sistemin dengesini korumayı amaçlayan inançlar, kuramlar ve projeler seti.” biçiminde tanımladığı kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Naturizm
B
Ekoloji
C
Çevrecilik
D
Yeşil çevre
E
Sosyal ideoloji
Açıklama:
Castells Ekolojiyi, insanları ekosistemin parçası olarak gören ve dinamik, evrimsel bir perspektise bu sistemin dengesini korumayı amaçlayan inançlar, kuramlar ve projeler seti.” biçiminde tanımlamaktadır.
Soru 64
Çevrenin çıkarlarını korumak amacıyla ortak eyleme katılan kişi ve örgütlerin oluşturduğu gevşek ağ şeklinde tanımlanan oluşum aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Çevre hareketleri
B
Baskı grubu
C
Siyasi hareket
D
Sosyal duyarlılık hareketleri
E
Eylem grubu
Açıklama:
Daha yalın bir tanımla çevre hareketleri çevrenin çıkarlarını korumak amacıyla ortak eyleme katılan kişi ve örgütlerin oluşturduğu gevşek ağdır.
Soru 65
Şapka süsü olarak kullanılan kuş tüyü ticaretine ve kuşların moda için öldürülmesine tepki olarak 1889’da kurulan birlik hangisidir?
Seçenekler
A
Doğa Koruma Birliği
B
Özgür Kuşlar Birliği
C
Yaban Yaşamının Korunması Birliği
D
Kuşları Koruma Birliği
E
Hayvan Hakları Birliği
Açıklama:
Şapka süsü olarak kullanılan kuş tüyü ticaretine ve kuşların moda için öldürülmesine tepki duyan üst sınıflara mensup fakat erkeklerin egemenliğindeki İngiliz Ornitoloji Birliği gibi gruplara katılamayan kadınlar 1889’da Kuşları Koruma Birliği’ni kurmuştur.
Soru 66
Çevreciliğin tarihinde “çığır açan” DDT’nin insan sağlığı ve doğal yaşam üzerindeki yıkıcı etkilerini toplumun dikkatine getirdiği Sessiz İlkbahar adlı kitabın yazarı kimdir?
Seçenekler
A
John Audubon
B
Henry David Toreau
C
Barry Commoner
D
Paul Ehrlich
E
Rachel Carson
Açıklama:
Rachel Carson’ın çevreciliğin tarihinde “çığır açan” DDT’nin insan sağlığı ve doğal yaşam üzerindeki yıkıcı etkilerini toplumun dikkatine getirdiği Sessiz İlkbahar kitabı isyan ve protesto döneminin başlamasında katalizör olmuştur.
Soru 67
1970’lerden itibaren pek çok Avrupa ülkesinde etkili olan nükleer karşıtı hareketin en güçlü ve uzun soluklu varlık bulduğu ülke aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İsveç
B
İsviçre
C
İngiltere
D
Almanya
E
Fransa
Açıklama:
Yeşil hareketin ve ardından gelen yeşil partilerin nüvelerinden biri de 1970’lerde gelişen nükleer enerji karşıtı hareketlerdir. Amerika’da, Fransa, İngiltere, İsveç, İsviçre dahil pek çok Avrupa ülkesinde etkili olan nükleer karşıtı hareketin en güçlü ve uzun soluklu varlık bulduğu yer Almanya olmuştur.
Soru 68
Türkiye’de çevreciliğin sembolü haline gelen ve 1977-79 döneminde daha çok yöre halkının öncülüğünde gelişen “nükleere hayır” kampanyası hangi ilimizde başlamıştır?
Seçenekler
A
Kocaeli
B
Mersin
C
İzmir
D
Artvin
E
Antalya
Açıklama:
Mersin Akkuyu’da nükleer güç santrali kurulması kararı verilmesinin ardından 1977-79 döneminde daha çok yöre halkının öncülüğünde gelişen “nükleere hayır” kampanyası, 1992’de santralin yeniden gündeme gelmesiyle yerel halkın, ekolojik grupların, meslek örgütlerinin içinde olduğu, Greenpeace gibi uluslararası çevre örgütlerinin destek verdiği nükleer karşıtı harekete dönüşmüştür.
Soru 69
Türkiye’de batıdaki doğa koruma örgütlerine benzerlik taşıyan ilk örgüt hangisidir?
Seçenekler
A
Türkiye Tabiatını Koruma Derneği
B
Doğal Hayatı Koruma Derneği
C
Türkiye Çevre Vakfı
D
TEMA
E
Doğa Derneği
Açıklama:
Batıdaki doğa koruma örgütlerine benzerlik taşıyan ilk örgütün 1955’te kurulan Türkiye Tabiatını Koruma Derneği (TTKD) olduğu söylenebilir. Onu 1975’te kurulan Doğal Hayatı Koruma Derneği (DHKD) ve 1978’de kurulan Türkiye Çevre Vakfı (TÇV) izlemiştir.
Soru 70
Aşağıdakilerden hangisi Castells'ın çevre hareketini konu ve sorunlara bakarak yaptığı sınıflandırmalardan biridir?
Seçenekler
A
Ekotopya
B
Yerel çevre grupları
C
Gezegeni kurtarma
D
Çevre sosyal hareket örgütleri
E
Doğrudan eylem grupları
Açıklama:
Castells çevreyle ilgili ortak eylemlerin neredeyse tümüne taban oluşturan konu ve sorunlara bakarak yaptığı sınıflandırmada çevre hareketini beş gruba ayırmaktadır:
1) Doğanın korunması,
2) Kendi alanını savunma (Arka Bahçemde
istemiyorum),
3) Karşı kültür, derin ekoloji,
4)Gezegeni kurtarma,
5) Yeşil politika.
1) Doğanın korunması,
2) Kendi alanını savunma (Arka Bahçemde
istemiyorum),
3) Karşı kültür, derin ekoloji,
4)Gezegeni kurtarma,
5) Yeşil politika.
Soru 71
Köylülerin yaşadıkları ve geçimlerini sağladıkları ormanlardaki ağaçların, ormanı işletmek için devletle anlaşan şirket tarafından kesilmesini ağaçlara sarılarak durdurması sonrasında başlayan Chipko hareketi hangi ülkede doğmuştur?
Seçenekler
A
Küba
B
Hindistan
C
Çin
D
Arjantin
E
Brezilya
Açıklama:
Hindistan’daki Chipko hareketi katılımcıları, söylemi ve yöntemi açısından simgeselleşmiş bir örnektir. 1973’te Himalaya bölgesindeki köylülerin yaşadıkları ve geçimlerini sağladıkları ormanlardaki ağaçların, ormanı işletmek için devletle anlaşan şirket tarafından kesilmesini ağaçlara sarılarak durdurması sonrasında başlayan hareket, kısa sürede bu bölgede aynı sorunla karşı karşıya gelen diğer köylere de yayılmıştır.
Soru 72
İnsan-doğa ilişkisinin temelden değiştirilmesi gereğine inanan, insanların öteki canlılarla birlikte doğanın bir parçası olduğunu ve diğer varlıklar insanların amaçları için yararlı olup olmadıklarına bakılmaksızın sadece varoluşları dolayısıyla değerli olduklarını savunan akım hangisidir?
Seçenekler
A
Toplumsal ekoloji
B
Açık yeşil ekoloji
C
Reformcu ekoloji
D
Derin ekoloji
E
Sığ ekoloji
Açıklama:
Derin ekoloji kavramı ilk kez Norveçli felsefeci Arne Naess tarafından kullanılmıştır. Derin ekoloji insan doğa ilişkisini derinlemesine sorgular ve temelden değiştirilmesi gereğine inanır. Derin ekolojiyi sığ ekolojiden ayıran doğal çevreye atfedilen değerdir. Canlı merkezci (biyosantrik) bir yaklaşım olan derin ekolojiye göre, doğa kendinde bir değere sahiptir; öteki varlıklar insanların amaçları için yararlı olup olmadıklarından bağımsız olarak salt varoluşları dolayısıyla değerlidirler. İnsanlar doğadan ayrı ya da üstünde değil, öteki canlılarla birlikte onun bir parçasıdır. Biyosferik eşitlik ilkesi gereği, insanların yaşamsal ihtiyaçlarını karşılamak dışında yaşam formlarının zenginliğini ve çeşitliliğini azaltmaya hakları yoktur.
Soru 73
Aşağıdakilerden hangisi çevre hareketlerinin sergilemesi beklenen özelliklerden biri değildir?
Seçenekler
A
Bilinçli olarak paylaşılan ortak kimliğe sahip olmak
B
Protestoyu eylem biçimlerinden biri olarak kullanmak ve yerleşik siyasal kurumlar içinde faaliyet göstermek
C
Enformel etkileşim ağı niteliği taşımak
D
Egemen iktidar biçimlerine meydan okumak ve onları reddetmek
E
Protestoyu eylem biçimlerinden biri olarak kullanmak ve en azından kısmen yerleşik siyasal kurumlar dışında faaliyet göstermek
Açıklama:
Çevre hareketlerinin sergilemesi
beklenen özellikleri şöyle sıralamaktadır:
• Bilinçli olarak paylaşılan ortak kimliğe sahip
olmak
• Protestoyu eylem biçimlerinden biri olarak
kullanmak ve en azından kısmen yerleşik
siyasal kurumlar dışında faaliyet göstermek
• Enformel etkileşim ağı niteliği taşımak
• Egemen iktidar biçimlerine meydan okumak
ve onları reddetmek
beklenen özellikleri şöyle sıralamaktadır:
• Bilinçli olarak paylaşılan ortak kimliğe sahip
olmak
• Protestoyu eylem biçimlerinden biri olarak
kullanmak ve en azından kısmen yerleşik
siyasal kurumlar dışında faaliyet göstermek
• Enformel etkileşim ağı niteliği taşımak
• Egemen iktidar biçimlerine meydan okumak
ve onları reddetmek
Soru 74
I. Doğa koruma amaçlı ilk toplumsal harekettir. II. 19. yüzyıl sonundan 20. yüzyıl’ın ortalarına kadar ki dönemdir. III. Doğal yaşam alanlarının (habitat), yaban yaşamının, başta kuşlar olmak üzere yaban hayvanlarının, yaşlı ormanların korunması amacı güder. IV. Orta Asya ve Kuzey Avrupa kökenli bir harekettir. Yukarıda çevre hareketlerinden birinci dalga hareketi ile ilgili söylenenlerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve III
C
I, II ve IV
D
I, III ve IV
E
I, II ve III
Açıklama:
Doğa koruma amaçlı ilk toplumsal hareket ve örgütlerin ortaya çıktığı 19. yüzyıl sonundan 20. yüzyıl’ın ortalarına kadarki dönem genellikle çevre hareketinin Birinci Dalgası olarak adlandırılır. Bugün etkinliğini sürdüren pek çok doğa koruma
örgütü bu dönemde kurulmuştur. Birinci Dalga çevre hareketinin belirleyici özelliği doğal yaşam alanlarının (habitat), yaban yaşamının, başta kuşlar olmak üzere yaban hayvanlarının, yaşlı ormanların korunması amacına dönük olmasıdır. Birinci Dalga korumacılık hareketi asıl olarak Avrupa ve Kuzey Amerika kökenli bir harekettir.
örgütü bu dönemde kurulmuştur. Birinci Dalga çevre hareketinin belirleyici özelliği doğal yaşam alanlarının (habitat), yaban yaşamının, başta kuşlar olmak üzere yaban hayvanlarının, yaşlı ormanların korunması amacına dönük olmasıdır. Birinci Dalga korumacılık hareketi asıl olarak Avrupa ve Kuzey Amerika kökenli bir harekettir.
Soru 75
Aşağıdakilerden hangisi çevre hareketlerinden ikinci dalga hareketini birinci dalga hareketinden ayıran bir özelliktir?
Seçenekler
A
Kitlesel bir çevre hareketidir.
B
Düşünsel kaynağı Romantizmdir.
C
Endüstriyel kirliliği engelleme ana hedefidir.
D
Çevresel felaketler yer almaktadır.
E
Ana amacı yaban yaşamını korumaktır.
Açıklama:
Çevresel aktivizm ve örgütlenmeye bugünkü görünümünü kazandıran 1960’larda doğan modern çevre hareketidir. Birinci Dalga'nın öncelikli kaygısı olan doğa koruma ve endüstriyel kirlilik bu dönemde de hareketin gündeminde hâlâ yer tutuyor olmakla birlikte, İkinci Dalga çevre hareketi gündemine aldığı yeni sorunlar, bunları sorunsallaştırma biçimi ve temsil ettiği değerler açısından Birinci Dalga’dan köktenci biçimde ayrılmaktadır. Ayrıca, modern çevre hareketi birinci kuşaktan farklı olarak kitleseldir.
Soru 76
1970’lerde gelişen nükleer enerji karşıtı hareketin en güçlü ve uzun süreli var olduğu yer neresidir?
Seçenekler
A
Norveç
B
İsviçre
C
Almanya
D
Fransa
E
İngiltere
Açıklama:
Yeşil hareketin ve ardından gelen yeşil partilerin nüvelerinden biri de 1970’lerde gelişen nükleer enerji karşıtı hareketlerdir. Amerika’da, Fransa, İngiltere, İsveç, İsviçre dahil pek çok Avrupa ülkesinde etkili olan nükleer karşıtı hareketin en güçlü ve uzun soluklu varlık bulduğu yer Almanya olmuştur.
Soru 77
Avrupa'da yaşayan bir işçi grubu dünya genelindeki iklim değişikliği, ozon tabakasının delinmesi, tehlikeli atık ticaretinin artması ve bunların sonucunda canlı türlerinin yok olması konusunda bir basın açıklaması gerçekleştirmek üzere sokak yürüyüşü düzenlemişlerdir. Bu işçi grubunun yapmış olduğu etkinlik hangi tür çevresel harekete örnek gösterilebilir?
Seçenekler
A
Batı dışı dünyada çevrecilik
B
Doğayı korumacılık hareketi (Birinci dalga)
C
Amerikan doğa korumacılığı
D
İnsan hakları hareketi
E
Çevresel aktivizmin küreselleşmesi
Açıklama:
Çevre hareketlerinin yolu yeni bin yılın başında “küresel adalet” çağrısının yönlendirdiği küreselleşme karşıtı ya da alternatif küreselleşme hareketiyle buluşmuştur. “Hareketlerin hareketi” olarak adlandırılan küresel adalet hareketi her biri farklı gündemlere sahip insan hakları, işçi hakları, köylü, yerli halklar ve çevre hareketlerini çevresel yıkımın, yoksulluğun, eşitsizliğin ve sömürünün nedeni olarak görülen Neoliberalizme karşı birleştirmiştir.
Soru 78
Çevreciliği öteki düşüncelerden ayıran en önemli özellik insan doğa ilişkisini kavrayış biçimi hangi değerin içerisinde yer almaktadır?
Seçenekler
A
Yerellik
B
Çevre - merkezcilik
C
Eşitlik ve Hakkaniyet
D
Şiddet Karşıtlığı
E
İnsan için Bilim ve Teknoloji
Açıklama:
Çevre-merkezcilik: Çevreciliği öteki düşüncelerden ayıran en önemli özellik insan doğa ilişkisini kavrayış biçimidir. Bu kavrayış ifadesini çevre-merkezcilik (ekosantrizm) ilkesinde bulur.
Soru 79
Kimliği yeşil benlik ve amacı ekotopya olan grubun çevrecilik türü ve hasmı hangi şıkta doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Karşı-kültür, Derin Ekoloji - Dizginsiz küresel kalkınma
B
Yeşil politika - Kirleticiler
C
Karşı-kültür, Derin Ekoloji - Endüstriyalizm, Ataerki
D
Yeşil politika - Endüstriyalizm, Teknokrasi, Ataerki
E
Karşı-kültür, Derin Ekoloji - Kontrolsüz gelişme
Açıklama:
Soru 80
Türkiye'de çevreciliğin feminizm ile birlikte 1980’ler boyunca toplumsal muhalefetin taşıyıcısı rolünü üstlendiği, enerji ve turizm yatırımlarına karşı gelişen çevre hareketi dönemi hangisidir?
Seçenekler
A
Çevreci Uyanış Dönemi
B
Ekolojik Hareketler Dönemi
C
Çevreciliğin Kurumsallaşması
D
Yer(küres)elleşme
E
Global çevre düzeni
Açıklama:
Ekolojik Hareketler Dönemi
Çevre hareketinin toplumsal alanda önemli bir varlık kazanması 1980’li yıllarda gerçekleşmiştir. Çevrecilik feminizm ile birlikte 1980’ler boyunca toplumsal muhalefetin taşıyıcısı rolünü üstlenmiştir. Bu dönemde özellikle ekolojik denge ve yerel halkın geçimsel etkinlikleri üzerinde olumsuz etkilere yol açan enerji ve turizm yatırımlarına karşı yerel düzeyde başlayıp kısa sürede ulusal alana taşınan çok sayıda toplumsal hareket söz konusudur.
Çevre hareketinin toplumsal alanda önemli bir varlık kazanması 1980’li yıllarda gerçekleşmiştir. Çevrecilik feminizm ile birlikte 1980’ler boyunca toplumsal muhalefetin taşıyıcısı rolünü üstlenmiştir. Bu dönemde özellikle ekolojik denge ve yerel halkın geçimsel etkinlikleri üzerinde olumsuz etkilere yol açan enerji ve turizm yatırımlarına karşı yerel düzeyde başlayıp kısa sürede ulusal alana taşınan çok sayıda toplumsal hareket söz konusudur.
Soru 81
Aşağıdakilerden hangisinde Doherty'nin çevre hareketi grupları doğru verilmiştir?
Seçenekler
A
Çevre sosyal hareket örgütleri - Gezegeni kurtarma - Yaşam kalitesi - Kendi alanını savunma
B
Doğrudan eylem gruplar - Kendi alanını savunma - Yeşil partiler - Ekolojik bütünlük
C
Yerel çevre grupları - Yeşil partiler- Ekotopya - Doğa severler
D
Çevre sosyal hareket örgütleri - Doğrudan eylem grupları - Yerel çevre grupları - Yeşil partiler
E
Yeşil partiler - Karşı kültür - Derin ekoloji - Doğanın korunması
Açıklama:
Doherty çevre hareketi içindeki grupları dörde ayırmaktadır: 1) Çevre sosyal hareket örgütleri 2) Doğrudan eylem grupları 3) Yerel çevre grupları 4) Yeşil partiler
Soru 82
İnsanı, diğer çevre unsurlarından üstün değil de onlarla birlikte çevrenin bir parçası ve eşit üyesi olarak kabul eden ve her bir unsurun özsel değeri olduğu fikrini savunan çevreci yaklaşım hangisidir?
Seçenekler
A
Türcülük
B
Çevre-merkezcilik
C
Yerellik
D
Eşitlik ve hakkniyet
E
şiddet karşıtlığı
Açıklama:
Çevre-merkezcilik, “doğanın araçsallaştırılmasına karşı çıkar” (Çoban, 2002). Çevre-merkezcilik çevrenin merkeze konması değildir, insanın yerleştirildiği merkezî konumdan çıkarılmasıdır. İnsan yeryüzünü paylaştığı öteki varlıklarla birlikte doğal çevrenin yalnızca bir parçası ve eşit üyesidir. İnsanlarla insan olmayan dünya arasında hiyerarşik değil, karşılıklı bağımlılık ilişkisi vardır. İnsan olmayan dünya insana sağladığı hizmetlerden ötürü değil, kendinde değere sahiptir. İnsan olmayan doğanın kendi varoluşu ve özgerçekleştirim biçimleri vardır. İnsanların bitkilerin, hayvanların ve cansız varlıkların bu kendinde değerine saygı duyma ve koruma sorumluluğu vardır. Çevre-merkezcilik insan çıkarlarını dışlamaz. İnsanlarla birlikte diğer tüm canlıların şimdiki ve gelecek kuşaklarının çıkarlarının gözetildiği bütünsel (holistik) bir ekolojik felsefeyi temsil eder.
Soru 83
Çevre hareketi içindeki en radikal kanadını temsil eden Earth First!, Deniz Çobanı ve Robin Wood gibi gruplar hangi çevreci kategorinin örnekleridir?
Seçenekler
A
Kitlesel çevre örgütleri
B
Yerel çevre grupları
C
Doğrudan eylem grupları
D
Yeşil partiler
E
Türcü gruplar
Açıklama:
Doğrudan eylem grupları, temsil ettikleri ekolojik değerler ve benimsedikleri eylem türleriyle çevre hareketlerinin en radikal tarafında durmaktadır. Derin ekoloji düşüncesinden esinlenen Earth First! en aktif doğrudan eylem gruplarından biridir. Doğrudan eylem grupları ana akım çevreciliğe ve kurumsallaşmış örgütlere tepki olarak ve genellikle de onlardan ayrılarak kurulmuştur. Örneğin, balina avcılığına karşı mücadele eden Deniz Çobanı (Sea Shepherd), asit yağışları ve ormanların yok olmasına karşı daha katılımcı yöntemlerle mücadele amacıyla kurulan Robin Wood Greenpeace’ten ayrılmış gruplardır.
Soru 84
Çevre hareketinin kurumsallaşması ile ilgili verilen cümlelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Daha fazla geleneksel uzlaşmacı eylemler tercih etmeye başlamışlardır.
B
Kurumsallaşma sonucunda çevre örgütleri bürokratik bir yapıya bürünmüşlerdir.
C
Çevre örgütlerinde gönüllülerin yerini profesyonel çalışanlar almıştır.
D
Kurumsallaşma, çevre örgütlerinin etkinliğini azaltmıştır.
E
Sistemin içinde yer alarak düzeltme anlayışı benimsenmiştir.
Açıklama:
Çevre hareketine yöneltilen önemli eleştirilerden biri, 1970’li ve 80’li yıllarda sahip olduğu ekonomik ve siyasal düzen karşıtı eleştirel kimliğini ve dilini yitirerek sisteme uyum göstermiş olduğudur. Sistemi, dışında kalarak değiştirme idealinin yerini içinde yer alarak düzeltme anlayışının aldığı belirtilmektedir. Modern kitlesel doğa koruma örgütleri hiyerarşik, bürokratik kurumsal yapıları içinde profesyonel baskı grupları gibi çalışmaktadır. Gönüllülerin yerini profesyonel çalışanlar almıştır. Modern kitlesel çevre örgütlerindeki kurumsallaşma üç yönde gerçekleşmiştir. Her şeyden önce üye sayılarının ve gelirlerinin artması bu gruplarda örgütsel büyümeye yol açmıştır. Örgütsel büyümenin sonuçlarından biri kendi içinde kurumsallaşma olmuştur. Büyüyen örgütlerin üyeleriyle bağları zayıflamış ve temsili nitelikleri zayıflamıştır. Bürokratik bir yapıya bürünen örgütlerin karar alma süreçleri ve iç işleyişleri demokratik olmaktan uzaktır. İkinci sonuç da örgütün dışarıyla ilişkilerindeki kurumsallaşmadır. Bunun başlıca görünümü ise doğrudan eylem gibi geleneksel olmayan etkinlik ve eylemlerin yerini giderek daha fazla lobi gibi geleneksel uzlaşmacı eylemlerin almasıdır. Fakat kurumsallaşma çevre örgütlerinin etkilerinin azaldığı anlamına da gelmemektedir.
Soru 85
Çevreciliği, “Söylem ve pratiklerinde egemen yapısal ve kurumsal mantığa karşı çıkarak insan etkinlikleriyle doğal çevre arasında yıkıcı sonuçlara neden olan ilişki biçimlerini düzeltmeyi amaçlayan tüm ortak hareketler” olarak tanımlayan aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Carter
B
Castells
C
Dobson
D
Doherty
E
Rootes
Açıklama:
Castells çevreciliği, “Söylem ve pratiklerinde egemen yapısal ve kurumsal mantığa karşı çıkarak insan etkinlikleriyle doğal çevre arasında yıkıcı sonuçlara neden olan ilişki biçimlerini düzeltmeyi amaçlayan tüm ortak hareketler.” olarak tanımlamaktadır.
Soru 86
Derin ekoloji kavramı ilk kez kim tarafından kullanılmıştır?
Seçenekler
A
Carter
B
Dobson
C
Naess
D
Porta
E
Rootes
Açıklama:
Derin ekoloji kavramı ilk kez Norveçli felsefeci Arne Naess tarafından kullanılmıştır.
Soru 87
İnsan merkezci olan ekoloji aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Derin ekoloji
B
Radikal ekoloji
C
Reformcu ekoloji
D
Sığ ekoloji
E
Toplumsal ekoloji
Açıklama:
İnsan merkezci olan sığ ekoloji, özellikle endüstrileşmiş ülkelerdeki insanların refahını ve yaşam kalitesini koruma kaygısıyla çevre kirliliği, kaynakların tükenmesi, yoksul ülkelerdeki nüfus artışı gibi sorunlarla ilgilenir
Soru 88
Aşağıdakilerden hangisi “Çevre sorunları hakkındaki ortak kaygı ve kimlik tarafından harekete geçirilen ortak eyleme katılan, hiçbir kurumsal bağı olmayan birey ve gruplardan değişen ölçülerde biçimsel kurumsallık kazanmış örgütlere kadar çeşitli grupları içerebilen enformel etkileşimlerin gevşek ve kurumsallaşmamış ağı” tanımının karşılığıdır?
Seçenekler
A
Çevresel adalet
B
Çevre hareketi
C
Çevre-merkezcilik
D
Doğa korumacılık
E
İnsan-merkezcilik
Açıklama:
Çevre hareketleri bu özellikleri yansıtacak biçimde, “Çevre sorunları hakkındaki ortak kaygı ve kimlik tarafından harekete geçirilen ortak eyleme katılan, hiçbir kurumsal bağı olmayan birey ve gruplardan değişen ölçülerde biçimsel kurumsallık kazanmış örgütlere kadar çeşitli grupları içerebilen enformel etkileşimlerin gevşek ve kurumsallaşmamış ağı.” olarak tanımlanabilir
Soru 89
Çevre örgütlerinden biri olan Sierra Kulübü kaç yılında ABD’de kurulmuştur?
Seçenekler
A
1594
B
1625
C
1892
D
1915
E
1923
Açıklama:
En eski çevre örgütlerinden biri olan Sierra Kulübü 1892’de ABD’de kurulmuştur.
Soru 90
Kraliyet Kuşları Koruma Birliği (RSPB) aşağıdaki hangi ülkede kurulmuştur?
Seçenekler
A
ABD
B
Fransa
C
Hollanda
D
İngiltere
E
Kanada
Açıklama:
Günümüzde de varlığını sürdüren İngiltere’deki Kraliyet Kuşları Koruma Birliği’nin (RSPB) kuruluş öyküsü
Soru 91
Uluslararası Doğa Koruma Birliği kaç yılında kurulmuştur?
Seçenekler
A
1948
B
1950
C
1954
D
1957
E
1960
Açıklama:
Savaş sonrasında yeniden canlanan hareketin en önemli kazanımlarından biri 1948’de doğa korumaya hizmet edecek uluslararası bir kuruluş olarak devlet kurumları ile sivil toplum örgütlerini bir araya getiren Uluslararası Doğa Koruma Birliği’nin (IUCN) kuruluşudur.
Soru 92
İngiliz Kanalı’nda karaya oturarak milyonlarca ton ham petrolün denize dökülmesine yol açan Torrey Canyon petrol tankeri kazası kaç yılında meydana gelmiştir?
Seçenekler
A
1954
B
1958
C
1962
D
1967
E
1971
Açıklama:
İngiliz Kanalı’nda karaya oturarak milyonlarca ton ham petrolün denize dökülmesine yol açan Torrey Canyon petrol tankeri kazası (1967)
Soru 93
Sessiz İlkbahar adlı kitabın yazarı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Carson
B
Castells
C
Dobson
D
Naess
E
Rootes
Açıklama:
Rachel Carson’ın çevreciliğin tarihinde “çığır açan” DDT’nin insan sağlığı ve doğal yaşam üzerindeki yıkıcı etkilerini toplumun dikkatine getirdiği Sessiz İlkbahar (Silent Spring, 1962) kitabı isyan ve protesto döneminin başlamasında katalizör olmuştur.
Soru 94
Yurttaş Girişimleri Birliği (BBU) kaç yılında kurulmuştur?
Seçenekler
A
1957
B
1964
C
1972
D
1977
E
1980
Açıklama:
1972’de kurulan Yurttaş Girişimleri Birliği (BBU) yurttaş girişimleriyle büyük çevre örgütlerini bir araya getirerek harekete ağ yapısını sağlamıştır.
Soru 95
Castells’in “çağımızın en kapsamlı ve etkili hareketi” olarak nitelediği hareket hangisidir?
Seçenekler
A
çevrecilik
B
feminizm
C
terörizm
D
LGBT hareketi
E
natüralizm
Açıklama:
Castells’in (2010: 72) “çağımızın en kapsamlı ve etkili hareketi” olarak nitelediği çevrecilik, ortaya çıktığı günden bu yana belirgin değişimler de geçirmiştir.
