Operaismo düşünürleri sınıf kompozisyonunu teknik ve politik bileşimler olarak ikiye ayırırlar.

Politik bileşim ise işçi sınıfının kendi ihtiyaç ve gelişimi için mücadele etmesini sağlayan örgütlenme kapasitesini belirler.

Lazzarato’nun 1996’da kaleme aldığı Immaterial Labor (Gayri Maddi Emek) başlıklı çalışmaya göre

Gayri maddi emek emeğin iki farklı yönünü tanımlar.

Marazzi (2010) bu yeni görüngüyü yeni ekonomi olarak adlandırır. Bu yeni ekonominin temelde
ilgi ekonomisine dayandığını vurgular. İlgi ekonomisi, bilgiye erişimde görülen, yeni teknolojilerin
körüklediği yüksek artış oranının bir ürünüdür

Srnicek ve Williams’a (2017, 190-191) göre;
“1. Küreselleşme ve otomasyonun bir sonucu
olarak küresel emekte arz fazlası sebebiyle
gelişmiş ülkelerdeki işçi sınıfında eğretileşme daha yoğun bir hâl alacak.
3. Düşük vasıflı hizmet işlerinin otomasyonuyla kenar mahallelerde yaşayan nüfus büyümeye devam edecek ve prematüre sanayisizleşmeyle artış daha vahim hale gelecek.
4. Gelişmiş ekonomilerdeki kent marjinalliği,
düşük vasıflı ve düşük ücretli işlerin otomasyonuyla daha büyük boyutlara varacak.

Büyük Veri, tek bir sunucu veya masaüstü bilgisayarda yürütülen geleneksel “yerel” tekniklerle yönetilemeyen veya analiz edilemeyen ve milyonlarca kaynaktan gelen veri kitlelerini (bir arama motorunun deposundan, internet araştırmalarından, Wikipedia’nın veri tabanından alınan veriler gibi) ifade etmek için kullanılır.

"Facebook, Youtube, Whatsapp" Dünyada en çok kullanılan ilk üç sosyal medya platformlarıdır.

1.38 tirilyon dolarla Apple en değerli teknoloji şirketidir.

Türkiye’de bilgi yoğun faaliyetlerde istihdam edilen işgücü oranı %21,58’dir.

GAYRİ MADDİ EMEK
Lazzarato

BÜYÜK VERİ, GÖZETİM, FİNANSIN DİJİTALLEŞMESİ
“Büyük Veri”

BÜYÜK VERİ, GÖZETİM, FİNANSIN DİJİTALLEŞMESİ
Facebook

BÜYÜK VERİ, GÖZETİM, FİNANSIN DİJİTALLEŞMESİ
Twitter

BÜYÜK VERİ, GÖZETİM, FİNANSIN DİJİTALLEŞMESİ
Gazetecilik

BÜYÜK VERİ, GÖZETİM, FİNANSIN DİJİTALLEŞMESİ
Facebook

Sermaye ve Dijital Emek Pazarı
Güney Kore

TOPLUMSAL İŞÇİ
İşçicilik sonrası

Serbest Emek ve Dijital Ekonomi
Her an her yerde hazır bulunan mobil medya, gündelik yaşamın çalışmadan arta kalan zamanlarını ve boşluklarını iletişimsel kullanımın (communicative use) olası yeni anlarıyla doldurmaya yardım edecek.

BÜYÜK VERİ, GÖZETİM, FİNANSIN DİJİTALLEŞMESİ
ross

Post operaismo yani işçicilik sonrası akımın temelleri II. Dünya Savaşı sonrası İtalyan Marksist düşün dünyasında önemli bir yeri olan işçicilik (operaismo) ekolüne dayanmaktadır. Operaismo teorisyenleri Marx’ın sermayenin organik bileşimi kavramını tersine çevirmişlerdir.

İtalyan kapitalizminin 1960’lı yıllardan 1980’li yıllara uzanan süreci ayrıksı toplumsal ve kültürel deneyimler yaratmıştı. 1990’lı yıllarda İtalyan ayrıksılığı aslında sona ermiştir. İtalyan devrimci düşüncesi yeni ve önemli bir şekilde kürenin geniş bir kesimi için artık geçerli hale gelmişti. Bu yeni durum, şüphesiz kısmen dünya çapında kimi sektörlerde sermayenin büyük ölçekli endüstrilere bağımlılıktan, maddi olmayan ve sibernetik emek biçimleri, esnek ve güvencesiz çalışma ağlarını ve artan şekilde kültür ve medya tarafından tanımlanan metâları içeren yeni üretim biçimlerine doğru yönelen kapitalist küreselleşme projesine atfedilebilir.

Vercellone, bilişsel kapitalizm adını verdiği yeni kapitalizmde sermayenin de gayri maddileştiğini savunur. Bunun birinci belirtisi gayri maddi denilen ve artık borsa sermayesine dönüşmenin en önemli kısmını temsil eden sermayenin artan rolü ile ilgilidir. Bu durumda gayri maddi sermayenin kendisi ile tarihsel maliyetler çerçevesinde (ve dolayısıyla onun üretimi için gerekli emek zamanı çerçevesinde) herhangi bir nesnel ölçüden kaçar. Onun değeri, kâr beklentisiyle rant elde eden finans piyasaları tarafından gerçekleştirilen öznel değerlendirmenin ifadesinden başka bir şey olmaz.

İnternet ağının kendisi, bireyleri ve kullanıcı topluluklarını güçlendirdikçe üretici ve tüketici rolleri arasındaki ayrım giderek belirsizleşmeye başlamıştır. Hatta müşteriler ve son kullanıcıların ürünün tasarımı, geliştirilmesi, pazarlanması, satışı ve bakım konularına çeşitli yönleriyle dahil olmalarını açıklayan üreten tüketici (prosumer), üretici tüketim (prosumption) gibi kavramalar literatüre girmiştir.

Dünyanın en değerli 5 şirketi arasında yer alan ve 2015 yılında Google ile birlikte, YouTube, Android, GMail, vb. Google'a ait diğer şirketleri tek çatı altında toplamak için kurulan teknoloji şirketinin adı Alphabet'tir.

Dijitalleşmeyle ortaya çıkan, tam zamanlı olmayan ofissiz iş pratiklerinin bir yansıması ortak çalışma alanları olmuştur. Gerek ülkemizde gerekse dünyanın farklı ülkelerinde aylık ücret karşılığında İnternet ve çalışma ortamı kiralayan freelancer’lar bu alanlarda sermaye sahipleri için içerik üretirken, böylesi bir dijitalleşme kimi meslekleri olumsuz şekilde etkilemiştir. Gazetecilik, bu mesleklerden birine örnek olarak gösterilebilir.

Bir ülkede bilgi yoğun faaliyetlerin yaygınlığı o ülkenin dijital ekonomiye geçme potansiyeli açısından önemlidir. Bilgi yoğun faaliyetlerde istihdam edilen işgücü oranı ILOSTAT veri tabanında belirtilen toplulaştırılmış Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) meslek kategorilerinden “Yöneticiler, profesyoneller ve teknisyenlere” karşılık gelir. Bu oran, ülkenin istihdam ve üretim yapısı hakkında fikir vermesi açısından önemlidir. Buna göre bilgi yoğun faaliyetlerde istihdam edilen işgücü oranı (%56.91) en yüksek ülke Singapur'dur.

Pandemi sonrası dönem ile ilgili yapılan araştırmalar ve uzmanların yaptıkları öngörüler dijitalleşme konusunda farkındalığın ötesinde, daha somut adımlar atmanın ve bazı hayati teknolojilere derhal yatırım yapmanın önemini ortaya koyuyor. Çünkü iş dünyası liderlerini, şirketlerinin finansal geleceklerini, çalışanlarının, müşterilerinin ve diğer paydaşların sağlığını ve tüm toplumu ilgilendiren, işlerini sürdürülebilir kılabilecek kararlar almak du-rumunda olacakları bir dönem bekliyor. Şirketleri uzun vadede olumlu yönde ayrıştıracak konuların başında teknoloji yatırımları, dayanıklılık, çeviklik, çalışma biçimi esnekliği ve müşterilere hizmet vermenin yeni yolları geliyor.

