Sosyolojide Yakın Dönem Gelişmeler - Tüm Sorular
Ünite 1
Soru 1
Bourdieu sosyolojisi denilince hangi seçenek açıklayıcıdır?
Seçenekler
A
Toplumsal dünyada beden ile pratiklerin mantığına önem veren bir sosyoloji
B
Özerkliğin kazanılması
C
İkici yapının ortaya çıkması, Simgesel sermayenin oluşması, Özerkliğin kazanılması.
D
Dış dinamikler ve etkenler
E
Sürekli tekrarlar yoluyla totoloji yapmak
Açıklama:
Bourdieu sosyolojisi; toplumsal aktörlerin sürekli olarak rasyonel ve ekonomik
çıkarlara göre hareket ettiklerini savunan rasyonel eylem kuramına karşı aktörlerin içkin bir pratik mantığa, sezgiye ve de bedensel yatkınlığa göre hareket ettiklerini savunan, bu bakımdan da toplumsal dünyada beden ile pratiklerin mantığına
önem veren bir sosyoloji olarak bilinmektedir.
çıkarlara göre hareket ettiklerini savunan rasyonel eylem kuramına karşı aktörlerin içkin bir pratik mantığa, sezgiye ve de bedensel yatkınlığa göre hareket ettiklerini savunan, bu bakımdan da toplumsal dünyada beden ile pratiklerin mantığına
önem veren bir sosyoloji olarak bilinmektedir.
Soru 2
Bourdieu’nün düşünümsel sosyolojisinin en önemli özelliklerinden birisi nedir?
Seçenekler
A
Epistemolojik olmaktan ziyade toplumsal olması
B
Yapı ve birey arasındaki diyalektik sürece odaklanması
C
Var olan tüm ikiliklere eleştiri getirmesi
D
Bireyin bakış açılarının ve konum almalarının daha iyi anlaşılabilmesi için alanın bilgisinden çıkmanın önemli olması
E
Dış dinamikler ve etkenlerin alan üzerinde etkiye sahip olması
Açıklama:
Bourdieu’nün düşünümsel sosyolojisinin en önemli özelliklerinden birisi yapı ve
birey arasındaki diyalektik sürece odaklanması ve bu odaklanma sürecinde araştırmacının kendisine de incelenen olayın/olgunun bir parçasıymış gibi bakmasını öğütlemesidir.
birey arasındaki diyalektik sürece odaklanması ve bu odaklanma sürecinde araştırmacının kendisine de incelenen olayın/olgunun bir parçasıymış gibi bakmasını öğütlemesidir.
Soru 3
Bourdieu’nün geliştirdiği kavramların anlaşılmasını kolaylaştırmak için verdiği
en bilindik örneklerden birisi ........... örneğidir.Boşluğa hangi şık uygundur?
en bilindik örneklerden birisi ........... örneğidir.Boşluğa hangi şık uygundur?
Seçenekler
A
akıl
B
kuram
C
oyun
D
koz
E
doxa
Açıklama:
Bourdieu’nün geliştirdiği kavramların anlaşılmasını kolaylaştırmak için verdiği
en bilindik örneklerden birisi oyun örneğidir.
en bilindik örneklerden birisi oyun örneğidir.
Soru 4
Bourdieu, alan kavramıyla ilgili tanımlamaları yaparken sistem ya da aygıt kuramcılarına da bazı eleştiriler getirir.Bu eleştiri içinde hangi kavramı barındırır?
Seçenekler
A
Simgesel mekanizmalar
B
Şartlar
C
Teori
D
Kuram
E
Tarih
Açıklama:
Bourdieu, alan kavramıyla ilgili tanımlamaları yaparken sistem ya da aygıt kuramcılarına da bazı eleştiriler getirir. Althusserci anlamda “aygıt” ya da Luhmanncı
anlamda “sistem” algısı bazı amaçlara ulaşmaya programlanmış bir cehennem makinası tahayyül eder. Bourdieu’ye göre bu düşünce eleştirelliği engelleyen bir yapı sergiler. Çünkü aygıt ya da sistem olarak adlandırılan tüm gerçeklikler, farklı konumlar
için sürekli mücadele hâlinde bulunan eyleyicileri ve kurumları içlerinde barındırırlar. Bu mücadeleleri dikkate almayan bir anlayış o alanın tarihini de göz ardı etmiş olur. Alanın incelenmesinde tarihinin göz ardı edilmesi düşünümsel sosyoloji açısından sorunlu bir durum teşkil eder.
anlamda “sistem” algısı bazı amaçlara ulaşmaya programlanmış bir cehennem makinası tahayyül eder. Bourdieu’ye göre bu düşünce eleştirelliği engelleyen bir yapı sergiler. Çünkü aygıt ya da sistem olarak adlandırılan tüm gerçeklikler, farklı konumlar
için sürekli mücadele hâlinde bulunan eyleyicileri ve kurumları içlerinde barındırırlar. Bu mücadeleleri dikkate almayan bir anlayış o alanın tarihini de göz ardı etmiş olur. Alanın incelenmesinde tarihinin göz ardı edilmesi düşünümsel sosyoloji açısından sorunlu bir durum teşkil eder.
Soru 5
Alan kavramının önemli tamamlayıcılarından olan, hem bireyi şekillendiren hem de bireyin eylemleri (pratikleri) tarafından şekillendirilen karşılıklılık durumu nedir?
Seçenekler
A
alan
B
doxa
C
sermaye
D
habitus
E
illusio
Açıklama:
Alan kavramının önemli tamamlayıcılarından olan habitus ise hem bireyi şekillendiren hem de bireyin eylemleri (pratikleri) tarafından şekillendirilen karşılıklılık durumudur.
Soru 6
Bourdieu, kavramsal tanımı yapılan alanlar içerisinde, hâkimiyet çabası sırasında elde edilmeye çalışılan sermaye tiplerini tanımlarken hangi ifadeyi kullanmaz?
Seçenekler
A
iktisadi
B
simgesel
C
kültürel
D
toplumsal (ya da sosyal)
E
ekonomik
Açıklama:
Bourdieu, kavramsal tanımı yapılan alanlar içerisinde, hâkimiyet çabası sırasında elde edilmeye çalışılan sermaye tiplerini (i) ekonomik, (ii) toplumsal (ya da sosyal), (iii) kültürel ve (iv) simgesel sermaye olarak tanımlar.
Soru 7
Bourdieu’nün sözünü ettiği dördüncü sermaye tipine yani simgesel sermayeye neyi örnek gösterebiliriz?
Seçenekler
A
Bilgi
B
Kolleksiyonculuk
C
Mal-mülk
D
Toplumsal ilişkiler
E
hizmet
Açıklama:
Gösterge değeri olan soyut bir durumdur. Örneğin eğitimin sonucunda alınan diplomalar simgesel sermaye özelliği taşır. Antika eserlere sahiplik, koleksiyonculuk vs. gibi durumlar simgesel sermayeye ilişkin örneklerdir
Soru 8
Bourdieu’ye göre modern endüstri toplumlarında en temel karşıtlık hangi iki şeyin arasındadır?
Seçenekler
A
Habitusla eğitim hayatının arasında
B
Öznel durumlar ile iş arasında
C
Kültürel sermaye ile ekonomik sermaye arasında
D
Orta sınıf ile aşağı sınıf arasında
E
Hâkim sınıf pratikleri ve genel geçer simgesel sermaye sahipleri arasında
Açıklama:
Bourdieu’ye göre modern endüstri toplumlarında en temel karşıtlık da kültürel sermaye ile ekonomik sermaye arasındadır.
Soru 9
Eyleyicinin sosyal bağlantıları ve grup aidiyetleri üzerinden sahip olduğu sermaye,satın alma gücü, eğitimi, dil alışkanlıkları, beğeni yargısı, bunların hepsi farklı alanlarda diğer eyleyicilerle mücadele içinde birer tahakküm kozuna dönüştürülebilir. Bu durum habitusun sürekli yeniden üretilmesini ve üretilirken de dönüşmesini beraberinde getirir.Bu noktada hangi kavram önem taşır?
Seçenekler
A
Sosyal eylem
B
Marx’taki sermaye sınıfı
C
kültürel sermaye
D
simgesel şiddet
E
Habitus
Açıklama:
Eyleyicinin sosyal bağlantıları ve grup aidiyetleri üzerinden sahip olduğu sermaye,
satın alma gücü, eğitimi, dil alışkanlıkları, beğeni yargısı, bunların hepsi farklı alanlarda diğer eyleyicilerle mücadele içinde birer tahakküm kozuna dönüştürülebilir. Bu
durum habitusun sürekli yeniden üretilmesini ve üretilirken de dönüşmesini beraberinde getirir.Bu noktada simgesel şiddet kavramı önem taşır. İktidar, yeniden üretimini -yani var olan düzenin devamını- sağlamak için, fiziksel şiddet içermeyen bir baskı unsuru kullanır.
satın alma gücü, eğitimi, dil alışkanlıkları, beğeni yargısı, bunların hepsi farklı alanlarda diğer eyleyicilerle mücadele içinde birer tahakküm kozuna dönüştürülebilir. Bu
durum habitusun sürekli yeniden üretilmesini ve üretilirken de dönüşmesini beraberinde getirir.Bu noktada simgesel şiddet kavramı önem taşır. İktidar, yeniden üretimini -yani var olan düzenin devamını- sağlamak için, fiziksel şiddet içermeyen bir baskı unsuru kullanır.
Soru 10
Bourdieu'a göre sosyologlar görülmesi istenmeyen gerçeklere dikkat çeken aktivistlerdir ve bunu yapabilmenin yolu olarak incelenen olgu veya nesnenin içinde bulunduğu hangi şart şıklarda doğru verilmemiştir?
Seçenekler
A
tarihsel
B
kültürel
C
ekonomik
D
toplumsal
E
ontolojik
Açıklama:
Bireyin özgürleşimi ve adaletin temini için sosyologlara önemli bir misyon yükleyen Bourdieu, onlara kullanışlı bir metot sunma çabasındadır. Çünkü, ona göre
sosyologlar görülmesi istenmeyen gerçeklere dikkat çeken aktivistlerdir ve bunu
yapabilmenin yolu da incelenen olgu veya nesnenin içinde bulunduğu tarihsel, kültürel, ekonomik ve toplumsal tüm düzeylerde ele alınmasından geçmektedir
sosyologlar görülmesi istenmeyen gerçeklere dikkat çeken aktivistlerdir ve bunu
yapabilmenin yolu da incelenen olgu veya nesnenin içinde bulunduğu tarihsel, kültürel, ekonomik ve toplumsal tüm düzeylerde ele alınmasından geçmektedir
Soru 11
Pratik ve kuram arasındaki dönüşümlü süreç Bourdieu sosyolojisinin hangi özelliğini temsil eder?
Seçenekler
A
Oyun metaforu
B
Sermaye
C
Alan
D
Habitus
E
Düşünümsellik
Açıklama:
Pratik ve kuram arasındaki bu dönüşümlü süreç Bourdieu sosyolojisinin “düşünümsel” (reflexive) özelliğini temsil eder
Soru 12
Düşünümsel (reflexive) neden ve sonuç arasında kaç yönlü dönüşlü dairesel ilişki vardır?
Seçenekler
A
1
B
2
C
3
D
4
E
5
Açıklama:
Düşünümsel (reflexive) neden ve sonuç arasında iki yönlü dönüşlü dairesel ilişkileri ifade eder.
Soru 13
Bourdieu'nin her zaman alan, habitus, doxa, illusio, sermaye gibi kavramları hep bir arada ele alarak tanımlama yoluna gitmesindeki sebep nedir?
Seçenekler
A
işlevsellik
B
bütünlük
C
bozulmazlık
D
ayrılmazlık
E
anlamsallık
Açıklama:
Bu çerçeve o kadar iç içe geçmiş bir hâldedir ki, tek tek tanımlanmaya başlandığında düşünümsel sosyolojinin kavramlarından hiçbirinin diğerinden bağımsız ele alınamayacağı görülür. İçlerinden birisi tek başına ele alınmaya çalışıldığında diğer kavramlar olmadan çok da işlevsel olmadığı rahatlıkla görülebilecektir.Bu yüzden Bourdieu her zaman alan, habitus, doxa, illusio, sermaye gibi kavramları hep bir arada ele alarak tanımlama yoluna gitmektedir.
Soru 14
Aşağıdakilerden hangisi Bourdieu’nün geliştirdiği kavramların anlaşılmasını kolaylaştırmak için verdiği en bilindik örneklerden birisidir?
Seçenekler
A
Oyun
B
Açılım
C
Durum
D
Tekrar
E
Dönüşüm
Açıklama:
Bourdieu’nün geliştirdiği kavramların anlaşılmasını kolaylaştırmak için verdiği en bilindik örneklerden birisi oyun örneğidir.
Soru 15
Bourdieu’nün kaç tip sermaye kavramı bulunmaktadır?
Seçenekler
A
2
B
5
C
4
D
3
E
1
Açıklama:
Ekonomik (maddi kaynaklar), kültürel (özellikle eğitim yoluyla edinilmiş olan kültürel kodlar), toplumsal (ilişkiler ağı) olmak üzere üç temel sermaye tipi vardır ve bu sermayeler içinde bulundukları şartlara göre farklı önemlere sahip olabilirler.Bu önem durumuna göre sermaye
tiplerinin pratikteki yansıması ve/veya toplamı olarak adlandırılabilecek simgesel
sermaye oluşur ve bu sermayeler bütünü oyuncuların ellerindeki kozlar olarak işlev
görürler. Her koz farklı oyunlarda farklı işlevlere sahiptir yani her sermaye tipi farklı alanlarda farklı işlevler görebilir. Böylelikle Bourdieu’de biri diğer üçünün farklı
ağırlıklarda bir araya gelmesiyle oluşan dört temel sermaye türü ile karşılaşılır.
tiplerinin pratikteki yansıması ve/veya toplamı olarak adlandırılabilecek simgesel
sermaye oluşur ve bu sermayeler bütünü oyuncuların ellerindeki kozlar olarak işlev
görürler. Her koz farklı oyunlarda farklı işlevlere sahiptir yani her sermaye tipi farklı alanlarda farklı işlevler görebilir. Böylelikle Bourdieu’de biri diğer üçünün farklı
ağırlıklarda bir araya gelmesiyle oluşan dört temel sermaye türü ile karşılaşılır.
Soru 16
Aşağıdakilerden hangisi Bourdieu'nün yatkınlıklar bütününe verdiği isimdir?
Seçenekler
A
Alan
B
Sermaye
C
Doxa
D
İllusio
E
Habitus
Açıklama:
Bourdieu, bu yatkınlıklar bütününe habitus adını verir.
Soru 17
Aşağıdakilerden hangisi yeni alternatifler doğması yoluyla yeni bir alanın oluşumunun gerçekleştiği aşamalardan biri değildir?
Seçenekler
A
özerkliğin kazanılması
B
iki cepheli bir çatışmanın doğması
C
ikici yapının ortaya çıkması
D
simgesel sermayenin
E
uyumun ortaya çıkması
Açıklama:
Yeni alternatifler doğması yoluyla yeni bir alanın oluşumu ise 3 aşamada gerçekleşir. Sanatın Kuralları (2006b) eserinde Bourdieu’nün yazınsal alan üzerinden örneğini verdiği bu 3 evre sırasıyla (i) özerkliğin kazanılması (yani içinde bulunulan alanın yapısına direniş gösterilmesi), (ii) ikici yapının ortaya çıkması (yani iki cepheli bir çatışmanın doğması) ve son olarak (iii) simgesel sermayenin oluşması (yani kendine has bir sermayeyle yeni bir alanın ortaya çıkması) evreleridir.
Soru 18
Aşağıdakilerden hangisi Bourdieu'nin kavramsal tanımı yapılan alanlar içerisinde, hâkimiyet çabası sırasında elde edilmeye çalışılan sermaye tiplerinden birisi değildir?
Seçenekler
A
Ekonomik
B
Toplumsal
C
Kültürel
D
Simgesel
E
Detaysal
Açıklama:
Bourdieu, yukarıda kavramsal tanımı yapılan alanlar içerisinde, hâkimiyet çabası sırasında elde edilmeye çalışılan sermaye tiplerini (i) ekonomik, (ii) toplumsal (ya da sosyal), (iii) kültürel ve (iv) simgesel sermaye olarak tanımlar
Soru 19
Eyleyicinin içinde bulunduğu alanda sahip olduğu ilişkiler ağına gönderme yapan sermaye türü hangisidir?
Seçenekler
A
Ekonomik
B
Toplumsal
C
Kültürel
D
Simgesel
E
Durumsal
Açıklama:
Toplumsal ya da sosyal sermaye ise bir eyleyicinin içinde bulunduğu alanda sahip olduğu ilişkiler ağına gönderme yapar.
Soru 20
'bir konumun içkin ve bağıntısal özelliklerini bütünleşik bir hayat tarzında, yani insanlar, mekanlar ve pratiklerle ilgili bütünleşik bir tercih dizisini dile getiren can verici ve birleştirici kökendir' ifadesi aşağıdakilerden hangisinin açıklamasıdır?
Seçenekler
A
doxa
B
illusio
C
sermaye
D
habitus
E
alan
Açıklama:
Yine Bourdieu’nün kendi ifadesiyle habitus; bir konumun içkin ve bağıntısal özelliklerini bütünleşik bir hayat tarzında, yani insanlar, mekanlar ve pratiklerle ilgili bütünleşik bir tercih dizisini dile getiren can verici ve birleştirici kökendir
Soru 21
Bourdieu sosyolojisi ile verilen genel bilgilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Pratiği olmayan teorinin doğrulanamaz olduğunu düşünür.
B
Birbiriyle aynı olan kavram ve kuramları bir araya getirir.
C
Kavram ve kuramların genel geçer özelliğini vurgular.
D
Var olan bütün ikiliklere olası yaklaşır.
E
İncelenen olguların tarihsel alt yapılarına önem atfetmez.
Açıklama:
Bourdieu sosyolojisi, birbirine zıt görünen birçok kavram ve kuramı bir araya getirme çabasını içerir. Var olan tüm ikiliklere eleştiri getiren Bourdieu, her kavram ve kuramın, incelenen olgu ve olaya göre açıklayıcılığının değişebileceğini, bu yüzden hiçbir kavram ve kuramın dışlanamayacağını, aynı zamanda hiçbirinin de genel geçer kabul edilemeyeceğini ısrarla vurgular.Ona göre, incelenen olay veya olgunun tüm tarihsel geri planının bilinmesi gerekir. Teorik ve tarihi altyapının tek başlarına açıklayıcı olmadığını öne süren Bourdieu, kurulan teorinin pratiğe dökülmesi gerektiğini ve pratiği olmayan teorinin doğrulanamaz olduğunu belirtir. Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 22
Bourdieu sosyolojisinin düşünümsellik (reflexivity) özelliği ile ilgili verilen bilgilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Kuram ve metodoloji birbirinden ayrılmalıdır.
B
Pratiğe dökülme çabası gütmeyen kuram oluşturulmalıdır.
C
Bireysel olandaki toplumsalı , özeldeki evrenseli keşfettirerek yanılsamdan kurtarır.
D
Yapı ve birey arasındaki diyaklektik süreç yanılgı yaratır.
E
Düşünümsellikte yöntem uygulamasında tekrardan kaçınılır.
Açıklama:
Pierre Bourdieu, kuram ve metodolojinin iç içe bir süreç olduğunu sıklıkla vurgular. Ona göre kuram, pratiği olduğu gibi yönlendiren bir süreç değildir. Teorik olarak kusursuz ancak pratiğe dökülemeyen ve/veya dökülme çabası gütmeyen bir kuram oluşturmak çabasında değildir.
"Çünkü düşünümsellik, kendilerini daima her türlü toplumsal belirlenimden muaf sayan entelektüellerin kendileri hakkındaki “karizmatik temsilleri”ni sorgular. Ve Bourdieu’ye göre düşünümsellik, bireysel olandaki toplumsalı, mahremin altında gizlenen kişisel-olmayanı, özeldeki evrenseli keşfettirerek entelektüeli yanılsamadan kurtarabilir."
Bourdieu’nün düşünümsel sosyolojisinin en önemli özelliklerinden birisi yapı ve birey arasındaki diyalektik sürece odaklanması ve bu odaklanma sürecinde araştırmacının kendisine de incelenen olayın/olgunun bir parçasıymış gibi bakmasını öğütlemesidir. Bourdieu, önerdiği yöntemi uygularken tekrara düşmekten de hiçbir zaman çekinmemiştir.
"Çünkü düşünümsellik, kendilerini daima her türlü toplumsal belirlenimden muaf sayan entelektüellerin kendileri hakkındaki “karizmatik temsilleri”ni sorgular. Ve Bourdieu’ye göre düşünümsellik, bireysel olandaki toplumsalı, mahremin altında gizlenen kişisel-olmayanı, özeldeki evrenseli keşfettirerek entelektüeli yanılsamadan kurtarabilir."
Bourdieu’nün düşünümsel sosyolojisinin en önemli özelliklerinden birisi yapı ve birey arasındaki diyalektik sürece odaklanması ve bu odaklanma sürecinde araştırmacının kendisine de incelenen olayın/olgunun bir parçasıymış gibi bakmasını öğütlemesidir. Bourdieu, önerdiği yöntemi uygularken tekrara düşmekten de hiçbir zaman çekinmemiştir.
Soru 23
Bourdieu'nün kullandığı oyun metaforunda kullandığı kavramlarla ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Ekonomik, kültürel ve toplumsal sermaye türlerini içerir.
B
En geniş tanımıyla oyunun oynandığı yere alan denmektedir.
C
Oyuna dahil olabilmek için çıkarlarımızın olması gerekmektedir.
D
Bourdieu oyundaki kuralları illusio kavramı ile açıklar.
E
Oyuncuların oyundaki kozlarını sermaye olarak tanımlar.
Açıklama:
Bourdieu'ya göre oyunun oynandığı yer alandır ve oyuncular oyuna dâhil olmak için o oyundan elde edilebilecek bazı çıkarlara sahip olmalıdırlar. Bu çıkarları illusio kavramı karşılar ve oyunun oynanmaya değer bulunması ve kuralların (yani doxanın) sorgulanmaması şeklinde karşımıza çıkar. Oyuna dâhil olmak demek onu oynanmaya değer bulmak demektir. Oyuna dâhil olarak bu değer sorgulanmadan alanın yerleşik düzeni (kuralları, doxası) tanınmış ve benimsenmiş olur. Her oyuncu oyunda kullanılmak üzere elinde bazı kozlar bulundurur ve bu kozları da Bourdieu’nün sermaye kavramı karşılar.Ekonomik (maddi kaynaklar), kültürel (özellikle eğitim yoluyla edinilmiş olan kültürel kodlar), toplumsal (ilişkiler ağı) olmak üzere üç temel sermaye tipi vardır Doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 24
I- Habitus ve alan ilişkisi tek yönlüdür.
II- Alan, habitusu yapılandırma eğilimdedir.
III- Habitus , alanı belirler ve sınırlandırır.
IV- Bu ilişki ontolojik bir suç ortaklığı olarak tanımlanır.
V- Habitus ve alan birbirleri yerine geçen kavramlardır.
Yukarıda verilen alan ve habitus ilişkisiyle ilgili verilen bilgilerden hangisi veya hangileri doğrudur?
II- Alan, habitusu yapılandırma eğilimdedir.
III- Habitus , alanı belirler ve sınırlandırır.
IV- Bu ilişki ontolojik bir suç ortaklığı olarak tanımlanır.
V- Habitus ve alan birbirleri yerine geçen kavramlardır.
Yukarıda verilen alan ve habitus ilişkisiyle ilgili verilen bilgilerden hangisi veya hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız IV
B
Yalnız I
C
I ve III
D
III ve V
E
II ve IV
Açıklama:
Bourdieu, habitus ve alan arasındaki ilişkiyi ontolojik bir suç ortaklığı olarak tanımlar. Çünkü aralarında iki yönlü bir ilişki olduğunu varsayar. Alan habitusu yapılandırma eğilimindeyken habitus da alana dair algıyı yapılandırma eğilimindedir. Aşağıda daha geniş olarak ele alınacak olmakla birlikte burada kısa bir tanım vermek gerekirse habitus; bilinçlilik gerektirmeyen bir bilme biçiminin, planlı olmayan bir niyetliliğin/yönelmişliğin, kişinin açıkça ifade etmeden de geleceğe yönelmesini mümkün kılan dünyadaki düzenliliklere pratik hâkimiyetin bir ilkesidir (Bourdieu, 2007: 48). Yine Bourdieu’nün kendi ifadesiyle habitus; bir konumun içkin ve bağıntısal özelliklerini bütünleşik bir hayat tarzında, yani insanlar, mekanlar ve pratiklerle ilgili bütünleşik bir tercih dizisini dile getiren can verici ve birleştirici kökendir
Soru 25
Alan kavramını oluştururken Bourdieu ile Weber arasındaki ilişki ile ilgili aşağıda verilenlerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Bourdiue'nün alan kavramı ile Weber'inki tamamiyle örtüşmektedir.
B
Alana kavramını oluştururken Bordiue, Weber'i eleştirmemiştir.
C
Weber'in alan kavramı ile Marksizm'deki alan Bourdie'de şekillenmiştir.
D
Bourdieu Weber'i eleştirdiği gibi Weber'den de etkilenmiştir.
E
Bourdieu'ya göre Weber'in alan kavramı geçerliliğini yitirmiştir.
Açıklama:
Bourdieu, alan kavramını tanımlarken bu kavramı “hem Weber’e karşı, hem de Weber ile” kurduğunu yani Weber’den etkilendiğini, ancak yerine göre onu eleştirdiğini belirterek söze koyulur (akt. Corcuff, 2007: 398). Gerçekten de alan kavramını tanımlarken Bourdieu Marksizmden çok Weber’e yakındır. Daha açık bir ifadeyle Bourdieu toplumsal yaşamın sadece ekonomik faktörler ve sınıflar nezdinde incelenemeyeceğini, başta eğitim ve kültür olmak üzere ekonomik faktörler dışında kalan diğer faktörlerin de toplumsal yaşamda önemli bir rol oynadığını düşünür. Doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 26
Aşağıda Bourdieu'nün alan kavramı ile ilgi verilen bilgilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Alan, kendi belirlenimlerini içine girenlere seçenekler sunan ve değişken olan yerlerdir.
B
Alanın sınırları her koşulda ve her örnekte aynıdır ve belirlidir.
C
Sosyal alanlardaki etkinlikler ortak bir planın bütünleşmiş sonucudur.
D
Alan, toplumsal konumlar arasındaki bağıntıların bir bileşkesi olarak görülür.
E
Eyleyiciler stratejilerini alandaki konumlarından bağımsız ve toplumsal alan algılarına göre düzenlerler.
Açıklama:
Alan, kendi belirlenimlerini içine girenlere dayatan bir güç alanıdır. Örneğin bilim insanı olmak isteyen birisi o alandaki bilimsel sermayeyi edinmek ve o bilimsel çevrenin habitusunu kendisi için çıkış noktası kabul etmek zorundadır, yani bu alanın kurallarına bağlı kalmak zorundadır.
Sosyal alanlar içinde yaratılan etkiler, ne rastgele eylemlerin aritmetik toplamı ne de ortak bir planın bütünleşmiş sonucudur. Bu etkinlikler toplumsal alanlarda meydana gelen mücadeleler tarafından üretilirler.
Alan kavramı sosyolojik çözümleme anlamında ele alındığında alanın, toplumsal konumlar arasındaki bağıntıların bir bileşkesi olduğu görülür. Buradaki bağıntı nesnel olarak bireylerden bağımsız var olan gerçekliktir ve alandan alana farklılık gösterir. Bununla birlikte alanın sınırları nasıl çizilir sorusuna Bourdieu net bir cevap veremeyeceğini belirtir. Çünkü ona göre her alanda sınır, o alanın kendi mantığına göre belirlenir. Doğru cevap D şıkkıdır.
Sosyal alanlar içinde yaratılan etkiler, ne rastgele eylemlerin aritmetik toplamı ne de ortak bir planın bütünleşmiş sonucudur. Bu etkinlikler toplumsal alanlarda meydana gelen mücadeleler tarafından üretilirler.
Alan kavramı sosyolojik çözümleme anlamında ele alındığında alanın, toplumsal konumlar arasındaki bağıntıların bir bileşkesi olduğu görülür. Buradaki bağıntı nesnel olarak bireylerden bağımsız var olan gerçekliktir ve alandan alana farklılık gösterir. Bununla birlikte alanın sınırları nasıl çizilir sorusuna Bourdieu net bir cevap veremeyeceğini belirtir. Çünkü ona göre her alanda sınır, o alanın kendi mantığına göre belirlenir. Doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 27
Bordieu'nün alan kavramı içerisindeki birey tanımlamalarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Bireyler sermaye dağılımının bozulması veya üretilmesinde dolaylı rol oynarlar.
B
Birey başlı başına sosyal bilimin nesnesi değildir.
C
Birey alanda eylemci konumunda olduğu için etken bir yapıdadır.
D
Bireyin alanda yer alması asgari sermayeyi edinmeseyile doğru orantılıdır.
E
Bireyler sermaye taşıyıcılarıdır ve bu oranda alanda etkilidirler.
Açıklama:
Bourdieu bu noktada bireyin konumuna dair kısa bir tanımlama yapar. Buna göre birey başlı başına sosyal bilimin nesnesi değildir. Kuşkusuz birey edilgen ve var olmayan bir yanılsama da değildir çünkü alanda eyleyici konumundadır. Ancak bireylerin bakış açılarının ve konum almalarının daha iyi anlaşılabilmesi için alanın bilgisinden yola çıkmak önemli bir gerekliliktir.Bir alanda söz sahibi olmak için eyleyicinin o alana ait asgari sermayeyi edinme mecburiyeti vardır (Wacquant, 2007: 63). Eyleyiciler bu süreçte sermaye taşıyıcıları olarak tanımlanırlar ve sermayeleri oranında alanda bir yer edinirler. Böylece sermaye dağılımının yeniden üretilmesine veya bozulmasına doğrudan etki ederler. Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 28
İnsanın içinde bulunduğu toplumsal alanlarda zorluklar yaşadığında onu çözüme ulaştıran bilgiler ve yatkınlıkların tümüne verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Doxa
B
Habitus
C
İllusio
D
Exis
E
Heksis
Açıklama:
Habitus (Lat.) Kaynağını Aristoteles’in heksis’inden (huy; iyelik) alan ve ortaçağ felsefesinde “sürekli yinelenen, alışkanlık hâline getirilmiş davranış biçimi” için kullanılan terim: “edinilmiş düşünce, davranış ya da beğeni kalıbı”. Çok sonraları, XX. yüzyıl toplumbiliminin önde gelen adlarından Pierre Bourdieu de habitus kavramını toplumsal yapılar ile toplumsal eylem ya da pratik arasındaki bağı oluşturan bir dizi edinilmiş düşünce, davranış ve beğeni kalıbını nitelemek için kullanmıştır. Bourdieu, habitus kavramının anlamının, “alışkanlık” kelimesinden daha iyi bir biçimde, Aristoteles’teki “exis” edinme ve “yetenek” anlamlarını ifade ettiğine vurgu yapmaktadır (Mauss, 1934’ten akt. Tatlıcan ve Çeğin, 2007, s. 305-306). Doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 29
Aşağıdakilerden hangisi Bordieu'nün tanımladığı sermaye türlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Ekonomik
B
Toplumsal
C
Sınıfsal
D
Kültürel
E
Simgesel
Açıklama:
Bourdieu, kavramsal tanımı yapılan alanlar içerisinde, hâkimiyet çabası sırasında elde edilmeye çalışılan sermaye tiplerini (i) ekonomik, (ii) toplumsal (ya da sosyal), (iii) kültürel ve (iv) simgesel sermaye olarak tanımlar.
Bourdieu’nün ekonomik sermaye kavramı, bireyin sahip olduğu gelir-mal-mülk ilişkisini tanımlarken Marks’ın sermaye sınıfı ekonomik açıdan üretim araçlarını elinde bulunduranları ifade etmektedir. Dolayısı ile Marx’taki sermaye sınıfının sınırları ve ölçütü kesindir. Sınıfsal sermaye Marks ile ilişkilendirilir. Doğru cevap C şıkkıdır.
Bourdieu’nün ekonomik sermaye kavramı, bireyin sahip olduğu gelir-mal-mülk ilişkisini tanımlarken Marks’ın sermaye sınıfı ekonomik açıdan üretim araçlarını elinde bulunduranları ifade etmektedir. Dolayısı ile Marx’taki sermaye sınıfının sınırları ve ölçütü kesindir. Sınıfsal sermaye Marks ile ilişkilendirilir. Doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 30
Simgesel şiddet ile ilgili verilen bilgilerden hangisi veya hangileri doğrudur?
I- İktidarın uyguladığı fiziksel şiddet içermeyen bir baskı unsurudur.
II- Bilgiye ve başkaları tarafından kabul görmeye dayalıdır.
III- Egemenlik ve boyun eğme ilişkilerinin gönüllü sömürü ilişkisine dönmesidir.
IV- İnsanların silah gücünden zarar görmeleri ve engellenmeleridir.
V- Şiddetin görünür halde olan ve kabaca gösterilen halidir.
I- İktidarın uyguladığı fiziksel şiddet içermeyen bir baskı unsurudur.
II- Bilgiye ve başkaları tarafından kabul görmeye dayalıdır.
III- Egemenlik ve boyun eğme ilişkilerinin gönüllü sömürü ilişkisine dönmesidir.
IV- İnsanların silah gücünden zarar görmeleri ve engellenmeleridir.
V- Şiddetin görünür halde olan ve kabaca gösterilen halidir.
Seçenekler
A
Yalnız III
B
Yalnız V
C
I , III, V
D
II , III ve IV
E
I, II ve III
Açıklama:
İktidar, yeniden üretimini -yani var olan düzenin devamını- sağlamak için, fiziksel şiddet içermeyen bir baskı unsuru kullanır. Bourdieu’nün simgesel şiddet kavramıyla somutlaştırdığı bu baskı, bir toplumsal eyleyici üzerinde kendi suç ortaklığıyla uygulanan şiddet biçimidir.
Simgesel şiddetin bir diğer özelliği de egemenlik ve boyun eğme ilişkilerinin sevgi ilişkilerine, iktidarın karizmaya ya da duygusal bir hoşnutluk yaratabilecek bir cazibeye, yani gönüllü bir sömürü ilişkisine dönüşmesidir
Bourdieu’nün önemli kavramlarından olan simgesel şiddet kısaca “insanların silah gücünden değil, aksine (yanlış)-anlamanın gücünden zarar görmeleri veya engellenmeleri” (Calhoun, 2007: 119) yani “şiddetin görünmez ve kibar bir formu” olarak tanımlanabilir (Türk, 2007: 613). Doğru cevap E şıkkıdır.
Simgesel şiddetin bir diğer özelliği de egemenlik ve boyun eğme ilişkilerinin sevgi ilişkilerine, iktidarın karizmaya ya da duygusal bir hoşnutluk yaratabilecek bir cazibeye, yani gönüllü bir sömürü ilişkisine dönüşmesidir
Bourdieu’nün önemli kavramlarından olan simgesel şiddet kısaca “insanların silah gücünden değil, aksine (yanlış)-anlamanın gücünden zarar görmeleri veya engellenmeleri” (Calhoun, 2007: 119) yani “şiddetin görünmez ve kibar bir formu” olarak tanımlanabilir (Türk, 2007: 613). Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 31
Pratik ve kuram arasındaki dönüşümlü süreç Bourdieu sosyolojisinin “................” (reflexive) özelliğini temsil eder.Cümlede boş kalan kısıma en uygun sözcük hangisidir?
Seçenekler
A
Düşünümsel
B
Ayrımsal
C
Pratiksel
D
Kazanımsal
E
Esneksel
Açıklama:
Pratik ve kuram arasındaki bu dönüşümlü süreç Bourdieu sosyolojisinin “dü şünümsel” (reflexive) özelliğini temsil eder.
Soru 32
Bourdieu’nün geliştirdiği kavramların anlaşılmasını kolaylaştırmak için verdiği en bilindik örneklerden birisi nedir?
Seçenekler
A
Tecrübe
B
Oyun
C
Çıkarım
D
Yazılı belge
E
Çizim
Açıklama:
Bourdieu’nün geliştirdiği kavramların anlaşılmasını kolaylaştırmak için verdiği en bilindik örneklerden birisi oyun örneğidir.
Soru 33
Bourdieu, habitus ve alan arasındaki ilişkiyi ontolojik olarak nasıl tanımlar?
Seçenekler
A
Kardeş ilişkisi
B
Olmazsa olmaz
C
Suç ortaklığı
D
Yenilenme
E
Rakip
Açıklama:
Bourdieu, habitus ve alan arasındaki ilişkiyi ontolojik bir suç ortaklığı olarak tanımlar.
Soru 34
Sanatın Kuralları eserinde Bourdieu’nün yazınsal alan üzerinden örneğini verdiği 3 evre hangi şıkta doğru sıralanmıştır?
Seçenekler
A
simgesel sermayenin oluşması-ikici yapının ortaya çıkması-özerkliğin kazanılması
B
özerkliğin kazanılması-simgesel sermayenin oluşması-ikici yapının ortaya çıkması
C
simgesel sermayenin oluşması-özerkliğin kazanılması-ikici yapının ortaya çıkması
D
özerkliğin kazanılması-ikici yapının ortaya çıkması-simgesel sermayenin oluşması
E
ikici yapının ortaya çıkması-simgesel sermayenin oluşması-özerkliğin kazanılması
Açıklama:
Sanatın Kuralları eserinde Bourdieu’nün yazınsal alan üzerinden örneğini verdiği 3 evre sırasıyla (i) özerkliğin kazanılması (yani içinde bulunulan alanın yapısına direniş gösterilmesi), (ii) ikici yapının ortaya çıkması (yani iki cepheli bir çatışmanın doğması) ve son olarak (iii) simgesel sermayenin oluşması (yani kendine has bir sermayeyle yeni bir alanın ortaya çıkması) evreleridir.
Soru 35
İnsanın kendi evinde karanlıkta dahi yolunu bulmasını sağlayan bilgiler ve yatkınlıklar gibi, içinde bulunduğu toplumsal alanlarda zorluklar yaşadığında onu çözüme ulaştıran bilgiler ve yatkınlıkların tümü için Bourdieu hangi sözcüğü kulllanır?
Seçenekler
A
Sermaye
B
İllusio
C
Doxa
D
Alan
E
Habitus
Açıklama:
Habitus, İnsanın kendi evinde karanlıkta dahi yolunu bulmasını sağlayan bilgiler ve yatkınlıklar gibi, içinde bulunduğu toplumsal alanlarda zorluklar yaşadığında onu çözüme ulaştıran bilgiler ve yatkınlıkların tümüne verilen isimdir.
Soru 36
Aşağıdakilerden hangisi Bourdieu’nun hâkimiyet çabası sırasında elde edilmeye çalışılan sermaye tiplerinden değildir?
Seçenekler
A
yapısal
B
simgesel
C
kültürel
D
toplumsal
E
ekonomik
Açıklama:
Bourdieu, kavramsal tanımı yapılan alanlar içerisinde, hâkimiyet çabası sırasında elde edilmeye çalışılan sermaye tiplerini (i) ekonomik, (ii) toplumsal (ya da sosyal), (iii) kültürel ve (iv) simgesel sermaye olarak tanımlar.
Soru 37
Bourdieu’nün dördüncü sermaye tipi olan simgesel sermayeye hangisini örnek gösterebiliriz?
Seçenekler
A
Sahip olunan mücevherat
B
Diploma
C
Kitaplar
D
Çocuklar
E
Bilgi birikimi
Açıklama:
Bourdieu’nün dördüncü sermaye tipi simgesel sermayedir. Simgesel sermaye diğer sermaye tipleri ile yakından ilişkilidir. Simgesel sermaye kısaca tüm sermaye türlerini çeşitli oranlarda içinde barındıran ve bu şekilde belli bir alanda söz sahibi olabilmek için geçerli hâle gelen sermaye türüdür. Gösterge değeri olan soyut bir durumdur. Örneğin eğitimin sonucunda alınan diplomalar simgesel sermaye özelliği taşır. Antika eserlere sahiplik, koleksiyonculuk vs. gibi durumlar simgesel sermayeye ilişkin örneklerdir.
Soru 38
Bourdieu’ye göre modern endüstri toplumlarında en temel karşıtlık hangi iki sermaye arasındadır?
Seçenekler
A
Kültürel-simgesel
B
Toplumsal-sosyal
C
Kültürel-ekonomik
D
Ekonomik-salt ekonomik
E
Simgesel-kültürel
Açıklama:
Bourdieu’ye göre modern endüstri toplumlarında en temel karşıtlık da kültürel sermaye ile ekonomik sermaye arasındadır.
Soru 39
Bourdieu’nün sermaye, alan ve habitus kavramları günümüz karmaşık toplumların sınıf yapısını anlamak bakımından neden önem taşımaktadır?
Seçenekler
A
İyi bir çözümsel yapıya sahip olmasından kaynaklı
B
Bireyler başarıya ulaşmak için bazı kaynaklara ihtiyaç duyarlar ve bu kavramlar o alanlara denk düşer.
C
Bourdieu’nün çalışmalarında çok temel bir yeri olması sebebi ile
D
Önceki sınıf açıklamalarına dayanan kuramlar günümüz toplumlarını analiz etme açısından artık doyurucu değildir.Bu nedenle Bourdieu’nün bu kavramları önem arz eder
E
Kültürel sermayesi yüksek ancak ekonomik sermayesi daha düşük düzeyde olan toplumlar olduğu için
Açıklama:
Sonuç olarak denilebilir ki Bourdieu’nün sermaye kavramı günümüz toplumlarının analizi açısından kritik bir önem arz etmektedir. Nitekim önceki sınıf açık- lamalarına dayanan kuramlar günümüz toplumlarını analiz etme açısından artık doyurucu değildir. Günümüzde sınıflar arasında keskin çizgiler bulunmamaktadır. Bu nedenle Bourdieu’nün sermaye, alan ve habitus kavramları günümüz karmaşık toplumların sınıf yapısını anlamak bakımından önem taşımaktadır.
Soru 40
Bireyin özgürleşimi ve adaletin temini için sosyologlara önemli bir misyon yükleyen Bourdieu, onlara kullanışlı bir metot sunma çabasındadır. Çünkü, ona göre sosyologlar görülmesi istenmeyen gerçeklere dikkat çeken aktivistlerdir ve bunu yapabilmenin yolu da incelenen olgu veya nesnenin içinde bulunduğu tarihsel, kültürel, ekonomik ve .......tüm düzeylerde ele alınmasından geçmektedir.Cümlede boş kalan kısım için en uygun sözcük hangisidir?
Seçenekler
A
Global
B
Bireysel
C
Öznel
D
Simgesel
E
Toplumsal
Açıklama:
Bireyin özgürleşimi ve adaletin temini için sosyologlara önemli bir misyon yükleyen Bourdieu, onlara kullanışlı bir metot sunma çabasındadır. Çünkü, ona göre sosyologlar görülmesi istenmeyen gerçeklere dikkat çeken aktivistlerdir ve bunu yapabilmenin yolu da incelenen olgu veya nesnenin içinde bulunduğu tarihsel, kültürel, ekonomik ve toplumsal tüm düzeylerde ele alınmasından geçmektedir.
Soru 41
Rasyonel eylem kuramına karşı, aktörlerin içkin bir pratik mantığa, sezgiye ve bedensel yatkınlığa göre hareket ettiklerini savunan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bourdieu
B
Sennett
C
Harvey
D
Giddens
E
Habermas
Açıklama:
Ünitenin Bourdieu Sosyolojisi bölümünde, Bourdieu’nün görüşü belirtilmektedir.
Soru 42
Bourdieu sosyolojisinin, neden ve sonuç arasında iki yönlü dairesel ilişkileri ifade eden, pratik ve kuram arasındaki dönüşümlü süreci temsil eden özelliği aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sezgisel
B
Rasyonel
C
Düşünümsel
D
Nesnel
E
Deneysel
Açıklama:
Ünitenin Bourdieu Sosyolojisi bölümünde, düşünümsellik özelliği açıklanmaktadır.
Soru 43
Bourdieu’nun, hem simgesel mekanizmalar tarafından dışarıdan sınırlandırılan hem de eyleyiciler tarafından üzerinde mücadele edilen iki boyutlu bir yapıyı ifade eden kavramı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sermaye
B
Şiddet
C
Habitus
D
Alan
E
Oyun
Açıklama:
Ünitenin Temel Kavramlar: Oyun Metaforu bölümünde, Bourdieu’nün alan kavramı açıklanmaktadır.
Soru 44
Bourdieu’nün, insanların silah gücünden değil, yanlış anlamanın gücünden zarar görmeleri veya engellenmeleri olarak tanımlanan kavramı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kültürel kodlar
B
Simgesel şiddet
C
Toplumsal eylem
D
Pratik nedenler
E
Ekonomik sermaye
Açıklama:
Ünitenin Temel Kavramlar: Oyun Metaforu bölümünde, Bourdieu’nün simgesel şiddet kavramı açıklanmaktadır.
Soru 45
Bourdieu’nün, bireylerin içinde yaşadıkları toplumsal dünyada karşılaştıkları durumlara uyum sağlamada, bilinçten çok bedensel ve pratik mantığa dayalı olarak geliştirdikleri yatkınlıklar bütününü ifade eden kavramı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Alan
B
Oyun
C
Sermaye
D
Şiddet
E
Habitus
Açıklama:
Ünitenin Temel Kavramlar: Oyun Metaforu bölümünde, Bourdieu’nün habitus kavramı açıklanmaktadır.
Soru 46
Bourdieu’nün, toplumsal yapılar ile toplumsal eylem ya da pratik arasındaki bağı oluşturan bir dizi edinilmiş düşünce, davranış, ve beğeni kalıplarını niteleyen kavramı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Habitus
B
Sermaye
C
Alan
D
Oyun
E
Şiddet
Açıklama:
Ünitenin Temel Kavramlar: Oyun Metaforu bölümünde, Bourdieu’nün habitus kavramı açıklanmaktadır.
Soru 47
Bourdieu’ya göre, mal ve hizmet ürünlerini kullanabilen araçsal nesneler ve para gibi değerli mal ve mülkiyeti içeren sermaye türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kültürel
B
Ekonomik
C
Toplumsal
D
Simgesel
E
Sosyal
Açıklama:
Ünitenin Temel Kavramlar: Oyun Metaforu bölümünde, Bourdieu’nün sermaye türleri açıklanmaktadır.
Soru 48
Bourdieu’ya göre, kişiler arası informal becerileri, alışkanlıkları, tarzları, dili kullanma biçimini, eğitimsel başarıları, zevk ve beğenileri, yaşam tarzını içeren sermaye türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Simgesel
B
Sosyal
C
Ekonomik
D
Kültürel
E
Toplumsal
Açıklama:
Ünitenin Temel Kavramlar: Oyun Metaforu bölümünde, Bourdieu’nün sermaye türleri açıklanmaktadır.
Soru 49
Bourdieu’ya göre, eğitimsel nitelikten, uyumlu tavır ve tarzlardan veya ilgi çeken ürün ve varlıklara hükmedilmesinden anlaşılabilen bir form olan sermaye türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sosyal
B
Kültürel
C
Ekonomik
D
Sembolik
E
Toplumsal
Açıklama:
Ünitenin Temel Kavramlar: Oyun Metaforu bölümünde, Bourdieu’nün sermaye türleri açıklanmaktadır.
Soru 50
Bourdieu’ya göre, grup ilişkilerini, sosyal ilişki ağları ve pozisyonlarını içeren sermaye türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kültürel
B
Simgesel
C
Toplumsal
D
Ekonomik
E
Sembolik
Açıklama:
Ünitenin Temel Kavramlar: Oyun Metaforu bölümünde, Bourdieu’nün sermaye türleri açıklanmaktadır.
Soru 51
Toplumsal aktörlerin içkin bir pratik mantığa, sezgiye ve de bedensel yatkınlığa göre hareket ettiklerini savunan ve bu bakımdan sosyolojiyi toplumsal dünyada beden ile pratiklerin mantığına önem veren bir disiplin olarak tanımlayan kişi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Pierre Bourdieu
B
Max Weber
C
Anthony Giddens
D
Michele Foucault
E
Karl Marx
Açıklama:
Bourdieu sosyolojisi; toplumsal aktörlerin sürekli olarak rasyonel ve ekonomik çıkarlara göre hareket ettiklerini savunan rasyonel eylem kuramına karşı aktörlerin içkin bir pratik mantığa, sezgiye ve de bedensel yatkınlığa göre hareket ettiklerini savunmaktadır.
Soru 52
Aşağıdakilerden hangisi düşünümsel sosyolojinin unsurlarından biriridir?
Seçenekler
A
Araştırmacının bireye odaklanması
B
Araştırmacının yapıya odaklanması
C
Araştırmacının kendisini de incelenen olgunun parçası olarak görmesi
D
Araştırmacının geçmişe odaklanması
E
Araştırmacının değerlerini de araştırmaya katması
Açıklama:
Bourdieu’nün düşünümsel sosyolojisinin en önemli özelliklerinden birisi yapı ve birey arasındaki diyalektik sürece odaklanması ve bu odaklanma sürecinde araştırmacının kendisine de incelenen olayın/olgunun bir parçasıymış gibi bakmasını öğütle- mesidir.
Soru 53
Çeşitli sermaye türlerine sahip toplumsal konumların olduğu ve bireylerin sahip olmak için peşlerinde koştukları bir mücadele birimi aşağıdaki hangi kavramı ifade eder?
Seçenekler
A
Habitus
B
Sermaye
C
Sembol
D
Simge
E
Alan
Açıklama:
Alan, çeşitli sermaye türlerine sahip toplum- sal konumların olduğu ve bireylerin sahip olmak için peşlerinde koştukları bir mücadele alanı olarak tasvir edilir.
Soru 54
Aşağıdaki hangi kavram, “Şiddetin görünmez ve kibar bir formu” olarak ifade edilir?
Seçenekler
A
Simgesel şiddet
B
Ekonomik şiddet
C
Fiziksel şiddet
D
Sosyal şiddet
E
Aile ici şiddet
Açıklama:
Bourdieu’nün önemli kavramlarından olan simgesel şiddet kısaca “insanların
silah gücünden değil, aksine (yanlış)-anlamanın gücünden zarar görmeleri veya engellenmeleri” yani “şiddetin görünmez ve kibar bir formu” olarak tanımlanmaktadır.
silah gücünden değil, aksine (yanlış)-anlamanın gücünden zarar görmeleri veya engellenmeleri” yani “şiddetin görünmez ve kibar bir formu” olarak tanımlanmaktadır.
Soru 55
Aşağıdakileren hangisi, Bourdieu'ya göre alanı incelerken dikkat edilebilecek üç temel uğraklardan biridir?
Seçenekler
A
Alanın konumunun simgesel şiddet göre çözümlenmesi
B
Alanın konumunun ekonomik şiddet göre çözümlenmesi
C
Alanın konumunun fiziksel şiddet göre çözümlenmesi
D
Alanın konumunun iktidar alanına göre çözümlenmesi
E
Alanın konumunun duygusal şiddet çözümlenmesi
Açıklama:
Bourdieu alanı incelerken nelere dikkat edilebileceğine dair üç temel uğrak be- lirlemektedir. Bunlardan (i) ilki alanın konumunun iktidar alanına göre çözümlenmesi gerekliliğidir. İlgili alanın iktidar alanıyla olan ilişkisi ve onun karşısındaki konumu mutlaka hesaba katılmalıdır. (ii) İkinci uğrak alandaki eyleyicilerin ya da kurumların konumları arasındaki bağıntıların nesnel yapısının kurulması gerekliliğidir. (iii) Üçüncü olarak da eyleyicilerin habituslarının çözümlenmesi gerekliliğidir
Soru 56
Araştırmacı bir alanı incelerken aşağıdakilerden hangisine dikkat etmelidir?
Seçenekler
A
Bireyin yapı tarafından belirlendiğine
B
Bireyin başlı başına bir ineceleme nesnesi olmasına
C
Alanın diğer alanlar ile ilişkili olduğuna
D
Alanda bireyin pasif olduğuna
E
Alanın ekonomik yapı tarafından belirlendiğine
Açıklama:
Buna göre birey başlı başına sosyal bilimin nesnesi değildir. Kuşkusuz birey edilgen ve var olmayan bir yanılsama da değildir çünkü alanda eyleyici konumundadır. Ancak bireylerin bakış açılarının ve konum almalarının daha iyi anlaşılabilmesi için alanın bilgisinden yola çıkmak önemli bir gerekliliktir. Yani alan ilk bakışta kendi şartlarını katılımcılara dayatan bir yapı olarak görünür. Yukarıda da sözü edildiği gibi bir alanda söz sahibi olmak için eyleyicinin o alana ait asgari sermayeyi edinme mecburiyeti vardır.
Soru 57
Bourdieu’ye göre bireylerin içinde yaşadıkları toplumsal dünyada karşılaştıkları durumlara karşı uyum sağlamada, bilinçten çok bedensel ve pratik mantığa dayalı olarak geliştirdikleri yatkınlıklar bütünü olarak tanımladığı kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Alan
B
Sermaya
C
Birey
D
Habitus
E
Yapı
Açıklama:
Bourdieu’ye göre habitus, bireylerin içinde yaşadıkları toplumsal dünyada karşılaştıkları durumlara karşı uyum sağlamada, bilinçten çok bedensel ve pratik mantığa dayalı olarak geliştirdikleri yatkınlıklar bütünü olarak tanımlanabilir.
Soru 58
Bourdieu’nün ekonomik sermaye kavramı, Marx'ın ekonomik sermaye yaklaşımından hangi açıdan farklıdır?
Seçenekler
A
Bireyin sahip olduğu gelir-mal-mülk ilişkisini içerir
B
Bireyin sahip olduğu üretim araçlarını içeriri
C
Bireyin sadece aylık maaşını içerir
D
Bireyin sadece sahip olduğu gayri menkulleri içeriri
E
Bireyin yardımlarla edindiği geliri içerir
Açıklama:
Bourdieu’nün ekonomik sermaye kavramı, bireyin sahip olduğu gelir-mal-mülk ilişkisini tanımlarken Marks’ın sermaye sınıfı ekonomik açıdan üretim araçlarını elinde bulunduranları ifade etmektedir.
Soru 59
Bir eyleyicinin içinde bulunduğu alanda sahip olduğu ilişkiler ağını Bourdiue hangi kavramla ifade eder?
Seçenekler
A
Ekonomik semaye
B
Toplumsal sermaye
C
Kültürel sermaye
D
Sembolik sermaye
E
Devlet sermayesi
Açıklama:
Toplumsal ya da sosyal sermaye ise bir eyleyicinin içinde bulunduğu alanda sahip olduğu ilişkiler ağına gönderme yapar. “Eyleyicinin diğerleriyle olan bağlantıları, grup üyelikleri, bu ilişkilerin getirdiği eyleyicinin üstündeki veya ona yönelik yükümlülükler, ayrıcalıklar ve itimat” gibi olgular bu sermayenin içeriğini oluşturur.
Soru 60
Aşağıdakilerden hangisi bedenselleşmiş kültürel sermayeye örnek teşkil etmektedir?
Seçenekler
A
Sanat eseri
B
Bilim eseri
C
Kitap eseri
D
Dil ve yazma
E
Eğitim kurumları
Açıklama:
Bourdieu’nun belirttiği gibi, kültürel sermaye üç hâlde varolur; i) bedenselleşmiş (örneğin çocukluktan bu yana öğrenilmiş dil ve yazma alışkanlıkları ile bedenin kullanım tarzı) olarak, ii) nesneleşmiş (örneğin kitap, resim, sanat ve bilim eseri gibi özel kültürel hüner gerektiren nesneler) olarak ve iii) son olarak da kurumsallaşmış (örneğin eğitim kurumu aracılığıyla yaratılan eşitsizlik ve hiyerarşi) olarak
Soru 61
Aşağıdakilerden hangisi Oyun metaforunda oyunun ya da sosyolojik mücadelenin sürdüğü yerdir?
Seçenekler
A
Doxa
B
Alan
C
Sermaye
D
Habitus
E
İllusio
Açıklama:
Bourdieu’nün salt yapıyı veya salt bireyi temele alan sosyolojik yaklaşımlara getirdiği eleştirileri açıklayabileceksiniz.
Soru 62
Aşağıdakilerden hangisi Bourdieu’nun alan ve habitus ilişkisini açıklar?
Seçenekler
A
Alan ve Habitus ilişkisi ontolojik bir suç ortaklığıdır.
B
Alan Habitusu şekillendirir.
C
Habitus alanı şekillendirir.
D
Alan ve Habitus bağımsızdır.
E
Habitus alanı içinde barındırır.
Açıklama:
Bourdieu’nün salt yapıyı veya salt bireyi temele alan sosyolojik yaklaşımlara getirdiği eleştirileri açıklayabileceksiniz.
Soru 63
Aşağıdakilerden hangisi Bourdieu’nun alanın sınırları nasıl çizilir sorusuna verdiği cevaptır?
Seçenekler
A
Alan Habitus ile sınırlandırılır.
B
Alan sınırsızdır.
C
Her alanda sınır o alanın kendi mantığına göre belirlenir.
D
Alan sınırları birbiri içine geçmiştir.
E
Alan sermaye ile sınırlandırılır.
Açıklama:
Bourdieu’nün salt yapıyı veya salt bireyi temele alan sosyolojik yaklaşımlara getirdiği eleştirileri açıklayabileceksiniz.
Soru 64
Aşağıdakilerden hangisi Bourdieu’da yeni bir alanın oluşumunda geçtiği evrelerden değildir?
Seçenekler
A
Özerkliğin kazanılması
B
İkinci yapının ortaya çıkması
C
Simgesel sermayenin oluşması
D
İki cepheli çatışmanın doğması
E
Alanın sınırlandırılması.
Açıklama:
Bourdieu’nün salt yapıyı veya salt bireyi temele alan sosyolojik yaklaşımlara getirdiği eleştirileri açıklayabileceksiniz.
Soru 65
Aşağıdakilerden hangisi Bourdieu’nun sermaye kavramlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Toplumsal Sermaye
B
Kültürel Sermaye
C
Ekonomik Sermaye
D
Simgesel Sermaye
E
Eğitimsel Sermaye
Açıklama:
Yapı-birey ikiliğini aşmak için öne sürdüğü görüşleri özetleyebileceksiniz.
Soru 66
Aşağıdakilerden hangisi kültürel sermayenin var olma şekillerinden değildir?
Seçenekler
A
Bedenselleşmiş
B
Nesneleşmiş
C
Kurumsallaşmış
D
Kalıplaşmış
E
Çocukluktan bu yana öğrenilmiş.
Açıklama:
Düşünümselliğin sosyolojik araştırmalara sağlayacağı katkıları açıklayabileceksiniz.
Soru 67
Oyun metaforunda bireylerin sorgulamadan kabul ettikleri kurallar aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Alan
B
Sermaye
C
İllusio
D
Doxa
E
Habitus
Açıklama:
Bourdieu’nün salt yapıyı veya salt bireyi temele alan sosyolojik yaklaşımlara getirdiği eleştirileri açıklayabileceksiniz.
Soru 68
Aşağıdakilerden hangisi Bourdieu’nun kavramlarından değildir?
Seçenekler
A
Hegemonya
B
Sermaye
C
Habitus
D
Doxa
E
Düşünümsellik
Açıklama:
Bourdieu’nün salt yapıyı veya salt bireyi temele alan sosyolojik yaklaşımlara getirdiği eleştirileri açıklayabileceksiniz.
Soru 69
Aşağıdakilerden hangisi Bourdieu’nun teori ve pratik ilişkisini açıklar?
Seçenekler
A
Pratik daha önemlidir.
B
Teorik daha önemlidir.
C
Kurulan teori pratiğe dökülmelidir.
D
Pratik ve teorinin alanları ayrıdır.
E
Pratikten önce teoriye önem verilmelidir.
Açıklama:
Bourdieu’nün salt yapıyı veya salt bireyi temele alan sosyolojik yaklaşımlara getirdiği eleştirileri açıklayabileceksiniz.
Soru 70
Aşağıdakilerden hangisi simgesel sermaye özelliklerinden değildir?
Seçenekler
A
Tüm sermaye tiplerini içinde barındırır.
B
Tüm sermaye türlerini şekillendirir.
C
Belli bir alanda söz sahibi olabilmek için geçerlidir.
D
Gösterge değeri olan soyut bir durumdur.
E
Antika değerlere sahiplik bu sermaye türüne örnek verilebilir.
Açıklama:
Yapı-birey ikiliğini aşmak için öne sürdüğü görüşleri özetleyebileceksiniz.
Soru 71
Aşağıdaki hangisi Bourdieu sosyolojisinin “düşünümsel” özelliğini temsil eder?
Seçenekler
A
Nedenler sonuçlardan önemlidir.
B
Sonuçlar nedenlerden önemlidir.
C
Bireyler salt unsurdur.
D
Olayların geçtiği yer salt unsurdur.
E
Neden ve sonuç arasında iki yönlü dairesel ilişki vardır.
Açıklama:
Düşünümsel (reflexive) neden ve sonuç arasında iki yönlü dönüşlü dairesel ilişkileri ifade eder. Bu çerçevede sosyolojide ve genel olarak sosyal bilimlerde düşünümsel arka planda kendisini harekete geçiren faktörleri dönüşümlü olarak etkileyen bir toplumsal eylem olarak tanımlanabilir.
Soru 72
Bourdieu’nün düşünümsel sosyolojisinde araştırmacının rolü nedir?
Seçenekler
A
Gözlemci olmalıdır.
B
Olayın parçası olmalıdır.
C
Verileri başka kişilere toplatmalıdır.
D
Olayı oluşturmalıdır.
E
Deneysel yöntem uygulamalıdır.
Açıklama:
Bourdieu’nün düşünümsel sosyolojisinin en önemli özelliklerinden birisi yapı ve
birey arasındaki diyalektik sürece odaklanması ve bu odaklanma sürecinde araştırmacının kendisine de incelenen olayın/olgunun bir parçasıymış gibi bakmasını öğütlemesidir. Araştırmacı bu sayede incelediği olayın/olgunun hangi tarihsel şartlar altında ve hangi karşılıklı etkilerle içinde bulunduğu duruma ulaştığını ve kendisinin de hangi noktadan olaya yaklaştığını kendi tarihsel kültürel ve toplumsal arka planını hesaba katarak rahatlıkla görebilecektir. Yapılan araştırmanın sağlıklı sonuçlar vermesi için bu geri dönüşlü süreç metodolojik anlamda önemli bir katkı sağlamaktadır.
birey arasındaki diyalektik sürece odaklanması ve bu odaklanma sürecinde araştırmacının kendisine de incelenen olayın/olgunun bir parçasıymış gibi bakmasını öğütlemesidir. Araştırmacı bu sayede incelediği olayın/olgunun hangi tarihsel şartlar altında ve hangi karşılıklı etkilerle içinde bulunduğu duruma ulaştığını ve kendisinin de hangi noktadan olaya yaklaştığını kendi tarihsel kültürel ve toplumsal arka planını hesaba katarak rahatlıkla görebilecektir. Yapılan araştırmanın sağlıklı sonuçlar vermesi için bu geri dönüşlü süreç metodolojik anlamda önemli bir katkı sağlamaktadır.
Soru 73
Bourdieu’nün oyun metaforuna göre sosyolojik anlamda mücadelenin geçtiği yer aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İllusio
B
Doxa
C
Alan
D
Sermaye
E
Habitus
Açıklama:
Alan oyunun (ya da sosyolojik anlamda mücadelenin) sürdüğü yerdir. Oyunun oynandığı yer alandır ve oyuncular oyuna dâhil olmak için o oyundan elde edilebilecek bazı çıkarlara sahip olmalıdırlar.
Soru 74
"Bir grup insanın bir görevde ya da bir meslekte yer almalarının belli bir sayıyla sınırlanması." Verilen tanım" aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Doxa
B
İllusio
C
Habitus
D
Numerus clausus
E
Alan
Açıklama:
Numerus Clausus: Bir grup insanın bir görevde ya da bir meslekte yer almalarının belli bir sayıyla sınırlanması. Eski kullanımıyla Yahudi öğrencilerin sayısının sınırlı tutulması anlamına gelirdi (ilgili eserin çevirmen notu).
Soru 75
Bourdieu’nün alan kavramına göre bireylerin içinde bulundukları alana kendi sermayelerini kabul ettirme çabaları aşağıdakilerden hangisi ile açıklana bilinir?
Seçenekler
A
Özerkliğin kazanılması
B
İkici yapının ortaya çıkması
C
Simgesel sermayenin oluşması
D
Sermayenin dış dinamiklerden etkilenmesi
E
Alan habitusu şekillendirmesi
Açıklama:
Sözü edilen sınırlar ve dinamik kuvvetler anlamında şu tanımı vermek yerinde olacaktır; her alan, mücadele hâlindeki bireylerin nihai sınırlara ulaşmak için çaba harcadığı ancak tam da bu yüzden sürekli hareketli sınırlara sahip olan (yani mücadelenin hiç bitmediği) bir oyun mekanı oluşturur. Yeni alternatifler doğması yoluyla yeni bir alanın oluşumu ise 3 aşamada gerçekleşir. Sanatın Kuralları (2006b) eserinde Bourdieu’nün yazınsal alan üzerinden örneğini verdiği bu 3 evre sırasıyla (i) özerkliğin kazanılması (yani içinde bulunulan alanın yapısına direniş gösterilmesi), (ii) ikici yapının ortaya çıkması (yani iki cepheli bir çatışmanın doğması) ve son olarak (iii) simgesel sermayenin oluşması (yani kendine has bir sermayeyle yeni bir alanın ortaya çıkması) evreleridir.
Soru 76
Aşağıdakilerden hangisi sayesinde birey farklı ihtimaller karşısında çözüm üretme yeteneği kazanır?
Seçenekler
A
Alan
B
Habitus
C
Özerkliğin kazanılması
D
İkici yapının ortaya çıkması
E
simgesel sermayenin oluşması
Açıklama:
Alan kavramının önemli tamamlayıcılarından olan habitus hem bireyi şekillendiren hem de bireyin eylemleri (pratikleri) tarafından şekillendirilen karşılıklılık durumudur. Birey habitusu sayesinde farklı ihtimaller karşısında çözüm üretme yeteneği kazanır.
Soru 77
"Yurt dışından gelen bir birey kendi ülkesinde yayalara verilen geçiş üstünlüğü çok iyi uygulanmakta olduğu için Türkiye'de karşıdan karşıya geçerken zorluk yaşamaktadır." Yukarıda verilen örnek aşağıdakilerden hangisi ile açıklanabilinir?
Seçenekler
A
Simgesel sermaye
B
Kültürel sermaye
C
Sosyal sermaye
D
Alan
E
Habitus
Açıklama:
Habitusu gündelik yaşamdan bir örnekle de açıklayabiliriz. Örneğin, bir birey kendi evine, evindeki eşyalara ve odaların konumuna zaman içinde alışır ve daha sonra karanlıkta dahi kalsa tahmin ve el yordamıyla ev içinde yolunu bulabilir. Örneğin evinin karanlık koridorundan geçip tahmini bir hamleyle elini ışığı yakmak için elektrik düğmesinin üzerine ya da yakınlarına atabilir. Ancak misafir olarak ilk defa gittiği bir evde bir anda karanlıkta kalsa orada yaşayan insanların yaşamayacağı bir tedirginlik duyar. Çünkü zihninde o eve ve evin yerleşimine dair bir bilgi yoktur. Orada da rahatlıkla yolunu bulabilmesi için daha önce çok defa o eve gelmiş, o evin içyapısına dair bazı bilgileri aklının bir köşesine yazmış olması gerekirdi. İşte habitus insanın kendi evinde karanlıkta dahi yolunu bulmasını sağlayan bu bilgiler ve yatkınlıklar gibi, içinde bulunduğu toplumsal alanlarda zorluklar yaşadığında onu çözüme ulaştıran bilgiler ve yatkınlıkların tümüne verilen isimdir.
Soru 78
Bourdieu'nün Marx'tan alıntıladığı salt ekonomik kaynakların elde bulundurulması anlamına gelen sermaye türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Simgesel
B
Kültürel
C
Ekonomik
D
Sosyal
E
Toplumsal
Açıklama:
Ekonomik sermaye, salt ekonomik kaynakların elde bulundurulması anlamına gelir. Marx’tan alıntıladığı bu sermaye türü gelir ve mülkiyet sahipliğini ifade etmekle birlikte aynı zamanda ekonomik olanın diğer pratiklerle ilişkisi bağlamında anlaşılması üzerine kuruludur. Yani Bourdieu’de ekonomik olan, ekonomik olmayandan bağımsız ve kopuk bir sermaye türü değildir. Bourdieu’nün ekonomik sermaye kavramı ile Marks’ın sermaye sınıfi arasındaki farka bakacak olursak Bourdieu’nün ekonomik sermaye kavramı, bireyin sahip olduğu gelir-mal-mülk ilişkisini tanımlarken Marks’ın sermaye sınıfı ekonomik açıdan üretim araçlarını elinde bulunduranları ifade etmektedir. Dolayısı ile Marx’taki sermaye sınıfının sınırları ve ölçütü kesindir. Üst sınıfa tekabül eden bir burjuva sınıfı betimlemesidir. Bourdieu’de ise sınıfı açıklamak için ekonomik sermaye yalnız başına yeterli değildir. Diğer üç sermaye türü olan sosyal, kültürel, simgesel sermayelere de bakmak gerekir.
Soru 79
"Kişiler arası informal becerileri, alışkanlıkları, tarzları, dili kullanma biçimi"
Yukarıda verilen kavramlar aşağıdaki hangi hakimiyet çabası sırasında elde edilmeye çalışılan sermaye tipinin özelliğidir?
Yukarıda verilen kavramlar aşağıdaki hangi hakimiyet çabası sırasında elde edilmeye çalışılan sermaye tipinin özelliğidir?
Seçenekler
A
Ekonomik
B
Toplumsal
C
Sosyal
D
Kültürel
E
Simgesel
Açıklama:
Bourdieu’yü kültürel yapısalcı olarak nitelendiren Turner, onun sınıf görüşünü anlamak için bu dört sermaye türü arasındaki farklılıkları tanımlamanın gerekli olduğunu belirtir. Buna göre ekonomik sermaye (mal ve hizmet ürünlerini kullanabilen araçsal nesneler ve para) gibi değerli mal ve mülkiyeti; toplumsal sermaye grup ilişkilerini, sosyal ilişki ağları ve pozisyonlarını; kültürel sermaye kişiler arası informal becerileri, alışkanlıkları, tarzları, dili kullanma biçimini, eğitimsel başarıları, zevk ve beğenileri, yaşam tarzını; simgesel sermaye ise diğer üç sermaye türünün düzenlemelerini ve değişken seviyedeki yasal-meşru durumlarının kullanımlarını içerir. Bu dört sermaye formunun her biri yalnızca temel sürekliliğin sağlanmasını değil aynı zamanda birbirini dönüştürme özelliğine de sahiptir. Bu dört sermaye türünün dağılımı, sosyal sistemin objektif sınıf yapısını belirler. Sonuç olarak ekonomik kazanımlar söz konusu oldukça kimliği oluşturan unsurlar güçlenecek ve kültürel sermayenin sürekliliğini sağlayacaktır.
Soru 80
Bourdieu’ye göre sosyologlar aşağıdaki hangi maddeleri yapmakta sorumlulardır?
I. Sosyologlar sorumluluk alması gereken aktivistlerdir.
II. Araştırmalar hassasiyetle organize edilmeli gözden kaçırılan sorunlar dile getirilmelidir.
III. Araştırma sürecindeyse kendisini araştırdığı olgu olayla birlikte öznelleştirir.
IV. Araştırma sürecindeyse kendisini araştırdığı olgu olayla birlikte nesneleştirir.
I. Sosyologlar sorumluluk alması gereken aktivistlerdir.
II. Araştırmalar hassasiyetle organize edilmeli gözden kaçırılan sorunlar dile getirilmelidir.
III. Araştırma sürecindeyse kendisini araştırdığı olgu olayla birlikte öznelleştirir.
IV. Araştırma sürecindeyse kendisini araştırdığı olgu olayla birlikte nesneleştirir.
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve III
C
III ve IV
D
I, II ve III
E
I, II ve IV
Açıklama:
Bireyin özgürleşimi ve adaletin temini için sosyologlara önemli bir misyon yükleyen Bourdieu, onlara kullanışlı bir metot sunma çabasındadır. Çünkü, ona göre sosyologlar görülmesi istenmeyen gerçeklere dikkat çeken aktivistlerdir ve bunu yapabilmenin yolu da incelenen olgu veya nesnenin içinde bulunduğu tarihsel, kültürel, ekonomik ve toplumsal tüm düzeylerde ele alınmasından geçmektedir. Sosyologlar bu sayede (düşünümsel metodolojiyi de kullanarak) kendi konumlarını dahi sorgulamaya açma erdemini gösterebilmelidirler. Kısaca belirtmek gerekirse Bourdieu, sosyologlara hem yapıyı hem de eyleyeni ihmal etmeyen ve dikotomik açıklamalardan kaçınan, yapının inşacılığını ön plana çıkaran bir metodolojik anlayışa sahip olmalarını önermektedir. Araştırmacının nesnesi ile kurduğu ilişkide kendisinin de oyunun bir parçası olduğunu göz ardı etmemesi gerektiğini vurgulamaktadır. Araştırmacının incelediği olay ya da olguyla ilgili olarak her türlü etkeni gözden geçirmesi, yapı ve birey arasındaki karşılıklılığı hesaba katması ve çalışmasının her aşamasını sürekli geri dönüşler yaparak sınaması.
Soru 81
Toplumsal aktörlerin sürekli olarak rasyonel ve ekonomik çıkarlara göre hareket ettiklerini savunan rasyonel eylem kuramına karşı, aktörlerin içkin bir pratik mantığa, sezgiye ve de bedensel yatkınlığa göre hareket ettiklerini savunan, bu bakımdan da toplumsal dünyada beden ile pratiklerin mantığına önem sosyoloji türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bilim sosyolojisi
B
Aile sosyolojisi
C
Ahlak sosyolojisi
D
Kurumlar sosyolojisi
E
Bourdieu sosyolojisi
Açıklama:
Bourdieu sosyolojisi, birbirine zıt görünen birçok kavram ve kuramı bir araya getirme çabasını içerir. Var olan tüm ikiliklere eleştiri getiren Bourdieu, her kavram ve kuramın, incelenen olgu ve olaya göre açıklayıcılığının değişebileceğini, bu yüzden hiçbir kavram ve kuramın dışlanamayacağını, aynı zamanda hiçbirinin
de genel geçer kabul edilemeyeceğini ısrarla vurgular. Doğru cevap E'dir.
de genel geçer kabul edilemeyeceğini ısrarla vurgular. Doğru cevap E'dir.
Soru 82
Bir grup insanın bir görevde ya da bir meslekte yer almalarının belli bir sayıyla sınırlanması anlamına gelen kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Numerus Clausus
B
Bourdieu Numerus
C
Habitus
D
Düşünümsellik (Reflexivity)
E
Alan sosyolojisi
Açıklama:
Numerus Clausus: Bir grup insanın bir görevde ya da bir meslekte yer almalarının belli bir sayıyla sınırlanmasıdır. Eski kullanımıyla Yahudi öğrencilerin sayısının sınırlı tutulması anlamına gelirdi (ilgili eserin çevirmen notu). Doğru cevap A'dır.
Soru 83
Alan, habitus, doxa, illusio, sermaye gibi kavramları hep bir arada ele alarak tanımlama yoluna giden sosyolog aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Michel Foucault
B
Jürgen Habermas
C
Urie Bronfenbrenner
D
Max Weber
E
Pierre Bourdieu
Açıklama:
Düşünümselliğin temellerini Bourdieu’nün yaşam öyküsünde görmek mümkündür. Aldığı felsefe eğitiminin üzerine yaşadığı Cezayir deneyimi ve bu deneyim sırasında yaptığı görüşmeler, aldığı notlar ve çektiği fotoğraflar kendi metodolojik çerçevesinin de oluşmasını sağlamıştır. Bu çerçeve o kadar iç içe geçmiş bir hâldedir ki, tek tek tanımlanmaya başlandığında düşünümsel sosyolojinin kavramlarından hiçbirinin diğerinden bağımsız ele alınamayacağı görülür. İçlerinden birisi tek başına ele alınmaya çalışıldığında diğer kavramlar olmadan çok da işlevsel olmadığı rahatlıkla görülebilecektir. Bu yüzden Bourdieu her zaman alan, habitus, doxa, illusio, sermaye gibi kavramları hep bir arada ele alarak tanımlama yoluna gitmektedir. Doğru cevap E'dir.
Soru 84
Aşağıdakilerden hangisi ünlü sosyolog Bourdieu'nün alan kavramını incelerken dikkat edilmesi gereken unsurlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Alanın konumunun iktidar alanına göre çözümlenmesi gerekir.
B
İlgili alanın iktidar alanıyla olan ilişkisi ve onun karşısındaki konumu mutlaka hesaba katılmalıdır.
C
Alanın incelenmesinde tarihinin göz ardı edilmesi gerekir.
D
Alandaki eyleyicilerin ya da kurumların konumları arasındaki bağıntıların nesnel yapısının kurulması gereklidir.
E
Eyleyicilerin habituslarının çözümlenmesi gereklidir.
Açıklama:
Bourdieu alanı incelerken nelere dikkat edilebileceğine dair üç temel uğrak belirlemektedir. Bunlardan (i) ilki alanın konumunun iktidar alanına göre çözümlenmesi gerekliliğidir. İlgili alanın iktidar alanıyla olan ilişkisi ve onun karşısındaki konumu mutlaka hesaba katılmalıdır. (ii) İkinci uğrak alandaki eyleyicilerin ya da kurumların konumları arasındaki bağıntıların nesnel yapısının kurulması gerekliliğidir. (iii) Üçüncü olarak da eyleyicilerin habituslarının çözümlenmesi gerekliliğidir. Doğru cevap C'dir.
Soru 85
Bourdieu’nün “insanların silah gücünden değil, aksine (yanlış) anlamanın gücünden zarar görmeleri veya engellenmeleri” olarak tanımladığı kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Simgesel şiddet
B
Doğrudan şiddet
C
Dolaylı şiddet
D
Psikolojik şiddet
E
Ekonomik şiddet
Açıklama:
Bourdieu’nün önemli kavramlarından olan simgesel şiddet kısaca “insanların silah gücünden değil, aksine (yanlış)-anlamanın gücünden zarar görmeleri veya engellenmeleri”, yani “şiddetin görünmez ve kibar bir formu” olarak tanımlanabilir. Bu kavrama son bölümde tekrar değinilecektir. Doğru cevap A'dır.
Soru 86
Bir konumun içkin ve bağıntısal özelliklerini birlikçi (üniter) bir yaşam stilinde, yani insanların, malların/varlıkların, pratiklerin tercihindeki birlikçi bir bütünde dile getiren can verici ve birleştirici köken olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Alan teorisi
B
Düşünümsellik (Reflexivity)
C
Sermaye
D
Habitus
E
Simgesel şiddet
Açıklama:
Habitus, bir konumun içkin ve bağıntısal özelliklerini birlikçi (üniter) bir yaşam stilinde, yani insanların, malların/varlıkların, pratiklerin tercihindeki birlikçi bir bütünde dile getiren can verici ve birleştirici kökendir. Doğru cevap D'dir.
Soru 87
Bilişsel temelli, yani bilgiye ve başkaları tarafından kabul görmeye dayalı bir sermayeye verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Fiziki sermaye
B
Simgesel sermaye
C
Sosyal sermaye
D
Beşeri sermaye
E
Entelektüel sermaye
Açıklama:
Simgesel sermaye, bilişsel temelli, yani bilgiye ve başkaları tarafından kabul görmeye dayalı bir sermayedir. Doğru cevap B'dir.
Soru 88
Bourdieu toplumsal, sınıflar arasındaki çatışmayı açıklayabilmek için farklı alanlar belirler. Bu alanlar mevkiler arası ilişkilerden oluşur ve güce göre şekillenirler. Bu gücün dağılımı da sermayelerin dağılımına göre değişir. Aşağıdakilerden hangisi sermaye türleri arasında yer almamaktadır?
Seçenekler
A
Düşünümsel sermaye
B
Toplumsal sermaye
C
Ekonomik sermaye
D
Simgesel sermaye
E
Kültürel sermaye
Açıklama:
Bourdieu toplumsal, sınıflar arasındaki çatışmayı açıklayabilmek için farklı alanlar belirler. Bu alanlar mevkiler arası ilişkilerden oluşur ve güce göre şekillenirler. Bu gücün dağılımı da sermayelerin dağılımına göre değişir. Sermayeler ekonomik, toplumsal, kültürel (ve ilerleyen aşamada simgesel) olmak üzere dört farklı başlıkta ele alınırlar. Öz olarak ekonomik sermaye, ekonomik kaynaklar anlamına gelir. Toplumsal sermaye, toplum içerisindeki ilişkiler bütününü yansıtır. Kültürel sermaye ise eğitim yoluyla öğrenilmiş tüm kabulleri, davranış kalıplarını, kısacası toplumun özünü içerir. Simgesel sermaye; içerisinde her sermaye türünün izlerinin görülebileceği, sahip olunan simgesel değerler bütünüdür. Doğru cevap A'dır.
Soru 89
Sosyolojide incelenen olay veya olguyla ilgili her türlü ayrıntıyı sürekli geri dönüşler yaparak düşünmek anlamında kullanılan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Döngüsellik
B
Yansıtıcılık
C
İzdüşümsellik
D
Ekolojiklik
E
Düşünümsellik
Açıklama:
Düşünümsellik incelenen olay veya olguyla ilgili her türlü ayrıntıyı sürekli geri dönüşler yaparak düşünmek anlamında kullanılır. Örneğin, bir şiddet suçu incelenecekse o suçun gerçekleştiği coğrafi ortam, orada yaşayanların kültürel pratikleri, mekanın tarihsel geçmişi vb. gibi olaya etki edebilecek her türlü etkene dikkat edilmeli ve bunu yaparken de araştırmanın geride kalan aşamalarında yapılmış olması muhtemel yanlışlıkların giderilmesi için her aşamanın sürekli gözden geçirilmesi gerekmektedir. Bu şekilde yapılmış bir araştırma durumun anlaşılması için araştırmacıya geniş bir çerçeve sunacaktır. Doğru cevap E'dir.
Soru 90
Aşağıdakilerden hangisi Bourdieu’nün sosyologlara biçtiği rollerden biri değildir?
Seçenekler
A
Araştırma sürecinde sosyolog kendisini inceleme dışında bırakarak sürekli sorgulamalıdır.
B
Sosyologlar, bireyin özgürleşimi ve adaletin teminidir.
C
Sosyologlar, sorunların çözümü konusunda sorumluluk alması gereken aktivistlerdir.
D
Araştırma sürecinde sosyolog kendisini araştırdığı olgu ya da olayla birlikte nesneleştirerek sorgulamalıdır.
E
Araştırmalarda bilerek ya da bilmeyerek gözden kaçırılan sorunlar sosyologlar
tarafından dile getirilmelidir.
tarafından dile getirilmelidir.
Açıklama:
Bourdieu’ye göre sosyologlar, bireyin özgürleşimi ve adaletin temini, yani özetle sorunların çözümü konusunda sorumluluk alması gereken aktivistlerdir. Yapılan araştırmalar da bu hassasiyetle organize edilmeli ve bilerek ya da bilmeyerek gözden kaçırılan sorunlar sosyologlar tarafından dile getirilmelidir. Araştırma sürecindeyse sosyolog kendisini araştırdığı olgu ya da olayla birlikte nesneleştirerek, yani inceleme sürecine dâhil ederek sürekli sorgulamalıdır. Doğru cevap A'dır.
Soru 91
..........; toplumsal aktörlerin sürekli olarak rasyonel ve ekonomik çıkarlara göre hareket ettiklerini savunan rasyonel eylem kuramına karşı aktörle- rin içkin bir pratik mantığa, sezgiye ve de bedensel yatkınlığa göre hareket ettikle- rini savunan, bu bakımdan da toplumsal dünyada beden ile pratiklerin mantığına önem veren bir sosyoloji olarak bilinmektedir.
Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Seçenekler
A
Bourdieu sosyolojisi
B
Comte sosyolojisi
C
Rousseau sosyolojisi
D
Durkheim sosyolojisi
E
Spencer sosyolojisi
Açıklama:
Bourdieu sosyolojisi; toplumsal aktörlerin sürekli olarak rasyonel ve ekonomik çıkarlara göre hareket ettiklerini savunan rasyonel eylem kuramına karşı aktörle- rin içkin bir pratik mantığa, sezgiye ve de bedensel yatkınlığa göre hareket ettikle- rini savunan, bu bakımdan da toplumsal dünyada beden ile pratiklerin mantığına önem veren bir sosyoloji olarak bilinmektedir
Soru 92
Pratik ve kuram arasındaki bu dönüşümlü süreç Bourdieu sosyolojisinin ................ özelliğini temsil eder.
Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Seçenekler
A
Dengesel
B
Düşünümsel
C
Düşünsel
D
İmgesel
E
Sezgisel
Açıklama:
Pratik ve kuram arasındaki bu dönüşümlü süreç Bourdieu sosyolojisinin “dÜşünümsel” (reflexive) özelliğini temsil eder.
Soru 93
Bourdieu, önerdiği yöntemi uygularken tekrara düşmekten de hiçbir zaman çekinmemiştir. Daha önceki eserlerinde söylediği şeylerin bilindiğini varsayarak hareket edemeyeceğini ............... eserinde ifade etmektedir.
Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Seçenekler
A
Dünyanın sefaleti
B
Yeniden üretim
C
Pratik Nedenler
D
Bekarlar Balosu
E
Karşı Ateşler
Açıklama:
Bourdieu, önerdiği yöntemi uygularken tekrara düşmekten de hiçbir zaman çekinmemiştir. Daha önceki eserlerinde söylediği şeylerin bilindiğini varsayarak hareket edemeyeceğini Pratik Nedenler isimli eserinde ifade etmektedir.
Soru 94
Buna göre oyunun oynandığı yer alandır ve oyuncular oyuna dâhil olmak için o oyundan elde edilebilecek bazı çıkarlara sahip olmalıdırlar. Bu çıkarları ........... kavramı karşılar ve oyunun oynanmaya değer bulunması ve kuralların sorgulanmaması şeklinde karşımıza çıkar. Oyuna dâhil olmak demek onu oynan- maya değer bulmak demektir. Oyuna dâhil olarak bu değer sorgulanmadan alanın yerleşik düzeni (kuralları, doxası) tanınmış ve benimsenmiş olur (Bourdieu, 2006b: 405).
Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Seçenekler
A
sermaye
B
mekan
C
habitus,
D
illusio
E
doxa
Açıklama:
Oyunun oynandığı yer alandır ve oyuncular oyuna dâhil olmak için o oyundan elde edilebilecek bazı çıkarlara sahip olmalıdırlar. Bu çıkarları illusio kav- ramı karşılar ve oyunun oynanmaya değer bulunması ve kuralların (yani doxanın) sorgulanmaması şeklinde karşımıza çıkar. Oyuna dâhil olmak demek onu oynan- maya değer bulmak demektir. Oyuna dâhil olarak bu değer sorgulanmadan alanın yerleşik düzeni (kuralları, doxası) tanınmış ve benimsenmiş olur (Bourdieu, 2006b: 405).
Soru 95
I. Ekonomik (maddi kaynaklar)
II.Siyasi
III. Kültürel (özellikle eğitim yoluyla edinilmiş olan kültürel kodlar)
IV. Toplumsal (ilişkiler ağı)
Yukarıdakilerden hangileri temel sermaye tipilerindendir?
II.Siyasi
III. Kültürel (özellikle eğitim yoluyla edinilmiş olan kültürel kodlar)
IV. Toplumsal (ilişkiler ağı)
Yukarıdakilerden hangileri temel sermaye tipilerindendir?
Seçenekler
A
I-IV
B
II-III
C
I-II
D
I-II-III-IV
E
I-III-IV
Açıklama:
Ekonomik (maddi kaynaklar), kültürel (özellikle eğitim yoluyla edinilmiş olan kültürel kodlar), toplumsal (ilişkiler ağı) olmak üzere üç temel sermaye tipi vardır ve bu sermayeler içinde bulundukları şartlara göre farklı önemlere sahip olabilirler.
Soru 96
Alan oyunun (ya da sosyolojik anlamda mücadelenin) sürdüğü yerdir. Bireyler ellerinde bulundurdukları sermaye, sorgulamadan kabul ettikleri kurallar (doxa) ve oyunun sonunda elde edeceklerine inandıkları çıkarlar (illusio) doğrultusunda kendilerini sonuca götürecek bazı yollara zaman içerisin- de aşina olmaya başlarlar. Nasıl sonuca gidileceğine dair sahip olunan bu davranış kalıpları, karşılaşılan durumlar neticesinde bireylerin ortak bir yatkınlıklar bütü- nü oluşturmasına yol açar. Bourdieu, bu yatkınlıklar bütününe ............. adını verir (Bourdieu ve Wacquant, 2003: 82-83).
Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Seçenekler
A
habitus
B
Kurallar
C
Çıkarlar
D
Metafor
E
Oyun
Açıklama:
Alan oyunun (ya da sosyolojik anlamda mücadelenin) sürdüğü yerdir. Bireyler ellerinde bulundurdukları sermaye, sorgulamadan kabul ettikleri kurallar (doxa) ve oyunun sonunda elde edeceklerine inandıkları çıkarlar (illusio) doğrultusunda kendilerini sonuca götürecek bazı yollara zaman içerisin- de aşina olmaya başlarlar. Nasıl sonuca gidileceğine dair sahip olunan bu davranış kalıpları, karşılaşılan durumlar neticesinde bireylerin ortak bir yatkınlıklar bütü- nü oluşturmasına yol açar. Bourdieu, bu yatkınlıklar bütününe habitus adını verir (Bourdieu ve Wacquant, 2003: 82-83).
Soru 97
Bir grup insanın bir görevde ya da bir meslekte yer almalarının belli bir sayıyla sınırlanması olarak ifade edilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Habitus
B
Numerus Clausus
C
İllusio
D
Doxa
E
Alan
Açıklama:
Numerus Clausus: Bir grup insanın bir görevde ya da bir meslekte yer almalarının belli bir sayıyla sınırlanması.
Soru 98
Yeni alternatifler doğması yoluyla yeni bir alanın oluşumu ise belirli aşamada gerçekleşir. Sanatın Kuralları (2006b) eserinde Bourdieu’nün yazınsal alan üzerinden örneğini verdiği bu evreler sırasıyla aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?
Seçenekler
A
ikici yapının ortaya çıkması-simgesel sermayenin oluşması -özerkliğin kazanılması
B
simgesel sermayenin oluşması -özerkliğin kazanılması- ikici yapının ortaya çıkması
C
özerkliğin kazanılması- ikici yapının ortaya çıkması-simgesel sermayenin oluşması
D
ikici yapının ortaya çıkması-özerkliğin kazanılması- simgesel sermayenin oluşması -
E
simgesel sermayenin oluşması-ikici yapının ortaya çıkması-özerkliğin kazanılması-
Açıklama:
Yeni alternatifler doğması yoluyla yeni bir alanın oluşumu ise 3 aşamada gerçekleşir. Sanatın Kuralları (2006b) eserinde Bourdieu’nün yazınsal alan üzerinden örneğini verdiği bu 3 evre sırasıyla (i) özerkliğin kazanılması (yani içinde bulunu- lan alanın yapısına direniş gösterilmesi), (ii) ikici yapının ortaya çıkması (yani iki cepheli bir çatışmanın doğması) ve son olarak (iii) simgesel sermayenin oluşması (yani kendine has bir sermayeyle yeni bir alanın ortaya çıkması) evreleridir.
Soru 99
Devleti “meşru simgesel şiddetin tekelini ele geçirmeyi amaçlayan mücadelelerin cereyan ettiği iktidar alanları bütünü” olarak tanımlayan Bourdieu bu tanımı kime atıfta bulunarak yapmıştır?
Seçenekler
A
Rousseau
B
Karl Marx
C
Emile Durkheim
D
Weber
E
Auguste Comte
Açıklama:
Bourdieu, alan kavramını tanımlarken bu kavramı “hem Weber’e karşı, hem de Weber ile” kurduğunu yani Weber’den etkilendiğini, ancak yerine göre onu eleştirdiğini belirterek söze koyulur (akt. Corcuff, 2007: 398). Gerçekten de alan kavramını tanımlarken Bourdieu Marksizmden çok Weber’e yakındır.
Soru 100
I. bedenselleşmiş
II.nesneleşmiş
III. sadeleşmiş
IV. kurumsallaşmış
Kültürel sermaye bazı hâllerde varolur, yukarıdakilerden hangileri bu hallerdendir?
II.nesneleşmiş
III. sadeleşmiş
IV. kurumsallaşmış
Kültürel sermaye bazı hâllerde varolur, yukarıdakilerden hangileri bu hallerdendir?
Seçenekler
A
I-II
B
I-III-IV
C
I-II-III
D
I-II-III-IV
E
I-II-IV
Açıklama:
Yukarıda da belirtildiği gibi kültürel sermayenin Bourdieu’nün çalışmalarında çok temel bir yeri vardır. Göker’in (2007: 282-283)belirttiği üzere, kültürel sermaye üç hâlde varolur; i) bedenselleşmiş (örneğin çocukluktan bu yana öğrenilmiş dil ve yazma alışkanlıkları ile bedenin kullanım tarzı) olarak, ii) nesneleşmiş (örneğin kitap, resim, sanat ve bilim eseri gibi özel kültürel hüner gerektiren nesneler) olarak ve iii) son olarak da kurumsallaşmış (örneğin eğitim kurumu aracılığıyla yaratılan eşitsizlik ve hiyerarşi) olarak.
Ünite 2
Soru 1
Modernitenin kurtarıcı bir güce sahip olmadığı düşüncesinin iflas etmediğini savunan düşünür, aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Marx
B
Habermas
C
Durkeim
D
Weber
E
Schutz
Açıklama:
Habermas, moderniteyi tamamlanmamış bir proje olarak değerlendirmiştir. Bu yüzden modernitenin eksiklerinin tamamlanması durumunda, günümüz yaşamın ihtiyaçlarına yanıt verebilecektir. Doğru yanıt: B'dir.
Soru 2
Aşağıdakilerden hangisi Habermas'ın yapmış olduğu çalışmaların ana teması dışındadır?
Seçenekler
A
Pozitivizmin eleştirisi
B
Eleştirel teorinin yeniden inşası
C
Postmodern anlayışın desteklenmesi
D
Marksizmin yeniden inşası
E
Yeni bir bilgi ile iletişim teorisinin geliştirilmesi
Açıklama:
Habermas, Postmodern çizgisi dışında çalışmalar yapmıştır. Postmodernizm onun ilgi alanına girmemiştir. Doğru yanıt: C'dir.
Soru 3
Habermas'ın "Kurumsallığın Yapısal Dönüşümü" adlı kitabında ele almadığı konu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Şeffaflık
B
Açıklık
C
Akılcılık
D
Kamusallığın tarihi gelişimi
E
Devlete bağımlılık
Açıklama:
Habermas, "Kamusallığın Yapısal Dönüşümü" kitabında; vatandaşlar arasında şeffaf, açık ve akılcı tartışmaya dayalı olarak oluşturulan, kamu ve kamuoyu
anlamına da gelen kamusallığın tarihsel gelişimini, dönüşümünü ve de çöküşünü
irdeler. Kitabın konusu devlete bağımlılık değildir. Doğru yanıt: E'dir.
anlamına da gelen kamusallığın tarihsel gelişimini, dönüşümünü ve de çöküşünü
irdeler. Kitabın konusu devlete bağımlılık değildir. Doğru yanıt: E'dir.
Soru 4
Aşağıdakilerden hangisi Habermas'ın kurtuluşun ve özgürleşmenin gerçekleşmesi için önerdiği bir yöntemdir?
Seçenekler
A
Rasyonel iletişim
B
Postmodernizim
C
Pozivitizm
D
Modernizm
E
Kurumsallık
Açıklama:
Habermas'a göre toplumun özgürleşmesi ve sorunların çözmesi ancak "Rasyonel İletişim" ile mümkündür. Doğru yanıt: A'dır.
Soru 5
Aşağıdakilerden hangisi Habermas'n evrimin nihai (en son) noktasını açıklamaktadır?
Seçenekler
A
Doğalcılık
B
Pragmatizm
C
Bilimcilik
D
Rasyonel toplum
E
Karar vericilik
Açıklama:
Habermas'a göre evrimin geleceği son nokta, toplumun rasyonel düzeye ulaşması olacaktır. Doğru yanıt: D'dir.
Soru 6
Habermas'a göre günümüzde kapitalizmi tehdit eden unsur aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kültürel ve ideolojik faktörler
B
Ekonomi
C
İşçi hakları
D
Sınıfsal çelişki
E
Gelir dağılımındaki eşitsizlik
Açıklama:
Habermas'a göre günümüz dünyasının bir gerçeği olan kültürel ve ideolojik oluşumlar, kapitalizm için ciddi bir tehdittir. Doğru yanıt: A'dır.
Soru 7
Aşağıdakilerden hangisi Habermas'a göre meşruiyetin gerçekleşmesini sağlayan faktörlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Adalet
B
Dürüstlük
C
Rasyonellik
D
Eşitlik
E
Sınıfsal mücadele
Açıklama:
Habermas, meşruiyetin gerçekleşmesinin yollarından biri olarak sınıfsal mücadeleyi öngörmemiştir. Doğru yanıt: E'dir.
Soru 8
Aşağıdakilerden hangisinde Habermas'ın "İletişimsel Eylem Kuramı" açıklanmıştır?
Seçenekler
A
Başarıya yönlenmiş bir eylem tipidir.
B
Anlaşmaya yönlenmiş bir eylem tipidir.
C
Benmerkezci yaklaşımların öne çıktığı bir eylem tipidir.
D
Başarı odaklı bir eylem tipidir.
E
Marx'ın kuramını temel alan bir eylem tipidir.
Açıklama:
Habermas'ın "İletişimsel Eylem Kuramı"nın temelini "Anlaşmaya yönelmiş bir eylem tipi" oluşturmaktadır. Doğru yanıt: B'dir.
Soru 9
Aşağıdakilerden hangisi Habermas'ın "Yaşantı dünyasının kolonileşmesi" tespitiyle ilgilidir?
Seçenekler
A
Dost ve akraba kayırmacılığı
B
Yaşantı dünyasının tek düzeliği
C
Güç ve para temelinde işleyen siyasal ve ekonomik sistem
D
Sınıfsal çelişkinin ortaya çıkması
E
Kapitalist sistemin toplum üzerindeki baskısı
Açıklama:
Habermas, yaşantı dünyasının belirlenmesinin güç ve parayla olduğunu vurgulamıştır. Siyasal ve ekonomik yapı doğrudan güç ve parayla ilişkilidir. Doğru yanıt: C'dir.
Soru 10
Aşağıdakilerden hangisi Habermas'ın genel yaklaşımlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Modernite tamamlanmamış bir projedir.
B
Marksizm yeniden inşa edilmelidir.
C
Devletle toplum arasında iletişim olmalıdır.
D
Frankurt Okulu'nun önceki temsilcileri gibi o da kötümserdir.
E
Sistemin "Yaşantı Dünyasının Kolonileşmesi" sorunu vardır.
Açıklama:
Habermas, kötümser bir bakış açısına sahip değildir. O, geleceğin iyi olacağını düşünmektedir. Doğru yanıt: D'dir.
Soru 11
Moderniteyi henüz gerçekleştirilmemiş potansiyellere sahip “tamamlanmamış bir proje” olarak gören ve bu nedenle postmodern bir dünyadan söz etmek için henüz çok erken olduğunu savunan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Foucault
B
Habermas
C
Parsons
D
Mead
E
Schutz
Açıklama:
Nitekim modernitenin kurtarıcı bir güce sahip olduğu düşüncesinin iflas ettiğini
ve artık postmodern bir dönemde yaşadığımızı savunan pek çok entelektüelden
farklı olarak, Habermas moderniteyi henüz gerçekleştirilmemiş potansiyellere
sahip “tamamlanmamış bir proje” olarak görür ve bu nedenle postmodern bir
dünyadan söz etmek için henüz çok erken olduğunu savunur (Habermas, 1985;Ritzer, 1996: 586-587).
ve artık postmodern bir dönemde yaşadığımızı savunan pek çok entelektüelden
farklı olarak, Habermas moderniteyi henüz gerçekleştirilmemiş potansiyellere
sahip “tamamlanmamış bir proje” olarak görür ve bu nedenle postmodern bir
dünyadan söz etmek için henüz çok erken olduğunu savunur (Habermas, 1985;Ritzer, 1996: 586-587).
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi Habermas’ın çalışmalarının ana teması olarak kabul edilemez?