Soru 96
Aşağıdakilerden hangisi çevrecilik konusunda çalışan bir örgüt değildir?
Seçenekler
A
Greenpeace
B
WWF
C
Sierra Kulubü
D
Yeryüzü Dostları
E
Kızılay
Açıklama:
Kızılay çevrecilik alanında faaliyet gösteren bir örgüt değildir.
Soru 97
Aşağıdaki kavramlardan hangisi derin ekoloji ile aynı düşünceyi ifade eden kavramlardan değildir?
Seçenekler
A
çevreselcilik
B
açık yeşil
C
koyu yeşil
D
radikal çevrecilik
E
canlı merkezcilik
Açıklama:
açık yeşil kavramı derin ekoloji değil sığ ekoloji kavramıyla örtüşmektedir.
Soru 98
Aşağıdakilerden hangisi birinci dalga çevre hareketinin amaçlarındandır?
I. Doğal yaşam alanlarının (habitat), yaban yaşamının, yaşlı ormanların korunması
II. Dizginsiz ekonomik büyüme, merkezîleşmiş devlet ve endüstrileşme ideolojisini sorgulamak
III. Nükleer enerjiye karşı mücadele etmek
I. Doğal yaşam alanlarının (habitat), yaban yaşamının, yaşlı ormanların korunması
II. Dizginsiz ekonomik büyüme, merkezîleşmiş devlet ve endüstrileşme ideolojisini sorgulamak
III. Nükleer enerjiye karşı mücadele etmek
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
II ve III
E
I, II, III
Açıklama:
Doğal yaşam alanlarının (habitat), yaban yaşamının, yaşlı ormanların korunması birinci dalga çevre hareketlerinin; Dizginsiz ekonomik büyüme, merkezîleşmiş devlet ve endüstrileşme ideolojisini sorgulamak ve Nükleer enerjiye karşı mücadele etmek ikinci dalga çevre hareketlerinin amacıdır. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 99
Çevreciliğin tarihinde “çığır açan” DDT’nin insan sağlığı ve doğal yaşam üzerindeki yıkıcı etkilerini toplumun dikkatine getirdiği Sessiz İlkbahar (Silent Spring, 1962) kitabının yazarı kimdir?
Seçenekler
A
Paul Ehrlich
B
Rachel Carson
C
Barry Commoner
D
Henry David Thoreau
E
John Audubon
Açıklama:
Rachel Carson’ın çevreciliğin tarihinde “çığır açan” DDT’nin insan sağlığı ve doğal yaşam üzerindeki yıkıcı etkilerini toplumun dikkatine getirdiği Sessiz İlkbahar (Silent Spring, 1962) kitabı isyan ve protesto döneminin başlamasında katalizör olmuştur.
Soru 100
Çevresel adalet hareketi hangi ülkede doğmuş ve daha çok bu ülkeyle sınırlı kalmıştır?
Seçenekler
A
ABD
B
Fransa
C
Rusya
D
İngiltere
E
Almanya
Açıklama:
Çevresel adalet hareketi ABD'de doğmuş ve daha çok bu ülkeyle sınırlı kalmıştır. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 101
Aşağıdakilerden hangisi ulus ötesi alanda çevrecilik faaliyetleri gösteren organizasyonlardan değildir?
Seçenekler
A
Greenpeace
B
WWF
C
İklim Eylem Ağı
D
TEMA
E
Yağmur Ormanları Eylem Ağı
Açıklama:
TEMA Türkiye'ye özgü yerel bir kuruluştur.
Soru 102
Kendi türünü üstün ve ayrıcalıklı görme olarak tanımlanan kavram hangisidir?
Seçenekler
A
holizm
B
türcülük
C
antroposentrizm
D
ekosentrizm
E
etnosentrizm
Açıklama:
Türcülük Kendi türünü üstün ve ayrıcalıklı görme olarak tanımlanabilir. Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 103
Türkiye'deki çevre hareketleri ile ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
Türkiye’de çevreciliğin gelişimi dünyadakine koşut bir seyir izlemiştir.
B
Çevre konusundaki toplumsal duyarlık özellikle 1990’lardan sonra yükselmiştir.
C
İklim değişikliği gibi küresel sorunlar toplumdaki farkındalık ve bilinç düzeyinin yükselmesine yol açmıştır.
D
Türkiye’de çevreye verilen önemin dünya ortalamasına yakın olduğunusöylenebilir.
E
Türkiye çevre amaçlı toplumsal örgütlenme konusunda dünya ortalamasının üzerindedir.
Açıklama:
Türkiye gerek çevre örgütlerinin gerekse çevre ör-gütlerine üye olanların sayısı açısından yukarıda anılan araştırmanın yürütüldüğü ülkelerin gerisin-dedir. Dünya genelinde araştırmaya katılanların %13’ü bir çevre kuruluşuna üye olduğunu belirtir-ken bu oran Türkiye’de %1,2’dir.
Soru 104
Türkiye’de ilk yeşil parti hangi yılda kurulmuştur?
Seçenekler
A
1978
B
1980
C
1985
D
1988
E
2007
Açıklama:
Türkiye'de ilk yeşil parti 1988 yılında kurulmuştur. Doğru cevap D seçeneğidir.
Soru 105
Aşağıdaki ülkelerin hangisinde 1999 yılı itibarıyla bir çevre örgütüne üye olduğunu söyleyenlerin oranı en yüksektir?
Seçenekler
A
Hollanda
B
ABD
C
Danimarka
D
Venezüella
E
İsveç
Açıklama:
1999’da bir çevre örgütüne üye olduğunu söyleyenlerin oranı Hollanda’da %45’e ulaşırken, ABD’de %15,9, Danimarka’da 13,2, Venezüella’da %11,9, İsveç’te %11,7, Yunanistan’da %11’dir.
Soru 106
"Derin ekoloji" kavramı ilk kez aşağıdakilerden hangisi tarafından kullanılmıştır?
Seçenekler
A
Henry David Thoreau
B
Arne Naess
C
John Muir
D
Rachel Carson
E
Michael Braungart
Açıklama:
Derin ekoloji kavramı ilk kez Norveçli felsefeci Arne Naess tarafından kullanılmıştır. Derin ekoloji insan doğa ilişkisini derinlemesine sorgular ve temelden değiştirilmesi gereğine inanır.
Soru 107
Modern çevreciliğin aşağıdaki dönemlerin hangisinde başladığı kabul edilmektedir?
Seçenekler
A
1940'lar
B
1950'ler
C
1960'lar
D
1970'ler
E
1980'ler
Açıklama:
Çevreciliğin tarihi küresel çevresel değişimin tarihiyle iç içe geçmiştir. Modern çevreciliğin tarihi 1960’ların sonunda görülen yeni sosyal hareketlere dayandırılır.
Soru 108
En eski çevre örgütlerinden biri olan Sierra Kulübü 1892’de aşağıdaki ülkelerin hangisinde kurulmuştur?
Seçenekler
A
İspanya
B
İngiltere
C
İtalya
D
ABD
E
Fransa
Açıklama:
En eski çevre örgütlerinden biri olan Sierra Kulübü 1892’de ABD’de kurulmuştur.
Soru 109
1948’de doğa korumaya hizmet edecek uluslararası bir kuruluş olarak devlet kurumları ile sivil toplum örgütlerini bir araya getirmek amacıyla kurulan örgüt aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yeşiller Partisi
B
Yurttaş Girişimleri Birliği
C
WWF
D
İngiliz Ornitoloji Birliği
E
Uluslararası Doğa Koruma Birliği
Açıklama:
Doğanın korunması için yasal düzenlemeler yapılmasını sağlayan bu hareket Birinci Dünya Savaşı nedeniyle kesintiye uğramış, İkinci Dünya Savaşı sonrasına kadar durağan kalmıştır. Savaş sonrasında yeniden canlanan hareketin en önemli kazanımlarından biri 1948’de doğa korumaya hizmet edecek uluslararası bir kuruluş olarak devlet kurumları ile sivil toplum örgütlerini bir araya getiren Uluslararası Doğa Koruma Birliği’nin (IUCN) kuruluşudur.
Soru 110
Aşağıdaki gruplardan hangisi 'Birinci Dalga' hareketinin öncüleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Bilim insanları
B
Doğal kaynaklarla ilişkili mesleklerden gelen uzmanlar
C
Teknisyenler
D
Varlıklı kişiler
E
İşçiler
Açıklama:
Doğal alanların, türlerin ve yaban yaşamının korunmasının başlıca itici güç olduğu Birinci Dalga seçkinci bir karaktere sahipti. Hareketin öncüleri çoğunlukla bilim insanları, doğa ve doğal kaynaklarla ilişkili mesleklerden gelen uzmanlar, teknisyenler ve varlıklı kişilerdi.
Soru 111
Aşağıdakilerden hangisi Ekoloji hareketinin talep ettiği toplumsal ilişkiler düzeninin nitelikleri arasında yer alır?
Seçenekler
A
Bürokratik olması
B
Hiyerarşik olması
C
Merkeziyetçi olması
D
Yerinden yönetimci olması
E
Kapalı olması
Açıklama:
Endüstri toplumuna dönük siyasal olduğu kadar kültürel bir eleştiri olan ekoloji hareketi, insan-doğa ilişkisi, ekonomi-toplum-doğa ilişkisi hakkındaki düşünme biçimimizi de sorguluyor ve insan-merkezci, mekanik, atomistik bakışın karşısına holistik yeni bir kültürü koyuyordu. Bürokratik, hiyerarşik, merkeziyetçi, kapalı, cinsiyetçi ve eşitsiz toplumsal ve siyasal düzenin yerine çoğulcu, açık, yerinden yönetimci, eşitlikçi, demokratik ve katılımcı bir toplumsal ilişkiler düzeni talep ediyordu.
Soru 112
Nükleer karşıtı hareketin en güçlü ve uzun soluklu varlık bulduğu ülke aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Fransa
B
İngiltere
C
Almanya
D
İsveç
E
İsviçre
Açıklama:
Yeşil hareketin ve ardından gelen yeşil partilerin nüvelerinden biri de 1970’lerde gelişen nükleer enerji karşıtı hareketlerdir. Amerika’da, Fransa, İngiltere, İsveç, İsviçre dahil pek çok Avrupa ülkesinde etkili olan nükleer karşıtı hareketin en güçlü ve uzun soluklu varlık bulduğu yer Almanya olmuştur. Bunda nükleer karşıtı hareketi önceleyen yurttaş girişimlerinin önemli payı vardır.
Soru 113
Alman Yeşiller Partisi'nin kuruluş yılı aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
1950
B
1960
C
1970
D
1980
E
1990
Açıklama:
1980’de Alman Yeşiller Partisi (Die Grünen) kurulmuş; Parti kuruluşunun hemen ardından birçok yerde yerel meclislerde ve eyalet meclislerinde sandalyeler kazanmış; 1983’te de Federal Meclis’e girmiştir.
Soru 114
1970'lerde Hindistan'da başlayan çevre hareketi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Chipko hareketi
B
Çevresel adalet hareketi
C
Yeşil hareket
D
Ekolojik direniş hareketi
E
Yağmur Ormanları Eylem Ağı
Açıklama:
Hindistan’da 1970’lerde başlayan Chipko hareketi bugün de Güney çevreciliğine esin kaynağı olmaya devam etmektedir. Aslında, yakın zamana kadar endüstri toplumlarıyla, başka bir deyişle, Batı ya da küresel Kuzeyle özdeşleştirilen çevrecilik, ekolojik bozulmanın ekonomideki küreselleşmeye koşut olarak kürenin genelini kaplamasıyla son dönemde daha Güneyli bir karakter kazanmıştır.
Soru 115
Derin ekolojinin merkezi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İnsan
B
Canlı
C
Doğa
D
Endüstrileşme
E
Nüfus artışı
Açıklama:
Canlı merkezci (biyosantrik) bir yaklaşım olan derin ekolojiye göre, doğa kendinde bir değere sahiptir; öteki varlıklar insanların amaçları için yararlı olup olmadıklarından bağımsız olarak salt varoluşları dolayısıyla değerlidirler. İnsanlar doğadan ayrı ya da üstünde değil, öteki canlılarla birlikte onun bir parçasıdır. Doğru yanıt B'dir.
Soru 116
Aşağıdakilerden hangisi ikinci dalga çevre hareketinin özelliklerinden biridir?
Seçenekler
A
Yaban yaşamının korunmasına yöneliktir
B
Başta kuşlar olmak üzere yaban hayvanlarının korunmasına yöneliktir
C
Yaşlı ormanların korunmasına yöneliktir
D
Avcılığın kısıtlanmasını savunur
E
Endüstri toplumunu siyasal ve kültürel olarak eleştirir
Açıklama:
İleri endüstri toplumlarına yön veren egemen paradigmaya, toplumsal ve siyasal yaşamı biçimlendiren kurumlara karşı bir kültürel eleştiri niteliğindeki ekoloji hareketi, diğer sosyal hareketlerle birlikte bir karşı-kültür hareketi olarak da görülebilir. Ekoloji hareketi dönemin Yeni Sol hareketleriyle de yakından bağlantılıdır. Hedefinde endüstri toplumunun doymak bilmez materyalizmi ve aşırı tüketimciliği bulunan hareket, çevresel yıkımın nedeni olarak gördüğü dizginsiz ekonomik büyüme, merkezîleşmiş devlet ve endüstrileşme ideolojisini sorguluyordu. Ekoloji hareketi bu yönüyle, önceki kuşağın doğa korumacılığından farklı olarak, Batı toplumlarına temelden bir eleştiri yöneltiyor ve sistemin köktenci biçimde değiştirilerek yeniden yapılandırılmasını savunuyordu. Doğru yanıt E'dir.
Soru 117
Çevre örgütlenmelerinin tarihi kaçıncı yüzyıla dayanır?
Seçenekler
A
17. yüzyılın sonları
B
18. yüzyılın sonları
C
19. yüzyılın sonları
D
20. yüzyılın başları
E
20. yüzyılın ortaları
Açıklama:
çevresel örgütlenme günümüzde sergilediği görünüme aslında kökleri 19. Yüzyıl’ın sonlarına dayanan uzun bir evrilme sürecinin sonucunda ulaşmıştır. en eski çevre örgütlerinden biri olan Sierra Kulübü 1892’de ABD’de kurulmuştur. Doğru yanıt C'dir.
Soru 118
1970’lerde nükleer karşıtı hareketin en güçlü ve uzun soluklu varlık bulduğu ülke hangisidir?
Seçenekler
A
İngiltere
B
Fransa
C
İsveç
D
Almanya
E
İsviçre
Açıklama:
Yeşil hareketin ve ardından gelen yeşil partilerin nüvelerinden biri de 1970’lerde gelişen nükleer enerji karşıtı hareketlerdir. Amerika’da, Fransa, İngiltere, İsveç, İsviçre dahil pek çok Avrupa ülkesinde etkili olan nükleer karşıtı hareketin en güçlü ve uzun soluklu varlık bulduğu yer Almanya olmuştur. Bunda nükleer karşıtı hareketi önceleyen yurttaş girişimlerinin önemli payı vardır. Doğru yanıt D'dir.
Soru 119
Aşağıdakilerden hangisi çevre sorunun daha genel bir muhalefet söyleminin taşıyıcısı olduğu ülkelerden biri değildir?
Seçenekler
A
Macaristan
B
Bulgaristan
C
Romanya
D
Gürcistan
E
Polonya
Açıklama:
Çevrenin daha genel bir muhalefet söyleminin taşıyıcısı olduğu ülkeler Macaristan, Polonya, Romanya, Bulgaristan, eski Çekoslavakya gibi ülkelerdir. Daha çok milliyetçilik bağlamında kurgulanan söylemin parçası olduğu ülkeler ise Baltık ülkeleri, Gürcistan, Ermenistan, Orta Asya Cumhuriyetleri. Doğru yanıt D'dir.
Soru 120
Aşağıdakilerden hangisi çevre-merkezcilik anlayışının özelliklerinden biridir?
Seçenekler
A
Doğanın araçsallaştırılmasına karşı çıkar
B
Çevre insan yararı için korunur
C
Her şeyin ölçüsü insandır
D
İnsan çıkarlarını dışlar
E
Öteki varlıklar, insana sağladıkları yarar ölçüsünde değerlidir
Açıklama:
Çevre-merkezcilik, doğanın araçsallaştırılmasına karşı çıkar. Çevre-merkezcilik çevrenin merkeze konması değildir, insanın yerleştirildiği merkezî konumdan çıkarılmasıdır. İnsan yeryüzünü paylaştığı öteki varlıklarla birlikte doğa çevrenin yalnızca bir parçası ve eşit üyesidir. İnsanlarla insan olmayan dünya arasında hiyerarşik değil, karşılıklı bağımlılık ilişkisi vardır. Çevre-merkezcilik insan çıkarlarını dışlamaz. İnsanlarla birlikte diğer tüm canlıların şimdiki ve gelecek kuşaklarının çıkarlarının gözetildiği bütünsel (holistik) bir ekolojik felsefeyi temsil eder. Doğru yanıt A'dır.
Soru 121
Aşağıdakilerden hangisi çevre hareketlerinin hedeflerine ulaşmak için başvurdukları ortak eylem yöntemlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Grevler
B
İmza kampanyaları
C
İşgaller
D
İnsan zincirleri
E
Lobicilik
Açıklama:
Çevre hareketleri kültürel dönüşüm, politika ve kararları etkileme, ekonomik etkinliklerde değişiklik yaratma amaçlarına ulaşmak için çeşitli ortak eylem yöntemlerine başvurmaktadır. Ortak eylem repertuarını oluşturan protesto biçimleri arasında yürüyüşler, gösteriler, oturma eylemleri, imza kampanyaları, boykotlar, işgaller, yol kapatma, çalışmayı engelleme, insan zincirleri, grevler, referandumlar sayılabilir. Doğru yanıt E'dir.
Soru 122
Türkiye'de çevre hareketleri hangi yılda toplumsal alanda önemli bir varlık kazanmıştır?
Seçenekler
A
1960'lar
B
1970'ler
C
1980'ler
D
1990'lar
E
2000'ler
Açıklama:
Çevre hareketinin toplumsal alanda önemli bir varlık kazanması 1980’li yıllarda gerçekleşmiştir. Çevrecilik feminizm ile birlikte 1980’ler boyunca toplumsal muhalefetin taşıyıcısı rolünü üstlenmiştir. Doğru yanıt C'dir.
Soru 123
Türkiye'de Yeşiller Partisi ne zaman kurulmuştur?
Seçenekler
A
1986
B
1988
C
1990
D
1992
E
1994
Açıklama:
Türkiye'de 1980’lerden 1990’lara geçerken ekolojik düşüncedeki farklı duruşları temsil eden grupların sayısının arttığı görülmektedir. Dönemin önemli gelişmelerinden biri kuşkusuz 1988’de Yeşiller Partisi’nin kurulmasıdır. Siyasal parti kimliğinin çevresel muhalefetin etkisini ve gücünü artıracağına dair görüşün ağır basması sonucunda kurulan parti, Avrupa’daki yeşillere benzer biçimde iktidarı değil, çevresel muhalefetin sesini duyuracağı yeni bir kanal olmayı hedeflemiştir. Doğru yanıt B'dir.
Soru 124
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye’de çevreciliğin kurumsallaşmaya başlamasında önemli dönüm noktalarından biridir?
Seçenekler
A
Greenpace Türkiye
B
Türkiye Çevre Vakfı
C
Çevre Kanunu
D
Habitat II Konferansı
E
Nükleer Karşıtı Platform
Açıklama:
Habitat II Konferansı, Türkiye’de çevreciliğin kurumsallaşmaya başlamasında önemli dönüm noktalarından biridir. Ulusal düzeyde olduğu kadar ulus ötesi alanda tanınırlığın büyük ölçüde profesyonel kurumsal yapılara sahip olmayı gerektirdiğinin fark edilmesiyle çevre örgütlerinin ilgisi kurumsallaşmaya doğru kaymıştır. Doğru yanıt D'dir.
Soru 125
"Çağımızın en kapsamlı ve etkili hareketi" olarak çevreciliği nitelendiren düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Carter
B
Castells
C
Rotes
D
Dobson
E
Doherty
Açıklama:
Castells’in “çağımızın en kapsamlı ve etkili hareketi” olarak nitelediği çevrecilik, ortaya çıktığı günden bu yana belirgin değişimler geçirmiştir.
Soru 126
Derin ekoloji kavramı ilk kez hangi felsefeci tarafından kullanılmıştır?
Seçenekler
A
Schreurs
B
Castells
C
Arne Naess
D
Dalton
E
Carter
Açıklama:
Derin ekoloji kavramı ilk kez Norveçli felsefeci Arne Naess tarafından kullanılmıştır.
Soru 127
Aşağıdakilerden hangisi Doherty’ye göre çevre hareketlerinin sergilemesi gereken özellikler arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Bilinçli olarak paylaşılan ortak kimliğe sahip olmak
B
Protestoyu eylem biçimlerinden biri olarak kullanmak
C
Enformel etkileşim ağı niteliği taşımak
D
Egemen iktidar biçimlerine meydan okumak ve onları reddetmek
E
Yerleşik siyasal kurumları faaliyet içinde göstermek
Açıklama:
Doherty (2001: 7) çevre hareketlerinin sergilemesi beklenen özellikleri şöyle sıralamaktadır:
- Bilinçli olarak paylaşılan ortak kimliğe sahip olmak
- Protestoyu eylem biçimlerinden biri olarak kullanmak ve en azından kısmen yerleşik siyasal kurumlar dışında faaliyet göstermek
- Enformel etkileşim ağı niteliği taşımak
- Egemen iktidar biçimlerine meydan okumak ve onları reddetmek
Soru 128
Aşağıdakilerden hangisi toplumların çevre konusundaki duyarlılığını arttıran sorunlar arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Toksik Atıklar
B
Asit Yağışları
C
Yaşam Kalitesinin İyileşmesi
D
Nükleer Güç
E
Kaynak Kıtlığı
Açıklama:
Nükleer güç, kaynak kıtlığı, asit yağışları, zehirli (toksik) atıklar, kirlilik, yaşam kalitesinin bozulması gibi sorunlar toplumların çevre konusundaki duyarlılığını artırmıştır.
Soru 129
Brezilya’da Doğal Çevreyi Koruma Derneği hangi yıl kurulmuştur?
Seçenekler
A
1970
B
1971
C
1972
D
1973
E
1974
Açıklama:
Brezilya’da 1971’de kurulan Doğal Çevreyi Koruma Derneği’nin ardından 1970’ler boyunca çok sayıda yeşil grup doğmuş; yeşil hareketin üyeleri 1982’de eyalet meclislerine seçilmiştir.
Soru 130
Aşağıdakilerden hangisi Chipko hareketinin en önemli özelliği olarak gösterilir?
Seçenekler
A
Yalnızca ormanlarda işletilecek olması
B
Kadınların hareketin doğuşunda ve devamında başı çekmesi
C
Köylü hareketi olması
D
Ağaçların kesilmelerine engel olmaları
E
Yoksulların çevre hareketi olması
Açıklama:
Chipko hareketinin en önemli özelliği kadınların, hareketin doğuşunda ve devamında başı çekmesidir.
Soru 131
Aşağıdakilerden hangisi Doherty’nin çevre hareketi gruplandırması arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Çevre sosyal hareket örgütleri
B
Doğrudan eylem grupları
C
Yerel çevre grupları
D
Yeşil benlik
E
Yeşil partiler
Açıklama:
Doherty yeşil hareket tanımına bağlı olarak çevre hareketi içindeki grupları dörde ayırmaktadır: 1) Çevre sosyal hareket örgütleri 2) Doğrudan eylem grupları 3) Yerel çevre grupları 4) Yeşil partiler.
Soru 132
İlk yeşil parti olan Değerler Partisi hangi ülkede kurulmuştur?
Seçenekler
A
İngiltere
B
Almanya
C
Fransa
D
Yeni Zelanda
E
Finlandiya
Açıklama:
İlk yeşil partiler 1972’de Yeni Zelanda Tazmanya’da Değerler Partisi adıyla kurulmuştur.
Soru 133
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye’deki çevre örgütleri arasında gösterilmez?
Seçenekler
A
TEMA
B
Doğa Derneği
C
WCAF-Türkiye
D
WWF-Türkiye
E
Greenpeace-Türkiye
Açıklama:
Çevre örgütleri arasında TEMA, Doğa Derneği, WWF-Türkiye, Greenpeace-Türkiye sayılabilir.
Soru 134
1990 yıllarında hangi ilimizde kurulması planlanan Nükleer Santral projesinin tekrar gündeme gelmesi Çernobil Nükleer Santral Kazası nedeniyle halkta endişeye neden olmuştur?
Seçenekler
A
Sinop
B
İzmir
C
Mersin
D
Kayseri
E
Manisa
Açıklama:
26 Nisan 1986’da yaşanan Çernobil nükleer kazası dünyada olduğu gibi Türkiye’de de nükleer enerji hakkındaki kuşku ve endişeyi artırmış; nükleer karşıtı hareketleri canlandırmıştır. Mersin Akkuyu’da nükleer güç santrali kurulması kararı verilmesinin ardından 1977-79 döneminde daha çok yöre halkının öncülüğünde gelişen “nükleere hayır” kampanyası, 1992’de santralin yeniden gündeme gelmesiyle yerel halkın, ekolojik grupların, meslek örgütlerinin içinde olduğu, Greenpeace gibi uluslararası çevre örgütlerinin destek verdiği nükleer karşıtı harekete dönüşmüştür.
Soru 135
Söylem ve pratiklerinde egemen yapısal ve kurumsal mantığa karsı çıkarak insan etkinlikleriyle doğal çevre arasında yıkıcı sonuçlara neden olan ilişki biçimlerini düzeltmeyi amaçlayan tüm ortak hareketler olarak tanımlanabilecek kavram hangisidir?
Seçenekler
A
Çevrecilik
B
Ekoloji
C
Duyarlılık
D
Pragmatizm
E
Futurizm
Açıklama:
Castells çevreciliği, "Söylem ve pratiklerinde egemen yapısal ve kurumsal mantığa karşı çıkarak insan etkinlikleriyle doğal çevre arasında yıkıcı sonuçlara neden olan ilişki biçimlerini düzeltmeyi amaçlayan tüm ortak hareketler." olarak tanımlamaktadır.
Soru 136
İnsanları eko-sistemin parçası olarak gören ve dinamik, evrimsel bir perspektif ile bu sistemin dengesini korumayı amaçlayan inançlar, kuramlar ve projeler seti olarak tanımlanabilecek kavram hangisidir?
Seçenekler
A
Çevrecilik
B
Ekoloji
C
Duyarlılık
D
Pragmatizm
E
Futurizm
Açıklama:
Ekoloji "İnsanları eko-sistemin parçası olarak gören ve dinamik, evrimsel bir perspektişe bu sistemin dengesini korumayı amaçlayan inançlar, kuramlar ve projeler seti." biçiminde tanımlamaktadır.
Soru 137
"insanlar doğadan ayrı ya da üstünde değil, öteki canlılarla birlikte onun bir parçasıdır. Biyosferik eşitlik ilkesi gereği, insanların yaşamsal ihtiyaçlarını karşılamak dışında yaşam formlarının zenginliğini ve çeşidiliğini azaltmaya hakları yoktur" düşüncesi aşağıdaki kavramlardan hangisine aittir?
Seçenekler
A
Pragmatizm
B
Futurizm
C
Derin ekoloji
D
Sığ Ekoloji
E
Permutasyon
Açıklama:
Çevreci düşünce içindeki farklı yaklaşımları vurgulamak üzere sıklıkla yapılan ayrımlardan biri derin ekoloji ile sığ (yüzeydel) ekoloji arasındadır. Derin ekoloji kavramı ilk kez Norveçli felsefeci Arne Naess tarafından kullanılmıştır. Derin ekoloji insan doğa ilişkisini derinlemesine sorgular ve temelden değiştirilmesi gereğine inanır. Derin ekolojiyi sığ ekolojiden ayıran doğal çevreye atfedilen değerdir. Canlı merkezci (biyosantrik) bir yaklaşım olan derin ekolojiye göre, doğa kendinde bir değere sahiptir; öteki varlıklar insanların amaçları için yararlı olup olmadıklarından bağımsız olarak salt varoluşları dolayısıyla değerlidirler, insanlar doğadan ayrı ya da üstünde değil, öteki canlılarla birlikte onun bir parçasıdır. Biyos-ferik eşitlik ilkesi gereği, insanların yaşamsal ihtiyaçlarını karşılamak dışında yaşam formlarının zenginliğini ve çeşidiliğini azaltmaya hakları yoktur.
Soru 138
Özellikle endüstrileşmiş ülkelerdeki insanların refahını ve yaşam kalitesini koruma kaygısıyla çevre kirliliği, kaynakların tükenmesi, yoksul ülkelerdeki nüfus artışı gibi sorunlarla ilgilenen düşünce hangisidir?
