Sosyal Psikoloji I - Tüm Sorular
Ünite 1
Soru 1
“Sosyal psikoloji nedir” sorusuna kesin ve tam olarak verilebilecek bir yanıt yoktur.
Augostinos, Walker ve Donaghue, bu tanımlama sorununu neye bağlarlar?
Augostinos, Walker ve Donaghue, bu tanımlama sorununu neye bağlarlar?
Seçenekler
A
Sosyal psikolojinin yeterince olgunlaşmamış bir disiplin olmasına bağlarlar
B
Çok zor kuram ve analize sahip olmasına bağlarlar
C
İnsanı temel almasına bağlarlar
D
Bir bilim olmamasına bağlarlar
E
İnsana ait olgularla ilgilenmemesine bağlarlar
Açıklama:
“Sosyal psikoloji nedir” sorusuna kesin ve tam olarak verilebilecek bir yanıt yoktur. Bu, disiplinin alanının çok geniş olması ve çok farklı araştırma geleneklerinin bulunmasıyla ilgili bir durum olarak görülebilir. Diğer yandan, Augostinos, Walker
ve Donaghue (2006), bu tanımlama sorununu, sosyal psikolojinin yeterince olgunlaşmamış bir disiplin olmasına bağlarlar.
ve Donaghue (2006), bu tanımlama sorununu, sosyal psikolojinin yeterince olgunlaşmamış bir disiplin olmasına bağlarlar.
Soru 2
Sosyal psikologların çoğu sosyal psikolojiyi..........olarak görmektedir
Yukarıdaki boşluğu aşağıdakilerden hangisi en uygun şekilde tamamlar?
Yukarıdaki boşluğu aşağıdakilerden hangisi en uygun şekilde tamamlar?
Seçenekler
A
psikolojinin bir altdalı
B
psikolojinin önemsiz bir parçası
C
psikolojinin tam zıttı
D
çok karmaşık sistemler bütünü
E
analitik süreçlerin tamamı
Açıklama:
Sosyal psikologların çoğu sosyal psikolojiyi, psikolojinin bir altdalı olarak görmektedir.
Soru 3
Sosyal psikologların birçoğu ünlü sosyal psikolog Gordon W. Allport’un yaptığı sosyal psikoloji tanımını kabul ederler. Bu tanım aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?
Seçenekler
A
“Sosyal psikoloji, insanların diğer insanlar hakkında nasıl düşündüklerinin, onları
nasıl etkilediklerinin ve onlarla nasıl ilişki kurduklarının bilimsel bir biçimde çalışılmasıdır”
nasıl etkilediklerinin ve onlarla nasıl ilişki kurduklarının bilimsel bir biçimde çalışılmasıdır”
B
Sosyal psikoloji insan etkileşimlerini ve bu etkileşimlerin psikolojik temellerini sistematik olarak inceleyen bir disiplindir”
C
“Sosyal psikoloji bireylerin, davranış, duygu ve düşüncelerinin başkalarının gerçek, hayal edilen veya ima edilen varlığından nasıl etkilendiğinin bilimsel yollarla araştırılmasıdır''
D
“Sosyal psikoloji, sosyal ve kültürel ortamdaki birey davranışının özelliklerinin ve nedenlerinin bilimsel bir biçimde incelenmesidir”
E
“sosyal psikologların uğraştığı şey”
Açıklama:
“Sosyal psikoloji bireylerin, davranış, duygu ve düşüncelerinin başkalarının gerçek, hayal edilen veya ima edilen varlığından nasıl etkilendiğinin bilimsel yollarla araştırılmasıdır
Soru 4
Günümüzde dünyanın her yerinde sosyal psikoloji mevcut olsa da, büyük ölçüde aşağıdaki ülkelerin hangisinde görüldüğü söylenebilir?
Seçenekler
A
Çin
B
Hindistan
C
Türkiye
D
Avustralya
E
Meksika
Açıklama:
Günümüzde dünyanın her yerinde sosyal psikoloji mevcut olsa da, büyük ölçüde ABD
ve Avrupa (Avustralya, Yeni Zelanda ve Kanada da eklenebilir) merkezli bir sosyal psikolojinin ağır bastığı söylenebilir.
ve Avrupa (Avustralya, Yeni Zelanda ve Kanada da eklenebilir) merkezli bir sosyal psikolojinin ağır bastığı söylenebilir.
Soru 5
''19. yüzyılda, Almanya’da geliştirilmiş, kültürel davranışın tarihsel ve karşılaştırmalı olarak çalışılması gerektiğini öne süren bir sosyal psikolojik yaklaşımdır.''
Yukarıda açıklanan bu yaklaşımın adı nedir?
Yukarıda açıklanan bu yaklaşımın adı nedir?
Seçenekler
A
Völkerpsikoloji
B
Kültür Antropolojisi
C
Sosyal Etkileşim
D
halk danışmanlığı
E
deneysel psikoloji
Açıklama:
Völkerpsikoloji:19. yüzyılda, Almanya’da geliştirilmiş, kültürel davranışın tarihsel
ve karşılaştırmalı olarak çalışılması gerektiğini öne süren bir sosyal psikolojik yaklaşımdır.
ve karşılaştırmalı olarak çalışılması gerektiğini öne süren bir sosyal psikolojik yaklaşımdır.
Soru 6
''Grup Zihni'' neye denir?
Seçenekler
A
19. yüzyılın sonunda Fransız kuramcı Gustave Le Bon ile başlayan, bireysel psikolojiden farklı olarak kitlelerin kendine özgü psikolojisi olduğunu ileri süren bir sosyal psikolojik yaklaşımdır
B
Diğer insanların varlığının bireysel performansı arttırdığı süreçtir.
C
sosyal sıfatının pek çok sosyal psikolog tarafından farklı anlaşılmasıdır
D
çok az sayıda insanı ilgilendiren problemler
E
Gustave Le Bon tarafından geliştirilmiş, çeşitli psikolojik mekanizmalar aracılığıyla, insan kollektivitesinin tek bir varlık, psikolojik kitle haline gelmesine işaret eden kavramdır.
Açıklama:
Grup Zihni: Gustave Le Bon tarafından geliştirilmiş, çeşitli psikolojik mekanizmalar aracılığıyla, insan kollektivitesinin tek bir varlık, psikolojik kitle haline gelmesine
işaret eden kavramdır
işaret eden kavramdır
Soru 7
Psikolojik sosyal psikolojinin temsilcisi olarak, tüm görüşünü içgüdü kavramına dayandırmıştır. Darwin’in evrim kuramından etkilenen bu düşünür, doğuştan getirilen zihinsel özellikleri sosyal yaşamın temeli olarak görmüştür.
Yukarıda adı geçen, Psikolojik sosyal psikolojinin temsilcisi kimdir?
Yukarıda adı geçen, Psikolojik sosyal psikolojinin temsilcisi kimdir?
Seçenekler
A
McDougall
B
Floyd Allport
C
Kurt Lewin
D
Solomon Asch
E
McGarty
Açıklama:
Psikolojik sosyal psikolojinin temsilcisi olarak McDougall, tüm görüşünü içgüdü kavramına dayandırmıştır. Darwin’in evrim kuramından etkilenen McDougall, doğuştan getirilen zihinsel özellikleri sosyal yaşamın temeli olarak görmüştür
Soru 8
Atıf Kuramı: İnsanların sosyal etkileşimde neden ve sonuç ilişkilerini nasıl çıkarsadıklarını açıklamak üzere geliştirilmiş bir yaklaşımdır.
Bu kuramın temelini atan kimdir?
Bu kuramın temelini atan kimdir?
Seçenekler
A
Muzaffer Şerif Başoğlu
B
Henri Tajfel
C
Fritz Heider
D
Serge Moscovici
E
S. Alexander Haslam
Açıklama:
Temelini Heider’ın attığı atıf kuramı, bireylerin günlük yaşamda diğerlerinin davranışlarını nasıl açıkladıklarına odaklanan bir kuramdır
Soru 9
Aşağıdakilerden hangisi Doğal gözlemin güçlü yanlarından biridir?
Seçenekler
A
Bu yöntemde çoğu kez sayısal veriler elde edilemez. Bu da toplanan verileri standartlaştırma sorunu yaratabilir
B
Gözlenen davranış belirli bir zamana, yere ve bir grup insana bağlı olduğundan, yani yinelenmeyen ve sadece bir kez görülebilecek nitelikte olduğundan, genel sonuçlar çıkarılmamalıdır
C
Doğal gözlemin bir başka sınırlılığı “gözlemci etkisi” olarak adlandırılan durumdur
D
Gözlenilen kişiler, gözlendiklerini bildiklerinde “doğal” olmayıp, “tepkisel” davranmaya başlar.
E
Bu yöntemin kullanıldığı araştırmalar sık sık gerçek hayata uygulanabilen denencelerin geliştirilmesini sağlar, çünkü gözlenen gerçek hayattır
Açıklama:
Bu yöntemin kullanıldığı araştırmalar sık sık gerçek hayata uygulanabilen denencelerin geliştirilmesini sağlar, çünkü gözlenen gerçek hayattır
Soru 10
Survey yönteminde veri toplama tekniği olarak anket ve görüşme kullanılır. Aşağıdakilerden hangisi Surveyin güçlü yanlarından biridir?
Seçenekler
A
Survey ile çok miktarda bilgi toplanır, ancak bu bilgi yüzeyseldir.
B
Büyük örneklem alınması gereken durumlarda çok zaman ve paraya ihtiyaç vardır
C
Bu yöntem, diğer yöntemlere göre zaman ve maddi kaynakların kullanımı açısından
daha tasarrufludur
daha tasarrufludur
D
Kendisine genelleme yapılmak istenen evren çok geniş ise, örneklem oluşturma bir sorun yaratabilir
E
Surveyde katılımcıların yanıtlarına bağlı kalma zorunluluğu vardır. Katılımcılar ise
anket ve görüşmede çok çeşitli etmenlerin etkisi altında kalarak yanıt verebilirler
anket ve görüşmede çok çeşitli etmenlerin etkisi altında kalarak yanıt verebilirler
Açıklama:
Bu yöntem, diğer yöntemlere göre zaman ve maddi kaynakların kullanımı açısından
daha tasarrufludur.
daha tasarrufludur.
Soru 11
Aşağıdaki bilim adamlarından hangilerine göre tarihsel olarak sosyal psikoloji, psikoloji ve sosyolojinin çocuğudur ama ikisine de benzemeyen, kendine
ait kimlik kurmaya çalışan bir disiplindir?
ait kimlik kurmaya çalışan bir disiplindir?
Seçenekler
A
McGarty ve Haslam
B
Hogg ve Vaughan
C
Augostinos, Walker ve Donaghue
D
Gordon W. Allport
E
Gough ve Mcfadden
Açıklama:
Augostinos, Walker ve Donaghue
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi modern sosyal psikologların uğraştığı “şeyler” den biri değildir?
Seçenekler
A
itaat
B
sosyal biliş
C
saldırganlık
D
sağlık sorunları
E
liderlik
Açıklama:
sağlık sorunları
Soru 13
Modern sosyal psikoloji, 20. yüzyılın başından itibaren hjangi ülkede varlık göstermiştir?
Seçenekler
A
İtalya
B
ABD
C
Yunanistan
D
Japonya
E
Kore
Açıklama:
ABD
Soru 14
Aşağıdakilerden hangisi 19. yüzyılda, Almanya’da geliştirilmiş, kültürel davranışın tarihselve karşılaştırmalı olarak çalışılması gerektiğini öne süren bir sosyal psikolojik yaklaşımdır?
Seçenekler
A
Völkerpsikoloji
B
Kitle Psikolojisi
C
Grup Zihni
D
Sosyal Hızlandırma
E
Davranışçı Sosyal Psikoloji
Açıklama:
Völkerpsikoloji
Soru 15
Aşağıdakilerden hangisi 19. yüzyılın sonunda Fransız kuramcı Gustave Le Bon ile başlayan, bireysel psikolojiden farklı olarak kitlelerin kendine özgü psikolojisi olduğunu ileri süren bir sosyal psikolojik yaklaşımdır?
Seçenekler
A
Völkerpsikoloji
B
Kitle Psikolojisi
C
Grup Zihni
D
Sosyal Hızlandırma
E
Davranışçı Sosyal Psikoloji
Açıklama:
Kitle Psikolojisi
Soru 16
Aşağıdakilerden hangisi Gustave Le Bon tarafından geliştirilmiş, çeşitli psikolojik mekanizmalar aracılığıyla, insan kollektivitesinin tek bir varlık, psikolojik kitle haline gelmesine işaret eden kavramdır?
Seçenekler
A
Sosyal Hızlandırma
B
Sosyal Karşılaştırma
C
Bilişsel Çelişki
D
Sosyal Kimlik
E
Grup Zihni
Açıklama:
Grup Zihni
Soru 17
Aşağıdakilerden hangisi diğer insanların varlığının bireysel performansı arttırdığı
sürece verilen addır?
sürece verilen addır?
Seçenekler
A
Grup Zihni
B
Sosyal Karşılaştırma
C
Sosyal Hızlandırma
D
Bilişsel Çelişki
E
Sosyal Temsiller
Açıklama:
Sosyal Hızlandırma
Soru 18
Aşağıdakilerden hangisi insanların sosyal etkileşimde neden ve sonuç ilişkilerini nasıl çıkarsadıklarını açıklamak üzere geliştirilmiş bir yaklaşımdır?
Seçenekler
A
Davranışçı Sosyal Psikoloji
B
Kitle Psikolojisi
C
Völkerpsikoloji
D
Atıf Kuramı
E
Sınırlı Bilgi İşleme
Açıklama:
Atıf Kuramı
Soru 19
İki ya da daha çok değişken arasında kendiliğinden oluşan ilişkileri araştırma yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Korelasyon yöntemi
B
Doğal gözlem
C
Survey
D
Arşiv Araştırması
E
Deneysel Yöntem
Açıklama:
Korelasyon yöntemi
Soru 20
Aşağıdakilerden hangisi surveyin sınırlılıklarından biri değildir?
Seçenekler
A
Survey ile çok miktarda bilgi toplanır, ancak bu bilgi yüzeyseldir.
B
Büyük örneklem alınması gereken durumlarda çok zaman ve paraya ihtiyaç vardır.
C
Kendisine genelleme yapılmak istenen evren çok geniş ise, örneklem oluşturma bir sorun yaratabilir.
D
Surveyde katılımcıların yanıtlarına bağlı kalma zorunluluğu vardır.
E
Örnekleme tekniğiyle yapıldığı için, toplanılan bilgiden genelleme yapılır
Açıklama:
E şıkkı surveyin güçlü yanlarından biridir.
Örnekleme tekniğiyle yapıldığı için, toplanılan bilgiden genelleme yapılır
Örnekleme tekniğiyle yapıldığı için, toplanılan bilgiden genelleme yapılır
Soru 21
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi Sosyal psikoloji tanımı ile ilgili değildir?
Seçenekler
A
“Sosyal psikoloji, sosyal ve kültürel ortamdaki birey davranışının özelliklerinin ve nedenlerinin bilimsel bir biçimde incelenmesidir”
B
“Sosyal psikoloji, insanların diğer insanlar hakkında nasıl düşündüklerinin, onları nasıl etkilediklerinin ve onlarla nasıl ilişki kurduklarının bilimsel bir biçimde çalışılmasıdır”
C
Bir deneyde bağımsız değişkende yapılan değişimin uygulandığı gruptur.
D
“Sosyal psikoloji bireylerin, davranış, duygu ve düşüncelerinin başkalarının gerçek, hayal edilen veya ima edilen varlığından nasıl etkilendiğinin bilimsel yollarla araştırılmasıdır.
E
Sosyal psikoloji insan etkileşimlerini ve bu etkileşimlerin psikolojik temellerini sistematik olarak inceleyen bir disiplindir”
Açıklama:
Sosyal psikolojiyi tanımlama zorluklarının nedenlerini böylece açıkladıktan sonra, hala “sosyal psikoloji nedir” sorusuna verilebilecek tek cümlelik yanıtlar oldukça çeşitli olabilir.
• “Gordon W. Allport’un yaptığı sosyal psikoloji tanımını kabul ederler: “Sosyal psikoloji bireylerin, davranış, duygu ve düşüncelerinin başkalarının gerçek, hayal edilen veya ima edilen varlığından nasıl etkilendiğinin bilimsel yollarla araştırılmasıdır.
• “Sosyal psikoloji, insanların diğer insanlar hakkında nasıl düşündüklerinin, onları nasıl etkilediklerinin ve onlarla nasıl ilişki kurduklarının bilimsel bir biçimde çalışılmasıdır”
• “Sosyal psikoloji, sosyal ve kültürel ortamdaki birey davranışının özelliklerinin ve nedenlerinin bilimsel bir biçimde incelenmesidir”
• Sosyal psikoloji insan etkileşimlerini ve bu etkileşimlerin psikolojik temellerini sistematik olarak inceleyen bir disiplindir”
• “Gordon W. Allport’un yaptığı sosyal psikoloji tanımını kabul ederler: “Sosyal psikoloji bireylerin, davranış, duygu ve düşüncelerinin başkalarının gerçek, hayal edilen veya ima edilen varlığından nasıl etkilendiğinin bilimsel yollarla araştırılmasıdır.
• “Sosyal psikoloji, insanların diğer insanlar hakkında nasıl düşündüklerinin, onları nasıl etkilediklerinin ve onlarla nasıl ilişki kurduklarının bilimsel bir biçimde çalışılmasıdır”
• “Sosyal psikoloji, sosyal ve kültürel ortamdaki birey davranışının özelliklerinin ve nedenlerinin bilimsel bir biçimde incelenmesidir”
• Sosyal psikoloji insan etkileşimlerini ve bu etkileşimlerin psikolojik temellerini sistematik olarak inceleyen bir disiplindir”
Soru 22
Sosyal psikolojiyi psikolojinin alt dalı olarak gören sosyal psikologların birçoğu hangi sosyal psikoloğun yaptığı sosyal psikoloji tanımını kabul ederler?
Seçenekler
A
Gordon W. Allport
B
Floyd Allport
C
Kurt Lewin
D
Solomon Asch
E
Fritz Heider
Açıklama:
Sosyal psikolojiyi psikolojinin alt dalı olarak gören sosyal psikologların birçoğu ünlü sosyal psikolog Gordon W. Allport’un yaptığı sosyal psikoloji tanımını kabul ederler: “Sosyal psikoloji bireylerin, davranış, duygu ve düşüncelerinin başkalarının gerçek, hayal
edilen veya ima edilen varlığından nasıl etkilendiğinin bilimsel yollarla araştırılmasıdır.
edilen veya ima edilen varlığından nasıl etkilendiğinin bilimsel yollarla araştırılmasıdır.
Soru 23
19. yüzyılda, Almanya’da geliştirilmiş, kültürel davranışın tarihsel ve karşılaştırmalı olarak çalışılması gerektiğini öne süren sosyal psikolojik yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kitle psikolojisi
B
Völkerpsikoloji
C
Grup zihni
D
Sosyal hızlandırma
E
Sosyal karşılaştırma
Açıklama:
Völkerpsikoloji:19. yüzyılda, Almanya’da geliştirilmiş, kültürel davranışın tarihsel ve karşılaştırmalı olarak çalışılması gerektiğini öne süren bir sosyal psikolojik yaklaşımdır.
Soru 24
Gustave Le Bon tarafından geliştirilmiş, çeşitli psikolojik mekanizmalar aracılığıyla, insan kollektivitesinin tek bir varlık, psikolojik kitle haline gelmesine işaret eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kitle psikolojisi
B
Völkerpsikoloji
C
Grup zihni
D
Bilişsel psikoloji
E
Örneklem
Açıklama:
Grup Zihni: Gustave Le Bon tarafından geliştirilmiş, çeşitli psikolojik mekanizmalar aracılığıyla, insan kollektivitesinin tek bir varlık, psikolojik kitle haline gelmesine işaret eden kavramdır.
Soru 25
Psikolojideki davranışçılığı sosyal psikolojiye taşıyan kişi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Fritz Heider
B
Solomon Asch
C
Kurt Lewin
D
Floyd Allport
E
Gordon W. Allport
Açıklama:
Psikolojideki davranışçılığı sosyal psikolojiye taşıyan kişi Floyd Allport’tur (Gordon W. Allport’un ağabeyi) ve uzun zaman
sosyal psikoloji alanında etkili olacak Sosyal Psikoloji başlıklı ders kitabını 1924’de davranışçı bir bakış açısından yazmıştır.
sosyal psikoloji alanında etkili olacak Sosyal Psikoloji başlıklı ders kitabını 1924’de davranışçı bir bakış açısından yazmıştır.
Soru 26
Temelini Heider’ın attığı, bireylerin günlük yaşamda diğerlerinin davranışlarını nasıl açıkladıklarına odaklanan kuram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Temsil kuramı
B
Örneklem kuramı
C
Davranışçı kuram
D
Bilişsel kuram
E
Atıf kuramı
Açıklama:
Temelini Heider’ın attığı atıf kuramı, bireylerin günlük yaşamda diğerlerinin davranışlarını nasıl açıkladıklarına odaklanan bir kuramdır.
Soru 27
Aşağıdaki araştırma yöntemlerinden hangisi öğretmenimizin dersi nasıl anlattığı; kız ve erkek üniversite öğrencilerinin
kendi cinsiyetlerinden ve karşı cinsiyetten kişilerle konuşurken aralarında ne kadar fiziksel mesafe bırakmayı tercih ettiğini gözlemlemede en etkili yoldur?
kendi cinsiyetlerinden ve karşı cinsiyetten kişilerle konuşurken aralarında ne kadar fiziksel mesafe bırakmayı tercih ettiğini gözlemlemede en etkili yoldur?
Seçenekler
A
Doğal gözlem
B
Survey
C
Katılımcı gözlem
D
Araştırmacı gözlem
E
Laboratuvar deneyi
Açıklama:
Doğal gözlem yoluyla pek çok sosyal davranış hakkında veri toplanabilir. Öğretmenimizin dersi nasıl anlattığı; kız ve erkek üniversite öğrencilerinin kendi cinsiyetlerinden ve karşı cinsiyetten kişilerle konuşurken aralarında ne kadar fiziksel mesafe bırakmayı tercih ettiği; dolmuş şoförleri ya da özel araç sahiplerinin trafik polisi yokken trafik kurallarına ne kadar uyduğu; bir protesto kitlesi ve polis arasındaki gerilimin nasıl başladığı, geliştiği ve sonlandığı; futbol taraftarlarının stadyumda ne tür davranışlar gösterdiği, bunlardan sadece birkaçıdır.
Soru 28
Her potansiyel katılımcının örnekleme seçilme şansının eşit olduğu örneklem aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Temsil edici örneklem
B
Seçkisiz örneklem
C
Survey
D
Bağımsız örneklem
E
Bağımlı örneklem
Açıklama:
Seçkisiz örneklem: Her potansiyel katılımcının örnekleme seçilme şansının eşit olduğu örneklemdir.
Soru 29
1960’ların sonları ve 1970’lerin başından itibaren Avrupalı sosyal psikoloji denilebilecek geleneği oluşturan kuram ve araştırmalar ortaya çıkmıştır. Günümüzde dünyanın her yerinde sosyal psikoloji mevcut olsa da, büyük ölçüde hangi ülkelerde görülmektedir? Aşağıdaki seçeneklerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Portekiz , Japonya
B
Namibya, Fas
C
Kore, Çin
D
Norveç, Rusya
E
ABD ve Avrupa Avustralya, Yeni Zelanda ve Kanada
Açıklama:
Modern sosyal psikoloji, 20. yüzyılın başından itibaren ABD’de varlık göstermiş ve yaklaşık olarak 1960’ların sonlarına kadar da bu durum devam etmiştir. 1960’ların sonları ve 1970’lerin başından itibaren Avrupalı sosyal psikoloji denilebilecek geleneği oluşturan kuram ve araştırmalar ortaya çıkmıştır. Günümüzde dünyanın her yerinde sosyal psikoloji mevcut olsa da, büyük ölçüde ABD ve Avrupa (Avustralya, Yeni Zelanda ve Kanada da eklenebilir) merkezli bir sosyal psikolojinin ağır bastığı söylenebilir.
Soru 30
"19. yüzyılda, Almanya’da geliştirilmiş, kültürel davranışın tarihselve karşılaştırmalı olarak çalışılması gerektiğini öne süren bir sosyal psikolojik yaklaşımdır" Aşağıdaki seçeneklerden hangisi tanıma ait doğru cevaptır?
Seçenekler
A
Katılımcı gözlem
B
Deneysel yöntem
C
Völkerpsikoloji
D
Doğal gözlem
E
Korelasyonel yöntem
Açıklama:
Völkerpsikoloji:19. yüzyılda, Almanya’da geliştirilmiş, kültürel davranışın tarihsel ve karşılaştırmalı olarak çalışılması gerektiğini öne süren bir sosyal psikolojik yaklaşımdır.
Soru 31
Aşağıdakilerden hangisi survey için söylenemez?
Seçenekler
A
Surveyle çok sayıda kişiden çok miktarda bilgi toplama olanağı vardır
B
Örnekleme tekniğiyle yapıldığı için, toplanılan bilgiden genelleme yapılır
C
Bu yöntem, diğer yöntemlere göre zaman ve maddi kaynakların kullanımı açısından daha masraflıdır
D
Survey ile çok miktarda bilgi toplanır, ancak bu bilgi yüzeyseldir
E
Kendisine genelleme yapılmak istenen evren çok geniş ise, örneklem oluşturma bir sorun yaratabilir
Açıklama:
Surveyle çok sayıda kişiden çok miktarda bilgi toplama olanağı vardır.
Örnekleme tekniğiyle yapıldığı için, toplanılan bilgiden genelleme yapılır.
Bu yöntem, diğer yöntemlere göre zaman ve maddi kaynakların kullanımı açısından daha tasarrufludur.
Survey ile çok miktarda bilgi toplanır, ancak bu bilgi yüzeyseldir.
Büyük örneklem alınması gereken durumlarda çok zaman ve paraya ihtiyaç vardır.
Kendisine genelleme yapılmak istenen evren çok geniş ise, örneklem oluşturma bir sorun yaratabilir.
Surveyde katılımcıların yanıtlarına bağlı kalma zorunluluğu vardır. Katılımcılar ise anket ve görüşmede çok çeşitli etmenlerin
etkisi altında kalarak yanıt verebilirler.
Örnekleme tekniğiyle yapıldığı için, toplanılan bilgiden genelleme yapılır.
Bu yöntem, diğer yöntemlere göre zaman ve maddi kaynakların kullanımı açısından daha tasarrufludur.
Survey ile çok miktarda bilgi toplanır, ancak bu bilgi yüzeyseldir.
Büyük örneklem alınması gereken durumlarda çok zaman ve paraya ihtiyaç vardır.
Kendisine genelleme yapılmak istenen evren çok geniş ise, örneklem oluşturma bir sorun yaratabilir.
Surveyde katılımcıların yanıtlarına bağlı kalma zorunluluğu vardır. Katılımcılar ise anket ve görüşmede çok çeşitli etmenlerin
etkisi altında kalarak yanıt verebilirler.
Soru 32
Aşağıdakilerden hangisi Gustave Le Bon tarafından geliştirilen kitle psikolojisi yaklaşımının bir özelliğidir?
Seçenekler
A
Bilişsel çelişki
B
Grup Zihni
C
Tutum değişimi
D
Sosyal hızlandırma
E
Yükleme
Açıklama:
Kitle psikolojisinin temel fikri “grup zihni”dir. Kitle ve grupların yaşayan bir organizmaya benzetildiği bu yaklaşıma göre, kitle ve grupların kendine özgü düşünsel özellikleri, yani “zihni” vardır. Genel olarak ifade edilecek olursa, kitleye giren bireyler, yalnızken olduklarından farklı bir biçimde düşünürler, hissederler ve davranırlar
Grup Zihni: Gustave Le Bon tarafından geliştirilmiş, çeşitli psikolojik mekanizmalar aracılığıyla, insan kollektivitesinin tek bir varlık, psikolojik kitle haline gelmesine işaret eden kavramdır.
Grup Zihni: Gustave Le Bon tarafından geliştirilmiş, çeşitli psikolojik mekanizmalar aracılığıyla, insan kollektivitesinin tek bir varlık, psikolojik kitle haline gelmesine işaret eden kavramdır.
Soru 33
"İnsanların sosyal etkileşimde neden ve sonuç ilişkilerini nasıl çıkarsadıklarını açıklamak üzere geliştirilmiş bir yaklaşımdır" Aşağıdaki seçeneklerden hangisi tanıma ait doğru cevaptır?
Seçenekler
A
Atıf Kuramı
B
Sosyal Temsiller
C
Sosyal Kimlik
D
Bilişsel Çelişki
E
Sosyal Karşılaştırma
Açıklama:
Temelini Heider’ın attığı atıf kuramı, bireylerin günlük yaşamda diğerlerinin davranışlarını nasıl açıkladıklarına odaklanan bir kuramdır.
Atıf Kuramı: İnsanların sosyal etkileşimde neden ve sonuç ilişkilerini nasıl çıkarsadıklarını açıklamak üzere geliştirilmiş bir yaklaşımdır.
Atıf Kuramı: İnsanların sosyal etkileşimde neden ve sonuç ilişkilerini nasıl çıkarsadıklarını açıklamak üzere geliştirilmiş bir yaklaşımdır.
Soru 34
Televizyon programındaki şiddetin çocukların daha sonraki davranışları üzerinde bir etkiye neden olup olmadığını
sınayan bir araştırmada, televizyon programındaki şiddet düzeyi aşağıdaki değişkenlerden hangisidir?
sınayan bir araştırmada, televizyon programındaki şiddet düzeyi aşağıdaki değişkenlerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bağımlı değişken
B
Deney grubu
C
Kontrol grubu
D
Bağımsız değişken
E
Korelasyon
Açıklama:
Televizyon programındaki şiddetin çocukların daha sonraki davranışları üzerinde bir etkiye neden olup olmadığını sınayan bir araştırmada, televizyon programındaki şiddet düzeyi bağımsız değişken, çocukların saldırganlık içeren davranış düzeyi bağımlı değişkendir.
Soru 35
Bir olgunun zaman içindeki değişiminin ve gelişiminin izlenebildiği, geçmişteki bir olguyu araştırmanın tek yolu olan yöntem aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Deneysel yöntemler
B
Alan deneyleri
C
Doğal gözlem
D
Survey
E
Arşiv araştırması
Açıklama:
Arşiv araştırmasının güçlü yanları:
1. Bu yöntemde cansız materyaller kullanıldığı için, insanların yer aldığı yöntemlerde ortaya çıkan sorunlar (yanıtların kişilik,
beklenti gibi etmenlerden etkilenmesi gibi) bulunmamaktadır.
2. Bu yöntemle, bir olgunun zaman içindeki değişimi ve gelişimi izlenebilir.
3. Geçmişteki bir olguyu araştırmak için tek yoldur.
1. Bu yöntemde cansız materyaller kullanıldığı için, insanların yer aldığı yöntemlerde ortaya çıkan sorunlar (yanıtların kişilik,
beklenti gibi etmenlerden etkilenmesi gibi) bulunmamaktadır.
2. Bu yöntemle, bir olgunun zaman içindeki değişimi ve gelişimi izlenebilir.
3. Geçmişteki bir olguyu araştırmak için tek yoldur.
Soru 36
Sosyal psikolojide kullanılan araştırma yöntemleri kaç bölümde incelemek mümkündür? Aşağıdaki seçeneklerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
5
B
3
C
2
D
7
E
4
Açıklama:
Sosyal psikoloji bilimsel bir disiplindir. Bilimi diğer bilgi türlerinden ayıran, sorularını yanıtlamada kullandığı yöntemdir. Sosyal psikologlar belirli bir olguyu betimlemek, iki olgu arasında bir ilişki olup olmadığını ve olgular arasındaki neden-sonuç ilişkisini araştırmak için çeşitli yöntemler kullanmaktadırlar.
Sosyal psikolojide kullanılan araştırma yöntemlerini deneysel yöntemler ve deneysel olmayan yöntemler olmak üzere iki geniş kategoride toplamak
mümkündür.
Sosyal psikolojide kullanılan araştırma yöntemlerini deneysel yöntemler ve deneysel olmayan yöntemler olmak üzere iki geniş kategoride toplamak
mümkündür.
Soru 37
"İki ya da daha çok değişken arasında kendiliğinden oluşan ilişkileri araştırma yöntemidir"Aşağıdaki seçeneklerden hangisi tanıma ait doğru cevaptır?
Seçenekler
A
Laboratuvar deneyi
B
Arşiv araştırması
C
Korelasyon yöntemi
D
Katılımcı gözlem
E
Survey
Açıklama:
Korelasyon: : İki ya da daha çok değişken arasındaki ilişkidir.
Korelasyon yöntemi İki ya da daha çok değişken arasında kendiliğinden oluşan ilişkileri araştırma yöntemidir.
Korelasyon yöntemi İki ya da daha çok değişken arasında kendiliğinden oluşan ilişkileri araştırma yöntemidir.
Soru 38
"Sosyal psikolojide en sık başvurulan araştırma yöntemlerinden biridir. Bu yöntemi ile bir davranışın ya da bir tutumun bir toplumda ya da belli bir grupta görülme derecesi ve bunların yaş, cinsiyet, eğitim düzeyi, sosyal ardılan vb. etmenlerle nasıl bir ilişki içinde olduğu araştırılmaktadır" Aşağıdaki seçeneklerden hangisi tanıma ait doğru cevaptır?
Seçenekler
A
Laboratuvar deneyi
B
Arşiv araştırması
C
Doğal gözlem
D
Katılımcı gözlem
E
Survey
Açıklama:
Örneğin, lise gençliğinde uyuşturucu kullanma yaygınlığı nedir, uyuşturucu maddeye yönelik tutumlar nelerdir ve liselilerin uyuşturucular hakkındaki bilgi düzeyi nedir sorularına bu yöntem ile yanıt aranabilir.
Survey
Sosyal psikolojide en sık başvurulan araştırma yöntemlerinden biri “survey”dir. Survey yöntemi ile bir davranışın ya da bir tutumun bir toplumda ya da belli bir grupta görülme derecesi ve bunların yaş, cinsiyet, eğitim düzeyi, sosyal ardalan vb. etmenlerle nasıl bir ilişki içinde olduğu araştırılmaktadır.
Survey
Sosyal psikolojide en sık başvurulan araştırma yöntemlerinden biri “survey”dir. Survey yöntemi ile bir davranışın ya da bir tutumun bir toplumda ya da belli bir grupta görülme derecesi ve bunların yaş, cinsiyet, eğitim düzeyi, sosyal ardalan vb. etmenlerle nasıl bir ilişki içinde olduğu araştırılmaktadır.
Soru 39
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi Laboratuvar deneylerinin güçlü yanlarından birisi değildir?
Seçenekler
A
Değişkenler arasında kesin bir nedensel ilişki kurmak ve denence sınamak en fazla laboratuvar deneyinde mümkündür.
B
Bütünüyle yapay bir ortamda gerçekleştirildiğinden, laboratuvarda elde edilen sonuçların kesinliği de yüksektir.
C
Alan deneyi de dahil olmak üzere diğer tüm araştırma yöntemleri içinde kontrolün en üst düzeyde olduğu yöntemdir.
D
Laboratuvar deneyleri yapay bir ortamda gerçekleştirildiğinden, burada elde edilen sonuçları gerçek yaşama genellemek zordur.
E
Değişkenler arasında kesin bir nedensel ilişki kurmak laboratuvar deneyinde mümkündür.
Açıklama:
Laboratuvar Deneyleri Genel olarak sosyal psikolojide araştırmaya etki edebilecek etmenleri daha iyi kontrol edebilmek için laboratuvar deneyleri tercih edilmektedir. Laboratuvar deneylerinin en dikkat çekici özelliği, dış dünyadan tamamen farklı yapay koşullar altında gerçekleştiriliyor olmalarıdır.