Seçenekler
A
Pozitivizmin eleştirisi
B
Eleştirel teorinin yeniden inşası
C
Marksizmin yeniden inşası
D
Yeni bir bilgi ve iletişim teorisinin geliştirilmesi
E
Postmodernizmin yeniden inşası
Açıklama:
Slattery, Habermas’ın bugüne kadar yapmış olduğu çalışmalarının ana temasının kısaca aşağıdaki gibi özetlenebileceğini vurgular (Slattery, 2008: 427):
a. Pozitivizmin eleştirisi ile bilim ve teknolojinin araçsal kullanımının eleştirisi
b. Eleştirel teorinin yeniden inşası ve güncelleştirilmesi
c. Marksizmin yeniden inşası
d. Yeni bir bilgi ve iletişim teorisinin geliştirilmesi
a. Pozitivizmin eleştirisi ile bilim ve teknolojinin araçsal kullanımının eleştirisi
b. Eleştirel teorinin yeniden inşası ve güncelleştirilmesi
c. Marksizmin yeniden inşası
d. Yeni bir bilgi ve iletişim teorisinin geliştirilmesi
Soru 13
Habermas’ın 1962’de yayımlanan ve ilk büyük çalışması olarak kabul edilen eser aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Meşruiyet Bunalımı
B
İletişimsel Eylem Kuramı
C
Kamusallığın Yapısal Dönüşümü
D
Modernliğin Felsefi Tartışması
E
Bilgi ve İnsansal İlgiler
Açıklama:
Öncelikle Habermas’ın 1962’de yayımlanan ve ilk büyük çalışması olarak kabul
edilen Kamusallığın Yapısal Dönüşümü’nden (Strukturwandel der Öffentlichkeit)
kısaca bahsetmek yerinde olacaktır.
edilen Kamusallığın Yapısal Dönüşümü’nden (Strukturwandel der Öffentlichkeit)
kısaca bahsetmek yerinde olacaktır.
Soru 14
Başlangıçta amacı eleştirel sosyal kuram adı altında özgürleştirici bir sosyal bilim modeli geliştirmek olan Habermas’ın eleştirel teorisini üzerinde temellendireceği bir bilgi kuramı (epistemoloji) geliştirme çabasının bir ürünü olarak görülen çalışma aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bilgi ve İnsansal İlgiler
B
Kamusallığın Yapısal Dönüşümü
C
İletişimsel Eylem Kuramı
D
Rasyonel Bir Topluma Doğru
E
Bölünmüş Batı
Açıklama:
Habermas’ın ilk dönem önemli çalışmalarından biri de 1968’de yayımlanan Bilgi
ve İnsansal İlgiler (Erkenntnis und Interesse) adlı ünlü çalışmasıdır. Bu çalışma
genellikle, başlangıçta amacı eleştirel sosyal kuram adı altında özgürleştirici/
kurtarıcı bir sosyal bilim modeli geliştirmek olan Habermas’ın eleştirel teorisini
üzerinde temellendireceği bir bilgi kuramı (epistemoloji) geliştirme çabasının bir ürünü olarak görülür.
ve İnsansal İlgiler (Erkenntnis und Interesse) adlı ünlü çalışmasıdır. Bu çalışma
genellikle, başlangıçta amacı eleştirel sosyal kuram adı altında özgürleştirici/
kurtarıcı bir sosyal bilim modeli geliştirmek olan Habermas’ın eleştirel teorisini
üzerinde temellendireceği bir bilgi kuramı (epistemoloji) geliştirme çabasının bir ürünü olarak görülür.
Soru 15
Bilgi ve İnsansal İlgiler adlı çalışmasında Habermas bilgi formları ile bunlara karşılık gelen ve her biri farklı bir eylem/deneyim alanı ile ilişkili olan kaç tür bilişsel ilgi/çıkar alanı ayırt eder?
Seçenekler
A
2
B
3
C
4
D
5
E
6
Açıklama:
Bu çözümlemede Habermas üç tür bilgi formu ile bunlara karşılık gelen ve her
biri farklı bir eylem/deneyim alanı ile ilişkili olan üç tür bilişsel ilgi/çıkar alanı
ayırt eder (Habermas, 1968: 373).
biri farklı bir eylem/deneyim alanı ile ilişkili olan üç tür bilişsel ilgi/çıkar alanı
ayırt eder (Habermas, 1968: 373).
Soru 16
Arkasında yatan temel bilişsel ilgi/çıkar çevreye,insanlara ve genel olarak toplumlara uygulanabilen teknik kontrol olan bilgi türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Tarihsel-hermeneutik/yorumbilgisel (iletişimsel) bilgi
B
Hümanistik bilgi
C
Empirik-analitik (araçsal) bilgi
D
Eleştirel bilgi
E
İkinci bilgi formu
Açıklama:
Bu bilgi formlarından birincisi klasik pozitivizmde görülen empirik-analitik
(araçsal) bilgi olup bu bilgi türünün arkasında yatan temel bilişsel ilgi/çıkar çevreye,insanlara ve genel olarak toplumlara uygulanabilen teknik kontroldür.
(araçsal) bilgi olup bu bilgi türünün arkasında yatan temel bilişsel ilgi/çıkar çevreye,insanlara ve genel olarak toplumlara uygulanabilen teknik kontroldür.
Soru 17
Temel olarak ezilenlerin özgürlüğü/kurtuluşu ile ilgili ve tahakküm (domination) olarak tanımlanabilecek bir eylem yada deneyim alanı ile ilişkili olan bilgi türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hümanistik bilgi
B
Empirik-analitik bilgi
C
Tarihsel-hermeneutik/yorumbilgisel (iletişimsel) bilgi
D
Eleştirel bilgi
E
Araçsal bilgi
Açıklama:
Diğer iki bilgi sisteminden farklı olarak eleştirel bilgi, temel olarak ezilenlerin özgürlüğü/kurtuluşu ile ilgilidir ve tahakküm (domination) olarak tanımlanabilecek bir eylem ya da deneyim alanı ile ilişkilidir (Habermas, 1968: 375-76; Scott, 1995: 232).
Soru 18
Habermas'a göre insanların ortaklaşa sahip oldukları kaç tane bilişsel ilgi vardır?
Seçenekler
A
1
B
2
C
3
D
4
E
5
Açıklama:
Neticede Habermas bu çalışmasında insanların ortaklaşa sahip oldukları üç
bilişsel ilgi saptar:
a. çevremizi tanımaya ve denetlemeye çalışırken ortaya çıkan ve bizi ampirik
bilimlere yönelten teknik ilgi,
b. birbirimizi anlayabilmek ve birlikte çalışabilmek için ihtiyaç duyduğumuz
ve bizi hermeneutik bilimlere yönelten pratik ilgi
c. anlama ve iletişim kurma esnasında çarpıtmalardan kurtulma ihtiyacımızı
yansıtan ve bizi psikanaliz gibi eleştirel bilimlere yönelten kurtarıcı ilgi
(Marshall, 1999: 180-81).
bilişsel ilgi saptar:
a. çevremizi tanımaya ve denetlemeye çalışırken ortaya çıkan ve bizi ampirik
bilimlere yönelten teknik ilgi,
b. birbirimizi anlayabilmek ve birlikte çalışabilmek için ihtiyaç duyduğumuz
ve bizi hermeneutik bilimlere yönelten pratik ilgi
c. anlama ve iletişim kurma esnasında çarpıtmalardan kurtulma ihtiyacımızı
yansıtan ve bizi psikanaliz gibi eleştirel bilimlere yönelten kurtarıcı ilgi
(Marshall, 1999: 180-81).
Soru 19
Habermas aşağıdakilerden hangisini insan olmanın en belirgin özelliği ve tüm sosyal ve kültürel hayatın temeli olarak görür?
Seçenekler
A
Toplumsal etkileşim
B
Araçsal eylem
C
Toplumsal emek
D
Kurumsal çerçeve
E
İletişimsel eylem
Açıklama:
Habermas hem Marx’ın çalışmalarının merkezinde yer alan çalışma/emek kavramıyla hem de hermeneutik ile bağlantılı yaklaşımların merkezinde
yer alan etkileşim kavramıyla ilişkilendirdiği iki bileşenli bir eylem tipolojisini
başlama noktası olarak ele alır. Bu noktada da Marx ile birlikte önceki büyük
sosyal kuramcıları, bu iki bileşenli eylem tipolojisinden (yani emek ve etkileşim
formlarından) sadece biriyle tek yönlü olarak ilgilendikleri düşüncesiyle eleştirir.
Bununla birlikte kendisi de çalışmalarında daha çok sosyal/sembolik etkileşime
ağırlık verir ve insan olmanın en belirgin özelliği olarak nitelediği iletişimsel eylemi tüm sosyal ve kültürel hayatın temeli olarak görür (Ritzer, 1996: 293).
yer alan etkileşim kavramıyla ilişkilendirdiği iki bileşenli bir eylem tipolojisini
başlama noktası olarak ele alır. Bu noktada da Marx ile birlikte önceki büyük
sosyal kuramcıları, bu iki bileşenli eylem tipolojisinden (yani emek ve etkileşim
formlarından) sadece biriyle tek yönlü olarak ilgilendikleri düşüncesiyle eleştirir.
Bununla birlikte kendisi de çalışmalarında daha çok sosyal/sembolik etkileşime
ağırlık verir ve insan olmanın en belirgin özelliği olarak nitelediği iletişimsel eylemi tüm sosyal ve kültürel hayatın temeli olarak görür (Ritzer, 1996: 293).
Soru 20
Aşağıdakilerden hangisi geç kapitalist toplumda ekonomik, siyasal ve sosyokültürel sistem çıkışlı olarak birbirini tetikleyebilen olası kriz eğilimlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Ekonomik krizler
B
Rasyonalite krizleri
C
Meşruiyet krizleri
D
Motivasyon krizleri
E
Psikolojik krizler
Açıklama:
Habermas geç kapitalist toplumda ekonomik, siyasal ve sosyokültürel sistem çıkışlı olarak birbirini tetikleyebilen dört olası kriz eğilimi belirler: ekonomik krizler, rasyonalite krizleri, meşruiyet krizleri ve motivasyon krizleri.
Soru 21
Habermas'ın başyapıtı kabul edilen eser aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bilgi ve İnsansal İlgiler
B
“İdeoloji” Olarak Teknik ve Bilim
C
Rasyonel Bir Topluma Doğru
D
İletişimsel Eylem Kuramı
E
Meşruiyet Bunalımı
Açıklama:
Habermas 1971 yılında Frankfurt’tan ayrılıp Bavyera’da Starnberg’de yeni kurulan Bilimsel-Teknik Dünyada Yaşam Koşullarını Araştırma-Max Planck Enstitüsü’nün yöneticisi oldu. Bu dönemde aralarında Meşruiyet Bunalımı (1973) ve başyapıtı kabul edilen ve Türkçe’ ye de çevrilen İletişimsel Eylem Kuramı’nın da (1981) bulunduğu çok sayıda eser yayımladı. Doğru cevap D'dir.
Soru 22
Aşağıdakilerden hangisi Slattery'nin, Habermas’ın bugüne kadar yapmış olduğu çalışmalarının ana temasını özetlediği maddelerden biri değildir?
Seçenekler
A
Pozitivizmin eleştirisi ile bilim ve teknolojinin araçsal kullanımının eleştirisi
B
Belirli rasyonel düşünme biçimlerinin geliştirilmesi
C
Eleştirel teorinin yeniden inşası ve güncelleştirilmesi
D
Marksizmin yeniden inşası
E
Yeni bir bilgi ve iletişim teorisinin geliştirilmesi
Açıklama:
Slattery, Habermas’ın bugüne kadar yapmış olduğu çalışmalarının ana temasının kısaca aşağıdaki gibi özetlenebileceğini vurgular:
a. Pozitivizmin eleştirisi ile bilim ve teknolojinin araçsal kullanımının eleştirisi
b. Eleştirel teorinin yeniden inşası ve güncelleştirilmesi
c. Marksizmin yeniden inşası
d. Yeni bir bilgi ve iletişim teorisinin geliştirilmesi
Doğru cevap B'dir.
a. Pozitivizmin eleştirisi ile bilim ve teknolojinin araçsal kullanımının eleştirisi
b. Eleştirel teorinin yeniden inşası ve güncelleştirilmesi
c. Marksizmin yeniden inşası
d. Yeni bir bilgi ve iletişim teorisinin geliştirilmesi
Doğru cevap B'dir.
Soru 23
Habermas'ın, vatandaşların muhakemeye ve müzakereye dayalı görüşlerinin iletilmesini sağlayan, devlet ile toplum arasında aracılık yapan bir kamunun oluşumunun demokrasinin gelişimi bakımından önemini vurguladığı ilk büyük çalışması kabul edilen eseri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kamusallığın Yapısal Dönüşümü
B
İletişimsel Eylem Kuramı
C
Sosyal Bilimlerin Mantığı
D
Bilgi ve İnsansal İlgiler
E
Rasyonel Bir Topluma Doğru
Açıklama:
Öncelikle Habermas’ın 1962’de yayımlanan ve ilk büyük çalışması olarak kabul edilen Kamusallığın Yapısal Dönüşümü’nden (Strukturwandel der Öffentlichkeit) kısaca bahsetmek yerinde olacaktır. Habermas’a göre vatandaşların muhakemeye ve müzakereye dayalı görüşlerinin iletilmesini sağlayan, devlet ile toplum arasında aracılık yapan bir kamunun oluşumu demokrasinin gelişimi bakımından son derece önemlidir. Doğru cevap A'dır.
Soru 24
Habermas üç tür bilgi formu ile bunlara karşılık gelen ve her biri farklı bir eylem/deneyim alanı ile ilişkili olan üç tür bilişsel ilgi/çıkar alanı ayırt eder. Buna göre aşağıda verilen eşleştirmelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Hümanistik bilgi - Ezilenlerin özgürlüğü/kurtuluşu
B
Eleştirel bilgi - Kültürel alanda etkileşim
C
Klasik pozitivizm - Ezilenlerin özgürlüğü/kurtuluşu
D
Hümanistik bilgi - Toplumlara uygulanabilen teknik kontrol
E
Eleştirel bilgi - Ezilenlerin özgürlüğü/kurtuluşu
Açıklama:
Üçüncü bilgi formu ise eleştirel bilgi olup bu aynı zamanda Frankfurt Okulu ile Habermas’ın benimsediği bir bilgi sistemidir. Diğer iki bilgi sisteminden farklı olarak eleştirel bilgi, temel olarak ezilenlerin özgürlüğü/kurtuluşu ile ilgilidir ve tahakküm (domination) olarak tanımlanabilecek bir eylem ya da deneyim alanı ile ilişkilidir. Doğru cevap E'dir.
Soru 25
Aşağıdakilerden hangisi Toplumsal evrimi oluşturan süreçlerden biri olan araçsal eylem için doğru bir ifadedir?
Seçenekler
A
Dil ile ilişkilendirilmiş bir eylem tipidir
B
Emek ile ilişkilendirilmiş bir eylem tipidir
C
Toplumsal etkileşim ile ilişkilendirilmiş bir eylem tipidir
D
Normlar tarafından yapılandırılan, tarihsel-hermeneutik bilgi yönelimlidir
E
Anlamların söylemsel olarak inşa edilmesinde kilit rolü oynayan araçtır
Açıklama:
Bilgi kuramındaki bilgi formlarına paralel olarak araçsal eylem; rasyonel bir araç-amaç ilişkisi izleyen, empirik-analitik bilgi yönelimli ve somut düzlemde emek ile ilişkilendirilmiş bir eylem tipidir. Doğru cevap B'dir.
Soru 26
- Ekonomik Krizler
- Rasyonalite Krizleri
- Meşruiyet Krizleri
- Motivasyon Krizleri
Seçenekler
A
Yanlız I
B
I ve II
C
Yanlız IV
D
III ve IV
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
Habermas geç kapitalist toplumda ekonomik, siyasal ve sosyokültürel sistem çıkışlı olarak birbirini tetikleyebilen dört olası kriz eğilimi belirler: ekonomik krizler, rasyonalite krizleri, meşruiyet krizleri ve motivasyon krizleri. Doğru cevap E'dir.
Soru 27
Habermas’ın çalışmalarında yaşantı-dünyası diye tanımladığı eylem aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İletişimsel eylem
B
Amaçsal eylem
C
Stratejik eylem
D
Araçsal eylem
E
Siyasal eylem
Açıklama:
Habermas’ın çalışmalarında merkezî bir öneme sahip olan iletişimsel eylemler ise yaşantı-dünyası diye tanımladığı sosyokültürel bir toplumsal yaşam alanında gerçekleşir. Araçsal ve stratejik eylemden oluşan amaçsal eylemler ise sistem adını verdiği (ekonomik ve siyasal sistemden oluşan) toplumsal alanda gerçekleşir. Doğru cevap A'dır.
Soru 28
- Ekonomik sistem - Para
- Siyasal sistem - Güç
- Sosyal topluluk - Etki
- Özel alan - Sorumluluk
Seçenekler
A
Yanlız I
B
I ve III
C
I ve IV
D
I, II ve IV
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
Habermas’ın toplum modelinde sistem siyasal ve ekonomik olmak üzere iki ayrı yapıdan oluşurken, yaşantı-dünyası özel alan (aile ve ev içi ilişkiler alanı) ile kamusal alanın merkezinde yer alan sosyal topluluk dediği alanlardan oluşur. Bu eylem alanlarının her biri de diğer alanlarla ilişkilerini düzenleyen belirli bir değişim aracı (sırasıyla ekonomi-para, siyasal sistem-güç, kamusal alan-etki, özel alan-sorumluluk) üretir. Doğru cevap E'dir.
Soru 29
Habermas'a göre sistemin amaca ulaşmak için bir araç olmaktan çıkarak kendi içinde bir amaca dönüşmesi sonucunda ortaya çıkan sorun aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yaşantı-dünyasının kolonileşmesi sorunu
B
İletişimsel akıl sorunu
C
Ekonomik değerler sorunu
D
Kamusal etkinlikler sorunu
E
Araçsal akıl sorunu
Açıklama:
Daha açık bir ifadeyle Habermas için yaşantı-dünyasının kolonileşmesi sorunu sistemin amaca ulaşmak için bir araç olmaktan çıkarak kendi içinde bir amaca dönüşmesi sonucunda ortaya çıkar. Doğru cevap A'dır.
Soru 30
Aşağıdakilerden hangisi günümüzün tartışmasız lider sosyal kuramcısı olan Habermas’ın eğitim aldığı alanlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Felsefe
B
Alman Edebiyatı
C
Fizik
D
Tarih
E
Psikoloji
Açıklama:
18 Haziran 1929 yılında Duesseldorf’ta dünyaya gelen Habermas felsefe, tarih, psikoloji ve Alman Edebiyatı okudu. 1956 yılında yeniden kurulan Frankfurt Sosyal Araştırmalar Enstitüsü’nde Adorno’nun asistanı olarak çalıştı. Önce Heidelberg’de felsefe profesörü olarak daha sonra da Frankfurt’ta felsefe ve sosyoloji profesörü olarak çalıştı. Doğru cevap C'dir.
Soru 31
- Geliştirmeye çalıştığı eleştirel toplum kuramı, Frankfurt Okulu’nun eleştirel toplum düşüncesi ile yakından bağlantılıdır.
- Aydınlanmacı akıl projesini reddetmez.
- Modern dünyanın araçsal rasyonalite tarafından tamamen tahrif edilmesinin hiçbir zaman mümkün olmadığına inanır.
- Özgürleştirici potansiyele sahip başka “rasyonel” düşünme biçimlerinin olduğuna inanır.
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve IV
C
I-III ve IV
D
I ve IV
E
I-II-III-IV
Açıklama:
Habermas’ın geliştirmeye çalıştığı eleştirel toplum kuramı, Frankfurt Okulu’nun eleştirel toplum düşüncesi ile yakından bağlantılıdır. Öte yandan Habermas, araçsal akla eleştirel yaklaşmakla birlikte Aydınlanmacı akıl projesini reddetmez. Habermas, modern dünyanın araçsal rasyonalite tarafından tamamen tahrif edilmesinin hiçbir zaman mümkün olmadığına, özgürleştirici potansiyele sahip başka “rasyonel” düşünme biçimlerinin olduğuna inanır. Doğru E'dir.
Soru 32
Habermas’ın kamusallığa yönelik ilgisinin temelinde aşağıdakilerden hangisi vardır?
Seçenekler
A
Frankfurt Okulu’nun eleştirel toplum düşüncesi
B
Demokrasiye yönelik olan ilgisi
C
Klasik düşünürlerin çalışmalarını eleştirmesi
D
Pozitivizmin bu araçsal akılcılığı
E
Modernite fikri
Açıklama:
Habermas’a göre vatandaşların muhakemeye ve müzakereye dayalı görüşlerinin iletilmesini sağlayan, devlet ile toplum arasında aracılık yapan bir kamununoluşumu demokrasinin gelişimi bakımından son derece önemlidir Habermas’ın kamusallığa yönelik ilgisinin temeli de buradan, yani demokrasiye yönelik olan ilgisinden gelir. Doğru cevap B'dir.
Soru 33
1968’de yayımlanan Bilgi ve İnsansal İlgiler çalışmasından yola çıkarak Habermas ilgili aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Bilginin tarihsel olarak üretildiğini düşünür.
B
Üç tür bilgi formu ile bunlara karşılık gelen üç tür bilişsel ilgi/çıkar alanı ayırt eder.
C
Pozitivist bilgi ve bilim modelini savunur.
D
Bilgi ile insan ilgileri/çıkarları arasındaki diyalektik ilişkileri çözümlemeye çalışır.
E
Bilgi teorisi, Marx’ın çalışmalarında görüldüğü gibi sadece ekonomik bir emek modeline dayandırılmamalıdır.
Açıklama:
Habermas bu çalışmasında ilk olarak bilgi ve bilim konusunda kendini genel-geçer tek paradigma olarak ortaya koyan pozitivist bilgi ve bilim modelini eleştirir. Doğru cevap C'dir.
Soru 34
Habermas’ın benimsediği bilgi sistemi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hermeneutik bilgi
B
Eleştirel bilgi
C
Empirik-analitik bilgi
D
Tarihsel bilgi
E
Hümanistik bilg
Açıklama:
Eleştirel bilgi, Frankfurt Okulu ile Habermas’ın benimsediği bilgi sistemidir. Doğru cevap B'dir.
Soru 35
Marx, Weber ve Freud gibi farklı düşünürleri “eleştirel” sosyal kuram adı altında yeni bir senteze ulaştırma çabasında olan ve Habermas'ın da dahil olduğu okul hangisidir?
Seçenekler
A
Frankfurt Okulu
B
Prag Okulu
C
Viyana Okulu
D
le Play Okulu
E
Ankara Okulu
Açıklama:
Bazı çevrelerce günümüz dünyasının yaşayan en önemli sosyal bilimcisi olarak kabul edilen Jürgen Habermas, farklı disiplinleri ve özellikle Marx, Weber ve Freud gibi farklı düşünürleri “eleştirel” sosyal kuram adı altında yeni bir senteze ulaştırma çabasında olan Frankfurt Okulu’nun en önemli ikinci kuşak temsilcilerinden biri olarak kabul edilir.
Soru 36
Aşağıdaki isimlerden hangisi Habermas'ın kendisinin büyük boy teorisine benzer bir teorik proje geliştirmeye çalıştığı kişidir?
Seçenekler
A
Mead
B
Zizek
C
Parsons
D
Simmel
E
Schutz
Açıklama:
Habermas Parsons’un büyük boy teorisine benzer bir teorik proje geliştirmeye çalışan tek çağdaş düşünür olarak görülebilir.
Soru 37
Aşağıdakilerden hangisi kültür endüstrisinin kitle araçları ile yayılan ürünlerinin kamusal etkilerinden biridir?
Seçenekler
A
Açık görüşlü kılmak
B
Üretici kılmak
C
Çok boyutlu bir hayatı farkettirmek
D
Seyreden ve tüketen kamu ortaya çıkarmak
E
Özgürlük fikri uyandırmak
Açıklama:
Televizyon, radyo, gazeteler, dergiler ve romanlar gibi yazılı ve görsel basın eleştirel ve özgürleştirici iletişim araçlarından çok bağımlılık yaratıcı tüketim ürünlerine dönüşür. Kültür endüstrisinin kitle iletişim araçlarınca kamusal olarak yayılan ürünleri akıl yürüten kamusal topluluğu alıcı konumundaki dinleyen, seyreden ancak konuşma ve karşı çıkma şansı olmayan tüketicilere dönüştürür.
Soru 38
Habermas'ın 1968’de yayımlanan Bilgi ve İnsansal İlgiler (Erkenntnis und Interesse) adlı ünlü çalışmasının amacı nedir?
Seçenekler
A
Özgürleştirici/kurtarıcı bir sosyal bilim modeli geliştirmek
B
Refah toplumunu yaratmak
C
Suç ve ceza ilişkisini ortaya koymak
D
Geleneği ihya etmek
E
Toplumsal devrim gerçekleştirmek
Açıklama:
Habermas’ın ilk dönem önemli çalışmalarından biri de 1968’de yayımlanan Bilgi ve İnsansal İlgiler (Erkenntnis und Interesse) adlı ünlü çalışmasıdır. Bu çalışma genellikle, başlangıçta amacı eleştirel sosyal kuram adı altında özgürleştirici/ kurtarıcı bir sosyal bilim modeli geliştirmek olan Habermas’ın eleştirel teorisini üzerinde temellendireceği bir bilgi kuramı (epistemoloji) geliştirme çabasının bir ürünü olarak görülür.
Soru 39
Habermas'a göre aşağıdaki bilişsel ilgi/çıkarlardan hangisi kültürel alanda etkileşime karşılık gelmektedir?
Seçenekler
A
Teknik kontrol (teknik ilgi)
B
Pratik anlama (pratik ilgi)
C
Özgürleştirme/kurtuluş (kurtarıcı ilgi)
D
Finansal ilgi
E
Bağımlılık (ihtiyaç ilgisi)
Açıklama:
Kültürel alanda etkileşime karşılık gelen ilgi pratik anlamadır.
Soru 40
Habermas'ın üç boyutlu karmaşık bir süreç olarak çözümlediği toplumsal evrim için sembolik temsil unsuru hangisidir?
Seçenekler
A
Dil
B
Araçsal eylem
C
İletişimsel eylem
D
Bakışımlı etkileşim
E
Performativ zihin
Açıklama:
Habermas'ta toplumsal evrim; (ı) dil (ya da sembolik temsil), (ıı)araçsal eylem (emek ile ilişkili) ve (ııı) iletişimsel eylem (etkileşimle ilişkili) olmak üzere, tüm somut eylem biçimlerinin analitik özelliklerini oluşturan üç boyutlu karmaşık bir süreç olarak çözümlenir.
Soru 41
Habermas'ın gelişmiş kapitalist toplumlardaki kriz dönemlerini ve modern devletin bu tür krizlerle başa çıkarken kapitalist sistemin meşruluğunu korumayı nasıl başardığını anlamaya ve açıklamaya çalıştığı eseri hangisidir?
Seçenekler
A
Sosyal Bilimlerin Mantığı Üzerine
B
Bilgi ve İnsansal İlgiler
C
Kamusallığın Yapısal Dönüşümü
D
İletişimsel Eylem Kuramı
E
Meşruiyet Krizi
Açıklama:
Meşruiyet Krizi
Soru 42
Habermas İletişimsel Eylem Teorisi'ni aşağıdaki hangi eylem tipolojisine göre inşa eder?
Seçenekler
A
amaçsal-rasyonel eylem / iletişimsel eylem
B
Araçsal eylem / stratejik eylem
C
Kendinde eylem / kendisi için eylem
D
Dış merkezli eylem / iç merkezli eylem
E
Saldırgan eylem /savunmacı eylem
Açıklama:
Habermas bu çalışmasında amaçsal-rasyonel eylem ve iletişimsel eylem şeklinde yeniden formüle ettiği eylem tipolojisini başlama noktası olarak almıştır.
Soru 43
Habermas'ın teorisinde iletişimsel eylemlerin gerçekleştiği sosyokültüre toplumsal yaşam alanı hangisidir?
Seçenekler
A
Ötekinin dünyası
B
Yaşantı-dünyası
C
Kamu hayatı
D
Ego merkezli dünya
E
Kapitalizmin dünyası
Açıklama:
Habermas’ın çalışmalarında merkezî bir öneme sahip olan iletişimsel eylemler yaşantı dünyası diye tanımladığı sosyokültürel bir toplumsal yaşam alanında gerçekleşir.
Soru 44
Habermas, sistemin yaşantı-dünyasına müdahalesini ve denetimini ne ad verir?
Seçenekler
A
Kapitalizmin müdahalesi
B
Özerkliğin yitirilmesi
C
Yaşantı-dünyasının kolonileşmesi
D
Dünyanın tutsaklaştırılması
E
Sömürüsel eylem
Açıklama:
Sistemin yapısal mekanizmaları güçlendikçe özellikle güç ve para temelinde işleyen siyasal ve ekonomik sistemlerin yaşantı-dünyası üzerindeki güç ve denetimi giderek artar ve nihayetinde yaşantı-dünyasını kontrol etmeye başlarlar. Habermas, sistemin yaşantı dünyasına müdahalesini ve denetimini de yaşantı-dünyasının kolonileşmesi olarak kavrar.
Soru 45
Aşağıdakilerden hangisi Habermas'ın, eleştirel teori geliştirmeye çalışırken yararlandığı sosyal kuramcılardan biri değildir?
Seçenekler
A
Marx
B
Durkeim
C
Weber
D
Mead
E
Layder
Açıklama:
Habermas, içinde Marx, Durkeim, Weber, Mead, Parsons, Schutz gibi çok sayıda sosyal kuramcının içerildiği oldukça kapsamlı bir eleştirel teori geliştirmeye çalışır. Bu proje, eleştirel niteliği açısından Frankfurt Okulu geleneğini sürdürmekle birlikte bu okulun çalışmalarının basit bir devamı niteliğinde değildir. Aksine bu proje eleştirel teoriyi sosyoloji teorilerinin belli başlı kurucularının çalışmaları ekseninde yeniden inşa etme yönünde bir amaca sahiptir. Bu bakımdan da Habermas’ın teorik projesi önemli ölçüde klasik düşünürlerin çalışmalarının eleştirel bir okuması üzerine kuruludur.
Soru 46
Aşağıdakilerden hangisi Habermas’ın bugüne kadar yapmış olduğu çalışmalarının ana temalarından biri değildir?
Seçenekler
A
Pozitivizmin eleştirisi ile bilim ve teknolojinin araçsal kullanımının eleştirisi
B
Eleştirel teorinin yeniden inşası ve güncelleştirilmesi
C
Büyük boy teorileri reddeden çalışmalar yapması
D
Yeni bir bilgi ve iletişim teorisinin geliştirilmesi
E
Marksizmin yeniden inşası
Açıklama:
Slattery, Habermas’ın bugüne kadar yapmış olduğu çalışmalarının ana temasının kısaca aşağıdaki gibi özetlenebileceğini vurgular:
a. Pozitivizmin eleştirisi ile bilim ve teknolojinin araçsal kullanımının eleştirisi
b. Eleştirel teorinin yeniden inşası ve güncelleştirilmesi
c. Marksizmin yeniden inşası
d. Yeni bir bilgi ve iletişim teorisinin geliştirilmesi
Habermas’ın bütün bu çalışmalarının gerçek amacının ise “aklın” (reason) insanlık tarihindeki ilerleyişini-geçmişte zulme karşı nasıl bir silah olarak kullanıldığını, günümüzde ise gelişmiş kapitalizmin ideolojik egemenliğine yöneltilen tüm eleştirilere karşı nasıl bir baskı ve zulüm aracına dönüştüğünü- açıklamaktır
a. Pozitivizmin eleştirisi ile bilim ve teknolojinin araçsal kullanımının eleştirisi
b. Eleştirel teorinin yeniden inşası ve güncelleştirilmesi
c. Marksizmin yeniden inşası
d. Yeni bir bilgi ve iletişim teorisinin geliştirilmesi
Habermas’ın bütün bu çalışmalarının gerçek amacının ise “aklın” (reason) insanlık tarihindeki ilerleyişini-geçmişte zulme karşı nasıl bir silah olarak kullanıldığını, günümüzde ise gelişmiş kapitalizmin ideolojik egemenliğine yöneltilen tüm eleştirilere karşı nasıl bir baskı ve zulüm aracına dönüştüğünü- açıklamaktır
Soru 47
Habermas bilişsel ilgileri bilgiyi mümkün kılan önkoşullar olarak tanımlarken hangi düşünürden ilham almıştır?
Seçenekler
A
Kant
B
Mead
C
Foucault
D
Parsons
E
Slattery
Açıklama:
Habermas’ın çalışmalarında bilişsel ilgiler (cognitive interests), bilgiyi mümkün kılan önkoşullar olarak anlaşılır. Habermas’ın bilişsel ilgileri bilgiyi mümkün kılan önkoşullar olarak tanımlarken de ünlü Alman filozof Immanuel Kant’ı ilham aldığı bilinmektedir. Bilişsel ilgiler insan türünün hayatta kalmasının koşulu olarak insanları fiziksel dünya, sosyal dünya ve siyasal güç kullanma konusunda bilgi oluşturmaya teşvik eder.
Soru 48
Aşağıdakilerden hangisi Habermas’ın eleştirel teorisini epistemoloji üzerinde kurmaya çalıştığını, ancak sonraki aşamada bu amacından uzaklaşarak sosyal analizin özgürleştirici potansiyeline ağırlık verdiğini öne sürer?
Seçenekler
A
Ritzer
B
Edgar
C
Marshall
D
Giddens
E
Scott
Açıklama:
Habermas’ın önceleri sosyal teoriyi bu üç bilgi formunun kapsandığı bir bilgi teorisi üzerinde temellendirmeye çalıştığı, ancak daha sonra sosyal teoriyi epistemolojik destek gerektirmeyen yeterliliğe sahip (self-sufficient) olarak görmeye başladığından bu amacından giderek uzaklaştığı savunulur. Benzer şekilde Habermas’ın çalışmalarının kabaca iki temel aşamaya bölünebileceğini belirten Giddens da Bilgi ve İnsansal İlgiler adlı çalışmayla sona eren birinci aşamada Habermas’ın eleştirel teorisini epistemoloji üzerinde kurmaya çalıştığını, ancak sonraki aşamada bu amacından uzaklaşarak sosyal analizin özgürleştirici potansiyeline ağırlık verdiğini öne sürer. Giddens, Habermas’ın İletişimsel Eylem Kuramı (1981) adlı son dönem çalışmasını da söz konusu bu ikinci aşamada geliştirdiği düşüncelerin bir araya getirilerek işlendiği sentetik bir bildirim olarak görür. Öte yandan Habermas’ın sosyal teoriyi, epistemolojik destek gerektirmeyen yeterliliğe sahip olarak gören bu anlayışının teorisini savunmasız bıraktığı öne sürülür.
Soru 49
Habermas'ın çalışmasında çevremizi tanımaya ve denetlemeye çalışırken ortaya çıkan ve bizi ampirik bilimlere yönelten bilişsel ilgi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Pratik İlgi
B
Teknik İlgi
C
Kurtarıcı ilgi
D
Tarihsel bilgi
E
hümanistik bilgi
Açıklama:
Habermas bu çalışmasında insanların ortaklaşa sahip oldukları üç bilişsel ilgi saptar:
a. çevremizi tanımaya ve denetlemeye çalışırken ortaya çıkan ve bizi ampirik bilimlere yönelten teknik ilgi,
b. birbirimizi anlayabilmek ve birlikte çalışabilmek için ihtiyaç duyduğumuz ve bizi hermeneutik bilimlere yönelten pratik ilgi
c. anlama ve iletişim kurma esnasında çarpıtmalardan kurtulma ihtiyacımızı yansıtan ve bizi psikanaliz gibi eleştirel bilimlere yönelten kurtarıcı ilgi
a. çevremizi tanımaya ve denetlemeye çalışırken ortaya çıkan ve bizi ampirik bilimlere yönelten teknik ilgi,
b. birbirimizi anlayabilmek ve birlikte çalışabilmek için ihtiyaç duyduğumuz ve bizi hermeneutik bilimlere yönelten pratik ilgi
c. anlama ve iletişim kurma esnasında çarpıtmalardan kurtulma ihtiyacımızı yansıtan ve bizi psikanaliz gibi eleştirel bilimlere yönelten kurtarıcı ilgi
Soru 50
Aşağıdakilerden hangisi Habermas’ın hakikat ve ahlaki iyilik ile ilgili problemlerin bireyler arasında özgür, açık ve zorlamaya dayalı olmayan bir iletişim sürecinde akılcı bir şekilde çözümlenmesini ifade etmek için kullandığı bir kavramdır?
Seçenekler
A
Araçsal rasyonalite
B
Meşrulaştırma
C
Kimlik
D
İletişimsel rasyonalite
E
Motivasyon
Açıklama:
İletişimsel rasyonalite veya iletişimsel akıl Habermas’ın hakikat ve ahlaki iyilik (moral goodness) ile ilgili problemlerin bireyler arasında özgür, açık ve zorlamaya dayalı olmayan bir iletişim sürecinde akılcı bir şekilde çözümlenmesini ifade etmek için kullandığı bir kavramdır.
Araçsal rasyonalite bir amaca ulaşmada en uygun araçların akılcı seçimi olarak tanımlanmaktadır. Araçsal rasyonalitede amaçlardan çok araçların rasyonelliği söz konusudur.
Meşruiyet “Bir hükümetin, siyasal partinin ya da siyasal sistemin ona tabi olan halkın çoğunluğu tarafından kabulüdür”. Bir diğer alternatif tanıma göre “‘Meşrulaştırma’ terimi, bir yönetimin veya sosyal sistemin kendi varlığı ve gücünü haklı çıkarmaya çalışma biçimini anlatır”.
Kriz terimi ise “toplumdaki gerilimlerin sosyal sistemin baş edemeyeceği bir noktaya ulaştığı ve yakın bir yıkılma tehlikesi içeren bir durumu ifade eder. Alternatif bir tanıma göre de kriz; “çözülmesi kararlı bir eylemi gerektiren kritik bir an”dır.
Habermas geç kapitalist toplumda ekonomik, siyasal ve sosyokültürel sistem çıkışlı olarak birbirini tetikleyebilen dört olası kriz eğilimi belirler: ekonomik krizler, rasyonalite krizleri, meşruiyet krizleri ve motivasyon krizleri. Habermas ekonomik sistemdeki krizler ile siyasal sistemdeki rasyonalite krizlerini, bu iki (ekonomik ve siyasal) sistemden oluşan topluma verdiği adla, sistem krizleri olarak değerlendirir. Meşruiyet ve motivasyon krizlerini ise toplumsal-kültürel sistemle (yani yaşantı-dünyasıyla) ilişkili kimlik krizleri olarak değerlendirir.
Araçsal rasyonalite bir amaca ulaşmada en uygun araçların akılcı seçimi olarak tanımlanmaktadır. Araçsal rasyonalitede amaçlardan çok araçların rasyonelliği söz konusudur.
Meşruiyet “Bir hükümetin, siyasal partinin ya da siyasal sistemin ona tabi olan halkın çoğunluğu tarafından kabulüdür”. Bir diğer alternatif tanıma göre “‘Meşrulaştırma’ terimi, bir yönetimin veya sosyal sistemin kendi varlığı ve gücünü haklı çıkarmaya çalışma biçimini anlatır”.
Kriz terimi ise “toplumdaki gerilimlerin sosyal sistemin baş edemeyeceği bir noktaya ulaştığı ve yakın bir yıkılma tehlikesi içeren bir durumu ifade eder. Alternatif bir tanıma göre de kriz; “çözülmesi kararlı bir eylemi gerektiren kritik bir an”dır.
Habermas geç kapitalist toplumda ekonomik, siyasal ve sosyokültürel sistem çıkışlı olarak birbirini tetikleyebilen dört olası kriz eğilimi belirler: ekonomik krizler, rasyonalite krizleri, meşruiyet krizleri ve motivasyon krizleri. Habermas ekonomik sistemdeki krizler ile siyasal sistemdeki rasyonalite krizlerini, bu iki (ekonomik ve siyasal) sistemden oluşan topluma verdiği adla, sistem krizleri olarak değerlendirir. Meşruiyet ve motivasyon krizlerini ise toplumsal-kültürel sistemle (yani yaşantı-dünyasıyla) ilişkili kimlik krizleri olarak değerlendirir.
Soru 51
Habermas’a göre aşağıdakilerden hangisi modernitenin temel sorunu olmuştur?
Seçenekler
A
İletişimsel rasyonalitenin hâkim olduğu yaşantı-dünyasının araçsal rasyonalitenin hâkim olduğu sistem tarafından kolonileştirmesi
B
Devlet ekonomik bir krizi çözerken bir taraftan da siyasal alanda rasyonalite krizine yol açabilen mali ve idari sorunlara yol açabilmesi
C
Sistemin kendi meşruiyetini tehdit eden yeni krizler ve gerilimler, ekonomik faktörlerden değil de kültürel ve ideolojik faktörlerden beslenmesi
D
Kamusal topluluğun tutarlılığını sağlayan kurumlar, başta basın olmak üzere, sarsılmaya ve işlevlerini yitirmeye başlaması
E
Yeni toplumsal hareketlerle demokratikleşme sürecinin iyileştirilmesi ve meşruiyetin sağlanması
Açıklama:
Habermas’a göre toplumsal yaşamın akılcı örgütlenmesinde hem araçsal hem de iletişimsel akla ihtiyaç vardır. Ne var ki iletişimsel rasyonalitenin hâkim olduğu yaşantı-dünyasının araçsal rasyonalitenin hâkim olduğu sistem tarafından kolonileştirmesi sorunu modernitenin temel sorunu olmuştur. Başka bir ifadeyle, Habermas’a göre modernitenin temel sorunu sistem ile yaşantı-dünyasını temellendiren araçsal rasyonalite ile iletişimsel rasyonalite arasında, yaşantı-dünyasının zararına olacak şekilde işleyen ilişkiden kaynaklanmaktadır. Böylece Habermas için modernite projesinin tamamlanması esasında sistem ile bugüne kadar özgür iletişim imkanları kısıtlanan yaşantı-dünyası arasında rasyonelleşmiş ilişkilerin olduğu tümüyle akılcı bir toplum projesidir. Sistemin yaşantı-dünyasını kolonileştirmesini engellemenin yolu ise Habermas’ın ifadesiyle sistemin “ilgası” değil, sistemin yaşantı-dünyasına yönelik sömürgeci müdahalelerine karşı set çekilmesidir. Daha açık olarak bunun yolu sistemle yaşantı dünyası arasındaki çarpık ilişkilerin yeniden düzenlenmesidir.
Soru 52
Aşağıdakilerden hangisi yeni toplumsal hareketler yaşantı-dünyasının kolonileştirilmesine karşı oluşan tepki hareketlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Kamusallığın ve kamusal alanın genişlemesi,
B
Çarpıtılmış iletişimin dönüştürülmesi,
C
Demokratikleşme sürecinin iyileştirilmesi
D
Meşruiyetin sağlanması
E
Modernite projesinin terkedilmesi
Açıklama:
Yeni toplumsal hareketler özellikle yaşantı-dünyasının rasyonelleşmesi, kamusallığın ve kamusal alanın genişlemesi, çarpıtılmış iletişimin dönüştürülmesi, demokratikleşme sürecinin iyileştirilmesi ve meşruiyetin sağlanması açısından önemlidir.
Soru 53
Aşağıdakilerden hangisi toplumdaki gerilimlerin sosyal sistemin baş edemeyeceği bir noktaya ulaştığı ve yakın bir yıkılma tehlikesi içeren bir durumu ifade eder?
Seçenekler
A
Meşruiyet
B
Kriz
C
Meşrulaştırma
D
Motivasyon
E
Kimlik
Açıklama:
Meşruiyet “Bir hükümetin, siyasal partinin ya da siyasal sistemin ona tabi olan halkın çoğunluğu tarafından kabulüdür”. Bir diğer alternatif tanıma göre “‘Meşrulaştırma’ terimi, bir yönetimin veya sosyal sistemin kendi varlığı ve gücünü haklı çıkarmaya çalışma biçimini anlatır”. Öte yandan kriz terimi ise “toplumdaki gerilimlerin sosyal sistemin baş edemeyeceği bir noktaya ulaştığı ve yakın bir yıkılma tehlikesi içeren bir durumu ifade eder. Alternatif bir tanıma göre de kriz; “çözülmesi kararlı bir eylemi gerektiren kritik bir an”dır.
Habermas geç kapitalist toplumda ekonomik, siyasal ve sosyokültürel sistem çıkışlı olarak birbirini tetikleyebilen dört olası kriz eğilimi belirler: ekonomik krizler, rasyonalite krizleri, meşruiyet krizleri ve motivasyon krizleri. Habermas ekonomik sistemdeki krizler ile siyasal sistemdeki rasyonalite krizlerini, bu iki (ekonomik ve siyasal) sistemden oluşan topluma verdiği adla, sistem krizleri olarak değerlendirir. Meşruiyet ve motivasyon krizlerini ise toplumsal-kültürel sistemle (yani yaşantı-dünyasıyla) ilişkili kimlik krizleri olarak değerlendirir.
Habermas geç kapitalist toplumda ekonomik, siyasal ve sosyokültürel sistem çıkışlı olarak birbirini tetikleyebilen dört olası kriz eğilimi belirler: ekonomik krizler, rasyonalite krizleri, meşruiyet krizleri ve motivasyon krizleri. Habermas ekonomik sistemdeki krizler ile siyasal sistemdeki rasyonalite krizlerini, bu iki (ekonomik ve siyasal) sistemden oluşan topluma verdiği adla, sistem krizleri olarak değerlendirir. Meşruiyet ve motivasyon krizlerini ise toplumsal-kültürel sistemle (yani yaşantı-dünyasıyla) ilişkili kimlik krizleri olarak değerlendirir.
Soru 54
Habermas’a göre, “geç kapitalist toplumlarda esas olarak ideolojik kontrole, devletin ve (medya gibi) kültürel aygıtların insan kitlelerini mevcut sistemin adil, dürüst, rasyonel ve dolayısıyla meşru olduğuna ikna yeteneklerine bağlı olan aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Meşruiyet
B
Motivasyon
C
Ekonomik Çıkarlar
D
Sembolik Etkileşim
E
Sosyal Sistem
Açıklama:
Habermas’a göre, “geç kapitalist toplumlarda meşruiyet esas olarak ideolojik kontrole, devletin ve (medya gibi) kültürel aygıtların insan kitlelerini mevcut sistemin adil, dürüst, rasyonel ve dolayısıyla meşru olduğuna ikna yeteneklerine bağlıdır.
Soru 55
Aşağıdakilerden hangisi Habermas’ın toplumsal sistem çözümlemesinde yer almaz?
Seçenekler
A
Ekonomi politik
B
Araçsal eylem
C
Kurumsal çerçeve
D
Din
E
İletişimsel eylem
Açıklama:
Habermas sistem teorisi temelinde geliştirdiği toplumsal evrim sürecinde toplumun genel yapısını ekonomi politik ve “kurumsal çerçeve” olmak üzere birbirine bağlı iki alt sistemden oluşan bir sistem olarak çözümler. Bu çözümlemede araçsal eylem ve emek ekonomi politiği yapılandırır; iletişimsel eylem ve etkileşim ise aile, akrabalık ve benzeri ilişkilerden oluşan kurumsal çerçeveyi oluşturur. Ne var ki Marksist sosyal teoriyi yeniden inşa etmeye çalışan bir düşünür olmasına rağmen Habermas’ın bir bütün olarak toplumun oluşumunda normatif kurumsal çerçeveye öncelik verdiği vurgulanır. Doğru cevap D'dir.
Soru 56
Habermas’a göre ideal konuşma durumuna ulaşmanın en önemli koşulu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Herkesin toplumsal statüsüne dayalı olarak konuşması
B
Sınıfsal tabakalaşmaya bağlı olarak konuşmanın sağlanması
C
Güç dengesizliğinin ortadan kaldırılmasıyla konuşma
D
Bireysel görüşleri vurgulayarak konuşma
E
Ahlaki kaygı gütmeden konuşma
Açıklama:
Habermas’a göre ideal konuşma durumuna ulaşmanın en önemli ve birincil koşulu ise söyleme katılanlar arasında güç dengesizliğinin ortadan kaldırılmasıdır. Bu, hiç kimsenin görüşünü bir diğerine zorla dayatamayacağı ve hiç kimsenin bir diğerinin konuşmasını ya da eleştiri yapmasını engelleyemeyeceği koşulların sağlandığı bir durum anlamına gelmektedir. Başka bir ifadeyle, sınıf ve statü gibi farklılıkların bireylerin konuşmaya katılmalarını hem de eşit koşullarda katılmalarını engellemediği bir durum anlamına gelmektedir. Katılımcıların konuşmaya eşit olarak katılımlarının güç dengesizliği tarafından engellenmesi durumunda ise ideal konuşma durumundan söz edilemez, aksine özgür, eşit ve açık olmayan, çarpıtılmış iletişimden söz edilebilir. Doğru cevap C'dir.
Soru 57
Habermas’ın çalışmalarında toplumsal evrimin nihai noktası nedir?
Seçenekler
A
Komünist Toplum
B
Eleştirel Toplum
C
Statüsüz Toplum
D
Modern Toplum
E
Rasyonel Toplum
Açıklama:
Habermas’ın çalışmalarında rasyonelleşmenin yeni bir üretim sistemine değil fakat yeni ve daha az tahrif edici bir normatif sisteme yol açtığı ve bu düşüncenin de Habermas’ın sosyal evrim teorisinin merkezinde yer aldığı yani Habermas için evrimin nihai noktasının rasyonel toplum olduğu vurgulanır. Habermas da Rasyonel Bir Topluma Doğru (Towards a Rational Society) adlı 1972 tarihli çalışmasında bu amacını açıkça ortaya koyar. Habermas bu çalışmasında araçsal akla yönelik eleştirisinin de onu reddetmek değil aksine onu bir anlamda “rasyonel toplum” projesinin hizmetinde ve özellikle yaşantı-dünyası dediği toplumsal alanın iyileştirilmesinde kullanmak olduğunu belirtir . Öte yandan Habermas’ın çalışmalarında evrimin nihai noktasının rasyonel toplum olduğunu vurgulaması ve sürecin yeni bir üretim sistemi ile değil de yeni bir normatif sistemle son bulması literatürde Habermas’ın evrim teorisinde materyal düzeyden normatif düzeye kaydığı, dolayısıyla Marksizmden uzaklaştığı yönünde tartışmalara yol açmıştır. Doğru cevap E'dir.
Soru 58
Marx’tan farklı olarak Habermas’a göre günümüz kapitalizmin sürekliliğini tehdit eden unsur aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yeni toplumsal hareketler
B
Sınıf mücadelesi
C
Emek ve sermaye gerilimi
D
Proleterya devrimi
E
Ekonomik değişim
Açıklama:
Marx’ın zamanında sınıf bölünmesi, sınıf çatışması ve sınıf mücadelesi toplumsal değişmenin temel kaynağını oluştursa da günümüzde sınıfsal uzlaşmanın sağlanmasıyla birlikte bu durum önemli ölçüde ortadan kalmıştır. Ne var ki Habermas’a göre, kapitalizm ekonomik sorunları ve dolayısıyla ekonomik temelli sınıf çatışmasını zayıflatarak tehdit edici olmaktan çıkarmayı başarmış olsa da bu sefer de sistem kendi meşruiyetini tehdit eden farklı nitelikte krizlerle karşı karşıyadır. Bu yeni krizler ve gerilimler ekonomik faktörlerden değil fakat kültürel ve ideolojik faktörlerden beslenmektedir. Dolayısıyla kapitalizm içinde daha önce sınıf farklılıklarından kaynaklanan ve sınıf hareketleri şeklinde somutlaşan gerilimler günümüzde yeni toplumsal hareketlerle yer değiştirmiştir. Doğru cevap A'dır.
Soru 59
Aşağıdakilerden hangisi Habermas’a göre geç capitalist bir toplumda ortaya çıkabilecek krizlerden değildir?
Seçenekler
A
Ekonomik krizler
B
İdeolojik krizler
C
Rasyonalite krizleri
D
Meşruiyet krizleri
E
Motivasyon krizleri
Açıklama:
Habermas geç kapitalist toplumda ekonomik, siyasal ve sosyokültürel sistem çıkışlı olarak birbirini tetikleyebilen dört olası kriz eğilimi belirler: ekonomik krizler, rasyonalite krizleri, meşruiyet krizleri ve motivasyon krizleri. Habermas ekonomik sistemdeki krizler ile siyasal sistemdeki rasyonalite krizlerini, bu iki (ekonomik ve siyasal) sistemden oluşan topluma verdiği adla, sistem krizleri olarak değerlendirir. Meşruiyet ve motivasyon krizlerini ise toplumsal-kültürel sistemle (yani yaşantı-dünyasıyla) ilişkili kimlik krizleri olarak değerlendirir. Doğru cevap B'dir.
Soru 60
Aşağıdakilerden hangisi Habermas’ın toplum modelinde yaşantı dünyasını oluşturan kavramlardan değildir?
Seçenekler
A
Siyasal alan
B
Kamusal alan
C
Özel alan
D
Eylem alanı
E
Sosyal topluluk
Açıklama:
Habermas’ın toplum modelinde sistem siyasal ve ekonomik olmak üzere iki ayrı yapıdan oluşurken, yaşantı-dünyası özel alan (aile ve ev içi ilişkiler alanı) ile kamusal alanın merkezinde yer alan sosyal topluluk dediği alanlardan oluşur. Bu eylem alanlarının her biri de diğer alanlarla ilişkilerini düzenleyen belirli bir değişim aracı (sırasıyla ekonomi-para, siyasal sistem-güç, kamusal alan-etki, özel alan-sorumluluk) üretir. Böylelikle Habermas’ın bu çalışmasında eylem tipleri ile yeni kavramları yaşantı-dünyası ve sistem arasındaki ilişkilerin aşağıda görüldüğü gibi bir şekil aldığı belirtilmektedir. Doğru cevap A'dır.
Soru 61
Moderniteyi “tamamlanmamış bir proje” olarak gören ve bu nedenle postmodern bir dünyadan söz etmek için henüz çok erken olduğunu savunan, Frankfurt Okulu’nun en önemli ikinci kuşak temsilcilerinden biri olan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Habermas
B
Giddens
C
Sennett
D
Bourdieu
E
Harvey
Açıklama:
Ünitenin Giriş: Habermas’ın Genel Yaklaşımı bölümünde, Habermas’ın yaklaşımı açıklanmaktadır.
Soru 62
Aşağıdakilerden hangisi Habermas’ın çalışmalarının ana temalarından biri değildir?
Seçenekler
A
Pozitivizmin eleştirisi
B
Eleştirel teorinin güncelleştirilmesi
C
Aydınlanmacı aklın reddedilmesi
D
Yeni bir bilgi teorisinin geliştirilmesi
E
Marksizmin yeniden inşası
Açıklama:
Ünitenin Giriş: Habermas’ın Genel Yaklaşımı bölümünde, Habermas’ın çalışmalarının ana temaları belirtilmektedir.
Soru 63
Habermas’a göre vatandaşlar arasında şeffaf, açık ve akılcı tartışmaya dayalı olarak oluşturulan kamu veya kamuoyu anlamına gelen kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Meşruiyet
B
Etkileşim
C
Rasyonalite
D
Kamusallık
E
İletişim
Açıklama:
Ünitenin Kamusallığın Yapısal Dönüşümü bölümünde, Habermas’ın kamusallık kavramı açıklanmaktadır.
Soru 64
Habermas’a göre klasik pozitivizmde görülen empirik-analitik bilgi formunun arkasında yatan ve çevreye, insanlara ve genel olarak toplumlara uygulanılabilen bilişsel ilgi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Pratik anlama
B
Teknik kontrol
C
Toplumsal eylem
D
Kurtarıcı eylem
E
Kültürel etkileşim
Açıklama:
Ünitenin Bilgi ve İnsansal İlgiler bölümünde, Habermas’ın bilgi formları ile bunlara karşılık gelen farklı eylem/deneyim alanı ve ilgili bilişsel ilgi/çıkar açıklanmaktadır.
Soru 65
Habermas’a göre eylem ya da deneyim alanı materyal alanda emek/çalışma olan ve teknik ilgiyle tanımlanan bilgi formu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Tarihsel
B
Diyalektik
C
Araçsal
D
Hermeneutik
E
İletişimsel
Açıklama:
Ünitenin Bilgi ve İnsansal İlgiler bölümünde, Habermas’ın bilgi formları ile bunlara karşılık gelen farklı eylem/deneyim alanı ve ilgili bilişsel ilgi/çıkar açıklanmaktadır.
Soru 66
Habermas’a göre eylem ya da deneyim alanı kültürel alanda etkileşim olan, dünyayı anlamaya yönelik humanistik bilgi formu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Araçsal
B
Analitik
C
Eleştirel
D
Diyalektik
E
İletişimsel
Açıklama:
Ünitenin Bilgi ve İnsansal İlgiler bölümünde, Habermas’ın bilgi formları ile bunlara karşılık gelen farklı eylem/deneyim alanı ve ilgili bilişsel ilgi/çıkar açıklanmaktadır.
Soru 67
Habermas’a göre eylem ya da deneyim alanı tahakküm olan, ezilenlerin özgürlüğü/kurtuluşu ile ilgili bilgi formu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Eleştirel
B
Hermeneutik
C
Tarihsel
D
Empirik
E
İletişimsel
Açıklama:
Ünitenin Bilgi ve İnsansal İlgiler bölümünde, Habermas’ın bilgi formları ile bunlara karşılık gelen farklı eylem/deneyim alanı ve ilgili bilişsel ilgi/çıkar açıklanmaktadır.
Soru 68
Habermas’ın bilgi kuramındaki bilgi formlarına paralel olarak rasyonel bir araç-amaç ilişkisi izleyen, empirik-analitik bilgi yönelimli eylem tipinin somut düzlemde ilişkilendirildiği kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İletişim
B
Emek
C
Dil
D
Sembol
E
Etkileşim
Açıklama:
Ünitenin Toplumsal Eylem ve Toplumsal Sistem Kavramları bölümünde, Habermas’ın somut eylem biçimlerinin analitik özelliklerini oluşturan süreç açıklanmaktadır.
Soru 69
Bir hükümetin, siyasal partinin ya da siyasal sistemin, ona tabi olan halkın çoğunluğu tarafından kabulünü ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Otorite
B
Sistem
C
Devlet
D
Meşruiyet
E
Eylem
Açıklama:
Ünitenin Meşruiyet Krizi bölümünde, meşruiyet kavramı tanımlanmaktadır.
Soru 70
Habermas’ın siyasal sistemle ilişkili oluşan olası sistem krizleri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Motivasyon krizleri
B
Rasyonalite krizleri
C
Kimlik krizleri
D
Meşruiyet krizleri
E
Ekonomi krizleri
Açıklama:
Ünitenin Meşruiyet Krizi bölümünde, siyasal sistem çıkışlı olası kriz eğilimi açıklanmaktadır.
Soru 71
Aşağıdakilerden hangisi Habermas'ın moderniteye yönelik görüşlerini ifade etmektedir?
Seçenekler
A
Tamamlanmamış bir proje
B
Tamamlanmış bir proje
C
Araçsal olarak tamamlanmış bir proje
D
Amaçsal olarak tamamlanmış bir proje
E
Araçsal ve amaçsal tamamlanmamış bir proje
Açıklama:
Habermas’ın projesi kendi deyimiyle “tamamlanmamış bir proje” olarak gördüğü moderniteyi bir tamamlama projesi olarak görülebilir.
Soru 72
Aşağıdakilerden hangisi Habermas'a göre, gelişmiş kapitalizmin ideolojik egemenliğine yöneltilen tüm eleştirilere karşı bir baskı aracına dönüşmüştür?
Seçenekler
A
Eleştiri
B
Güvenlik
C
İktidar
D
Otorite
E
Akıl
Açıklama:
Habermas’ın bütün bu çalışmalarının gerçek amacının ise “aklın” (reason) insanlık tarihindeki ilerleyişini-geçmişte zulme karşı nasıl bir silah olarak kullanıldığını, günümüzde ise gelişmiş kapitalizmin ideolojik egemenliğine yöneltilen tüm eleştirilere karşı nasıl bir baskı ve zulüm aracına dönüştüğünü açıklamaktır.
Soru 73
Habermasa'a göre, kültür endüstrisinin kitle iletişim araçlarının kamusal olarak yayılan ürünleri kamusal topluluğun alıcılarını tüketicilere dönüştürmüştür. Aşağıdakilerden hangisi bu tüketicilerin özelliklerinden biridir?
Seçenekler
A
Akıl yürüten tüketici
B
Eleştiren tüketici
C
Dinleyen ve seyreden tüketici
D
Konuşan tüketici
E
Karşı çıkan tüketici
Açıklama:
Kültür endüstrisinin kitle iletişim araçlarınca kamusal olarak yayılan ürünleri akıl yürüten kamusal topluluğu alıcı konumundaki dinleyen, seyreden ancak konuşma ve karşı çıkma şansı olmayan tüketicilere dönüştürür.
Soru 74
Habermas'a göre, klasik pozitivizmin empirik-analitik (araçsal) bilgi türünün arkasında yatan temel bilişsel ilgi/çıkar aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kültürel etkileşim
B
Teknik kontrol
C
Toplumsal dayanışma
D
Toplumsal özgürleşme
E
Ezillenlerin bilgisi
Açıklama:
Klasik pozitivizmde görülen empirik-analitik(araçsal) bilgi olup bu bilgi türünün arkasında yatan temel bilişsel ilgi/çıkar çevreye, insanlara ve genel olarak toplumlara uygulanabilen teknik kontroldür.
Soru 75
Habermas'a göre, tarihsel-hermeneutik/yorumbilgisel (iletişimsel) bilgi veya daha kısaca hümanistik bilgi formuna karşılık gelen ilgi/çıkar aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Fiziksel teknik kontrol
B
Toplumsal teknik kontrol
C
Kültürel alanda etkileşim
D
Ezilenlerin kurtuluşu
E
Toplumsal dayanışma
Açıklama:
Tarihsel-hermeneutik/yorumbilgisel (iletişimsel) bilgi veya daha kısaca hümanistik bilgi oluşturmaktadır ve bu bilgi türünün temel ilgisi dünyayı anlamaktır. Bu bilgi formu ile ona karşılık gelen ilgi/çıkar ise kültürel alanda etkileşim olarak tanımlanabilecek bir eylem ya da deneyim alanı ile ilişkilidir.
Soru 76
Habermas'a göre, eleştirel bilgi formunun çıkarı aşağıdakileren hangisidir?
Seçenekler
A
Teknik kontrol
B
Kültürel etkileşim
C
Toplumsal dayanışma
D
Ezilenlerin kurtuluşu
E
Kültürel alış veriş
Açıklama:
Eleştirel bilgi, temel olarak ezilenlerin özgürlüğü/kurtuluşu ile ilgilidir ve tahakküm (domination) olarak tanımlanabilecek bir eylem ya da deneyim alanı ile ilişkilidir.
Soru 77
Habermas'ın tarihsel-hermeneutik bilgi yönelimli, somut düzlemde ise toplumsal etkileşim ile ilişkilendirilmiş eylem tipi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İletişimsel eylem
B
Araçsal eylem
C
Amaçsal eylem
D
Tolumsal eylem
E
Kitlesel eylem
Açıklama:
İletişimsel eylem ise normlar tarafından yapılandırılan, tarihsel-hermeneutik bilgi yönelimli, somut düzlemde ise toplumsal etkileşim ile ilişkilendirilmiş bir eylem tipidir.
Soru 78
Haberms'a göre, iletişimsel eylemin rasyonelleşmesi aşağıdakilerden hangisini sağlayacaktır?
Seçenekler
A
Tahakküm
B
Özgürleşme
C
Kültürleşme
D
Sosyalleşme
E
Şeffaflık
Açıklama:
İletişimsel eylemin rasyonelleşmesi her türlü tahakkümden kurtarılmış özgür ve açık iletişimin önünü açacak, o da beraberinde daha az baskıcı bir normatif sistemin gelişmesine yol açacaktır. Bir başka ifadeyle, iletişimsel eylemin rasyonelleşmesi iletişimin önündeki engelleri kaldıracağından bir anlamda özgürleşmenin de kendisidir.
Soru 79
Habermas insanların sisteme olan güvenlerinin azalması nedeniyle sistemin gerekliliklerini, yani mesleki çalışma gibi temel rol ve sorumluluklarına yönelik ilgilerinin azalmasını aşağıdaki hangi kavram ile ifade etmiştir?
Seçenekler
A
Toplumsal kriz
B
Kültürel kriz
C
Siyasi kriz
D
İktisadi kriz
E
Motivasyon krizi
Açıklama:
Motivasyon krizi insanların sisteme olan güvenlerinin azal- ması nedeniyle sistemin gerekliliklerini (yani mesleki çalışma gibi temel rol ve sorumlulukları) yerine getirmek için ihtiyaç duydukları motivasyonu yitirmeleri anlamına geldiğinden Habermas bu krizleri temel krizler olarak görür.
Soru 80
Habermas, sistemin yapısal mekanizmaları güçlendikçe özellikle güç ve para temelinde işleyen siyasal ve ekonomik sistemlerin yaşantı-dünyası üzerindeki güç ve denetimi giderek artırmasını hangi kavram ile ifade tmiştir?
Seçenekler
A
Yaşam-dünyasının kolonileşmesi
B
Yaşam-dünyasının egemenliği
C
Yaşam-dünyasının tekliği
D
Yaşam-dünyasının krizi
E
Yaşam-dünyasının kaosu
Açıklama:
Habermas, sistemin yaşantı-dünyasına müdahalesini ve denetimini de yaşantı-dünyasının kolonileşmesi olarak kavrar. “Habermas’ın terminolojisiyle bu süreç bir ‘sistem’ olarak toplumun, bir ‘yaşantı-dünyası’ olarak topluma müdahalesi” olarak anlaşılır.
Soru 81
Habermas’ın gelecekten yana umutlu olmasını sağlayan, insanlar arası iletişimi özgürleştirebilecek güçte yeni bir bilgi teorisinin geliştirilmesiyle daha adil ve özgür bir toplumun oluşmasının mümkün olduğu rasyonel düşünme formu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Araçsal Akıl
B
Amaçsal Akıl
C
İletişimsel Akıl
D
Kamusal Akıl
E
Yaşantısal Akıl
Açıklama:
Habermas’ın bilgi formlarını sıralayabileceksiniz.
Soru 82
Habermas'ın toplumsal evrim sürecindeki alt sistemlerden kurumsal çerçevenin oluşturucuları doğru olarak hangi seçenekte yer almaktadır?
Seçenekler
A
İletişimsel eylem ve etkileşim
B
Araçsal eylem ve etkileşim
C
Araçsal eylem ve emek
D
Emek ve İletişimsel eylem
E
Araçsal eylem ve iletişimsel eylem
Açıklama:
Habermas’ın çalışmalarında kamusallığın önemini açıklayabileceksiniz.
Soru 83
‘Moderniteyi’ henüz gerçekleştirilmemiş potansiyellere sahip tamamlanmamış bir proje olarak gören ve bu nedenle post-modern bir dünyadan söz etmek için henüz çok erken olduğunu savunan sosyal bilimci aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Scott
B
Weber
C
Habermas
D
Freud
E
Durkeim
Açıklama:
Jürgen Habermas’ın genel yaklaşımını açıklayabileceksiniz.
Soru 84
Habermas’a göre ‘iletişimsel rasyonalite’ kavramını aşağıdakilerden hangisi tanımlar?
Seçenekler
A
Modern dünya, araçsal rasyonalite tarafından tamamen tarif edilmemesi ve rasyonel düşünmenin alabileceği başka bir form olması gerekliliği
B
Sermaye, alan ve habitus kavramları günümüz toplumlarının çoklu sınıf yapısını anlamasıbakımından önem taşıması
C
Simgesel sermaye, bilişsel temelli, yani bilgiye ve başkaları tarafından kabul görmeye dayalı bir sermaye olması gerekliliği
D
İktidarın, yeniden üretimini -yani var olan düzenin devamını- sağlamak için, fiziksel şiddet içermeyen bir baskı unsuru kullanılması
E
Emek ve etkileşimin, ideoloji ve aldatıcı inançlar tarafından yapılandırıldırılarak sistematik olarak çarpıtılması
Açıklama:
Jürgen Habermas’ın genel yaklaşımını açıklayabileceksiniz.
Soru 85
Habermas’ın savları göz önüne alındığında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Analitik bilgi, baskıcı denetimi kolayca artırmaya yönelik bir ilgiye/çıkara sahiptir
B
Hümanistik bilgi, ne baskıcı ne de özgürleştirici bir ilgiye/çıkara sahip değildir
C
Eleştirel bilgi, temel olarak ezilenlerin özgürlüğü/kurtuluşu ile ilgilidir ve tahakküm olarak tanımlanabilecek bir eylem ya da deneyim alanı ile ilişkilidir
D
Toplumsal evrim; dil, araçsal eylem ve iletişimsel eylem olmak üzere, tüm somut eylem biçimlerinin analitik özelliklerini oluşturan üç boyutlu karmaşık bir süreç olarak çözümlenebilir
E
Duyumsal insan etkinliğini, ‘çalışma/emek (ya da amaçsal-rasyonel eylem) ile sosyal/sembolik etkileşim (ya da iletişimsel eylem) şeklinde analitik bir ayrım yapılmadan değerlendirilmelidir
Açıklama:
Habermas’ın çalışmalarında kamusallığın önemini açıklayabileceksiniz.
Soru 86
Rasyonel bir araç-amaç ilişkisi izleyen, empirik-analitik bilgi yönelimli ve somut düzlemde emekile ilişkilendirilmiş eylem tipi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İletişimsel eylem
B
Araçsal eylem
C
“dile-dönüş” eylemi
D
Sosyal/sembolik etkileşim
E
Toplumsal etkileşim
Açıklama:
Habermas’ın çalışmalarında kamusallığın önemini açıklayabileceksiniz.
Soru 87
Habermas’ın bilgi formları arasında yaptığı ayrımı dikkate alacak olursak, eleştirel bilgi formu aşağıdakilerden hangisi ile ilgilidir?
Seçenekler
A
Ezilenlerin kurtuluşu
B
Dünyayı anlamak
C
Kültürel alanda etkileşim
D
Teknik kontrol
E
Materyal dünyada emek
Açıklama:
Habermas’ın bilgi formlarını sıralayabileceksiniz.
Soru 88
Aşağıdakilerden hangisi yaşantı-dünyasının kolonizasyonunun sonuçlarından biri değildir?
Seçenekler
A
İletişim tahrif edilmesi
B
Yabancılaşma
C
Özgür bir tartışma ortamının varlığı
D
Anomi
E
Dilsel uzlaşının tahrif edilmesi
Açıklama:
Habermas’ın sosyal teorisini özetleyebileceksiniz.
Soru 89
Aşağıdakilerden hangisi J. Habermas’a ait bir eser değildir?
Seçenekler
A
İletişimsel Eylem Kuramı
B
Akıl Tutulması
C
Sosyal Bilimlerin Mantığı Üzerine
D
“İdeoloji” Olarak Teknik ve Bilim
E
Bilgi ve İnsansal İlgiler
Açıklama:
Habermas’ın sosyal teorisini özetleyebileceksiniz.
Soru 90
Habermas’ın İletişimsel Eylem Kuramı’nda tartıştığı eylem tipolojilerini dikkate aldığımızda aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Seçenekler
A
İletişimsel eylemde kişinin tek hedefi öncelikle kendi başarısıdır.
B
Stratejik eylem tek aktörlüdür.
C
Stratejik eylemde kişi kendisini çevreleyen doğal dünyayı manipüle etmekle ilgilidir.
D
İletişimsel eylem anlaşmaya yönlenmiş bir eylemdir.
E
Araçsal eylemler toplumsal eylemlerdir.
Açıklama:
Habermas’ın sosyal teorisini özetleyebileceksiniz.
Soru 91
Aşağıda Habermas için söylenenlerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Post-yapısalcı yaklaşımın önemli isimlerindendir.
B
Bir mikro teori geliştirmeye çalışmıştır.
C
Moderniteyi tamamlanmış bir proje olarak görür.
D
Frankfurt Okulu’nun en önemli ikinci kuşak temsilcilerinden biridir.
E
Aydınlanmacı akıl projesini bütünüyle reddetmektedir.
Açıklama:
Jürgen Habermas’ın genel yaklaşımını açıklayabileceksiniz.
Jürgen Habermas, farklı disiplinleri ve özellikle Marx, Weber ve Freud gibi farklı düşünürleri “eleştirel” sosyal kuram adı altında yeni bir senteze ulaştırma çabasında olan Frankfurt Okulu’nun en önemli ikinci kuşak temsilcilerinden biri olarak kabul edilir
Jürgen Habermas, farklı disiplinleri ve özellikle Marx, Weber ve Freud gibi farklı düşünürleri “eleştirel” sosyal kuram adı altında yeni bir senteze ulaştırma çabasında olan Frankfurt Okulu’nun en önemli ikinci kuşak temsilcilerinden biri olarak kabul edilir
Soru 92
Toplumun sıradan üyelerinin gündelik yaşamda etkileşime girmek ve nihayetinde ortak bir anlaşmaya varmak amacıyla kullandıkları bilgi, beceri ve yetenekler stoku olarak tanımlanabilecek kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yaşantı-dünyası
B
Bürokrasi
C
Doxa
D
Rasyonel eylem
E
Sembolik etkileşim
Açıklama:
Habermas’ın meşruiyet krizi kavramını tanımlayabileceksiniz.
Soru 93
Aşağıdakilerden hangisi Habermas’ın temel kavramlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Yaşantı Dünyası
B
İletişimsel Eylem
C
Meşruiyet krizi
D
Emek sömürüsü
E
Kamusallığın yapısal çöküşü
Açıklama:
Habermas’ın meşruiyet krizi kavramını tanımlayabileceksiniz.
Soru 94
Aşağıdakilerden hangisi Habermas’ın eylem tiplerinden biridir?
Seçenekler
A
Kamusal eylem
B
iletişimsel eylem
C
Toplumsal eylem
D
Otoriter eylem
E
Ekonomik eylem
Açıklama:
Jürgen Habermas’ın genel yaklaşımını açıklayabileceksiniz.
Soru 95
Aşağıdakilerden hangisi Habermas’ın çalışmalarından biri değildir?
Seçenekler
A
Rasyonel bir topluma doğru
B
Kamusallığın yapısal dönüşümü
C
Sosyal bilimlerin mantığı üzerine
D
Pratik teorisinin ana hatları
E
Bilgi ve insansal ilgiler
Açıklama:
Jürgen Habermas’ın genel yaklaşımını açıklayabileceksiniz.
Soru 96
Slattery,Habermas’ın bugüne kadar yapmış olduğu çalışmalarının ana teması olarak aşağıdakilerden hangisini sıralamaz?
Seçenekler
A
Pozitivizmin eleştirisi ile bilim ve teknolojinin araçsal kullanımının eleştirisi
B
Postmodernizm gerçekleşmektedir
C
Eleştirel teorinin yeniden inşası ve güncelleştirilmesi
D
Marksizm’in yeniden inşası
E
Yeni bir bilgi ve iletişim teorisinin geliştirilmesi
Açıklama:
Jürgen Habermas’ın genel yaklaşımını açıklayabileceksiniz.
Soru 97
Aşağıdakilerden hangisi Habermas’ın geç kapitalist toplumda olası krizler arasında değildir?
Seçenekler
A
Ekonomik
B
Rasyonelite
C
Siyasal
D
Meşruiyet
E
Motivasyon
Açıklama:
Habermas’ın sosyal teorisini özetleyebileceksiniz.
Soru 98
Aşağıdakilerden hangisi Habermas’ın çalışmalarında ön plandadır?
Seçenekler
A
Sistemin yenilenmesi
B
Sınıfsız toplum
C
Emek
D
Kollektif bilinç
E
Çarpıtılmamış iletişim
Açıklama:
Habermas’ın sosyal teorisini özetleyebileceksiniz.
Soru 99
Aşağıdakilerden hangisi Habermas’ın iletişimsel eylemi gerçekleştirdiği alandır?
Seçenekler
A
Aile
B
Siyasal alan
C
Eğitim alanı
D
Bilimsel alan
E
Yaşantı dünyası
Açıklama:
Habermas’ın sosyal teorisini özetleyebileceksiniz.
Soru 100
Aşağıdakilerden hangisi Habermas’ın bilgi formlarından biridir?
Seçenekler
A
Eleştirel bilgi
B
Teknolojik bilgi
C
Bilimsel bilgi
D
Dinsel bilgi
E
Hiçbiri
Açıklama:
Habermas’ın bilgi formlarını sıralayabileceksiniz.
Soru 101
I.Modern toplumda araçsal rasyonellik temelinde yükselen ve bireyi hapseden totaliter tahakküm biçimlerine eleştirel yaklaşmakla birlikte kurtuluşa dair bir çıkış yolu görme konusunda Frankfurt Okulu’nun önceki kuşak temsilcileri kadar kötümserdir.
II. Moderniteyi henüz gerçekleştirilmemiş potansiyellere sahip “tamamlanmamış bir proje” olarak görür ve bu nedenle postmodern bir dünyadan söz etmek için henüz çok erken olduğunu savunur.
III. Aydınlanmacı akıl projesini reddetmez.
IV. Aklın etkinliğine ve aydınlanmacı ve toplumsal özgürleşmeci potansiyeline inanır.
Habermas’ın genel yaklaşımı ile ilgili olarak verilen ifadelerden hangileri doğrudur?
II. Moderniteyi henüz gerçekleştirilmemiş potansiyellere sahip “tamamlanmamış bir proje” olarak görür ve bu nedenle postmodern bir dünyadan söz etmek için henüz çok erken olduğunu savunur.
III. Aydınlanmacı akıl projesini reddetmez.
IV. Aklın etkinliğine ve aydınlanmacı ve toplumsal özgürleşmeci potansiyeline inanır.
Habermas’ın genel yaklaşımı ile ilgili olarak verilen ifadelerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I ve II
B
I, II ve III
C
I, III ve IV
D
II, III ve IV
E
III ve IV
Açıklama:
Habermas ise Aydınlanma ertesinde modern toplumda amaçlardan çok araçların rasyonelliği olarak tanımlanan araçsal rasyonellik temelinde yükselen ve bireyi hapseden totaliter tahakküm biçimlerine eleştirel yaklaşmakla birlikte kurtuluşa dair bir çıkış yolu görme konusunda Frankfurt Okulu’nun önceki kuşak temsilcileri kadar kötümser "değildir". Bu bilgiye dayanarak, I numaralı ifade yanlış bilgi içermektedir. Bu nedenle de, bu ifadenin yer almadığı seçenek sorunun doğru yanıtı olacaktır.
Soru 102
I. Pozitivizmin eleştirisi ile bilim ve teknolojinin araçsal kullanımının eleştirisi
II. Eleştirel teorinin yeniden inşası ve güncelleştirilmesi
III. Marksizmin yeniden inşası
IV. Yeni bir bilgi ve iletişim teorisinin geliştirilmesi
Habermas’ın bugüne kadar yapmış olduğu çalışmalarının ana teması ile ilgili olarak verilen ifadelerden hangileri doğrudur?
II. Eleştirel teorinin yeniden inşası ve güncelleştirilmesi
III. Marksizmin yeniden inşası
IV. Yeni bir bilgi ve iletişim teorisinin geliştirilmesi
Habermas’ın bugüne kadar yapmış olduğu çalışmalarının ana teması ile ilgili olarak verilen ifadelerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I ve II
B
I, II ve III
C
I, II, III ve IV
D
II ve III
E
II, III ve IV
Açıklama:
Slattery, Habermas’ın bugüne kadar yapmış olduğu çalışmalarının ana temasının kısaca aşağıdaki gibi özetlenebileceğini vurgular:
a. Pozitivizmin eleştirisi ile bilim ve teknolojinin araçsal kullanımının eleştirisi
b. Eleştirel teorinin yeniden inşası ve güncelleştirilmesi
c. Marksizmin yeniden inşası
d. Yeni bir bilgi ve iletişim teorisinin geliştirilmesi
Soruda verilen ifadelerin hepsi doğrudur.
a. Pozitivizmin eleştirisi ile bilim ve teknolojinin araçsal kullanımının eleştirisi
b. Eleştirel teorinin yeniden inşası ve güncelleştirilmesi
c. Marksizmin yeniden inşası
d. Yeni bir bilgi ve iletişim teorisinin geliştirilmesi
Soruda verilen ifadelerin hepsi doğrudur.
Soru 103
Habermas’a göre, kamunun oluşumu neden önemlidir?
Seçenekler
A
Devletin gücünü koruyabilmesi için
B
Demokrasinin gelişimi için
C
İletişim ağının güçlenmesi için
D
Burjuvazinin desteklenmesi için
E
Kapitalizmin güçlenmesi için
Açıklama:
Habermas’a göre vatandaşların muhakemeye ve müzakereye dayalı görüşlerinin iletilmesini sağlayan, devlet ile toplum arasında aracılık yapan bir kamunun oluşumu demokrasinin gelişimi bakımından son derece önemlidir Habermas’ın kamusallığa yönelik ilgisinin temeli de buradan, yani demokrasiye yönelik olan ilgisinden gelir. Bu noktada Habermas bağımsız, özerk ve eşitler arasında, müzakereye dayalı bir ortak kanaat ve irade oluşumu için gerekli olan iletişim koşullarını sağlayan ve yönetimi meşruluğa zorlayan bir kamusallığın oluşumunu özgürlükçü, eşitlikçi, akılcı bir katılımcı demokrasi teorisinin de temeli olarak görür.
Soru 104
Habermas'a göre, kamunun işlevi ne olmalıdır?
Seçenekler
A
Yönetimin meşruluğu üzerinde bir kontrol mekanizması olmak
B
Burjuvazinin kamusal iletişim alanı olmak
C
Sınıfsal farklılıkları ortadan kaldırmak
D
Bürokratikleşmeye destek olmak
E
Devlet müdahaleciliğinin artmasını sağlamak
Açıklama:
Habermas'a göre kamusallık, 18. yüzyılda Avrupa’da kapitalizmin gelişimi ile birlikte yükselen bir sınıf olarak burjuvazinin kamusal iletişim alanı olarak, yani bir burjuva kamusallığı olarak ortaya çıktı. Başka bir ifadeyle, kamusallık, devlete ait resmî olmayan bir alan olarak 18. yüzyılda devlet ile toplumun burjuva kesimi arasında ortaya çıktı. Habermas için burada önemli olan nokta kamusallığın eşit koşullarda ve hür bir iradeyle fikir alışverişinde bulunmak ve tartışmalara katılmak için gerekli olan iletişim koşullarının sağlandığı bir alanda şekillenmesi ve yöneticileri meşruluğa zorlayan eleştirel bir kamuoyu olarak ortaya çıkmış olmasıydı. Habermas, bu kamusal topluluğun üyelerinin kahvehaneler ve benzeri mekanlarda ve görece özgür dergi, gazete ve günlük basında düşünen, akıl yürüten bir kesim olarak nasıl ortaya çıktığını ve neticede yasaklayıcı hükümleri kamuoyu önünde nasıl meşrulaşmaya zorladıklarını, bir anlamda yönetimin meşruluğu üzerinde kamusallığın nasıl bir kontrol mekanizması olarak işlev görmeye başladığını anlatır.
Soru 105
Habermas'ın kamusallığın yapısal dönüşümü ile ilgili görüşlerine dayanarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
İletişim ağının ticarileşmesi ve özgür basının sermayenin çıkarlarına hizmet etmeye başlamasıyla birlikte akıl üreten kamusal topluluk kültür tüketicilerine dönüşmeye başlar.
B
Televizyon, radyo, gazeteler, dergiler ve romanlar gibi yazılı ve görsel basın eleştirel ve özgürleştirici iletişim araçlarından çok bağımlılık yaratıcı tüketim ürünlerine dönüşür.
C
Kültür endüstrisinin kitle iletişim araçlarınca kamusal olarak yayılan ürünleri akıl yürüten kamusal topluluğu alıcı konumundaki dinleyen, seyreden ancak konuşma ve karşı çıkma şansı olmayan tüketicilere dönüştürür.
D
Kamusallık, sivil toplum ile devlet arasındaki aracılık işlevini yerine getirir, kolayca yönlendirilemeyen, öngörülemeyen, manipüle edilemeyen bir kamuoyu hâline dönüşür.
E
Kültür endüstrisi tarafından düşünmeyen ve eleştirmeyen bir kamu yaratılır.
Açıklama:
Habermas kamusallığın yapısal dönüşümünü iletişim ağının ticarileşmesi, bürokratikleşmenin ve devlet müdahaleciliğinin artması gibi temel dönüşümler çerçevesinde analiz eder. Bu süreçte kamusal topluluğun tutarlılığını sağlayan kurumlar, başta basın olmak üzere, sarsılmaya ve işlevlerini yitirmeye başlamıştır. İletişim ağının ticarileşmesi ve özgür basının sermayenin çıkarlarına hizmet etmeye başlamasıyla birlikte akıl üreten kamusal topluluk kültür tüketicilerine dönüşmeye başlar. Televizyon, radyo, gazeteler, dergiler ve romanlar gibi yazılı ve görsel basın eleştirel ve özgürleştirici iletişim araçlarından çok bağımlılık yaratıcı tüketim ürünlerine dönüşür. Kültür endüstrisinin kitle iletişim araçlarınca kamusal olarak yayılan ürünleri akıl yürüten kamusal topluluğu alıcı konumundaki dinleyen, seyreden ancak konuşma ve karşı çıkma şansı olmayan tüketicilere dönüştürür. Böylelikle eleştirel teorinin önde gelen temsilcilerinin de sözünü etmiş oldukları kültür endüstrisi tarafından düşünmeyen ve eleştirmeyen bir kamu yaratılmış olur. Neticede kamusallık özerkliğini, eleştirelliğini, akıl yürütme ve düşünce üretme işlevlerini, kısacası sivil toplum ile devlet arasındaki aracılık işlevini yitirmekle kalmaz, kamusal kanaatler yerine “alkışa amade bir ruh halinin” hâkim olduğu kolayca yönlendirilebilen, öngörülebilen ve manipüle edilebilen bir kamuoyu hâline dönüşür.
Soru 106
Habermas’a göre, temel ilgisi dünyayı anlamak olan ve bu bilgi formu ile ona karşılık gelen ilgi/çıkar ise kültürel alanda etkileşim olarak tanımlanabilecek bir eylem ya da deneyim alanı ile ilişkili olan bilgi formu hangisidir?
Seçenekler
A
Empirik-analitik bilgi
B
Bilimci bilgi
C
Analitik bilgi
D
Eleştirel bilgi
E
Tarihsel-hermeneutik bilgi
Açıklama:
Habermas’a göre, ikinci bilgi formunu tarihsel-hermeneutik/yorumbilgisel (iletişimsel) bilgi veya daha kısaca hümanistik bilgi oluşturmaktadır ve bu bilgi türünün temel ilgisi dünyayı anlamaktır. Bu bilgi formu ile ona karşılık gelen ilgi/çıkar ise kültürel alanda etkileşim olarak tanımlanabilecek bir eylem ya da deneyim alanı ile ilişkilidir. Habermas’a göre analitik bilgi baskıcı denetimi kolayca artırmaya yönelik bir ilgiye/çıkara sahipken hümanistik bilgi ne baskıcı ne de özgürleştirici bir ilgiye/çıkara sahip değildir.
Soru 107
Habermas'ın geliştirdiği bir kavram olan, toplumsal etkileşimin engellenmesi ve baskıya dayalı iletişim nedeniyle karşılıklı anlamaya dayalı iletişimsel eyleme ulaşılamama durumuna ne ad verilir?
Seçenekler
A
Sembolik iletişim
B
Sistematik olarak çarpıtılmış iletişim
C
İletişimsel eylem
D
Rasyonel iletişim
E
Çarpıtılmamış/özgür iletişim
Açıklama:
Habermas tahakküme bağlı olarak ortaya çıktığını düşündüğü sistematik olarak çarpıtılmış iletişimin eleştirel analizi ile ilgilenir. Sistematik olarak çarpıtılmış iletişim kavramı Habermas’ın özellikle erken dönem çalışmalarında önemli bir yere sahiptir. Freud’un psikanaliz üzerine olan çalışmalarından esinlenilerek geliştirilen bu kavram, kabaca toplumsal etkileşimin engellenmesi ve baskıya dayalı iletişim nedeniyle karşılıklı anlamaya dayalı iletişimsel eyleme ulaşılamama durumu olarak tanımlanabilir.
Soru 108
Habermas'a göre, günümüzde meşruiyet krizleri yaratma potansiyeline sahip olan en önemli gerilim hangisidir?
Seçenekler
A
Ekonomik krizler
B
Yeni toplumsal hareketler
C
Sınıf çatışması
D
Kimlik krizi
E
Rasyonalite krizleri
Açıklama:
Habermas’a göre, kapitalizm ekonomik sorunları ve dolayısıyla ekonomik temelli sınıf çatışmasını zayıflatarak tehdit edici olmaktan çıkarmayı ba- şarmış olsa da bu sefer de sistem kendi meşruiyetini tehdit eden farklı nitelikte krizlerle karşı karşıyadır. Bu yeni krizler ve gerilimler ekonomik faktörlerden değil fakat kültürel ve ideolojik faktörlerden beslenmektedir. Dolayısıyla kapitalizm içinde daha önce sınıf farklılıklarından kaynaklanan ve sınıf hareketleri şeklinde somutlaşan gerilimler günümüzde yeni toplumsal hareketlerle yer değiştirmiştir. Özetle, Habermas kapitalizmin günümüzde ekonomik çıkarlardan çok yaşantı- dünyası dediği yaşam alanının özgürleşmesine ve kaybedilen değerlerine yönelik taleplerle mücadele veren barış, öğrenci, ekolojik, kadın ve benzeri biçimler alan yeni toplumsal hareketlerin yarattığı gerilimlerle sarsıldığını ve bu gerilimlerin siyasal sistemde, ekonomik krizlerden daha büyük bir tehlike arz eden meşruiyet krizleri yaratma potansiyeline sahip olduklarını düşünmektedir.
Soru 109
Habermas'ın, toplumun sıradan üyelerinin gündelik yaşamda etkileşime girmek ve nihayetinde ortak bir anlayışa ulaşmak amacıyla kullandıkları bilgi, beceri ve yetenekler stoku olarak tanımladığı kavram hangisidir?
Seçenekler
A
Yaşantı-dünyası
B
Kurumsal çerçeve
C
Sistem
D
İletişimsel rasyonalite
E
Yaşantı-dünyasının kolonileşmesi
Açıklama:
Yaşantı-dünyası (lifeworld), toplumun sıradan üyelerinin gündelik yaşamda etkileşime girmek ve nihayetinde ortak bir anlayışa ulaşmak amacıyla kullandıkları bilgi, beceri ve yetenekler stoku olarak tanımlanabilir. Kavramın ilk olarak Edmund Husserl tarafından, daha sonra ise Alfred Schutz tarafından kullanıldığı, son olarak Habermas’ın kavramı önemli ölçüde değiştirerek kullandığı bilinmektedir.
Soru 110
Habermas’ın "yaşantı-dünyasının kolonileşmesi" kavramı ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Bir sistem olarak toplumun, bir yaşantı- dünyası olarak topluma müdahalesidir.
B
Dilsel iletişim ve uzlaşının tahrip edildiği bir sürece işaret eder.
C
Yaşantı-dünyasındaki iletişim kaynakları üzerindeki aşırı yük, iletişimsel eylem yerine araçsal ya da stratejik eylem kullanılarak hafifletilmeye çalışılır.
D
Güç ve para temelinde işleyen siyasal ve ekonomik sistemlerin yaşantı-dünyasını kontrol etmesi giderek imkansız hale gelir.
E
Sistemin amaca ulaşmak için bir araç olmaktan çıkarak kendi içinde bir amaca dönüşmesi sonucunda ortaya çıkar.
Açıklama:
Sistemin yapısal mekanizmaları güçlendikçe özellikle güç ve para temelinde işleyen siyasal ve ekonomik sistemlerin yaşantı-dünyası üzerindeki güç ve denetimi giderek artar ve nihayetinde yaşantı-dünyasını kontrol etmeye başlarlar. Bu durum toplumun karmaşıklık düzeyinin giderek artması ve dilsel iletişim araçlarına aşırı yüklenilmesi sonucu insanların günlük yaşamda eylemlerini dilsel uzlaşı oluşturarak örgütlemek yerine Habermas’ın “dilden arındırılmış iletişim araçları” dediği para ve güç araçlarını kullanarak örgütlemeleri olarak tanımlanabilir. Böylelikle dilden arındırılmış iletişim araçları olarak güç ve para dilsel araçlarla anlaşma ihtiyacını azaltarak işlediklerinden dilsel uzlaşı oluşturmanın yükünü hafifletmiş olurlar.
Soru 111
Aşağıdakilerden hangisi Slattery’e göre, Habermas’ın çalışmalarının ana temalarından biri değildir?
Seçenekler
A
Pozitivizmin eleştirisi ile bilim ve teknolojinin araçsal kullanımının eleştirisi
B
Pozitivist yeniden inşa
C
Eleştirel teorinin yeniden inşası ve güncelleştirilmesi
D
Marksizmin yeniden inşası
E
Yeni bir bilgi ve iletişim teorisinin geliştirilmesi
Açıklama:
Doğru cevap B'dir.
Soru 112
Habermas’ın çalışmaları aşağıdaki yaklaşımlardan hangisiyle yakından bağlantılıdır?
Seçenekler
A
Etnometodoloji
B
Fenomenoloji
C
Pozitivizm
D
İşlevselcilik
E
Frankfurt Okulu
Açıklama:
Doğru cevap E'dir.
Soru 113
Habermas’a göre aşağıdakilerden hangisi kamusallığın özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Yönetimi/yöneticileri meşru olmaya zorlaması
B
Açık ve akılcı tartışmaya dayalı olması
C
Müzakereye dayalı görüşlerin iletilmesini sağlaması
D
Devlete bağımlı olması
E
Devlet ile toplum arasında aracılık yapması
Açıklama:
Doğru cevap D'dir.
Soru 114
Doğa bilimlerinin bilgi kaynaklarından salt birini değil tek bilgi kaynağını temsil ettiğini bu nedenle tüm geçerli bilgi iddialarının doğa bilimlerinde bulunan araştırma yöntemlerine uymak zorunda olduğunu savunan yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Doğalcılık
B
Hermeneutik
C
Pragmatizm
D
Bilimcilik
E
Karar vericilik
Açıklama:
Doğru cevap D'dir.
Soru 115
Aşağıdaki kavramlardan hangisi Habermas’ın çalışmalarında kullandığı temel kavramlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Kolektif bilinç
B
Etkileşim
C
Emek
D
Dil
E
İletişimsel eylem
Açıklama:
Doğru cevap A'dır.
Soru 116
Habermas’a göre kamusallık Avrupa’da hangi yüzyılda ortaya çıkmaya başlamıştır?
Seçenekler
A
15. yy
B
16. yy
C
17. yy
D
18. yy
E
19. yy
Açıklama:
Doğru cevap D'dir.
Soru 117
Tarihsel-hermeneutik bilgiye karşılık gelen ilgi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Teknik ilgi
B
Özgürleşme
C
Pratik anlama
D
Kurtuluş
E
Doğayı kontrol etme
Açıklama:
Doğru cevap C'dir.
Soru 118
Aşağıdakilerden hangisi Habermas’ın temel amaçlarından biridir?
Seçenekler
A
Sistemin ilgası
B
Çarpıtılmamış iletişim
C
Sınıfsız toplum
D
Araçsal aklın terkedilmesi
E
Modernite projesinin terkedilmesi
Açıklama:
Doğru cevap B'dir.
Soru 119
Habermas’ın toplumsal-kültürel sistemle ilişkilendirdiği kimlik krizleri aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Ekonomik ve meşruiyet krizleri
B
Rasyonalite ve motivasyon krizleri
C
Ekonomik ve rasyonalite krizleri
D
Meşruiyet ve motivasyon krizleri
E
Politik ve ekonomik krizler
Açıklama:
Doğru cevap D'dir.
Soru 120
Habermas’a göre pozitivizmde görülen bilgi formu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Empirik-analitik bilgi
B
Tarihsel-hermeneutik bilgi
C
Yorumbilgisel bilgi
D
Eleştirel bilgi
E
Kritik bilgi
Açıklama:
Doğru cevap A'dır.
Soru 121
Aşağıdakilerden hangisi moderniteyi “tamamlanmamış bir proje” olarak görür?
Seçenekler
A
Adorno
B
Habermas
C
Marx
D
Durkheim
E
Weber
Açıklama:
Habermas’ın projesi kendi deyimiyle “tamamlanmamış bir proje” olarak gördüğü moderniteyi bir tamamlama projesi olarak görülebilir. Söz konusu bu proje, hem modernite projesinin eksiklerini belirlemeye hem de bunları tamamlamaya çalışır.
Soru 122
Aşağıdakilerden hangisi Slattery'ye göre, Habermas’ın bugüne kadar yapmış olduğu çalışmalarının ana temalarından biri değildir?
Seçenekler
A
Modernizmin sonu, postmodern bir dönemin inşası
B
Pozitivizmin eleştirisi ile bilim ve teknolojinin araçsal kullanımının eleştirisi
C
Eleştirel teorinin yeniden inşası ve güncelleştirilmesi
D
Marksizmin yeniden inşası
E
Yeni bir bilgi ve iletişim teorisinin geliştirilmesi
Açıklama:
Habermas moderniteyi henüz gerçekleştirilmemiş potansiyellere sahip “tamamlanmamış bir proje” olarak görür ve bu nedenle postmodern bir dünyadan söz etmek için henüz çok erken olduğunu savunur.
Slattery, Habermas’ın bugüne kadar yapmış olduğu çalışmalarının ana temasının kısaca aşağıdaki gibi özetlenebileceğini vurgular (Slattery, 2008: 427): a. Pozitivizmin eleştirisi ile bilim ve teknolojinin araçsal kullanımının eleştirisi b. Eleştirel teorinin yeniden inşası ve güncelleştirilmesi c. Marksizmin yeniden inşası d. Yeni bir bilgi ve iletişim teorisinin geliştirilmesi
Slattery, Habermas’ın bugüne kadar yapmış olduğu çalışmalarının ana temasının kısaca aşağıdaki gibi özetlenebileceğini vurgular (Slattery, 2008: 427): a. Pozitivizmin eleştirisi ile bilim ve teknolojinin araçsal kullanımının eleştirisi b. Eleştirel teorinin yeniden inşası ve güncelleştirilmesi c. Marksizmin yeniden inşası d. Yeni bir bilgi ve iletişim teorisinin geliştirilmesi
Soru 123
Habermas aşağıdaki çalışmalarının hangisinde vatandaşlar arasında şeffaf, açık ve akılcı tartışmaya dayalı olarak oluşturulan, kamu ve kamuoyu anlamına da gelen kamusallığın tarihsel gelişimini, dönüşümünü ve de çöküşünü irdeler?
Seçenekler
A
İletişimsel Eylem Kuramı
B
Kamu ve Haklar
C
Kamusallığın Yapısal Dönüşümü
D
Modernliğin Felsefi Tartışması
E
Rasyonel Bir Topluma Doğru
Açıklama:
Öncelikle Habermas’ın 1962’de yayımlanan ve ilk büyük çalışması olarak kabul edilen Kamusallığın Yapısal Dönüşümü’nden (Strukturwandel der Öffentlichkeit) kısaca bahsetmek yerinde olacaktır. Habermas bu çalışmasında, vatandaşlar arasında şeffaf, açık ve akılcı tartışmaya dayalı olarak oluşturulan, kamu ve kamuoyu anlamına da gelen kamusallığın tarihsel gelişimini, dönüşümünü ve de çöküşünü irdeler.
Soru 124
Habermas modernite ve rasyonaliteyi eleştirmekle birlikte aynı zamanda savunan ve bu açıdan modernizmin varsayımlarına saldıran postmodernistlere karşı moderniteyi “tamamlanmamış bir proje” olarak görerek tamamlamaya çalışan günümüzün tartışmasız lider sosyal kuramcısıdır.
Bu Tanım Hangi kuramcıya aittir?
Bu Tanım Hangi kuramcıya aittir?
Seçenekler
A
Ritzer
B
Edgar
C
Scott
D
Jung
E
Barthes
Açıklama:
Sonuç olarak, Ritzer’in (1996: 586) ifade ettiği gibi Habermas modernite ve rasyonaliteyi eleştirmekle birlikte aynı zamanda savunan ve bu açıdan modernizmin varsayımlarına saldıran postmodernistlere karşı moderniteyi “tamamlanmamış bir proje” olarak görerek tamamlamaya çalışan günümüzün tartışmasız lider sosyal kuramcısıdır.
Soru 125
Habermas kamusallığın yapısal dönüşümünü aşağıdaki çerçevelerden hangisinde analiz etmez?
Seçenekler
A
İletişim ağının ticarileşmesi
B
Özgür basının sermayenin çıkarlarına hizmet etmeye başlaması
C
Bürokratik müdahaleler
D
Devlet müdahaliciliği
E
Bireyin varoluşu
Açıklama:
Habermas kamusallığın yapısal dönüşümünü iletişim ağının ticarileşmesi, bürokratikleşmenin ve devlet müdahaleciliğinin artması gibi temel dönüşümler çerçevesinde analiz eder. Bu süreçte kamusal topluluğun tutarlılığını sağlayan kurumlar, başta basın olmak üzere, sarsılmaya ve işlevlerini yitirmeye başlamıştır. İletişim ağının ticarileşmesi ve özgür basının sermayenin çıkarlarına hizmet etmeye başlamasıyla birlikte akıl üreten kamusal topluluk kültür tüketicilerine dönüşmeye başlar
Bireyin varoluşunun Habermasın kamusallık çalışmalarında yeri yoktur.
Bireyin varoluşunun Habermasın kamusallık çalışmalarında yeri yoktur.
Soru 126
Sistemin yapısal mekanizmaları güçlendikçe özellikle güç ve para temelinde işleyen siyasal ve ekonomik sistemlerin yaşantı-dünyası üzerindeki güç ve denetimi giderek artar ve nihayetinde yaşantı-dünyasını kontrol etmeye başlarlar. Habermas, sistemin yaşantı-dünyasına müdahalesini ve denetimini de yaşantı-dünyasının kolonileşmesi olarak kavrar. “Habermas’ın terminolojisiyle bu süreç bir ‘sistem’ olarak toplumun, bir ‘......... .......’ olarak topluma müdahalesi” olarak anlaşılır.
Yukarıdaki tanımda boşluğu aşağıdakilerden hangisi ile doldurursak doğru olur?