Koronavirüs döneminin yarattığı dijital dönüşümden olumlu etkilenen şirketlerden biri de online müzik dinleme platformu Spotify oldu. İlk çeyrekte şirketin paralı abonelerinin sayısı 130 milyona çıktı. Bu da yatırımcıda iş modelinin koronavirüs gibi bir krize daha dayanıklı olduğu izleniminin oluşmasını sağladı. Şirketin reklam gelirleri düştü; ancak genel olarak gelirinde yüzde 22’lik bir artışın yaşanması bu kaybın önüne geçti. Bu bilanço rakamlarının üzerine İsveçli şirketin New York borsasında işlem gören hisseleri ticaret başlamadan önce yüzde 10 yükseldi. Şubat ayının sonlarında İtalya ve İspanya gibi koronavirüs krizinden ağır etkilenen ülkelerde kullanıcı sayısının başta düştüğü ancak sonraki haftalarda toparladığı belirtildi.

"Siber Proletarya" adlı eserinde Operaismo Okulu'na dayandırdığı görüşleriyle; sermayenin işçiden kendini özerkleştiren taraf olduğunu ve emeği aynı anda hem içerdiği hem de dışladığı için “işleyen çelişkisini” yeni bir aşamaya yükselttiğini belirten yazar Whitford'dur.

Sabit sermaye (makineler ve hammaddeler) ile değişir sermaye (işçiler) arasındaki oranın işçi sınıfının kapasitelerini nasıl etkilediğine baktılar (Witheford, 2019:43). Operaismo düşünürleri sınıf kompozisyonunu teknik ve politik bileşimler olarak ikiye ayırırlar.
İşçiler

Hardt ve Negri’ye (2004) göre 20. yüzyılın son on yılında endüstriyel emek hegemonyasını yitirdi ve yerine maddi olmayan emek yani bilgi, enformasyon, iletişim ilişkileri veya duygusal ifade gibi maddi olmayan ürünler üreten emek geçti. Hardt ve Negri aynı zamanda bu emeğe duygulanımsal emek de der. Gayri maddi emek maddi olmayan fikirler, semboller, kodlar, metinler, dilsel figürler, imajlar gibi ürünler üretir. Bu yeni emeğin dolaşımı tüketimin yeni görüngülerini anlamak için kilit önemdedir.

Vercellone (2015) bilişsel kapitalizm adını verdiği yeni kapitalizmde sermayenin de gayri maddileştiğini savunur. Bunun birinci belirtisi gayri maddi denilen ve artık borsa sermayesine dönüşmenin en önemli kısmını temsil eden sermayenin artan rolü ile ilgilidir. Bu durumda gayri maddi sermayenin kendisi ile tarihsel maliyetler çerçevesinde (ve dolayısıyla onun üretimi için gerekli emek zamanı çerçevesinde) herhangi bir nesnel ölçüden kaçar. Onun değeri, kâr beklentisiyle rant elde eden finans piyasaları tarafından gerçekleştirilen öznel değerlendirmenin ifadesinden başka bir şey olmaz. İkinci belirti, ticari olmayan bir mantığa göre geleneksel olarak refah devleti tarafından sağlanan insanın insan için üretim yaptığı sektörler, bilgiye dayalı bir ekonominin lokomotif sektörü olduğu biçime bağlıdır. Bilginin üretilme ve aktarılma sürecinin dolayısıyla gayri maddi sermayenin oluşumunun önemli bir kısmını sağlayan da insanın insan için yaptığı üretimdir (Vercellona, 2015: 92-93)

İlgi ekonomisi, bilgiye erişimde görülen, yeni teknolojilerin körüklediği yüksek artış oranının bir ürünüdür zira müşterileri/tüketicileri muha-faza etmek ya da basitçe cezbetmek için ilgilerini çekmek gerekiyor.

Ağın kendisi, bireyleri ve kullanıcı topluluklarını güçlendirdikçe üretici ve tüketici rolleri arasındaki ayrım giderek belirsizleşmeye başlamıştır. Hatta müşteriler ve son kullanıcıların ürünün tasarımı, geliştirilmesi, pazarlanması, satışı ve bakım konularına çeşitli yönleriyle dahil olmalarını açıklayan üreten tüketici (prosumer), üretici tüketim (prosumption) gibi kavramalar literatüre girmiştir (Morva, 2018: 40).

Srnicek ve Williams’a (2017, 190-191) göre;
“1. Küreselleşme ve otomasyonun bir sonucu olarak küresel emekte arz fazlası sebebiyle gelişmiş ülkelerdeki işçi sınıfında eğretileşme daha yoğun bir hâl alacak.
2. İstihdamsız büyümeler derinleşmeye ve süreç olarak uzamaya devam edecek ve bu durum ağırlıklı olarak, o esnada otomasyona geçiş yapabilecek işlerde çalışanları etkileyecek.
3. Düşük vasıflı hizmet işlerinin otomasyonuyla kenar mahallelerde yaşayan nüfus büyümeye devam edecek ve prematüre sanayisizleşmeyle artış daha vahim hale gelecek.
4. Gelişmiş ekonomilerdeki kent marjinalliği, düşük vasıflı ve düşük ücretli işlerin otomasyonuyla daha büyük boyutlara varacak.
5. Yüksek vasıflı işçi arzındaki artışı karşılamak amacıyla gösterilen ümitsiz çabaların sonucunda yükseköğrenimin mesleki eğitime dönüştürülmesi hızlandırılacak.
6. Büyüme yavaş kalmaya devam edecek ce esk
Büyüme hızlanmaya devam edecek ve eski işlerin yerini alacak yeni işlerin yaygınlaşması hızlanacak.

“Büyük Veri” çok büyük ve karmaşık veri tabanlarını tanımlamak için kullanılan yaygın bir terimdir. Büyük Veri, tek bir sunucu veya masaüstü bilgisayarda yürütülen geleneksel “yerel” tekniklerle yönetilemeyen veya analiz edilemeyen ve milyonlarca kaynaktan gelen veri kitlelerini (bir arama motorunun deposundan, internet araştırmalarından, Wikipedia’nın veri tabanından alınan veriler gibi) ifade etmek için kullanılır. Veri işleme gücünün durmaksızın geliştirilmesi ve veri analizine yönelik yeni tekniklerin ortaya çıkarılması, “Büyük Veri”nin sayısız pek çok kaynak kullanılarak yaratılabileceğini ve başka koşullarda gözden kaçabilecek olan yönelimlerinin ve özelliklerin keşfedilmesi amacıyla geliştirilebileceğini gösterir.

TÜBSİAD’ın (Türkiye Bilişim Sanayicileri İş Adamları Derneği) Türkiye’nin 2020 Dijital Dönüşüm Endeks Raporu’na göre bazı önemli sonuçlar aşağıda verilmiştir:
“Bir ülkede bilgi yoğun faaliyetler içinde telekomünikasyon sektörü özel bir önem taşır. Her 1 milyon kişilik nüfusa karşılık gelen tam zamanlı telekomünikasyon çalışanlarının sayısı; bir ülkedeki iletişim sektörünün büyüklüğünü, sektörün önemini ve kapasitesini göstermektedir. Türkiye’de her 1 milyon kişilik nüfusa 342 tam zamanlı telekomünikasyon çalışanı hizmet vermektedir. Bu sayı ile Türkiye, seçilmiş ülkeler arasında açık ara farkla son sıradadır. Her 1 milyon kişilik nüfusa hizmet veren tam zamanlı telekomünikasyon çalışanı sayısı en yüksek ülkeler ise Güney Kore (2486) ABD (2263) ve İrlanda’dır (1906). Bu istatistik, Türkiye telekomünikasyon endüstrisinin yeterince gelişmemiş olduğunu ve hizmet verme kapasitesinin sınırlı olduğunu göstermektedir.