Seçenekler
A
Pragmatizm
B
Futurizm
C
Derin Ekoloji
D
Sığ Ekoloji
E
Permutasyon
Açıklama:
insan merkezci olan sığ ekoloji, özellikle endüstrileşmiş ülkelerdeki insanların refahını ve yaşam kalitesini koruma kaygısıyla çevre kirliliği, kaynakların tükenmesi, yoksul ülkelerdeki nüfus artışı gibi sorunlarla ilgilenir.
Soru 139
"Kusursuz doğa" imgesinin yön verdiği, "doğa kendinde bir değere sahiptir ve her türlü insan müdahalesinden korunmalıdır" anlayışına sahip olan akım hangisidir?
Seçenekler
A
Preservationism
B
Koruyarak kullanma anlayışı
C
Yaban kültü anlayışı
D
Eko-verimlilik öğretisi
E
Sığ Ekoloji
Açıklama:
"Kusursuz doğa" imgesinin yön verdiği yaban kültü anlayışında doğa kendinde bir değere sahiptir ve her türlü insan müdahalesinden korunmalıdır.
Soru 140
Doğanın kendisi değil, "doğal kaynak" "doğal sermaye", "ekosistem hizmetleri" olarak insanlara sunduğu yararın değer konusu oluşturduğunu savunan çevre akımı hangisidir?
Seçenekler
A
Preservationism
B
Akıla kullanım
C
Yaban kültü
D
Eko-verimlilik öğretisi
E
Sığ Ekoloji
Açıklama:
Eko-verimlilik öğretisinde ise doğanın kendisi değil, "doğal kaynak" "doğal sermaye", "ekosistem hizmetleri" olarak insanlara sunduğu yarar değerin konusunu oluşturur. Ekonomik büyümenin devamlılığı için doğal kaynakların sürdürülebilir yönetimi ve akılcı kullanımı esastır. Dolayısıyla, ilkinde doğaya aşkın derin bir saygı söz konusu iken, ikincisinde sürekli kullanım için doğal kaynakların bilimsel yönetimi hakim felsefedir.
Soru 141
Kendi türünü üstün ve ayrıcalıklı görme hangi kavramla ifade edilir?
Seçenekler
A
Holizm
B
Türcülük
C
Çevre-merkezcilik
D
Yerellik
E
Şiddet karşıtlığı
Açıklama:
Singer'a göre türcülük bireyin kendi türünün üyelerinin çıkarlarını diğer türlerin üyelerinin çıkarlarından üstün tutmasıdır. İnsanların salt diğer türlerin sahip olmadığı özellikleri dolayısıyla daha yüksek bir ahlaki statüye sahip olduğu görüşüne dayanır. Türcü, insan türünün diğer bütün türlerden üstün olduğunu ve insanların onları kendi amaçları için kullanmaya hakkı olduğunu savunur.
Soru 142
"Bir eylem biyotik topluluğun bütünlüğünü, dengesini ve güzelliğini koruduğunda doğru, aksi takdirde yanlıştır" ifadesi hangi çevresel değeri anlatır?
Seçenekler
A
Türcülük
B
Yerelllik
C
Çevre-merkezcilik
D
Şiddet karşıtlığı
E
Holizm
Açıklama:
Holistik düşünce tek tek parçaların toplamından ibaret olmayan bütünü önemser. Ekolojik düşüncede holizmin önemli temsilcilerinden biri Aldo toprak etiği düşüncesi etrafında kurduğu holistik yaklaşım, insan-doğa ilişkisi hakkındaki kavrayışı derinden etkilemiştir. Toprak etiği, etik sorumluluğun kapsamını insan dışındaki varlıkları da içerecek biçimde genişletir. İnsanlar üyesi oldukları ve toprağı, suyu, bitkileri ve hayvanları da içeren biyotik topluluğa karşı sorumludur. Biyotik topluluğun içinde ayrıcalıklı bir yeri olmayan insan, öteki varlıklarla birlikte onun sade bir üyesidir. Leopold'un holistik çevre eriğine göre "bir eylem biyotik topluluğun bütünlüğünü, dengesini ve güzelliğini koruduğunda doğru, aksi takdirde yanlıştır"
Soru 143
Çevreciliğin Türkiye'deki gelişiminde "çevreci uyanış dönemi" ne zaman gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
1980 öncesi
B
1980-1990 yılları arası
C
2000'li yılların başı
D
2010 yılı sonrası
E
Henüz gerçekleşmemiştir.
Açıklama:
Türkiye'de çevre hareketinin gelişimi genel hatlarıyla dört dönem içinde incelenebilir.
- Çevreci Uyanış Dönemi: 1980 Öncesi
- EkolojikHareketlerDönemi: 1980-1990'ların ortaları
- Çevreciliğin Kurumsallaşması: 1990'ların ikinci yarısı
- Yer(küres)elleşme: 2000'li yıllar
Soru 144
Ekolojik bozulmanın nedenlerinden birinin iktidarın merkezîleşmesi olduğunu, her türlü merkeziyetçiliğe karşı çıkan anlayış hangisidir?
Seçenekler
A
Holizm
B
Türcülük
C
Hedonizm
D
Çevre-merkezcilik
E
Yerellik
Açıklama:
Ekolojik bozulmanın en önemli nedenlerinden birinin iktidarın merkezîleşmesi olduğunu düşünen ekolojistler, her türlü merkeziyetçiliğe karşı çıkar. Yerel toplulukları güçlendiren, yaşadıkları yerdeki kararlarda söz sahibi kılan, demokratik ve katılımcı düzenler, çevreye karşı sorumluluğu da artıracaktır. Çevre hareketiyle özdeşleşmiş "Küresel düşün, yerel davran!" sloganı da yerel düzeydeki eylemin ve çözümün önemine işaret etmektedir. Bu slogan ayrıca çevre hareketinin yerelle küreseli bağlayan kimliğini vurgulamaktadır.
Soru 145
Aşağıdakilerden hangisi çevreyi korumak için kurulmuş örgütlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Greenpeace
B
Yeryüzü dostları
C
Yeşiller Derneği
D
WWF
E
Sierra Klübü
Açıklama:
Uluslararası alanda en yaygın örgütlenmeye sahip toplumsal hareket gruplarından Greenpeace’in 2009 sonunda 3 milyona yakın destekçisi bulunurken, Yeryüzü Dostları (Friends of the Earth-FoE) 2 milyondan fazla üye ve destekçiye sahiptir. Uluslararası bir çevre örgütü olan WWF’nin destekçi sayısı 5 milyonun üzerindedir. Ulusal düzeylerde etkinlik gösteren çevre örgütlerinin üye sayıları da benzer büyüklüklere ulaşmaktadır. Örneğin, ABD’deki en eski doğa koruma örgütü olan Sierra Kulubü (Sierra Club) 1,4 milyon, Doğa Koruma Derneği (Nature Conservancy) 1 milyondan fazla üyeye sahiptir.
Soru 146
Uluslararası çevre örgütlerinden hangisinin üye ve destekçi sayıları diğerlerinden daha fazladır?
Seçenekler
A
Yeşil Barış (Greenpeace)
B
Yeryüzü Dostları (Friends of the Earth-FoE)
C
Dünya Doğayı Koruma Vakfı (Worldwide Fund for Nature-WWF)
D
Sierra Kulubü (Sierra Club)
E
Doğa Koruma Derneği (Nature Conservancy)
Açıklama:
Uluslararası alanda en yaygın örgütlenmeye sahip toplumsal hareket gruplarından
Greenpeace’in 2009 sonunda 3 milyona yakın destekçisi bulunurken, Yeryüzü Dostları (Friends of the Earth-FoE) 2 milyondan fazla üye ve destekçiye sahiptir. Uluslararası bir çevre örgütü olan WWF’nin destekçi sayısı 5 milyonun üzerindedir. Ulusal düzeylerde etkinlik gösteren çevre örgütlerinin üye sayıları da benzer büyüklüklere ulaşmaktadır. Örneğin, ABD’deki en eski doğa koruma örgütü olan Sierra Kulubü (Sierra Club) 1,4 milyon,Doğa Koruma Derneği (Nature Conservancy) 1 milyondan fazla üyeye sahiptir.
Greenpeace’in 2009 sonunda 3 milyona yakın destekçisi bulunurken, Yeryüzü Dostları (Friends of the Earth-FoE) 2 milyondan fazla üye ve destekçiye sahiptir. Uluslararası bir çevre örgütü olan WWF’nin destekçi sayısı 5 milyonun üzerindedir. Ulusal düzeylerde etkinlik gösteren çevre örgütlerinin üye sayıları da benzer büyüklüklere ulaşmaktadır. Örneğin, ABD’deki en eski doğa koruma örgütü olan Sierra Kulubü (Sierra Club) 1,4 milyon,Doğa Koruma Derneği (Nature Conservancy) 1 milyondan fazla üyeye sahiptir.
Soru 147
Castells'in, insanları ekosistemin parçası olarak gören ve dinamik, evrimsel bir perspektise bu sistemin dengesini korumayı amaçlayan inançlar, kuramlar ve projeler seti.” biçiminde tanımladığı kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Naturizm
B
Ekoloji
C
Çevrecilik
D
Yeşil çevre
E
Sosyal ideoloji
Açıklama:
Castells Ekolojiyi, insanları ekosistemin parçası olarak gören ve dinamik, evrimsel bir perspektise bu sistemin dengesini korumayı amaçlayan inançlar, kuramlar ve projeler seti.” biçiminde tanımlamaktadır.
Soru 148
Çevrenin çıkarlarını korumak amacıyla ortak eyleme katılan kişi ve örgütlerin oluşturduğu gevşek ağ şeklinde tanımlanan oluşum aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Çevre hareketleri
B
Baskı grubu
C
Siyasi hareket
D
Sosyal duyarlılık hareketleri
E
Eylem grubu
Açıklama:
Daha yalın bir tanımla çevre hareketleri çevrenin çıkarlarını korumak amacıyla ortak eyleme katılan kişi ve örgütlerin oluşturduğu gevşek ağdır.
Soru 149
Şapka süsü olarak kullanılan kuş tüyü ticaretine ve kuşların moda için öldürülmesine tepki olarak 1889’da kurulan birlik hangisidir?
Seçenekler
A
Doğa Koruma Birliği
B
Özgür Kuşlar Birliği
C
Yaban Yaşamının Korunması Birliği
D
Kuşları Koruma Birliği
E
Hayvan Hakları Birliği
Açıklama:
Şapka süsü olarak kullanılan kuş tüyü ticaretine ve kuşların moda için öldürülmesine tepki duyan üst sınıflara mensup fakat erkeklerin egemenliğindeki İngiliz Ornitoloji Birliği gibi gruplara katılamayan kadınlar 1889’da Kuşları Koruma Birliği’ni kurmuştur.
Soru 150
Çevreciliğin tarihinde “çığır açan” DDT’nin insan sağlığı ve doğal yaşam üzerindeki yıkıcı etkilerini toplumun dikkatine getirdiği Sessiz İlkbahar adlı kitabın yazarı kimdir?
Seçenekler
A
John Audubon
B
Henry David Toreau
C
Barry Commoner
D
Paul Ehrlich
E
Rachel Carson
Açıklama:
Rachel Carson’ın çevreciliğin tarihinde “çığır açan” DDT’nin insan sağlığı ve doğal yaşam üzerindeki yıkıcı etkilerini toplumun dikkatine getirdiği Sessiz İlkbahar kitabı isyan ve protesto döneminin başlamasında katalizör olmuştur.
Soru 151
1970’lerden itibaren pek çok Avrupa ülkesinde etkili olan nükleer karşıtı hareketin en güçlü ve uzun soluklu varlık bulduğu ülke aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İsveç
B
İsviçre
C
İngiltere
D
Almanya
E
Fransa
Açıklama:
Yeşil hareketin ve ardından gelen yeşil partilerin nüvelerinden biri de 1970’lerde gelişen nükleer enerji karşıtı hareketlerdir. Amerika’da, Fransa, İngiltere, İsveç, İsviçre dahil pek çok Avrupa ülkesinde etkili olan nükleer karşıtı hareketin en güçlü ve uzun soluklu varlık bulduğu yer Almanya olmuştur.
Soru 152
Türkiye’de çevreciliğin sembolü haline gelen ve 1977-79 döneminde daha çok yöre halkının öncülüğünde gelişen “nükleere hayır” kampanyası hangi ilimizde başlamıştır?
Seçenekler
A
Kocaeli
B
Mersin
C
İzmir
D
Artvin
E
Antalya
Açıklama:
Mersin Akkuyu’da nükleer güç santrali kurulması kararı verilmesinin ardından 1977-79 döneminde daha çok yöre halkının öncülüğünde gelişen “nükleere hayır” kampanyası, 1992’de santralin yeniden gündeme gelmesiyle yerel halkın, ekolojik grupların, meslek örgütlerinin içinde olduğu, Greenpeace gibi uluslararası çevre örgütlerinin destek verdiği nükleer karşıtı harekete dönüşmüştür.
Soru 153
Türkiye’de batıdaki doğa koruma örgütlerine benzerlik taşıyan ilk örgüt hangisidir?
Seçenekler
A
Türkiye Tabiatını Koruma Derneği
B
Doğal Hayatı Koruma Derneği
C
Türkiye Çevre Vakfı
D
TEMA
E
Doğa Derneği
Açıklama:
Batıdaki doğa koruma örgütlerine benzerlik taşıyan ilk örgütün 1955’te kurulan Türkiye Tabiatını Koruma Derneği (TTKD) olduğu söylenebilir. Onu 1975’te kurulan Doğal Hayatı Koruma Derneği (DHKD) ve 1978’de kurulan Türkiye Çevre Vakfı (TÇV) izlemiştir.
Soru 154
Aşağıdakilerden hangisi Castells'ın çevre hareketini konu ve sorunlara bakarak yaptığı sınıflandırmalardan biridir?
Seçenekler
A
Ekotopya
B
Yerel çevre grupları
C
Gezegeni kurtarma
D
Çevre sosyal hareket örgütleri
E
Doğrudan eylem grupları
Açıklama:
Castells çevreyle ilgili ortak eylemlerin neredeyse tümüne taban oluşturan konu ve sorunlara bakarak yaptığı sınıflandırmada çevre hareketini beş gruba ayırmaktadır:
1) Doğanın korunması,
2) Kendi alanını savunma (Arka Bahçemde
istemiyorum),
3) Karşı kültür, derin ekoloji,
4)Gezegeni kurtarma,
5) Yeşil politika.
1) Doğanın korunması,
2) Kendi alanını savunma (Arka Bahçemde
istemiyorum),
3) Karşı kültür, derin ekoloji,
4)Gezegeni kurtarma,
5) Yeşil politika.
Soru 155
Köylülerin yaşadıkları ve geçimlerini sağladıkları ormanlardaki ağaçların, ormanı işletmek için devletle anlaşan şirket tarafından kesilmesini ağaçlara sarılarak durdurması sonrasında başlayan Chipko hareketi hangi ülkede doğmuştur?
Seçenekler
A
Küba
B
Hindistan
C
Çin
D
Arjantin
E
Brezilya
Açıklama:
Hindistan’daki Chipko hareketi katılımcıları, söylemi ve yöntemi açısından simgeselleşmiş bir örnektir. 1973’te Himalaya bölgesindeki köylülerin yaşadıkları ve geçimlerini sağladıkları ormanlardaki ağaçların, ormanı işletmek için devletle anlaşan şirket tarafından kesilmesini ağaçlara sarılarak durdurması sonrasında başlayan hareket, kısa sürede bu bölgede aynı sorunla karşı karşıya gelen diğer köylere de yayılmıştır.
Soru 156
İnsan-doğa ilişkisinin temelden değiştirilmesi gereğine inanan, insanların öteki canlılarla birlikte doğanın bir parçası olduğunu ve diğer varlıklar insanların amaçları için yararlı olup olmadıklarına bakılmaksızın sadece varoluşları dolayısıyla değerli olduklarını savunan akım hangisidir?
Seçenekler
A
Toplumsal ekoloji
B
Açık yeşil ekoloji
C
Reformcu ekoloji
D
Derin ekoloji
E
Sığ ekoloji
Açıklama:
Derin ekoloji kavramı ilk kez Norveçli felsefeci Arne Naess tarafından kullanılmıştır. Derin ekoloji insan doğa ilişkisini derinlemesine sorgular ve temelden değiştirilmesi gereğine inanır. Derin ekolojiyi sığ ekolojiden ayıran doğal çevreye atfedilen değerdir. Canlı merkezci (biyosantrik) bir yaklaşım olan derin ekolojiye göre, doğa kendinde bir değere sahiptir; öteki varlıklar insanların amaçları için yararlı olup olmadıklarından bağımsız olarak salt varoluşları dolayısıyla değerlidirler. İnsanlar doğadan ayrı ya da üstünde değil, öteki canlılarla birlikte onun bir parçasıdır. Biyosferik eşitlik ilkesi gereği, insanların yaşamsal ihtiyaçlarını karşılamak dışında yaşam formlarının zenginliğini ve çeşitliliğini azaltmaya hakları yoktur.
Soru 157
Aşağıdakilerden hangisi çevre hareketlerinin sergilemesi beklenen özelliklerden biri değildir?
Seçenekler
A
Bilinçli olarak paylaşılan ortak kimliğe sahip olmak
B
Protestoyu eylem biçimlerinden biri olarak kullanmak ve yerleşik siyasal kurumlar içinde faaliyet göstermek
C
Enformel etkileşim ağı niteliği taşımak
D
Egemen iktidar biçimlerine meydan okumak ve onları reddetmek
E
Protestoyu eylem biçimlerinden biri olarak kullanmak ve en azından kısmen yerleşik siyasal kurumlar dışında faaliyet göstermek
Açıklama:
Çevre hareketlerinin sergilemesi
beklenen özellikleri şöyle sıralamaktadır:
• Bilinçli olarak paylaşılan ortak kimliğe sahip
olmak
• Protestoyu eylem biçimlerinden biri olarak
kullanmak ve en azından kısmen yerleşik
siyasal kurumlar dışında faaliyet göstermek
• Enformel etkileşim ağı niteliği taşımak
• Egemen iktidar biçimlerine meydan okumak
ve onları reddetmek
beklenen özellikleri şöyle sıralamaktadır:
• Bilinçli olarak paylaşılan ortak kimliğe sahip
olmak
• Protestoyu eylem biçimlerinden biri olarak
kullanmak ve en azından kısmen yerleşik
siyasal kurumlar dışında faaliyet göstermek
• Enformel etkileşim ağı niteliği taşımak
• Egemen iktidar biçimlerine meydan okumak
ve onları reddetmek
Soru 158
I. Doğa koruma amaçlı ilk toplumsal harekettir. II. 19. yüzyıl sonundan 20. yüzyıl’ın ortalarına kadar ki dönemdir. III. Doğal yaşam alanlarının (habitat), yaban yaşamının, başta kuşlar olmak üzere yaban hayvanlarının, yaşlı ormanların korunması amacı güder. IV. Orta Asya ve Kuzey Avrupa kökenli bir harekettir. Yukarıda çevre hareketlerinden birinci dalga hareketi ile ilgili söylenenlerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve III
C
I, II ve IV
D
I, III ve IV
E
I, II ve III
Açıklama:
Doğa koruma amaçlı ilk toplumsal hareket ve örgütlerin ortaya çıktığı 19. yüzyıl sonundan 20. yüzyıl’ın ortalarına kadarki dönem genellikle çevre hareketinin Birinci Dalgası olarak adlandırılır. Bugün etkinliğini sürdüren pek çok doğa koruma
örgütü bu dönemde kurulmuştur. Birinci Dalga çevre hareketinin belirleyici özelliği doğal yaşam alanlarının (habitat), yaban yaşamının, başta kuşlar olmak üzere yaban hayvanlarının, yaşlı ormanların korunması amacına dönük olmasıdır. Birinci Dalga korumacılık hareketi asıl olarak Avrupa ve Kuzey Amerika kökenli bir harekettir.
örgütü bu dönemde kurulmuştur. Birinci Dalga çevre hareketinin belirleyici özelliği doğal yaşam alanlarının (habitat), yaban yaşamının, başta kuşlar olmak üzere yaban hayvanlarının, yaşlı ormanların korunması amacına dönük olmasıdır. Birinci Dalga korumacılık hareketi asıl olarak Avrupa ve Kuzey Amerika kökenli bir harekettir.
Soru 159
Aşağıdakilerden hangisi çevre hareketlerinden ikinci dalga hareketini birinci dalga hareketinden ayıran bir özelliktir?
Seçenekler
A
Kitlesel bir çevre hareketidir.
B
Düşünsel kaynağı Romantizmdir.
C
Endüstriyel kirliliği engelleme ana hedefidir.
D
Çevresel felaketler yer almaktadır.
E
Ana amacı yaban yaşamını korumaktır.
Açıklama:
Çevresel aktivizm ve örgütlenmeye bugünkü görünümünü kazandıran 1960’larda doğan modern çevre hareketidir. Birinci Dalga'nın öncelikli kaygısı olan doğa koruma ve endüstriyel kirlilik bu dönemde de hareketin gündeminde hâlâ yer tutuyor olmakla birlikte, İkinci Dalga çevre hareketi gündemine aldığı yeni sorunlar, bunları sorunsallaştırma biçimi ve temsil ettiği değerler açısından Birinci Dalga’dan köktenci biçimde ayrılmaktadır. Ayrıca, modern çevre hareketi birinci kuşaktan farklı olarak kitleseldir.
Soru 160
1970’lerde gelişen nükleer enerji karşıtı hareketin en güçlü ve uzun süreli var olduğu yer neresidir?
Seçenekler
A
Norveç
B
İsviçre
C
Almanya
D
Fransa
E
İngiltere
Açıklama:
Yeşil hareketin ve ardından gelen yeşil partilerin nüvelerinden biri de 1970’lerde gelişen nükleer enerji karşıtı hareketlerdir. Amerika’da, Fransa, İngiltere, İsveç, İsviçre dahil pek çok Avrupa ülkesinde etkili olan nükleer karşıtı hareketin en güçlü ve uzun soluklu varlık bulduğu yer Almanya olmuştur.
Soru 161
Avrupa'da yaşayan bir işçi grubu dünya genelindeki iklim değişikliği, ozon tabakasının delinmesi, tehlikeli atık ticaretinin artması ve bunların sonucunda canlı türlerinin yok olması konusunda bir basın açıklaması gerçekleştirmek üzere sokak yürüyüşü düzenlemişlerdir. Bu işçi grubunun yapmış olduğu etkinlik hangi tür çevresel harekete örnek gösterilebilir?
Seçenekler
A
Batı dışı dünyada çevrecilik
B
Doğayı korumacılık hareketi (Birinci dalga)
C
Amerikan doğa korumacılığı
D
İnsan hakları hareketi
E
Çevresel aktivizmin küreselleşmesi
Açıklama:
Çevre hareketlerinin yolu yeni bin yılın başında “küresel adalet” çağrısının yönlendirdiği küreselleşme karşıtı ya da alternatif küreselleşme hareketiyle buluşmuştur. “Hareketlerin hareketi” olarak adlandırılan küresel adalet hareketi her biri farklı gündemlere sahip insan hakları, işçi hakları, köylü, yerli halklar ve çevre hareketlerini çevresel yıkımın, yoksulluğun, eşitsizliğin ve sömürünün nedeni olarak görülen Neoliberalizme karşı birleştirmiştir.
Soru 162
Çevreciliği öteki düşüncelerden ayıran en önemli özellik insan doğa ilişkisini kavrayış biçimi hangi değerin içerisinde yer almaktadır?
Seçenekler
A
Yerellik
B
Çevre - merkezcilik
C
Eşitlik ve Hakkaniyet
D
Şiddet Karşıtlığı
E
İnsan için Bilim ve Teknoloji
Açıklama:
Çevre-merkezcilik: Çevreciliği öteki düşüncelerden ayıran en önemli özellik insan doğa ilişkisini kavrayış biçimidir. Bu kavrayış ifadesini çevre-merkezcilik (ekosantrizm) ilkesinde bulur.
Soru 163
Kimliği yeşil benlik ve amacı ekotopya olan grubun çevrecilik türü ve hasmı hangi şıkta doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Karşı-kültür, Derin Ekoloji - Dizginsiz küresel kalkınma
B
Yeşil politika - Kirleticiler
C
Karşı-kültür, Derin Ekoloji - Endüstriyalizm, Ataerki
D
Yeşil politika - Endüstriyalizm, Teknokrasi, Ataerki
E
Karşı-kültür, Derin Ekoloji - Kontrolsüz gelişme
Açıklama:
Soru 164
Türkiye'de çevreciliğin feminizm ile birlikte 1980’ler boyunca toplumsal muhalefetin taşıyıcısı rolünü üstlendiği, enerji ve turizm yatırımlarına karşı gelişen çevre hareketi dönemi hangisidir?
Seçenekler
A
Çevreci Uyanış Dönemi
B
Ekolojik Hareketler Dönemi
C
Çevreciliğin Kurumsallaşması
D
Yer(küres)elleşme
E
Global çevre düzeni
Açıklama:
Ekolojik Hareketler Dönemi
Çevre hareketinin toplumsal alanda önemli bir varlık kazanması 1980’li yıllarda gerçekleşmiştir. Çevrecilik feminizm ile birlikte 1980’ler boyunca toplumsal muhalefetin taşıyıcısı rolünü üstlenmiştir. Bu dönemde özellikle ekolojik denge ve yerel halkın geçimsel etkinlikleri üzerinde olumsuz etkilere yol açan enerji ve turizm yatırımlarına karşı yerel düzeyde başlayıp kısa sürede ulusal alana taşınan çok sayıda toplumsal hareket söz konusudur.
Çevre hareketinin toplumsal alanda önemli bir varlık kazanması 1980’li yıllarda gerçekleşmiştir. Çevrecilik feminizm ile birlikte 1980’ler boyunca toplumsal muhalefetin taşıyıcısı rolünü üstlenmiştir. Bu dönemde özellikle ekolojik denge ve yerel halkın geçimsel etkinlikleri üzerinde olumsuz etkilere yol açan enerji ve turizm yatırımlarına karşı yerel düzeyde başlayıp kısa sürede ulusal alana taşınan çok sayıda toplumsal hareket söz konusudur.
Soru 165
Aşağıdakilerden hangisinde Doherty'nin çevre hareketi grupları doğru verilmiştir?
Seçenekler
A
Çevre sosyal hareket örgütleri - Gezegeni kurtarma - Yaşam kalitesi - Kendi alanını savunma
B
Doğrudan eylem gruplar - Kendi alanını savunma - Yeşil partiler - Ekolojik bütünlük
C
Yerel çevre grupları - Yeşil partiler- Ekotopya - Doğa severler
D
Çevre sosyal hareket örgütleri - Doğrudan eylem grupları - Yerel çevre grupları - Yeşil partiler
E
Yeşil partiler - Karşı kültür - Derin ekoloji - Doğanın korunması
Açıklama:
Doherty çevre hareketi içindeki grupları dörde ayırmaktadır: 1) Çevre sosyal hareket örgütleri 2) Doğrudan eylem grupları 3) Yerel çevre grupları 4) Yeşil partiler
Soru 166
İnsanı, diğer çevre unsurlarından üstün değil de onlarla birlikte çevrenin bir parçası ve eşit üyesi olarak kabul eden ve her bir unsurun özsel değeri olduğu fikrini savunan çevreci yaklaşım hangisidir?
Seçenekler
A
Türcülük
B
Çevre-merkezcilik
C
Yerellik
D
Eşitlik ve hakkniyet
E
şiddet karşıtlığı
Açıklama:
Çevre-merkezcilik, “doğanın araçsallaştırılmasına karşı çıkar” (Çoban, 2002). Çevre-merkezcilik çevrenin merkeze konması değildir, insanın yerleştirildiği merkezî konumdan çıkarılmasıdır. İnsan yeryüzünü paylaştığı öteki varlıklarla birlikte doğal çevrenin yalnızca bir parçası ve eşit üyesidir. İnsanlarla insan olmayan dünya arasında hiyerarşik değil, karşılıklı bağımlılık ilişkisi vardır. İnsan olmayan dünya insana sağladığı hizmetlerden ötürü değil, kendinde değere sahiptir. İnsan olmayan doğanın kendi varoluşu ve özgerçekleştirim biçimleri vardır. İnsanların bitkilerin, hayvanların ve cansız varlıkların bu kendinde değerine saygı duyma ve koruma sorumluluğu vardır. Çevre-merkezcilik insan çıkarlarını dışlamaz. İnsanlarla birlikte diğer tüm canlıların şimdiki ve gelecek kuşaklarının çıkarlarının gözetildiği bütünsel (holistik) bir ekolojik felsefeyi temsil eder.
Soru 167
Çevre hareketi içindeki en radikal kanadını temsil eden Earth First!, Deniz Çobanı ve Robin Wood gibi gruplar hangi çevreci kategorinin örnekleridir?