Yukarıdaki tanımda boşluğu aşağıdakilerden hangisi ile doldurursak doğru olur?
Seçenekler
A
Yaşantı dünyası
B
İletişimsel Rasyonalite
C
Adaptasyon
D
Amaca Ulaşma
E
Analitik eylem Tipi
Açıklama:
Sistemin yapısal mekanizmaları güçlendikçe özellikle güç ve para temelinde işleyen siyasal ve ekonomik sistemlerin yaşantı-dünyası üzerindeki güç ve denetimi giderek artar ve nihayetinde yaşantı-dünyasını kontrol etmeye başlarlar. Habermas, sistemin yaşantı-dünyasına müdahalesini ve denetimini de yaşantı-dünyasının kolonileşmesi olarak kavrar. “Habermas’ın terminolojisiyle bu süreç bir ‘sistem’ olarak toplumun, bir ‘yaşantıdünyası’ olarak topluma müdahalesi” olarak anlaşılır
Yaşantı Dünyası
Yaşantı Dünyası
Soru 127
Haberamas hangi okulun temsilcisi olarak görülür?
Seçenekler
A
Bauhaus okulu
B
Weimar okulu
C
Düsseldorf okulu
D
Münich okulu
E
Frankfurt Okulu
Açıklama:
Frankfurt Okulunun önde gelen temsilcilerinden farklı olarak Habermas için “sistemin kolonileştirici etkilerine karşı toplumsal direniş imkanı her zaman vardır. Bu yolla, feminizm, yeşil politikalar, anti-nükleer faaliyetler gibi yeni toplumsal hareketlerin eleştirel potansiyeli modernite potansiyelinden tamamen vazgeçmeden sürdürülebilir.
Soru 128
Habermas aşağıdaki çalışmalarından hangisinde ilk olarak bilgi ve bilim konusunda kendini genel-geçer tek paradigma olarak ortaya koyan pozitivist bilgi ve bilim modelini eleştirir?
Seçenekler
A
Kamusallığın Yapısal Dönüşümü
B
“İdeoloji” Olarak Teknik ve Bilim
C
Rasyonel Bir Topluma Doğru
D
Bilgi ve İnsansal İlgiler
E
Sosyal Bilimlerin Mantığı Üzerine
Açıklama:
Frankfurt Okulunun önde gelen temsilcileri gibi Habermas da bu çalışmasında ilk olarak bilgi ve bilim konusunda kendini genel-geçer tek paradigma olarak ortaya koyan pozitivist bilgi ve bilim modelini eleştirir.
Habermas’ın ilk dönem önemli çalışmalarından biri de 1968’de yayımlanan Bilgi ve İnsansal İlgiler (Erkenntnis und Interesse) adlı ünlü çalışmasıdır. Bu çalışma genellikle, başlangıçta amacı eleştirel sosyal kuram adı altında özgürleştirici/ kurtarıcı bir sosyal bilim modeli geliştirmek olan Habermas’ın eleştirel teorisini üzerinde temellendireceği bir bilgi kuramı (epistemoloji) geliştirme çabasının bir ürünü olarak görülür.
Habermas’ın ilk dönem önemli çalışmalarından biri de 1968’de yayımlanan Bilgi ve İnsansal İlgiler (Erkenntnis und Interesse) adlı ünlü çalışmasıdır. Bu çalışma genellikle, başlangıçta amacı eleştirel sosyal kuram adı altında özgürleştirici/ kurtarıcı bir sosyal bilim modeli geliştirmek olan Habermas’ın eleştirel teorisini üzerinde temellendireceği bir bilgi kuramı (epistemoloji) geliştirme çabasının bir ürünü olarak görülür.
Soru 129
"Habermas'a göre ............. bilgi formunu tarihsel-hermeneutik/yorumbilgisel (iletişimsel) bilgi veya daha kısaca hümanistik bilgi oluşturmaktadır ve bu bilgi türünün temel ilgisi dünyayı anlamaktır."
Yukarıdaki ifadede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelirse doğru olur?
Yukarıdaki ifadede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelirse doğru olur?
Seçenekler
A
Birinci
B
İkinci
C
Üçüncü
D
Ortak
E
Epistemolojik
Açıklama:
Bu bilgi formu ile ona karşılık gelen ilgi/çıkar ise kültürel alanda etkileşim olarak tanımlanabilecek bir eylem ya da deneyim alanı ile ilişkilidir (Habermas, 1968: 374-76; Scott, 1995: 232; Edgar, 2006:10). Habermas’a göre analitik bilgi baskıcı denetimi kolayca artırmaya yönelik bir ilgiye/çıkara sahipken hümanistik bilgi ne baskıcı ne de özgürleştirici bir ilgiye/çıkara sahip değildir (Ritzer, 1996: 291).
İkinci bilgi formunu tarihsel-hermeneutik/yorumbilgisel (iletişimsel) bilgi veya daha kısaca hümanistik bilgi oluşturmaktadır ve bu bilgi türünün temel ilgisi dünyayı anlamaktır.
İkinci bilgi formunu tarihsel-hermeneutik/yorumbilgisel (iletişimsel) bilgi veya daha kısaca hümanistik bilgi oluşturmaktadır ve bu bilgi türünün temel ilgisi dünyayı anlamaktır.
Soru 130
"Habermas'a göre bilgi kuramındaki bilgi formlarına paralel olarak .................; rasyonel bir araç-amaç ilişkisi izleyen, empirik-analitik bilgi yönelimli ve somut düzlemde emek ile ilişkilendirilmiş bir eylem tipidir."
Yukarıdaki ifadede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelir?
Yukarıdaki ifadede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelir?
Seçenekler
A
Araçsal eylem
B
Sembolik temsil
C
İletişimsel eylem
D
Etkileşim
E
Dil
Açıklama:
İletişimsel eylem ise normlar tarafından yapılandırılan, tarihsel-hermeneutik bilgi yönelimli, somut düzlemde ise toplumsal etkileşim ile ilişkilendirilmiş bir eylem tipidir. Dil ise hem araçsal hem de iletişimsel eylem tiplerinin oluşumunda yer alan, anlamların söylemsel olarak inşa edilmesinde kilit rolü oynayan araçtır (Scott, 1995: 234). Habermas özellikle son dönem çalışmalarında dil kullanımına çok daha büyük bir önem verir ve bu durumu kendisi de “dile-dönüş” olarak nitelendirir (Edgar, 2006: 77).
Bilgi kuramındaki bilgi formlarına paralel olarak araçsal eylem; rasyonel bir araç-amaç ilişkisi izleyen, empirik-analitik bilgi yönelimli ve somut düzlemde emek ile ilişkilendirilmiş bir eylem tipidir.
Bilgi kuramındaki bilgi formlarına paralel olarak araçsal eylem; rasyonel bir araç-amaç ilişkisi izleyen, empirik-analitik bilgi yönelimli ve somut düzlemde emek ile ilişkilendirilmiş bir eylem tipidir.
Soru 131
Aşağıdakilerden hangisi "Habermas"ın saptadığı geç kapitalist toplumda; ekonomik, siyasal ve sosyokültürel yönden birbirini tetikleyebilecek kriz eğilimlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Ekonomik krizler
B
Rasyonalite krizleri
C
Meşruiyet krizleri
D
Motivasyon krizleri
E
Savaş krizleri
Açıklama:
Savaş krizleri, "Habermas"ın saptadığı geç kapitalist toplumda; ekonomik, siyasal ve sosyokültürel yönden birbirini tetikleyebilecek kriz eğilimlerinden biri değildir. Doğru yanıt: E'dir.
Soru 132
Habermas insanların ortaklaşa sahip oldukları üç bilişsel ilgi saptar. Ona göre, birbirimizi anlayabilmek ve birlikte çalışabilmek için ihtiyaç duyduğumuz ve bizi hermeneutik bilimlere yönelten ilgi türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Pratik ilgi
B
Kurtarıcı ilgi
C
Teknik ilgi
D
Kamusal ilgi
E
Tarihsel ilgi
Açıklama:
Birbirimizi anlayabilmek ve birlikte çalışabilmek için ihtiyaç duyduğumuz ve bizi hermeneutik bilimlere yönelten pratik ilgidir.
Soru 133
Aşağıdakilerden hangisi Habermas için söylenemez?
Seçenekler
A
Postmodernist ve yapısalcı yazarlardan farklı görüşlere sahiptir.
B
Modernite tamamlanmamış bir projedir.
C
Gelecekten yana umut yoktur.
D
Kurtuluşun, özgürleşmenin yolu rasyonel iletişimdir.
E
İdeal konuşma, konuşmacıların eşit katılımıyla gerçekleşir.
Açıklama:
Habermas, gelecekten yana umutsuz değildir. İnsanlar arası iletişimi özgürleştirebilecek güçte yeni bir bilgi teorisinin geliştirilmesiyle rasyonel düşüncenin, bir kez daha, hâkim olacağını ve böylece daha adil ve özgür bir toplumun oluşacağını ümit eder. Doğru yanıt: C'dir.
Ünite 3
Soru 1
Düalizmlerin hiçbir teorik dönüşümünü sağlamaya uygun olmadığını, birey-toplum (yapı-fail) karşıtlığından söz etmek yerine bu ikili yapıların karşıtlıktan oluşan dönüşümselliklerimi hesaba katmak gerektiğini öne süren düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Richard Sennett
B
David Harvey
C
Anthony Giddens
D
Manuel Castells
E
Jürgen Habermas
Açıklama:
Giddens, birey-toplum düalizmine karşı çıkan ve yeniden üretilen pratikler üzerine yoğunlaşan bir sosyolog olmuştur. Düalizmlerin hiçbir teorik dönüşümü sağlamaya uygun olmadığını belirten Giddens, birey-toplu (yapı/fail) karşıtlığından söz etmek yerine, bu ikili yapıların karşıtlıktan oluşan dönüşümselliklerini hesaba katmak gerektiğini savunmuştur.
Soru 2
............ modernite ya da gelenek-ötesi (post-traditional) toplumu gelenek ve alışkanlığa ait kesinliklere ilişkin rasyonel bilginin yer aldığı bir düzen olarak tanımlamaktadır.
Yukarıdaki boşluğa aşağıdaki düşünürlerden hangisinin gelmesi doğrudur?
Yukarıdaki boşluğa aşağıdaki düşünürlerden hangisinin gelmesi doğrudur?
Seçenekler
A
Richard Sennett
B
Anthony Giddens
C
Manuel Castells
D
Jurgen Habermas
E
Pierre Bourdieu
Açıklama:
Giddens, modernite ya da gelenek-ötesi (post-traditional) toplumu, gelenek ve alışkanlığa ait kesinliklere ilişkin rasyonel bilginin yer aldığı bir düzen olarak tanımlamaktadır. Bu bağlamda modern dönemde terinden çıkarma/yerinden edilme kavramı ile ifade ettiği soyut sistemlere yönelik güven ilişkilerinin nasıl olduğunu üç kategoride değerledirir: Bunlar 1. toplumsal bağları istikrarlı kılma aracı olarak dostluk ya da cinsel (akrabalık) yakınlıkla ilgili kişisel ilişkiler, 2. Belirsiz zaman aralıklarındaki ilişkileri istikrarlı kılma yolu olarak soyut sistemler (açılımlı mekanizmalar), 3. Geçmiş ile geleceği bağlantılandırma tarzı olarak karşı-olgusal, geleceğe yönelik düşüncedir. Doğru cevap B'dir.
Soru 3
............... küreselleşemenin günümüz gerçekliği içinde bir süre olduğunu ancak yarattığı tehlike ve risklere müdahale edilmediği takdirde eko-yaşam adına olumsuzluklar yaratacağını kabul etmiş ve bu sürecin toplumların çıkarlarına uygun hale getirilmesi için nasıl dönüştürülebileceğini anlatmaya çalışmıştır. Yukarıdaki boşluğa aşağıdaki isimlerden hangisinin getirilmesi uygundur?
Seçenekler
A
Ulrich Beck
B
Manuel Castells
C
Pierre Bourdieu
D
Jürgen Habermas
E
Anthony Giddens
Açıklama:
Anthony Giddens düşünce ve eylemlerinde ne küreselleşme taraftarı ne de küreselleşme karşıtı olmuştur. Daha çok küreselleşemenin günümüz gerçekliği içinde bir süre olduğunu ancak yarattığı tehlike ve risklere müdahale edilmediği takdirde eko-yaşam adına olumsuzluklar yaratacağını kabul etmiş ve bu sürecin toplumların çıkarlarına uygun hâle getirilmesi için nasıl dönüştürülebileceğini anlatmaya çalışmıştır. Doğru cevap A'dır.
Soru 4
Giddens'a göre aşağıdakilerden hangisi modernliğin dinamizmini ve zaman periyodunu biçimlendiren kurumlardan birisi değildir?
Seçenekler
A
Gözetim
B
Kapitalizm
C
Şiddet tekeli/zorlayıcı güç
D
Bürokrasi
E
Endüstrileşme
Açıklama:
Modernliğin yapısal olarak küreselleştirici özelliği bulunduğuna değinen Giddens bu süreçte bilhassa dört kurumun modernliğin dinamizmini ve zaman periyodunu biçimlendirdiğini öne sürer. Bunlar: kapitalizm, endüstrileşme, şiddet tekeli/zorlayıcı güç ve gözetimdir. Böylece modernliğin dinamiği ile küreselleşmenin boyutlarını birbirine denk düşecek biçimde bağlantılandırarak açıklar. Doğru cevap D'dir.
Soru 5
“Modernlik terimini kullananların çoğu, ben dâhil, onu evrensellik iddiaları sorgulanabilir nitelikte olan, tarihsel olarak özgül bir sosyo-ekonomik ve kültürel oluşum olarak görüyorlar. Benim anlayışıma göre modernlik tarihin sonu değildir; ama modern olan şekilsiz, parçalı, çizgisel olmayan bir post-modernlik hâlinde çözülmüş de değildir. Dolayısıyla “postmodern” fikri yalnızca “modernliğin aklının başına gelmesini” ya da kendi sınırları ile yüzleşmek zorunda kalmasını değil, aynı zamanda bunu aşmayı da içerir” düşüncesi aşağıdaki düşünürlerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Ulrich Beck
B
Zygmunt Bauman
C
Richard Sennett
D
Manuel Castells
E
Anthony Giddens
Açıklama:
Giddens, modernliği şu sözleri ile değerlendirmektedir. “Modernlik terimini kullananların çoğu, ben dâhil, onu evrensellik iddiaları sorgulanabilir nitelikte olan, tarihsel olarak özgül bir sosyo-ekonomik ve kültürel oluşum olarak görüyorlar. Benim anlayışıma göre modernlik tarihin sonu değildir; ama modern olan şekilsiz, parçalı, çizgisel olmayan bir post-modernlik hâlinde çözülmüş de değildir. Dolayısıyla “postmodern” fikri yalnızca “modernliğin aklının başına gelmesini” ya da kendi sınırları ile yüzleşmek zorunda kalmasını değil, aynı zamanda bunu aşmayı da içerir” Bu açıklamada Habermas’ın görüşleri ile Giddens’ın görüşlerinin kesiştiği görülür. Çünkü Habermas’a göre modernizm henüz tamamlanmamış bir projedir. Doğru cevap E'dir.
Soru 6
Henüz post-modern bir toplumsal evrende yaşamadığımızı belirten ve postmodernite yerine geç modernite kavramını kullanan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Zygmunt Bauman
B
Anthony Giddens
C
Jürgen Habermas
D
Ulrich Beck
E
Richard Sennett
Açıklama:
Henüz postmodern bir toplumsal evrende yaşamadığımızı beliren Giddens yine de yaşam tarzlarının ve toplumsal örgütlenme biçimlerinin farklılığına dikkati çeker. Postmodernlik, hiçbir şeyin tam bir kesinlikle bilinemeyeceğine, epistemolojinin önceki temellerinin güvenilir olmadığına, tarihte teleolojiye yer olmadığına, dolayısıyla ilerlemenin hiçbir çeşidinin kabul edilemeyeceğine işaret etmektedir. Bu nedenle Giddens, postmodernite yerine “geç modernite” kavramını kullanmayı tercih eder. Doğru cevap B'dir.
Soru 7
Eski sol fikirlerin güncelliğini yitirdiğini, sağcı fikirlerin ise çelişkili ve hatta tehlikeli olduklarını iddia ederek "üçüncü yol" aracılığıyla siyasal aktivizm ve idealizmi alevlendirmeyi amaçlayan bir eylem programı ortaya koyan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Pierre Bourdieu
B
Marshall McLuhan
C
Anthony Giddens
D
Manuel Castells
E
Richard Sennett
Açıklama:
Sağ ve Solun Ötesi (Beyond Left and Right) ve üçüncü Yol:Sosyal Demokrasinin Yeniden Dirilişi (The Third Way:The Renewal of Social Democracy) adlı kitaplarında Giddens eski “sol” fikirlerin güncelliğini yitirdiğini “sağcı” fikirlerin ise çelişkili ve hatta tehlikeli olduklarını iddia eder. Giddens’ın sosyal demokrat (liberal) “üçüncü yol”u ise sadece bir teori değil, aynı zamanda siyasal aktivizm ve idealizmi alevlendirmeyi amaçlayan bir eylem programıdır. Doğru cevap C'dir.
Soru 8
Aşağıdakilerden hangisi Anthony Giddens'ın modern topluma özgü olarak bahsettiği dört riskten birisi değildir?
Seçenekler
A
Kapitalizmi sınırlayan ekolojik ve çevresel kısıtlamalar
B
Türlerin yaşamını sürdürememe riskiyle birlikte artan askeri güç
C
Kapitalizmin istikrarsız nitelikleri nedeniyle ekonomik büyümenin çökme ihtimali
D
Devlet eliyle ya da başka yollarla yapılan ve hiç kimsenin kaçmasının mümkün olmadığı gözetim
E
Kapitalizmin neden olduğu gelir adaletsizliği
Açıklama:
Anthony Giddens, geç modern topluma özgü dört tip riskten bahsetmektedir. Bunlar; (1) Devlet eliyle ya da başka yollarla yapılan ve hiç kimsenin kaçmasının mümkün olmadığı gözetim, (2) Türlerin yaşamını sürdürememe riskiyle birlikte artan askerî güç, (3) Kapitalizmin istikrarsız nitelikleri sebebiyle ekonomik büyümenin çökme ihtimali ve (4) Kapitalizmi sınırlayan ekolojik ve çevresel kısıtlamalar. Kapitalizmin neden olduğu gelir adaletsizliği bu risklerden birisi değildir. Doğru cevap E'dir.
Soru 9
Yapı ve failliği bir ikicilik/düalizm, karşılıklı olarak birbirlerinin dışında öğeler olarak görmek yerine, aynı şeyin analitik olarak birbirlerinden ayırt edilemez iki parçası gibi gören, yapı ve failliğin aynı eylem içerisinde karşılıklı olarak oluştuğunu öne süren düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Manuel Castells
B
Anthony Giddens
C
Marshall McLuhan
D
Richard Sennett
E
Ulrich Beck
Açıklama:
Yapı ve failliği bir ikicilik/düalizm, karşılıklı olarak birbirlerinin dışında öğeler olarak görmek yerine Giddens bir ikilik/düalite, yani aynı şeyin analitik olarak birbirlerinden ayırt edilemez iki parçası gibi görür. Yapının ikiliği, yapının dönüşümlü olarak düzenlediği toplumsal eylem ya da davranışın hem aracı hem de sonucu olduğu anlamına gelir (Allan, 2006: 266). Yapı ve fail ikili bir doğaya sahiptir ve doğaları gereği karşılıklı ilişki içindedir. Yapı ile eylem arasındaki bağlantı ise toplumsal pratikler aracılığı ile kurulur. Bu ise yapının ikiliğinin bir parçası olarak değerlendirilir. Doğru cevap B'dir.
Soru 10
Birey-toplum (yapı/fail) karşıtlığından söz etmek yerine, bu ikili yapıların karşıtlıktan
oluşan dönüşümselliklerini hesaba katmak gerektiğini savunan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
oluşan dönüşümselliklerini hesaba katmak gerektiğini savunan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Beck
B
Weber
C
Giddens
D
Wallerstein
E
Marx
Açıklama:
Düalizmlerin hiçbir teorik dönüşümü sağlamaya uygun olmadığını belirten Giddens, birey-toplum (yapı/fail) karşıtlığından söz etmek yerine, bu ikili yapıların karşıtlıktan oluşan dönüşümselliklerini hesaba katmak gerektiğini savunmuştur.
Soru 11
Giddens’a göre, yorumsamacı/hermeneutik sosyolojilerin eksiği aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yapı
B
Eylemde insan öznelerin belirleyiciliği
C
Zorlama, güç, organizasyon gibi kavramlarla topluma vurgu yapmaları
D
Aktörleri büyük güçlerin oyuncağı olarak ele almaları
E
İnsan failliğini değerlerin içselleştirilmesine indirgemeleri
Açıklama:
Giddens’a göre, yorumsamacı/hermeneutik sosyolojilerin eksiği yapıdır, katkısı ise eylemde insan öznelerin belirleyiciliğidir.
Soru 12
Giddens'ın "17. Yüzyılda Avrupa’da başlayan ve daha sonra tüm dünyayı etkisi altına alan bir toplumsal yaşam ve örgütlenme biçimi" olarak tanımladığı kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Düşünümsellik
B
Modernlik
C
Yapısalcılık
D
Küreselleşme
E
Kapitalizm
Açıklama:
Modernliği, 17. Yüzyılda Avrupa’da başlayan ve daha sonra tüm dünyayı etkisi altına alan bir toplumsal yaşam ve örgütlenme biçimi olarak tanımlar. Ancak bu tanımın zaman süreci ve coğrafi bağlamından daha fazla bir şeyi ifade ettiğine değinir. Günümüzde modernliğin yeteri kadar anlaşılamadığını vurgulayan Giddens, modernliğin doğasına bakılmasının sosyolojik analizler için kaçınılmaz olduğunu öne sürer.
Soru 13
Modern öncesi ve modern dönemi, güven ve risk ortamına dayalı olarak karşılaştıran düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Comte
B
Bauman
C
Baudrillard
D
Giddens
E
Douglas
Açıklama:
Modern dönemde “zamanın uzamla uzaklaşması” (bu kavramdan anlaşılması gereken,
varlık ve yokluk olgularını birleştirecek biçimde düzenleme ve yeniden düzenleme özelliğine vurgu yapılmasıdır) durumu giderek artmıştır. Dolayısıyla Giddens’ın modern öncesi ve modern dönemi, güven ve risk ortamına dayalı olarak karşılaştırması daha anlamlı hâle gelmiştir.
varlık ve yokluk olgularını birleştirecek biçimde düzenleme ve yeniden düzenleme özelliğine vurgu yapılmasıdır) durumu giderek artmıştır. Dolayısıyla Giddens’ın modern öncesi ve modern dönemi, güven ve risk ortamına dayalı olarak karşılaştırması daha anlamlı hâle gelmiştir.
Soru 14
I. Değişim hızı
II. Değişim alanı
III. Modern kurumların doğası
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Giddens'ın modern toplumsal kurumları geleneksel toplumsal düzenlerden ayıran süreksizlikler olarak belirlediği kategorilerdendir?
II. Değişim alanı
III. Modern kurumların doğası
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Giddens'ın modern toplumsal kurumları geleneksel toplumsal düzenlerden ayıran süreksizlikler olarak belirlediği kategorilerdendir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
Yalnız II
D
II ve III
E
Hepsi
Açıklama:
Giddens modern toplumsal kurumları geleneksel toplumsal düzenlerden ayıran süreksizlikleri ise üç kategoride değerlendirerek açıklamaktadır:
1. Değişim hızı: Geleneksel düzenlerin (toplumlar) kendi içlerinde devingen
oldukları söylenebilir. Fakat modernliğin koşulları içinde değişimin hızı
had safhadadır. Bunun önemli bir yönünü teknoloji oluştursa bile, bu hız
diğer toplumsal ilişkilerde de kendini gösterir.
2. Değişim alanı: Dünyanın farklı bölgeleri birbiri ile bağlantılı hâle geldikçe
toplumsal dönüşümün dalgaları yerkürenin tüm yüzeyini kapsamaktadır.
3. Modern kurumların doğası: Ekonomik üretim sisteminin piyasa koşulları
ve metalaşması, ulus-devletlerin siyasal sistemi gibi ekonomi-politik güç
ilişkilerinin birlikteliği, daha önceki dönemlerde hiç görülmediği kadar iç
içe geçmiştir. Dolayısıyla modern kurumlar doğaları gereği yeni dönemin
ihtiyaçlarını karşılayan bir özellik göstermektedirler.
1. Değişim hızı: Geleneksel düzenlerin (toplumlar) kendi içlerinde devingen
oldukları söylenebilir. Fakat modernliğin koşulları içinde değişimin hızı
had safhadadır. Bunun önemli bir yönünü teknoloji oluştursa bile, bu hız
diğer toplumsal ilişkilerde de kendini gösterir.
2. Değişim alanı: Dünyanın farklı bölgeleri birbiri ile bağlantılı hâle geldikçe
toplumsal dönüşümün dalgaları yerkürenin tüm yüzeyini kapsamaktadır.
3. Modern kurumların doğası: Ekonomik üretim sisteminin piyasa koşulları
ve metalaşması, ulus-devletlerin siyasal sistemi gibi ekonomi-politik güç
ilişkilerinin birlikteliği, daha önceki dönemlerde hiç görülmediği kadar iç
içe geçmiştir. Dolayısıyla modern kurumlar doğaları gereği yeni dönemin
ihtiyaçlarını karşılayan bir özellik göstermektedirler.
Soru 15
"Elimizden Kaçıp Giden Dünya" eseri aşağıdaki düşünürlerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Giddens
B
Beck
C
Weber
D
Adorno
E
Horkheimer
Açıklama:
"Elimizden Kaçıp Giden Dünya" eseri Giddens'a aittir.
Soru 16
".............., teknolojiyi kullanmaya başladığında endüstrileşmeye bağımlı olmakla kalmayıp daha fazla ve daha gelişkin güç ve gözetim teknolojilerinin üretimi için daimi bir itici güç oluşturur. Kapitalizmin farklı uluslar arasında ilişkileri mümkün kılması gibi askerî bir kompleks de uluslararası ilişkileri meydana getirir" şeklinde verilen cümlede noktalı yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Zorlayıcı güç
B
Kapitalizm
C
Küreselleşme
D
Endüstri
E
Şiddet tekeli
Açıklama:
Zorlayıcı güç, teknolojiyi kullanmaya başladığında endüstrileşmeye bağımlı olmakla kalmayıp daha fazla ve daha gelişkin güç ve gözetim teknolojilerinin üretimi için daimi bir itici güç oluşturur. Kapitalizmin farklı uluslar arasında ilişkileri mümkün kılması gibi askerî bir kompleks de uluslararası ilişkileri meydana getirir.
Soru 17
Bugün dünyanın ekonomik örgütlenişi hangi ana güç merkezleri tarafından gerçekleştirilmektedir?
Seçenekler
A
Kapitalist devletler
B
Sömürgeler
C
Ekonomisi kötü durumda olanlar
D
Endüstriye önem vermeyenler
E
Küresel düzlemden uzak olanlar
Açıklama:
Bugün dünyanın ekonomik örgütlenişi ana güç merkezleri olan kapitalist
devletler aracılığı ile gerçekleştirilmektedir. Bu devletlerin kendi iç yasaları ve
uluslararası ekonomi politikaları ekonomik faaliyetlerin birçok biçimde düzenlenmesini gerektirir. Bu durum ticari şirketlerin küresel açılımları için geniş bir
alan sağlar.
devletler aracılığı ile gerçekleştirilmektedir. Bu devletlerin kendi iç yasaları ve
uluslararası ekonomi politikaları ekonomik faaliyetlerin birçok biçimde düzenlenmesini gerektirir. Bu durum ticari şirketlerin küresel açılımları için geniş bir
alan sağlar.
Soru 18
I. Sembolik etkileşimcilik
II. Fenomenoloji
III. Dramaturji
Giddens yukarıdakilerden hangisinin ya da hangilerinin öngörüsünü kullanarak klasik sosyolojinin yapı kavramını bir araya getirir ve yapılaşma kuramını oluşturur?
II. Fenomenoloji
III. Dramaturji
Giddens yukarıdakilerden hangisinin ya da hangilerinin öngörüsünü kullanarak klasik sosyolojinin yapı kavramını bir araya getirir ve yapılaşma kuramını oluşturur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I-II
E
I-II-III
Açıklama:
En basit hâliyle yapılaşma kuramında Giddens, sembolik etkileşimcilik, fenomenoloji ve dramaturjinin öngörüleriyle klasik sosyolojinin yapı kavramını bir araya getirir.
Soru 19
Bir bölge içerisinde tipik olarak var olabilecek toplumsal pratik türüne gönderme yapan bölgeselleştirme pratiği aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bölgenin biçimi
B
Bölgenin özelliği
C
Bölgenin sürekliliği
D
Bölgenin süresi
E
Bölgenin çapı
Açıklama:
Bölgeselleştirme biçim, özellik, süreklilik (duration) ve süreye (span) göre üç çeşitlilik özelliği gösterir. Bölgenin özelliği, bir bölge içerisinde tipik olarak var olabilecek toplumsal pratik türüne gönderme yapar. Örneğin, insanlar yüzyıllardır evler içerisinde yaşarlar fakat evin özelliği zamanla değişime uğramıştır. Tarım toplumlarında ev ekonominin, devletin ve ailenin merkezidir fakat modern kapitalist toplumlarda ev, kesinlikle ailenin alanını oluşturur ve bu nedenle kamusal olmaktan ziyade özeldir.
Soru 20
Giddens'ın sosyolojik yaklaşımıyla ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Toplumsal yaşamın evrensel yasalarının bulunduğunu düşünmüştür.
B
Makro ve mikro kuramcıların yöntemlere bağlı kalmıştır.
C
Durkheim’ın pozitivist yaklaşımını bütünüyle reddetmiştir.
D
Sosyolojide kökleşmiş karşıtlıkları reddetme eğiliminde olmuştur.
E
Oluşturduğu kuram, Marx ve Weber’in düşünce ve metodlarından etkilenerek geleneksel anlayışı sürdürmüştür.
Açıklama:
Giddens makro ve mikro kuramcıların yöntemlerinden farklılaşmış, geleneksel ve dualist yaklaşımlardan uzaklaşmaya çalışmıştır. Sosyolojide kökleşmiş karşıtlıkları reddeden bir çaba içinde olmuştur. Böylece yorumsamacı sosyolojinin bazı yönlerini daha geleneksel yapısalcı sosyolojinin unsurları ile uzlaştırma denemesinde bulunmuştur. O, toplumsal yaşamın evrensel yasalarının bulunmadığını, yapının dışsal olarak ve tek faktörlü olarak davranışlarımızı belirlemediğini kabul etmekte ve aynı zamanda Parsonscu bakışın işlevselliğini de reddetmektedir. Durkheim’ın pozitivist açıklamalarını önemsemekle birlikte, onun metodunu eleştiriye tabi tutmuştur. Ancak kendisinin Durkheimci gelenekten beslendiğini, bunun yanı sıra Marx ve Weber’in düşünce ve metodlarından etkilendiğini fakat kendisinin bu geleneksel anlayışın üzerine yeni dediği işlevselci, yapısalcı, anlamacı ve tarihselci perspektifleri harmanlayarak bir kuram inşa ettiğini belirtmektedir.
Soru 21
Giddens'ın, aşağıda verilen görüşlerinden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Giddens’a göre, yorumsamacı/hermeneutik sosyolojilerin eksiği, eylemde insan öznelerin belirleyiciliğidir; katkısı ise yapıdır.
B
Tarihin doğrusal bir çizgide gelişmediğinden, birçok kırılma ve çatışma noktalarını içinde barındıran bir süreç olduğunu savunur.
C
Sosyolojide pozitivist varsayımlar yerine, yapı ile eylemin soyut problemlerini vurgulayan bir yaklaşımın gereğinin önemini vurgular.
D
Günümüz toplumlarının bir geçiş sürecinde olduklarını belirtir.
E
Sosyolojik bilgi, toplumsal yaşam alanına sarmal bir şekilde girip çıkan bir süreçtir; bu sürecin tamamlayıcı bir parçası olarak sosyoloji hem kendini hem de toplumsal alanı yeniden yapılandırır.
Açıklama:
Giddens’a göre, yorumsamacı/hermeneutik sosyolojilerin eksiği yapıdır, katkısı ise eylemde insan öznelerin belirleyiciliğidir. İşlevselci ve yapısalcılar ise zorlama, güç, organizasyon gibi kavramlarla topluma vurgu yaparlar. Eksiklikleri ise aktörleri büyük güçlerin oyuncağı olarak ele almaları, insan failliğini değerlerin içselleştirilmesine indirgemeleri, onların toplumsal hayattaki aktifliğini ihmal etmeleri ve normların müzakereye açık olduğunu görememeleridir. Aslında Giddens birbirine zıt olan işlevselci-holistik ve sembolik etkileşimci-aksiyonel ontolojik yaklaşımlardaki benzerliğin farkındadır.
Soru 22
- Düşünümsel olarak inşa edilmiş bilgi sistemleri
- Akrabalık ve cemaat ilişkileri sonucu oluşan bağ
- Zaman ve mekânın yakınlaşması
- Rutinin soyut sistemlerle bütünleşmesi
Seçenekler
A
I-II
B
II-III
C
I-IV
D
II-IV
E
III-IV
Açıklama:
Akrabalık ve cemaat, zaman ve uzam boyunca güvenilir bir biçimde eylemleri yapılandıran bağlar yaratırdı. Din, deneyimi güvenilir şekilde düzenleyen bir kozmoloji oluştururdu. Geleneğin kendisi tanımı gereği bir rutin olduğu için toplumsal ve doğa olaylarını yapılandırırdı fakat modern toplumlarda bu kurumsal ortamların hiç biri güçlü bir güvenirlik ve ontolojik güvenlik hissi yaratmamaktadır. Giddens’a göre bu ihtiyaçlar farklı şekillerde karşılanır: Rutin, soyut sistemlerle bütünleşmiştir, saf/arı ilişkiler cemaat ve akrabalığın yerine geçmiştir ve düşünümsel olarak inşa edilmiş bilgi sistemleri dinî kozmolojilerin yerini almıştır. Sonuç, ontolojik güvensizliğin, -“gerçekliğin varoluşsal demir atması” ile bağlantılı olarak endişenin- geleneksel toplumlardan ziyade modern toplumlarda çok daha fazla görülüyor olmasıdır. Bununla birlikte, Giddens modern dönemde “zamanın uzamla uzaklaşması” durumunun giderek arttığını savunmaktadır.
Soru 23
Yapılaşma kuramıyla ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Anlamlama kodları, davranışı yöneten kurallardır.
B
Anlamlama kodları/anlamlandırıcı kurallar, anlamın üretilmesini sağlayan kurallardır.
C
Yetkesel/düzenleyici kaynaklar, maddi ürünlerin ya da maddi dünyanın denetiminden oluşur.
D
Aktörler ile sosyal sistemler arasındaki tek yönlü ilişkiye göre, aktörler her türlü etkiden uzak, sosyal sistemlerin yegane yaratıcısıdırlar.
E
Dağıtıcı/maddi kaynaklar; yönetim teknikleri ya da teknolojileri, kurumsal pozisyon ve uzmanlık bilgisi gibi konulardan oluşur.
Açıklama:
- Normatif kurallar, davranışı yöneten kurallardır.
- Yetkesel/düzenleyici kaynaklar, yönetim teknikleri ya da teknolojileri, kurumsal pozisyon ve uzmanlık bilgisi gibi konulardan oluşur.
- Dağıtıcı/maddi kaynaklar ise maddi ürünlerin ya da maddi dünyanın denetiminden oluşur.
- Yapılaşma kuramı aktörlerin, aynı zamanda sosyal sistemlerin hem yaratıcıları hem de sosyal sistemler tarafından yaratılan, düşünümsel olarak düzenlenmiş eylem ve etkileşimlerin taşıyıcısı olduklarını vurgular.
Soru 24
- Onu diğer bölgelerden ayırmak için kullanılan bariyer ya da sınır çeşitleri bağlamında ele alınır.
- Bir bölge içerisinde tipik olarak var olabilecek toplumsal pratik türüne gönderme yapar.
- Belirli bölgeler, genellikle toplumsal pratikler için sadece günün belirli süreleri boyunca ya da belirli zaman uzunluklarıyla uygundur.
- Bu, bir arada bulunma hâlinin az ya da çok olası durumlarını mümkün kılar.
- Coğrafi mekânın büyüklüğüne ve zamanın uzunluğuna atıfta bulunur.
Seçenekler
A
I-II
B
II-III
C
I-IV
D
II-V
E
IV-V
Açıklama:
- Bölgenin biçimi, onu diğer bölgelerden ayırmak için kullanılan bariyer ya da sınır çeşitleri bağlamında ele alınır. Biçim, bir arada bulunma hâlinin az ya da çok olası durumlarını mümkün kılar.
- Bölgenin özelliği, bir bölge içerisinde tipik olarak var olabilecek toplumsal pratik türüne gönderme yapar.
- Bölgenin sürekliği ve süresi, coğrafi mekânın büyüklüğüne ve zamanın uzunluğuna atıfta bulunur. Belirli bölgeler, genellikle toplumsal pratikler için sadece günün belirli süreleri boyunca ya da belirli zaman uzunluklarıyla uygundur.
Soru 25
Giddens'ın küreselleşme anlayışına ilişkin aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Ticari kuruluşlar dolayısıyla ulusaşırı şirketler ekonomik güçlerine bağlı olarak hem kendi ülkelerindeki hem de diğer ülkelerdeki politikaları etkilerler.
B
Ulusların ve şirketlerin çıkar ilişkileri ve olası çatışmaları sürekli bir güven ortamının olamayacağı anlamına gelir.
C
Ülkeler nükleer silahlar üretme yoluna giderek diğer devletleri bu tür silahları kullanmaktan alıkoyma amacı taşımaktadır.
D
Küreselleşme sürecinde uluslararası iş bölümü, sermayenin maliyeti en düşük olan bölgelerde üretim yapma olanağını yaratmıştır.
E
Günümüzde ulusaşırı şirketlerin büyük bir çoğunluğu bütün uluslardan daha faza bütçeye sahip olması yönüyle her alanda rakipsizdir.
Açıklama:
Bugün ulusaşırı şirketlerin büyük bir çoğunluğu bütün uluslardan daha fazla bütçeye sahiptir. Bu şirketlerin sahip oldukları ekonomik anlamdaki bütçeleri her zaman ulus devletlerle rekabet hâlinde olacakaları anlamına gelmemektedir. Yani rekabet edemeyeceği durumlar da söz konusudur. Bunlar toprak bütünlüğü ve şiddet araçlarının kontrolüdür. Tüm devletler şiddet araçlarının kontrolünü ellerinde tutarlar. Böylelikle ekonomik güçleri ne kadar çok olursa olsun endüstriyel-ticari şirketler hiçbir zaman askerî örgütler olamazlar. Kendilerini belirli bir toprağın egemen olan siyasal/yasal varlıkları gibi göremezler.
Soru 26
- Postmodern bir toplumsal evrende yaşadığımızı belirten Giddens, yaşam tarzlarının ve toplumsal örgütlenme biçimlerinin farklılığına dikkati çeker.
- Giddens’a göre, postmodernizm son dönemlerdeki sosyal dünyanın kurumsal değişmelerine işaret ederken postmodernite mimaride, edebiyatta, sanatta ve şiirdeki son dönem değişmelere göndermede bulunur.
- Postmodernlik, hiçbir şeyin tam bir kesinlikle bilinemeyeceğine, epistemolojinin önceki temellerinin güvenilir olmadığına, tarihte teleolojiye yer olmadığına, dolayısıyla ilerlemenin hiçbir çeşidinin kabul edilemeyeceğine işaret etmektedir.
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I-II
E
II-III
Açıklama:
Henüz postmodern bir toplumsal evrende yaşamadığımızı beliren Giddens yine de yaşam tarzlarının ve toplumsal örgütlenme biçimlerinin farklılığına dikkati çeker. Postmodern ve postmodernite kavramlarını ayırır. Giddens’a göre bir anlamda, postmodernizm mimaride, edebiyatta, sanatta ve şiirdeki son dönem değişmelere göndermede bulunurken, postmodernite son dönemlerdeki sosyal dünyanın kurumsal değişmelerine işaret eder.
Soru 27
Modernliğin düşünümselliğine ilişkin Giddens'ın, aşağıda verilmiş olan görüşlerinden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Modernliğin düşünümselliği, düşünce ve eylemin birbirinden ayrı yapılar olarak sistemin yeniden üretilmişliği üzerine kuruludur.
B
Eğitim kurumları modern organizasyonlar olarak doğaları gereği bürokratiktir ve bu nedenle rasyonel hedef belirleme, geri dönüşlü pratikler ve daimi düşünümselliğe bağlılardır.
C
İlerleme, ulaşılmış bir amaç olarak modernliğin bir parçasıdır.
D
Giddens düşünümselliği statik bir durum olarak görür.
E
İlerleme cisimleşmiştir; nihayete ulaşmış, erişilmiş, modernliğin ideal olanı gerçekleştirmiş olduğu hedefidir.
Açıklama:
- Modernliğin düşünümselliği, düşünce ve eylemin sürekli olarak birbirine yansıtılarak sistemin yeniden üretilmişliği üzerine kuruludur.
- İlerleme, ulaşılmış bir amaç olmaktan ziyade motive edici bir değer, modernliğin söylemsel bir özelliği hâline gelir.
- Giddens düşünümselliği statik bir durum olarak değil, değişken bir durum olarak görür. Modernliğin, düşünümselliğin seviyesini dramatik bir biçimde yükselttiğini öne sürer.
- İlerleme umudu hiçbir zaman cisimleşmez- ilerleme ideali- ona hiçbir zaman ulaşamayacağımız anlamını taşır.
Soru 28
- Giddens, modernliğin süreksizlikleri ile modern toplumsal kurumların tektip olduğunu savunur.
- Giddens’a göre toplumsal evrimciliğin yapısını bozmak demek, tarihin bir bütünmüş ya da belirli bazı birleştirici örgütlenme ve dönüşüm ilkelerini yansıtıyormuş gibi görülemeyeceğini kabul etmek anlamına gelir.
- Tarihsel geçmişin analizi, bizi aynı zamanda o dönemin belli karakterlerin tanımlanabilecek ve haklarında genellemeler yapılabilecek bir niteliğin varlığına götürür.
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I-II
E
II-III
Açıklama:
Giddens’ın modernliğin süreksizlikleri (the discontinuities of modernity) konusunda söylemek istediği, modern toplumsal kurumların birçok bakımdan benzersiz oldukları, diğer bir ifade ile geleneksel toplum düzeni anlayışını yansıtmadığıdır.
Soru 29
- Geleneksel düzenlerin (toplumlar) kendi içlerinde durağan oldukları söylenebilir.
- Dünyanın farklı bölgeleri birbiri ile bağlantılı hâle geldikçe toplumsal dönüşümün dalgaları yerkürenin tüm yüzeyini kapsamaktadır.
- Ekonomik üretim sisteminin piyasa koşulları ve metalaşması, ulus-devletlerin siyasal sistemi gibi ekonomi-politik güç ilişkilerinin birlikteliği, daha önceki dönemlerde hiç görülmediği kadar iç içe geçmiştir.
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I-II
E
II-III
Açıklama:
Giddens modern toplumsal kurumları geleneksel toplumsal düzenlerden ayıran süreksizlikleri ise üç kategoride değerlendirerek açıklamaktadır:
- Değişim hızı: Geleneksel düzenlerin (toplumlar) kendi içlerinde devingen oldukları söylenebilir. Fakat modernliğin koşulları içinde değişimin hızı had safhadadır. Bunun önemli bir yönünü teknoloji oluştursa bile, bu hız diğer toplumsal ilişkilerde de kendini gösterir.
- Değişim alanı: Dünyanın farklı bölgeleri birbiri ile bağlantılı hâle geldikçe toplumsal dönüşümün dalgaları yerkürenin tüm yüzeyini kapsamaktadır.
- Modern kurumların doğası: Ekonomik üretim sisteminin piyasa koşulları ve metalaşması, ulus-devletlerin siyasal sistemi gibi ekonomi-politik güç ilişkilerinin birlikteliği, daha önceki dönemlerde hiç görülmediği kadar iç içe geçmiştir. Dolayısıyla modern kurumlar doğaları gereği yeni dönemin ihtiyaçlarını karşılayan bir özellik göstermektedirler.
Soru 30
Giddens’a göre 17. yüzyılda Avrupa’da başlayan ve daha sonra tüm dünyayı etkisi altına alan bir toplumun yaşam ve örgütlenme biçimi olarak tanımladığı kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Modernlik
B
Küreselleşme
C
Postmodernlik
D
Kapitalizm
E
Yapılaşma
Açıklama:
Ünitenin Modern Öncesi ve Modernlik bölümünde, Giddens’ın modernlik tanımı yer almaktadır.
Soru 31
Aşağıdakilerden hangisi modern dönemin güven ortamı unsurlarından biridir?
Seçenekler
A
Yerel toplulukların varlığı
B
Dinsel kozmolojiler
C
Geleceğe yönelik düşünceler
D
Akraba ilişkileri
E
İnanç ve ritüeller
Açıklama:
Ünitenin Modern Öncesi ve Modernlik bölümünde, modern dönemin güven ortamı unsurları açıklanmaktadır.
Soru 32
Aşağıdakilerden hangisi modern dönemin risk ortamı unsurlarından biridir?
Seçenekler
A
İklimin güvenilmezliğ
B
Dinsel kayradan yoksunluk
C
Yağmacı orduların varlığı
D
Kişisel anlamlılık tehdidi
E
Doğal felaket tehlikesi
Açıklama:
Ünitenin Modern Öncesi ve Modernlik bölümünde, modern dönemin risk ortamı unsurları açıklanmaktadır.
Soru 33
Aşağıdakilerden hangisi Giddens’ın modern toplumu endüstriyel uygarlıkla ilişkili olarak değerlendirdiği kategorilerden biri değildir?
Seçenekler
A
Endüstriyel üretim
B
Geleneksel düzen
C
Pazar ekonomisi
D
Kitle demokrasisi
E
Politik kurumlar
Açıklama:
Ünitenin Modernliğin Süreksizlikleri bölümünde, Giddens’ın modern toplumun endüstriyel uygarlıkla ilişkisi açıklanmaktadır.
Soru 34
Kapitalizm ve Modern Toplumsal Teori adlı kitabında klasik sosyologların her birinin metodolojik farklılığının bulunduğunu, tam kapsamlı bir genel teori yarattıkları iddiasında bulunmadıklarını ifade eden düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Durkheim
B
Habermas
C
Giddens
D
Sennett
E
Harvey
Açıklama:
Ünitenin Modernliğin Süreksizlikleri bölümünde, Giddens’ın modern çağ hakkındaki değerlendirmesi açıklanmaktadır.
Soru 35
Giddens’a göre toplumsal ilişki ve etkileşimleri yerel bağlamlarından çekip çıkaran pratikler aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Endüstriyel üretim
B
Politik kurumlar
C
Geç modern riskler
D
Kitle demokrasisi
E
Açılımlı mekanizmalar
Açıklama:
Ünitenin Modernliğin Dinamikleri bölümünde, Giddens’ın açılımlı mekanizmalar kavramı açıklanmaktadır.
Soru 36
Giddens’a göre aşağıdakilerden hangisi küreselleşmenin boyutlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Ulusal şirketlerin rekabeti
B
Ulus-devlet sistemi
C
Dünya kapitalist ekonomisi
D
Uluslararası işbölümü
E
Dünya askeri düzeni
Açıklama:
Ünitenin Modernliğin Dinamikleri bölümünde, küreselleşmenin boyutları açıklanmaktadır.
Soru 37
Giddens’ın 1990’ların başından itibaren en büyük ilgi alanını oluşturan ve postmodernite yerine kullanmayı tercih ettiği kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Düşünümsellik
B
Geç modernlik
C
Kapitalizm
D
Modernlik
E
Endüstrileşme
Açıklama:
Ünitenin Geç Modernlik ve Postmodernlik bölümünde, Giddens’ın geç modernlik anlayışı açıklanmaktadır.
Soru 38
Giddens’a göre aşağıdakilerden hangisi geç modern topluma özgü risklerden biri değildir?
Seçenekler
A
Gözetim
B
Askeri güç
C
Ekonomik çöküş
D
Ulus-devlet
E
Ekolojik kısıtlama
Açıklama:
Giddens, geç modern topluma özgü dört tip riskten bahseder: (1) Devlet eliyle ya da başka yollarla yapılan ve hiç kimsenin kaçmasının mümkün olmadığı gözetim, (2) Türlerin yaşamını sürdürememe riskiyle birlikte artan askerî güç, (3) Kapitalizmin istikrarsız nitelikleri sebebiyle ekonomik büyümenin çökme ihtimali ve (4) Kapitalizmi sınırlayan ekolojik ve çevresel kısıtlamalar
Soru 39
Aşağıdakilerden hangisi Giddens’ın yapılaşma teorisinde toplumsal yapıları oluşturan kaynaklardan biri değildir?
Seçenekler
A
Düzenleyici
B
Yetkesel
C
Yönetici
D
Maddi
E
Dağıtıcı
Açıklama:
Ünitenin Yapılaşma Kuramı ve Yapının İkiliği bölümünde, Giddens’ın yapılaşma teorisinde toplumsal yapıları oluşturan kaynaklar açıklanmaktadır.
Soru 40
Birey-toplum düalizmine karşı çıkan ve yeniden üretilen pratikler üzerine yoğunlaşan sosyolog aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Anthony Giddens
B
Pierre Bourdieu
C
Jurgen Habermas
D
Manuel Castells
E
David Harvey
Açıklama:
Yapılaşma kuramı ile yapı aktör düalizmini aşmaya çalışan sosyolog Anthony Giddens'tir.
Soru 41
Giddens'a göre modern öncesi toplumlarda güven ortamını belirleyen faktörlerden biridir?
Seçenekler
A
Tarımsal üretim
B
Akrabalık ilişkileri
C
Yerel beylerin yönetimi
D
Doğa olayları
E
Artı ürün
Açıklama:
Toplumsal bağları istikrarlı kılmada akrabalık ilişkileri düzenleyici bir rol üstlenir ve bu anlamda bu ilişkiler güven ortamını olumlu yönde etkiler.
Soru 42
Giddens'a göre aşağıdakilerden hangisi post-geleneksel dönemin güven ortamını sağlayan etkenlerden biridir?
Seçenekler
A
Anlamlı hayatların çoğalması
B
Teknoloji ve bilgide gelişim
C
Geleceğe yönelik düşünce
D
Salgın hastalıkların kontrol altına alınması
E
Büyük savaşlar ortadan kalkması
Açıklama:
Geçmiş ile geleceği bağlantılandırma tarzı olarak karşı-olgusal, geleceğe yönelik düşünce Giddens için post-geleneksel ortama güven veren etkenlerden biridir.
Soru 43
Giddens modern toplumsal kurumları geleneksel toplumsal düzenlerden ayıran süreksizlikleri belli kategoriler altına inceler. Aşağıdakilerden hangisi bu kategorilerden biridir?
Seçenekler
A
Geleneksel kurumların doğası
B
Geleneksel rütüeller
C
Akrabalık ilişkiler
D
Değişimin hızı
E
Evreni açıklama biçimi
Açıklama:
Değişim hızı bu kategorilerden biridir. Geleneksel düzenlerin (toplumlar) kendi içlerinde devingen oldukları söylenebilir. Fakat modernliğin koşulları içinde değişimin hızı had safhadadır. Bunun önemli bir yönünü teknoloji oluştursa bile, bu hız diğer toplumsal ilişkilerde de kendini gösterir.
Soru 44
Giddens, modernliğin sonuçlarının tartışıldığı günümüze nispeten özgün kabul edebileceğimiz düşüncelere sahip olarak bizlere serimlediği düşünceleri ile sosyolojide yeni bir ufuk açmıştır. Toplumsal kuramını epistomolojik ve.............. yaklaşımlardan yola çıkarak değerlendirmiş ve toplumsal ilişkilerin analizini anlamak için ontolojik yaklaşımın önemli olduğunu belirtmiştir.
Seçenekler
A
opistemik
B
ontolojik
C
antrepolitik
D
antrepoetik
E
hermeneutik
Açıklama:
Küreselleşmenin boyutlarını analiz edebileceksiniz.
Soru 45
Bütün sosyal bilimler ................................özellik gösterirler. Betimlenecek bir olayın içinde yer almak demek, karşılıklı olarak bilgininin sıradan aktörler ve sosyal bilimciler tarafından paylaşılması anlamına gelmektedir. Sosyolojik kavramlar gündelik eylemin içinden çekilip çıkartılamaz.
Seçenekler
A
opistemik
B
antrepolitik
C
hermeneutik
D
antrepoetik
E
antrepolitik
Açıklama:
Küreselleşmenin boyutlarını analiz edebileceksiniz.
Soru 46
Giddens, küreselleşmeye .................................
Seçenekler
A
karşı değildir, taraftar da değildir.
B
karşıdır.
C
taraftardır.
D
karşıdır ama taraftar değildir.
E
karşı değildir ama taraftardır.
Açıklama:
Küreselleşmenin boyutlarını analiz edebileceksiniz.
Soru 47
Giddens’a göre modernlik bir juggernaut yani önüne geçilmez ezici güçtür‘Juggernaut’ sözcüğü, ............................. bir kelime olan ve tanrı Vishnu ya daKrishna’yı -evrenin lordunu- temsil eden ‘JAGANNATHA’ kelimesinden gelir.
Seçenekler
A
İngilizce
B
Almanca
C
Fransızca
D
Hintçe
E
Sanskritçe
Açıklama:
Küreselleşmenin boyutlarını analiz edebileceksiniz.
Soru 48
Giddens’a göre “her toplumun her yetkin üyesi, o toplumun kurumları hakkında son derece bilgi sahibidir. Ancak bu fikri eleştiren ...............’a göre günümüzde vatandaşlar inceleyemeyecek kadar çok meşgul ya da stres altında oldukları bir bilgi bombardımanı altındadırlar.
Seçenekler
A
Marx
B
Luhmann
C
Weber
D
Durkheim
E
Schoppenhauer
Açıklama:
Düşünümsel aktörlerin kendilerini nasıl inşa ettiklerini ayırt edebileceksiniz.
Soru 49
Hangisi modern öncesi dönemin risk unsurlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Bulaşıcı hastalıklar
B
Doğal felaketler ve iklimin güvenilmezliği
C
Yağmacılar, haydutlar ve yerel beyler
D
Endüstriyel savaşlardan kaynaklanan insan şiddeti
E
Kötu bir büyünün etkisine girmekten korkma
Açıklama:
Modernliğin düşünümselliğini açıklayabileceksiniz.
Soru 50
Giddens'a göre aşağıdakilerden hangisi modernliğin güven ortamı kategorilerindendir?
Seçenekler
A
Bireyler tek başına yasayarak güvende olurlar.
B
Bireyler geçmiş ile bağlantı kurup geleceği düşünmeyerek güvenli hissederler.
C
Bireyler dini ritüellere önem vermezler.
D
Bireyler aile bağlarını benimsemezler.
E
Bireyler belirsiz zaman aralıklarındaki ilişkileri istikrarlı hale getirmek için para gibi soyut sistemler geliştirirler.
Açıklama:
Modern döneme ilişkin güven ve risk ortamının ne olduğunu ayırt edebileceksiniz.
Soru 51
Hangisi Giddens'in küreselleşme yaklaşımlarındandır?
Seçenekler
A
Küreselleşme tek boyutlu ve basit bir süreçtir.
B
Küreselleşmenin doğasında yerelleşme vardır.
C
Küreselleşme modernizimden bağımsızdır.
D
Küreselleşme bizzat modernitenin kendisini tüm dünyaya yaymasıyla oluşmuştur.
E
Medyanın küreselleştirişi bir etkisi yoktur.
Açıklama:
Küreselleşmenin boyutlarını analiz edebileceksiniz.
Soru 52
Hangisi toplumsal pratiğin yasalaştırılmasının temel bileşenlerindendir?
Seçenekler
A
Anlamlı iletişim üretimi
B
Endüstrileşme
C
Küreselleşme
D
Uzmanlıklar
E
Ulus-devletler
Açıklama:
Küreselleşmenin boyutlarını analiz edebileceksiniz.
Soru 53
Söylemsel bilinç kavramını aşağıdakilerden hangisi açıklamaktadır?
Seçenekler
A
Kişilerin etkileşim halindeyken bilerek kullandıkları kurallardır.
B
Eylemlerimize sözlü ve mantıklı bir açıklama yapabilme yeteneğidir.
C
Toplumsal olarak nasılı davranacağımız konusunda sahip olduğumuz bilgiye atıfta bulunur.
D
Günlük yasam aktivitelerinin mutat ve olması gerektiği gibi karşılanmasını sağlayan süreçlere atıfta bulunur.
E
Anlamın üretilmesini sağlayan kurallardır.
Açıklama:
Yapılaşma kuramını özetleyebileceksiniz.
Soru 54
Giddens, 17. Yüzyılda Avrupa’da başlayan ve daha sonra tüm dünyayı etkisi altına alan bir toplumsal yaşam ve örgütlenme biçimini nasıl tanımlar?
Seçenekler
A
Kapitalistleşme
B
Modernlik
C
Postmodern dönem
D
Aydınlanma dönemi
E
Sanayileşme dönemi
Açıklama:
Modernliğin düşünümselliğini açıklayabileceksiniz.
Soru 55
Giddens’a göre modernlik özünde aşağıdakilerin hangisi ile karşıtlık içindedir?
Seçenekler
A
Gelenek ile
B
Töreler ile
C
Ahlak ile
D
Kapitalizm ile
E
Hukuk ile
Açıklama:
Modern döneme ilişkin güven ve risk ortamının ne olduğunu ayırt edebileceksiniz.
Soru 56
Anthony Giddens’ın yapısalcı, işlevselci, tarihselci ve anlamacı kuramları harmanlayarak oluşturduğu yeni kuramına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Düşünümsel kuram
B
Yansımacı kuram
C
Yorumsamacı kuram
D
Yapısökümcü kuram
E
Yapısal-işlevselci kuram
Açıklama:
Yapılaşma kuramını özetleyebileceksiniz.
Soru 57
Giddens’a göre “zorlama, güç, organizasyon” gibi kavramlarla topluma vurgu yapan kuramlar aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yorumsamacı kuramlar
B
Yapısalcı ve işlevselciler
C
Yapısökümcü kuramlar
D
Klasik kuramlar
E
Durkheimci kuramlar
Açıklama:
Yapılaşma kuramını özetleyebileceksiniz.
Soru 58
Aşağıdakilerden hangisi Giddens’a göre modern öncesi dönemin risklerini azaltmanın yollarından biri değildir?
Seçenekler
A
Akrabalık ilişkileri
B
Yerelleşmiş ilişkiler
C
Dini inançlar
D
Gelenekler
E
Medya
Açıklama:
Modern döneme ilişkin güven ve risk ortamının ne olduğunu ayırt edebileceksiniz.
Soru 59
Aşağıdakilerden hangisi Giddens'a göre modern dönemdeki zaman ve uzam anlayışını en iyi şekilde anlatmaktadır?
Seçenekler
A
Zaman ve uzam doğal ortamlarla ilgilidir
B
Zaman ve uzam doğal çevreyle ilgildir
C
Zamanın kendisini belirleyen gezegenlerin döngüsüdür
D
Zaman ve uzam somut olan ile ilgilidir
E
Zaman ve uzam soyut ve sembolik varlıklara dönüşmüştür
Açıklama:
Modern toplumlarda zaman ve uzam, daha önceden sahip oldukları doğa ile ilgili bağlarından koparılarak soyut varlıklara dönüşmüşlerdir.
Soru 60
Küreselleşmeyi, "Yerel oluşumları millerce uzakta gerçekleşen olaylar tara- fından şekillendirecek biçimde uzak yerellikleri birbiriyle bağlantılandıran dünya çapındaki toplumsal ilişkilerin yoğunlaşması” olarak tanımlayan kişi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
A. Giddens
B
P. Bourdieu
C
D. Bell
D
M. Castells
E
D. Harvey
Açıklama:
Giddens, küreselleşmeyi bu nedenle, bir arada bulunma hâlini zaman ve uzamın daha da ötesine taşıyan uzak ile yerel arasındaki diyalektik bir ilişki bağlamında değerlendirir.
Soru 61
Giddens'ın yapılaşma kuramında yapı ile eylem arasındaki bağlantı aşağıdakilerden hangisi ile kurulur?
Seçenekler
A
Toplumsal düşünce
B
Toplumsal pratik
C
Toplumsal anlam
D
Toplumsal duygu
E
Toplumsal kurum
Açıklama:
Yapı ve fail ikili bir doğaya sahiptir ve doğaları gereği karşılıklı ilişki içindedir. Yapı ile eylem arasındaki bağlantı ise toplumsal pratikler aracılığı ile kurulur.
Soru 62
Yapılaşma teorisinde toplumsal yapılar kurallar ve kaynaklardan oluşur. Aşağıdakilerden hangisi bu kurallardan biridir?
Seçenekler
A
Siyasi kurallar
B
Toplumsal kurallar
C
Anlamlama kodları
D
Ahlaki kodlar
E
Sembolik kurallar
Açıklama:
Yapılaşma teorisinde toplumsal yapılar, kurallar ve kay- naklardan oluşur. İki tür kural vardır: normatif kurallar ve anlamlama kodları/ anlamlandırıcı kurallar. Her iki durumda da bu kurallar, toplumsal pratiklerle sarmalanmış vaziyettedir ve soyut ya da bağımsız olarak var olmazlar.
Soru 63
Giddens, toplumsal olarak nasıl varolacağımız ve davranacağımız konusunda sahip olduğumuz bilgi aşağıdaki hangi kavramla ifade edilir?
Seçenekler
A
Ahlaki bilinç
B
Politik bilinç
C
Kültürel bilinç
D
Söylemsel bilinç
E
Pratik bilinç
Açıklama:
Pratik bilinç, toplumsal olarak nasıl varolacağımız ve davranacağımız konusun- da sahip olduğumuz bilgiye atıfta bulunur.
Soru 64
Koridorda durup biriyle konuştuğunuzda ikinizin etrafında oldukça geçirgen olan sembolik bir sınır vardır ve diğerlerinin bu konuşmaya katılması [yani sınırı geçmesi] son derece mümkündür. Fakat erkekler ya da kadınlar tuvaletine girdiğinizde bir arada bulunma olasılığını açıkça sınırlayan fiziksel ve sembolik bir sınırla karşılaşırsınız. Giddens bu durumu aşağıdaki hangi kavram ile açıklar?
Seçenekler
A
Bölgenin özelliği
B
Bölgenin sürekliliği
C
Bölgenin süresi
D
Bölgenin biçimi
E
Bölgenin denetimi
Açıklama:
Bölgenin biçimi, onu diğer bölgelerden ayırmak için kullanılan bariyer ya da sınır çeşitleri bağlamında ele alınır. Biçim, bir arada bulunma hâlinin az ya da çok olası durumlarını mümkün kılar.
Soru 65
I. Modern toplumsal kurumların gelişimi ile güven ve risk, güven ve tehlike ilişkilerinin dengeleri tamamen bozulmuştur.
II. Modernliğin risk ortamını; modernliğin düşünümselliğinden kaynaklanan tehdit ve tehlikeler, savaşın endüstrileşmesinden kaynaklanan insan şiddeti tehdidi ve modernliğin düşünümselliğinin benliğe uygulanmasından kaynaklanan kişisel anlamlılık tehdidi oluşturur.
III. Modern dönemde güven ilişkilerini kişisel ilişkiler, soyut sistemler ve geleceğe yönelik düşüncelerin değerlendirilmesi belirler.
IV. Modern dünya daha önce yaşanan dönemlerden farklı değildir, aksine modernitenin ileri bir aşamasıdır ki, geçmişin eğilimlerini ve güçlerini yansıtır.
Modern dönemde güven ve risk kavramları ile ilgili olarak verilen ifadelerden hangileri doğrudur?
II. Modernliğin risk ortamını; modernliğin düşünümselliğinden kaynaklanan tehdit ve tehlikeler, savaşın endüstrileşmesinden kaynaklanan insan şiddeti tehdidi ve modernliğin düşünümselliğinin benliğe uygulanmasından kaynaklanan kişisel anlamlılık tehdidi oluşturur.
III. Modern dönemde güven ilişkilerini kişisel ilişkiler, soyut sistemler ve geleceğe yönelik düşüncelerin değerlendirilmesi belirler.
IV. Modern dünya daha önce yaşanan dönemlerden farklı değildir, aksine modernitenin ileri bir aşamasıdır ki, geçmişin eğilimlerini ve güçlerini yansıtır.
Modern dönemde güven ve risk kavramları ile ilgili olarak verilen ifadelerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I ve II
B
I, II ve III
C
I, II, III ve IV
D
II, III ve IV
E
III ve IV
Açıklama:
Giddens, modern toplumsal kurumların gelişimi ile güven ve risk, güven ve tehlike ilişkilerinin bir şekilde dengelenmesi durumunun ortaya çıktığını belirtir. Modernliğin günümüzde yaşanan risk ve tehlikelerinin toplumun varlığını tehdit etmekle birlikte bu risk ve tehlikelerin karşıtlıklar içinde kendini yeniden dönüştürme imkânının bulunduğuna işaret eder. Bu durum toplumların geçiş dönemlerine ilişin yaşanmışlıklarını ifade eder ve modernliğin süreksizliğini ortaya çıkarır. Bu bilgiye dayanarak, I numaralı ifade yanlış bilgi içerdiğinden bu ifadenin yer almadığı seçenek sorunun doğru yanıtı olacaktır.
Soru 66
Giddens’ın modernliğin süreksizliklerine ilişkin görüşlerine göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Modern toplumsal kurumlar birçok bakımdan benzersizdir ve geleneksel toplum düzeni anlayışını yansıtmaktadır.
B
İnsanlık tarihi süreksizlikler ile belirlenmiş ve doğrusal bir gelişim çizgisine sahiptir.
C
Modern toplumsal kurumlar kendi içlerinde devingen bir yapıdadır.
D
Modern toplumsal kurumları geleneksel toplumsal düzenlerden ayıran süreksizlikler değişim hızı, değişim alanı ve modern kurumların doğası olmak üzere üç kategoride değerlendirilir.
E
Toplumlardaki gelişmeler kesintiye uğramadan varlığını sürdürür.
Açıklama:
Giddens modern toplumsal kurumları geleneksel toplumsal düzenlerden ayıran süreksizlikleri üç kategoride değerlendirerek açıklamaktadır:
1. Değişim hızı: Geleneksel düzenlerin (toplumlar) kendi içlerinde devingen oldukları söylenebilir. Fakat modernliğin koşulları içinde değişimin hızı had safhadadır. Bunun önemli bir yönünü teknoloji oluştursa bile, bu hız diğer toplumsal ilişkilerde de kendini gösterir.
2. Değişim alanı: Dünyanın farklı bölgeleri birbiri ile bağlantılı hâle geldikçe toplumsal dönüşümün dalgaları yerkürenin tüm yüzeyini kapsamaktadır.
3. Modern kurumların doğası: Ekonomik üretim sisteminin piyasa koşulları ve metalaşması, ulus-devletlerin sisyasal sistemi gibi ekonomi-politik güç ilişkilerinin birlikteliği, daha önceki dönemlerde hiç görülmediği kadar iç içe geçmiştir. Dolayısıyla modern kurumlar doğaları gereği yeni dönemin ihtiyaçlarını karşılayan bir özellik göstermektedirler.
1. Değişim hızı: Geleneksel düzenlerin (toplumlar) kendi içlerinde devingen oldukları söylenebilir. Fakat modernliğin koşulları içinde değişimin hızı had safhadadır. Bunun önemli bir yönünü teknoloji oluştursa bile, bu hız diğer toplumsal ilişkilerde de kendini gösterir.
2. Değişim alanı: Dünyanın farklı bölgeleri birbiri ile bağlantılı hâle geldikçe toplumsal dönüşümün dalgaları yerkürenin tüm yüzeyini kapsamaktadır.
3. Modern kurumların doğası: Ekonomik üretim sisteminin piyasa koşulları ve metalaşması, ulus-devletlerin sisyasal sistemi gibi ekonomi-politik güç ilişkilerinin birlikteliği, daha önceki dönemlerde hiç görülmediği kadar iç içe geçmiştir. Dolayısıyla modern kurumlar doğaları gereği yeni dönemin ihtiyaçlarını karşılayan bir özellik göstermektedirler.
Soru 67
Toplumsal ilişki ve etkileşimleri yerel bağlamlarından çekip çıkaran pratiklere ne denir?
Seçenekler
A
Sembolik göstergeler
B
Açılımlı mekanizmalar
C
Uzaklaşma
D
Uzmanlık sistemleri
E
Düalizm
Açıklama:
Açılımlı mekanizmalar, toplumsal ilişki ve etkileşimleri yerel bağlamlarından çekip çıkaran pratiklerdir.
Soru 68
Modernliğin düşünümselliği ile ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Modernliğin düşünümselliği, düşünce ve eylemin sürekli olarak birbirine yansıtılarak sistemin yeniden üretilmişliği üzerine kuruludur.
B
Düşünümsellik statik bir durumdur.
C
Modernlik, düşünümselliğin seviyesini dramatik bir biçimde düşürür.
D
Modern zaman öncesinde düşünümsellik daha yaygındır.
E
İlerleme ve düşünümsellik, doğaları gereği birbirleriyle çelişir.
Açıklama:
Giddens düşünümselliği statik bir durum olarak değil, değişken bir durum olarak görür. Modernliğin, düşünümselliğin seviyesini dramatik bir biçimde yükselttiğini öne sürer. Modern zaman öncesinde insanlar toplum hakkında pek düşünmezlerdi. Aslında kendine yönelik bir varlık olarak toplum düşüncesi Montesquieu ve Durkheim gibi düşünürlerin eserlerinden önce pek bilinir değildi. Günümüzde ise topluma ilişkin farkındalığımız son derece yüksektir ve ulusumuz ve katılım gösterdiğimiz organizasyonlar ve kurumlarımız hakkında bilinçli olarak düşünürüz. İlerleme ve düşünümsellik, doğaları gereği birbirleriyle ilişkilidir. İlerlemenin düşünümselliği gerektirdiği son derece açıktır ve modernite de endemik bir yapıdadır. Bu bilgilere dayanarak A seçeneği dışındaki ifadeler yanlış bilgi içermektedir. Bu bağlamda modernliğin düşünümselliği, düşünce ve eylemin sürekli olarak birbirine yansıtılarak sistemin yeniden üretilmişliği üzerine kuruludur. Yani geleceğe yönelik olarak önceden yapılmış olanla yeni bilgilerin harmanlanması ilkeli bir biçimde savunulacak konuları örtüştürür. Böylece düşünümsellik, bilgi ve yaşam hakkındaki temel anlayışımızın kısmen şekillendirilmesi anlamına gelir.
Soru 69
Küreselleşemenin günümüz gerçekliği içinde bir süreç olduğunu ancak yarattığı tehlike ve risklere müdahale edilmediği takdirde eko-yaşam adına olumsuzluklar yaratacağını kabul eden ve bu sürecin toplumların çıkarlarına uygun hâle getirilmesi için nasıl dönüştürülebileceğini anlatmaya çalışan sosyolog hangisidir?
Seçenekler
A
Held
B
Durkheim
C
Giddens
D
Mestrovic
E
Luhmann
Açıklama:
Giddens düşünce ve eylemlerinde ne küreselleşme taraftarı ne de küresellemeşe karşıtı olmuştur. Daha çok küreselleşemenin günümüz gerçekliği içinde bir süreç olduğunu ancak yarattığı tehlike ve risklere müdahale edilmediği takdirde eko-yaşam adına olumsuzluklar yaratacağını kabul etmiş ve bu sürecin toplumların çıkarlarına uygun hâle getirilmesi için nasıl dönüştürülebileceğini anlatmaya çalışmıştır.
Soru 70
Küreselleşmenin boyutları arasında hangisi yer almaz?
Seçenekler
A
Kapitalist dünya ekonomisi
B
Zorlayıcı güç
C
Ulus-devlet sistemi
D
Askerî dünya düzeni
E
Uluslar arası işbölümü
Açıklama:
Giddens, küreselleşmenin boyutlarını kapitalist dünya ekonomisi, ulus-devlet sistemi, uluslararası işbölümü ve askerî dünya düzeni olarak dört kategoride değerlendirir.
Soru 71
Yapının dönüşümlü olarak düzenlediği toplumsal eylem ya da davranışın hem aracı hem de sonucu olması durumuna ne ad verilir?
Seçenekler
A
Post modernlik
B
Geleceğin kolonileşmesi
C
Gücün kullanımı
D
Anlamın iletişimi
E
Yapının ikiliği
Açıklama:
Yapının ikiliği, yapının dönüşümlü olarak düzenlediği toplumsal eylem ya da davranışın hem aracı hem de sonucu olduğu anlamına gelir. Yapı ve fail ikili bir doğaya sahiptir ve doğaları gereği karşılıklı ilişki içindedir. Yapı ile eylem arasındaki bağlantı ise toplumsal pratikler aracılığı ile kurulur. Bu ise yapının ikiliğinin bir parçası olarak değerlendirilir
Soru 72
Yapılaşma kuramı ile ilgili olarak hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Yapılaşma kuramının birincil yargısı, toplumsal yapıların ve failliğin tekrar tekrar ve düşünümsel olarak yeniden üretildikleridir, aynı davranışlar yoluyla aynı anda sürekli olarak yaratılırlar.
B
Normatif kurallar ve anlamlama kodları/ anlamlandırıcı kurallar olmak üzere iki tür kural vardır, bu kurallar toplumsal pratiklerden bağımsız olarak var olurlar.
C
Toplumsal karşılaşmalarda başvurulan kurallar ve kaynaklar, hem etkileşimi ve yapıyı yaratırlar hem de etkileşim ve yapı içerisinde bulunurlar.
D
Yapılaşma kuramı aktörlerin, aynı zamanda sosyal sistemlerin hem yaratıcıları hem de sosyal sistemler tarafından yaratılan, düşünümsel olarak düzenlenmiş eylem ve etkileşimlerin taşıyıcısı olduklarını vurgular.
E
Yapılaşma teorisinde toplumsal yapılar, kurallar ve kaynaklardan oluşur.
Açıklama:
Giddens, faillik ve yapının ikiliğinden bahsedebilmek için toplumsal yapının anlamını şöyle açıklar: Yapılaşma teorisinde toplumsal yapılar, kurallar ve kaynaklardan oluşur. İki tür kural vardır: normatif kurallar ve anlamlama kodları/ anlamlandırıcı kurallar. Her iki durumda da bu kurallar, toplumsal pratiklerle sarmalanmış vaziyettedir ve soyut ya da bağımsız olarak var olmazlar.
Soru 73
Günlük yaşam aktivitelerinin mutat ve olması gerektiği gibi karşılanmasını sağlayan süreçlere yapılaşma teorisinde ne ad verilir?
Seçenekler
A
Rutinleştirme
B
Süreklilik
C
Bölgeselleştirme
D
Özellik
E
Ontolojik güvenlik
Açıklama:
"Rutinleştirme" yapılaşma teorisinde temel bir kavramdır ve günlük yaşam aktivitelerinin mutat ve olması gerektiği gibi karşılanmasını sağlayan süreçlere atıfta bulunur.
Soru 74
I. En farkında olarak yapılan davranış, düşünümsel bir gözetimdir.
II. Eylemin rasyonelleştirilmesi hususunda Giddens, söylemsel bilinç ve pratik bilinç arasında bir ayrım yapar.
III. Bilinçdışı güdülenim ya da motivasyon, alışkanlıklarımız ve rutinliklerimizdir.
IV. Bölgeselleştirme biçim, özellik, süreklilik ve süreye göre üç çeşitlilik özelliği gösterir.
Giddens’ın düşünümsel aktörler ile ilgili görüşlerine göre, verilen ifadelerden hangileri doğrudur?
II. Eylemin rasyonelleştirilmesi hususunda Giddens, söylemsel bilinç ve pratik bilinç arasında bir ayrım yapar.
III. Bilinçdışı güdülenim ya da motivasyon, alışkanlıklarımız ve rutinliklerimizdir.
IV. Bölgeselleştirme biçim, özellik, süreklilik ve süreye göre üç çeşitlilik özelliği gösterir.
Giddens’ın düşünümsel aktörler ile ilgili görüşlerine göre, verilen ifadelerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I ve II
B
I, II ve III
C
I, II, III ve IV
D
I, III ve IV
E
II, III ve IV
Açıklama:
Giddens’ın düşünümsel aktörler ile ilgili görüşleri ile ilgili olarak verilen ifadelerin hepsi doğrudur.
Soru 75
I.Yorumsamacı sosyolojinin bazı yönlerini ve geleneksel yapısalcı sosyolojinin unsurlarından uzaklaştırma
II. Geleneksel ve dualist yaklaşımlardan uzaklaşma
III. Yapının dışsal olarak davranışlarımızı belirlemediğini kabul etme
IV. Birey-toplum düalizmine karşı çıkma
Yukarıdaki maddelerin hangileri Giddens'in sosyolojiye bakış açısındandır?
II. Geleneksel ve dualist yaklaşımlardan uzaklaşma
III. Yapının dışsal olarak davranışlarımızı belirlemediğini kabul etme
IV. Birey-toplum düalizmine karşı çıkma
Yukarıdaki maddelerin hangileri Giddens'in sosyolojiye bakış açısındandır?
Seçenekler
A
I ve II
B
I,II ve III
C
I,II ve IV
D
II,III ve IV
E
II ve IV
Açıklama:
Giddens makro ve mikro kuramcıların yöntemlerinden farklılaşmış, geleneksel ve dualist yaklaşımlardan uzaklaşmaya çalışmıştır. Sosyolojide kökleşmiş karşıtlıkları reddeden bir çaba içinde olmuştur. Böylece yorumsamacı sosyolojinin bazı yönlerini daha geleneksel yapısalcı sosyolojinin unsurları ile uzlaştırma denemesinde bulunmuştur. O, toplumsal yaşamın evrensel yasalarının bulunmadığını, yapının dışsal olarak ve tek faktörlü olarak davranışlarımızı belirlemediğini kabul etmekte ve aynı zamanda Parsonscu bakışın işlevselliğini de reddetmektedir. Giddens, birey-toplum düalizmine karşı çıkan ve yeniden üretilen pratikler üzerine yoğunlaşan bir sosyolog olmuştur.
Soru 76
Aşağıdakilerden hangisi Giddens’a göre yanlış bir bakış açısıdır?
Seçenekler
A
Sosyolojide pozitivist varsayımlara yer verilmelidir.
B
Eylemlere somut problemler olarak yaklaşılmalıdır.
C
Bir doğa bilimidir.
D
Ontolojik yaklaşımlara benzerlik göstermelidir.
E
Makro-mikro birlikteliğini inşa eden bir bilimdir.
Açıklama:
Sosyolojinin kendine özgü entelektüel bir disiplin olduğunu ileri süren Giddens, klasik sosyologların kuramlarını indirgemeci olarak niteler. Tarihin doğrusal bir çizgide gelişmediğinden, birçok kırılma ve çatışma noktalarını içinde barındıran bir süreç olduğundan söz eder. Bu nedenle sosyolojide pozitivist varsayımlar yerine, yapı ile eylemin soyut problemlerini vurgulayan bir yaklaşımın gereğinin önemini vurgular. Sosyoloji ne doğa bilimi, ne de bilim olmayan bir alandır. Ona göre sosyoloji, kendi sorunsalını yansıtan özelliğe sahip bir bilimdir.
Giddens’a göre, yorumsamacı/hermeneutik sosyolojilerin eksiği yapıdır, katkısı ise eylemde insan öznelerin belirleyiciliğidir. İşlevselci ve yapısalcılar ise zorlama, güç, organizasyon gibi kavramlarla topluma vurgu yaparlar. Eksiklikleri ise aktörleri büyük güçlerin oyuncağı olarak ele almaları, insan failliğini değerlerin içselleştirilmesine indirgemeleri, onların toplumsal hayattaki aktifliğini ihmal etmeleri ve normların müzakereye açık olduğunu görememeleridir. Aslında Giddens birbirine zıt olan işlevselci-holistik ve sembolik etkileşimci-aksiyonel ontolojik yaklaşımlardaki benzerliğin farkındadır.
Giddens’a göre, yorumsamacı/hermeneutik sosyolojilerin eksiği yapıdır, katkısı ise eylemde insan öznelerin belirleyiciliğidir. İşlevselci ve yapısalcılar ise zorlama, güç, organizasyon gibi kavramlarla topluma vurgu yaparlar. Eksiklikleri ise aktörleri büyük güçlerin oyuncağı olarak ele almaları, insan failliğini değerlerin içselleştirilmesine indirgemeleri, onların toplumsal hayattaki aktifliğini ihmal etmeleri ve normların müzakereye açık olduğunu görememeleridir. Aslında Giddens birbirine zıt olan işlevselci-holistik ve sembolik etkileşimci-aksiyonel ontolojik yaklaşımlardaki benzerliğin farkındadır.
Soru 77
Giddens'a göre modern öncesi ve modern toplum karşılaştırmasının özü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Din
B
Aile yapısı
C
Sanayileşme
D
Zamanın uzamla uzaklaşması
E
Çevre
Açıklama:
Günümüzde modernliğin yeteri kadar anlaşılamadığını vurgulayan Giddens, modernliğin doğasına bakılmasının sosyolojik analizler için kaçınılmaz olduğunu öne sürer.Bu nedenle ontolojik güvenliğin temelinin genellikle ilk çocukluk döneminde oluşturulduğunu belirten Giddens, yetişkinlik dönemi rutinleriyle devam ettirildiğini öne sürer. Yaşantımızdaki toplumsal pratiklerin birçoğu rutinler tarafından sürdürüldüğü için güvenirliği, hayatımızda onun rutin doğası aracılığıyla deneyimleriz ve dünyanın ontolojik statüsünü sorgusuz sualsiz kabul ederiz. Modern-öncesi toplumlarda geleneksel kurumlardaki güvenirlik ve rutinler, dünyanın olumsallığını gizlerdi. Akrabalık ve cemaat, zaman ve uzam boyunca güvenilir bir biçimde eylemleri yapılandıran bağlar yaratırdı. Din, deneyimi güvenilir şekilde düzenleyen bir kozmoloji oluştururdu. Geleneğin kendisi tanımı gereği bir rutin olduğu için toplumsal ve doğa olaylarını yapılandırırdı fakat modern toplumlarda bu kurumsal ortamların hiçbiri güçlü bir güvenirlik ve ontolojik güvenlik hissi yaratmamaktadır. Giddens’a göre bu ihtiyaçlar farklı şekillerde karşılanır: Rutin, soyut sistemlerle bütünleşmiştir, saf/arı ilişkiler cemaat ve akrabalığın yerine geçmiştir ve düşünümsel olarak inşa edilmiş bilgi sistemleri dinî kozmolojilerin yerini almıştır. Sonuç, ontolojik güvensizliğin, -“gerçekliğin varoluşsal demir atması” ile bağlantılı olarak endişenin- geleneksel toplumlardan ziyade modern toplumlarda çok daha fazla görülüyor olmasıdır. Toprağa bağlı tarımsal üretimin hâkim olduğu modern öncesi kültürlerde zaman ve uzamın uzaklaşması, modern dönem ile karşılaştırıldığında göreceli olarak düşük düzeyde seyreder. Bunun anlamı, geleneksel toplumların zaman ve uzama yakından bağlı olduğudur. McLuhan’ın ifadesi ile söylersek, geleneksel dönemde bedenimizin uzandığı yere kadar ulaşma olanağımız bulunurken, elektronik çağda sinir sistemimiz dünyayı bir ağ gibi sarmaktadır. McLuhan’ın bu ifadesi, zaman ve mekânın yakınlaşmasını getirmiştir. Giddens’ın görüşünde ise daha sonra değineceğimiz üzere “zaman ve uzamın” yerden/mekândan uzaklaşmasına neden olmuştur. Bu anlayış Giddens’da modern öncesi ve modern toplum karşılaştırmasının da özünü oluşturur. Çünkü modern dönemde “zamanın uzamla uzaklaşması” (bu kavramdan anlaşılması gereken, varlık ve yokluk olgularını birleştirecek biçimde düzenleme ve yeniden düzenleme özelliğine vurgu yapılmasıdır) durumu giderek artmıştır. Dolayısıyla Giddens’ın modern öncesi ve modern dönemi, güven ve risk ortamına dayalı olarak karşılaştırması daha anlamlı hâle gelmiştir.
Soru 78
"Dünyanın farklı bölgeleri birbiri ile bağlantılı hale geldikçe toplumsal dönüşümün dalgaları yerkürenin tüm yüzeyini kapsamaktadır." bu tanım aşağıdakilerden hangisinin tanımıdır?
Seçenekler
A
Değişim hızı
B
Değişim alanı
C
Modern kurumların doğası
D
Modernliğin süreksizlikleri
E
Modernite
Açıklama:
Giddens modern toplumsal kurumları geleneksel toplumsal düzenlerden ayıran süreksizlikleri ise üç kategoride değerlendirerek açıklamaktadır:
1. Değişim hızı: Geleneksel düzenlerin (toplumlar) kendi içlerinde devingen oldukları söylenebilir. Fakat modernliğin koşulları içinde değişimin hızı had safhadadır. Bunun önemli bir yönünü teknoloji oluştursa bile, bu hız diğer toplumsal ilişkilerde de kendini gösterir.
2. Değişim alanı: Dünyanın farklı bölgeleri birbiri ile bağlantılı hale geldikçe toplumsal dönüşümün dalgaları yerkürenin tüm yüzeyini kapsamaktadır.
3. Modern kurumların doğası: Ekonomik üretim sisteminin piyasa koşulları ve metalaşması, ulus-devletlerin siyasal sistemi gibi ekonomi-politik güç ilişkilerinin birlikteliği, daha önceki dönemlerde hiç görülmediği kadar iç içe geçmiştir. Dolayısıyla modern kurumlar doğaları gereği yeni dönemin ihtiyaçlarını karşılayan bir özellik göstermektedirler.
1. Değişim hızı: Geleneksel düzenlerin (toplumlar) kendi içlerinde devingen oldukları söylenebilir. Fakat modernliğin koşulları içinde değişimin hızı had safhadadır. Bunun önemli bir yönünü teknoloji oluştursa bile, bu hız diğer toplumsal ilişkilerde de kendini gösterir.
2. Değişim alanı: Dünyanın farklı bölgeleri birbiri ile bağlantılı hale geldikçe toplumsal dönüşümün dalgaları yerkürenin tüm yüzeyini kapsamaktadır.
3. Modern kurumların doğası: Ekonomik üretim sisteminin piyasa koşulları ve metalaşması, ulus-devletlerin siyasal sistemi gibi ekonomi-politik güç ilişkilerinin birlikteliği, daha önceki dönemlerde hiç görülmediği kadar iç içe geçmiştir. Dolayısıyla modern kurumlar doğaları gereği yeni dönemin ihtiyaçlarını karşılayan bir özellik göstermektedirler.
Soru 79
"Yerel oluşumları millerce uzakta gerçekleşen olaylar tarafından şekillendirecek biçimde uzak yerellikleri birbiriyle bağlantılandıran dünya çapındaki toplumsal ilişkilerin yoğunlaşması” bu aşağıdakilerden hangisinin tanımıdır?
Seçenekler
A
Uzam
B
Modernlik
C
Küreselleşme
D
Açılımlı mekanizmalar
E
Zaman
Açıklama:
Giddens küreselleşmeyi, “yerel oluşumları millerce uzakta gerçekleşen olaylar tarafından şekillendirecek biçimde uzak yerellikleri birbiriyle bağlantılandıran dünya çapındaki toplumsal ilişkilerin yoğunlaşması” olarak tanımlar. Küreselleşmeyi bu nedenle, bir arada bulunma halini zaman ve uzamın daha da ötesine taşıyan uzak ile yerel arasındaki diyalektik bir ilişki bağlamında değerlendirir.
Soru 80
Aşağıdaki maddelerden hangileri modernliğin dinamizmini etkileyen kuramlardır? I. kapitalizm II. Endüstrileşme III. Şiddet tekeli IV. Gözetim
Seçenekler
A
I,II ve III
B
I,II ve IV
C
I,III ve IV
D
I,II, III ve IV
E
II,III ve IV
Açıklama:
Modernliğin yapısal olarak küreselleştirici özelliği bulunduğuna değinen Giddens bu süreçte bilhassa dört kurumun modernliğin dinamizmini ve zaman periyodunu biçimlendirdiğini öne sürer. Bunlar: kapitalizm, endüstrileşme, şiddet tekeli/zorlayıcı güç ve gözetimdir. Böylece modernliğin dinamiği ile küreselleşmenin boyutlarını birbirine denk düşecek biçimde bağlantılandırarak açıklar. Modernliğin dinamiği açısından kapitalizme dikkat çeker. Kapitalizm içsel olarak yayılmacıdır. Kapitalizm kâra duyulan ihtiyaç tarafından yönlendirilir ve bunun sonucunda pazarların, teknolojilerin ve metalaştırmanın yayılımını yönlendirir.
Soru 81
Aşağıdakilerden hangisi Giddens'a göre küreselleşmenin bir boyutu değildir?
Seçenekler
A
Kapitalist dünya ekonomisi
B
Dini otorite
C
Ulus-devlet sistemi
D
Uluslararası iş bölümü
E
Askeri dünya düzeni
Açıklama:
Giddens’a göre küreselleşmenin dört boyutu olan “kapitalist dünya ekonomisi”, “ulus-devlet sistemi”, “uluslararası işbölümü” ve “askerî dünya düzeni”, modernliğin dört ana parametresi olan “kapitalizm”, “endüstriyalizm”, “gözetleme” ve “askerî güç”ün etkileşip genişleyerek dünya ölçeğine yayılmış biçimi olarak karşımıza çıkmaktadır.
Soru 82
"İlişkilerin artık belirli mekanlara bağlı olmadığı gerçeği" bu tanım aşağıdakilerden hangisinin tanımıdır?
Seçenekler
A
Uzaklaşma
B
İktidar
C
Güç
D
Güven
E
Risk
Açıklama:
Giddens’ın modernlik teorisinin altbölümleri arasında uzaklaşma/aralam(distanciation), güç/iktidar (power), güven ve risk bulunmaktadır. Uzaklaşma, ilişkilerin artık belirli mekanlara bağlı olmadığı gerçeğini ifade eder. Bu durum Mors alfabesi ve uçağın icadından bu yana geçerli olmakla birlikle bilgisayar sayesinde yirmi birinci yüzyılın başlangıcından itibaren daha da belirgin hale gelmiştir.
Soru 83
“Dönüştürücü bir kapasite" bu tanım aşağıdakilerden hangisinin tanımıdır?
Seçenekler
A
Uzaklaşma
B
Aralama
C
İktidar
D
Güven
E
Risk
Açıklama:
Giddens’ın modernlik teorisinin altbölümleri arasında uzaklaşma/aralama (distanciation), güç/iktidar (power), güven ve risk bulunmaktadır. İktidar, dolayısıyla sadece tahakküm değildir, aynı zamanda “dönüştürücü bir kapasite”dir ya da şeyleri meydana getirme becerisidir. Böylece Giddens’a göre modern dünya, yetki vericidir, çünkü insanları geleneksel, sanayi öncesi toplumun kısıtlamalarından özgür kılmıştır.
Soru 84
yapının dönüşümlü olarak düzenlediği toplumsal eylem ya da davranışın hem aracı hem de sonucu olması aşağıdakilerden hangisinin tanımıdır?
Seçenekler
A
Düzenleyici kaynaklar
B
Anlamlama kodları
C
Yapının ikiliği
D
Normatif kurallar
E
Faillik
Açıklama:
Yapı ve failliği bir ikicilik/düalizm, karşılıklı olarak birbirlerinin dışında öğeler olarak görmek yerine Giddens bir ikilik/düalite, yani aynı şeyin analitik olarak birbirlerinden ayırt edilemez iki parçası gibi görür. Yapının ikiliği, yapının dönüşümlü olarak düzenlediği toplumsal eylem ya da davranışın hem aracı hem de sonucu olduğu anlamına gelir.
Soru 85
Giddens, modern öncesi dönemin genel özelliklerini güven ortamı ve risk ortamı bakımından analiz eder. Aşağıdakilerden hangisi güven ortamının belirleyicisi olan faktörlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Zaman-uzam içindeki toplumsal bağları istikrarlı kılmada akrabalık ilişkileri düzenleyici bir rol üstlenir.
B
Tanıdık bir çevre sağlayan bir yer olarak yerel toplulukların varlığına/ağırlığına dikkat çeker.
C
Bu faktörler modern dönemin temel güvenlik durumunu sağlayan toplumsal ilişki biçimleridir.
D
Bugün ile geleceği birbirine bağlayan geleneğin çevrilebilir bir özelliğe sahip olmasından dolayı geçmişe yönelik bir bağlantının söz konusu olduğunu vurgular.
E
İnsan yaşamının ve doğanın tanrısal bir yorumunu sağlayan inanç ve ritüel uygulama tarzları olarak dinsel kozmolojiler önemli bir yer tutar.
Açıklama:
Giddens, modern öncesi dönemin genel özelliklerini güven ortamı ve risk ortamı bakımından analiz eder. Güven ortamının belirleyicilerini 4 faktörle açıklar. Bunlar;
1. Zaman-uzam içindeki toplumsal bağları istikrarlı kılmada akrabalık ilişkileri düzenleyici bir rol üstlenir.
2. Tanıdık bir çevre sağlayan bir yer olarak yerel toplulukların varlığına/ağırlığına dikkat çeker.
3. İnsan yaşamının ve doğanın tanrısal bir yorumunu sağlayan inanç ve ritüel
uygulama tarzları olarak dinsel kozmolojiler önemli bir yer tutar.
4. Bugün ile geleceği birbirine bağlayan geleneğin çevrilebilir bir özelliğe sahip olmasından dolayı geçmişe yönelik bir bağlantının söz konusu olduğunu vurgular. Bu dört faktör modern öncesi dönemin temel güvenlik durumunu sağlayan toplumsal ilişki biçimleridir.
Doğru cevap C'dir.
1. Zaman-uzam içindeki toplumsal bağları istikrarlı kılmada akrabalık ilişkileri düzenleyici bir rol üstlenir.
2. Tanıdık bir çevre sağlayan bir yer olarak yerel toplulukların varlığına/ağırlığına dikkat çeker.
3. İnsan yaşamının ve doğanın tanrısal bir yorumunu sağlayan inanç ve ritüel
uygulama tarzları olarak dinsel kozmolojiler önemli bir yer tutar.
4. Bugün ile geleceği birbirine bağlayan geleneğin çevrilebilir bir özelliğe sahip olmasından dolayı geçmişe yönelik bir bağlantının söz konusu olduğunu vurgular. Bu dört faktör modern öncesi dönemin temel güvenlik durumunu sağlayan toplumsal ilişki biçimleridir.
Doğru cevap C'dir.
Soru 86
Aşağıdakilerden hangisi Giddens'in modern öncesi dönemin risk ortamına ilişkin değerlendirmelerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Bulaşıcı hastalığın yaygınlığı, iklimin güvenilmezliği ve sel baskınları gibi doğal felaketler başta olmak üzere doğadan kaynaklanan tehdit ve tehlikeler mevcuttur.
B
Yağmacı ordular, yerel beyler, haydutlar ve hırsızlardan kaynaklanan insan şiddeti tehdidinin bulunmasıdır.
C
Dinsel kayradan yoksun kalma ya da kötü bir büyünün etkisine girme riskinin varlığıdır.
D
Modern dönemde toplumlar büyük riskler altındadır.
E
Dinsel riskleri azaltmanın yollarının başında akrabalık ilişkileri, yerelleşmiş ilişkilerin önemi, dinî inançlar ve bir rutin olan gelenekler gelmektedir.
Açıklama:
Giddens, modern öncesi dönemin risk ortamını ise şöyle değerlendirir:
1. Bulaşıcı hastalığın yaygınlığı, iklimin güvenilmezliği ve sel baskınları gibi doğal felaketler başta olmak üzere doğadan kaynaklanan tehdit ve tehlikeler mevcuttur.
2. Yağmacı ordular, yerel beyler, haydutlar ve hırsızlardan kaynaklanan insan şiddeti tehdidinin bulunmasıdır.
3. Dinsel kayradan yoksun kalma ya da kötü bir büyünün etkisine girme riskinin varlığıdır. Bu riskleri azaltmanın yollarının başında akrabalık ilişkileri, yerelleşmiş ilişkilerin önemi, dinî inançlar ve bir rutin olan gelenekler gelmektedir. Dolayısıyla bu açıklamalar, modern öncesi dönemde toplumların nasıl bir risk içinde olduklarını gösterir. Doğru cevap D'dir.
1. Bulaşıcı hastalığın yaygınlığı, iklimin güvenilmezliği ve sel baskınları gibi doğal felaketler başta olmak üzere doğadan kaynaklanan tehdit ve tehlikeler mevcuttur.
2. Yağmacı ordular, yerel beyler, haydutlar ve hırsızlardan kaynaklanan insan şiddeti tehdidinin bulunmasıdır.
3. Dinsel kayradan yoksun kalma ya da kötü bir büyünün etkisine girme riskinin varlığıdır. Bu riskleri azaltmanın yollarının başında akrabalık ilişkileri, yerelleşmiş ilişkilerin önemi, dinî inançlar ve bir rutin olan gelenekler gelmektedir. Dolayısıyla bu açıklamalar, modern öncesi dönemde toplumların nasıl bir risk içinde olduklarını gösterir. Doğru cevap D'dir.
Soru 87
Modernite toplumunun diğer adı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yansıtıcı toplum
B
Davranışçı toplum
C
Ekolojik toplum
D
Gelenek toplumu
E
Gelenek-ötesi toplum
Açıklama:
Giddens, modernite ya da gelenek-ötesi (post-traditional) toplumu, gelenek ve alışkanlığa ait kesinliklere ilişkin rasyonel bilginin yer aldığı bir düzen olarak tanımlamaktadır. Doğru cevap E'dir.
Soru 88
Geçmişin eğilimlerini ve güçlerini yansıtan modernitenin ileri aşamasına verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Geç modern dönem
B
Modern öncesi dönem
C
Modern dönem
D
Erken modern dönem
E
Çağdaş dönem
Açıklama:
Giddens, post-geleneksel dönemi modernliğin bir parçası olarak nitelemektedir. Modern dünya daha önce yaşanan dönemlerden farklı değildir, aksine modernitenin ileri bir aşamasıdır ki, geçmişin eğilimlerini ve güçlerini yansıtır. Bu özelliklerinden dolayı Giddens bu dönemi geç modern dönem olarak isimlendirir. Doğru cevap A'dır.
Soru 89
Aşağıdakilerden hangisi modern toplumsal kurumları geleneksel toplumsal düzenlerden ayıran süreksizlikler arasında yer almamaktadır?
Seçenekler
A
Değişim hızı
B
Değişim yavaşlığı
C
Değişim alanı
D
Modern toplumların doğası
E
Geleneksel düzenlerin (toplumlar) kendi içlerinde devingen olması
Açıklama:
Giddens modern toplumsal kurumları geleneksel toplumsal düzenlerden ayıran süreksizlikleri ise şu üç kategoride değerlendirerek açıklamaktadır:
1. Değişim hızı: Geleneksel düzenlerin (toplumlar) kendi içlerinde devingen oldukları söylenebilir. Fakat modernliğin koşulları içinde değişimin hızı had safhadadır. Bunun önemli bir yönünü teknoloji oluştursa bile, bu hız diğer toplumsal ilişkilerde de kendini gösterir.
2. Değişim alanı: Dünyanın farklı bölgeleri birbiri ile bağlantılı hâle geldikçe toplumsal dönüşümün dalgaları yerkürenin tüm yüzeyini kapsamaktadır.
3. Modern kurumların doğası: Ekonomik üretim sisteminin piyasa koşulları ve metalaşması, ulus-devletlerin sisyasal sistemi gibi ekonomi-politik güç ilişkilerinin birlikteliği, daha önceki dönemlerde hiç görülmediği kadar iç içe geçmiştir. Dolayısıyla modern kurumlar doğaları gereği yeni dönemin ihtiyaçlarını karşılayan bir özellik göstermektedirler.
Doğru cevap B'dir.
1. Değişim hızı: Geleneksel düzenlerin (toplumlar) kendi içlerinde devingen oldukları söylenebilir. Fakat modernliğin koşulları içinde değişimin hızı had safhadadır. Bunun önemli bir yönünü teknoloji oluştursa bile, bu hız diğer toplumsal ilişkilerde de kendini gösterir.
2. Değişim alanı: Dünyanın farklı bölgeleri birbiri ile bağlantılı hâle geldikçe toplumsal dönüşümün dalgaları yerkürenin tüm yüzeyini kapsamaktadır.
3. Modern kurumların doğası: Ekonomik üretim sisteminin piyasa koşulları ve metalaşması, ulus-devletlerin sisyasal sistemi gibi ekonomi-politik güç ilişkilerinin birlikteliği, daha önceki dönemlerde hiç görülmediği kadar iç içe geçmiştir. Dolayısıyla modern kurumlar doğaları gereği yeni dönemin ihtiyaçlarını karşılayan bir özellik göstermektedirler.
Doğru cevap B'dir.
Soru 90
"Toplumsal ilişki ve etkileşimleri yerel bağlamlarından çekip çıkaran pratikler" olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Açılımlı mekanizmalar
B
Sembolik göstergeler
C
Uzmanlık sistemleri
D
Modernliğin Düşünümselliği
E
Küreselleşme
Açıklama:
Açılımlı mekanizmalar, toplumsal ilişki ve etkileşimleri yerel bağlamlarından çekip çıkaran pratiklerdir. Doğru cevap A'dır.