Laboratuvar deneylerinin güçlü yanları:Laboratuvar deneylerinin güçlü yanları:
1. Değişkenler arasında kesin bir nedenselilişki kurmak ve denence sınamak en fazlalaboratuvar deneyinde mümkündür.
2. Alan deneyi de dahil olmak üzere diğer tüm araştırma yöntemleri içinde kontrolün en üst düzeyde olduğu yöntemdir.
3. Bütünüyle yapay bir ortamda gerçekleştirildiğinden, laboratuvarda elde edilen sonuçların
kesinliği de yüksektir.
Laboratuvar deneylerinin güçlü yanları:Laboratuvar deneylerinin güçlü yanları:
1. Değişkenler arasında kesin bir nedenselilişki kurmak ve denence sınamak en fazlalaboratuvar deneyinde mümkündür.
2. Alan deneyi de dahil olmak üzere diğer tüm araştırma yöntemleri içinde kontrolün en üst düzeyde olduğu yöntemdir.
3. Bütünüyle yapay bir ortamda gerçekleştirildiğinden, laboratuvarda elde edilen sonuçların
kesinliği de yüksektir.
Soru 40
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi Laboratuvar deneylerinin güçlü yanlarından birisidir?
Seçenekler
A
Bütünüyle yapay bir ortamda gerçekleştirildiğinden, laboratuvarda elde edilen sonuçların kesinliği de yüksektir.
B
Laboratuvar deneyleri yapay bir ortamda gerçekleştirildiğinden, burada elde edilen sonuçları gerçek yaşama genellemek zordur.
C
Gerçek yaşamdaki tüm deneyimler laboratuvarda araştırılmaya uygun değildir.
D
Sosyal psikolojide olduğu gibi laboratuvarda denek olarak insan kullanılınca, kaçınılmaz olarak sonuçlar insanların önyargılarından, kişilik özelliklerinden ve beklentilerinden etkilenmektedir.
E
Laboratuvar deneylerinde deneklerin tepkisel davranmalarını önlemek amacıyla, deneyin amacının gizlenmesi ve insanların kandırılmaları önemli bir etik sorundur.
Açıklama:
Laboratuvar Deneyleri
Genel olarak sosyal psikolojide araştırmaya etki edebilecek etmenleri daha iyi kontrol edebilmek
için laboratuvar deneyleri tercih edilmektedir. Laboratuvar deneylerinin en dikkat çekici özelliği, dış
dünyadan tamamen farklı yapay koşullar altında gerçekleştiriliyor olmalarıdır.
Laboratuvar deneylerinin güçlü yanları:
1. Değişkenler arasında kesin bir nedensel ilişki kurmak ve denence sınamak en fazla laboratuvar deneyinde mümkündür.
2. Alan deneyi de dahil olmak üzere diğer tüm araştırma yöntemleri içinde kontrolün en üst düzeyde olduğu yöntemdir.
3. Bütünüyle yapay bir ortamda gerçekleştirildiğinden, laboratuvarda elde edilen sonuçların kesinliği de yüksektir.
Laboratuvar deneylerinin sınırlılıkları:
1. Laboratuvar deneyleri yapay bir ortamda gerçekleştirildiğinden, burada elde edilen
sonuçları gerçek yaşama genellemek zordur.
2. Gerçek yaşamdaki tüm deneyimler laboratuvarda araştırılmaya uygun değildir. Örneğin, yoğun korku, nefret ve saldırganlık gibi duygular laboratuvarda çalışılamaz.
3. Sosyal psikolojide olduğu gibi laboratuvarda denek olarak insan kullanılınca, kaçınılmaz olarak sonuçlar insanların önyargılarından, kişilik özelliklerinden ve beklentilerinden etkilenmektedir.
4. Laboratuvar deneylerinde deneklerin tepkisel davranmalarını önlemek amacıyla, deneyin amacının gizlenmesi ve insanların kandırılmaları önemli bir etik sorundur.
Genel olarak sosyal psikolojide araştırmaya etki edebilecek etmenleri daha iyi kontrol edebilmek
için laboratuvar deneyleri tercih edilmektedir. Laboratuvar deneylerinin en dikkat çekici özelliği, dış
dünyadan tamamen farklı yapay koşullar altında gerçekleştiriliyor olmalarıdır.
Laboratuvar deneylerinin güçlü yanları:
1. Değişkenler arasında kesin bir nedensel ilişki kurmak ve denence sınamak en fazla laboratuvar deneyinde mümkündür.
2. Alan deneyi de dahil olmak üzere diğer tüm araştırma yöntemleri içinde kontrolün en üst düzeyde olduğu yöntemdir.
3. Bütünüyle yapay bir ortamda gerçekleştirildiğinden, laboratuvarda elde edilen sonuçların kesinliği de yüksektir.
Laboratuvar deneylerinin sınırlılıkları:
1. Laboratuvar deneyleri yapay bir ortamda gerçekleştirildiğinden, burada elde edilen
sonuçları gerçek yaşama genellemek zordur.
2. Gerçek yaşamdaki tüm deneyimler laboratuvarda araştırılmaya uygun değildir. Örneğin, yoğun korku, nefret ve saldırganlık gibi duygular laboratuvarda çalışılamaz.
3. Sosyal psikolojide olduğu gibi laboratuvarda denek olarak insan kullanılınca, kaçınılmaz olarak sonuçlar insanların önyargılarından, kişilik özelliklerinden ve beklentilerinden etkilenmektedir.
4. Laboratuvar deneylerinde deneklerin tepkisel davranmalarını önlemek amacıyla, deneyin amacının gizlenmesi ve insanların kandırılmaları önemli bir etik sorundur.
Soru 41
- Augostinos, Walker ve Donaghue'ye göre tarihsel olarak sosyal psikoloji; psikoloji ve sosyolojinin çocuğudur ama ikisine de benzemeyen, kendine ait kimlik kurmaya çalışan bir disiplindir.
- Günümüzde ise sosyal psikoloji; pek çok farklı kimlik alternatifini deneyerek, kendine kimlik arayan bir ergen görünümündedir.
Yukarıdaki tanımlamalara göre "sosyal psikoloji nedir?" sorusuna kesin ve tam olarak verilebilecek bir yanıt yoktur. Verilen bilgiler ışığında, aşağıdaki önermelerden hangisi çıkarılamaz?
- Günümüzde ise sosyal psikoloji; pek çok farklı kimlik alternatifini deneyerek, kendine kimlik arayan bir ergen görünümündedir.
Yukarıdaki tanımlamalara göre "sosyal psikoloji nedir?" sorusuna kesin ve tam olarak verilebilecek bir yanıt yoktur. Verilen bilgiler ışığında, aşağıdaki önermelerden hangisi çıkarılamaz?
Seçenekler
A
Alanı çok geniştir.
B
Çok farklı araştırma gelenekleri vardır.
C
Yeterince olgunlaşmamış bir disiplindir.
D
Tanımı yapılamadığı için bilim ve insanlığa katkısı da belirsizdir.
E
Sürekli gelişmekte olan bir bilimdir.
Açıklama:
“Sosyal psikoloji nedir” sorusuna kesin ve tam olarak verilebilecek bir yanıt yoktur. Bu, disiplinin alanının çok geniş olması ve çok farklı araştırma geleneklerinin bulunmasıyla ilgili bir durum olarak görülebilir. Diğer yandan, Augostinos, Walker ve Donaghue (2006), bu tanımlama sorununu, sosyal psikolojinin yeterince olgunlaşmamış bir disiplin olmasına bağlarlar. Onlara göre, tarihsel olarak sosyal psikoloji, psikoloji ve sosyolojinin çocuğudur ama ikisine de benzemeyen, kendine ait kimlik kurmaya çalışan bir disiplindir. Günümüzdeki sosyal psikoloji de pek çok farklı kimlik alternatifini deneyerek, kendine kimlik arayan bir ergen görünümündedir. Yazarlar, sosyal psikolojideki bu çoğulluğun kötü bir durum değil, tam tersine bir erdem olduğunu düşünmektedirler. Ancak hemen belirtmek gerekir ki, sosyal psikolojinin bu çoğulluğu ve farklılığı daima sorunsuz değildir. Birbiriyle zıt varsayımları olan, dolayısıyla yan yan gelemeyecek yaklaşımlar mevcuttur. Yazarlara göre, gelecekte, belki bu çoğul kimliklerden tek bir kimliğe geçilen ya da belki de farklı ama yan yana durulabilecek bir süreç yaşanacaktır.
Soru 42
'İnsanların diğer insanlar hakkında nasıl düşündüklerinin,onları nasıl etkilediklerinin onlarla nasıl ilişki kurduklarının araştırılması' cümlesi aşağıdakilerden hangisini tanımlamaktadır?
Seçenekler
A
Völkerpsikoloji.
B
Sosyal psikoloji.
C
Korelasyoni.
D
Laboratuvar deneyi.
E
Alan deneyi.
Açıklama:
Sosyal psikoloji. Cevap B'dir
Soru 43
Kültürel davranışın tarihsel ve karşılaştırmalı olarak çalışılması temelli sosyal psikolojik yaklaşım hangisidir?
Seçenekler
A
Grup zihni.
B
Völkerpsikoloji.
C
Kitle psikolojisi.
D
Korelasyoni
E
Alan deneyi.
Açıklama:
Völkerpsikoloji. Cevap B'dir.
Soru 44
19yy sonunda Fransız kuramcı Gustave le bon ile başlayan sosyal psikolojik yaklaşım hangisidir?
Seçenekler
A
Kitle psikolojisi.
B
Alan deneyi.
C
Korelasyoni.
D
Sosyal biliş.
E
Völker psikolojisi.
Açıklama:
Kitle psikolojisi. Cevap A'dır.
Soru 45
İnsanın psikolojik kitle haline gelmesine işaret eden kavram hangisidir?
Seçenekler
A
Grup zihni.
B
Sosyal biliş.
C
Alan deneyi.
D
Laboratuvar deneyi.
E
Völkerpsikoloji.
Açıklama:
Grup Zihni. Cevap A'dır.
Soru 46
Diğer insanların varlığının bireysel performansı arttırdığı süreç aşağıdakilerden hangisiyle tanımlanır?
Seçenekler
A
Sosyal Psikoloji.
B
Grup Zihni.
C
Laboratuvar deneyi.
D
Alan deneyi.
E
Sosyal hızlandırma.
Açıklama:
Sosyal hızlandırma. Cevap E'dir.
Soru 47
Gözlenebilir olguların çalışılması gerektiğini öne süren yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Davranışçı Sosyal psikoloji.
B
Alan deneyi.
C
Laboratuvar deneyi.
D
Grup Zihni.
E
Völker psikoloji.
Açıklama:
Davranışçı Sosyal psikoloji.
Soru 48
İnsanların kendi yetenek ve fikirlerini anlayabilmek için diğerleriyle kurulan ilişki nasıl tanımlanabilir?
Seçenekler
A
Bliişsel çelişki.
B
Grup Zihni.
C
Alan deneyi.
D
Sosyal karşılaştırma.
E
Völker psikoloji.
Açıklama:
Sosyal karşılaştıma. Cevap D'dir.
Soru 49
Davranışla tutumların tutarsız olduğu psikolojik sıkıntı aşağıdakilerden hangisiyle tanımlanabilir?
Seçenekler
A
Grup Zihni.
B
Alan deneyi.
C
Sosyal biliş.
D
Bilişsel çelişki.
E
Völker psikoloji.
Açıklama:
Bilişsel çelişki. Cevap D'dir.
Soru 50
İnsanların sosyal etkileşimde neden sonuç ilişkilerini nasıl çıkarsadıklarını açıklamak üzere geliştirilmiştir' cümlesi hangisiyle ilgilidir?
Seçenekler
A
Atıf Kuramı.
B
Grup Zihni.
C
Sosyal biliş.
D
Korelasyoni.
E
Alan deneyi.
Açıklama:
Atıf kuramı. Cevap A'dır.
Soru 51
Sosyal etkileşimle ilgili zihinsel süreçlerin çalışılması aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sosyal biliş.
B
Grup zihni.
C
Alan deneyi.
D
Korelasyoni.
E
Völker psikoloji.
Açıklama:
Sosyal biliş. Cevap A'dır.
Soru 52
19. Yüzyılda, kültürel davranışın tarihsel ve karşılaştırmalı olarak çalışması gerektiğini öne süren sosyal psikolojik yaklaşım olan Völkerpsikoloji, hangi ülkede var olmuştur?
Seçenekler
A
ABD
B
Avustralya
C
Kanada
D
Yeni Zelanda
E
Almanya
Açıklama:
Völkerpsikoloji:19. yüzyılda, Almanya’da geliştirilmiş, kültürel davranışın tarihsel ve karşılaştırmalı olarak çalışılması gerektiğini öne süren bir sosyal psikolojik yaklaşımdır.
Soru 53
Geniş kitlelerin neden, nasıl ve ne zaman birlikte davrandığını anlamak için geliştirilen kitle psikolojisi yaklaşımının önde gelen temsilcisi kuramcı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kurt Lewin
B
Flody Allport
C
Wilhelm Wunolt
D
Gustave Le Bon
E
Gondan W. Allport
Açıklama:
Geniş kitlelerin neden, nasıl ve ne zaman birlikte davrandığını anlamak için geliştirilen kitle psikolojisi yaklaşımının önde gelen temsilcisi Fransız kuramcı Gustave Le Bondur ve 1895’de Kitle Psikolojisi adlı bir kitap yayınlamıştır.
Soru 54
Kitle psikolojisinin temel fikri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Grup hareketleri
B
Gruplar arası etkileşim
C
Grup zihni
D
Grup düşüncesi
E
Kitlesel etki
Açıklama:
Kitle psikolojisi yaklaşımı da zamanının sosyal ve politik iklimini yansıtır; Avrupada’ki sosyal ayaklanmaların gözlemine dayanılarak geliştirilmiştir.
Soru 55
Davranışçı sosyal psikoloji: 20. Yüzyılın başında ABD sosyal psikolojisinde ortaya çıkan ve ……………….. olan olguların çalışması gerektiğini ileri süren sosyolojik yaklaşımdır.
Yukarıdaki açıklamada boşluğa aşağıdakilerden hangi kavramın gelmesi uygun olur?
Yukarıdaki açıklamada boşluğa aşağıdakilerden hangi kavramın gelmesi uygun olur?
Seçenekler
A
Bilimsel
B
Gözlenebilir
C
Etik
D
Evrensel
E
Uygun
Açıklama:
Davranışçı Sosyal Psikoloji: Davranışçı Sosyal Psikoloji: 20. yüzyılın başında ABD sosyal psikolojisinde ortaya çıkan ve gözlenebilir olan olguların çalışılması gerektiğini ileri süren sosyal psikolojik yaklaşımdır.
Soru 56
Psikolojideki davranışçılığı, sosyal psikolojiye taşıyan bilim insanı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Gondon W Allport
B
Floyd Allport
C
Thurston
D
Solomon Asch
E
Mc Dougall
Açıklama:
Allport da, sosyal psikolojinin ciddiye alınmak istiyorsa deneysel bir bilim olması gerektiğini ve bunun için de davranışçı ilkelerin uygulanması gerektiğini öne sürmüştür. Davranışçı sosyal psikolojinin temsilcisi Allport, “grup zihni” kavramını gözlenemeyen bir yapı olduğu gerekçesiyle reddetmiş, hatta psikolojik anlamda (fiziksel anlamda değil) “grup” diye bir olgunun da var olamayacağını öne sürmüştür.
Soru 57
Darwin’in evrim kuramından etkilenen Mc Dougall, Doğultan, getirilen zihinsel özellikleri sosyal yaşamın temeli olarak görmüştür. Ancak daha sonraları içgüdü kavramı ana disiplin psikolojisinde açıklayıcı gücünü yitirince yerine hangi kavram gerilmiştir?
Seçenekler
A
Dürtü
B
İhtiyaç
C
Arzu
D
Şiddet
E
Kaygı
Açıklama:
Darwin’in evrim kuramından etkilenen McDougall, doğuştan getirilen zihinsel özellikleri sosyal yaşamın temeli olarak görmüştür. Ancak daha sonraları içgüdü kavramı ana disiplin psikolojide açıklayıcı gücünü yitirip yerine dürtü kavramı getirilmiş ve sosyal psikolojide de McDougall’ın görüşü terkedilmiştir.
Soru 58
Temelini Heider’in attığı, bireylerin günlük yaşamda diğerlerinin davranışlarını nasıl açıkladıklarına odaklanan kuram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Atıf kuramı
B
Sosyal karşılaştırma kuramı
C
Bilişsel çelişki kuramı
D
Evrim kuramı
E
Otoriteryen kişilik kuramı
Açıklama:
Temelini Heider’ın attığı atıf kuramı, günlük yaşamda diğerlerinin davranışlarını nasıl açıkladıklarına odaklanan bir kuramdır.
Soru 59
Aşağıdakilerden hangisi Survey araştırma yönteminin güçlü yanlarından biridir?
Seçenekler
A
Çok miktarda bilgi toplanır ancak yüzeyseldir.
B
Örneklem tekniği ile yapıldığı için genelleme yapılamaz.
C
Katılımcıları anket ve görüşmelerde çeşitli etmenlerin etkisi altında kalmaktadır.
D
Diğer yöntemlere göre zaman ve maddi kaynakların kullanımı açısından daha tasarrufludur.
E
Örneklem alınması gereken durumlarda çok zamana ihtiyaç vardır.
Açıklama:
Surveyin güçlü yanları:
- Surveyle çok sayıda kişiden çok miktarda bilgi toplama olanağı vardır.
- Örnekleme tekniğiyle yapıldığı için, toplanılan bilgiden genelleme yapılır.
- Bu yöntem, diğer yöntemlere göre zaman ve maddi kaynakların kullanımı açısından daha tasarrufludur.
Soru 60
Aşağıdakilerden hangisi “labaratuvar deneyleri”nin sınırlılıklarından değildir?
Seçenekler
A
Laboratuvar deneylerinin yapay ortamda gerçekleşmesi
B
Labaratuvarlarda denek olarak insan kullanılması
C
Kontrolün en üst düzeyde olması
D
Deneklerin tepkisel davranmalarını önlemek amacıyla deneyin amacının gizlenmesi.
E
Gerçek yaşamdaki tüm deneyler laboratuvarda araştırmaya uygun olmaması.
Açıklama:
Alan deneyi de dahil olmak üzere diğer tüm araştırma yöntemleri içinde kontrolün en üst düzeyde olduğu yöntemdir.
Soru 61
I Doğal ortamda yapılmış olsa da temel olarak deney yöntemi kullanılmış olduğundan, alan deneylerinde denence sınanması kolaylıkla yapılabilir. II Alan deneyi laboratuvarda araştırılması zor olan konular için uygundur. III Bu yöntemde de deneklerin tepkisel davranma olasılığı vardır. Yukarıdakilerden hangileri alan deneyinin güçlü yanlarındandır?
Seçenekler
A
Yalnızca I
B
Yalnızca II
C
Yalnızca III
D
I ve II
E
I ve III
Açıklama:
Alan deneyinin güçlü yanları:
1. Doğal ortamda yapılmış olsa da temel olarak deney yöntemi kullanılmış olduğundan, alan deneylerinde denence sınaması
kolaylıkla yapılabilir.
2. Alan deneyi doğal ortamda gerçekleştirildiğinden, sonuçların gerçek yaşama genellenme sorunu yoktur.
3. Alan deneyi laboratuvarda araştırılması zor
olan konular için daha uygundur. Sosyal
etki, propaganda gibi konular doğal ortamda daha kolay çalışılabilir.
1. Doğal ortamda yapılmış olsa da temel olarak deney yöntemi kullanılmış olduğundan, alan deneylerinde denence sınaması
kolaylıkla yapılabilir.
2. Alan deneyi doğal ortamda gerçekleştirildiğinden, sonuçların gerçek yaşama genellenme sorunu yoktur.
3. Alan deneyi laboratuvarda araştırılması zor
olan konular için daha uygundur. Sosyal
etki, propaganda gibi konular doğal ortamda daha kolay çalışılabilir.
Soru 62
Sosyal psikolojiyi “bireylerin, davranış, duygu ve düşüncelerinin başkalarının gerçek, hayal edilen veya ima edilen varlığından nasıl etkilendiğinin bilimsel yollarla araştırılmasıdır" şeklinde tanımlayan sosyal psikolog kimdir?
Seçenekler
A
Augostinos
B
Walker
C
Allport
D
Donaghue
E
McGarty
Açıklama:
Sosyal psikolojiyi psikolojinin alt dalı olarak gören sosyal psikologların birçoğu ünlü sosyal psikolog Gordon W. Allport’un yaptığı sosyal psikoloji tanımını kabul ederler: “Sosyal psikoloji bireylerin, davranış, duygu ve düşüncelerinin başkalarının gerçek, hayal edilen veya ima edilen varlığından nasıl etkilendiğinin bilimsel yollarla araştırılmasıdır. Bu nedenle doğru yanıt C'dir.
Soru 63
19. yüzyılda, Almanya’da geliştirilmiş, kültürel davranışın tarihsel ve karşılaştırmalı olarak çalışılması gerektiğini öne süren sosyal psikolojik yaklaşıma verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bilişsel Çelişki
B
Sosyal Hızlandırma
C
Grup Zihni
D
Kitle Psikolojisi
E
Völkerpsikoloji
Açıklama:
Völkerpsikoloji:19. yüzyılda, Almanya’da geliştirilmiş, kültürel davranışın tarihsel ve karşılaştırmalı olarak çalışılması gerektiğini öne süren sosyal psikolojik yaklaşıma verilen isimdir. Bu nedenle doğru yanıt E'dir.
Soru 64
Modern sosyal psikoloji deneysel yönteme ağırlık veren bir bilim dalıdır. 19. yüzyılın sonlarında gerçekleştirilen deney, sosyal psikolojinin ilk deneyi kabul edilir. Bu deneyi kim yapmıştır?
Seçenekler
A
Triplett
B
Wundt
C
Le Bon
D
Allport
E
Lewin
Açıklama:
Modern sosyal psikoloji deneysel yönteme ağırlık veren bir bilim dalıdır. 19. yüzyılın sonlarında Triplett tarafından gerçekleştirilen deney, sosyal psikolojinin ilk deneyi kabul edilir ve bu deney, daha sonradan deneysel yöntemin kazandığı önem yüzünden tarihsel bir başlangıç olarak nitelendirilir. Triplett, bisiklet kullanan insanların yarışta olmasalar bile başka bisikletlilerin varlığında, tek başlarına olduğu duruma göre daha hızlı bisiklet sürdüklerini gözlemiş ve bu gözlemini laboratuvarda test etmiştir. Sonuçlar çok kesin olmasa da, sosyal psikoloji kitaplarında yeniden yazıla yazıla, deneyin, başkalarının varlığının performansı arttırdığına destek verdiği iddia edilmiştir. Bu konu,
daha sonraları sosyal psikolojide sosyal hızlandırma adı verilen deneysel çalışmalarla devam etmiştir. Bu nedenle doğru yanıt A'dır.
daha sonraları sosyal psikolojide sosyal hızlandırma adı verilen deneysel çalışmalarla devam etmiştir. Bu nedenle doğru yanıt A'dır.
Soru 65
Bireylerin günlük yaşamda diğerlerinin davranışlarını nasıl açıkladıklarına odaklanan kavrama ne ad verilir?
Seçenekler
A
Grup zihni
B
Sosyal hızlandırma
C
Sosyal karşılaştırma
D
Atıf kuramı
E
Bilişsel çelişki
Açıklama:
Gerileyen tutum çalışmalarının yerine nedensel yükleme çalışmalarının yükselişe geçmesidir. Temelini Heider’ın attığı atıf kuramı, bireylerin günlük yaşamda diğerlerinin davranışlarını nasıl açıkladıklarına odaklanan bir kuramdır. İnsanların sosyal etkileşimde neden ve sonuç ilişkilerini nasıl çıkarsadıklarını açıklamak üzere geliştirilmiş bir yaklaşımdır Bu nedenle doğru yanıt D'dir.
Soru 66
- Doğal gözlem
- Survey
- Alan deneyleri
- Arşiv araştırması
Seçenekler
A
Yalnız I ve II
B
I,II ve III
C
I, II ve IV
D
II, III ve IV
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
Deney, olgular arasındaki neden-sonuç ilişkisini göstermenin tek yolu olduğundan, daha çok tercih edilen bir yöntemdir. Deneysel olmayan yöntemler şunlardır:
- Doğal gözlem
- Survey
- Arşiv araştırması
Soru 67
Aşağıdakilerden hangisi arşiv araştırmasının özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Cansız materyaller kullanıldığı için, insanların yer aldığı yöntemlerde ortaya çıkan sorunlar bulunmaz.
B
Bir olgunun zaman içindeki değişimi ve gelişimi izlenebilir.
C
Geçmişteki bir olguyu araştırmak için tek yoldur.
D
Çok sayıda kişiden çok miktarda bilgi toplama olanağı vardır.
E
Araştırmacı sadece var olan bilgiyle yetinmek zorundadır.
Açıklama:
Arşiv araştırmasının güçlü yanları:
1. Bu yöntemde cansız materyaller kullanıldığı için, insanların yer aldığı yöntemlerde ortaya çıkan sorunlar (yanıtların kişilik, beklenti gibi etmenlerden etkilenmesi gibi) bulunmamaktadır.
2. Bu yöntemle, bir olgunun zaman içindeki değişimi ve gelişimi izlenebilir.
3. Geçmişteki bir olguyu araştırmak için tek yoludur.
Arşiv araştırmasının sınırlılıkları:
1. Araştırmacı sadece var olan bilgiyle yetinmek zorundadır.
2. Materyal çok olduğunda, materyalden örneklem seçimi, daha sonra tüm materyale bir genelleme yapılacağı için önem taşımaktadır.
Çok sayıda kişiden çok miktarda bilgi toplama olanağı ise surveyde vardır. Bu nedenle doğru yanıt D'dir.
1. Bu yöntemde cansız materyaller kullanıldığı için, insanların yer aldığı yöntemlerde ortaya çıkan sorunlar (yanıtların kişilik, beklenti gibi etmenlerden etkilenmesi gibi) bulunmamaktadır.
2. Bu yöntemle, bir olgunun zaman içindeki değişimi ve gelişimi izlenebilir.
3. Geçmişteki bir olguyu araştırmak için tek yoludur.
Arşiv araştırmasının sınırlılıkları:
1. Araştırmacı sadece var olan bilgiyle yetinmek zorundadır.
2. Materyal çok olduğunda, materyalden örneklem seçimi, daha sonra tüm materyale bir genelleme yapılacağı için önem taşımaktadır.
Çok sayıda kişiden çok miktarda bilgi toplama olanağı ise surveyde vardır. Bu nedenle doğru yanıt D'dir.
Soru 68
Sosyal Psikolojiyi tanımlamada sorun yaşayan kişiler genellikle ve pratik olarak "sosyologların uğraştığı şey" olarak tanımlar. Aşağıdaki seçeneklerden hangisi sosyologların çalışma alanlarından değildir?
Seçenekler
A
Psikoterapi, Ruhsal Sorunların Teşhis ve Tedavisi.
B
Saldırganlık, Özgeci Davranış, Kişiler Arası Çekicilik.
C
Sosyal Biliş ve Sosyal Algı, Gruplar Arası İlişkiler.
D
Önyargı, Önyargının Azaltılması, Kalıpyargılar.
E
Gruba uyma davranışı, İkna, Güç, İtaat.
Açıklama:
Tanımlama zorluğunu aşmak için, bazıları sosyal psikolojiyi pratik bir biçimde “sosyal psikologların uğraştığı şey” olarak tanımlamaktadır. Modern sosyal psikologların uğraştığı “şeyler” genel olarak şunlardır: Gruba uyma davranışı, ikna, güç, sosyal etki, itaat, önyargı, önyargının azaltılması, ayrımcılık, kalıpyargılar, sosyal biliş ve sosyal algı, sosyal kategoriler, saldırganlık, özgeci davranış, kişiler arası çekicilik, tutumlar ve tutum değişimi, iletişim, izlenim oluşturma, küçük gruplar, liderlik, kitle davranışı, gruplar arası ilişkiler.
Soru 69
Aşağıdakilerden hangisi laboratuvar deneylerinin güçlü yanlarından biridir?
Seçenekler
A
Laboratuvar deneyleri yapay bir ortamda gerçekleştirildiğinden, burada elde edilen sonuçları gerçek yaşama genellemek zordur.
B
Alan deneyi de dahil olmak üzere diğer tüm araştırma yöntemleri içinde kontrolün en
üst düzeyde olduğu yöntemdir.
üst düzeyde olduğu yöntemdir.
C
Gerçek yaşamdaki tüm deneyimler laboratuvarda araştırılmaya uygun değildir. Örneğin, yoğun korku, nefret ve saldırganlık gibi duygular laboratuvarda çalışılamaz.
D
Sosyal psikolojide olduğu gibi laboratuvarda denek olarak insan kullanılınca, kaçınılmaz
olarak sonuçlar insanların önyargılarından, kişilik özelliklerinden ve beklentilerinden etkilenmektedir.
olarak sonuçlar insanların önyargılarından, kişilik özelliklerinden ve beklentilerinden etkilenmektedir.
E
Laboratuvar deneylerinde deneklerin tepkisel davranmalarını önlemek amacıyla, deneyin amacının gizlenmesi ve insanların kandırılmaları önemli bir etik sorundur.
Açıklama:
Laboratuvar deneylerinin sınırlılıkları:
1. Laboratuvar deneyleri yapay bir ortamda gerçekleştirildiğinden, burada elde edilen
sonuçları gerçek yaşama genellemek zordur.
2. Gerçek yaşamdaki tüm deneyimler laboratuvarda araştırılmaya uygun değildir. Örneğin, yoğun korku, nefret ve saldırganlık gibi duygular laboratuvarda çalışılamaz.
3. Sosyal psikolojide olduğu gibi laboratuvarda denek olarak insan kullanılınca, kaçınılmaz olarak sonuçlar insanların önyargılarından, kişilik özelliklerinden ve beklentilerinden etkilenmektedir.
4. Laboratuvar deneylerinde deneklerin tepkisel davranmalarını önlemek amacıyla, deneyin amacının gizlenmesi ve insanların kandırılmaları önemli bir etik sorundur.
Laboratuvar deneylerinin güçlü yanları:
1. Değişkenler arasında kesin bir nedensel ilişki kurmak ve denence sınamak en fazla laboratuvar deneyinde mümkündür.
2. Alan deneyi de dahil olmak üzere diğer tüm araştırma yöntemleri içinde kontrolün en üst düzeyde olduğu yöntemdir.
3. Bütünüyle yapay bir ortamda gerçekleştirildiğinden, laboratuvarda elde edilen sonuçların kesinliği de yüksektir.
A, C, D ve E seçeneklerinde laboratuvar deneylerinin sınırlılıkları verilmiştir. B seçeneğinde ise güçlü yanlarına yer verilmiştir. Bu nedenle doğru yanıt B'dir.
1. Laboratuvar deneyleri yapay bir ortamda gerçekleştirildiğinden, burada elde edilen
sonuçları gerçek yaşama genellemek zordur.
2. Gerçek yaşamdaki tüm deneyimler laboratuvarda araştırılmaya uygun değildir. Örneğin, yoğun korku, nefret ve saldırganlık gibi duygular laboratuvarda çalışılamaz.
3. Sosyal psikolojide olduğu gibi laboratuvarda denek olarak insan kullanılınca, kaçınılmaz olarak sonuçlar insanların önyargılarından, kişilik özelliklerinden ve beklentilerinden etkilenmektedir.
4. Laboratuvar deneylerinde deneklerin tepkisel davranmalarını önlemek amacıyla, deneyin amacının gizlenmesi ve insanların kandırılmaları önemli bir etik sorundur.
Laboratuvar deneylerinin güçlü yanları:
1. Değişkenler arasında kesin bir nedensel ilişki kurmak ve denence sınamak en fazla laboratuvar deneyinde mümkündür.
2. Alan deneyi de dahil olmak üzere diğer tüm araştırma yöntemleri içinde kontrolün en üst düzeyde olduğu yöntemdir.
3. Bütünüyle yapay bir ortamda gerçekleştirildiğinden, laboratuvarda elde edilen sonuçların kesinliği de yüksektir.
A, C, D ve E seçeneklerinde laboratuvar deneylerinin sınırlılıkları verilmiştir. B seçeneğinde ise güçlü yanlarına yer verilmiştir. Bu nedenle doğru yanıt B'dir.
Soru 70
Bir deneyde bağımsız değişkende yapılan değişimlerin, üzerinde yol açacağı etkiyi görmek için ölçülen değişkene ne ad verilir?
Seçenekler
A
Bağımlı değişken
B
Bağımsız değişken
C
Nötr değişken
D
Deney grubu
E
Kontrol grubu
Açıklama:
Bağımlı değişken: Bir deneyde bağımsız değişkende yapılan değişimlerin, üzerinde yol açacağı etkiyi görmek için ölçülen değişkendir. Bağımsız değişken: Bir deneyde bağımlı değişken üzerindeki etkisini görebilmek için değişime uğratılan değişkendir. Bu nedenle doğru yanıt A'dır.
Soru 71
Tüm toplumun ya da belirli bir grubun madde kullanımı (alkol, sigara ve uyuşturucu), cinsellik, kanser, AIDS benzeri hastalıklar, okulda ve ailede şiddet, çocuk sayısı ve aile planlaması gibi, sosyal politikalar geliştirmek üzere durum saptaması gerektiren sorunların araştırılmasında hangi yöntem kullanılır?
Seçenekler
A
Laboratuvar deneyleri
B
Doğal gözlem
C
Survey
D
Alan deneyleri
E
Arşiv araştırması
Açıklama:
Survey yöntemi kullanılarak araştırılan konular çok çeşitlidir. Siyasi parti tercihi, bir reklam ürününün tercihi, televizyon kanalı tercihi konusunda yapılan kamuoyu yoklamaları günlük yaşamımızda sık karşılaştığımız örneklerdendir. Bunların yanında tüm toplumun ya da belirli bir grubun madde kullanımı (alkol, sigara ve uyuşturucu), cinsellik, kanser, AIDS benzeri hastalıklar, okulda ve ailede şiddet, çocuk sayısı ve aile planlaması gibi, sosyal politikalar geliştirmek üzere durum saptaması gerektiren sorunların araştırılmasında da bu yöntem kullanılmaktadır. Bu nedenle doğru yanıt C' dir.
Soru 72
Bütün araştırma yöntemleri içinde değişkenler arasında neden-sonuç ilişkisinin kurulabileceği tek yöntem aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Arşiv araştırması
B
Survey
C
Doğal Gözlem
D
Örneklem
E
Deney
Açıklama:
Bütün araştırma yöntemleri içinde değişkenler arasında neden-sonuç ilişkisinin kurulabileceği tek yöntem deneydir. Deney yönteminin bu ayrıcalığı, araştırmacının bağımsız değişkene müdahalesi ve deneysel koşullar üzerindeki kontrolü sayesinde mümkün olabilmektedir. Deney yönteminde, bağımsız değişken(ler) ile bağımlı değişken(ler) arasında nedensel ilişkinin başka etmenler sonucu değil de araştırmacının özellikle değişimlediği bağımsız değişken sonucu ortaya çıktığını gösterebilmek önemlidir. Bu nedenle doğru yanıt E'dir.
Soru 73
Wilhelm Wundt'un Völkerpsikoloji yaklaşımı ile Gustave Le Bon'un Kitle Psikolojisi yaklaşımının ortak özelliği aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Amerika'da, 20.yy başlarında ortaya çıkmışlardır.
B
Kuramcılar, modern sosyal psikolojinin kurucuları olarak kabul görürler.
C
Sosyal psikolojide zihinsel olgular üzerinden kuramlarını ortaya koymuşlardır.
D
Belirli sosyal gruplara ait olan insanların bireysel değil, kollektif bir şekilde düşünüp hareket ettiklerini öne sürmüşlerdir.