Huws (2018) post operaismo teorisyenlerinin coşkulu gayri maddi emek kavramsallaştırmalarına karşı dijital emeğin ekonominin geri kalanından soyutlanabilecek ayrı bir emek biçimi olarak görülemeyeceğini belirtir.
“Geçmişte dile getirdiğim gibi, görülebilir ayrı bir bedensel olmayan emek dünyasının varlığı “bilgi temelli”,” maddi olmayan” veya ağırlıksız yeni bir iktisadi faaliyet aleminin kanıtı değildir. Bu basitçe, işbölümünün artan karmaşıklığını dile getirmek demektir; hem zihinsel hem bedensel olarak görevlere bölünmekte olan faaliyetlerin birbirlerinin varlığından neredeyse habersiz farklı işçilere coğrafi ve sözleşmeli olarak dağıtılması eğilimi artmaktadır. Her görevin bir yandan daha yaratıcı /veya denetleyici, diğer yandan daha rutin, tekrarlanan işlevlere bölündüğü süregelen bir süreçtir bu” (Huws, 2018: 176).

Witheford Siber Proletarya eserinde tezlerini operaismo okuluna dayandırsa da bugün sermayenin dolambaçlı yollardan da olsa işçiden kendini özerkleştiren taraf olduğunu belirtir. Ona göre sibernetik ve küreselleşmenin birleşimi kapitalist girdabın temel dinamiğindeki gerilimi, emeği aynı anda hem içeren hem de dışlayan “işleyen çelişkisini” yeni bir aşamaya yükseltmiştir (Witheford, 2019: 38). Emeğin, küresel ölçekte ve ağa bağlı biçimde, yüksek ölçüde devreye sokulduğu bir dönemi hem üretim hem de dolaşımdaki otomasyon düzeylerinin, algoritmik finansallaşmayla beraber sermayeyi işçilerden giderek daha fazla yalıttığı ve böylece emeğin dışarı atılmasının hızlandığı bir diğer dönemi izlediğini söyler (Whiteford, 2019: 38).

Küreselleşme, Jameson için, bir dünya pazarı ufkunun yanı sıra dünyadaki iletişimin muazzam düzeyde genişlemesini ifade eder.

James Ferguson küresel eşitsizlikleri vurgulamak amacıyla Afrika gibi bazı bölgeler için akıntı değil de “zıplama” metaforunu kullanmanın daha doğru olacağını belirtir.

Castells’in ifadesiyle, “biz küresel bir köyde değil; küresel olarak üretilip yerel olarak dağıtılan, kişiye özel kulübelerde yaşamaktayız”.

George Ritzer, McDonaldlaştırma tezinde Max Weber’in rasyonalizasyon teorisine dayanarak verimlilik, hesaplanabilirlik, öngörülebilirlik ve kontrol boyutlarının günümüzde pek çok iş sektöründe küresel bir güç olarak toplumların ve kültürlerin homojenleşmesinde etkin olduğunu ortaya koyar.

Küyerelleşme, küresel şirketlerin yerel bağlamlarda uyguladıkları pazarlama stratejilerinde, “Küresel düşün, yerel hareket et” mantığına dayanan bir kavramdır. Bu içerikte; KFC, Domino’s, Burger King, McDonald’s gibi küresel firmaların Türkiye’deki standart menülerine tavuk-pilav, döner kebap, pizza, ayran, dürüm gibi yerel yemek ve içecekleri eklemesi; Ramazan menüleri, iftar reklamları, misvak aromalı Colgate gibi ürün ve uygulamalar pazarlama stratejilerinde kendini gösteren küyerelleşme olgusunun örnekleri olarak gösterilebilir

Ulusal ve bölgesel yönetimlerin özellikle ‘yaratıcı endüstri’ ve ‘kültürel endüstri’ politikalarıyla medya sektörüne artan bir ilgi gösterdiğini belirten Hesmondhalgh (2010) başta medya endüstrisi olmak üzere kültür endüstrilerin toplumsal ve ekonomik yaşamın önemli bir parçası olmaya devam etmekte olduğuna dikkat çekerek kültür endüstrisine alternatif olarak Yaratıcı Endüstriler kavramını önerir.

Mega alışveriş merkezleri, Urry’nin belirttiği gibi, “daha önce hâkim olan
sanayi şehirlerinin yerini tüketim şehirlerinin aldığını göstermektedir”.

Kültürel emperyalizm söylemi ise küreselleşme sürecini, belirli merkezi kültürlerin gittikçe
artan hegemonyası; Amerikan değerlerinin, tüketici mallarının ve yaşam tarzlarının yayılması olarak ele alır.

Küreselleşmeyi, dünyadaki toplumsal ilişkilerin yoğunlaşması olarak tanımlayan Giddens’a göre uzak yerellikleri birbirine bağlayan bu yoğunlaşma öyle bir düzeyde gerçekleşmektedir ki, yerel olaylar binlerce kilometre uzaklıktaki olaylar tarafından biçimlendirilmekte ve bunun tersi de olabilmektedir.

Reklamı, kültür endüstrisinin “yaşam iksiri” olarak nitelendiren Adorno ve Horkheimer’a göre sistem her türlü ürünü reklama zorunlu kıldığı için, reklam kültür endüstrisinin ana dili, üslubudur.

Küreselleşmeyi, dünyadaki toplumsal ilişkilerin yoğunlaşması olarak tanımlayan sosyolog A. Giddens’dır. Dolayısıyla, doğru cevap A- A. Giddens

James Ferguson, küresel eşitsizlikleri vurgulamak amacıyla “zıplama” metaforunu kullanmanın daha doğru olacağını belirtmiştir. Dolayısıyla, doğru cevap D- Zıplama

Castells’e göre dünya çapında yirminci yüzyılın son çeyreğinde ortaya çıkan yeni ekonominin özellikleri enformasyonel, küresel ve ağ örgütlenmesine dayalı olmasıdır. Dolayısıyla, doğru cevap C- I, II ve IV

Kültürel çakışma tezi, küreselleşmenin standartlaş(tırıl)mış kültür ürünlerinin küresel düzeyde tüketilmesine ve böylelikle kültürel düzeyde standartlaştırıcı bir rol oynadığını öne sürer. Dolayısıyla, doğru cevap B

Adorno ve Horkheimer metalaştırılmış, standarlaştırılmış ve basit& temelsiz olduğunu öne sürdükleri kültür endüstrisi ürünlerinin bireyselliği değil, uyumluluğu beslediğini belirtirler. Dolayısıyla, doğru cevap D, I, II ve IV

Ritzer’in McDonaldlaştırma tezi öngörülebilirlik, verimlilik, hesaplanabilirlilik ve kontrol kriterlerini içerir. Dolayısıyla, doğru cevap E, I, II, III ve IV

Tomlinson, “belirli kültürel ürünlerin küresel mevcudiyetini kapitalist bir tek kültüre doğru gidişata işaret ettiğini varsayıyorsak, kültürü sadece maddi ürünlerine indirgeyen çok dar bir kültür kavramı kullanıyoruz demektir” görüşünü dile getiri. Dolaysıyla, doğru cevap C-J. Tomlinson

Melezleşme düşüncesinin en temel unsurunu karışım oluşturur. Bir araya gelme, birleşme, birbirine geçme, yani Jan Nederveen Pieterse’nin kavramıyla mélange. Dolayısıyla, doğru cevap B

Appadurai, hem ulusların kendi içinde, hem de küresel, uluslararası düzeyde yaşanan sosyo-kültürel küreselleşmeyi, beş farklı grupta kategorileştirdiği ‘görünüşler üzerinden analiz eder. Bunlar: etno-görünüşler, medya-görünüşler tekno-görünüşler, finans-görünüşler ve ideolojik-görünüşlerdir. Dolayısıyla, doğru cevap A- I, II, III ve V

Sanatın kültürel, eğitimsel ve ruhani değerinden çok ekonomik değerine odaklanan yeni yaklaşımları ifade etmek için “yaratıcı endüstriler” kavramını D. Hesmondhalgh önermiştir. Dolayısıyla, doğru cevap B- D. Hesmondhalgh

KÜRESELLEŞME: TEMEL KONULAR bölümünü detaylı olarak inceleyiniz.
Robertson için küreselleşme hem dünyanın küçülmesine hem de bir bütün olarak dünya bilincinin güçlenmesine gönderme yapar (Robertson, 1999:21).