Soru 91
Düşünümselliği statik bir durum olarak değil, değişken bir durum olarak
gören ve modernliğin düşünümselliğin seviyesini dramatik bir biçimde yükselttiğini öne süren toplumsal kuramcı aşağıdakilerden hangisidir?
gören ve modernliğin düşünümselliğin seviyesini dramatik bir biçimde yükselttiğini öne süren toplumsal kuramcı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Michel Foucault
B
George Ritzer
C
Anthony Giddens
D
Emile Durkheim
E
Alison Wolf
Açıklama:
Anthony Giddens, düşünümselliği statik bir durum olarak değil, değişken bir durum olarak görür. Modernliğin, düşünümselliğin seviyesini dramatik bir biçimde yükselttiğini öne sürer. Doğru cevap C'dir.
Soru 92
Anthony Giddens'ın neo-liberal söylemle refah hakları düşüncesinden yola çıkarak demokratikleşme ile minimal devleti özdeşleştiren bir yol sunduğu eseri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kapitalizm ve Modern Sosyal Teori
B
Dönüşüm
C
Tohum ve Toprak
D
Tüketim Toplumu
E
Elimizden Kaçıp Giden Dünya
Açıklama:
Anthony Giddens düşünce ve eylemlerinde ne küreselleşme taraftarı ne de küresellemeşe karşıtı olmuştur. Daha çok küreselleşemenin günümüz gerçekliği içinde bir süreç olduğunu ancak yarattığı tehlike ve risklere müdahale edilmediği takdirde eko-yaşam adına olumsuzluklar yaratacağını kabul etmiş ve bu sürecin toplumların çıkarlarına uygun hâle getirilmesi için nasıl dönüştürülebileceğini anlatmaya çalışmıştır. Kaleme aldığı, Elimizden Kaçıp Giden Dünya başlıklı eserinde Giddens neo-liberal söylemle refah hakları düşüncesinden yola çıkarak demokratikleşme ile minimal devleti özdeşleştiren bir yol sunar. Dolayısıyla Held ve diğerlerinin tanımına göre
literatürde Giddens ve onun gibi düşünenler, düşünümselciler/şüpheciler olarak adlandırılır. Doğru cevap E'dir.
literatürde Giddens ve onun gibi düşünenler, düşünümselciler/şüpheciler olarak adlandırılır. Doğru cevap E'dir.
Soru 93
Sembolik etkileşimcilik, fenomenoloji ve dramaturjinin öngörüleriyle klasik sosyolojinin yapı kavramını bir araya getiren kuram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Psikodinamik kuram
B
Sosyokültürel kuram
C
Ekolojik kuram
D
Yapılaşma kuramı
E
Davranışçı kuram
Açıklama:
En basit hâliyle yapılaşma kuramında Giddens, sembolik etkileşimcilik, fenomenoloji ve dramaturjinin öngörüleriyle klasik sosyolojinin yapı kavramını bir araya getirir. Doğru cevap D'dir.
Soru 94
Aşağıdakilerden hangisi Yapılaşma Kuramı'nda ele alınan toplumsal pratiğin yasalaştırılmasının bileşenlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Yapının dönüşümü
B
Anlamlı iletişim üretimi
C
Güç
D
Ahlak
E
Davranışın değerlendirici yargılaması
Açıklama:
Yapının ikiliği, yapının dönüşümlü olarak düzenlediği toplumsal eylem ya da davranışın hem aracı hem de sonucu olduğu anlamına gelir (Allan, 2006: 266). Yapı ve fail ikili bir doğaya sahiptir ve doğaları gereği karşılıklı ilişki içindedir. Yapı ile eylem arasındaki bağlantı ise toplumsal pratikler aracılığı ile kurulur. Bu ise yapının ikiliğinin bir parçası olarak değerlendirilir. Bu nedenle toplumsal pratiğin yasalaştırılmasının üç bileşeni bulunur. Bunlar;
1. Anlamlı iletişim üretimi (anlamın iletişimi)
2. Güç (gücün kullanımı) ve
3. Ahlaktır (davranışın değerlendirici bir yargılamasıdır).
Doğru cevap A'dır.
1. Anlamlı iletişim üretimi (anlamın iletişimi)
2. Güç (gücün kullanımı) ve
3. Ahlaktır (davranışın değerlendirici bir yargılamasıdır).
Doğru cevap A'dır.
Ünite 4
Soru 1
Eserleriyle sosyolojiye önemli katkılarda bulunmuş, 34 kitabı 29 dile çevrilmiş olan, 2007’de beşeri bilimler içinde en çok başvurulan yazarlar arasında beşinci sırada yer aldığı ifade edilen İngiliz sosyolog kimdir?
Seçenekler
A
Anthony Giddens
B
Ulrich Beck
C
Slavoj Zizek
D
Alain Badiou
E
Michel Faucoult
Açıklama:
1938’de doğan İngiliz sosyolog Anthony Giddens, eserleriyle sosyolojiye önemli katkılarda bulunmuştur. 34 kitabı 29 dile çevrilmiş olan Giddens’ın 2007’de beşeri bilimler içinde en çok başvurulan yazarlar arasında beşinci sırada yer aldığı ifade edilmiştir.
Soru 2
"Gelecekteki olasılıklar düşünülerek etkin biçimde değerlendirilen tehlikeleri" ifade eden kavram hangisidir?
Seçenekler
A
Şans
B
Tehlike
C
Risk
D
Girişimcilik
E
Talih
Açıklama:
Şans ya da tehlikeyle aynı şey olmayan risk gelecekteki olasılıklar düşünülerek etkin biçimde değerlendirilen tehlikeleri ifade etmektedir.
Soru 3
Aşağıdakilerden hangisi imal edilmiş riskin özelliklerinden değildir?
Seçenekler
A
Bizzat insanlığın gelişim sürecindeki değişimler tarafından yaratılır.
B
Özellikle bilim ve teknolojideki ilerlemeler tarafından yaratılır.
C
Yeni risk ortamlarına karşılık gelir.
D
Kişisel ve toplumsal hayata doğrudan girmektedir.
E
Son derece etkili bir şekilde hesaplanabilir.
Açıklama:
İmal edilmiş risk, kişisel ve toplumsal hayata doğrudan girmektedir ve daha kolektif bir risk çerçevesi tarafından sınırlandırılmamıştır. İmal edilmiş risk yayıldıkça, riskin yepyeni bir risklilik durumu söz konusu olmaktadır. Yeni teknolojilerin kronik biçimde etkilediği ve eskiden kabul gören şeylerin neredeyse sonsuz kere yeniden gözden geçirildiği bir toplumda, gelecek bizi daha çok meşgul etmeye başlar ve aynı zamanda bulanık bir hâl alır.
Soru 4
"Risk toplumu" kavramını ilk olarak ileri süren Alman sosyolog kimdir?
Seçenekler
A
Anthony Giddens
B
Ulrich Beck
C
Slavoj Zizek
D
Karl Marx
E
Jack Lacan
Açıklama:
Risk toplumu kavramı ilk olarak Ulrich Beck tarafından ileri sürülmüştür.
Soru 5
“İnsanların bilgi ve teknolojileri yanlış ya da kötü amaçlı kullanmalarıyla bütün dünyayı tehlikeye sokmaları sonucunda ortaya çıkan yapıyı” ifade eden kavram hangisidir?
Seçenekler
A
risk
B
küreselleşme
C
tüketim toplumu
D
risk toplumu
E
modernleşme
Açıklama:
Risk toplumu; “insanların bilgi ve teknolojileri yanlış ya da kötü amaçlı kullanmalarıyla bütün dünyayı tehlikeye sokmaları sonucunda ortaya çıkan yapıyı” ifade etmektedir.
Soru 6
Aşağıdakilerden hangisi risk toplumunun özelliklerindendir?
I. Yerleşik norm sistemleri başarısızlık gösterir.
II. Risk toplumu kendi etkilerine ve tehditlerine kör ve sağır olan modernleşme sürecinin bir sonucudur.
III. İnsanlar giderek artan biçimde farklı toplumsal kimlikler, yaşam biçimleri, kanaatler ve gruplar ya da alt kültürler düzeni içinde seçim yapma riskini almak durumundadır.
I. Yerleşik norm sistemleri başarısızlık gösterir.
II. Risk toplumu kendi etkilerine ve tehditlerine kör ve sağır olan modernleşme sürecinin bir sonucudur.
III. İnsanlar giderek artan biçimde farklı toplumsal kimlikler, yaşam biçimleri, kanaatler ve gruplar ya da alt kültürler düzeni içinde seçim yapma riskini almak durumundadır.
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Risk toplumu, Yerleşik norm sistemleri başarısızlık gösterir. Risk toplumu kendi etkilerine ve tehditlerine kör ve sağır olan modernleşme sürecinin bir sonucudur. İnsanlar giderek artan biçimde farklı toplumsal kimlikler, yaşam biçimleri, kanaatler ve gruplar ya da alt kültürler düzeni içinde seçim yapma riskini almak durumundadır.
Soru 7
Aşağıdakilerden hangisi sınıf toplumuna ait bir özelliktir?
Seçenekler
A
Bireyselleşme
B
Düşünümsellik
C
Sınıf bilinci
D
Risk bilinci
E
Riskin giderilmesi
Açıklama:
Sınıf bilinci sınıf toplumun ait bir özellikken; diğerleri risk toplumuna ait özelliklerdir.
Soru 8
Aşağıdakilerden hangisi risk toplumuna air bir özelliktir?
Seçenekler
A
kolektifleşme
B
düşünümsellik
C
toplumsal sınıf konumu
D
sınıf bilinci
E
açlık
Açıklama:
Düşünümsellik risk toplumuna ait bir özelliktir; diğerleri sınıf toplumuna ait özelliklerdir.
Soru 9
Risk toplumu yaklaşımı içinde toplumun kendi kendisiyle karşı karşıya gelmesi, yüzleşmesi modernleşme ile ilgili aşağıdaki kavramlardan hangisine karşılık gelmektedir?
Seçenekler
A
Dönüşümsel
B
Bürokratik
C
Hızlı
D
Düşünümsel
E
Kurumsal
Açıklama:
Nalçaoğlu (2000: 126) Beck’in çalışmalarına dayanarak düşünümselliği “bireylerin içinde yaşadıkları toplumda, yapılarla girdikleri ilişkide tek yönlü bir belirlenme ve boyun eğme pratiğinden çıkıp, yapı-eylem diyalektiğinin karşılıklı kurulma mantığının ayırdına varmaları ve araçsal rasyonalitenin hâkimiyetinde dayatılan toplumsal, bilimsel ve teknolojik yapıları sorgulamaları” şeklinde tanımlamaktadır.
Soru 10
Aşağıdakilerden hangisi risk toplumu bireyinin psikolojisi ile ilgili sonuçlar arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Çaresizlik duygusunun artışı
B
Danışma hatlarından yardım alanların sayısının artması
C
Güvensizlik duygusunun artması
D
Bireylerin aktif olma özelliklerinin artması
E
Akıl sağlığı bozulmuş bireylerin sayısının artması
Açıklama:
Risk toplumunda kendine güvenen, kendi ve sorumlu olduğu kişiler adına sağlıklı kararlar alabileceğine inanan aktif birey ortadan kalkar, onun yerine birey pasif hâle gelir. Ve bu birey için önemli olan güvenliğini sağladığı bir ortamda risklerden uzak bir şekilde yaşamaktır.
Soru 11
Aşağıdaki risk ile ilgili özelliklerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Risk kavramı ilk kez dünyanın dört bir yanına yolculuklar yapan batılı kâşifler tarafından kullanılmıştır
B
Yalnızca mekana yönelik bir anlamı vardır
C
Riskin mekana yönelik anlamı bankacılık ve finans sektöründe kullanılmasıyla zamansal düzleme geçmiştir
D
Risk kelimesi, hem keşfettiğimiz, hem de normalleştirip denetlemenin yollarını
aradığımız bir dünyaya göndermede bulunur.
aradığımız bir dünyaya göndermede bulunur.
E
Olumsuz olabildiği gibi olumlu anlam da taşıyabilmektedir.
Açıklama:
Risk fikri ilk kez dünyanın dört bir yanına yolculuklar yapan Batılı kâşifler tarafından kullanılmıştır. İngilizcede bilinmeyen sulara yelken açmak anlamında kullanılan bu sözcük İspanyolcaya Portekizceden girmiştir. Köken açısından başlangıçta
“mekân”a yönelik olan bu sözcüğün anlamı, daha sonra bankacılık ve yatırım alanlarına girmesiyle beraber “zaman” düzlemine taşınmıştır (Giddens, 1999: 36).
Risk kelimesi, hem keşfettiğimiz, hem de normalleştirip denetlemenin yollarını
aradığımız bir dünyaya göndermede bulunur. Burada “risk”, istenmeyen sonuçlardan kaçınma anlamını taşıdığı sürece olumsuz bir çağrışıma sahiptir. Diğer taraftan,
sorunlu bir gelecek karşısında cesur atılımlarda bulunma söz konusu olduğunda risk olumlu bir anlam taşıyabilir.
“mekân”a yönelik olan bu sözcüğün anlamı, daha sonra bankacılık ve yatırım alanlarına girmesiyle beraber “zaman” düzlemine taşınmıştır (Giddens, 1999: 36).
Risk kelimesi, hem keşfettiğimiz, hem de normalleştirip denetlemenin yollarını
aradığımız bir dünyaya göndermede bulunur. Burada “risk”, istenmeyen sonuçlardan kaçınma anlamını taşıdığı sürece olumsuz bir çağrışıma sahiptir. Diğer taraftan,
sorunlu bir gelecek karşısında cesur atılımlarda bulunma söz konusu olduğunda risk olumlu bir anlam taşıyabilir.
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi dışsal risklerin özelliklerindendir?
Seçenekler
A
Bireyleri beklenmedik bir anda (dışarıdan) vuran olayların yarattığı risktir.
B
Bizzat insanlığın gelişim sürecindeki değişimler yoluyla oluşmuştur
C
Bilim ve teknolojideki ilerlemeler tarafından yaratılır
D
Karşılarında tarihin bize çok az deneyim sunduğu yeni risk ortamlarına karşılık gelir
E
Bu risklerin hesaplanması bir yana, neler olduğu bile çoğu zaman bilinememektedir.
Açıklama:
İki tür risk arasında ayrım yapılmalıdır: (ı) dışsal ve (ıı) imal edilmiş risk.
Dışsal risk, bireyleri beklenmedik bir anda (dışarıdan) vuran olayların yarattığı
risktir. Yine de bu olaylar, bütün nüfus içinde az çok öngörülebilir olmalarına ve
sigorta edilebilmelerine yetecek kadar düzenli ve sık meydana gelirler. Dışsal risk
son derece etkili bir şekilde hesaplanabilir; zaman ve risk çizelgelerine bakılarak
insanların nasıl sigortalanacağına karar verilebilir. Sanayi toplumunun ilk iki yüzyılı dışsal riskin egemenliği altındaydı.
Doğanın ve geleneğin ötesinde yaşayan bir dünyanın en temel niteliği, dışsal
riskten imal edilmiş risk aşamasına geçmiş olmasıdır. İmal edilmiş risk, bizzat
insanlığın gelişim sürecindeki değişimler, özelikle de bilim ve teknolojideki ilerlemeler tarafından yaratılır. İmal edilmiş risk, karşılarında tarihin bize çok az deneyim sunduğu yeni risk ortamlarına karşılık gelir, bu risklerin hesaplanması bir
yana, neler olduğu bile çoğu zaman bilinememektedir. İmal edilmiş risk, kişisel ve
toplumsal hayata doğrudan girmektedir ve daha kolektif bir risk çerçevesi tarafından sınırlandırılmamıştır. İmal edilmiş risk yayıldıkça, riskin yepyeni bir risklilik
durumu söz konusu olmaktadır.
Dışsal risk, bireyleri beklenmedik bir anda (dışarıdan) vuran olayların yarattığı
risktir. Yine de bu olaylar, bütün nüfus içinde az çok öngörülebilir olmalarına ve
sigorta edilebilmelerine yetecek kadar düzenli ve sık meydana gelirler. Dışsal risk
son derece etkili bir şekilde hesaplanabilir; zaman ve risk çizelgelerine bakılarak
insanların nasıl sigortalanacağına karar verilebilir. Sanayi toplumunun ilk iki yüzyılı dışsal riskin egemenliği altındaydı.
Doğanın ve geleneğin ötesinde yaşayan bir dünyanın en temel niteliği, dışsal
riskten imal edilmiş risk aşamasına geçmiş olmasıdır. İmal edilmiş risk, bizzat
insanlığın gelişim sürecindeki değişimler, özelikle de bilim ve teknolojideki ilerlemeler tarafından yaratılır. İmal edilmiş risk, karşılarında tarihin bize çok az deneyim sunduğu yeni risk ortamlarına karşılık gelir, bu risklerin hesaplanması bir
yana, neler olduğu bile çoğu zaman bilinememektedir. İmal edilmiş risk, kişisel ve
toplumsal hayata doğrudan girmektedir ve daha kolektif bir risk çerçevesi tarafından sınırlandırılmamıştır. İmal edilmiş risk yayıldıkça, riskin yepyeni bir risklilik
durumu söz konusu olmaktadır.
Soru 13
Aşağıdakilerden hangisi modern dönem risklerinin özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Günümüzde risk, kıtlıktan değil, aşırı üretimden kaynaklanmaktadır
B
Günümüzde riskin kaynağı sanayileşmedir
C
Riskler, hem politik hem de bilimsel olarak karşılıklıdır
D
Riskler, kendi kaynakları ile sınırlı değildir; doğaları gereği dünya üzerindeki her türlü
yaşam şeklini tehdit etmektedirler.
yaşam şeklini tehdit etmektedirler.
E
Yüksek riskli sanayilerin küreselleşmesi riskin ve sonuçlarının bilimsel olarak hesaplanmasını mümkün hâle getirmektedir
Açıklama:
Yüksek riskli sanayilerin küreselleşmesi riskin ve sonuçlarının bilimsel olarak hesaplanmasını imkânsız hâle getirmektedir. Hesaplanabilirlik modern dönem riskleri ile ortadan kalkmıştır.
Soru 14
Risk toplumu tezinin iki temel yaklaşımını ileri süren iki düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Beck- Weber
B
Wallerstein-Beck
C
Giddens-Weber
D
Beck-Giddens
E
Durkheim-Wallerstein
Açıklama:
Risk toplumu tezinin iki temel yaklaşımını ileri süren Ulrich Beck ve Anthony Giddens, risk ve geç modernite konularındaki yaklaşımlarını birbirlerinden ayrı olarak geliştirmekle birlikte, her iki kuramcının çalışmalarında ortak birtakım yönler bulunmaktadır. Örneğin, her
iki kuramcı da modernleşme süreci sonunda ortaya çıkan risk kavramını günümüzde merkezî bir ilgi alanı olarak görmektedirler.
iki kuramcı da modernleşme süreci sonunda ortaya çıkan risk kavramını günümüzde merkezî bir ilgi alanı olarak görmektedirler.
Soru 15
"İnsanların bilgi ve teknolojileri yanlış ya da kötü amaçlı kullanmalarıyla bütün dünyayı tehlikeye sokmaları sonucunda ortaya çıkan yapıyı ifade etmektedir" şeklinde yapılan risk tanımı kime aittir?
Seçenekler
A
Beck
B
Giddens
C
Durkheim
D
Wallerstein
E
Weber
Açıklama:
Beck'e göre risk, "İnsanların bilgi ve teknolojileri yanlış ya da kötü amaçlı kullanmalarıyla bütün dünyayı tehlikeye sokmaları sonucunda ortaya çıkan yapıyı ifade etmektedir".
Soru 16
“Bireylerin içinde yaşadıkları toplumda, yapılarla girdikleri ilişkide tek yönlü bir belirlenme ve boyun eğme pratiğinden çıkıp, yapı-eylem diyalektiğinin karşılıklı kurulma mantığının
ayırdına varmaları ve araçsal rasyonalitenin hâkimiyetinde dayatılan toplumsal, bilimsel
ve teknolojik yapıları sorgulamaları” şeklinde tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
ayırdına varmaları ve araçsal rasyonalitenin hâkimiyetinde dayatılan toplumsal, bilimsel
ve teknolojik yapıları sorgulamaları” şeklinde tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Risk
B
Düşünümsellik
C
Modernleşme
D
Kayıtsızlık
E
Bürokrasi
Açıklama:
“Bireylerin içinde yaşadıkları toplumda, yapılarla girdikleri ilişkide tek yönlü bir belirlenme ve boyun eğme pratiğinden çıkıp, yapı-eylem diyalektiğinin karşılıklı kurulma mantığının
ayırdına varmaları ve araçsal rasyonalitenin hâkimiyetinde dayatılan toplumsal, bilimsel
ve teknolojik yapıları sorgulamaları” şeklinde yapılan tanım düşünümsellik kavramıdır.
ayırdına varmaları ve araçsal rasyonalitenin hâkimiyetinde dayatılan toplumsal, bilimsel
ve teknolojik yapıları sorgulamaları” şeklinde yapılan tanım düşünümsellik kavramıdır.
Soru 17
Risk toplumunun temel toplumsal düzenleme prensibi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bireyselleşme
B
Kolektifleşme
C
Gelenek
D
Sınıf bilinci
E
Riskin giderilmesi
Açıklama:
Bireyselleşme ve düşünümselliktir.
Soru 18
Paradigmatik biçimde yaşanan bireysel deneyim, sınıf toplumunda açlık şeklinde görülürken, risk toplumunda nasıl görülmektedir?
Seçenekler
A
Korku
B
Düşünümsellik
C
Kıt kaynakların dağıtımı
D
Risk bilinci
E
Sınıf bilinci
Açıklama:
Paradigmatik biçimde yaşanan bireysel deneyim risk toplumunda korku şeklinde görülmektedir.
Soru 19
Sınıf toplumunun odaklanılan temel tartışma konusu, kıt kaynakların dağıtımı (zenginlik) iken, risk toplumunun temel tartışma konusu aşağıdakilerden hangisi olmuştur?
Seçenekler
A
Düşünümsellik
B
Bireyselleşme
C
Kötülerin dağıtımı (risk)
D
Korku
E
Risk bilinci
Açıklama:
Kötülerin dağıtımı (riskler) olmuştur.
Soru 20
Risk toplumunda yaşayan bireyler için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
Risklerle yaşayan birey ne yapacağını, nasıl davranacağını, ne yemesi gerektiğini bilemez
B
Kendisine güvenmeyen, çaresiz birey söz konusudur
C
Kendine güvenini yitiren birey, yardım almadan toplumsal rollerini ve görevlerini yapamayacağı duygusunun ağır basmasıyla birlikte bir danışmanın yardımına ihtiyaç duyar.
D
Kişilerin psikolojik durumlarının bir sonucu olarak ortaya çıkan fiziksel rahatsızlıklar veya akıl sağlığı ciddi biçimde bozulmuş bireylerin sayısı toplumda gittikçe artmaktadır
E
Yaşamın anlam kazanması söz konusudur
Açıklama:
Yaşamın anlam kazanması değil aksine anlam kaybetmesi söz konusudur
Soru 21
Risk kavramına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
İlk kez Batılı kâşifler tarafından kullanılmıştır.
B
Riskler olumsuz ya da olumlu olabilir.
C
Modern toplumlarda riski öngörmek zordur.
D
Anlamı zamandan mekâna doğru değişmiştir.
E
Geleceği kontrol etme fikriyle birlikte biçimlenmiştir.
Açıklama:
İlk kez Batılı kâşifler tarafından kullanılan risk kavramı, sorunlu bir gelecek karşısında cesur atılımlarda bulunma durumu söz konusu olduğunda olumlu bir anlama da sahip olabilmektedir. Ayrıca geleneksel toplumda risk esas olarak doğa güçlerinin müdahalesi ile tanımlanırken, modern toplumlarda öngörülmeyen ve denetimi zor olan tehlikeler söz konusudur. Bununla birlikte, temelde kontrol etme özellikle de geleceği kontrol etme fikriyle birlikte biçimlenen söz konusu kavramın anlamı, zamandan mekana değil, kavramın bankacılık ve yatırım alanlarına girmesiyle beraber mekandan zamana doğru değişmiştir. Doğru cevap D’dir.
Soru 22
Aşağıdaki niteliklerden hangisi diğerlerinden farklı bir risk türüne işaret etmektedir?
Seçenekler
A
Sanayi toplumunun ilk iki yüz yılında egemendir.
B
Hesaplanabilir.
C
Kişisel ve toplumsal hayata doğrudan girer.
D
Sigorta edilebilir.
E
Düzenli ve sık meydana gelir.
Açıklama:
“Dışsal” ve “imal edilmiş” olmak üzere iki tür risk söz konusudur. Sanayi toplumunun ilk iki yüz yılında egemen olan dışsal riskler, beklenmedik bir anda gerçekleşen, sigorta edilebilmelerine yetecek kadar düzenli ve sık meydana gelen, son derece etkili bir biçimde hesaplanabilir riskleri içermektedir. Bilim ve teknolojideki ilerlemeler tarafından yaratılmış olan imal edilmiş riskler ise, hesaplanamamaları bir yana, ne oldukları bile çoğu zaman bilinememektedir. Ayrıca imal edilmiş riskler, kişisel ve toplumsal hayata doğrudan girmektedir. Doğru cevap C’dir.
Soru 23
İlk kez Ulrich Beck tarafından günümüz toplumlarını nitelemek üzere kullanılmış olan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sanayi sonrası toplum
B
Modern toplum
C
Risk toplumu
D
Düşünümsel toplum
E
Postmodern toplum
Açıklama:
Günümüz toplumlarının bilgi, sanayi ötesi ve postmodern toplumlar olarak nitelendirilmeleri yanında, son yıllarda sıkça kullanılan bir başka kavram da “risk toplumu” kavramıdır. “Risk toplumu” kavramı ilk olarak Alman sosyolog Ulrich Beck tarafından 1986 yılında kullanılmıştır. Doğru cevap C’dir.
Soru 24
Aşağıdakilerden hangisi Beck’in "Dünya Risk Toplumu" dediği yapıda işaret ettiği risklerden biri değildir?
Seçenekler
A
Nükleer tehlike
B
İklim değişikliği
C
Asya ekonomilerinin çöküşü
D
Depremler
E
Yapısı değiştirilen yiyecekler
Açıklama:
Beck, "Dünya Risk Toplumu" dediği yapıda "nükleer tehlike, iklim değişimi, Asya ekonomilerinin çöküşü ve yiyeceklerin anatomik yapısının değiştirilmesi gibi sigorta edilemez risklerin ortaya çıktığını” ifade etmiştir. Doğru cevap D’dir.
Soru 25
Beck ve Giddens’ın modernitenin küresel bir risk toplumuna dönüşümünü tanımlarken başvurdukları kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Küreselleşme
B
Bumerang etkisi
C
Düşünümsel modernleşme
D
Ekolojik istimlak
E
Risk iklimi
Açıklama:
Beck ve Giddens, modernitenin günümüzde küresel bir risk toplumuna dönüşümünü “düşünümsel modernleşme” kavramıyla tanımlamaya çalışmışlardır. Literatürde önemli bir etki yaratan bu kavramı Beck ve Giddens, geç modernite döneminde belirsizlik ve güvensizliğe karşı gösterilen temel bir tepki olarak ele almışlardır. Burada düşünümsel modernleşmeden kastedilen esas itibarıyla moderniteyi sarsan ve öngörülemeyen sonuçlarından kaynaklanan belirsizlik nedeniyle toplumun kendisiyle karşı karşıya gelmesidir. Doğru cevap C’dir.
Soru 26
Aşağıdaki özelliklerden hangisi risk toplumunda önemini yitirmiştir?
Seçenekler
A
Bireyselleşme
B
Düşünümsellik
C
Emniyet
D
Kolektifleşme
E
Korku
Açıklama:
Risk toplumunda düşünümsellik, sanayi toplumundaki toplumsal ve siyasal kurumlara ve örgütlere dayanan sınıf kültürü ve aile gibi kolektif vicdan biçimlerine son vermekte, böylece toplumsal cinsiyet ve aile rolleri değişmektedir. Toplumsal sınıflara bağlılık gün geçtikçe zayıflamakta, insanlar aile ya da komşuluğun sağladığı geleneksel destek ağlarından kopmakta ve çalışma bir çatışma ve kimlik oluşumu olarak önemini yitirmektedir. Bu geleneksizleşme de bireyselleşmeyi artırmaktadır. Doğru cevap D’dir.
Soru 27
Luhmann’ın risk ve tehlike arasında yaptığı ayrımda temel aldığı ölçüt aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sigortalanabilir olma
B
Toplumsal çapta etkili olma
C
Düşünümsellik
D
İnsanların kararlarına bağlanabilme
E
Nesnellik
Açıklama:
Luhmann’ın analizine göre, gelecekte meydana gelecek olası zararlar insanların verdiği kendi kararlarına bağlanabildiğinde riskten söz edilebilmektedir. Örneğin, uçağa binmeyen bir kimse uçak kazası geçiremez. Tehlikelerse (örneğin, bir uçağın düştüğü yerde bulunan insanların ölümü) kaynağı dışarıda olan zararlardır. Yani, önceden bilinen tehlikeler (depremler ve volkan patlamaları, yağış sonucu otoyolların kaygan hâle gelmesi vb.), bu tehlikelere maruz kalmamak için hangi kararların alınması gerektiğinin bilinmesi ölçüsünde risk kavramına girerler. Doğru cevap D’dir.
Soru 28
Aşağıdaki niteliklerden hangisi risk toplumunu tanımlamaktadır?
Seçenekler
A
Toplumsal düzenleme prensibinde gelenek önemlidir.
B
Temel tartışma konuları kıt kaynakların dağıtımı üzerinedir.
C
Topluluk deneyimi sınıf bilincine dayanır.
D
Ütopyacı projeler kıtlığın giderilmesi hedefine yöneliktir.
E
Bireysel deneyim korku ile tanımlanır.
Açıklama:
Risk toplumunda toplumsal düzenleme prensibi bireyselleşme ve düşünümsellik; temel tartışma konusu kötülerin (risklerin) dağıtımı; topluluk deneyimi risk bilinci; ütopyacı projeler riskin giderilmesi ve bireysel deneyim ise korku ile karakterize olmaktadır. Doğru cevap E’dir.
Soru 29
Guntrip risk toplumundaki bireylerin ruhsal durumlarını tanımlarken aşağıdaki ifadelerden hangisini kullanmıştır?
Seçenekler
A
Depresif
B
Histerik
C
Şizoid
D
Paranoyak
E
Kaygılı
Açıklama:
Guntrip, modern bireylerde olağan gibi görülen birçok davranışın aslında “şizoid” belirtiler gösterdiğini ve toplumda sanıldığından çok daha fazla kişinin “şizoid” olduğunu iddia etmektedir. Kopukluk, kapatılmışlık, temassızlık, kendini ayrı ya da yabancı hissetme, her şeyin bulanık olması ya da gerçek dışı gelmesi, kendini insanlarla bir hissetmeme ya da yaşamın anlamını yitirmesi, ilgi azalması, her şeyin boş ve anlamsız görünmesi gibi şikâyetlerin hepsi çeşitli yönlerden bu ruhsal durumu betimlemektedir. Doğru cevap C’dir.
Soru 30
Aşağıdakilerden hangisi risk toplumundaki bireylerin psikolojik durumlarını ifade eden bir nitelik değildir?
Seçenekler
A
Belirsiz bir ruh hali söz konusudur.
B
Birey kendi içine kapanmıştır.
C
Uzman yardımı alma eğilimi yaygın hale gelmiştir.
D
Aktif birey ortadan kalkmıştır.
E
Histeri oldukça yaygın bir durumdur.
Açıklama:
Histeri, risk toplumlarında değil, günlük yaşam ritüelinin bir yansıması olarak 19. yüzyılda oldukça yaygın bir durum olmuştur. Yani, 19. yüzyılda ruh doktorlarının karşılaştıkları en yaygın sorun olan histerik durumlara ilişkin veriler, 20. yüzyıla gelindiğinde zayıflamıştır. Doğru cevap E’dir.
Soru 31
I. Batılı kaşifler tarafından kullanılmıştır.
II. İsveçcede bilinmeyen yerlere yelken açmak anlamında kullanılır.
III. İspanyolcaya Portekizceden geçmiştir.
Yukarıda Risk kavramı ile ilgili verilen bilgilerden hangisi veya hangileri doğrudur?
II. İsveçcede bilinmeyen yerlere yelken açmak anlamında kullanılır.
III. İspanyolcaya Portekizceden geçmiştir.
Yukarıda Risk kavramı ile ilgili verilen bilgilerden hangisi veya hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
Yalnız II
D
II ve III
E
I ve III
Açıklama:
Risk fikri ilk kez dünyanın dört bir yanına yolculuklar yapan Batılı kâşifler tarafından kullanılmıştır. İngilizcede bilinmeyen sulara yelken açmak anlamında kullanılan bu sözcük İspanyolcaya Portekizceden girmiştir. Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 32
Risk ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
Dışsal ve imal edilmiş olmak üzere iki tür risk bulunmaktadır.
B
Zaman içerisinde anlamı mekandan zamana doğru değişmiştir.
C
Riskin kaynağı sanayileşmedir.
D
Risk kıtlıktan kaynaklanmaktadır.
E
Riskler, hem politik hem de bilimsel olarak karşılıklıdır
Açıklama:
Riskler kıtlıktan değil aşırı sanayileşmeden kaynaklanmaktadır.
Soru 33
Risk kavramı ile ilgili çalışmaları bulunan "Ulrich Beck" ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Seçenekler
A
İngilterenin en çok tartışılan sosyologlarından biridir.
B
Risk toplumu kavramını ortaya atmıştır.
C
Risk dünyası adlı kitabıyla tanınmıştır.
D
1992 yılında Risk dünyası kitabı İngilizceye çevrilmiştir.
E
1965 yılında dünyaya gelmiştir.
Açıklama:
Risk toplumu” kavramı ilk olarak Alman sosyolog Ulrich Beck tarafından 1986’da Almanca yayınlanan ve daha sonra 1992’de İngilizceye “Risk Society: Towards a New Modernity” ismiyle çevrilen eserinde kullanılmıştır.
1944 yılında Promenya’da dünyaya gelen Ulrich Beck, Almanya’nın en çok tartışılan sosyologlarından biridir ve özellikle 1986 yılında yayımlanan “Risikogesels chaft” (Risk Toplumu) adlı kitabıyla tanınmıştır. O yıldan bu yana U. Beck’in neredeyse her yıl riskle ilgili bir kitabı yayınlanmıştır.
1944 yılında Promenya’da dünyaya gelen Ulrich Beck, Almanya’nın en çok tartışılan sosyologlarından biridir ve özellikle 1986 yılında yayımlanan “Risikogesels chaft” (Risk Toplumu) adlı kitabıyla tanınmıştır. O yıldan bu yana U. Beck’in neredeyse her yıl riskle ilgili bir kitabı yayınlanmıştır.
Soru 34
I. Bireyselleşme ve düşümsellik temel toplumsal düzenleme prensibidir.
II. Eşitsizlik biçimi tolumsal risk konumudur.
III. Temel adalet konuları kıt kaynakların dağıtımı üzerinedir.
IV. Ütopyacı projelerin hedefi kıtlığın giderilmesi üzerinedir.
Yukarıda yer alan risk toplumunun özellikleriden hangisi veya hangileri söylenebilir?
II. Eşitsizlik biçimi tolumsal risk konumudur.
III. Temel adalet konuları kıt kaynakların dağıtımı üzerinedir.
IV. Ütopyacı projelerin hedefi kıtlığın giderilmesi üzerinedir.
Yukarıda yer alan risk toplumunun özellikleriden hangisi veya hangileri söylenebilir?
Seçenekler
A
I ve III
B
II ve III
C
I ve II
D
Yalnız III
E
III ve IV
Açıklama:
Risk toplumlarında temel toplumsal düzenleme prensibi bireyselleşme ve düşünümsellik üzerinedir. Ayrıca eşitsizlik biçimi toplumsal risk konumu ile ilişkilidir. Fakat III ve IV. maddelerdeki açıklamalar risk toplumu değil sınıf toplumunun özellikleridir. Dolayısıyla doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 35
Aşağıdakilerden hangisi risk toplumunun özelliklerinden biridir?
Seçenekler
A
Temel toplumsal düzenleme kolektifleşme ve geleneğe bağlıdır.
B
Eşitsizlik biçimi toplumsal sınıf konumu ile ilgilidir.
C
Odaklanılan temel tartışma konuları kıt kaynakların dağılımı ile ilgilidir.
D
Potansiyel biçimde topluluk deneyimi sınıf bilinci ile ilgilidir.
E
Ütopyacı projelerin hedefi riskin giderilmesidir.
Açıklama:
Risk toplumlarında ütopyacı projelerin hedefi riskin giderilmesidir. A, b, c ve d şıklarında yer alan bilgiler sınıf toplumunun özelliklerini yansıtmaktadır. Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 36
Sınıf toplumlarında odaklanılan temel tartışma konusu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Açlık
B
Sınıf bilinci
C
Kötülerin dağıtımı
D
Risk bilinci
E
Kıt kaynakların dağıtımı
Açıklama:
Sınıf toplumlarında odaklanılan temel tartışma konuları kıt kaynakların dağıtımı ile ilgilidir. Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 37
I. Potansiyel biçimde topluluk deneyimi risk bilinci ile ilgilidir.
II. Ütopyacı projelerin hedefi Riskin giderilmesidir.
III. Eşitsizlik biçimi toplumsal sınıf konumudur.
IV. Odaklanılan temel tartışma konusu kıt kaynakların dağıtımıdır.
Sınıf toplumu ile ilgili olarak yukarıda yer alan bilgilerden hangisi veya hangileri söylenebilir?
II. Ütopyacı projelerin hedefi Riskin giderilmesidir.
III. Eşitsizlik biçimi toplumsal sınıf konumudur.
IV. Odaklanılan temel tartışma konusu kıt kaynakların dağıtımıdır.
Sınıf toplumu ile ilgili olarak yukarıda yer alan bilgilerden hangisi veya hangileri söylenebilir?
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve III
C
II ve III
D
II ve IV
E
III ve IV
Açıklama:
Sınıf toplumlarında potansiyel biçimde topluluk deneyimi sınıf bilinci ile ilgilidir. Ütopyacı projelerin hedefi ise kıtlığın giderilmesidir. Dolayısıyla doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 38
I. iktisadi durgunluğun yol açtığı işsizlik
II. Uluslararası sorunların yol açtığı savaşlar
III. bireysel ve örgütlü terörün yaygınlaşması
Yukarıda verilen temel problemlerden hangisi veya hangileri bilişim toplumlarında görülmektedir?
II. Uluslararası sorunların yol açtığı savaşlar
III. bireysel ve örgütlü terörün yaygınlaşması
Yukarıda verilen temel problemlerden hangisi veya hangileri bilişim toplumlarında görülmektedir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
I ve III
E
Yalnız III
Açıklama:
Genel olarak sanayi toplumlarının karşılaştıkları üç büyük problem, (ı) iktisadi durgunluğun yol açtığı işsizlik; (ıı) uluslararası sorunların yol açtığı savaşlar ve (ııı) her türden diktatörlükler olarak sayılır. Bilişim toplumlarını bekleyen tehlikeler ise, (ı) çok hızlı seyreden toplumsal dönüşümlere ayak uyduramamaktan kaynaklanan gelecek korkusu; (ıı) bireysel ve örgütlü terörün yaygınlaşması; (ııı) özel hayatın mahremiyetine tecavüzlerin artması ve (vı) özellikle bireylerin mahremiyetine devletin sınırsız müdahalesine imkân veren teknolojilerin yaygınlaşması gibi tehlikelerdir.
Soru 39
I. Çok hızlı seyreden toplumsal dönüşümlere ayak uyduramamaktan kaynaklanan gelecek korkusu.
II. Özel hayatın mahremiyetine tecavüzlerin artması
III. Her türden diktatörlükler
IV. Uluslararası sorunların yol açtığı savaşlar
yukarıda yer alan temel problemlerden hangisi veya hangileri sanayi toplumlarında görülmektedir?
II. Özel hayatın mahremiyetine tecavüzlerin artması
III. Her türden diktatörlükler
IV. Uluslararası sorunların yol açtığı savaşlar
yukarıda yer alan temel problemlerden hangisi veya hangileri sanayi toplumlarında görülmektedir?
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve III
C
II ve III
D
II ve IV
E
III ve IV
Açıklama:
Sanayi toplumlarının karşılaştığı temel problemler de nitelik değiştirecek- tir. Genel olarak sanayi toplumlarının karşılaştıkları üç büyük problem, (ı) iktisadi durgunluğun yol açtığı işsizlik; (ıı) uluslararası sorunların yol açtığı savaşlar ve (ııı) her türden diktatörlükler olarak sayılır. Bilişim toplumlarını bekleyen tehlikeler ise, (ı) çok hızlı seyreden toplumsal dönüşümlere ayak uyduramamaktan kaynaklanan gelecek korkusu; (ıı) bireysel ve örgütlü terörün yaygınlaşması; (ııı) özel hayatın mahremiyetine tecavüzlerin artması ve (vı) özellikle bireylerin mahremiyetine devletin sınırsız müdahalesine imkân veren teknolojilerin yaygınlaşması gibi tehlikelerdir.
Soru 40
Beck, belirli bir bölgede ekolojik tehdit içeren bir değişiklik nedeni ile, mülk fiyat- larının düşmesini aşağıdaki kavramlardan hangisi ile açıklamaktadır?
Seçenekler
A
Basit modernleşme
B
Düşünümsel moderleşme
C
Bumerang etkisi
D
Sigorta edilemez risk
E
Ekolojik istimlak
Açıklama:
Beck, belirli bir bölgede ekolojik tehdit içeren bir değişiklik nedeni ile, mülk fiyatlarının düşmesini ekolojik istimlak olarak tanımlamaktadır. Ekolojik istimlak, tarımsal toprağın, ormanların, denizlerin ürün verme kapasitelerini, para kazanma fırsatlarını azaltabileceği gibi buna izin veren hükümetlerin ya da bu teknolojiyi getiren firmaların meşruiyetinin sorgulanmasına da neden olabilmektedir. Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 41
Aşağıdakilerden hangisi U. Beck’e göre bilişim toplumlarını bekleyen tehlikelerden biri değildir?
Seçenekler
A
Çok hızlı seyreden toplumsal dönüşümlere ayak uyduramamaktan kaynaklanan gelecek korkusu
B
Bireysel ve örgütlü terörün yaygınlaşması
C
Özel hayatın mahremiyetine tecavüzlerin artması
D
İktisadi durgunluğun işsizliğe yol açması
E
Bireylerin mahremiyetine devletin sınırsız müdahalesine imkan veren teknolojilerin yaygınlaşması
Açıklama:
Risk toplumu kavramını ve kuramını özetleyebileceksiniz.
Soru 42
Risk toplumu bireylerinin psikolojisi için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Seçenekler
A
Birey kendisi ve yakın çevresi ile değil tümüyle dış dünya ile bağlantıdadır.
B
Birey için özel yaşam ile karşılaştırıldığında dışarısı daha güvenlidir.
C
İnsanlar artık hem özel hem de kamusal alanda birbirlerinden korkar hale gelmişlerdir.
D
Karşılaştığı sorunlar bireyi daha önce hiç olmadığı kadar güçlü kılmaktadır.
E
Bireyler karşılaştıkları her türlü sorunu kendileri çözebilirler.
Açıklama:
Risk toplumunda bireylerin psikolojisini açıklayabileceksiniz.
Soru 43
Bizzat insanlığın gelişimindeki gelişmeler, özellikle de bilim ve teknolojideki ilerlemeler tarafından yaratılan risk türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Dışsal
B
Kader
C
İmal edilmiş
D
Tehlikeli
E
Düşünümsel
Açıklama:
Risk toplumunun özelliklerini ayırt edebileceksiniz.
Soru 44
U. Beck’in risk toplumuna dair değerlendirmelerinde aşağıdaki önermelerden hangisi ile karşılaşılmaz?
Seçenekler
A
Güvensizlik ve tehdit modern bir sorundur.
B
Risk toplumu güvensizleştirilmiş bir toplumdur.
C
Risk toplumunda yerleşik norm sistemleri başarısızlık göstermektedir.
D
Sanayi döneminden risk dönemine geçiş modernliğin öngörülmeyen bir sonucudur.
E
Her kültürün kendine özgü riskleri vardır.
Açıklama:
Risk toplumunun özelliklerini ayırt edebileceksiniz.
Soru 45
Risk kavramı için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
Geleceğini kendisi belirlemek isteyen bir toplumu harekete geçirici bir dinamiktir.
B
Şans ya da tehlike ile aynı anlamda kullanılmaktadır.
C
İlk kez dünyanın dört bir yanına yolculuklar yapan Batılı kaşiflerce kullanılmıştır.
D
Hem keşfettiğimiz hem de normalleştirip denetlemenin yollarını aradığımız bir dünyaya işaret eder.
E
Geleneksel toplumlarda risk esasen doğa güçlerinin müdahalesi ile tanımlanmaktaydı.
Açıklama:
Risk kavramını tanımlayabileceksiniz.
Soru 46
Aşağıdaki düşünürlerden hangisinin risk toplumu hakkında önemli çalışmaları bulunmaktadır?
Seçenekler
A
M. Weber
B
K. Marx
C
E. Durkheim
D
A. Giddens
E
G. H. Mead
Açıklama:
Risk toplumu kavramını ve kuramını özetleyebileceksiniz.
Soru 47
Beck, eski tip, tek çizgi üzerinde ilerleyen modernleşme için aşağıdaki kavramlardan hangisini tercih etmektedir?
Seçenekler
A
Rasyonel
B
İlkel
C
Karmaşık
D
Basit
E
Düşünümsel
Açıklama:
Risk kavramını tanımlayabileceksiniz.
Soru 48
Sınıf toplumu ile risk toplumunu karşılaştıracak olursak, aşağıdakilerden hangi önerme doğrudur?
Seçenekler
A
Sınıf toplumunda odaklanılan temel tartışma konuları kıt kaynakların dağıtılması ile ilgilidir.
B
Risk toplumunda ütopyacı projelerin temel hedefi kıtlığın giderilmesidir.
C
Risk toplumunda paradigmatik biçimde yaşanan bireysel deneyim açlıktır.
D
Sınıf toplumunda temel toplumsal düzenleme prensibi bireyselleşme ve düşünümselliktir.
E
Sınıf toplumunda eşitsizlik bireylerin toplumsal risk konumlarından kaynaklanır.
Açıklama:
Risk toplumu kavramını ve kuramını özetleyebileceksiniz.
Soru 49
Beck’in sanayi toplumu içinde kurumsal ölçütlerle işlenmemiş, risk toplumuna özgü sonuçlarla karşı karşıya gelme anlamında kullandığı kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Zihinsel çaba
B
Rasyonel eylem
C
Etkileşimsel akıl
D
Sosyolojik imgelem
E
Düşünümsel modernleşme
Açıklama:
Risk toplumunun özelliklerini ayırt edebileceksiniz.
Soru 50
Aşağıdakilerden hangisi Beck’e göre, toplumdaki geleneksel gelir ve refah eşitsizliğini kırmıştır?
Seçenekler
A
Düşünümsellik
B
Çevresel Kazalar
C
Meşruiyet krizi
D
Emek sömürüsü
E
Trafik
Açıklama:
Risk toplumu kavramını ve kuramını özetleyebileceksiniz.
Soru 51
Sanayi toplumundan bilişim toplumuna geçerken riskler de değişmektedir. Aşağıdakilerden hangisi bilişim toplumunu bekleyen tehlikeler arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Toplumları bekleyen ekonomik krizler
B
Çok hızlı değişimden kaynaklanan gelecek korkusu
C
Bireysel ve örgütlü terörün yaygınlaşması
D
Özel hayatın mahremiyetine tecavüzün artması
E
Bireylerin mahremiyetine devletin müdahalesi
Açıklama:
Risk toplumunun özelliklerini ayırt edebileceksiniz.
Soru 52
Aşağıdakilerden hangisi Beck’in Dünya Risk Toplumu çalışmalarında belirttiği sigorta edilemez risklerden biri değildir?
Seçenekler
A
Nükleer tehlike
B
Gıda ürünlerinin anatomik yapısının değişimi
C
İklim değişimi
D
Teknolojik bilgi
E
Asya ekonomisinin çöküşü
Açıklama:
Risk toplumu kavramını ve kuramını özetleyebileceksiniz.
Soru 53
Aşağıdakilerden hangisi Giddens ve Beck’in risk toplumu kavramına ortak yaklaşımları arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Politik yaklaşmak
B
Halkın sanayiye verdikleri tepkilerden yola çıkarmak
C
Dikkatleri riskin nasıl üretildiğine çekmek
D
Geleneksel toplum öngörmeleri
E
Riskin toplumsal hayattaki yansımalarına yönelmek
Açıklama:
Risk kavramını tanımlayabileceksiniz.
Soru 54
Aşağıdakilerden hangisi insanlığın gelişim sürecindeki değişimler, özelikle de bilim ve teknolojideki ilerlemeler tarafından yaratılan risk türüdür?
Seçenekler
A
Dışsal Risk
B
İçsel Risk
C
Düşünümsel Risk
D
Geleneksel Risk
E
İmal Edilmiş Risk
Açıklama:
Risk toplumunda bireylerin psikolojisini açıklayabileceksiniz.
Soru 55
Aşağıdakilerden hangisi Beck’in uluslar arası riskli faaliyetleri engelleyebilme yolları arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Yaptırım gücü yüksek örgütler oluşturmak
B
İletişimsel eylem bağları kurmak
C
Dünya zirveleri yapmak
D
Atıkların azaltılmasını sağlamak
E
Nükleer silahlar ile ilgili anlaşmalar yapmak
Açıklama:
Risk toplumunun özelliklerini ayırt edebileceksiniz.
Soru 56
Aşağıdakilerden hangisi risk toplumu kavramı üzerine çalışmalar yapmıştır?
Seçenekler
A
Karl Marx
B
Jürgen Habermas
C
Marx Weber
D
Richard Sennet
E
Ulrich Beck
Açıklama:
Risk toplumu kavramını ve kuramını özetleyebileceksiniz.
Soru 57
………. gelecekteki olasılıklar düşünülerek etkin biçimde değerlendirilen tehlikeleri ifade etmektedir. Aşağıdakilerden hangisi boşluğa gelmelidir?
Seçenekler
A
Şans
B
Kader
C
Risk
D
Sihir
E
Tehlike
Açıklama:
Düşünümsel modernleşme kavramını açıklayabileceksiniz.
Soru 58
1986 yılında yazdığı risk toplumu (risk society) kitabıyla dikkat çeken ve günümüz toplumunu risk toplumu olarak tanımlayan sosyolog aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Manuel Castells
B
Anthony Giddens
C
Ulrich Beck
D
Richard Sennett
E
David Harvey
Açıklama:
1944 yılında Promenya’da dünyaya gelen Ulrich Beck, Almanya’nın en çok tartışılan sosyologlarından biridir ve özellikle 1986 yılında yayımlanan “Risikogeselschaft” (Risk Toplumu) adlı kitabıyla tanınmıştır. Alman sosyolog Ulrich Beck, risk kavramını günümüzde yaşanan toplumsal değişim ile ilgili analizin merkezine yerleşmiştir. Doğru cevap C'dir.
Soru 59
................. insanların bilgi ve teknolojileri yanlış ya da kötü amaçlı kullanmalarıyla bütün dünyayı tehlikeye sokmaları sonucunda ortaya çıkan yapıyı ifade etmektedir.
Yukarıdaki boşluğa hangisinin getirilmesi gerekmektedir?
Yukarıdaki boşluğa hangisinin getirilmesi gerekmektedir?
Seçenekler
A
Postmodern toplum
B
Sanayi toplumu
C
Bilgi toplumu
D
Risk toplumu
E
Sanayi ötesi toplum
Açıklama:
Günümüz toplumlarının bilgi, sanayi ötesi ve postmodern toplumlar olarak nitelendirilmeleri yanında, son yıllarda sıkça kullanılan bir başka kavram da “risk toplumu” kavramıdır. Ulrich Beck’e göre risk toplumu; “insanların bilgi ve teknolojileri yanlış ya da kötü amaçlı kullanmalarıyla bütün dünyayı tehlikeye sokmaları sonucunda ortaya çıkan yapıyı” ifade etmektedir. Doğru cevap D'dir.
Soru 60
Ulrich Beck ve Anthony Giddens tarafından geç modernite döneminde belirsizlik ve güvensizliğe karşı gösterilen temel bir tepki olarak ortaya atılan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Düşünümsel modernleşme
B
Anti-sömürgeci hareket
C
Dönüşümsellik
D
Oryantalizm
E
Yapılaşma
Açıklama:
Düşünümsel modernleşme yukarıda da belirtildiği gibi Beck ile Giddens’ın risk ve geç modernite konularındaki yaklaşımlarında önemli bir yere sahiptir. Literatürde önemli bir etki yaratan bu kavramı Beck ve Giddens geç modernite döneminde belirsizlik ve güvensizliğe karşı gösterilen temel bir tepki olarak ele alırlar. Bir başka ifadeyle, her iki kuramcı modernitenin günümüzde küresel bir risk toplumuna dönüşümünü düşünümsel modernleşme kavramıyla tanımlamaya çalışırlar. Burada düşünümsel modernleşmeden kastedilen esas itibarıyla moderniteyi sarsan ve öngörülemeyen sonuçlarından kaynaklanan belirsizlik nedeniyle toplumun kendisiyle karşı karşıya gelmesidir. Doğru cevap A'dır.
Soru 61
Aşağıdakilerden hangisi risk toplumunun özelliklerinden birisidir?
Seçenekler
A
Risk toplumu, toplumun her kesimini sınıfsal olarak farklı düzeylerde etkilemektedir
B
Risk toplumu kendi etkilerine ve tehditlerine kör ve sağır olan modernleşme sürecinin bir sonucudur
C
Risk toplumlarında bir dereceye kadar eşitlik fikri vardır
D
Risk toplumunun rüyası herkese pastadan az ya da çok pay verebilmektir
E
Risk toplumunun temel dürtüsü açıktır
Açıklama:
Beck'e göre sanayi döneminden risk dönemine geçiş modernliğin arzu edilmeyen veya öngörülemeyen bir sonucudur. Risk toplumu kendi etkilerine ve tehditlerine kör ve sağır olan modernleşme sürecinin bir sonucudur. Diğer şıklar risk toplumunun değil, sınıf toplumunun özelliklerine vurgu yapmaktadır. Doğru cevap B'dir.
Soru 62
"Toplumsal sınıflara bağlılık gün geçtikçe zayıflamakta, insanlar aile ya da komşuluğun sağladığı geleneksel destek ağlarından kopmakta ve çalışma bir çatışma ve kimlik oluşumu olarak önemini yitirmektedir"
Risk toplumunda bu sürecin en önemli sonucu aşağıdakilerden hangisidir?
Risk toplumunda bu sürecin en önemli sonucu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Eşitsizlik
B
Güvensizlik
C
Bireyselleşme
D
Düşünümsellik
E
Dönüşümsellik
Açıklama:
Düşünümsellik, sanayi toplumundaki toplumsal ve siyasal kurumlara ve örgütlere dayanan sınıf kültürü ve aile gibi “kolektif vicdan biçimlerine” son vermektedir, böylelikle toplumsal cinsiyet ve aile rolleri değişmektedir. Toplumsal sınıflara bağlılık gün geçtikçe zayıflamakta, insanlar aile ya da komşuluğun sağladığı geleneksel destek ağlarından kopmakta ve çalışma bir çatışma ve kimlik oluşumu olarak önemini yitirmektedir. Bu geleneksizleşme de bireyselleşmeyi artırmaktadır. Bireyselleşmiş bir toplumda eşitsizlik ve bunun getirdiği sosyal ve siyasi sorunlar ortaya çıkmıştır. Doğru cevap C'dir.
Soru 63
Aşağıdakilerden hangisi sınıf toplumun özelliklerden birisi değildir?
Seçenekler
A
Toplumsal sınıf konumu
B
Sınıf bilinci
C
Bireyselleşme ve düşünümsellik
D
Kıtlığın giderilmesi
E
Kolektifleşme ve gelenek
Açıklama:
Risk toplumu belirli özellikleri ile sınıf toplumundan ayrılmaktadır. Risk toplumu bireyselleşme ve düşünümsellik, toplumsal risk konumu, risklerin dağıtımı, korku, risk bilinci ve riskin giderilmesi gibi özellikleri barındırırken, sınıf toplumu kolektifleşme ve gelenek, toplumsal sınıf konumu, kıt kaynakların dağıtımı, açlık, sınıf bilinci ve kıtlığın giderilmesi gibi özellikler taşımaktadır. Doğru cevap C'dir.
Soru 64
Aşağıdakilerden hangisi risk toplumunun sonuçlarından birisidir?
Seçenekler
A
Dışa açılma
B
Biz-öteki ayrımının azalması
C
Toplum merkezciliğin artması
D
Paranoya
E
Kabile psikolojisinin kaybolması
Açıklama:
Risklere bağlı olarak ufkumuz da kararır. Çünkü riskler, neyin yapılmaması gerektiğini ifade eder. Dünyayı bir risk olarak tasarlayan kimse, sonunda eylem yeteneğini yitirir (Beck,1999: 46-47). Bu durum, paranoyak bir ruh hâlini oluşturmaktadır. Bu bağlamda, “11 Eylül küresel terör sendromu”, çoğulculuk, demokrasi ve hoşgörüyü olumsuz etkilemiştir. İçine kapanma, paranoya, “biz” ve “öteki” ayrımının keskinleşmesi, kabile psikolojisi ve ben-merkeziyetçilik (etnosentrizm) artmaktadır. Doğru cevap D'dir.
Soru 65
Aşağıdakilerden hangisi sanayi toplumlarının karşılaştığı üç temel problemden birisidir?
Seçenekler
A
Bireysel ve örgütlü terörün yaygınlaşması
B
Çok hızlı seyreden toplumsal dönüşümlere ayak uyduramamaktan kaynaklanan gelecek korkusu
C
Bireylerin mahremiyetine devletin sınırsız müdahalesine imkan veren teknolojilerin yaygınlaşması
D
Özel hayatın mahremiyetine yönelik tecavüzlerin artması
E
İktisadi durgunluğun yol açtığı işsizlik
Açıklama:
Genel olarak sanayi toplumlarının karşılaştıkları ü. büyük problem, (ı) iktisadi durgunluğun yol açtığı işsizlik; (ıı) uluslararası sorunların yol açtığı savaşlar ve (ııı) her türden diktatörlükler olarak sayılır. Bilişim toplumlarını bekleyen tehlikeler ise, (ı) çok hızlı seyreden toplumsal dönüşümlere ayak uyduramamaktan kaynaklanan gelecek korkusu; (ıı) bireysel ve örgütlü terörün yaygınlaşması; (ııı) özel hayatın mahremiyetine tecavüzlerin artması ve (vı) özellikle bireylerin mahremiyetine devletin sınırsız müdahalesine imkân veren teknolojilerin yaygınlaşması gibi tehlikelerdir. Doğru cevap E'dir.
Soru 66
Aşağıdakilerden hangisi Guntrip'in ortaya koyduğu şizoid durumlardan birisidir?
Seçenekler
A
Dışa dönüklük
B
Kolektifleşme
C
Birlik ve beraberlik hissi
D
Ümitvar olma
E
Temassızlık
Açıklama:
Guntrip de bu yönde, modern bireylerde olağan gibi g.rülen birçok davranışın aslında “şizoid” belirtiler gösterdiğini ve toplumda sanıldığından çok daha fazla kişinin “şizoid” olduğunu iddia etmektedir. Kopukluk, kapatılmışlık, temassızlık, kendini ayrı ya da yabancı hissetme, her şeyin bulanık olması ya da gerçek dışı gelmesi, kendini insanlarla bir hissetmeme ya da yaşamın anlamını yitirmesi, ilgi azalması, her şeyin boş ve anlamsız görünmesi gibi şikâyetlerin hepsi çeşitli yönlerden bu ruhsal durumu betimler. Hastalar bunu ‘depresyon’ olarak adlandırırlar. Doğru cevap E'dir.
Soru 67
Aşağıdakilerden hangisi bilişim toplumlarını bekleyen tehlikelerden birisi değildir?
Seçenekler
A
Özellikle bireylerin mahremiyetine devletin sınırsız müdahalesine imkân veren teknolojilerin yaygınlaşması
B
Özel hayatın mahremiyetine tecavüzlerin artması
C
Çok hızlı seyreden toplumsal dönüşümlere ayak uyduramamaktan kaynaklanan gelecek korkusu
D
Uluslararası sorunların yarattığı savaşlar
E
Bireysel ve örgütlü terörün yaygınlaşması
Açıklama:
Sanayi toplumlarının karşılaştığı temel problemler de nitelik değiştirecektir. Genel olarak sanayi toplumlarının karşılaştıkları ü. büyük problem, (ı) iktisadi durgunluğun yol açtığı işsizlik; (ıı) uluslararası sorunların yol açtığı savaşlar ve (ııı) her türden diktatörlükler olarak sayılır. Bilişim toplumlarını bekleyen tehlikeler ise, (ı) çok hızlı seyreden toplumsal dönüşümlere ayak uyduramamaktan kaynaklanan gelecek korkusu; (ıı) bireysel ve örgütlü terörün yaygınlaşması; (ııı) özel hayatın mahremiyetine tecavüzlerin artması ve (vı) özellikle bireylerin mahremiyetine devletin sınırsız müdahalesine imkân veren teknolojilerin yaygınlaşması gibi tehlikelerdir. Doğru cevap D'dir.
Soru 68
Gelecekteki olasılıklar düşünülerek etkin biçimde değerlendirilen tehlikeleri ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Talih
B
Yazgı
C
Risk
D
Tehlike
E
İnanç
Açıklama:
Ünitenin Risk Kavramı bölümünde, risk kavramı tanımlanmaktadır.
Soru 69
Aşağıdakilerden hangisi imal edilmiş bir risktir?
Seçenekler
A
Nükleer kaza
B
Yanardağ patlaması
C
Sel baskını
D
İklim değişikliği
E
Salgın hastalık
Açıklama:
Ünitenin Risk Kavramı bölümünde, imal edilmiş riskler açıklanmaktadır.
Soru 70
Risk toplumunu, insanların bilgi ve teknolojiyi yanlış ve kötü kullanımıyla dünyayı tehlikeye sokmaları sonucu ortaya çıkan yapı olarak tanımlayan kuramcı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Giddens
B
Habermas
C
Sennett
D
Beck
E
Harvey
Açıklama:
Ünitenin Risk Toplumu Kavramı ve Kuramı bölümünde, Beck’in görüşü açıklanmaktadır.
Soru 71
Giddens ve Beck’e göre, geç modernite döneminde belirsizlik ve güvensizliğe karşı gösterilen temel tepki olan ve modernitenin günümüzde küresel bir risk toplumuna dönüşmesini tanımlayan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Post-endüstriyel toplum
B
Düşünümsel modernleşme
C
Araçsal rasyonalite
D
Ekolojik istimlak
E
Bumerang etkisi
Açıklama:
Ünitenin Düşünümsel Modernleşme bölümünde, Giddens ve Beck’in düşünümsel modernleşme yaklaşımı açıklanmaktadır.
Soru 72
Risk toplumunda paradigmatik biçimde yaşanan deneyim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Açlık
B
Eşitlik
C
Korku
D
Sınıf
E
Gelenek
Açıklama:
Ünitenin Risk Toplumunun Özellikleri bölümünde, risk toplumunda paradigmatik biçimde yaşanan deneyim belirtilmektedir.
Soru 73
Sınıf toplumunda temel toplumsal düzenleme prensibi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Geleneksizleşme
B
Düşünümsellik
C
Bireyselleşme
D
Güvensizlik
E
Kolektifleşme
Açıklama:
Ünitenin Risk Toplumunun Özellikleri bölümünde, sınıf toplumunda temel toplumsal düzenleme prensibi belirtilmektedir.
Soru 74
Risk toplumunda potansiyel biçimde topluluk deneyimi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Risk bilinci
B
Sınıf konumu
C
Eşitlik biçimi
D
Kaynak dağıtımı
E
Statü grupları
Açıklama:
Ünitenin Risk Toplumunun Özellikleri bölümünde, risk toplumunda potansiyel biçimde topluluk deneyimi belirtilmektedir.
Soru 75
Aşağıdakilerden hangisi bilişim toplumlarını bekleyen tehlikelerden biridir?
Seçenekler
A
Ekonomik kriz
B
Gelecek korkusu
C
Diktatör rejimi
D
Artan işsizlik
E
İktisadi durgunluk
Açıklama:
Ünitenin Risk Toplumunun Özellikleri bölümünde, bilişim toplumlarını bekleyen tehlikeler sıralanmaktadır.
Soru 76
Bilişim çağında ve risk toplumunda değerli değersiz her tür bilginin internet ile denetimsiz olarak sunulması problemini ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Araçsal rasyonalite
B
Belirsizlik olgusu
C
Terör sendromu
D
Bilgi kirlenmesi
E
Güvensizlik hissi
Açıklama:
Ünitenin Risk Toplumunun Özellikleri bölümünde, bilgi kirlenmesi problemi açıklanmaktadır.
Soru 77
Aşağıdakilerden hangisi Guntrip’e göre modern bireylerde görülen şizoid durumlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Kopukluk
B
Anlamsızlık
C
Danışmanlık
D
Kapatılmışlık
E
Temassızlık
Açıklama:
Ünitenin Risk Toplumunda Bireylerin Psikolojisi bölümünde, Guntrip’in ileri sürdüğü şizoid durumlar belirtilmektedir.
Soru 78
Risk kavramı ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Risk kelimesinin anlamı zaman içerisinde mekândan zamana doğru değişmiştir.
B
Risk, istenmeyen sonuçlardan kaçınma anlamını taşıdığı sürece olumlu bir çağrışıma sahiptir.
C
Şans ya da tehlikeyle aynı şey olmayan risk gelecekteki olasılıklar düşünülerek etkin biçimde değerlendirilen tehlikeleri ifade etmektedir.
D
Risk, geleceğini kendisi belirlemek isteyen bir toplumu harekete geçirici bir dinamiktir.
E
Risk kavramı, temelde kontrol etme özellikle de geleceği kontrol etme fikriyle birlikte biçimlenmiştir.
Açıklama:
“Risk”, istenmeyen sonuçlardan kaçınma anlamını taşıdığı sürece "olumsuz" bir çağrışıma sahiptir.
Soru 79
I. İmal edilmiş risk, bizzat insanlığın gelişim sürecindeki değişimler, özelikle de bilim ve teknolojideki ilerlemeler tarafından yaratılır.
II. İmal edilmiş risk, karşılarında tarihin bize çok az deneyim sunduğu yeni risk ortamlarına karşılık gelir, ancak bu risklerin hesaplanması mümkündür.
III. İmal edilmiş risk, kişisel ve toplumsal hayata doğrudan girmektedir ve daha kolektif bir risk çerçevesi tarafından sınırlandırılmamıştır.
IV. İmal edilmiş risk yayıldıkça, riskin yepyeni bir risklilik durumu söz konusu olmaktadır.
İmal edilmiş risk kavramı ile ilgili olarak verilen ifadelerden hangileri doğrudur?
II. İmal edilmiş risk, karşılarında tarihin bize çok az deneyim sunduğu yeni risk ortamlarına karşılık gelir, ancak bu risklerin hesaplanması mümkündür.
III. İmal edilmiş risk, kişisel ve toplumsal hayata doğrudan girmektedir ve daha kolektif bir risk çerçevesi tarafından sınırlandırılmamıştır.
IV. İmal edilmiş risk yayıldıkça, riskin yepyeni bir risklilik durumu söz konusu olmaktadır.
İmal edilmiş risk kavramı ile ilgili olarak verilen ifadelerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve III
C
I, III ve IV
D
II, III ve IV
E
III ve IV
Açıklama:
II numaralı ifade "imal edilmiş risk" kavramı ile ilgili olarak yanlış bilgi içermektedir. Bu nedenle, bu ifadenin yer almadığı seçenek sorunun doğru yanıtı olacaktır. Doğrusu, " İmal edilmiş risk, karşılarında tarihin bize çok az deneyim sunduğu yeni risk ortamlarına karşılık gelir, bu risklerin hesaplanması bir yana, neler olduğu bile çoğu zaman bilinememektedir" şeklindedir.
Soru 80
Günümüzde riskin kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Tüketim
B
Toplumsal değişim
C
Doğa
D
Sanayileşme
E
Küreselleşme
Açıklama:
Bugünün riskleri, yelkenli gemilerle engin denizlere açılanların karşı karşıya oldukları risklere benzememektedir. Günümüzde riskin kaynağı "sanayileşme"dir.
Soru 81
Risk toplumu kavramı ilk olarak kim tarafından ileri sürülmüştür?
Seçenekler
A
Anthony Giddens
B
Guntrip
C
Luhmann
D
Habermas
E
Ulrich Beck
Açıklama:
Risk toplumu kavramı ilk olarak Ulrich Beck tarafından ileri sürülmüştür.
Soru 82
I. Risk toplumu,insanların bilgi ve teknolojileri yanlış ya da kötü amaçlı kullanmalarıyla bütün dünyayı tehlikeye sokmaları sonucunda ortaya çıkan yapıyı ifade etmektedir.
II. Özellikle yayılmacı bir ekonomi anlayışıyla alternatifsizmiş gibi gösterilen sanayi temelli modernleşmenin, yine modernliğin kendi dinamikleri tarafından ters yüz edilmesine dayanmaktadır.
III. Risk küreselleşmektedir, çünkü risk dünya üzerindeki herkes için eşittir.
IV. İnsanlar arasındaki eşitsizliği bir açıdan azaltmaktadır, çünkü risk sınıf farkı gö- zetmemektedir.
Risk toplumu kuramı ile ilgili olarak verilen ifadelerden hangileri doğrudur?
II. Özellikle yayılmacı bir ekonomi anlayışıyla alternatifsizmiş gibi gösterilen sanayi temelli modernleşmenin, yine modernliğin kendi dinamikleri tarafından ters yüz edilmesine dayanmaktadır.
III. Risk küreselleşmektedir, çünkü risk dünya üzerindeki herkes için eşittir.
IV. İnsanlar arasındaki eşitsizliği bir açıdan azaltmaktadır, çünkü risk sınıf farkı gö- zetmemektedir.
Risk toplumu kuramı ile ilgili olarak verilen ifadelerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I ve II
B
I, II, III ve IV
C
II ve III
D
II, III ve IV
E
III ve IV
Açıklama:
Risk toplumu kuramı ile ilgili olarak verilen ifadelerin hepsi doğrudur.
Soru 83
Moderniteyi sarsan ve öngörülemeyen sonuçlarından kaynaklanan belirsizlik nedeniyle toplumun kendisiyle karşı karşıya gelmesi şeklinde tanımlanan kavram hangisidir?
Seçenekler
A
Dönüşümsel modernleşme
B
Geç modernite
C
Etnosentrizm
D
Analitik düşünüm
E
Düşünümsel modernleşme
Açıklama:
Düşünümsel modernleşmeden kastedilen esas itibarıyla moderniteyi sarsan ve öngörülemeyen sonuçlarından kaynaklanan belirsizlik nedeniyle toplumun kendisiyle karşı karşıya gelmesidir.
Soru 84
Risk toplumunun temel dürtüsü hangisidir?
Seçenekler
A
Açlık
B
Tüketim
C
Korku
D
Tehdit
E
Kurtulma
Açıklama:
Sınıf toplumunun temel dürtüsü “açlık” iken, risk toplumunun temel dürtüsü “korku”dur.
Soru 85
Risk toplumunun özellikleri ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Risk toplumunda yerleşik norm sistemleri başarısızlık gösterir.
B
Risk toplumu “güvensizleştirilmiş” bir toplumdur, ancak sigortalamanın sağladığı koruma, bu toplumda tehlikenin büyüdüğü oranda artar.
C
Risk toplumunda tehditlerin denetlenebilirliği sorunu vardır.
D
Risk toplumu kendi etkilerine ve tehditlerine kör ve sağır olan modernleşme sürecinin bir sonucudur.
E
Tehlikelerle ilgili kültürel algılama farklılıkları göz ardı edilir.
Açıklama:
Risk toplumu “güvensizleştirilmiş” bir toplumdur. Sigortalamanın sağladığı koruma, bu toplumda tehlikenin büyüdüğü oranda "azalır".
Soru 86
Risklere bağlı olarak aşağıdakilerden hangisinin artması beklenemez?
Seçenekler
A
İçine kapanma
B
Paranoya
C
Empati
D
Kabile psikolojisi
E
Ben-merkeziyetçilik
Açıklama:
Risklere bağlı olarak ufkumuz da kararır. Çünkü riskler, neyin yapılmaması gerektiğini ifade eder. Dünyayı bir risk olarak tasarlayan kimse, sonunda eylem yeteneğini yitirir. Bu durum, paranoyak bir ruh hâlini oluşturmaktadır. Bu bağlamda, “11 Eylül küresel terör sendromu”, çoğulculuk, demokrasi ve hoşgörüyü olumsuz etkilemiştir. İçine kapanma, paranoya, “biz” ve “öteki” ayrımının keskinleşmesi, kabile psikolojisi ve ben-merkeziyetçilik (etnosentrizm) artmaktadır.
Soru 87
Risk toplumundaki bireylerin psikolojisi ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
Belirsizlik olgusu, bireylerde bir güvensizlik duygusunun oluşmasına neden olmaktadır.
B
Kendi özel yaşantısını yücelten birey, zamanla dış dünya ile bağ kurmaktan korkar hâle gelmiştir.
C
Kişi bir sıkıntı içindedir ve bu sıkıntının somut bir niteliği vardır.
D
Kendi içine dönen birey bir doyum yaşamaz aksine kendine zarar verir, bir boşluk içindedir, ne hissettiğini anlamlandıramaz.
E
Birey, daha önceden tek başına rahatlıkla yaptığı işleri artık bir uzman yardımı almadan yapmanın ciddi tehlikeleri olduğuna inanmaya başlamıştır.
Açıklama:
20. yüzyılda bireyler genel olarak, belirsiz bir ruh hâli içindedirler. Kişi bir sıkıntı içindedir, fakat bu tanımlanamayan ve somut bir niteliğe sahip olmayan bir sıkıntıdır. “Sıkıntı, kelimenin tam anlamıyla biçimsizlik hâlidir. Bir bağlantısızlık ya da dağılma, eylemlilikten kopma duygusu ki bunun aşırısı şizofrenik dili doğurur; rutin tarzında ise eylemliliğin tam ortasında bir anlamsızlık hissi vardır”.
Soru 88
Risk kavramı ilk olarak aşağıdaki hangi alan ile ilgili kullanılmıştır?
Seçenekler
A
Mekan
B
Ekonomi
C
Doğal afetler
D
Sağlık
E
Eğitim
Açıklama:
Risk fikri ilk kez dünyanın dört bir yanına yolculuklar yapan Batılı kâşifler tarafından kullanılmıştır. İngilizcede bilinmeyen sulara yelken açmak anlamında kullanılan bu sözcük İspanyolcaya Portekizceden girmiştir. Köken açısından başlangıçta “mekân”a yöneliktir.
Soru 89
Bireyleri beklenmedik bir anda vuran olayların yarattığı risk aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İçsel risk
B
Dışsal risk
C
İmal edilmiş risk
D
Coğrafi risk
E
Ekolojik risk
Açıklama:
Dışsal risk, bireyleri beklenmedik bir anda (dışarıdan) vuran olayların yarattığı risktir.
Soru 90
Dünyada bugüne kadar kaydedilen en büyük deprem nerde meydana gelmiştir?
Seçenekler
A
Alaska
B
Endonezya
C
Japonya
D
Rusya
E
Şili
Açıklama:
Dünyada bugüne kadar kaydedilen en büyük deprem Şili’de 22 Mayıs 1960 tarihinde meydana gelmiş ve büyüklüğü 9.5 olarak .l.ülmüştür. 2011
Soru 91
Bizzat insanlığın gelişim sürecindeki değişimler, özelikle de bilim ve teknolojideki ilerlemeler tarafından yaratılan rsik aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Dışsal risk
B
Ekolojik risk
C
İmal edilmiş risk
D
Toplumsal risk
E
Küresel risk
Açıklama:
İmal edilmiş risk, bizzat insanlığın gelişim sürecindeki değişimler, özelikle de bilim ve teknolojideki ilerlemeler tarafından yaratılır.
Soru 92
Risk fikri ilk kez kimler tarafından kullanılmıştır?
Seçenekler
A
Kaşifler
B
Filozoflar
C
Politikacılar
D
Bilim adamları
E
Edebiyatçılar
Açıklama:
Risk fikri ilk kez dünyanın dört bir yanına yolculuklar yapan Batılı kâşifler tarafından
kullanılmıştır.
kullanılmıştır.
Soru 93
“Risk toplumu” kavramı ilk olarak hani sosyolog tarafından yayınlanmıştır?
Seçenekler
A
Zygmunt Baumann
B
Manuell Castells
C
Anthony Giddens
D
Ulrich Beck
E
David Harvey
Açıklama:
“Risk toplumu” kavramı ilk olarak Alman sosyolog Ulrich Beck tarafından 1986’da Almanca yayınlanan ve daha sonra 1992’de İngilizceye “Risk Society: Towards a New Modernity”.
Soru 94
Dışsal riske dair aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Etkili bir şekilde hesaplanabilir olması
B
Bireyleri beklenmedik bir anda vurması
C
Olayların bütün nüfus içinde öngörülebilir olması
D
Sigortaya imkan tanıyacak kadar düzenli ve sık meydana gelmesi
E
İnsanlığın gelişim sürecindeki değişimlerle ortaya çıkması
Açıklama:
Dışsal risk, bireyleri beklenmedik bir anda (dışarıdan) vuran olayların yarattığı risktir. Yine de bu olaylar, bütün nüfus içinde az çok öngörülebilir olmalarına ve sigorta edilebilmelerine yetecek kadar düzenli ve sık meydana gelirler. Dışsal risk son derece etkili bir şekilde hesaplanabilir; zaman ve risk çizelgelerine bakılarak insanların nasıl sigortalanacağına karar verilebilir. Sanayi toplumunun ilk iki yüzyılı dışsal riskin egemenliği altındaydı
Soru 95
İmal edilmiş riske dair aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Kişisel ve toplumsal hayata doğrudan girmektedir.
B
Tarihin bize çok az deneyim sunduğu yeni risk ortamlarına karşılık gelir.
C
Bizzat insanlığın gelişim sürecindeki değişimlere işaret eder.
D
Bu risklerin neler olduğu bile çoğu zaman bilinmektedir.
E
Bilim ve teknolojideki ilerlemeler tarafından yaratılır.
Açıklama:
Doğanın ve geleneğin ötesinde yaşayan bir dünyanın en temel niteliği, dışsal riskten imal edilmiş risk aşamasına geçmiş olmasıdır. İmal edilmiş risk, bizzat insanlığın gelişim sürecindeki değişimler, özelikle de bilim ve teknolojideki ilerlemeler tarafından yaratılır. İmal edilmiş risk, karşılarında tarihin bize çok az deneyim sunduğu yeni risk ortamlarına karşılık gelir, bu risklerin hesaplanması bir yana, neler olduğu bile çoğu zaman bilinememektedir. İmal edilmiş risk, kişisel ve toplumsal hayata doğrudan girmektedir ve daha kolektif bir risk çerçevesi tarafından sınırlandırılmamıştır. İmal edilmiş risk yayıldıkça, riskin yepyeni bir risklilik durumu söz konusu olmaktadır. Yeni teknolojilerin kronik biçimde etkilediği ve eskiden kabul gören şeylerin neredeyse sonsuz kere yeniden gözden geçirildiği bir toplumda, gelecek bizi daha çok meşgul etmeye başlar ve aynı zamanda bulanık bir hâl alır
Soru 96
Risk toplumu kavramı ilk olarak kim tarafından ileri sürülmüştür?
Seçenekler
A
Ulrich Beck
B
Anthony Giddens
C
Emile Durkheim
D
Deborah Lupton
E
Herbert Spencer
Açıklama:
Risk toplumu kavramı ilk olarak Ulrich Beck tarafından ileri sürülmüştür. 1944 yılında Promenya’da dünyaya gelen Ulrich Beck, Almanya’nın en çok tartışılan sosyologlarından biridir ve özellikle 1986 yılında yayımlanan “Risikogeselschaft” (Risk Toplumu) adlı kitabıyla tanınmıştır. O yıldan bu yana U. Beck’in neredeyse her yıl riskle ilgili bir kitabı yayınlanmıştır
Soru 97
Bireylerin içinde yaşadıkları toplumda, yapılarla girdikleri ilişkide tek yönlü bir belirlenme ve boyun eğme pratiğinden çıkıp, yapı-eylem diyalektiğinin karşılıklı kurulma mantığının ayırdına varmaları ve araçsal rasyonalitenin hâkimiyetinde dayatılan toplumsal, bilimsel ve teknolojik yapıları sorgulamaları, aşağıdaki kavramlardan hangisine karşılık gelmektedir?
Seçenekler
A
Modernleşme
B
Risk toplumu
C
Sınıf toplumu
D
Risk
E
Düşünümsellik
Açıklama:
Nalçaoğlu (2000: 126) Beck’in çalışmalarına dayanarak düşünümselliği “bireylerin içinde yaşadıkları toplumda, yapılarla girdikleri ilişkide tek yönlü bir belirlenme ve boyun eğme pratiğinden çıkıp, yapı-eylem diyalektiğinin karşılıklı kurulma mantığının ayırdına varmaları ve araçsal rasyonalitenin hâkimiyetinde dayatılan toplumsal, bilimsel ve teknolojik yapıları sorgulamaları” şeklinde tanımlamaktadır.
Soru 98
Eski tip, tek çizgi üzerinde ilerleyen bir modernleşmeyi Beck aşağıdaki hangi kavramla ifade eder?
Seçenekler
A
Sıradan modernleşme
B
Düşünümsel modernleşme
C
Tarihsel modernleşme
D
Geçmiş modernleşme
E
Basit modernleşme
Açıklama:
Beck’in çalışmalarında modernleşmeyi, iki aşamalı bir süreç olarak belirler. Basit modernleşme eski tip, tek çizgi üzerinde ilerleyen bir modernleşmedir.
Soru 99
Modern düzenin çelişkilerini ve sınırlarını kabul etmeyi ima eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Düşünümsel modernleşme
B
Basit modernleşme
C
Tarihsel modernleşme
D
Çelişkili modernleşme
E
Doğrusal modernleşme
Açıklama:
Beck’in çalışmalarında modernleşme basit ve düşünümsel olmak üzere iki aşamalı bir süreç olarak belirler. Basit modernleşme eski tip, tek çizgi üzerinde ilerleyen bir modernleşme iken, düşünümsel modernleşme modern düzenin çelişkilerini ve sınırlarını kabul etmeyi ima eder.
Soru 100
Aşağıdakilerden hangisi geçmiş dönemlerdeki bireylerin korkuları ve ruhsal durumuna örnek olarak verebiliriz?
Seçenekler
A
Belirsizlik
B
Histeri
C
Dağılma
D
Bağlantısızlık
E
Şizofrenik dil
Açıklama:
Histeri 19. yüzyılda ruh doktorlarının karşılaştıkları en yaygın sorundur
Soru 101
Aşağıdakilerden hangisi risk toplumunun özelliklerinden biridir?
Seçenekler
A
Teknolojik gelişmenin belirsizliği
B
Ekonomik verimliliğin düşmesi
C
Yerleşik norm sistemlerinin başarısızlığı
D
Çocuk sayısının artması
E
Yaşlı nüfusun artması
Açıklama:
Risk toplumunun sahip olduğu diğer özelliklerden biri ise yerleşik norm sistemlerinin başarısızlık göstermeleridir.
Soru 102
Aşağıdakilerden hangisi risk toplumunun eşitsiz konumudur?
Seçenekler
A
Toplumsal cinsiyet konumu
B
Yaş durumu
C
Toplumsal statü konumu
D
Toplumsal risk konumu
E
Toplumsal sınıf konumu
Açıklama:
Risk toplumunda eşitsizlik konumu toplumsal risk konumudur.
Soru 103
Risk toplumunun temel düzenleme prensibi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Gelenek
B
Statü gruplarında kolektifleştirme
C
Toplumsal sınıflarda kolleştifleştirme
D
Ailede kollektifleştirme
E
Düşünümsellik
Açıklama:
Risk toplumunun temel düzenleme prensibi düşünümsellik ve bireyselleşmedir
Soru 104
Basit ve düşünümsel modernleşmeye dair aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Düşünümsel modernleşme olumlu politik katılımlar için fırsat sunar.
B
Basit modernleşme eski tiptir.
C
Düşünümsel modernleşme tümden olumsuz bir beklentidir.
D
Düşünümsel modernleşme modern düzenin çelişkilerini kabul eder.
E
Basit modernleşme tek çizgi üzerinde ilerler.
Açıklama:
Beck’in çalışmalarında modernleşme (ı) basit ve (ıı) düşünümsel olmak üzere iki aşamalı bir süre olarak belirir. Basit ve düşünümsel modernleşmeyi birbirinden ayırt etmek gerekir. Basit modernleşme eski tip, tek çizgi üzerinde ilerleyen bir modernleşme iken, düşünümsel modernleşme modern düzenin çelişkilerini ve sınırlarını kabul etmeyi ima eder. Bu çelişkiler çeşitli toplumsal hareketlerle ilişkili yeni politika alanlarında karşımıza çıkmıyor mu? Transit yolların yapımına karşı protestolarda, hayvan haklarına dair gösterilerde, yiyecek maddeleriyle ilgili yaşanan korkularda bunlar apaçık karşımızdadır. Düşünümsel modernleşme, daha genel anlamda risk için söz konusu olduğu üzere, tümden olumsuz bir beklenti değildir, hatta olumlu politik katılımlar için birçok fırsat sunmaktadır.
Soru 105
Kâr elde eden bir nükleer santralin ya da hormonlu yiyecek üreten bir şirketin üretimlerini durdurmasının sağlanıp sağlanamayacağı sorunu, risk toplumunun özelliklerinden hangisi ile ilgilidir?
Seçenekler
A
Yerleşik norm sistemlerinin başarısızlık göstermesi
B
Tehditlerin denetlenebilirliği sorunu
C
Modernleşme sürecinin sonucu olması
D
Tehlikelerle ilgili kültürel algılama farklılıklarının göz ardı edilmesi
E
Kişisel sigorta korumasının bulunmaması
Açıklama:
Risk toplumunda tehditlerin denetlenebilirliği sorunu da üzerinde durulması gereken bir başka konudur. Tehditlere rağmen, kâr elde eden bir nükleer santralin ya da hormonlu yiyecek üreten bir şirketin üretimlerini durdurmasının sağlanıp sağlanamayacağı sorunu önem taşımaktadır. Burada, insan sağlığı ve çevrenin geleceğini ön planda tutan ekonomi-politik uygulamalara ihtiyaç vardır (Beck, 1999: 39; Bayhan, 2002: 192). Japonya’da 2011 Mart ayı başında meydana gelen afetin boyutları bir süre sonra deprem, tsunami ve nükleer sızıntı biçimde yayılarak, etkisini sadece bu afetlerin yaşandığı bölgelerde değil çevre ülkelerde de göstermeye başlamıştır.
Soru 106
Risk toplumuna dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Temel toplumsal düzenleme prensibi:Kolektifleşme (ailelerde, sınıflarda, işletmelerde, statü grupları ve benzerlerinde) ve gelenek
B
Eşitsizlik biçimi: Toplumsal sınıf konumu
C
Odaklanılan temel tartışma konuları/ adalet konuları: Kıt kaynakların dağıtımı (Zenginlik)
D
Paradigmatik biçimde yaşanan bireysel deneyim: Korku
E
Potansiyel biçimde topluluk deneyimi: Sınıf bilinci
Açıklama:
Soru 107
Sınıf toplumuna dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Temel toplumsal düzenleme prensibi: Bireyselleşme ve düşünümsellik
B
Eşitsizlik biçimi: Toplumsal risk konumu
C
Odaklanılan temel tartışma konuları/ adalet konuları: Kıt kaynakların dağıtımı (zenginlik)
D
Paradigmatik biçimde yaşanan bireysel deneyim: Korku
E
Ütopyacı projelerin hedefi: Riskin giderilmesi
Açıklama:
Ütopyacı projelerin hedefiÜnite 5
Soru 1
"Ağ toplumu" kavramına dair aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Merkezlidir.
B
Ağlar içerir.
C
Toplumsal örgütleniştir.
D
Yatay ilişkiler hakimdir.
E
Hiyerarşi içermez.
Açıklama:
Manuel Castells Enformasyon Çağı: Ekonomi, Toplum ve Kültür (2008) adlı eserinde kapitalist dönüşümü, sanayileşmecilik ve devletçiliğin krizini, enformasyonel ekonominin doğuşunu, “ağ toplumu”nun oluşması olarak ortaya koymaktadır (Castells, 1999: 6). Ağ toplumu; ağlar oluşturma mantığı etrafında merkezsiz, hiyerarşi içermeyen, yatay ilişkilerin hâkim olduğu bir toplumsal .rgütlenme biçimidir (Castells, 1999, s. 6).
Soru 2
- Eğitim fırsatlarının kadınlara açılması ve işgücü piyasasının dönüşümü.
- Biyoloji, farmakoloji ve tıpta, insan türünün çoğalmasıyla ilgili denetimi sağlayan teknolojilerin gelişmesi.
- 1960’lardaki toplumsal hareketler içerisinde kadınların cinsiyetçiliğe maruz kalması.
- Küreselleşmiş bir toplumda kültürel dönüşümlerin hızla yayılması ve gezegenin büyük bir bölümünde kadınların seslerinin bir üst doku oluşturması.
Seçenekler
A
Kapitalizm
B
Liberteryanizm
C
Feminizm
D
İnsan hakları
E
Çevrecilik
Açıklama:
Castells’e göre feminist hareketlerin günümüz toplumlarında doğmasına sebep olan dört özgül neden vardır:
1. Eğitim fırsatlarının kadınlara açılması ve işgücü piyasasının dönüşümü.
2. Biyoloji, farmakoloji ve tıpta, insan türünün çoğalmasıyla ilgili denetimi sağlayan teknolojilerin gelişmesi.
3. 1960’lardaki toplumsal hareketler içerisinde kadınların cinsiyetçiliğe maruz kalması.
4. Küreselleşmiş bir toplumda kültürel dönüşümlerin hızla yayılması ve gezegenin büyük bir bölümünde kadınların seslerinin bir üst doku oluşturmasıdır (Castells, 2008b: 254).
1. Eğitim fırsatlarının kadınlara açılması ve işgücü piyasasının dönüşümü.
2. Biyoloji, farmakoloji ve tıpta, insan türünün çoğalmasıyla ilgili denetimi sağlayan teknolojilerin gelişmesi.
3. 1960’lardaki toplumsal hareketler içerisinde kadınların cinsiyetçiliğe maruz kalması.
4. Küreselleşmiş bir toplumda kültürel dönüşümlerin hızla yayılması ve gezegenin büyük bir bölümünde kadınların seslerinin bir üst doku oluşturmasıdır (Castells, 2008b: 254).
Soru 3
"Esnek çalışma, göreve odaklılık ve gelecekte istihdam edilme yönünde bir güvence sağlamaz." ifadesi, Castells’e göre enformasyon toplumunda esnek çalışma ilişkilerinin yaygınlık kazanmasında belirleyici olan unsurlardan hangisiyle ilgilidir?
Seçenekler
A
Yer
B
Ücret
C
İş güvencesi
D
Çalışma süresi
E
İş verenle çalışan arasındaki toplumsal sözleşme
Açıklama:
Castells’e göre enformasyon toplumunda esnek çalışma ilişkilerinin yaygınlık kazanmasında belirleyici olan dört unsur tespit edilebilir:
1. Çalışma süresi: Esnek çalışma, tam zamanlı bir işte haftada 35-40 saat çalışma anlamına gelen geleneksel çalışma biçimiyle sınırlı değildir.
2. İş güvencesi: Esnek çalışma, göreve odaklılık ve gelecekte istihdam edilme yönünde bir güvence sağlamaz.
3. Yer: Çalışanların çoğu düzenli bir biçimde şirketlerinde çalışsa da giderek evde, hareket hâlinde veya çalıştığı şirketin sözleşmeli olarak iş yaptığı başka şirkette çalışır.
4. İş verenle çalışan arasındaki toplumsal sözleşme: Geleneksel sözleşme iş verenin çalışanın tanımlanmış haklarına, tazminat, eğitim, sosyal güvenlik ve iş güvencesine dayanmaktaydı. Enformasyonel toplumda ise çalışanın şirkete sadık olması, işine razı olması, fazla mesai yapması beklenir.” (Castells, 2008a: 357-358).
1. Çalışma süresi: Esnek çalışma, tam zamanlı bir işte haftada 35-40 saat çalışma anlamına gelen geleneksel çalışma biçimiyle sınırlı değildir.
2. İş güvencesi: Esnek çalışma, göreve odaklılık ve gelecekte istihdam edilme yönünde bir güvence sağlamaz.
3. Yer: Çalışanların çoğu düzenli bir biçimde şirketlerinde çalışsa da giderek evde, hareket hâlinde veya çalıştığı şirketin sözleşmeli olarak iş yaptığı başka şirkette çalışır.
4. İş verenle çalışan arasındaki toplumsal sözleşme: Geleneksel sözleşme iş verenin çalışanın tanımlanmış haklarına, tazminat, eğitim, sosyal güvenlik ve iş güvencesine dayanmaktaydı. Enformasyonel toplumda ise çalışanın şirkete sadık olması, işine razı olması, fazla mesai yapması beklenir.” (Castells, 2008a: 357-358).
Soru 4
"Toplumsal aktörlerin kendilerine sunulan kültürel malzeme temelinde toplumdaki konumlarını yeniden tanımlayan yeni bir kimlik inşa etmeleri sürecidir. Feminist hareketler bu kimlik modeline uygun olacaktır." ağ toplumu kimliklerinden hangisine işaret etmektedir?
Seçenekler
A
Meşrulaştırıcı kimlik
B
Direniş kimliği
C
Modern kimlik
D
Proje kimliği
E
Ulus kimliği
Açıklama:
Castells’e (2008b: 13) göre kimliğin inşası üç farklı biçime sahiptir:
1. Meşrulaştırıcı kimlik: Toplumun egemen kurumları tarafından toplumsal aktörler karşısında egemenliklerini genişletmek ve akılcılaştırmak için inşa edilirler. Milliyetçilikler bu kimlik modeline örnek gösterilebilir.
2. Direniş kimliği: Hâkim olanın mantığı tarafından değersiz görülen ve damgalanan konumlarda bulunan aktörler tarafından geliştirilir. Etnik temellere dayalı milliyetçilikler, cemaatler bu bağlamda düşünülebilir.
3. Proje Kimliği: Toplumsal aktörlerin kendilerine sunulan kültürel malzeme temelinde toplumdaki konumlarını yeniden tanımlayan yeni bir kimlik inşa etmeleri sürecidir. Feminist hareketler bu kimlik modeline uygun olacaktır (Castells, 2008b: 14).
1. Meşrulaştırıcı kimlik: Toplumun egemen kurumları tarafından toplumsal aktörler karşısında egemenliklerini genişletmek ve akılcılaştırmak için inşa edilirler. Milliyetçilikler bu kimlik modeline örnek gösterilebilir.
2. Direniş kimliği: Hâkim olanın mantığı tarafından değersiz görülen ve damgalanan konumlarda bulunan aktörler tarafından geliştirilir. Etnik temellere dayalı milliyetçilikler, cemaatler bu bağlamda düşünülebilir.
3. Proje Kimliği: Toplumsal aktörlerin kendilerine sunulan kültürel malzeme temelinde toplumdaki konumlarını yeniden tanımlayan yeni bir kimlik inşa etmeleri sürecidir. Feminist hareketler bu kimlik modeline uygun olacaktır (Castells, 2008b: 14).
Soru 5
Aşağıdakilerden hangisi ağ toplumunda ailenin dönüşüme etki eden esas sebeplerden biri olarak kabul edilemez?
Seçenekler
A
Enformasyonel, küresel bir toplumun yükselişi
B
İnsan türünün çoğalmasıyla ilgili teknolojik değişiklik
C
Feminist hareketin isyanı
D
Kadınların ücretli işlerde çalışması
E
Çokuluslu şirketlerde küresel istihdam
Açıklama:
Toplumsal olarak desteklenen aile bütün bu değişimler ekseninde geleneksel biçimlerinden farklı olarak yeniden tanımlanmaktadır. Castells’e göre, bu dönüşümün arkasında 1960’lı yılların sonlarından beri gelişmekte olan dört eğilim vardır:
1. Enformasyonel, küresel bir toplumun yükselişi.
2. İnsan türünün çoğalmasıyla ilgili teknolojik değişiklik (doğum kontrol, suni döllenme).
3. Feminist hareketin isyanı.
4. Kadınların ücretli işlerde çalışması etkili olmuştur.
1. Enformasyonel, küresel bir toplumun yükselişi.
2. İnsan türünün çoğalmasıyla ilgili teknolojik değişiklik (doğum kontrol, suni döllenme).
3. Feminist hareketin isyanı.
4. Kadınların ücretli işlerde çalışması etkili olmuştur.
Soru 6
Kişisel davranışın ve toplumun kurumlarının, Tanrının hukukundan kaynaklanan, Tanrı ile insanlık arasında aracılık eden belli bir otorite tarafından yorumlanan kurallarla tanımlanması çerçevesinde gerçekleşen kolektif kimlik inşası aşağıdaki kavramlardan hangisine karşılık gelmektedir?
Seçenekler
A
Liberteryanizm
B
Kapitalizm
C
Fundamentalizm
D
Ataerkillik
E
Feminizm
Açıklama:
Castells’e göre (2008b: 21) fundamentalizm “Kişisel davranışın ve toplumun kurumlarının, Tanrının hukukundan kaynaklanan, Tanrı ile insanlık arasında aracılık eden belli bir otorite tarafından yorumlanan kurallarla tanımlanması çerçevesinde gerçekleşen kolektif kimlik inşasıdır.”
Soru 7
Castells'e göre millet ve çağdaş milliyetçiliğe dair aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Uluslar ve Ulus devletler, Fransız İhtilalı sonucu oluşan modern ulus devletlerle sınırlıdır.
B
Milliyetçilik, mutlaka seçkinlere özgü bir olgu değildir.
C
Çağdaş milliyetçilik bir ulus devletin inşasına yönelik olabilir de olmayabilir de.
D
Günümüzde milliyetçilik, küresel elitlere tepkiden başka bir şey değildir.
E
Çağdaş milliyetçilik siyasi olmaktan çok kültürel olma eğilimindedir.
Açıklama:
Castells’e göre (2008b: 72), millet “Tarihin ve siyasi projelerin paylaşımıyla insanların zihinlerinde ve kolektif hafızada inşa edilen kültürel cemaatlerdir.” Castells çağdaş milliyetçiliği, milliyetçiliğe dair sosyal teorilerle birlikte tartışırken dört noktaya dikkat edilmesi gerektiğini vurgular:
1. Çağdaş milliyetçilik bir ulus devletin inşasına yönelik olabilir de olmayabilir de. Dolayısıyla uluslar tarihsel ve analitik olarak devletten bağımsız oluşumlardır.
2. Uluslar ve Ulus devletler, Fransız İhtilalı sonucu oluşan modern ulus devletlerle sınırlı değildir.
3. Milliyetçilik, mutlaka seçkinlere özgü bir olgu değildir. Aslında günümüzde milliyetçilik, küresel elitlere tepkiden başka bir şey değildir.
4. Çağdaş milliyetçilik etkin eylemci olmaktan çok tepkisel olduğundan siyasi olmaktan çok kültürel olma eğilimindedir. Dolayısıyla bir devletin savunusundan çok yerleşik bir kültürün savunusudur (Castells, 2008b: 45-46).
1. Çağdaş milliyetçilik bir ulus devletin inşasına yönelik olabilir de olmayabilir de. Dolayısıyla uluslar tarihsel ve analitik olarak devletten bağımsız oluşumlardır.
2. Uluslar ve Ulus devletler, Fransız İhtilalı sonucu oluşan modern ulus devletlerle sınırlı değildir.
3. Milliyetçilik, mutlaka seçkinlere özgü bir olgu değildir. Aslında günümüzde milliyetçilik, küresel elitlere tepkiden başka bir şey değildir.
4. Çağdaş milliyetçilik etkin eylemci olmaktan çok tepkisel olduğundan siyasi olmaktan çok kültürel olma eğilimindedir. Dolayısıyla bir devletin savunusundan çok yerleşik bir kültürün savunusudur (Castells, 2008b: 45-46).
Soru 8
Castells’e göre ........................, kişisel davranışın ve toplumun kurumlarının, Tanrının hukukundan kaynaklanan, Tanrı ile insanlık arasında aracılık eden belli bir otorite tarafından yorumlanan kurallarla tanımlanması çerçevesinde gerçekleşen kolektif kimlik inşasıdır.
Seçenekler
A
Milliyetçilik
B
Fundamentalizm
C
Ataerkillik
D
Feminizm
E
Globalizm
Açıklama:
Castells’e göre fundamentalizm “Kişisel davranışın ve toplumun kurumlarının, Tanrının hukukundan kaynaklanan, Tanrı ile insanlık arasında aracılık eden belli bir otorite tarafından yorumlanan kurallarla tanımlanması çerçevesinde gerçekleşen kolektif kimlik inşasıdır.”
Soru 9
Aşağıdakilerden hangisi büyük kentlere biçilen yeni stratejik rollerden biri değildir?