E
Darwin'in evrim kuramından etkilenmişler ve içgüdü-dürtü kavramlarını karşılaştırıp yeni bir model geliştirmişlerdir.
Açıklama:
Psikolojinin de kurucu babası olarak kabul edilen Wilhelm Wundt tarafından geliştirilen Völkerpsikoloji, belirli bir sosyal gruba ait olan insanların bireysel değil kollektif bir biçimde düşünme eğiliminde olduklarını ileri sürer; bu insanlar aynı görüş ve inançları taşırlar ve aynı değerleri paylaşırlar.
Geniş kitlelerin neden, nasıl ve ne zaman birlikte davrandığını anlamak için geliştirilen Kitle Psikolojisi ise yaklaşımının önde gelen temsilcisi Fransız kuramcı Gustave Le Bon’dur ve 1895’de Kitle Psikolojisi adlı bir kitap yayınlamıştır. Kitle psikolojisi yaklaşımı da zamanının sosyal ve politik iklimini yansıtır; Avrupa'daki sosyal ayaklanmaların gözlemine dayanılarak geliştirilmiştir. Kitle psikolojisinin temel fikri “grup zihni”dir. Kitle ve grupların yaşayan bir organizmaya benzetildiği bu yaklaşıma göre, kitle ve grupların kendine özgü düşünsel özellikleri, yani “zihni” vardır. Genel olarak ifade edilecek olursa, kitleye giren bireyler, yalnızken olduklarından farklı bir biçimde düşünürler, hissederler ve davranırlar. Kitleler, bireyden farklı olarak, ilkel ve daha düşük entelektüel ve ahlaki düzlemde davranış gösterirler.
Geniş kitlelerin neden, nasıl ve ne zaman birlikte davrandığını anlamak için geliştirilen Kitle Psikolojisi ise yaklaşımının önde gelen temsilcisi Fransız kuramcı Gustave Le Bon’dur ve 1895’de Kitle Psikolojisi adlı bir kitap yayınlamıştır. Kitle psikolojisi yaklaşımı da zamanının sosyal ve politik iklimini yansıtır; Avrupa'daki sosyal ayaklanmaların gözlemine dayanılarak geliştirilmiştir. Kitle psikolojisinin temel fikri “grup zihni”dir. Kitle ve grupların yaşayan bir organizmaya benzetildiği bu yaklaşıma göre, kitle ve grupların kendine özgü düşünsel özellikleri, yani “zihni” vardır. Genel olarak ifade edilecek olursa, kitleye giren bireyler, yalnızken olduklarından farklı bir biçimde düşünürler, hissederler ve davranırlar. Kitleler, bireyden farklı olarak, ilkel ve daha düşük entelektüel ve ahlaki düzlemde davranış gösterirler.
Soru 74
I-Modern sosyal psikolojinin, sosyal psikolojik nitelikte görülen bir deney ve sosyal psikoloji ders kitaplarının yayınlanması ile başladığı kabul görür.
II-Modern sosyal psikoloji, deneysel yönteme ağırlık veren bir bilim dalıdır.
III-19. yüzyılın sonlarında Triplett tarafından gerçekleştirilen deney, sosyal psikolojinin ilk deneyi kabul edilir.
Modern Sosyal Psikoloji ile ilgili yukarıda verilen özelliklerden hangisi ya da hangileri doğrudur?
II-Modern sosyal psikoloji, deneysel yönteme ağırlık veren bir bilim dalıdır.
III-19. yüzyılın sonlarında Triplett tarafından gerçekleştirilen deney, sosyal psikolojinin ilk deneyi kabul edilir.
Modern Sosyal Psikoloji ile ilgili yukarıda verilen özelliklerden hangisi ya da hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve III
E
I-II-III
Açıklama:
Modern sosyal psikolojinin doğuşunda iki olaydan söz edilebilir; biri sosyal psikolojik nitelikte görülen bir deney ve diğeri, sosyal psikoloji ders kitaplarının yayınlanmasıdır. Modern sosyal psikoloji deneysel yönteme ağırlık veren bir bilim dalıdır. 19. yüzyılın sonlarında Triplett tarafından gerçekleştirilen deney, sosyal psikolojinin ilk deneyi kabul edilir ve bu deney, daha sonradan deneysel yöntemin kazandığı önem yüzünden tarihsel bir başlangıç olarak nitelendirilir.
Soru 75
Temeline Davranışçılığı değil Gestaltçılığı alarak, Kurt Lewin ve Solomon Asch'le birlikte Amerika'daki sosyal psikolojiyi derinden etkileyecek çalışmalar yapan üç kişiden biri olan, ünlü Türk psikologumuz kimdir?
Seçenekler
A
Erol Güngör
B
Muzaffer Şerif Başoğlu
C
Mazhar Osman Usman
D
Doğan Cüceloğlu
E
Üstün Dökmen
Açıklama:
1930’larda Almanya’da yükselen Nazizm dolayısıyla Avrupa’dan pek çok bilim insanı ABD’ye göç etti. Bu bilim insanlarından Kurt Lewin ve Solomon Asch ve Türkiye’den Muzafer Sherif (asıl adı Muzaffer Şerif Başoğlu’dur) ABD’deki sosyal psikolojiyi derinden etkilemişlerdir. Bu üçlü ABD’ye gittiklerinde davranışçılığın ağır bastığı bir sosyal psikoloji buldular. Gestalt psikolojisinden (temel olarak bütünselliğe önem veren bir psikolojik yaklaşım) etkilenmiş olan Lewin, Asch ve Sherif, bir yandan davranışçılığı reddettiler ve zihinsel olguları sosyal psikolojiye tekrar soktular, diğer yandan grup zihni yaklaşımını da reddettiler.
Soru 76
- Bireyin benliğinin bir parçasını oluşturan, grup üyeliklerinden elde ettikleri çehredir.
- Nesneler değil, insanlar hakkındaki bilgiyi işlemeyle ilişkili zihinsel süreçlerin çalışılması ya da sosyal etkileşimle ilgili zihinsel süreçlerin çalışılmasıdır.
- İnsanların sosyal etkileşimde neden ve sonuç ilişkilerini nasıl çıkarsadıklarını açıklamak üzere geliştirilmiş bir yaklaşımdır.
- Yoksulluk, delilik vb. sosyal olguların bir kültür ya da toplumda anlaşılma biçiminin söz konusu sosyal olguları yorumlamada bir temel sağlamasıdır.
Aşağıdaki sosyal psikoloji yaklaşım ve terimlerinden hangisinin açıklaması öncüllerde verilmemiştir?
- Nesneler değil, insanlar hakkındaki bilgiyi işlemeyle ilişkili zihinsel süreçlerin çalışılması ya da sosyal etkileşimle ilgili zihinsel süreçlerin çalışılmasıdır.
- İnsanların sosyal etkileşimde neden ve sonuç ilişkilerini nasıl çıkarsadıklarını açıklamak üzere geliştirilmiş bir yaklaşımdır.
- Yoksulluk, delilik vb. sosyal olguların bir kültür ya da toplumda anlaşılma biçiminin söz konusu sosyal olguları yorumlamada bir temel sağlamasıdır.
Aşağıdaki sosyal psikoloji yaklaşım ve terimlerinden hangisinin açıklaması öncüllerde verilmemiştir?
Seçenekler
A
Sosyal Karşılaştırma
B
Sosyal Kimlik
C
Sosyal Biliş
D
Atıf Kuramı
E
Sosyal Temsiller
Açıklama:
Sosyal Karşılaştırma: İnsanların kendi yetenek ve fikirleri hakkında bilgi sahibi olmak için kendilerini diğerleriyle karşılaştırma sürecidir.
Sosyal Kimlik: Bireyin benliğinin bir parçasını oluşturan, grup üyeliklerinden elde ettikleri kimliktir; bireyin benliğini başka bir parçasını oluşturan ve bireyin biricikliğiyle ilgili olan bireysel kimlikten farklıdır.
Sosyal Biliş: Nesneler değil, insanlar hakkındaki bilgiyi işlemeyle ilişkili zihinsel süreçlerin çalışılması ya da sosyal etkileşimle ilgili zihinsel süreçlerin çalışılmasıdır.
Atıf Kuramı: İnsanların sosyal etkileşimde neden ve sonuç ilişkilerini nasıl çıkarsadıklarını açıklamak üzere geliştirilmiş bir yaklaşımdır.
Sosyal Temsiller: Sosyal olguların (örneğin: “yoksulluk” ve “delilik”) verili bir kültür ya da toplumda anlaşılma biçimi ve bu anlama biçiminin söz konusu sosyal olguları yorumlamada bir temel sağlamasıdır.
Sosyal Kimlik: Bireyin benliğinin bir parçasını oluşturan, grup üyeliklerinden elde ettikleri kimliktir; bireyin benliğini başka bir parçasını oluşturan ve bireyin biricikliğiyle ilgili olan bireysel kimlikten farklıdır.
Sosyal Biliş: Nesneler değil, insanlar hakkındaki bilgiyi işlemeyle ilişkili zihinsel süreçlerin çalışılması ya da sosyal etkileşimle ilgili zihinsel süreçlerin çalışılmasıdır.
Atıf Kuramı: İnsanların sosyal etkileşimde neden ve sonuç ilişkilerini nasıl çıkarsadıklarını açıklamak üzere geliştirilmiş bir yaklaşımdır.
Sosyal Temsiller: Sosyal olguların (örneğin: “yoksulluk” ve “delilik”) verili bir kültür ya da toplumda anlaşılma biçimi ve bu anlama biçiminin söz konusu sosyal olguları yorumlamada bir temel sağlamasıdır.
Soru 77
Deneyin uygun ya da mümkün olmadığı durumlarda kullanılan, sayısal veri elde edilebilenlerinde değişkenler arasındaki ilişkiyi inceleyen araştırma yöntemine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Doğal Gözlem Yöntemi
B
Katılımcı Gözlem Yöntemi
C
Korelasyon Yöntemi
D
Seçkisiz Örneklem Yöntemi
E
Temsil Edici Örneklem Yöntemi
Açıklama:
Deneyin mümkün ya da uygun olmadığı durumlarda sosyal psikologlar deneysel olmayan diğer yöntemleri de kullanmaktadırlar. Bu yöntemlerle gerçekleştirilen araştırmalardan nedensel bir sonuç çıkarmak mümkün değildir. Bu tür araştırmaların sayısal veri elde edilebilenlerinde değişkenler arasındaki korelasyon araştırılır. Bunlar korelasyon yöntemi olarak adlandırılabilir.
Soru 78
-Survey yönteminde veri toplama tekniği olarak anket ve görüşme kullanılır.
-Anket, açık uçlu sorularla hazırlanır ve sadece posta ile gönderilir.
-Görüşme tekniği, yapılandırılmış, yarı yapılandırılmış ve yapılandırılmamış olabilir.
-Sosyal psikolojide çok nadir başvurulan, tercih edilen araştırma yöntemlerinden biridir.
-Yöntemin en önemli noktası, ulaşılması gereken insan sayısı fazla olduğundan, yapılacak örneklem seçimidir.
Sosyal psikolojide araştırma yöntemlerinden "Survey Yöntemi" ile ilgili yukarıda verilen öncüllerden kaç tanesi doğrudur?
-Anket, açık uçlu sorularla hazırlanır ve sadece posta ile gönderilir.
-Görüşme tekniği, yapılandırılmış, yarı yapılandırılmış ve yapılandırılmamış olabilir.
-Sosyal psikolojide çok nadir başvurulan, tercih edilen araştırma yöntemlerinden biridir.
-Yöntemin en önemli noktası, ulaşılması gereken insan sayısı fazla olduğundan, yapılacak örneklem seçimidir.
Sosyal psikolojide araştırma yöntemlerinden "Survey Yöntemi" ile ilgili yukarıda verilen öncüllerden kaç tanesi doğrudur?
Seçenekler
A
1
B
2
C
3
D
4
E
5
Açıklama:
Sosyal psikolojide en sık başvurulan araştırma yöntemlerinden biri “survey”dir. Survey yöntemi ile bir davranışın ya da bir tutumun bir toplumda ya da belli bir grupta görülme derecesi ve bunların yaş, cinsiyet, eğitim düzeyi, sosyal ardalan vb. etmenlerle nasıl bir ilişki içinde olduğu araştırılmaktadır. Survey yönteminde veri toplama tekniği olarak anket ve görüşme kullanılır. Anket, açık uçlu ya da çoktan seçmeli olarak hazırlanmış soru formudur. Anket, katılımcılara yüz yüze uygulanabildiği gibi posta ile de gönderilebilir. Ancak posta ile gönderilen anketlerin geri gelme oranı düşüktür. Diğer taraftan görüşme tekniği, yapılandırılmış, yarı yapılandırılmış ve yapılandırılmamış olabilir. Yapılandırılmış görüşmede araştırma için sahaya çıkmadan önce katılımcılara sorulacak tüm sorular belirlenmiştir. Yarı yapılandırılmış görüşmede katılımcılara sorulacak ana sorular bellidir, ancak görüşme esnasında katılımcının verdiği yanıtlara bağlı olarak da soru üretilir. Yapılandırılmamış görüşmede ise, katılımcı ile görüşülecek konu belli olmasına karşın önceden hazırlanmış soru yoktur. Bunun yerine görüşmenin akışına göre sorular sorulur. Survey yöntemindeki en önemli nokta, ulaşılması gereken insan sayısı fazla olduğundan, yapılacak örneklem seçimidir.
Soru 79
Çok sulanması gereken, aynı ortamda, aynı cins ve aynı ebatlardaki 2 çiçekten birine günde 0.5 litre su verilirken; diğerine günde 1 litre su verilmiştir. Deney 2 hafta boyunca devam etmiş ve günde 1 litre su verilen çiçeğin daha uzun ve daha sağlıklı olduğu tespit edilmiştir. Bu deneydeki bağımsız değişken aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Çiçeklerin aynı cins olması.
B
Çiçeklere verilen su miktarı
C
Çiçeklere aynı ortam koşullarında müdahale edilmesi.
D
Deney başlangıcında çiçek boylarının eşit olması.
E
Deney sonunda çiçeklerden birinin daha uzun olması.
Açıklama:
Deney, bir değişkenin diğer bir değişken üzerinde etkisinin araştırılarak bir denencenin sınandığı yöntemdir. Deney yönteminde temel olarak, bir ya da daha fazla bağımsız değişken değişimlenmekte (manipüle edilmekte) ve bu müdahalenin bir ya da daha fazla bağımlı değişken üzerinde yarattığı etki ölçülmektedir.
Bağımsız değişken: Bir deneyde bağımlı değişken üzerindeki etkisini görebilmek için değişime uğratılan değişkendir.
Bağımlı değişken: Bir deneyde bağımsız değişkende yapılan değişimlerin, üzerinde yol açacağı etkiyi görmek için ölçülen değişkendir.
Deney grubu: Bir deneyde bağımsız değişkende yapılan değişimin uygulandığı gruptur.
Kontrol grubu: Bir deneyde bağımsız değişkende yapılan değişimin uygulanmadığı ve deney grubu ile karşılaştırmak için kullanılan gruptur.
Bağımsız değişken: Bir deneyde bağımlı değişken üzerindeki etkisini görebilmek için değişime uğratılan değişkendir.
Bağımlı değişken: Bir deneyde bağımsız değişkende yapılan değişimlerin, üzerinde yol açacağı etkiyi görmek için ölçülen değişkendir.
Deney grubu: Bir deneyde bağımsız değişkende yapılan değişimin uygulandığı gruptur.
Kontrol grubu: Bir deneyde bağımsız değişkende yapılan değişimin uygulanmadığı ve deney grubu ile karşılaştırmak için kullanılan gruptur.
Soru 80
- Cansız materyaller kullanılır.
- Halk hikayeleri, gazeteler, romanlar, anılar ve tv programlarından faydalanılabilir.
- Geçmişteki bir olguyu araştırmak için tek yoldur.
- Bu yöntemle, bir olgunun zaman içindeki değişimi ve gelişimi izlenebilir.
Özellikleri verilen araştırma yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?
- Halk hikayeleri, gazeteler, romanlar, anılar ve tv programlarından faydalanılabilir.
- Geçmişteki bir olguyu araştırmak için tek yoldur.
- Bu yöntemle, bir olgunun zaman içindeki değişimi ve gelişimi izlenebilir.
Özellikleri verilen araştırma yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Survey
B
Alan Deneyi
C
Deney Grubu
D
Doğal Gözlem
E
Arşiv Araştırması
Açıklama:
Arşiv araştırmasında araştırmacı, başkası tarafından ve çoğu zaman başka nedenlerle toplanmış ve kaydedilmiş veriyi kullanmaktadır. Sosyal psikolojide en az kullanılan yöntemlerden biri olan arşiv araştırması, geçmişteki bir olgunun araştırılması için kullanılabileceği gibi, bir olguya ilişkin tarihsel eğilimi ortaya çıkarmak için de kullanılabilir. Arşiv araştırmasından genellikle istatistik verilerin kullanılması akla geliyorsa da, her türlü yazılı ve görsel materyal (ör. halk hikayeleri, gazeteler, romanlar, anılar, tv programları ya da video bantlar vb.) araştırmacı için arşiv olarak işlev görebilir.
Soru 81
19. yüzyılda, Almanya’da geliştirilmiş, kültürel davranışın tarihsel ve karşılaştırmalı olarak çalışılması gerektiğini öne süren sosyal psikolojik yaklaşım hangisidir?
Seçenekler
A
Völkerpsikoloji
B
Kitle Psikolojisi
C
Grup Zihni
D
Davranışçı Sosyal Psikoloji
E
Sosyal Karşılaştırma
Açıklama:
Kitle Psikolojisi:19. yüzyılın sonunda Fransız kuramcı Gustave Le Bon ile başlayan, bireysel psikolojiden farklı olarak kitlelerin kendine özgü psikolojisi olduğunu ileri süren bir sosyal psikolojik yaklaşımdır.
Grup Zihni: Gustave Le Bon tarafından geliştirilmiş, çeşitli psikolojik mekanizmalar aracılığıyla, insan kollektivitesinin tek bir varlık, psikolojik kitle haline gelmesine işaret eden kavramdır.
Davranışçı Sosyal Psikoloji: 20. yüzyılın başında ABD sosyal psikolojisinde ortaya çıkan ve gözlenebilir olan olguların çalışılması gerektiğini ileri süren sosyal psikolojik yaklaşımdır.
Sosyal Karşılaştırma: İnsanların kendi yetenek ve fikirleri hakkında bilgi sahibi olmak için kendilerini diğerleriyle karşılaştırma sürecidir.
Völkerpsikoloji:19. yüzyılda, Almanya’da geliştirilmiş, kültürel davranışın tarihsel ve karşılaştırmalı olarak çalışılması gerektiğini öne süren bir sosyal psikolojik yaklaşımdır.
Grup Zihni: Gustave Le Bon tarafından geliştirilmiş, çeşitli psikolojik mekanizmalar aracılığıyla, insan kollektivitesinin tek bir varlık, psikolojik kitle haline gelmesine işaret eden kavramdır.
Davranışçı Sosyal Psikoloji: 20. yüzyılın başında ABD sosyal psikolojisinde ortaya çıkan ve gözlenebilir olan olguların çalışılması gerektiğini ileri süren sosyal psikolojik yaklaşımdır.
Sosyal Karşılaştırma: İnsanların kendi yetenek ve fikirleri hakkında bilgi sahibi olmak için kendilerini diğerleriyle karşılaştırma sürecidir.
Völkerpsikoloji:19. yüzyılda, Almanya’da geliştirilmiş, kültürel davranışın tarihsel ve karşılaştırmalı olarak çalışılması gerektiğini öne süren bir sosyal psikolojik yaklaşımdır.
Soru 82
Gustave Le Bon tarafından geliştirilmiş, çeşitli psikolojik mekanizmalar aracılığıyla, insan kollektivitesinin tek bir varlık, psikolojik kitle haline gelmesine işaret eden kavram hangisidir?
Seçenekler
A
Völkerpsikoloji
B
Kitle Psikolojisi
C
Grup Zihni
D
Sosyal Hızlandırma
E
Sosyal Karşılaştırma
Açıklama:
Kitle Psikolojisi:19. yüzyılın sonunda Fransız kuramcı Gustave Le Bon ile başlayan, bireysel psikolojiden farklı olarak kitlelerin kendine özgü psikolojisi olduğunu ileri süren bir sosyal psikolojik yaklaşımdır.
Völkerpsikoloji:19. yüzyılda, Almanya’da geliştirilmiş, kültürel davranışın tarihsel ve karşılaştırmalı olarak çalışılması gerektiğini öne süren bir sosyal psikolojik yaklaşımdır.
Sosyal Hızlandırma: Diğer insanların varlığının bireysel performansı arttırdığı süreçtir.
Sosyal Karşılaştırma: İnsanların kendi yetenek ve fikirleri hakkında bilgi sahibi olmak için kendilerini diğerleriyle karşılaştırma sürecidir.
Grup Zihni: Gustave Le Bon tarafından geliştirilmiş, çeşitli psikolojik mekanizmalar aracılığıyla, insan kollektivitesinin tek bir varlık, psikolojik kitle haline gelmesine işaret eden kavramdır.
Völkerpsikoloji:19. yüzyılda, Almanya’da geliştirilmiş, kültürel davranışın tarihsel ve karşılaştırmalı olarak çalışılması gerektiğini öne süren bir sosyal psikolojik yaklaşımdır.
Sosyal Hızlandırma: Diğer insanların varlığının bireysel performansı arttırdığı süreçtir.
Sosyal Karşılaştırma: İnsanların kendi yetenek ve fikirleri hakkında bilgi sahibi olmak için kendilerini diğerleriyle karşılaştırma sürecidir.
Grup Zihni: Gustave Le Bon tarafından geliştirilmiş, çeşitli psikolojik mekanizmalar aracılığıyla, insan kollektivitesinin tek bir varlık, psikolojik kitle haline gelmesine işaret eden kavramdır.
Soru 83
Diğer insanların varlığının bireysel performansı arttırdığı sürece ne ad verilir?
Seçenekler
A
Sosyal Karşılaştırma
B
Sosyal Hızlandırma
C
Völkerpsikoloji
D
Kitle Psikolojisi
E
Grup Zihni
Açıklama:
Sosyal Hızlandırma: Diğer insanların varlığının bireysel performansı arttırdığı süreçtir.
Soru 84
20. yüzyılın başında ABD sosyal psikolojisinde ortaya çıkan ve gözlenebilir olan olguların çalışılması gerektiğini ileri süren sosyal psikolojik yaklaşım hangisidir?
Seçenekler
A
Völkerpsikoloji
B
Kitle Psikolojisi
C
Grup Zihni
D
Sosyal Karşılaştırma
E
Davranışçı Sosyal Psikoloji
Açıklama:
Davranışçı Sosyal Psikoloji: 20. yüzyılın başında ABD sosyal psikolojisinde ortaya çıkan ve gözlenebilir olan olguların çalışılması gerektiğini ileri süren sosyal psikolojik yaklaşımdır.
Soru 85
İnsanların kendi yetenek ve fikirleri hakkında bilgi sahibi olmak için kendilerini diğerleriyle karşılaştırma sürecine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Völkerpsikoloji
B
Kitle Psikolojisi
C
Sosyal Hızlandırma
D
Sosyal Karşılaştırma
E
Davranışçı Sosyal Psikoloji
Açıklama:
Sosyal Karşılaştırma: İnsanların kendi yetenek ve fikirleri hakkında bilgi sahibi olmak için kendilerini diğerleriyle karşılaştırma sürecidir.
Soru 86
Davranışla tutarsız olan tutumların yarattığı psikolojik sıkıntı ve bunun tutumları değiştirmek yönünde yarattığı baskıya ne ad verilir?
Seçenekler
A
Sosyal Biliş
B
Bilişsel Çelişki
C
Atıf Kuramı
D
Völkerpsikoloji
E
Kitle Psikolojisi
Açıklama:
Atıf Kuramı: İnsanların sosyal etkileşimde neden ve sonuç ilişkilerini nasıl çıkarsadıklarını açıklamak üzere geliştirilmiş bir yaklaşımdır.
Sosyal Biliş: Nesneler değil, insanlar hakkındaki bilgiyi işlemeyle ilişkili zihinsel süreçlerin çalışılması ya da sosyal etkileşimle ilgili zihinsel süreçlerin çalışılmasıdır.
Bilişsel Çelişki: Davranışla tutarsız olan tutumların yarattığı psikolojik sıkıntı ve bunun tutumları değiştirmek yönünde yarattığı baskıdır.
Sosyal Biliş: Nesneler değil, insanlar hakkındaki bilgiyi işlemeyle ilişkili zihinsel süreçlerin çalışılması ya da sosyal etkileşimle ilgili zihinsel süreçlerin çalışılmasıdır.
Bilişsel Çelişki: Davranışla tutarsız olan tutumların yarattığı psikolojik sıkıntı ve bunun tutumları değiştirmek yönünde yarattığı baskıdır.
Soru 87
İnsanların sosyal etkileşimde neden ve sonuç ilişkilerini nasıl çıkarsadıklarını açıklamak üzere geliştirilmiş yaklaşım hangisidir?
Seçenekler
A
Sosyal Biliş
B
Sosyal Karşılaştırma
C
Davranışçı Sosyal Psikoloji
D
Kitle Psikolojisi
E
Atıf Kuramı
Açıklama:
Atıf Kuramı: İnsanların sosyal etkileşimde neden ve sonuç ilişkilerini nasıl çıkarsadıklarını açıklamak üzere geliştirilmiş bir yaklaşımdır.
Soru 88
Nesneler değil, insanlar hakkındaki bilgiyi işlemeyle ilişkili zihinsel süreçlerin çalışılması ya da sosyal etkileşimle ilgili zihinsel süreçlerin çalışılmasına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Bilişsel Çelişki
B
Völkerpsikoloji
C
Kitle Psikolojisi
D
Sosyal Biliş
E
Atıf Kuramı
Açıklama:
Sosyal Biliş: Nesneler değil, insanlar hakkındaki bilgiyi işlemeyle ilişkili zihinsel süreçlerin çalışılması ya da sosyal etkileşimle ilgili zihinsel süreçlerin çalışılmasıdır.
Soru 89
İnsanın psikolojik kaynaklarının sınırlı olduğuna ve bu kaynakları korumanın psikolojik süreçlerin doğasını belirlediğine işaret eden terim hangisidir?
Seçenekler
A
Sosyal Kimlik
B
Sosyal Biliş
C
Sınırlı Bilgi İşleme Kapasitesi
D
Sosyal Karşılaştırma
E
Sosyal Temsiller
Açıklama:
Sınırlı Bilgi İşleme Kapasitesi: İnsanın psikolojik kaynaklarının (örneğin; bellek ve dikkat) sınırlı olduğuna ve bu kaynakları korumanın psikolojik süreçlerin doğasını belirlediğine işaret eden bir terimdir.
Soru 90
Sosyal olguların (örneğin, “yoksulluk”, “delilik”) verili bir kültür ya da toplumda anlaşılma biçimi ve bu anlama biçiminin söz konusu sosyal olguları yorumlamada bir temel sağlamasına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Sosyal Temsiller
B
Sosyal Kimlik
C
Bilgi İşleme
D
Sosyal Biliş
E
Atıf Kuramı
Açıklama:
Sosyal Kimlik: Bireyin benliğinin bir parçasını oluşturan, grup üyeliklerinden elde ettikleri kimliktir; bireyin benliğini başka bir parçasını oluşturan ve bireyin biricikliğiyle ilgili olan bireysel kimlikten farklıdır.
Sosyal Biliş: Nesneler değil, insanlar hakkındaki bilgiyi işlemeyle ilişkili zihinsel süreçlerin çalışılması ya da sosyal etkileşimle ilgili zihinsel süreçlerin çalışılmasıdır.
Atıf Kuramı: İnsanların sosyal etkileşimde neden ve sonuç ilişkilerini nasıl çıkarsadıklarını açıklamak üzere geliştirilmiş bir yaklaşımdır.
Sosyal Temsiller: Sosyal olguların (örneğin: “yoksulluk” ve “delilik”) verili bir kültür ya da toplumda anlaşılma biçimi ve bu anlama biçiminin sözkonusu sosyal olguları yorumlamada bir temel sağlamasıdır.
Sosyal Biliş: Nesneler değil, insanlar hakkındaki bilgiyi işlemeyle ilişkili zihinsel süreçlerin çalışılması ya da sosyal etkileşimle ilgili zihinsel süreçlerin çalışılmasıdır.
Atıf Kuramı: İnsanların sosyal etkileşimde neden ve sonuç ilişkilerini nasıl çıkarsadıklarını açıklamak üzere geliştirilmiş bir yaklaşımdır.
Sosyal Temsiller: Sosyal olguların (örneğin: “yoksulluk” ve “delilik”) verili bir kültür ya da toplumda anlaşılma biçimi ve bu anlama biçiminin sözkonusu sosyal olguları yorumlamada bir temel sağlamasıdır.
Soru 91
Gustave Le Bon tarafından geliştirilmiş, çeşitli psikolojik mekanizmalar aracılığıyla, insan kollektivitesinin tek bir varlık, psikolojik kitle haline gelmesine işaret eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Grup Zihni
B
Völkerpsikoloji
C
Sosyal Hızlandırma
D
Bilişsel Çelişki
E
Atıf Kuramı
Açıklama:
Grup Zihni: Gustave Le Bon tarafından geliştirilmiş, çeşitli psikolojik mekanizmalar aracılığıyla, insan kollektivitesinin tek bir varlık, psikolojik kitle haline gelmesine işaret eden kavramdır.
Soru 92
Völkerpsikoloji aşağıdakilerden hangisi tarafından geliştirilmiştir?
Seçenekler
A
Wilhelm Wundt
B
Solomon Asch
C
Serge Moscovici
D
Henri Tajfel
E
Fritz Heider
Açıklama:
Psikolojinin de kurucu babası olarak kabul edilen Wilhelm Wundt tarafından geliştirilen Völkerpsikoloji, belirli bir sosyal gruba ait olan insanların bireysel değil kollektif bir biçimde düşünme eğiliminde olduklarını ileri sürer.
Soru 93
I. Kitle psikolojisinin temel fikri “grup zihni”dir
II. Kitleye giren bireyler, yalnızken olduklarından farklı bir biçimde düşünürler
III. Kitleler, bireyden farklı olarak, ilkel ve daha düşük entelektüel ve ahlaki düzlemde davranış gösterirler
IV. Özellikle Le Bon için kitleler çılgın ve vahşidir
Kitle psikolojisi ile ilgili yukarıdaki açıklamalardan hangisi doğrudur?
II. Kitleye giren bireyler, yalnızken olduklarından farklı bir biçimde düşünürler
III. Kitleler, bireyden farklı olarak, ilkel ve daha düşük entelektüel ve ahlaki düzlemde davranış gösterirler
IV. Özellikle Le Bon için kitleler çılgın ve vahşidir
Kitle psikolojisi ile ilgili yukarıdaki açıklamalardan hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
II ve III
D
II, III ve IV
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
Kitle psikolojisinin temel fikri “grup zihni”dir. Kitle ve grupların yaşayan bir organizmaya benzetildiği bu yaklaşıma göre, kitle ve grupların kendine özgü düşünsel özellikleri, yani “zihni” vardır. Genel olarak ifade edilecek olursa, kitleye giren bireyler, yalnızken olduklarından farklı bir biçimde düşünürler, hissederler ve davranırlar (McGarty ve Haslam, 1997: 8). Kitleler, bireyden farklı olarak, ilkel ve daha düşük entelektüel ve ahlaki düzlemde davranış gösterirler. Özellikle Le Bon için kitleler çılgın ve vahşidir. Özetle grup zihni yaklaşımı, kitle ve grup davranışının bireysel davranıştan farklı olduğunu ileri sürer.
Soru 94
Televizyon programındaki şiddetin çocukların daha sonraki davranışları üzerinde bir etkiye neden olup olmadığını sınayan bir araştırmada bağımsız değişken aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Televizyon programındaki şiddet düzeyi
B
Çocukların saldırganlık içeren davranış düzeyi
C
Televizyon programının yayınlandığı saat
D
Çocukların cinsiyetinin saldırganlık üzerine etkisi
E
Çocukların yaş aralığı
Açıklama:
Örneğin, televizyon programındaki şiddetin çocukların daha sonraki davranışları üzerinde bir etkiye neden olup olmadığını sınayan bir araştırmada, televizyon programındaki şiddet düzeyi bağımsız değişken, çocukların saldırganlık içeren davranış düzeyi bağımlı değişkendir.
Soru 95
Veri toplama tekniği olarak anket ve görüşmenin kullanıldığı araştırma yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Survey
B
Arşiv Araştırması
C
Korelasyonel yöntem
D
Alan Deneyleri
E
Doğal gözlem
Açıklama:
Survey yönteminde veri toplama tekniği olarak anket ve görüşme kullanılır.
Soru 96
Aşağıdaki araştırma yöntemlerinden hangisi, bir ülkedeki vatandaşların cinsiyeti ile politik tercihleri arasındaki ilişkiyi araştırmada en etkili yöntemdir?
Seçenekler
A
Survey
B
Laboratuvar deneyi
C
Doğal gözlem
D
Katılımcı gözlem
E
Arşiv araştırması
Açıklama:
Aşağıdaki araştırma yöntemlerinden hangisi, bir ülkedeki vatandaşların cinsiyeti ile politik tercihleri arasındaki ilişkiyi araştırmada en etkili yöntem Survey yöntemidir.
Soru 97
I. Etnik köken
II. Cinsiyet
III. Yaş
IV. Sosyal statü
Korelasyonel yöntem yukarıdaki etmenlerden hangisini araştırmalarında kullanır?
II. Cinsiyet
III. Yaş
IV. Sosyal statü
Korelasyonel yöntem yukarıdaki etmenlerden hangisini araştırmalarında kullanır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız III
C
I ve II
D
II, III ve IV
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
Korelasyon yöntemi iki ya da daha çok değişken arasında kendiliğinden oluşan ilişkileri araştırma yöntemidir.
Soru 98
Trafikte özel araç sahiplerinin trafik polisi yokken trafik kurallarına ne kadar uyduğunu araştırmak isteyen bir kişi aşağıdaki araştırma yöntemlerinden hangisini kullanmalıdır?
Seçenekler
A
Doğal gözlem
B
Survey
C
Laboratuvar deneyi
D
Katılımcı gözlem
E
Arşiv araştırması
Açıklama:
Doğal gözlem yoluyla pek çok sosyal davranış hakkında veri toplanabilir. Öğretmenimizin dersi nasıl anlattığı; kız ve erkek üniversite öğrencilerinin kendi cinsiyetlerinden ve karşı cinsiyetten kişilerle konuşurken aralarında ne kadar fiziksel mesafe bırakmayı tercih ettiği; dolmuş şoförleri ya da özel araç sahiplerinin trafik polisi yokken trafik kurallarına ne kadar uyduğu; bir protesto kitlesi ve polis arasındaki gerilimin nasıl başladığı, geliştiği ve sonlandığı; futbol taraftarlarının stadyumda ne tür davranışlar gösterdiği, bunlardan sadece birkaçıdır.
Soru 99
İnsanların sosyal etkileşimde neden ve sonuç ilişkilerini nasıl çıkarsadıklarını açıklamak üzere geliştirilmiş bir yaklaşım olan Atıf Kuramı aşağıdakilerden hangisi tarafından ortaya açılmıştır?
Seçenekler
A
Fritz Heider
B
Wilhelm Wundt
C
Solomon Asch
D
Serge Moscovici
E
Henri Tajfel
Açıklama:
İnsanların sosyal etkileşimde neden ve sonuç ilişkilerini nasıl çıkarsadıklarını açıklamak üzere geliştirilmiş bir yaklaşım olan Atıf Kuramı Fritz Heider tarafından ortaya atılmıştır.