Seçenekler
A
Kitlesel çevre örgütleri
B
Yerel çevre grupları
C
Doğrudan eylem grupları
D
Yeşil partiler
E
Türcü gruplar
Açıklama:
Doğrudan eylem grupları, temsil ettikleri ekolojik değerler ve benimsedikleri eylem türleriyle çevre hareketlerinin en radikal tarafında durmaktadır. Derin ekoloji düşüncesinden esinlenen Earth First! en aktif doğrudan eylem gruplarından biridir. Doğrudan eylem grupları ana akım çevreciliğe ve kurumsallaşmış örgütlere tepki olarak ve genellikle de onlardan ayrılarak kurulmuştur. Örneğin, balina avcılığına karşı mücadele eden Deniz Çobanı (Sea Shepherd), asit yağışları ve ormanların yok olmasına karşı daha katılımcı yöntemlerle mücadele amacıyla kurulan Robin Wood Greenpeace’ten ayrılmış gruplardır.
Soru 168
Çevre hareketinin kurumsallaşması ile ilgili verilen cümlelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Daha fazla geleneksel uzlaşmacı eylemler tercih etmeye başlamışlardır.
B
Kurumsallaşma sonucunda çevre örgütleri bürokratik bir yapıya bürünmüşlerdir.
C
Çevre örgütlerinde gönüllülerin yerini profesyonel çalışanlar almıştır.
D
Kurumsallaşma, çevre örgütlerinin etkinliğini azaltmıştır.
E
Sistemin içinde yer alarak düzeltme anlayışı benimsenmiştir.
Açıklama:
Çevre hareketine yöneltilen önemli eleştirilerden biri, 1970’li ve 80’li yıllarda sahip olduğu ekonomik ve siyasal düzen karşıtı eleştirel kimliğini ve dilini yitirerek sisteme uyum göstermiş olduğudur. Sistemi, dışında kalarak değiştirme idealinin yerini içinde yer alarak düzeltme anlayışının aldığı belirtilmektedir. Modern kitlesel doğa koruma örgütleri hiyerarşik, bürokratik kurumsal yapıları içinde profesyonel baskı grupları gibi çalışmaktadır. Gönüllülerin yerini profesyonel çalışanlar almıştır. Modern kitlesel çevre örgütlerindeki kurumsallaşma üç yönde gerçekleşmiştir. Her şeyden önce üye sayılarının ve gelirlerinin artması bu gruplarda örgütsel büyümeye yol açmıştır. Örgütsel büyümenin sonuçlarından biri kendi içinde kurumsallaşma olmuştur. Büyüyen örgütlerin üyeleriyle bağları zayıflamış ve temsili nitelikleri zayıflamıştır. Bürokratik bir yapıya bürünen örgütlerin karar alma süreçleri ve iç işleyişleri demokratik olmaktan uzaktır. İkinci sonuç da örgütün dışarıyla ilişkilerindeki kurumsallaşmadır. Bunun başlıca görünümü ise doğrudan eylem gibi geleneksel olmayan etkinlik ve eylemlerin yerini giderek daha fazla lobi gibi geleneksel uzlaşmacı eylemlerin almasıdır. Fakat kurumsallaşma çevre örgütlerinin etkilerinin azaldığı anlamına da gelmemektedir.
Ünite 9
Soru 1
Sivil toplum kavramı, bugünkü algıdan farklı olarak ilk kez "devlet" kavramıyla birlikte hangi düşünür ikilisi tarafından kullanılmıştır?
Seçenekler
A
Platon-Aristo
B
Aristo-Sokrates
C
Sokrates-Platon
D
Hegel-Aristo
E
Platon-Hegel
Açıklama:
Sivil toplum kavramı, bugünkü algıdan farklı olarak ilk kez Platon ve Aristo tarafından "devlet" kavramıyla birlikte kullanılmıştır.
Soru 2
Aşağıdaki özelliklerden hangisi, Avrupa Birliği'nin, Birlik içindeki sivil toplum örgütleri için belirlediği temel özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Yapısal olarak "Avrupalı" olmalı ve üyeliği coğrafi bir temele yayılmalı
B
Üyelerinin uzmanlık bilgisine doğrudan başvurma zorunluluğu olmamalı
C
Danışmanlığı tesis etmeli ve uzmanlık sahibi olmalı
D
Diyalog konusuna önem vermeli ve asgari koşulları sağlamalı
E
Birliğe üye devletler düzeyinde üyeleri olmalı
Açıklama:
Avrupa Birliği'nin, Birlik içindeki sivil toplum örgütleri için belirlediği temel özellikler şunlardır;
• Yapısal olarak “Avrupalı” olmalı ve üyeliği
coğrafi bir temele yayılmalı,
• Danışmanlığı tesis etmeli ve uzmanlık sahibi olmalı,
• Üyelerinin uzmanlık bilgisine doğrudan
başvurabilmeli, hızlı ve yapıcı bir danışmanlığa sahip olmalı,
• Diyalog konusuna önem vermeli ve asgari
koşulları sağlamalı,
• Avrupa toplumunun çıkarlarıyla uyuşan ve
genel olarak Avrupa Birliği Anayasası, değerleri ve hedefleri kapsamındaki temel sorun alanlarına yönelmeli,
• Birliğe üye devletler düzeyinde üyeleri olmalı,
• Avrupa Birliği ekseninde hareket etmek ve
üyelerini temsil etmek için gerekli yetkilerle
donatılmalı,
• Bağımsız olmalı, dış birimlerden, hükümetlerden veya lobi gruplarından talimat almamalı,
• Karar alma mekanizması ve yapısal açıdan
demokratik olmalı ve
• Mali açıdan şeffaf olmalıdır.
• Yapısal olarak “Avrupalı” olmalı ve üyeliği
coğrafi bir temele yayılmalı,
• Danışmanlığı tesis etmeli ve uzmanlık sahibi olmalı,
• Üyelerinin uzmanlık bilgisine doğrudan
başvurabilmeli, hızlı ve yapıcı bir danışmanlığa sahip olmalı,
• Diyalog konusuna önem vermeli ve asgari
koşulları sağlamalı,
• Avrupa toplumunun çıkarlarıyla uyuşan ve
genel olarak Avrupa Birliği Anayasası, değerleri ve hedefleri kapsamındaki temel sorun alanlarına yönelmeli,
• Birliğe üye devletler düzeyinde üyeleri olmalı,
• Avrupa Birliği ekseninde hareket etmek ve
üyelerini temsil etmek için gerekli yetkilerle
donatılmalı,
• Bağımsız olmalı, dış birimlerden, hükümetlerden veya lobi gruplarından talimat almamalı,
• Karar alma mekanizması ve yapısal açıdan
demokratik olmalı ve
• Mali açıdan şeffaf olmalıdır.
Soru 3
"Sivil toplum örgütleri .................. ile ................... arasında, sivil toplum yararına çalışan kuruluşlardır". Boş bırakılan yere aşağıdaki kelime ikililerinden hangileri gelmelidir?
Seçenekler
A
Devlet-toplum
B
Bireyler-toplum
C
Devlet-bireyler
D
Toplum-hukuk
E
Devlet-çevresel amaçlar
Açıklama:
Sivil toplum örgütleri devlet ile bireyler arasında, sivil toplum yararına çalışan kuruluşlardır.
Soru 4
Tarihsel olarak Antik Yunan'a dayanan "sivil toplum", sıkça tartışılan bir konu haline gelmesi ve çok çeşitli içerikler yüklenmiş bir kavram olarak hangi tarihlerden sonra tekrar gündeme gelmiştir?
Seçenekler
A
1950'lerden
B
1960'lardan
C
1970'lerden
D
1980'lerden
E
1990'lardan
Açıklama:
1980’lerden sonra sıkça tartışılan bir konu haline gelmiş ve çok çeşitli içerikler yüklenmiş bir kavram olan "sivil toplum"un kökeni Antik Yunan’a kadar uzanır.
Soru 5
"Devlet yani sivil toplum sadece çıkabilecek ihtilaflarda başvurulan yasaların ve yaptırımların uygulanışında ortaya çıkar" fikrini seslendiren düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hobbes
B
Rousseau
C
Ferguson
D
de Tocqueville
E
Locke
Açıklama:
Locke’da devlet yani sivil toplum sadece çıkabilecek ihtilaflarda başvurulan yasaların ve yaptırımların uygulanışında ortaya çıkar.
Soru 6
Sivil toplumun, "Marx'ta olduğu gibi ekonomik ilişkileri değil, ideolojik ve kültürel ilişkileri, düşünsel hayatı" içerdiğini iddia eden düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Gramsci
B
Engels
C
Hegel
D
Weber
E
Bobbio
Açıklama:
Gramsci’ye göre, sivil toplum Marx’ta olduğu gibi ekonomik ilişkileri değil, ideolojik ve kültürel ilişkileri, düşünsel hayatı içerir.
Soru 7
"Sivil toplum kuruluşu" kavramı ilk defa 1945 yılında kullanılmıştır. Bu kavram hangi teşkilatın kuruluşu sırasında teşkilatın kuruluş beyannamesinde dile getirilmiştir?
Seçenekler
A
Varşova Paktı
B
Birleşmiş Milletler
C
Avrupa Birliği
D
Kuzey Atlantik Anlaşması Örgütü
E
Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı
Açıklama:
“Sivil toplum kuruluşu” kavramı ilk defa, 1945 yılında Birleşmiş Milletler teşkilatının kuruluşu sırasında kuruluş beyannamesinde dile getirilmiştir.
Soru 8
Aşağıdaki sorun alanlarının hangisinde, uluslararası bağlamda ve tarihsel süreçte gerekli hakların kazanılması konusunda uluslararası sivil toplum örgütleri önemli roller oynamışlardır?
Seçenekler
A
Dünya egemenlik dengelerinin korunması
B
Sömürgeci ülkelerin sömürge halkları üzerindeki haklarının sürdürülmesi
C
Köleliğe karşı hareket ve kadın haklarının kazanılması
D
Dünya para piyasalarının standartlaştırılması
E
Yeraltı kaynaklarının ülke halklarına iade edilmesi
Açıklama:
Uluslararası sivil toplum örgütlerinin gelişim süreci, 19. yüzyılın ortalarına kadar uzanmaktadır. Uluslararası sivil toplum örgütleri bu süreçte, köleliğe karşı hareket ve kadın haklarının kazanılması konularında çok önemli roller üstlenmişlerdir.
Soru 9
Osmanlı döneminde 19. yüzyıl başlarında resmi kayıtlara göre ne kadar sayıda vakıf olduğu bilinmektedir?
Seçenekler
A
12.000'den fazla
B
13.000'den fazla
C
14.000'den fazla
D
15.000'den fazla
E
16.000'den fazla
Açıklama:
Resmi kayıtlara göre, 19. yüzyıl başlarında 15.000’den fazla vakıf olduğu bilinmektedir.
Soru 10
1996 yılında Türkiye'de düzenlenen hangi konferans, Türkiye'de sivil toplum kuruluşu ve diğer paydaşların küresel sivil toplum hareketine katılmasına, sosyal adalet ve sürdürülebilir kalkınma alanlarında gündemlerini genişletmesine yol açmıştır?
Seçenekler
A
İzmir Ekonomi ve Sosyal Sorunlar Konferansı
B
Avrupa Birliği Konferansı
C
Göç ve Göçmen Sorunları Konferansı
D
Uluslararası Kadın Hakları Konferansı
E
Habitat Konferansı
Açıklama:
1996 yılında Habitat Konferansı’nın Türkiye’de gerçekleştirilmesi sivil toplumun dünya çapında artan önemine dikkat çekmekle kalmamış, Türkiye’den yüzlerce sivil toplum kuruluşu ve diğer paydaşların küresel sivil toplum hareketine katılmasına, sosyal adalet ve sürdürülebilir kalkınma alanlarında gündemlerini genişletmesine yol açmıştır.
Soru 11
Sivil toplum kavramı, bugünkü algıdan farklı olarak ilk kez Platon ve Aristo tarafından hangi anlamda kullanılmıştır?
Seçenekler
A
Sosyal dayanışma
B
Belli bir amaca hizmet
C
Toplumsal huzur
D
Devlet
E
Merkezileşmeye tepki
Açıklama:
Sivil toplum kavramı, bugünkü algıdan farklı olarak ilk kez Platon ve Aristo tarafından ‘devlet’ kavramıyla birlikte kullanılmıştır.
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi Avrupa Birliğine göre sivil toplum örgütlerinin temel özelliklerinden biri olamaz?
Seçenekler
A
Danışmanlığı tesis etmeli ve uzmanlık sahibi olmalı
B
Birliğe üye olmayan devletler düzeyinde de üyeleri olmalı
C
Üyelerinin uzmanlık bilgisine doğrudan başvurabilmeli
D
Diyalog konusuna önem vermeli ve asgari koşulları sağlamalı
E
Karar alma mekanizması ve yapısal açıdan demokratik olmalı
Açıklama:
Sivil toplum örgütleri;
- Yapısal olarak “Avrupalı” olmalı ve üyeliği coğrafi bir temele yayılmalı,
- Danışmanlığı tesis etmeli ve uzmanlık sahibi olmalı,
- Üyelerinin uzmanlık bilgisine doğrudan başvurabilmeli, hızlı ve yapıcı bir danışmanlığa sahip olmalı,
- Diyalog konusuna önem vermeli ve asgari koşulları sağlamalı,
- Avrupa toplumunun çıkarlarıyla uyuşan ve genel olarak Avrupa Birliği Anayasası, değerleri ve hedefleri kapsamındaki temel sorun alanlarına yönelmeli,
- Birliğe üye devletler düzeyinde üyeleri olmalı,
- Avrupa Birliği ekseninde hareket etmek ve üyelerini temsil etmek için gerekli yetkilerle donatılmalı,
- Bağımsız olmalı, dış birimlerden, hükümetlerden veya lobi gruplarından talimat almamalı,
- Karar alma mekanizması ve yapısal açıdan demokratik olmalı ve
- Mali açıdan şeffaf olmalıdır.
- Dürüstlük, tutarlılık, açıklık, saydamlık, yardımseverlik, hoşgörü ve hizmet anlayışına sahip olmak gibi değerleri benimsemek.
Soru 13
Sivil toplum örgütlerinin temel kuruluş ilkesi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Amacına göre farklılıkları göstermek
B
İnsanların temel ihtiyaçlarını belirlemek
C
Bireysel dayanışma ruhunu canlandırmak
D
Doğal afetlerde insanlara destek olmak
E
Birlikten güç doğar felsefesi yerleştirmek
Açıklama:
Sivil toplum örgütlerinin kuruluş amaçları birbirinden farklılıklar gösterse de hepsinin dayandığı temel, “birlikten güç doğar.” İlkesidir.
Soru 14
Sivil toplumu, kendisini benzer ideallere adamış ve despotizme karşı duruşlarının sürdürülebilmesi için devletten korunması gereken örgütler evreni olarak yücelten kavram olarak tanımlayan bilim adamı kimdir?
Seçenekler
A
Tocqueville
B
Aristotle
C
Hobbes
D
Edwards
E
Locke
Açıklama:
Özellikle Alexis de Tocqueville sivil toplumu, kendisini benzer ideallere adamış ve despotizme karşı duruşlarının sürdürülebilmesi için devletten korunması gereken örgütler evreni olarak yüceltir.
Soru 15
Sivil toplum kavramı bugün bilinen anlamında kullanan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hobbes
B
Locke
C
Rousseau
D
Hegel
E
Marx
Açıklama:
Sivil toplum kavramı Hobbes, Locke ve Rousseau gibi düşünürler tarafından farklı biçimlerde yorumlandıktan sonra kavramı bugün bilinen anlamda Hegel kullanmıştır.
Soru 16
I- İdeolojik
II- Kültürel ilişkileri
III- Düşünsel hayat
IV- Ekonomik ilişkiler
V- Bireylerarası ilişkiler
Antonio Gramsci’ye göre sivil toplum faliyetlerinin içeriği hangi seçenekte doğru olarak verilmiştir?
II- Kültürel ilişkileri
III- Düşünsel hayat
IV- Ekonomik ilişkiler
V- Bireylerarası ilişkiler
Antonio Gramsci’ye göre sivil toplum faliyetlerinin içeriği hangi seçenekte doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
I-III-V
B
II-IV-V
C
I-II-III
D
II-III-IV
E
III-IV-V
Açıklama:
Buna ek olarak Gramsci’ye göre sivil toplum Marx’ta olduğu gibi ekonomik ilişkileri değil, ideolojik ve kültürel ilişkileri, düşünsel hayatı içerir.
Soru 17
Bugünkü anlamda “sivil toplum kuruluşu” kavramı ilk defa hangi yıl kullanılmıştır?
Seçenekler
A
1868
B
1900
C
1925
D
1963
E
1945
Açıklama:
Ancak bugünkü anlamda “sivil toplum kuruluşu” kavramı ilk defa 1945 yılında Birleşmiş Milletler teşkilatının kuruluşu sırasında, Kuruluş Beyannamesinin 10. Bölümünün 71. Maddesinde devlet ve üye ülkelere ait olmayan örgütlerin danışmanlık rolü ile ilgili tanımlamada kullanılmıştır.
Soru 18
İslâm ülkelerinde modern anlamdaki ilk sivil toplum örgütü olma özelliğini taşıyan ilk Osmanlı sivil toplum örgütü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Darüşşafaka
B
Darül Fünun
C
Hilal-i Ahmer
D
Yeşilay
E
Abdülhamid Vakfiyesi
Açıklama:
Zamanla İmparatorluk genelinde yaygınlaşan ve “Hilâli Ahmer” adını alan bu köklü kuruluş, İslâm ülkelerinde modern anlamdaki ilk sivil toplum örgütü olma özelliğini taşımaktadır. Hilâl-i Ahmer’in Şam, Amman, Bağdat, Mekke, Kahire gibi şubeleri, 20. Yüzyılda bu kentlerin bulunduğu bölgelerin bağımsızlıklarını ilân etmesinin ardından o ülkelerin Kızılay Cemiyetleri olarak faaliyetlerini sürdürmüştür.
Soru 19
Türkiye’de ortalama kaç kişiye bir sivil toplum derneği düşmektedir?
Seçenekler
A
300
B
500
C
700
D
900
E
1100
Açıklama:
Avrupa Birliği ülkelerinde milyonlarla ifade edilebilecek sivil toplum örgütü faaliyet göstermektedir. Son yıllarda 1.200.000 derneğin faaliyet gösterdiği ABD’de ise ortalama her beş kişiye bir dernek düşmektedir. Buna karşılık Türkiye’deki dernek sayısı 80 bin civarındadır ve ortalama 900 kişiye bir dernek düşmektedir.
Soru 20
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye’deki sivil toplum örgütlerinin karşılaştığı sorunların aşılması ve sivil toplum örgütlerinin geliştirilmesi için yapılması gereken çalışmalardan biri değildir?
Seçenekler
A
Vatandaşlık bilincinin geliştirilmesi ve örgütlenmenin önündeki engeller kaldırılmalıdır.
B
Kamu kurum ve kuruluşlarının sivil toplum örgütlerine yasal düzenlemelerle maddi destekler vermesi sağlanmalıdır.
C
Sivil toplum örgütleri arasında yatay ve dikey ilişki ile işbirliğine yönelik koşullar oluşturulmalıdır.
D
Sivil, kamu ve özel girişimin birbirlerinin etkinliklerinden haberdar olmasını ve işbirliğinin artmasını sağlayacak platformlar oluşturulmalıdır.
E
Yerel yönetimlerin oluşturacakları kent bilgi sistemleri elektronik ortam üzerinden ulaşılabilir olmalıdır.
Açıklama:
Türkiye’deki sivil toplum örgütlerinin günümüzde karşılaştığı sorunların aşılması ve sivil toplum örgütlerinin geliştirilmesi için yapılması gereken çalışmalar şu şekilde değerlendirilebilir;
- Vatandaşlık bilincinin geliştirilmesi ve örgütlenmenin önündeki engeller kaldırılmalıdır.
- Ülke genelinde bilişim-bilgi toplumu olma yönündeki bilinç yaygınlaştırılmalıdır.
- Bilgiye erişim kolaylaştırılmalıdır. Yerel yönetimlerin oluşturacakları kent bilgi sistemleri elektronik ortam üzerinden ulaşılabilir olmalıdır.
- Sivil, kamu ve özel girişimin birbirlerinin etkinliklerinden haberdar olmasını ve işbirliğinin artmasını sağlayacak platformlar oluşturulmalıdır.
- Sivil toplum örgütleri arasında yatay ve dikey ilişki ile işbirliğine yönelik koşullar oluşturulmalıdır.
- Halk katılımının yerel yönetim işleyişiyle eşgüdüm içinde olabilmesi için yerel yönetimler çeşitli yöntem ve yaklaşımlarla katılımı teşvik etmelidir.
- Bilgi, iletişim, sanat, eğitim, kültür vb. alanlarda çalışan ve toplumsal dönüşüme katkı verebilecek sivil toplum örgütlerini bir araya getirmek, verimlilik ve etkinliği arttırmanın yanı sıra mesleki gelişme ve dayanışmayı sağlamakta da önemli bir önlem olarak düşünülmelidir.
- Avrupa Birliği’ne katılım sürecinde sivil toplum örgütlerinin yapı ve işlevlerinin giderek daha da önem kazanacağı öngörüsüyle, kamu kesiminin karar alma mekanizmasına sivil toplum örgütleri daha yoğun dâhil edilmelidir.
- Avrupa Birliği ile ilgili alanlarda faaliyet gösteren sivil toplum örgütleri, Birlikteki muadilleri ve şemsiye örgütleri ile birlikte ortak projeler yürütme ve lobi çalışmaları yapma vb. rolleri de üstlenmelidir.
Soru 21
Aşağıdakilerden hangisi bir kuruluşun sivil toplum olarak adlandırılmasının temel koşuludur?
Seçenekler
A
Devlet dışı olması
B
Uluslararası bağlantılarının olması
C
Devletlerarası anlaşmalarla kurulması
D
Bağışlar ve üyelik aidatları toplaması
E
Kâr amacı gütmemesi
Açıklama:
Sivil Toplum Örgütleri
Bir kuruluşun sivil toplum kuruluşu sayılabilmesi için her şeyden önce devlet dışı bir kuruluş olması gerektiği genel kabul görmektedir. Birleşmis Milletler Ekonomi ve Sosyal Konseyinin sivil toplum örgütü tanımı şöyledir; “Sivil toplum örgütü, devletlerarası anlaşma temeline dayanmayan bütün uluslararası örgütler hükümet dışı örgüttür.” Sorunun doğru cevabı A seçeneğidir.
Bir kuruluşun sivil toplum kuruluşu sayılabilmesi için her şeyden önce devlet dışı bir kuruluş olması gerektiği genel kabul görmektedir. Birleşmis Milletler Ekonomi ve Sosyal Konseyinin sivil toplum örgütü tanımı şöyledir; “Sivil toplum örgütü, devletlerarası anlaşma temeline dayanmayan bütün uluslararası örgütler hükümet dışı örgüttür.” Sorunun doğru cevabı A seçeneğidir.
Soru 22
- Demokrasinin gelişmesine katkıda bulunmak,
- Birliğe üye devletler düzeyinde üyeleri olmalı,
- Bağımsız olmalı, dış birimlerden, hükümetlerden veya lobi gruplarından talimat almamalı,
- Yapısal olarak “Avrupalı” olmalı ve üyeliği coğrafi bir temele yayılmalı,
- Kamuoyu oluşturarak bireylerin taleplerini dile getirmeleri için uygun ortam sağlar.
Seçenekler
A
II-III-IV
B
I-II-III
C
I-III-V
D
II-III-V
E
III-IV-V
Açıklama:
Sivil Toplum Örgütleri
Kamuoyu oluşturmak ve demokrasinin gelişimine katkı sağlamak sivil toplum kuruluşlarının genel amaçlarındandır. Diğer seçenekler Avrupa birliği kapsamındaki sivil toplum kuruluşlarına özgüdür. Avrupa Birliği, Birlik içindeki sivil toplum örgütlerlerinin temel özelliklerini şu şekilde belirlemiştir. Sivil toplum örgütleri;
Kamuoyu oluşturmak ve demokrasinin gelişimine katkı sağlamak sivil toplum kuruluşlarının genel amaçlarındandır. Diğer seçenekler Avrupa birliği kapsamındaki sivil toplum kuruluşlarına özgüdür. Avrupa Birliği, Birlik içindeki sivil toplum örgütlerlerinin temel özelliklerini şu şekilde belirlemiştir. Sivil toplum örgütleri;
- Yapısal olarak “Avrupalı” olmalı ve üyeliği coğrafi bir temele yayılmalı,
- Danışmanlığı tesis etmeli ve uzmanlık sahibi olmalı,
- Üyelerinin uzmanlık bilgisine doğrudan başvurabilmeli, hızlı ve yapıcı bir danışmanlığa sahip olmalı,
- Diyalog konusuna önem vermeli ve asgari koşulları sağlamalı,
- Avrupa toplumunun çıkarlarıyla uyuşan ve genel olarak Avrupa Birliği Anayasası, değerleri ve hedefleri kapsamındaki temel sorun alanlarına yönelmeli,
- Birliğe üye devletler düzeyinde üyeleri olmalı,
- Avrupa Birliği ekseninde hareket etmek ve üyelerini temsil etmek için gerekli yetkilerle donatılmalı,
- Bağımsız olmalı, dış birimlerden, hükümetlerden veya lobi gruplarından talimat almamalı,
- Karar alma mekanizması ve yapısal açıdan demokratik olmalı ve
- Mali açıdan şeffaf olmalıdır.
Soru 23
Aşağıdakilerden hangisi sivil toplum kuruluşlarının temel işlevlerinden biridir?
Seçenekler
A
Demokrasinin gelişimini savunma.
B
Küresel düzeyde örgütlenme.
C
Egemen piyasa değerlerini savunma.
D
Hükümetlerle işbirliği içinde çalışma.
E
Sivil projeler geliştirme.
Açıklama:
Sivil Toplum Örgütleri
Sivil toplum örgütlerinin amaçları çerçevesinde birçok toplumsal işlevleri de söz konusudur. Bu işlevleri şu şekilde özetlemek mümkündür (İbrahim ve Wedel, 1997: 73); Sivil toplum örgütleri:
Sivil toplum örgütlerinin amaçları çerçevesinde birçok toplumsal işlevleri de söz konusudur. Bu işlevleri şu şekilde özetlemek mümkündür (İbrahim ve Wedel, 1997: 73); Sivil toplum örgütleri:
- Demokrasinin gelişmesine katkıda bulunur.
- Bireylerin ortak amaç ve hedefleri doğrultusunda, siyasi iradeyi ve yönetimi karar alma sürecinde kamuoyu oluşturmak suretiyle etkiler.
- Devletin eylemlerinin sivil toplum tarafından denetlenmesine olanak sağlama; diğer yandan da topluma devlet karşısında bir koruma sağlama işlevi görür.
- Kamuoyu oluşturarak bireylerin taleplerini dile getirmeleri için uygun ortam sağlar.
- Belirli konularda kamuoyu duyarlılığının yaratılması/artırılması ve hükümetleri harekete geçiren siyasi baskıların ortaya çıkmasını sağlar.
- Çoğulcu toplum yapısını geliştirerek, egemen aktörlere karşı dengeleri sağlayan bir unsur olarak işlev görür.
Soru 24
Aşağıdakilerden hangisi sivil toplum kavramının daha sık tartışıldığı ve kavrama farklı içeriklerin yüklendiği yıllardır?
Seçenekler
A
1980’ler
B
1970’ler
C
1990’lar
D
1960’lar
E
2000’ler
Açıklama:
Sivil Toplum Konusunda Tartışmalar
1980’lerden sonra sıkça tartışılan bir konu haline gelmiş ve çok çeşitli içerikler yüklenmiş bir kavram olan ‘sivil toplum’un kökeni Antik Yunan’a kadar uzanır. Sorunun doğru cevabı A seçeneğidir.
1980’lerden sonra sıkça tartışılan bir konu haline gelmiş ve çok çeşitli içerikler yüklenmiş bir kavram olan ‘sivil toplum’un kökeni Antik Yunan’a kadar uzanır. Sorunun doğru cevabı A seçeneğidir.
Soru 25
Aşağıdakilerden hangisi Rönesans sonrası gelişmeler bağlamında sivil toplum konusuyla ilgili söylenemez?
Seçenekler
A
Evrensel nitelikli bir din
B
Yeni bir siyasal toplum
C
Ulus devlet yapılanmaları
D
Daha katılımcı bir siyasal yaşam
E
Özgürlükçü bir siyasal yaşam
Açıklama:
Sivil Toplum Konusunda Tartışmalar
Batıda Rönesans sonrası gelişmelerin bir sonucu olarak yeni bir siyasal toplum arayışı gündeme gelmiş, bunun bir gereği olarak ulus devlet, ulusal nitelikli bir din, daha katılımcı ve özgürlükçü bir siyasal yaşam ve doğal halden arınmış bir siyasal yapı gibi temalar tartışılmıştır. Sorunun doğru cevabı A seçeneğidir.
Batıda Rönesans sonrası gelişmelerin bir sonucu olarak yeni bir siyasal toplum arayışı gündeme gelmiş, bunun bir gereği olarak ulus devlet, ulusal nitelikli bir din, daha katılımcı ve özgürlükçü bir siyasal yaşam ve doğal halden arınmış bir siyasal yapı gibi temalar tartışılmıştır. Sorunun doğru cevabı A seçeneğidir.