Seçenekler
A
Üretilen ürünler ve hizmetlerin piyasaları olmaları
B
Önde gelen sektörlerde yeniliklerin üretimi de dâhil üretim merkezleri olmaları
C
Finans ve uzmanlık gerektiren hizmet şirketlerinin kilit yerleşimleri olmaları
D
Dünya ekonomisinin örgütlenmesiyle yoğunlaşmış komuta merkezleri hâline gelmeleri
E
Uluslararası ticaret ve bankacılık merkezleri olmaları
Açıklama:
“Uzamsal (mekânsal) yayılma ile küresel bütünleşmenin bir araya gelmesi, büyük kentlere yeni yeni bir stratejik rol biçmiştir. Uluslararası ticaret ve bankacılık merkezleri olarak uzun bir geçmişin ötesinde, bu kentlerin artık dört yeni işlevi vardır: Öncelikle dünya ekonomisinin örgütlenmesiyle hayli yoğunlaşmış komuta merkezleri hâline gelmişlerdir; ikincisi, finans ve uzmanlık gerektiren hizmetler şirketlerinin kilit yerleşimleri olmuşlardır; üçüncüsü önde gelen sektörlerde yeniliklerin üretimi de dâhil üretim merkezleridir; dördüncüsü üretilen ürünler ve hizmetlerin piyasalarıdırlar.”.
Soru 10
Aşağıdakilerden hangisi mega kentlerin özelliklerinden biri olarak kabul edilemez?
Seçenekler
A
Kendi ülkelerinde ve küresel ölçekte ekonomik ve teknolojik dinamizm merkezleridir.
B
Küresel ağla bağlantı noktalarıdır.
C
Kolektif tüketim ve işçilerin nadir olarak bulunduğu merkezlerdir.
D
Kendi ülkelerinde ve küresel ölçekte toplumsal dinamizm merkezleridir.
E
Kültürel ve siyasi yenilik merkezleridir.
Açıklama:
Castells, kentleri, kolektif tüketim ve işçilerin yoğun olarak bulunduğu merkezler olarak değerlendirir. Böylece mega kentler: 1) Kendi ülkelerinde ve küresel ölçekte ekonomik, teknolojik ve toplumsal dinamizm merkezleridir. 2) Kültürel ve siyasi yenilik merkezleridir. 3) Küresel ağla bağlantı noktalarıdır. Ağ toplumunda kentler bu özellikleriyle ileri hizmet üretiminin ve tüketiminin geliştiği mekânlardır. Dolayısıyla enformasyonel toplumlarda sermaye, emek, bilgi akışları, küreselleşme sürecinin etkisiyle birlikte kentleri büyük bir dönüşümün parçaları hâline getirmektedir.
Soru 11
Aşağıdakilerden hangisi endüstri toplumunun özelliklerinden değildir?
Seçenekler
A
endüstriyel fabrika
B
büyük şirket
C
tarımsal iş gücünün yavaş yavaş tükenmesi
D
büyük ölçekli şehirleşme
E
esnek üretim
Açıklama:
Esnek üretim endüstri sonrası toplumun özelliklerindendir.
Soru 12
"Ağlar oluşturma mantığı etrafında merkezsiz, hiyerarşi içermeyen, yatay ilişkilerin hâkim olduğu bir toplumsal örgütlenme biçimidir".
Yukarıdaki tanım hangi kavrama aittir?
Yukarıdaki tanım hangi kavrama aittir?
Seçenekler
A
Ağ toplumu
B
Sanayi toplumu
C
Tarım toplumu
D
Post endüstriyel toplum
E
Endüstri toplumu
Açıklama:
Ağ toplumu; ağlar oluşturma mantığı etrafında merkezsiz, hiyerarşi içermeyen, yatay ilişkilerin hâkim olduğu bir toplumsal örgütlenme biçimidir.
Soru 13
Enformasyon Çağı: Ekonomi, Toplum ve Kültür adlı eser kime aittir?
Seçenekler
A
Krishan Kumar
B
Manuel Castells
C
Michael Hardt
D
Antonio Negri
E
Ernest Mandel
Açıklama:
Manuel Castells Enformasyon Çağı: Ekonomi, Toplum ve Kültür (2008) adlı eserinde kapitalist dönüşümü, sanayileşmecilik ve devletçiliğin krizini, enformasyonel ekonominin doğuşunu, “ağ toplumu”nun oluşması olarak ortaya koymaktadır.
Soru 14
Castells'a göre ağ toplumu aşağıdaki hangi süreçlerin birlikte oluşmasıyla meydana gelmiştir?
I. enformasyon teknoloji devrimi
II. kapitalizmin de devletçiliğin de ekonomik krize girmesi
III. liberteryanizm, insan hakları, feminizm ve çevrecilik gibi kültürel ve toplumsal hareketlerin yeşermesi
I. enformasyon teknoloji devrimi
II. kapitalizmin de devletçiliğin de ekonomik krize girmesi
III. liberteryanizm, insan hakları, feminizm ve çevrecilik gibi kültürel ve toplumsal hareketlerin yeşermesi
Seçenekler
A
Yalnız I
B
II ve III
C
I ve II
D
I ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Ağ toplumu, 1960’ların sonu ve 1970’lerin başında üç bağımsız sürecin birlikte oluşmasıyla meydana gelmiştir. Birincisi, enformasyon teknolojisi devrimi; ikincisi, kapitalizmin de devletçiliğin de ekonomik krize girmesi ve peşinden yapılanmaları; üçüncüsü, liberteryanizm, insan hakları, feminizm ve çevrecilik gibi kültürel ve toplumsal hareketlerin yeşermesidir.
Soru 15
Aşağıdakilerden hangileri Castells’e göre feminist hareketlerin günümüz toplumlarında doğmasına sebep olan nedenlerdendir?
I. Eğitim fırsatlarının kadınlara açılması ve işgücü piyasasının dönüşümü
II. Biyoloji, farmakoloji ve tıpta, insan türünün çoğalmasıyla ilgili denetimi sağlayan teknolojilerin gelişmesi
III. 1960’lardaki toplumsal hareketler içerisinde kadınların cinsiyetçiliğe maruz kalması
I. Eğitim fırsatlarının kadınlara açılması ve işgücü piyasasının dönüşümü
II. Biyoloji, farmakoloji ve tıpta, insan türünün çoğalmasıyla ilgili denetimi sağlayan teknolojilerin gelişmesi
III. 1960’lardaki toplumsal hareketler içerisinde kadınların cinsiyetçiliğe maruz kalması
Seçenekler
A
yalnız I
B
yalnız II
C
II ve III
D
I ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Castells’e göre feminist hareketlerin günümüz toplumlarında doğmasına sebep olan dört özgül neden vardır: 1. Eğitim fırsatlarının kadınlara açılması ve işgücü piyasasının dönüşümü. 2. Biyoloji, farmakoloji ve tıpta, insan türünün çoğalmasıyla ilgili denetimi sağlayan teknolojilerin gelişmesi. 3. 1960’lardaki toplumsal hareketler içerisinde kadınların cinsiyetçiliğe maruz kalması. 4. Küreselleşmiş bir toplumda kültürel dönüşümlerin hızla yayılması ve gezegenin büyük bir bölümünde kadınların seslerinin bir üst doku oluşturmasıdır.
Soru 16
Castells'in görüşlerine göre aşağıdakilerden hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
İleri teknolojik makinelerin üretim sürecine girmesi temelde işsizliği arttıran bir süreç değildir.
B
Teknolojinin üretim sürecine girişi istihdamın yapısını değiştirdiği gibi yeni iş olanaklarını da beraberinde getirmektedir.
C
Enformasyonel toplumda temelde çalışma ortadan kalkmıştır.
D
İşsizliğe neden olan şey hükümetlerin ve şirketlerin yanlış ekonomi politikalarıdır.
E
Enformasyonel toplumda ortadan kalkan endüstriyel topluma ilişkin emek süreçleri ve iş biçimleridir.
Açıklama:
Castells’e göre enformasyonel toplumda temelde çalışma ortadan kalkmamıştır, ortadan kalkan endüstriyel topluma ilişkin emek süreçleri ve iş biçimleridir.
Soru 17
Aşağıdakilerden hangisi Castells’e göre enformasyon toplumunda esnek çalışma ilişkilerinin yaygınlık kazanmasında belirleyici olan dört unsurdan biri değildir?
Seçenekler
A
çalışma süresi
B
iş güvencesi
C
yer
D
performans
E
işverenle çalışan arasındaki toplumsal sözleşme
Açıklama:
Performans Castells’e göre enformasyon toplumunda esnek çalışma ilişkilerinin yaygınlık kazanmasında belirleyici olan dört unsurdan biri değildir.
Soru 18
Feminist hareketler hangi kimlik biçimine bir örnektir?
Seçenekler
A
Meşrulaştırıcı kimlik
B
Direniş kimliği
C
Proje kimliği
D
Etnik kimlik
E
Kültürel kimlik
Açıklama:
Proje Kimliği: Toplumsal aktörlerin kendilerine sunulan kültürel malzeme temelinde toplumdaki konumlarını yeniden tanımlayan yeni bir kimlik inşa etmeleri sürecidir. Feminist hareketler bu kimlik modeline uygun olacaktır.
Soru 19
"Aile biriminde erkeklerin, kadınlar ve çocuklar üzerinden kurumsal olarak desteklenen bir otoriteye sahip olmasıyla" tanımlanan kavram hangisidir?
Seçenekler
A
feminizm
B
ataerkillik
C
toplumsal cinsiyet
D
cinsiyetçilik
E
tahakküm
Açıklama:
Ataerkillik, toplumsal ilişkilerin belirli bir tarzda üretilmesinin temelidir. Ataerkillik basit anlamıyla “Aile biriminde erkeklerin, kadınlar ve çocuklar üzerinden kurumsal olarak desteklenen bir otoriteye sahip olmasıyla tanımlanır.”
Soru 20
Ağ devletleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
Devlet egemenliği gerilemekte ama nüfuzunu korumaktadır.
B
Ağ devleti yeni bir iktidar biçimini ifade etmektedir.
C
Ağ devletiyle birlikte ulus devletler yok olmuştur.
D
Ağ devleti, sermayenin küreselleşmesi anlamına gelmektedir.
E
Ağ devleti merkezî otoritenin yerel ve bölgesel yönetimlere kayması anlamına gelmektedir.
Açıklama:
“Ulus devletler var olmayı sürdürseler de, ki yakın gelecekte böyle olacaktır, giderek daha geniş kapsamlı bir iktidar ağının bağlantı noktaları hâline geleceklerdir, gelmişlerdir.”
Soru 21
Ağ toplumu; ağlar oluşturma mantığı etrafında ____________, __________ içermeyen, __________ ilişkilerin hâkim olduğu bir toplumsal örgütlenme biçimidir.
Yukarıdaki ifadeyi doğru tanımlayan bilgiler aşağıda hangi seçenekte doğru sırayla verilmiştir?
Yukarıdaki ifadeyi doğru tanımlayan bilgiler aşağıda hangi seçenekte doğru sırayla verilmiştir?
Seçenekler
A
merkezli- ego- yatay
B
merkezli- hiyerarşi- yatay
C
merkezli- hiyerarşi- dikey
D
merkezsiz- hiyerarşi- yatay
E
merkezsiz- ego- dikey
Açıklama:
Ağ toplumu; ağlar oluşturma mantığı etrafında merkezsiz, hiyerarşi içermeyen, yatay ilişkilerin hâkim olduğu bir toplumsal örgütlenme biçimidir.
Soru 22
Castells’e göre ağ toplumu,hangi tarih aralığında üç bağımsız sürecin birlikte oluşmasıyla meydana gelmiştir?
Seçenekler
A
1940’ların sonu ve 1950’lerin başında
B
1950'lerin sonu ve 1960’ların başında
C
1960’ların sonu ve 1970’lerin başında
D
1970’lerin sonu ve 1980’lerin başında
E
1980’lerin sonu ve 1990’ların başında
Açıklama:
Castells’e göre ağ toplumu, 1960’ların sonu ve 1970’lerin başında üç bağımsız sürecin birlikte oluşmasıyla meydana gelmiştir.
Soru 23
Aşağıdakilerden hangisi Castells’e göre feminist hareketlerin günümüz toplumlarında doğmasına sebep olan dört özgül nedenlerden değildir?
Seçenekler
A
Eğitim fırsatlarının kadınlara açılması ve işgücü piyasasının dönüşümü.
B
Biyoloji, farmakoloji ve tıpta, insan türünün çoğalmasıyla ilgili denetimi
sağlayan teknolojilerin gelişmesi.
sağlayan teknolojilerin gelişmesi.
C
1960’lardaki toplumsal hareketler içerisinde kadınların cinsiyetçiliğe maruz kalması.
D
Küreselleşmiş bir toplumda kültürel dönüşümlerin hızla yayılması ve gezegenin büyük bir bölümünde kadınların seslerinin bir üst doku oluşturmasıdır.
E
Erkek egemenliğinin çalışma alanlarında giderek verimliliğini azaltması.
Açıklama:
Castells’e göre feminist hareketlerin günümüz toplumlarında doğmasına sebep olan dört özgül neden vardır:
1. Eğitim fırsatlarının kadınlara açılması ve işgücü piyasasının dönüşümü.
2. Biyoloji, farmakoloji ve tıpta, insan türünün çoğalmasıyla ilgili denetimi sağlayan teknolojilerin gelişmesi.
3. 1960’lardaki toplumsal hareketler içerisinde kadınların cinsiyetçiliğe maruz kalması.
4. Küreselleşmiş bir toplumda kültürel dönüşümlerin hızla yayılması ve gezegenin büyük bir bölümünde kadınların seslerinin bir üst doku oluşturmasıdır.
1. Eğitim fırsatlarının kadınlara açılması ve işgücü piyasasının dönüşümü.
2. Biyoloji, farmakoloji ve tıpta, insan türünün çoğalmasıyla ilgili denetimi sağlayan teknolojilerin gelişmesi.
3. 1960’lardaki toplumsal hareketler içerisinde kadınların cinsiyetçiliğe maruz kalması.
4. Küreselleşmiş bir toplumda kültürel dönüşümlerin hızla yayılması ve gezegenin büyük bir bölümünde kadınların seslerinin bir üst doku oluşturmasıdır.
Soru 24
Kapitalizmin özünde emeğin üretim süreci içerisinde sömürüsüne dayalı olduğunu ve artı-değer (sömürü) olmadan kapitalizmin olmayacağını savunan kuramcı kimdir?
Seçenekler
A
Ernest Mandel
B
Antony Giddens
C
Herbert Marcuse
D
Daniel Bell
E
Antonio Negri
Açıklama:
Ernest Mandel (1998: 31), kapitalizmin özünde emeğin üretim süreci içerisinde sömürüsüne dayalı olduğunu ve artı-değer (sömürü) olmadan kapitalizmin olmayacağını savunmaktaydı.
Soru 25
İnsan emeği ile makinenin ürünleri arasındaki ilişkinin niteliksel değişimine dikkat çeken ve verimliliğin kaynağını makineleşme olarak gören kuramcı kimdir?
Seçenekler
A
Antony Giddens
B
Manuel Castells
C
Daniel Bell
D
Antonio Negri
E
Herbert Marcuse
Açıklama:
Herbert Marcuse (1986: 48), makineleşmenin bu yönüne insan emeği ile makinenin ürünleri arasındaki ilişkinin niteliksel değişimine dikkat çekmekte ve verimliliğin kaynağını makineleşme olarak görmekteydi.
Soru 26
Toplumsal aktörlerin kendilerine sunulan kültürel malzeme
temelinde toplumdaki konumlarını yeniden tanımlayan yeni bir kimlik
inşa etmeleri sürecine ne ad verilir?
temelinde toplumdaki konumlarını yeniden tanımlayan yeni bir kimlik
inşa etmeleri sürecine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Enformasyonel kimlik
B
Proje Kimliği
C
Ağ Toplumu
D
Direniş kimliği
E
Meşrulaştırıcı kimlik
Açıklama:
Proje Kimliği: Toplumsal aktörlerin kendilerine sunulan kültürel malzeme
temelinde toplumdaki konumlarını yeniden tanımlayan yeni bir kimlik
inşa etmeleri sürecidir. Feminist hareketler bu kimlik modeline uygun olacaktır (Castells, 2008b: 14).
temelinde toplumdaki konumlarını yeniden tanımlayan yeni bir kimlik
inşa etmeleri sürecidir. Feminist hareketler bu kimlik modeline uygun olacaktır (Castells, 2008b: 14).
Soru 27
Aşağıdakilerden hangisi Castells’e göre,toplumun dönüşümünün arkasında 1960’lı yılların sonlarından beri gelişmekte olan dört eğilimler arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Enformasyonel, küresel bir toplumun yükselişi.
B
İnsan türünün çoğalmasıyla ilgili teknolojik değişiklik (doğum kontrol,
suni döllenme).
suni döllenme).
C
Feminist hareketin isyanı.
D
Kadınların ücretli işlerde çalışması.
E
Erkeklerin toplum işleyişindeki rolünün tamamen ortadan kalkması.
Açıklama:
Castells’e göre, bu dönüşümün arkasında 1960’lı yılların sonlarından beri gelişmekte olan dört eğilim vardır:
1. Enformasyonel, küresel bir toplumun yükselişi.
2. İnsan türünün çoğalmasıyla ilgili teknolojik değişiklik (doğum kontrol,
suni döllenme).
3. Feminist hareketin isyanı.
4. Kadınların ücretli işlerde çalışması etkili olmuştur (Castell, 2008b: 254-55).
1. Enformasyonel, küresel bir toplumun yükselişi.
2. İnsan türünün çoğalmasıyla ilgili teknolojik değişiklik (doğum kontrol,
suni döllenme).
3. Feminist hareketin isyanı.
4. Kadınların ücretli işlerde çalışması etkili olmuştur (Castell, 2008b: 254-55).
Soru 28
Ağ toplumunda kimliğin oluşmasında baskın olan şey nedir?
Seçenekler
A
Direniş kimliği
B
Dinî kimlik
C
Meşrulaştırıcı kimlik
D
Kültürel kimlik
E
Proje kimliği
Açıklama:
Ağ toplumunda kimliğin oluşmasında baskın olan şey dinî kimliklerdir.
Soru 29
"Milliyetçilik, milletlerin kendi öz-bilinçlerine uyanma süreci değildir; ulusların var olmadığı yerde onların icat edilmesidir"
Yukarıdaki ilke hangi kuramcıya aittir?
Yukarıdaki ilke hangi kuramcıya aittir?
Seçenekler
A
Antony Giddens
B
Daniel Bell
C
Ernest Gellner
D
Eric Hobsbawm
E
Antonio Negri
Açıklama:
Ernest Gellner’in de belirttiği gibi “milliyetçilik, milletlerin kendi öz-bilinçlerine uyanma süreci değildir; ulusların var olmadığı yerde onların icat edilmesidir.”
Soru 30
“Kapitalizm ile ulus devlet arasındaki ilişki, aslında kapitalist girişimin doğası ve devlet gücünün merkezîleşmesinde değil, kapitalizmle ortaya çıkan dönüşümler içinde aranmalıdır.” ilkesi hangi kuramcıya aittir?
Seçenekler
A
Antony Giddens
B
Daniel Bell
C
Antonio Negri
D
Herbert Marcuse
E
Manuel Castells
Açıklama:
Giddens’ın da (2000: 206) belirttiği gibi, “Kapitalizm ile ulus devlet arasındaki ilişki, aslında kapitalist girişimin doğası ve devlet gücünün merkezîleşmesinde değil, kapitalizmle ortaya çıkan dönüşümler içinde
aranmalıdır.”
aranmalıdır.”
Soru 31
Aşağıdakilerden hangisi, Castells'in endüstri toplumu tanımı içerisinde yer almaz?
Seçenekler
A
Akılcılaştırılan bürokrasi
B
Büyük ölçekli şehirleşme
C
Kitle iletişiminin yükselişi
D
Kamu hizmetlerinin dağıtımı için merkezî sistemlerin oluşturulması
E
Tarımın faaliyetlerinin yükselişe geçtiği toplumsal yapı
Açıklama:
Castells'e göre endüstri toplumu; “endüstriyel fabrika, büyük şirket, akılcılaştırılan bürokrasi, tarımsal işgücünün yavaş yavaş tükenmesi ve büyük ölçekli şehirleşme, kamu hizmetlerinin dağıtımı için merkezî sistemlerin oluşturulması, kitle iletişiminin yükselişi” ile karakterize edilmiştir.
Soru 32
(I) Castells kapitalist dönüşümü, sanayileşmecilik ve devletçiliğin krizini, enformasyonel ekonominin doğuşunu, “ağ toplumu”nun oluşması olarak ortaya koymaktadır. (II) Ağ toplumu; ağlar oluşturma mantığı etrafında merkezsiz, hiyerarşi içermeyen, yatay ilişkilerin hâkim olduğu bir toplumsal örgütlenme biçimidir. (III) Ağ mantığı; medyadan, küresel sermayeye; toplumsal hareketlerden, kimlik biçimlerine ve çalışma ilişkilerine kadar enformasyonel toplumun bütün alanlarının temelini oluşturmaktadır. (IV) Ağlar yeniliğe, küreselleşmeye, merkezsiz yoğunlaşmaya dayalı kapitalizm için; esneklik ve uyarlanabilirliğe dayalı iş, işçiler ve şirketler için; zamanın-mekânın yerinden edilmesini amaçlayan toplumsal örgütlenme için çok uygun araçlardır. (V) Endüstri toplumundan enformasyon toplumuna geçiş ağlar oluşturma mantığının hâkim olmasını simgelemektedir ve endüstri toplumunun ortadan kalkıyor olmasına, dolayısıyla da kapitalizmin ortadan kalktığına işaret etmektedir.
Ağ toplumuyla ilgili yukarıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
Ağ toplumuyla ilgili yukarıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
I
B
II
C
III
D
IV
E
V
Açıklama:
Endüstri toplumundan enformasyon toplumuna geçiş ağlar oluşturma mantığının hâkim olmasını simgelemekle birlikte, endüstri toplumunun ortadan kalkıyor olması temelde kapitalizmin de ortadan kalktığı anlamına gelmemektedir. Enformasyon toplumunda olan şey kapitalist ilişkilerin ağ mantığı dolayımıyla küresel ölçekte yaygınlaşmasıdır. Ağ toplumu, küresel ölçekte sermayenin, kültürün, işgücünün ve toplumların karşılıklı bağımlılık içerisine girmeleridir.
Soru 33
- Castells’e göre, endüstriyel kalkınma ve devletçilik arasına sıkışmış Refah Devleti uygulamaları yerini serbest piyasanın egemen olacağı bir toplumsal düzene bırakmıştır.
- Sermayenin toplumsal alanda, zamansal-mekânsal düzlemde akışkanlığını sağlayan küreselleşme 1970’lerden beri enformasyonel ekonomilerin gelişmesi ve endüstriyel krizle beraber ortaya çıkmıştır.
- Endüstriyel toplum maddi malların üretimine ve dolaşımına yönelik hukuksal, siyasal örgütlenme olarak ulus devletleri modernleşmenin temel koşulu olarak inşa etmiştir.
- Küreselleşme, ulusların (devletlerin) hâkimiyet alanını güçlendirmekte ve pekiştirme eğilimindedir.
- Endüstriyelleşme ve modernleşme arasındaki temel tarihsel birliktelik küreselleşme ve enformasyonel toplumla birlikte yerini sağlamlaştırmaktadır.
Seçenekler
A
I-II-III
B
II-III-IV
C
III-IV-V
D
I-III-V
E
II-IV-V
Açıklama:
- Küreselleşme, ulusların (devletlerin) hâkimiyet alanını dönüştürmekte ve ortadan kaldırma eğilimindedir.
- Endüstriyelleşme ve modernleşme arasındaki temel tarihsel birliktelik küreselleşme ve enformasyonel toplumla birlikte ortadan kalkmaktadır.
Soru 34
- Çağdaş milliyetçilik bir ulus devletin inşasına yöneliktir; dolayısıyla uluslar tarihsel ve analitik olarak devlete bağımsız oluşumlardır.
- Uluslar ve Ulus devletler, Fransız İhtilalı sonucu oluşan modern ulus devletlerle sınırlıdır.
- Milliyetçilik, mutlaka seçkinlere özgü bir olgu değildir. Aslında günümüzde milliyetçilik, küresel elitlere tepkiden başka bir şey değildir.
- Çağdaş milliyetçilik etkin eylemci olmaktan çok tepkisel olduğundan siyasi olmaktan çok kültürel olma eğilimindedir. Dolayısıyla bir devletin savunusundan çok yerleşik bir kültürün savunusudur.
Seçenekler
A
I-II
B
II-III
C
I-III
D
II-IV
E
III-IV
Açıklama:
- Çağdaş milliyetçilik bir ulus devletin inşasına yönelik olabilir de olmayabilir de. Dolayısıyla uluslar tarihsel ve analitik olarak devletten bağımsız oluşumlardır.
- Uluslar ve Ulus devletler, Fransız İhtilalı sonucu oluşan modern ulus devletlerle sınırlı değildir.
Soru 35
- Kapitalizm, devlete enformasyonel ekonominin gelişimi karşısında giderek daha az bağımlılık duyarken, bilgiyi uzak alanlara iletecek yaygın bir enformasyonel sistemin işleyişine ise daha çok bağımlı hâle gelmektedir.
- Enformasyonel ekonomilerin örgütlenme biçimleri, küresel ölçekte dolaşımın ulus devletler tarafından kısıtlanamayacağı bir çağın başlangıcını simgelemektedir.
- Küreselleşme ile birlikte devletin toplum üzerindeki hâkimiyeti güçlenmekle birlikte birlikte, ulus devletler küresel ağlarda hâkimiyetin tek kaynağı haline gelmektedir.
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I-II
E
II-III
Açıklama:
Ağ devleti, sermayenin küreselleşmesi, çok taraflı iktidar yapılarının oluşması ve merkezî otoritenin yerel ve bölgesel yönetimlere kayması anlamına gelmekte ve yeni bir iktidar biçimini ifade etmektedir. Küreselleşme ile birlikte devletin toplum üzerindeki hâkimiyeti etkisiz kalmakla birlikte, ulus devletler küresel ağlarda hâkimiyetin tek kaynağı olmaktan çıkmakta ve sadece bir tanesi hâline gelmektedir.
Soru 36
- Milliyetçilikler
- Etnik temellere dayalı milliyetçilikler
- Cemaatler
- Feminist hareketler
Seçenekler
A
I-II
B
I-III
C
II-III
D
I-IV
E
III-IV
Açıklama:
- Meşrulaştırıcı kimlik: Toplumun egemen kurumları tarafından toplumsal aktörler karşısında egemenliklerini genişletmek ve akılcılaştırmak için inşa edilirler. Milliyetçilikler bu kimlik modeline örnek gösterilebilir.
- Direniş kimliği: Hâkim olanın mantığı tarafından değersiz görülen ve damgalanan konumlarda bulunan aktörler tarafından geliştirilir. Etnik temellere dayalı milliyetçilikler, cemaatler bu bağlamda düşünülebilir.
- Proje Kimliği: Toplumsal aktörlerin kendilerine sunulan kültürel malzeme temelinde toplumdaki konumlarını yeniden tanımlayan yeni bir kimlik inşa etmeleri sürecidir. Feminist hareketler bu kimlik modeline uygun olacaktır.
Soru 37
- Nüfusun yenilenmesi sürecinin krize girmesi
- Çekirdek aile yapısının konumunu koruması
- Evlilik ve iş hayatının dengeyle yürütülmesi
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I-II
E
II-III
Açıklama:
Castells’e göre ataerkil aile yapısının dönüştüğünün göstergeleri olarak dört eğilim vardır:
- Evliliklerin boşanmayla ya da ayrılıkla dağılması, aile bireylerinin uzun vadeli bağlılığına dayalı aile modelinin zayıfladığının bir göstergesidir. Ayrıca evliliklerin dağılması sonucu yalnız yaşamayı veya çocuklarıyla yalnız oturmayı tercih edenlerin sayısı giderek artmaktadır; bu durumda ayrılık sonrası kurulan yeni evde egemenlik yapıları zihinsel olarak yeniden üretilse de, ailede ataerkil otorite son bulmaktadır.
- Evliliklerde yaşanan bunalımların giderek artması, evlilik, iş ve hayatı uyumlu kılmanın zorlaşması; evlenmeyi erteleme ya da evlenmeden birlikte yaşama gibi bir çözüm oluşturmayı zorunlu kılmıştır.
- Farklı eğilimlerin sonucu olarak nüfusun yaşlanması, erkeklerin ve kadınların ölüm oranlarındaki farlılıklar gibi demografik etkenlere de bağlı olarak birçok aile yapısı ortaya çıkmakta, böylece klasik çekirdek aile modelinin yaygınlığı gerilemekte, yalnız yaşayanların çocuklarıyla yaşayanların sayısı artmaktadır.
- Kadınların doğurmayla ilgili tutumlarının giderek özerkleşmesi, ataerkil ailenin krizi, nüfusun yenilenmesi sürecinin krize girmesi ve evlilik dışı doğan çocukların sayısının giderek artması. Dolayısıyla biyolojik üreme gerçekleşmektedir, ama geleneksel aile yapısının dışında gerçekleşmektedir.
Soru 38
- Toplumsal olarak tanımlanabilen ve toplumsal bütünün üretim ve yeniden üretiminde norma bağlı, standart bir işlevi yerine getirme
- İşin standart-dışı, belirli prosedürlere tabi olmayışı nedeniyle geleneksel çalışma biçimlerinin ortadan kalkması
- Robotların, ileri teknolojik makinelerin üretim sürecine girmesiyle işsizliğin artması
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I-II
E
II-III
Açıklama:
Castells, enformasyon toplumunda, toplumsal olarak tanımlanabilen ve toplumsal bütünün üretim ve yeniden üretiminde norma bağlı, standart bir işlevi yerine getirme gibi bir iş tanımından ziyade, işin standart-dışı, belirli prosedürlere tabi olmayışı nedeniyle geleneksel çalışma biçimlerini ortadan kaldırdığını savunur. Bununla birlikte, Castells'e göre kapitalizmin işsiz bir toplum yaratmasının nedeni, robotların, ileri teknolojik makinelerin üretim sürecine girmesi değildir; teknolojinin üretim sürecine girişi istihdamın yapısını değiştirdiği gibi yeni iş olanaklarını da beraberinde getirmiştir. Örneğin: 20.yüzyılda Amerikan ekonomisinde teknolojik değişimin olağanüstü hızı tarım kesiminin işgücü kitlesini yerinden etmiş aynı zamanda 1900’de 27 milyon olan iş imkanı sayısı 1999’da 133 milyon seviyesine çıkmıştır. En geleneksel imalat işleri ile tarım sektöründe istihdam gerilerken, ileri teknoloji imalatında ve hizmet sektöründe iş imkanları yaratılmaktadır. Buna göre işsizliğe neden olan şey hükümetlerin ve şirketlerin yanlış ekonomi politikalarıdır.
Soru 39
- Enformasyon çağında kentler, enformasyonel kentler olarak dönüşmektedir.
- Enformasyonel kentler bilgiye dayalı, ağlar etrafında örgütlenmiş, kısmen akışlardan oluşan doğası yüzünden bir kent formu değil akışlar uzamıdır.
- Ağ toplumunda ekonomiler belirli bir mekândan (kır, kent) hareketle üretimi düzenlemektedir.
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I-II
E
II-III
Açıklama:
Tarihin her döneminde ekonomiler belirli bir mekândan (kır, kent) hareketle üretimi düzenlemişlerdir. Ağ toplumunda olan şey, sermaye, bilgi, teknoloji, iletişim, görüntü, ses ve sembollerin akışkanlığında kentlerin; mekânsal olarak enformasyonel biçimde yenileyebilecek, yönetebilecek komuta ve kontrol merkezleri etrafında örgütlenmeleridir.
Soru 40
Aşağıdaki özelliklerden hangisi endüstriyel toplumdan ziyade post modern toplumun karakteristiklerinden birisidir?
Seçenekler
A
Endüstriyel fabrika
B
Tarımsal işgücünün yavaş yavaş tükenmesi
C
Büyük ölçekli şehirleşme
D
Kamu hizmetlerinin dağıtımı için merkezî sistemlerin oluşturulması
E
Esnek üretim
Açıklama:
Esnek üretim Postmodern toplumun özelliklerinden birisidir.
Soru 41
Postendüstriyel toplumda aşağıdakilerden hangisi önem kazanır?
Seçenekler
A
Tarım Sektörü
B
Sanayi Sektörü
C
Hizmet Sektörü
D
Sağlık Sektörü
E
Gıda Sektörü
Açıklama:
Postendüstriyel toplum ise Bell tarafından işaret edildiği gibi, tarım ve sanayi sektöründen çok hizmet sektörünün önem ve ağırlık kazandığı bu toplum biçimi olan enformasyon toplumudur.
Soru 42
Ağ toplumu hakkında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Esnektir
B
Merkezsizdir
C
Yatay
D
Hiyerarşi içermeyen, yatay ilişkiler hakimdir
E
Kapitalizmin ortadan kalkmasıdır.
Açıklama:
Endüstri toplumundan enformasyon toplumuna geçiş ağlar oluşturma mantığının hâkim olmasını simgelemekle birlikte, endüstri toplumunun ortadan kalkıyor olması temelde kapitalizmin de ortadan kalktığı anlamına gelmemektedir.
Soru 43
Aşağıdakilerden hangisi Castells' e göre Ağ Toplumu' nun ortaya çıkmasında etkili olmuştur?
Seçenekler
A
Vahşi Kapitalizm
B
Emek Sömürüsü
C
Feminizm
D
Komünizm
E
Teknolojik Determinizm
Açıklama:
Feminizm, 1968 sonrasında güçlü bir toplumsal hareket olarak kadın kurtuluşunu, toplumsal cinsiyet kalıplarını, kadın kimliği ekseninde dönüştürülmesinin mücadelesi olarak erkek egemenliğine dayalı yapıları kökünden değiştirme talepleri olarak ortaya çıkmıştır. CAstells' e göre Ağ Toplumu' nun ortaya çıkmasındaki faktörlerden biridir.
Soru 44
Dünyayı sarsan petrol krizi hangi zaman aralığında meydana gelmiştir?
Seçenekler
A
1940-1950
B
1950-1960
C
1960-1970
D
1970-1980
E
1980-1990
Açıklama:
Petrol krizi 1970-1980 yılları arasında meydana gelmiştir.
Soru 45
Castells’ e göre feminist hareketlerin günümüz toplumlarında doğmasına sebep olan dört özgül neden vardır. Aşağıdakilerden hangisi bunlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Eğitim fırsatlarının kadınlara açılması
B
Doğum kontrol yöntemleri
C
1960’ lardaki toplumsal hareketler içerisinde kadınların cinsiyetçiliğe maruz kalması
D
Kapitalist toplumun kadına sağladığı ayrıcalıklar
E
Küreselleşmiş bir toplumda kültürel dönüşümlerin hızla yayılması ve gezegenin büyük bir bölümünde kadınların seslerinin bir üst doku oluşturması
Açıklama:
Kapitalist toplumun kadına sağladığı ayrıcalıklar bu nedenlerden biri değildir.
Soru 46
Enformasyon toplumunda esnek çalışma hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Esnek yapıda da olsa iş güvencesi sağlanır.
B
Günlük rutinler olmasa da haftalık 35-40 saatlik süreye denk gelir.
C
Çalışanın şirkete sadık olması, işine razı olması, fazla mesai yapması beklenir.
D
Çalışanın tanımlanmış haklarına, tazminat, eğitim, sosyal güvenlik ve iş güvencesine dayanmaktadır.
E
Çalışanlar için geleneksel çalışma stiline göre çok daha avantajlıdır.
Açıklama:
Geleneksel sözleşme iş verenin çalışanın tanımlanmış haklarına, tazminat, eğitim, sosyal güvenlik ve iş güvencesine dayanmaktaydı. Enformasyonel toplumda ise çalışanın şirkete sadık olması, işine razı olması, fazla mesai yapması beklenir. Doğru cevap C' dir.
Soru 47
Aşağıdakilerden hangisi küresel kentlerin dört yeni işlevinden birisi değildir?
Seçenekler
A
Yoğunlaşmış komuta merkezleri hâline gelmişlerdir
B
Finans ve uzmanlık gerektiren hizmetler şirketlerinin kilit yerleşimleri olmuşlardır
C
Önde gelen sektörlerde yeniliklerin üretimi de dâhil üretim merkezleridir
D
Üretilen ürünler ve hizmetlerin piyasalarıdırlar
E
Kentteki işçi sınıfı için yüksek bir refah düzeyi sağlamaktadırlar
Açıklama:
İşçi sınıfı için yüksek bir refah düzeyi sağlamak küresel kentlerin dört yeni işlevinden birisi değildir.
Soru 48
I. Feminist hareketler
II. Milliyetçilik
III. Cemmatler
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangiler Castells' in ayrımına göre Proje Kimliği olarak gösterilebilir?
II. Milliyetçilik
III. Cemmatler
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangiler Castells' in ayrımına göre Proje Kimliği olarak gösterilebilir?
Seçenekler
A
I
B
II
C
III
D
I,II
E
II, III
Açıklama:
Feminist hareketler Castells' in ayrımına göre Proje Kimliği olarak gösterilebilir.
Soru 49
“Kişisel davranışın ve toplumun kurumlarının, Tanrının hukukundan kaynaklanan, Tanrı ile insanlık arasında aracılık eden belli bir otorite tarafından yorumlanan kurallarla tanımlanması çerçevesinde gerçekleşen kolektif kimlik inşasıdır”
Castells' in yukarıdaki gibi tanımladığı kavram hangisidir?
Castells' in yukarıdaki gibi tanımladığı kavram hangisidir?
Seçenekler
A
Feminizm
B
Fundamentalizm
C
Fordizm
D
Enformasyonelizm
E
Liberteryanizm
Açıklama:
Söz konusu tanım Fundamentalizm kavramını açıklamaktadır.
Soru 50
Aşağıdakilerden hangisi enformasyon teknolojisi devriminin temelinde yatan unsurlardan biridir?
Seçenekler
A
Genetik Mühendisliği
B
Toplumsal hareketlerin yeşermesi
C
Kapitalizmin krize girmesi
D
Buharlı makinenin üretim sürecine girmesi
E
Yazının icadı
Açıklama:
Ağ toplumunda çalışma ve kent yapısındaki değişimi açıklayabileceksiniz.
Enformasyon teknolojisi devriminin temelinde mikro elektronik ve genetik mühendisliği vardır
Enformasyon teknolojisi devriminin temelinde mikro elektronik ve genetik mühendisliği vardır
Soru 51
Sermayenin küreselleşmesi, çok taraflı iktidar yapılarının oluşması ve merkezi otoritenin yerel ve bölgesel yönetimlere kayması anlamına gelen yeni iktidar biçimini ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hukuk devleti
B
Anayasal devlet
C
Ağ devleti
D
Refah devleti
E
Ulus devlet
Açıklama:
Ağ toplumunda çalışma ve kent yapısındaki değişimi açıklayabileceksiniz.
Soru 52
Castells’e göre, aşağıdakilerden hangisi enformasyon toplumunda esnek çalışma ilişkilerinin yaygınlık kazanmasında belirleyici olan unsurlardan biridir?
Seçenekler
A
İş güvencesinin ortadan kalkması
B
Tam zamanlı bir işte haftada 35-40 saat çalışma
C
Evle işin keskin bir biçimde birbirinden ayrılması
D
İşverenle çalışan arasındaki geleneksel sözleşme biçiminin devamlılığı
E
İşverenlerin artı değere el koymaktan vazgeçmesi
Açıklama:
Ağ toplumunda çalışma ve kent yapısındaki değişimi açıklayabileceksiniz.
Soru 53
Erkeklerin egemen olduğu bir dünyada kadınların bir kimlik olarak erkek egemenliğini yok etmeye yönelmesini amaçlayan toplumsal hareket aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Libertaryanizm
B
Nükleer karşıtı hareket
C
Çevreci hareket
D
Feminist hareket
E
New Age hareketi
Açıklama:
Ağ toplumunda kimliğin ve ataerkilliğin dönüşümünü açıklayabileceksiniz.
Soru 54
Aşağıdakilerden hangisi küresel finansın kalbi niteliğindeki kentlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Londra
B
Sangay
C
New-York
D
Tokyo
E
Kum
Açıklama:
Ağ toplumunda çalışma ve kent yapısındaki değişimi açıklayabileceksiniz.
Soru 55
Toplumsal aktörlerin kendilerine sunulan kültürel malzeme temelinde toplumdaki konumlarını yeniden tanımlayan yeni bir kimlik inşa etme sürecini ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Meşrulaştırıcı kimlik
B
Proje kimliği
C
Direniş kimliği
D
Bireysel kimlik
E
Baskın kimlik
Açıklama:
Ağ toplumunda kimliğin ve ataerkilliğin dönüşümünü açıklayabileceksiniz.
Soru 56
Etnik temellere dayalı milliyetçilikler aşağıdaki kimlik modellerinden hangisi için bir örnek olarak verilebilir?
Seçenekler
A
Meşrulaştırıcı kimlik
B
Proje kimliği
C
Direniş kimliği
D
Bireysel kimlik
E
Baskın kimlik
Açıklama:
Ağ toplumunda milliyvletin dönüşümünü özetleyebileceksiniz.
Soru 57
Aşağıdakilerden hangisi 1970’lerdeki petrol krizi ve ekonomik çöküntü sonrası ortaya çıkan yeni toplumsal ilişkiler ağına verilen adlardan birisi değildir?
Seçenekler
A
Postendüstriyel, toplum
B
Kapitalist ötesi toplum
C
Bilgi toplumu
D
Ağ toplumu
E
Bürokrasi toplumu
Açıklama:
1970’lerdeki petrol krizi ve ekonomik çöküntü, küresel ölçekteki dönüşümün ve kapitalist yeniden yapılanmanın bir biçimi olarak Fordizm’in krizi çeşitli kuramcılar tarafından yeni bir toplumsal ilişkiler ağının oluştuğunun göstergesi olarak yorumlanmıştır. Postendüstriyel (endüstri sonrası) toplum, tarım ve sanayi sektöründen çok hizmet sektörünün önem ve ağırlık kazandığı enformasyon toplumudur. Günümüzde endüstri sonrası toplum olarak adlandırılan bu toplum; küresel kentler, postbürokrasi, esnek üretim, lojistik, mikro elektronik ve genetik mühendisliğinin ağlar oluşturma mantığı etrafında şekillenmesi olarak da tanımlanmaktadır.
Soru 58
Aşağıdakilerden hangisi ağ toplumunun ortaya çıkma sebeplerinden birisi değildir?
Seçenekler
A
Enformasyon teknolojisi devrimi
B
Genetik mühendisliğinin gelişimi
C
Kapitalizmin krize girmesi
D
Devletçiliğin yükselişi
E
Kültürel ve toplumsal hareketlerin yeşermesi
Açıklama:
Castells’e göre ağ toplumu, 1960’ların sonu ve 1970’lerin başında üç bağımsız sürecin birlikte oluşmasıyla meydana gelmiştir. Birincisi, enformasyon teknoloji devrimi; ikincisi, kapitalizmin de devletçiliğin de ekonomik krize girmesi ve peşinden yapılanmaları; üçüncüsü, liberteryanizm, insan hakları, feminizm ve çevrecilik gibi kültürel ve toplumsal hareketlerin yeşermesidir.
Soru 59
Aşağıdakilerden hangisi Castells’e göre feminist hareketlerin doğmasına sebep olan özgül nedenlerden birisi değildir?
Seçenekler
A
Eğitim fırsatlarının kadınlara açılması ve işgücü piyasasının dönüşümü.
B
Bilimde, insan türünün çoğalmasıyla ilgili denetimi sağlayan teknolojilerin gelişmesi.
C
1960’lardaki toplumsal hareketler içerisinde kadınların cinsiyetçiliğe maruz kalması.
D
Küreselleşmiş bir toplumda kültürel dönüşümlerin hızla yayılması ve kadınların seslerinin bir üst doku oluşturması.
E
Köktendinci hareketlerin kadınları tahakküm altına almaya çalışması.
Açıklama:
Castells’e göre feminist hareketlerin günümüz toplumlarında doğmasına sebep olan dört özgül neden vardır:
1.Eğitim fırsatlarının kadınlara açılması ve işgücü piyasasının dönüşümü.
2. Biyoloji, farmakoloji ve tıpta, insan türünün çoğalmasıyla ilgili denetimi
sağlayan teknolojilerin gelişmesi.
3. 1960’lardaki toplumsal hareketler içerisinde kadınların cinsiyetçiliğe maruz kalması.
4. Küreselleşmiş bir toplumda kültürel dönüşümlerin hızla yayılması ve gezegenin büyük bir bölümünde kadınların seslerinin bir üst doku oluşturmasıdır.
1.Eğitim fırsatlarının kadınlara açılması ve işgücü piyasasının dönüşümü.
2. Biyoloji, farmakoloji ve tıpta, insan türünün çoğalmasıyla ilgili denetimi
sağlayan teknolojilerin gelişmesi.
3. 1960’lardaki toplumsal hareketler içerisinde kadınların cinsiyetçiliğe maruz kalması.
4. Küreselleşmiş bir toplumda kültürel dönüşümlerin hızla yayılması ve gezegenin büyük bir bölümünde kadınların seslerinin bir üst doku oluşturmasıdır.
Soru 60
Aşağıdakilerden hangisi Enformasyonel teknolojilere dayanan ekonomik ve toplumsal örgütlenme biçimlerinden birisi değildir?
Seçenekler
A
Çalışmanın bireyselleşmesi
B
Piyasaların siparişe bağlanması
C
Yarı-zamanlı üretim yöntemlerinin ortaya çıkması
D
İşlerin sözleşmeli olarak başka bir iş koluna devredilmesi (taşeronlaştırma)
E
Geleneksel imalat işlerinde istihdamın artması
Açıklama:
Enformasyonel teknolojilere dayanan ekonomik ve toplumsal örgütlenme biçimi yönetimin merkezsizleşmesini, çalışmanın bireyselleşmesini, piyasaların siparişe bağlanmasını, böylece çalışmanın parçalanmasını, toplumların parçalanmasını beraberinde getiriyor. Yarı-zamanlı üretim yöntemlerinin ortaya çıkması, işlerin sözleşmeli olarak başka bir iş koluna devredilmesi (taşeronlaştırma), başka bir şirkete devredilmesi, danışmanlık, şirketin çapının küçültülmesi ve sipariş üzerine iş yapma gibi yaygın pratikler de gelişmektedir. En geleneksel imalat işleri ile tarım sektöründe istihdam gerilerken, ileri teknoloji imalatında ve hizmet sektöründe iş imkanları yaratılmaktadır.
Soru 61
Esnek çalışma ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Tam zamanlı bir işte haftada 35-40 saat çalışma biçimidir.
B
Sözleşme; çalışanın haklarına, tazminat, eğitim, sosyal güvenlik ve iş güvencesine dayanır.
C
Gelecekte istihdam edilme yönünde bir güvence sağlamaz.
D
Çalışanların tümünün, şirketin sözleşmeli olarak iş yaptığı başka bir şirkette çalışmasıdır
E
Çalışanlar düzenli bir şekilde çalıştıkları şirkete giderler.
Açıklama:
Castells’e göre
enformasyon toplumunda esnek çalışma ilişkilerinin yaygınlık kazanmasında belirleyici
olan dört unsur tespit edilebilir:
1. “Çalışma süresi: Esnek çalışma, tam zamanlı bir işte haftada 35-40 saat çalışma
anlamına gelen geleneksel çalışma biçimiyle sınırlı değildir.
2. İş güvencesi: Esnek çalışma, göreve odaklılık ve gelecekte istihdam edilme
yönünde bir güvence sağlamaz.
3. Yer: Çalışanların çoğu düzenli bir biçimde şirketlerinde çalışsa da giderek
evde, hareket hâlinde veya çalıştığı şirketin sözleşmeli olarak iş yaptığı başka
şirkette çalışır.
Castells’e göre enformasyonel
toplumda temelde çalışma
ortadan kalkmamıştır, ortadan
kalkan endüstriyel topluma
ilişkin emek süreçleri ve iş
biçimleridiriş verenle çalışan arasındaki toplumsal sözleşme: Geleneksel sözleşme iş verenin çalışanın tanımlanmış haklarına, tazminat, eğitim, sosyal güvenlik ve iş güvencesine dayanmaktaydı. Enformasyonel toplumda ise çalışanın şirkete sadık olması, işine razı olması, fazla mesai yapması beklenir.
enformasyon toplumunda esnek çalışma ilişkilerinin yaygınlık kazanmasında belirleyici
olan dört unsur tespit edilebilir:
1. “Çalışma süresi: Esnek çalışma, tam zamanlı bir işte haftada 35-40 saat çalışma
anlamına gelen geleneksel çalışma biçimiyle sınırlı değildir.
2. İş güvencesi: Esnek çalışma, göreve odaklılık ve gelecekte istihdam edilme
yönünde bir güvence sağlamaz.
3. Yer: Çalışanların çoğu düzenli bir biçimde şirketlerinde çalışsa da giderek
evde, hareket hâlinde veya çalıştığı şirketin sözleşmeli olarak iş yaptığı başka
şirkette çalışır.
Castells’e göre enformasyonel
toplumda temelde çalışma
ortadan kalkmamıştır, ortadan
kalkan endüstriyel topluma
ilişkin emek süreçleri ve iş
biçimleridiriş verenle çalışan arasındaki toplumsal sözleşme: Geleneksel sözleşme iş verenin çalışanın tanımlanmış haklarına, tazminat, eğitim, sosyal güvenlik ve iş güvencesine dayanmaktaydı. Enformasyonel toplumda ise çalışanın şirkete sadık olması, işine razı olması, fazla mesai yapması beklenir.
Soru 62
Aşağıdakilerden hangisi uzamsal (mekânsal) yayılma ile küresel bütünleşmenin bir araya gelmesi sonucu büyük kentlere biçilen stratejik rollerden birisi değildir?
Seçenekler
A
Dünya ekonomisinin örgütlenmesiyle hayli yoğunlaşmış komuta merkezleri hâline gelmişlerdir.
B
Finans ve uzmanlık gerektiren hizmetler şirketlerinin kilit yerleşimleri olmuşlardır.
C
Önde gelen sektörlerde yeniliklerin üretimi de dahil üretim merkezleridir.
D
Çekirdek ailelerin sığındıkları güvenli yerlerdir.
E
Üretilen ürünler ve hizmetlerin piyasalarıdırlar.
Açıklama:
Uzamsal (mekânsal) yayılma ile küresel bütünleşmenin bir araya gelmesi, büyük kentlere yeni yeni bir stratejik rol biçmiştir. Uluslararası ticaret ve bankacılık merkezleri olarak uzun bir geçmişin ötesinde, bu kentlerin artık dört yeni işlevi vardır: Öncelikle dünya ekonomisinin örgütlenmesiyle hayli yoğunlaşmış komuta merkezleri hâline gelmişlerdir; ikincisi, finans ve uzmanlık gerektiren hizmetler şirketlerinin kilit yerleşimleri olmuşlardır; üçüncüsü önde gelen sektörlerde yeniliklerin üretimi de dâhil üretim merkezleridir; dördüncüsü üretilen ürünler ve hizmetlerin piyasalarıdırlar.
Soru 63
Hâkim olanın mantığı tarafından değersiz görülen ve damgalanan konumlarda bulunan aktörler tarafından geliştirilen kimliğe ne ad verilir?
Seçenekler
A
Meşrulaştırıcı kimlik
B
Direniş kimliği
C
Proje kimliği
D
Ulusal kimlik
E
Kültürel kimlik
Açıklama:
Direniş kimliği: Hâkim olanın mantığı tarafından değersiz görülen ve damgalanan konumlarda bulunan aktörler tarafından geliştirilir. Etnik temellere dayalı milliyetçilikler, cemaatler bu bağlamda düşünülebilir.
Soru 64
Feminist hareketler hangi kimlik modeline uygundur?
Seçenekler
A
Meşrulaştırıcı kimlik
B
Direniş kimliği
C
Proje kimliği
D
Toplumsal kimlik
E
Örgütsel kimlik
Açıklama:
Proje Kimliği: Toplumsal aktörlerin kendilerine sunulan kültürel malzeme temelinde toplumdaki konumlarını yeniden tanımlayan yeni bir kimlik inşa etmeleri sürecidir. Feminist hareketler bu kimlik modeline uygun olacaktır.
Soru 65
Ağ toplumunda proje kimliği nasıl ortaya çıkmaktadır?
Seçenekler
A
Sivil toplumdan hareketle
B
Komünal (cemaatçi) direnişten
C
Toplumsal kurumlar yoluyla
D
Kültürel özellikler temelinde
E
Bireylerin toplumsal olarak inşa etmeye çalıştıkları anlam ve tecrübelerle
Açıklama:
Ağ toplumunda proje kimliği, komünal (cemaatçi) direnişten doğmaktadır.
Soru 66
Enformasyon ekonomisinde, endüstriyel toplumlardakine benzer ataerkil ilişki biçimleri üretim sürecinin değişmesi oranında değişmektedir. Castells’e göre, aşağıdakilerden hangisi bu dönüşümün arkasındaki eğilimlerden birisi değildir?
Seçenekler
A
Enformasyonel, küresel bir toplumun yükselişi.
B
İnsan türünün çoğalmasıyla ilgili teknolojik değişiklik (doğum kontrol, suni döllenme).
C
Kadın emeğinin evin geçimine ek bir katkı olarak görülmesi.
D
Feminist hareketin isyanı.
E
Kadınların ücretli işlerde çalışması.
Açıklama:
Toplumsal olarak desteklenen aile bütün bu değişimler ekseninde geleneksel biçimlerinden farklı olarak yeniden tanımlanmaktadır. Castells’e göre, bu dönüşümün arkasında 1960’lı yılların sonlarından beri gelişmekte olan dört eğilim vardır:
- Enformasyonel, küresel bir toplumun yükselişi.
- İnsan türünün çoğalmasıyla ilgili teknolojik değişiklik (doğum kontrol, suni döllenme).
- Feminist hareketin isyanı.
- Kadınların ücretli işlerde çalışması etkili olmuştur
Soru 67
........... merkezsiz, hiyerarşi içermeyen, yatay ilişkilerin olduğu bir toplumsal örgütlenme biçimidir.
Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisinin getirilmesi uygundur?
Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisinin getirilmesi uygundur?
Seçenekler
A
Risk toplumu
B
Ağ toplumu
C
Bilgi toplumu
D
Modern toplum
E
Sanayi toplumu
Açıklama:
Ağ toplumu; ağlar oluşturma mantığı etrafında merkezsiz, hiyerarşi içermeyen, yatay ilişkilerin hâkim olduğu bir toplumsal örgütlenme biçimidir. Manuel Castells Enformasyon Çağı: Ekonomi, Toplum ve Kültür (2008) adlı eserinde kapitalist dönüşümü, sanayileşmecilik ve devletçiliğin krizini, enformasyonel ekonominin doğuşunu, “ağ toplumu”nun oluşması olarak ortaya koymaktadır. Doğru cevap B'dir.
Soru 68
İçinde bulunduğumuz toplumu ağ toplumu olarak tanımlayan "Enformasyon Çağı: Ekonomi, Toplum ve Kültür" kitabının yazarı düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ulrich Beck
B
Richard Sennett
C
Manuel Castells
D
Anthony Giddens
E
Antonio Gramsci
Açıklama:
Manuel Castells Enformasyon Çağı: Ekonomi, Toplum ve Kültür (2008) adlı eserinde kapitalist dönüşümü, sanayileşmecilik ve devletçiliğin krizini, enformasyonel ekonominin doğuşunu, “ağ toplumu”nun oluşması olarak ortaya koymaktadır. Ağ toplumu; ağlar oluşturma mantığı etrafında merkezsiz, hiyerarşi içermeyen, yatay ilişkilerin hâkim olduğu bir toplumsal örgütlenme biçimidir. Doğru cevap C'dir.
Soru 69
Aşağıdakilerden hangisi Castell'e göre feminist hareketin günümüz toplumlarında doğmasına sebep olan dört özgül nedenden birisi değildir?
Seçenekler
A
Küreselleşmiş bir toplumda kültürel dönüşümlerin hızla yayılması ve gezegenin büyük bir bölümünde kdınların seslerininin bir üst doku oluşturması
B
1960'lardaki toplumsal hareketler içerisinde kadınların cinsiyetçiliğe maruz kalması
C
Biyoloji, farmakoloji ve tıpta, insan türünün çoğalmasıyla ilgili denetimi sağlayan teknolojilerin gelişmesi
D
Küreselleşmenin etkisiyle dünya genelinde kadınlara seçme ve seçilme hakkı verilmesiyle, kadınların siyasi arenada etkinliğini artırması
E
Eğitim fırsatlarının kadınlara açılması ve iş gücü piyasasının dönüşümü
Açıklama:
Castells’e göre feminist hareketlerin günümüz toplumlarında doğmasına sebep olan dört özgül neden vardır:
1. Eğitim fırsatlarının kadınlara açılması ve işgücü piyasasının dönüşümü.
2. Biyoloji, farmakoloji ve tıpta, insan türünün çoğalmasıyla ilgili denetimi
sağlayan teknolojilerin gelişmesi.
3. 1960’lardaki toplumsal hareketler içerisinde kadınların cinsiyetçiliğe maruz
kalması.
4. Küreselleşmiş bir toplumda kültürel dönüşümlerin hızla yayılması ve gezegenin
büyük bir bölümünde kadınların seslerinin bir üst doku oluşturmasıdır.
Doğru cevap D'dir.
1. Eğitim fırsatlarının kadınlara açılması ve işgücü piyasasının dönüşümü.
2. Biyoloji, farmakoloji ve tıpta, insan türünün çoğalmasıyla ilgili denetimi
sağlayan teknolojilerin gelişmesi.
3. 1960’lardaki toplumsal hareketler içerisinde kadınların cinsiyetçiliğe maruz
kalması.
4. Küreselleşmiş bir toplumda kültürel dönüşümlerin hızla yayılması ve gezegenin
büyük bir bölümünde kadınların seslerinin bir üst doku oluşturmasıdır.
Doğru cevap D'dir.
Soru 70
Aşağıdakilerden hangisi Castells'e göre enformasyon toplumunda esnek çalışma ilişkilerinin yaygınlık kazanmasında belirleyici olan dört unsurdan birisi değildir?
Seçenekler
A
Üretim süreci
B
İş verenle çalışan arasındaki toplumsal sözleşme
C
Çalışma süresi
D
Yer
E
İş güvencesi
Açıklama:
Castells’e göre enformasyon toplumunda esnek çalışma ilişkilerinin yaygınlık kazanmasında belirleyici olan dört unsur tespit edilebilir:
1. “Çalışma süresi: Esnek çalışma, tam zamanlı bir işte haftada 35-40 saat çalışma anlamına gelen geleneksel çalışma biçimiyle sınırlı değildir.
2. İş güvencesi: Esnek çalışma, göreve odaklılık ve gelecekte istihdam edilme yönünde bir güvence sağlamaz.
3. Yer: Çalışanların çoğu düzenli bir biçimde şirketlerinde çalışsa da giderek evde, hareket hâlinde veya çalıştığı şirketin sözleşmeli olarak iş yaptığı başka şirkette çalışır
4. İş verenle çalışan arasındaki toplumsal sözleşme: Geleneksel sözleşme iş verenin çalışanın tanımlanmış haklarına, tazminat, eğitim, sosyal güvenlik ve iş güvencesine dayanmaktaydı. Enformasyonel toplumda ise çalışanın şirkete sadık olması, işine razı olması, fazla mesai yapması beklenir.”
Doğru cevap A'dır.
1. “Çalışma süresi: Esnek çalışma, tam zamanlı bir işte haftada 35-40 saat çalışma anlamına gelen geleneksel çalışma biçimiyle sınırlı değildir.
2. İş güvencesi: Esnek çalışma, göreve odaklılık ve gelecekte istihdam edilme yönünde bir güvence sağlamaz.
3. Yer: Çalışanların çoğu düzenli bir biçimde şirketlerinde çalışsa da giderek evde, hareket hâlinde veya çalıştığı şirketin sözleşmeli olarak iş yaptığı başka şirkette çalışır
4. İş verenle çalışan arasındaki toplumsal sözleşme: Geleneksel sözleşme iş verenin çalışanın tanımlanmış haklarına, tazminat, eğitim, sosyal güvenlik ve iş güvencesine dayanmaktaydı. Enformasyonel toplumda ise çalışanın şirkete sadık olması, işine razı olması, fazla mesai yapması beklenir.”
Doğru cevap A'dır.
Soru 71
Aşağıdakilerden hangisi enformasyon toplumunda kentlerin işlevlerinden birisi değildir?
Seçenekler
A
Önde gelen sektörlerde yeniliklerin üretim merkezi olmaları
B
Finans ve uzmanlık gerektiren hizmet şirketlerinin kilit yerleşimleri olmaları
C
Dünya ekonomisinin örgütlenmesiyle yoğunlaşmış komuta merkezi haline gelmeleri
D
İnsansız üretimin merkezi olmaları
E
Üretilen ürünler ve hizmetlerin piyasaları olmaları
Açıklama:
Uzamsal (mekânsal) yayılma ile küresel bütünleşmenin bir araya gelmesi, büyük kentlere yeni yeni bir stratejik rol biçmiştir. Uluslararası ticaret ve bankacılık merkezleri olarak uzun bir geçmişin ötesinde, bu kentlerin artık dört yeni işlevi vardır: Öncelikle dünya ekonomisinin örgütlenmesiyle hayli yoğunlaşmış komuta merkezleri hâline gelmişlerdir; ikincisi, finans ve uzmanlık gerektiren hizmetler şirketlerinin kilit yerleşimleri olmuşlardır; üçüncüsü önde gelen sektörlerde yeniliklerin üretimi de dâhil üretim merkezleridir; dördüncüsü üretilen ürünler ve hizmetlerin piyasalarıdırlar. Doğru cevap D'dir.
Soru 72
Manuel Castells'e göre ............. bireylerin toplumsal olarak inşa etmeye çalıştıkları anlam ve tecrübe kaynaklarıdır. Yukarıdaki boşluğa hangisinin getirilmesi uygundur?
Seçenekler
A
Kimlikler
B
Üretim merkezleri
C
Enformasyonlar
D
Kültürler
E
Pratikler
Açıklama:
Kimlikler; bireylerin toplumsal olarak inşa etmeye çalıştıkları anlam ve tecrübe kaynaklarıdır. Castells’e göre “toplumsal aktörlere atıfla kimlikten bahsederken, anlamın, başka anlam kaynaklarına kıyasla öncelik verilen bir kültürel özellik ya da biriyle ilgili bir dizi kültürel özellik temelinde inşa edilmesi” anlaşılmalıdır. Enformasyon çağında ağlar oluşturma mantığı, kimliği endüstriyel dönemdeki biçimlerinden farklı olarak değişen bilgi, iktidar, toplumsal gerçeklik ekseninde yeniden üretmektedir. Dolayısıyla kimliklerin toplumsal bağlamlarında anlam kazanmakta olduğunu söylemek mümkündür. Doğru cevap A'dır.
Soru 73
................ toplumsal aktörlerin kendilerine sunulan kültürel malzeme temelinde toplumdaki konumlarını yeniden tanımlayan yeni bir kimlik inşa etmeleri sürecidir.
Yukarıdaki boşluğa kimlik inşa biçimlerinden hangisi gelmelidir?
Yukarıdaki boşluğa kimlik inşa biçimlerinden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
İnşaacı kimlik
B
Proje kimliği
C
Direniş kimliği
D
Dönüştürücü kimlik
E
Meşrulaştırıcı kimlik
Açıklama:
Proje Kimliği: Toplumsal aktörlerin kendilerine sunulan kültürel malzeme temelinde toplumdaki konumlarını yeniden tanımlayan yeni bir kimlik inşa etmeleri sürecidir. Feminist hareketler bu kimlik modeline uygundur. Doğru cevap B'dir.
Soru 74
Castells'e göre "hakim olanın mantığı tarafından değersiz görülen ve damgalanan konumlarda bulunan aktörler tarafından geliştirilen kimlik türü" aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Meşrulaştırıcı kimlik
B
İnşa edilen kimlik
C
Direniş kimliği
D
Proje kimliği
E
Aykırı kimlik
Açıklama:
Direniş kimliği: Hâkim olanın mantığı tarafından değersiz görülen ve damgalanan konumlarda bulunan aktörler tarafından geliştirilir. Etnik temellere dayalı milliyetçilikler, cemaatler bu bağlamda düşünülebilir. Doğru cevap C'dir.
Soru 75
Aşağıdakilerden hangisi Castells'in öne sürdüğü kimlik inşası biçimlerinden birisidir?
Seçenekler
A
Yapılandırılan kimlik
B
Meşrulaştırıcı kimlik
C
Aykırı kimlik
D
Öz kimlik
E
İnşa edilen kimlik
Açıklama:
Castells’e (2008b: 13) göre kimlikler sadece toplumsal kurumlar ve örgütlenmelerden kaynaklansa bile bireyler bunları içselleştirdiğinde kimlik hâline gelirler. Buna göre kimliğin inşası üç farklı biçime sahiptir: meşrulaştırıcı kimlik, direniş kimliği ve proje kimliği. Doğru cevap B'dir.
Soru 76
Castells'e göre ............... kişisel davranışın ve toplumun kurumlarının, Tanrının hukukundan kaynaklanan, Tanrı ile insanlık arasında aracılık eden belli bir otorite tarafından yorumlanan kurallarla tanımlanması çerçevesinde gerçekleşen kolektif kimlik inşasıdır.
Yukarıdaki boşluğa aşağıdaki kavramlardan hangisi getirilmelidir?
Yukarıdaki boşluğa aşağıdaki kavramlardan hangisi getirilmelidir?
Seçenekler
A
Modernite
B
İnşaacılık
C
Yapısalcılık
D
Fundamentalizm
E
Ağ toplumu
Açıklama:
Castells’e göre fundamentalizm “Kişisel davranışın ve toplumun kurumlarının, Tanrının hukukundan kaynaklanan, Tanrı ile insanlık arasında aracılık eden belli bir otorite tarafından yorumlanan kurallarla tanımlanması çerçevesinde gerçekleşen kolektif kimlik inşasıdır”. Fundamentalizm insanlık tarihi kadar eskilere götürülebilir. Doğru cevap D'dir.
Soru 77
I. Ağ toplumu; ağlar oluşturma mantığı etrafında merkezsiz, hiyerarşi içermeyen, yatay ilişkilerin hâkim olduğu bir toplumsal örgütlenme biçimidir. II. Ağ mantığı; medyadan, küresel sermayeye; toplumsal hareketlerden, kimlik biçimlerine ve çalışma ilişkilerine kadar enformasyonel toplumun bütün alanlarının temelini oluşturmaktadır. III. Ağlar her türlü sınırlamaya karşı koyarak iletişim kurabilen aynı iletişim evrenini içererek genişleyebilen yapılardır. IV. Ağ toplumu, küresel ölçekte sermayenin, kültürün, işgücünün ve toplumların birbirinden bağımsız hareket edebilmeleri sonucunu doğurmuştur. Ağ toplumu kavramı ile igili olarak verilen ifadelerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I, II ve III
C
I, III ve IV
D
II, III ve IV
E
Yalnız III
Açıklama:
"Ağ toplumu, küresel ölçekte sermayenin, kültürün, işgücünün ve toplumların karşılıklı bağımlılık içerisine girmeleridir" bilgisine dayanarak, IV numaralı ifade ağ toplumu kavramı ile ilgili olarak yanlış bilgi içermektedir. Bu nedenle bu ifadenin yer almadığı seçenek sorunun doğru yanıtı olacaktır.
Soru 78
Ağ toplumu ne zaman meydana gelmiştir?
Seçenekler
A
1950'lerde
B
1960'larda
C
1960’ların sonu ve 1970’lerin başında
D
1970'lerin sonu 1980'lerin başında
E
2000'lerin başında
Açıklama:
Castells’e göre ağ toplumu, 1960’ların sonu ve 1970’lerin başında meydana gelmiştir.
Soru 79
Hangisi ağ toplumunun ortaya çıkmasına neden olan etkenlerden biridir?
Seçenekler
A
Sanayi devrimi
B
Bilgisayar kullanımının giderek yaygınlaşması
C
Kapitalizmin güçlenmesi
D
Kültürel ve toplumsal hareketlerin ortaya çıkması
E
Devletçiliğin güç kazanması
Açıklama:
Ağ toplumu, 1960’ların sonu ve 1970’lerin başında üç bağımsız sürecin birlikte oluşmasıyla meydana gelmiştir. Birincisi, enformasyon teknolojisi devrimi; ikincisi, kapitalizmin de devletçiliğin de ekonomik krize girmesi ve peşinden yapılanmaları; üçüncüsü, liberteryanizm, insan hakları, feminizm ve çevrecilik gibi kültürel ve toplumsal hareketlerin yeşermesidir.
Soru 80
Ağ toplumunun göstergeleri arasında hangisi yer almaz?
Seçenekler
A
Çalışmanın dönüşümü
B
Ataerkilliğin dönüşümü
C
Dinin dönüşümü
D
Kimliğin dönüşümü
E
Milliyetçiliğin dönüşümü
Açıklama:
Ağ toplumunun göstergeleri olarak; çalışmanın dönüşümü, kentin dönüşümü, kimliğin dönüşümü, ataerkilliğin dönüşümü, milliyetçiliğin dönüşümü ve ulus devletin dönüşümü sıralanmaktadır.
Soru 81
Castells’e göre, enformasyon toplumunda esnek çalışma ilişkilerinin yaygınlık kazanmasında belirleyici olan unsurlar arasında hangisi yer almaz?
Seçenekler
A
Kitlesel üretim
B
Çalışma süresi
C
Yer
D
İş güvencesi
E
İş verenle çalışan arasındaki toplumsal sözleşme
Açıklama:
Castells’e göre enformasyon toplumunda esnek çalışma ilişkilerinin yaygınlık kazanmasında belirleyici olan dört unsur tespit edilebilir:
1. Çalışma süresi: Esnek çalışma, tam zamanlı bir işte haftada 35-40 saat çalışma anlamına gelen geleneksel çalışma biçimiyle sınırlı değildir.
2. İş güvencesi: Esnek çalışma, göreve odaklılık ve gelecekte istihdam edilme yönünde bir güvence sağlamaz.
3.Yer: Çalışanların çoğu düzenli bir biçimde şirketlerinde çalışsa da giderek evde, hareket hâlinde veya çalıştığı şirketin sözleşmeli olarak iş yaptığı başka şirkette çalışır.
4. İş verenle çalışan arasındaki toplumsal sözleşme: Geleneksel sözleşme iş verenin çalışanın tanımlanmış haklarına, tazminat, eğitim, sosyal güvenlik ve iş güvencesine dayanmaktaydı. Enformasyonel toplumda ise çalışanın şirkete sadık olması, işine razı olması, fazla mesai yapması beklenir.
1. Çalışma süresi: Esnek çalışma, tam zamanlı bir işte haftada 35-40 saat çalışma anlamına gelen geleneksel çalışma biçimiyle sınırlı değildir.
2. İş güvencesi: Esnek çalışma, göreve odaklılık ve gelecekte istihdam edilme yönünde bir güvence sağlamaz.
3.Yer: Çalışanların çoğu düzenli bir biçimde şirketlerinde çalışsa da giderek evde, hareket hâlinde veya çalıştığı şirketin sözleşmeli olarak iş yaptığı başka şirkette çalışır.
4. İş verenle çalışan arasındaki toplumsal sözleşme: Geleneksel sözleşme iş verenin çalışanın tanımlanmış haklarına, tazminat, eğitim, sosyal güvenlik ve iş güvencesine dayanmaktaydı. Enformasyonel toplumda ise çalışanın şirkete sadık olması, işine razı olması, fazla mesai yapması beklenir.
Soru 82
I. Ağ toplumunda olan şey, sermaye, bilgi, teknoloji, iletişim, görüntü, ses ve sembollerin akışkanlığında kentlerin; mekânsal olarak enformasyonel biçimde yenileyebilecek, yönetebilecek komuta ve kontrol merkezleri etrafında örgütlenmeleridir.
II. Ağ toplumunda kentler bu ileri hizmet üretiminin ve tüketiminin geliştiği mekânlardır.
III. Enformasyonel toplumlarda sermaye, emek, bilgi akışları, küreselleşme sürecinin etkisiyle birlikte kentleri büyük bir dönüşümün parçaları hâline getirmektedir.
IV. Küreselleşme süreciyle birlikte kentlere siyasal, kültürel, ekonomik roller biçilmiş; küresel kentler ve dünya kentleri önem kazanmıştır.
Ağ toplumunda kent yapısındaki değişim ile ilgili olarak verilen ifadelerden hangileri doğrudur?
II. Ağ toplumunda kentler bu ileri hizmet üretiminin ve tüketiminin geliştiği mekânlardır.
III. Enformasyonel toplumlarda sermaye, emek, bilgi akışları, küreselleşme sürecinin etkisiyle birlikte kentleri büyük bir dönüşümün parçaları hâline getirmektedir.
IV. Küreselleşme süreciyle birlikte kentlere siyasal, kültürel, ekonomik roller biçilmiş; küresel kentler ve dünya kentleri önem kazanmıştır.
Ağ toplumunda kent yapısındaki değişim ile ilgili olarak verilen ifadelerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I ve II
B
I, II, III ve IV
C
II ve III
D
II, III ve IV
E
III ve IV
Açıklama:
Ağ toplumunda kent yapısındaki değişim ile ilgili olarak verilen ifadelerin hepsi doğru bilgi içermektedir.
Soru 83
Castells’e göre, toplumsal aktörlerin kendilerine sunulan kültürel malzeme temelinde toplumdaki konumlarını yeniden tanımlayan yeni bir kimlik inşa etmeleri sürecine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Meşrulaştırıcı kimlik
B
Kültürel kimlik
C
Direniş kimliği
D
Ağ kimliği
E
Proje kimliği
Açıklama:
Proje Kimliği: Toplumsal aktörlerin kendilerine sunulan kültürel malzeme temelinde toplumdaki konumlarını yeniden tanımlayan yeni bir kimlik inşa etmeleri sürecidir. Feminist hareketler bu kimlik modeline uygun olacaktır.
Soru 84
Hangisi Castells’e göre, ailenin yeniden tanımlanmasında etkili olan eğilimlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Enformasyonel, küresel bir toplumun yükselişi
B
Fundamentalist hareketlerin etkinliği
C
İnsan türünün çoğalmasıyla ilgili teknolojik değişiklik
D
Feminist hareketin isyanı
E
Kadınların ücretli işlerde çalışması
Açıklama:
Toplumsal olarak desteklenen aile bütün bu değişimler ekseninde geleneksel biçimlerinden farklı olarak yeniden tanımlanmaktadır. Castells’e göre, bu dönüşümün arkasında 1960’lı yılların sonlarından beri gelişmekte olan dört eğilim vardır:
1. Enformasyonel, küresel bir toplumun yükselişi.
2. İnsan türünün çoğalmasıyla ilgili teknolojik değişiklik (doğum kontrol, suni döllenme).
3. Feminist hareketin isyanı.
4. Kadınların ücretli işlerde çalışması etkili olmuştur.
1. Enformasyonel, küresel bir toplumun yükselişi.
2. İnsan türünün çoğalmasıyla ilgili teknolojik değişiklik (doğum kontrol, suni döllenme).
3. Feminist hareketin isyanı.
4. Kadınların ücretli işlerde çalışması etkili olmuştur.
Soru 85
Castells'in çağdaş milliyetçiliğe yönelik görüşlerine dayanarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Uluslar tarihsel ve analitik olarak devletten bağımsız oluşumlardır.
B
Milliyetçilik, mutlaka seçkinlere özgü bir olgu değildir. Aslında günümüzde milliyetçilik, küresel elitlere tepkiden başka bir şey değildir.
C
Çağdaş milliyetçilik bir ulus devletin inşasına yöneliktir.
D
Uluslar ve Ulus devletler, Fransız İhtilalı sonucu oluşan modern ulus devletlerle sınırlı değildir.
E
Çağdaş milliyetçilik siyasi olmaktan çok kültürel olma eğilimindedir. Dolayısıyla bir devletin savunusundan çok yerleşik bir kültürün savunusudur.
Açıklama:
Castells çağdaş milliyetçiliği, milliyetçiliğe dair sosyal teorilerle birlikte tartışırken dört noktaya dikkat edilmesi gerektiğini vurgular:
1. Çağdaş milliyetçilik bir ulus devletin inşasına yönelik olabilir de olmayabilir de.
Dolayısıyla uluslar tarihsel ve analitik olarak devletten bağımsız oluşumlardır.
2. Uluslar ve Ulus devletler, Fransız İhtilalı sonucu oluşan modern ulus devletlerle sınırlı değildir.
3. Milliyetçilik, mutlaka seçkinlere özgü bir olgu değildir. Aslında günümüzde milliyetçilik, küresel elitlere tepkiden başka bir şey değildir.
4. Çağdaş milliyetçilik etkin eylemci olmaktan çok tepkisel olduğundan siyasi
olmaktan çok kültürel olma eğilimindedir. Dolayısıyla bir devletin savunusundan
çok yerleşik bir kültürün savunusudur
1. Çağdaş milliyetçilik bir ulus devletin inşasına yönelik olabilir de olmayabilir de.
Dolayısıyla uluslar tarihsel ve analitik olarak devletten bağımsız oluşumlardır.
2. Uluslar ve Ulus devletler, Fransız İhtilalı sonucu oluşan modern ulus devletlerle sınırlı değildir.
3. Milliyetçilik, mutlaka seçkinlere özgü bir olgu değildir. Aslında günümüzde milliyetçilik, küresel elitlere tepkiden başka bir şey değildir.
4. Çağdaş milliyetçilik etkin eylemci olmaktan çok tepkisel olduğundan siyasi
olmaktan çok kültürel olma eğilimindedir. Dolayısıyla bir devletin savunusundan
çok yerleşik bir kültürün savunusudur
Soru 86
Castells’e göre, ulus devletin hâkimiyet alanını kısıtlayan ve işlevsiz hâle getiren nedenler arasında hangisi yer almaz?
Seçenekler
A
Medya ve elektronik iletişimin küreselleşmesi
B
Suçun küreselleşmesi
C
Toplumsal protestoların küreselleşmesi
D
Merkezî otoritenin güçlenmesi
E
Yerel yönetimlerin güçlenmesi
Açıklama:
Ağ devleti, sermayenin küreselleşmesi, çok taraflı iktidar yapılarının oluşması ve merkezî otoritenin yerel ve bölgesel yönetimlere kayması anlamına gelmekte ve yeni bir iktidar biçimini ifade etmektedir. Castells’e göre, yerel yönetimlerin güçlenmesi, medya ve elektronik iletişimin küreselleşmesi, suçun küreselleşmesi, toplumsal protestoların küreselleşmesi ulus devletin hâkimiyet alanını kısıtlamakta ve işlevsiz hâle getirmektedir.
Soru 87
Postmodern topluma temel özelliğini veren bilgi teknolojisinin, internet ve dünyayı saran bilişim ağları olduğunu ileri süren kuramcı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Castells
B
Harvey
C
Sennett
D
Habermas
E
Giddens
Açıklama:
Ünitenin Giriş bölümünde, Castells’in görüşleri açıklanmaktadır.
Soru 88
Castells’e göre, ağlar oluşturma mantığı etrafında merkezsiz hiyerarşi içermeyen yatay ilişkilerin hâkim olduğu toplumsal örgütlenme biçimi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hiyerarşik toplum
B
Sınıf toplumu
C
Feodal toplum
D
Ağ toplumu
E
Sanayi toplumu
Açıklama:
Ünitenin Giriş bölümünde, Castells’in ağ toplumu tanımlaması yer almaktadır.
Soru 89
Aşağıdakilerden hangisi ağ toplumunun oluşmasına neden olan süreçlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Kapitalizmin yeniden yapılanması
B
Tarımsal üretimin yaygınlaşması
C
Devletçiliğin ekonomik krizi
D
Toplumsal hareketlerin yükselişi
E
Enformasyon teknoloji devrimi
Açıklama:
Ünitenin Giriş bölümünde, ağ toplumunun oluşmasına neden olan süreçler açıklanmaktadır.
Soru 90
Sermayenin toplumsal alanda zamansal-mekânsal düzlemde akışkanlığını sağlayan, 1970’lerden beri enformasyonel ekonomilerin gelişmesi ve endüstriyel krizle beraber ortaya çıkan süreç aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Rasyonelleşme
B
Kapitalizm
C
Küreselleşme
D
Fundamentalizm
E
Endüstrileşme
Açıklama:
Ünitenin Giriş bölümünde, küreselleşme süreci açıklanmaktadır.
Soru 91
Castells’e göre, enformasyonel ekonomilerde imalat temelini koruyarak hizmet istihdamına geçiş yapılmasını ifade eden model aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Anglo-Sakson modeli
B
Eşitlik modeli
C
Almanya-Japonya modeli
D
Geleneksel model
E
Amerikan modeli
Açıklama:
Ünitenin Ağ Toplumunun Yükselişi bölümünde, Castells’e göre istihdam yapısının dayandığı modeller açıklanmaktadır.
Soru 92
Aşağıdakilerden hangisi Castells’in tanımladığı mega kentlerin özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Siyasi yenilik merkezleri
B
Geleneksel kültür mekânları
C
Kolektif tüketim merkezleri
D
Küresel ağla bağlantı noktaları
E
Toplumsal dinamizmin merkezleri
Açıklama:
Ünitenin Ağ Toplumunun Yükselişi bölümünde, Castells’in tanımladığı mega kentlerin özellikleri belirtilmektedir.
Soru 93
Castells’e göre hâkim olanın mantığı tarafından değersiz görülen ve damgalanan konumlarda bulunan aktörler tarafından geliştirilen kimlik aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Meşrulaştırıcı kimlik
B
Toplumsal kimlik
C
Direniş kimliği
D
Akılcı kimlik
E
Proje kimliği
Açıklama:
Ünitenin Ağ Toplumu ve Kimliğin Gücü bölümünde, kimlik inşasının farklı biçimleri açıklanmaktadır.
Soru 94
Aile biriminde erkeklerin, kadınlar ve çocuklar üzerinden kurumsal olarak desteklenen bir otoriteye sahip olmasına ne ad verilir?
Seçenekler
A
İktidar
B
Kapitalizm
C
Kimlik
D
Feminizm
E
Ataerkillik
Açıklama:
Ünitenin Ağ Toplumu ve Kimliğin Gücü bölümünde, ataerkillik kavramı tanımlanmaktadır.
Soru 95
Milliyetçiliğin ulus devlet ile belli bir bağı olduğunu, ama zorunlu olarak milletin bir devlet içerisinde var olmayacağını belirten kuramcı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Castells
B
Kumar
C
Keynes
D
Gellner
E
Hobsbawm
Açıklama:
Ünitenin Ağ Toplumunda Milliyetçilik ve Ulus-devlet bölümünde, Castells’in milliyetçiliğe ilişkin görüşleri açıklanmaktadır.
Soru 96
Modern ulus devletleri, belirli bir alan (toprak) üzerindeki şiddet kullanma tekelini elinde bulunduran devletler olarak tanımlayan kuramcı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hobsbawm
B
Castells
C
Gellner
D
Weber
E
Anderson
Açıklama:
Ünitenin Ağ Toplumunda Milliyetçilik ve Ulus-devlet bölümünde, Weber’in görüşü yer almaktadır.
Soru 97
Ağlar oluşturma mantığı etrafında merkezsiz, hiyerarşi içermeyen, yatay ilişkilerin hâkim olduğu bir toplumsal örgütlenme biçimi aşağıdaki kavramlardan hangisi ile ilişkilidir?
Seçenekler
A
Ağ toplumu
B
Ağ iletişimi
C
Kapitalizm
D
Küresel ağ
E
Bilgi toplumu
Açıklama:
Ağ toplumu; ağlar oluşturma mantığı etrafında merkezsiz, hiyerarşi içermeyen, yatay ilişkilerin hâkim olduğu bir toplumsal örgütlenme biçimidir.
Soru 98
- Enformasyon teknoloji devrimi
- Kapitalizmin ekonomik krize girmesi
- Endüstriyel üretimin artması
Yukarıdakilerden hangisi ağ toplumumun oluşmasında rol oynayan etkenler arasında gösterilebilir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
I ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Castells’e göre ağ toplumu, 1960’ların sonu ve 1970’lerin başında üç bağımsız sürecin birlikte oluşmasıyla meydana gelmiştir. Birincisi, enformasyon teknoloji devrimi; ikincisi, kapitalizmin de devletçiliğin de ekonomik krize girmesi ve peşinden yapılanmaları; üçüncüsü, liberteryanizm, insan hakları, feminizm ve çevrecilik gibi kültürel ve toplumsal hareketlerin yeşermesidir. Endüstriyel üretimin artması bu etkenler arasında yer almamaktadır.
Soru 99
- Mikro elektronik mühendisliği
- Serbest piyasa egemenliği
- Mikro genetik mühendisliği
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız II
D
I ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Enformasyon teknolojisi devriminin temelinde mikro elektronik ve genetik mühendisliği vardır. Mikro-elektronik devrim “Mikroçipi, bilgisayarları, tele-komünikasyonu ve onların ağlarını içerir. Bu teknolojiler bilgi işleme kapasitesinde; sadece bilgi hacminde değil, işlemlerin karmaşıklığında ve işlem hızında da olağan üstü bir artış sağlarlar.” Serbest piyasanın egemen hale gelmesi ise ekonomi ile ilişkilidir.
Soru 100
Aşağıdakilerden hangisi feminist hareketlerin doğmasına neden olan nedenlerden birisi değildir?
Seçenekler
A
Eğitim fırsatlarının kadınlara açılması ve işgücü piyasasının dönüşümü
B
İnsan türünün çoğalmasıyla ilgili denetimi sağlayan teknolojilerin gelişmesi
C
Toplumsal hareketler içerisinde kadınların cinsiyetçiliğe maruz kalması.
D
Kültürel dönüşümlerin ve kadınların seslerinin hızla yayılması
E
Enformasyon teknoloji devriminin gerçekleştirilmiş olması.
Açıklama:
Castells’e göre feminist hareketlerin günümüz toplumlarında doğmasına sebep olan dört özgül neden vardır:
1. Eğitim fırsatlarının kadınlara açılması ve işgücü piyasasının dönüşümü.
2. Biyoloji, farmakoloji ve tıpta, insan türünün çoğalmasıyla ilgili denetimi
sağlayan teknolojilerin gelişmesi.
3. 1960’lardaki toplumsal hareketler içerisinde kadınların cinsiyetçiliğe maruz kalması.
4. Küreselleşmiş bir toplumda kültürel dönüşümlerin hızla yayılması ve gezegenin büyük bir bölümünde kadınların seslerinin bir üst doku oluşturmasıdır.
1. Eğitim fırsatlarının kadınlara açılması ve işgücü piyasasının dönüşümü.
2. Biyoloji, farmakoloji ve tıpta, insan türünün çoğalmasıyla ilgili denetimi
sağlayan teknolojilerin gelişmesi.
3. 1960’lardaki toplumsal hareketler içerisinde kadınların cinsiyetçiliğe maruz kalması.
4. Küreselleşmiş bir toplumda kültürel dönüşümlerin hızla yayılması ve gezegenin büyük bir bölümünde kadınların seslerinin bir üst doku oluşturmasıdır.
Soru 101
Erkeklerin egemen olduğu bir dünyada kadınların bir kimlik olarak erkek egemenliğini yok etmeye yönelik toplumsal hareketler aşağıdaki kavramlardan hangisi ile ilişkilendirilebilir?
Seçenekler
A
Ağ toplumu
B
Bilgi toplumu
C
Feminist hareketler
D
Eleştirel paradigma
E
Kapitalizm
Açıklama:
Feminist hareketler, erkeklerin egemen olduğu bir dünyada kadınların bir kimlik
olarak erkek egemenliğini yok etmeye yönelik toplumsal hareketler olarak tanımlanmaktadır.
olarak erkek egemenliğini yok etmeye yönelik toplumsal hareketler olarak tanımlanmaktadır.
Soru 102
Ağ toplumunda çalışmanın dönüşümüyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
İstihdam yapısı değişikliğe uğramıştır.
B
Esnek çalışma saatleri yaygılaşmaya başlamıştır.
C
Uzaktan çalışma imkanı ortaya çıkmıştır.
D
Temelde çalışma saatleri azalmıştır.
E
Emek süreçleri ve iş biçimleri değişmiştir.
Açıklama:
Enformasyonel toplumda temelde çalışma ortadan kalkmamıştır, ortadan kalkan endüstriyel topluma ilişkin emek süreçleri ve iş biçimleridir. Bununla birlikte enformasyonel toplumda çalışanın şirkete sadık olması, işine razı olması, fazla mesai yapması beklenir.
Soru 103
Ağ toplumunda küresel kentlerle ilgil olarak aşağıdakilerden hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
Küresel ağla bağlantı noktalarıdır.
B
Ekonomik, teknolojik ve toplumsal dinamizm merkezleridir.
C
Endüstriyel üretimin en yoğun olduğu mekanlardır.
D
Kültürel ve siyasi yenilik merkezleridir.
E
İleri hizmet üretiminin ve tüketiminin geliştiği mekanlardır.
Açıklama:
Sanayi toplumu, üretimin kentlerde yoğunlaştığı toplumdur. Endüstriyel üretimin hâkim olduğu mekânlar sanayi kentleri olarak adlandırılmaktadır. Küresel kentler ise endüstriyel üretimle ilişkilendirilmemektedir.
Soru 104
Aşağıdakilerden hangisi küresel kentlerin işlevleri arasında değildir?
Seçenekler
A
Dünya ekonomisinin örgütlenmesiyle yoğunlaşmış komuta merkezleri olmaları
B
Finans ve uzmanlık gerektiren hizmetler şirketlerinin yerleşimleri olmaları
C
Önde gelen sektörlerde yeniliklerin üretimi de dâhil üretim merkezi olmaları
D
Üretilen ürünler ve hizmetlerin piyasaları olmaları
E
Yalnızca bilgi üretimini ve dağıtımını gerçekleştirmeleri
Açıklama:
Modern kapitalizmde kent, yalnızca bir üretim merkezî değil, aynı zamanda dünya kapitalist sisteminin önemli bir kontrol merkezî konumundadır. Bu özelliklerinden dolayı günümüz kentleri, çok uluslu şirketlerin merkezî birimleri ve finansal kurumlarını bünyesinde bulundurur.
Soru 105
Toplumun egemen kurumları tarafından toplumsal aktörler karşısında egemenliklerini genişletmek ve akılcılaştırmak için inşa ettikleri kimlik aşağıdaki kavramlardan hangisi ile ilişkilidir?
Seçenekler
A
Meşrulaştırıcı kimlik
B
Direniş kimliği
C
Proje kimliği
D
Mesleki kimlik
E
Sanal kimlik
Açıklama:
Meşrulaştırıcı kimlik: Toplumun egemen kurumları tarafından toplumsal aktörler karşısında egemenliklerini genişletmek ve akılcılaştırmak için inşa edilirler. Milliyetçilikler bu kimlik modeline örnek gösterilebilir.
Soru 106
Ağ toplumunda milliyetçilik ve ulus devlet ile ilgili aşağıda verilenlerden hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
Küreselleşme ulus devletler egemenliklerini yitirmektedirler.
B
Küreselleşme ile birlikte milliyetçiliğin ulus devletlerle bağı zayıflamıştır.
C
Milliyetçilik kültürel kimliğin korunmasına yönelik yeniden şekillenmektedir.
D
Küreselleşme süreciyle birlikte ulus devletler egemenliklerini yitirmeye başlamıştır.
E
Günümüzde kapitalizm ulus devletlere muhtaç bir durumdadır.
Açıklama:
Castells’e göre, kapitalizm, devlete enformasyonel ekonominin gelişimi karşısında giderek daha az bağımlılık duyarken, bilgiyi uzak alanlara iletecek yaygın bir enformasyonel sistemin işleyişine ise daha çok bağımlı hâle gelmektedir. Bu durum endüstri toplumundan enformasyonel topluma geçiş sürecinde ulus devleti dönüşüme zorlamıştır.
Soru 107
‘Ağ toplumu’ ile ilgili olarak aşağıdaki yargılardan hangisi ya da hangileri yanlıştır? I. Ağlar oluşturma mantığı etrafında merkezsiz, hiyerarşi içermeyen, yatay ilişkilerin hâkim olduğu bir toplumsal örgütlenme biçimidir. II. Ağ mantığı; medyadan, küresel sermayeye; toplumsal hareketlerden, kimlik biçimlerine ve çalışma ilişkilerine kadar enformasyonel toplumun bütün alanlarının temelini oluşturmaktadır. III. Ağ toplumu sermayenin, kültürün, işgücünün ve toplumların karşılıklı bağımlılık içerisine girmedikleri özgür bir toplumsal örgütlenmedir. IV. Ağlar her türlü sınırlamaya karşı koyarak iletişim kurabilen aynı iletişim evrenini içererek genişleyebilen yapılardır.
Seçenekler
A
Yalnızca I
B
I ve II
C
II ve III
D
Yalnızca III
E
III ve IV
Açıklama:
Ağ toplumu, küresel ölçekte sermayenin, kültürün, işgücünün ve toplumların karşılıklı bağımlılık içerisine girmeleridir.
Soru 108
1960’ların sonu ve 1970’lerin başında üç bağımsız sürecin birlikte oluşmasıyla meydana gelen ağ toplumunun, süreçleri içerisinde aşağıdakilerden hangisi yer almamaktadır?
Seçenekler
A
Kapitalizmin ortadan kalkması
B
Enformasyon teknolojisi devrimi
C
Kapitalizm ve devletçiliğin kriz sonrası yapılanması
D
Feminizm ve insan hakları hareketlerinin oluşumu
E
Çevrecilik gibi toplumsal hareketlerin yeşermesi
Açıklama:
Birincisi, enformasyon teknolojisi devrimi; ikincisi, kapitalizmin de devletçiliğin de ekonomik krize girmesi ve peşinden yapılanmaları; üçüncüsü, liberteryanizm, insan hakları, feminizm ve çevrecilik gibi kültürel ve toplumsal hareketlerin yeşermesidir.
Soru 109
Feminist hareketlerin günümüz toplumlarında doğmasına sebep olan aşağıdaki dört özgül nedenden hangisi/hangileri fundamentalist (köktenci) hareketlerin de güçlenmesine sebep olmuştur?
I. Eğitim fırsatlarının kadınlara açılması ve işgücü piyasasının dönüşümü.
II. Biyoloji, farmakoloji ve tıpta, insan türünün çoğalmasıyla ilgili denetimi sağlayan teknolojilerin gelişmesi.
III. 1960’lardaki toplumsal hareketler içerisinde kadınların cinsiyetçiliğe maruz kalması.
IV. Küreselleşmiş bir toplumda kültürel dönüşümlerin hızla yayılması ve gezegenin büyük bir bölümünde kadınların seslerinin bir üst doku oluşturması.
I. Eğitim fırsatlarının kadınlara açılması ve işgücü piyasasının dönüşümü.
II. Biyoloji, farmakoloji ve tıpta, insan türünün çoğalmasıyla ilgili denetimi sağlayan teknolojilerin gelişmesi.
III. 1960’lardaki toplumsal hareketler içerisinde kadınların cinsiyetçiliğe maruz kalması.
IV. Küreselleşmiş bir toplumda kültürel dönüşümlerin hızla yayılması ve gezegenin büyük bir bölümünde kadınların seslerinin bir üst doku oluşturması.
Seçenekler
A
I
B
II
C
III
D
IV
E
III - IV
Açıklama:
Feminist hareketlerin güçlenmesi aynı zamanda onların söylemlerine karşı bir tavır olarak dinî fundamentalist (köktenci) hareketlerin de güçlenmesine sebep olmuştur. Örneğin; kürtaj hakkını talep etmek dinî yapılar için tanrının yaratmış olduğu düzene müdahale biçimi olarak görüldüğünden karşı çıkılmıştı.
Soru 110
Enformasyonel toplum için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
Enformasyonel toplumda çalışmanın dönüşümü işsizliği arttırıcı etki yapmakla birlikte işin tanımına ve içeriğine yönelik anlamsal dönüşüm de istihdamı temelde etkilemiştir
B
Enformasyonel toplumda ise işin standart-dışı, belirli prosedürlere tabi olmayışı geleneksel çalışma biçimlerini ortadan kaldırmaktadır
C
Enformasyonel toplumda temelde çalışma ortadan kalkmamıştır, ortadan kalkan endüstriyel topluma ilişkin emek süreçleri ve iş biçimleridir
D
Enformasyon toplumunda esnek çalışma ilişkilerinin yaygınlık kazanmasında belirleyici olan dört unsur; çalışma süresi, iş güvencesi, yer, işverenle çalışan arasındaki toplumsal sözleşme
E
Enformasyonel teknolojilere dayanan ekonomik ve toplumsal örgütlenme biçimi yönetimin merkezileşmesini sağlamaktadır
Açıklama:
Enformasyonel teknolojilere dayanan ekonomik ve toplumsal örgütlenme biçimi yönetimin merkezsizleşmesini, çalışmanın bireyselleşmesini, piyasaların siparişe bağlanmasını, böylece çalışmanın parçalanmasını, toplumların parçalanmasını beraberinde getiriyor.
Soru 111
Enformasyon çağı kentlerinin eski sanayi kentlerine göre yenilenen işlevleri arasında hangisi yoktur?
Seçenekler
A
Kendi ülkelerinde ve küresel ölçekte ekonomik, teknolojik ve toplumsal dinamizm merkezleridir
B
Dünya ekonomisinin örgütlenmesiyle hayli yoğunlaşmış komuta merkezleri hâline gelmişlerdir.
C
Finans ve uzmanlık gerektiren hizmetler şirketlerinin kilit yerleşimleri olmuşlardır.
D
Önde gelen sektörlerde yeniliklerin üretimi de dâhil üretim merkezleridir.
E
Üretilen ürünler ve hizmetlerin piyasalarıdırlar.
Açıklama:
Uluslararası ticaret ve bankacılık merkezleri olarak uzun bir geçmişin ötesinde, bu kentlerin artık dört yeni işlevi vardır. Öncelikle dünya ekonomisinin örgütlenmesiyle hayli yoğunlaşmış komuta merkezleri hâline gelmişlerdir; ikincisi, finans ve uzmanlık gerektiren hizmetler şirketlerinin kilit yerleşimleri olmuşlardır; üçüncüsü önde gelen sektörlerde yeniliklerin üretimi de dâhil üretim merkezleridir; dördüncüsü üretilen ürünler ve hizmetlerin piyasalarıdırlar.
Soru 112
Kimlikler sadece toplumsal kurumlar ve örgütlenmelerden kaynaklansa bile bireyler bunları içselleştirdiğinde kimlik hâline gelirler. Castells’e göre kimliğin inşası üç farklı biçime sahiptir. Aşağıdakilerden hangisinde inşa biçimleri doğru verilmiştir?
Seçenekler
A
Dinî kimlikler-Etnik kimlik-Kültürel kimlik
B
Meşrulaştırıcı kimlik-Direniş kimliği-Proje Kimliği
C
Direniş kimliği- Proje kimliği-Dini kimlik
D
Ulus kimliği-Direniş kimliği- Proje kimliği
E
Meşrulaştırıcı kimlik-Kültürel kimlik- Ulus kimliği
Açıklama:
Castells’e göre kimlikler sadece toplumsal kurumlar ve örgütlenmelerden kaynaklansa bile bireyler bunları içselleştirdiğinde kimlik hâline gelirler. Buna göre kimliğin inşası üç farklı biçime sahiptir: 1. Meşrulaştırıcı kimlik: Toplumun egemen kurumları tarafından toplumsal aktörler karşısında egemenliklerini genişletmek ve akılcılaştırmak için inşa edilirler. Milliyetçilikler bu kimlik modeline örnek gösterilebilir. 2. Direniş kimliği: Hâkim olanın mantığı tarafından değersiz görülen ve damgalanan konumlarda bulunan aktörler tarafından geliştirilir. Etnik temellere dayalı milliyetçilikler, cemaatler bu bağlamda düşünülebilir. 3. Proje Kimliği: Toplumsal aktörlerin kendilerine sunulan kültürel malzeme temelinde toplumdaki konumlarını yeniden tanımlayan yeni bir kimlik inşa etmeleri sürecidir. Feminist hareketler bu kimlik modeline uygun olacaktır.
Soru 113
Enformasyonel toplum anlayışındaki ataerkil sistem dönüşümünün sonuçları arasında aşağıdakilerden hangisi gösterilemez?
Seçenekler
A
Kadınların ücretli işlerde çalışması beraberinde evin geçimini sağlayan erkek imgesinin geleneksel rolünü ortadan kaldırması
B
Kadınların doğurmayla ilgili tutumlarının giderek özerkleşmesi, ataerkil ailenin krizi, nüfusun yenilenmesi sürecinin krize girmesi ve evlilik dışı doğan çocukların sayısının giderek artması
C
Feminizm hareketi ile kadının bireyselleşmekten uzaklaşarak, toplumsal bir varlık olmaya başlaması
D
Evliliklerin boşanmayla ya da ayrılıkla dağılması, aile bireylerinin uzun vadeli bağlılığına dayalı aile modelinin zayıflaması
E
Erkeklerin ve kadınların ölüm oranlarındaki farlılıklar gibi demografik etkenlere de bağlı olarak birçok aile yapısı ortaya çıkması, böylece klasik çekirdek aile modelinin yaygınlığı gerilemesi
Açıklama:
Castells’e göre ataerkil aile yapısının dönüştüğünün göstergeleri olarak dört eğilim vardır:
1. “Evliliklerin boşanmayla ya da ayrılıkla dağılması, aile bireylerinin uzun vadeli bağlılığına dayalı aile modelinin zayıfladığının bir göstergesidir. Ayrıca evliliklerin dağılması sonucu yalnız yaşamayı veya çocuklarıyla yalnız oturmayı tercih edenlerin sayısı giderek artmaktadır; bu durumda ayrılık sonrası kurulan yeni evde egemenlik yapıları zihinsel olarak yeniden üretilse de, ailede ataerkil otorite son bulmaktadır.