KÜRESELLEŞME: TEMEL KONULAR başlıklı bölümü Fordist üretim sürecinin etkilerini anlamak için detaylı olarak inceleyiniz
20. yüzyılın ilk çeyreği itibariyle fordizm ile üretim sürecinin standartlaşması
beraberinde ürünlerin standartlaştırılmış ve kitlesel düzeyde üretimini, standartlaşmış kitlesel üretim de standartlaşmış kitle tüketimini beraberinde
getirmiştir. Ortaya çıkan küresel tüketim kültürü, “sadece tecimsel değeri olan şeylerin tüketimini değil; zaman ve mekân da dâhil olmak üzere her
şeyin tüketilebildiği bir ortam yaratmıştır” (Sungur, 2011:19).

KÜRESELLEŞME: TEMEL KONULAR bölümünü detaylı olarak inceleyiniz
Enformasyonun/bilginin başka bir bilgiyle üretildiği bu dönüşümlü üretim ortamında, “bilgiyi” geliştirme, depolama, işleme ve yayma teknolojileri artık ekonominin en önemli gücünü oluşturmaktadır. Bilgi temellerinin dijitalleştiği ve böylece küresel düzeyde işlenip depolanmasında sınırların/ mesafelerin ortadan kalktığı enformasyon odaklı bu ekonomik yapıda, standart fordist kitle üretiminin aksine çok daha esnek, parçalı, yatay bir model hakimdir. Japon otomobil firması Toyota’nın üretim anlayışına atıfla Toyotaizm olarak da adlandırılan bu yeni ekonomik yapılanma, üretilen ürünlere pazar bulmak yerine, var olan pazarın ve müşteri profilinin taleplerine göre üretimi benimsemekte ve böylelikle belirsizlikleri en aza indirmektedir.

KÜRESELLEŞME: TEMEL KONULAR bölümünü detaylı olarak inceleyiniz.
Samuel Hantigton'a göre, jeopolitik soğuk savaşın sona ermesi ile birlikte, politik-ekonomik farklılıklar, esas olarak kültürel nitelikteki yeni fay hatlarının gölgesinde kalmakta; çok eski kimlikler, düşmanlıklar ve husumetler yeniden su yüzüne çıkmaktadır. Aralarında ciddi fay hatları olan yedi ya da sekiz uygarlığın çatışmasının insanlığın tarihini belirlediğini savunan Huntington, Sino (Çin), İslami, Ortodoks, Hindu, Batı Avrupa, Kuzey Amerika gibi dünya uygarlıkları arasında ekonomik çatışmalara ve kültür savaşlarına, bu kültür savaşları da muhtemelen “küresel medeniyetler çatışmasına” yol açacaktır. Bu teori, pek çok nedenden dolayı, özellikle İslami uygarlık hakkındaki tartışmalı ifadeleri ve Müslümanları “şiddete eğilimli” göstermesi bakımından eleştirilmektedir (Ritzer, 2010: 263-266, 291).

KÜRESELLEŞMENİN STANDARTLAŞTIRICI BOYUTU: HOMOJENLEŞME / KÜLTÜREL ÇAKIŞMA bölümünü detaylı olarak inceleyiniz.
Bu ekole göre kültür bir zamanlar bireyi içinde yaşadığı dünyaya karşı daha eleştirel bir mesafe almaya ve her türlü baskıya karşı direnmeye yönlendirirken kültür endüstrisinde eleştirellik ortadan kalkmış ve basit eğlence biçimlerine indirgenmiştir. Kültür bir zamanlar bireyselliği beslemekteyken şimdi uyumluluğu özendirmektedir ve “bireyin sonuna” yol açan “tümüyle yönetilen toplumun” en önemli parçasıdır. Bireyleri manipüle ve kontrol edilecek birer nesne konumuna sokan “estetik birer yoksullaşma”ya karşılık gelen kültür endüstrisi ürünleri yarattığı yanlış ihtiyaçlar ile insanları güdüp yönlendirerek onları status quo ile uzlaştırmakta ve böylelikle kapitalist tahakkümün yeniden üretimine yardım etmektedir (Swingewood,
1996: 36-37).

KÜRESELLEŞMENİN STANDARTLAŞTIRICI BOYUTU: HOMOJENLEŞME / KÜLTÜREL ÇAKIŞMA bölümünü iRitzerin görüşlerine dikkat ederek inceleyiniz.
Ritzer, McDonaldaştırma tezini verimlilik, hesaplanabilirlik, öngörülebilirlik ve kontrol boyutlarıyla inceler ve ayrıca “rasyonalitenin irrasyonelliği”ne dikkat çeker. Ritzer’e göre, McDonaldlaştırma yaşamış bir toplumda öncelik verimlilik olacak ve verimli olmak için en uygun araçlar aranacaktır. İkinci olarak hesaplanabilirlik; nitelik (yani kalite) yerine niceliğe (yani miktara) ve hıza önem verilir ki bu durum yabancılaşma ve tatminsizliğe yol açar. McDonaldlaştırılmış bir toplum öngörülebilir olmak ister ve dolayısıyla benzer işlerin benzer şekillerde
yapılmasına dair düzenlemeler yaşama geçirilir. Dördüncü olarak, McDonaldlaştırma büyük bir kontrolü de beraberinde getirir ve bu kontrol ile denetim farklı teknolojiler aracılığıyla yaşama geçirilir. Halihazırda bu teknolojiler çalışanlara hükmeder durumda olsalar da Ritzer’e göre, ilerde onların yerini alacaktır. Son olarak, McDonaldlaştırma süreci rasyonelitenin irrasyonelliğini beraberinde getirir ki, çalışanların insani olmayan ortamlarda çalışmak zorunda olması durumunda olduğu gibi insanlıktan uzaklaştırılması en çarpıcı örneğidir.

KÜRESELLEŞMENİN STANDARTLAŞTIRICI BOYUTU: HOMOJENLEŞME / KÜLTÜREL ÇAKIŞMA bölümünü küreyelleşme kavramına dikkat ederek inceleyiniz.
Sağlıklı beslenme kriterlerinin çok dışında kalan fast food yiyecek ve içeceklerinin Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerde “millî” yiyeceklere uygulanması sık görülmeye başlanmıştır. Dünya ölçeğinde ve özellikle Avrupa’da yaşayan Türkiye’den göç etmiş yurttaşların “döner”i McDonaldlaştırdığını söylemek mümkündür. Dönerin yanı sıra tantuni, simit sarayları (Ünsal, 2010), yerel tatlı zincirleri (Özsüt, Tatlıcı Tombak vb.), uluslararası kahve zincirleri (Starbucks, Gloria Jeans) 2000’lerde “mutenalaş”tıktan ve orta sınıfların kendi yaşam tarzlarını sitilize ettikten (Ahıska ve Yenal, 2006: 284) sonra (Kahve Dünyası, Kahve Diyarı, Café Crown, Kocatepe, Kahve Ateşi vb.), köfteci zincirleri (Sultanahmet Köftecisi, Ramiz Köftecisi vb.) bu McDonaldlaşmanın ve küreselleşmenin kültürel unsurlarının küyerelleşmesi (glocalization)
(Robertson, 1999) süreçlerinin yerel bazdaki en tipik örnekleri olarak karşımıza çıkmaktadır.

KÜRESELLEŞMENİN STANDARTLAŞTIRICI BOYUTU: HOMOJENLEŞME / KÜLTÜREL ÇAKIŞMA bölümünü inceleyiniz.
Batılılaşma ve daha da özgül olarak Amerikanlaşma ile bir tutulan ve Amerikan değerlerinin, tüketici mallarının ve yaşam tarzlarının yayılması olarak tanımlanan küreselleşme olgusunun özellikle son 20 yılda karşıt-akıntıları (tek yönlü olmayan, çok yönlü akıntıları) ve bir “Doğululaşma” sürecini (belki eşit düzeyde olmasa da) içerdiği de göz ardı edilmemelidir. Colin Campbell’in 2007 yılında yayınlanan kitabının adı olan “Batının Doğululaşması” (The Easternization of the West) durumu da yaşanmaktadır. Campbell, (2007) başta Çin, Tayvan, Hint ve Japon mutfaklarının, yoganın, Zen düşüncesinin, vejetaryenliğin küresel düzeyde popülerleşmesini bu düşünceye örnek verir.