Soru 26
Aşağıdakilerden hangisi ortaya çıktığı andan itibaren sivil toplumun rolünün benzetildiği emperyalist ve kolonyal dönemdeki sınıfın adıdır?
Seçenekler
A
Ruhban sınıfı
B
İşçi sınıfı
C
Tüccar sınıfı
D
Asker sınıfı
E
Soylu sınıfı
Açıklama:
Sivil Toplum Konusunda Tartışmalar
Sivil toplum örgütlerinin tabandan gelen popüler hareketlerin yerini aldığını öne sürenlerin yanı sıra bu örgütlerin kuruluşlarından bu yana emperyalist yapıda olduğu ve koloniyal dönemdeki ruhban sınıfın rolüne benzer bir görev yürüttüğü görüşünü savunanlar da vardır. Sorunun doğru cevabı A seçeneğidir.
Sivil toplum örgütlerinin tabandan gelen popüler hareketlerin yerini aldığını öne sürenlerin yanı sıra bu örgütlerin kuruluşlarından bu yana emperyalist yapıda olduğu ve koloniyal dönemdeki ruhban sınıfın rolüne benzer bir görev yürüttüğü görüşünü savunanlar da vardır. Sorunun doğru cevabı A seçeneğidir.
Soru 27
Aşağıdakilerden hangisi sivil toplum kuruluşu kavramının ilk defa kullanıldığı kuruluşun adıdır?
Seçenekler
A
Birleşmiş Milletler
B
Avrupa Birliği
C
Avrupa Konseyi
D
Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü
E
İslam İşbirliği Teşkilatı
Açıklama:
Sivil Toplum Örgütlerinin Gelişim Süreci
“Sivil toplum kuruluşu” kavramı ilk defa 1945 yılında Birleşmiş Milletler teşkilatının kuruluşu sırasında Kuruluş Beyannamesinin 10. Bölümününün 71. Madde’sinde devlet ve üye ülkelere ait olmayan örgütlerin danışmanlık rolü ile ilgili tanımlamada kullanılmıştır. Sorunun doğru cevabı A seçeneğidir.
“Sivil toplum kuruluşu” kavramı ilk defa 1945 yılında Birleşmiş Milletler teşkilatının kuruluşu sırasında Kuruluş Beyannamesinin 10. Bölümününün 71. Madde’sinde devlet ve üye ülkelere ait olmayan örgütlerin danışmanlık rolü ile ilgili tanımlamada kullanılmıştır. Sorunun doğru cevabı A seçeneğidir.
Soru 28
Aşağıdakilerden hangisi kimi akademisyenler tarafından 21. yüzyılın “sivil toplum örgütleri çağı” olarak adlandırılmasının temel nedeni olarak söylenebilir?
Seçenekler
A
1990’larda sivil toplumun nicelik olarak patlama yapması
B
1945’te Birleşmiş Milletlerin sivil toplumu tanıması
C
2005’te Dünya Sosyal Forumu’na 1000’den fazla sivil toplum örgütünün katılması
D
1945’te Birleşmiş Milletlerin sivil toplum danışmanlık ilişkisini Gündem 21’de açıklaması
E
1990’lardan sonra küreselleşmenin öngörülemez bir biçimde ivme kazanması
Açıklama:
Sivil Toplum Örgütlerinin Gelişim Süreci
1990’lı yıllarda hayatın birçok alanında sivil toplum örgütlerinin faaliyet göstermesi, nitelik ve nicelik olarak adeta bir patlama yapması, kimi akademisyenler tarafından 21. Yüzyılın “sivil toplum örgütleri çağı” olarak nitelendirilmesine yol açmıştır.Sorunun doğru cevabı A seçeneğidir.
1990’lı yıllarda hayatın birçok alanında sivil toplum örgütlerinin faaliyet göstermesi, nitelik ve nicelik olarak adeta bir patlama yapması, kimi akademisyenler tarafından 21. Yüzyılın “sivil toplum örgütleri çağı” olarak nitelendirilmesine yol açmıştır.Sorunun doğru cevabı A seçeneğidir.
Soru 29
Aşağıdakilerden hangisi Selçuklu ve Osmanlılarda halka yönelik hizmetlerin sunulduğu yapılardır?
Seçenekler
A
Vakıflar
B
Dernekler
C
Camiiler
D
Medreseler
E
Tarikatlar
Açıklama:
Türkiye’de Sivil Toplum Örgütleri
Halka yönelik hizmetler, Selçuklu ve Osmanlı döneminde vakıf adı verilen kuruluşlar tarafından sağlanmıştır. İslam kaynaklı yardım geleneğine ve dini yapıya dayalı vakıflar, yerel idarenin araçları olarak, merkezi idarenin yapamadığı veya etkisiz kaldığı durumlarda toplumsal hizmetlerin yanı sıra altyapı hizmetleri de sağlamıştır. Sorunun doğru cevabı A seçeneğidir.
Halka yönelik hizmetler, Selçuklu ve Osmanlı döneminde vakıf adı verilen kuruluşlar tarafından sağlanmıştır. İslam kaynaklı yardım geleneğine ve dini yapıya dayalı vakıflar, yerel idarenin araçları olarak, merkezi idarenin yapamadığı veya etkisiz kaldığı durumlarda toplumsal hizmetlerin yanı sıra altyapı hizmetleri de sağlamıştır. Sorunun doğru cevabı A seçeneğidir.
Soru 30
Aşağıdakilerden hangisi 2006 yılında TÜSEV tarafından yapılan bir araştırmaya göre Türkiye’deki sivil toplum örgütlerinin yaşadıkları sorunlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Hesap verebilirlik
B
Kurumsallaşma eksikliği
C
Yönetişim sorunu
D
Güven eksikliği
E
Katılım eksikliği
Açıklama:
Türkiye’de Sivil Toplum Örgütleri
TÜSEV’in 2006 yılında yapmış olduğu araştırmada, sivil toplum örgütüne göre değişmekle birlikte, kurumsallaşma eksikliği, yönetişim sorunu, güven ve katılım eksikliği gibi temel bileşenlerin önemli sorun alanları olduğu ortaya çıkmıştır. Sorunun doğru cevabı A seçeneğidir.
TÜSEV’in 2006 yılında yapmış olduğu araştırmada, sivil toplum örgütüne göre değişmekle birlikte, kurumsallaşma eksikliği, yönetişim sorunu, güven ve katılım eksikliği gibi temel bileşenlerin önemli sorun alanları olduğu ortaya çıkmıştır. Sorunun doğru cevabı A seçeneğidir.
Soru 31
Liberal değerler çerçevesinde gelişen sivil toplum kavramı ne zaman şekillenmiştir?
Seçenekler
A
- yüzyıl
B
17. Yüzyıl
C
21. Yüzyıl
D
19. Yüzyıl
E
20.yüzyıl
Açıklama:
Teorik temelleri 18. yüzyılda atılmış ve kavram temelde liberal değerler çerçevesinde Locke, Rousseau, Burke, Fichte, Paine, Hegel ve Marks gibi düşünürler tarafından geliştirilmiştir.
Soru 32
Bir kuruluşun sivil toplum kuruluşu sayılabilmesinin en önemli koşulu nedir?
Seçenekler
A
Devlet dışı olması
B
Üye sayısının hatırı sayılı büyüklükte olması
C
Sosyal politikalar üretmesi
D
Çoğulcu olması
E
Uluslararası olması
Açıklama:
Bir kuruluşun sivil toplum kuruluşu sayılabilmesi için her şeyden önce devlet dışı bir kuruluş olması gerektiği genel kabul görmektedir.
Soru 33
Aşağıdakilerden hangisi sivil toplum kuruluşlarının özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Üyelik ücreti yoktur
B
Yasaldırlar
C
Kar amacı gütmezler
D
Lobi faaliyetleri yürütürler
E
Üyeleri gönüllü olarak katılır
Açıklama:
Sivil toplum örgütleri, resmi kurumlar dışında ve bunlardan bağımsız olarak politik, sosyal, kültürel, hukuki ve çevresel amaçları doğrultusunda lobi çalışmaları, ikna ve eylemler yapan, üyelerini ve çalışanlarını gönüllülük usulüyle kabul eden, kâr amacı gütmeyen ve gelirlerini bağışlar ve/veya üyelik ödemeleri ile sağlayan kuruluşlardır. Yani üyelik ücreti vardır.
Soru 34
Aşağıdakilerden hangisi bir sivil toplum kuruluşu değildir?
Seçenekler
A
Şirket
B
Meslek Odası
C
Sendika
D
Vakıf
E
Dernek
Açıklama:
Oda, sendika, vakıf ve dernek adı altında faaliyet gösteren sivil toplum örgütleri, vakıf ve dernekler gibi topluma yararlı hizmetler vermek için kurulmuş yasal topluluklardır. Sivil toplum örgütleri, herhangi bir devlet organından bağımsız, özel kişilerin girişimiyle yasal olarak kurulmuş her türlü organizasyon için kullanılan genel bir kavramdır. Şirket kar amaçlı bir yapı olarak bir sivil toplum kuruluşu değildir.
Soru 35
Sivil toplumu, kendisini benzer ideallere adamış ve despotizme karşı duruşlarının sürdürülebilmesi için devletten korunması gereken örgütler evreni olarak tanımlayan düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Alexis de Tocqueville
B
John Locke
C
Thomas Hobbes
D
Jean-Jacques Rousseau
E
Adam Ferguson
Açıklama:
Alexis de Tocqueville sivil toplumu, kendisini benzer ideallere adamış ve despotizme karşı duruşlarının sürdürülebilmesi için devletten korunması gereken örgütler evreni olarak yüceltir.
Soru 36
Devleti toplumun üstyapısı, sivil yoplumu ise ekonomik ilişkilerden oluşan altyapısı olarak tanımlayan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Karl Marx
B
Antonio Gramsci
C
W. Friedrich Hegel
D
Jean-Jacques Rousseau
E
Adam Ferguson
Açıklama:
Diğer bir ifadeyle, ekonomik alanı ifade eden ve burjuva toplumunun gelişmesiyle siyasi alandan özerk bir alan oluşturan sivil toplum, toplumun temel altyapısını oluşturur.Marx’ta altyapı yani ekonomik ilişkileri temsil eden sivil toplum üstyapının yani devletin oluşumunda belirleyicidir.
Soru 37
Sivil toplumun altyapısal alanda değil üst yapısal alanda yer aldığını, ayrıca sadece ekonomik ilişkileri değil ideolojik ve kültürel ilişkileri de kapsadığını öne süren düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Antonio Gramsci
B
Karl Marx
C
G.W. Friedrich Hegel
D
John Locke
E
Thomas Hobbes
Açıklama:
Gramsci’de sivil toplum altyapısal alanda değil üstyapısal alandadır. Buna ek olarak Gramsci’ye göre sivil toplum Marx’ta olduğu gibi ekonomik ilişkileri değil, ideolojik ve kültürel ilişkileri, düşünsel hayatı içerir.
Soru 38
Bugünkü anlamda “sivil toplum kuruluşu” kavramı ilk defa hangi uluslararası platformda kullanılmıştır?
Seçenekler
A
1945 yılında Birleşmiş Milletler teşkilatının kuruluşu sırasında
B
2005 yılında Dünya Sosyal Forumu’nun 5.sinde
C
1974 yılındaki siyasi liderlerin katıldığı ilk Dünya Ekonomik Forumu’nda
D
2001 yılındaki ilk Dünya Sosyal Forumu’nda
E
UNESCO’nun 1978 yılındaki ırk ve ırkçılık deklarosyonunda
Açıklama:
Bugünkü anlamda “sivil toplum kuruluşu” kavramı ilk defa 1945 yılında Birleşmiş Milletler teşkilatının kuruluşu sırasında, Kuruluş Beyannamesinin 10. Bölümünün 71. Maddesinde devlet ve üye ülkelere ait olmayan örgütlerin danışmanlık rolü ile ilgili tanımlamada kullanılmıştır.
Soru 39
İslâm ülkelerinde modern anlamdaki ilk sivil toplum örgütü olma özelliğini taşıyan “Hilâli Ahmer” hangi cemiyetin devamıdır?
Seçenekler
A
Osmanlı Yaralı ve Hasta Askerlere Yardım Cemiyeti
B
Osmanlı Coğrafya Cemiyeti
C
Osmanlı Mühendis ve Mimar Cemiyeti
D
Anadolu Kadınları Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti
E
Cem‘iyyet-i İlmiyye-i İslamiyye
Açıklama:
Osmanlı İmparatorluğunun Uluslararası Cenevre Sözleşmesi’nde 5 Temmuz 1865’te taraf olarak yer aldığı ve 11 Haziran 1868 tarihinde “Osmanlı Yaralı ve Hasta Askerlere Yardım Cemiyeti”ni kurduğu görülmektedir.Zamanla İmparatorluk genelinde yaygınlaşan ve “Hilâli Ahmer” adını alan bu köklü kuruluş, İslâm ülkelerinde modern anlamdaki ilk sivil toplum örgütü olma özelliğini taşımaktadır.
Soru 40
Türkiye’de günümüzde yaklaşık olarak kaç sivil toplum örgütü bulunmaktadır?
Seçenekler
A
150 bin
B
500 bin
C
1 milyon
D
15 bin
E
800 bin
Açıklama:
Türkiye’de 80.750 dernek, 4494 vakıf, 96 işçi sendikası, 54 Kamu işçileri sendikası, 4.749 oda ve 58.090 kooperatif olmak üzere toplam 148.233 sivil toplum örgütü faaliyetini sürdürmektedir.
Soru 41
Sivil toplum örgütleri konusunda aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
Sivil toplum örgütleri, farklı ve parçalı bir toplumu temsil eden, belirli bir amaç veya amaçlar etrafında bireyler üzerinde birleştirici etki gösteren kurumlardır.
B
Sivil toplum örgütleri, farklı ve parçalı bir toplumu değil toplumda farklı alanları temsil eden, belirli bir amaç veya amaçlar etrafında bireyler üzerinde birleştirici etki gösteren kuruluşlardır.
C
Topluma ve kendi üyelerine hizmet üreten ve kişilerin kamu dışı alanda ihtiyaç duydukları çalışmaları bir organizasyon içinde gerçekleştirmeye çalışan kuruluşlardır.
D
Bunlar içinde bulundukları toplumun öznesi niteliğini taşıyan kuruluşlardır
E
Herhangi bir devlet organından bağımsız, özel kişilerin girişimiyle yasal olarak kurulmuş olan kuruluşlardır.
Açıklama:
Sivil toplum örgütleri, farklı ve parçalı bir toplumu temsil eden,
belirli bir amaç veya amaçlar etrafında bireyler üzerinde birleştirici etki gösteren kurumlardır.
belirli bir amaç veya amaçlar etrafında bireyler üzerinde birleştirici etki gösteren kurumlardır.
Soru 42
Aşağıdakilerden hangisi Avrupa Birliğinin Birlik içindeki sivil toplum örgütlerinin temel özellikleri arasında sayılabilir?
Seçenekler
A
Yapısal olarak “Avrupalı” olmalı ve üyeliği coğrafi bir temele yayılmamalı.
B
Danışmanlığı tesis etmeli ve uzmanlık sahibi olmalı.
C
Diyalog konusuna önem vermeden asgari koşulları sağlayan kabul edilmeli.
D
Avrupa toplumunun çıkarlarıyla uyuşan ve genel olarak Avrupa Birliği Anayasası, değerleri ve hedefleri kapsamındaki temel sorun alanlarına yönelmemeli.
E
Birliğe üye devletler düzeyinde üyeleri olması koşulu aranmamalı.
Açıklama:
Danışmanlığı tesis etmeli ve uzmanlık sahibi olmalı,
Danışmanlığı tesis etmeli ve uzmanlık sahibi olmalı.
Danışmanlığı tesis etmeli ve uzmanlık sahibi olmalı.
Soru 43
Çok çeşitli içerikler yüklenmiş bir kavram olan "sivil toplum" hangi yıllardan sonra sıkça tartışılan bir konu haline gelmiştir?
Seçenekler
A
1970’lerden sonra
B
1975’lerden sonra
C
1980’lerden sonra
D
2000’lerden sonra
E
1990’lardan sonra
Açıklama:
1980’lerden sonra
Soru 44
Klasik siyaset ve hukuk felsefesinde daha çok devlet referanslı olan sivil toplum kavramını ilk kez kim kullanmıştır?
Seçenekler
A
Locke
B
Tocqueville
C
Aristoteles
D
Rousseau
E
Ferguson
Açıklama:
Aristoteles
Soru 45
Sivil toplum kuruluşları ile resmî kurumların ayrıldıkları nokta nedir?
Seçenekler
A
Sivil toplum örgütlerinin hayatın az sayıdaki belirli alanlarında faaliyet göstermesidir.
B
Savaş, çatışma, doğal afetler, açlık, kuraklık, çevre sorunları, bulaşıcı hastalıklar sivil toplum örgütlerinin ilgilendirir.
C
Eğitim sorunları gibi dünyanın giderek artış gösteren ve çeşitlenen sorunları karşısında sivil insiyatiflerin çabaları tüm yerkürede olduğu gibi bizim coğrafyamızda da bir ölçüde işe yaramıştır?
D
Sivil toplum kuruluşları ile resmî kurumların ayrıldıkları tek nokta resmî kurumların çalışma şekillerinin devlet tarafından belirlenmesidir.
E
Sivil toplum kuruluşları ile resmî kurumların ayrıldıkları tek nokta sivil toplum kuruluşlarının çalışma şekillerinin devlet tarafından belirlenmesidir.
Açıklama:
Sivil toplum kuruluşları ile resmî kurumların ayrıldıkları tek nokta çalışma şekillerinin devlet tarafından belirlenmesidir.
Sivil toplum kuruluşları ile resmî kurumların ayrıldıkları tek nokta resmi kurumların çalışma şekillerinin devlet tarafından belirlenmesidir.
Sivil toplum kuruluşları ile resmî kurumların ayrıldıkları tek nokta resmi kurumların çalışma şekillerinin devlet tarafından belirlenmesidir.
Soru 46
Türkiye’deki sivil toplum örgütlerinin günümüzde karşılaştığı sorunların aşılması ve sivil toplum örgütlerinin geliştirilmesi için yapılması gereken çalışmalarla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Ülkenin büyük yerleşim birimlerinde bilişim-bilgi toplumu olma
yönündeki bilinç yaygınlaştırılmalıdır.
yönündeki bilinç yaygınlaştırılmalıdır.
B
Halkın yerel yönetimlerden bağımsız hareket etmesi teşvik edilmelidir.
C
Sivil toplum örgütlerinin yapı ve işlevlerinin giderek daha da önem kazanacağı gerekçesiyle, kamu kesiminin karar alma mekanizmasına sivil toplum örgütlerinin dâhil edilmesi gereksizdir.
D
Avrupa Birliği ile ilgili alanlarda faaliyet gösteren sivil toplum örgütleri, Birlikteki muadilleri ve semsiye örgütleri ile birlikte ortak projeler yürütmeli; ama lobi çalısmaları yapma vb. rolleri de üstlenmemelidir.
E
Vatandaşlık bilinci geliştirilmelidir.
Açıklama:
Vatandaşlık bilinci geliştirilmelidir.
Soru 47
Türkiye’de toplam olarak kaç sivil toplum örgütü faaliyet sürdürmektedir?
Seçenekler
A
Türkiye’de toplam 148.233 sivil toplum örgütü faaliyetini sürdürmektedir.
B
Türkiye’de toplam 48.233 sivil toplum örgütü faaliyetini sürdürmektedir.
C
Türkiye’de toplam 158.233 sivil toplum örgütü faaliyetini sürdürmektedir.
D
Türkiye’de toplam 100.233 sivil toplum örgütü faaliyetini sürdürmektedir.
E
Türkiye’de toplam 150.233 sivil toplum örgütü faaliyetini sürdürmektedir.
Açıklama:
Türkiye’de toplam 148.233 sivil toplum örgütü faaliyetini sürdürmektedir.
Soru 48
Sivil toplum örgütlerinin oluşumuna ve yaşatılmasına yönelik olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Sivil toplum örgütlerinin oluşumuna ve yaşatılmasına yönelik olanaklar daha çok İstanbul’da toplanmıştır.
B
Sivil toplum örgütlerinin oluşumuna ve yaşatılmasına yönelik olanakların daha çok Ankara’da toplanmıştır.
C
Anadolu’daki örgüt faaliyetlerinin de çoğu kez İstanbul merkezli sivil toplum örgütleri ile bağlantılı yürütüldüğü bilinmektedir.
D
Bu çalışmalarda da işbirliği ve delegasyonda büyük sivil toplum örgütlerinin
Anadolu’daki küçük örgütlerle çalışmaya genelde istekli olmadığı görülmektedir.
Anadolu’daki küçük örgütlerle çalışmaya genelde istekli olmadığı görülmektedir.
E
Sivil toplum örgütlerinde personel, ofis, donanım vb. konularda kapasite eksikliği ileri düzeydedir.
Açıklama:
Sivil toplum örgütlerinin oluşumuna ve yaşatılmasına yönelik olanaklar daha çok İstanbul’da toplanmıştır.
Soru 49
Sivil toplum örgütleri nasıl kurulmuştur?
Seçenekler
A
Sivil toplum örgütleri daha çok kişilere bağlı olarak kurulmuş ve o kişilerin liderliğinde faaliyet göstermektedir.
B
Devlet eliyle kurulmuştur.
C
Öğrencilerin öncülüğünde kurulmuştur.
D
Sivil toplum örgütleri daha çok devlete bağlı olarak kurulmuş tur. ve o kişilerin liderliğinde faaliyet göstermektedir.
E
Aktif sivil toplum örgütlerinin pek çoğunda tavandan gelen bir katılımın oluşmadığı görülmektedir.
Açıklama:
Sivil toplum örgütleri daha çok kişilere bağlı olarak kurulmuş ve o kişilerin liderliğinde faaliyet göstermektedir.
Soru 50
"Sivil toplum örgütlerinin demokratik ve katılımcı bir toplumdaki yeri ve rolü henüz algılanamamıştır.
• Gerek toplum içinde gerekse sivil toplum örgütlerinin kendi bünyelerinde amaçları konusunda bir fikir birliği ve algı oluşmamıştır.
• Sivil toplum örgütlerinin son yıllarda çeşitlenmesine ve hareketliliğin ivme kazanmasına karşın hâlâ ortak bir platform kurulmamış; aynı alanda faaliyet gösterenlerin ortak sorunlarını ve deneyimlerini paylaşmasına ve bilgi alışverişi yapmasına yönelik iletişim kanalları henüz oluşmamıştır."
Yukarıdaki metinde hangi konu ele alınmıştır?
• Gerek toplum içinde gerekse sivil toplum örgütlerinin kendi bünyelerinde amaçları konusunda bir fikir birliği ve algı oluşmamıştır.
• Sivil toplum örgütlerinin son yıllarda çeşitlenmesine ve hareketliliğin ivme kazanmasına karşın hâlâ ortak bir platform kurulmamış; aynı alanda faaliyet gösterenlerin ortak sorunlarını ve deneyimlerini paylaşmasına ve bilgi alışverişi yapmasına yönelik iletişim kanalları henüz oluşmamıştır."
Yukarıdaki metinde hangi konu ele alınmıştır?
Seçenekler
A
Türkiye'deki uluslararası kuruluşların sorunları.
B
Türkiye'deki sivil toplum örgütlerinin ortak sorunları.
C
Türkiye'deki kamuya bağlı sivil toplum örgütlerinin ortak sorunları.
D
Türkiye'deki kimi sivil toplum örgütlerinin sorunları.
E
Türkiye'deki sivil toplum örgütlerinin ortak olmayan sorunları.
Açıklama:
Türkiye'deki sivil toplum örgütlerinin ortak sorunları.
Soru 51
Sivil toplum kavramı, bugünkü algıdan farklı olarak ilk kez aşağıdaki hangi kavram ile birlikte kullanılmıştır? Platon ve Aristo tarafından ‘devlet’ kavramıyla birlikte kullanılmıştır.
Seçenekler
A
Devlet
B
Dernek
C
Vakıf
D
Hayır Kurumu
E
Banka
Açıklama:
Sivil toplum kavramı, bugünkü algıdan farklı olarak ilk kez Platon ve Aristo tarafından ‘devlet’ kavramıyla birlikte kullanılmıştır.
Soru 52
Aşağıdaki kavramlardan hangisi herhangi bir devlet organından bağımsız bir şekilde özel kişilerin girişimiyle yasal olarak kurulmuş her türlü organizasyon şeklini tanımlar?
Seçenekler
A
Devlet örgütleri
B
Sivil toplum örgütleri
C
Üniversiteler
D
Özel okullar
E
Vakıf üniversiteleri
Açıklama:
Sivil toplum örgütleri, herhangi bir devlet organından bağımsız bir şekilde özel kişilerin girişimiyle yasal olarak kurulmuş her türlü organizasyon şeklinde tanımlanabilir.
Soru 53
Aşağıdakilerden hangisi sivil toplum örgütlerinin amaçları arasında yer alır?
Seçenekler
A
İstihdamı sağlamak
B
Eğitim yoluyla diploma vermek
C
Dayanışma ve hoşgörüyü artırmak
D
Güvenliği sağlamak
E
Vergileri toplamak
Açıklama:
Bireyler arasında hoşgörü ve dayanışmayı artırmak, bilinçlendirmek, ortak hareket etme duygusu kazandırmak ve aynı düşünceye sahip olanları bir araya getirmek sivil toplum örgütlerinin amaçları arasında yer alır.
Soru 54
Sivil toplum hareketi ilk defa nerede ortaya çıkmıştır?
Seçenekler
A
Asya'da
B
Güney Amerika'da
C
Afrika'da
D
Batı'da
E
Doğu'da
Açıklama:
İlk defa Batıda ortaya çıkan sivil toplum hareketi, Batıdaki mutlak monarşilerin bütün güç ve baskısına rağmen onların kontrollerinden kaçan ve böylece özerk (otonom) bir sürecin şekillenmesini sağlayan bir toplumsal hareket kaynağı olmuştur.
Soru 55
Sivil toplum ile siyasal toplum arasında bir ayrım yapan, analitik bir düzeyde devlet ve toplum arasındaki çizgileri belirten; bu bağlamda devletin düzenlediği alanları ve toplumsal ilişkileri siyasal toplum kavramıyla ifade eden kişi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Gramsci
B
Locke
C
Platon
D
Aristo
E
Hegel
Açıklama:
Bugünkü anlamıyla ilk defa Hegel sivil toplum ile siyasal toplum arasında bir ayrım yapmış, analitik bir düzeyde devlet ve toplum arasındaki çizgileri belirtmiştir. Bu bağlamda devletin düzenlediği alanları ve toplumsal ilişkileri siyasal toplum kavramıyla ifade etmiş, geriye kalan özerk alanları ise sivil toplum olarak adlandırmıştır.
Soru 56
Aşağıdaki hangi kişiye göre, sivil toplum Marx’ta olduğu gibi ekonomik ilişkileri değil, ideolojik ve kültürel ilişkileri, düşünsel hayatı içermektedir?
Seçenekler
A
Gramsci
B
Hobbes
C
Aristo
D
Engels
E
Hegel
Açıklama:
Gramsci’ye göre sivil toplum Marx’ta olduğu gibi ekonomik ilişkileri değil, ideolojik ve kültürel ilişkileri, düşünsel hayatı içerir
Soru 57
“Sivil toplum kuruluşu” kavramı ilk defa hangi yılda kullanılmıştır?
Seçenekler
A
1940
B
1945
C
1950
D
1955
E
1960
Açıklama:
“Sivil toplum kuruluşu” kavramı ilk defa 1945 yılında Birleşmiş Milletler teşkilatının kuruluşu sırasında Kuruluş Beyannamesinin 10. Bölümününün 71. Maddesinde devlet ve üye ülkelere ait olmayan örgütlerin danışmanlık rolü ile ilgili tanımlamada kullanılmıştır.
Soru 58
1990’lı yıllarda hayatın birçok alanında sivil toplum örgütlerinin faaliyet göstermesi, nitelik ve nicelik olarak adeta bir patlama yapmasından dolayı 21. Yüzyıl aşağıdaki hangi kavramla ifade edilmiştir?
Seçenekler
A
Üniversiteler çağı
B
Vakıflar çağı
C
Sivil toplum örgütler çağı
D
Özel üniversiteler çağı
E
Gönüllü kuruluşlar çağı
Açıklama:
1990’lı yıllarda hayatın birçok alanında sivil toplum örgütlerinin faaliyet göstermesi, nitelik ve nicelik olarak adeta bir patlama yapması, kimi akademisyenler tarafından 21. Yüzyılın “sivil toplum örgütleri çağı” olarak nitelendirilmesine yol açmıştır.
Soru 59
Osmanlı döneminin ilk sivil toplum kuruluşu olan “Osmanlı Yaralı ve Hasta Askerlere Yardım Cemiyeti” ne zaman kurulmuştur? ?