2. Evliliklerde yaşanan bunalımların giderek artması, evlilik, iş ve hayatı uyumlu kılmanın zorlaşması; evlenmeyi erteleme ya da evlenmeden birlikte yaşama gibi bir çözüm oluşturmayı zorunlu kılmıştır.
3. Farklı eğilimlerin sonucu olarak nüfusun yaşlanması, erkeklerin ve kadınların ölüm oranlarındaki farlılıklar gibi demografik etkenlere de bağlı olarak birçok aile yapısı ortaya çıkmakta, böylece klasik çekirdek aile modelinin yaygınlığı gerilemekte, yalnız yaşayanların çocuklarıyla yaşayanların sayısı artmaktadır.
4. Kadınların doğurmayla ilgili tutumlarının giderek özerkleşmesi, ataerkil ailenin krizi, nüfusun yenilenmesi sürecinin krize girmesi ve evlilik dışı doğan çocukların sayısının giderek artması. Dolayısıyla biyolojik üreme gerçekleşmektedir, ama geleneksel aile yapısının dışında gerçekleşmektedir.”
1. “Evliliklerin boşanmayla ya da ayrılıkla dağılması, aile bireylerinin uzun vadeli bağlılığına dayalı aile modelinin zayıfladığının bir göstergesidir. Ayrıca evliliklerin dağılması sonucu yalnız yaşamayı veya çocuklarıyla yalnız oturmayı tercih edenlerin sayısı giderek artmaktadır; bu durumda ayrılık sonrası kurulan yeni evde egemenlik yapıları zihinsel olarak yeniden üretilse de, ailede ataerkil otorite son bulmaktadır.
2. Evliliklerde yaşanan bunalımların giderek artması, evlilik, iş ve hayatı uyumlu kılmanın zorlaşması; evlenmeyi erteleme ya da evlenmeden birlikte yaşama gibi bir çözüm oluşturmayı zorunlu kılmıştır.
3. Farklı eğilimlerin sonucu olarak nüfusun yaşlanması, erkeklerin ve kadınların ölüm oranlarındaki farlılıklar gibi demografik etkenlere de bağlı olarak birçok aile yapısı ortaya çıkmakta, böylece klasik çekirdek aile modelinin yaygınlığı gerilemekte, yalnız yaşayanların çocuklarıyla yaşayanların sayısı artmaktadır.
4. Kadınların doğurmayla ilgili tutumlarının giderek özerkleşmesi, ataerkil ailenin krizi, nüfusun yenilenmesi sürecinin krize girmesi ve evlilik dışı doğan çocukların sayısının giderek artması. Dolayısıyla biyolojik üreme gerçekleşmektedir, ama geleneksel aile yapısının dışında gerçekleşmektedir.”
Soru 114
“Kişisel davranışın ve toplumun kurumlarının, Tanrının hukukundan kaynaklanan, Tanrı ile insanlık arasında aracılık eden belli bir otorite tarafından yorumlanan kurallarla tanımlanması çerçevesinde gerçekleşen kolektif kimlik inşasıdır.’’ Açıklamasının kavramsal karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Fundamentalizm
B
Etnik kimlik
C
Sekülerizm
D
Direniş kimliği
E
Militarizm
Açıklama:
Castells’e göre fundamentalizm “Kişisel davranışın ve toplumun kurumlarının, Tanrının hukukundan kaynaklanan, Tanrı ile insanlık arasında aracılık eden belli bir otorite tarafından yorumlanan kurallarla tanımlanması çerçevesinde gerçekleşen kolektif kimlik inşasıdır”.
Soru 115
Aşağıdaki yerleşimlerden hangisi ulus devlete sahip olmadan milliyetçi olunabileceğine örnek teşkil etmektedir?
Seçenekler
A
Hong-Kong
B
Yeni Delhi
C
New York
D
Katalonya
E
Pekin
Açıklama:
Katalunya veya Katalonya (Catalunya) İspanya’nın kuzey doğusunda bulunan özerk bir bölgedir. Bu bölge ulus devlete sahip olmadan milliyetçi olunabileceğine örnek teşkil eder.
Soru 116
Modern ulus devletleri için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
Yerel yönetimlerin güçlenmesi, ulus devletin hâkimiyet alanını genişletmektedir.
B
Ulus devletler sistemi endüstri toplumunun bir özelliğidir.
C
Ulus devletler kapitalizmin sermaye birikimini sağlamaya yönelik hukuksal, ideolojik, siyasal örgütlenme biçimleri olarak ortaya çıkmışlardır.
D
Modern ulus devletler, Weber’in de belirttiği gibi belirli bir alan (toprak) üzerindeki şiddet kullanma tekelini elinde bulunduran devlettir.
E
Ulus devletler sistemi endüstri toplumunun bir özelliğidir.
Açıklama:
Yerel yönetimlerin güçlenmesi, medya ve elektronik iletişimin küreselleşmesi, suçun küreselleşmesi, toplumsal protestoların küreselleşmesi ulus devletin hâkimiyet alanını kısıtlamakta ve işlevsiz hâle getirmektedir.
Soru 117
Castells'e göre, aşağıdakilerden hangisi ağ toplumunu ortaya çıkan süreçlerden biridir?
Seçenekler
A
Enformasyon teknoloji devrimi
B
Fordist üretim süreci
C
Kitlesel üretim
D
Kitlesel tüketim
E
Emek yoğun üretim
Açıklama:
Castells’e göre ağ toplumu, 1960’ların sonu ve 1970’lerin başında üç bağımsız sürecin birlikte oluşmasıyla meydana gelmiştir. Bunlardan biri enformasyon teknoloji devrimidir.
Soru 118
Aşağıdakilerden hangisi, Castells’e göre enformasyon toplumunda esnek çalışma ilişkilerinin yaygınlık kazanmasında belirleyici olan dört unsurdan biridir?
Seçenekler
A
Sendikal örgütlenme
B
Çalışma süresi
C
Ücretler seviyesi
D
İşyerinde verimlilik
E
İşbölümünde cinsiyetçilik
Açıklama:
- Çalışma süresi
- İş güvencesi
- Yer
- İş verenle çalışan arasındaki toplumsal sözleşme:
Soru 119
Aşağıdakilerden hangisi ağ toplumunda mega kentlerin özelliklerinden biridir?
Seçenekler
A
Üretim merkezleridir
B
Kırın karşıtıdır
C
Küresel ağla bağlantı noktalarıdır
D
Nüfusun yoğun olduğu yerlerdir
E
Nüfusun çeşitli olduğu yerlerdir
Açıklama:
Mega kentler; 1) Kendi ülkelerinde ve küresel ölçekte ekonomik, teknolojik ve toplumsal dinamizm merkezleridir. 2) Kültürel ve siyasi yenilik merkezleridir. 3) Küresel ağla bağlantı noktalarıdır
Soru 120
Hâkim olanın mantığı tarafından değersiz görülen ve damgalanan konumlarda bulunan aktörler tarafından geliştirilen kimlik aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Meşrulaştırıcı kimlik
B
Proje kimliği
C
Alt kimlik
D
Direniş kimliği
E
Ezilenlerin kimliği
Açıklama:
Direniş kimliği, hâkim olanın mantığı tarafından değersiz görülen ve damgalanan konumlarda bulunan aktörler tarafından geliştirilir. Etnik temellere dayalı milliyetçilikler, cemaatler bu bağlamda düşünülebilir.
Soru 121
Castells'e göre, evliliklerde yaşanan bunalımların giderek artması, evlilik, iş ve hayatı uyumlu kılmanın zorlaşması; evlenmeyi erteleme ya da evlenmeden birlikte yaşama gibi süreçler aşağıdakilerden neyi değiştinin göstergesidir?
Seçenekler
A
Değişen ahlakın aile üzerindeki
B
Geleneklerin aile üzerindeki etkisi
C
Yasaların aileyi değiştirmesi
D
Cinsel özgürlüğün yaygınlaşması
E
Ataerkil aile yapısı
Açıklama:
Castells’e göre ataerkil aile yapısı
Soru 122
Castells'e göre, kişisel davranışın ve toplumun kurumlarının, Tanrının hukukundan kaynaklanan, Tanrı ile insanlık arasında aracılık eden belli bir otorite tarafından yorumlanan kurallarla tanımlanması çerçevesinde gerçekleşen kolektif kimlik inşası aşağıdaki hangi kavram ile ifade edilir?
Seçenekler
A
Fundamentalizm
B
Muhafazakarlık
C
Gelenekçilik
D
Liberalizm
E
Modernizm
Açıklama:
Fundamentalizm doğru yanıt
Soru 123
Aşağıdakilerden hangisi Castells'e göre çağdaş milliyetçiliğin özellikleriden biridir?
Seçenekler
A
Kültürel olma eğilimi
B
Siyasi olma eğilimi
C
Etkin eylemci
D
Dini olma eğilimi
E
Muhafazakar olma eğilimi
Açıklama:
Çağdaş milliyetçilik etkin eylemci olmaktan çok tepkisel olduğundan siyasi olmaktan çok kültürel olma eğilimindedir. Dolayısıyla bir devletin savunusundan çok yerleşik bir kültürün savunusudur.
Soru 124
Castells’e göre, aşağıdakilerden hangisi ulus devletin hâkimiyet alanını kısıtlamakta ve işlevsiz hâle getirmektedir.
Seçenekler
A
Otomasyona dayalı üretim
B
Kitlesel tüketimin artması
C
Endüstriyel üretimin yoğunlaşması
D
Refah devletinin güçlenmesi
E
Yerel yönetimlerin güçlenmesi
Açıklama:
Castells’e göre, yerel yönetimlerin güçlenmesi, medya ve elektronik iletişimin küreselleşmesi, suçun küreselleşmesi, toplumsal protestoların küreselleşmesi ulus devletin hâkimiyet alanını kısıtlamakta ve işlevsiz hâle getirmektedir.
Soru 125
Aşağıdakilerden hangisi, ağ toplumuna getirilen eleştirilerden biridir?
Seçenekler
A
Yatay ilişkileri ihmal etmesi
B
Bilişim teknolojilerini ihmal etmesi
C
Ağ topumundaki düğüm noktalarını ihmal etmesi
D
Merkez ve çevre olan ülkeler arasındaki eşitsiz ilişkilerin ihmal edilemsi
E
Toplumsal hareketlerin önemi ihmal edilmiştir
Açıklama:
Ağ kuramlarında temel eksik küresel ölçekte merkez ve çevre olan ülkeler arasındaki eşitsiz ilişkilerin vurgulanmamasıdır.
Soru 126
Toplumun egemen kurumları tarafından toplumsal aktörler karşısında egemenliklerini genişletmek ve akılcılaştırmak için inşa edilen kimlik aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Meşrulaştırıcı kimlik
B
Alt kimlik
C
Proje kimliği
D
Direniş kimliği
E
Otoriter kimlik
Açıklama:
Meşrulaştırıcı kimlik, toplumun egemen kurumları tarafından toplumsal aktörler karşısında egemenliklerini genişletmek ve akılcılaştırmak için inşa edilirler. Milliyetçilikler bu kimlik modeline örnek gösterilebilir.
Soru 127
Enformasyon toplumundaki esnek çalışma ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Tam zamanlı bir işte haftada 35-40 saat çalışma biçimidir.
B
Sözleşme; çalışanın haklarına, tazminat, eğitim, sosyal güvenlik ve iş güvencesine dayanır.
C
Göreve odaklılık ve gelecekte istihdam edilme yönünde bir güvence sağlamaz.
D
Çalışanların tümünün, şirketin sözleşmeli olarak iş yaptığı başka bir şirkette çalışmasıdır.
E
Çalışanlar düzenli bir şekilde çalıştıkları şirkete giderler.
Açıklama:
Castells’e göre enformasyon toplumunda esnek çalışma ilişkilerinin yaygınlık kazanmasında belirleyici olan dört unsur tespit edilebilir:
1. Çalışma süresi: Esnek çalışma, tam zamanlı bir işte haftada 35-40 saat çalışma anlamına gelen geleneksel çalışma biçimiyle sınırlı değildir.
2. İş güvencesi: Esnek çalışma, göreve odaklılık ve gelecekte istihdam edilme yönünde bir güvence sağlamaz.
3. Yer: Çalışanların çoğu düzenli bir biçimde şirketlerinde çalışsa da giderek evde, hareket halinde veya çalıştığı şirketin sözleşmeli olarak iş yaptığı başka şirkette çalışır.
4. Geleneksel sözleşme işverenin çalışanın tanımlanmış haklarına, tazminat, eğitim, sosyal güvenlik ve iş güvencesine dayanmaktaydı. Enformasyonel toplumda ise çalışanın şirkete sadık olması, işine razı olması, fazla mesai yapması beklenir.
1. Çalışma süresi: Esnek çalışma, tam zamanlı bir işte haftada 35-40 saat çalışma anlamına gelen geleneksel çalışma biçimiyle sınırlı değildir.
2. İş güvencesi: Esnek çalışma, göreve odaklılık ve gelecekte istihdam edilme yönünde bir güvence sağlamaz.
3. Yer: Çalışanların çoğu düzenli bir biçimde şirketlerinde çalışsa da giderek evde, hareket halinde veya çalıştığı şirketin sözleşmeli olarak iş yaptığı başka şirkette çalışır.
4. Geleneksel sözleşme işverenin çalışanın tanımlanmış haklarına, tazminat, eğitim, sosyal güvenlik ve iş güvencesine dayanmaktaydı. Enformasyonel toplumda ise çalışanın şirkete sadık olması, işine razı olması, fazla mesai yapması beklenir.
Soru 128
Castells’e göre, enformasyonel ekonomilerde imalat temelini koruyarak hizmet istihdamına geçiş yapan istihdam yapısı hangi modele dayanmaktadır?
Seçenekler
A
Almanya Japonya modeli
B
Anglo Saxon modeli
C
Amerika modeli
D
İsveç - Danimarka modeli
E
Norveç modeli
Açıklama:
Castells’e göre, enformasyonel ekonomilerde istihdam yapısı temelde iki ana modele dayanmaktadır. Bunlardan birincisi ileri hizmet istihdamının hakim olduğu Anglo-Sakson modelidir, ikincisi de imalat temelini koruyarak hizmet istihdamına geçiş yapan Almanya-Japonya modelidir.
Ünite 6
Soru 1
Çağdaş sosyolojisinin en önemli ve en üretken sosyologlarından biri olan Richard Sennett’in sosyolojisi aşağıdakilerden hangi araştırma türüne girer?
Seçenekler
A
endüstriyel kapitalizmin duygusal ilişkilerde yarattığı erozyonun araştırılması
B
Kent sosyolojisi çalışmaları
C
Açılma korkusu
D
duygusal ve psikolojik iyilikler
E
esneklik, kontrol, merkezsizleşme, değişim
Açıklama:
Günümüz çağdaş sosyolojisinin en önemli ve en üretken sosyologlarından biri
olan Richard Sennett’in sosyolojisi modern toplumda duygusal ilişkilerin/bağların ve endüstriyel kapitalizmin bu duygusal ilişkilerde yarattığı erozyonun araştırılması olarak tanımlanabilir.
olan Richard Sennett’in sosyolojisi modern toplumda duygusal ilişkilerin/bağların ve endüstriyel kapitalizmin bu duygusal ilişkilerde yarattığı erozyonun araştırılması olarak tanımlanabilir.
Soru 2
"Kişiler arası yakınlık manevi bakımdan iyidir, başkalarıyla yakınlaşma ve samimi deneyimlerle bireysel kişiliğimiz geliştirilebilir, toplumdaki bütün kötülükler kaynağını kişidışılıktan ve yabancılaşmadan alır" bileşkesindeki üç görüş Sennett tarafından ne olarak adlandırılmıştır?
Seçenekler
A
Ancien régime
B
mahremiyet ideolojisi
C
Modern şehir
D
Gözün Vicdanı
E
Yeni Kapitalizm Kültürü
Açıklama:
Sennett’ın “mahremiyet ideolojisi” olarak adlandırdığı, günümüzde iyice yaygınlaşmış
üç görüşün bileşkesidir: Kişiler arası yakınlık manevi bakımdan iyidir, başkalarıyla
yakınlaşma ve samimi deneyimlerle bireysel kişiliğimiz geliştirilebilir, toplumdaki bütün kötülükler kaynağını kişidışılıktan ve yabancılaşmadan alır
üç görüşün bileşkesidir: Kişiler arası yakınlık manevi bakımdan iyidir, başkalarıyla
yakınlaşma ve samimi deneyimlerle bireysel kişiliğimiz geliştirilebilir, toplumdaki bütün kötülükler kaynağını kişidışılıktan ve yabancılaşmadan alır
Soru 3
Yeni kapitalizmin kültüründe aşağıdakilerden hangisi gerçekleşmektedir?
Seçenekler
A
Devlet, refah devleti uygulamalarını devam ettirir.
B
sosyal yardım ve güvenceleri ise topluca yapılır.
C
kamu kurumlarında çalışanların sözleşmeli personel olarak alımı gerçekleştirilmektedir.
D
Yeni çalışma koşullarında tek bir kurumda ömür boyu çalışabilmek gibi bir düşünce hakimdir.
E
çalışanların sayısı kamu kurumlarında artar.
Açıklama:
Düne kadar alt mevkilerde çok sayıda çalışanın devlet tarafından istihdam edilmesi sorun teşkil etmezken yeni kapitalizmin kültüründe bu durum artık önemli
bir soruna dönüşmüştür. Bu nedenle artık çalışanların sayısı kamu kurumlarında
bile azaltılmaktadır. Dahası kamu kurumlarında çalışanların sözleşmeli personel
olarak alımı gerçekleştirilmekte, performansa dayalı bir ücretlendirme ve sözleşme akitleri yapılmaktadır. Devletin giderek üstündeki hantal yapıdan kurtulmasıyla günümüzde istihdam ve çalışma koşulları yeni kapitalizmin beklentileri
doğrultusunda revize edilmiştir.
bir soruna dönüşmüştür. Bu nedenle artık çalışanların sayısı kamu kurumlarında
bile azaltılmaktadır. Dahası kamu kurumlarında çalışanların sözleşmeli personel
olarak alımı gerçekleştirilmekte, performansa dayalı bir ücretlendirme ve sözleşme akitleri yapılmaktadır. Devletin giderek üstündeki hantal yapıdan kurtulmasıyla günümüzde istihdam ve çalışma koşulları yeni kapitalizmin beklentileri
doğrultusunda revize edilmiştir.
Soru 4
Geleneksel üretim ve yönetim biçiminden farklı olarak yeni bir piramidin ortaya çıktığını ifade eden Sennett, yeni oluşan yapıyı neye benzetmektedir?
Seçenekler
A
şirket modeli
B
sosyal sigorta primleri
C
yarı zamanlı çalışma
D
refah devleti
E
MP3 çalar
Açıklama:
Esnek Şirket/Çalışma Modeli
Geleneksel üretim ve yönetim biçiminden farklı olarak yeni bir piramidin ortaya
çıktığını ifade eden Sennett, yeni oluşan yapıyı bir MP3 çalara benzetmektedir.
MP3 çalara yüklenmiş şarkıların belli bir zamana ve sıraya bağımlı olmaksızın
esnek bir biçimde çalmaya programlanabilmesi gibi, esnek şirket modelinde de
seçilen işlevlerden birkaç tanesi istenilen zamana göre ayarlanıp, işlevlerini yerine
getirmesi sağlanabilir (Sennett, 2009a: 39-40)
Geleneksel üretim ve yönetim biçiminden farklı olarak yeni bir piramidin ortaya
çıktığını ifade eden Sennett, yeni oluşan yapıyı bir MP3 çalara benzetmektedir.
MP3 çalara yüklenmiş şarkıların belli bir zamana ve sıraya bağımlı olmaksızın
esnek bir biçimde çalmaya programlanabilmesi gibi, esnek şirket modelinde de
seçilen işlevlerden birkaç tanesi istenilen zamana göre ayarlanıp, işlevlerini yerine
getirmesi sağlanabilir (Sennett, 2009a: 39-40)
Soru 5
Sennett, “bürokrasinin demir kafesini parçalamanın beraberinde getirdiği yapısal değişimlerin üç temel eksiklik yarattığını” belirtir. Bunlardan birisi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
işe Yaramazlık Kâbusu
B
Zanaatçılık/zanaatkârlık
C
İşçiler arasında enformel güvenin azalması
D
nesneleştirme
E
meritokrasi
Açıklama:
Sennett, “bürokrasinin demir kafesini parçalamanın beraberinde getirdiği yapısal değişimlerin üç temel eksiklik yarattığını” belirtir. Yazara göre yeni kapitalizmin geleneksel bürokratik yapıyı yıkması, çalışanların kurumsal sadakatini
azaltmakta, işçiler arasındaki dayanışmayı azaltmakta ve çalışılanların kurumun
işleyişi hakkında yeterli bilgi sahibi olmasını zorlaştırmaktadır:
1. Düşük kurumsal sadakat: Eğer kurum çalışanına kısa dönemli sözleşmeler öneriyorsa, her yıl sözleşmelerin yenilenip yenilenmeyeceği belirsizliğini koruyorsa ya da bir gün sözleşmenin feshedildiği bildiriliyorsa kuruma
sadakat haliyle ya düşük olacak ya da hiç olmayacaktır. Ani değişimlerin
yaşandığı piyasada artık işveren ve çalışan arasında karşılıklı sadakate yer
yoktur.
2. İşçiler arasında enformel güvenin azalması: İşçiler arasında ilişkiler örgütsel olarak o denli zayıf kurulur ki herhangi bir kriz anında beklenen dayanışma ve işbirliği gibi temel güven sağlayıcı unsurlar oluş(a)maz. Dolayısıyla asgari insan ilişkilerinin bile yerleşemediği kurumsal yapılar ortaya
çıkar.
3. Kurumsal bilginin zayıflaması: Eski bürokratik piramitte çalışanların her
birinin ne yapacağı net bir şekilde tanımlandığı için sistemin işleyişine dair
bilgi birikimi sabitti. Ancak yeni durumda çalışanların ne yapacakları piyasanın beklentisine göre yapılandırıldığı için bilgi birikimi de değişkenlik
göstermektedir. Bu nedenle kurumsal bilginin zayıflaması söz konusudur
(Sennett, 2009a: 49-55).
azaltmakta, işçiler arasındaki dayanışmayı azaltmakta ve çalışılanların kurumun
işleyişi hakkında yeterli bilgi sahibi olmasını zorlaştırmaktadır:
1. Düşük kurumsal sadakat: Eğer kurum çalışanına kısa dönemli sözleşmeler öneriyorsa, her yıl sözleşmelerin yenilenip yenilenmeyeceği belirsizliğini koruyorsa ya da bir gün sözleşmenin feshedildiği bildiriliyorsa kuruma
sadakat haliyle ya düşük olacak ya da hiç olmayacaktır. Ani değişimlerin
yaşandığı piyasada artık işveren ve çalışan arasında karşılıklı sadakate yer
yoktur.
2. İşçiler arasında enformel güvenin azalması: İşçiler arasında ilişkiler örgütsel olarak o denli zayıf kurulur ki herhangi bir kriz anında beklenen dayanışma ve işbirliği gibi temel güven sağlayıcı unsurlar oluş(a)maz. Dolayısıyla asgari insan ilişkilerinin bile yerleşemediği kurumsal yapılar ortaya
çıkar.
3. Kurumsal bilginin zayıflaması: Eski bürokratik piramitte çalışanların her
birinin ne yapacağı net bir şekilde tanımlandığı için sistemin işleyişine dair
bilgi birikimi sabitti. Ancak yeni durumda çalışanların ne yapacakları piyasanın beklentisine göre yapılandırıldığı için bilgi birikimi de değişkenlik
göstermektedir. Bu nedenle kurumsal bilginin zayıflaması söz konusudur
(Sennett, 2009a: 49-55).
Soru 6
Sennett, esnek üretimin ve buna bağlı olarak işyerinde ortaya çıkan hızlı değişmelerin işgücü üzerinde neye neden olduğunu belirtir?
Seçenekler
A
iş paylaşımı
B
zihin bulanıklığı
C
Yaratıcı ve zeki olmak
D
sadakat
E
ilerici bir siyaset anlayışı
Açıklama:
Sennett, “Karakter Aşınması: Yeni Kapitalizmde İşin Kişilik Üzerindeki Etkileri”
adlı çalışmasında yeni kapitalizm olarak nitelendirdiği esnek üretim biçiminin
yaygınlaşması, işin ve çalışma zamanlarının esnekleşmesi gibi faktörlerin karakter üzerindeki yansımalarını ele alır. Esnek üretim ve yönetim biçimlerine dair
öne sürülen olumlu argümanlardan farklı olarak Sennett, esnek üretimin ve buna
bağlı olarak işyerinde ortaya çıkan hızlı değişmelerin işgücü üzerinde zihin bulanıklığına yol açtığını, işçilerin aidiyet duygularını ve kimliklerini alt-üst ettiğini
ve tüm bu değişime çaresizce ayak uydurmaya çalışırken yönlerini kaybettiklerini
Amerikalı işçilerin hikayeleri üzerinden göstermeye çalışır
adlı çalışmasında yeni kapitalizm olarak nitelendirdiği esnek üretim biçiminin
yaygınlaşması, işin ve çalışma zamanlarının esnekleşmesi gibi faktörlerin karakter üzerindeki yansımalarını ele alır. Esnek üretim ve yönetim biçimlerine dair
öne sürülen olumlu argümanlardan farklı olarak Sennett, esnek üretimin ve buna
bağlı olarak işyerinde ortaya çıkan hızlı değişmelerin işgücü üzerinde zihin bulanıklığına yol açtığını, işçilerin aidiyet duygularını ve kimliklerini alt-üst ettiğini
ve tüm bu değişime çaresizce ayak uydurmaya çalışırken yönlerini kaybettiklerini
Amerikalı işçilerin hikayeleri üzerinden göstermeye çalışır
Soru 7
Esneklik olgusu Sennett'e göre karakter aşınması çerçevesinde neyi zorlaştırmaktadır?
Seçenekler
A
insanların çalıştıkları yerlerde gelecekleriyle ilgili planlar yapmalarını
B
yeni ekonominin “yüzergezer” değerlerini
C
sadakatsizliği
D
kısa vadeli amaçları
E
geçici işlerleri
Açıklama:
Sennett, karakter aşınmasını yeni kapitalizmin kişilik üzerindeki etkileri çerçevesinde çözümler. Merkeziyetçi, katı, hiyerarşik Taylorist yönetim anlayışının yerini, çalışanların katılımına ve paylaşımına açık olan yeni yönetim biçimlerinin
alması yönetimde de değişimi getirmiştir. Esneklik olgusunun üretim ve yönetim sürecine yerleşmesi çalışanların hem bireysel olarak karakterlerini hem de
sosyal ilişkilerini değiştirmiştir. Sennett’a göre esneklik insanları özgür kılacak
yeni koşullar yerine iktidarın ve kontrolün yeni biçimlerini üretmiştir. Esneklik,
insanların çalıştıkları yerlerde gelecekleriyle ilgili planlar yapmalarını, bir tarih
oluşturmalarını zorlaştırmaktadır
alması yönetimde de değişimi getirmiştir. Esneklik olgusunun üretim ve yönetim sürecine yerleşmesi çalışanların hem bireysel olarak karakterlerini hem de
sosyal ilişkilerini değiştirmiştir. Sennett’a göre esneklik insanları özgür kılacak
yeni koşullar yerine iktidarın ve kontrolün yeni biçimlerini üretmiştir. Esneklik,
insanların çalıştıkları yerlerde gelecekleriyle ilgili planlar yapmalarını, bir tarih
oluşturmalarını zorlaştırmaktadır
Soru 8
Sennett’e göre rutin neye yol açmaktadır?
Seçenekler
A
sigara yasağına
B
bireyin karakterinin pasifleşmesine
C
Merkezîleşme olmadan yoğunlaşma
D
sınıf bilincine
E
ırk ve etnisite
Açıklama:
Sennett’e göre rutin, bireyin karakterinin pasifleşmesine yol açmaktadır. Modern toplumda vasıfsız işlerde çalışan uzmanlaşmış işçiler çalışmayı rutinleştirdiği
gibi, çalışma zamanını da rutinleştirir.
gibi, çalışma zamanını da rutinleştirir.
Soru 9
Günümüzde risk kavramı sadece kapitalist girişimcilerin gündeminde değildir, bunun nedeni risk kavramının artık ne olarak görülmesindedir?
Seçenekler
A
İşin bilgisayarlara ve makinelere bağımlı hale gelmesi
B
esnek çalışma prensibinin cinsiyet, sınıfsal ve ırksal birtakım kategorilere göre farklılık göstermesi
C
çalışma zamanının özgürleşmesi gibi görünmesi
D
kitleler tarafından her gün omuzlanması gereken bir sorumluluk haline gelmesi
E
insanın değişen koşullara uyum sağlayarak, onlardan zarar görmemesi
Açıklama:
Risk Alarak Yaşamak
Günümüzde risk kavramı sadece kapitalist girişimcilerin gündeminde değildir,
aksine “kitleler tarafından her gün omuzlanması gereken bir sorumluluk” haline
gelmiştir (Sennett, 2008: 84). Esnekleşen iş organizasyonlarının parçası olan çalışanlar kendi geleceklerini sağlama alma kaygısı içinde artık risk almak zorundadır.
Günümüzde risk kavramı sadece kapitalist girişimcilerin gündeminde değildir,
aksine “kitleler tarafından her gün omuzlanması gereken bir sorumluluk” haline
gelmiştir (Sennett, 2008: 84). Esnekleşen iş organizasyonlarının parçası olan çalışanlar kendi geleceklerini sağlama alma kaygısı içinde artık risk almak zorundadır.
Soru 10
Başarısızlık hangi korkuyu barındırmaktadır?
Seçenekler
A
ağın (network) dışında kalma
B
Kazanan hepsini alır
C
Güvensizlik
D
kaygısızlık
E
risk
Açıklama:
Başarısızlık, ağın (network) dışında kalma, kapitalist örgütlenmenin safrası
durumuna düşme ve yoksullaşma gibi korkuları içinde barındırmaktadır. Günümüzde başarısızlık sadece alt sınıfları ilgilendiren, yoksulları kuşatan bir süreç olmanın ötesinde orta sınıflara da kabus gördüren, başarılı olanları da tehdit
eden bir olgu haline gelmiştir.
durumuna düşme ve yoksullaşma gibi korkuları içinde barındırmaktadır. Günümüzde başarısızlık sadece alt sınıfları ilgilendiren, yoksulları kuşatan bir süreç olmanın ötesinde orta sınıflara da kabus gördüren, başarılı olanları da tehdit
eden bir olgu haline gelmiştir.
Soru 11
Sennett'e göre, risk alarak iş değiştirme yoluna gidenlerin büyük ölçüde motivasyonu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ücret artışı umudu
B
Deneyim kazanma isteği
C
İş çevresini genişletme stratejisi
D
Eski işte verimsizlik duygusu
E
Eski işte değersizlik hissi
Açıklama:
Risk alarak iş değiştirme yoluna gidenlerin büyük ölçüde ücret artışına yönelik
umutları olduğunu vurgulayan Sennett, aslında bu durumun çok da gerçeği yansıtmadığını söyler. Bu anlamda çalıştığı firmayı değiştiren çalışanlar genellikle bu
durumdan zararlı çıkmaktadır. Ancak yine de risk almak mevcut sistem içinde bir
zorunluluk olarak dayatılmaktadır.
Ücret artışı umudu
umutları olduğunu vurgulayan Sennett, aslında bu durumun çok da gerçeği yansıtmadığını söyler. Bu anlamda çalıştığı firmayı değiştiren çalışanlar genellikle bu
durumdan zararlı çıkmaktadır. Ancak yine de risk almak mevcut sistem içinde bir
zorunluluk olarak dayatılmaktadır.
Ücret artışı umudu
Soru 12
Sennett’e göre rutinin etkisi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Karakteri pasifleştirir
B
İş verimini artırır
C
Uzmanlaştırır
D
Kontrolü kolaylaştırı
E
Rutin kırılmalıdır
Açıklama:
Modern toplumların en önemli özelliklerinden biri işin düzenlenmesinde yarattığı rutindir. Çalışma yaşamında herkesin görev tanımlarının yapılmış olması hem
işin hem de zamanın bir rutine sahip olmasını beraberinde getirmiştir. Ancak
esnekleşme, zamanın ve işin de esnekleşmesine neden olmaktadır.
Sennett’e göre rutin, bireyin karakterinin pasifleşmesine yol açmaktadır. Modern toplumda vasıfsız işlerde çalışan uzmanlaşmış işçiler çalışmayı rutinleştirdiği
gibi, çalışma zamanını da rutinleştirir. Aslında gerçekleşen şey çalışma zamanının
rutinleşmesidir. Ancak Sennett’e göre “rutin zaman köleliği” pasifçe kabullenilmemiştir.
Karakteri pasifleştirir
işin hem de zamanın bir rutine sahip olmasını beraberinde getirmiştir. Ancak
esnekleşme, zamanın ve işin de esnekleşmesine neden olmaktadır.
Sennett’e göre rutin, bireyin karakterinin pasifleşmesine yol açmaktadır. Modern toplumda vasıfsız işlerde çalışan uzmanlaşmış işçiler çalışmayı rutinleştirdiği
gibi, çalışma zamanını da rutinleştirir. Aslında gerçekleşen şey çalışma zamanının
rutinleşmesidir. Ancak Sennett’e göre “rutin zaman köleliği” pasifçe kabullenilmemiştir.
Karakteri pasifleştirir
Soru 13
Sennett'e göre, aşağıdakilerden hangisi nedeniyle, insanların çalıştıkları yerlerde gelecekleriyle ilgili planlar yapmaları, bir tarih
oluşturmaları zorlaşmakta, insanların amaçları parçalanmakta ve yönlerini kaybetmektedirler?
oluşturmaları zorlaşmakta, insanların amaçları parçalanmakta ve yönlerini kaybetmektedirler?
Seçenekler
A
Esneklik
B
Katı
C
Merkeziyetçi
D
Taylorist
E
Hiyerarşik
Açıklama:
Sennett, karakter aşınmasını yeni kapitalizmin kişilik üzerindeki etkileri çerçevesinde çözümler. Merkeziyetçi, katı, hiyerarşik Taylorist yönetim anlayışının yerini, çalışanların katılımına ve paylaşımına açık olan yeni yönetim biçimlerinin
alması yönetimde de değişimi getirmiştir. Esneklik olgusunun üretim ve yönetim sürecine yerleşmesi çalışanların hem bireysel olarak karakterlerini hem de
sosyal ilişkilerini değiştirmiştir. Sennett’a göre esneklik insanları özgür kılacak
yeni koşullar yerine iktidarın ve kontrolün yeni biçimlerini üretmiştir. Esneklik,
insanların çalıştıkları yerlerde gelecekleriyle ilgili planlar yapmalarını, bir tarih
oluşturmalarını zorlaştırmaktadır. Esneklik nedeniyle insanların amaçları parçalanmakta ve yönlerini kaybetmektedir. Yeni çalışma sisteminin ve yönetim anlayışının “yenilik”, “özgürlük”, ve “serbesti” gibi prensipleri çalışanların gündelik
yaşamlarını eskisine oranla daha fazla kontrol eder hale gelmiştir.
alması yönetimde de değişimi getirmiştir. Esneklik olgusunun üretim ve yönetim sürecine yerleşmesi çalışanların hem bireysel olarak karakterlerini hem de
sosyal ilişkilerini değiştirmiştir. Sennett’a göre esneklik insanları özgür kılacak
yeni koşullar yerine iktidarın ve kontrolün yeni biçimlerini üretmiştir. Esneklik,
insanların çalıştıkları yerlerde gelecekleriyle ilgili planlar yapmalarını, bir tarih
oluşturmalarını zorlaştırmaktadır. Esneklik nedeniyle insanların amaçları parçalanmakta ve yönlerini kaybetmektedir. Yeni çalışma sisteminin ve yönetim anlayışının “yenilik”, “özgürlük”, ve “serbesti” gibi prensipleri çalışanların gündelik
yaşamlarını eskisine oranla daha fazla kontrol eder hale gelmiştir.
Soru 14
Sennett'in ifadesiyele yaşadığımız dünyayla bağlantısı çerçevesinde “kendimizde
değerli bulduğumuz ve başkalarının değer vermesini beklediğimiz kişisel özelliklerimizdir.” aşağıdakilerden hangisidir?
değerli bulduğumuz ve başkalarının değer vermesini beklediğimiz kişisel özelliklerimizdir.” aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Karakter
B
İmaj
C
Prestij
D
İş yaşamında değerimiz
E
Sosyal konum
Açıklama:
Karakter “kendi arzularımıza ve diğer insanlarla aramızdaki ilişkilere yüklediğimiz etik değer”ken, yaşadığımız dünyayla bağlantısı çerçevesinde “kendimizde
değerli bulduğumuz ve başkalarının değer vermesini beklediğimiz kişisel özelliklerimizdir.” (Sennett, 2008: 10-11).
değerli bulduğumuz ve başkalarının değer vermesini beklediğimiz kişisel özelliklerimizdir.” (Sennett, 2008: 10-11).
Soru 15
Sennett, aşağıda yer alan hangi çalışmasında yeni kapitalizm olarak nitelendirdiği esnek üretim biçiminin
yaygınlaşması, işin ve çalışma zamanlarının esnekleşmesi gibi faktörlerin karakter üzerindeki yansımalarını ele alır?
yaygınlaşması, işin ve çalışma zamanlarının esnekleşmesi gibi faktörlerin karakter üzerindeki yansımalarını ele alır?
Seçenekler
A
Karakter Aşınması: Yeni Kapitalizmde İşin Kişilik Üzerindeki Etkileri
B
Sınıfın Gizli Yaraları
C
Ten ve Taş
D
Otorite
E
Kamusal İnsanın Çöküşü
Açıklama:
Sennett, “Karakter Aşınması: Yeni Kapitalizmde İşin Kişilik Üzerindeki Etkileri”
adlı çalışmasında yeni kapitalizm olarak nitelendirdiği esnek üretim biçiminin
yaygınlaşması, işin ve çalışma zamanlarının esnekleşmesi gibi faktörlerin karakter üzerindeki yansımalarını ele alır.
adlı çalışmasında yeni kapitalizm olarak nitelendirdiği esnek üretim biçiminin
yaygınlaşması, işin ve çalışma zamanlarının esnekleşmesi gibi faktörlerin karakter üzerindeki yansımalarını ele alır.
Soru 16
Aşağıdakilerden hangisi, Sennett’in “işe yaramazlık kabusu” olarak tanımladığı durumun nedenlerinden biridir?
Seçenekler
A
Formel eğitimin hızla değişen ihtiyaçları karşılamaması
B
Uluslararası şirketlerin çoğalması
C
Yerel tarımsal üretimin azalması
D
Zanaat sahibi olmak ve hünerli olmanın deüersizleşmesi
E
Zorunlu eğitim sürelerinin uzaması
Açıklama:
Küresel emek arzı nedeniyle istihdamın emeğin ucuz olduğu bölgelere kayması, otomasyon nedeniyle makinelerin insanlardan daha verimli hale gelmesi ve
formel eğitimin hızla değişen ihtiyaçları karşılamaması nedeniyle sürekli eğitim
ve kişisel gelişimin bir zorunluluk haline gelmesi nedeniyle insanlar kapitalizmin
önceki dönemlerine oranla işe yaramaz olmaktan giderek daha fazla korkmaktadırlar. Sennett’in “işe yaramazlık kabusu” olarak tanımladığı durum, insanların
vasıfları ve ne işe yaradıklarına ilişkin algılarıyla ilişkilidir.
formel eğitimin hızla değişen ihtiyaçları karşılamaması nedeniyle sürekli eğitim
ve kişisel gelişimin bir zorunluluk haline gelmesi nedeniyle insanlar kapitalizmin
önceki dönemlerine oranla işe yaramaz olmaktan giderek daha fazla korkmaktadırlar. Sennett’in “işe yaramazlık kabusu” olarak tanımladığı durum, insanların
vasıfları ve ne işe yaradıklarına ilişkin algılarıyla ilişkilidir.
Soru 17
Sennett, “bürokrasinin demir kafesini parçalamanın beraberinde getirdiği yapısal değişimlerin üç temel eksiklik yarattığını” belirtir. Bu eksiklerden biri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kurumsal bilginin zayıflaması
B
Kültürel gelişimin yavaşlaması
C
Devletin vergi gelirlerinin azalışı
D
Kadın çalışanlarda azalış
E
Sağlık hizmetlerine erişiminde zorluk
Açıklama:
Sennett, “bürokrasinin demir kafesini parçalamanın beraberinde getirdiği yapısal değişimlerin üç temel eksiklik yarattığını” belirtir. Yazara göre yeni kapitalizmin geleneksel bürokratik yapıyı yıkması, çalışanların kurumsal sadakatini
azaltmakta, işçiler arasındaki dayanışmayı azaltmakta ve çalışılanların kurumun
işleyişi hakkında yeterli bilgi sahibi olmasını zorlaştırmaktadır:
1. Düşük kurumsal sadakat: Eğer kurum çalışanına kısa dönemli sözleşmeler öneriyorsa, her yıl sözleşmelerin yenilenip yenilenmeyeceği belirsizliğini koruyorsa ya da bir gün sözleşmenin feshedildiği bildiriliyorsa kuruma
sadakat haliyle ya düşük olacak ya da hiç olmayacaktır. Ani değişimlerin
yaşandığı piyasada artık işveren ve çalışan arasında karşılıklı sadakate yer
yoktur.
2. İşçiler arasında enformel güvenin azalması: İşçiler arasında ilişkiler örgütsel olarak o denli zayıf kurulur ki herhangi bir kriz anında beklenen dayanışma ve işbirliği gibi temel güven sağlayıcı unsurlar oluş(a)maz. Dolay
Kurumsal bilginin zayıflaması
azaltmakta, işçiler arasındaki dayanışmayı azaltmakta ve çalışılanların kurumun
işleyişi hakkında yeterli bilgi sahibi olmasını zorlaştırmaktadır:
1. Düşük kurumsal sadakat: Eğer kurum çalışanına kısa dönemli sözleşmeler öneriyorsa, her yıl sözleşmelerin yenilenip yenilenmeyeceği belirsizliğini koruyorsa ya da bir gün sözleşmenin feshedildiği bildiriliyorsa kuruma
sadakat haliyle ya düşük olacak ya da hiç olmayacaktır. Ani değişimlerin
yaşandığı piyasada artık işveren ve çalışan arasında karşılıklı sadakate yer
yoktur.
2. İşçiler arasında enformel güvenin azalması: İşçiler arasında ilişkiler örgütsel olarak o denli zayıf kurulur ki herhangi bir kriz anında beklenen dayanışma ve işbirliği gibi temel güven sağlayıcı unsurlar oluş(a)maz. Dolay
Kurumsal bilginin zayıflaması
Soru 18
Yarı zamanlı çalışma ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Yarı zamanlı çalışma daha az çalışan istihdamı demektir.
B
AB ülkelerinde yıllara göre yarı zamanlı çalışanların oranı her geçen yıl artmaktadır.
C
Artık refah devleti/toplumunun sağladığı tam zamanlı ve her türlü sosyal güvenlik imkanlarını sağlayan çalışma biçimleri yerini
hızla çok daha esnek ve yarı zamanlı çalışma biçimlerine bırakmaktadır.
hızla çok daha esnek ve yarı zamanlı çalışma biçimlerine bırakmaktadır.
D
AB ülkelerinde yarı zamanlı çalışan kadın sayısı erkeklere oranla daha fazladır.
E
Türkiye’de yarı zamanlı çalışmaya ilişkin resmî rakamlar çok sağlıklı olmasa da sermayeye
sınırsız olanaklar, düşük maliyet ve esneklik sağlaması nedeniyle geçiş sürecinin
hızlı olduğu öngörülmektedir.
sınırsız olanaklar, düşük maliyet ve esneklik sağlaması nedeniyle geçiş sürecinin
hızlı olduğu öngörülmektedir.
Açıklama:
Tablo 1’de görüldüğü üzere, AB ülkelerinde yıllara göre yarı zamanlı çalışanların oranı her geçen yıl artmaktadır. AB ülkelerindeki benzer bir eğilim şüphesiz
Dünyada da yaşanmakta ve esnek çalışma koşulları çalışanlar için kaçınılmaz bir
seçenek haline dönüşmektedir. Artık refah devleti/toplumunun sağladığı tam zamanlı ve her türlü sosyal güvenlik imkanlarını sağlayan çalışma biçimleri yerini
hızla çok daha esnek ve yarı zamanlı çalışma biçimlerine bırakmaktadır. Türkiye’de
yarı zamanlı çalışmaya ilişkin resmî rakamlar çok sağlıklı olmasa da sermayeye
sınırsız olanaklar, düşük maliyet ve esneklik sağlaması nedeniyle geçiş sürecinin
hızlı olduğu öngörülmektedir. İşsizlik oranının yüksek olduğu Türkiye’de yarı zamanlı çalışmanın daha fazla çalışanı istihdam etme fırsatı sunduğu gerekçesiyle
bazı sendikalar tarafından savunulduğu da göz ardı edilmemelidir
Yarı zamanlı çalışma daha az çalışan istihdamı demektir.
Dünyada da yaşanmakta ve esnek çalışma koşulları çalışanlar için kaçınılmaz bir
seçenek haline dönüşmektedir. Artık refah devleti/toplumunun sağladığı tam zamanlı ve her türlü sosyal güvenlik imkanlarını sağlayan çalışma biçimleri yerini
hızla çok daha esnek ve yarı zamanlı çalışma biçimlerine bırakmaktadır. Türkiye’de
yarı zamanlı çalışmaya ilişkin resmî rakamlar çok sağlıklı olmasa da sermayeye
sınırsız olanaklar, düşük maliyet ve esneklik sağlaması nedeniyle geçiş sürecinin
hızlı olduğu öngörülmektedir. İşsizlik oranının yüksek olduğu Türkiye’de yarı zamanlı çalışmanın daha fazla çalışanı istihdam etme fırsatı sunduğu gerekçesiyle
bazı sendikalar tarafından savunulduğu da göz ardı edilmemelidir
Yarı zamanlı çalışma daha az çalışan istihdamı demektir.
Soru 19
Sennett, 18. yüzyıla ait ideal kamusal yaşam görünümünün aşağıdakilerden hangisinin
çökmesiyle gerilemeye başladığını düşünür.
çökmesiyle gerilemeye başladığını düşünür.
Seçenekler
A
Ancien régime
B
Sanayi devrimi
C
Skolastik düşünce
D
Feodalism
E
Magna karta
Açıklama:
Sennett, 18. yüzyıla ait ideal kamusal yaşam görünümünün ancien régime’in
çökmesiyle gerilemeye başladığını düşünür. “...Kitabımızın temel tezi, dengesiz bir
kişisel yaşamın ve içi boşaltılmış bir kamusal yaşamın göze batan belirtilerinin uzun
zamandan beri oluşmakta olduğudur. Ancien régime’in çökmesi ve yeni bir kapitalist, seküler, kentli kültürünün oluşmasıyla başlayan bir değişimin sonuçlarıdır bunlar” (Sennett, 1992: 31).
çökmesiyle gerilemeye başladığını düşünür. “...Kitabımızın temel tezi, dengesiz bir
kişisel yaşamın ve içi boşaltılmış bir kamusal yaşamın göze batan belirtilerinin uzun
zamandan beri oluşmakta olduğudur. Ancien régime’in çökmesi ve yeni bir kapitalist, seküler, kentli kültürünün oluşmasıyla başlayan bir değişimin sonuçlarıdır bunlar” (Sennett, 1992: 31).
Soru 20
Hangi yüzyıla gelindiğinde kamusal alanda insan ilişkileri artık değişmiş,
insan ilişkileri gayrişahsileşmeye başlamış ve hoşgörünün yerini hosgörüsüzlük almıştır?
insan ilişkileri gayrişahsileşmeye başlamış ve hoşgörünün yerini hosgörüsüzlük almıştır?
Seçenekler
A
19.yüzyıl
B
20. yüzyıl
C
18. yüzyıl
D
17. yüzyıl
E
21. yüzyıl
Açıklama:
19. yüzyıla gelindiğindeyse kamusal alanda insan ilişkileri artık değişmiş ve
insan ilişkileri gayrişahsileşmeye başlamıştır. Hoşgörünün yerini hosgörüsüzlük almıştır. İnsanlar duygularını, zevklerini ve kişiliklerini gizlemek için özel
bir çaba göstermektedirler. İnsanların incindiklerini hissetmeden kamusal alana
katılmalarının tek yolu artık sessiz kalmaktır. Yabancıların birbirleriyle konuşma
hakkı, yerini kamusal bir hak olarak, herkesin arkasına gizlendigi bir maskeye
sahip olma ve “yalnız kalma hakkı”na bırakmıştır. Artık kamusal davranış gözlemek, pasif düzeyde katılmak yani bir nevi röntgencilik yapmaktır.
insan ilişkileri gayrişahsileşmeye başlamıştır. Hoşgörünün yerini hosgörüsüzlük almıştır. İnsanlar duygularını, zevklerini ve kişiliklerini gizlemek için özel
bir çaba göstermektedirler. İnsanların incindiklerini hissetmeden kamusal alana
katılmalarının tek yolu artık sessiz kalmaktır. Yabancıların birbirleriyle konuşma
hakkı, yerini kamusal bir hak olarak, herkesin arkasına gizlendigi bir maskeye
sahip olma ve “yalnız kalma hakkı”na bırakmıştır. Artık kamusal davranış gözlemek, pasif düzeyde katılmak yani bir nevi röntgencilik yapmaktır.
Soru 21
Aşağıdaki kitaplardan hangisi Richard Sennet tarafından yazılan kitaplardan biri değildir?
Seçenekler
A
Gözün Vicdanı
B
Kamusal İnsanın Çöküşü
C
Düzensizliğin Kullanımları:Bireysel Kimlik ve Kent Yaşamı
D
Yeni kapitalizm Kültürü ve Karakter Aşınması
E
Kamusal Alanın Yapısal Dönüşümü
Açıklama:
Kamusal Alanın Yapısal Dönüşümü
Soru 22
Aşağıdakilerden hangisi Habermas'a göre gelişmiş örgütlü kapitalizmin hakim olduğu sosyal refah devleti döneminin özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Ekonomi ile devlet arasındaki kurumsal-örgütsel ayrılık ortadan kalkmış ve devlet ile ekonomi iç içe geçmiştir.
B
Bu dönemde aile ise daha da özelleşmiş, mahremiyeti iyice yoğunlaşmış ve aile içi meseleler kamusal alanın tamamen dışına itilmiştir.
C
Liberal kamusal alanın en önemli dönüşümü ise katılımın birey temelli olmaktan çıkıp yerini büyük ölçekli örgütlere terk etmesiyle yaşanmıştır.
D
Eleştirel dergiler ve gazeteler bu dönemden itibaren görülmeye başlanır.
E
Siyasal partiler, sendikalar, çıkar örgütleri şeklinde örgütlenen dernekler vb. kamusal alana katılımın temel unsuru haline gelmiştir
Açıklama:
Eleştirel dergiler ve gazeteler bu dönemden itibaren görülmeye başlanır.
Soru 23
Sennett’e göre, ...................... aile ve yakın arkadaş ortamı dışında kalan yaşam bölgesi anlamına gelir.
Yukarıdaki cümleyi tamamlayan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Yukarıdaki cümleyi tamamlayan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kamusal alan
B
Kapitalizm
C
Burjuvazi
D
Neolibaralizm
E
Küreselleşme
Açıklama:
Kamusal alan
Soru 24
Sennet'in yeni kapitalizmin çalışanlardan esneklik, değişime ve yeniliğe açık olma, seri hareket etme, rekabetçi olma, risk alabilme ve belirsizliklerle baş edebilme gibi beklentilerinin çalışanlar üzerindeki etkilerini konu edindiği kitabı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Karakter Aşınması
B
Kamusal İnsanın Çöküşü
C
Gözün Vicdanı
D
Yeni kapitalizm Kültürü
E
Zanaatkar
Açıklama:
Karakter Aşınması
Soru 25
Çağrı merkezlerinin İstanbul gibi emeğin ve maliyetlerin daha pahalı olduğu bir kentten, benzer vasıflara sahip emek gücünün olduğu Türkiye’nin doğusundaki illere doğru kaydırılmasını Sennet aşağıdakilerden hangi kavramla açıklamıştır?
Seçenekler
A
Küresel emek arzı
B
Otomasyon
C
Yaşlanmanın yönetimi
D
Düşük kurumsal sadakat
E
Kururumsal bilginin zayıflaması
Açıklama:
Küresel emek arzı
Soru 26
................. her anlamda esnekliğin en önemli aracı haline gelmiştir. Talepteki ani artış ve düşüşe çok hızlı yanıt verebilme yeteneği sayesinde emekten de tasarruf edilmesine olanak tanımaktadır. Makinelerin insanlardan daha verimli araçlar haline gelmesi ve ekonomi yaratması 'işe yaramazlık kabusunu' derinleştirmektedir.
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdaki kavramlardan hangisi gelebilir?
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdaki kavramlardan hangisi gelebilir?
Seçenekler
A
Yaşlanmanın yönetimi
B
Otomasyon
C
Zanaatçılık
D
Meritokrasi
E
Neolibaralizm
Açıklama:
Otomasyon
Soru 27
Yönetim erkinin yetenek ve kişilerin bireysel üstünlüğüne, liyakata dayandığı yönetim biçimine ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Liberalizm
B
Kapitalizm
C
Katılımcı demokrasi
D
Meritokrasi
E
Demokrasi
Açıklama:
Meritokrasi
Soru 28
Bir işyerinde giriş-çıkışlarda imza atılması ya da kart basılması uygulamasıyla mesai saatleri denetimi yapılsa da sigara yasağı nedeniyle çalışanların, çalıştıkları mekân dışında sigara içmeye çıkmaları ve bu zamanı da uzatmaları aşağıdakilerden hangi kavramla açıklanabilir?
Seçenekler
A
Rutin zaman köleliği
B
Risk alarak yaşamak
C
Karakter aşınması
D
Yaşlanmanın yönetimi
E
Esnek zamanlı iş
Açıklama:
Rutin zaman köleliği
Soru 29
Sennett yeni kapitalizmin kültürünün etkilerini hangi toplumsal gruplar üzerinden analiz etmiştir?
Seçenekler
A
Askerler
B
Emekliler
C
Memurlar
D
Çalışanlar
E
Mahkumlar
Açıklama:
Çalışanlar
Soru 30
Esnekliğin en önemli aracı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Zaman
B
Otomasyon
C
Neoliberalizm
D
Fordizm
E
Küreselleşme
Açıklama:
Otomasyon
Soru 31
Sennett'in kent tasarımının toplumsal yaşam üzerindeki etkilerini incelediği eser aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Karakter Aşınması
B
Gözün Vicdanı
C
Otorite
D
Zanaatkar
E
Yeni Kapitalizmin Kültürü
Açıklama:
Sennett, kent tasarımının toplumsal yaşam üzerindeki etkilerini incelediği Gözün Vicdanı adlı eserinde, modern kültürün “iç” ve “dış” arasında bir ayrımdan kaygı olduğunu belirtir.
Soru 32
Sennett, hangi kitaplarında yeni kapitalizmin çalışanlardan esneklik, değişime ve yeniliğe açık olma, seri hareket etme, rekabetçi olma, risk alabilme ve belirsizliklerle baş edebilme gibi beklentilerinin çalışanlar üzerindeki etkilerini konu edinir?
Seçenekler
A
Yeni Kapitalizm Kültürü / Ten ve Taş
B
Kentin Tasarımı ve Toplumsal Yaşam / Zanaatkar
C
Otorite / Karakter Aşınması
D
Yeni Kapitalizm Kültürü / Karakter Aşınması
E
Kamusal İnsanın Çöküşü / Gözün Vicdanı
Açıklama:
Sennett, Yeni Kapitalizm Kültürü (2009) ve Karakter Aşınması: Yeni Kapitalizmde İşin Kişilik Üzerindeki Etkileri (2008) adlı kitaplarında ise yeni kapitalizmin çalışanlardan esneklik, değişime ve yeniliğe açık olma, seri hareket etme, rekabetçi olma, risk alabilme ve belirsizliklerle baş edebilme gibi beklentilerinin çalışanlar üzerindeki etkilerini konu edinir.
Yeni Kapitalizm Kültürü / Karakter Aşınması
Yeni Kapitalizm Kültürü / Karakter Aşınması
Soru 33
İlk kez 1962’de yayınlanan ve 1989’da İngilizceye çevrilen (Türkçeye de 1998 yılında çevrilmiş olan) hangi çalışmasında Habermas, kamusal alanın tarihsel oluşumunu, dönüşümünü ya da yozlaşmasını anlatır?
Seçenekler
A
Bölünmüş Batı
B
Söylem Etiği
C
İdeoloji Olarak Teknik Ve Bilim
D
Kamusallığın Yapısal Dönüşümü
E
Sivil İtaatsizlik
Açıklama:
Habermas halkın devlet otoritesinden bağımsız olarak kendi düşüncesini, söylemini ve eylemini inşa ettiği daha siyasal bir alan olarak ele alır. Habermas’ın ilk kez 1962’de yayınlanan ve 1989’da İngilizceye çevrilen (Türkçeye de 1998 yılında çevrilmiş olan) ve Kamusallığın Yapısal Dönüşümü adlı çalışmasında Habermas, kamusal alanın tarihsel oluşumunu, dönüşümünü ya da yozlaşmasını anlatır.
Soru 34
Sennett, 18. yüzyıla kadar pek kullanılmayan hangi sözcüğün, 18. yüzyılın Londra ve Paris şehirlerinde var olan toplumsal yaşamı anlamada kılavuzluk sağlayacak önemli bir ipucu sunduğunu belirtir?
Seçenekler
A
Metropol
B
Kozmopolit
C
Demokrasi
D
Tek millet
E
Postmodernite
Açıklama:
Sennett, 18. yüzyıla kadar pek kullanılmayan “kozmopolit” sözcüğünün, 18. yüzyılın Londra ve Paris şehirlerinde var olan toplumsal yaşamı anlamada kılavuzluk sağlayacak önemli bir ipucu sunduğunu belirtir. Kimdir kozmopolit? Kozmopolit; köksüz olandır, yaşadığı coğrafyayla kurduğu ilişkilerle kimliğini açıkla(ya)mayandır, bir yabancıdır. “Başka bir dünyadan gelen bir yaratık değil, bir meçhuldür.” Sennett, bir anlamda “yabancının” hem toplumsal hem de kişisel yaşamlarımızdan silinişinin yani “kozmopolit”in yavaş yavaş ölüşünün hikayesini anlatır.
Soru 35
Sennett'e göre “Geçmişi mitleştirme” yönelimi, kaçıncı yüzyıldan itibaren modern toplumun ve büyük şehirlerin karmaşıklığını anlamaktan bir kaçış haline gelmiştir?
Seçenekler
A
17.
B
18.
C
19.
D
20.
E
21.
Açıklama:
“Geçmişi mitleştirme” yönelimi, 19. yüzyıldan itibaren modern toplumun ve büyük şehirlerin karmaşıklığını anlamaktan bir kaçış haline gelmiştir. Sennett’in bu tespiti önemlidir.
Soru 36
Kapitalizmin 1970’lerde girdiği krize yeni bir çıkış sağlayan, "bırakınız yapsınlar, bırakınız geçsinler" anlayışının yeniden değerlendirilmesine karşılık gelen ve esas olarak 1980’lerde etkinlik kazanan bir düşünce bütününü tanımlayan terim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Neorealizm
B
Neoliberalizm
C
Liberter sosyalizm
D
Liberteryen muhafazakârlık
E
Neo-Feodalizm
Açıklama:
Neoliberalizm, kapitalizmin 1970’lerde girdiği krize yeni bir çıkış sağlayan, klasik liberalizmin -bırakınız yapsınlar, bırakınız geçsinler- anlayışının yeniden değerlendirilmesine karşılık gelen ve esas olarak 1980’lerde etkinlik kazanan bir düşünce bütünüdür. Friedrich von Hayek ve Milton Friedman gibi düşünürlerin felsefi olarak geliştirdiği, dönemin İngiltere Başbakanı Margaret Thatcher ve dönemin ABD Başkanı Ronald Reagen’ın siyasetlerinde uygulama alanı bulan ideolojidir.
Soru 37
Bir beceri edinildiğinde ya da herhangi bir işin mesleki anlamda eğitimi alındığında, o becerinin ya da eğitimin geçerlilik süresini ayarlamak tamamen piyasanın vicdanına bırakılmış durumdadır. Bir mühendisin üniversitede aldığı eğitimin piyasada ne kadar geçerli olacağı tartışmalı bir hale gelmiştir.
Söz konusu durum, Sennett “işe yaramazlık kabusu”nun nedenlerinden hangisidir?
Söz konusu durum, Sennett “işe yaramazlık kabusu”nun nedenlerinden hangisidir?
Seçenekler
A
Otomasyon
B
Yaşlanmanın Yönetimi
C
Küresel emek arzı
D
Kamuda eşitlik
E
Kurum aidiyeti
Açıklama:
Yaşlanmanın yönetimi: Bir beceri edinildiğinde ya da herhangi bir işin mesleki anlamda eğitimi alındığında, o becerinin ya da eğitimin geçerlilik süresini ayarlamak tamamen piyasanın vicdanına bırakılmış durumdadır. Bir mühendisin üniversitede aldığı eğitimin piyasada ne kadar geçerli olacağı tartışmalı bir hale gelmiştir. Reklam sektöründe çalışanlarınsa yaratıcılığının yaşa bağlı olarak sektörel anlamda çok daha erken tüketildiğini söylemek olasıdır. Bu anlamda sürekli bir eğitim ve kendini yenileme durumu zorunlu hale gelmektedir. Esnek firmalarda sürekli genç olanlarla bir yer değiştirme söz konusudur zira genç olan hem daha ucuz hem de daha az sorunludur.
Soru 38
Yönetim erkinin yetenek ve kişilerin bireysel üstünlüğüne, liyakata dayandığı yönetim biçimine, sosyolojik olarak ise bireylerin toplumda yetenekleri göz önünde bulundurularak rollerini gerçekleştirdikleri duruma verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Meritokrasi
B
Dahil demokrasi
C
Otokrasi
D
Oklokrasi
E
Plütokrasi
Açıklama:
Meritokrasi yönetim erkinin yetenek ve kişilerin bireysel üstünlüğüne, liyakata dayandığı yönetim biçimidir. Sosyolojik olarak ise bireylerin toplumda yetenekleri göz önünde bulundurularak rollerini gerçekleştirdikleri duruma verilen addır.
Soru 39
Sennett'in baba ile oğlunun hikayelerinden yola çıkarak değişen yeni kapitalizm olgusunun üretim biçimi üzerindeki etkilerini iki nesli karşılaştırarak ortaya koyduğu eser aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sınıfın Gizli Yaraları
B
Karakter Aşınması
C
Saygı
D
Gözün Vicdanı
E
Zanaatkar
Açıklama:
Sennett, "Sınıfın Gizli Yaraları" adlı çalışmasında görüşme yaptığı Enrico adında bir işçi ile bu işçinin Rico adlı oğlu ile yıllar sonra tesadüfen bir yolculuk sırasında gerçekleştirdikleri görüşme üzerine kurar. Sennett baba ile oğlunun hikayelerinden yola çıkarak değişen yeni kapitalizm olgusunun üretim biçimi üzerindeki etkilerini iki nesli karşılaştırarak ortaya koyar. Başka bir ifadeyle, esnekleşmenin ve değişen üretim biçiminin ve ilişkilerinin karakter üzerindeki aşındırıcı etkilerini iki nesli karşılaştırdığı bu aile örneği üzerinden açıklamaya çalışır.
Soru 40
I. Liyakat eksikliği
II. Küresel emek arzı
III. Otomasyon
IV. Adalet eksikliği
V. Yaşlanmanın yönetimi
Yukarıdaki verilen unsurlardan hangileri Sennett'in "işe yaramazlık kabusu"nun nedenleri aşağıdaki seçeneklerin hangisinde tam ve doğru bir şekilde verilmiştir?
II. Küresel emek arzı
III. Otomasyon
IV. Adalet eksikliği
V. Yaşlanmanın yönetimi
Yukarıdaki verilen unsurlardan hangileri Sennett'in "işe yaramazlık kabusu"nun nedenleri aşağıdaki seçeneklerin hangisinde tam ve doğru bir şekilde verilmiştir?
Seçenekler
A
I, III, V
B
I, IV
C
II, III
D
II, IV
E
II, III, V
Açıklama:
Sennett “işe yaramazlık kabusu”nun nedenlerini "küresel emek arzı", "otomasyon", "yaşlanmanın yönetimi" olmak üzere 3 başlık altında toplamaktadır.
II, III, V
II, III, V
Ünite 7
Soru 1
Harvey'e göre politik ve kültürel gelişmede “kafa karıştırıcı bir evre” açmış olan ve doğasının araştırılması gereken süreç aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Postmodernizm
B
Postyapısalcılık
C
Postendüstriyalizm
D
Postkapitalizm
E
Postfordizm
Açıklama:
Doğru cevap A dır. Harvey'e göre politik ve kültürel gelişmede “kafa karıştırıcı bir evre” açmış olan ve doğasının araştırılması gereken süreç Postmodernizm'dir.
Soru 2
Aşağıdaki düşünürlerden hangisi sınıflara dayalı olan kapitalist gelişmenin baskıcı ve aynı zamanda çelişkili mantığının nasıl insanlığın evrensel kurtuluşuna yol açacağını göstererek, “ütopik düşünceyi, materyalist bir bilime dönüştürmeyi” hedeflemiştir?
Seçenekler
A
E.Durkheim
B
K.Marx
C
A.Comte
D
M.Weber
E
D.Harvey
Açıklama:
Doğru cevap B dir. Sınıflara dayalı olan kapitalist gelişmenin baskıcı ve aynı zamanda çelişkili mantığının nasıl insanlığın evrensel kurtuluşuna yol açacağını göstererek, “ütopik düşünceyi, materyalist bir bilime dönüştürmeyi” hedefleyen düşünür K.Marx'tır.
Soru 3
Postmodernizmin, hem bir uslüp hem de “hayal güçlerimizi sadece belli ülkelerde, belli bir süre ile etkisi altına alan tarihsel bir hareket” olduğuna dikkat çeken düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
J.Habermas
B
L.Bernstein
C
D.Harvey
D
M.Weber
E
K.Marx
Açıklama:
Doğru cevap C dir. Postmodernizmin, hem bir uslüp hem de “hayal güçlerimizi sadece belli ülkelerde, belli bir süre ile etkisi altına alan tarihsel bir hareket” olduğuna dikkat çeken düşünür Harvey'dir.
Soru 4
Aşağıdaki düşünürlerden hangisi postmodernizmin, geç kapitalizm çağının kültürel mantığını ifade ettiğini ileri sürmektedir?
Seçenekler
A
D.Harvey
B
C.Jencks
C
J.Habermas
D
F. Jameson
E
M.Weber
Açıklama:
Doğru cevap D dir. Postmodernizmin, geç kapitalizm çağının kültürel mantığını ifade ettiğini ileri sürdüren düşünür F.Jameson'dur.
Soru 5
Aşağıdakilerden hangisi Harvey’e göre postmodernizmin özelliklerinden biridir?
Seçenekler
A
Mevcudiyet
B
Mesafe
C
Hiyerarşi
D
Tür/ Sınır
E
Dağılma
Açıklama:
Doğru cevap E dir. Dağılma Harvey’e göre postmodernizmin özelliğidir.
Soru 6
Aşağıdakilerden hangisi Harvey’e göre postmodernizmin temsil ettiği alanlardan biri değildir?
Seçenekler
A
seçme
B
oyun
C
rastlantı
D
katılım
E
bileşim
Açıklama:
Doğru cevap A dır. Seçme Harvey’e göre postmodernizmin temsil ettiği alanlardan biri değildir.
Soru 7
Aşağıdakilerden hangisi Harvey’e göre modernizmin temsil ettiği alanlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Semantik
B
Anlatı/Küçük tarih
C
Paradigma
D
Yorum/Okuma
E
Anlatı/Büyük tarih
Açıklama:
Doğru cevap B dir. Anlatı/Küçük tarih Harvey’e göre modernizmin temsil ettiği alanlardan biri değildir.
Soru 8
Aşağıdaki teorisyenlerden hangisi postmodernizmi, açık bir şekilde “meta-anlatılara inanmamak” olarak tanımlamaktadır?
Seçenekler
A
M.Foucault
B
J.F. Lyotard
C
D.Harvey
D
C. Jencks
E
Le Corbusier
Açıklama:
Doğru cevap B dir.J.F. Lyotard postmodernizmi, açık bir şekilde “meta-anlatılara inanmamak” olarak tanımlamaktadır.
Soru 9
Aşağıdaki çalışmalarından hangisinde D.Harvey, sermaye birikiminin hareketleri ve coğrafya arasındaki ilişkiyi ele almıştır?
Seçenekler
A
The Condition of Postmodernism (Postmodernliğin Durumu)
B
Explanation in Geography (Coğrafyada Açıklama)
C
Social Justice and the City (1973) (Toplumsal Adalet ve Şehir)
D
Limits to Capital (Sermayenin Sınırları)
E
The New Imperialism (Yeni Emperyalizm)
Açıklama:
Doğru cevap D dir.D.Harvey, sermaye birikiminin hareketleri ve coğrafya arasındaki ilişkiyi Limits to Capital (Sermayenin Sınırları) adlı çalışmasında ele almıştır.
Soru 10
Aşağıdaki düşünürlerden hangisi en olumsuz anlamda postmodernizmin, kaybedilen zaman-mekân anlayışının yerine “sahte ve taklitçi bir zaman-mekân anlayışı” koymaya çabaladığını belirtmektedir?
Seçenekler
A
H.Lefebvre
B
A.Comte
C
J.Habermas
D
F.Jameson
E
D.Harvey
Açıklama:
Doğru cevap E dir. D.Harvey, en olumsuz anlamda postmodernizmin, kaybedilen zaman-mekân anlayışının yerine “sahte ve taklitçi bir zaman-mekân anlayışı” koymaya çabaladığını belirtmektedir.
Soru 11
Harvey moderniteyi aşağıdaki kuramcılardan hangisinin düşünceleri doğrultusunda açıklamaktadır?
Seçenekler
A
Jurgen Habermas
B
Henri Lefebvre
C
Frederic Jameson
D
Michel Foucault
E
Jean-Francois Lyotard
Açıklama:
Harvey, moderniteyi, Jürgen Habermas’ın kavramsallaştırması olan “modernite projesi” doğrultusunda açıklamaktadır. 18. yüzyılda beliren bu proje, Aydınlanma düşünürlerinin “nesnel bilimi, evrensel ahlak ile hukuku ve kendi ayakları üzerinde duran sanatı, kendi iç mantıkları temelinde geliştirme” yönünde gösterdikleri olağanüstü bir düşünsel çabayı ifade etmektedir. Doğru cevap A’dır.
Soru 12
Jameson postmodernite ile kapitalizm arasında aşağıdakilerden hangisi üzerinden bir ilişki kurmuştur?
Seçenekler
A
Esnek birikim
B
Kültürel mantık
C
Zaman-mekan sıkışması
D
Tamamlanmamış proje
E
Gösterim mekanları
Açıklama:
Postmodernitenin büyük toplumsal ve kültürel bir değişim olmadığı görüşünü ifade edenler arasında yer alan Jameson, postmodernizmin, geç kapitalizm çağının kültürel mantığını ifade ettiğini ileri sürmüştür. Bu çerçevede kuramcı,1960’lı yıllardan itibaren kültür üretiminin genel anlamda meta üretimiyle bütünleştiği yeni bir çağa girdiğimizi belirtmektedir. Jameson’a göre, giysilerden uçağa kadar bütün mallar, yeni görünüşler altında daha büyük miktarlarda üretilmektedir. Bunun sonucu olarak daha önce sadece üretim alanında verilen mücadeleler, kültürel üretimi de toplumsal çatışmaların bir alanı haline getirmiştir. Doğru cevap B’dir.
Soru 13
Postmodernizm terimi ilk olarak hangi alanda benimsenmiştir?
Seçenekler
A
Mimarlık
B
Resim
C
Sosyoloji
D
Antropoloji
E
Müzik
Açıklama:
Postmodernizm terimi, ilk olarak mimarlık alanında benimsenmiştir. Daha sonra bu terimin, sanat ve kültür çalışmalarında kullanılmaya başlandığı görülmüş, sonrasında ise siyaset, ekonomi, sosyoloji gibi çalışma alanlarında etkili olmuştur. Doğru cevap A'dır.
Soru 14
Aşağıdakilerden hangisi postmodernizmi niteleyen bir özelliktir?
Seçenekler
A
Romantizm/ Simgecilik
B
Form
C
Aşkınlık
D
Bütünselleştirme
E
Metinlerarasılık
Açıklama:
Postmodernizm, modernizmin nitelikleri olan Romantizm/Simgecilik, form, aşkınlık ve bütünselleştirme yerine sırasıyla “parafizik/Dadacılık”, “antiform”, “içkinlik” ve “yaratmayı imha/yapıbozum/antitez” gibi özelliklerle karakterize olur. Doğru cevap E’dir.
Soru 15
Harvey’e göre, postmodern düşünceyi yaygın ve derin bir değişim olarak kabul edenlerin ortak yanı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sanata ilgi duymaları
B
Meta-anlatıları reddetmeleri
C
Simgeci olmaları
D
Evrensel üsluplar aramaları
E
Süreklilik vurgusu yapmaları
Açıklama:
Harvey’e göre, postmodernist düşünceyi yaygın ve derin bir değişim olarak kabul edenlerin ortak yanı, evrensel iddialara sahip olduğu düşünülen geniş ölçekli teorik yorumların, başka bir deyişle “meta-anlatılar”ın reddedilmesidir. Doğru cevap B’dir.
Soru 16
Dil oyunlarının önemini vurgulayan postmodern düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Michel Foucault
B
Henri Lefevbre
C
Jean-Francois Lyotard
D
Charles Jencks
E
Frederic Jameson
Açıklama:
Dil oyunlarının önemini vurgulayan postmodern düşünür Fransız kuramcı Lyotard’dır. Post-endüstriyel toplum ve postmodern kültürün 1950’lerin sonunda gelişmeye başladığını ve hem ülkeler arasında hem de ülkelerin kendi içinde farklılıklar gösterdiğini savunan Lyotard, bu gelişmeleri teknoloji, bilim ve bazı toplumsal gelişmelerle ilişkili olarak ele almış ve özellikle dil ile ilgili değişimlerin önemini vurgulamıştır. Kuramcıya göre, toplumsal yaşam, “dil oyunları” etrafında örgütlenmekte ve dil oyunları, toplumda insan davranışlarının meşrulaştırılmasını sağlamaktadır. Bu çerçevede, toplumsal ilerleme ve insanın özgürleşmesine yönelik geliştirilen meta-anlatıların, postmodernizmin gelişiyle önemini kaybettiğini ve meta anlatılara şüpheyle bakılmaya başlandığını belirtmiştir. Doğru cevap C’dir.
Soru 17
Harvey kriz kuramını aşağıdaki eserlerinden hangisinde geliştirmiştir?
Seçenekler
A
Coğrafyada Açıklama
B
Toplumsal Adalet ve Şehir
C
Sermayenin Sınırları
D
Postmodernliğin Durumu
E
Umut Mekanları
Açıklama:
Harvey kriz kuramını, sermaye birikiminin hareketleri ve coğrafya arasındaki ilişkiyi ele aldığı “Sermayenin Sınırları” adlı kitabında geliştirmiştir. Söz konusu kuramda Harvey, kapitalizmin kriz dönemlerinin kaçınılmaz olduğunu ve sermaye birikiminin bu krizlerinin yarattığı değişimlerin, toplumsal ve kültürel anlamda önemli sonuçlara yol açtığını öne sürmüştür. Doğru cevap C’dir.
Soru 18
Harvey postmodernizmin ortaya çıkışını hangi yıla tarihlendirmektedir?
Seçenekler
A
1929
B
1945
C
1973
D
1991
E
2000
Açıklama:
Harvey, postmodernizmin, kapitalizmin krizlerinden birine tepki olarak ortaya çıktığını ileri sürmekte ve bu durumu 1973 yılıyla tarihlendirmektedir. Savaş sonrası dönemde ilk büyük ekonomik krizin görüldüğü yıl olan 1973 yılından itibaren bir dizi ekonomik sorun dünya kapitalist ekonomisini vurmuştur. Petrol üreticileri petrol fiyatlarını arttırmış, işsizlik artmaya başlamış, karlar düşmüş ve birçok ülkede durgunluk görülmüştür. Doğru cevap C’dir.
Soru 19
Aşağıdakilerden hangisi mekansal pratiğin geleneksel anlayışlardan devraldığı dört yönden biri değildir?
Seçenekler
A
Ulaşılabilirlik ve mesafelendirme
B
Temsil mekanları
C
Mekanın edinim ve kullanımı
D
Mekanın hakimiyet ve kontrol altına alınması
E
Mekanın üretimi
Açıklama:
Harvey’e göre, mekansal pratiğin geleneksel anlayışlardan devraldığı dört yön “ulaşılabilirlik ve mesafelendirme”, “mekanın edinim ve kullanımı”, “mekanın hakimiyet ve kontrol altına alınması” ve “mekanın üretimi”dir. Mekansal pratiğin bu 4 boyutu birbirleriyle ilişki içindedir. Örneğin mekanın üretimi, mesafelendirmeyi ve mülk edinme ile hakimiyetin koşullarını değişikliğe uğratmaktadır. Doğru cevap B’dir.
Soru 20
Lefebvre’in “bilim insanları, plancılar, teknokratlar ya da toplum mühendisleri tarafından kavramsallaştırılmış mekan” olarak tanımladığı kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Maddi pratikler
B
Mekansal pratikler
C
Mekanın temsilleri
D
Temsil mekanları
E
Mekanın edinimi
Açıklama:
Henri Lefebvre, "Mekanın Üretimi" isimli çalışmasında fiziksel, zihinsel ve toplumsal düzeylerde mekanı kavramsallaştırarak bütüncül bir mekan kuramı geliştirmeyi amaçlamış; bu çerçevede farklı toplumların mekan üretim sürecini analiz etmiştir. Buna göre, Lefebvre diyalektik olarak birbirleriyle ilişkili olan üç kavramsal düzey geliştirmiştir. Bunlar “(maddi) mekansal pratikler”, “mekanın temsilleri” ve “temsil mekanları”dır. Söz konusu düzeylerden “bilim insanları, plancılar, teknokratlar ya da toplum mühendisleri tarafından kavramsallaştırılmış mekan” olarak tanımlanan düzey mekanın temsilleridir. Doğru cevap C’dir.
Soru 21
Marxist coğrafyacı ve teorisyen David Harvey’in hangi çalışması postmodernizmi, Marxist bakış açısı çerçevesinde değerlendiren oldukça önemli bir çalışma olarak kabul edilmektedir?
Seçenekler
A
Limits to Capital (1982)
B
The Condition of Postmodernism (1989)
C
Social Justice and the City (1973)
D
Spaces of Hope (2000)
E
The New Imperialism (2003)
Açıklama:
Harvey’in The Condition of Postmodernism (1989) (Postmodernliğin Durumu) başlıklı kitabı postmodernizmi, Marxist bakış açısı çerçevesinde değerlendiren oldukça önemli bir çalışma olarak kabul edilmektedir.Harvey’in en önemli çalışmaları arasında Explanation in Geography (1969) (Coğrafyada Açıklama), Social Justice and the City (1973) (Sosyal Adalet ve Şehir), Limits to Capital (1982) (Sermayenin Sınırları), The Condition of Postmodernity (1989) (Postmodernliğin Durumu), Spaces of Hope (2000) (Umut Mekânları), The New Imperialism (2003) (Yeni Emperyalizm) ve A Brief History of Neoliberalism (2005) (Neoliberalizmin Kısa Tarihi) adlı eserleri yer almaktadır. Doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 22
Aşağıdakilerden hangisi Aydınlanma düşüncesi temelinde gelişen modernite projesinde Rasyonel örgütlenme biçimlerinin sonuçlarından değildir?
Seçenekler
A
Efsanenin akıl dışılığından kurtuluş
B
Boş inancın akıl dışılığından kurtuluş
C
İktidarın keyfi kullanımından kurtuluş
D
İnsan doğasının karanlık yanlarından kurtuluş
E
İnsanın değişmez niteliklerinden kurtuluş
Açıklama:
Aydınlanma düşüncesi temelinde gelişen modernite projesi; Doğa üzerinde bilimsel hâkimiyet, kaynakların kıtlığından, yoksulluktan ve doğal afetin rastgele darbelerinden kurtuluşu vaat ediyordu. Rasyonel toplumsal örgütlenme biçimlerinin ve rasyonel düşünce tarzlarının gelişmesi, efsanenin, dinin, boş inancın akıl dışılığından, iktidarın keyfi kullanımından ve kendi insan doğamızın karanlık yanından kurtuluşu vadediyordu. Ancak bu tür bir proje aracılığıyla, bütün insanlığın evrensel, sonsuz ve değişmez nitelikleri ortaya çıkabilirdi (Harvey, 1997: 25). Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 23
Modern öncesi toplumsal yaşamın temelini oluşturan geleneksel eylemlerin önemini kaybettiğini ve modern çağın, daha etkili olan rasyonelleşme ve bürokrasi tarafından şekilleneceğine inanan kişi kimdir?
Seçenekler
A
Marx
B
Durkheim
C
Weber
D
Bernstein
E
Comte
Açıklama:
Marx, sınıflara dayalı olan kapitalist gelişmenin baskıcı ve aynı zamanda çelişkili mantığının nasıl insanlığın evrensel kurtuluşuna yol açacağını göstererek, “ütopik düşünceyi, materyalist bir bilime dönüştürmeyi” hedeflemiştir Bununla birlikte Comte ve Weber, bu değişimi bilimsel rasyonaliteyi içeren bir değişim olarak görmüşlerdir. Comte, modern toplumun bilimin egemenliğinde olacağına; din, batıl inanç ve felsefenin etkisinin pozitivist bilimle yer değiştireceğine inanmıştır. Weber, modern öncesi toplumsal yaşamın temelini oluşturan geleneksel eylemlerin önemini kaybettiğini ve modern çağın, daha etkili olan rasyonelleşme ve bürokrasi tarafından şekilleneceğine inanmıştır. Doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 24
Harvey'e göre 1848'den sonra modernizm hangisiyle karmaşık ve huzursuz bir ilişki içinde değildir?
Seçenekler
A
Bölgesel düşünsel hareketler
B
Patlamalı kentsel büyüme
C
Kırdan kente göç
D
Sanayileşme
E
Makineleşme
Açıklama:
1848’den sonra modernizm, büyük ölçüde kentsel bir olgu olmuş, “patlamalı kentsel büyümeyle, kırdan kente yoğun bir göçle, sanayileşmeyle, makineleşmeyle, mimari çevrede devasa bir değişimle ve kentsel politik hareketlerle huzursuz ve karmaşık bir ilişki içinde” varlığını sürdürmüştür. Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 25
Postmodernizm terimi ilk olarak hangi alanda benimsenmiştir?
Seçenekler
A
Sanat
B
Sosyoloji
C
Siyaset
D
Mimarlık
E
Kültür
Açıklama:
Postmodernizm terimi, ilk olarak mimarlık alanında benimsenmiştir. Daha sonra bu terimin, sanat ve kültür çalışmalarında kullanılmaya başlandığı görülmüş, daha sonra ise siyaset, ekonomi, sosyoloji gibi çalışma alanlarında etkili olmuştur. Doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 26
Aşağıdakilerden hangisi postmodernizmin özelliklerinden biridir?
Seçenekler
A
Hiyerarşi
B
Semantik
C
Paradigma
D
Simgecilik
E
Parafizik
Açıklama:
Hiyerarşi, Semantik, Paradigma ve Simgecilik modernizmin özelliklerinden olmakla birlikte , Parafizik postmodernizme ait bir özelliktir. Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 27
Harvey’e göre, postmodernist düşünceyi yaygın ve derin bir değişim olarak kabul edenlerin ortak yanı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Meta-alıntıların reddedilmesi
B
Herşeyin geçici olmasının kabulu
C
Çeşitliliğin vurgulanması
D
Dil oyunlarında parçalanmanın kabulü
E
Bütüncül söylemlere güvenilmemesi
Açıklama:
Harvey’e (1993: 55) göre, disiplinler arası fikir alış verişleri ve karşılıklı etkileşim olmasına rağmen mimari, felsefe, sosyoloji, coğrafya, antropoloji gibi farklı disiplinler, postmodernizmi kendi değişkenlerini kullanarak tanımlamaktadır. Buna karşın bazı ortak yönleri sıralamanın mümkün olduğunu belirten Harvey’e (1997) göre bu ortak yönler:
• Teoriler, meta-anlatılar, evrensel üsluplar gibi genel geçerlilik iddiası taşıyan önermelerin reddedilmesi,
• Dil oyunlarında, ilgi kaynaklarında ya da bilim insanları topluluklarında çoğulculuğun ve parçalanmanın kabul edilmesi,
• Farklılığın ya da başkalığın ve çeşitliliğin vurgulanması,
• Her şeyin geçici olduğunun ruhsuzca ve alaycı bir şekilde kabul edilmesidir.
Harvey’e göre, postmodernist düşünceyi yaygın ve derin bir değişim olarak kabul edenlerin ortak yanı, evrensel iddialara sahip olduğu düşünülen geniş ölçekli teorik yorumların, başka bir deyişle “meta-anlatılar”ın reddedilmesidir. Doğru cevap A şıkkıdır.
• Teoriler, meta-anlatılar, evrensel üsluplar gibi genel geçerlilik iddiası taşıyan önermelerin reddedilmesi,
• Dil oyunlarında, ilgi kaynaklarında ya da bilim insanları topluluklarında çoğulculuğun ve parçalanmanın kabul edilmesi,
• Farklılığın ya da başkalığın ve çeşitliliğin vurgulanması,
• Her şeyin geçici olduğunun ruhsuzca ve alaycı bir şekilde kabul edilmesidir.
Harvey’e göre, postmodernist düşünceyi yaygın ve derin bir değişim olarak kabul edenlerin ortak yanı, evrensel iddialara sahip olduğu düşünülen geniş ölçekli teorik yorumların, başka bir deyişle “meta-anlatılar”ın reddedilmesidir. Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 28
Hervey'e göre "olgunlaşmış ve özgül bir birikim rejimi” olarak ortaya çıkmasını sağlayanve bu niteliğiyle, 1973 yılına kadar uzun bir canlılık döneminin temelini oluşturmuşturan rejim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Modernizm
B
Kapitalizm
C
Fordizm
D
Postmodernizm
E
Esnek Birikim
Açıklama:
1945 yılından sonra kapitalizm kendi yeniden üretiminin temel koşullarını sağlamak amacıyla politik, kurumsal ve toplumsal düzenlemelere ulusal devletler çerçevesinde bir çözüm bulmuştur. Devlet yetkilerinin doğru biçimlendirilmesi ve kullanılması, Fordizmin bütünüyle “olgunlaşmış ve özgül bir birikim rejimi” olarak ortaya çıkmasını sağlamış ve Fordizm, bu niteliğiyle, 1973 yılına kadar uzun bir canlılık döneminin temelini oluşturmuştur. Doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 29
Aşağıdakilerden hangisi Harvey'in ,Lefebvre'nin geliştirdiği mekânsal pratiğin geleneksel anlayışlardan devraldığı yönlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Ulaşılabilirlik ve mesafe
B
Mekânın temsilleri
C
Mekânın kullanımı
D
Mekânın kontrol altına alınması
E
Mekanın üretimi
Açıklama:
Lefebvre’in geliştirdiği üç kavramsal düzey birbirlerinden farklı ancak diyalektik olarak birbirleriyle ilişkilidir. Lefebvre (1991: 33-39) bu kavramsal üçlüyü şu şekilde açıklamaktadır: 1. (Maddi) Mekânsal pratikler (spatial practices): Algılanan mekân içerisinde, gündelik gerçeklik ile kentsel gerçeklik arasında kurulan yakın bir ilişkiyi temsil etmektedir. Kentsel gerçeklik, özel hayat, çalışma ve boş zaman için oluşturulan yerleri kapsayan ağlardan oluşmaktadır. 2. Mekânın temsilleri (representations of space): Bilim insanları, plancılar, teknokratlar ya da toplum mühendisleri tarafından kavramsallaştırılmış mekân olarak tanımlanmaktadır. 3. Temsil mekânları (spaces of representation): İmaj ve sembollerle ilişkili olarak birlikte yaşayanların, bir arada ikamet edenlerin mekânı olarak ifade edilmektedir.
Harvey (1997: 250) bu şemada, mekânsal pratiğin geleneksel anlayışlardan devralınan 4 yönünü sunmaktadır:
1. Ulaşılabilirlik ve mesafelendirme
2. Mekânın edinim ve kullanımı
3. Mekânın hâkimiyet ve kontrol altına alınması
4. Mekânın üretimi
Harvey (1997: 250) bu şemada, mekânsal pratiğin geleneksel anlayışlardan devralınan 4 yönünü sunmaktadır:
1. Ulaşılabilirlik ve mesafelendirme
2. Mekânın edinim ve kullanımı
3. Mekânın hâkimiyet ve kontrol altına alınması
4. Mekânın üretimi
Soru 30
"Görselleşen medyanın giderek hızlanması ve parçalanması, insanların karmaşık kitapları başından sonuna kadar okuyacak denli yoğunlaşmalarını ve tahammül göstermelerini her geçen gün daha da olanaksız hâle getirmektedir." Harvey bu görüşlerini hangi nitelemesiyle kavramsal bir çerçeve içine almaktadır?
Seçenekler
A
Kapitalizm
B
Zaman mekan sıkışması
C
Romatizm
D
Merkezlenme
E
Hâkimiyet
Açıklama:
“hız kapitalizmi”nin büyümesi, görselleşen medyanın giderek hızlanması ve parçalanması, insanların karmaşık kitapları başından sonuna kadar okuyacak denli yoğunlaşmalarını ve tahammül göstermelerini her geçen gün daha da olanaksız hâle getirmektedir (Urry, 1999: 38-39). Harvey bu gelişmeleri, “zaman-mekân sıkışması” (time and space compression) nitelemesiyle kavramsal bir çerçeveye yerleştirmektedir. Böylece “zaman ve mekân sıkışması” fikri, Harvey’in geliştirdiği yaklaşımın merkezine oturmaktadır. Doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 31
Aşağıdakilerden hangisi Aydınlanma düşüncesi temelinde gelişen modernite projesi'nin bir parçası değildir?
Seçenekler
A
Farklılığın ya da başkalığın ve çeşitliliğin vurgulanması
B
Tarih ve gelenekten kopmayı hedefleme
C
Efsanenin, dinin, boş inancın akıl dışılığından kurtuluşu
D
Rasyonel toplumsal örgütlenme biçimlerinin gelişmesi
E
Doğa üzerinde bilimsel hâkimiyet
Açıklama:
Jürgen Habermas’ın kavramsallaştırması olan “modernite projesi” doğrultusunda açıklamaktadır. 18. yüzyılda beliren bu proje, Aydınlanma düşünürlerinin “nesnel bilimi, evrensel ahlak ile hukuku ve kendi ayakları üzerinde duran sanatı, kendi iç mantıkları temelinde geliştirme” yönünde gösterdikleri olağanüstü bir düşünsel çabayı ifade etmektedir. Bu bağlamda, çok sayıda bireyin, özgür ve yaratıcı bir şekilde çalışmalarıyla katkı sağladıkları bir bilgi birikiminin, “insanlığın özgürleşmesi ve günlük yaşamın zenginleşmesi” yönünde kullanılması amaçlanmaktadır. Aydınlanma düşüncesi temelinde gelişen modernite projesi; Doğa üzerinde bilimsel hâkimiyet, kaynakların kıtlığından, yoksulluktan ve doğal afetin rastgele darbelerinden kurtuluşu vaat ediyordu. Rasyonel toplumsal örgütlenme biçimlerinin ve rasyonel düşünce tarzlarının gelişmesi, efsanenin, dinin, boş inancın akıl dışılığından, iktidarın keyfi kullanımından ve kendi insan doğamızın karanlık yanından kurtuluşu vadediyordu. Ancak bu tür bir proje aracılığıyla, bütün insanlığın evrensel, sonsuz ve değişmez nitelikleri ortaya çıkabilirdi.
Harvey’e göre, disiplinler arası fikir alış verişleri ve karşılıklı etkileşim olmasına rağmen mimari, felsefe, sosyoloji, coğrafya, antropoloji gibi farklı disiplinler, postmodernizmi kendi değişkenlerini kullanarak tanımlamaktadır. Buna karşın bazı ortak yönleri sıralamanın mümkün olduğunu belirten Harvey’e göre bu ortak yönler:
• Teoriler, meta-anlatılar, evrensel üsluplar gibi genel geçerlilik iddiası taşıyan önermelerin reddedilmesi,
• Dil oyunlarında, ilgi kaynaklarında ya da bilim insanları topluluklarında çoğulculuğun ve parçalanmanın kabul edilmesi,
• Farklılığın ya da başkalığın ve çeşitliliğin vurgulanması,
• Her şeyin geçici olduğunun ruhsuzca ve alaycı bir şekilde kabul edilmesidir.
Harvey, postmodernist düşüncenin temel özelliklerinin parçalanma, belirlenemezlik ve bütün evrensel ya da bütüncül (totalizing) söylemlere karşı duyulan derin bir güvensizlik olduğunu belirtmektedir. Bu anlayış içerisinde yaygın ve derin değişimi ifade edenlerin ortak yönü “meta-anlatılar”ı reddetmeleridir.
Harvey’e göre, disiplinler arası fikir alış verişleri ve karşılıklı etkileşim olmasına rağmen mimari, felsefe, sosyoloji, coğrafya, antropoloji gibi farklı disiplinler, postmodernizmi kendi değişkenlerini kullanarak tanımlamaktadır. Buna karşın bazı ortak yönleri sıralamanın mümkün olduğunu belirten Harvey’e göre bu ortak yönler:
• Teoriler, meta-anlatılar, evrensel üsluplar gibi genel geçerlilik iddiası taşıyan önermelerin reddedilmesi,
• Dil oyunlarında, ilgi kaynaklarında ya da bilim insanları topluluklarında çoğulculuğun ve parçalanmanın kabul edilmesi,
• Farklılığın ya da başkalığın ve çeşitliliğin vurgulanması,
• Her şeyin geçici olduğunun ruhsuzca ve alaycı bir şekilde kabul edilmesidir.
Harvey, postmodernist düşüncenin temel özelliklerinin parçalanma, belirlenemezlik ve bütün evrensel ya da bütüncül (totalizing) söylemlere karşı duyulan derin bir güvensizlik olduğunu belirtmektedir. Bu anlayış içerisinde yaygın ve derin değişimi ifade edenlerin ortak yönü “meta-anlatılar”ı reddetmeleridir.
Soru 32
Aşağıdakilerden hangisi Aydınlanma düşüncesinin yaygınlaşmaya başlamasıyla beraber "modern toplumun bilimin egemenliğinde olacağına; din, batıl inanç ve felsefenin etkisinin pozitivist bilimle yer değiştireceğine inanmıştır".?
Seçenekler
A
Marx
B
Durkheim
C
Comte
D
Bernstein
E
Harvey
Açıklama:
Büyük düşünürler arasında yer alan Marx ve Durkheim, bilimsel ve rasyonel düşünceye daha az vurgu yapmalarının yanı sıra toplumun ilerleme ve gelişme sürecinde olduğuna yönelik güçlü bir inanç beslemişlerdir. Marx, sınıflara dayalı olan kapitalist gelişmenin baskıcı ve aynı zamanda çelişkili mantığının nasıl insanlığın evrensel kurtuluşuna yol açacağını göstererek,
“ütopik düşünceyi, materyalist bir bilime dönüştürmeyi” hedeflemiştir. Bununla birlikte Comte ve Weber, bu değişimi bilimsel rasyonaliteyi içeren bir değişim olarak görmüşlerdir. Comte, modern toplumun bilimin egemenliğinde olacağına; din, batıl inanç ve felsefenin etkisinin pozitivist bilimle yer değiştireceğine inanmıştır. Weber, modern öncesi toplumsal yaşamın temelini oluşturan
“ütopik düşünceyi, materyalist bir bilime dönüştürmeyi” hedeflemiştir. Bununla birlikte Comte ve Weber, bu değişimi bilimsel rasyonaliteyi içeren bir değişim olarak görmüşlerdir. Comte, modern toplumun bilimin egemenliğinde olacağına; din, batıl inanç ve felsefenin etkisinin pozitivist bilimle yer değiştireceğine inanmıştır. Weber, modern öncesi toplumsal yaşamın temelini oluşturan
Soru 33
Modernizmin koşullarının yaratılmasında hangisinin öncü rol oynadığını söyleyemeyiz?
Seçenekler
A
Fabrika sistemi
B
Makinelerle üretim
C
Kentleşme
D
Yeni haberleşme sistemleri
E
Esnek birikim
Açıklama:
Modernizmin; fabrika sistemi, makinelerle üretim, kentleşme, yeni ulaştırma ve haberleşme sistemleri, kitlelere yönelik piyasa ve reklamcılığın ortaya çıkması gibi üretim, dolaşım ve tüketim alanlarında yeni koşulların yaratılmasında öncü bir rol oynadığı kabul edilmektedir. Harvey’e göre, aslında modernizm, bu koşulların yaratılmasında öncü rolü oynamaktan daha çok bu koşullara bir cevap niteliği taşımaktadır. Modernizmin, daha sonra aldığı biçimin bu hızlı değişimlerin içselleştirilmesi, düşünme ve kodlaştırma konularında küçümsenmeyecek derecede bir etkiye sahip olduğunu belirten Harvey, aynı zamanda bu değişiklikleri değişikliğe uğratma ya da destekleme yönünde düşünceler ortaya koyduğunu da vurgulamaktadır.
Esnek birikim, Fordizm’in katı özellikleriyle çatışma ilişkisi içinde belirlenmektedir. Bu birikim rejimi, “emek süreçleri, işgücü piyasaları, ürünler ve tüketim kalıpları” bakımından esnek bir biçime yaslanmaktadır. Temel özelliklerinden biri “yepyeni üretim sektörlerinin, finans hizmetlerinde yepyeni yöntemlerin, yeni piyasaların ortaya çıkması ve hepsinden önemlisi, ticari, teknolojik ve örgütsel yeniliklerin temposunun büyük ölçüde hızlanmış olmasıdır. Esnek birikim, işgücü piyasasında, ürünlerde, tüketim modellerinde hızlı değişimi, daha hızlı teknolojik değişimi, hizmet sektöründe istihdam artışını, sendikanın gücünün azalışını, yüksek işsizlik ve işverenlerinin her değişikliğine uyacak kadar yeterli derecede esneklik beklenen işçilerin güvenliğinin azalmasını içermektedir.
Esnek birikim, Fordizm’in katı özellikleriyle çatışma ilişkisi içinde belirlenmektedir. Bu birikim rejimi, “emek süreçleri, işgücü piyasaları, ürünler ve tüketim kalıpları” bakımından esnek bir biçime yaslanmaktadır. Temel özelliklerinden biri “yepyeni üretim sektörlerinin, finans hizmetlerinde yepyeni yöntemlerin, yeni piyasaların ortaya çıkması ve hepsinden önemlisi, ticari, teknolojik ve örgütsel yeniliklerin temposunun büyük ölçüde hızlanmış olmasıdır. Esnek birikim, işgücü piyasasında, ürünlerde, tüketim modellerinde hızlı değişimi, daha hızlı teknolojik değişimi, hizmet sektöründe istihdam artışını, sendikanın gücünün azalışını, yüksek işsizlik ve işverenlerinin her değişikliğine uyacak kadar yeterli derecede esneklik beklenen işçilerin güvenliğinin azalmasını içermektedir.
Soru 34
Aşağıdakilerden hangisi Harvey'e göre postmodernist düşüncenin temel özellikleri arasında yer almamaktadır?
Seçenekler
A
Parçalanma
B
Bütün evrensel söylemlere karşı duyulan derin güvensizlik
C
Meta-anlatıları kabul etme
D
Belirlenemezlik
E
Bütüncül (totalizing) söylemlere karşı duyulan derin bir güvensizlik
Açıklama:
Harvey (1997: 21), postmodernist düşüncenin temel özelliklerinin parçalanma, belirlenemezlik ve bütün evrensel ya da bütüncül (totalizing) söylemlere karşı duyulan derin bir güvensizlik olduğunu belirtmektedir. Bu anlayış içerisinde yaygın ve derin değişimi ifade edenlerin ortak yönü “meta-anlatılar”ı reddetmeleridir. Doğru cevap C'dir.
Soru 35
Aşağıdakilerden hangisi "1970’li yıllardan itibaren sermaye birikim sürecinde yaşanmakta olan değişimler, postmodern düşüncenin temelini oluşturmaktadır" düşüncesini savunmuştur?
Seçenekler
A
Weber
B
Harvey
C
Jencks
D
Foucault
E
Lyotard
Açıklama:
Harvey’e göre, 1970’li yıllardan itibaren sermaye birikim sürecinde yaşanmakta olan değişimler, postmodern düşüncenin temelini
oluşturmaktadır.
oluşturmaktadır.
Soru 36
Aşağıdakilerden hangisi postmodernizmin felsefe, sosyoloji gibi farklı disiplinlerle olan ortak yönleri arasında yer almamaktadır?