Soru 100
Aşağıdakilerden hangisi laboratuvar deneylerinin sınırlılıklarından biri değildir?
Seçenekler
A
Elde edilen sonuçların kesinliği azdır
B
Elde edilen sonuçları gerçek yaşama genellemek zordur
C
Deneklerin tepkisel davranmalarını önlemek amacıyla, deneyin amacının gizlenmesi önemli bir etik sorundur
D
Gerçek yaşamdaki tüm deneyimler laboratuvarda araştırılmaya uygun değildir
E
Sonuçlar insanların önyargılarından, kişilik özelliklerinden ve beklentilerinden etkilenmektedir
Açıklama:
Laboratuvar deneylerinin güçlü yanları: 1. Değişkenler arasında kesin bir nedensel ilişki kurmak ve denence sınamak en fazla laboratuvar deneyinde mümkündür. 2. Alan deneyi de dahil olmak üzere diğer tüm araştırma yöntemleri içinde kontrolün en üst düzeyde olduğu yöntemdir. 3. Bütünüyle yapay bir ortamda gerçekleştirildiğinden, laboratuvarda elde edilen sonuçların kesinliği de yüksektir. Laboratuvar deneylerinin sınırlılıkları: 1. Laboratuvar deneyleri yapay bir ortamda gerçekleştirildiğinden, burada elde edilen sonuçları gerçek yaşama genellemek zordur. 2. Gerçek yaşamdaki tüm deneyimler laboratuvarda araştırılmaya uygun değildir. Örneğin, yoğun korku, nefret ve saldırganlık gibi duygular laboratuvarda çalışılamaz. 3. Sosyal psikolojide olduğu gibi laboratuvarda denek olarak insan kullanılınca, kaçınılmaz olarak sonuçlar insanların önyargılarından, kişilik özelliklerinden ve beklentilerinden etkilenmektedir. 4. Laboratuvar deneylerinde deneklerin tepkisel davranmalarını önlemek amacıyla, deneyin amacının gizlenmesi ve insanların kandırılmaları önemli bir etik sorundur.
Soru 101
19. yüzyılda, Almanya’da geliştirilmiş, kültürel davranışın tarihsel ve karşılaştırmalı olarak çalışılması gerektiğini öne süren sosyal psikoloji yaklaşımı hangisidir?
Seçenekler
A
Völkerpsikoloji
B
Kitle Psikolojisi
C
Grup Zihni
D
Davranışçı Sosyal Psikoloji
E
Sosyal Hızlandırma
Açıklama:
Völkerpsikoloji:19. yüzyılda, Almanya’da geliştirilmiş, kültürel davranışın tarihsel
ve karşılaştırmalı olarak çalışılması gerektiğini öne süren bir sosyal psikolojik yaklaşımdır.
ve karşılaştırmalı olarak çalışılması gerektiğini öne süren bir sosyal psikolojik yaklaşımdır.
Soru 102
“Sosyal psikoloji bireylerin, davranış, duygu ve düşüncelerinin başkalarının gerçek, hayal edilen veya ima edilen varlığından nasıl etkilendiğinin bilimsel yollarla araştırılmasıdır."
Yukarıdaki tanım aşağıdakilerden hangi sosyal psikoloğa aittir?
Yukarıdaki tanım aşağıdakilerden hangi sosyal psikoloğa aittir?
Seçenekler
A
Augostinos
B
Donaghue
C
Allport
D
Walker
E
McGarty
Açıklama:
sosyal psikologların birçoğu ünlü sosyal psikolog Gordon W. Allport’un yaptığı sosyal psikoloji tanımını kabul ederler: “Sosyal psikoloji bireylerin, davranış, duygu ve düşüncelerinin başkalarının gerçek, hayal edilen veya ima edilen varlığından nasıl etkilendiğinin bilimsel yollarla araştırılmasıdır (akt. Hogg ve Vaughan, 1995: 1)”
Soru 103
Kitlelerin kendine özgü psikolojisi olduğunu ileri süren sosyal psikolojik yaklaşım hangisidir?
Seçenekler
A
Sosyal Hızlandırma
B
Sosyal Karşılaştırma
C
Davranışçı Sosyal Psikoloji
D
Völkerpsikoloji
E
Kitle Psikolojisi
Açıklama:
Kitle Psikolojisi:19. yüzyılın sonunda Fransız kuramcı Gustave Le Bon ile başlayan, bireysel psikolojiden farklı olarak kitlelerin kendine özgü psikolojisi olduğunu ileri süren bir sosyal psikolojik yaklaşımdır.
Soru 104
Kitlelerin kendine özgü psikolojisi olduğunu ileri süren sosyal psikolog hangisidir?
Seçenekler
A
Haslam
B
McGarty
C
Le Bon
D
Wundt
E
McDougall
Açıklama:
Kitle Psikolojisi:19. yüzyılın sonunda
Fransız kuramcı Gustave Le Bon ile başlayan, bireysel psikolojiden farklı olarak
kitlelerin kendine özgü psikolojisi olduğunu ileri süren bir sosyal psikolojik yaklaşımdır.
Fransız kuramcı Gustave Le Bon ile başlayan, bireysel psikolojiden farklı olarak
kitlelerin kendine özgü psikolojisi olduğunu ileri süren bir sosyal psikolojik yaklaşımdır.
Soru 105
Sosyal psikolojinin ilk deneyi kim tarafından yapılmıştır?
Seçenekler
A
Wundt
B
Le Bon
C
McGarty
D
Triplett
E
Allport
Açıklama:
19. yüzyılın sonlarında Triplett tarafından gerçekleştirilen deney, sosyal psikolojinin ilk deneyi kabul edilir ve bu deney, daha sonradan deneysel yöntemin kazandığı önem yüzünden tarihsel bir başlangıç olarak nitelendirilir.
Soru 106
İki ya da daha çok değişken arasındaki ilişkiye ne ad verilir?
Seçenekler
A
korelasyon
B
örneklem
C
bağımlı değişken
D
bağımlı değişken
E
survey
Açıklama:
Korelasyon: : İki ya da daha çok değişken arasındaki ilişkidir
Soru 107
Hangi araştırma yöntemiyle bir davranışın ya da bir tutumun bir toplumda görülme derecesi araştırılmaktadır?
Seçenekler
A
arşiv araştırması
B
survey
C
doğal gözlem
D
korelasyon yöntemi
E
laboratuvar deneyleri
Açıklama:
Survey yöntemi ile bir davranışın ya da bir tutumun bir toplumda
ya da belli bir grupta görülme derecesi ve bunların yaş, cinsiyet, eğitim düzeyi, sosyal ardalan vb. etmenlerle nasıl bir ilişki içinde olduğu araştırılmaktadır.
ya da belli bir grupta görülme derecesi ve bunların yaş, cinsiyet, eğitim düzeyi, sosyal ardalan vb. etmenlerle nasıl bir ilişki içinde olduğu araştırılmaktadır.
Soru 108
- bir olgunun zaman içindeki
değişimi ve gelişimi izlenebilir - geçmişteki bir olguyu araştırmak için tek
yoldur.
Seçenekler
A
arşiv araştırması
B
survey
C
laboratuvar deneyleri
D
alan deneyleri
E
doğal gözlem
Açıklama:
Arşiv araştırmasının güçlü yanları:
1. Bu yöntemde cansız materyaller kullanıldığı için, insanların yer aldığı yöntemlerde
ortaya çıkan sorunlar (yanıtların kişilik,
beklenti gibi etmenlerden etkilenmesi gibi)
bulunmamaktadır.
2. Bu yöntemle, bir olgunun zaman içindeki
değişimi ve gelişimi izlenebilir.
3. Geçmişteki bir olguyu araştırmak için tek
yoludur.
1. Bu yöntemde cansız materyaller kullanıldığı için, insanların yer aldığı yöntemlerde
ortaya çıkan sorunlar (yanıtların kişilik,
beklenti gibi etmenlerden etkilenmesi gibi)
bulunmamaktadır.
2. Bu yöntemle, bir olgunun zaman içindeki
değişimi ve gelişimi izlenebilir.
3. Geçmişteki bir olguyu araştırmak için tek
yoludur.
Soru 109
Geniş bir evrenden katılımcıların seçimine ne ad verilir?
Seçenekler
A
survey
B
örneklem
C
deney
D
bağımsız değişken
E
bağımlı değişken
Açıklama:
Örneklem: Geniş bir evrenden katılımcıların seçimidir.
Soru 110
- çok sayıda kişiden çok miktarda
bilgi toplama olanağı vardır. - Örnekleme tekniğiyle yapıldığı için, toplanılan bilgiden genelleme yapılır.
- Bu yöntem, diğer yöntemlere göre zaman
ve maddi kaynakların kullanımı açısından
daha tasarrufludur
Seçenekler
A
alan deneyleri
B
laboratuvar deneyleri
C
korelasyon
D
survey
E
arşiv araştırması
Açıklama:
Surveyin güçlü yanları:
1. Surveyle çok sayıda kişiden çok miktarda
bilgi toplama olanağı vardır.
2. Örnekleme tekniğiyle yapıldığı için, toplanılan bilgiden genelleme yapılır.
3. Bu yöntem, diğer yöntemlere göre zaman
ve maddi kaynakların kullanımı açısından
daha tasarrufludur.
1. Surveyle çok sayıda kişiden çok miktarda
bilgi toplama olanağı vardır.
2. Örnekleme tekniğiyle yapıldığı için, toplanılan bilgiden genelleme yapılır.
3. Bu yöntem, diğer yöntemlere göre zaman
ve maddi kaynakların kullanımı açısından
daha tasarrufludur.
Soru 111
Aşağıdaki sosyal psikolojinin çalışma alanlarından hangisi insanlar arasındaki etkileşimlerin, insanların düşünce ve davranışlarını etkilemesi konusunu inceler?
Seçenekler
A
Sosyal yargı alanı
B
Sosyal algı
C
Sosyal etki
D
Sosyal etkileşim
E
Sosyal kanıt
Açıklama:
Sosyal etkileşim alanı sosyal davranışla, yani iş birliği ve çatışma, kişilerarası ilişkiler gibi insanlarla ilişkili davranışı kapsar.
Soru 112
Sosyal psikolojinin köklerinden olan Völkerpsikoloji akımı için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
Belirli bir sosyal gruba ait olan insanların bireysel değil kollektif bir biçimde düşünme eğiliminde olduklarını ileri sürer.
B
Psikolojinin de kurucu babası olarak kabul edilen Wilhelm Wundt tarafından geliştirilmiştir.
C
Deneysel yönteme ağırlık veren bir bilim dalıdır.
D
İçinde bulunulan zaman ve sosyal bağlamın bir ürünüdür.
E
Temel olarak özgün bir Alman karakterinin ne olduğu sorusunu yanıtlamak üzere geliştirilmiştir.
Açıklama:
Deneysel yönteme ağırlık veren bir bilim dalı modern sosyal psikolojidir.
Soru 113
Gustave Le Bon tarafından geliştirilmiş, çeşitli psikolojik mekanizmalar aracılığıyla, insan kollektivitesinin tek bir varlık, psikolojik kitle haline gelmesine işaret eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Völkerpsikoloji
B
Grup zihni
C
Sosyal hızlandırma
D
Sosyal karşılaştırma
E
Bilişsel çelişki
Açıklama:
Grup Zihni: Gustave Le Bon tarafından geliştirilmiş, çeşitli psikolojik mekanizmalar aracılığıyla, insan kollektivitesinin tek bir varlık, psikolojik kitle haline gelmesine işaret eden kavramdır. Kitle psikolojisinin temel fikri “grup zihni” dir. Kitle ve grupların yaşayan bir organizmaya benzetildiği bu yaklaşıma göre, kitle ve grupların kendine özgü düşünsel özellikleri, yani “zihni” vardır. Genel olarak ifade edilecek olursa, kitleye giren bireyler, yalnızken olduklarından farklı bir biçimde düşünürler, hissederler ve davranırlar
Soru 114
İnsanların sosyal etkileşimde neden ve sonuç ilişkilerini nasıl çıkarsadıklarını açıklamak üzere geliştirilmiş olan yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bilişsel Çelişki
B
Sosyal Karşılaştırma
C
Sosyal Temsiller
D
Atıf Kuramı
E
Sosyal Kimlik
Açıklama:
Atıf Kuramı: İnsanların sosyal etkileşimde neden ve sonuç ilişkilerini nasıl çıkarsadıklarını açıklamak üzere geliştirilmiş bir yaklaşımdır. Temelini Heider’ın attığı atıf kuramı, bireylerin günlük yaşamda diğerlerinin davranışlarını nasıl açıkladıklarına odaklanan bir kuramdır.
Soru 115
Aşağıdakilerden hangisi bir protesto kitlesi ve polis arasındaki gerilimin nasıl başladığı, geliştiği ve sonlandığı hakkında veri toplamak istendiğinde başvurulacak araştırma yöntemidir?
Seçenekler
A
Doğal gözlem
B
Survey
C
Laboratuvar deneyi
D
Alan deneyi
E
Korelasyon
Açıklama:
Belirli bir davranış konusunda doğrudan ve betimsel bilgi edinmenin yolu doğal gözlemdir. Bu tür araştırmalarda davranışa neden olan içsel süreçlere, yani duygu, düşünce, tutum veya niyetlere ilişkin bir veri elde edilemez, ancak söz konusu davranışın ortaya çıkış süreci incelenebilir. Doğal gözlem söz konusu sosyal davranışı sistematik bir biçimde gözlemeyi, kaydetmeyi (not tutmak ve/veya videoya çekmek) ve kodlamayı içermektedir. Doğal gözlem yoluyla pek çok sosyal davranış hakkında veri toplanabilir. Öğretmenimizin dersi nasıl anlattığı; kız ve erkek üniversite öğrencilerinin kendi cinsiyetlerinden ve karşı cinsiyetten kişilerle konuşurken aralarında ne kadar fiziksel mesafe bırakmayı tercih ettiği; dolmuş şoförleri ya da özel araç sahiplerinin trafik polisi yokken trafik kurallarına ne kadar uyduğu; bir protesto kitlesi ve polis arasındaki gerilimin nasıl başladığı, geliştiği ve sonlandığı; futbol taraftarlarının stadyumda ne tür davranışlar gösterdiği, bunlardan sadece birkaçıdır.
Soru 116
Veri toplama tekniği olarak anket ve görüşme hangi araştırma yönteminde kullanılan araçlardır?
Seçenekler
A
Katılımcı gözlem
B
Doğal gözlem
C
Survey
D
Laboratuvar deneyi
E
Alan deneyi
Açıklama:
Survey yöntemi ile bir davranışın ya da bir tutumun bir toplumda ya da belli bir grupta görülme derecesi ve bunların yaş, cinsiyet, eğitim düzeyi, sosyal ardalan vb. etmenlerle nasıl bir ilişki içinde olduğu araştırılmaktadır. Survey yönteminde veri toplama tekniği olarak anket ve görüşme kullanılır. Anket, açık uçlu ya da çoktan seçmeli olarak hazırlanmış soru formudur.
Soru 117
Aşağıdakilerden hangisi Survey araştırma yönteminin sınırlılıklarından değildir?
Seçenekler
A
Survey ile çok miktarda bilgi toplanır, ancak bu bilgi yüzeyseldir.
B
Örnekleme tekniğiyle yapıldığı için, toplanılan bilgiden genelleme yapılır.
C
Büyük örneklem alınması gereken durumlarda çok zaman ve paraya ihtiyaç vardır.
D
Kendisine genelleme yapılmak istenen evren çok geniş ise, örneklem oluşturma bir sorun yaratabilir.
E
Surveyde katılımcıların yanıtlarına bağlı kalma zorunluluğu vardır. Katılımcılar ise anket ve görüşmede çok çeşitli etmenlerin etkisi altında kalarak yanıt verebilirler.
Açıklama:
Survey yöntemindeki en önemli nokta, ulaşılması gereken insan sayısı fazla olduğundan, yapılacak örneklem seçimidir. Örneğin uyuşturucu konusunda anket uygulamak için bir şehirdeki bütün liseli gençlere ulaşmak zaman ve maliyet açısından makul olmadığından, bu gruptan rastgele kişilere anket uygulanabilir. Böylece seçkisiz örneklem oluşturulmuş olur. Örnekleme tekniğiyle yapıldığı için, toplanılan bilgiden genelleme yapılması Surveyin güçlü yanlarındandır.
Soru 118
Aşağıdaki araştırma yöntemlerinden hangisi ile geçmişteki bir olgunun zaman içindeki değişimi ve gelişimi izlenebilir?
Seçenekler
A
Katılımcı gözlem
B
Doğal gözlem
C
Survey
D
Alan Deneyi
E
Arşiv tarama
Açıklama:
Arşiv araştırmasında araştırmacı, başkası tarafından ve çoğu zaman başka nedenlerle toplanmış ve kaydedilmiş veriyi kullanmaktadır. Sosyal psikolojide en az kullanılan yöntemlerden biri olan arşiv araştırması, geçmişteki bir olgunun araştırılması için kullanılabileceği gibi, bir olguya ilişkin tarihsel eğilimi ortaya çıkarmak için de kullanılabilir. Arşiv araştırmasından genellikle istatistik verilerin kullanılması akla geliyorsa da, her türlü yazılı ve görsel materyal (ör. halk hikayeleri, gazeteler, romanlar, anılar, tv programları ya da video bantlar vb.) araştırmacı için arşiv olarak işlev görebilir.
Soru 119
Bir televizyon programındaki şiddetin çocukların daha sonraki davranışları üzerinde bir etkiye neden olup olmadığını sınayan bir araştırmada, çocukların saldırganlık içeren davranış düzeyi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bağımlı değişken
B
Alan değişkeni
C
Kontrol değişkeni
D
Bağımsız değişken
E
Deneysel değişken
Açıklama:
Deney yönteminde temel olarak, bir ya da daha fazla bağımsız değişken değişimlenmekte (manipüle edilmekte) ve bu müdahalenin bir ya da daha fazla bağımlı değişken üzerinde yarattığı etki ölçülmektedir. Örneğin, televizyon programındaki şiddetin çocukların daha sonraki davranışları üzerinde bir etkiye neden olup olmadığını sınayan bir araştırmada, televizyon programındaki şiddet düzeyi bağımsız değişken, çocukların saldırganlık içeren davranış düzeyi bağımlı değişkendir.
Soru 120
Bir deneyde bağımsız değişkende yapılan değişimin uygulanmadığı ve deney grubu ile karşılaştırmak için kullanılan grup aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bağımlı grup
B
Bağımsız grup
C
Kontrol grubu
D
Katılımcı grup
E
Korelasyon grubu
Açıklama:
Kontrol grubu: Bir deneyde bağımsız değişkende yapılan değişimin uygulanmadığı ve deney grubu ile karşılaştırmak için kullanılan gruptur.
Ünite 2
Soru 1
Sosyal dünya hakkındaki bilgiyi yorumlama, analiz etme, hatırlama ve kullanma biçimine ne denir?
Seçenekler
A
Sosyal Biliş
B
Bilgi-İşleme Modeli
C
Saklama
D
Kodlama
E
Bilişsel Süreç
Açıklama:
Sosyal Biliş: Sosyal dünya hakkındaki bilgiyi yorumlama, analiz etme, hatırlama ve kullanma biçimidir. Doğru cevap A'dır.
Soru 2
Aşağıdakilerden hangisi bilgi-işleme modelinde, bilginin işlendiği sıralamada yer almaz?
Seçenekler
A
Dikkat ve kodlama
B
Zenginleştirme
C
Örgütleme
D
Depolama
E
Transfer etme
Açıklama:
Bilgi-işleme modelinde, bilgi aşağıdaki sırayla işlenir (Brewer ve Crano, 1994):
• Dikkat ve kodlama
• Zenginleştirme
• Örgütleme
• Depolama
• Geri getirme
Doğru cevap E'dir.
• Dikkat ve kodlama
• Zenginleştirme
• Örgütleme
• Depolama
• Geri getirme
Doğru cevap E'dir.
Soru 3
Bilişsel kaynakları her zaman kesin olamayan ama etkili olan bilişsel kısa yollar kullanarak muhafaza eden kişiye ilişkin metafora ne denir?
Seçenekler
A
Naif Bilimci
B
Güdülenmiş Taktisyen
C
Bilişsel Cimri
D
Sosyal Ağ kullanıcısı
E
Naif Politikacı
Açıklama:
Bilişsel Cimri: Bilişsel kaynakları her zaman kesin olamayan ama etkili olan bilişsel kısa yollar kullanarak muhafaza eden kişiye ilişkin metafordur. Doğru cevap C'dir.
Soru 4
Bilginin kasıtlı, bilinçli ve stratejik bir biçimde işlenmesine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Kontrollü Süreç
B
Otomatiklik
C
Depolama
D
Veri analizi
E
Kodlama
Açıklama:
Kontrollü Süreç: Bilginin kasıtlı, bilinçli ve stratejik bir biçimde işlenmesidir. Doğru cevap A'dır.
Soru 5
Nesne ve olay kategorileri hakkındaki genel bilgiyi temsil eden kurallar ya da özellikler setine ne denir?
Seçenekler
A
Küme
B
Dizi
C
Şema
D
Düzen
E
Sistem
Açıklama:
Şema: Nesne ve olay kategorileri hakkındaki genel bilgiyi temsil eden kurallar ya da özellikler setidir. Doğru cevap C'dir.
Soru 6
Belirli sosyal durumlarla ilişkili olaylara ve eylemlere ait şemalara ne denir?
Seçenekler
A
Metin
B
Makale
C
Senaryo
D
Öykü
E
Hikaye
Açıklama:
Senaryo: Belirli sosyal durumlarla ilişkili olaylara ve eylemlere ait şemalardır. Doğru cevap C'dir.
Soru 7
Şemada yavaş bir değişimi öngören modele ne ad verilir?
Seçenekler
A
Muhasebeci modeli
B
Görüş değiştirme modeli
C
Alt Tipleştirme
D
Sosyal Kategorileştirme
E
Yükleme
Açıklama:
Muhasebeci modeli: Şemada yavaş yavaş bir değişimi öngören modeldir. Kişi şemayla çelişen bilgiyle karşılaştığında şemada ince ayarda değişiklikler yapar. Doğru cevap A'dır.
Soru 8
Bir şeyin belirli bir davranışın nedeni olması için davranış olduğunda mevcut olması, davranış olmadığında mevcut olmamasını ifade eden yükleme kuramı ilkesine ne denir?
Seçenekler
A
Materyalizm
B
Nedensellik
C
Birlikte Değişim İlkesi
D
Kanıtlama
E
Ampirizm
Açıklama:
Birlikte Değişim İlkesi: Bir şeyin belirli bir davranışın nedeni olması için davranış olduğunda mevcut olması, davranış olmadığında mevcut olmamasını ifade eden yükleme kuramı ilkesidir. Doğru cevap C'dir.
Soru 9
Aktörün davranışına değil, çevresindeki diğerlerinin davranışına ilişkin bilgi türüne ne ad verilir?
Seçenekler
A
Belirginlik bilgisi
B
Gündelik bilgi
C
Benzerlik bilgisi
D
Teknik bilgi
E
Tutarlılık bilgisi
Açıklama:
Benzerlik bilgisi: Bu, aktörün davranışına değil, çevresindeki diğerlerinin davranışına ilişkin bilgidir. Çevredeki diğerlerinin aynı uyarıcıya nasıl tepki verdiğine işaret eder. Bu komedyene herkes mi güldü (yüksek benzerlik) yoksa sadece Mehmet mi güldü (düşük benzerlik)? Doğru cevap C'dir.
Soru 10
Davranışın olumlu sonuçları için içsel, davranışın olumsuz sonuçları için dışsal yükleme yapma eğilimine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Temel atıf hatası
B
Kendini kayıran yanlılık
C
Öncelik etkisi
D
Aktör-gözlemci etkisi
E
Önyargı
Açıklama:
Kendini Kayıran Yanlılık: Davranışın olumlu sonuçları için içsel, davranışın olumsuz sonuçları için dışsal yükleme yapma eğilimidir. Doğru cevap B'dir.
Soru 11
"Sosyal dünya hakkındaki bilgiyi yorumlama, analiz etme, hatırlama ve kullanma biçimidir"
Verilen tanım hangi kavrama aittir?
Verilen tanım hangi kavrama aittir?
Seçenekler
A
Sosyal Biliş
B
Bilişsel Temsil
C
Yükleme
D
Uyuşan Çıkarsama
E
Kategorileştirme
Açıklama:
Sosyal Biliş: Sosyal dünya hakkındaki bilgiyi yorumlama, analiz etme, hatırlama ve kullanma biçimidir.
Sosyal Biliş: Sosyal dünya hakkındaki bilgiyi yorumlama, analiz etme, hatırlama ve kullanma biçimidir şeklinde tanımlanır, Yanıt A.
Sosyal Biliş: Sosyal dünya hakkındaki bilgiyi yorumlama, analiz etme, hatırlama ve kullanma biçimidir şeklinde tanımlanır, Yanıt A.
Soru 12
Aşağıdaki noktalardan hangileri sosyal biliş terimindeki sosyal nitelemesinin anlamı için kritiktirler?
- İnsanlar çevrelerini niyetli bir şekilde etkiler.
- Algının nesnesi olarak insanlar algıya karşılık verir ve ortak algı üzerinde uzlaşılır.
- Sosyal biliş benliği nesne kadar özne olarak da işin içine sokar.
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve II
E
I, II ve III
Açıklama:
Verilen noktaların hepsi sosyal biliş terimindeki sosyal nitelemesinin anlamı için kritiktir. Yanıt E.
Soru 13
Hangileri sosyal bilişin temel ilkelerindendir?
- deneysellik,
- metaforik modeller,
- algısal-bilişselcilik,
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
Yalnız I ve II
E
I, II ve III
Açıklama:
Sosyal bilişi bütünlüklü bir yaklaşım olarak tanımlamaya olanak veren çeşitli ilkeler mevcuttur. Bu ilkelerden en temel olanları deneysellik, metaforik modeller, algısal-bilişselcilik, zihinsel temsiller ve bilinçdışı işlemlerdir. Yanıt E.
Soru 14
Hangileri sosyal bilişteki metaforik modellerden olan bilgi işleme modelindeki aşamalardandır?
- Dikkat ve Kodlama
- Örgütleme
- Depolama
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
Yalnız I ve II
E
I, II ve III
Açıklama:
Verilenlerin tamamı ve ek olarak "zenginleştirme" ve "geri getirme olmak üzere 5 aşama bilgi-işleme modelinin aşamalarıdır.Yanıt E.
Soru 15
Sosyal bilişteki metaforik modellerden olan bilgi işleme modelindeki aşamalar hangi seçenekle doğru sırayla veilimiştir?
- Dikkat ve kodlama
- Zenginleştirme
- Örgütleme
- Geri getirme
- Depolama
Seçenekler
A
I-II-III-V-IV
B
II-III-I-V-IV
C
I-III-V-II-IV
D
I-V-IV-II-III
E
IV-II-III-I-V
Açıklama:
Bilgi-işleme modelinde, bilgi aşağıdaki sırayla işlenir
Bilgi-işleme modelinde, bilgi aşağıdaki sırayla işlenir
- Dikkat ve kodlama
- Zenginleştirme
- Örgütleme
- Depolama
- Geri getirme
Bilgi-işleme modelinde, bilgi aşağıdaki sırayla işlenir
- Dikkat ve kodlama
- Zenginleştirme
- Örgütleme
- Depolama
- Geri getirme
Soru 16
"Kendilerini sürekli bombardımana tutan tüm uyarıcılara dikkat etmektense insanlar pek çok bilgiyi göz ardı ederler, bilgilerden hızlıca çıkarımlar yaparlar, uyarıcıları kategorilere bölerler ve böylece tek tek her şeyi düşünmek yerine kategorik olarak düşünürler ve genellikle günlük yaşamlarındaki muazzam bilgi işleme sürecini azaltmak için bulabildikleri tüm bilişsel kestirme yolları kullanırlar." Tanımlanan bakış açısına dayanarak ortaya konan metafor hangisidir?
Seçenekler
A
Bilişsel cimri
B
Bilgi işleme modeli
C
Naif Bilimci
D
Algısal Bilişselcilik
E
Güdülenmiş Taktisten
Açıklama:
Bilişsel Cimri: Bilişsel kaynakları her zaman kesin olamayan ama etkili olan bilişsel kısa yollar kullanarak muhafaza eden kişiye ilişkin metafordur. Yanıt A.
Soru 17
Kişisel hedeflere ve durumun gerekliliklerine göre esnek ve stratejik bir biçimde uygulanabilecek çeşitli bilgi-işleme stratejilerine sahip olan kişiye ilişkin metafor hangisidir?
Seçenekler
A
Güdülenmiş Taktisyen
B
Bilişsel Cimri
C
Naif Bilimci
D
Temsili Zihniyet
E
Algısal Seçici
Açıklama:
Güdülenmiş Taktisyen: Kişisel hedeflere ve durumun gerekliliklerine göre esnek ve stratejik bir biçimde uygulanabilecek çeşitli bilgi-işleme stratejilerine sahip olan kişiye ilişkin metafordur. Yanıt A.
Soru 18
Bilgiye erişimin ya da bilgiyi kategorileştirmenin bilinçli farkındalık ve kontrol dışında gerçekleşmesine ne denir?
Seçenekler
A
Otomatiklik
B
Konrtollü Süreç
C
Konrtolsüz Süreç
D
Şema
E
Önyargı
Açıklama:
Otomatiklik: Bilgiye erişimin ya da bilgiyi kategorileştirmenin bilinçli farkındalık ve kontrol dışında gerçekleşmesidir. yanıt A:
Soru 19
Verilenlerden hangisi ya da hangileri, nesne ve olay kategorileri hakkındaki genel bilgiyi temsil eden kurallar ya da özellikler olan şemaların tiplerindendirler?
Kişi şemaları
Benlik şemaları
Olay şemaları
Kişi şemaları
Benlik şemaları
Olay şemaları
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
Yalnız I ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Verilenlerin Tamamı şema tiplerindendirler. Bunların dışında bir de Rol şemaları vardır. Yanıt E.
Soru 20
Aşağıdaki sosyal biliş terimindeki sosyal nitelemesinin anlamı için kritik olan noktalardan hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
İnsanlar çevrelerini niyetli bir şekilde etkiler.
B
Algının nesnesi olarak insanlar bu algıya karşılık verir ve ortak algı üzerinde uzlaşılır.
C
Sosyal biliş benliği sadece nesne olarak işin içine sokar.
D
İnsanlar hakkındaki bilişlerin kesinliği ve gerçekliğini değerlendirmek sosyal olmayan nesnelere göre daha zordur.
E
Sosyal biliş sosyal açıklamayı içerir.Sosyal biliş insanlar tarafından paylaşılır.
Açıklama:
Aşağıdaki noktalar sosyal biliş terimindeki sosyal nitelemesinin anlamı için kritiktir:İnsanlar çevrelerini niyetli bir şekilde etkiler. Algının nesnesi olarak insanlar bu algıya karşılık verir ve ortak algı üzerinde uzlaşılır.Sosyal biliş benliği nesne kadar özne olarak da işin içine sokar. İnsanlar hakkındaki bilişlerin kesinliği ve gerçekliğini değerlendirmek sosyal olmayan nesnelere göre daha zordur ve hatta imkansızdır. Sosyal biliş sosyal açıklamayı içerir.Sosyal biliş insanlar tarafından paylaşılır.
Soru 21
Aşağıdakilerden hangileri Sosyal bilişi bütünlüklü bir yaklaşım olarak tanımlamaya olanak veren ilkelerdendir?
- deneysellik
- metaforik modeller
- algısal-bilişselcilik
- zihinsel temsiller
- bilişsel işlemler
Seçenekler
A
I, II, III, V
B
I, II, III, IV
C
I, II, V, IV
D
II, III, IV, V
E
I, III, IV, V
Açıklama:
Sosyal bilişi bütünlüklü bir yaklaşım olarak tanımlamaya olanak veren çeşitli ilkeler mevcuttur.Bu ilkelerden en temel olanları deneysellik, metaforik modeller, algısal-bilişselcilik, zihinsel temsiller ve bilinçdışı işlemlerdir.
Soru 22
İşlenecek bilgi biriminin seçimi ve tanımlanması aşağıdaki bilgi-işleme modellerinden hangisidir?
Seçenekler
A
Dikkat ve kodlama
B
Zenginleştirme
C
Örgütleme
D
Depolama
E
Geri getirme
Açıklama:
Dikkat ve kodlama: İşlenecek bilgi biriminin seçimi ve tanımlanması, Zenginleştirme: Yeni bilginin daha önceden var olan bilgi ya da kavramlar aracılığıyla yorumlanması, Örgütleme: Yorumlanan bilginin içsel tutarlılığı olan bir zihinsel temsilini oluşturma, Depolama: Temsilin bellekte saklanması,Geri getirme: O konuyla ilgili bir yargıya ulaşmak ya da bir davranışa karar vermek gerektiğinde temsilin bellekten geri getirilmesi.
Soru 23
Bireyin sosyal deneyimlerinde içerilen benlikle ilgili bilgiyi işlemeyi organize eden ve buna rehberlik eden ve geçmiş deneyimlerden çıkarılan benlik hakkındaki bilişsel genellemeleri kapsayan şema aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sosyal Şemalar
B
Rol Şemaları
C
Olay Şemaları
D
Kişi Şemaları
E
Benlik şemaları
Açıklama:
Benlik şemaları;bireyin sosyal deneyimlerinde içerilen benlikle ilgili bilgiyi işlemeyi organize eden ve buna rehberlik eden ve geçmiş deneyimlerden çıkarılan benlik hakkındaki bilişsel genellemelerdir.
Soru 24
Aşağıdaki şema edinimi ve gelişimi süreçlerinden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Bir kişi ya da olayla ilgili deneyimin artması ona ilişkin şemanın gittikçe daha çok karmaşıklamasına ve zenginleşmesine yol açar.
B
Şemanın kullanımı arttıkça bileşenleri arasındaki bağlantılar zayıflar.
C
Herhangi bir parçanın tetiklenmesi tüm yapının harekete geçirilmesine neden olur.
D
Daha çok örnekle karşılaştıkça, şemalar sadece daha karmaşıklaşmakla kalmaz, daha soyut hâle de gelirler.
E
Şemalar geliştikçe, yani daha zengin ve karmaşık hâle geldikçe daha fazla boyut ve detay içerirler.
Açıklama:
Şema edinimi ve gelişimi bir süreç meselesidir. Bu süreç şöyle özetlenebilir:
Bir kişi ya da olayla ilgili deneyimin artması ona ilişkin şemanın gittikçe daha çok karmaşıklamasına ve zenginleşmesine yol açar. Şemanın kullanımı arttıkça bileşenleri arasındaki bağlantılar da güçlenir. Herhangi bir parçanın tetiklenmesi tüm yapının harekete geçirilmesine neden olur. Daha çok örnekle karşılaştıkça, şemalar sadece daha karmaşıklaşmakla kalmaz, daha soyut hâle de gelirler. Şemalar geliştikçe, yani daha zengin ve karmaşık hâle geldikçe daha fazla boyut ve detay içerirler. Bu yüzden istisnalar ve çelişkiler de içeriğe eklemlenebilir. Bu ise şemaların daha esnek olması anlamına gelir.
Bir kişi ya da olayla ilgili deneyimin artması ona ilişkin şemanın gittikçe daha çok karmaşıklamasına ve zenginleşmesine yol açar. Şemanın kullanımı arttıkça bileşenleri arasındaki bağlantılar da güçlenir. Herhangi bir parçanın tetiklenmesi tüm yapının harekete geçirilmesine neden olur. Daha çok örnekle karşılaştıkça, şemalar sadece daha karmaşıklaşmakla kalmaz, daha soyut hâle de gelirler. Şemalar geliştikçe, yani daha zengin ve karmaşık hâle geldikçe daha fazla boyut ve detay içerirler. Bu yüzden istisnalar ve çelişkiler de içeriğe eklemlenebilir. Bu ise şemaların daha esnek olması anlamına gelir.