Seçenekler
A
11 Haziran 1862
B
11 Haziran 1864
C
11 Haziran 1866
D
11 Haziran 1868
E
11 Haziran 1870
Açıklama:
Türkiye’deki tarihsel sürecine bakıldığında, Osmanlı İmparatorluğunun Uluslararası Cenevre Sözleşmesi’nde 5 Temmuz 1865’te taraf olarak yer aldığı ve 11 Haziran 1868 tarihinde “Osmanlı Yaralı ve Hasta Askerlere Yardım Cemiyeti”ni kurduğu görülmektedir.
Soru 60
TÜSEV’in 2006 yılında yapmış olduğu araştırmaya göre aşağıdaki sivil toplum örgütlerinin ortak sorunlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Yönetişim sorunu
B
Kurumsallaşma eksikliği
C
Güven eksikliği
D
Katılım eksikliği
E
Katılımcıların eğitim sorunu
Açıklama:
TÜSEV’in 2006 yılında yapmış olduğu araştırmada, sivil toplum örgütüne göre değişmekle birlikte, kurumsallaşma eksikliği, yönetişim sorunu, güven ve katılım eksikliği gibi temel bileşenlerin önemli sorun alanları olduğu ortaya çıkmıştır.
Soru 61
Aşağıdakilerden hangisi sivil toplum örgütlerinin toplumsal işlevlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Demokrasinin gelişmesine katkıda bulunur.
B
Bireylerin ortak amaç ve hedefleri doğrultusunda, siyasi iradeyi ve yönetimi karar alma sürecinde kamuoyu oluşturmak suretiyle etkiler.
C
Devletin eylemlerinin sivil toplum tarafından denetlenmesine olanak sağlama; diğer yandan da topluma devlet karşısında bir koruma sağlama işlevi görür.
D
Kamuoyu oluşturarak bireylerin taleplerini dile getirmelerinin önüne geçer.
E
Belirli konularda kamuoyu duyarlılığının yaratılması/artırılması ve hükümetleri harekete geçiren siyasi baskıların ortaya çıkmasını sağlar.
Açıklama:
Yanıtınız yanlış ise “Sivil Toplum Örgütleri” konusunu yeniden gözden geçiriniz.
Soru 62
Aşağıdakilerden hangisi sivil toplum örgütlerinin amaçlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Kamuoyu oluşturma yoluyla bireylerin taleplerinin dile getirilmesinin önüne geçmek.
B
Çoğulcu ve katılımcı bir toplum yapısının sağlanmasında etkin bir rol üstlenmek.
C
Gerek devletin gerçekleştirdiği uygulamalara gerekse pazar ekonomisinin dayattığı bazı mekanizmalara karşı koruyucu tampon olma işlevi görmek.
D
Toplum içinde, toplumun çıkarları doğrultusunda kamuoyu oluşturarak bireylerin taleplerinin dile getirilmesini sağlamak.
E
Temel ölçeklerde projeler üretmek ve bu projelere kaynak aktarımını sağlamak.
Açıklama:
Yanıtınız yanlış ise “Sivil Toplum Örgütleri” konusunu yeniden gözden geçiriniz.
Soru 63
Aşağıdakilerden hangisi sivil toplum örgütlerinin amaçlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Kâr amacı gütmek
B
Siyasi ve ekonomik aktörlerden bağımsız hareket etmek
C
Gönüllülük esasına dayanmak
D
Bürokratik olmayan esnek bir yapıya sahip olmak
E
Karar ve uygulamalarda katılımcı yaklaşımı benimsemek yani halkın katılımını ve güçlenmesini sağlamaya odaklanma
Açıklama:
Yanıtınız yanlış ise “Sivil Toplum Örgütleri” konusunu yeniden gözden geçiriniz.
Soru 64
Aşağıdakilerden hangisi sivil toplum örgütlerinin amaçlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Bireyler arasında hoşgörü ve dayanışmayı artırır
B
Bilinçlenmeyi sağlar
C
Ortak hareket etme duygusu kazandırır
D
Farklı düşünceleri paylaşanları bir araya getirir
E
Ortak amaçların gerçekleştirilmesini sağlar
Açıklama:
Yanıtınız yanlış ise “Sivil Toplum Örgütleri” konusunu yeniden gözden geçiriniz.
Soru 65
Aşağıdakilerden hangisi sivil toplum örgütlerinin ortak sorunları arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Sivil toplum örgütlerinin çoğunda “sivillik” ve “toplumsal savunu” bilinci ile isteği oluşmamıştır.
B
Sivil toplum örgütlerinin çoğunda demokratik bir yönetim yapısı ve anlayışı gelişmemiştir.
C
Sivil toplum örgütlerinin demokratik ve katılımcı bir toplumdaki yeri ve rolü henüz algılanamamıştır.
D
Gerek toplum içinde gerekse sivil toplum örgütlerinin kendi bünyelerinde amaçları konusunda bir fikir birliği ve algı oluşmamıştır.
E
Sivil toplum örgütlerinin çoğunda “sivillik” ve “toplumsal savunu” bilinci ile isteği oluşmuştur.
Açıklama:
Yanıtınız yanlış ise “Sivil Toplum Örgütleri” konusunu yeniden gözden geçiriniz.
Soru 66
Hangi yazar sivil toplumun ekonomik ilişkilerin belirlediği bir ilişkiler bütünü olarak ortaya çıktığını öne sürmektedir?
Seçenekler
A
Peter Drucker
B
Porter
C
Marx
D
Milton Friedman
E
Adam Smith
Açıklama:
Yanıtınız yanlış ise “Sivil Toplum Örgütleri” konusunu yeniden gözden geçiriniz.
Soru 67
Sivil toplum kavramı bugün bilinen anlamda kim tarafından kullanılmıştır?
Seçenekler
A
Hobbes
B
Locke
C
Rousseau
D
Hegel
E
Marx
Açıklama:
Yanıtınız yanlış ise “Sivil Toplum Örgütleri” konusunu yeniden gözden geçiriniz.
Soru 68
Sivil toplum örgütleri hangi ilkeye dayanarak faaliyetlerini sürdürür?
Seçenekler
A
Birlikten güç doğar
B
El elden üstündür
C
Damlaya damlaya göl olur
D
Varlık göstermek
E
Özü sözü bir olmak
Açıklama:
Yanıtınız yanlış ise “Sivil Toplum Örgütleri” konusunu yeniden gözden geçiriniz.
Soru 69
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye’de sivil toplum örgütleri açısından, en son ve belki de en önemli dönüm noktasın olarak kabul edilmektedir?
Seçenekler
A
Kopenhag Kriterleri
B
Cenevre Sözleşmesi
C
Avrupa Konseyi
D
Avrupa Birliği
E
İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi
Açıklama:
Yanıtınız yanlış ise “Sivil Toplum Örgütleri” konusunu yeniden gözden geçiriniz.
Soru 70
Türkiye’de en yoğun faaliyet alanına ve işlevselliğe sahip olan sivil toplum örgütlerinin başında aşağıdakilerden hangisi gelmektedir?
Seçenekler
A
Dernekler
B
Kooperatifler
C
Meslek odaları
D
Vakıflar
E
Sendikalar
Açıklama:
Yanıtınız yanlış ise “Sivil Toplum Örgütleri” konusunu yeniden gözden geçiriniz.
Ünite 10
Soru 1
I. Toplumsal hareketler eğitsel olmaktan çok politik süreçler olarak görülmektedir.
II. Eğitim araştırmaları gündelik hayatta oluşan informel öğrenmeyi görmezden gelmektedir.
III. Yetişkin eğitimindeki profesyonelleşme ve iş yerinde eğitim gibi trendler araştırmacıları sınırlandırmaktadır.
Holst'a göre yukarıdaki hangi nedenlerden dolayı eğitimciler
toplumsal hareketler yoluyla öğrenme konusunu göz ardı etmektedir?
II. Eğitim araştırmaları gündelik hayatta oluşan informel öğrenmeyi görmezden gelmektedir.
III. Yetişkin eğitimindeki profesyonelleşme ve iş yerinde eğitim gibi trendler araştırmacıları sınırlandırmaktadır.
Holst'a göre yukarıdaki hangi nedenlerden dolayı eğitimciler
toplumsal hareketler yoluyla öğrenme konusunu göz ardı etmektedir?
Seçenekler
A
I-III
B
Yalnız II
C
II-III
D
I-II
E
I-II-III
Açıklama:
Holst’a göre eğitimciler
toplumsal hareketler yoluyla öğrenme konusunu üç nedenle göz ardı etmektedir:
a) Toplumsal hareketler eğitsel olmaktan çok
politik süreçler olarak görülmektedir.
b) Eğitim araştırmaları gündelik hayatta oluşan
informel öğrenmeyi görmezden gelmektedir.
c) Yetişkin eğitimindeki profesyonelleşme ve iş yerinde eğitim gibi trendler araştırmacıları sınırlandırmaktadır.
toplumsal hareketler yoluyla öğrenme konusunu üç nedenle göz ardı etmektedir:
a) Toplumsal hareketler eğitsel olmaktan çok
politik süreçler olarak görülmektedir.
b) Eğitim araştırmaları gündelik hayatta oluşan
informel öğrenmeyi görmezden gelmektedir.
c) Yetişkin eğitimindeki profesyonelleşme ve iş yerinde eğitim gibi trendler araştırmacıları sınırlandırmaktadır.
Soru 2
Aşağıdaki maddelerden hangisi genel olarak değerlendirildiğinde eğitim ve toplumsal hareketler arasındaki etkileşimin belirgin özellikleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Toplumsal hareketler eğitime konu olacak yeni bilgileri üretir.
B
Toplumsal hareketler, eğitsel amaçlarla eğitim kurumlarının bütün paydaşlarını harekete geçirir.
C
Eğitsel değişmeler toplumsal hareketler aracılığıyla gerçekleşir.
D
Toplumsal hareketler eğitsel yöntemleri kullanmaz.
E
Eğitim toplumsal hareketi birçok açıdan zenginleştirir ve güçlendirir.
Açıklama:
Genel olarak değerlendirildiğinde eğitim ve toplumsal hareketler arasındaki etkileşimin belirgin özellikleri şöyle sıralanabilir:
a) Eğitim toplumsal hareketlerin oluşmasında
etkilidir.
b) Toplumsal hareketler eğitime konu olacak yeni bilgileri üretir.
c) Toplumsal hareketler, eğitsel amaçlarla eğitim kurumlarının bütün paydaşlarını harekete geçirir.
d) Eğitsel değişmeler toplumsal hareketler aracılığıyla gerçekleşir.
e) Demokratikleşme süreçleri ve bilinçli vatandaşlar toplumsal hareketlere katılımı güçlendirir.
f) Toplumsal hareketler eğitsel yöntemleri kullanır.
g) Katılımcılar toplumsal hareketlerin bünyesinde öğrenirler.
h) Eğitim toplumsal hareketi birçok açıdan zenginleştirir ve güçlendirir.
a) Eğitim toplumsal hareketlerin oluşmasında
etkilidir.
b) Toplumsal hareketler eğitime konu olacak yeni bilgileri üretir.
c) Toplumsal hareketler, eğitsel amaçlarla eğitim kurumlarının bütün paydaşlarını harekete geçirir.
d) Eğitsel değişmeler toplumsal hareketler aracılığıyla gerçekleşir.
e) Demokratikleşme süreçleri ve bilinçli vatandaşlar toplumsal hareketlere katılımı güçlendirir.
f) Toplumsal hareketler eğitsel yöntemleri kullanır.
g) Katılımcılar toplumsal hareketlerin bünyesinde öğrenirler.
h) Eğitim toplumsal hareketi birçok açıdan zenginleştirir ve güçlendirir.
Soru 3
Modern toplumun aynı zamanda eleştirici ve yaratıcı, yeni buluşlar ve keşifler yapan ve toplumsal değişmeyi başlatacak bireylere gereksinimi vardır ve bu değişikliği hazırlamak eğitimin hangi işlevini oluşturur?
Seçenekler
A
Eğitimin yaratıcı işlevi
B
Eğitimin tutucu işlevi
C
Eğitimin geliştirici işlevi
D
Eğitimin sosyalleştirme işlevi
E
Eğitimin kültürel işlevi
Açıklama:
Modern toplumun aynı zamanda eleştirici ve yaratıcı, yeni buluşlar ve keşifler yapan ve toplumsal değişmeyi başlatacak bireylere gereksinimi vardır. Değişikliği hazırlamak, eğitimin yaratıcı işlevini oluşturur.
Soru 4
Aşağıdakilerden hangisi toplumsal hareketlerdeki eğitim etkinliklerinin hedef kitlesinde yer almaz?
Seçenekler
A
Küreselleşmeden olumsuz etkilenen engelliler
B
Zenginler
C
Sendikacılar
D
İşsizler
E
Çevreciler
Açıklama:
Toplumsal hareketlerdeki eğitim etkinliklerinin hedef kitlesinde, küreselleşmeden olumsuz etkilenen engelliler, işsizler, kadınlar, sendikacılar, çevreciler, yoksullar,
mahalle eylemcileri ve yerli halklar yer almaktadır.
mahalle eylemcileri ve yerli halklar yer almaktadır.
Soru 5
Aşağıdaki radikal eğitimcilerden hangisi siyasal ve toplumsal sistemin buyrukları karşısında itaatkar ve otoriter olmayan bireyler yaratacak bir eğitim sürecini savunmuştur?
Seçenekler
A
Max Weber
B
Pierre Bourdieu
C
William Godwin
D
Karl Marx
E
Anthony Giddens
Açıklama:
William Godwin ve Francisko Ferrer ve Ivan Illich gibi radikal eğitimciler
siyasal ve toplumsal sistemin buyrukları karşısında itaatkar ve otoriter olmayan bireyler yaratacak bir eğitim sürecini savunmuşlardır
siyasal ve toplumsal sistemin buyrukları karşısında itaatkar ve otoriter olmayan bireyler yaratacak bir eğitim sürecini savunmuşlardır
Soru 6
Aşağıdakilerden hangisi eğitim ile toplumsal değişme arasındaki ilişkileri
açıklayan dört temel görüşten biri değildir?
açıklayan dört temel görüşten biri değildir?
Seçenekler
A
Eğitimi egemen sınıfların kendi çıkarlarına hizmet eden ve onları koruyan bir araç olarak görenler
B
Eğitim yoluyla toplumun istenen ya da planlanan yönde değiştirilmesinin de mümkün olduğunu savunan görüş
C
Tutucu ya da çatışmacı görüş
D
Yeniden oluşumcu ve modernist görüş
E
Eğitim ile toplumsal değişim arasında ilişki olmadığını düşünen görüş
Açıklama:
Eğitim ile toplumsal değişme arasındaki ilişkileri açıklayan dört temel görüşler şunlardır:
Yeniden oluşumcu ve modernist görüş
Tutucu ya da çatışmacı görüş
Eğitimi egemen sınıfların kendi çıkarlarına hizmet eden ve onları koruyan bir araç olarak görenler
Eğitim yoluyla toplumun istenen ya da planlanan yönde değiştirilmesinin de mümkün olduğunu savunan görüş
Yeniden oluşumcu ve modernist görüş
Tutucu ya da çatışmacı görüş
Eğitimi egemen sınıfların kendi çıkarlarına hizmet eden ve onları koruyan bir araç olarak görenler
Eğitim yoluyla toplumun istenen ya da planlanan yönde değiştirilmesinin de mümkün olduğunu savunan görüş
Soru 7
Aşağıdaki düşünürlerden hangisi yetişkin eğitimini modernite kriziyle bağlantılandırmıştır?
Seçenekler
A
Weber
B
Marx
C
Giddens
D
Habermas
E
Finger
Açıklama:
Finger yetişkin eğitimini modernite kriziyle bağlantılandırmıştır.
Soru 8
Öğrenme otoritelerinin toplumsal hareketlerdeki öğrenmenin farklı biçimlerine ilişkin farklı tanımlamaları olmuştur. Buna göre aşağıdaki düşünür ve tanımlamaları eşleştirmelerinden hangisi yanlış olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Eyerman - Kozmolojik
B
Branagan ve Boughton - Özgürleştirici
C
Holst - Genel
D
Jamison - Genel
E
Conway - Praksis
Açıklama:
Eyerman ile Jamison öğrenmeyi kozmolojik biçimde tanımlar.
Soru 9
Cinsiyetçiliği ve Ortodoks eğitim yöntemlerini aşmayı hedefleyen, kadınların ezilmelerine ve sömürülmelerine karşı kendi okullarını açmaya karar veren San Fransisko Kadınlar Hareketi hangi yıl ortaya çıkmıştır?
Seçenekler
A
1971
B
1975
C
1973
D
1974
E
1970
Açıklama:
1971’de ortaya çıkan San Fransisko Kadınlar Hareketi, cinsiyetçiliği ve Ortodoks eğitim yöntemlerini aşmayı hedeflemiş, kadınların ezilmelerine ve sömürülmelerine karşı kendi okullarını açmaya karar vermiştir.
Soru 10
Toplumsal hareketler, birçok ülkede daha geniş anlamda siyasal demokratikleşmenin bütünleyici bir parçası olarak eğitim reformlarına yol açmıştır.
Aşağıdaki hareketlerden hangisi sürekli göç edenler için hareketli okulları geliştirerek “eğitimin yapılacağı yer” konusunu etkinliklerinin merkezi
haline getirmiştir?
Aşağıdaki hareketlerden hangisi sürekli göç edenler için hareketli okulları geliştirerek “eğitimin yapılacağı yer” konusunu etkinliklerinin merkezi
haline getirmiştir?
Seçenekler
A
Clayoquot Sound Hareketi
B
The Movimento Sem Terra Hareketi
C
YELL Hareketi
D
San Fransisko Kadınlar Hareketi
E
Red Power Hareketi
Açıklama:
Brezilya’da The Movimento Sem Terra (Topraksız İnsanlar) Hareketi
sürekli göç edenler için hareketli okulları geliştirerek “eğitimin yapılacağı
yer” konusunu etkinliklerinin merkezi haline getirmiştir
sürekli göç edenler için hareketli okulları geliştirerek “eğitimin yapılacağı
yer” konusunu etkinliklerinin merkezi haline getirmiştir
Soru 11
Toplumsal hareketler bağlamında düşünüldüğünde eğitime ilişkin en belirgin özellik aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Toplumsal ve ekonomik dönüşüm
B
Toplumsal değişim ve eğitim arasındaki ilişki
C
Toplulukları etkileme şekli
D
Yetişkin eğitimindeki profesyonelleşme
E
İnformel öğrenme
Açıklama:
Toplumsal hareketler bağlamında düşünüldüğünde eğitime ilişkin en belirgin özellik, toplumsal değişme ve eğitim arasındaki ilişkidir denilebilir. Eğitimin toplumsal değişmenin aracısı olduğu konusunda geniş bir kabul söz konusudur. Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 12
Eğitimin var olan toplumsal, ekonomik ve politik düzenin bir parçası olduğunu benimseyen görüş aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Eğitimi egemen sınıfların kendi çıkarlarına hizmet eden ve onları koruyan bir araç olarak görenler
B
Eğitim yoluyla toplumun istenen ya da planlanan yönde değiştirilmesinin de mümkün olduğunu savunan görüş
C
Tutucu ya da çatışmacı görüş
D
Yeniden oluşumcu ve modernist görüş
E
Eğitimin pragmatist olması gerektiğini savunan görüş
Açıklama:
Tutucu ya da çatışmacı görüşe göre ise eğitim var olan toplumsal, ekonomik ve politik düzenin bir parçasıdır. Eğitim kurumları var olan toplumsal, ekonomik ve politik yapı ile ilişkilerden bağımsız hareket edemez, mevcut sistem ve ilişkileri koruyarak yeniden üretilir. Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 13
Aşağıdakilerden hangisi eğitim ve toplumsal hareketler arasındaki olumsuz ilişkiye örnektir?
Seçenekler
A
Bilginin biçimlendirilmesinde dinamik ve aracı bir rol oynaması
B
Toplumsal hareketlere katılanların birlikte hareket etmeleri
C
Var olan bilginin yeniden organize edilmesi
D
Yeni bilginin kamusal düzende yaygınlaştırılması
E
Eğitimin yeni bir pazarın güvence altına alınması için bir fırsat olarak görülmesi
Açıklama:
Eğitim ve toplumsal hareketler arasında olumsuz bir ilişkiden de söz edilebilir. Burada esas olan, dünya ölçeğinde egemen toplumsal-siyasal koşullara uygun biçimde, küresel kapitalizm doğrultusunda desenlenen eğitimin toplumsal hareketlere kaynaklık etme niteliğinin olumsuz etkilenmesidir. Öğrencilerin toplumsal bir yatırım olarak değil aksine “tüketici”, eğitimin ise yeni bir pazarın güvence altına alınması için bir fırsat olarak görülmesi, eğitimin bazı yapısal özelliklerinden feragat edilmesine yol açmaktadır. Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 14
Aşağıdakilerden hangisi eğitim ve toplumsal hareketler arasındaki etkileşimin belirgin özellikleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Eğitim toplumsal hareketlerin oluşmasında etkilidir.
B
Toplumsal hareketler eğitime konu olacak yeni bilgileri üretir.
C
Toplumsal hareketler, eğitsel amaçlarla eğitim kurumlarının bütün paydaşlarını harekete geçirir.
D
Toplumsal hareketler, siyasi amaçlarla eğitim kurumlarının bütün paydaşlarını harekete geçirir.
E
Katılımcılar toplumsal hareketlerin bünyesinde öğrenirler.
Açıklama:
Toplumsal hareketler siyasi amaçlarla değil eğitsel amaçlarla eğitim kurumlarının bütün paydaşlarını harekete geçirir. Bu doğrultuda doğru cevap D seçeneğidir.
Soru 15
Toplumsal hareketlerdeki öğrenmeyi aşağıdakilerden hangisi dünyanın yorumlanması ve praksis biçiminde bir sınıflama yapmıştır?
Seçenekler
A
Conway
B
Eyermen&Jamison
C
Branagan
D
Boughton
E
Holst
Açıklama:
Eyerman ve Jamison (1991) öğrenmeyi kozmolojik, örgütsel ve uygulamaya dönük teknolojik biçiminde tanımlarken, Branagan ve Boughton (2003) özgürleştirici, iletişimsel ve araçsal biçiminde sınıflandırmış, Conway (2004) ise dünyanın yorumlanması ve praksis biçiminde bir sınıflama yapmıştır. Bu nedenle doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 16
Gerek eski ya da geleneksel olarak adlandırılan toplumsal hareketler döneminde gerekse 1960’lardan bu yana artan bir yoğunluk ve çeşitlilikte gözlemlenen yeni toplumsal hareketler arasında eğitim alanında reformu hedefleyen çok sayıda eğitim hareketi gerçekleşmiştir. Bu hareketlerin en önemli özelliği aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Toplumsal değişim
B
Eğitimde var olanı sürdürme
C
Eğitim alanında bir değişim gerçekleştirme
D
Kitlesel örgütlenme
E
Toplumsal gelişmeyi destekleme
Açıklama:
Soruda bahsedilen bu hareketlerin en önemli özelliği, eğitim alanında bir değişim gerçekleştirme ya da kimi zaman eğitimsel bir değişimi engelleme amacını taşımalarıdır. Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 17
Yetişkin eğitimi kapsamındaki iş eğitimi hareketi, çiftçi hareketi ve Avrupa halk üniversiteleri hareketlerinin ortak özelliği aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Eğitim yoluyla toplumu bilinçlendirme
B
Eğitim yoluyla siyasal kurtuluş ideali
C
Eğitim yoluyla meslek çeşitlendirme
D
Eğitim yoluyla ekonomik iyileşme
E
Eğitim yoluyla toplumsal reform
Açıklama:
Eski hareketlerin eğitimdeki yansımalarının en önde geleni John Dewey’in ilerlemeci eğitim hareketidir. Yine bu yansımalar arasında yetişkin eğitimi kapsamındaki iş eğitimi hareketi, çiftçi hareketi ve Avrupa halk üniversiteleri hareketleri sayılabilir. Bu hareketlerin ortak özellikleri eğitim yoluyla siyasal kurtuluş idealidir. Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 18
Blummer, toplumsal hareketlerin karakteristikleri arasında aşağıdakilerden hangisini saymıştır?
Seçenekler
A
İdeolojiyi daha basit ve anlaşılır kılma
B
İdeolojiyi toplumun geneline yayma
C
İdeolojiye eğitimde değişim sağlama
D
İdeolojinin toplumun geneli tarafından kabulünü sağlama
E
İdeolojiyi siyasal reform için kullanma
Açıklama:
Blummer, toplumsal hareketlerin karakteristikleri arasında, ideolojiyi daha basit ve anlaşılır kılmayı saymıştır. Bu durum toplumsal hareketlerin pedagojik boyutu olarak tanımlanabilir. Bu pedagojik etkinlikle toplumsal hareketler, kendi bilgilerini ve kendilerine ait daha anlaşılır bir gerçeklik tarafını öğretirler. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 19
Bireyler açısından bakıldığında bir toplumsal harekette öğrenme kaç boyutta ele alınabilir?
Seçenekler
A
1
B
2
C
3
D
4
E
5
Açıklama:
Bireyler açısından bakıldığında bir toplumsal harekette öğrenme iki boyutta ele alınabilir. Bu nedenle doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 20
“Toplumun kültürel değerlerini ve toplumsal davranış örneklerini genç üyelere aktarma” eğitimin hangi işlevi ile ilgilidir?
Seçenekler
A
Yaratıcı
B
Şekillendirici
C
Koruyucu
D
Modernist
E
Tutucu
Açıklama:
Eğitimin tutucu işlevi dâhilinde eğitimin görevlerinden biri, toplumun kültürel değerlerini ve toplumsal davranış örneklerini genç üyelere aktarmaktır. Bu araçlarla toplum, temel toplumsal uyumu sağlar ve geleneksel yaşam biçimini korur. Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 21
Aşağıdaki düşünürlerden hangisi küreselleşmeyi bir geçiş çağı olarak da görür?
Seçenekler
A
Wallerstein
B
Durkheim
C
Marx
D
Popper
E
Benjamin
Açıklama:
Küreselleşmenin karşı konulamaz bir süreç olduğuna ilişkin kabullerin yanı sıra Wallerstein’in de belirttiği gibi bir geçiş çağı olarak da görülebilir.
Soru 22
Aşağıdaki düşünürlerden hangisine göre toplumsal hareketler eğitsel olmaktan çok politik süreçler olarak görüldüğü için eğitimciler toplumsal hareketler yoluyla öğrenme konusunu göz ardı etmektedir?
Seçenekler
A
Ron Eyerman
B
John Holst
C
Ivan Illich
D
Francisko Ferrer
E
William Godwin
Açıklama:
Holst (2002 aktaran Haluza-DeLay, 2007)’a göre eğitimciler toplumsal hareketler yoluyla öğrenme konusunu üç nedenle göz ardı etmektedir: a) Toplumsal hareketler eğitsel olmaktan çok politik süreçler olarak görülmektedir. b) Eğitim araştırmaları gündelik hayatta oluşan informel öğrenmeyi görmezden gelmektedir. c) Yetişkin eğitimindeki profesyonelleşme ve iş yerinde eğitim gibi trendler araştırmacıları sınırlandırmaktadır.
Soru 23
Aşağıdakilerden hangisi eğitim ile toplumsal değişme arasındaki ilişkileri açıklayan temel görüşlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Yeniden oluşumcu ve modernist görüş.
B
Tutucu ya da çatışmacı görüş.
C
Eğitimi egemen sınıfların kendi çıkarlarına hizmet eden ve onları koruyan bir araç olarak gören görüş.
D
Toplumsal değişmelerin eğitimi belli bir yönde değişmeye zorladığı gibi, eğitim yoluyla toplumun istenen ya da planlanan yönde değiştirilmesinin de mümkün olduğunu savunan görüş.
E
Eğitimin tamamen ortadan kalkmasını savunan radikal görüş.
Açıklama:
Eğitimin tamamen ortadan kalkmasını savunan radikal bir görüş söz konusu değildir.
Soru 24
Aşağıdaki isimlerden hangisi siyasal ve toplumsal sistemin buyrukları karşısında itaatkâr ve otoriter olmayan bireyler yaratacak bir eğitim sürecini savunmuştur?
Seçenekler
A
Ron Eyerman
B
Andrew Jamison
C
William Godwin
D
A.E.Dobbs
E
Eduard Lindeman
Açıklama:
William Godwin ve Francisko Ferrer ve Ivan Illich gibi radikal eğitimciler siyasal ve toplumsal sistemin buyrukları karşısında itaatkâr ve otoriter olmayan bireyler yaratacak bir eğitim sürecini savunmuşlardır.
Soru 25
Eğitimin toplumsal değişmeye ilişkin işlevleriyle ilgili; eğitimin görevlerinden biri, toplumun kültürel değerlerini ve toplumsal davranış örneklerini genç üyelere aktarmak olduğunu savunan görüş aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Eğitimin yaratıcı işlevi.