KÜRESELLEŞMENİN FARKLILAŞTIRICI BOYUTU: KÜLTÜREL MELEZLEŞME VE KÜYERELLEŞME bölümünü inceleyiniz.
Kültür endüstrisinde metâlardan söz edilirken küresel kültür endüstrisinde markalar vardır, yani metâlar değil markalar önem taşımaktadır. Fordist standart üretim modelinin ve emek yoğun bir yapılanmanın söz konusu olduğu kültür endüstrisinden farklı olarak küresel kültür endüstrisi, üretim ve tüketimin kültürü de etkilemesi doğrultusunda farklı yapılarda oluşmasıyla işlemektedir. Postfordizm olarak da adlandırılan esnek üretimin hâkim olduğu küresel kültür endüstrisinde ise markaların belirleyiciliği söz konusudur. Metâlardan farklı olarak markalar hafızası ve tarihi olan ürünler olarak bir anlam taşırlar. Kültür endüstrisinde metâ olarak adlandırılan ticari ürünler küresel kültür endüstrisinde
markaya dönüşmüştür. Bu durum, gelişen teknolojiyle birlikte üretim yapan firmaların artan rekabet sonucunda sadece mal üretmek değil kimlik üretmek yoluyla farklılaşmaya çalışmasını ortaya koymaktadır (Lash ve Lury, 2007: 4-5).

KÜRESELLEŞMENİN FARKLILAŞTIRICI BOYUTU: KÜLTÜREL MELEZLEŞME VE KÜYERELLEŞME bölümünü inceleyiniz.
Ulusal ve bölgesel yönetimlerin özellikle ‘yaratıcı endüstri’ ve ‘kültürel endüstri’ politikalarıyla medya sektörüne artan bir ilgi gösterdiğini belirten Hesmondhalgh (2010) başta medya endüstrisi olmak üzere kültür endüstrilerin toplumsal ve ekonomik yaşamın önemli bir parçası olmaya devam etmekte olduğuna dikkat çekerek kültür endüstrisine alternatif olarak Yaratıcı Endüstriler kavramını önerir. Yaratıcı Endüstriler; sanatın kültürel, eğitimsel ve ruhani değerinden çok ekonomik değerine odaklanan yeni yaklaşımları ifade etmek için tercih edilmektedir. Burada modern ekonomilerde ve toplumlarda yaratıcılığın rolüne
odaklanarak yaratıcı endüstrilerin (ya da yaratıcı ekonomi ya da yaratıcı sınıfın) genişlemesi yoluyla daha fazla mali kaynak ve istihdam üretileceği düşüncesi söz konusudur (Hesmondhalgh, 2010: 14).

Konu: KÜRESELLEŞME: TEMEL KONULAR
Küreselleşme, “insanlık çağındaki en önemli değişim”dir ve yaşadığımız çağı tek kelimeyle “küresel çağ” olarak adlandırmak mümkündür. Oldukça tartışmalı, çok boyutlu ve karmaşık bir olgu olan küreselleşme olgusu hepimizi, hemen herkesi, her yeri ve her şeyi kapsamakta ve ilgilendirmektedir. “Bazılarına göre küreselleşme, onsuz mutlu olamayacağımız şeydir; bazılarına göre ise, küreselleşme mutsuzluğumuzun nedenidir. Gel gelelim, herkesin birleştiği nokta, küreselleşmenin dünyanın kaçamayacağı kaderi, geri dönüşü olmayan bir süreç olduğudur” (Bauman, 1997:7).

Konu: KÜRESELLEŞME: TEMEL KONULAR
Mevcut sınırların, hudutların çoğunu geçersizleştiren küresel ekonomik, politik, kültüre veya çevresel ilişkilerin ve akışların belirlediği bir toplumsal durumu ifade etmek için küresellik terimi kullanılırken, küreselleşme de içinde bulunduğumuz toplumsal durumu küreselliğe dönüştüren toplumsal süreçlere karşılık gelir. Bu yüzden küreselleşmeyi, dünyadaki toplumsal ilişkilerin yoğunlaşması olarak tanımlayan Giddens’a göre uzak yerellikleri birbirine bağlayan bu yoğunlaşma öyle bir düzeyde gerçekleşmektedir ki, yerel olaylar binlerce kilometre uzaklıktaki olaylar tarafından biçimlendirilmekte ve bunun tersi de olabilmektedir. Küreselleşme, Jameson için, bir dünya pazarı ufkunun yanı sıra dünyadaki iletişimin muazzam düzeyde genişlemesini ifade eder (Steger, 2003: 24-25).

Konu: KÜRESELLEŞME: TEMEL KONULAR
Küreselleşmeyi, dünyadaki toplumsal ilişkilerin yoğunlaşması olarak tanımlayan Giddens’a göre uzak yerellikleri birbirine bağlayan bu yoğunlaşma öyle bir düzeyde gerçekleşmektedir ki, yerel olaylar binlerce kilometre uzaklıktaki olaylar tarafından biçimlendirilmekte ve bunun tersi de olabilmektedir.

Konu: KÜRESELLEŞME: TEMEL KONULAR
Akışkan olguların en önemli özelliği sadece kolay bir şekilde hareket etmeleri değil, aynı zamanda bir kere hareket etmeye başladıklarında onları durdurmanın zor olmasıdır. Diğer taraftan, akışkan olgular ne mekânı ne de zamanı sabitleyebilir. Günümüz dünyasının belirgin niteliği olmayı sürdüren ve küreselleşmeyle bağlantılı olarak artan akışkanlıklar büyük fırsatlar sunduğu kadar bir dizi tehdit ve tehlikeyi de beraberinde getirmiştir. Akışkan olgulara en iyi örnek, paranın sembolik işaretler olarak küresel çapta anlık olarak hareket ettiği küresel finans piyasalarıdır. Finans piyasaları dışında internet ya da sosyal paylaşım ağları üzerindeki etkileşimler, pornografi, göçmenlerin küresel hareketleri (Ritzer, 2010a: 20-46) ya da 2020 yılı itibarıyla küresel olarak karşı karşıya olduğumuz Covid-19 pandemisi küresel düzeydeki akışkan olgulara örnek oluşturur. Din statiktir.

Konu: KÜRESELLEŞME: TEMEL KONULAR/ Küreselleşme, Enformasyonel Ekonomi, Kültür ve Tüketim
Bilgi temellerinin dijitalleştiği ve böylece küresel düzeyde işlenip depolanmasında sınırların/ mesafelerin ortadan kalktığı enformasyon odaklı bu ekonomik yapıda, standart fordist kitle üretiminin aksine çok daha esnek, parçalı, yatay bir model hakimdir. Japon otomobil firması Toyota’nın üretim anlayışına atıfla Toyotaizm olarak da adlandırılan bu yeni ekonomik yapılanma, üretilen ürünlere pazar bulmak yerine, var olan pazarın ve müşteri profilinin taleplerine göre üretimi benimsemekte ve böylelikle belirsizlikleri en aza indirmektedir. Ayrıca şirketlerin örgütlenme modelleri dijital teknolojilerin çalışma ilkelerini taklit ederken, artık küresel ve eşzamanlı iletişimi mümkün kılan çok-merkezli ve çok-düğümlü bir yapı söz konusudur.
Enformasyonun/bilginin başka bir bilgiyle üretildiği bu dönüşümlü üretim ortamında, “bilgiyi” geliştirme, depolama, işleme ve yayma teknolojileri artık ekonominin en önemli gücünü oluşturmaktadır.