Soru 25
Alt Tipleştirme modeli ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
I. Bu modele göre şemayla tutarlı olmayan örnekler şemada oluşturulan alt tiplere yerleştirilir.
II. Böylece şemalar alt tipleştirmeyle istisnai durumlara uydurulmuş olur.
III. Bu yüzden bu modeli aslında bir şema değişim modeli gibi görmek zordur.
IV. Gerçekte şema değişiminden çok şemayı değişiklerle de olsa muhafaza etmek söz konusudur.
V. Bu modele göre şemayla tutarlı olan örnekler şemada oluşturulan alt tiplere yerleştirilir.
I. Bu modele göre şemayla tutarlı olmayan örnekler şemada oluşturulan alt tiplere yerleştirilir.
II. Böylece şemalar alt tipleştirmeyle istisnai durumlara uydurulmuş olur.
III. Bu yüzden bu modeli aslında bir şema değişim modeli gibi görmek zordur.
IV. Gerçekte şema değişiminden çok şemayı değişiklerle de olsa muhafaza etmek söz konusudur.
V. Bu modele göre şemayla tutarlı olan örnekler şemada oluşturulan alt tiplere yerleştirilir.
Seçenekler
A
I, II, III, IV
B
I, II, III,V
C
I, II, V, IV
D
II, III, IV, V
E
I, III, IV, V
Açıklama:
Alt Tipleştirme: Bu modele göre şemayla tutarlı olmayan örnekler şemada oluşturulan alt tiplere yerleştirilir. Böylece şemalar alt tipleştirmeyle istisnai durumlara uydurulmuş olur. Bu yüzden bu modeli aslında bir şema değişim modeli gibi görmek zordur. Gerçekte şema değişiminden çok şemayı değişiklerle de olsa muhafaza etmek söz konusudur.
Soru 26
Aşağıdaki bilim adamlarından hangisinin teorisine “sağduyu psikolojisi” ya da “naif eylem psikolojisi” adı verilmektedir?
Seçenekler
A
Heider
B
Jones
C
Davis
D
Kelley
E
Robert
Açıklama:
Heider’ın teorisine “sağduyu psikolojisi” ya da “naif eylem psikolojisi” adı verilmektedir. Heider’ın sağduyu psikolojisi insanları naif birer bilim insanı
olarak görmektedir.
olarak görmektedir.
Soru 27
'Mehmet bu komedyene her zaman mı yoksa sadece bu defa mı güldü ?' sorusu aşağıdaki hangi bilgi türünün alanına girer?
Seçenekler
A
Belirginlik bilgisi
B
Tutarlılık bilgisi
C
Benzerlik bilgisi
D
Görgül çalışmalar
E
Temel Yükleme Hatası
Açıklama:
Tutarlılık bilgisi: “Kişi aynı ya da benzer uyarıcılara farklı zamanlarda aynı tepkiyi mi veriyor yoksa farklı tepki mi veriyor” sorusuna verilen cevaptır. Mehmet bu komedyene her zaman mı (yüksek tutarlılık) yoksa sadece bu defa mı güldü (düşük tutarlılık)?
Soru 28
İnsanların kendi davranışlarını dışsal nedenlere, fakat başkalarının davranışlarını içsel nedenlere yükleme eğilimi nasıl tanımlanır?
Seçenekler
A
Aktör-Gözlemci Etkisi
B
Kendini Kayıran Yanlılık
C
Temel Yükleme Hatası
D
Birlikte Değişim İlkesi
E
Uyuşan Çıkarsama
Açıklama:
Aktör-Gözlemci Etkisi: İnsanların kendi davranışlarını dışsal nedenlere, fakat
başkalarının davranışlarını içsel nedenlere yükleme eğilimidir.
başkalarının davranışlarını içsel nedenlere yükleme eğilimidir.
Soru 29
Sosyal biliş bilişsel psikolojideki __________ yaklaşımından doğmuştur. Cümleyi aşağıdakilerden hangisi doğru olarak tamamlar?
Seçenekler
A
Bilgi hatırlama
B
Bilgi edinme
C
Bilgi tanıma
D
Bilgi işleme
E
Bilgi çağırma
Açıklama:
Sosyal biliş bilişsel psikolojideki bilgi-işleme yaklaşımından doğmuştur. Doğru cevap D’dir.
Soru 30
Aşağıdakilerden hangisi sosyal biliş terimindeki sosyal nitelemesinin anlamı için kritik olan noktalardan biri değildir?
Seçenekler
A
İnsanlar çevrelerini niyetli bir şekilde etkiler.
B
Sosyal biliş benliği nesne kadar özne olarak da işin içine sokar.
C
Sosyal biliş insanlar tarafından paylaşılmaz.
D
Sosyal biliş sosyal açıklamayı içerir.
E
Algının nesnesi olarak insanlar bu algıya karşılık verir ve ortak algı üzerinde uzlaşılır.
Açıklama:
Sosyal biliş insanlar tarafından paylaşılır. Doğru cevap C’dir.
Soru 31
Sosyal bilişi bütünlüklü bir yaklaşım olarak tanımlamaya olanak veren çeşitli ilkeler mevcuttur. Aşağıdakilerden hangisi bu ilkelerden biri değildir?
Seçenekler
A
Bilinçaltı işlemler
B
Metaforik modeller
C
Deneysellik
D
Zihinsel temsiller
E
Algısal bilişselcilik
Açıklama:
Sosyal bilişi bütünlüklü bir yaklaşım olarak tanımlamaya olanak veren çeşitli ilkeler mevcuttur. Bu ilkelerden en temel olanları deneysellik, metaforik modeller, algısal-bilişselcilik, zihinsel temsiller ve bilinçdışı işlemlerdir. Doğru cevap A’dir.
Soru 32
Aşağıdakilerden hangisi Bilgi-işleme modelinde en son sırada yer alır?
Seçenekler
A
Depolama
B
Geri getirme
C
Dikkat ve kodlama
D
Örgütleme
E
Zenginleştirme
Açıklama:
Bilgi-işleme modelinde Geri getirme en son sırada yer alır? Doğru cevap B’dir.
Soru 33
Bilişsel kaynakları her zaman kesin olamayan ama etkili olan bilişsel kısa yollar kullanarak muhafaza eden kişiye ilişkin metafordur. Verilen tanım aşağıdaki metaforlardan hangisini tanımlamaktadır?
Seçenekler
A
Bilişsel cimri
B
Naif bilimci
C
Bilgi-işleme modeli
D
Güdülenmiş taktisyen
E
Algısal-bilişselcilik
Açıklama:
Bilişsel Cimri: Bilişsel kaynakları her zaman kesin olamayan ama etkili olan bilişsel kısa yollar kullanarak muhafaza eden kişiye ilişkin metafordur. Doğru cevap A’dir.
Soru 34
İlk defa uçakla yolculuk edecek olan biri havaalanında nereye gidip ne yapacağına, bagajlarını nereye vereceğine, uçağa nasıl gideceğine dair karışıklık yaşar. Deneyimle birlikte ne zaman ve nereye bagajını vereceğine, nerede ve hangi işlemden sonra güvenlik ve pasaport kontrolünden geçeceğine, nereden ve ne zaman uçağa gideceğine ilişkin “kuralları” öğrenir. Artık bir kez öğrenildikten sonra, bu kurallar dünyadaki tüm havaalanlarında kullanılabilir hâle gelir. Yukarıda verilen örnek aşağıdaki zihinsel yapılardan hangisi ile açıklanabilir?
Seçenekler
A
Kategoriler
B
Şemalar
C
Tutumlar
D
Atıflar
E
Kalıp yargılar
Açıklama:
Havaalanı için geliştirilen bu kurallar dizisi nasıl geçmiş deneyimin yeni sosyal bilgiyi işlemede kullanılacak yapılandırılmış bilgi hâline geldiğini göstermektedir. İşte şema ile kastedilen bu tür bilgi yapılarıdır. Doğru cevap B’dir.
Soru 35
Şema kavramı görgül olarak dört içerik alanına uygulanmıştır. Aşağıdakilerden hangisi bunlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Benlik şemaları
B
Rol şemaları
C
Kişi şemaları
D
Bellek şemaları
E
Olay şemaları
Açıklama:
Şema kavramı görgül olarak dört içerik alanına uygulanmıştır: kişi şemaları, benlik şemaları, rol şemaları ve olay şemaları. Doğru cevap D’dir.
Soru 36
Araştırmalar şemaların üç modele göre değişebileceğini göstermektedir. Aşağıdakilerden hangisi bu modellerden biridir?
Seçenekler
A
Tutarlılık modeli
B
Uyuşan çıkarsama
C
Muhasebeci modeli
D
Birlikte değişim ilkesi
E
Temel yükleme modeli
Açıklama:
Araştırmalar şemaların üç modele göre değişebileceğini göstermektedir: muhasebeci modeli, görüş değiştirme modeli, alt tipleştirme. Doğru cevap C’dir.
Soru 37
Öğrenciler sınavdan iyi not alınca zekâ ya da çalışkanlık gibi içsel faktörlere yükleme yaparlar. Sınavdan kötü not alınca ya öğretmene ya da kötü şansa yükleme yaparlar. Yukarıda verilen örnek aşağıdaki kavramlardan hangisi ile açıklanabilir?
Seçenekler
A
Temel yükleme hatası
B
Aktör-gözlemci etkisi
C
Uyuşan çıkarsama
D
Kendini kayıran yanlılık
E
Alt tipleştirme
Açıklama:
Kendini Kayıran Yanlılık: Davranışın olumlu sonuçları için içsel, davranışın olumsuz sonuçları için dışsal yükleme yapma eğilimidir. Doğru cevap D’dir.
Soru 38
Birlikte değişim ilkesine dayalı modele göre insanlar diğer insanların davranışlarını içsel mi yoksa dışsal faktörlere mi yükleyeceklerine karar verirken üç tür bilgi kullanırlar. Aşağıdakilerden hangisi bu bilgilerden biridir?
Seçenekler
A
Tutarlılık bilgisi
B
Görüş değiştirme bilgisi
C
Senaryo bilgisi
D
Kontrollü bilgi
E
Otomatik bilgi
Açıklama:
Birlikte değişim ilkesine dayalı modele göre insanlar diğer insanların davranışlarını içsel mi yoksa dışsal faktörlere mi yükleyeceklerine karar verirken üç tür bilgi kullanırlar: tutarlılık bilgisi, belirginlik bilgisi ve benzerlik bilgisi. Doğru cevap A’dir.
Soru 39
Sosyal dünya hakkındaki bilgiyi yorumlama, analiz etme, hatırlama ve kullanma biçimine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Sosyal Biliş
B
Dikkat ve kodlama
C
Zenginleştirme
D
Depolama
E
Geri getirme
Açıklama:
Sosyal Biliş: Sosyal dünya hakkındaki bilgiyi yorumlama, analiz etme, hatırlama ve kullanma biçimidir.
Soru 40
Aşağıdakilerden hangisi dünya hakkında hipotezler kurarak ve onları test ederek içinde bulunduğu sosyal çevreye aktif biçimde anlam vermeye çalışan kişiye ilişkin bir metafordur?
Seçenekler
A
Veri Bilimci
B
Naif Bilimci
C
Alan Bilimci
D
Doğa Bilimci
E
Gök Bilimci
Açıklama:
Naif Bilimci: Dünya hakkında hipotezler kurarak ve onları test ederek içinde bulunduğu sosyal çevreye aktif biçimde anlam vermeye çalışan kişiye ilişkin bir metafordur.
Soru 41
Kişisel hedeflere ve durumun gerekliliklerine göre esnek ve stratejik bir biçimde uygulanabilecek çeşitli bilgi-işleme stratejilerine sahip olan kişiye ilişkin metafor aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Algısal-Bilişselcilik
B
Zihinsel Temsil
C
Güdülenmiş Taktisyen
D
Bilişsel Cimri
E
Kontrollü Süreç
Açıklama:
Güdülenmiş Taktisyen: Kişisel hedeflere ve durumun gerekliliklerine göre esnek ve stratejik bir biçimde uygulanabilecek çeşitli bilgi-işleme stratejilerine sahip olan kişiye ilişkin metafordur.
Soru 42
Bilişsel kaynakları her zaman kesin olamayan ama etkili olan bilişsel kısa yollar kullanarak muhafaza eden kişiye ilişkin metafor aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Zihinsel Temsil
B
Güdülenmiş Taktisyen
C
Algısal-Bilişselcilik
D
Bilişsel Cimri
E
Kontrollü Süreç
Açıklama:
Bilişsel Cimri: Bilişsel kaynakları her zaman kesin olamayan ama etkili olan bilişsel kısa yollar kullanarak muhafaza eden kişiye ilişkin metafordur.
Soru 43
Bilgiye erişimin ya da bilgiyi kategorileştirmenin bilinçli farkındalık ve kontrol dışında gerçekleşmesine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Bilişsel Cimri
B
Güdülenmiş Taktisyen
C
Zihinsel Temsil
D
Kontrollü Süreç
E
Otomatiklik
Açıklama:
Otomatiklik: Bilgiye erişimin ya da bilgiyi kategorileştirmenin bilinçli farkındalık ve kontrol dışında gerçekleşmesidir.
Soru 44
Nesne ve olay kategorileri hakkındaki genel bilgiyi temsil eden kurallar ya da özellikler setine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Şema
B
Senaryo
C
Benlik
D
Olay
E
Kategori
Açıklama:
Şema: Nesne ve olay kategorileri hakkındaki genel bilgiyi temsil eden kurallar ya da özellikler setidir.
Soru 45
Belirli sosyal durumlarla ilişkili olaylara ve eylemlere ait şemalara ne ad verilir?
Seçenekler
A
Kategori
B
Senaryo
C
Şema
D
Olay
E
Benlik
Açıklama:
Senaryo: Belirli sosyal durumlarla ilişkili olaylara ve eylemlere ait şemalardır.
Soru 46
İnsanların davranışların ya da olayların nedenleri hakkında çıkarsamalar yapma sürecine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Kategori
B
Senaryo
C
Yükleme
D
Çıkarsama
E
Şema
Açıklama:
Yükleme: İnsanların davranışların ya da olayların nedenleri hakkında çıkarsamalar yapma sürecidir.
Soru 47
Bir aktörün eyleminin, onun istikrarlı bir kişilik özelliğiyle uyuştuğuna ya da onun göstergesi olduğuna ilişkin çıkarsaması ne olarak adlandırılır?
Seçenekler
A
Yükleme
B
Şemalandırma
C
Alt Tipleştirme
D
Uyuşan Çıkarsama
E
Görüş değiştirme
Açıklama:
Uyuşan Çıkarsama: Bir aktörün eyleminin, onun istikrarlı bir kişilik özelliğiyle uyuştuğuna ya da onun göstergesi olduğuna ilişkin bir çıkarsamadır.
Soru 48
Davranışın olumlu sonuçları için içsel, davranışın olumsuz sonuçları için dışsal yükleme yapma eğilimine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Uyuşan Çıkarsama
B
Birlikte Değişim İlkesi
C
Temel Yükleme Hatası
D
Aktör-Gözlemci Etkisi
E
Kendini Kayıran Yanlılık
Açıklama:
Kendini Kayıran Yanlılık: Davranışın olumlu sonuçları için içsel, davranışın olumsuz sonuçları için dışsal yükleme yapma eğilimidir.
Soru 49
Sosyal psikolojide hangi yıllardan itibaren sosyal biliş terimi kullanılmaya başlanmıştır?
Seçenekler
A
1940'lar
B
1950'ler
C
1960'lar
D
1970'ler
E
1980'ler
Açıklama:
Sosyal psikolojide 1970’lerden itibaren “sosyal biliş” terimi kullanılmaya başlanmıştır.
Soru 50
Sosyal biliş terimindeki sosyal nitelemesinin anlamına ilişkin aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Sosyal biliş sosyal açıklamayı içerir
B
İnsanlar çevrelerini billinçsiz bir şekilde etkiler
C
Sosyal biliş insanlar tarafından paylaşılır
D
Algının nesnesi olarak insanlar bu algıya karşılık verir
E
Sosyal biliş benliği nesne kadar özne olarak da değerlendirir
Açıklama:
Aşağıdaki noktalar sosyal biliş terimindeki sosyal nitelemesinin anlamı için kritiktir:
• İnsanlar çevrelerini niyetli bir şekilde etkiler.
• Algının nesnesi olarak insanlar bu algıya karşılık verir (sosyal biliş karşılıklı algıdır) ve ortak algı üzerinde uzlaşılır.
• Sosyal biliş benliği nesne kadar özne olarak da işin içine sokar.
• İnsanlar hakkındaki bilişlerin kesinliği ve gerçekliğini değerlendirmek sosyal olmayan nesnelere göre daha zordur ve hatta
imkansızdır.
• Sosyal biliş sosyal açıklamayı içerir.
• Sosyal biliş insanlar tarafından paylaşılır.
• İnsanlar çevrelerini niyetli bir şekilde etkiler.
• Algının nesnesi olarak insanlar bu algıya karşılık verir (sosyal biliş karşılıklı algıdır) ve ortak algı üzerinde uzlaşılır.
• Sosyal biliş benliği nesne kadar özne olarak da işin içine sokar.
• İnsanlar hakkındaki bilişlerin kesinliği ve gerçekliğini değerlendirmek sosyal olmayan nesnelere göre daha zordur ve hatta
imkansızdır.
• Sosyal biliş sosyal açıklamayı içerir.
• Sosyal biliş insanlar tarafından paylaşılır.
Soru 51
Sosyal biliş modellerinden hangisine göre insanın bilgi işleme süreci sırasıyla dikkat ve kodlama, zenginleştirme, örgütleme, depolama ve geri getirme şeklinde gerçekleşir?
Seçenekler
A
Deneysellik
B
Metaforik Modeller
C
Zihinsel Temsiller
D
Algısal-Bilişselcilik
E
Bilinçdışı İşlemler
Açıklama:
Sosyal bilişin temel ilkelerinden metaforik modellere ilişkin bilgi-işleme modelinde, bilgi aşağıdaki sırayla işlenir:
• Dikkat ve kodlama: İşlenecek bilgi biriminin seçimi ve tanımlanması,
• Zenginleştirme: Yeni bilginin daha önceden var olan bilgi ya da kavramlar aracılığıyla yorumlanması,
• Örgütleme: Yorumlanan bilginin içsel tutarlılığı olan bir zihinsel temsilini oluşturma,
• Depolama: Temsilin bellekte saklanması,
• Geri getirme: O konuyla ilgili bir yargıya ulaşmak ya da bir davranışa karar vermek gerektiğinde temsilin bellekten geri getirilmesi.
• Dikkat ve kodlama: İşlenecek bilgi biriminin seçimi ve tanımlanması,
• Zenginleştirme: Yeni bilginin daha önceden var olan bilgi ya da kavramlar aracılığıyla yorumlanması,
• Örgütleme: Yorumlanan bilginin içsel tutarlılığı olan bir zihinsel temsilini oluşturma,
• Depolama: Temsilin bellekte saklanması,
• Geri getirme: O konuyla ilgili bir yargıya ulaşmak ya da bir davranışa karar vermek gerektiğinde temsilin bellekten geri getirilmesi.
Soru 52
Sosyal bilişe ilişkin metaforik modellerde insanların dünyayı nasıl algıladığı ve anlamlandırdığına ilişkin çeşitli metaforlar kullanılmış ve benimsenmiştir. Buna göre bilişsel kaynakları her zaman kesin olamayan ama etkili olan bilişsel kısa yollar kullanarak muhafaza eden kişiye ilişkin metafor aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Naif Bilimci
B
Bilişsel Cimri
C
Algısal-Bilişselcilik
D
Güdülenmiş Taktisyen
E
Bilgi-İşleme Modeli
Açıklama:
Bilişsel cimri, bilişsel kaynakları her zaman kesin olamayan ama etkili olan bilişsel kısa yollar kullanarak muhafaza eden
kişiye ilişkin metafordur.
kişiye ilişkin metafordur.
Soru 53
Nesne ve olay kategorileri hakkındaki genel bilgiyi temsil eden kurallar ya da özellikler setine ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Zihinsel temsil
B
Naif Bilimci
C
Aşgısal-Bilişselcilik
D
Bilinçdışı İşlemler
E
Şema
Açıklama:
Şema, nesne ve olay kategorileri hakkındaki genel bilgiyi temsil eden kurallar ya da özellikler setidir.
Soru 54
Aşağıdakilerden hangisi insanların toplumdaki spesifik konumlarına ilişkin sahip oldukları bilgi yapılarıdır?
Seçenekler
A
Rol şemaları
B
Benlik şemaları
C
Kişi şemaları
D
Olay şemaları
E
Senaryo
Açıklama:
Rol şemaları insanların toplumdaki spesifik rol konumlarına ilişkin sahip oldukları bilgi yapılarıdır.
Soru 55
Şemaların/Kategorilerin hiyerarşik olarak organize edilmesine ilişkin aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Sosyal şemalar teorik olarak hiyerarşik bir biçimde yapılanmıştır
B
Daha soyut ve genel bilgi kategorileri piramidin en altında yer alır
C
Sosyal kalıpyargılar kişilik özellikleri şemalarına göre daha iyi birbirine eklemlenmiş yapıdadır
D
Kategorinin/şemanın yapısında farklı düzeylere geçildikçe bilgi, farklı soyutlama düzeylerinde işlenebilir
E
Sosyal olay şemaları zamansal bir boyutta organize edilen eylemlerden oluşur
Açıklama:
Fiziksel ya da doğal nesne kategorilerinde olduğu gibi sosyal şemaların da teorik olarak, hiyerarşik bir biçimde yapılanmış olduğu ileri sürülmüştür. Daha soyut ve genel bilgi kategorileri piramidin tepesinde ve daha spesifik kategoriler piramidin en altında yer alır.
Soru 56
Bir şema olarak kalıpyargıların çeşitli sosyal gruplara ait bilgideki boşlukları doldurularak neye yol açtığı düşünülmektedir?
Seçenekler
A
Sosyal kategorileştirme
B
Yükleme
C
Önyargı
D
Senaryo
E
Benlik şemaları
Açıklama:
Bir şema olarak kalıpyargıların çeşitli sosyal gruplara ait bilgideki boşlukları doldurularak önyargıya yol açtığı düşünülmektedir.
Soru 57
İnsanların davranışların ya da olayların nedenleri hakkında çıkarsamalar yapma sürecine ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Senaryo
B
Yükleme
C
Sosyal kategorileştirme
D
Otomatlik
E
Zihinsel Temsil
Açıklama:
Yükleme, insanların davranışların ya da olayların nedenleri hakkında çıkarsamalar yapma sürecidir.
Soru 58
Davranışın olumlu sonuçları için içsel, davranışın olumsuz sonuçları için dışsal yükleme yapma eğilimi aşağıdakilerden hangisiyle adlandırılmaktadır?
Seçenekler
A
Temel yükleme hatası
B
Aktör-gözlemci etkisi
C
Kendini kayıran yanlılık
D
Birlikte değişim ilkesi
E
Belirginlik bilgisi
Açıklama:
Kendini kayıran yanlılık, davranışın olumlu sonuçları için içsel, davranışın olumsuz sonuçları için dışsal yükleme yapma eğilimidir.
Soru 59
Sosyal dünya hakkındaki bilgiyi yorumlama, analiz etme, hatırlama ve kullanma biçimine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Sosyal biliş
B
Deneysellik
C
Metaforik Model
D
Bilinçdışı
E
Zihinsel temsiller
Açıklama:
Sosyal biliş çok çeşitli şekillerde tanımlanmaktadır. Sosyal bilişin özerk bir teori değil, yöntem ve kavramlarını bilişsel psikolojiden alan bir yaklaşım ya da bir perspektif olduğu söylenebilir.
Sosyal Biliş: Sosyal dünya hakkındaki bilgiyi yorumlama, analiz etme, hatırlama ve kullanma biçimidir.
Sosyal Biliş: Sosyal dünya hakkındaki bilgiyi yorumlama, analiz etme, hatırlama ve kullanma biçimidir.
Soru 60
Bilgisayarın ortaya çıkmasıyla geliştirilen bilgi-işleme modelinde, yeni bilginin daha önceden var olan bilgi ya da kavramlar aracılığıyla yorumlanmasına ne denir?
Seçenekler
A
Dikkat ve kodlama
B
Zenginleştirme
C
Örgütleme
D
Depolama
E
Geri getirme
Açıklama:
Sosyal biliş modellerine dayanak oluşturan temel metaphor insanı bir bilgi işlemcisi olarak görmektir. Algılayıcıya ilişkin bu bilgi-işleme modeli bilgisayarın ortaya çıkmasıyla geliştirildi.
Zenginleştirme: Yeni bilginin daha önceden varolan bilgi ya da kavramlar aracılığıyla yorumlanmasıdır.
Zenginleştirme: Yeni bilginin daha önceden varolan bilgi ya da kavramlar aracılığıyla yorumlanmasıdır.
Soru 61
Kişisel hedeflere ve durumun gerekliliklerine göre esnek ve stratejik bir biçimde uygulanabilecek çeşitli bilgi-işleme stratejilerine sahip olan kişiye ilişkin metafor aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bilişsel Cimri
B
Algısal-Bilişselcilik
C
Güdülenmiş Taktisyen
D
Zihinsel Temsil
E
Naif Bilimci
Açıklama:
Deneysel araştırmalarda da kanıtları bulunan durumları betimleyebilmek için sosyal biliş perspektifinden başka bir metaphor geliştirdi. Güdülenmiş taktisyen.
Güdülenmiş Taktisyen: Kişisel hedeflere ve durumun gerekliliklerine göre esnek ve stratejik bir biçimde uygulanabilecek çeşitli bilgi-işleme stratejilerine sahip olan kişiye ilişkin metafordur.
Güdülenmiş Taktisyen: Kişisel hedeflere ve durumun gerekliliklerine göre esnek ve stratejik bir biçimde uygulanabilecek çeşitli bilgi-işleme stratejilerine sahip olan kişiye ilişkin metafordur.
Soru 62
Bir gerçek nesneye (kişi, kavram ya da nesne gibi) işaret eden ya da onu temsil eden zihinsel nesneye ne ad verilir?
Seçenekler
A
Algısal-Bilişselcilik
B
Kontrollü Süreç
C
Otomatiklik
D
Zihinsel Temsil
E
Deneysellik
Açıklama:
Zihinsel temsil kavramı sosyal biliş modellerinin temel ilkesini ifade eder. Belirli bir uyarıcıyı nasıl kategorileştirdiğimiz, bilişsel olarak nasıl temsil ettiğimiz nihayetinde tutumlarımızı, atıflarımızı ve nesneye yönelik davranışlarımızı şekillendirir.
Zihinsel Temsil: Bir gerçek nesneye (kişi, kavram ya da nesne gibi) işaret eden ya da onu temsil eden zihinsel nesderi (düşünce, inanç, tutum gibi).
Zihinsel Temsil: Bir gerçek nesneye (kişi, kavram ya da nesne gibi) işaret eden ya da onu temsil eden zihinsel nesderi (düşünce, inanç, tutum gibi).
Soru 63
İnsanların toplumdaki spesifik rol konumlarına ilişkin sahip oldukları bilgi yapılarını içeren şema içerik alanı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kişi Şemaları
B
Olay Şemaları
C
Otomatiklik
D
Kategorileşme
E
Rol Şemaları
Açıklama:
Rol şemaları insanların spesifik rol konumlarına ilişkin sahip oldukları bilgi yapılarıdır. Bu bilgi yapıları rol konumlarına ait normlar ve beklenen davranışları içerir. Rol şemaları hem edinilmiş, hem de verili roller için geçerlidir. Edinilmiş roller çaba ve eğitimle kazanılır. Doktorluk, öğretmenlik gibi mesleki roller buna örnek verilebilir.
Soru 64
Bilgiye erişimin ya da bilgiyi kategorileştirmenin bilinçli farkındalık ve kontrol dışında gerçekleşmesine ne denir?
Seçenekler
A
Otomatiklik
B
Kontrollü Süreç
C
Bilgi-İşleme Modeli
D
Deneysellik
E
Zihinsel Temsiller
Açıklama:
Sosyal biliş araştırmacıları bilinçdışı işlemleri otomatiklik terimi çerçevesinde kullanır. Eğer bir bilişsel sürecin ya da bilişsel etkinin otomatik olduğu Kabul edilecekse, bu süreç ya da etkinin birçok kriteri karşılaması gerekir.
Otomatiklik: Bilgiye erişimin ya da bilgiyi kategorileştirmenin bilinçli farkındalık ve control dışında gerçekleşmesidir.
Otomatiklik: Bilgiye erişimin ya da bilgiyi kategorileştirmenin bilinçli farkındalık ve control dışında gerçekleşmesidir.
Soru 65
“Bireyin sosyal deneyimlerinde içerilen benlikle ilgili bilgiyi işlemeyi organize eden ve buna rehberlik eden ve geçmiş deneyimlerden çıkarılan benlik hakkındaki bilişsel genellemelerdir” tanımlaması hangi şema tipidir?
Seçenekler
A
Sosyal Kategorileştirme
B
Benlik Şemaları
C
Kişi Şemaları
D
Rol Şemaları
E
Örgütleme
Açıklama:
İnsanların sadece başkalarına değil, kendilerine ait de şemaları vacrdır. Biraz daha ayrıntılı tanımlaması şöyledir: “Bireyin sosyal deneyimlerinde içerilen benlikle ilgili bilgiyi işlemeyi organize eden ve buna rehberlik eden ve geçmiş deneyimlerden çıkarılan benlik hakkındaki bilişsel genellemelerdir”.
Soru 66
Belirli bir uyarıcının (kişi, olay, nesne vb.) ne dereceye kadar bir kategorinin örneği ya da temsilcisi olduğuna karar vermek için sınırlı bir bilgiye sahipseniz hangi kısayolu (kestirme yolu) kullanırsınız?
Seçenekler
A
Bulunabilirlik
B
Görüş değiştirme
C
Temsil
D
Atıf
E
Çıkarsamalar
Açıklama:
Kategorilerin/şemaların bir başka özelliği bilgiyi işlerken kısayollara (kestirme yol) başvurmasıdır. Belirli bir uyarıcının (kişi, olay, nesne vb.) ne dereceye kadar bir kategorinin örneği ya da temsilcisi olduğuna karar vermek için sınırlı bir bilgiye sahipseniz temsil kısayolu kullanılır.
Soru 67
İnsanların davranışların ya da olayların nedenleri hakkında çıkarsamalar yapma sürecine ne denir?
Seçenekler
A
Çıkarsama
B
Benzetme
C
Değişim
D
Yükleme
E
Tutarlılık
Açıklama:
Yaşamın düzenli ve tahmin edilebilir olması için insanlar olayların nedenlerini açıklamak isterler, bu yüzden olaylara nedensel yüklemeler (atıf) yaparlar.
Yükleme: İnsanların davranışların ya da olayların nedenleri hakkında çıkarsamalar yapma sürecidir.
Yükleme: İnsanların davranışların ya da olayların nedenleri hakkında çıkarsamalar yapma sürecidir.
Soru 68
Davranışın olumlu sonuçları için içsel, davranışın olumsuz sonuçları için dışsal yükleme yapma eğilimine ne denir?
Seçenekler
A
Aktör-Gözlemci Etkisi
B
Temel Yükleme Hatası
C
Birlikte Değişim İlkesi
D
Uyuşan Çıkarsama
E
Kendini Kayıran Yanlılık
Açıklama:
Davranışın olumlu sonuçları için içsel, davranışın olumsuz sonuçları için dışsal yükleme yapma eğilimidir. Kendini kayıran yanlılığın üzerinde en çok anlaşmaya varılan açıklaması, bu yanlılığın kişinin benlik-saygısını korumasına ve benlik-saygısını yükseltmesine imkan vermesidir.
Soru 69
I. "Sosyal biliş” terimi 1970’lerde ortaya çıkmıştır.
II. Sosyal biliş, sosyal dünya hakkındaki bilgiyi yorumlama, analiz etme, hatırlama ve kullanma biçimidir.
III. Sosyal bilişteki araştırma ve teorileştirmeler daha önceki kişi algısı, yükleme (davranışın nedenlerine atıf yapma) ve tutum çalışmalarının bilişsel olarak ele alınmasıyla ortaya çıkmıştır.
IV. Bugün, özellikle de Kuzey Amerikan sosyal psikolojisinde, egemenliğini yitirmiş olan bir yaklaşımdır.
Sosyal biliş ile ilgili yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri söylenebilir?
II. Sosyal biliş, sosyal dünya hakkındaki bilgiyi yorumlama, analiz etme, hatırlama ve kullanma biçimidir.
III. Sosyal bilişteki araştırma ve teorileştirmeler daha önceki kişi algısı, yükleme (davranışın nedenlerine atıf yapma) ve tutum çalışmalarının bilişsel olarak ele alınmasıyla ortaya çıkmıştır.
IV. Bugün, özellikle de Kuzey Amerikan sosyal psikolojisinde, egemenliğini yitirmiş olan bir yaklaşımdır.
Sosyal biliş ile ilgili yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri söylenebilir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I, II ve III
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
Sosyal psikolojide 1970’lerden itibaren “sosyal biliş” terimi kullanılmaya başlandı. Bu, sosyal psikolojide, özellikle de Kuzey Amerikan sosyal psikolojisinde hâlâ egemen olan bilimsel yaklaşımdır. Sosyal bilişteki araştırma ve teorileştirmeler daha önceki kişi algısı, yükleme (davranışın nedenlerine atıf yapma) ve tutum çalışmalarının bilişsel olarak ele alınmasıyla ortaya çıkmıştır.
Doğru cevap D'dir.
Doğru cevap D'dir.
Soru 70
I. Deneysellik
II. Metaforik modeller
III. Algısal-bilişselcilik
IV. Zihinsel temsiller
V. Bilinçdışı işlemler
Yukarıdakilerden hangileri sosyal biliş yaklaşımının ilkelerindendir?
II. Metaforik modeller
III. Algısal-bilişselcilik
IV. Zihinsel temsiller
V. Bilinçdışı işlemler
Yukarıdakilerden hangileri sosyal biliş yaklaşımının ilkelerindendir?
Seçenekler
A
I, III
B
I, III ve V
C
II, IV ve V
D
I, II, IV ve V
E
I, II, III, IV ve V
Açıklama:
Sosyal bilişi bütünlüklü bir yaklaşım olarak tanımlamaya olanak veren çeşitli ilkeler mevcuttur. Bu ilkelerden en temel olanları deneysellik, metaforik modeller, algısal-bilişselcilik, zihinsel temsiller ve bilinçdışı işlemlerdir.
Doğru cevap E'dir.
Doğru cevap E'dir.
Soru 71
"Kişisel hedeflere ve durumun gerekliliklerine göre esnek ve stratejik bir biçimde uygulanabilecek çeşitli bilgi-işleme stratejilerine sahip olan kişiye ilişkin metafordur."
Yukarıdaki tanım hangi terime aittir?
Yukarıdaki tanım hangi terime aittir?
Seçenekler
A
Güdülenmiş taktisyen
B
Bilişsel Cimri
C
Naif Bilimci
D
Bilgi İşleme Modeli
E
Algısal Bilişselci
Açıklama:
Bilgi-İşleme Modeli: İnsanları bilginin alıcısı ve işleyicisi olarak temsil eden bir modeldir. Bu modelde sosyal deneyim ve eylem, yeni bilginin algılanma ve var olan bilgiye asimile edilme biçiminin bir sonucu olarak görülür.
Naif Bilimci: Dünya hakkında hipotezler kurarak ve onları test ederek içinde bulunduğu sosyal çevreye aktif biçimde anlam vermeye çalışan kişiye ilişkin bir metafordur.
Bilişsel Cimri: Bilişsel kaynakları her zaman kesin olamayan ama etkili olan bilişsel kısa yollar kullanarak muhafaza eden kişiye ilişkin metafordur.