B
Eğitimin modern işlevi.
C
Eğitimin eleştirici işlevi.
D
Eğitimin radikal işlevi.
E
Eğitimin tutucu işlevi
Açıklama:
Eğitimin toplumsal değişmeye ilişkin iki işlevi olduğu söylenebilir (Tezcan 1992).
• Eğitimin tutucu işlevi: Eğitimin görevlerinden biri, toplumun kültürel değerlerini ve toplumsal davranış örneklerini genç üyelere aktarmaktır. Bu araçlarla toplum, temel toplumsal uyumu sağlar ve geleneksel yaşam biçimini korur.
• Eğitimin yaratıcı işlevi: Modern toplumun aynı zamanda eleştirici ve yaratıcı, yeni buluşlar ve keşifler yapan ve toplumsal değişmeyi başlatacak bireylere gereksinimi vardır. Değişikliği hazırlamak, eğitimin yaratıcı işlevini oluşturur.
• Eğitimin tutucu işlevi: Eğitimin görevlerinden biri, toplumun kültürel değerlerini ve toplumsal davranış örneklerini genç üyelere aktarmaktır. Bu araçlarla toplum, temel toplumsal uyumu sağlar ve geleneksel yaşam biçimini korur.
• Eğitimin yaratıcı işlevi: Modern toplumun aynı zamanda eleştirici ve yaratıcı, yeni buluşlar ve keşifler yapan ve toplumsal değişmeyi başlatacak bireylere gereksinimi vardır. Değişikliği hazırlamak, eğitimin yaratıcı işlevini oluşturur.
Soru 26
Aşağıdaki tarihlerden hangisiyle toplumsal hareketlerin dağınık hâle gelmesi, marjinalleşmesi ve muhafazakârlığın ideolojik zemin oluşturmasıyla birlikte eğitim ile arasındaki bağ da köklü biçimde belirsizleşmeye başlamıştır?
Seçenekler
A
1940'lar
B
1950'ler
C
1960'lar
D
1990'lar
E
2000'ler
Açıklama:
Toplumsal hareketler özellikle 1960’larda yaşanan köklü değişimlere koşut olarak dönüşüm geçirirken eğitimle olan ilişkisi de değişime uğramıştır. 1960’larda gerçekleşen toplumsal hareketlerin dağınık hâle gelmesi, marjinalleşmesi ve muhafazakârlığın ideolojik zemin oluşturmasıyla birlikte eğitim ile arasındaki bağ da belirsizleşmiştir
Soru 27
Aşağıdakilerden hangisi ilk yetişkin eğitimi kuramcılarından biridir?
Seçenekler
A
Eduard Lindeman
B
Ron Eyerman
C
Andrew Jamison
D
Emile Durkheim
E
John Dewey
Açıklama:
İlk yetişkin eğitimi kuramcılarından Eduard Lindeman (1926) daha yirminci yüzyılın başlarında, toplumsal hareketlerin demokrasinin yaşatılmasındaki önemini vurgulamıştır. Lindeman’a göre bireylerin toplumsal eyleme katılmaları konusunda yetişkin eğitimi önemli bir araçtır (DomokosBays,1997:7).
Soru 28
Aşağıdaki toplum bilimcilerden hangisi toplumsal hareketlerle baskı grupları arasında ayrım yapılması gerektiğini savunmuş, toplumsal hareketlerdeki “bilişsel praksis” (bir amaca yönelik bedensel ve ruhsal etkinlik) olgusuna dikkat çekmiştir?
Seçenekler
A
A.E.Dobbs
B
Eduard Lindeman
C
Myles Horton
D
Ron Eyerman
E
John Dewey
Açıklama:
Toplumsal hareketlerdeki öğrenme süreçlerine ilişkin önemli katkı sağlayan az sayıdaki toplumbilimciden en önemlileri Ron Eyerman ve Andrew Jamison’dur. Toplumsal hareketlerle baskı grupları arasında ayrım yapılması gerektiğini savunmuşlar, toplumsal hareketlerdeki “bilişsel praksis” (bir amaca yönelik bedensel ve ruhsal etkinlik) olgusuna dikkat çekmişlerdir.
Soru 29
Aşağıdaki toplumsal hareketlerden hangisi sürekli göç edenler için hareketli okulları geliştirerek “eğitimin yapılacağı yer” konusunu etkinliklerinin merkezi haline getirmiştir?
Seçenekler
A
Clayoquot Sound
B
Red Power
C
Aids Coalition to Unleash Power
D
Youth Education Life Line
E
The Movimento Sem Terra
Açıklama:
Brezilya’da The Movimento Sem Terra (Topraksız İnsanlar) Hareketi sürekli göç edenler için hareketli okulları geliştirerek “eğitimin yapılacağı yer” konusunu etkinliklerinin merkezi haline getirmiştir (Watkins, 2000:68).
Soru 30
Aşağıdaki toplumsal hareketlerden hangisiyle yaşamlarını kendi etnik dokuları çerçevesinde sürdürmeyi amaçlayan Kızılderililer için kendilerinin yönettikleri alternatif okullar açılmıştır?
Seçenekler
A
Red Power Hareketi
B
Sivil Haklar Hareketi
C
The Movimento Sem Terra Hareketi
D
Youth Education Life Line Hareketi
E
San Fransisko Kadınlar Hareketi
Açıklama:
Red Power Hareketi (AIM, 1968) kapsamında ise yaşamlarını kendi etnik dokuları çerçevesinde sürdürmeyi amaçlayan Kızılderililer için kendilerinin yönettikleri alternatif okullar açılmıştır.
Soru 31
Aşağıdakilerden hangisi toplumsal haraketlerin eğitim boyutunun göz ardı edilmesinin sebeplerinden biridir?
Seçenekler
A
İnformel öğrenmeye odaklanılır.
B
Eğitsel süreçler ön plana çıkar.
C
Politik boyutu dikkat çeker.
D
Profesyonel eğitim önemsenmez.
E
Gündelik hayat eğitimi öne çıkar.
Açıklama:
Eğitimciler toplumsal hareketler yoluyla öğrenme konusunu üç nedenle göz ardı etmektedir:
a) Toplumsal hareketler eğitsel olmaktan çok politik süreçler olarak görülmektedir.
b) Eğitim araştırmaları gündelik hayatta oluşan informel öğrenmeyi görmezden gelmektedir.
c) Yetişkin eğitimindeki profesyonelleşme ve iş yerinde eğitim gibi trendler araştırmacıları sınırlandırmaktadır.
a) Toplumsal hareketler eğitsel olmaktan çok politik süreçler olarak görülmektedir.
b) Eğitim araştırmaları gündelik hayatta oluşan informel öğrenmeyi görmezden gelmektedir.
c) Yetişkin eğitimindeki profesyonelleşme ve iş yerinde eğitim gibi trendler araştırmacıları sınırlandırmaktadır.
Soru 32
Aşağıdakilerden hangisi eğitim ile toplumsal değişme arasındaki ilişkiyi açıklayan görüşlerden modernist görüşe uygundur?
Seçenekler
A
Eğitim toplumsal düzenin parçasıdır.
B
Eğitim kurumları bağımsız yapılardır.
C
Eğitim devletin ideolojik bir organıdır.
D
Eğitim toplumu değiştiremez yapıdadır.
E
Eğitim statükoyu korur yapıdadır.
Açıklama:
Yeniden oluşumcu ve modernist görüşlere göre eğitim, ekonomik ve teknolojik gelişmeyi sağlayan, hürriyet, adalet ve eşitlik ilkelerine dayanan yeni bir toplumsal düzenin yaratıcısıdır. Eğitim kurumları diğer toplumsal yapı ve kurumlardan bağımsız ya da yarı bağımsız kurumlardır. Dolayısıyla eğitim, toplumsal değişme meydana getirebilir ya da toplumsal değişmeye neden olabilir. Diğer seçenekler tutucu ya da çatışmacı görüşün eğitim ve toplumsal değişme arasındakini ilişkisine açıklar niteliktedir.
Soru 33
Eğitimde radikal yaklaşımlar hangi sebeple ortaya çıkmıştır?
Seçenekler
A
Genel ve yaygın eğitim talebi
B
Yönetici sınıfın çıkarlarını gütme
C
Egemen ideolojiyi yayma
D
Toplumsal sistemi pekiştirme
E
Otoriter olmayan birey isteği
Açıklama:
Modern eğitimin tarihi de bir anlamda eğitim üzerinde egemenlik kurma mücadelesi olarak görülebilir. Örneğin 19. yüzyıl İngilteresi’nde olduğu gibi kimi zaman eğitim, açık bir şekilde yönetici ve orta sınıfların çıkarlarını güden bir eğitim sisteminin büyük ölçüde istilası altındadır. Toplumsal hareketlerin modern yaşamın ve endüstrileşmenin ortaya çıkardığı sorunlara karşılık olarak gelişimine benzer biçimde, eğitim alanındaki egemenlik mücadelesinin yarattığı sorunlar farklı tepkilerin gelişmesine yol açmıştır. Radikal eğitim anlayışı buna örnek olarak verilebilir. Zorunlu, genel ve yaygın bir okul eğitimi talebi ile toplumsal hareketler ortaya çıkarken zorunlu ve resmî eğitime karşı çıkan alternatif yaklaşımlar da gözlenmiştir. Bu durum, 19. ve 20.yy’da devlet tarafından verilen kitlesel zorunlu okul eğitiminin ortaya çıkmasının yanı sıra bu gelişmeye tepki olarak radikal eğitim yaklaşımın ortaya çıkmasında da önemli rol oynamıştır. William Godwin ve Francisko Ferrer ve Ivan Illich gibi radikal eğitimciler siyasal ve toplumsal sistemin buyrukları karşısında itaatkâr ve otoriter olmayan bireyler yaratacak bir eğitim sürecini savunmuşlardır. Bu noktada eğitime ilişkin talepler ve bu taleplere dayalı toplumsal girişimler aynı dönemde gelişen toplumsal hareketlere de kaynaklık etmiştir.
Soru 34
Eğitim düzeyi yüksek bireylerin toplumsal hareketlere katılması aşağıdakilerden hangisi ile açıklanabilir?
Seçenekler
A
Eğitim toplumsal haraketlerin oluşmasında etkilidir.
B
Toplumsal hareketler eğitimde yeni bilgi üretir.
C
Eğitsel değişmeler toplumsal hareketlerle gerçekleşir.
D
Toplumsal hareketler eğitsel yöntemleri kullanır.
E
Katılımcılar toplumsal hareket bünyesinde öğrenir.
Açıklama:
Yeni toplumsal hareketler, “katılımcılar” açısından eski sınıflardan farklı olan ve yeni orta sınıf olarak adlandırılan kesimlerden, gençleri ve yüksek eğitim almış bireyleri kapsayan hareketlerdir. Yeni toplumsal hareketlerin ortaya çıkmasında rol oynayan etkenler arasında eğitim düzeyi yüksek olan yeni bir orta sınıfın oluşması da gösterilmektedir. Bu durum, eğitim ve toplumsal hareketler arasındaki etkileşimsel ilişkinin önemli bir göstergesidir. Örneğin toplumsal hareketlere katılımda yaş, gelir ve eğitim düzeyi arasında önemli bir ilişki vardır. Gelir ve eğitim düzeyi arttıkça katılım da artmaktadır. Eğitim düzeyi yükseldikçe kişilerin, kendi etnik köken, din ve kültürel kimlikleri hakkında daha duyarlı oldukları söylenebilir.
Soru 35
Aşağıdakilerden hangisi eğitim süreçlerinde bireyleri toplumsal hareketlere yönlendirecek mekanizmalardan biri değildir?
Seçenekler
A
Okulların topluluklarda merkez olması
B
Kaliteli eğitime ulaşmanın sivil hak olması
C
Ebeveynlerin kaliteli eğitim için uğraşması
D
Sosyoekonomik yapıyı korur nitelikte olması
E
Yöneticilerin topluma ulaşma olacağı olması
Açıklama:
Eğitimin toplumsal hareketler açısından yaşamsal öneme sahip olan özelliği, katılımcılar üzerindeki özendirici etkisidir. Eğitim kurumları ve genel olarak eğitim süreci bireyleri toplumsal hareketlere yönlendirecek özgün niteliklere sahiptir. Eğitim süreçlerinde bireyleri toplumsal hareketlere katılmaya yönlendirecek mekanizmalar söz konusudur:
• Okullar, mahallelerde ve topluluklarda psikolojik ve fiziki bir merkez niteliğindedir.
• Kaliteli eğitime ulaşabilmek bir sivil haktır.
• Anne-babalar çocuklarının kaliteli eğitim alması için çaba sarf ederler.
• Öğretmen ve yöneticilerin toplum üyelerine ulaşma, yardım alma ve organize olma olanakları vardır.
• Okullar, mahallelerde ve topluluklarda psikolojik ve fiziki bir merkez niteliğindedir.
• Kaliteli eğitime ulaşabilmek bir sivil haktır.
• Anne-babalar çocuklarının kaliteli eğitim alması için çaba sarf ederler.
• Öğretmen ve yöneticilerin toplum üyelerine ulaşma, yardım alma ve organize olma olanakları vardır.
Soru 36
Toplumsal hareketlerde öğrenmenin farklı biçimlerini özgürleştirici, iletişimsel ve araçsal olarak tanımlayan öğrenme otoritesi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Holst
B
Eyerman ve Jamison
C
Branagan ve Boughton
D
Conway
E
Blummer
Açıklama:
Alan yazında otoritelerin toplumsal hareketlerdeki öğrenmenin farklı biçimlerine ilişkin farklı tanımlamaları olmuştur. Eyerman ve Jamison (1991) öğrenmeyi kozmolojik, örgütsel ve uygulamaya dönük teknolojik biçiminde tanımlarken, Branagan ve Boughton (2003) özgürleştirici, iletişimsel ve araçsal biçiminde sınıflandırmış, Conway (2004) ise dünyanın yorumlanması ve praksis biçiminde bir sınıflama yapmıştır. Holst (2002) ise Genel ve teknik ayrımı yapmıştır. Genel olarak değerlendirildiğinde, toplumsal hareketlerde, bireylerin kendilerine ve dünyayı algılayışlarına ilişkin değişimlere yol açan öğrenme ile toplumsal hareketteki iletişim ve gerçekleştirilen uygulamalara ilişkin öğrenme temelinde kavramsallaştırmalar yapıldığı görülmektedir.
Soru 37
Aşağıdakilerden hangisi toplumsal hareketlerde öğrenme ile ilgili doğru değildir?
Seçenekler
A
Enformal bir öğrenme vardır.
B
Öğrenmenin farkında olunmaz.
C
Öğrenme rastlantısaldır.
D
Faaliyetle öğrenme ortaya çıkar.
E
Öğrenme kalıcı olmaz.
Açıklama:
Enformal ve rastlantısal öğrenmenin farklı türleri, toplumsal hareket örneklerinde gözlenebilir. Kadınlara yönelik bir toplumsal hareketteki informel ve rastlantısal öğrenmeyi inceleyen Foley, bu öğrenmenin informel, rastlantısal ve başka faaliyetlerin içinde ortaya çıkan bir öğrenme olduğunu, katılanlar tarafından çoğunlukla öğrenme olarak algılanmadığını, ancak bu tür öğrenmenin çok önemli olduğunu belirtir.
Soru 38
Eski toplumsal hareketlerin ortak özelliği aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Eğitim sistemini değiştirmek
B
Eğitimde değişikliği engellemek
C
Eğitimle siyasal kurtuluş sağlamak
D
Eğitimle yenilikler getirmek
E
Eğitimin sürekliliğini artırmak
Açıklama:
Eski toplumsal hareketlere bakılacak olursa, modernizmin ürünü olan koşullarda biçimlenen toplumsal hareketlerden, işçi hareketi, feminist hareket, insan hakları hareketi, barış ve adalet hareketleri ile ekonomik, toplumsal ve siyasal kurtuluş mücadeleleri gibi felsefi kökeni modernizm projesi olan eski hareketlerin eğitimdeki yansımalarının en önde geleni John Dewey’in ilerlemeci eğitim hareketidir. Yine bu yansımalar arasında yetişkin eğitimi kapsamındaki iş eğitimi hareketi, çiftçi hareketi ve Avrupa halk üniversiteleri hareketleri sayılabilir. Bu hareketlerin ortak özellikleri eğitim yoluyla siyasal kurtuluş idealidir.
Soru 39
John Dewey’e göre toplumsal ilerlemenin temel yöntemi hangisidir?
Seçenekler
A
Eğitim
B
Reform
C
Bilinç
D
Kanun
E
Toplum
Açıklama:
Dewey’e göre eğitim toplumsal ilerleme ve reformun temel yöntemidir. Kanunlara, cezalara veya mekanik ve dışsal düzenlemelere dayalı reformlar nafiledir. Eğitim toplumsal bilinci paylaşma sürecinin kurallı hâle getirilmesi, düzenlenmesidir ve bireysel etkinliğin toplumsal bilinç temelinde ayarlanması yeni toplumsal inşaa için tek güvenli yöntemdir.
Soru 40
Myles Horton tarafından kurulan Highlander Halk Okulu’nun başlangıç noktası aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Haklara saygı
B
Öğrenenlere saygı
C
Çevreye saygı
D
Kadınlara saygı
E
Eğitime saygı
Açıklama:
Var olan radikal yetişkin eğitimi uygulamalarının en ilginç örneklerinden bir 70 yıl boyunca sendikacıları, insan hakları çalışanlarını ve çevre eylemcilerini eğiten ve Tenesse’de bir yatılı okul olan Highlander Halk Okulu’nu kuran Myles Horton’un çalışmalarıdır. Horton ve meslektaşlarının, yetişkinlerle çalışmanın gerçekten demokratik bir yolunu geliştirdikleri görülmüştür. Onların başlangıç noktası, öğrenenlere ve onların yaşam deneyimlerine duyulan derin saygı olmuştur.
Soru 41
................ toplumsal yapının ve onu oluşturan toplumsal ilişkiler ağının ve bu ilişkileri belirleyen toplumsal kurumların değişmesidir.
Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisinin getirilmesi uygundur?
Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisinin getirilmesi uygundur?
Seçenekler
A
Toplumsal hareketler
B
Küreselleşme
C
Toplumsal değişme
D
Globalleşme
E
İlerlemeci hareketler
Açıklama:
Gerek toplumsal hareketlerin gerekse eğitimin ortak ve temel amacı olan toplumsal değişme çok boyutlu bir olgudur. Toplumsal değişme; “Toplumsal yapının ve onu oluşturan toplumsal ilişkiler ağının ve bu ilişkileri belirleyen toplumsal kurumların değişmesi” olarak tanımlanmıştır. Doğru cevap C'dir.
Soru 42
Aşağıdakilerden hangisi yeniden oluşumcu ve modernist görüşün eğitime yaklaşımını açıklamaktadır?
Seçenekler
A
Eğitim, ekonomik ve teknolojik gelişmeyi sağlayan, hürriyet, adalet ve eşitlik ilkelerine dayanan yeni toplumsal düzenin yaratıcısıdır
B
Eğitim var olan toplumsal, ekonomik ve politik düzenin bir parçasıdır
C
Eğitim, toplumdaki egemen sınıf ve grupların kendi kültür ve yaşam biçimlerini toplumun diğer kesimlerine kabul ettirmek üzere kullanılacak “devletin ideolojik bir organı”dır
D
Eğitim kurumlarının toplumsal değişme meydana getirecek potansiyel ve sınırlılıkları vardır
E
Eğitim kurumları diğer toplumsal yapı ve kurumlardan bağımsız ya da yarı bağımsız kurumlardır
Açıklama:
Yeniden oluşumcu ve modernist görüşlere göre eğitim, ekonomik ve teknolojik gelişmeyi sağlayan, hürriyet, adalet ve eşitlik ilkelerine dayanan yeni bir toplumsal düzenin yaratıcısıdır. Doğru cevap A şıkkıdır.
Diğer yandan Eğitim kurumları diğer toplumsal yapı ve kurumlardan bağımsız ya da yarı bağımsız kurumlardır. Dolayısıyla eğitim, toplumsal değişme meydana getirebilir ya da toplumsal değişmeye neden olabilir. Bu anlamda E şıkkı da doğrudur.
Diğer yandan Eğitim kurumları diğer toplumsal yapı ve kurumlardan bağımsız ya da yarı bağımsız kurumlardır. Dolayısıyla eğitim, toplumsal değişme meydana getirebilir ya da toplumsal değişmeye neden olabilir. Bu anlamda E şıkkı da doğrudur.
Soru 43
Aşağıdakilerden hangisi tutucu ya da çatışmacı görüşün eğitime yaklaşımı ile ilgilidir?
Seçenekler
A
Eğitim, ekonomik ve teknolojik gelişmeyi sağlayan, hürriyet, adalet ve eşitlik ilkelerine dayanan yeni bir toplumsal düzenin yaratıcısıdır
B
Eğitim kurumları diğer toplumsal yapı ve kurumlardan bağımsız ya da yarı bağımsız kurumlardır
C
Eğitim kurumlarının, hâkim kültür ve kurumları yeniden üretirken az da olsa toplumsal değişmeye yol açacak bir bağımsızlıkları söz konusudur
D
Eğitim, toplumdaki egemen sınıf ve grupların kendi kültür ve yaşam biçimlerini toplumun diğer kesimlerine kabul ettirmek üzere kullanılacak “devletin ideolojik bir organı”dır
E
Eğitim kurumlarının toplumsal değişme meydana getirecek potansiyel ve sınırlılıkları vardır
Açıklama:
Tutucu ya da çatışmacı görüşe göre eğitim, toplumdaki egemen sınıf ve grupların kendi kültür ve yaşam biçimlerini toplumun diğer kesimlerine kabul ettirmek üzere kullanılacak “devletin ideolojik bir organı”dır. Bu görüşe göre, eğitim yeni bir toplumsal düzen meydana getiremez, aksine toplumdaki egemen sınıfların çıkarlarını koruyarak ve eşitlikçi olmayan toplumsal ve ekonomik ilişkileri yeniden üreterek statükoyu yaşatır. Doğru cevap D'dir.
Soru 44
Aşağıdakilerden hangisi eğitimi egemen sınıfların kendi çıkarlarına hizmet eden ve onları koruyan bir araç olarak görenlerin eğitime bakış açısını yansıtmaktadır?
Seçenekler
A
Eğitim, ekonomik ve teknolojik gelişmeyi sağlayan, hürriyet, adalet ve eşitlik ilkelerine dayanan yeni bir toplumsal düzenin yaratıcısıdır
B
Eğitim, toplumdaki egemen sınıf ve grupların kendi kültür ve yaşam biçimlerini toplumun diğer kesimlerine kabul ettirmek üzere kullanılacak “devletin ideolojik bir organı”dır.
C
Eğitim kurumları diğer toplumsal yapı ve kurumlardan bağımsız ya da yarı bağımsız kurumlardır
D
Eğitim kurumlarının, hâkim kültür ve kurumları yeniden üretirken az da olsa toplumsal değişmeye yol açacak bir bağımsızlıkları söz konusudur
E
Eğitim var olan toplumsal, ekonomik ve politik düzenin bir parçasıdır
Açıklama:
Eğitimi egemen sınıfların kendi çıkarlarına hizmet eden ve onları koruyan bir araç olarak görenlere göre eğitim kurumlarının, hâkim kültür ve kurumları yeniden üretirken az da olsa toplumsal değişmeye yol açacak bir bağımsızlıkları söz konusudur.
Soru 45
''Bankacı'' ve ''özgürleştirici eğitim'' arasındaki karşıtlığı işaret eden eğitimci düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ivan Illich
B
Paulo Freire
C
Paul Goodman
D
John Holt
E
Weingartner
Açıklama:
“İnsan olmak seçimler yapan ve kendi kaderini yönlendirmeye çalışan bir eyleyen olmaktır.’’ diyen Brezilyalı eğitimci düşünür Paulo Freire 'bankacı' ve 'özgürleştirici eğitim' arasındaki karşıtlığı işaret eden kişidir. Doğru cevap B'dir.
Soru 46
1900'lü yılların başlarında bireylerin toplumsal eyleme katılmaları konusunda yetişkin eğitimini önemli bir araç olarak öne süren ilk yetişkin eğitim kuramcısı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Eduard Linderman
B
John Holt
C
Paulo Freire
D
Paul Goodman
E
Ivan Illich
Açıklama:
İlk yetişkin eğitimi kuramcılarından Eduard Lindeman (1926) daha yirminci yüzyılın başlarında, toplumsal hareketlerin demokrasinin yaşatılmasındaki önemini vurgulamıştır. Lindeman’a göre bireylerin toplumsal eyleme katılmaları konusunda yetişkin eğitimi önemli bir araçtır. Doğru cevap A'dır.
Soru 47
Aşağıdakilerden hangisi eğitim ve toplumsal hareketler arasındaki etkileşimin belirgin özelliklerinden birisi değildir?
Seçenekler
A
Toplumsal hareketler, eğitsel amaçlarla eğitim kurumlarının bütün paydaşlarını harekete geçirir
B
Toplumsal hareketler, hareket içerisinde yalnızca kendi yöntemlerini kullanır
C
Demokratikleşme süreçleri ve bilinçli vatandaşlar toplumsal hareketlere katılımı güçlendirir
D
Toplumsal hareketler eğitime konu olacak yeni bilgiler üretir
E
Eğitsel değişmeler toplumsal hareketler aracılığıyla gerçekleşir
Açıklama:
Toplumsal hareketler, hareket içerisinde yalnızca kendi yöntemlerini değil, eğitsel yöntemleri de kullanabilir. Toplumsal hareketler çeşitli biçimlerde, formel ya da informel eğitim süreçleri aracılığıyla hedefledikleri değişimi gerçekleştirmeye ve bu bağlamda kamuoyunu bilinçlendirmeye çalışır: seminerler, bilgilendirici toplantılar, yazılı materyal kullanımı, medya kullanımı vb. Doğru cevap B'dir.
Soru 48
Toplumsal hareketlerdeki ''bilişsel praksis'' olgusuna dikkat çeken toplumbilimciler hangisidir?
Seçenekler
A
Postman ve Weingartner
B
Gramsci ve Habermas
C
Kohl, Kozol, Henry, Serle ve diğerleri
D
Ivan Illich ve Paul Goodman
E
Ron Eyerman ve Andrew Jamison
Açıklama:
Toplumsal hareketlerdeki öğrenme süreçlerine ilişkin önemli katkı sağlayan az sayıdaki toplumbilimciden en önemlileri Ron Eyerman ve Andrew Jamison’dur. Toplumsal hareketlerle baskı grupları arasında ayrım yapılması gerektiğini savunmuşlar, toplumsal hareketlerdeki “bilişsel praksis” (bir amaca yönelik bedensel ve ruhsal etkinlik) olgusuna dikkat çekmişlerdir. Bilişsel praksisle bilgi üreticilerini, düşünce ve uygulamada alternatifler ve düşünsel yenilikleri kastetmişlerdir.
Soru 49
Toplumsal hareketlerdeki öğrenmeyi özgürleştirici, iletişimsel ve araçsal biçiminde sınıflandıran araştırmacılar kimlerdir?
Seçenekler
A
Branagan ve Boughton
B
Conway
C
Eyerman ve Jamison
D
Freire
E
Postman ve Weingartner
Açıklama:
Eyerman ve Jamison öğrenmeyi kozmolojik, örgütsel ve uygulamaya dönük teknolojik biçiminde tanımlarken, Branagan ve Boughton özgürleştirici, iletişimsel ve araçsal biçiminde sınıflandırmış, Conway ise dünyanın yorumlanması ve praksis biçiminde bir sınıflama yapmıştır. Genel olarak değerlendirildiğinde, toplumsal hareketlerde, bireylerin kendilerine ve dünyayı algılayışlarına ilişkin değişimlere yol açan öğrenme ile toplumsal hareketteki iletişim ve gerçekleştirilen uygulamalara ilişkin öğrenme temelinde kavramsallaştırmalar yapıldığı görülmektedir.
Soru 50
Eğitim toplumsal bir olgu olduğunu, zamana ve topluma göre değiştiğini öne süren, dolayısıyla bireylerin gereksinimleri zamana ve topluma göre çeşitlendiğini ve o gereksinimlerin bağlı olduğu toplumsal koşulların da değiştiğini öne süren düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Durkheim
B
Gramsci
C
Habermas
D
Fooley
E
Dewey
Açıklama:
Durkheim’ın vurguladığı gibi eğitim toplumsal bir olgudur, zamana ve topluma göre değişir. Bireylerin gereksinimleri zamana ve topluma göre çeşitlenmekte ve o gereksinimlerin bağlı olduğu toplumsal koşullar da değişmektedir. Eğitimi farklılaştıran ve değişime uğratan bu koşullar toplumsal hareketler için de geçerlidir. Yeni toplumsal hareketler eski hareketlerden olabildiğince yüksek düzeyde farklılığa ve çeşitliliğe sahiptir. Doğru cevap A'dır.
Soru 51
Aşağıdakilerden hangisi bireylerin toplumsal eyleme katılmaları konusunda yetişkin eğitiminin önemli bir araç olduğunu savunmaktadır?