Konu: KÜRESELLEŞME: TEMEL KONULAR/ Kutuplaşma Olarak Küresel Kültür ya da Kültürel Farkçılık
Kültürel farkçılık (ya da kutuplaşma) kuramı kültürlerin küreselleşmeden ya da çoklu kültürel süreçlerden/akıntılardan büyük ölçüde etkilenmemiş olduğunu ve “ısrarlı bir şekilde birbirlerinden farklı kalmaya yatkın” olduğunu vurgular. Bu vurgu, kültürlerin küreselleşmeden hiç etkilenmediği anlamına gelmemekte, sadece etkinin kısmî olduğu ve her zaman nasılsalar öyle olmayı sürdürdükleri anlamına gelmektedir. Yüzeydeki değişimlerden büyük ölçüde etkilenmeyen “derin yapılar” olduğu görüşünden hareket eden yapısalcı bir bakış açısına sahip bu yaklaşıma göre, küreselleşme esas olarak kültürlerin derin yapısının yüzeyinde ortaya çıkar ve bunları da ancak kısmen etkileyebilir. Bu görüşte dünya büyük ölçüde ayrı kültürlerin mozaiği olarak ele alınmaktadır.

Konu: KÜRESELLEŞME: TEMEL KONULAR/ Kutuplaşma Olarak Küresel Kültür ya da Kültürel Farkçılık
Samuel Huntington’ın “Medeniyetler Çatışması” teorisi bu kutuplaşma ya da kültürel farkçılık yaklaşımının en güzide örneğidir. Ona göre, jeopolitik soğuk savaşın sona ermesi ile birlikte, politik-ekonomik farklılıklar, esas olarak kültürel nitelikteki yeni fay hatlarının gölgesinde kalmakta; çok eski kimlikler, düşmanlıklar ve husumetler yeniden su yüzüne çıkmaktadır. Aralarında ciddi fay hatları olan yedi ya da sekiz uygarlığın çatışmasının insanlığın tarihini belirlediğini savunan Huntington, Sino (Çin), İslami, Ortodoks, Hindu, Batı Avrupa, Kuzey Amerika gibi dünya uygarlıkları arasında ekonomik çatışmalara ve kültür savaşlarına, bu kültür savaşları da muhtemelen “küresel medeniyetler çatışmasına” yol açacaktır. Bu teori, pek çok nedenden dolayı, özellikle İslami uygarlık hakkındaki tartışmalı ifadeleri ve Müslümanları “şiddete eğilimli” göstermesi bakımından eleştirilmektedir (Ritzer, 2010: 263-266, 291).

Konu: KÜRESELLEŞMENİN STANDARTLAŞTIRICI BOYUTU: HOMOJENLEŞME/ KÜLTÜREL ÇAKIŞMA
Homojenleşme ya da farklı bir kavramsal ifade ile kültürel çakışma tezi küreselleşmenin dünya çapında, küresel düzeyde giderek artan bir aynılığa, tektipliliğe yol açmaya yatkın olduğu görüşüne dayanır. Bu pozisyonu paylaşan yaklaşımlar genel olarak küreselleşmenin standartlaş(tırıl)mış kültür ürünlerinin küresel düzeyde tüketilmesine ve böylelikle tektip, ortak bir yeme-içme, eğlenme, giyinme, yani ortak bir beğeninin oluşmasını mümkün kılarak kültürel düzeyde standartlaştırıcı ve homojenleştirici bir rol oynadığını vurgular. Dünya kültürleri, en azından belli ölçülerde ve bazı bakımlardan, giderek benzer hâle gelmektedir (Ritzer, 2010:276).

Konu: KÜRESELLEŞMENİN STANDARTLAŞTIRICI BOYUTU: HOMOJENLEŞME/ KÜLTÜREL ÇAKIŞMA/ Kültür Endüstrisi: Frankfurt Okulu
Kültür bir zamanlar bireyi içinde yaşadığı dünyaya karşı daha eleştirel bir mesafe almaya ve her türlü baskıya karşı direnmeye yönlendirirken kültür endüstrisinde eleştirellik ortadan kalkmış ve basit eğlence biçimlerine indirgenmiştir. Kültür bir zamanlar bireyselliği beslemekteyken şimdi uyumluluğu özendirmektedir ve “bireyin sonuna” yol açan “tümüyle yönetilen toplumun” en önemli parçasıdır. Bireyleri manipüle ve kontrol edilecek birer nesne konumuna sokan “estetik birer yoksullaşma”ya karşılık gelen kültür endüstrisi ürünleri yarattığı yanlış ihtiyaçlar ile insanları güdüp yönlendirerek onları status quo ile uzlaştırmakta ve böylelikle kapitalist tahakkümün yeniden üretimine yardım etmektedir (Swingewood, 1996: 36-37). Adorno ve Horkheimer’e göre, toplumsal denetim aracı ve ideolojik bir tahakküm biçimi olarak yukarıdan aşağıya empoze edilen ve endoktrinasyon vazifesi gören bir kültürü yaşama geçiren olan kültür endüstrisinde insanileştirme ve özgürleştirme yoktur (Kellner, 1988: 102-105). Kaldı ki, “tüketici, kültür endüstrisinin ikna etmeye çalıştığı gibi hükmedici ya da özne değildir, aksine kültür endüstrisinin nesnesidir (Adorno, 1975: 76).

Konu: KÜRESELLEŞMENİN FARKLILAŞTIRICI BOYUTU: KÜLTÜREL MELEZLEŞME VE KÜYERELLEŞME
Küyerelleşme (glocalization) kavramı, küresel ve yerel olanın, farklı coğrafi alanlarda değişik so-nuçlar doğuracak şekilde birbirlerinin içine gir-mesi olarak tanımlanabilir. Küyerelleşme (glocalization) ise kültürel melezleşmenin özüne inen ve küreselleşmeyle ilgili birçok çağdaş teorisyenin küresel süreçlerin asli niteliği olarak gördüğü bir kavramdır (Ritzer, 2010a:272). Roland Robertson’un (1995) “küreselleşme (globalization) ve yerelleşme (localization) yönündeki baskılar arasındaki kopmaz birliği açığa vuran, gayet yerinde bir ifadesi ile” (Bauman, 1999:81-82) küyerelleşme (glocalization) kavramı, küresel ve yerel olanın, farklı coğrafi alanlarda değişik sonuçlar doğuracak şekilde birbirlerinin içine girmesi olarak tanımlanabilir. Küresel dinamiklerin yerelliklerle eklemlenince geçirdiği dönüşümleri belirginleştirmesi açısından önem arz eden bu küyerelleşme kavramı, küreselleşme sürecinin diyalektik olarak hem yerelliklerin ivme kazanmasına hem de söz konusu yerelliklerin küreselleşmesine de neden olduğuna dikkat çeker.
Küyerelleşme, küresel şirketlerin yerel bağlamlarda uyguladıkları pazarlama stratejilerinde, “Küresel düşün, yerel hareket et” mantığına dayanan bir kavramdır. Bu içerikte; KFC, Domino’s, Burger King, McDonald’s gibi küresel firmaların Türkiye’deki standart menülerine tavuk-pilav, döner kebap, pizza, ayran, dürüm gibi yerel yemek ve içecekleri eklemesi; Ramazan menüleri, iftar reklamları, misvak aromalı Colgate gibi ürün ve uygulamalar pazarlama stratejilerinde kendini gösteren küyerelleşme olgusunun örnekleri olarak gösterilebilir. Pazarlama stratejilerinde ve ürün reklamlarında görülen bu tür göstergelerin, küyerelleşme ilkesinin etkisiyle oluşturduğu marka imajı, tüketicinin satın alma sürecinde de oldukça etkilidir. Bununla birlikte, yerel dinamiklere göre “köfte-burger” gibi terimlerle yeniden adlandırmak da bu stratejinin bir parçasıdır. Google’ın 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı gibi ulusal bayramlar için özel doodle’ları, turizm sektöründeki uluslararası otel operatörlerinin yerel motiflere uyacak şekilde değiştirdiği dekorasyonlar ve animasyonlar ya da yerel bağlamlara göre yemek menülerindeki değişiklikler yine bu tür pazarlama stratejilerine örnek oluşturur (Ergur, 2019: 32).