Algısal-Bilişselcilik: Sosyal deneyim ve sosyal eylemin temeli olarak sosyal bilginin algılanma, kodlama, depolama ve geri getirme (hatırlama) biçimlerine vurgu yapan sosyal biliş çerçevesidir.
Güdülenmiş Taktisyen: Kişisel hedeflere ve durumun gerekliliklerine göre esnek ve stratejik bir biçimde uygulanabilecek çeşitli bilgi-işleme stratejilerine sahip olan kişiye ilişkin metafordur.
Naif Bilimci: Dünya hakkında hipotezler kurarak ve onları test ederek içinde bulunduğu sosyal çevreye aktif biçimde anlam vermeye çalışan kişiye ilişkin bir metafordur.
Bilişsel Cimri: Bilişsel kaynakları her zaman kesin olamayan ama etkili olan bilişsel kısa yollar kullanarak muhafaza eden kişiye ilişkin metafordur.
Algısal-Bilişselcilik: Sosyal deneyim ve sosyal eylemin temeli olarak sosyal bilginin algılanma, kodlama, depolama ve geri getirme (hatırlama) biçimlerine vurgu yapan sosyal biliş çerçevesidir.
Güdülenmiş Taktisyen: Kişisel hedeflere ve durumun gerekliliklerine göre esnek ve stratejik bir biçimde uygulanabilecek çeşitli bilgi-işleme stratejilerine sahip olan kişiye ilişkin metafordur.
Soru 72
I. Şema, nesne ve olay kategorileri hakkındaki genel bilgiyi temsil eden kurallar ya da özellikler setidir.
II. Şemalar bu dünyaya ilişkin genel beklentileri değil, sosyal dünyaya ilişkin bilgiyi temsil eder.
III. Şemalar iyilik hâlimiz için gerekli ve işlevsel olarak teorileştirilmiştir.
Şemalar ile ilgili yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri söylenebilir?
II. Şemalar bu dünyaya ilişkin genel beklentileri değil, sosyal dünyaya ilişkin bilgiyi temsil eder.
III. Şemalar iyilik hâlimiz için gerekli ve işlevsel olarak teorileştirilmiştir.
Şemalar ile ilgili yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri söylenebilir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Şema: Nesne ve olay kategorileri hakkındaki genel bilgiyi temsil eden kurallar ya da özellikler setidir.Şemalar sadece sosyal dünyaya ilişkin bilgiyi temsil etmekle kalmaz, bu dünyaya ilişkin genel beklentileri de temsil eder. Şemalar, deneyim ve sosyalleşme yoluyla öğrenilen genel beklenti formunu alır. Böylece bize sosyal dünyayı tahmin etme ve kontrol etme hissini verir. Çevremizdeki insanlar ve olaylar hakkında önsel bir bilgi ve beklentimiz olmadan günlük yaşamda fonksiyonel olmamız çok zor olurdu. Tam da bu nedenle şemalar iyilik hâlimiz için gerekli ve işlevsel olarak teorileştirilmiştir.
Doğru cevap D'dir.
Doğru cevap D'dir.
Soru 73
I. Şemalar; kişi şemaları, benlik şemaları, rol şemaları ve olay şemaları olarak 4 içeriğe ayrılmıştır.
II. İçerikleri farklı da olsa tüm şemaların benzer işlevleri vardır.
III. Hepsi yeni bilginin kodlanmasını (alıp yorumlamayı), bellekteki eski bilgiye ve hatırlanmayan bilgiye ilişkin çıkarımları etkiler.
IV. Kişi şemaları, kendi hakkımızdaki bilişsel yapılardır.
Şemalar ile ilgili yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri söylenebilir?
II. İçerikleri farklı da olsa tüm şemaların benzer işlevleri vardır.
III. Hepsi yeni bilginin kodlanmasını (alıp yorumlamayı), bellekteki eski bilgiye ve hatırlanmayan bilgiye ilişkin çıkarımları etkiler.
IV. Kişi şemaları, kendi hakkımızdaki bilişsel yapılardır.
Şemalar ile ilgili yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri söylenebilir?
Seçenekler
A
I ve II
B
I, II ve III
C
II ve III
D
I, II ve IV
E
III ve IV
Açıklama:
Şema kavramı görgül olarak dört içerik alanına uygulanmıştır: kişi şemaları, benlik şemaları, rol şemaları ve olay şemaları. İçerikleri farklı da olsa tüm şemaların benzer işlevleri vardır. Hepsi yeni bilginin kodlanmasını (alıp yorumlamayı), bellekteki eski bilgiye ve hatırlanmayan bilgiye ilişkin çıkarımları etkiler.Kendi hakkımızdaki bilişsel yapılar ise Benlik şemalarıdır.
Doğru cevap B'dir.
Doğru cevap B'dir.
Soru 74
Şematik düşünme ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
Şematik ya da kategorik düşünmenin en temel işlevi deneyimi organize etmesidir
B
Yeni gelen uyarıcı bir kategori ile eşleştirilerek, kategorinin ögeleri ile yeni gelen bilgi karşılaştırılır
C
Eğer bilgi kategori ile iyi eşleşirse kategorinin özellikleri bilgiye (uyarıcıya) dayatılır.
D
Bilgi işlemenin çok büyük bir kısmı veriye dayalıdır, beklentilerimizin çok önemi yoktur.
E
Varolan bilişsel yapılar (şemalar ya da kategoriler) gelen sosyal bilgideki eksik veriyi tamamlayabilir.
Açıklama:
Şematik ya da kategorik düşünmenin en temel işlevi deneyimi organize etmesidir. Bunun nasıl gerçekleştiğine ilişkin şöyle bir hipotetik süreç ileri sürülmüştür: Yeni gelen uyarıcı bir kategori ile eşleştirilerek, kategorinin ögeleri ile yeni gelen bilgi karşılaştırılır. Eğer bilgi kategori ile iyi eşleşirse kategorinin özellikleri bilgiye (uyarıcıya) dayatılır. Böylece o kategori sayesinde yeni gelen uyarıcının anlamı, organizasyonu ve içsel temsili için gerekli olan bağlam yaratılmış olur. Böyle bir süreçten dolayı bilgi işlemenin büyük bir kısmının veriye değil, teoriye dayalı olduğu iddia edilmektedir. Yani yeni durumları ve yeni karşılaşmaları anlamlandırmada sosyal dünya hakkındaki önceki beklentilerimize, önyargılarımıza ve bilgimize dayanmaktayız. Teoriye dayalı ya da şematik bilgi işlemenin doğasına ilişkin bir özellik, bunun sıklıkla yanlı yargılara yol açıyor olmasıdır. Varolan bilişsel yapılar (şemalar ya da kategoriler) gelen sosyal bilgideki eksik veriyi tamamlayabilir. Yeni gelen bilginin eksik olması belirsiz bir duruma işaret eder. Böyle belirsiz durumlarda uyarıcıdaki (bilgideki) eksikliği tamamlamak için ya şema/kategori uygun bilgiyi araştırmaya yönlendirilir ya da eksik bilgi “en iyi tahmin”le doldurulur.
Doğru cevap D'dir.
Doğru cevap D'dir.
Soru 75
Şema edinim ve gelişim süreci ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
Bir kişi ya da olayla ilgili deneyimin artması ona ilişkin şemanın gittikçe daha çok karmaşıklamasına ve zenginleşmesine yol açar.
B
Şemanın kullanımı arttıkça bileşenleri arasındaki bağlantılar da güçlenir.
C
Daha çok örnekle karşılaştıkça, şemalar sadece daha da somut hâle gelirler.
D
Şemalar geliştikçe, yani daha zengin ve karmaşık hâle geldikçe zamanla daha esnek hale de gelir.
E
Şemalar deneyimle geliştikçe daha kesin ve sosyal gerçekliğin karmaşıklığını daha fazla yansıtır hâle gelirler.
Açıklama:
Şema edinimi ve gelişimi bir süreç meselesidir. Bu süreç şöyle özetlenebilir: • Bir kişi ya da olayla ilgili deneyimin artması ona ilişkin şemanın gittikçe daha çok karmaşıklamasına ve zenginleşmesine yol açar.
• Şemanın kullanımı arttıkça bileşenleri arasındaki bağlantılar da güçlenir. Herhangi bir parçanın tetiklenmesi tüm yapının harekete geçirilmesine neden olur.
• Daha çok örnekle karşılaştıkça, şemalar sadece daha karmaşıklaşmakla kalmaz, daha soyut hâle de gelirler.
• Şemalar geliştikçe, yani daha zengin ve karmaşık hâle geldikçe daha fazla boyut ve detay içerirler. Bu yüzden istisnalar ve çelişkiler de içeriğe eklemlenebilir. Bu ise şemaların daha esnek olması anlamına gelir.
• Özet olarak şemalar deneyimle geliştikçe daha kesin ve sosyal gerçekliğin karmaşıklığını daha fazla yansıtır hâle gelirler.
Doğru cevap C'dir.
• Şemanın kullanımı arttıkça bileşenleri arasındaki bağlantılar da güçlenir. Herhangi bir parçanın tetiklenmesi tüm yapının harekete geçirilmesine neden olur.
• Daha çok örnekle karşılaştıkça, şemalar sadece daha karmaşıklaşmakla kalmaz, daha soyut hâle de gelirler.
• Şemalar geliştikçe, yani daha zengin ve karmaşık hâle geldikçe daha fazla boyut ve detay içerirler. Bu yüzden istisnalar ve çelişkiler de içeriğe eklemlenebilir. Bu ise şemaların daha esnek olması anlamına gelir.
• Özet olarak şemalar deneyimle geliştikçe daha kesin ve sosyal gerçekliğin karmaşıklığını daha fazla yansıtır hâle gelirler.
Doğru cevap C'dir.
Soru 76
"İnsanların davranışların ya da olayların nedenleri hakkında çıkarsamalar yapma sürecidir."
Yukarıdaki tanımı karşılayan terim aşağıdakilerden hangisidir?
Yukarıdaki tanımı karşılayan terim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Senaryo
B
Zihinsel Temsil
C
Yükleme
D
Kontrollü Süreç
E
Sosyal Kategorileştirme
Açıklama:
Zihinsel Temsil: Bir gerçek nesneye (kişi, kavram ya da nesne gibi) işaret eden ya da onu temsil eden bir zihinsel nesnedir (düşünce, inanç, tutum gibi). Ayrıca nesnelerin zihinde depolanma ve etki etme biçimleridir.
Kontrollü Süreç: Bilginin kasıtlı, bilinçli ve stratejik bir biçimde işlenmesidir.
Senaryo: Belirli sosyal durumlarla ilişkili olaylara ve eylemlere ait şemalardır.
Sosyal Kategorileştirme: Ortak özelliklerine dayanarak insanları gruplar halinde sınıflandırmaktır.
Yükleme: İnsanların davranışların ya da olayların nedenleri hakkında çıkarsamalar yapma sürecidir.
Doğru cevap C'dir.
Kontrollü Süreç: Bilginin kasıtlı, bilinçli ve stratejik bir biçimde işlenmesidir.
Senaryo: Belirli sosyal durumlarla ilişkili olaylara ve eylemlere ait şemalardır.
Sosyal Kategorileştirme: Ortak özelliklerine dayanarak insanları gruplar halinde sınıflandırmaktır.
Yükleme: İnsanların davranışların ya da olayların nedenleri hakkında çıkarsamalar yapma sürecidir.
Doğru cevap C'dir.
Soru 77
I. Heider olayları neden ve sonuç şeklinde ilişkilendirmede benzerlik ve yakınlık kriterlerinin önemli olduğunu ileri sürmektedir
II. Birbirine yakın ve benzer olan olay ya da durumların nedensel birim olarak algılanma olasılığı fazladır.
III. Heider bir olayın ya da davranışın nedenini temel olarak iki grup faktörden birine yükleneceğini öngörmüştür: içsel faktörler ve dışsal faktörler.
IV. İçsel faktörler ise kişi ile ilgili faktörlerin dışında kalan, bağlama ilişkin faktörlerdir.
V. Dışsal faktörler davranışı yapan kişinin kişilik özellikleri, tutumu ve çabasını içerir.
Heider’ın naif psikoloji adı verilen yaklaşımıyla ilgili yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri söylenebilir?
II. Birbirine yakın ve benzer olan olay ya da durumların nedensel birim olarak algılanma olasılığı fazladır.
III. Heider bir olayın ya da davranışın nedenini temel olarak iki grup faktörden birine yükleneceğini öngörmüştür: içsel faktörler ve dışsal faktörler.
IV. İçsel faktörler ise kişi ile ilgili faktörlerin dışında kalan, bağlama ilişkin faktörlerdir.
V. Dışsal faktörler davranışı yapan kişinin kişilik özellikleri, tutumu ve çabasını içerir.
Heider’ın naif psikoloji adı verilen yaklaşımıyla ilgili yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri söylenebilir?
Seçenekler
A
I ve II
B
I, II ve III
C
II, III ve IV
D
II, III, IV ve V
E
I, II,III, IV ve V
Açıklama:
Heider olayları neden ve sonuç şeklinde ilişkilendirmede benzerlik ve yakınlık kriterlerinin önemli olduğunu ileri sürmektedir. Birbirine yakın ve benzer olan olay ya da durumların nedensel birim olarak algılanma olasılığı fazladır. Heider bir olayın ya da davranışın nedenini temel olarak iki grup faktörden birine yükleneceğini öngörmüştür: içsel faktörler ve dışsal faktörler. İçsel faktörler davranışı yapan kişinin kişilik özellikleri, tutumu ve çabasını içerir. Dışsal faktörler ise kişi ile ilgili faktörlerin dışında kalan, bağlama ilişkin faktörlerdir.
Doğru cevap B'dir.
Doğru cevap B'dir.
Soru 78
Kelley'nin birlikte değişim modeli ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Seçenekler
A
Yükleme sürecinin duygulardan ve kişinin kendi çıkarlarını gözetmesinden uzak bir süreçtir.
B
Üç temel yükleme yanlılığından bahsetmiştir: temel yükleme hatası, aktör-gözlemci etkisi ve kendini kayıran yanlılık.
C
Kişiyi kayıran yanlılık kişinin dışsal faktörleri göz ardı ederek içsel faktörlere yükleme yapma eğilimini ifade eder.
D
Temel yükleme hatası, kişinin diğerlerinin davranışları için içsel, kendi davranışları için dışsal yükleme yapma eğilimidir.
E
Aktör-gözlemci etkisi ise başarının kişisel faktörlere, başarısızlığın dışsal faktörlere yüklenmesidir.
Açıklama:
Kelley’e göre insanlar nedensel yükleme yaparken üç tür bilgi kullanırlar: tutarlılık bilgisi, yaygınlık bilgisi ve benzerlik bilgisi. Bu bilgilerin farklı kombinasyonlarına göre aktörün davranışına içsel mi yoksa dışsal mı yükleme yapılacağı belirlenir. Yükleme sürecinin hiç de duygulardan ve kişinin kendi çıkarlarını gözetmesinden uzak bir süreç olmadığı iddia edilmiş ve bu yüzden yükleme sürecinde yapılan yanlılıklar üzerinde araştırmalar yapılmıştır. Üç temel yükleme yanlılığı bulunmuştur: temel yükleme hatası, aktörgözlemci etkisi ve kendini kayıran yanlılık. Temel yükleme hatası kişinin dışsal faktörleri göz ardı ederek içsel faktörlere yükleme yapma eğilimini ifade eder. Aktör-gözlemci etkisi, kişinin diğerlerinin davranışları için içsel, kendi davranışları için dışsal yükleme yapma eğilimidir. Kişiyi kayıran yanlılık ise başarının kişisel faktörlere, başarısızlığın dışsal faktörlere yüklenmesidir.
Soru 79
Aylin: "Sosyal dünya hakkındaki bilgiyi yorumlama, analiz etme, hatırlama ve kullanma biçimidir."
Ferdi: "Sosyal dünyaya ilişkin bilgiyi işleme biçimlerini ifade etmektedir."
Ceyda:"Yöntem ve kavramları kendine özgü olan özerk bir teoridir."
Gökhan:"Tüm insan tepkilerini anlamanın temelindeki bilişsel temsil ve süreçlere uygun olan kavramsal inşalara dayanmaktadır."
Defne:"Bilişsel psikolojideki bilgi-işleme yaklaşımından doğmuştur."
Sosyal bilişe dair yukarıdaki kişilerin ifadelerinden hangisi doğru değildir?
Ferdi: "Sosyal dünyaya ilişkin bilgiyi işleme biçimlerini ifade etmektedir."
Ceyda:"Yöntem ve kavramları kendine özgü olan özerk bir teoridir."
Gökhan:"Tüm insan tepkilerini anlamanın temelindeki bilişsel temsil ve süreçlere uygun olan kavramsal inşalara dayanmaktadır."
Defne:"Bilişsel psikolojideki bilgi-işleme yaklaşımından doğmuştur."
Sosyal bilişe dair yukarıdaki kişilerin ifadelerinden hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
Aylin
B
Ferdi
C
Ceyda
D
Gökhan
E
Defne
Açıklama:
Sosyal biliş, sosyal dünya hakkındaki bilgiyi yorumlama, analiz etme, hatırlama ve kullanma biçimidir. Sosyal dünyaya ilişkin bilgiyi işleme biçimlerini ifade etmektedir. Bu yaklaşım ister sosyal olsun ister olmasın tüm insan tepkilerini anlamanın temelindeki bilişsel temsil ve süreçlere uygun olan kavramsal inşalara dayanmaktadır. Bilişsel psikolojideki bilgi-işleme yaklaşımından doğmuştur. Sosyal biliş, özerk bir teori değil, yöntem ve kavramlarını bilişsel psikolojiden alan bir yaklaşım ya da bir perspektiftir. Doğru cevap C'dir.
Soru 80
- Deneysellik
- Metaforik modeller
- Algısal-bilişselcilik
- Zihinsel temsiller
- Bilinçdışı işlemler
Seçenekler
A
I-II
B
III-V
C
I-III-IV
D
II-IV-V
E
I-II-III-IV-V
Açıklama:
Sosyal bilişi bütünlüklü bir yaklaşım olarak tanımlamaya olanak veren çeşitli ilkeler mevcuttur. Bu ilkelerden en temel olanları deneysellik, metaforik modeller, algısal-bilişselcilik, zihinsel temsiller ve bilinçdışı işlemlerdir. Doğru cevap E'dir.
Soru 81
Eren: "Bu basamakta yeni bilgi daha önceden var olan bilgi ya da kavramlar aracılığıyla yorumlanmaktadır."
Eren Bey'in sözünü ettiği bilgi-işleme modeline ilişkin basamak aşağıdakilerden hangisidir?
Eren Bey'in sözünü ettiği bilgi-işleme modeline ilişkin basamak aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Dikkat ve kodlama
B
Zenginleştirme
C
Örgütleme
D
Depolama
E
Geri getirme
Açıklama:
Algılayıcıya ilişkin bu bilgi-işleme modeli bilgisayarın ortaya çıkmasıyla geliştirildi. İnsanın bilişsel süreçleri bilgisayarın bilgiyi alma, tanıma, depo etme ve programlama biçimleriyle karşılaştırıldı. Bilgi-işleme modelinde, bilgi aşağıdaki sırayla işlenir:
• Dikkat ve kodlama: İşlenecek bilgi biriminin seçimi ve tanımlanması,
• Zenginleştirme: Yeni bilginin daha önceden var olan bilgi ya da kavramlar aracılığıyla yorumlanması,
• Örgütleme: Yorumlanan bilginin içsel tutarlılığı olan bir zihinsel temsilini oluşturma,
• Depolama: Temsilin bellekte saklanması,
• Geri getirme: O konuyla ilgili bir yargıya ulaşmak ya da bir davranışa karar vermek gerektiğinde temsilin bellekten geri getirilmesi. Doğru cevap B'dir.
• Dikkat ve kodlama: İşlenecek bilgi biriminin seçimi ve tanımlanması,
• Zenginleştirme: Yeni bilginin daha önceden var olan bilgi ya da kavramlar aracılığıyla yorumlanması,
• Örgütleme: Yorumlanan bilginin içsel tutarlılığı olan bir zihinsel temsilini oluşturma,
• Depolama: Temsilin bellekte saklanması,
• Geri getirme: O konuyla ilgili bir yargıya ulaşmak ya da bir davranışa karar vermek gerektiğinde temsilin bellekten geri getirilmesi. Doğru cevap B'dir.
Soru 82
"Elinizde tek bir kibritle karanlık bir odadasınız. Odada bir gaz lambası, bir gaz sobası ve bir de mum bulunuyor. Önce hangisini yakarsınız?" şeklindeki bir soruya gaz lambası, gaz sobası ve mum diye cevap verenler çoğunlukta olduğu halde kibrit cevabını verenlerin az sayıda olması bilinçdışı işlemlerden hangisi ile açıklanabilir?
Seçenekler
A
Otomatiklik
B
Kontrollü süreç
C
Zihinsel temsil
D
Güdülenmiş taktisyen
E
Naif bilimci
Açıklama:
Böyle bir durumda kişi farkına varmadan zihin otomatik olarak harekete geçer. Ve bu örnek olayda olduğu gibi, belirli bir durumun gerçekte çok basit olan açıklamasının önünde bir engel oluşturur. Eğer bir bilişsel sürecin ya da bilişsel etkinin otomatik olduğu kabul edilecekse, bu süreç ya da etkinin birçok kriteri karşılaması gerekir. Söz konusu bilişsel süreç ya da bilişsel etki bilinçli bir niyet, dikkat ya da çaba gerektirmemelidir; niyetli, yani önceden tasarlanmış bir müdahaleye dirençli olmalıdır ve kişinin bu konuda farkındalığı olmamalıdır. Otomatik süreçler ve etkiler çok hızlı ve bilişsel işleme kapasitesi kullanılmaksızın gerçekleşir. Doğru cevap A'dır.
Soru 83
Bireyin önceki deneyimlerine ve zihnindeki senaryolara dayanarak, girdiği bir lokantada önce bir masaya oturması, ardından garsonun getirdiği menüden yemek siparişi vermesi, yemeği yedikten sonra ödemeyi yapıp lokantadan ayrılması aşağıdaki kavramlardan hangisi ile açıklanabilir?
Seçenekler
A
Kişi şemaları
B
Benlik şemaları
C
Rol şemaları
D
Olay şemaları
E
Sosyal kategorileştirme
Açıklama:
Günlük yaşamımızda genellikle girdiğimiz farklı sosyal ortamlarda ne yapacağımıza ilişkin zihnimizde belli senaryolar vardır. Olay şemaları günlük faaliyetlerde olayların sıralı organizasyonunu betimleyen bilişsel senaryolar olarak tanımlanabilir. Böylece olay şemaları geleceği öngörmek, hedefler koymak ve plan yapmak için bir zemin yaratırlar. Hedefe ulaşmak için uygun davranış sırasını belirleyerek, kişinin hedefe yönelik stratejiler belirlemesini mümkün kılarlar. Doğru cevap D'dir.
Soru 84
"Belirli sosyal durumlarla ilişkili olaylara ve eylemlere ait şemalar" aşağıdaki kavramlardan hangisi ile açıklanabilir?
Seçenekler
A
Kategorileştirme
B
Senaryo
C
Yükleme
D
Uyuşan çıkarsama
E
Birlikte değişim ilkesi
Açıklama:
Günlük yaşamımızda genellikle girdiğimiz farklı sosyal ortamlarda ne yapacağımıza ilişkin zihnimizde belli senaryolar vardır. Senaryo; belirli sosyal durumlarla ilişkili olaylara ve eylemlere ait şemalardır. Doğru cevap B'dir.
Soru 85
- Şemayla çelişen bilgiyle karşılaşıldığında şemada ince ayarda değişiklikler yapılır.
- Var olan şemayla küçük tutarsızlığı olan bilgiler tolere edilir.
- Şemayı geçersizleştiren belirgin durumlarda şema ani ve büyük bir değişime
uğrayabilir. - Şemayla tutarlı olmayan örnekler şemada oluşturulan alt tiplere yerleştirilir.
Yukarıda verilen özelliklerden hangisi ya da hangilerinin şemalara ilişkin görüş değiştirme modeline ait olduğu söylenebilir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I-II
C
II-III
D
I-III-IV
E
I-II-III-IV
Açıklama:
Muhasebeci modeli: Şemada yavaş yavaş bir değişimi öngören modeldir. Kişi şemayla çelişen bilgiyle karşılaştığında şemada ince ayarda değişiklikler yapar.
Görüş değiştirme modeli: Bu modele göre kişi var olan şemasıyla küçük tutarsızlığı olan bilgileri tolere eder ama çok açık bir biçimde şemayı geçersizleştiren belirgin durumlarda şema ani ve büyük bir değişime uğrayabilir.
Alt Tipleştirme: Bu modele göre şemayla tutarlı olmayan örnekler şemada oluşturulan alt tiplere yerleştirilir. Böylece şemalar alt tipleştirmeyle istisnai durumlara uydurulmuş olur. Bu yüzden bu modeli aslında bir şema değişim modeli gibi görmek zordur. Gerçekte şema değişiminden çok şemayı değişiklerle de olsa muhafaza etmek söz konusudur. Dolayısıyla I. öncül muhasebeci modelinin, IV. öncül ise alt tipleştirme modelinin özelliğidir. Doğru cevap C'dir.
Görüş değiştirme modeli: Bu modele göre kişi var olan şemasıyla küçük tutarsızlığı olan bilgileri tolere eder ama çok açık bir biçimde şemayı geçersizleştiren belirgin durumlarda şema ani ve büyük bir değişime uğrayabilir.
Alt Tipleştirme: Bu modele göre şemayla tutarlı olmayan örnekler şemada oluşturulan alt tiplere yerleştirilir. Böylece şemalar alt tipleştirmeyle istisnai durumlara uydurulmuş olur. Bu yüzden bu modeli aslında bir şema değişim modeli gibi görmek zordur. Gerçekte şema değişiminden çok şemayı değişiklerle de olsa muhafaza etmek söz konusudur. Dolayısıyla I. öncül muhasebeci modelinin, IV. öncül ise alt tipleştirme modelinin özelliğidir. Doğru cevap C'dir.
Soru 86
Ayla ve Cemre sabah iş yerlerine geldiklerinde iş arkadaşları Mert onların "Günaydın" demesine cevap vermemiştir. Ayla bu durumu Mert'in kabalığı olarak nitelerken; Cemre ise dalgın olabileceğine vurgu yapmıştır. Bu durumda Ayla ve Cemre'nin tepkileri Heider’ın Naif Psikolojisi'ne ilişkin hangi kavramlar ile açıklanabilir?
Seçenekler
A
Ayla-içsel yükleme; Cemre-dışsal yükleme
B
Ayla-dışsal yükleme; Cemre-içsel yükleme
C
Ayla-durum yüklemesi; Cemre-içsel yükleme
D
Ayla-tutarlılık bilgisi; Cemre-benzerlik bilgisi
E
Ayla-belirginlik bilgisi; Cemre-tutarlılık bilgisi
Açıklama:
Heider’ın sağduyu psikolojisi insanları naif birer bilim insanı olarak görmektedir. İnsanlar sezgisel ya da sağduyusal olarak çevrelerindeki olayların nedenleri hakkında çıkarsama yaparlar. Nedensel yüklemedeki en önemli ilke ya da boyut nedensellik odağıdır. Heider’a göre insanlar belirli bir eylemin nedenini ya içsel durumlara ya da dışsal faktörlere yüklerler. İçsel yükleme, açıklaması yapılan eylemde nedenin odağının kişiye yerleştirilmesi demektir. Bunlar eylemi yapan kişinin kişilik özellikleri, duygu durumu, tutumu, yetenekleri ya da çabası olabilir. Bu yüzden içsel yüklemeye kişi yüklemesi adı da verilir. Dışsal yükleme ise açıklaması yapılan eylemde nedensel odağın kişinin dışındaki faktörlere yerleştirilmesi demektir. Bunlar başkalarının eylemleri, o spesifik duruma ait faktörler ya da şans olabilir. Doğru cevap A'dır.
Soru 87
Sosyal dünya hakkındaki bilgiyi yorumlama, analiz etme, hatırlama ve kullanma biçimine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Bilişsel Çelişki
B
Völkerpsikoloji
C
Kitle Psikolojisi
D
Sosyal Biliş
E
Atıf Kuramı
Açıklama:
Sosyal Biliş: Sosyal dünya hakkındaki bilgiyi yorumlama, analiz etme, hatırlama ve kullanma biçimidir.
Soru 88
- İnsanlar çevrelerini istemsiz şekilde etkiler.
- Algının nesnesi olarak insanlar bu algıya karşılık verir ve ortak algı üzerinde uzlaşılır.
- Sosyal biliş benliği nesne kadar özne olarak da işin içine sokar.
- İnsanlar hakkındaki bilişlerin kesinliğini ve gerçekliğini değerlendirmek sosyal olmayan nesnelere göre daha olasıdır.
- Sosyal biliş insanlar tarafından paylaşılır.
Seçenekler
A
II, V
B
IV, V
C
II, III, V
D
I, II, III, V
E
I, II, III, IV, V
Açıklama:
Sosyal biliş terimindeki “sosyal”, sosyal bilişin niteliğini ya da kapsamını anlamaya olanak verdiği kadar sosyal bilişi bilişsel psikolojiden ayırmaya da yarayacaktır. Aşağıdaki noktalar sosyal biliş terimindeki sosyal nitelemesinin anlamı için kritiktir:
- İnsanlar çevrelerini niyetli bir şekilde etkiler.
- Algının nesnesi olarak insanlar bu algıya karşılık verir (sosyal biliş karşılıklı algıdır) ve ortak algı üzerinde uzlaşılır.
- Sosyal biliş benliği nesne kadar özne olarak da işin içine sokar.
- İnsanlar hakkındaki bilişlerin kesinliği ve gerçekliğini değerlendirmek sosyal olmayan nesnelere göre daha zordur ve hatta imkansızdır.
- Sosyal biliş sosyal açıklamayı içerir.
- Sosyal biliş insanlar tarafından paylaşılır.
Soru 89
- Zenginleştirme
- Örgütleme
- Dikkat ve kodlama
- Depolama
- Geri getirme
Seçenekler
A
I, II, III, IV, V
B
III, I, II, IV, V
C
II, I, III, IV, V
D
V, I, II, III, IV
E
V, VI, III, II, I
Açıklama:
Sosyal biliş modellerine dayanak oluşturan temel metafor insanı bir bilgi işlemcisi olarak görmektir. Algılayıcıya ilişkin bu bilgi-işleme modeli bilgisayarın ortaya çıkmasıyla geliştirildi. İnsanın bilişsel süreçleri bilgisayarın bilgiyi alma, tanıma, depo etme ve programlama biçimleriyle karşılaştırıldı. Bilgi-işleme modelinde, bilgi aşağıdaki sırayla işlenir:
Dikkat ve kodlama: İşlenecek bilgi biriminin seçimi ve tanımlanması,
Zenginleştirme: Yeni bilginin daha önceden var olan bilgi ya da kavramlar aracılığıyla yorumlanması,
Örgütleme: Yorumlanan bilginin içsel tutarlılığı olan bir zihinsel temsilini oluşturma,
Depolama: Temsilin bellekte saklanması,
Geri getirme: O konuyla ilgili bir yargıya ulaşmak ya da bir davranışa karar vermek gerektiğinde temsilin bellekten geri getirilmesi.
Dikkat ve kodlama: İşlenecek bilgi biriminin seçimi ve tanımlanması,
Zenginleştirme: Yeni bilginin daha önceden var olan bilgi ya da kavramlar aracılığıyla yorumlanması,
Örgütleme: Yorumlanan bilginin içsel tutarlılığı olan bir zihinsel temsilini oluşturma,
Depolama: Temsilin bellekte saklanması,
Geri getirme: O konuyla ilgili bir yargıya ulaşmak ya da bir davranışa karar vermek gerektiğinde temsilin bellekten geri getirilmesi.
Soru 90
Bilişsel kaynakları her zaman kesin olamayan ama etkili olan bilişsel kısa yollar kullanarak muhafaza eden kişiye ilişkin metafor hangisidir?
Seçenekler
A
Bilişsel Cimri
B
Otomatik
C
Algısal-Bilişselci
D
Naif Bilimci
E
Güdülenmiş Taktisyen
Açıklama:
Algısal-Bilişselcilik: Sosyal deneyim ve sosyal eylemin temeli olarak sosyal bilginin algılanma, kodlama, depolama ve geri getirme (hatırlama) biçimlerine vurgu yapan sosyal biliş çerçevesidir.
Naif Bilimci: Dünya hakkında hipotezler kurarak ve onları test ederek içinde bulunduğu sosyal çevreye aktif biçimde anlam vermeye çalışan kişiye ilişkin bir metafordur.
Güdülenmiş Taktisyen: Kişisel hedeflere ve durumun gerekliliklerine göre esnek ve stratejik bir biçimde uygulanabilecek çeşitli bilgi-işleme stratejilerine sahip olan kişiye ilişkin metafordur.
Otomatiklik: Bilgiye erişimin ya da bilgiyi kategorileştirmenin bilinçli farkındalık ve kontrol dışında gerçekleşmesidir.
Bilişsel Cimri: Bilişsel kaynakları her zaman kesin olamayan ama etkili olan bilişsel kısa yollar kullanarak muhafaza eden kişiye ilişkin metafordur.
Naif Bilimci: Dünya hakkında hipotezler kurarak ve onları test ederek içinde bulunduğu sosyal çevreye aktif biçimde anlam vermeye çalışan kişiye ilişkin bir metafordur.
Güdülenmiş Taktisyen: Kişisel hedeflere ve durumun gerekliliklerine göre esnek ve stratejik bir biçimde uygulanabilecek çeşitli bilgi-işleme stratejilerine sahip olan kişiye ilişkin metafordur.
Otomatiklik: Bilgiye erişimin ya da bilgiyi kategorileştirmenin bilinçli farkındalık ve kontrol dışında gerçekleşmesidir.
Bilişsel Cimri: Bilişsel kaynakları her zaman kesin olamayan ama etkili olan bilişsel kısa yollar kullanarak muhafaza eden kişiye ilişkin metafordur.
Soru 91
Sosyal deneyim ve sosyal eylemin temeli olarak sosyal bilginin algılanma, kodlama, depolama ve geri getirme (hatırlama) biçimlerine vurgu yapan sosyal biliş çerçevesi hangisidir?
Seçenekler
A
Bilişsel Cimri
B
Otomatik
C
Naif Bilimci
D
Güdülenmiş Taktisyen
E
Algısal-Bilişselci
Açıklama:
Bilişsel Cimri: Bilişsel kaynakları her zaman kesin olamayan ama etkili olan bilişsel kısa yollar kullanarak muhafaza eden kişiye ilişkin metafordur.
Naif Bilimci: Dünya hakkında hipotezler kurarak ve onları test ederek içinde bulunduğu sosyal çevreye aktif biçimde anlam vermeye çalışan kişiye ilişkin bir metafordur.
Güdülenmiş Taktisyen: Kişisel hedeflere ve durumun gerekliliklerine göre esnek ve stratejik bir biçimde uygulanabilecek çeşitli bilgi-işleme stratejilerine sahip olan kişiye ilişkin metafordur.
Otomatiklik: Bilgiye erişimin ya da bilgiyi kategorileştirmenin bilinçli farkındalık ve kontrol dışında gerçekleşmesidir.
Algısal-Bilişselcilik: Sosyal deneyim ve sosyal eylemin temeli olarak sosyal bilginin algılanma, kodlama, depolama ve geri getirme (hatırlama) biçimlerine vurgu yapan sosyal biliş çerçevesidir.
Naif Bilimci: Dünya hakkında hipotezler kurarak ve onları test ederek içinde bulunduğu sosyal çevreye aktif biçimde anlam vermeye çalışan kişiye ilişkin bir metafordur.