Seçenekler
A
Paul Goodman
B
Eduard Lindeman
C
Ivan Illich
D
Paulo Freire
E
John Holt
Açıklama:
İlk yetişkin eğitimi kuramcılarından Eduard Lindeman (1926) daha yirminci yüzyılın başlarında, toplumsal hareketlerin demokrasinin yaşatılmasındaki önemini vurgulamıştır. Lindeman’a göre bireylerin toplumsal eyleme katılmaları konusunda yetişkin eğitimi önemli bir araçtır. Doğru yanıt B'dir.
Soru 52
Aşağıdakilerden hangisi eğitim ve toplumsal hareketler arasındaki etkileşimin temel özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Eğitim toplumsal hareketlerin oluşmasında etkilidir
B
Toplumsal hareketler eğitime konu olacak yeni bilgileri üretir
C
Eğitsel değişmeler toplumsal hareketler aracılığıyla gerçekleşir
D
Eğitimin demokratikleştirilmesinin tek ve en önemli unsuru toplumsal hareketlerin güçlenmesidir
E
Demokratikleşme süreçleri ve bilinçli vatandaşlar toplumsal hareketlere katılımı güçlendirir
Açıklama:
Genel olarak, eğitim ve toplumsal hareketler arasındaki etkileşimin belirgin özellikleri şöyle sıralanabilir: Eğitim toplumsal hareketlerin oluşmasında etkilidir. Toplumsal hareketler eğitime konu olacak yeni bilgileri üretir. Eğitsel değişmeler toplumsal hareketler aracılığıyla gerçekleşir. Demokratikleşme süreçleri ve bilinçli vatandaşlar toplumsal hareketlere katılımı güçlendirir. Toplumsal hareketler, eğitsel amaçlarla eğitim kurumlarının bütün paydaşlarını harekete geçirir. Toplumsal hareketler eğitsel yöntemleri kullanır. Katılımcılar toplumsal hareketlerin bünyesinde öğrenirler. Eğitim toplumsal hareketi birçok açıdan zenginleştirir ve güçlendirir. Doğru yanıt D'dir.
Soru 53
I. Toplumsal hareketler eğitsel olmaktan çok politik süreçler olarak görülmektedir.
II. Eğitim araştırmaları gündelik hayatta oluşan informel öğrenmeyi görmezden gelmektedir.
III. Yetişkin eğitimindeki profesyonelleşme ve iş yerinde eğitim gibi trendler araştırmacıları sınırlandırmaktadır.
IV. Eğitimin toplumsal değişmenin aracısı olduğu konusunda görüş birliğine varılamamıştır.
Holst’a göre eğitimcilerin toplumsal hareketler yoluyla öğrenme konusunu göz ardı etme nedenleri hangilerinde doğru olarak verilmiştir?
II. Eğitim araştırmaları gündelik hayatta oluşan informel öğrenmeyi görmezden gelmektedir.
III. Yetişkin eğitimindeki profesyonelleşme ve iş yerinde eğitim gibi trendler araştırmacıları sınırlandırmaktadır.
IV. Eğitimin toplumsal değişmenin aracısı olduğu konusunda görüş birliğine varılamamıştır.
Holst’a göre eğitimcilerin toplumsal hareketler yoluyla öğrenme konusunu göz ardı etme nedenleri hangilerinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
I ve II
B
I, II ve III
C
I, II ve IV
D
II, III ve IV
E
III ve IV
Açıklama:
Holst’a göre eğitimciler toplumsal hareketler yoluyla öğrenme konusunu üç nedenle göz ardı etmektedir: a) Toplumsal hareketler eğitsel olmaktan çok politik süreçler olarak görülmektedir. b) Eğitim araştırmaları gündelik hayatta oluşan informel öğrenmeyi görmezden gelmektedir. c) Yetişkin eğitimindeki profesyonelleşme ve iş yerinde eğitim gibi trendler araştırmacıarı sınırlandırmaktadır. Eğitimin toplumsal değişmenin aracısı olduğu konusunda geniş bir kabul söz konusudur. Bu nedenle, IV numaralı ifade yanlış bilgi içerdiğinden bu ifadenin yer almadığı seçenek olan B seçeneği doğru yanıt olacaktır.
Soru 54
Bireyin zihinsel, bedensel, duygusal, toplumsal yeteneklerinin ve davranışlarının istenilen doğrultuda geliştirilmesi ya da ona birtakım amaçlara dönük yeni yetenekler, davranışlar ve bilgiler kazandırılması çalışmalarının bütününe ne ad verilir?
Seçenekler
A
Eğitim
B
Değişim
C
Toplumsal hareket
D
Öğrenme
E
Deneyim
Açıklama:
Eğitim, bireyin zihinsel, bedensel, duygusal, toplumsal yeteneklerinin ve davranışlarının istenilen doğrultuda geliştirilmesi ya da ona birtakım amaçlara dönük yeni yetenekler, davranışlar ve bilgiler kazandırılması çalışmalarının bütünü olarak tanımlanabilir.
Soru 55
Hangisi siyasal ve toplumsal sistemin buyrukları karşısında itaatkâr ve otoriter olmayan bireyler yaratacak bir eğitim sürecini savunan radikal eğitimcilerden biridir?
Seçenekler
A
Durkheim
B
Eduard Lindeman
C
Andrew Jamison
D
Ivan Illich
E
Ron Eyerman
Açıklama:
William Godwin ve Francisko Ferrer ve Ivan Illich gibi radikal eğitimciler siyasal ve toplumsal sistemin buyrukları karşısında itaatkâr ve otoriter olmayan bireyler yaratacak bir eğitim sürecini savunmuşlardır.
Soru 56
"Eğitimin görevlerinden biri, toplumun kültürel değerlerini ve toplumsal davranış örneklerini genç üyelere aktarmaktır. Bu araçlarla toplum, temel toplumsal uyumu sağlar ve geleneksel yaşam biçimini korur" şeklinde ifade edilen eğitimin toplumsal değişmeye ilişkin işlevi hangisidir?
Seçenekler
A
Eğitimin yaratıcı işlevi
B
Eğitimin dönüştürücü işlevi
C
Eğitimin tutucu işlevi
D
Eğitimin etkileşimci işlevi
E
Eğitimin eleştirel işlevi
Açıklama:
Eğitimin toplumsal değişmeye ilişkin iki işlevi olduğu söylenebilir. Soru kökünde verilen "eğitimin tutucu işlevi" dir.
Soru 57
"Her toplumsal eylem grubu aynı zamanda bir yetişkin eğitimi grubu olmalıdır" diyen ilk yetişkin eğitimi kuramcısı kimdir?
Seçenekler
A
Lindeman
B
Cutler
C
Pichardo
D
Gramschi
E
Finger
Açıklama:
İlk yetişkin eğitimi kuramcılarından Eduard Lindeman daha yirminci yüzyılın başlarında, toplumsal hareketlerin demokrasinin yaşatılmasındaki önemini vurgulamıştır. Lindeman’a göre bireylerin toplumsal eyleme katılmaları konusunda yetişkin eğitimi önemli bir araçtır.
Soru 58
Aşağıda verilen eğitim ve toplumsal hareketler arasındaki etkileşimin belirgin özelliklerinden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Toplumsal hareketler eğitime konu olacak yeni bilgileri üretir.
B
Toplumsal hareketler, eğitsel amaçlarla eğitim kurumlarının bazı paydaşlarını harekete geçirir.
C
Toplumsal hareketler eğitsel yöntemleri kullanır.
D
Demokratikleşme süreçleri ve bilinçli vatandaşlar toplumsal hareketlere katılımı güçlendirir.
E
Eğitsel değişmeler toplumsal hareketler aracılığıyla gerçekleşir.
Açıklama:
Toplumsal hareketler, eğitsel amaçlarla eğitim kurumlarının bazı değil, "bütün" paydaşlarını harekete geçirir.
Soru 59
Öğrenmeyi kozmolojik, örgütsel ve uygulamaya dönük teknolojik biçiminde tanımlayan toplumbilimciler hangileridir?
Seçenekler
A
Durkheim ve Dewey
B
Freire ve Mezirow
C
Holst ve Conway
D
Branagan ve Boughton
E
Eyerman ve Jamison
Açıklama:
Eyerman ve Jamison (1991) öğrenmeyi kozmolojik, örgütsel ve uygulamaya dönük teknolojik biçiminde tanımlamışlardır.
Soru 60
I. 19.yüzyılın sonlarından itibaren, farklı amaçlar doğrultusunda eğitimde yeni taleplerde bulunan sosyal politika ve kültür felsefesi temelli yenileşme hareketleri
II. Sosyal ve kültürel yaşamın çeşitli alanlarında yer alan eğitimi doğrudan doğruya değiştirmek isteyen çeşitli reform tezahürleri
III. Okulu iç ve dış yapısındaki reform yoluyla değiştirmeyi hedefleyen öğretim-didaktik yönündeki reform uygulamaları
Çağdaş eğitim akımları ya da reformcu eğitim hareketleri verilenlerden hangi alanları kapsamaktadır?
II. Sosyal ve kültürel yaşamın çeşitli alanlarında yer alan eğitimi doğrudan doğruya değiştirmek isteyen çeşitli reform tezahürleri
III. Okulu iç ve dış yapısındaki reform yoluyla değiştirmeyi hedefleyen öğretim-didaktik yönündeki reform uygulamaları
Çağdaş eğitim akımları ya da reformcu eğitim hareketleri verilenlerden hangi alanları kapsamaktadır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
I, II ve III
D
II ve III
E
Yalnız III
Açıklama:
Çağdaş eğitim akımları ya da reformcu eğitim hareketleri, eğitim bilim alan yazınında farklı isimlerle anılmakla birlikte verilen alanların hepsini kapsamaktadır. Bu nedenle üç ifadeninde yer aldığı seçenek olan C seçeneği sorunun doğru yanıtıdır.
Soru 61
Felsefi kökeni modernizm projesi olan eski toplumsal hareketlerin eğitimdeki yansımalarının en önde geleni hangisidir?
Seçenekler
A
Eyerman ve Jamison'ın bilişsel praksis olgusu
B
Freire’nin bilinçlenme olgusu
C
Mezirow’un perspektif dönüşüm olgusu
D
Dewey’in ilerlemeci eğitim hareketi
E
Durkheim’ın olgusal eğitim hareketi
Açıklama:
Eski toplumsal hareketlere bakılacak olursa, modernizmin ürünü olan koşullarda biçimlenen toplumsal hareketlerden, işçi hareketi, feminist hareket, insan hakları hareketi, barış ve adalet hareketleri ile ekonomik, toplumsal ve siyasal kurtuluş mücadeleleri gibi felsefi kökeni modernizm projesi olan eski hareketlerin eğitimdeki yansımalarının en önde geleni John Dewey’in ilerlemeci eğitim hareketidir.
Soru 62
Toplumsal hareket olarak eğitim hareketleri ile ilgili aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Farklı amaçlar ve özellikler taşıyan, ortaya çıktıkları dönemlerin koşullarından yoğun biçimde etkilenen hareketlerin varlığı dikkat çekmektedir.
B
Bulundukları siyasal ve toplumsal ortamdaki iktidar mücadelesini bir şekilde yansıtmaktadır.
C
Eğitim hakkından yararlanma ve eğitimin içeriği ile yöntemi üzerinde uzun ve sürekli bir toplumsal cinsiyet mücadelesi olmuştur.
D
Birçok ülkede daha geniş anlamda siyasal demokratikleşmenin önünde bir engel teşkil etmiştir.
E
Eğitim odaklı bu mücadeleler 1945’ ten sonra daha da artmıştır.
Açıklama:
Toplumsal hareketler, birçok ülkede daha geniş anlamda siyasal demokratikleşmenin önünde bir engel değil, onun bütünleyici bir parçası olarak eğitim reformlarına yol açmıştır.
Soru 63
Aşağıdakilerden hangisi eğitim ile toplumsal değişme arasındaki ilişkileri açıklayan görüşlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Eğitim kurumlarının toplumsal değişme meydana getirecek potansiyel ve sınırlılıkları vardır.
B
Eğitim kurumlarının, hâkim kültür ve kurumları yeniden üretirken az da olsa toplumsal değişmeye yol açacak bir bağımsızlıkları söz konusudur.
C
Eğitim kurumları var olan toplumsal, ekonomik ve politik yapı ile ilişkilerden bağımsız hareket edemez,
D
Eğitim, ekonomik ve teknolojik gelişmeyi sağlayan, hürriyet, adalet ve eşitlik ilkelerine dayanan yeni bir toplumsal düzenin yaratıcısıdır.
E
Eğitim diğer toplumsal, ekonomik ve politik kurumlarla aynı istikamette değişmeyebilir.
Açıklama:
Eğitim toplumsal değişme meydana getirebilir ancak bu değişme toplumdaki diğer toplumsal, ekonomik ve politik kurumların aynı anda, aynı istikamette değişiyor olmasına bağlıdır.
Soru 64
Eğitimin görevlerinden biri, toplumun kültürel değerlerini ve toplumsal davranış örneklerini genç üyelere aktarmaktır. Bu araçlarla toplum, temel toplumsal uyumu sağlar ve geleneksel yaşam biçimini korur.
Yukarıda eğitimin hangi işlevinden bahsedilmektedir?
Yukarıda eğitimin hangi işlevinden bahsedilmektedir?
Seçenekler
A
Eğitimin tutucu işlevi
B
Eğitimin yaratıcı işlevi
C
Eğitimin politik işlevi
D
Eğitimin ekonomik işlevi
E
Eğitimin sosyolojik işlemi
Açıklama:
Eğitimin tutucu işlevi: Eğitimin görevlerinden biri, toplumun kültürel değerlerini
ve toplumsal davranış örneklerini genç üyelere aktarmaktır. Bu araçlarla toplum, temel
toplumsal uyumu sağlar ve geleneksel yaşam biçimini korur.
ve toplumsal davranış örneklerini genç üyelere aktarmaktır. Bu araçlarla toplum, temel
toplumsal uyumu sağlar ve geleneksel yaşam biçimini korur.
Soru 65
Modern toplumun aynı zamanda eleştirici ve yaratıcı, yeni buluşlar ve keşifler yapan ve toplumsal değişmeyi başlatacak bireylere gereksinimi vardır. Değişikliği hazırlamak, eğitimin yaratıcı işlevini oluşturur.
Yukarıda eğitimin hangi işlevinden bahsedilmektedir?
Yukarıda eğitimin hangi işlevinden bahsedilmektedir?
Seçenekler
A
Eğitimin tutucu işlevi
B
Eğitimin yaratıcı işlevi
C
Eğitimin politik işlevi
D
Eğitimin ekonomik işlevi
E
Eğitimin toplumsal işlevi
Açıklama:
Eğitimin yaratıcı işlevi: Modern toplumun aynı zamanda eleştirici ve yaratıcı, yeni buluşlar ve keşifler yapan ve toplumsal değişmeyi başlatacak bireylere gereksinimi
vardır. Değişikliği hazırlamak, eğitimin yaratıcı işlevini oluşturur.
vardır. Değişikliği hazırlamak, eğitimin yaratıcı işlevini oluşturur.
Soru 66
Aşağıdakilerden hangisi eğitim süreçlerinde bireyleri toplumsal hareketlere katılmaya yönlendirecek mekanizmalardan değildir?
Seçenekler
A
Okullar
B
Sivil halk
C
Ticari kuruluşlar
D
Anne - babalar
E
Öğretmenler
Açıklama:
Eğitim süreçlerinde bireyleri toplumsal hareketlere katılmaya yönlendirecek mekanizmalar söz konusudur (Anyon,2005):
• Okullar, mahallelerde ve topluluklarda psikolojik ve fiziki bir merkez niteliğindedir.
• Kaliteli eğitime ulaşabilmek bir sivil haktır.
• Anne-babalar çocuklarının kaliteli eğitim
alması için çaba sarf ederler.
• Öğretmen ve yöneticilerin toplum üyelerine ulaşma, yardım alma ve organize olma
olanakları vardır.
• Okullar, mahallelerde ve topluluklarda psikolojik ve fiziki bir merkez niteliğindedir.
• Kaliteli eğitime ulaşabilmek bir sivil haktır.
• Anne-babalar çocuklarının kaliteli eğitim
alması için çaba sarf ederler.
• Öğretmen ve yöneticilerin toplum üyelerine ulaşma, yardım alma ve organize olma
olanakları vardır.
Soru 67
Aşağıdakilerden hangisi eğitim ve toplumsal hareketler arasındaki etkileşimin belirgin özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Eğitim toplumsal hareketlerin oluşmasında etkilidir.
B
Toplumsal hareketler eğitime konu olacak yeni bilgileri üretir.
C
Toplumsal hareketler, eğitsel amaçlarla eğitim kurumlarının bütün paydaşlarını harekete geçirir.
D
Toplumsal hareketler eğitsel yöntemleri kullanmaz.
E
Eğitsel değişmeler toplumsal hareketler aracılığıyla gerçekleşir.
Açıklama:
Toplumsal hareketler eğitsel yöntemleri kullanır.
Soru 68
Aşağıdakilerden hangisi Foley'in belirlediği toplumsal hareket içindeki öğrenmeyle ortaya çıkan sonuçlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Yönetim komitelerine katılan kadınlar bir topluluk çalışanı rolünü yerine getirirlerken oyun gruplarında ve kurslarda öğrendikleri ile evlerindeki yaşamlarını zenginleştirdiler.
B
Kadınlar evde yapılan etkinliklere katılım sayesinde işlevsel beceriler ve bilgilerin yanı sıra öz farkındalık ile karmaşık kişiler arası ilişkilere dair bakış açısı geliştirdiler.
C
Kişilerin farklı ilgi ve değerlere sahip olmalarından dolayı aralarındaki anlaşmazlığın kaçınılmaz olduğunu ve bu çatışmanın yapıcı ya da yıkıcı olabileceğini gördüler.
D
Kadınlar devlet politikası ve bütçe hesapları gibi daha geniş bağlamlı ve
yapısal faktörlerin evdeki süreçleri şekillendirdiğini öğrendiler.
yapısal faktörlerin evdeki süreçleri şekillendirdiğini öğrendiler.
E
Kadınlar kendi değerlerini en çok annelik işlevi ile açıklamak gerektiği konusunda aydınlandılar.
Açıklama:
Kadınlar kendi değerleri konusunda aydınlandılar, kendi değerlerini fark ettiler.
Soru 69
Aşağıdakilerden hangisi ilk yetişkin eğitimi kuramcılarından biridir?
Seçenekler
A
Eduard Lindeman
B
Andrew Jamison
C
Ron Eyerman
D
Terania Creek
E
Tomas Jefferson
Açıklama:
İlk yetişkin eğitimi kuramcılarından Eduard Lindeman (1926) daha
yirminci yüzyılın başlarında, toplumsal hareketlerin demokrasinin yaşatılmasındaki önemini vurgulamıştır.
yirminci yüzyılın başlarında, toplumsal hareketlerin demokrasinin yaşatılmasındaki önemini vurgulamıştır.
Soru 70
Aşağıdakilerden hangisi alan yazında toplumsal hareketlerdeki öğrenmenin farklı biçimlerine ilişkin farklı tanımlamalara yer veren otoriterlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Eyerman and Jamison
B
Branagan & Boughton
C
Holst
D
Finger
E
Conway
Açıklama:
Alan yazında otoritelerin toplumsal hareketlerdeki öğrenmenin farklı biçimlerine ilişkin farklı tanımlamaları olmuştur (Haluza-DeLay, 2007). Tablo 10.1’de görüldüğü üzere Eyerman ve Jamison (1991)
öğrenmeyi kozmolojik, örgütsel ve uygulamaya dönük teknolojik biçiminde tanımlarken, Branagan ve Boughton (2003) özgürleştirici, iletişimsel ve araçsal biçiminde sınıflandırmış, Conway (2004) ise dünyanın
yorumlanması ve praksis biçiminde bir sınıflama yapmıştır. Genel olarak değerlendirildiğinde, toplumsal
hareketlerde, bireylerin kendilerine ve dünyayı algılayışlarına ilişkin değişimlere yol açan öğrenme ile toplumsal hareketteki iletişim ve gerçekleştirilen uygulamalara ilişkin öğrenme temelinde kavramsallaştırmalar yapıldığı görülmektedir.
öğrenmeyi kozmolojik, örgütsel ve uygulamaya dönük teknolojik biçiminde tanımlarken, Branagan ve Boughton (2003) özgürleştirici, iletişimsel ve araçsal biçiminde sınıflandırmış, Conway (2004) ise dünyanın
yorumlanması ve praksis biçiminde bir sınıflama yapmıştır. Genel olarak değerlendirildiğinde, toplumsal
hareketlerde, bireylerin kendilerine ve dünyayı algılayışlarına ilişkin değişimlere yol açan öğrenme ile toplumsal hareketteki iletişim ve gerçekleştirilen uygulamalara ilişkin öğrenme temelinde kavramsallaştırmalar yapıldığı görülmektedir.
Soru 71
......, toplumsal hareketlerin karakteristikleri arasında, ideolojiyi daha basit ve anlaşılır kılmayı saymıştır. Bu durum toplumsal hareketlerin pedagojik boyutu olarak tanımlanabilir. Bu pedagojik etkinlikle toplumsal hareketler, kendi bilgilerini ve kendilerine ait daha anlaşılır bir gerçeklik tarafını öğretirler.
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Seçenekler
A
Eyerman
B
Branagan
C
Blummer
D
Holst
E
Conway
Açıklama:
Blummer, toplumsal hareketlerin karakteristikleri arasında, ideolojiyi daha basit ve anlaşılır kılmayı saymıştır. Bu durum toplumsal hareketlerin pedagojik boyutu olarak tanımlanabilir. Bu pedagojik etkinlikle toplumsal hareketler, kendi bilgilerini ve kendilerine ait daha anlaşılır bir gerçeklik tarafını öğretirler.
Soru 72
“İnsanlar eylem içinde öğrenirler’’ diyen eğitimci aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Fooley
B
Eyerman
C
Branagan
D
Holst
E
Conway
Açıklama:
“İnsanlar eylem içinde öğrenirler’’ Fooley
Soru 73
- Antonio Gramsci
- Jürgen Habermas
- Eduard Lindeman
- Louis Althusser
- A.E.Dobbs
- Paulo Freire
Seçenekler
A
III-V
B
I-II
C
V-VI
D
IV-V-VI
E
I-II-IV
Açıklama:
Avrupa geleneğinde toplumsal hareketlerin kimlik, öğrenme ve bilgi üretimi rolü ile sosyal hareket içinde öğrenmenin kişisel dönüşüm ve kolektif değişim açısından katalizör işlevine odaklanılmıştır. 1990’ların başlarından bu yana toplumsal hareketlerde öğrenme Gramschi ve Habermas’ın düşünceleri bağlamında irdelenmiştir. Doğru lanıt B'dir.
Soru 74
Aşağıdakilerden hangisi toplumsal hareketlerdeki öğrenme süreçlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Teknik
B
Sosyal
C
Kültürel
D
Ekonomik
E
İnformel
Açıklama:
Toplumsal hareketlerdeki öğrenme süreçleri çok farklı biçim ve niteliklerde ortaya çıkabilir. Öğrenmenin içeriği belirli bir işin nasıl yapıldığıyla ilgili yani teknik olabilir ya da belirli bir durumda insanların birbirleriyle nasıl ilişki kurduğu, temel değerlerinin ne olduğu, iktidara kimin sahip olduğu ve bunu nasıl kullandığıyla ilgili olarak sosyal, kültürel ve siyasal olabilir. Bunun yanı sıra kurslarda, eğitim oturumlarında ve atölyelerde olduğu gibi öğrenme, amaçlı ve yapılandırılmış olabilir ancak öğrenme çoğunlukla informel ve rastlantısal olur. Kişiler yaşadıkları ve çalıştıkları süre boyunca, sürekli öğrenirler. Bu öğrenmelerin çoğu planlanmamış ve çoğu kez örtüktür ancak çok etkilidir. Doğru yanıt D'dir.
Soru 75
Aşağıdakilerden hangisi toplumsal hareketlerdeki öğrenme biçimlerinden biridir?
Seçenekler
A
Kozmolojik
B
Fizyolojik
C
Biyolojik
D
Matematiksel
E
Biyolojik
Açıklama:
Alan yazında otoritelerin toplumsal hareketlerdeki öğrenmenin farklı biçimlerine ilişkin farklı tanımlamaları olmuştur. Buna göre, Eyerman ve Jamison (1991) öğrenmeyi kozmolojik, örgütsel ve uygulamaya dönük teknolojik biçiminde tanımlarken, Branagan ve Boughton (2003) özgürleştirici, iletişimsel ve araçsal biçiminde sınıflandırmış, Conway (2004) ise dünyanın yorumlanması ve praksis biçiminde bir sınıflama yapmıştır. Genel olarak değerlendirildiğinde, toplumsal hareketlerde, bireylerin kendilerine ve dünyayı algılayışlarına ilişkin değişimlere yol açan öğrenme ile toplumsal hareketteki iletişim ve gerçekleştirilen uygulamalara ilişkin öğrenme temelinde kavramsallaştırmalar yapıldığı görülmektedir. Doğru yanıt A'dır.
Soru 76
İdeolojiyi daha basit ve anlaşılır kılma özelliği toplumsal hareketlerin hangi boyutu olarak tanımlanmaktadır?
Seçenekler
A
Özgürleştirici
B
Teknik
C
Pedagojik
D
İletişimsel
E
Praksis
Açıklama:
Blummer, toplumsal hareketlerin karakteristikleri arasında, ideolojiyi daha basit ve anlaşılır kılmayı saymıştır. Bu durum toplumsal hareketlerin pedagojik boyutu olarak tanımlanabilir. Bu pedagojik etkinlikle toplumsal hareketler, kendi bilgilerini ve kendilerine ait daha anlaşılır bir gerçeklik tarafını öğretirler. Doğru yanıt C'dir.
Soru 77
Aşağıdakilerden hangisi siyasal ve toplumsal sistemin buyrukları karşısında itaatkâr olmayacak, otoriter olmayan bireyler yetiştirecek bir eğitim sürecini savunan eğitimcilerdir?
Seçenekler
A
William Godwin, Francisko Ferrer, John Dewey
B
William Godwin, Francisko Ferrer ve Ivan Illich
C
John Dewey, Piaget, Bloom
D
Ivan Illich, John Dewew
E
Fooley, Freire, Piaget
Açıklama:
William Godwin ve Fran-cisko Ferrer ve Ivan Illich gibi radikal eğitimciler siyasal ve toplumsal sistemin buyrukları karşısında itaatkâr ve otoriter olmayan bireyler yaratacak bir eğitim sürecini savunmuşlardır. Doğru yanıt B'dir.
Soru 78
Aşağıdaki toplumsal hareket örneklerinden hangisi "eğitimin yapılacağı yer" konusunu etkinliklerinin merkezi haline getirmiştir?
Seçenekler
A
Terania Creek Protestoları
B
San Fransisko Kadınlar Hareketi
C
Red Power Hareketi
D
Topraksız İnsanlar Hareketi
E
Sivil Haklar Hareketi
Açıklama:
Toplumsal hareketler, birçok ülkede daha geniş anlamda siyasal demokratikleşmenin bütünleyici bir parçası olarak eğitim reformlarına yol açmıştır. Örneğin Brezilya’da The Movimento Sem Terra (Topraksız İnsanlar) Hareketi sürekli göç edenler için hareketli okulları geliştirerek “eğitimin yapılacağı yer” konusunu etkinliklerinin merkezi haline getirmiştir. Doğru yanıt D'dir.
Soru 79
Aşağıdakilerden hangisi eski toplumsal hareketlerin eğitimdeki yansımalarının en önde gelenlerinden biridir?
Seçenekler
A
Çiftçi hareketi
B
İş eğitimi hareketi
C
Çok kültürlü eğitim
D
İlerlemeci eğitim hareketi
E
Avrupa halk üniversiteleri hareketleri
Açıklama:
Eski toplumsal hareketlere bakılacak olursa, modernizmin ürünü olan koşullarda biçimlenen toplumsal hareketlerden, işçi hareketi, feminist hareket, insan hakları hareketi, barış ve adalet hareketleri ile ekonomik, toplumsal ve siyasal kurtuluş mücadeleleri gibi felsefi kökeni modernizm projesi olan eski hareketlerin eğitimdeki yansımalarının en önde geleni John Dewey’in ilerlemeci eğitim hareketidir. Doğru yanıt D'dir.
Soru 80
Red Power Hareketi kapsamında aşağıdakilerden hangisi için alternatif okullar açılmıştır?
Seçenekler
A
Göçmenler
B
Afrikalılar
C
Kızılderililer
D
Yetişkinler
E
İşçiler
Açıklama:
Red Power Hareketi kapsamında, yaşamlarını kendi etnik dokuları çerçevesinde sürdürmeyi amaçlayan Kızılderililer için kendilerinin yönettikleri alternatif okullar açılmıştır. Doğru yanıt C'dir.