Seçenekler
A
Farklılığın, başkalığın ve çeşitliliğin reddedilmesi
B
Teoriler, evrensel üsluplar gibi genel geçerlilik iddiası taşıyan önermelerin reddedilmesi
C
Dil oyunlarında, ilgi kaynaklarında ya da bilim insanları topluluklarında çoğulculuğun ve parçalanmanın kabul edilmesi
D
Her şeyin geçici olduğunun ruhsuzca ve alaycı bir şekilde kabul edilmesi
E
Meta-anlatıların reddedilmesi
Açıklama:
Harvey’e (1993: 55) göre, disiplinler arası fikir alış verişleri ve karşılıklı etkileşim olmasına rağmen mimari, felsefe, sosyoloji, coğrafya, antropoloji gibi farklı disiplinler, postmodernizmi kendi değişkenlerini kullanarak tanımlamaktadır. Buna karşın bazı ortak yönleri sıralamanın mümkün olduğunu belirten Harvey’e (1997) göre bu ortak yönler:
• Teoriler, meta-anlatılar, evrensel üsluplar gibi genel geçerlilik iddiası taşıyan önermelerin reddedilmesi,
• Dil oyunlarında, ilgi kaynaklarında ya da bilim insanları topluluklarında
çoğulculuğun ve parçalanmanın kabul edilmesi,
• Farklılığın ya da başkalığın ve çeşitliliğin vurgulanması,
• Her şeyin geçici olduğunun ruhsuzca ve alaycı bir şekilde kabul edilmesidir.
Doğru cevap A'dır.
• Teoriler, meta-anlatılar, evrensel üsluplar gibi genel geçerlilik iddiası taşıyan önermelerin reddedilmesi,
• Dil oyunlarında, ilgi kaynaklarında ya da bilim insanları topluluklarında
çoğulculuğun ve parçalanmanın kabul edilmesi,
• Farklılığın ya da başkalığın ve çeşitliliğin vurgulanması,
• Her şeyin geçici olduğunun ruhsuzca ve alaycı bir şekilde kabul edilmesidir.
Doğru cevap A'dır.
Soru 37
Aşağıdakilerden hangisi postmodernizmin temsil ettiği farklılık kavramlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Cinsiyet ve cinsellik
B
Irk ve sınıf
C
Ötekilik
D
Semantik
E
Öznellik
Açıklama:
Harvey, modernizmin, metaanlatılarıyla, farklılıklara, ayrım ve ayrıntılara dikkat göstermemesine karşın, postmodernizmin, ötekilik, öznellik, cinsiyet ve cinsellik, ırk ve sınıf, zamansal ve mekânsal coğrafi yerleşime dayalı birçok farklılığı temsil ettiğini belirtmektedir. Doğru cevap D'dir.
Soru 38
Aşağıdakilerden hangisi Harvey'in postmodernizm hakkındaki görüşlerini yansıtmamaktadır?
Seçenekler
A
Postmodernizmin, modernizmden radikal bir kopuş mu, bir üslup mu yoksa dönemleştirmeye yakından bağlı bir kavram mı olduğunu sorgular.
B
Postmodernizmin meta anlatılara muhalefet olan susturulmuş başka sesler ve dünyalara yönelik ilgisi nedeniyle devrimci bir potansiyelinin olup olmadığını sorgular.
C
Modernizmin ticarileştirilmiş ve evcilleştirilmiş bir versiyonu olabileceği ihtimalini ele
alır.
alır.
D
Postmodernizmi, hem bir uslüp hem de belli ülkelerde, belli bir süre etkili olan tarihsel bir hareket olarak görür.
E
Postmodernizmin temel özelliklerinin bütünleşme ve bütün evrensel söylemlere
yönelik duyulan derin bir güven duygusu olduğunu vurgular.
yönelik duyulan derin bir güven duygusu olduğunu vurgular.
Açıklama:
Harvey, postmodernizmi farklı yönleriyle kavrama amacıyla postmodernizmin, modernizmden radikal bir kopuş mu, bir üslup mu yoksa dönemleştirmeye yakından bağlı bir kavram mı olduğunu sorgulamaktadır. Ayrıca postmodernizmin meta anlatılara muhalefet olan susturulmuş başka sesler ve dünyalara yönelik ilgisi nedeniyle
devrimci bir potansiyelinin olup olmadığını ya da modernizmin ticarileştirilmiş ve evcilleştirilmiş bir versiyonu olabileceği ihtimalini ele almaktadır. Harvey, postmodernizmi, hem bir uslüp hem de belli ülkelerde, belli bir süre etkili olan tarihsel bir hareket olarak görmektedir. Postmodernizmin moderniteye karşı bir tepki olarak ortaya çıkması görüşü doğrultusunda, merkezlenme ve dağılma, otorite ve yapıbozum, hiyerarşi ve anarşi, kalıcılık ve esneklik gibi birtakım karşıtlıklar sunulmaktadır. Harvey, postmodernizmin temel özelliklerinin parçalanma, belirlenemezlik ve bütün evrensel söylemlere yönelik duyulan derin bir güvensizlik olduğunu vurgulamaktadır. Harvey’e göre postmodernizmin olumlu yönleri ötekilik, öznellik, cinsiyet ve cinsellik, ırk ve sınıf, zamansal ve mekânsal coğrafi yerleşime dayalı birçok farklılığı temsil etmesidir. Diğer taraftan Harvey, Marxist bakış açısıyla postmodernizmin güçsüz yönlerini, modern dünyanın sorunlarını aşırı vurgulaması, onun maddi kazanımlarını görmemesi ve bu sorunlarla baş etme yolları önermemesi olarak ifade etmektedir. Doğru cevap E'dir.
devrimci bir potansiyelinin olup olmadığını ya da modernizmin ticarileştirilmiş ve evcilleştirilmiş bir versiyonu olabileceği ihtimalini ele almaktadır. Harvey, postmodernizmi, hem bir uslüp hem de belli ülkelerde, belli bir süre etkili olan tarihsel bir hareket olarak görmektedir. Postmodernizmin moderniteye karşı bir tepki olarak ortaya çıkması görüşü doğrultusunda, merkezlenme ve dağılma, otorite ve yapıbozum, hiyerarşi ve anarşi, kalıcılık ve esneklik gibi birtakım karşıtlıklar sunulmaktadır. Harvey, postmodernizmin temel özelliklerinin parçalanma, belirlenemezlik ve bütün evrensel söylemlere yönelik duyulan derin bir güvensizlik olduğunu vurgulamaktadır. Harvey’e göre postmodernizmin olumlu yönleri ötekilik, öznellik, cinsiyet ve cinsellik, ırk ve sınıf, zamansal ve mekânsal coğrafi yerleşime dayalı birçok farklılığı temsil etmesidir. Diğer taraftan Harvey, Marxist bakış açısıyla postmodernizmin güçsüz yönlerini, modern dünyanın sorunlarını aşırı vurgulaması, onun maddi kazanımlarını görmemesi ve bu sorunlarla baş etme yolları önermemesi olarak ifade etmektedir. Doğru cevap E'dir.
Soru 39
Zaman ve mekânın tanımının, bireysel ya da toplu kimlik yaratımı açısından temel önem taşıdığını, kim olduğumuzu büyük ölçüde güvenilir zaman-mekân koordinatlarına dayanarak tanımladığımızı ileri süren sosyolog aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Charles Jencks
B
David Harvey
C
Henri Lefebvre
D
Karl Marx
E
Erving Goffman
Açıklama:
Zaman ve mekânın tanımının, bireysel ya da toplu kimlik yaratımı açısından temel önem taşıdığını, kim olduğumuzu büyük ölçüde, güvenilir zaman-mekân koordinatlarına dayanarak tanımladığımızı ileri sürmektedir. Doğru cevap B'dir.
Soru 40
Modern düşüncenin gelişiminin temeli aşağıdaki hangi düşünceye dayanmaktadır?
Seçenekler
A
Aydınlanma düşüncesi
B
Bütünleşme düşüncesi
C
Parçalanma düşüncesi
D
Eşitsizlik düşüncesi
E
Modernizm düşüncesi
Açıklama:
Modern düşüncenin gelişiminin temeli Aydınlanma düşüncesine dayanmaktadır. Doğru cevap A'dır.
Soru 41
Aşağıdakilerden hangisi postmodernizmin moderniteye karşı bir tepki olarak ortaya çıkması görüşü doğrultusunda sunduğu karşıtlıklar arasında yer almamaktadır?
Seçenekler
A
Merkezlenme ve dağılma
B
Ulaşılabilirlik ve mesafelendirme
C
Otorite ve yapıbozum
D
Hiyerarşi ve anarşi
E
Kalıcılık ve esneklik
Açıklama:
Postmodernizmin moderniteye karşı bir tepki olarak ortaya çıkması görüşü doğrultusunda, merkezlenme ve dağılma, otorite ve yapıbozum, hiyerarşi ve anarşi, kalıcılık ve esneklik gibi birtakım karşıtlıklar sunulmaktadır. Doğru cevap B'dir.
Soru 42
Aşağıdakilerden hangisi Harvey'e göre postmodernizmin temsil ettiği alanlardan biridir?
Seçenekler
A
Hakimiyet
B
Merkezlenme
C
Ötekilik
D
Semantik
E
Romantizm
Açıklama:
MODERNİZM POSTMODERNİZM
Romantizm/ Simgecilik Parafizik/ Dadacılık
Form (birleştici, kapalı) Antiform (ayırıcı, açık)
Amaç Oyun
Tasarım Rastlantı
Hiyerarşi Anarşi
Hâkimiyet / Logos Tükenme/ Sessizlik
Sanat nesnesi/ Bitmiş yapıt Süreç/ Performans/ Happening
Mesafe Katılım
Yaratma/ Bütünselleştirme/ Sentez Yaratmayı imha/ Yapıbozum/ Antitez
Mevcudiyet Yokluk
Merkezlenme Dağılma
Tür/ Sınır Metin/ Metinlerarası
Semantik Retorik
Paradigma Sentagma
Hipotaksi Parataksi
Mecaz Mecazı mürsel
Seçme Bileşim
Kök/ Derinlik Rizom/ Yüzey
Yorum/ Okuma Yoruma karşı/ Yanlış okuma
Gösterilen Gösteren
Okunaklı (okuyucuvari) Yazılabilir (yazarvari)
Anlatı/ Büyük tarih Anlatı karşıtı/ Küçük tarih
Ana kod İdiyolekt (kişisel dil)
Belirti Arzu
Tür Mutasyona uğramış
Tenasül uzuvları/ Fallik Çok biçimli/ Androjin
Paranoya Şizofreni
Köken/ Neden Fark-fark/ İz
Tanrı Baba Ruhülkudüs
Metafizik İroni
Belirlenmişlik Belirsizlik
Aşkınlık İçkinlik
Romantizm/ Simgecilik Parafizik/ Dadacılık
Form (birleştici, kapalı) Antiform (ayırıcı, açık)
Amaç Oyun
Tasarım Rastlantı
Hiyerarşi Anarşi
Hâkimiyet / Logos Tükenme/ Sessizlik
Sanat nesnesi/ Bitmiş yapıt Süreç/ Performans/ Happening
Mesafe Katılım
Yaratma/ Bütünselleştirme/ Sentez Yaratmayı imha/ Yapıbozum/ Antitez
Mevcudiyet Yokluk
Merkezlenme Dağılma
Tür/ Sınır Metin/ Metinlerarası
Semantik Retorik
Paradigma Sentagma
Hipotaksi Parataksi
Mecaz Mecazı mürsel
Seçme Bileşim
Kök/ Derinlik Rizom/ Yüzey
Yorum/ Okuma Yoruma karşı/ Yanlış okuma
Gösterilen Gösteren
Okunaklı (okuyucuvari) Yazılabilir (yazarvari)
Anlatı/ Büyük tarih Anlatı karşıtı/ Küçük tarih
Ana kod İdiyolekt (kişisel dil)
Belirti Arzu
Tür Mutasyona uğramış
Tenasül uzuvları/ Fallik Çok biçimli/ Androjin
Paranoya Şizofreni
Köken/ Neden Fark-fark/ İz
Tanrı Baba Ruhülkudüs
Metafizik İroni
Belirlenmişlik Belirsizlik
Aşkınlık İçkinlik
Soru 43
Harvey’e göre, postmodernist düşünceyi yaygın ve derin bir değişim olarak kabul edenlerin ortak yanı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Örgütlü işin her zaman yeni yollarını üretmesi
B
Üretim sürecinde emek üzerindeki kontrolünü sürdürmesi
C
Evrensel ahlak ve hukukun geliştirilmesi
D
Evrensel geniş ölçekli teorik yorumların reddedilmesi
E
Kapitalist üretim tarzının temel kurallarının devam etmesi
Açıklama:
Harvey’e göre, postmodernist düşünceyi yaygın ve derin bir değişim olarak kabul edenlerin ortak yanı, evrensel iddialara sahip olduğu düşünülen geniş ölçekli teorik yorumların, başka bir deyişle “meta-anlatılar”ın reddedilmesidir.
Soru 44
Aşağıdakilerden hangisi Harvey'e göre Postmodernizm kapsamında yapılmış en iyi çalışmalar da kendini gösteren özelliklerden biri değildir?
Seçenekler
A
Standartlaşmış
B
süreksizlik
C
Birbiriyle çelişen
D
Alaycı
E
Çifte kodlu
Açıklama:
Harvey, Charles Jencks’in postmodern ve geç modern arasında yaptığı ayrımı önemli görmektedir. Postmodernizm aslında, “gelenekle yakın geçmişin eklektik bir karışımı” olarak ortaya çıkmaktadır. Bu anlamda postmodernizm, modernizmin devamı olmanın yanı sıra, modernizmi aşan bir durum sergilemektedir:
“Postmodernizm kapsamında yapılmış en iyi çalışmalar, çoğunlukla çifte kodlu ve alaycı bir özellik taşır; birbiriyle çelişen ve süreksizlik gösteren çok sayıda gelenekten yararlanır; çoğulculuğu sağlayan da en başta bu çeşitliliktir.” Diğer taraftan geç modernizm ise, toplumsal ideoloji açısından değerlendirildiğinde, hem pragmatik, hem de teknokratik bir hâl almaktadır ve kuru ya da klişeleşmiş bir dili yeniden canlandırma amacını taşıyan 1960’lı yıllardan itibaren, “modernizmin stilistik düşünce ve değerlerini uç noktalara götürmektedir.”
“Postmodernizm kapsamında yapılmış en iyi çalışmalar, çoğunlukla çifte kodlu ve alaycı bir özellik taşır; birbiriyle çelişen ve süreksizlik gösteren çok sayıda gelenekten yararlanır; çoğulculuğu sağlayan da en başta bu çeşitliliktir.” Diğer taraftan geç modernizm ise, toplumsal ideoloji açısından değerlendirildiğinde, hem pragmatik, hem de teknokratik bir hâl almaktadır ve kuru ya da klişeleşmiş bir dili yeniden canlandırma amacını taşıyan 1960’lı yıllardan itibaren, “modernizmin stilistik düşünce ve değerlerini uç noktalara götürmektedir.”
Soru 45
Aşağıdakilerden hangisi Keynesci sistemi, “müdahaleci devlet ve işgücü, sermaye ve ulus devlet içinde yer alan diğer güçler arasında politik dengeye dayanan bir sistem” olarak tanımlamaktadır?
Seçenekler
A
Harvey
B
Weber
C
Jameson
D
Urry
E
Lefebvre
Açıklama:
Harvey Keynesci sistemi, “müdahaleci devlet ve işgücü, sermaye ve ulus devlet içinde yer alan diğer güçler arasında politik dengeye dayanan bir sistem” olarak tanımlamaktadır. Bu durum, hâkim bir gücün olması ve oyunun temel kuralları ile çelişkilerin ana hatlarının kolay anlaşılabilmesi nedeniyle büyük ölçüde “güvenli bir dünya” olarak nitelendirilmektedir.
Soru 46
Harvey'e göre mekânsal pratiğin İletişim, ulaşım, arazi kullanımı gibi alanlarda yeni sistemlerin üretilme biçimleri ve bilişim teknolojisi, tasarım gibi yeni gösterim tarzlarının ortaya çıkması hangi yönünü işaret etmektedir?
Seçenekler
A
Ulaşılabilirlik ve mesafelendirme
B
Mekânın temsilleri
C
Mekânın üretimi
D
Mekânın hâkimiyet ve kontrol altına alınması
E
Mekânın edinim ve kullanımı
Açıklama:
Harvey , mekânsal pratiğin geleneksel anlayışlardan devralınan 4 yönünü sunmaktadır:
1. Ulaşılabilirlik ve mesafelendirme: Mesafe insanlar arası etkileşimlere bir taraftan engel oluştururken diğer taraftan onun karşısında bir savunma oluşturmaktadır. İşbölümü, ticaret gibi her tür üretim ve yeniden üretim sistemine maliyet yüklemektedir. Toplumsal etkileşimi olanaklı kılacak bir şekilde mekânsallığın ne ölçüde aşılabildiğini göstermektedir.
2. Mekânın edinim ve kullanımı: Mekânın işgal edilmesinin biçimlerini incelemektedir. Bu işgaller evler, fabrikalar, sokaklar gibi nesneler, arazi kullanımı gibi faaliyetler, bireyler, sınıflar ya da başka toplumsal gruplar tarafından gerçekleşebilir.
3. Mekânın hâkimiyet ve kontrol altına alınması: Bireylerin ya da güçlü grupların, mekânın örgütlenmesini ve üretimini yasal ya da yasal olmayan araçlarla hâkimiyet altına almalarını göstermektedir. Hâkimiyet sağlamanın amacı, mekânın kendileri ya da başkaları tarafından mülk edinilme biçimlerinin kontrol altına alınmasıdır.
4. Mekânın üretimi: İletişim, ulaşım, arazi kullanımı gibi alanlarda yeni sistemlerin üretilme biçimleri ve bilişim teknolojisi, tasarım gibi yeni gösterim tarzlarının ortaya çıkma şekillerini araştırmaktadır.
Mekânsal pratiğin bu 4 boyutu birbirinden bağımsız değil, birbirleriyle ilişki içerisindedirler. Örneğin mekânın üretimi, mesafelendirmeyi ve mülk edinme ile hâkimiyetin koşullarını değişikliğe uğratmaktadır.
Lefebvre’in geliştirdiği üç kavramsal düzey birbirlerinden farklı ancak diyalektik olarak birbirleriyle ilişkilidir. Lefebvre bu kavramsal üçlüyü şu şekilde açıklamaktadır:
1. (Maddi) Mekânsal pratikler (spatial practices): Algılanan mekân içerisinde, gündelik gerçeklik ile kentsel gerçeklik arasında kurulan yakın bir ilişkiyi temsil etmektedir. Kentsel gerçeklik, özel hayat, çalışma ve boş zaman için oluşturulan yerleri kapsayan ağlardan oluşmaktadır.
2. Mekânın temsilleri (representations of space): Bilim insanları, plancılar, teknokratlar ya da toplum mühendisleri tarafından kavramsallaştırılmış mekân olarak tanımlanmaktadır.
3. Temsil mekânları (spaces of representation): İmaj ve sembollerle ilişkili olarak birlikte yaşayanların, bir arada ikamet edenlerin mekânı olarak ifade edilmektedir.
1. Ulaşılabilirlik ve mesafelendirme: Mesafe insanlar arası etkileşimlere bir taraftan engel oluştururken diğer taraftan onun karşısında bir savunma oluşturmaktadır. İşbölümü, ticaret gibi her tür üretim ve yeniden üretim sistemine maliyet yüklemektedir. Toplumsal etkileşimi olanaklı kılacak bir şekilde mekânsallığın ne ölçüde aşılabildiğini göstermektedir.
2. Mekânın edinim ve kullanımı: Mekânın işgal edilmesinin biçimlerini incelemektedir. Bu işgaller evler, fabrikalar, sokaklar gibi nesneler, arazi kullanımı gibi faaliyetler, bireyler, sınıflar ya da başka toplumsal gruplar tarafından gerçekleşebilir.
3. Mekânın hâkimiyet ve kontrol altına alınması: Bireylerin ya da güçlü grupların, mekânın örgütlenmesini ve üretimini yasal ya da yasal olmayan araçlarla hâkimiyet altına almalarını göstermektedir. Hâkimiyet sağlamanın amacı, mekânın kendileri ya da başkaları tarafından mülk edinilme biçimlerinin kontrol altına alınmasıdır.
4. Mekânın üretimi: İletişim, ulaşım, arazi kullanımı gibi alanlarda yeni sistemlerin üretilme biçimleri ve bilişim teknolojisi, tasarım gibi yeni gösterim tarzlarının ortaya çıkma şekillerini araştırmaktadır.
Mekânsal pratiğin bu 4 boyutu birbirinden bağımsız değil, birbirleriyle ilişki içerisindedirler. Örneğin mekânın üretimi, mesafelendirmeyi ve mülk edinme ile hâkimiyetin koşullarını değişikliğe uğratmaktadır.
Lefebvre’in geliştirdiği üç kavramsal düzey birbirlerinden farklı ancak diyalektik olarak birbirleriyle ilişkilidir. Lefebvre bu kavramsal üçlüyü şu şekilde açıklamaktadır:
1. (Maddi) Mekânsal pratikler (spatial practices): Algılanan mekân içerisinde, gündelik gerçeklik ile kentsel gerçeklik arasında kurulan yakın bir ilişkiyi temsil etmektedir. Kentsel gerçeklik, özel hayat, çalışma ve boş zaman için oluşturulan yerleri kapsayan ağlardan oluşmaktadır.
2. Mekânın temsilleri (representations of space): Bilim insanları, plancılar, teknokratlar ya da toplum mühendisleri tarafından kavramsallaştırılmış mekân olarak tanımlanmaktadır.
3. Temsil mekânları (spaces of representation): İmaj ve sembollerle ilişkili olarak birlikte yaşayanların, bir arada ikamet edenlerin mekânı olarak ifade edilmektedir.
Soru 47
Aşağıdakilerden hangisi mekanın gösterimi ile mekanın edinim ve kullanımı ilişkisini gösteren alanlardan biridir?
Seçenekler
A
mekânsal söylemler
B
Baskı mekânları
C
Görsel gösterim
D
Bölgesel kültür
E
Mülkiyet ve sahiplik
Açıklama:
Mekânın Gösterimi (Kişisel mekân; işgal edilen mekânın zihinsel haritaları; mekânların sembolik gösterimleri; mekânsal söylemler)
Soru 48
Mekânın işgal edilmesinin biçimlerini inceleyen ve mekânsal pratiğin geleneksel anlayışlardan devralınan yönlerinden biri olarak adlandırılan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ulaşılabilirlik ve mesafelendirme
B
Mekânın üretimi
C
Zaman-mekân sıkışması
D
Mekânın edinim ve kullanımı
E
Mekânın hâkimiyet ve kontrol altına alınması
Açıklama:
Harvey (1997: 250) bu şemada, mekânsal pratiğin geleneksel anlayışlardan devralınan 4 yönünü sunmaktadır:
1. Ulaşılabilirlik ve mesafelendirme: Mesafe insanlar arası etkileşimlere bir taraftan engel oluştururken diğer taraftan onun karşısında bir savunma oluşturmaktadır. İşbölümü, ticaret gibi her tür üretim ve yeniden üretim
sistemine maliyet yüklemektedir. Toplumsal etkileşimi olanaklı kılacak bir şekilde mekânsallığın ne ölçüde aşılabildiğini göstermektedir.
2. Mekânın edinim ve kullanımı: Mekânın işgal edilmesinin biçimlerini incelemektedir. Bu işgaller evler, fabrikalar, sokaklar gibi nesneler, arazi kullanımı gibi faaliyetler, bireyler, sınıflar ya da başka toplumsal gruplar tarafından gerçekleşebilir.
3. Mekânın hâkimiyet ve kontrol altına alınması: Bireylerin ya da güçlü grupların, mekânın örgütlenmesini ve üretimini yasal ya da yasal olmayan araçlarla hâkimiyet altına almalarını göstermektedir. Hâkimiyet sağlamanın amacı, mekânın kendileri ya da başkaları tarafından mülk edinilme biçimlerinin kontrol altına alınmasıdır.
4. Mekânın üretimi: İletişim, ulaşım, arazi kullanımı gibi alanlarda yeni sistemlerin üretilme biçimleri ve bilişim teknolojisi, tasarım gibi yeni gösterim tarzlarının ortaya çıkma şekillerini araştırmaktadır.
Doğru cevap D'dir.
1. Ulaşılabilirlik ve mesafelendirme: Mesafe insanlar arası etkileşimlere bir taraftan engel oluştururken diğer taraftan onun karşısında bir savunma oluşturmaktadır. İşbölümü, ticaret gibi her tür üretim ve yeniden üretim
sistemine maliyet yüklemektedir. Toplumsal etkileşimi olanaklı kılacak bir şekilde mekânsallığın ne ölçüde aşılabildiğini göstermektedir.
2. Mekânın edinim ve kullanımı: Mekânın işgal edilmesinin biçimlerini incelemektedir. Bu işgaller evler, fabrikalar, sokaklar gibi nesneler, arazi kullanımı gibi faaliyetler, bireyler, sınıflar ya da başka toplumsal gruplar tarafından gerçekleşebilir.
3. Mekânın hâkimiyet ve kontrol altına alınması: Bireylerin ya da güçlü grupların, mekânın örgütlenmesini ve üretimini yasal ya da yasal olmayan araçlarla hâkimiyet altına almalarını göstermektedir. Hâkimiyet sağlamanın amacı, mekânın kendileri ya da başkaları tarafından mülk edinilme biçimlerinin kontrol altına alınmasıdır.
4. Mekânın üretimi: İletişim, ulaşım, arazi kullanımı gibi alanlarda yeni sistemlerin üretilme biçimleri ve bilişim teknolojisi, tasarım gibi yeni gösterim tarzlarının ortaya çıkma şekillerini araştırmaktadır.
Doğru cevap D'dir.
Soru 49
İmaj ve sembollerle ilişkili olarak birlikte yaşayanların, bir arada ikamet edenlerin mekânı olarak ifade edilen ve Lefebvre’in geliştirdiği üç kavramsal düzey arasında yer alan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Temsil mekânları
B
Mekânın temsilleri
C
(Maddi) Mekânsal pratikler
D
Mekânın üretimi
E
Ulaşılabilirlik ve mesafelendirme
Açıklama:
Lefebvre’in geliştirdiği üç kavramsal düzey birbirlerinden farklı ancak diyalektik olarak birbirleriyle ilişkilidir. Lefebvre bu kavramsal üçlüyü şu şekilde açıklamaktadır:
1. (Maddi) Mekânsal pratikler (spatial practices): Algılanan mekân içerisinde, gündelik gerçeklik ile kentsel gerçeklik arasında kurulan yakın bir ilişkiyi temsil etmektedir. Kentsel gerçeklik, özel hayat, çalışma ve boş zaman için oluşturulan yerleri kapsayan ağlardan oluşmaktadır.
2. Mekânın temsilleri (representations of space): Bilim insanları, plancılar, teknokratlar ya da toplum mühendisleri tarafından kavramsallaştırılmış mekân olarak tanımlanmaktadır.
3. Temsil mekânları (spaces of representation): İmaj ve sembollerle ilişkili olarak birlikte yaşayanların, bir arada ikamet edenlerin mekânı olarak ifade edilmektedir.
Doğru cevap A'dır.
1. (Maddi) Mekânsal pratikler (spatial practices): Algılanan mekân içerisinde, gündelik gerçeklik ile kentsel gerçeklik arasında kurulan yakın bir ilişkiyi temsil etmektedir. Kentsel gerçeklik, özel hayat, çalışma ve boş zaman için oluşturulan yerleri kapsayan ağlardan oluşmaktadır.
2. Mekânın temsilleri (representations of space): Bilim insanları, plancılar, teknokratlar ya da toplum mühendisleri tarafından kavramsallaştırılmış mekân olarak tanımlanmaktadır.
3. Temsil mekânları (spaces of representation): İmaj ve sembollerle ilişkili olarak birlikte yaşayanların, bir arada ikamet edenlerin mekânı olarak ifade edilmektedir.
Doğru cevap A'dır.
Soru 50
Aşağıdakilerden hangisi Harvey'e göre kapitalist üretim tarzının postmodern çağda kaybolmayan özellikleri arasında yer almamaktadır?
Seçenekler
A
Kapitalizm ekonomik büyümeye dayanmaktadır.
B
Gerçek değerlerde artış, emeğin üretim sürecinde sömürülmesine dayanmaktadır.
C
Kapitalizm örgütsel anlamda zorunlu bir dinamiktir.
D
Düzenli bir büyüme oranı, kapitalist bir ekonominin sağlığı açısından vazgeçilmez değildir.
E
Kapitalizm, teknolojik anlamda zorunlu bir dinamiktir.
Açıklama:
Harvey (1997: 199), kapitalist üretim tarzının, postmodern çağda kaybolmayan 3 özelliğini şu şekilde sıralamaktadır:
1. Kapitalizm ekonomik büyümeye dayanmaktadır. Düzenli bir büyüme oranı, kapitalist bir ekonominin sağlığı açısından vazgeçilmez bir nitelik taşımaktadır. Büyüme, hem kaçınılmaz hem de iyi bir şey olarak iddia edilmekte ve kapitalizmin ideolojisinin köşe taşlarından birini oluşturmaktadır. Buna bağlı olarak büyümenin olmadığı durumlar kriz olarak tanımlanır.
2. Gerçek değerlerde artış, emeğin üretim sürecinde sömürülmesine dayanmaktadır. Bu durum, kâr sağlamak amacıyla işçilerin ürettiği metaların değerinden daha azının işçilere ödenmesi anlamına gelmektedir. Hem üretim sürecinde hem de piyasada emek üzerindeki kontrol, kapitalizmin varlığını devam ettirmesi için yaşamsal bir önem taşımaktadır.
3. Kapitalizm, teknolojik ve örgütsel anlamda zorunlu olarak dinamiktir. Her zaman örgütlü işin, yeni yollarını üretmekte ve teknolojik yaratıcılık ve gelişmeyle, rekabetçilerle baş etme yollarını aramaktadır.
Doğru cevap D'dir.
1. Kapitalizm ekonomik büyümeye dayanmaktadır. Düzenli bir büyüme oranı, kapitalist bir ekonominin sağlığı açısından vazgeçilmez bir nitelik taşımaktadır. Büyüme, hem kaçınılmaz hem de iyi bir şey olarak iddia edilmekte ve kapitalizmin ideolojisinin köşe taşlarından birini oluşturmaktadır. Buna bağlı olarak büyümenin olmadığı durumlar kriz olarak tanımlanır.
2. Gerçek değerlerde artış, emeğin üretim sürecinde sömürülmesine dayanmaktadır. Bu durum, kâr sağlamak amacıyla işçilerin ürettiği metaların değerinden daha azının işçilere ödenmesi anlamına gelmektedir. Hem üretim sürecinde hem de piyasada emek üzerindeki kontrol, kapitalizmin varlığını devam ettirmesi için yaşamsal bir önem taşımaktadır.
3. Kapitalizm, teknolojik ve örgütsel anlamda zorunlu olarak dinamiktir. Her zaman örgütlü işin, yeni yollarını üretmekte ve teknolojik yaratıcılık ve gelişmeyle, rekabetçilerle baş etme yollarını aramaktadır.
Doğru cevap D'dir.
Soru 51
I. Explanation in Geography
II. Social Justice and the City
III. Limits to Capital
IV. The Condition of Postmodernism
Yukarıdaki kitapların hangisi ya da hangilerinde David Harvey, Marxist ekonomi politik yaklaşım temelinde mekânsal çözümlemeler yapmıştır?
II. Social Justice and the City
III. Limits to Capital
IV. The Condition of Postmodernism
Yukarıdaki kitapların hangisi ya da hangilerinde David Harvey, Marxist ekonomi politik yaklaşım temelinde mekânsal çözümlemeler yapmıştır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
II ve III
D
II, III ve IV
E
Hepsi
Açıklama:
Harvey, Social Justice and the City (1973) (Toplumsal Adalet ve Şehir) ve Limits to Capital (1982) Sermayenin Sınırları) kitaplarında Marxist ekonomi politik yaklaşım temelinde mekânsal çözümlemeler yapmıştır. Doğru yanıt C seçeneğidir.
Soru 52
Kültürel söylemin yeniden tanımlanmasında, heterojenliği ve farklılığı özgürleştirici güç olarak öne çıkartan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Modernizm
B
Postmodernizm
C
Liberalizm
D
Neoliberalizm
E
Marxisizm
Açıklama:
Kültürel söylemin yeniden tanımlanmasında, heterojenliği ve farklılığı özgürleştirici güçler olarak” öne çıkaran kavram postmodernizmdir. Doğru yanıt B seçeneğidir.
Soru 53
Harvey'in "bilginin ve toplumsal örgütlenmenin mistik ve kutsal kabuğunu kırmayı hedefleyen laik bir hareket" olarak tanımladığı oluşum aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Modernizm
B
Postmodernizm
C
Aydınlanma düşüncesi
D
Liberalizm
E
Marxsizm
Açıklama:
Harvey’e göre aydınlanma düşüncesi, en çok insanları özgürleştirme amacıyla “bilginin ve toplumsal örgütlenmenin mistik ve kutsal kabuğunu kırmayı hedefleyen laik bir hareketti. Doğru yanıt C seçeneğidir.
Soru 54
İnsanlık gelişiminin büyük hikâyesini açığa çıkarma çabası, bazı postmodern teorisyenler tarafından hangi kavramla açıklanmaktadır?
Seçenekler
A
Rasyonelite
B
İzlenimcilik
C
Bileşim
D
Simgecilik
E
Meta anlatı
Açıklama:
İnsanlığın gelişiminin büyük hikâyesini açığa çıkarma
çabası, bazı postmodern teorisyenler tarafından ‘meta anlatı’ olarak adlandırılmaktadır. Doğru yanıt E seçeneğidir.
çabası, bazı postmodern teorisyenler tarafından ‘meta anlatı’ olarak adlandırılmaktadır. Doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 55
I. Postmodernizm bir üslup mudur? Yoksa dönemleştirmeye sıkı sıkıya bağlı bir kavram mıdır?
II. Postmodernizm, modernizmden radikal bir kopuş mudur?
III. Her meta anlatıya karşı muhalefeti hep susturulmuş olan “başka seslere” ve “başka dünyalara” gösterdiği yakın ilgi dolayısıyla devrimci bir potansiyeli
var mıdır?
IV. Modernizmin ticarileştirilmiş ve evcilleştirilmiş bir versiyonu mudur?
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Harvey'in postmodernizmin ne olduğuna ilişkin sorduğu sorular arasında yer almaktadır?
II. Postmodernizm, modernizmden radikal bir kopuş mudur?
III. Her meta anlatıya karşı muhalefeti hep susturulmuş olan “başka seslere” ve “başka dünyalara” gösterdiği yakın ilgi dolayısıyla devrimci bir potansiyeli
var mıdır?
IV. Modernizmin ticarileştirilmiş ve evcilleştirilmiş bir versiyonu mudur?
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Harvey'in postmodernizmin ne olduğuna ilişkin sorduğu sorular arasında yer almaktadır?
Seçenekler
A
Yalnız II
B
II ve III
C
II, III ve IV
D
I, II ve IV
E
Hepsi
Açıklama:
Harvey (1997: 57), postmodernizmin ne olduğunu, farklı yönleriyle kavrama amacıyla şu soruları sorar:
• Postmodernizm, modernizmden radikal bir kopuş mudur?
• Postmodernizm bir üslup mudur? Yoksa dönemleştirmeye sıkı sıkıya bağlı bir kavram mıdır?
• Her meta anlatıya karşı muhalefeti hep susturulmuş olan “başka seslere” ve “başka dünyalara” gösterdiği yakın ilgi dolayısıyla devrimci bir potansiyeli var mıdır? Yoksa modernizmin ticarileştirilmiş ve evcilleştirilmiş bir versiyonu mudur?
Doğru yanıt E seçeneğidir.
• Postmodernizm, modernizmden radikal bir kopuş mudur?
• Postmodernizm bir üslup mudur? Yoksa dönemleştirmeye sıkı sıkıya bağlı bir kavram mıdır?
• Her meta anlatıya karşı muhalefeti hep susturulmuş olan “başka seslere” ve “başka dünyalara” gösterdiği yakın ilgi dolayısıyla devrimci bir potansiyeli var mıdır? Yoksa modernizmin ticarileştirilmiş ve evcilleştirilmiş bir versiyonu mudur?
Doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 56
Postmodernizmin, geç kapitalizm çağının kültürel mantığını ifade ettiğini ileri süren kuramcı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Frederic Jameson
B
David Harvey
C
Jürgen Habermas
D
Emile Durkheim
E
Charles Jencks
Açıklama:
Postmodernizmin, geç kapitalizm çağının kültürel mantığını ifade ettiğini ileri süren kuramcı Frederic Jameson'dır. Doğru yanıt A seçeneğidir.
Soru 57
Postmodernizm terimi ilk olarak aşağıdaki alanlardan hangisi tarafından belirlenmiştir?
Seçenekler
A
Siyaset
B
Ekonomi
C
Sanat
D
Mimarlık
E
Sosyoloji
Açıklama:
Postmodernizm terimi, ilk olarak mimarlık alanında benimsenmiştir. Daha sonra bu terimin, sanat ve kültür çalışmalarında kullanılmaya başlandığı görülmüş, daha sonra ise siyaset, ekonomi, sosyoloji gibi çalışma alanlarında etkili olmuştur. Doğru yanıt D seçeneğidir.
Soru 58
Aşağıdakilerden hangisi postmodernizmin özellikleri arasında yer almamaktadır?
Seçenekler
A
Teoriler, meta-anlatılar, evrensel üsluplar gibi genel geçerlilik iddiası taşıyan önermelerin reddedilmesi
B
Dil oyunlarında, ilgi kaynaklarında ya da bilim insanları topluluklarında çoğulculuğun ve parçalanmanın kabul edilmesi
C
Farklılığın ya da başkalığın ve çeşitliliğin vurgulanması
D
Tarihsellikten öte fütürist bir yapının benimsenmesi
E
Her şeyin geçici olduğunun ruhsuzca ve alaycı bir şekilde kabul edilmesi
Açıklama:
• Teoriler, meta-anlatılar, evrensel üsluplar gibi genel geçerlilik iddiası taşıyan önermelerin reddedilmesi,
• Dil oyunlarında, ilgi kaynaklarında ya da bilim insanları topluluklarında çoğulculuğun ve parçalanmanın kabul edilmesi,
• Farklılığın ya da başkalığın ve çeşitliliğin vurgulanması,
• Her şeyin geçici olduğunun ruhsuzca ve alaycı bir şekilde kabul edilmesi
postmodernizmin özellikleri arasında yer almaktadır. Doğru yanıt D seçeneğidir.
• Dil oyunlarında, ilgi kaynaklarında ya da bilim insanları topluluklarında çoğulculuğun ve parçalanmanın kabul edilmesi,
• Farklılığın ya da başkalığın ve çeşitliliğin vurgulanması,
• Her şeyin geçici olduğunun ruhsuzca ve alaycı bir şekilde kabul edilmesi
postmodernizmin özellikleri arasında yer almaktadır. Doğru yanıt D seçeneğidir.
Soru 59
I. Artan bir hızla çeşitlilik arayışları
II. Enflasyonist baskılar ve döviz kurundaki oynamalarla paranın değerindeki hızlı değişmeler
III. Değişen iş bölümüyle emek sürecindeki yeni parçalanmalar
IV. Üretimin Japonya’ya ve yeni sanayileşmekte olan ülkelere kayması bağlamında üretim mekânındaki coğrafi kaymalar
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Harvey'e göre Berlin Duvarı'nın yıkılması ve soğuk savaşın sona ermesiyle başlayan dönemde meydana gelen değişimler arasında yer almaktadır?
II. Enflasyonist baskılar ve döviz kurundaki oynamalarla paranın değerindeki hızlı değişmeler
III. Değişen iş bölümüyle emek sürecindeki yeni parçalanmalar
IV. Üretimin Japonya’ya ve yeni sanayileşmekte olan ülkelere kayması bağlamında üretim mekânındaki coğrafi kaymalar
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Harvey'e göre Berlin Duvarı'nın yıkılması ve soğuk savaşın sona ermesiyle başlayan dönemde meydana gelen değişimler arasında yer almaktadır?
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve IV
C
II, III ve IV
D
I, III ve IV
E
Hepsi
Açıklama:
Bu dönemde yaşanan ve insanların üretim ve maddi refaha erişme araçlarına ilişkin konumlarını ciddi bir şekilde etkileyen bu değişimleri Harvey şu şekilde ifade etmektedir:
• Değişen iş bölümüyle emek sürecindeki yeni parçalanmalar,
• Üretimin Japonya’ya ve yeni sanayileşmekte olan ülkelere kayması bağlamında üretim mekânındaki coğrafi kaymalar,
• Enflasyonist baskılar ve döviz kurundaki oynamalarla paranın değerindeki hızlı değişmeler,
• Artan bir hızla çeşitlilik arayışları
Doğru yanıt E seçeneğidir.
• Değişen iş bölümüyle emek sürecindeki yeni parçalanmalar,
• Üretimin Japonya’ya ve yeni sanayileşmekte olan ülkelere kayması bağlamında üretim mekânındaki coğrafi kaymalar,
• Enflasyonist baskılar ve döviz kurundaki oynamalarla paranın değerindeki hızlı değişmeler,
• Artan bir hızla çeşitlilik arayışları
Doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 60
Aşağıdakilerden hangisi mekânsal pratiğin geleneksel anlayışlardan devralınan özellikleri arasında yer almamaktadır?
Seçenekler
A
Ulaşılabilirlik ve mesafelendirme
B
Mekânsal dönüşüm ve öngörülebilirlik
C
Mekânın üretimi
D
Mekânın hâkimiyet ve kontrol altına alınması
E
Mekânın edinim ve kullanımı
Açıklama:
Mekânsal pratiğin geleneksel anlayışlardan devralınan özellikleri a) ulaşılabilirlik ve mesafelendirme, b) mekânın edinim ve kullanımı, c) mekânın hâkimiyet ve kontrol altına alınması ve d) mekânın üretimidir. Doğru yanıt B seçeniğidir.
Soru 61
Aşağıda verilen David Harvey'in postmodernizm teziyle ilgili bilgilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Postmodernizm, postyapısalcılıkla ve postendüstriyalizmden farklıdır
B
Postmodernizm politik-ekonomik bağlamdan bağımsız ele alınmaktadır
C
Postmodernizm, modernizmden kopuş değil, süreklilik ilişkisi içerisindedir
D
Postmodernizm, kültürel söylemin yeniden tanımlanmasında, homojenliği ve tekbiçimliliği ifade etmektedir
E
Postmodernite aşamasında yaşanan değişimler mekân ve zaman algılayışımızda yeni hâkim biçimlerin ortaya çıkmasıyla ilişkilidir
Açıklama:
Harvey (1997) öncelikle, postmodernizm konusunda kabul gören fikirleri gözden geçirmekte ve politik-ekonomik arka planı incelemektedir. Sonrasında kapitalizmin tarihsel ve coğrafi gelişiminin dinamikleri ile kültürel üretim ve ideolojik dönüşüm süreçleri arasındaki bağı oluşturan zaman ve mekân deneyimini ele almaktadır. Ancak bu şekilde Batı dünyasında ortaya çıkan yeni bazı söylemlere bir anlam vermenin mümkün olacağını ifade etmektedir. Harvey’e göre, “postmodernizm”in anlamı konusunda tam olarak bir anlaşma sağlanamamakla birlikte postmodernizm, modernizme karşı bir tepki ya da modernizmden bir kopuş olarak kavranmaktadır. Modernizmin anlamının da karışık olması nedeniyle postmodernizmi kavramak daha da zorlaşmaktadır. postmodernizm, “kültürel söylemin yeniden tanımlanmasında, heterojen-liği ve farklılığı özgürleştirici güçler olarak” öne çıkarmaktadır. Bu anlamda postmodernizm, modernizmle karşıtlık ilişkisi çerçevesinde ifade edilmektedir. Dolayısıyla bu ilişkinin anlaşılması için öncelikle modernitenin (modernlik) çözümlenmesi gerekmektedir. Doğru yanıt E'dir.
Soru 62
Aşağıdakilerden hangisi modernite projesinin vaatlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Doğa üzerinde bilimsel hakimiyet
B
Rasyonel toplumsal örgütlenme biçimlerinin gelişmesi
C
Dinin, boş inancın akıldışılığından kurtuluş
D
İktidarın keyfi kullanımından kurtuluş
E
Bütünüyle insan doğasından kurtuluş
Açıklama:
Aydınlanma düşüncesi temelinde gelişen modernite projesi; doğa üzerinde bilimsel hâkimiyet, kaynakların kıtlığından, yoksulluktan ve doğal afetin rastgele darbelerinden kurtuluşu vaat ediyordu. Rasyonel toplumsal örgütlenme biçimlerinin ve rasyonel düşünce tarzlarının gelişmesi, efsanenin, dinin, boş inancın akıl dışılığından, iktidarın keyfi kullanımından ve kendi insan doğamızın karanlık yanından kurtuluşu vadediyordu. Doğru yanıt E'dir.
Soru 63
Aşağıdakilerden hangisi Aydınlanma projesinin amaçladıklarına karşı duyulan güvenin sarsılmasına neden gelişmelerden biri değildir?
Seçenekler
A
Birinci Dünya Savaşı
B
İkinci Dünya Savaşı
C
Nükleer yok olma tehdidi
D
Standartlaşmış bilginin üretimi
E
Militarizm
Açıklama:
İlerleme inancına ve bilime olan güven temeline dayanan modernlik, 20. yüzyılda, militarizm, iki dünya savaşı, nükleer yok olma tehdidi gibi felaketlerle karşılaşmıştır. Bunula birlikte, “standartlaşmış bilgi ve üretim koşulları altında, doğrusal ilerlemeye, mutlak hakikate ve toplumsal düzenlerin rasyonel biçimde planlanmasına” olan güçlü inanç sarsılmaya başlamıştır. Avrupa ekonomilerinin modernleşmesi hızla ilerlerken üçüncü dünya ülkelerinin, uluslararası politika ve ticaretin etkisi altında iddia edildiği gibi ilerici bir “modernleşme süreci” yaşamadıkları ifade edilmiştir. Modernist sanat, mimarlık, edebiyat ve benzeri alanların, tekelci kapitalist bir sistemin sanatı ve pratiği hâline gelmeye başladıkları görülmüştür. Bu yaşananlar doğrultusunda Aydınlanma projesinin amaçladıklarına karşı duyulan güven sarsılmış, birtakım şüpheler ortaya çıkmıştır. Bu nedenle Aydınlanma projesi, “insanlığın özgürleşmesi hedefini insanlığın kurtuluşu adına evrensel bir baskı sistemine” dönüştürmesine yönelik başlayan tartışmaların merkezinde yer almıştır. Doğru yanıt D'dir.
Soru 64
Postmodernizm teriminin ilk kez kullanıldığı alan aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Siyaset
B
Ekonomi
C
Edebiyat
D
Mimarlık
E
Sosyoloji
Açıklama:
Postmodernizm terimi, ilk olarak mimarlık alanında benimsenmiştir. Daha sonra bu terimin, sanat ve kültür çalışmalarında kullanılmaya başlandığı görülmüş, daha sonra ise siyaset, ekonomi, sosyoloji gibi çalışma alanlarında etkili olmuştur. Doğru yanıt D'dir.
Soru 65
- Teoriler, meta-anlatılar, evrensel üsluplar gibi genel geçerlilik iddiası taşıyan önermelerin reddedilmesi,
- Dil oyunlarında, ilgi kaynaklarında ya da bilim insanları topluluklarında çoğulculuğun ve parçalanmanın kabul edilmesi,
- Farklılığın ya da başkalığın ve çeşitliliğin vurgulanması,
- Her şeyin geçici olduğunun ruhsuzca ve alaycı bir şekilde kabul edilmesi.
Seçenekler
A
I-II-III
B
I-III-IV
C
II-III-IV
D
I-II-IV
E
Hepsi
Açıklama:
Harvey’e göre, disiplinler arası fikir alış verişleri ve karşılıklı etkileşim olmasına rağmen mimari, felsefe, sosyoloji, coğrafya, antropoloji gibi farklı disiplinler, postmodernizmi kendi değişkenlerini kullanarak tanımlamaktadır. Buna karşın bazı ortak yönleri sıralamanın mümkün olduğunu belirten Harvey’e göre bu ortak yönler:
- Teoriler, meta-anlatılar, evrensel üsluplar gibi genel geçerlilik iddiası taşıyan önermelerin reddedilmesi,
- Dil oyunlarında, ilgi kaynaklarında ya da bilim insanları topluluklarında çoğulculuğun ve parçalanmanın kabul edilmesi,
- Farklılığın ya da başkalığın ve çeşitliliğin vurgulanması,
- Her şeyin geçici olduğunun ruhsuzca ve alaycı bir şekilde kabul edilmesidir. Doğru yanıt E'dir.
Soru 66
- Michael Foucault
- Charles Jencks
- Frederic Jameson
- Jean-Francois Lyotard
Seçenekler
A
I-III
B
I-II-IV
C
I-II-III
D
I-IV
E
III-IV
Açıklama:
Bütüncül olmaları nedeniyle meta-anlatıları reddeden teorisyenler arasında Michel Foucault, “iktidar-söylem” oluşumlarının ya da Jean-Francois Lyotard, dil oyunlarının çoğulluğunu vurgulamaktadırlar. Özellikle Lyotard, postmoderniz-mi, açık bir şekilde “meta-anlatılara inanmamak” olarak tanımlamaktadır. Doğru yanıt D'dir.
Soru 67
Aşağıdakilerden hangisi Harvey'in postmodernizm ve geç modernizm arasındaki ayrıma yönelik düşüncesini ifade eder?
Seçenekler
A
Postmodernizm, modernizm devamı olmakla birlikte onun reddidir
B
Postmodernizm, modernizmin devamı olmanın yanı sıra, modernizmi aşan bir durumdur
C
Postmodernizm, modernizmin reddidir
D
Postmodernizm, modernizm devamıdır
E
Postmodernizm, modernizmin karşıtıdır
Açıklama:
Harvey, Charles Jencks’in postmodern ve geç modern arasında yaptığı ayrımı önemli görmektedir. Postmodernizm aslında, “gelenekle yakın geçmişin eklektik bir karışımı” olarak ortaya çıkmaktadır. Bu anlamda postmodernizm, modernizmin devamı olmanın yanı sıra, modernizmi aşan bir durum sergilemektedir: “Postmodernizm kapsamında yapılmış en iyi çalışmalar, çoğunlukla çifte kodlu ve alaycı bir özellik taşır; birbiriyle çelişen ve süreksizlik gösteren çok sayıda gelenek-ten yararlanır; çoğulculuğu sağlayan da en başta bu çeşitliliktir.” Doğru yanıt B'dir.
Soru 68
Aşağıdakilerden hangisi Harvey'e göre, kapitalist üretim tarzının postmodern çağda kaybolmayan özelliklerinden biridir?
Seçenekler
A
Kapitalizm, esnek birikim rejimine dayanmaktadır
B
Kapitalizm, kitlesel üretim sistemine dayanmaktadır
C
Kapitalizm ekonomik büyümeye dayanmaktadır
D
Kapitalizm, krizlerle mücadeleye dayanmaktadır
E
Kapitalizm, esnek istihdam düzenlemelerine dayanmaktadır
Açıklama:
Harvey, kapitalist üretim tarzının, postmodern çağda kaybolmayan 3 özelliğini şu şekilde sıralamaktadır:
1. Kapitalizm ekonomik büyümeye dayanmaktadır. Düzenli bir büyüme oranı, kapitalist bir ekonominin sağlığı açısından vazgeçilmez bir nitelik taşımaktadır. Büyüme, hem kaçınılmaz hem de iyi bir şey olarak iddia edilmekte ve kapitalizmin ideolojisinin köşe taşlarından birini oluşturmaktadır. Buna bağlı olarak büyümenin olmadığı durumlar kriz olarak tanımlanır.
2. Gerçek değerlerde artış, emeğin üretim sürecinde sömürülmesine dayanmaktadır. Bu durum, kâr sağlamak amacıyla işçilerin ürettiği metaların değerinden daha azının işçilere ödenmesi anlamına gelmektedir. Hem üretim sürecinde hem de piyasada emek üzerindeki kontrol, kapitalizmin varlığını devam ettirmesi için yaşamsal bir önem taşımaktadır.
3. Kapitalizm, teknolojik ve örgütsel anlamda zorunlu olarak dinamiktir. Her zaman örgütlü işin, yeni yollarını üretmekte ve teknolojik yaratıcılık ve gelişmeyle, rekabetçilerle baş etme yollarını aramaktadır. Doğru yanıt C'dir.
1. Kapitalizm ekonomik büyümeye dayanmaktadır. Düzenli bir büyüme oranı, kapitalist bir ekonominin sağlığı açısından vazgeçilmez bir nitelik taşımaktadır. Büyüme, hem kaçınılmaz hem de iyi bir şey olarak iddia edilmekte ve kapitalizmin ideolojisinin köşe taşlarından birini oluşturmaktadır. Buna bağlı olarak büyümenin olmadığı durumlar kriz olarak tanımlanır.
2. Gerçek değerlerde artış, emeğin üretim sürecinde sömürülmesine dayanmaktadır. Bu durum, kâr sağlamak amacıyla işçilerin ürettiği metaların değerinden daha azının işçilere ödenmesi anlamına gelmektedir. Hem üretim sürecinde hem de piyasada emek üzerindeki kontrol, kapitalizmin varlığını devam ettirmesi için yaşamsal bir önem taşımaktadır.
3. Kapitalizm, teknolojik ve örgütsel anlamda zorunlu olarak dinamiktir. Her zaman örgütlü işin, yeni yollarını üretmekte ve teknolojik yaratıcılık ve gelişmeyle, rekabetçilerle baş etme yollarını aramaktadır. Doğru yanıt C'dir.
Soru 69
Harvey'e göre, postmodern düşüncenin maddi temelini oluşturan gelişme aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1970'li yıllarda sermaye birikim sürecinde yaşanan değişimler
B
1945'ten sonra Fordist kitlesel üretim ve tüketim biçimlerinin gelişmesi
C
Hizmet sektörünün gelişmesi ve bu alanda istihdamın artması
D
1945-1965 yılları arasında yaşanan ekonomik gelişmeler
E
Keynesci üretim ve politik sisteminin gelişmesi
Açıklama:
Harvey’e göre, 1970’li yıllardan itibaren sermaye birikim sürecinde yaşanmakta olan değişimler, postmodern düşüncenin temelini oluşturmaktadır. Harvey’e göre, ekonomi alanında görülen değişimler, politik ve toplumsal hareketlerin gelişimini de etkilemiştir. Kapitalist sisteme muhalefet oluşturan kaynaklar olarak toplumsal sınıfla ilişkili konular ve işçi hareketi önemini kaybetmiş, politik muhalefet, özel konu veya grupları temsil eden çeşitli hareketlere dağılmıştır. Sonuç olarak, Harvey’e göre Fordist birikim rejimi, savaş sonrası canlılık döneminde yaşadığı aşırı birikim sorununu, esas olarak “mekânsal ve zamansal kaydırma” yoluyla çözmüştür. “Fordist üretim sistemleri olgunlaştıkça, yeni ve çoğu zaman rekabet gücü yüksek aşırı birikim merkezleri” hâline gelmiş, bu durum, coğrafi olarak farklı Fordist sistemler arasındaki rekabetin yoğunlaşmasına neden olmuştur. Bu nedenle “Fordizmin krizi, herhangi bir ülkenin içinde borçluluk, sınıf mücadelesi ya da şirketlerin durağanlığı gibi etkenlerden doğduğu kadar, coğrafi ve jeopolitik” bir kriz olarak da ortaya çıkmıştır. Sermaye birikim sürecinde yaşanan bu değişimlerin postmodern düşüncenin temelini oluşturduğunu belirten Harvey, bu anlamda, Fordist ve Postfordist dönemler arasında birçok süreklilik olduğunu vurgulamaktadır. Doğru yanıt A'dır.
Soru 70
Harvey'in "zaman-mekân sıkışması" kavramsallaştırmasıyla ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Zaman ve mekân sıkışması, üretim hızıyla ve tam zamanında üretim gibi tekniklerin kullanımıyla ilişkilidir.
B
Coğrafi hareketliliğin artması ve turizmin büyük ölçekli gelişimi, dünya kültürlerinin artan bir şekilde birbirlerine karıştırılmalarına imkân sağlamaktadır
C
Zaman ve mekân aynı zamanda dünya finans sisteminde de sıkıştırılmaktadır.
D
Zaman ve mekân sıkışması, kapitalizmin tarihinde ilk kez görülmektedir.
E
Zaman ve mekân hissi, postmodern çağda zayıflamaktadır.
Açıklama:
Yoğun bir zaman-mekân sıkışması evresinde olduğumuzu belirten Harvey, bunun “politik ekonomik uygulamalar, sınıf güç dengeleri ve kültürel ve toplumsal yaşam üzerinde, insana yönünü şaşırtan sarsıcı bir etki yaptığını” ifade etmektedir. Fakat bu durum, kapitalizmin tarihinde ilk kez görülmemekle birlikte, kapitalizmin daha önceki dönemlerinde yaşanan zaman ve mekân sıkışması, bu zamanki durumdan farklı değildir. Doğru yanıt D'dir.
Soru 71
Postmodernist teorisyenler genel olarak, bütüncül olmaları nedeniyle meta-anlatıları reddederler. Buna karşın, bu teorisyenlerden özellikle biri, postmodernizmi açık bir şekilde “meta-anlatılara inanmamak” olarak tanımlamaktadır.
Bu teorisyen aşağıdakilerden hangisidir?
Bu teorisyen aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Jean-Francois Lyotard
B
Michel Foucault
C
David Harvey
D
Fredric Jameson
E
Charles Jencks
Açıklama:
Postmodernist teorisyenler genel olarak, bütüncül olmaları nedeniyle meta-anlatıları reddederler. Buna karşın, özellikle Lyotard, postmodernizmi açık bir şekilde “meta-anlatılara inanmamak” olarak tanımlamaktadır.
Dolayısıyla, doğru cevap A şıkkıdır.
Dolayısıyla, doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 72
Modern toplumun bilimin egemenliğinde olacağına, din, batıl inanç ve felsefenin etkisinin pozitivist bilimle yer değiştireceğine inanan sosyolog aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
A. Comte
B
M. Weber
C
K. Marx
D
E. Durkheim
E
J. Habermas
Açıklama:
Marx ve Durkheim, bilimsel ve rasyonel düşünceye daha az vurgu yapmalarının yanı sıra toplumun ilerleme ve gelişme sürecinde olduğuna yönelik güçlü bir inanç beslemişlerdir. Buna karşın Comte, modern toplumun bilimin egemenliğinde olacağına, din, batıl inanç ve felsefenin etkisinin pozitivist bilimle yer değiştireceğine güçlü bir şekilde inanmıştır. Weber ise, modern öncesi toplumsal yaşamın temelini oluşturan geleneksel eylemlerin önemini kaybettiğini ve modern çağın, daha etkili olan rasyonelleşme ve bürokrasi tarafından şekilleneceğine inanmıştır.
Dolayısıyla, doğru cevap A şıkkıdır.
Dolayısıyla, doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 73
Postmodernizm terimi, ilk olarak ………… alanında benimsenmiştir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Seçenekler
A
Mimarlık
B
Siyaset
C
Ekonomi
D
Sosyoloji
E
Sanat
Açıklama:
Postmodernizm terimi, ilk olarak mimarlık alanında benimsenmiştir. Daha sonra bu terimin, sanat ve kültür çalışmalarında kullanılmaya başlandığı görülmüş, daha sonra ise siyaset, ekonomi, sosyoloji gibi çalışma alanlarında etkili olmuştur.
Dolayısıyla, doğru cevap A şıkkıdır.
Dolayısıyla, doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 74
I. İlerlemenin kaçınılmazlığı
II. Bilimin gücü
III. Çeşitliliğin kabulü
IV. Herşeyin geçiciliği
Yukarıdakilerden hangisi postmodernist teorisyenlerin inandığı bir ifade olamaz?
II. Bilimin gücü
III. Çeşitliliğin kabulü
IV. Herşeyin geçiciliği
Yukarıdakilerden hangisi postmodernist teorisyenlerin inandığı bir ifade olamaz?
Seçenekler
A
I ve II
B
I, II ve III
C
II ve III
D
II, III ve IV
E
III ve IV
Açıklama:
İlerlemenin kaçınılmazlığına ve bilimin gücüne olan inanç, 18. yüzyıl Aydınlanma düşüncesine dayanan modern düşünce biçimine özgü yargılardır.
Bu sebeple, doğru cevap A şıkkıdır.
Bu sebeple, doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 75
I. İşçilerin güvenliğinin artması
II. Sendikalarının gücünün artması
III. Hızlı teknolojik değişim
IV. Hizmet sektöründe istihdamın artması
Yukarıdakilerden hangisi esnek birikim rejiminin sonuçları arasında gösterilebilir?
II. Sendikalarının gücünün artması
III. Hızlı teknolojik değişim
IV. Hizmet sektöründe istihdamın artması
Yukarıdakilerden hangisi esnek birikim rejiminin sonuçları arasında gösterilebilir?
Seçenekler
A
I ve II
B
I, II ve IV
C
II ve III
D
II, III ve IV
E
III ve IV
Açıklama:
Esnek birikim rejimi, hem işçilerin işte kalıcılıkları anlamındaki güvenlerini hem de sendikaların gücünü azaltmıştır.
Bu sebeple, doğru cevap A şıkkıdır.
Bu sebeple, doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 76
………………. , Mekânın Üretimi (1974) adlı kitabında fiziksel, zihinsel ve toplumsal düzeylerde mekânı kavramsallaştırarak bütüncül bir mekân kuramı geliştirmeyi amaçlamıştır.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdaki isimlerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdaki isimlerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Seçenekler
A
Henri Lefebre
B
David Harvey
C
Jean-Francois Lyotard
D
Fredric Jameson
E
Michel Foucault
Açıklama:
Henri Lefebre, Mekânın Üretimi (1974) adlı kitabında fiziksel, zihinsel ve toplumsal düzeylerde mekânı kavramsallaştırarak bütüncül bir mekân kuramı geliştirmeyi amaçlamıştır.
Dolayısıyla, doğru cevap A şıkkıdır.
Dolayısıyla, doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 77
Postmodernitenin büyük toplumsal ve kültürel bir değişim olmadığı görüşünü ifade ederek, postmodernizmin, geç kapitalizm çağının kültürel mantığını ifade ettiğini ileri süren isim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
J. Habermas
B
Lyotard
C
F. Jameson
D
Charles Jencks
E
D. Harvey
Açıklama:
Fredric Jameson, postmodernitenin büyük toplumsal ve kültürel bir değişim olmadığı görüşünü savunur ve postmodernizmin, geç kapitalizm çağının kültürel mantığını ifade ettiğini ileri sürer. Ona göre, kapitalist sürecin ekonomik koşulları ilgili bir dönüşüm söz konusu değildir; dönüşüm kapitalizmin kültürel mantığındadır.
Bu sebeple, doğru cevap C şıkkıdır.
Bu sebeple, doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 78
Aydınlanma’nın bir özgürleşme aracından, baskının yeni bir kaynağı hâline dönüşmesi görüşüne katılmakla birlikte Aydınlanma projesinin gerçekleşmemiş potansiyelini vurgulayarak moderniteyi “tamamlanmamış bir proje” olarak gören kuramcı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Jürgen Habermas
B
David Harvey
C
Jean-Francois Lyotard
D
Fredric Jameson
E
Charles Jencks
Açıklama:
Habermas, Aydınlanma projesinin gerçekleşmemiş potansiyelini vurgulayarak moderniteyi “tamamlanmamış bir proje” olarak görmektedir.
Bu sebeple doğru cevap A şıkkıdır.
Bu sebeple doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 79
Modern öncesi toplumsal yaşamın temelini oluşturan geleneksel eylemlerin önemini kaybettiğini ve modern çağın, daha etkili olan rasyonelleşme ve bürokrasi tarafından şekilleneceğine inanan sosyolog aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
E. Durkheim
B
K. Marx
C
A. Comte
D
J. Habermas
E
M. Weber
Açıklama:
Comte ve Weber, toplumsal değişimi, bilimsel rasyonaliteyi içeren bir değişim olarak görmüşlerdir. Comte, modern toplumun bilimin egemenliğinde olacağına; din, batıl inanç ve felsefenin etkisinin pozitivist bilimle yer değiştireceğine inanmıştır. Weber ise, modern öncesi toplumsal yaşamın temelini oluşturan geleneksel eylemlerin önemini kaybettiğini ve modern çağın, daha etkili olan rasyonelleşme ve bürokrasi tarafından şekilleneceğine inanmıştır. Rasyonelleşme ve bürokrasi vurguları özellikle Weber'de vardır.
Bu sebeple, doğru cevap E şıkkıdır.
Bu sebeple, doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 80
David Harvey, görselleşen medyanın giderek hızlanması ve parçalanması, insanların karmaşık kitapları başından sonuna kadar okuyacak denli yoğunlaşmalarının ve tahammül göstermelerinin her geçen gün daha da olanaksız hâle gelmesi vb. gelişmeleri …………… nitelemesiyle kavramsal bir çerçeveye yerleştirir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Seçenekler
A
Büyük anlatıların çöküşü
B
Mekânsal pratikler
C
Zaman-mekân sıkışması
D
Geç kapitalizm
E
Temsil mekânları
Açıklama:
David Harvey, görselleşen medyanın giderek hızlanması ve parçalanması, insanların karmaşık kitapları başından sonuna kadar okuyacak denli yoğunlaşmalarının ve tahammül göstermelerinin her geçen gün daha da olanaksız hâle gelmesi vb. gelişmeleri zaman-mekân sıkışması nitelemesiyle kavramsal bir çerçeveye yerleştirir.
Dolayısıyla, doğru cevap C şıkkıdır.
Dolayısıyla, doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 81
Ekonomik, politik ve kültürel gelişmede “kafa karıştırıcı bir evre” açmış olan postmodernizmin doğasının araştırılması gerektiğini belirten Harvey, bu araştırma konusunun bir dizi fikir olarak ele alınması yerine neyin açıklanması gerektiğini ileri sürmektedir?
Seçenekler
A
Tarihsel durumun
B
İdeolojisinin
C
Postmodernist tavrın
D
Kültürel biçimlerin
E
Çağdaş toplumlardaki aşamaların
Açıklama:
Ekonomik, politik ve kültürel gelişmede “kafa karıştırıcı bir evre” açmış olan postmodernizmin doğasının araştırılması gerektiğini belirten Harvey, bu araştırma konusunun bir dizi fikir olarak ele alınması yerine tarihsel durumun açıklanması gerektiğini ileri sürmektedir:
Soru 82
Aydınlanma düşüncesi, temel unsur olarak ilerleme fikrine dayanmakta ve aynı zamanda modernitenin de savunduğu, tarih ve gelenekten kopmayı hedeflerken, David Harvey’e göre bu düşünce, en çok hangi amaçla gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
Yeni bir tarih anlayışı
B
İnsanları özgürleştirme
C
Modernite kaygısı
D
Yeni ahlak anlayışı
E
Kapitalizmin temelleri
Açıklama:
Aydınlanma düşüncesi, temel unsur olarak ilerleme fikrine dayanmakta ve aynı zamanda modernitenin de savunduğu, tarih ve gelenekten kopmayı hedeflemektedir. Harvey’e göre bu düşünce, en çok insanları özgürleştirme amacıyla “bilginin ve toplumsal örgütlenmenin mistik ve kutsal kabuğunu kırmayı hedefleyen laik bir hareketti.”
Soru 83
David Harvey’in postmodernizm tanımı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Postmodernitenin büyük toplumsal ve kültürel bir değişim olmadığı
B
20. yüzyılın ikinci yarısından itibaren başlayan karşı kültür hareketleri ve modernizm karşıtı akımların ortaya çıkması
C
Hayal güçlerimizi sadece belli ülkelerde, belli bir süre ile etkisi altına alan tarihsel bir hareket
D
Her meta anlatıya karşı muhalefeti hep susturulmuş olan “başka seslere” ve “başka dünyalara” gösterdiği yakın ilgi
E
Modernizmin ticarileştirilmiş ve evcilleştirilmiş bir versi-yonu
Açıklama:
Harvey postmodernizmin, hem bir uslüp hem de “hayal güçlerimizi sadece belli ülkelerde, belli bir süre ile etkisi altına alan tarihsel bir hareket” olduğuna dikkat çekmektedir:
Soru 84
David Harvey’e göre, postmodernist düşünceyi yaygın ve derin bir değişim olarak kabul edenlerin ortak yanı nedir?
Seçenekler
A
Modern yaşamın bir versiyonu olması
B
Postmodernitenin mimarlık alanında kabul görmesi
C
Kalıcılık ve esneklik arasında bir ileri bir geri sallanması
D
Meta-anlatıların reddedilmesi
E
Merkezlenme ve dağılma
Açıklama:
Harvey’e göre, postmodernist düşünceyi yaygın ve derin
bir değişim olarak kabul edenlerin ortak yanı, evrensel iddialara sahip olduğu düşünülen geniş ölçekli teorik yorumların, başka bir deyişle “meta-anlatılar”ın reddedilmesidir.
bir değişim olarak kabul edenlerin ortak yanı, evrensel iddialara sahip olduğu düşünülen geniş ölçekli teorik yorumların, başka bir deyişle “meta-anlatılar”ın reddedilmesidir.
Soru 85
Limits to Capital (1982) (Sermayenin Sınırları) adlı kitabında David Harvey, sermaye birikiminin hareketleri ve coğrafya arasındaki ilişkiyi ele alırken bunu hangi teoriye dayandırmıştır?
Seçenekler
A
Fransız teorisyen Lyotard teorisi
B
Fordist teori
C
Postmodern teori
D
Kapitalist teori
E
Marxist teori
Açıklama:
Marxist teoriye dayalı olarak Limits to Capital (1982) (Sermayenin Sınırları) adlı kitabında Harvey, sermaye birikiminin hareketleri ve coğrafya arasındaki ilişkiyi ele almıştır.
Soru 86
David Harvey’e göre “olgunlaşmış ve özgül bir birikim rejimi” olarak ortaya çıkması sağlanmış Fordizm, bu niteliğiyle hangi yıla kadar uzun bir canlılık döneminin temelini oluşturmuştur?
Seçenekler
A
1973
B
1974
C
1975
D
1980
E
1981
Açıklama:
Devlet yetkilerinin doğru biçimlendirilmesi ve kullanılması, Fordizmin bütünüyle “olgunlaşmış ve özgül bir birikim rejimi” olarak ortaya çıkmasını sağlamış ve Fordizm, bu niteliğiyle, 1973 yılına kadar uzun bir canlılık döneminin temelini oluşturmuştur
Soru 87
David Harvey, kapitalizmin yaşadığı değişimlere karşın değişmeyen şeyin ne olduğunu söylemektedir?
Seçenekler
A
Toplumsal sınıfla ilişkili konular ve işçi hareketi
B
Temelde yatan mantık ve kriz eğilimleri
C
Üretim ve tüketim
D
Kapitalist sisteme muhalefet oluşturan kaynaklar
E
Kültürel biçimlerin metalaşması
Açıklama:
Harvey, kapitalizmin yaşadığı değişimlere karşın, kapitalist birikimin temelde yatan mantığının ve kriz eğilimlerinin aynı kaldığını vurgulamaktadır.
Soru 88
David Harvey mekânsal pratiğin geleneksel anlayışlardan devralınan 4 yönü olduğunu söylemektedir. Aşağıdakilerden hangisi onlardan değildir?
Seçenekler
A
Ulaşılabilirlik ve mesafelendirme
B
Mekânın edinim ve kullanımı
C
Mekanın yapısı ve dokusu
D
Mekânın hâkimiyet ve kontrol altına alınması
E
Mekânın üretimi
Açıklama:
Harvey mekânsal pratiğin geleneksel anlayışlardan devralınan 4 yönünü sunmaktadır:
1. Ulaşılabilirlik ve mesafelendirme
2. Mekânın edinim ve kullanımı
3. Mekânın hâkimiyet ve kontrol altına alınması
4. Mekânın üretimi
1. Ulaşılabilirlik ve mesafelendirme
2. Mekânın edinim ve kullanımı
3. Mekânın hâkimiyet ve kontrol altına alınması
4. Mekânın üretimi
Soru 89
1970’li yılların başlarından itibaren zamanı mesafeden bağımsız hâle getiren ne olmuştur?
Seçenekler
A
İnternet
B
Ülkelerarası iletişim
C
Haberleşme
D
Uydu iletişim sistemleri
E
Televizyon
Açıklama:
1970’li yılların başlarından itibaren kullanılmaya başlanan uydu iletişim sistemleri ise zamanı mesafeden bağımsız hâle getirmiştir. Büyük ve çokuluslu şirketlerin, dünyanın birçok noktasında yer alan fabrikalarda, “finans, piyasa, girdi maliyetleri, kalite kontrolü ve emek süreci koşullarına ilişkin kararları, eşzamanlı biçimde alarak işini yürütmesi artık mümkündür”
Soru 90
David Harvey en olumsuz anlamda postmodernizmi nasıl yorumlamaktadır?
Seçenekler
A
Zaman-mekân sıkışması çevresinde ve içinde kurulan geniş kapsamlı bir önermeler dizisi
B
Üçüncü dünyada yoksullukla ilgili konuların öneminin arttırılması
C
Uluslararası borsacılığın ve küresel ticaretin hâkim olduğu bugünün dünyasının yaratılması
D
Toplumda kim ya da ne olduğumuzu öğrendiğimiz mekân ve zamana ilişkin sembolik düzenlemelerin değiştirilmesi
E
Sahte ve taklitçi bir zaman-mekân anlayışı
Açıklama:
Harvey, en olumsuz anlamda postmodernizmin, kaybedilen zaman- mekân anlayışının yerine “sahte ve taklitçi bir zaman-mekân anlayışı” koymaya çabaladığını belirtmektedir.
Soru 91
Habermas, Aydınlanma’nın bir özgürleşme aracından, baskının yeni bir kaynağı hâline dönüşmesi görüşüne katılmakla birlikte Aydınlanma projesinin gerçekleşmemiş potansiyelini vurgulayarak moderniteyi …………………………… olarak görmektedir.
Cümledeki boşluğa aşağıdaki bilgilerden hangisi getirilmelidir?
Cümledeki boşluğa aşağıdaki bilgilerden hangisi getirilmelidir?
Seçenekler
A
insanlığın özgürleşmesi hedefi
B
tamamlanmamış bir proje
C
evrensel bir baskı sistemi
D
ilerici bir modernleşme süreci
E
amaçlı ve araççı akılcılığın zaferi
Açıklama:
Habermas, Aydınlanma’nın bir özgürleşme aracından, baskının yeni bir kaynağı
hâline dönüşmesi görüşüne katılmakla birlikte Aydınlanma projesinin gerçekleşmemiş
potansiyelini vurgulayarak moderniteyi, “tamamlanmamış bir proje” olarak
görmektedir.
Doğru cevap B seçeneğidir.
hâline dönüşmesi görüşüne katılmakla birlikte Aydınlanma projesinin gerçekleşmemiş
potansiyelini vurgulayarak moderniteyi, “tamamlanmamış bir proje” olarak
görmektedir.
Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 92
Postmodernizm terimi, ilk olarak hangi alanda benimsenmiştir?
Seçenekler
A
Mimarlık
B
Edebiyat
C
Ekonomi
D
Siyaset
E
Kültür
Açıklama:
Postmodernizm terimi, ilk olarak mimarlık alanında benimsenmiştir.
Doğru cevap A seçeneğidir.
Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 93
Mimariyi “modern yaşam için makineler”in üretimi olarak gören, kasaba ve kentlerin için işlevsel ve yüksek blok tiplerini savunan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Huyssens
B
Le Corbusier
C
Harvey
D
Weber
E
Habermas
Açıklama:
Modern mimarinin en önemli temsilcilerinden biri olarak kabul edilen Le Corbusier, mimariyi “modern yaşam için makineler”in üretimi olarak görmüş, dünya çapında kasaba ve kentlerin ortak özelliği olan işlevsel ve yüksek blok tiplerini savunmuştur.
Doğru cevap B seçeneğidir.
Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 94
Aşağıdakilerden hangisi, postmodernitenin büyük toplumsal ve kültürel bir değişim olmadığı görüşünü ifade edenler arasında yer alan Frederic Jameson’un Postmodernizm hakkındaki görüşlerindendir?
Seçenekler
A
Postmodernizm, Batı toplumlarında beliren kültürel bir değişimi ifade etmektedir.
B
Postmodernizm, hem bir uslüp hem de “hayal güçlerimizi sadece belli ülkelerde, belli bir süre ile etkisi altına alan tarihsel bir hareket”tir.
C
Postmodernizm, bazı yeni duygu ve düşüncelerin bir bileşimi olarak ortaya çıkmıştır.
D
Postmodernizm, geç kapitalizm çağının kültürel mantığını ifade etmektedir.
E
Postmodernizm, modernizme karşı bir tepki ya da modernizmden bir kopuştur.
Açıklama:
Frederic Jameson, postmodernitenin büyük toplumsal ve kültürel bir değişim olmadığı görüşünü ifade edenler arasında yer almaktadır. Jameson, postmodernizmin, geç kapitalizm çağının kültürel mantığını ifade ettiğini ileri sürmektedir.
Doğru cevap D seçeneğidir.
Postmodernizm, geç kapitalizm çağının kültürel mantığını ifade etmektedir.
Doğru cevap D seçeneğidir.
Postmodernizm, geç kapitalizm çağının kültürel mantığını ifade etmektedir.
Soru 95
Harvey’ göre Fordizm sisteminin; kitle üretimi, kitle tüketimi anlamının yanı sıra ürünün standartlaşmasını da ifade etmesi hangi anlama gelmektedir?
Seçenekler
A
Finans hizmetlerinde yepyeni yöntemler
B
Tüketim modellerinde hızlı değişim
C
Yepyeni bir estetik ve kültürde metalaşma
D
Hizmet sektöründe istihdam artışı
E
Daha hızlı teknolojik değişim
Açıklama:
Harvey’e göre, Fordizmin sadece bir kitle üretim sistemi olarak görülmemesi,
aynı zamanda bu sistemin, bütünsel bir yaşam tarzı olarak ele alınması
gerekmektedir. Kitle üretimi, kitle tüketimi anlamının yanı sıra ürünün standartlaşmasını da ifade etmektedir. Bu durum ise “yepyeni bir estetik ve kültürde
bir metalaşma” anlamına gelmektedir.
Doğru cevap C seçeneğidir.
Yepyeni bir estetik ve kültürde metalaşma X
aynı zamanda bu sistemin, bütünsel bir yaşam tarzı olarak ele alınması
gerekmektedir. Kitle üretimi, kitle tüketimi anlamının yanı sıra ürünün standartlaşmasını da ifade etmektedir. Bu durum ise “yepyeni bir estetik ve kültürde
bir metalaşma” anlamına gelmektedir.
Doğru cevap C seçeneğidir.
Yepyeni bir estetik ve kültürde metalaşma X
Soru 96
- Düzenli bir ekonomik büyümenin kaçınılmaz olması
- Teknolojik ve örgütsel anlamda zorunlu olarak dinamik olması
- İşçilerin ürettiği metaların değerinden daha fazlasının işçilere ödenmesi
- Hem üretim sürecinde hem de piyasada emek üzerinde kontrol sağlaması
- Toplumsal sınıfla ilişkili konular ve işçi hareketlerinin önem kazanması
Seçenekler
A
I, II, IV
B
II, IV, V
C
III, IV
D
I, III,V
E
IV, V
Açıklama:
I. Düzenli bir ekonomik büyümenin kaçınılmaz olması
II. Teknolojik ve örgütsel anlamda zorunlu olarak dinamik olması
IV. Hem üretim sürecinde hem de piyasada emek üzerinde kontrol sağlaması
kapitalist üretim tarzının, postmodern çağda kaybolmayan özelliklerindendir.
Doğru cevap A seçeneğidir.
I, II, IV
II. Teknolojik ve örgütsel anlamda zorunlu olarak dinamik olması
IV. Hem üretim sürecinde hem de piyasada emek üzerinde kontrol sağlaması
kapitalist üretim tarzının, postmodern çağda kaybolmayan özelliklerindendir.
Doğru cevap A seçeneğidir.
I, II, IV
Soru 97
- Toprakta özel mülkiyet
- mekânın devletler arasında idari bölünmesi
- “mutena”mahalleler ve semtler ve dışlayıcı bölgeleme
Seçenekler
A
Ulaşılabilirlik ve mesafe
B
Mekânın edinimi ve kullanımı
C
Mekânın dağılması
D
Mekânın hakimiyet ve kontrolü
E
Mekânın üretimi
Açıklama:
Harvey’in sunduğu mekânsal pratikler şemasında Toprakta özel mülkiyet; mekânın devletler arasında idari bölünmesi; “mutena” mahalleler ve semtler; dışlayıcı
bölgeleme ve başka tür toplumsal kontrol biçimleri, Mekânın hakimiyet ve kontrolü kapsamına girmektedir.
Doğru cevap D seçeneğidir.
bölgeleme ve başka tür toplumsal kontrol biçimleri, Mekânın hakimiyet ve kontrolü kapsamına girmektedir.
Doğru cevap D seçeneğidir.
Soru 98
Lefebvre’nin bütüncül bir mekân kuramı geliştirmeyi amaçlarken, mekânı kavramsallaştırdığı üç düzey aşağıdakilerden hangisinde bir arada verilmiştir?
Seçenekler
A
Zihinsel, yapısal ve görsel
B
Toplumsal, zihinsel ve çevresel
C
Sosyal, fiziksel ve toplumsal
D
Fiziksel, görsel ve çevresel
E
Fiziksel, zihinsel ve toplumsal
Açıklama:
Lefebvre, fiziksel, zihinsel ve toplumsal düzeylerde mekânı kavramsallaştırarak bütüncül bir mekân kuramı geliştirmeyi amaçlamaktadır. Lefebvre, bu kavramsal üçlüyü analitik bir araç olarak kullanarak tarihsel dönemlerde farklı toplumların mekân üretim sürecini analiz etmektedir.
Doğru cevap E seçeneğidir.
Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 99
Aşağıdakilerden hangisi, Harvey'in şemalaştırarak sunduğu, mekânsal pratiğin geleneksel anlayışlardan devralınan yönlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Mekanın üretimi
B
Ulaşılabilirlik ve mesafelendirme
C
Mekânsal süreçler
D
Mekânın edinim ve kullanımı
E
Mekanın hakimiyeti ve kontrol altına alınması
Açıklama:
Harvey (1997: 250) bu şemada, mekânsal pratiğin geleneksel anlayışlardan
devralınan 4 yönünü sunmaktadır bunlar:
1. Ulaşılabilirlik ve mesafelendirme
2. Mekânın edinim ve kullanımı
3. Mekânın hâkimiyet ve kontrol altına alınması
4.Mekânın üretimi'dir.
Mekânsal süreçler bu şemada yer almamaktadır.
Doğru cevap C seçeneğidir.
devralınan 4 yönünü sunmaktadır bunlar:
1. Ulaşılabilirlik ve mesafelendirme
2. Mekânın edinim ve kullanımı
3. Mekânın hâkimiyet ve kontrol altına alınması
4.Mekânın üretimi'dir.
Mekânsal süreçler bu şemada yer almamaktadır.
Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 100
“Hız kapitalizmi”nin büyümesi, görselleşen medyanın giderek hızlanması ve parçalanması, insanların karmaşık kitapları başından sonuna kadar okuyacak denli yoğunlaşmalarını ve tahammül göstermelerini her geçen gün daha da olanaksız hâle getirmesi durumunu Harvey, aşağıdakilerden hangisiyle açıklamaktadır?
Seçenekler
A
zaman-mekân deneyimleri
B
zaman-mekân sıkışması
C
emek gücünün yeniden üretimi
D
zaman - emek dengesi
E
mekân ve zaman arasındaki denge
Açıklama:
“hız kapitalizmi”nin büyümesi, görselleşen medyanın giderek hızlanması ve parçalanması, insanların karmaşık kitapları başından sonuna kadar okuyacak denli yoğunlaşmalarını ve tahammül göstermelerini her geçen gün daha da olanaksız hâle getirmektedir (Urry, 1999: 38-39). Harvey bu gelişmeleri, “zaman-mekân sıkışması” (time and space compression) nitelemesiyle kavramsal bir çerçeveye yerleştirmektedir. Böylece “zaman ve mekân sıkışması” fikri, Harvey’in geliştirdiği yaklaşımın merkezine oturmaktadır.
Doğru cevap B seçeneğidir.
Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 101
Kapitalizmin tarihsel ve coğrafi gelişiminin dinamikleri ile kültürel üretim ve ideolojik dönüşüm süreçleri arasındaki bağı oluşturan zaman ve mekân deneyimini inceleyen kuramcı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Harvey
B
Sennett
C
Habermas
D
Lyotard
E
Jameson
Açıklama:
Ünitenin Giriş bölümünde, Harvey’in çalışmaları hakkında bilgi verilmektedir.
Soru 102
Fabrika sistemi, makinelerle üretim, kentleşme, yeni ulaştırma ve haberleşme sistemleri, kitlelere yönelik piyasa ve reklamcılığın ortaya çıkması gibi üretim, dolaşım ve tüketim alanlarında yeni koşulların yaratılmasında öncü rolü oynayan aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kapitalizm
B
Postmodernizm
C
Materyalizm
D
Modernizm
E
Pozitivizm
Açıklama:
Ünitenin Modernite ve Modernizm bölümünde, modernizm açıklanmaktadır.
Soru 103
Aşağıdakilerden hangisi postmodernizmin özelliklerinden biridir?
Seçenekler
A
Tasarım
B
Metafizik
C
Paradigma
D
Simgecilik
E
Yapıbozum
Açıklama:
Ünitenin Postmodernizm bölümünde, postmodernizmin özellikleri sıralanmaktadır.
Soru 104
Aşağıdakilerden hangisi modernizmin özelliklerinden biridir?
Seçenekler
A
Hiyerarşi
B
Rastlantı
C
Performans
D
Dadacılık
E
Katılım
Açıklama:
Ünitenin Postmodernizm bölümünde, modernizmin özellikleri sıralanmaktadır.
Soru 105
Postmodern kültürde özellikle dil ile ilgili değişimlerin önemini vurgulayan, toplumsal yaşamın dil oyunları etrafında örgütlendiğini ve dil oyunlarının insan davranışlarını meşrulaştırmayı sağladığını belirten kuramcı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Habermas
B
Lefebvre
C
Lyotard
D
Jameson
E
Harvey
Açıklama:
Ünitenin Postmodernizm bölümünde, Lyotard’ın görüşleri açıklanmaktadır.
Soru 106
Kitle üretimi, kitle tüketimi anlamlarının yanı sıra ürünün standartlaşmasını da ifade eden ve bütünsel bir yaşam tarzı olarak ele alınan üretim sistemi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Postfordizm
B
Keynesçilik
C
Fordizm
D
Sömürgecilik
E
Postmodernizm
Açıklama:
Ünitenin Kapitalizmin Politik ve Ekonomik Dönüşümü bölümünde, Fordist üretim sistemi açıklanmaktadır.
Soru 107
1970’li yıllardan itibaren sermaye birikim sürecinde yaşanmakta olan değişimlerin postmodern düşüncenin temelinin oluşturduğunu ileri süren kuramcı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Lyotard
B
Sennett
C
Harvey
D
Giddens
E
Habermas
Açıklama:
Ünitenin Kapitalizmin Politik ve Ekonomik Dönüşümü bölümünde, Harvey’in postmodern düşünceye dair görüşleri açıklanmaktadır.
Soru 108
Fiziksel, zihinsel ve toplumsal düzeylerde mekânı kavramsallaştırarak bütüncül bir mekân kuramı geliştirmeyi amaçlayan kuramcı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Harvey
B
Lefebvre
C
Sennett
D
Jameson
E
Giddens
Açıklama:
Ünitenin Zaman ve Mekân bölümünde, Lefebvre’in mekân çalışmaları hakkında bilgi verilmektedir.
Soru 109
Harvey’e göre iletişim, ulaşım, arazi kullanımı gibi alanlarda yeni sistemlerin üretilme biçimleri ve bilişim teknolojisi, tasarım gibi yeni gösterim tarzlarının ortaya çıkma şekillerini kapsayan mekânsal pratiğin yönü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mekânın edimi
B
Mekânın üretimi
C
Mekânın kullanımı
D
Mekânın hakimiyeti
E
Mekânın temsilleri
Açıklama:
Ünitenin Zaman ve Mekân bölümünde, Harvey’in mekânsal pratiğin geleneksel anlayışlardan devralınan yönleri açıklanmaktadır.
Soru 110
Harvey’in, mekânın telekominikasyonun yarattığı küresel bir köye dönüşmesi, dünyanın ekonomik ve ekolojik karşılıklı bağımlılıklarla örülmesi ve zamanın, içinde bulunduğumuz andan başka bir şey kalmamacasına kısalmasıyla ortaya çıkan durumu ifade eden kavramı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yer-mekân mitolojileri
B
Maddi mekânsal pratikler
C
Zaman-mekân sıkışması
D
Mekânın temsilleri
E
Zamanın nesnel kavrayışları
Açıklama:
Ünitenin Zaman ve Mekân bölümünde, Harvey’in zaman-mekân sıkışması kavramı açıklanmaktadır.
Soru 111
David Harvey'e göre postmodernizmi ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Zaman ve mekan sıkışması
B
Mekan sıkışması
C
Zaman sıkışması
D
Kültür sıkışması
E
Sermaye yoğunlaşması
Açıklama:
Postmodernist kültürel biçimlerin yükselişi, sermaye birikiminde daha esnek tarzların ortaya çıkışı ve kapitalizmin örgütlenişinde “zaman mekân sıkışması”nın yeni bir atılımı arasında zorunlu bir ilişki kurar.
Soru 112
Aşağıdakilerden hangisin Harvey'e göre postmodernizme yönelik ortak görüşlerden biridir?
Seçenekler
A
Postmodernizm meta anlatılara dayanır
B
Postmodernizmde her şey kalıcıdır
C
Postmodernizm farklılığı vurgular
D
Postmodernizmde herşey yapısaldır
E
Postmodernizm evrenselliğe vurgu yapar
Açıklama:
Postmodernizmde farklılık ve başkalığın vurgusu önemlidir.
Soru 113
Harvey'e göre aşağıdaki hangi rejim dönemi savaş sonrası kapitalist birkim rejiminin krizini zamansal ve mekansan kaydırma yoluyla çözmüştür?
Seçenekler
A
Post-fordist rejim
B
Modernist rejim
C
Küreselleşme rejimi
D
Fordist rejimi
E
Esnek üretim rejimi
Açıklama:
Fordist rejim savaş sonrası kapitalist birikim rejiminin krizini aşmıştır.
Soru 114
Harvey'e göre bilim insanları, toplum mühendisleri, teknokrat, plancılar tarafından kavramsalalştırılan mekan aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mekansal pratik
B
Temsil mekanları
C
Mekanın tüketimi
D
Mekanın üretimi
E
Mekanın temsilleri
Açıklama:
Mekanın temsilleri doğru yanıt
Soru 115
Harvey'e göre, aşağıdakailerden hangisi zaman ve mekanın sıkışmasına ve insanların zaman ve mekan algılarının değişmesinde etkili olmuştur?
Seçenekler
A
Kitle iletişim araçlarının gelişmesi
B
Üretimin esnekleşmesi
C
Tüketimin yaygınlaşması
D
Dijital saatin kullanılmaya başlanması
E
Çalışma saatlerinin değişmesi
Açıklama:
Kitle iletişimim gelişmesi insanların zaman ve mekan algılarını değiştimiş ve zaman ve mekanı sıkıştırmıştır.
Ünite 8
Soru 1
Kolonyalizm tarihinde merkezî bir öneme sahip olan modern sömürgecilik ve kölelik hangi yüzyılda ortaya çıkmıştır?
Seçenekler
A
16. yüzyılda
B
17. yüzyılda
C
18. yüzyılda
D
19. yüzyılda
E
20. yüzyılda
Açıklama:
Doğru cevap A dır. Kolonyalizm tarihinde merkezî bir öneme sahip olan modern
sömürgecilik ve kölelik 16.yüzyılda ortaya çıkmıştır.
sömürgecilik ve kölelik 16.yüzyılda ortaya çıkmıştır.
Soru 2
Aşağıdaki post-kolonyal teorinin öne çıkan önemli temsilcilerinden hangisi Hindistan asıllı edebiyat kuramcısı ve feminist eleştirmendir?
Seçenekler
A
Frantz Fanon
B
Gayatri Chakravorty Spivak
C
Edward Said
D
Homi K. Bhabha
E
Samir Amin
Açıklama:
Doğru cevap B dir. Gayatri Chakravorty Spivak post-kolonyal teorinin öne çıkan önemli temsilcilerinden birisi, Hindistan asıllı edebiyat kuramcısı ve feminist eleştirmendir.
Soru 3
Aşağıdaki düşünürlerin hangisinin fikrine göre, kolonyalizm yerli bir çoğunluk ile yabancı bir işgalci azınlık arasındaki tipik bir sosyal ve ekonomik ilişki biçimidir?
Seçenekler
A
Paul Sweezy
B
John Macionis
C
Jürgen Osterhammel
D
Christopher Plummer
E
Paul Baran
Açıklama:
Doğru cevap C dir. Jürgen Osterhammel'e göre kolonyalizm yerli bir çoğunluk ile yabancı bir işgalci azınlık arasındaki tipik bir sosyal ve ekonomik ilişki biçimidir.
Soru 4
Aşağıdakilerden hangisi enlem derecesini belirlemeye yarayan aletinin ismidir?
Seçenekler
A
“karavel”
B
“kalyon”
C
“Usturlap”
D
“kros staf ”
E
“Ka-mal”
Açıklama:
Doğru cevap D dir. Enlem derecesini belirlemeye yarayan aletinin ismi “kros staf ” dır.
Soru 5
20. yüzyılın başında dünya üzerinde en çok koloniye sahip olan ve “üzerinde güneş batmayan imparatorluk” olarak anılan ülke aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Almanya
B
Fransa
C
Belçika
D
Hollanda
E
İngiltere
Açıklama:
Doğru cevap E dir. 20. yüzyılın başında dünya üzerinde en çok koloniye sahip olan ve “üzerinde güneş batmayan imparatorluk” olarak anılan ülke İngiltere'dir.
Soru 6
Aşağıdaki terimlerden hangisi hâkim kolonyal güç tarafından desteklenen bir grubun başka bir grubun bölgesinde kurduğu yerleşimi ve bu yerleşim vasıtasıyla gerçekleştirdiği sömürü ifade edilmektedir?
Seçenekler
A
Vekâlet kolonyalizmi
B
İçsel kolonyalizm
C
Yerleşimci kolonyalizm
D
Sömürgeci kolonyalizm
E
Yeni-kolonyalizm
Açıklama:
Doğru cevap A dır. Vekâlet kolonyalizmi hâkim kolonyal güç tarafından desteklenen bir grubun başka bir grubun bölgesinde kurduğu yerleşimi ve bu yerleşim vasıtasıyla gerçekleştirdiği sömürü ifade edilmektedir.
Soru 7
Aşağıdaki düşünürlerden hangisi Filipinler’deki ve başka yerlerdeki ABD sömürge yönetimini savunmuştur?
Seçenekler
A
Immanuel Kant
B
Franklin Giddens
C
Adam Smith
D
Denis Diderot
E
John Stuart Mill
Açıklama:
Doğru cevap B dir. Franklin Giddens Filipinler’deki ve başka yerlerdeki ABD sömürge yönetimini savunmuştur.
Soru 8
Aşağıdaki düşünürlerden hangisi sömürgeciliği, egemen toplumun dar ekonomik ihtiyaçlarına hizmet eden ve sermayenin “ilkel birikimine” olanak sağlayan ekonomik bir olgu olarak eleştirmiş ve sömürgeciliğin dünya çapında kapitalizmin yayılmasını daha da kolaylaştırdığını savunmuştur?
Seçenekler
A
F.Engels
B
J. Stuart Mil
C
K. Marx
D
A.Kohn
E
Reddy
Açıklama:
Doğru cevap C dir. Sömürgeciliği, egemen toplumun dar ekonomik ihtiyaçlarına hizmet eden ve sermayenin “ilkel birikimine” olanak sağlayan ekonomik bir olgu olarak eleştirmiş ve sömürgeciliğin dünya çapında kapitalizmin yayılmasını daha da kolaylaştırdığını savunan düşünür Karl Marx'dır.
Soru 9
Aşağıdaki kavramlardan hangisini Edward Said, sömürgeciliğin kavramsal ve ideolojik temellerini tespit etmek için geliştirmiştir?
Seçenekler
A
Emperyalizm
B
Marksizm
C
Oksidentializm
D
Oryantalizm
E
Kapitalizm
Açıklama:
Doğru cevap D dir. Edward Said, sömürgeciliğin kavramsal ve ideolojik temellerini tespit etmek için Oryantalizm kavramını geliştirmiştir.
Soru 10
Aşağıdakilerden hangisi post-Marksist kuramcılardan birisi değildir?
Seçenekler
A
Immanuel Wallerstein
B
Paul Baran
C
Paul Sweezy
D
Samir Amin
E
Gayatri Chakravorty Spivak
Açıklama:
Doğru cevap E dir. Feminist eleştirmen Gayatri Chakravorty Spivak post-Marksist kuramcılardan birisi değildir.
Soru 11
Aşağıdakilerden hangisi post-kolonyal teorinin öne çıkan önemli temsilcileri arasında değildir?
Seçenekler
A
Frantz Fanon
B
Edward Said
C
Gayatri Chakravorty Spivak
D
Homi K. Bhabha
E
Albert Camus
Açıklama:
Albert Camus, Fransız yazar ve filozof. Varoluşçuluk ile ilgilenmiştir.
Soru 12
Üçüncü dünya devletlerinin yeterli ve sürdürülebilir kalkınma düzeyine ulaşamamalarını ileri kapitalist dünyaya bağımlılıklarına bağlayan kuramları anlatan terime ne ad verilir?
Seçenekler
A
Bağımlılık Kuramı
B
Kolonyalizm
C
Post - Kolonyalizm
D
Emperyalizm
E
Kapitalizm
Açıklama:
Bağımlılık Kuramı
Soru 13
Kolonileştirici güç, yani kendi siyasi, ekonomik ve idari yapısını bir başka ulusun üzerine sahip oldukları kaynakları sömürmek amacıyla genişleten ülke genellikle nasıl ifade edilmektedir?
Seçenekler
A
Koloni ülke
B
Ana ülke ya da merkez ülke
C
Sömürge ülke
D
Çevre ülke
E
Az gelişmiş ülke
Açıklama:
Ana ülke ya da merkez ülke
Soru 14
Aşağıdakilerden hangisi kolonyalizm tarihinde görülen formlardan birisi değildir?
Seçenekler
A
İçsel kolonyalizm
B
Vekâlet kolonyalizmi
C
Veraset kolonyalizmi
D
Yerleşimci kolonyalizm
E
Sömürgeci kolonyalizm
Açıklama:
Veraset kolonyalizmi
Soru 15
Sömürgeciliğin kavramsal ve ideolojik temellerini tespit etmek için “Oryantalizm” kavramını geliştiren, çalışmalarında, sömürgecilik ve onunla bağlantılı emperyalizm biçimlerini, “Doğu” ile “Batı”, “Ben” ile “Öteki” çerçevesinde dönen ikili kavramlara dayandıran teorisyen kimdir?
Seçenekler
A
Edward Said
B
Frantz Fanon
C
Albert Memmi
D
Robert Blauner
E
Homi Bhabha
Açıklama:
Edward Said
Soru 16
18. yüzyılda aydınlanma döneminde ortaya çıkan ve teknolojiye, bilime, ilerlemeye inanan, geleceğe de güven duyan düşünceleri, değerleri ve varsayımları içeren modernizme karşıt olarak gelişen, yalnızca sosyolojide değil sanat, müzik, edebiyat, kültür ve sosyal bilimlerde de etkili olan yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Marksizm
B
Postyapısalcılık
C
Postmodernizm
D
Emperyalizm
E
Post-kolonyalizm
Açıklama:
Postmodernizm
Soru 17
Oryantalizmin fikirlerini, hiyerarşisini ve de “öteki”sini, dahası Batı kültürünün ikili karşıtlıklarını tersine çevirme gayretinde olan bir karşı söylem ve de bir misilleme stratejisi olarak değerlendirilen yaklaşıma ne ad verilir?
Seçenekler
A
Sembolizm
B
Fütürizm
C
Formalizm
D
Post-modernizm
E
Oksidentalizm
Açıklama:
Oksidentalizm
Soru 18
“Melezlik” ve “arayerdelik” kavramlarını postkolonyal çalışmalara ekleyerek kazandıran kimdir?
Seçenekler
A
Homi Bhabha
B
Edward Said
C
Gayatri C. Spivak
D
Michel Foucault
E
Immanuel Wallerstein
Açıklama:
Homi Bhabha
Soru 19
Aşağıdakilerden hangisi postkolonyal teori içerisinde yer alan ve ekonomik ilişkilerden yola çıkarak Batı’nın Doğu’yu nasıl sömürdüğünü ortaya koymaya çalışan bilim insanlarından değildir?
Seçenekler
A
I. Wallerstein
B
Paul Baran
C
Paul Sweezy
D
Franz Kafka
E
Samir Amin
Açıklama:
Franz Kafka roman ve hikaye yazarı olup 20. yüzyıl edebiyatının en önemli figürlerindendir.
Soru 20
“Madun Konuşabilir mi?” başlıklı çalışması ile tanınan, yapısökümün, postkolonyalizmin ve madun çalışmalarının en önde gelen düşünürlerinden biri olarak kabul edilen edebiyat kuramcısı ve felsefeci kimdir?