Güdülenmiş Taktisyen: Kişisel hedeflere ve durumun gerekliliklerine göre esnek ve stratejik bir biçimde uygulanabilecek çeşitli bilgi-işleme stratejilerine sahip olan kişiye ilişkin metafordur.
Otomatiklik: Bilgiye erişimin ya da bilgiyi kategorileştirmenin bilinçli farkındalık ve kontrol dışında gerçekleşmesidir.
Algısal-Bilişselcilik: Sosyal deneyim ve sosyal eylemin temeli olarak sosyal bilginin algılanma, kodlama, depolama ve geri getirme (hatırlama) biçimlerine vurgu yapan sosyal biliş çerçevesidir.
Soru 92
Kişisel hedeflere ve durumun gerekliliklerine göre esnek ve stratejik bir biçimde uygulanabilecek çeşitli bilgi-işleme stratejilerine sahip olan kişiye ilişkin metafor hangisidir?
Seçenekler
A
Bilişsel Cimri
B
Otomatik
C
Naif Bilimci
D
Güdülenmiş Taktisyen
E
Algısal-Bilişselci
Açıklama:
Algısal-Bilişselcilik: Sosyal deneyim ve sosyal eylemin temeli olarak sosyal bilginin algılanma, kodlama, depolama ve geri getirme (hatırlama) biçimlerine vurgu yapan sosyal biliş çerçevesidir.
Bilişsel Cimri: Bilişsel kaynakları her zaman kesin olamayan ama etkili olan bilişsel kısa yollar kullanarak muhafaza eden kişiye ilişkin metafordur.
Naif Bilimci: Dünya hakkında hipotezler kurarak ve onları test ederek içinde bulunduğu sosyal çevreye aktif biçimde anlam vermeye çalışan kişiye ilişkin bir metafordur.
Otomatiklik: Bilgiye erişimin ya da bilgiyi kategorileştirmenin bilinçli farkındalık ve kontrol dışında gerçekleşmesidir.
Güdülenmiş Taktisyen: Kişisel hedeflere ve durumun gerekliliklerine göre esnek ve stratejik bir biçimde uygulanabilecek çeşitli bilgi-işleme stratejilerine sahip olan kişiye ilişkin metafordur.
Bilişsel Cimri: Bilişsel kaynakları her zaman kesin olamayan ama etkili olan bilişsel kısa yollar kullanarak muhafaza eden kişiye ilişkin metafordur.
Naif Bilimci: Dünya hakkında hipotezler kurarak ve onları test ederek içinde bulunduğu sosyal çevreye aktif biçimde anlam vermeye çalışan kişiye ilişkin bir metafordur.
Otomatiklik: Bilgiye erişimin ya da bilgiyi kategorileştirmenin bilinçli farkındalık ve kontrol dışında gerçekleşmesidir.
Güdülenmiş Taktisyen: Kişisel hedeflere ve durumun gerekliliklerine göre esnek ve stratejik bir biçimde uygulanabilecek çeşitli bilgi-işleme stratejilerine sahip olan kişiye ilişkin metafordur.
Soru 93
Bilgiye erişimin ya da bilgiyi kategorileştirmenin bilinçli farkındalık ve kontrol dışında gerçekleşmesine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Bilişsel Cimrilik
B
Otomatiklik
C
Naif Bilimcilik
D
Güdülenmiş Taktis
E
Algısal-Bilişsellik
Açıklama:
Algısal-Bilişselcilik: Sosyal deneyim ve sosyal eylemin temeli olarak sosyal bilginin algılanma, kodlama, depolama ve geri getirme (hatırlama) biçimlerine vurgu yapan sosyal biliş çerçevesidir.
Bilişsel Cimri: Bilişsel kaynakları her zaman kesin olamayan ama etkili olan bilişsel kısa yollar kullanarak muhafaza eden kişiye ilişkin metafordur.
Naif Bilimci: Dünya hakkında hipotezler kurarak ve onları test ederek içinde bulunduğu sosyal çevreye aktif biçimde anlam vermeye çalışan kişiye ilişkin bir metafordur.
Güdülenmiş Taktisyen: Kişisel hedeflere ve durumun gerekliliklerine göre esnek ve stratejik bir biçimde uygulanabilecek çeşitli bilgi-işleme stratejilerine sahip olan kişiye ilişkin metafordur.
Otomatiklik: Bilgiye erişimin ya da bilgiyi kategorileştirmenin bilinçli farkındalık ve kontrol dışında gerçekleşmesidir.
Bilişsel Cimri: Bilişsel kaynakları her zaman kesin olamayan ama etkili olan bilişsel kısa yollar kullanarak muhafaza eden kişiye ilişkin metafordur.
Naif Bilimci: Dünya hakkında hipotezler kurarak ve onları test ederek içinde bulunduğu sosyal çevreye aktif biçimde anlam vermeye çalışan kişiye ilişkin bir metafordur.
Güdülenmiş Taktisyen: Kişisel hedeflere ve durumun gerekliliklerine göre esnek ve stratejik bir biçimde uygulanabilecek çeşitli bilgi-işleme stratejilerine sahip olan kişiye ilişkin metafordur.
Otomatiklik: Bilgiye erişimin ya da bilgiyi kategorileştirmenin bilinçli farkındalık ve kontrol dışında gerçekleşmesidir.
Soru 94
İnsanların, davranışların ya da olayların nedenleri hakkında çıkarsamalar yapma sürecine ne denir?
Seçenekler
A
Yükleme
B
Uyuşan çıkarsama
C
Yanlılık
D
Gözlem
E
Aktarım
Açıklama:
Yükleme: İnsanların davranışların ya da olayların nedenleri hakkında çıkarsamalar yapma sürecidir.
Soru 95
İnsanların ortada açıkça dış/çevresel nedenler olduğunda bile davranışları kişisel özelliklere yükleme eğilimine işaret eden olgu hangisidir?
Seçenekler
A
Kendini Kayıran Yanlılık
B
Niteliksiz Aktarım
C
Temel Yükleme Hatası
D
Olumsuz Transfer
E
Aktör-Gözlemci Etkisi
Açıklama:
Uyuşan çıkarsamalar teorisinde insanların genelde davranışı, davranışın altında yatan kişilik özelliğiyle uyuşan çıkarsama yaparak açıklamaya çalıştıklarından söz edilmişti. Böyle bir çıkarsama yapılamadığında davranışın dışsal faktörlere yüklendiği söylenmişti. Oysa temel yükleme hatası denilen olgu, insanların ortada açıkça dış/çevresel nedenler olduğunda bile davranışları kişisel özelliklere yükleme eğilimine işaret eder. Diğer bir deyişle insanların davranışların dışsal/durumsal nedenlerini göz ardı ettikleri, içsel/kişisel nedenlerini ise abarttıkları söylenebilir. Bu yüzden temel yükleme hatasına uyuşma yanlılığı adı da verilmektedir.
Soru 96
İnsanların kendi davranışlarını dışsal nedenlere, fakat başkalarının davranışlarını içsel nedenlere yükleme eğilimine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Kendini Kayıran Yanlılık
B
Niteliksiz Aktarım
C
Olumsuz Transfer
D
Olumsuzlama
E
Aktör-Gözlemci Etkisi
Açıklama:
Kendini Kayıran Yanlılık: Davranışın olumlu sonuçları için içsel, davranışın olumsuz sonuçları için dışsal yükleme yapma eğilimidir.
Aktör-Gözlemci Etkisi: İnsanların kendi davranışlarını dışsal nedenlere, fakat başkalarının davranışlarını içsel nedenlere yükleme eğilimidir.
Aktör-Gözlemci Etkisi: İnsanların kendi davranışlarını dışsal nedenlere, fakat başkalarının davranışlarını içsel nedenlere yükleme eğilimidir.
Soru 97
- Şematik bilgi işleme sıklıkla yanlı yargılara yol açmaktadır.
- Varolan şemalar ya da kategoriler gelen sosyal bilgideki eksik veriyi tamamlayabilir.
- Yeni durumları anlamlandırmada önceki önyargılarımıza ve bilgimize dayanmaktayız.
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız III
C
I-II
D
II-III
E
I-II-III
Açıklama:
Teoriye dayalı ya da şematik bilgi işlemenin doğasına ilişkin bir özellik, bunun sıklıkla yanlı yargılara yol açıyor olmasıdır. Varolan bilişsel yapılar (şemalar ya da kategoriler) gelen sosyal bilgideki eksik veriyi tamamlayabilir. Kategorilerin/şemaların bu bağlamdaki bir başka özelliği bilgiyi işlerken kısayollara (kestirme yol) başvurmasıdır. Yeni durumları ve yeni karşılaşmaları anlamlandırmada sosyal dünya hakkındaki önceki beklentilerimize, önyargılarımıza ve bilgimize dayanmaktayız. Doğru cevap E'dir.
Soru 98
Mert, futbol maçında gol atmak için iki defa pozisyon yakalamıştır. İlkinde gol attıktan sonra durumu ne kadar yetenekli olduğuna; ikinci pozisyonda ise golü kaçırınca şanssızlığına bağlamıştır. Bu durum aşağıdaki kavramlardan hangisine işaret etmektedir?
Seçenekler
A
Aktör-gözlemci etkisi
B
Kendini gerçekleştiren kehanet
C
Birlikte değişim ilkesi
D
Kendine kayıran yanlılık
E
Temel yükleme hatası
Açıklama:
Belki de duygudan yoksun rasyonel bir bilgi işlemcisi olmadığımızın en iyi kanıtı başarı ve başarısızlık yaşadığımız durumlarda yaptığımız yüklemelerde bulunabilir. Başarılı olduğumuzda benliğimizi yücelten, başarısız olduğumuzda ise benliğimizi koruyan yüklemeler yaptığımızı iddia etmek için aslında bilimsel kanıtlara bile ihtiyacımız yoktur. Kendini kayıran yanlılık, yani başarıdan pay almak için içsel yüklemeler, başarısızlığımızda ise dışsal faktörleri suçlama eğilimimiz çok yaygındır. Doğru cevap D'dir.
Soru 99
Sosyal dünya hakkındaki bilgiyi yorumlama, analiz etme, hatırlama ve kullanma biçimine ne denir?
Seçenekler
A
Algısal-Bilişselcilik
B
Sosyal Biliş
C
Bilişsel Cimri
D
Naif Bilimci
E
Bilgi-İşleme Modeli
Açıklama:
Sosyal Biliş: Sosyal dünya hakkındaki bilgiyi
yorumlama, analiz etme, hatırlama ve
kullanma biçimidir. Doğru cevap B'dir.
yorumlama, analiz etme, hatırlama ve
kullanma biçimidir. Doğru cevap B'dir.
Soru 100
Aşağıdakilerden hangisi sosyal biliş terimindeki sosyal nitelemesinin anlamı hakkında yanlış bilgi içerir?
Seçenekler
A
İnsanlar çevrelerini niyetli bir şekilde etkiler.
B
Sosyal biliş sosyal açıklamayı içerir.
C
Sosyal biliş insanlar tarafından paylaşılmaz.
D
İnsanlar hakkındaki bilişlerin kesinliği ve gerçekliğini değerlendirmek sosyal olmayan nesnelere göre daha zordur ve hatta imkansızdır.
E
Sosyal biliş benliği nesne kadar özne olarak da işin içine sokar.
Açıklama:
Aşağıdaki noktalar sosyal biliş terimindeki sosyal
nitelemesinin anlamı için kritiktir:
• İnsanlar çevrelerini niyetli bir şekilde etkiler.
• Algının nesnesi olarak insanlar bu algıya
karşılık verir (sosyal biliş karşılıklı algıdır)
ve ortak algı üzerinde uzlaşılır.
• Sosyal biliş benliği nesne kadar özne olarak
da işin içine sokar.
• İnsanlar hakkındaki bilişlerin kesinliği ve
gerçekliğini değerlendirmek sosyal olmayan
nesnelere göre daha zordur ve hatta
imkansızdır.
• Sosyal biliş sosyal açıklamayı içerir.
• Sosyal biliş insanlar tarafından paylaşılır. Doğru cevap C'dir.
nitelemesinin anlamı için kritiktir:
• İnsanlar çevrelerini niyetli bir şekilde etkiler.
• Algının nesnesi olarak insanlar bu algıya
karşılık verir (sosyal biliş karşılıklı algıdır)
ve ortak algı üzerinde uzlaşılır.
• Sosyal biliş benliği nesne kadar özne olarak
da işin içine sokar.
• İnsanlar hakkındaki bilişlerin kesinliği ve
gerçekliğini değerlendirmek sosyal olmayan
nesnelere göre daha zordur ve hatta
imkansızdır.
• Sosyal biliş sosyal açıklamayı içerir.
• Sosyal biliş insanlar tarafından paylaşılır. Doğru cevap C'dir.
Soru 101
Sosyal bilişi bütünlüklü bir yaklaşım olarak tanımlamaya olanak veren çeşitli ilkeler mevcuttur. Aşağıdakilerden hangisi bu ilkelerden en temelleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Algısal - Bilişselcilik
B
Zihinsel Temsiller
C
Metaforik Modeller
D
Deneysellik
E
Senaryo
Açıklama:
Sosyal bilişi bütünlüklü bir yaklaşım olarak tanımlamaya
olanak veren çeşitli ilkeler mevcuttur.
Bu ilkelerden en temel olanları deneysellik, metaforik
modeller, algısal-bilişselcilik, zihinsel temsiller ve
bilinçdışı işlemlerdir. Doğru cevap E'dir.
olanak veren çeşitli ilkeler mevcuttur.
Bu ilkelerden en temel olanları deneysellik, metaforik
modeller, algısal-bilişselcilik, zihinsel temsiller ve
bilinçdışı işlemlerdir. Doğru cevap E'dir.
Soru 102
Bilgi-işleme modelinde, bilgi işleme sırası aşağıdakilerden hangisinde doğru sıralanmıştır?
Seçenekler
A
Dikkat ve kodlama, Zenginleştirme, Örgütleme, Depolama, Geri getirme
B
Zenginleştirme, Geri getirme, Örgütleme, Dikkat ve kodlama, Depolama
C
Dikkat ve kodlama, Örgütleme, Geri getirme, Zenginleştirme, Depolama
D
Depolama, Örgütleme, Dikkat ve kodlama, Geri getirme, Zenginleştirme
E
Zenginleştirme, Dikkat ve kodlama, Geri getirme, Örgütleme, Depolama
Açıklama:
Sıralama: Dikkat ve kodlama, Zenginleştirme, Örgütleme, Depolama, Geri getirmedir. Doğru cevap A'dır.
Soru 103
Aşağıdakilerden hangisi şema tipleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Kişi Şemaları
B
Olay Şemaları
C
Benlik Şemaları
D
Gürültü Şemaları
E
Rol Şemaları
Açıklama:
Şema kavramı görgül olarak dört içerik alanına
uygulanmıştır: kişi şemaları, benlik şemaları, rol
şemaları ve olay şemaları. Doğru cevap D'dir.
uygulanmıştır: kişi şemaları, benlik şemaları, rol
şemaları ve olay şemaları. Doğru cevap D'dir.
Soru 104
Ortak özelliklerine dayanarak insanları gruplar halinde sınıflandırmaya ne denir?
Seçenekler
A
Rol Şemaları
B
Şema
C
Sosyal Kategorileştirme
D
Senaryo
E
Yükleme
Açıklama:
Sosyal Kategorileştirme: Ortak özelliklerine
dayanarak insanları gruplar halinde
sınıflandırmaktır. Doğru cevap C'dir.
dayanarak insanları gruplar halinde
sınıflandırmaktır. Doğru cevap C'dir.
Soru 105
Şema edinimi ve gelişiminin süreciyle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Bir kişi ya da olayla ilgili deneyimin artması ona ilişkin şemanın gittikçe daha çok karmaşıklaşmasına
ve zenginleşmesine yol açar.
ve zenginleşmesine yol açar.
B
Şemanın kullanımı arttıkça bileşenleri arasındaki bağlantılar zayıflar.
C
Daha çok örnekle karşılaştıkça, şemalar sadece daha karmaşıklaşmakla kalmaz, daha soyut hâle de gelirler.
D
Şemalar geliştikçe, yani daha zengin ve karmaşık hâle geldikçe daha fazla boyut ve detay içerirler.
E
Şemalar deneyimle geliştikçe daha kesin ve sosyal gerçekliğin karmaşıklığını daha fazla yansıtır hâle gelirler.
Açıklama:
Şema edinimi ve gelişimi bir süreç
meselesidir. Bu süreç şöyle özetlenebilir:
• Bir kişi ya da olayla ilgili deneyimin artması
ona ilişkin şemanın gittikçe daha çok karmaşıklamasına
ve zenginleşmesine yol açar.
• Şemanın kullanımı arttıkça bileşenleri arasındaki
bağlantılar da güçlenir. Herhangi
bir parçanın tetiklenmesi tüm yapının harekete
geçirilmesine neden olur.
• Daha çok örnekle karşılaştıkça, şemalar sadece
daha karmaşıklaşmakla kalmaz, daha
soyut hâle de gelirler.
• Şemalar geliştikçe, yani daha zengin ve
karmaşık hâle geldikçe daha fazla boyut ve
detay içerirler. Bu yüzden istisnalar ve çelişkiler
de içeriğe eklemlenebilir. Bu ise şemaların
daha esnek olması anlamına gelir.
• Özet olarak şemalar deneyimle geliştikçe
daha kesin ve sosyal gerçekliğin karmaşıklığını
daha fazla yansıtır hâle gelirler. Cevap B'dir.
meselesidir. Bu süreç şöyle özetlenebilir:
• Bir kişi ya da olayla ilgili deneyimin artması
ona ilişkin şemanın gittikçe daha çok karmaşıklamasına
ve zenginleşmesine yol açar.
• Şemanın kullanımı arttıkça bileşenleri arasındaki
bağlantılar da güçlenir. Herhangi
bir parçanın tetiklenmesi tüm yapının harekete
geçirilmesine neden olur.
• Daha çok örnekle karşılaştıkça, şemalar sadece
daha karmaşıklaşmakla kalmaz, daha
soyut hâle de gelirler.
• Şemalar geliştikçe, yani daha zengin ve
karmaşık hâle geldikçe daha fazla boyut ve
detay içerirler. Bu yüzden istisnalar ve çelişkiler
de içeriğe eklemlenebilir. Bu ise şemaların
daha esnek olması anlamına gelir.
• Özet olarak şemalar deneyimle geliştikçe
daha kesin ve sosyal gerçekliğin karmaşıklığını
daha fazla yansıtır hâle gelirler. Cevap B'dir.
Soru 106
İnsanların davranışların ya da olayların nedenleri hakkında çıkarsamalar yapma sürecine ne denir?
Seçenekler
A
Yükleme
B
Uyuşan Çıkarsama
C
Birlikte Değişim İlkesi
D
Temel Yükleme Hatası
E
Aktör-Gözlemci Etkisi
Açıklama:
Yükleme: İnsanların davranışların ya da
olayların nedenleri hakkında çıkarsamalar
yapma sürecidir. Doğru cevap A'dır.
olayların nedenleri hakkında çıkarsamalar
yapma sürecidir. Doğru cevap A'dır.
Soru 107
Aşağıdakilerden hangisi Heider’ın teorisindeki ilkelerden biridir?
Seçenekler
A
Nedensel birim algısının önemli belirleyicisi zıtlıktır.
B
Sezgilere dayalı nedensel sistemimizde iki olay yakınsa nedensel olarak ilişkili görülme olasılıkları daha düşüktür.
C
İnsanlar davranışlara nedensel yükleme yaparken çoklu neden değil, genellikle tek bir neden yükleme eğilimindedirler.
D
Nedensel yüklemedeki en önemli ilke uzaklıktır.
E
Kişi bir eyleme kişi yüklemesi yapıyorsa, diğer yüklemeyi yapma olasılığı artar.
Açıklama:
Heider’ın
teorisinde üç ilke önemlidir:
• Nedensel birim algısının iki önemli belirleyicisi
benzerlik ve yakınlıktır. Sezgilere dayalı nedensel
sistemimizde iki olay yakınsa nedensel olarak
ilişkili görülme olasılıkları daha yüksektir.
Bunun gibi, iki olay birbirine benzerse benzer
olmadığı durumlara göre bir nedensel birim
olarak algılanmaları daha olasıdır.
• İnsanlar davranışlara nedensel yükleme yaparken
çoklu neden değil, genellikle tek bir
neden yükleme eğilimindedirler.
• Nedensel yüklemedeki en önemli ilke ya da
boyut nedensellik odağıdır. Heider’a göre
insanlar belirli bir eylemin nedenini ya içsel
durumlara ya da dışsal faktörlere yüklerler.
İçsel yükleme, açıklaması yapılan eylemde
nedenin odağının kişiye yerleştirilmesi demektir. Bunlar eylemi yapan kişinin kişilik
özellikleri, duygudurumu, tutumu, yetenekleri
ya da çabası olabilir. Bu yüzden içsel
yüklemeye kişi yüklemesi adı da verilir. Dışsal
yükleme ise açıklaması yapılan eylemde
nedensel odağın kişinin dışındaki faktörlere
yerleştirilmesi demektir. Bunlar başkalarının
eylemleri, o spesifik duruma ait faktörler ya
da şans olabilir. Örneğin sabah işyerinize gittiniz
ve meslektaşınıza “günaydın” dediniz
ve o size karşılık vermedi. Eğer meslektaşınızın
size “günaydın” dememesini onun kaba
biri olmasına atfettiyseniz içsel yükleme ya
da eğer bu davranışı bir problemden dolayı
dalgın olmuş olabileceğine atfettiyseniz dışsal
yükleme yapmış olursunuz. Buna durum
yüklemesi adı da verilir. Her iki durumda
da sizin yaptığınız nedensel yükleme doğru
olmayabilir. Ama Heider ve diğer yükleme
teorisyenleri için bu önemli değildir. Çünkü
yükleme teorilerinin asıl meselesi olayların
doğru/gerçek nedenini belirlemek değil, insanların
olayların nedenlerini nasıl algıladığını
açıklamaktır. Son olarak, bu iki geniş
neden sınıfının (kişisel yükleme ve durumsal
yükleme) birlikte kullanımı pek görülmez.
Kişi bir eyleme kişi yüklemesi yapıyorsa,
diğer yüklemeyi (durum yüklemesi) yapma
olasılığı azalır. Bunun tam tersi de geçerlidir. Doğru cevap C'dir.
teorisinde üç ilke önemlidir:
• Nedensel birim algısının iki önemli belirleyicisi
benzerlik ve yakınlıktır. Sezgilere dayalı nedensel
sistemimizde iki olay yakınsa nedensel olarak
ilişkili görülme olasılıkları daha yüksektir.
Bunun gibi, iki olay birbirine benzerse benzer
olmadığı durumlara göre bir nedensel birim
olarak algılanmaları daha olasıdır.
• İnsanlar davranışlara nedensel yükleme yaparken
çoklu neden değil, genellikle tek bir
neden yükleme eğilimindedirler.
• Nedensel yüklemedeki en önemli ilke ya da
boyut nedensellik odağıdır. Heider’a göre
insanlar belirli bir eylemin nedenini ya içsel
durumlara ya da dışsal faktörlere yüklerler.
İçsel yükleme, açıklaması yapılan eylemde
nedenin odağının kişiye yerleştirilmesi demektir. Bunlar eylemi yapan kişinin kişilik
özellikleri, duygudurumu, tutumu, yetenekleri
ya da çabası olabilir. Bu yüzden içsel
yüklemeye kişi yüklemesi adı da verilir. Dışsal
yükleme ise açıklaması yapılan eylemde
nedensel odağın kişinin dışındaki faktörlere
yerleştirilmesi demektir. Bunlar başkalarının
eylemleri, o spesifik duruma ait faktörler ya
da şans olabilir. Örneğin sabah işyerinize gittiniz
ve meslektaşınıza “günaydın” dediniz
ve o size karşılık vermedi. Eğer meslektaşınızın
size “günaydın” dememesini onun kaba
biri olmasına atfettiyseniz içsel yükleme ya
da eğer bu davranışı bir problemden dolayı
dalgın olmuş olabileceğine atfettiyseniz dışsal
yükleme yapmış olursunuz. Buna durum
yüklemesi adı da verilir. Her iki durumda
da sizin yaptığınız nedensel yükleme doğru
olmayabilir. Ama Heider ve diğer yükleme
teorisyenleri için bu önemli değildir. Çünkü
yükleme teorilerinin asıl meselesi olayların
doğru/gerçek nedenini belirlemek değil, insanların
olayların nedenlerini nasıl algıladığını
açıklamaktır. Son olarak, bu iki geniş
neden sınıfının (kişisel yükleme ve durumsal
yükleme) birlikte kullanımı pek görülmez.
Kişi bir eyleme kişi yüklemesi yapıyorsa,
diğer yüklemeyi (durum yüklemesi) yapma
olasılığı azalır. Bunun tam tersi de geçerlidir. Doğru cevap C'dir.
Soru 108
Başkalarının davranışlarını açıklamada dışsal yüklemeler yerine içsel yüklemeler yapma eğilimine ne denir?
Seçenekler
A
Temel Yükleme Hatası
B
Birlikte Değişim İlkesi
C
Uyuşan Çıkarsama
D
Yükleme
E
Sosyal Kategorileştirme:
Açıklama:
Temel Yükleme Hatası: Başkalarının davranışlarını
açıklamada dışsal yüklemeler
yerine içsel yüklemeler yapma eğilimidir. Doğru cevap A'dır.
açıklamada dışsal yüklemeler
yerine içsel yüklemeler yapma eğilimidir. Doğru cevap A'dır.
Soru 109
Aşağıdakilerden hangisi sosyal bilişin temel ilkelerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Metaforik modeller
B
Algısal-bilişselcilik
C
Evrensellik
D
Zihinsel temsiller
E
Deneysellik
Açıklama:
Sosyal bilişi bütünlüklü bir yaklaşım olarak tanımlamaya olanak veren çeşitli ilkeler mevcuttur. Bu ilkelerden en temel olanları deneysellik, metaforik modeller, algısal-bilişselcilik, zihinsel temsiller ve bilinçdışı işlemlerdir. Doğru cevap C’dir.
Soru 110
Aşağıdakilerden hangisi kişisel hedeflere ve durumun gerekliliklerine göre esnek ve stratejik bir biçimde uygulanabilecek çeşitli bilgi-işleme stratejilerine sahip olan kişiye ilişkin metafordur?
Seçenekler
A
Güdülenmiş Taktisyen
B
Zihinsel Temsil
C
Bilişsel Cimri
D
Naif Bilimci
E
Algısal-Bilişselcilik
Açıklama:
Güdülenmiş Taktisyen, kişisel hedeflere ve durumun gerekliliklerine göre esnek ve stratejik bir biçimde uygulanabilecek çeşitli bilgi-işleme stratejilerine sahip olan kişiye ilişkin metafordur. Bu görüş, her birimizin sahip olduğu ciddi düzeydeki bilişsel kaynakların bilgi işlemeyi gerektiren herhangi bir durumda kullanıldığını ifade eder. Doğru cevap A’dır.
Soru 111
- Sosyal dünyaya ilişkin genel beklentileri de temsil eder.
- Deneyim ve sosyalleşme yoluyla öğrenilen genel beklenti formunu alır.
- Sosyal dünyayı tahmin etme ve kontrol etme hissini verir.
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I-II
C
I-III
D
II-III
E
I-II-III
Açıklama:
Şemalar sadece sosyal dünyaya ilişkin bilgiyi temsil etmekle kalmaz, bu dünyaya ilişkin genel beklentileri de temsil eder. Şemalar, deneyim ve sosyalleşme yoluyla öğrenilen genel beklenti formunu alır. Böylece bize sosyal dünyayı tahmin etme ve kontrol etme hissini verir. Çevremizdeki insanlar ve olaylar hakkında önsel bir bilgi ve beklentimiz olmadan günlük yaşamda fonksiyonel olmamız çok zor olurdu. Doğru cevap E’dir.
Soru 112
- Daha soyut ve genel bilgi kategorileri piramidin tepesinde yer alır.
- Daha spesifik kategoriler piramidin en altında yer alır.
- Daha soyut ve genel bilgi kategorileri piramidin en altında yer alır.
- Daha spesifik kategoriler piramidin ortasında yer alır.
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I-II
E
III-IV
Açıklama:
Fiziksel ya da doğal nesne kategorilerinde olduğu gibi sosyal şemaların da teorik olarak, hiyerarşik bir biçimde yapılanmış olduğu ileri sürülmüştür. Daha soyut ve genel bilgi kategorileri piramidin tepesinde ve daha spesifik kategoriler piramidin en altında yer alır. Bu, kişinin somut bir durumdan daha genel bir çıkarım yapmasına olanak verir. Doğru cevap D’dir.
Soru 113
Aşağıdakilerden hangisi insanların davranışların ya da olayların nedenleri hakkında çıkarsamalar yapma sürecine verilen addır?
Seçenekler
A
Alt Tipleştirme
B
Yükleme
C
Sosyal Kategorileştirme
D
Kontrollü Süreç
E
Zihinsel Temsil
Açıklama:
Yükleme, insanların davranışların ya da olayların nedenleri hakkında çıkarsamalar yapma sürecidir. Çoğu insan için çoğu zaman olan her şeyin bir nedeni vardır. Yaşamın düzenli ve tahmin edilebilir olması için insanlar olayların nedenlerini açıklamak isterler, bu yüzden olaylara nedensel yüklemeler (atıf) yaparlar. Doğru cevap B’dir.
Soru 114
İnsanları naif birer bilim insanı olarak görüldüğü, “sağduyu psikolojisi” ya da “naif eylem psikolojisi” adı verilen teori aşağıdaki teorisyenlerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Kelley
B
Walker
C
Heider
D
Jones
E
Davis
Açıklama:
Heider’ın teorisine “sağduyu psikolojisi” ya da “naif eylem psikolojisi” adı verilmektedir. Heider’ın sağduyu psikolojisi insanları naif birer bilim insanı olarak görmektedir. İnsanlar sezgisel ya da sağduyusal olarak çevrelerindeki olayların nedenleri hakkında çıkarsama yaparlar. Nesne ve olayların neden-sonuç ilişkisine yerleştirilmesi insanın bilişsel yapısında nedensel bir sistem oluşturur. Doğru cevap C’dir.
Soru 115
Aşağıdakilerden hangisi Uyuşan Çıkarsama teorisinde; gözlemcilerin, davranıştan kişilik özellikleri çıkarsama yöntemleri arasında sayılamaz?
Seçenekler
A
Aktörün davranışının sosyal olarak arzu edilir sonuçlar üretip üretmemesi
B
Davranışın özgürce seçilip seçilmemesi
C
Davranışın yaygın sonuçlar yaratıp yaratmaması
D
Davranışın kişiselliğinin olup olmaması
E
Aktörün davranışının nedenlerinin olup olmaması
Açıklama:
Günlük yaşamda açık bir davranışla onun altında yatan kişilik özelliklerinin uyuştuğu çıkarsamalar yapmak kolay değildir. Bu yüzden de gözlemciler, davranıştan kişilik özelliklerini çıkarsamaya rehberlik eden çeşitli pratik yöntemler kullanmaktadır. Bunlar gözlemci için aktörün davranışının sosyal olarak arzu edilir sonuçlar üretip üretmemesi, davranışın özgürce seçilip seçilmemesi, yaygın sonuçlar yaratıp yaratmaması ve davranışın/eylemin gözlemci için hedonist uygunluğunun ve kişiselliğinin olup olmamasıdır. Doğru cevap E’dir.
Soru 116
- Temel yükleme hatası
- Aktör- gözlemci etkisi
- Kendini kayıran yanlılık
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I-II
C
I-III
D
II-III
E
I-II-III
Açıklama:
Nedensel yükleme sürecinde kullanılan bilişsel mekanizmaların “kusurlu” olduğunu söylemek gerekir. Bu konuda yapılan çalışmalar “yükleme yanlılıkları” olarak bilinmektedir. Bunlarda üç temel yükleme yanlılığı şunlardır: temel yükleme hatası, aktör- gözlemci etkisi ve kendini kayıran yanlılık. Doğru cevap E’dir.
Soru 117
- İnsanların ortada açıkça dış/çevresel nedenler olduğunda bile davranışları kişisel özelliklere yükleme eğilimine işaret eder.
- Bu olguya göre, insanların davranışların dışsal/durumsal nedenlerini abarttıkları, içsel/kişisel nedenlerini de hafife aldıkları söylenebilir.
- Temel yükleme hatasına uyuşma yanlılığı adı da verilmektedir.
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I-II
C
II-III
D
I-III
E
I-II-III
Açıklama:
Temel yükleme hatası denilen olgu, insanların ortada açıkça dış/çevresel nedenler olduğunda bile davranışları kişisel özelliklere yükleme eğilimine işaret eder. Diğer bir deyişle insanların davranışların dışsal/durumsal nedenlerini göz ardı ettikleri, içsel/kişisel nedenlerini ise abarttıkları söylenebilir. Bu yüzden temel yükleme hatasına uyuşma yanlılığı adı da verilmektedir. Doğru cevap D’dir.
Soru 118
Aşağıdakilerden hangisi davranışın olumlu sonuçları için içsel, davranışın olumsuz sonuçları için dışsal yükleme yapma eğilimini anlatmaktadır?
Seçenekler
A
Temel Yükleme Hatası
B
Birlikte Değişim İlkesi
C
Aktör-Gözlemci Etkisi
D
Kendini Kayıran Yanlılık
E
Uyuşan Çıkarsama
Açıklama:
Kendini Kayıran Yanlılık, davranışın olumlu sonuçları için içsel, davranışın olumsuz sonuçları için dışsal yükleme yapma eğilimidir. Kendini kayıran yanlılık, yani başarıdan pay almak için içsel yüklemeler, başarısızlığımızda ise dışsal faktörleri suçlama eğilimimiz çok yaygındır. Doğru cevap D’dir.
Soru 119
Aşağıdakilerden hangisi sosyal dünya hakkındaki bilgiyi yorumlama, analiz etme, hatırlama ve kullanma biçimidir.
Seçenekler
A
Sosyal algı
B
Sosyal biliş
C
Sosyal etki
D
Sosyal etkileşim
E
Sosyal kanıt
Açıklama:
Sosyal Biliş: Sosyal dünya hakkındaki bilgiyi yorumlama, analiz etme, hatırlama ve kullanma biçimidir
Soru 120
Sosyal biliş terimindeki sosyal nitelemesinin anlamı için kritiktir. Aşağıdakilerden hangisi sosyal bilişi bilişsel psikolojiden ayırmaya yarayan tanımlardan değildir?
Seçenekler
A
İnsanlar çevrelerini niyetli bir şekilde etkileyemez.
B
Algının nesnesi olarak insanlar bu algıya karşılık verir (sosyal biliş karşılıklı algıdır) ve ortak algı üzerinde uzlaşılır.
C
Sosyal biliş benliği nesne kadar özne olarak da işin içine sokar.
D
İnsanlar hakkındaki bilişlerin kesinliği ve gerçekliğini değerlendirmek sosyal olmayan nesnelere göre daha zordur ve hatta imkansızdır.
E
Sosyal biliş insanlar tarafından paylaşılır.
Açıklama:
Sosyal biliş terimindeki “sosyal” teriminin tanımı, sosyal bilişin niteliğini ya da kapsamını anlamaya olanak verdiği kadar sosyal bilişi bilişsel psikolojiden ayırmaya da yarayacaktır. Aşağıdaki noktalar sosyal biliş terimindeki sosyal nitelemesinin anlamı için kritiktir: • İnsanlar çevrelerini niyetli bir şekilde etkiler. • Algının nesnesi olarak insanlar bu algıya karşılık verir (sosyal biliş karşılıklı algıdır) ve ortak algı üzerinde uzlaşılır. • Sosyal biliş benliği nesne kadar özne olarak da işin içine sokar. • İnsanlar hakkındaki bilişlerin kesinliği ve gerçekliğini değerlendirmek sosyal olmayan nesnelere göre daha zordur ve hatta imkansızdır. • Sosyal biliş sosyal açıklamayı içerir. • Sosyal biliş insanlar tarafından paylaşılır.