Durkheim ise, daha ziyade işlevselci bir yaklaşımla sınıfların, özellikle iş bölümü ve meslekler bağlamında toplumsal yapı içerisinde dayanışma, kolektif birlik ve toplumsallaşmayı sağlayan yönüne odaklanmıştır

Thorstein Veblen’in (1899, s. 48-53) “aylak sınıfa” ilişkin kuramı karşımıza çıkar.

Yeni yoksulluk, bireyin asgari düzeyde yaşamını sürdürmesi için gerekli besin ve barınma gibi ihtiyaçlarını karşılayamadığı durumları ifade etme amacıyla esasen açlık sınırı gibi yoksulluğun ontolojik yapısını rakam ve istatistiklerle açıklayan “mutlak yoksulluk” kavramından farklıdır

Baudrillard’ın (2004, s.113-114) belirttiği gibi “Kadına kadınlık satılır, böylelikle sağlığına ve vücuduna özen göstermeye, koku sürmeye, giyinmeye, tek bir kelimeyle ‘yoktan var olmaya’ inanarak kadın kendini tüketir”.

Baudrillard’ın (2004, s. 53) ifade ettiği gibi “Tüm insanlar ihtiyaç ve tatmin ilkesi önünde eşittir, çünkü tüm insanlar nesnelerin ve malların kullanım değeri önünde eşittir. Halbuki değişim değeri önünde eşitliksiz ve bölünmüşlerdir.”

“habitus” kavramı, “ekonomik sermaye”, “sosyal sermaye” ve “kültürel sermaye” olmak üzere üç farklı sermaye türünü içermektedir.

Yüksek kültür, üst-orta kültür, alt-orta kültür, aşağı kültür ve sözde-halk aşağı kültürü Gans’ın beş temel beğeni kamusu arasında yer alır.

Erving Goffman’ın (1973) kitabıyla aynı ismi taşıyan “günlük yaşamda benliğin sunumu” kavramında rastlamaktayız.

Guy Debord (1931-1984), kitabının da adı olan “Gösteri Toplumu” kavramıyla, medya içeriklerinin, ihtiyacımız olduğu düşündürtülen ve çeşitlendirilmiş göz alıcı metalarla dolu bir gösteri olarak tezahür ettiğine işaret eder.

Günümüzde kullanılan mikroişlemciler, kablo televizyon, etkileşimli televizyon, cep telefonları, uydu yayıncılığı, kelime işlemci, elektronik posta, video konferans ve bunların birbirleriyle veri alışverişinde bulunabilmelerinden ortaya çıkan sistemler yeni medya ya da yeni iletişim sistemleri olarak tanımlanmaktadır.

Sınıf yapısının doğrudan çıplak gözle görülüp gözlemlenebilecek bir olgudan çok bilimsel araştırma yöntemleri ve teknikleriyle açığa çıkarılması gereken, çeşitli toplumsal grupların toplumsal düzen içerisindeki konumlarının dinamik ve değişen yapısını ifade eden kuramcı Wright'dır.

Gösterişçi tüketim kavramını literatüre katan kuramcı Veblen'dir.

"Göreli yoksulluk", ülkelerin politikalarına bağlı biçimde gelir dağılımında ulusal ortalamanın altında konumlanan seviyeleri ifade eder.

Tüketimin yalnızca ekonomik düzlemde yorumlanmaması gerektiğini, aksine göstergelerle bezeli kültürel bir olgu olarak ele alınması gerektiği görüşünü ileri süren düşünür Bocock'dur.

Ekonomik, sosyal ve kültürel sermayeyi içeren, toplumsal sınıf ve tabakalaşmayı tüketim pratiklerinin de işin içinde yer aldığı tüm gündelik pratikler bakımından ele alan yaşam biçimi habitus'tur.

Gans'ın yaptığı ayrımda yükseköğretim görmüş bireyler, meslek sahipleri, uzman ve yöneticilerin yer aldığı, fakat sanat yaratıcısı ve eleştirmeni olarak yetiştirilmeyen ve kültürün yaratıcıya yönelik konularıyla ilgilenmeyen kültürü grubu üst-orta kültür'dür.

"Satın almadığım birtakım güzel şeyler" adlı yayınıyla anti-tüketici bir manifesto ile kendini ortaya koyan bir hareketi temellendiren kişi Sarah Lazarovic'tir.
S.Lazarovic

"Gösteri toplumu" isimli kitabında medya içeriklerinin, ihtiyacımız olduğu düşündürtülen ve çeşitlendirilmiş göz alıcı metalarla dolu bir gösteri olarak tezahür ettiğine işaret eden kişi G. Debord'tur.

Medyanın yarattığı bilinç endüstrisi vasıtasıyla, yöneten ve sömürülen sınıfların varlığının devamının sağlandığını belirten ve baskılanan tabakaya tüketiciyi yerleştiren kuramcı Baudrillard'dır.

Geleneksel medya yoluyla azınlığın çoğunlukla iletişime geçerken, yeni medya ile çoğunluğun kendi istediği enformasyona ulaşmasına olanak verdiğini ifade eden kişi Breitrose'dir.

Tüketimin bir toplumsal sınıf ve statü imleci olarak yalnızca ekonomik boyutunun değil, kültürel ve davranışsal yönünün de büyük önem arz etmesi, çağımızda tüketim ve sınıfsal konumlar arasındaki çok boyutlu ve karmaşık ilişkinin araştırılmasını elzem kılmaktadır. Gündelik hayatta sıklıkla gözlemlenen durumlardan biri, tüketilen meta, mal ve hizmetlerin, iş görmeye ve pratik amaca yönelik kullanımlarının ötesinde, toplumsal statü hatta kimlik bileşeni olarak bir işlev yerine getirmeleridir. Geç 19. yüzyıldan itibaren ayrı bir endüstri kolu oluşturmaya başlayan moda sektörü ve 20. yüzyıl boyunca teknolojik gelişmelerle eşgüdümlü olarak kitle iletişim araçlarınca yaygınlık kazanan kültür endüstrileri, bu durumu kolaylaştırmış ve bireyin kimlik oluşturma sürecine daha fazla nüfuz ederek tüketim pratiklerini gündelik yaşamın her anında var etme çabası içine girmiştir. Farklı toplumsal tabakalara mensup bireyler esasen, toplumsal statülerini olduğunda daha iyi, güzel, farklı ya da ayrıcalıklı olduğunu göstermeye yönelik bir tutum içinde tüketim toplumunun bir parçası hâline gelirler. Buradan yola çıkılarak tüketim pratiklerinin günlük yaşama nüfuz etmediğini söylemek olanaklı değildir. Doğru yanıt D seçeneğidir.

Tabakalaşma ve tüketim kalıpları arasındaki ilişkiye yönelik en erken sosyolojik araştırmalar arasında, sınıf ve toplumsal tabakalaşmayı özellikle maddi ihtiyaç ve çalışma zorunluluğundan azade bir biçimde boşzamana sahip olma üzerinden kavrayıp, bunu bir prestij ve toplumsal statü göstergesi olarak imleyen ve literatüre kattığı “gösterişçi tüketim” ile eşleştiren Thorstein Veblen’in “aylak sınıfa” ilişkin kuramı karşımıza çıkar. Doğru yanıt C seçeneğidir.

Yeni yoksulluk, bireyin asgari düzeyde yaşamını sürdürmesi için gerekli besin ve barınma gibi ihtiyaçlarını karşılayamadığı durumları ifade etme amacıyla esasen açlık sınırı gibi yoksulluğun ontolojik yapısını rakam ve istatistiklerle açıklayan “mutlak yoksulluk” kavramından farklıdır. Daha ziyade, mutlak düzeyden farklı olarak ülkelerin politikalarına bağlı biçimde gelir dağılımında ulusal ortalamanın altında konumlanan seviyeleri ifade eden “göreli yoksulluk” ile yakından ilgilidir. Doğru yanıt C seçeneğidir.