Seçenekler
A
Edward Said
B
Homi Bhabha
C
Gayatri C. Spivak
D
Michel Foucault
E
Karl Marx
Açıklama:
Gayatri C. Spivak
Soru 21
15. yüzyılın sonlarında başlayan kolonileştirme politika ve uygulamalarında öncelikle gerçekleşen aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Toprakların zor kullanılarak ele geçirilmesi
B
Kolonyal devletlerin idari baskıları uygulaması
C
Kolonyal devletlerin siyasi rejimlerini kolonileştirilmek istenen devletlere dayatılması
D
Sosyal hayata kolonyal devletlerin müdahale etmesi
E
Kolonileştirilmek istenen devletlerinin halkının dinlerini değiştirmeye zorlanması
Açıklama:
En genel hâliyle ifade etmek gerekirse, daha çok 15. yüzyılın sonlarından başlayarak 20. yüzyılın başlarına kadar Batı ülkeleri ve özellikle de Portekiz, İspanya, İngiltere ve Fransa tarafından oldukça yoğun olarak gerçekleştirilmiş kolonileştirme politika ve uygulamaları, genellikle askerî olarak güçlü olan insan grubunun (ya da ulusun) güçsüz olan insan grubunun (ya da ulusun) topraklarını zor kullanarak ele geçirmesi ile başlamaktadır. Doğru yanıt A seçeneğidir.
Soru 22
I. Portekiz
II. İngiltere
III. Fransa
IV. İspanya
V. Çin
Yukarıdaki ülkelerden hangisi veya hangileri 15. yüzyıl itibariyle yoğun olarak kolonileşme politika ve uygulamalarını gerçekleştirmiştir?
II. İngiltere
III. Fransa
IV. İspanya
V. Çin
Yukarıdaki ülkelerden hangisi veya hangileri 15. yüzyıl itibariyle yoğun olarak kolonileşme politika ve uygulamalarını gerçekleştirmiştir?
Seçenekler
A
I ve II
B
I, II, III ve V
C
Yalnız I
D
I, II, III ve IV
E
Hepsi
Açıklama:
15. yüzyılın sonlarından başlayarak 20. yüzyılın başlarına kadar Batı ülkeleri ve özellikle de Portekiz, İspanya, İngiltere ve Fransa tarafından kolonileştirme politika ve uygulamaları oldukça yoğun olarak gerçekleştirilmiştir. Doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 23
Aşağıdakilerden hangisi kolonyal ulusların kolonileşme sürecinde kullandığı etmenlerden değildir?
Seçenekler
A
Askeri
B
Siyasi
C
Kültürel
D
Ekonomik
E
Endüstriyel
Açıklama:
Kolonyal ulusların baskı altına alma araçları olarak ekonomik, siyasal, askerî, sosyal, kültürel veya ideolojik bir biçim alabilmektedir. Doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 24
“Kolonyalizm, başka insanların toprakları ve mallarının fethedilmesi ve denetlenmesi olarak tanımlanabilir.” ifadesi kime aittir?
Seçenekler
A
A. Loomba
B
M. Foucault
C
J. K. Fukuo
D
V. Chibber
E
V. Chatur
Açıklama:
Loomba’nın (2000: 19) ifade ettiği gibi “Kolonyalizm, başka insanların toprakları ve mallarının fethedilmesi ve denetlenmesi olarak tanımlanabilir.” zira “Yeni topraklarda bir ‘topluluk oluşturma’ süreci zorunlu olarak, orada daha önce zaten bulunan toplulukları bozma ya da yeniden oluşturma süreci anlamına gelir ve ticaret, pazarlık, savaş, soykırım, köleleştirme ve isyanlar dâhil olmak üzere
kapsamlı bir pratikler silsilesi içerir”. Doğru yanıt A seçeneğidir.
kapsamlı bir pratikler silsilesi içerir”. Doğru yanıt A seçeneğidir.
Soru 25
I.Frantz Fanon
II. Edward Said
III. Gayatri Chakravorty Spivak
IV. Homi K. Bhabha
Yukarıdaki isimlerden hangileri post-kolonyal teorinin öne çıkan temsilcilerindendir?
II. Edward Said
III. Gayatri Chakravorty Spivak
IV. Homi K. Bhabha
Yukarıdaki isimlerden hangileri post-kolonyal teorinin öne çıkan temsilcilerindendir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
Yalnız II
D
II ve III
E
Hepsi
Açıklama:
Doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 26
I. Immanuel Wallerstein,
II. Paul Baran
III. Paul Sweezy
IV. Samir Amin
Yukarıdaki isimlerden hangisi veya hangileri postkolonyal teorinin gelişiminde önemli etkisi olan Post-Marksist düşünürlerdendir?
II. Paul Baran
III. Paul Sweezy
IV. Samir Amin
Yukarıdaki isimlerden hangisi veya hangileri postkolonyal teorinin gelişiminde önemli etkisi olan Post-Marksist düşünürlerdendir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
I, II ve III
E
Hepsi
Açıklama:
Doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 27
I. Yerleşimci Kolonyalizm
II. İçsel Kolonyalizm
III. Sömürgeci Kolonyalizm
IV. İlerlemeci Kolonyalizm
V. Vekalet Kolonyalizmi
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri kolonyalizmin biçimlerinden biri değildir?
II. İçsel Kolonyalizm
III. Sömürgeci Kolonyalizm
IV. İlerlemeci Kolonyalizm
V. Vekalet Kolonyalizmi
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri kolonyalizmin biçimlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
II ve V
E
Yalnız IV
Açıklama:
Doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 28
I.John Stuart Mill
II.Karl Marx
III. Andre Gunder Frank
IV. Denis Diderot
V. Alexis de Tocqueville
Yukarıdaki düşünürlerden hangisi ya da hangileri kolonyalizmi ekonomik yapısı bakımında eleştirmiştir?
II.Karl Marx
III. Andre Gunder Frank
IV. Denis Diderot
V. Alexis de Tocqueville
Yukarıdaki düşünürlerden hangisi ya da hangileri kolonyalizmi ekonomik yapısı bakımında eleştirmiştir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I, II ve III
D
IV ve V
E
Yalnız V
Açıklama:
Doğru yanıt C seçeneğidir.
Soru 29
“Yerli halkların ve kültürlerinin insani özelliklerini yok etme”nin emperyalizmin özünü oluşturduğunu,
sömürgeci ideolojide yerlinin bir vahşi olarak, daha az insansı bir varlık olarak sunulduğunu ve böylece onların toplumsal bir varlığa dönüştürülmeleri talebinin meşrulaştırıldığını vurgular.
İfadesini belirten ve Marksist teorinin emperyalizm olgusunu açıklamada yetersiz kaldığını öne süren düşünürlerden hangisi aşağıda verilmiştir?
sömürgeci ideolojide yerlinin bir vahşi olarak, daha az insansı bir varlık olarak sunulduğunu ve böylece onların toplumsal bir varlığa dönüştürülmeleri talebinin meşrulaştırıldığını vurgular.
İfadesini belirten ve Marksist teorinin emperyalizm olgusunu açıklamada yetersiz kaldığını öne süren düşünürlerden hangisi aşağıda verilmiştir?
Seçenekler
A
Frantz Fanon
B
Immanuel Wallerstein
C
Paul Baran
D
Samir Amin
E
Karl Marx
Açıklama:
Doğru yanıt A seçeneğidir.
Soru 30
Edward Said’in özellikle Michael Foucault’un “söylem” kavramını Oryantalizme (1978) uygulaması ile birlikte popüler hale geldi ve İngiliz edebiyatı ile kesişmesi sonucunda da bugün post-kolonyalizm olarak adlandırılan düşünceye dönüşen çalışmasının ilk etaptaki adı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Oryantalizm
B
Sömürgeci Söylem Teorisi
C
Söylemin Düzeni
D
Bilginin Arkeolojisi
E
Kültür ve Emperyalizm
Açıklama:
Doğru yanıt B seçeneğidir.
Soru 31
Aşağıdakilerden hangisi Kolonyal süreç ili ilgili doğru bir ifadedir?
Seçenekler
A
Denizaşırı ticaret önemini kaybetmiştir.
B
Köle ticareti yaygınlaşmaya başlamıştır.
C
İngiltere sömürgeci yaklaşımından uzaklaşmıştır.
D
Burjuvazinin elde ettiği birikimin ekonomideki etkisi azalmıştır.
E
Modernleşme ile emperyalizmin sonu gelmiştir.
Açıklama:
Modern sömürgeciliğin gelişiminde özellikle Batı kapitalizminin (merkantilizmin) 15. yüzyılda keşifler sayesinde yeni ticaret yollarıyla küresel bir güç hâline gelmeye başlaması önemli bir rol oynamıştır. Bu süreçte denizaşırı ticaret aracılığıyla başta Afrika olmak üzere üçüncü dünya ülkelerindeki yer altı ve yer üstü zenginlikleri (özellikle altın ve gümüş) Batı’ya transfer edilmeye başlamış, bu kaynak transferine insan (köle) ticareti de dâhil edilmiştir. Kolonyal süreçte sömürgeleştirilmiş ülkenin önde gelen kesimleri de sömürge ilişkisinin aracıları olarak Batı ile ittifak hâlinde olmuşlardır. Bu dönemde başta İngiltere olmak üzere, Fransa, Almanya, Hollanda, Belçika ve daha sonraları ABD, başta Afrika ve Asya ülkeleri olmak üzere açık ve net bir sömürgeci/yayılmacı politika izlemiştir. Söz konusu bu yayılmacılık Orta Çağ ve Yeni Çağ’daki Bizans ve Osmanlı tarzı yayılmacılıktan da çok farklı olarak kapitalist bir formda ortaya çıkmıştır. Bu süreçte, özellikle 18. yüzyıl sanayi devriminde sömürgecilik yoluyla burjuvazinin elde ettiği sermaye birikimi ve bu birikimin sağladığı ekonomik gücün etkisinin büyük olduğunu vurgulamak gerekir. Bu sebepten, konuyla ilgili akademik literatürde, modernleşme tarihi aynı zamanda bir emperyalizm ve sömürgecilik tarihi olarak da okunmaktadır.
Soru 32
Aşağıdakilerden hangisi post-kolonyal teori ile ilgili yanlış bir ifadedir?
Seçenekler
A
Kolonileşmenin sonuçlarını baskın anlatı, söylem ve ifadeleri eleştirel bir gözle ele almaktadır.
B
Kolonileştirilmiş ülke insanlarının bakış açılarını ve tarihlerini göz önünde bulundurmaktadır.
C
Medya, edebiyat, mimari ve hukuk gibi alanlarda post-kolonyal çalışmaların ürünlerini görmek mümkündür.
D
Kolonileştirilen ülke ve insanların nasıl tanımlandığı ve bu tanımların sağladığı ahlaki zemini göz ardı etmektedir.
E
Kolonileştirilmenin sonucu olarak ortaya çıkan eşitsiz ilişki biçimlerini eleştirel olarak ele almaktadır.
Açıklama:
Post-kolonyal teori bir zamanlar kolonileştirilmiş olmanın sonuçlarını ya da güncel yansımalarını, baskın anlatı, söylem ve ifadeleri eleştirel bir gözle ele alarak ve kolonileştirilmiş ülke insanlarının bakış açılarına ve tarihlerine odaklanarak tartışan, sosyologların ve antropologların sıklıkla referans verdiği ve yöntembilim olarak kullandığı bir sosyal bilim alanıdır.
Kendi içerisinde birçok farklı bakış açısını ve kuramsal tartışmayı/araştırmayı barındıran post-kolonyal teori daha çok iki araştırma ve tartışma alanı üzerinden ilerlemektedir. Bunlardan birincisi, kolonileştirici güçlerin kolonileştirdikleri (ya da kolonileştirmeyi amaçladıkları) ülke ve insanları nasıl tanımladıkları ve bu ta nımlamaların farklı biçimler alan kolonileştirme çaba ve uygulamalarına sağladığı bilgisel ve ahlaki zemine eleştirel bir gözle yaklaşan çalışmalardır.
İkincisi ise, Keşifler Çağı’nda ve onu takip eden süreç içerisinde kolonileştirilmiş olan ulusların, bir zamanlar kolonileştirilmiş olmalarının sosyal ve kültürel alanda doğurduğu güncel sonuçlar ve bu sonuçların dile, sanata, siyasete, uluslararası ilişkilere, edebiyata ve ekonomik hayata aksettirdiği eşitsiz ilişki biçimlerini eleştirel bir gözle inceleyen çalışmalar olarak işaret edilebilir. Bu açıdan medya, edebiyat, mimari, sanat, sinema, hukuk, kültür ve benzeri pek çok alanda post-kolonyal çalışmaların örneklerini görmek mümkündür.
Kendi içerisinde birçok farklı bakış açısını ve kuramsal tartışmayı/araştırmayı barındıran post-kolonyal teori daha çok iki araştırma ve tartışma alanı üzerinden ilerlemektedir. Bunlardan birincisi, kolonileştirici güçlerin kolonileştirdikleri (ya da kolonileştirmeyi amaçladıkları) ülke ve insanları nasıl tanımladıkları ve bu ta nımlamaların farklı biçimler alan kolonileştirme çaba ve uygulamalarına sağladığı bilgisel ve ahlaki zemine eleştirel bir gözle yaklaşan çalışmalardır.
İkincisi ise, Keşifler Çağı’nda ve onu takip eden süreç içerisinde kolonileştirilmiş olan ulusların, bir zamanlar kolonileştirilmiş olmalarının sosyal ve kültürel alanda doğurduğu güncel sonuçlar ve bu sonuçların dile, sanata, siyasete, uluslararası ilişkilere, edebiyata ve ekonomik hayata aksettirdiği eşitsiz ilişki biçimlerini eleştirel bir gözle inceleyen çalışmalar olarak işaret edilebilir. Bu açıdan medya, edebiyat, mimari, sanat, sinema, hukuk, kültür ve benzeri pek çok alanda post-kolonyal çalışmaların örneklerini görmek mümkündür.
Soru 33
Aşağıdakilerden hangisi modern kolonyalizmin başlangıcı ve sembolü olarak görülen olaydır?
Seçenekler
A
Colomb'un doğuyu keşif için yelken açması
B
Barutun bulunması ve sonrasında ateşli silahların icadı
C
Avrupa'da iç savaşların baş göstermesi
D
Gutenberg'in matbaayı bulmasıyla bilginin yayılması
E
İpek yolunun aktif olarak kullanılmaya başlanması
Açıklama:
Kolonyalizm, Batı tarihinin geleneksel siyasi ve ekonomik anlatısında Christopher Columbus’un 1492 yılında Doğu’yu keşfetmek amacıyla batıya doğru yelken açmasıyla sembolleştirilir.
Modern kolonyalizmin başlangıcı, 15. yüzyılın sonlarında Christopher Columbus’un İspanya Krallığı adına doğuyu aramak amacıyla batıya doğru yelken açmasıyla başlayan ve “Keşifler Çağı” olarak da nitelendirilen süreçtir.
Modern kolonyalizmin başlangıcı, 15. yüzyılın sonlarında Christopher Columbus’un İspanya Krallığı adına doğuyu aramak amacıyla batıya doğru yelken açmasıyla başlayan ve “Keşifler Çağı” olarak da nitelendirilen süreçtir.
Soru 34
Denizcilerin güneş açısını ölçerek enlem derecelerini hesaplayabilmesine yarayan ve kolonyalizmi hızlandıran teknolojik buluş aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?
Seçenekler
A
Kalyon
B
Karavel
C
Usturlap
D
Ka-mal
E
Rota bildiren bot
Açıklama:
Konum belirleme ve yön bulma teknolojisindeki gelişmelere işaret edilebilir. “Usturlap” ismi verilen aletin sağladığı kolaylıklar Portekizli kâşiflerin Güney Afrika rotasına yelken açmalarını kolaylaştırmıştır. “Usturlap” ile denizcilerin güneş açısını ölçerek enlem derecelerini hesaplayabilmeleri uzun yolculuklar sırasında bulundukları konum noktasını belirleyebilmelerini kolaylaştırmıştır.
Soru 35
Hâkim kolonyal güç tarafından desteklenen bir grubun başka bir grubun bölgesinde kurduğu yerleşimi ve bu yerleşim vasıtasıyla gerçekleştirdiği sömürüye karşılık gelen ifade aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İçsel kolonyalizm
B
Yerleşimci kolonyalizm
C
Sömürgeci kolonyalizm
D
Çevre ülke kolonyalizmi
E
Vekalet kolonyalizmi
Açıklama:
Vekâlet kolonyalizmi ile ifade edilen ise hâkim kolonyal güç tarafından desteklenen bir grubun başka bir grubun bölgesinde kurduğu yerleşimi ve bu yerleşim vasıtasıyla gerçekleştirdiği sömürü ifade edilmektedir.
Soru 36
İşbölümü üzerine olan çalışmalarında "rasyonel boyun eğiş" adı altında insanların toplumdaki yerlerini kabul etmelerini ve endüstri toplumundaki eşitsizliklere boyun eğmelerini salık veren ve sömürgeciliğe göz yuman bir sosyolog olarak görülen isim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Comte
B
Marx
C
Giddens
D
Spencer
E
Diderot
Açıklama:
Klasik dönemin düzen/statükocu sosyologlarından Comte’un da çalışmalarında kapitalizm ile toplumsal adaletsizliklere ve sömürgeciliğe göz yumduğu savunulur. Gerçekten de Comte özellikle işbölümü üzerine olan çalışmalarında, “rasyonel boyun eğiş” adı altında insanların toplum içindeki yerlerini kabul etmeleri ve toplumun dengesine uyum göstermeleri, yani bir anlamda statülerini kabullenmeleri ve endüstri toplumu içindeki eşitsizliklere boyun eğmeleri gerektiğini savunduğu bilinmektedir.
Soru 37
Aşağıdakilerden hangisi kolonyalist politikalara yöneltilen eleştirilerden biri değildir?
Seçenekler
A
Barbar yapılar olarak görülmeleri
B
İnsanların medeniyetten ve akıldan yoksun olması
C
Medeni kurumlardan uzaklaştıkça uygulamaların acımasızlaşması
D
Üzerinde yerleşim olan ulusların kolonileştirilmesinin meşru olmaması
E
Kolonilerdeki hammadelerin çok ucuza elde edilmesinin etikliği
Açıklama:
Aydınlanma Çağı’nın ve modernist düşüncelerin ortaya çıkıp geliştiği 18. yüzyıl ve 19. yüzyıl Avrupa’sında hâkim bakış açılarından biri her insanın “akıl yürütme” ile “kendi kendini yönetme” becerisine sahip olabileceği ve bunların doğa yasasına dayanan evrensel birer insan özelliği olduğu varsayımıydı. Böylesi bir bakış açısının, kolonyalizmin köleleştirme gibi uygulamalarına karşı eleştirel bir pozisyon alması ve dolayısıyla kolonilerde yaşayan yerli ulusların “medeniyetten ve akıldan yoksun” olduklarını iddia ederek kolonyalist politikaları meşrulaştıran idari yapılara karşı olması ve karşı durması nihayetinde kaçınılmazdı.
Soru 38
Aşağıdakilerden hangisi post-kolonyal teori ile ilgili doğru bir ifadedir?
Seçenekler
A
Batının üstün söylemini pekiştirmeyi hedefler
B
Batı ve batı tarihini kusursuz olarak görür
C
Popüler kültür ve Amerikan yaşam tarzını reddeder
D
Batının bakış açısını reddederken doğunun üstünlüğünü savunur
E
İnsanları yanlış bilgiden kurtaracak yeni bir bilgiye ihtiyaç olduğunu savunur
Açıklama:
17. yüzyıl ile 20. yüzyıl arasındaki kolonyal söylemin bir eleştirisi olarak ortaya çıkan postkolonyal teori, kolonyal dönemin (açık sömürü döneminin) sona ermesine rağmen başta popüler kültür ve Amerikan yaşam tarzı olmak üzere yeni biçimleriyle hâlen güçlü bir şekilde varlığını devam ettirdiğini savunur. Bu noktada, post-yapısalcıların görüşlerinden yararlanan post-kolonyal teori, insanları bu çarpıtmalardan ve yanlış bilinçten kurtaracak yeni bir bilgiye ihtiyaç olduğunu savunarak Batı’nın üstün söylemini yapı söküme uğratmaya çalışır. Post-kolonyal teori bu amaçla, Batı’nın bakış açısı ile mücadele eder ve bunun yerine Doğu’nun uygarlık tarihine yaptığı katkılar üzerinde durur. Batı’yı kendi tarihinin kötülükleriyle yüzleşmeye davet eder.
Soru 39
Ekonomik ve politik faktörleri göz ardı etmemekle birlikte, özellikle sömürgeci ve emperyalist çıkarlar tarafından şekillenen ve “bilgi öznesi”/Avrupa/Batı/‘biz’ ile “bilgi nesnesi”/Orient/doğu/‘onlar’ arasında ikili bir karşıtlığı teşvik eden Oryantalizmin yapısökümü (ideolojik eleştirisi) üzerine odaklanan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Michael Foucault
B
John J. Macionis
C
Edward Said
D
Ken Plummer
E
Karl Marx
Açıklama:
Said, ekonomik ve politik faktörleri göz ardı etmemekle birlikte, çalışmasında özellikle sömürgeci ve emperyalist çıkarlar tarafından şekillenen ve “bilgi öznesi”/Avrupa/Batı/‘biz’ ile “bilgi nesnesi”/Orient/doğu/‘onlar’ arasında ikili bir karşıtlığı teşvik eden Oryantalizmin yapısökümü (ideolojik eleştirisi) üzerine odaklanır. Daha açık olarak Said’in bu çalışmadaki temel amacı “sömürgeciliğin keşif kolu” olarak da tanımlanan Oryantalizmin, Batı’nın sistematik olarak Doğu’yu politik, ideolojik, bilimsel ve hayalî olarak yaratmasını ve yönetmesini sağlayan bir söylem olduğunu ve bu (oryantalist) söylem ile hakiki Doğu’nun kendisi arasında bir tekabüliyet olmadığını ortaya koymaktır.
Soru 40
Aşağıdakilerden hangisi Oksidentalizme göre barbarlığa örnek teşkil etmez?
Seçenekler
A
Nazi Soykırımı
B
Kızılderili katliamı
C
Haçlı seferleri
D
Amerika'nın keşfi
E
Bizans entrikaları
Açıklama:
Oksidentalizmin söz konusu tersine çevirme işlemi, Oryantalizmde mevcut olan ötekileştirme, kutuplaşma, tektipleştirme ve ırkçı söylemlerin pekiştirilerek bu sefer tersine çevrilmiş olarak yeniden kurgulanarak üretilmelerine neden olabilmektedir. Bu biçimiyle oksidentalizm, Batı’yı Nazi soykırımı, Kızılderililerin katliamı vb. üzerinden kendi tarihindeki barbarlıkla yüzleşmeye çağırır. Haçlı seferleri, Roma istilası, Bizans entrikaları, kölelik vb. tarihsel olgulara dayanarak barbarlığın Batı’da bir gelenek olduğunu vurgular.
Soru 41
Aşağıdakilerden hangisi bir devletin veya ülkenin başka devletleri, ülkeleri veya toplulukları resmî araçlarla direkt ve doğrudan egemenliği altına alarak ekonomik, siyasal ve kültürel açıdan sömürmesi, kontrol etmesi ve yönetmesi olarak tanımlanabilir?
Seçenekler
A
Koloni
B
Kolonyal baskı
C
Kolonyal güç
D
Kolonyalizm
E
Merkez ülkeler
Açıklama:
Bu açıdan, Türkçeye sömürgecilik olarak da çevrilen kolonyalizm; bir devletin veya ülkenin başka devletleri, ülkeleri veya toplulukları resmî araçlarla direkt ve doğrudan egemenliği altına alarak ekonomik, siyasal ve kültürel açıdan sömürmesi, kontrol etmesi ve yönetmesi olarak tanımlanabilir.
Soru 42
“Kolonyalizm, başka insanların toprakları ve mallarının fethedilmesi ve denetlenmesi olarak tanımlanabilir.” ifadesi aşağıdakilerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Chibber
B
Fanon
C
Hammer
D
Loomba
E
Osterhammel
Açıklama:
Loomba’nın (2000: 19) ifade ettiği gibi “Kolonyalizm, başka insanların toprakları ve mallarının fethedilmesi ve denetlenmesi olarak tanımlanabilir.”
Soru 43
Kolonileştirme uygulamalarının bir sonraki aşaması değil, fakat kolonileştirme uygulamalarının işlediği süreçleri ve bu süreçlerin sonuçlarını araştıran ve tartışan bir sosyal bilim kuramıdır.
Seçenekler
A
Koloni
B
Kolonyalizm
C
Post-kolonyalizm
D
Sömürgecilik
E
Emperyalizm
Açıklama:
Post-kolonyalizm kolonileştirme uygulamalarının bir sonraki aşaması değil, fakat kolonileştirme uygulamalarının işlediği süreçleri ve bu süreçlerin sonuçlarını araştıran ve tartışan bir sosyal bilim kuramıdır.
Şekil
Şekil
Soru 44
Kolonyalizm, Batı tarihinin geleneksel siyasi ve ekonomik anlatısında Christopher Columbus’un kaç yılında Doğu’yu keşfetmek amacıyla batıya doğru yelken açmasıyla sembolleştirilir?
Seçenekler
A
1399
B
1424
C
1492
D
1522
E
1563
Açıklama:
Kolonyalizm, Batı tarihinin geleneksel siyasi ve ekonomik anlatısında Christopher Columbus’un 1492 yılında Doğu’yu keşfetmek amacıyla batıya doğru yelken açmasıyla sembolleştirilir.
Soru 45
15. yüzyılın sonlarında Christopher Columbus’un İspanya Krallığı adına doğuyu aramak amacıyla batıya doğru yelken açmasıyla başlayan süreç aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Eski Çağ
B
Orta Çağ
C
Keşifler Çağı
D
Neolitik Çağ
E
Paleolitik Çağ
Açıklama:
Modern kolonyalizmin başlangıcı olarak, 15. yüzyılın sonlarında Christopher Columbus’un İspanya Krallığı adına doğuyu aramak amacıyla batıya doğru yelken açmasıyla başlayan ve “Keşifler Çağı” olarak da nitelendirilen sürecin işaret edildiğini belirtmiştik.
Soru 46
Usturlap ismi verilen aletin sağladığı kolaylıklar Portekizli kâşiflerin nereye yelken açmalarını kolaylaştırmıştır?
Seçenekler
A
Amerika
B
Avustralya
C
Güney Afrika
D
Kuzey Afrika
E
Güney Pasifik
Açıklama:
“Usturlap” ismi verilen aletin sağladığı kolaylıklar Portekizli kâşiflerin Güney Afrika rotasına yelken açmalarını kolaylaştırmıştır.
Soru 47
Denizcilerin güneş açısını ölçerek enlem derecelerini hesaplayabilmeleri uzun yolculuklar sırasında bulundukları konum noktasını belirleyebilmelerini kolaylaştıran alet aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ka-mal
B
Karavel
C
Kros staf
D
Kuadrant
E
Usturlap
Açıklama:
“Usturlap” ile denizcilerin güneş açısını ölçerek enlem derecelerini hesaplayabilmeleri uzun yolculuklar sırasında bulundukları konum noktasını belirleyebilmelerini kolaylaştırmıştır.
Soru 48
Denizcilerin bulundukları enlem bilgisini belirlemelerine yardımcı olan alet aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Karavel
B
Ka-mal
C
Bek staf
D
Kenet mikrometresi
E
Kuadrant
Açıklama:
“Ka-mal” adı verilen bir başka teknik alet ise yine denizcilerin bulundukları enlem bilgisini belirlemelerine yardımcı olmuştur.
Soru 49
Boylam bilgilerini ölçmeye yardımcı olan alet aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bek staf
B
Kros staf
C
Ka-mal
D
Kuadrant
E
Usturlap
Açıklama:
Bek staf” adı verilen alet ise boylam bilgilerini ölçmeye yardımcı olmuştur.
Soru 50
Kutup yıldızının konumunu ve uzaklığını belirlemeyi sağlayan alet aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bek staf
B
Kros staf
C
Ka-mal
D
Kuadrant
E
Usturlap
Açıklama:
Kutup yıldızının konumunu ve uzaklığını belirlemeyi sağlayan “kuadrant” isimli alet ile denizciler konum bilgilerini daha hızlı ve kolay tayin edebilmişlerdir
Soru 51
Loomba'ya göre Avrupa kökenli modern kolonyalizm hangi sistemin kuruluşuna eşlik etmiştir?
Seçenekler
A
Liberalizm
B
Sosyalizm
C
Kapitalizm
D
Komünizm
E
Realizm
Açıklama:
Avrupa kökenli modern kolonyalizm, Loomba’nın (2000: 21) ifade ettiği gibi,
kapitalizm öncesi dönemlerde ortaya çıkan eski kolonyalzimlerden farklı olarak, “Batı Avrupa’da kapitalizmin kuruluşuna eşlik etmiştir”.
kapitalizm öncesi dönemlerde ortaya çıkan eski kolonyalzimlerden farklı olarak, “Batı Avrupa’da kapitalizmin kuruluşuna eşlik etmiştir”.
Soru 52
Modernleşme tarihi aynı zamanda neyin tarihi olarak da bilinmektedir?
Seçenekler
A
Emperyalizm
B
Liberalizm
C
Kapitalizm
D
Komünizm
E
Sosyalizm
Açıklama:
modernleşme tarihi aynı zamanda bir emperyalizm ve sömürgecilik tarihi olarak da okunmaktadır (İlter, 2006: 2).
Soru 53
Aşağıdakilerden hangileri post-kolonyal teorinin öne çıkan önemli temsilcilerindendir?
I. Frantz Fanon
II. Edward Said
III. Gayatri Chakravorty Spivak
IV. Paul Baran
V. Immanuel Wallerstein
I. Frantz Fanon
II. Edward Said
III. Gayatri Chakravorty Spivak
IV. Paul Baran
V. Immanuel Wallerstein
Seçenekler
A
I-II-III
B
II-III-IV
C
I-IV-V
D
II-III-V
E
I-III-V
Açıklama:
Daha çok Marksizmin ve devamında da Feminist düşünce akımlarının şekillendirdiği post-kolonyal teorinin öne çıkan önemli temsilcileri arasında Fransız sömürgesi Martinik doğumlu siyahi Marksist düşünür Frantz Fanon (1925 - 1961),
Filistin asıllı Amerikalı eleştirel sosyal bilimci ve siyasal aktivist Edward Said (1935
- 2003) ve Hindistan asıllı edebiyat kuramcısı ve feminist eleştirmen Gayatri Chakravorty Spivak (1942 - ..) ile yine Hindistan asıllı edebiyat ve kültür kuramcısı Homi
K. Bhabha (1949-...) yer almaktadır.
Filistin asıllı Amerikalı eleştirel sosyal bilimci ve siyasal aktivist Edward Said (1935
- 2003) ve Hindistan asıllı edebiyat kuramcısı ve feminist eleştirmen Gayatri Chakravorty Spivak (1942 - ..) ile yine Hindistan asıllı edebiyat ve kültür kuramcısı Homi
K. Bhabha (1949-...) yer almaktadır.
Soru 54
Kolonyalizmi yerli bir çoğunluk ile yabancı bir işgalci azınlık arasındaki tipik bir sosyal ve ekonomik ilişki biçimi olarak tanımlayan kimdir?
Seçenekler
A
Macionis
B
Plummer
C
Sweezy
D
Wallerstein
E
Osterhammel
Açıklama:
Bu konuda önemli bir tarihsel-kuramsal altyapı kuran Osterhammel’e (2005) göre kolonyalizm yerli bir çoğunluk ile yabancı bir işgalci azınlık arasındaki tipik bir sosyal ve ekonomik ilişki biçimidir.
Soru 55
Denizcilerin güneş açısını ölçerek enlem derecelerini hesaplayabilmelerini sağlayan aracın adı nedir?
Seçenekler
A
Kalyon
B
Mıknatıslı pusula
C
Ka-mal
D
Usturlap
E
Karavel
Açıklama:
“Usturlap” ile denizcilerin güneş açısını ölçerek enlem derecelerini hesaplayabilmeleri uzun yolculuklar sırasında bulundukları konum noktasını belirleyebilmelerini kolaylaştırmıştır.
Soru 56
Boylam bilgilerini ölçmeye yardımcı olan alet hangisidir?
Seçenekler
A
Rota bildiren bot
B
Kros staf
C
Bek staf
D
İskandil Savlosu
E
Kuadrant
Açıklama:
Bir başka teknolojik gelişme ise, bulunulan enlem derecesini belirlemeye yarayan “kros staf ” adı verilen aletin keşfidir. “Bek staf ” adı verilen alet ise boylam bilgilerini ölçmeye yardımcı olmuştur. “
Soru 57
Kolonyalizm kaç formdan oluşur?
Seçenekler
A
2
B
3
C
4
D
5
E
6
Açıklama:
Öte yandan, söz konusu bu sömürülme (çevre ülkeler için) ve zenginleşme (merkez ülkeler için) süreci içerisinde kolonyalizme ilişkin farklı birçok form da gözlemlenmiştir. Bunları içsel kolonyalizm, vekâlet kolonyalizmi, yerleşimci kolonyalizm ve sömürgeci kolonyalizm olarak ifade etmek mümkündür.
Soru 58
Oryantalizm/Şarkiyatçılık tezi kime aittir?
Seçenekler
A
Edward Said
B
I. Wallerstein
C
Paul Baran
D
Paul Sweezy
E
Samir Amin
Açıklama:
Bu noktada özellikle Edward Said’in Oryantalizm/Şarkiyatçılık tezini
takip eden post kolonyal teorinin yalnızca Batı’nın Doğu’yu nasıl ötekileştirdiği
ve onu aşağıladığını eleştirmekle kalmadığını, aynı zamanda Batı düşüncesinin
özünü oluşturan akıl, bilim, yöntem, siyaset, özgürlük, ahlak, vb. aydınlanmacı, tüm Batılı bilgi kategorilerini de sorguladığını belirtmek gerekir.
takip eden post kolonyal teorinin yalnızca Batı’nın Doğu’yu nasıl ötekileştirdiği
ve onu aşağıladığını eleştirmekle kalmadığını, aynı zamanda Batı düşüncesinin
özünü oluşturan akıl, bilim, yöntem, siyaset, özgürlük, ahlak, vb. aydınlanmacı, tüm Batılı bilgi kategorilerini de sorguladığını belirtmek gerekir.
Soru 59
Aşağıdakilerden hangisiOryantalizm eserinde Doğu kültürlerindeki zengin farklılıkları basitleştirerek tek-tipleştiren ifadelerden değildir?
Seçenekler
A
Şark kurnazlığı
B
Şark geriliği
C
Şark zorbalığı
D
Şark zihniyeti
E
Şark kültürü
Açıklama:
Said, Oryantalist söylemin özünü oluşturan “rasyonel, ilerici, medeni ve üstün “biz”/Batı imgesine karşı irrasyonel, gerici, barbar, değersiz “onlar”/Doğu imgesinin nasıl inşa edildiğini ve bu süreçte Doğu kültürlerindeki zengin farklılıklarının nasıl basitleştirilerek tek-tipleştirme ve genelleştirme üzerinden kalıp-yargılara (stereotip) dönüştürülerek dolaşıma sokulduğunu anlatır. Örneğin, günlük dile yerleşmiş olan “Şark kurnazlığı, Şark geriliği, Şark zorbalığı, Şark zihniyeti” gibi kavramlar günümüzde hala Doğu’yu tanımlamada başvurulan en gözde ve yaygın kavramlardır
Soru 60
Oksidentalizmin en önemli temsilcisi kimdir?
Seçenekler
A
Said
B
Hanefi
C
Hammer
D
Foucault
E
Comte
Açıklama:
Buna göre en önemli temsilcisi Hasan Hanefi olduğu öne sürülen birinci görüş
Oksidentalizmi, hem bir düşünce tarzı, hem bir karşı söylem hem de Doğu’nun
meşru müdafaasını ifade eden oluşum hâlinde bir bilim/disiplin ve de Batının Oryantalizm aracılığı ile Doğu üzerinde kurduğu hegemonyayı ortadan kaldırmaya
yönelik bir özgürleşme hareketi olarak tanımlar (Metin, 2011: 94; Metin, 2013).
Oksidentalizmi, hem bir düşünce tarzı, hem bir karşı söylem hem de Doğu’nun
meşru müdafaasını ifade eden oluşum hâlinde bir bilim/disiplin ve de Batının Oryantalizm aracılığı ile Doğu üzerinde kurduğu hegemonyayı ortadan kaldırmaya
yönelik bir özgürleşme hareketi olarak tanımlar (Metin, 2011: 94; Metin, 2013).
Soru 61
Aşağıdakilerden hangisi post-kolonyal teorisyenler arasındadır?
Seçenekler
A
Samuel P. Huntington
B
Frantz Fanon
C
Ann Lambton
D
Terry Eagleton
E
Noam Chomsky
Açıklama:
Post-kolonyal teorinin öne çıkan önemli temsilcileri arasında Fransız sömürgesi Martinik doğumlu siyahi Marksist düşünür Frantz Fanon (1925 - 1961), Filistin asıllı Amerikalı eleştirel sosyal bilimci ve siyasal aktivist Edward Said (1935 - 2003) ve Hindistan asıllı edebiyat kuramcısı ve feminist eleştirmen Gayatri Chakravorty Spivak (1942 - ..) ile yine Hindistan asıllı edebiyat ve kültür kuramcısı Homi K. Bhabha (1949-...) yer almaktadır. Doğru yanıt B'dir.
Soru 62
Aşağıdakilerden hangisi keşifler çağını hazırlayan teknik gelişmeler arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Kros staf
B
Kalyon
C
Usturlap
D
Barut
E
Ka-mal
Açıklama:
Kalyon gemileri taşıyabildikleri büyük yük kapasitesi ve hızlı olmaları dolayısıyla denizcilerin uzun süre denizde kalabilmesine olanak sağlamış, ka-mal, kros staf ve usturlap ise farklı yöntemlerle denizcilerin enlem derecelerini belirleyebilmelerini sağlamış, bu da denizaşırı keşifleri mümkün kılmıştır. Doğru yanıt D'dir.
Soru 63
"Üzerinde güneş batmayan imparatorluk" aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İngiltere
B
Fransa
C
İspanya
D
Hollanda
E
Amerika Birleşik Devletleri
Açıklama:
İngiltere, 20. yüzyılın başında dünya üzerinde en çok koloniye sahip olan ülke olarak “üzerinde güneş batmayan imparatorluk” olarak anılır duruma gelmiş ve kontrolü altındaki topraklar 35,5 milyon kilometre kareye kadar çıkmıştır. Doğru yanıt A'dır.
Soru 64
Baskı altına alan insan grubunun (kolonyal güç) baskı altına alınan insan grubunu (koloni) kontrol altında tutmak için aşağıdaki araçlardan hangisini kullanmaz?
Seçenekler
A
Askeri araçlar
B
Ekonomik araçlar
C
Siyasal araçlar
D
İdeolojik araçlar
E
Kurumsal araçlar
Açıklama:
Kolonyal baskı altına alma (veya alınma) durumunun kendisi birçok farklı biçim alabileceği gibi, baskı altına alan insan grubunun (kolonyal güç) baskı altına alınan insan grubunu (koloni) kontrol altında tutmak için birçok farklı aracı kullanmasını ifade edebilmektedir. Bu araçlar kimi zaman ekonomik araçlar, kimi zaman siyasal araçlar, kimi zaman askerî araçlar ve kimi zaman da sosyal, kültürel ve ideolojik araçlar olarak kendilerini gösterebilmektedir.
Soru 65
Batı ülkeleri ve özellikle de Portekiz, İspanya, İngiltere ve Fransa tarafından oldukça yoğun olarak gerçekleştirilmiş kolonileştirme politika ve uygulamaları kaçıncı yüzyılda başlamıştır?
Seçenekler
A
15.yy
B
16.yy
C
17.yy
D
18.yy
E
19.yy
Açıklama:
15. yüzyılın sonlarından başlayarak 20. yüzyılın başlarına kadar Batı ülkeleri
ve özellikle de Portekiz, İspanya, İngiltere ve Fransa tarafından oldukça yoğun
olarak gerçekleştirilmiş kolonileştirme politika ve uygulamaları, genellikle askerî
olarak güçlü olan insan grubunun (ya da ulusun) güçsüz olan insan grubunun
(ya da ulusun) topraklarını zor kullanarak ele geçirmesi ile başlayıp, bu topraklar
üzerine kendi idari, siyasal ve kültürel yerleşkelerini tesis etmesi ve devamında
da kolonileştirilen insan grubunun sahip olduğu yer üstü ve yer altı zenginliklerini kendi anavatanlarına aktarması şeklinde tecrübe edilmiştir.
ve özellikle de Portekiz, İspanya, İngiltere ve Fransa tarafından oldukça yoğun
olarak gerçekleştirilmiş kolonileştirme politika ve uygulamaları, genellikle askerî
olarak güçlü olan insan grubunun (ya da ulusun) güçsüz olan insan grubunun
(ya da ulusun) topraklarını zor kullanarak ele geçirmesi ile başlayıp, bu topraklar
üzerine kendi idari, siyasal ve kültürel yerleşkelerini tesis etmesi ve devamında
da kolonileştirilen insan grubunun sahip olduğu yer üstü ve yer altı zenginliklerini kendi anavatanlarına aktarması şeklinde tecrübe edilmiştir.
Soru 66
Modern sömürgeciliğin gelişmesinde aşağıdaki faaliyetlerden hangisi rol oynamamıştır?
Seçenekler
A
Batı kapitalizminin küresel güç haline gelmesi
B
Keşifler
C
Yeni ticaret yollarının bulunması
D
Yer altı ve yer üstü zenginliklerin batıya transfer edilmesi
E
İşçi sınıfının güçlenmesi
Açıklama:
Modern sömürgeciliğin gelişiminde özellikle Batı kapitalizminin (merkantilizmin) 15. yüzyılda keşifler sayesinde yeni ticaret yollarıyla küresel bir güç hâline gelmeye başlaması önemli bir rol oynamıştır. Bu süreçte denizaşırı ticaret aracılığıyla başta Afrika olmak üzere üçüncü dünya ülkelerindeki yer altı ve yer üstü zenginlikleri (özellikle altın ve gümüş) Batı’ya transfer edilmeye başlamış, bu kaynak transferine insan (köle) ticareti de dâhil edilmiştir. Kolonyal süreçte sömürgeleştirilmiş ülkenin önde gelen kesimleri de sömürge ilişkisinin aracıları olarak Batı ile ittifak hâlinde olmuşlardır. Bu dönemde başta İngiltere olmak üzere, Fransa, Almanya, Hollanda, Belçika ve daha sonraları ABD, başta Afrika ve Asya ülkeleri olmak üzere açık ve net bir sömürgeci/yayılmacı politika izlemiştir.
Soru 67
Daha çok Marksizmin ve devamında da Feminist düşünce akımlarının şekillendirdiği post-kolonyal teorinin öne çıkan önemli temsilcileri arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
Seçenekler
A
F. Fanon
B
G. Spivak
C
E. Said
D
H. Bhabha
E
S. Beauvoir
Açıklama:
Daha çok Marksizmin ve devamında da Feminist düşünce akımlarının şekillendirdiği post-kolonyal teorinin öne çıkan önemli temsilcileri arasında Fransız sömürgesi Martinik doğumlu siyahi Marksist düşünür Frantz Fanon (1925 - 1961), Filistin asıllı Amerikalı eleştirel sosyal bilimci ve siyasal aktivist Edward Said (1935- 2003) ve Hindistan asıllı edebiyat kuramcısı ve feminist eleştirmen Gayatri Chakravorty Spivak (1942 - ..) ile yine Hindistan asıllı edebiyat ve kültür kuramcısı Homi K. Bhabha (1949-...) yer almaktadır.
Soru 68
Aşağıdaki aletlerden hangisi ile denizciler, bulundukların enlem bilgisini elde edebilmiştir?
Seçenekler
A
Ka-mal
B
Usturlap
C
Mıknatıslı pusula
D
Tros-staf
E
Bek-staf
Açıklama:
“Ka-mal” adı verilen teknik alet denizcilerin bulundukları enlem bilgisini belirlemelerine yardımcı olmuştur.
Soru 69
Aşağıdakilerden hangisi kolonyalizm çeşitlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
İçsel kolonyalizm
B
Vekalet kolonyalizmi
C
Yerleşimci kolonyalizm
D
Korumacı kolonyalizm
E
Sömürgeci kolonyalizm
Açıklama:
Kolonyalizm tarihinde içsel kolonyalizm, vekâlet kolonyalizmi, yerleşimci kolonyalizm ve sömürgeci kolonyalizm gibi kolonyalizmin farklı birçok formu gözlemlenmiştir.
Soru 70
Aşağıdakilerden hangisi kolonyalizme gelen siyasal ve kültürel eleştirilerden biri değildir?
Seçenekler
A
“Medenileştirme projesi” olarak sunulan yaygın inanışa karşı çıkmak
B
“Medeniyetten ve akıldan yoksun” olduklarını iddia ederek kolonyalist politikaları meşrulaştıran idari yapılara karşı olma
C
Kolonilerde uygulanan acımasız politikaların eleştirisi
D
Kurulan sömürü ilişkisinin merkez ülkede kendini düzenleyen piyasa mekanizmasına zarar vermesi
E
Her insanın “akıl yürütme” ile “kendi kendini yönetme” becerisine sahip olabileceği
Açıklama:
Kolonyalizmin meşruiyetini sorgulayan Fransız, Alman, İngiliz ve İskoç düşünürlerin temel hareket noktalarından birisi, kolonyalizmi bir “medenileştirme projesi” olarak sunan yaygın inanışa karşı çıkmak olduğu ifade edilmelidir. Aydınlanma Çağı’nın ve modernist düşüncelerin ortaya çıkıp geliştiği 18. yüzyıl ve 19. yüzyıl Avrupa’sında hâkim bakış açılarından biri her insanın “akıl yürütme” ile “kendi kendini yönetme” becerisine sahip olabileceği ve bunların doğa yasasına dayanan evrensel birer insan özelliği olduğu varsayımıydı. Böylesi bir bakış açısının, kolonyalizmin köleleştirme gibi uygulamalarına karşı eleştirel bir pozisyon alması ve dolayısıyla kolonilerde yaşayan yerli ulusların “medeniyetten ve akıldan yoksun” olduklarını iddia ederek kolonyalist politikaları meşrulaştıran idari yapılara karşı olması ve karşı durması nihayetinde kaçınılmazdı.
Kurulan sömürü ilişkisinin merkez ülkede kendini düzenleyen piyasa mekanizmasına zarar vermesi ise ekonomik eleştirilerdendir.
Kurulan sömürü ilişkisinin merkez ülkede kendini düzenleyen piyasa mekanizmasına zarar vermesi ise ekonomik eleştirilerdendir.
Soru 71
Postkolonyal teoride etkili olan post-Marksist düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
I. Wallerstein
B
M.Foucault
C
Lyotard
D
Cuff
E
Fanon
Açıklama:
Postkolonyal teoride Immanuel Wallerstein, Paul Baran, Paul Sweezy ve Samir Amin gibi post-Marksist kuramcıların yanı sıra Michel Foucault gibi postyapısalcı ve J. F. Lyotard gibi postmodern düşünürlerin çalışmalarının etkisi söz konusudur.
Soru 72
Maduniyet çalışması ile bilinen düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Beck
B
Giddens
C
Spivak
D
Lyotard
E
Foucault
Açıklama:
Spivak çalışmalarında ezilenlerin bakış açısının temsilindeki karmaşıklığı aşmak için madunluğun genelleştirilmiş kategorileri ile değil tekillikleri ile ilgilenerek sessiz madunun bakış açısını ifade etmesini engelleyen faktörleri ifşa etmeye çalışır. Başka bir ifade ile Spivak’a göre maduna ses vermek, madunun sesini diriltmek imkânsızdır ve bu nedenle madunun sessizliğini temsil ederek onu yani marjinali görünür kılmak entelektüelin, postkolonyal eleştirinin/eleştirmenin ve maduniyet çalışmalarının önemli bir işi olmalıdır.
Soru 73
Oryantalizmin fikirlerini, hiyerarşisini ve de “öteki”sini tersine çevirmeyi amaçlayan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Oksidentalizm
B
Kolonyalizm
C
Post-kolonyalizm
D
Etnosantrizm
E
Egosantrizm
Açıklama:
Oksidentalizm özellikle, Oryantalizmin fikirlerini, hiyerarşisini ve de “öteki”sini, dahası Batı kültürünün ikili karşıtlıklarını tersine çevirme gayretinde olan bir karşı söylem ve de bir misilleme stratejisi olarak değerlendirilmektedir. Bu noktada Oksidentalizm, Batı’ya ilişkin her şeyi reddeden ve modernizasyon mirasını her şeyiyle reddeden eleştirel kuramın anti-modernist bir boyutu olarak da tanımlanmaktadır.
Soru 74
Hâkim kolonyal güç tarafından desteklenen grubun, başka bir grubun bölgesinde kurduğu yerleşim ve sömürü düzenine ne isim verilir?
Seçenekler
A
Yerleşimci kolonyalizm
B
Sömürgeci kolonyalizm
C
Apartheid
D
İçsel kolonyalizm
E
Vekalet kolonyalizmi
Açıklama:
Vekâlet kolonyalizmi, hâkim kolonyal güç tarafından desteklenen bir grubun başka bir grubun bölgesinde kurduğu yerleşimi ve bu yerleşim vasıtasıyla gerçekleştirdiği sömürü düzenini ifade etmektedir. Doğru yanıt E'dir.
Soru 75
Kolonilerin ucuz iş gücü ve hammadde yanında kapitalizmin yeni pazar ihtiyacını da karşıladığını savunan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
John Stuart Mill
B
Immanuel Kant
C
Karl Marx
D
Adam Smith
E
Alexis de Tocqueville
Açıklama:
Marx, klasik olarak kabul edilen eserlerinde, burjuva sınıfının ve onun öncülüğünü yaptığı kapitalist üretim modeline dayalı ekonomik işleyişin kaçınılmaz ve doyumsuz olarak yeni pazarlar arama ve kâr oranları arttırmak amacıyla sahip olduğu pazarı genişletme eğiliminden bahseder. Özellikle, kâr oranlarının düşme eğilimi ve fazla
üretimin yarattığı krizden çıkabilmenin en güvenilir yolunun yeni pazarlar bulmak/yaratmak olduğunu belirten Marx’a göre, fazla üretimden doğan krizi aşmanın en etkili yollarından birisi tüketim pazarının genişlemesidir. Doğru yanıt C'dir.
üretimin yarattığı krizden çıkabilmenin en güvenilir yolunun yeni pazarlar bulmak/yaratmak olduğunu belirten Marx’a göre, fazla üretimden doğan krizi aşmanın en etkili yollarından birisi tüketim pazarının genişlemesidir. Doğru yanıt C'dir.
Soru 76
I. Marksizm
II. Postyapısalcılık
III. Postmodernizm
IV. İdealizm
Postkolonyalizm yukarıdaki düşüncelerin hangilerinin kesişiminden ortaya çıkmıştır?
II. Postyapısalcılık
III. Postmodernizm
IV. İdealizm
Postkolonyalizm yukarıdaki düşüncelerin hangilerinin kesişiminden ortaya çıkmıştır?
Seçenekler
A
I. ve II.
B
II. ve III.
C
I., II. ve III.
D
II., III. ve IV.
E
Hepsi
Açıklama:
Post-kolonyalizm, Marksizmin, postyapısalcılığın ve postmodernizmin kesişme noktasında ortaya çıkmıştır. Doğru yanıt C'dir.
Soru 77
Michael Foucault’un “söylem” kavramını oryantalizme uygulaması ile bilinen düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Edward Said
B
Frantz Fannon
C
Homi K. Bhabha
D
Albert Memmi
E
Gayatri Spivak
Açıklama:
Edward Said Michael Foucault’un “söylem” kavramını oryantalizme uyarlayarak postkolonyalist çalışmaların öncüsü olmuştur. Doğru yanıt A'dır.
Soru 78
Batıyı her türlü kötülüğün ve felaketin nedeni olarak gören düşünce akımının adı nedir?
Seçenekler
A
Oryantalizm
B
Postmodernizm
C
Postyapısalcılık
D
Oksidentalizm
E
İdealizm
Açıklama:
oksidentalizm, Batı’yı Nazi soykırımı, Kızılderilileri katliamı vb. üzerinden kendi tarihindeki barbarlıkla yüzleşmeye çağırır. Haçlı seferleri, Roma istilası, Bizans entrikaları, kölelik vb. tarihsel olgulara dayanarak barbarlığın Batı’da bir gelenek olduğunu vurgular. Batı’da ortaya çıkan kapitalizm, modernizm, sekülarizm (laiklik), liberalizm, Marksizm, hümanizm vb. modern ideolojilerin çoğunu eleştirir ve mesafeli yaklaşır. Oksidentalizm, Batıyı her türlü kötülüğün ve felaketin nedeni olarak gösterme çabalarının tümüne verilen bir ad olarak da tanımlanabilmektedir. Doğru yanıt D'dir.
Soru 79
Postkolonyal çalışmalara melezlik ve arayerdelik kavramlarını kazandıran düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Edward Said
B
Frantz Fannon
C
Gayatri Spivak
D
Bernard Levis
E
Homi Bhabha
Açıklama:
Homi Bhabha’nın postkolonyal çalışmalara eklediği temel kavram “melezlik” ve “arayerdelik”tir. Modernite döneminde dışlanan ve saf olmadığı için eleştirilen melezlik kavramı postmodern dönemle birlikte önem kazanmıştır. Doğru yanıt E'dir.
Soru 80
Aşağıdaki ifadelerden hangisi Joseph-Ernest Renan'a ait olamaz?
Seçenekler
A
Batı Doğu’dan üstündür.
B
Batı Doğu'yu rol model almalıdır
C
Sömürgecilik uygarlığın bir parçasıdır.
D
Doğu'nun ıslahı Batılı insanın yükümlülüğüdür.
E
Batı hammaddeleri işlemede daha verimlidir.
Açıklama:
Renan, 1871 yılında Batı dünyası dışında kalmış, geri, ilkel ve az gelişmiş ülkelerin nasıl
ve ne şekilde gelişmiş uygar dünyanın bir parçası olabilecekleri üzerine çalışmış bir oryantalist olarak bilinmektedir. Ona göre Batı Doğu’dan üstündür, Doğu Batı’yı rol model almalıdır ve bir negro/zenci bile bunu yapabilir/başarabilir. Renan sömürgeciliği uygarlığın/medeniyetin bir parçası olarak görmüştür. Doğru yanıt B'dir.
ve ne şekilde gelişmiş uygar dünyanın bir parçası olabilecekleri üzerine çalışmış bir oryantalist olarak bilinmektedir. Ona göre Batı Doğu’dan üstündür, Doğu Batı’yı rol model almalıdır ve bir negro/zenci bile bunu yapabilir/başarabilir. Renan sömürgeciliği uygarlığın/medeniyetin bir parçası olarak görmüştür. Doğru yanıt B'dir.
Soru 81
Post-Kolonyal (Modern Sömürgecilik) döneminin en yüksek noktası hangi zamana denk gelir?
Seçenekler
A
Sanayi Devrimi dönemi
B
15.-16.yüzyıl
C
Marksizm öncesi dönem
D
Merkantalizm dönemi
E
Kraliçe İkinci Elizabeth dönemi
Açıklama:
Bu süreçte, özellikle 18. yüzyıl sanayi devriminde sömürgecilik yoluyla burjuvazinin elde ettiği sermaye birikimi ve bu birikimin sağladığı ekonomik gücün etkisinin büyük olduğunu vurgulamak gerekir.
Soru 82
Kolonyalizm, Batı tarihinin geleneksel siyasi ve ekonomik anlatısında hangi olayla sembolleştirilir?
Seçenekler
A
Post-kolonyal teorinin ortaya çıkmasında ve gelişmesinde rol oynayan tarihsel ve olgusal arka planla
B
Christopher Columbus’un 1492 yılında Doğu’yu keşfetmek amacıyla batıya doğru yelken açmasıyla
C
Batı-dışı literatürlerin marjinalleşmesini aşmak için bir hareket olarak başlamasıyla
D
15. yüzyılda keşifler sayesinde
E
Avrupa uluslarının deniz yoluyla başka kıtalara ulaşma çabalarıyla
Açıklama:
Kolonyalizm, Batı tarihinin geleneksel siyasi ve ekonomik anlatısında Christopher Columbus’un 1492 yılında Doğu’yu keşfetmek amacıyla batıya doğru yelken açmasıyla sembolleştirilir.
Soru 83
Kolonyalizm ile Emperyalizm arasındaki fark nedir?
Seçenekler
A
Batı kapitalist ekonomisi
B
Merkantilist politikalar
C
İdari ve askerî yerleşim
D
Kölelik
E
Toplumsalstatü
Açıklama:
kolonyalizm sömürgeci ulusların 17. yüzyıl ve 20. yüzyıl arasında Kuzey ve Güney Amerika, Avustralya, Afrika ve birçok Uzak Doğu bölgesinde idari ve askerî yerleşimler tesis ederek ekonomik ve stratejik sömürü ilişkileri kurmalarını ifade etmektedir. Emperyalizm kavramında ise söz konusu ekonomik ve stratejik sömürü ilişkilerini kurmak ve sürdürmek için sömürgeci ulusların sömürülen ulusların bölgelerinde idari ve askerî bir yerleşim yapıları kurmaları zorunlu değildir.
Soru 84
Kolonilerin, herhangi bir düzenlemeye tabi tutulmadan, kolonyal güçler tarafından yönetilmesinin bu güçlerin oluşturdukları imparatorlukların etkinliğine ve meşruiyetine zarar vereceğini ifade eden filozof ve politik ekonomist olan yazar kimdir?
Seçenekler
A
İmmanuel Kant
B
Denis Diderot
C
Karl Marx
D
John Stuart Mill
E
Adam Smith
Açıklama:
Benzer şekilde, İngiliz aydınlanma düşüncesi içerisinde önemli bir yere sahip olan John Stuart Mill (1806 -1873) de kolonilerin, herhangi bir düzenlemeye tabi tutulmadan, kolonyal güçler tarafından yönetilmesinin bu güçlerin oluşturdukları imparatorlukların etkinliğine ve meşruiyetine zarar vereceğini ifade etmekteydi
Soru 85
Post-kolonyal kuramcıların çalışmalarında Marx’ın düşünceleri hangi yönü ile eleştirilir?
Seçenekler
A
Postyapısalcılığın ve postmodernizmin kesişme noktasında olması
B
Kapitalist ekonomik üretim biçimine dönük gerçekleştirdiği yanlış analizler
C
Formel yapıların içine gömülü ve maskelenmiş tarihsel içerikler olması
D
Teorilerilerinin toplumsal gerçekliğin modern çağda ortaya çıkan sosyolojik yaklaşımları analiz edememesi
E
Emperyalist düşüncenin dinamiklerini açıklayamaması
Açıklama:
Her ne kadar, Marx’ın kapitalist ekonomik üretim biçimine dönük gerçekleştirdiği analizler sömürgeci politikaların kısmi bir eleştirisi olarak değerlendirilse de post-kolonyal kuramcıların çalışmalarında Marx’ın düşüncelerinin “Emperyalist düşüncenin dinamiklerini açıklayamayacağı özellikle vurgulanır.” ve bu nedenle “sömürgecilik karşıtı yazarlar emperyalizmi daha uygun biçimde açıklayabilecek alternatif bir analiz biçimi” olarak post-kolonyalizmi geliştirirler
Soru 86
1970’li yılların sonunda, Edward Said’in özellikle Michael Foucault’un “söylem” kavramını ........ (1978) uygulaması ile birlikte popüler hale geldi ve İngiliz edebiyatı ile kesişmesi sonucunda da bugün post-kolonyalizm olarak adlandırılan düşünceye dönüştü. Paragrafta boş kalan kısma gelmesi gereken sözcük hangisidir?
Seçenekler
A
Oryantalizm
B
Post-modernizm
C
Yapısalcılık
D
Kolonyal
E
Post-kolonyal
Açıklama:
İlk etapta Sömürgeci Söylem Teorisi adıyla anılan ve “kültürel uygulamaların, metaforların (mecaz ve benzetmelerin) ve işaretlerin sömürgeci ilişkiler içindeki sosyal hayatı organize etme ve yeniden üretme biçimlerine” odaklanan söz konusu bu çalışma alanı 1970’li yılların sonunda, Edward Said’in özellikle Michael Foucault’un “söylem” kavramını Oryantalizme (1978) uygulaması ile birlikte popüler hale geldi ve İngiliz edebiyatı ile kesişmesi sonucunda da bugün post-kolonyalizm olarak adlandırılan düşünceye dönüştü.
Soru 87
Said’in tercih ettiği kavramlaştırmayla Oryantalizm/şarkiyatçılık Batı’nın Doğu’yu nesneleştirerek tanımlama, ona “Doğu/Şark” şeklinde kendi gerçekliği ile uyuşmayan temsili tek-tip bir kimlik verme, onu Batı’nın istediği yönde dönüştürme, kontrol etme ve kendine bağımlı hale getirmeye hizmet etmektedir. Batının söz konusu bu oryantalist söylemle ne yaptığını söylemek mümkündür?
Seçenekler
A
Sömürgeleştirme
B
Irkçılık
C
Ayrımcılık
D
Ötekileştirme
E
Yok etme
Açıklama:
Said’in tercih ettiği kavramlaştırmayla Oryantalizm/şarkiyatçılık) Batı’nın Doğu’yu nesneleştirerek tanımlama, ona “Doğu/Şark” şeklinde kendi gerçekliği ile uyuşmayan temsili tek-tip bir kimlik verme, onu Batı’nın istediği yönde dönüştürme, kontrol etme ve kendine bağımlı hale getirmeye hizmet etmektedir. Batı söz konusu bu oryantalist söylemle bir tür ırkçılık yapmaktadır.
Soru 88
Edward Said’in 24’ün üzerinde dile çevrilen ve ciddi tartışmalara yol açan Oryantalizm çalışması hangi açıdan eleştirilmemiştir?
Seçenekler
A
Bilimsel sağduyudan uzak oluşu
B
Duygusal dürtülerle yazılması
C
Bir bilgi ve hakikat üretimi ve özne kuruluşu olduğu
D
Said’in bir Şarklı olması
E
Soğukkanlılıktan uzak olması
Açıklama:
Ayrıca “Kitabın bilimsel sağduyudan, akl-ı selimden, soğukkanlılıktan uzak, baştan sona duygusal dürtüler ve heyecanlarla yazıldığı iddia edildi. Kimisi de Said’in ‘kimlik’ sorununa dikkat çekti. Bu bakış açısına göre, her ne kadar hayatının büyük bir bölümü Batı’da geçmiş olsa da Said, bir Şarklıdır ve bakış açısı da Şarklı zihniyetle uyum içinde olmaya eğilimlidir”
Soru 89
Oksidentalizmi tanımlamada literatürde üç farklı bakış açısından söz edilir. Bunlardan ilki hangisidir?
Seçenekler
A
Batı’nın düşmanlarınca insanlık dışı resmedilmesi
B
Nasıl daha iyi Batılı/modern olunur?” sorusunun cevabını verebilecek bir söylem ve/veya bilim olarak tanımlamak
C
Batı düşmanlığı olarak tanımlamak
D
Doğu’nun kendi çıkarları doğrultusunda Batı’yı inceleme ve bir nefsi müdafaa yöntemi olarak tanımlamak
E
Batı sempatizanlığı olarak tanımla
Açıklama:
Oksidentalizmi tanımlamada literatürde üç farklı bakış açısından söz edilir. Bunlardan birincisinin Oksidentalizmi, Doğu’nun kendi çıkarları doğrultusunda Batı’yı inceleme ve bir nefsi müdafaa yöntemi olarak tanımlarken, ikincisinin onu Batı düşmanlığı olarak tanımladığı, üçüncüsünün ise “nasıl daha iyi Batılı/modern olunur?” sorusunun cevabını verebilecek bir söylem ve/veya bilim olarak tanım- ladığı vurgulanır
Soru 90
Spivak yurttaşlık yapılarına hiçbir erişimi olmayan bu nedenle de özne olarak mevcut olmayan kişi anlamında kullandığı madunu temsil edebilen ve görünür kılan hiçbir belgenin olmadığını bu nedenle de kendine ait bir dili ve temsiliyeti olmayan madunu görünür kılmaya çalışan “........” girişimlerinin madunluğa kendisine ait olmayan kurgusal özellikler yükleyerek heterojenliğini inkâr edeceğini savunur.Paragrafta boş kalan kısma gelmesi gereken şık hangisidir?
Seçenekler
A
Maduna ses vermek
B
Yapısöküm
C
Sekülarizm
D
Oryantalizmi ters çevirme
E
Aşağıdan tarih yapma
Açıklama:
Spivak yurttaşlık yapılarına hiçbir erişimi olmayan bu nedenle de özne olarak mevcut olmayan kişi anlamında kullandığı madunu temsil edebilen ve görünür kılan hiçbir belgenin olmadığını bu nedenle de kendine ait bir dili ve temsiliyeti olmayan madunu görünür kılmaya çalışan “aşağıdan tarih yapma” girişimlerinin madunluğa kendisine ait olmayan kurgusal özellikler yükleyerek heterojenliğini inkâr edeceğini savunur
Soru 91
Sömürgeciliğin gelişiminde etkili olmuş tarihsel gelişme aşağıdaki seçeneklerden hangisinde verilmiştir?
Seçenekler
A
Avrupa'da 17. yüzyılda yaşanan mezhep savaşları.
B
Aydınlanma düşüncesinin yükselişi
C
Bilimsel Devrimler
D
Kilisenin otoritesini yitirmesi.
E
15. yüzyılda coğrafi keşifler sayesinde yeni ticaret yollarının keşfedilmesi ve Batı burjuvazisinin küresel bir güç haline gelmeye başlaması.
Açıklama:
Yanıtınız yanlış ise Kolonyalizm ve Post-kolonyalizm Kavramlarının Tanımlanması bölümünü yeniden gözden geçiriniz
Modern sömürgeciliğin gelişiminde özellikle Batı kapitalizminin (merkantilizmin) 15. yüzyılda keşifler sayesinde yeni ticaret yollarıyla küresel bir güç hâline gelmeye başlaması önemli bir rol oynamıştır
Modern sömürgeciliğin gelişiminde özellikle Batı kapitalizminin (merkantilizmin) 15. yüzyılda keşifler sayesinde yeni ticaret yollarıyla küresel bir güç hâline gelmeye başlaması önemli bir rol oynamıştır
Soru 92
Post-kolonyalizmle ilgili aşağıdaki tanımlamalardan hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Sömürgecilik sonrası tarihsel döneme verilen isimdir.
B
Modern sömürgeciliğin 21. yüzyılda aldığı yeni biçimdir.
C
Sömürgeciliğin etkilerinin sanat alanına yansımalarını ifade eden terimdir
D
Sömürgeciliğin sömürge altındaki toplumlar açısından siyasal, ekonomik, kültürel sonuçlarını eleştirel bir bakışla sanat, edebiyat, tarih disiplinlerinden bütüncül bir yaklaşımla inceleyen araştırma dalıdır.
E
Sömürgeciliğin sınıfsal eşitsizliklere etkisini analiz eden disiplindir
Açıklama:
Yanıtınız yanlış ise 'Kolonyalizm ve Post-kolonyalizm kavramlarının tanımlanması' bölümünü yeniden gözden geçiriniz.
Post-kolonyalizm, sömürgeciliğin tarihsel kökenlerini, oluşumunu, gelişimini ve sonuçlarını sosyal,kültürel, ekonomik, siyasal, sanatsal ve edebiyat metinleri üzerinden inceleyen eleştirel söylemin disiplinerarası bir alanıdır.
Post-kolonyalizm, sömürgeciliğin tarihsel kökenlerini, oluşumunu, gelişimini ve sonuçlarını sosyal,kültürel, ekonomik, siyasal, sanatsal ve edebiyat metinleri üzerinden inceleyen eleştirel söylemin disiplinerarası bir alanıdır.
Soru 93
Kendi siyasi, ekonomik, idari yapısını bir başka ulusa dayatarak bu ulusun sahip olduğu kaynakları kullanan 'merkez ülke' ve ele geçirilen 'çevre ülke' arasındaki ilişki açısından 'sömürgeci kolonyalizm' ne anlama gelmektedir?
Seçenekler
A
Sömürgeleştirilmiş çevre ülke içinde güçlü grupların güçsüz gruplar üzerinde kurduğu politik ve ekonomik baskı.
B
Sömürülen çevre ülkedeki değerli madenlerin ve iş gücünün merkantilist politikalar aracılığıyla sıfıra yakın maliyetle merkez ülkeye aktarılması.
C
Merkez ülkenin çevre ülkede yeni yerleşim birimleri kurması.
D
Merkez ülkenin çevre ülkenin yönetim biçimine müdahalede bulunması.
E
Merkez ülke tarafından desteklenen bir siyasal topluluğun çevre ülkede iktidar kurması.
Açıklama:
Yanıtınız yanlış ise 'Modern Kolonyalizmde Temel Tanımlar ve İçsel Ayrımlar' bölümünü yeniden gözden geçiriniz.
Kolonyal formlar arasında en çok bilinen ve en çok işaret edilen tür ise sömürgeci kolonyalizm olarak ifade edilen kolonyalizm türüdür. Kolonyalizmin bu türü diğer kolonyalizm türlerini kapsayabileceği gibi, onlara ek olarak doğal kaynakların ve yerli nüfusun sahip olduğu işgücünün merkez ülkenin faydasına ve ihtiyacına dönük olarak sömürülmesini de içermektedir. Merkantilist politikalara uygun olarak değerli madenlerin merkez ülkeye yani kolonileştirici gücün ana vatanına aktarılması ve köleleştirme üzerinden sağlanan neredeyse sıfır maliyetli işgücü elde edilmesi sömürgeci kolonyalizmin temel
karakteristiğini oluşturmaktadır.
Kolonyal formlar arasında en çok bilinen ve en çok işaret edilen tür ise sömürgeci kolonyalizm olarak ifade edilen kolonyalizm türüdür. Kolonyalizmin bu türü diğer kolonyalizm türlerini kapsayabileceği gibi, onlara ek olarak doğal kaynakların ve yerli nüfusun sahip olduğu işgücünün merkez ülkenin faydasına ve ihtiyacına dönük olarak sömürülmesini de içermektedir. Merkantilist politikalara uygun olarak değerli madenlerin merkez ülkeye yani kolonileştirici gücün ana vatanına aktarılması ve köleleştirme üzerinden sağlanan neredeyse sıfır maliyetli işgücü elde edilmesi sömürgeci kolonyalizmin temel
karakteristiğini oluşturmaktadır.
Soru 94
Aşağıdaki kavramlardan hangisi sömürge ve sömürülen ülkeler arasındaki eşitsiz ekonomik ve kültürel güç ilişkilerinin doğrudan ve zorunlu olarak politik kontrol uygulanmaksızın gerçekleşmesi durumunu ifade eder?
Seçenekler
A
Emperyalizm
B
Yeni kolonyalizm
C
İçsel kolonyalizm
D
Vekalet kolonyalizmi
E
Yerleşimci kolonyalizm
Açıklama:
Yanıtınız yanlış ise Modern Kolonyalizmde Temel Tanımlar ve İçsel Ayrımlar bölümünü yeniden gözden geçiriniz
Emperyalizm kavramı ile ifade edilen sömürgecilik biçimi politik araçlar üzerinden, sömürge ve sömüren güçler arasındaki eşitsiz ekonomik güç ilişkisi üzerinden ya da kültürel etki üzerinden gerçekleşebilmektedir Bir diğer deyişle, emperyalizm olarak ifade edilen sömürgecilikte, sömürünün hangi araç üzerinden ve direkt veya dolaylı olarak gerçekleşip gerçekleşmediği belirleyici bir kıstas değildir. Kolonyalizm olarak bilinen sömürgecilik
biçiminde ise, kolonyal güç koloni üzerinde doğrudan bir politik güç kurmakta,
koloni bölgesinin siyasal ve idari yapısını ve bu yapının hangi kurallar ve yasalar çerçevesinde işleyeceğini belirlemektedir.
Emperyalizm kavramı ile ifade edilen sömürgecilik biçimi politik araçlar üzerinden, sömürge ve sömüren güçler arasındaki eşitsiz ekonomik güç ilişkisi üzerinden ya da kültürel etki üzerinden gerçekleşebilmektedir Bir diğer deyişle, emperyalizm olarak ifade edilen sömürgecilikte, sömürünün hangi araç üzerinden ve direkt veya dolaylı olarak gerçekleşip gerçekleşmediği belirleyici bir kıstas değildir. Kolonyalizm olarak bilinen sömürgecilik
biçiminde ise, kolonyal güç koloni üzerinde doğrudan bir politik güç kurmakta,
koloni bölgesinin siyasal ve idari yapısını ve bu yapının hangi kurallar ve yasalar çerçevesinde işleyeceğini belirlemektedir.
Soru 95
Kolonyalist politikaların meşruiyetinin 17. ve 18. yüzyıllarda Avrupalı düşünürler tarafından sorgulanmasının sebebi aşağıdakilerden hangisi olamaz?
Seçenekler
A
Aydınlanma düşüncesinin 'kendi aklını kullanma', 'kendini yönetme' ideallerini yüceltmesi.
B
Köleleştirici politikaların yerli halklara yaklaşımının evrensel özgür ve rasyonel insan tanımına uygun olmaması.
C
Güçsüz toplumların güçlü toplumların hegemonyasını kabul etmesinin rasyonel bir boyun eğiş olarak düşünülmesi.
D
İnsan yerleşiminin, özgün kültürel pratiklerin ve hukuk kurallarının bulunduğu toprakları işgal etmenin 'medenileştirme' kavramıyla meşrulaştırılamayacağının fark edilmesi.
E
Medeniyet ölçüsünün ticari ilişkilerle değil bağımsız siyasal kurumlar ve hukuk kurallarla ilişkili olduğunun düşünülmesi.
Açıklama:
Yanıtınız yanlış ise 'Kolonyalizme İçeriden Eleştiriler' bölümünü gözden geçiriniz.
Aydınlanma Çağı ve Modernlik döneminin düşünürlerinin evrensel tanımlamalarına göre medeniyet insanın aklıyla kendi kaderini tayin edebildiği toplumlarda, bağımsız siyasi ve hukuk kurumlarının işlediği, özgün kültürel pratiklerin korunduğu toplumlarda gelişir. Bu nedenle güçsüz toplumların güçlü toplumlarca sömürülmesi rasyonel biçimde gerekçelendirilemeyecek bir eşitsizlik durumudur.
Aydınlanma Çağı ve Modernlik döneminin düşünürlerinin evrensel tanımlamalarına göre medeniyet insanın aklıyla kendi kaderini tayin edebildiği toplumlarda, bağımsız siyasi ve hukuk kurumlarının işlediği, özgün kültürel pratiklerin korunduğu toplumlarda gelişir. Bu nedenle güçsüz toplumların güçlü toplumlarca sömürülmesi rasyonel biçimde gerekçelendirilemeyecek bir eşitsizlik durumudur.
Soru 96
Aşağıdakilerden hangisi 20. yüzyılın ikinci yarısında kolonyalizm çalışmalarında öne çıkan isimlerdendir?
Seçenekler
A
Karl Marx
B
Max Weber
C
Augustee Comte
D
Frantz Fanon
E
Denis Diderot
Açıklama:
Yanıtınız yanlış ise Post-Kolonyal teori ve çalışmaları bölümünü yeniden gözden geçiriniz
20. yüzyılın ikinci yarısında, kolonyalizm çalışmaları farklı yönlerde gelişmeye başladı; özellikle 1950’lerden ve 1960’lardan başlayarak, Frantz Fanon (1969) ve Albert Memmi (1967), sömürgecilikte yer alan ırksal egemenlik biçimlerini ve Afrika’daki kültürel ve psikolojik etkilerini incelemişlerdir.
20. yüzyılın ikinci yarısında, kolonyalizm çalışmaları farklı yönlerde gelişmeye başladı; özellikle 1950’lerden ve 1960’lardan başlayarak, Frantz Fanon (1969) ve Albert Memmi (1967), sömürgecilikte yer alan ırksal egemenlik biçimlerini ve Afrika’daki kültürel ve psikolojik etkilerini incelemişlerdir.
Soru 97
Toplum içindeki ve toplumlar arasındaki eşitsizliklere odaklanan eleştirel sosyal paradigmasına ait bir teori olarak post-kolonyal teori aşağıdaki teorik yaklaşımlardan hangisiyle ilişkili olamaz?
Seçenekler
A
Post-modern teori
B
Post-yapısalcı teori
C
Marksist teori
D
Feminist teori
E
Yapısal işlevselci teori
Açıklama:
Yanıtınız yanlış ise 'Post-kolonyal teori ve çalışmaları' konusunu yeniden gözden geçiriniz
Baskı altındaki toplumların sömürgecilik tarihinde yaşadıkları siyasal, ekonomik, kültürel baskıları eleştirel olarak inceleyen postkolonyal teori, güç ilişkilerini ve güçsüz konumdakinin uğradığı eşitsizlikleri ele alan diğer eleştirel kuramlar olan Marksizm, feminizm, post-yapısalcılık ve post-modernizmle kesişmektedir.
Baskı altındaki toplumların sömürgecilik tarihinde yaşadıkları siyasal, ekonomik, kültürel baskıları eleştirel olarak inceleyen postkolonyal teori, güç ilişkilerini ve güçsüz konumdakinin uğradığı eşitsizlikleri ele alan diğer eleştirel kuramlar olan Marksizm, feminizm, post-yapısalcılık ve post-modernizmle kesişmektedir.
Soru 98
Siyasal, ekonomik ve kültürel alanlarda gücü elde tutan Batı toplumlarının kendilerini gelişmiş, üstün ve güçlü özne olarak inşa etmeleri bilgi ve iktidar arasındaki ilişkisini ortaya koyan hangi düşünürün fikirleriyle açıklanabilir?
Seçenekler
A
Said
B
Spivak
C
Marx
D
Foucault
E
Fanon
Açıklama:
Yanıtınız yanlış ise oryantalizm/şarkiyatçılık bölümünü yeniden gözden geçiriniz.
Foucault’cu anlamda kolonyalist söylem, bilgi ve iktidar kavramlarının nasıl iç
içe geçtiğinin en önemli göstergesidir. Buna göre kolonyalist söylem güçlü olan
Batı’nın mevcut gücünün devamı için sürekli olarak Batı’da ve az gelişmiş ülkelerde yeniden üretilmiştir. Kolonyalist söylem Batı’yı güçlü, üstün, gelişmiş, faydalı ve hakikati temsil eden bir “özne” olarak inşa ederken sömürgeleştirilmiş ülkeleri bağımlı, değersiz, tehlikeli ve yetersiz olarak tanımlayarak “nesne”leştirir ve bu yolla Batı’nın sömürüsünü gizleme işlevi görür.
Foucault’cu anlamda kolonyalist söylem, bilgi ve iktidar kavramlarının nasıl iç
içe geçtiğinin en önemli göstergesidir. Buna göre kolonyalist söylem güçlü olan
Batı’nın mevcut gücünün devamı için sürekli olarak Batı’da ve az gelişmiş ülkelerde yeniden üretilmiştir. Kolonyalist söylem Batı’yı güçlü, üstün, gelişmiş, faydalı ve hakikati temsil eden bir “özne” olarak inşa ederken sömürgeleştirilmiş ülkeleri bağımlı, değersiz, tehlikeli ve yetersiz olarak tanımlayarak “nesne”leştirir ve bu yolla Batı’nın sömürüsünü gizleme işlevi görür.
Soru 99
Hindistan'daki Sati geleneği üzerinden baskı gören kadınların kendilerini savunacak bir dil ve temsil sisteminden mahrum olduklarından seslerini duyuramadıklarını ifade eden post-kolonyal teorinin temsilcisi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Gayatri Chakravorty Spivak
B
Robert Blauner
C
Michel Foucault
D
Homi Bhabha
E
Edward Said
Açıklama:
Yanıtınız yanlış ise 'Spivak ve Maduniyet Çalışmaları' bölümünü yeniden gözden geçiriniz.
Spivak, çalışmasında (1988) örnek olarak Hindistan’daki “Sati” (dul kadının
kendisini yakma şeklindeki intiharı) geleneğini örnek verir. Buna göre Batının sömürge yöneticileri barbar olarak algıladıkları bu geleneği yasaklayarak kendilerini kahverengi kadınları kahverengi adamlardan kurtaran/özgürleştiren beyaz medeni erkekler olarak algılarken, Hindistanlı milliyetçiler ise sati yapan kadınları cesur kadınlar olarak algılarlar. Spivak içinse birbiriyle çelişen bu söylemlerin hiçbirisi sati yapan kadını kendi bakış açısından kavrayamaz ve bu noktada her ikisi de madunu dışlar. Nitekim Spivak, kocalarının ardından sati olarak yakılan bu kadınların özne olarak mevcut olmadıklarını, bu nedenle konuşabilecekleri bir uzam ile kendilerine ait bir dilleri ve öztemsil (self-representation) imkânları bulunmadığını, bu bakımdan ezilen öznenin/madunun sesinin diriltilmesinin oldukça zor olduğunu savunur.
Spivak, çalışmasında (1988) örnek olarak Hindistan’daki “Sati” (dul kadının
kendisini yakma şeklindeki intiharı) geleneğini örnek verir. Buna göre Batının sömürge yöneticileri barbar olarak algıladıkları bu geleneği yasaklayarak kendilerini kahverengi kadınları kahverengi adamlardan kurtaran/özgürleştiren beyaz medeni erkekler olarak algılarken, Hindistanlı milliyetçiler ise sati yapan kadınları cesur kadınlar olarak algılarlar. Spivak içinse birbiriyle çelişen bu söylemlerin hiçbirisi sati yapan kadını kendi bakış açısından kavrayamaz ve bu noktada her ikisi de madunu dışlar. Nitekim Spivak, kocalarının ardından sati olarak yakılan bu kadınların özne olarak mevcut olmadıklarını, bu nedenle konuşabilecekleri bir uzam ile kendilerine ait bir dilleri ve öztemsil (self-representation) imkânları bulunmadığını, bu bakımdan ezilen öznenin/madunun sesinin diriltilmesinin oldukça zor olduğunu savunur.
Soru 100
Edward Said'in geliştirdiği 'Oryantalizm' kavramı aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru şekilde tanımlanmıştır?
Seçenekler
A
Batı ülkelerinin Doğu ülkelerine ekonomik ambargo uygulaması.
B
Batı ülkelerinin Doğu ülkelerinin siyasi yönetim biçimlerine doğrudan müdahalesi
C
Batı’nın Doğu’yu nesneleştirerek tanımlaması, ona “Doğu/Şark” şeklinde kendi karşıtı olacak temsili tek-tip bir kimlik vermesi, kendi istediği doğrultuda kontrol etme ve kendine bağımlı hale getirmesi.
D
Batılı sanatçıların Doğu sanatından etkilenmesi.
E
Doğu toplumlarının Batı toplumlarına ait kültürel öğeleri aşağılaması
Açıklama:
Yanıtınız yanlış ise Şarkiyatçılık/Oryantalizm konusunu gözden geçiriniz.
Edward Said'e göre göre kolonyalist söylem (veya Said’in tercih ettiği kavramlaştırmayla Oryantalizm/şarkiyatçılık) Batı’nın Doğu’yu nesneleştirerek tanımlama, ona “Doğu/Şark” şeklinde kendi gerçekliği ile uyuşmayan temsili tek-tip bir kimlik verme, onu Batı’nın istediği yönde dönüştürme, kontrol etme ve kendine bağımlı hale getirmeye hizmet etmektedir. Batı söz konusu bu oryantalist söylemle bir tür ırkçılık yapmaktadır.
Edward Said'e göre göre kolonyalist söylem (veya Said’in tercih ettiği kavramlaştırmayla Oryantalizm/şarkiyatçılık) Batı’nın Doğu’yu nesneleştirerek tanımlama, ona “Doğu/Şark” şeklinde kendi gerçekliği ile uyuşmayan temsili tek-tip bir kimlik verme, onu Batı’nın istediği yönde dönüştürme, kontrol etme ve kendine bağımlı hale getirmeye hizmet etmektedir. Batı söz konusu bu oryantalist söylemle bir tür ırkçılık yapmaktadır.
Soru 101
"Bir grup insanın başka bir grup insan tarafından çeşitli araçlarla kontrol altına alınması ya da baskı altında tutulması" ne demektir?
Seçenekler
A
Kolonyalizm
B
Post-Kolonyalizm
C
Modernleşme
D
Emperyalizm
E
Sömürgecilik
Açıklama:
Kolonyalizm en geniş ve basit tanımıyla bir grup insanın başka bir grup insan
tarafından çeşitli araçlarla kontrol altına alınması ya da baskı altında tutulması
olarak tanımlanabilir
tarafından çeşitli araçlarla kontrol altına alınması ya da baskı altında tutulması
olarak tanımlanabilir
Soru 102
"Yeni Dünyanın Keşfi" tanımı ne için kullanılır?
Seçenekler
A
“ana yurt” yani “metropolis”in ihtiyacı olan tarım ürünlerinin karşılanması için fethedilen yerlerin tanımıdır.
B
Batı tarihinin geleneksel siyasi ve ekonomik anlatısında Christopher Columbus’un 1492 yılında Doğu’yu keşfetmek amacıyla batıya doğru yelken açması olarak tanımlanır.
C
yerli bir çoğunluk ile yabancı bir işgalci azınlık arasındaki tipik bir sosyal ve ekonomik ilişki biçimidir
D
bir ulusun ya da bir grup insanın siyasal, idari ve ekonomik otoritesini başka bir grup insan ya da ulus üzerine çok çeşitli kaynakları ele geçirmek ve kendisi için kullanmak üzere genişletmesidir.
E
kolonileştirilmiş olan ulusların, bir zamanlar kolonileştirilmiş olmalarının sosyal ve kültürel alanda doğurduğu güncel sonuçlar ve bu sonuçların dile, sanata, siyasete, uluslararası ilişkilere, edebiyata ve ekonomik hayata aksettirdiği eşitsiz ilişki biçimlerini eleştirel bir gözle inceleyen çalışmalardır.
Açıklama:
ygulamalarını tarihsel bir arka plan olarak ele almaktadır.
Kolonyalizm, Batı tarihinin geleneksel siyasi ve ekonomik anlatısında Christopher Columbus’un 1492 yılında Doğu’yu keşfetmek amacıyla batıya doğru
yelken açmasıyla sembolleştirilir. “Yeni Dünyanın Keşfi” olarak ifade edilen bu
başlangıcı, Macionis ve Plummer’ın (2008: 285) sözleriyle ifade edecek olursak,
“dünyanın bir bölgesinin başka bir bölgesi tarafından sistematik olarak ele geçirilmesi” olarak işaret etmek daha doğru olacaktır.
Kolonyalizm, Batı tarihinin geleneksel siyasi ve ekonomik anlatısında Christopher Columbus’un 1492 yılında Doğu’yu keşfetmek amacıyla batıya doğru
yelken açmasıyla sembolleştirilir. “Yeni Dünyanın Keşfi” olarak ifade edilen bu
başlangıcı, Macionis ve Plummer’ın (2008: 285) sözleriyle ifade edecek olursak,
“dünyanın bir bölgesinin başka bir bölgesi tarafından sistematik olarak ele geçirilmesi” olarak işaret etmek daha doğru olacaktır.
Soru 103
Christopher Columbus kaç yılında Doğu’yu keşfetmek amacıyla batıya doğru yelken açmıştır?
Seçenekler
A
1490
B
1491
C
1492
D
1493
E
1494
Açıklama:
Kolonyalizm, Batı tarihinin geleneksel siyasi ve ekonomik anlatısında Christopher Columbus’un 1492 yılında Doğu’yu keşfetmek amacıyla batıya doğru
yelken açmasıyla sembolleştirilir.
yelken açmasıyla sembolleştirilir.
Soru 104
“Keşifler Çağı” kaçıncı yy.a denk gelmektedir?
Seçenekler
A
14. yüzyılın başları
B
14. yüzyılın sonları
C
15. yüzyılın başları
D
15. yüzyılın sonları
E
16. yüzyılın başları
Açıklama:
Modern kolonyalizmin başlangıcı olarak, 15. yüzyılın sonlarında Christopher
Columbus’un İspanya Krallığı adına doğuyu aramak amacıyla batıya doğru yelken açmasıyla başlayan ve “Keşifler Çağı” olarak da nitelendirilen sürecin işaret
edildiğini belirtmiştik
Columbus’un İspanya Krallığı adına doğuyu aramak amacıyla batıya doğru yelken açmasıyla başlayan ve “Keşifler Çağı” olarak da nitelendirilen sürecin işaret
edildiğini belirtmiştik
Soru 105
“kros staf ” adı verilen alet ne işe yaramaktadır?
Seçenekler
A
boylam bilgilerini ölçmeye yarar.
B
denizin derinlik seviyesini ölçer.
C
deniz altından numuneler alınmasını sağlar.
D
konum bilgilerini sağlar.
E
enlem derecesini belirler.
Açıklama:
Bir başka teknolojik gelişme ise,
bulunulan enlem derecesini belirlemeye yarayan “kros staf ” adı verilen aletin keşfidir.
bulunulan enlem derecesini belirlemeye yarayan “kros staf ” adı verilen aletin keşfidir.
Soru 106
Aşağıdakilerden hangisi kolonyalizmin farklı birçok formundan biri değildir?
Seçenekler
A
içsel kolonyalizm
B
vekâlet kolonyalizmi
C
yerleşimci kolonyalizm
D
sömürgeci kolonyalizm
E
emperyal kolonyalizm
Açıklama:
Kolonyalizm tarihinde
içsel kolonyalizm,
vekâlet kolonyalizmi,
yerleşimci kolonyalizm ve
sömürgeci kolonyalizm gibi
kolonyalizmin farklı birçok
formu gözlemlenmiştir.
içsel kolonyalizm,
vekâlet kolonyalizmi,
yerleşimci kolonyalizm ve
sömürgeci kolonyalizm gibi
kolonyalizmin farklı birçok
formu gözlemlenmiştir.
Soru 107
Batı ile Doğu toplumları arasındaki sömürü ilişkilerini eleştirel olarak ele almakta ve kültür emperyalizmi (popüler kültür çalışmaları) üzerinde önemle duran teori aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
emperyal teori
B
oksidentializm
C
oryantalizm
D
postkolonyal teori
E
kolonyal teori
Açıklama:
Edward Said’in yanı sıra önemli temsilcileri arasında, Homi Bhabha ve Gayatri Spivak’ın da bulunduğu postkolonyal teori özellikle Batı ile Doğu toplumları arasındaki sömürü ilişkilerini eleştirel olarak ele almakta ve kültür emperyalizmi (popüler kültür çalışmaları) üzerinde önemle durmaktadır.
Soru 108
postyapısalcılık kaç yılında hangi ülkede ortaya çıkmış ve yayılmıştır?
Seçenekler
A
1950'ler Almanya
B
1950'ler Amerika
C
1960'lar Fransa
D
1960'lar İspanya
E
1970'ler İngiltere
Açıklama:
Tarihsel olarak postyapısalcılık 1960’larda Fransa’da
ortaya çıkan ve hızla diğer ülkelere yayılan geniş tabanlı, dolayısıyla gevşek biçimde yapılandırılmış, disiplinlerarası bir hareket olarak bilinir
ortaya çıkan ve hızla diğer ülkelere yayılan geniş tabanlı, dolayısıyla gevşek biçimde yapılandırılmış, disiplinlerarası bir hareket olarak bilinir
Soru 109
Aşağıdakilerden hangi söyleme göre, Doğu kadim topraklardır ve tek tanrılı dinlerin anavatanıdır?
Seçenekler
A
Oryantalist
B
Oksidentalist
C
Şarkiyatçı
D
Sömürgeci
E
Kolonyalist
Açıklama:
Oksidentalist söyleme göre, Doğu
kadim topraklardır ve tek tanrılı dinlerin anavatanıdır.
kadim topraklardır ve tek tanrılı dinlerin anavatanıdır.
Soru 110
“maduniyet çalışmaları” olarak bilinen çalışmaların temeli kaç yılında atılmıştır?
Seçenekler
A
1980'li yıllar
B
1970'li yıllar
C
1960'lı yıllar
D
1950'li yıllar
E
1940'lı yıllar
Açıklama:
Bu noktada, 1980’li yıllarda, Ranajit Guha önderliğinde bir grup Hintli tarihçinin sömürgeci söylem tarafından göz ardı edilerek sessizleştirilmiş olan madunları görünür kılmaya yönelik olarak başlattıkları çalışmaların bugün postkolonyal ekol içinde “maduniyet çalışmaları” (Subaltern Studies) adı altında yeni
bir eleştirel çalışma alanı başlattığı bilinmektedir.
bir eleştirel çalışma alanı başlattığı bilinmektedir.
Soru 111
I. Ekonomik
II. Siyasal
III. Askeri
IV. Sosyal-Kültürel
V. İdeolojik
Yukardakilerden hangi/hangileri baskı altına alan insan grubunun, baskı altına alınan insan grubunu kontrol altında tutmak için kullandığı araçlardandır?
II. Siyasal
III. Askeri
IV. Sosyal-Kültürel
V. İdeolojik
Yukardakilerden hangi/hangileri baskı altına alan insan grubunun, baskı altına alınan insan grubunu kontrol altında tutmak için kullandığı araçlardandır?
Seçenekler
A
I, II, III, IV, V
B
I, II, III, IV
C
I, II, III
D
I, II
E
III, IV, V
Açıklama:
Kolonyal baskı altına alma (veya alınma) durumunun kendisi birçok farklı biçim alabileceği gibi, baskı altına alan insan grubunun (kolonyal güç) baskı altına alınan insan grubunu (koloni) kontrol altında tutmak için birçok farklı aracı kullanmasını ifade edebilmektedir. Bu araçlar kimi zaman ekonomik araçlar, kimi zaman siyasal araçlar, kimi zaman askerî araçlar ve kimi zaman da sosyal, kültürel ve ideolojik araçlar olarak kendilerini gösterebilmektedir. Yine aynı şekilde, baskı altına almanın biçimi de kullanılan söz konusu bu araçlara benzer şekilde ekonomik, siyasal, askerî, sosyal, kültürel veya ideolojik bir biçim alabilmektedir.
Doğru cevap A'dır.
Doğru cevap A'dır.
Soru 112
Post-kolonyal teori kaç araştırma ve tartışma alanı üzerinden ilerlemektedir?
Seçenekler
A
6
B
5
C
4
D
3
E
2
Açıklama:
Kendi içerisinde birçok farklı bakış açısını ve kuramsal tartışmayı/araştırmayı barındıran post-kolonyal teori daha çok iki araştırma ve tartışma alanı üzerinden ilerlemektedir. Bunlardan birincisi, kolonileştirici güçlerin kolonileştirdikleri (ya da kolonileştirmeyi amaçladıkları) ülke ve insanları nasıl tanımladıkları ve bu tanımlamaların farklı biçimler alan kolonileştirme çaba ve uygulamalarına sağladığı bilgisel ve ahlaki zemine eleştirel bir gözle yaklaşan çalışmalardır. İkincisi ise, Keşifler Çağı’nda ve onu takip eden süreç içerisinde kolonileştirilmiş olan ulusların, bir zamanlar kolonileştirilmiş olmalarının sosyal ve kültürel alanda doğurduğu güncel sonuçlar ve bu sonuçların dile, sanata, siyasete, uluslararası ilişkilere, edebiyata ve ekonomik hayata aksettirdiği eşitsiz ilişki biçimlerini eleştirel bir gözle inceleyen çalışmalar olarak işaret edilebilir.
Doğru cevap E'dir.
Doğru cevap E'dir.
Soru 113
ilerden hangisi Postkolonyal teorinin gelişiminde önemli etkisi olan düşünürlerden değildir?
Seçenekler
A
Immanuel Wallerstein
B
Bernars Lewis
C
Paul Baran
D
Paul Sweezy
E
Samir Amin
Açıklama:
Post-Marksist düşünürlerden özellikle Immanuel Wallerstein, Paul Baran, Paul Sweezy ve Samir Amin’in çalışmalarının da Postkolonyal teorinin gelişiminde önemli bir etkisi olduğu bilinmektedir.
Doğru cevap B'dir.
Doğru cevap B'dir.
Soru 114
20. yüzyılın başında dünya üzerinde en çok koloniye sahip olan ülke olarak “üzerinde güneş batmayan imparatorluk” olarak anılan ülke aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İspanya
B
Almanya
C
İngiltere
D
Hollanda
E
Fransa
Açıklama:
Kolonileştirme ve sömürgecilik döneminin en büyük kazananı ise İngiltere olarak ortaya çıkmıştır. Öyle ki 20. yüzyılın başında dünya üzerinde en çok koloniye sahip olan ülke olarak “üzerinde güneş batmayan imparatorluk” olarak anılır duruma gelmiş ve kontrolü altındaki topraklar 35,5 milyon kilometrekareye kadar çıkmıştır.
Doğru cevap C'dir.
Doğru cevap C'dir.
Soru 115
Kolonileştirici güç, yani kendi siyasi, ekonomik ve idari yapısını bir başka ulusun üzerine sahip oldukları kaynakları sömürmek amacıyla genişleten ülkeyi ifade eden seçenek aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
Seçenekler
A
Oryantalizm
B
Sömürge
C
Çevre ülke
D
Merkez ülke
E
Koloni
Açıklama:
Kolonyalizme ilişkin tartışmalarda, kolonileştirici güç, yani kendi siyasi, ekonomik ve idari yapısını bir başka ulusun üzerine sahip oldukları kaynakları sömürmek amacıyla genişleten ülke sıklıkla “ana ülke” ya da “merkez ülke” olarak ifade edilmektedir. Yine sıklıkla, kaynakları ele geçirilen ve sömürülen ülke ise “koloni”, “sömürge” ya da “çevre ülke” olarak ifade edilmektedir.
Doğru cevap D'dir.
Doğru cevap D'dir.
Soru 116
Hâkim kolonyal güç tarafından desteklenen bir grubun başka bir grubun bölgesinde kurduğu yerleşimi ve bu yerleşim vasıtasıyla gerçekleştirdiği sömürüyü ifade eden kolonyalizm türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Vekalet kolonyalizmi
B
Çevresel kolonyalizm
C
Sömürgeci kolonyalizm
D
Yerleşimci kolonyalizm
E
İçsel kolonyalizm
Açıklama:
Vekalet kolonyalizmi ile ifade edilen, hâkim kolonyal güç tarafından desteklenen bir grubun başka bir grubun bölgesinde kurduğu yerleşim ve bu yerleşim vasıtasıyla gerçekleştirdiği sömürüdür.
Doğru cevap A'dır.
Doğru cevap A'dır.
Soru 117
Aşağıdakilerden hangisi kolonyalizmin bir “barbarlık” gösterisi olarak gören düşünürlerdendir?
Seçenekler
A
Immanuel Kant
B
Denis Diderot
C
Herbert Spencer
D
Comte
E
Franklin Giddens
Açıklama:
Kimi Fransız düşünürlere göre, her ne kadar kolonyalist politikaları kendilerini birer “medenileştirme” girişimi olarak gösterse de esasında yol açtığı sonuçlar üzerinden düşünüldüğünde kolonyalizmin kendisi bir “barbarlık” gösterisiydi. Örneğin, Denis Diderot’a göre kolonyal imparatorlukların kendisi birer barbarlık yapılarıydı.
Doğru cevap B'dir.
Doğru cevap B'dir.
Soru 118
1914 yılında dünya üzerindeki toprakların yaklaşık yüzde 85’nin Avrupalı uluslar tarafından kolonileştirilmiş ya da hükümranlık altına alınmış olduğunu belirten kişi kimdir?
Seçenekler
A
Marx
B
Samir Amin
C
Edward Said
D
Paul Sweezy
E
Paul Baran
Açıklama:
Filistin’in İsrail’e karşı verdiği mücadeleye aktif desteği ile de oldukça yakından tanınan dünyaca ünlü edebiyat eleştirmeni Edward Said, 1914 yılında dünya üzerindeki toprakların yaklaşık yüzde 85’nin Avrupalı uluslar tarafından kolonileştirilmiş ya da hükümranlık altına alınmış olduğunu belirtmektedir.
Doğru cevap C'dir.
Doğru cevap C'dir.
Soru 119
Oryantalist söylem Doğu'yu nasıl tasvir eder?
Seçenekler
A
İlerici
B
Nitelikli
C
Akılcı
D
Barbar
E
Üstün
Açıklama:
Oryantalist söylemin Batı’yı üstün, Doğu’yu ise vahşi ve barbar olarak tasvir eden söz konusu bu temsillerinin, ötekileştirilen, özellikle Arap-İslam halkları için ciddi bir kültürel kimlik sorununu da beraberinde getirdiği bilinmektedir.
Doğru cevap D'dir.
Doğru cevap D'dir.
Soru 120
Oksidentalizmi tanımlamada literatürde kaç farklı bakış açısından söz edilebilir?
Seçenekler
A
6
B
5
C
4
D
3
E
2
Açıklama:
Oksidentalizmi tanımlamada literatürde üç farklı bakış açısından söz edilir. Bunlardan birincisinin Oksidentalizmi, Doğu’nun kendi çıkarları doğrultusunda Batı’yı inceleme ve bir nefsi müdafaa yöntemi olarak tanımlarken, ikincisinin onu Batı düşmanlığı olarak tanımladığı, ucuncusunun ise “nasıl daha iyi Batılı/modern olunur?” sorusunun cevabını verebilecek bir söylem ve/veya bilim olarak tanımladığı vurgulanır.
Doğru cevap D'dir.
Doğru cevap D'dir.