Radyo, televizyon, dergi ve internet gibi yazılı, işitsel ve görsel kitle iletişim araçlarınca temsil edilen, geçici ve çabuk tüketmeye elverişli kültür tabakası “popüler kültür” olarak tanımlanmaktadır. Doğru yanıt C seçeneğidir.

Pierre Bourdieu’nün toplumsal sınıf ve tabakalaşmayı tüketim pratiklerinin de işin içinde yer aldığı tüm gündelik pratikler bakımından ele alıp esasen yaşam biçimini ifade ettiği “habitus” kavramı, “ekonomik sermaye”, “sosyal sermaye” ve “kültürel sermaye” olmak üzere üç farklı sermaye türünü içermektedir. Doğru yanıt D seçeneğidir.

Yüksek kültür, üst-orta kültür, alt-orta kültür, aşağı kültür ve sözde-halk aşağı kültürü Gans’ın beş temel beğeni kamusu arasında yer alır. Üst-orta kültür, yüksek öğrenim görmüş bireyler, meslek sahipleri, uzman ve yöneticilerin yer aldığı, fakat sanat yaratıcısı ve eleştirmeni olarak yetiştirilmeyen ve kültürün yaratıcıya yönelik konularıyla ilgilenmeyen bir kültür grubuna işaret ettiği için kısmen tüketim toplumunun içinde konumlanırlar. Doğru yanıt B seçeneğidir.

Charles Cooley (1902) “ayna benlik” kuramıyla, diğer insanların bizim hakkımızdaki düşüncelerinin bireyin düşünme biçimi ve eylemlerini belirlediğini ileri sürmüştür. Doğru yanıt C seçeneğidir.

Erving Goffman (1922-1982), bireylerin gündelik hayatta diğer insanlarla çeşitli biçim ve düzeylerde iletişim kurduklarında, tıpkı sahne üzerinde performans sergileyen oyuncular gibi, izleyicilerinin yani etkileşime girdikleri bireylerin, ekonomik, toplumsal ve kültürel nitelikleri ve beklentilerini göz önüne alarak, kimlik, sosyal sınıf ve statülerini sergilediklerini, bu şekilde de benliklerini sunduklarını ifade etmiştir. Doğru yanıt B seçeneğidir.

Tüketim toplumu, kimliğinin “ötekiler-için-ben” boyutuyla ilgilenen bireyi, arzu edilen bir toplumsal statü, prestij ya da yüksek sermaye göstergeleri olan ve kimlik performansı sırasında başarı getireceği düşündürtülen metalara yönlendirir. Doğru yanıt B seçeneğidir.

Medya söylemlerinin tüketimi artırıcı yönünü odağa alan Baudrillard’ın belirttiği üzere, ihtiyaçlar başlığı altında modern insanın ihtiyacı olduğunu düşünmesi sağlanan nesneler ve şeyler, artık medya tarafından belirlenmektedir. Doğru yanıt D seçeneğidir.

Tüketim, yalnızca satın alınan mal ve metalar bağlamında ekonomik boyutuyla değil, kültürel ve davranışsal yönüyle de bir toplumsal sınıf ve statü imlecidir.

Thorstein Veblen (1857-1929), 19. yüzyıl sonu Amerikan toplumunda, kapitalist burjuva yaşantısına sahip ve zenginlik içinde bulunan, hem çalışmaya ihtiyacı olmayan hem emekten kaçan, “aylak sınıf ” olarak tanımladığı bir toplumsal grubun, servetlerini sergileme, toplumsal statü bağlamında bireysel tatmin arama ve üst sınıftan olmanın getirdiği imtiyazlı yaşantılarının diğer sınıfları kıskandıracak şekilde kullanma amaçlı tüketimlerini “gösterişçi tüketim” olarak tanımlamaktadır.
Tabakalaşma ve tüketim kalıpları arasındaki ilişkiye yönelik en erken sosyolojik araştırmalar arasında, sınıf ve toplumsal tabakalaşmayı özellikle maddi ihtiyaç ve çalışma zorunluluğundan azade bir biçimde boş zamana sahip olma üzerinden kavrayıp, bunu bir prestij ve toplumsal statü göstergesi olarak imleyen ve literatüre kattığı “gösterişçi tüketim” ile eşleştiren Thorstein Veblen’in (1899, s. 48-53)
“aylak sınıfa” ilişkin kuramı karşımıza çıkar.

Mutlak yoksulluktan farklı olarak, ülkelerin politikalarına bağlı biçimde, gelir dağılımında ulusal ortalamanın altında konumlanan seviyeleri ifade eden yoksulluk biçimi “göreli yoksulluk” olarak anılır. Zira temel beslenme ihtiyaçlarının karşılanabildiği fakat tüketici yaşam standartları içerisinde çok sayıda alt düzeyde dahi sosyal beklentilerin karşılanamadığı durumlarda görülen bir yoksulluk biçimidir.

Yeni yoksulluk, temel beslenme ihtiyaçlarının karşılanabildiği fakat tüketici yaşam standartları çerçevesinde sosyal beklentilerin karşılanamadığı ve asgari tüketim düzeyinin altında kalınan durumlarda görülen bir yoksulluk biçimi olup küreselleşme ekseninde ve tüketim toplumu bağlamında dikkat çeken bir olgudur.

Pierre Bourdieu’nün (1930-2002) toplumsal sınıf ve tabakalaşmayı tüketim pratiklerinin de işin içinde yer aldığı tüm gündelik pratikler bakımından ele alıp esasen yaşam biçimini ifade ettiği “habitus” kavramı, “ekonomik sermaye”, “sosyal sermaye” ve “kültürel sermaye” olmak üzere üç farklı sermaye türünü içermektedir.

Kültürel tabakalaşmanın tüketim pratikleriyle eşleştirilerek incelendiği bir başka önemli kavram, Herbert Gans’ın (1999, s. 105-127) “beğeni kamuları” ve onların kültürleridir. Yüksek kültür, üst-orta kültür, alt-orta kültür, aşağı kültür ve sözde-halk aşağı kültürü Gans’ın beş temel beğeni kamusu arasında yer alır. Bu bilgiye göre B şıkkında verilen orta kültür Gans'ın beş teme beğeni kamusu arasında yer almaz.

Kültürel tabakalaşmanın tüketim pratikleriyle eşleştirilerek incelendiği bir başka önemli kavram, Herbert Gans’ın (1999, s. 105-127) “beğeni kamuları” ve onların kültürleridir. Yüksek kültür, üst-orta kültür, alt-orta kültür, aşağı kültür ve sözde-halk aşağı kültürü Gans’ın beş temel beğeni kamusu arasında yer alır. Gans’a göre bunların içinde, yüksek kültür beğeni kamusunu ayıran özellik, yaratıcılar ve eleştirmenler tarafından yönetiliyor olması ve kullanıcılarının çoğunun bu yaklaşımları uygun bulmalarıdır. Ayrıca, kendini seçkin gören ve ayrı tutan küçük bir kamuya hizmet ettiği için de, ürünlerini kitle medyasınca yaymayı düşünmemeleri onları tüketim kültürünün görece en dışında konumlar.

Sosyolojik düşünce tarihinde özellikle etnometodolojik ve sembolik etkileşimci yaklaşımlar, bireyin davranışlarının toplumsal çözümlemesine odaklanmıştır. 20. yüzyılın ilk yarısında Charles Cooley (1902) “ayna benlik” kuramıyla, diğer insanların bizim hakkımızdaki düşüncelerinin bireyin düşünme biçimi ve eylemlerini belirlediğini ileri sürmüştür.

Goffman, sosyal etkileşimler esnasında bireyin kimi zaman sürekli hesap yaparak davranışlarını bir performans olarak sergilediğini, kimi zaman da görece farkında olmayarak doğaçlama bir performans sergilediğini belirtir.

Guy Debord (1931-1984), kitabının da adı olan “Gösteri Toplumu” kavramıyla, medya içeriklerinin, ihtiyacımız olduğu düşündürtülen ve çeşitlendirilmiş göz alıcı metalarla dolu bir gösteri olarak tezahür ettiğine işaret eder.