Soru 121
Sosyal biliş modellerine dayanak oluşturan temel metafor insanı bir bilgi işlemcisi olarak görmektir. Buna dayanarak geliştirilen bilgi-işleme modelinde, Yorumlanan bilginin içsel tutarlılığı olan bir zihinsel temsilini oluşturma aşaması aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Dikkat ve kodlama
B
Zenginleştirme
C
Örgütleme
D
Depolama
E
Geri getirme
Açıklama:
Bilgi-işleme modelinde, bilgi aşağıdaki sırayla işlenir : • Dikkat ve kodlama: İşlenecek bilgi biriminin seçimi ve tanımlanması, • Zenginleştirme: Yeni bilginin daha önceden var olan bilgi ya da kavramlar aracılığıyla yorumlanması, • Örgütleme: Yorumlanan bilginin içsel tutarlılığı olan bir zihinsel temsilini oluşturma, • Depolama: Temsilin bellekte saklanması, Geri getirme: O konuyla ilgili bir yargıya ulaşmak ya da bir davranışa karar vermek gerektiğinde temsilin bellekten geri getirilmesi.
Soru 122
Dünya hakkında hipotezler kurarak ve onları test ederek içinde bulunduğu sosyal çevreye aktif biçimde anlam vermeye çalışan kişiye ilişkin bir metafor aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Naif Bilimci
B
Bilişsel cimri
C
Güdülenmiş Taktisyen
D
Bilgi-işleme modeli
E
Algısal-bilişsel
Açıklama:
Naif Bilimci: Dünya hakkında hipotezler kurarak ve onları test ederek içinde bulunduğu sosyal çevreye aktif biçimde anlam vermeye çalışan kişiye ilişkin bir metafordur.
Soru 123
Sosyal deneyim ve sosyal eylemin temeli olarak sosyal bilginin algılanma, kodlama, depolama ve geri getirme (hatırlama) biçimlerine vurgu yapan sosyal biliş çerçevesi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Zihinsel temsil
B
Algısal-bilişselcilik
C
Naif bilimci
D
Kontrollü süreç
E
Bilişsel cimri
Açıklama:
Bu dünyaya ilişkin bilgiyi duyularımızla alırız ve bu, olduğu haliyle bizim bilincimizi oluşturur. İşte algısal-bilişselcilik de bununla ilgilidir. Bu görüşün temeli şudur: Biraz önce değinildiği gibi “gerçeklik” direkt olarak duyularla algılanır ve bu girdi üzerinde daha sonra zihinde bilişsel hesaplama süreçleriyle çalışılır. Algısal-Bilişselcilik: Sosyal deneyim ve sosyal eylemin temeli olarak sosyal bilginin algılanma, kodlama, depolama ve geri getirme (hatırlama) biçimlerine vurgu yapan sosyal biliş çerçevesidir.
Soru 124
Uçakla yolculuk edecek bir kişi havaalanında ne zaman ve nereye bagajını vereceğine, nerede ve hangi işlemden sonra güvenlik ve pasaport kontrolünden geçeceğine, nereden ve ne zaman uçağa gideceğine ilişkin “kuralları” öğrenir. Bunun gibi günlük faaliyetlerin sıralı organizasyonunu betimleyen bilişsel senaryolar aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Rol şemaları
B
Otomatik şemalar
C
Benlik şemaları
D
Kişi şemaları
E
Olay şemaları
Açıklama:
Günlük yaşamımızda genellikle girdiğimiz farklı sosyal ortamlarda ne yapacağımıza ilişkin zihnimizde belli senaryolar vardır. Sinemaya gitmek, futbol izlemek için stadyuma gitmek, camiye gitmek gibi pek çok durumda oraya uygun şemaları ya da senaryoları gerçekleştiririz. O hâlde olay şemaları günlük faaliyetlerde olayların sıralı organizasyonunu betimleyen bilişsel senaryolar olarak tanımlanabilir.
Soru 125
“Utangaç ve herkesle iyi geçinen ” Ali’nin bir işadamı mı yoksa bir muhasebeci mi olması akla daha yakındır? Elimizde Ali’nin mesleğine dair bir bilgi bulunmadığı hâlde, onun mesleği hakkında çıkarımda bulunan kişi aşağıdakilerden hangi zihinsel süreci kullanır?
Seçenekler
A
Temsil kısayolu
B
Bulunabilirlik kısayolu
C
Olay kısayolu
D
Olay şeması
E
Benlik şeması
Açıklama:
Kategorilerin/şemaların bu bağlamdaki bir başka özelliği bilgiyi işlerken kısayollara (kestirme yol) başvurmasıdır. Bu kestirme yollardan biri temsil kısayoludur. Belirli bir uyarıcının (kişi, olay, nesne vb.) ne dereceye kadar bir kategorinin örneği ya da temsilcisi olduğuna karar vermek için sınırlı bir bilgiye sahipseniz temsil kısayolu kullanılır. Örneğin “utangaç ve herkesle iyi geçinen ” Ali’nin bir işadamı mı yoksa bir muhasebeci mi olması akla daha yakındır? Elimizde Ali’nin mesleğine dair bir bilgi bulunmadığı hâlde, kişilik özelliklerinden hareket ederek, yani temsili kısayolu kullanarak onun mesleği hakkında çıkarımda bulunabiliriz. Ali’nin muhasebeci olması gerektiğini düşünürüz. Çünkü utangaç ve herkesle iyi geçinen birinin işadamı kategorisini temsil ettiği pek söylenemez.
Soru 126
Şema edinimi ve gelişimi süreci hakkında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Bir kişi ya da olayla ilgili deneyimin artması ona ilişkin şemanın gittikçe daha çok karmaşıklamasına ve zenginleşmesine yol açar.
B
Şemanın kullanımı arttıkça bileşenleri arasındaki bağlantılar zayıflar.
C
Daha çok örnekle karşılaştıkça, şemalar sadece daha karmaşıklaşmakla kalmaz, daha soyut hâle de gelirler.
D
Şemalar geliştikçe, yani daha zengin ve karmaşık hâle geldikçe daha fazla boyut ve detay içerirler. Bu yüzden istisnalar ve çelişkiler de içeriğe eklemlenebilir. Bu ise şemaların daha esnek olması anlamına gelir.
E
Özet olarak şemalar deneyimle geliştikçe daha kesin ve sosyal gerçekliğin karmaşıklığını daha fazla yansıtır hâle gelirler
Açıklama:
Bir kişi ya da olayla ilgili deneyimin artması ona ilişkin şemanın gittikçe daha çok karmaşıklamasına ve zenginleşmesine yol açar. • Şemanın kullanımı arttıkça bileşenleri arasındaki bağlantılar da güçlenir. Herhangi bir parçanın tetiklenmesi tüm yapının harekete geçirilmesine neden olur. • Daha çok örnekle karşılaştıkça, şemalar sadece daha karmaşıklaşmakla kalmaz, daha soyut hâle de gelirler. • Şemalar geliştikçe, yani daha zengin ve karmaşık hâle geldikçe daha fazla boyut ve detay içerirler. Bu yüzden istisnalar ve çelişkiler de içeriğe eklemlenebilir. Bu ise şemaların daha esnek olması anlamına gelir. • Özet olarak şemalar deneyimle geliştikçe daha kesin ve sosyal gerçekliğin karmaşıklığını daha fazla yansıtır hâle gelirler.
Soru 127
Sabah asansörde karşılaştığınız komşunuza “günaydın” dediniz ve o size karşılık vermedi. Eğer komşunuzun size “günaydın” dememesini onun kaba biri olmasına atfederseniz aşağıdakilerden hangisini yapmış olursunuz?
Seçenekler
A
Dışsal yükleme
B
İçsel yükleme
C
Temel yükleme hatası
D
Kendini kayıran yanlılık
E
Aktör-gözlemci etkisi
Açıklama:
Nedensel yüklemedeki en önemli ilke ya da boyut nedensellik odağıdır. Heider’a göre insanlar belirli bir eylemin nedenini ya içsel durumlara ya da dışsal faktörlere yüklerler. İçsel yükleme, açıklaması yapılan eylemde nedenin odağının kişiye yerleştirilmesi demektir. Bunlar eylemi yapan kişinin kişilik özellikleri, duygudurumu, tutumu, yetenekleri ya da çabası olabilir. Bu yüzden içsel yüklemeye kişi yüklemesi adı da verilir. Örneğin sabah işyerinize gittiniz ve meslektaşınıza “günaydın” dediniz ve o size karşılık vermedi. Eğer meslektaşınızın size “günaydın” dememesini onun kaba biri olmasına atfettiyseniz içsel yükleme yapmış olursunuz.
Soru 128
İnsanların kendi davranışlarını dışsal nedenlere, fakat başkalarının davranışlarını içsel nedenlere yükleme eğilimi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kendini Kayıran Yanlılık
B
Birlikte değişim ilkesi
C
Uyuşan Çıkarsama
D
Alt Tipleştirme
E
Aktör-Gözlemci Etkisi
Açıklama:
Aktör-gözlemci etkisi temel yükleme hatasının bir uzantısıdır. Bu etki aktörün kendi davranışlarını dışsal, başkalarının davranışlarını içsel faktörlere yüklemesidir. Çok sayıda çalışma bu etkinin varlığını kanıtlamıştır. Eğer aktör gözlemcinin rolünü, gözlemci de aktörün rolünü almaya teşvik edilirse aktör-gözlemci etkisi tersine döndürülebilir. Aktör daha çok kişisel özelliklere, gözlemci ise dışsal faktörlere yükleme yapar
Ünite 3
Soru 1
Başka insanların gerçek ya da hayali etkileri sonucunda kişinin davranışının değişmesine ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Birlikte değişim
B
Sosyal psikoloji
C
Uyma
D
Sosyal yargı
E
Bağlanma
Açıklama:
Başka insanların gerçek ya da hayali et-kileri sonucunda kişinin davranışının değişmesi uyma kavramı ile ifade edilmektedir. Bu bağlamda, sosyal etkinin ya da uyma davranışının gerçekleşmesi şöyle betimlenir: Başlangıçta gruptan farklı düşünen ya da davranan birey grupla karşılaştığında, kendi düşünce ya da davranışını terk edip grup doğrultusunda davranış gösteriyorsa sosyal etki gerçekleşmiş demektir.
Soru 2
Otokinetik Etki Deneyleri olarak bilinen deneyler kim tarafından gerçekleştirilmiştir?
Seçenekler
A
Philip Zimbardo
B
Moscovici
C
Festinger
D
Milgram
E
Muzafer Sherif
Açıklama:
Belirsiz durumlarda başkalarının nasıl bilgi kaynağı hâline geldiği Muzafer Sherif tarafından gerçekleştirilen otokinetik etki deneylerinde gösterilmiştir. Muzafer Sherif’in otokinetik etki deneyleri karanlık oda deneyleri olarak da bilinir. Sherif otokinetik etki adı verilen olguyu fizikten alarak sosyal psikoloji deneyine uyarıcı olarak taşımıştır.
Soru 3
Aşağıdakilerden hangisi konformiteyi etkileyen faktörlerden birisi değildir?
Seçenekler
A
Toplumsal cinsiyet farklılıkları
B
Meslek
C
Grupta söz birliği
D
Kültürlerarası farklılıklar
E
Grubun büyüklüğü
Açıklama:
Konformiteyi etkileyen faktörler durumsal ve kişisel faktörler olarak ikiye ayrılabilir. Durumsal faktörler grubun büyüklüğü ve grupta söz birliğinin etkisidir. Ayrıca kültürler arası farklılıklar ve toplumsal cinsiyet farklılıkları da buna dâhil edilebilir. Kişisel faktörler içinde benlik-farkındalığı, benlik-sunumu ve kişisel kontrol ihtiyacı sayılabilir. Doğru cevap B'dir.
Soru 4
Yerel gazetede cezanın öğrenme üzerindeki etkisinin araştırıldığı deney aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Milgram'ın itaat deneyi
B
Festinger ve Carlsmith'in bilişsel uyumsuzluk deneyi
C
Zimbardo'nun hapishane deneyi
D
Muzafer Sherif'in otokinetik etki deneyleri
E
Asch Sherif'in çizgiler deneyi
Açıklama:
Milgram’ın itaat deneyi için yerel gazetede cezanın öğrenme üzerindeki etkisinin araştırılacağı bir deneyde yer almak üzere gönüllüler arandığı ilanı verilmiş ve bu ilan için başvuran adaylardan çeşitli mesleklerden (işçi, işadamı vb.) 20 ile 50 yaş arasında 40 kişi denek olarak seçilmiştir. Milgram, deney sonuçlarını yorumlarken bazı koşullarda itaat düzeyinin yüksekliğinden çok itaat düzeyinin farklı koşullar altında değiştiğine vurgu yapmıştır. Yani itaat düzeyinin bazı koşularda çok yüksek olması bu deneylerin sonucuna ilişkin sansasyonel bir etki yaratmış olabilir ama daha önemlisi itaatin koşullara bağlı olarak ciddi düzeylerde değişen dinamik doğasıdır.
Soru 5
Milgram'ın deneyine göre aşağıdakilerden hangisi itaati etkileyen faktörlerden birisi değildir?
Seçenekler
A
Kurbanla öğretmen arasındaki fiziksel mesafe
B
Grup baskısı
C
Otoritenin meşruiyeti
D
Deneyin gerçekleştiği ortam
E
Öğretmen denekle otorite arasındaki fiziksel mesafe
Açıklama:
Milgram deney sonuçlarını yorumlarken bazı koşullarda itaat düzeyinin yüksekliğinden çok itaat düzeyinin farklı koşullar altında değiştiğine vurgu yapmıştır. Ona göre itaati etkileyen faktörler; kurbanla öğretmen denek arasındaki fiziksel mesafe, öğretmen denekle otorite arasındaki fiziksel mesafe, otoritenin meşruiyeti ve grup baskısıdır. Deneyin yapıldığı ortam bu etkenlerden birisi değildir. Doğru cevap D'dir.
Soru 6
Belirsizliği ortadan kaldıracak bilgiyi edinmek için gösterilen uyma davranışına ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Sosyal etki
B
Bilgisel sosyal etki
C
Duygusal sosyal etki
D
Normatif sosyal etki
E
Norm etkisi
Açıklama:
Bilgisel sosyal etki; belirsizliği ortadan kaldıracak bilgiyi edinmek için gösterilen uyma davranışıdır. Başkalarına bilgi için bağımlı olmaktır.
Soru 7
Ödül almak ve cezadan kaçınmak için gösterilen uyma davranışına ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Bilgisel sosyal etki
B
Sosyal etki
C
Duygusal etki
D
Normatif sosyal etki
E
Bilişsel etki
Açıklama:
Ödül almak ve cezadan kaçınmak için gösterilen uyma davranışına normatif sosyal etki adı verilmektedir. Başkalarına davranışın sonuçları açısından bağımlı olmaktır.
Soru 8
Amerikan sosyal psikolojisinin etki yaklaşımını tamamen uyma üzerine kurduğu gerekçesiyle sert biçimde eleştiren ve buna 'uyma yanlılığı' adını veren sosyal psikolog aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Muzafer Sherif
B
Moscovici
C
Milgram
D
Asch Sherif
E
Zimbardo
Açıklama:
Moscovici Amerikan sosyal psikolojisinin sosyal etki yaklaşımını tamamen uyma üzerine kurduğu gerekçesiyle sert bir biçimde eleştirmiş ve bunu uyma yanlılığı terimiyle ifade etmiştir. Bu yanlılık bütün bir sosyal etkiyi insan yaşamının statükoya adapte olmaya ve böylece tekbiçimliliği sağlamaya ve istikrarı devam ettirmeye hizmet etmesi gerektiğine inanmayı içerir. Bu anlamda da Amerikan sosyal psikolojisinin sosyal etki çalışmaları çoğunluk ve azınlık arasında asimetrik bir ilişki öngörmüştür. Çoğunluğun azınlığı nasıl etkilediğine odaklanılmış, ama azınlığın çoğunluğu etkileyebileceği fikri göz ardı edilmiştir.
Soru 9
Moscovici'nin ortaya attığı üç farklı sosyal etki türü aşağıdakilerden hangisinde doğru bir şekilde verilmiştir?
Seçenekler
A
Baskı, uyma, yenilik
B
Dikte etme, norm oluşması, uyma
C
Uyma, norm oluşması, yenilik
D
Sosyal etki, norm oluşması, yenilik
E
Sosyal etki, baskı ve norm oluşması
Açıklama:
Moscovici üç farklı sosyal etki türünden bahseder: uyma, norm oluşması ve yenilik. Uyma çoğunluğun azınlığı ikna etmesiyle ya da kendi fikrini benimsetmesiyle sağlanan bir çoğunluk etkisidir. Norm oluşması karşılıklı uzlaşmayla grupların birbirine yaklaşmasını ifade eder. Yenilik ise azınlık grubunun görüşlerini çoğunluğa benimsetmek için çatışma yaratmasıdır. Doğru cevap C'dir.
Soru 10
Mavi-Yeşil deneyleri kim tarafından uygulamaya konulmuştur?
Seçenekler
A
Zimbardo
B
Milgram ve arkadaşları
C
Asch Sherif
D
Muzafer Sherif
E
Moscovici ve arkadaşları
Açıklama:
Mavi-yeşil deneyleri Moscovici ve arkadaşları tarafından uygulanmıştır. Deneyin amacı azınlığının çoğunluğu etkilemesinin mümkün olup olmadığını ortaya koymaktır. Moscovici, bunun kolay olmasa da mümkün olduğunu ileri sürmüştür.
Soru 11
Başka insanların gerçek ya da hayali etkileri sonucunda kişinin davranışının değişmesi şeklinde açıklanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Uyma
B
Söz Birliği
C
İtaat
D
Konformite
E
Otokinetik Etki
Açıklama:
Uyma: Başka insanların gerçek ya da hayali etkileri sonucunda kişinin davranışının
değişmesidir. Doğru cevap A'dır.
değişmesidir. Doğru cevap A'dır.
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi karanlık oda deneyleri olarak da bilinen otokinetik etki deneylerini fizikten alarak sosyal psikoloji deneyine uyarıcı olarak taşımıştır?
Seçenekler
A
Vaughan
B
Hogg
C
Muzafer Sherif
D
Zimbardo
E
Asch
Açıklama:
Muzafer Sherif’in otokinetik etki deneyleri karanlık oda deneyleri olarak da bilinir. Sherif otokinetik etki adı verilen olguyu fizikten alarak sosyal psikoloji deneyine uyarıcı olarak taşımıştır. Tamamen karanlık bir odada tek bir ışık kaynağına baktığınızda onu sabit bir ışık kaynağı olarak değil, hareket eden bir ışık çizgisi olarak algılarsınız. Doğru cevap C'dir.
Soru 13
Asch’ın klasik konformite deneyleri olarak bilinen deney serisi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İtaat deneyi
B
Işık deneyi
C
Hapishane deneyi
D
Çizgiler deneyi
E
Karanlık oda deneyleri
Açıklama:
1950’lerin ilk yarısında Asch’ın “çizgiler deneyi” adı verilen bu deney serisi klasik konformite deneyleri olarak bilinir. Doğru cevap D'dir.
Soru 14
Tüm sosyal bağlamlarda genellikle psikolojik tepkisellikten dolayı sosyal etkiye
karşı çıkmak olarak ifade edilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?
karşı çıkmak olarak ifade edilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Psikolojik tepki
B
Konformite karşıtlığı
C
İtaat
D
İnkar
E
Benlik-farkındalığı
Açıklama:
Konformite Karşıtlığı
Tüm sosyal bağlamlarda genellikle psikolojik tepkisellikten dolayı sosyal etkiye
karşı çıkmaktır.
Tüm sosyal bağlamlarda genellikle psikolojik tepkisellikten dolayı sosyal etkiye
karşı çıkmaktır.
Soru 15
Aşağıdaki deneylerden hangisi Azınlık Etkisi deneyleri olarak adlandırılır?
Seçenekler
A
Karanlık Oda Deneyleri
B
Hapishane Deneyi
C
Çizgiler Deneyi
D
İtaat Deneyi
E
Mavi-Yeşil Deneyleri
Açıklama:
Azınlık Etkisi: Mavi-Yeşil Deneyleri ; Moscovici ve arkadaşları azınlık etkisi konusunda bir dizi deney gerçekleştirdi. Ancak burada bu deneylerin sadece standart versiyonu ele alınmıştır. Bu deneye üniversiteli kız öğrenciler denek olarak katılmıştır. Deney görünüşte bir renk algısı deneyidir. Katılımcıların hepsi deneyden önce renk körlüğü testinden geçirilmişlerdir. Deneyde uyarıcı olarak 36 renk slaytı kullanılmıştır. Doğru cevap E'dir.
Soru 16
Aşağıdakilerden hangisi başka insanların gerçek ya da hayali etkileri sonucunda kişinin davranışının değişmesidir?
Seçenekler
A
Uyma
B
Kültür
C
Görgü
D
Sosyal görgü
E
Değer
Açıklama:
Uyma: Başka insanların gerçek ya da hayali etkileri sonucunda kişinin davranışının değişmesidir.
Soru 17
Babasının tayini nedeniyle farklı bir ilde farklı bir liseye devam etmek zorunda kalan Sinan'ın arkadaş çevresi de değişmiştir. İlgi alanı olmamasına rağmen ve başka etkinliklerden hoşlanmasına rağmen zamanla sınıf arkadaşlarından oluşan grup ile hareket etmeye başlamış, asla yapmam dediği faaliyetlere katılmıştır. Sinan'ın yaşadığı durum, Sosyal Etki olarak da bilinen hangi kavram ile açıklanabilir?
Seçenekler
A
Koşulsuz itaat
B
Konformite
C
Grup baskısı
D
Uyma davranışı
E
Sosyal kimlik edinme
Açıklama:
Görgül düzeyde sosyal etki ya da diğer bir deyişle uyma davranışı bireyin grup karşısında nasıl davrandığıyla ilgilenir. Bu bağlamda, sosyal etkinin ya da uyma davranışının gerçekleşmesi şöyle betimlenir: Başlangıçta gruptan farklı düşünen ya da davranan birey grupla karşılaştığında, kendi düşünce ya da davranışını terk edip grup doğrultusunda davranış gösteriyorsa sosyal etki gerçekleşmiş demektir.
Soru 18
- Benlik-farkındalığı
- Grubun büyüklüğü
- Kişisel kontrol ihtiyacı
- Kültürler arası farklılıklar
- Toplumsal cinsiyet farklılıkları
Seçenekler
A
I ve III
B
II, IV ve V
C
II, III ve V
D
Yanlız II
E
Yanlız I
Açıklama:
Konformiteyi etkileyen faktörler durumsal ve kişisel faktörler olarak ikiye ayrılabilir. Durumsal faktörler grubun büyüklüğü ve grupta söz birliğinin etkisidir. Ayrıca kültürler arası farklılıklar ve toplumsal cinsiyet farklılıkları da buna dâhil edilebilir. Kişisel faktörler içinde benlik farkındalığı, benlik sunumu ve kişisel kontrol ihtiyacı sayılabilir. Doğru cevap B'dir.
Soru 19
Hannah Arendt'in, Nazi rejiminin nasıl olup da 6 milyon Avrupalı Yahudinin öldürülmesini sağlayabildiğini araştırdığı kitabı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hikayenin Ahlakı
B
Azınlık Etkisi
C
Koşulsuz İtaat
D
Eichmann Kudüs’te
E
Sosyal Psikoloji
Açıklama:
Hannah Arendt’in “Eichmann Kudüs’te” adlı kitabında betimlediği “kötülüğün sıradanlığı” olgusunun sosyal psikolojik deneye sokulmuş hâli olarak görülebilir. Yahudi soykırımının nedenlerini anlamaya çalışan bir filozof olarak Hannah Arendt, Nazi rejiminin nasıl olup da 6 milyon Avrupalı Yahudiyi öldürülmesini sağlayabildiğini sormuştur. Nazi Subayı Eichmann’ı Kudüsteki yargılaması sırasında izleyen Arendt soykırımda yer alan insanların ne bir cani ne de psikopat olduğunu ileri sürmüştür, tersine bu insanlar sosyal baskıya boyun eğen sıradan vatandaşlardı. Doğru cevap D'dir.
Soru 20
Aşağıdakilerden hangisi Milgram deneylerinde itaat koşullarını etkileyen faktörlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Öğretmen Denekle Otorite Arasındaki Fiziksel Mesafe
B
Grup Baskısı
C
Otoritenin Meşruiyeti
D
Kurbanla Öğretmen Denek Arasındaki Fiziksel Mesafe
E
Kişisel Tercihler
Açıklama:
Milgram deneylerinde itaat koşullarını etkileyen dört faktör ele alınmıştır;
Kurbanla Öğretmen Denek Arasındaki Fiziksel Mesafe, Öğretmen Denekle Otorite Arasındaki Fiziksel Mesafe, Otoritenin Meşruiyeti, Grup Baskısı. Doğru cevap E'dir.
Kurbanla Öğretmen Denek Arasındaki Fiziksel Mesafe, Öğretmen Denekle Otorite Arasındaki Fiziksel Mesafe, Otoritenin Meşruiyeti, Grup Baskısı. Doğru cevap E'dir.
Soru 21
İnsanların diğer insanlardan nasıl etkilendiği meselesi, özellikle hangisinden sonra sosyal psikolojinin ilgi alanı hâline gelmiştir?
Seçenekler
A
II.Dünya Savaşı
B
I.Dünya Savaşı
C
Rönesans
D
Fransız İhtilali
E
Atom Bombası
Açıklama:
İnsanların diğer insanlardan nasıl etkilendiği meselesi, özellikle 2. Dünya Savaşı’ndan sonra sosyal psikolojinin ilgi alanı hâline gelmiştir
Soru 22
Zimbardo tutuklu ve gardiyanlığın psikolojik etkilerini araştırmak için Stanford Üniversitesi Psikoloji Bölümü binasının bodrum katında aşağıdakilerden hangisini hazırlatmıştır?
Seçenekler
A
İş yeri
B
Hapishane
C
Köy
D
Okul
E
Sanat merkezi
Açıklama:
Zimbardo tutuklu ve gardiyanlığın psikolojik etkilerini araştırmak için Stanford Üniversitesi Psikoloji Bölümü binasının bodrum katında bir hapishane hazırlatmıştır.
Soru 23
Muzafer Sherif’in otokinetik etki deneyleri aşağıdakilerden hangisi olarak da bilinir?
Seçenekler
A
Deneyimsel deney
B
Görüşsel deney
C
Karanlık oda deneyi
D
Kişisel deney
E
Bilimsel deney
Açıklama:
Muzafer Sherif’in otokinetik etki deneyleri karanlık oda deneyleri olarak da bilinir.
Soru 24
1950’lerin ilk yarısında Asch’ın “çizgiler deneyi” adı verilen bu deney serisi ayrıca nasıl adlandırılmıştır?
Seçenekler
A
Sezisel deney
B
Sezgisel deney
C
Kişisel deney
D
Klasik konformite deneyi
E
Klasik deney
Açıklama:
1950’lerin ilk yarısında Asch’ın “çizgiler deneyi” adı verilen bu deney serisi klasik konformite deneyleri olarak bilinir.
Soru 25
Konformiteyi etkileyen faktörler kaç tanedir?
Seçenekler
A
3
B
4
C
6
D
5
E
2
Açıklama:
Konformiteyi etkileyen faktörler durumsal ve kişisel faktörler olarak ikiye ayrılabilir.
Soru 26
Çoğunluğun söz birliğinin bozulmasına ilişkin deneyler aşağıdakilerden hangisini gösterir?
Seçenekler
A
Önyargı
B
Direnme
C
Çıkar çatışması
D
Kişisel özveri
E
Farklı sonuçlar
Açıklama:
Çoğunluğun söz birliğinin bozulmasına ilişkin deneyler çoğunluğa direnmenin mümkün olduğunu göstermektedir.
Soru 27
Tüm sosyal bağlamlarda genellikle psikolojik tepkisellikten dolayı sosyal etkiye karşı çıkmak aşağıdakilerden hangisi ile adlandırılmaktadır?
Seçenekler
A
Konformite Karşıtlığı
B
Çatışma
C
Direnme
D
Özgüven
E
Basarı
Açıklama:
Konformite Karşıtlığı :Tüm sosyal bağlamlarda genellikle psikolojik tepkisellikten dolayı sosyal etkiye karşı çıkmaktır.
Soru 28
'Konformitenin gerçekleşmesi hiyerarşik bir ilişkiyi zorunlu kılmaz. Aynı yaş ve statü grubundan insanlar arasında konformite görülebilir. Oysa itaat tanımı gereği hiyerarşik bir ilişkiyi, yani asimetrik bir güç ilişkisini zorunlu kılar' yargısı aşağıdakilerden hangisini kanıtlar?
Seçenekler
A
İtaat ve konformitenin benzerliği
B
Benzer özellikte olmalarını
C
Farklı olduklarını
D
Biri olmadan diğerinin olmaması
E
Biri olama da diğerinin liderlik yapabileceği
Açıklama:
İtaat konformiteden farklı bir sosyal etki türüdür. Konformitenin gerçekleşmesi hiyerarşik bir ilişkiyi zorunlu kılmaz. Aynı yaş ve statü grubundan insanlar arasında konformite görülebilir. Oysa itaat tanımı gereği hiyerarşik bir ilişkiyi, yani asimetrik bir güç ilişkisini zorunlu kılar
Soru 29
Aşağıdakilerden hangisi için yerel gazetede cezanın öğrenme üzerindeki etkisinin araştırılacağı bir deneyde yer almak üzere gönüllüler arandığı ilanı verilmiş ve bu ilan için başvuran adaylardan çeşitli mesleklerden (işçi, işadamı vb.) 20 ile 50 yaş arasında 40 kişi denek olarak seçilmiştir?
Seçenekler
A
Toplumsal cinsiyet farkı
B
Özel benlik- farkındalığı
C
Asch’ın çizgiler deneyi
D
Eichmann’ın durumu
E
Milgram'ın itaat deneyi
Açıklama:
Milgram’ın itaat deneyi için yerel gazetede cezanın öğrenme üzerindeki etkisinin araştırılacağı bir deneyde yer almak üzere gönüllüler arandığı ilanı verilmiş ve bu ilan için başvuran adaylardan çeşitli mesleklerden (işçi, işadamı vb.) 20 ile 50 yaş arasında 40 kişi denek olarak seçilmiştir
Soru 30
Zimbardo'nun hapishane deneyinde, gardiyanlardan oluşan gruba kesinlikle şiddet uygulamamaları tembihlenmiş, hapishaneyi sorunsuz bir şekilde yönetmeleri istenmiştir. Ancak kısa bir süre sonra işler çığırından çıkmış, hapishane ortamının bir deney olduğu unutulmuş, gardiyanlar keyfi uygulamalara ve fiziksel şiddete başvururken, tutuklular korkmuş ve sinmişlerdir. İki hafta sürmesi planlanan, yaşanan olumsuz gelişmelerden dolayı altıncı gün sonlandırılan deney için aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılamaz?
Seçenekler
A
Ortama ilişkin faktörlerin insanların davranışlarında benzerlikler yaratmasına rağmen bunların sosyal baskı sonucu ortaya çıktığını söylemek zordur.
B
Denekler, kendi sosyal yaşamlarında bir gardiyan veya bir tutuklunun nasıl davranması gerektiğine ilişkin sosyal rolleri performansa dökmüşlerdir.
C
Zimbardo’nun kendisinin de deneyde hapishane müfettişi olarak görev almış olması, görevi gereği gardiyanları desteklemesine ve teşvik etmesine neden olmuştur.
D
Bireyler, toplumun onlara biçtikleri rolleri farkında olmadan sahiplenirler ve o rolün etkisinden kolay çıkamazlar.
E
İnsanlar kendi kişilik özellikleri ya da yapıları dolayısıyla değil, içinde bulundukları ortamın gerekleri uyarınca kötülük yapabilirler.
Açıklama:
Zimbardo’nun deneyin sonuçlarına ilişkin en çarpıcı yorumu şöyledir: Hiç kimse gardiyanlara bir gardiyanın nasıl davranması gerektiğini, tutuklulara da bir tutuklunun nasıl davranması gerektiğini söylememiştir. Onlar kendi sosyal yaşamlarında bir gardiyan veya bir tutuklunun nasıl davranması gerektiğine ilişkin sosyal rolleri performansa dökmüşlerdir. Bir kez bulundukları role girince, artık davranışlarına yön veren değer sistemi değişmiş, bu değer sistemi içinden dünyaya bakmaya başlamışlardır. Özetle, bu çalışmadaki bulguları, bireylerin davranışlarının diğerleri tarafından direkt olarak etkilemesinin bir sonucu olarak açıklamak pek akla yakın değildir. Ortama ilişkin faktörlerin insanların davranışlarında benzerlikler yaratmasına rağmen bunların sosyal baskı sonucu ortaya çıktığını söylemek zordur.
Soru 31
Bir çeşit sosyal etki ve güç deneyi olan Hapishane Deneyi aşağıdakilerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Zimbardo
B
Milgram
C
Sherif
D
Asch
E
Moscovici
Açıklama:
Zimbardo’nun Hapishane Deneyi; Zimbardo tutuklu ve gardiyanlığın psikolojik etkilerini araştırmak için Stanford Üniversitesi Psikoloji Bölümü binasının bodrum katında bir hapishane hazırlamıştır. Doğru cevap A'dır.
Soru 32
Aşağıdakilerden hangisi Normatif Sosyal Etki kavramını ifade eder?
Seçenekler
A
İnsanların davranışsal özgürlüğe sahip olduklarına inandıklarında sergiledikleri durum
B
İnsanların içgrup normlarına dışgrup normlarından daha fazla güvenme eğilimi
C
Ödül almak ve cezadan kaçınmak için gösterilen uyma davranışıdır
D
Psikolojik tepkisellikten dolayı sosyal etkiye karşı çıkmak
E
Belirsizliği ortadan kaldıracak bilgiyi edinmek için gösterilen uyma davranışıdır
Açıklama:
Normatif Sosyal Etki; Ödül almak ve cezadan kaçınmak için gösterilen uyma davranışıdır. Başkalarına davranışın sonuçları açısından bağımlı olmaktır. Doğru cevap C'dir.
Soru 33
Yeni bir şirkette işe başlayacak olan Kenan, nasıl giyinmesi gerektiğinden nasıl davranması gerektiğine kadar, mola saatlerinden çıkış saatlerine kadar hiçbir bilgi verilmediğini ve ne yapması gerektiğini bilmediğini arkadaşı Mehmet'e söylemiştir. Mehmet ise; "endişelenme, ortamı ve çalışanları gözlemle, herkes nasıl hareket ediyorsa sen de öyle hareket et, bir iki gün içinde kendini yıllardır orada çalışıyormuşsun gibi rahat hissedecek, şirketin formel ve informel kurallarını öğreneceksin" demiştir.
Mehmet'in Kenan'a vermiş olduğu tavsiye, aşağıdakilerden hangisi ile açıklanabilir?
Mehmet'in Kenan'a vermiş olduğu tavsiye, aşağıdakilerden hangisi ile açıklanabilir?
Seçenekler
A
Sosyal biliş
B
İş yeri hukuku
C
Kişisel faktörler
D
Normatif sosyal etki
E
Bilgisel sosyal etki
Açıklama:
NORM OLUŞUMU VE ETKİSİ: Günlük yaşamımızda pek çok durumda, özellikle de ilk defa içine girdiğimiz sosyal ortamlarda bir davranışı nasıl yapacağımıza karar verirken ya da bu ortamlarda hangi davranış tarzının doğru olduğunu anlamak için aynı ortamdaki başkalarının ne yaptığına bakarız. Sosyal psikolojide bu süreçlere sosyal etki (norm oluşumu) adı verilmektedir. Sosyal psikologlar sosyal etkiyi ikiye ayırmaktadırlar: normatif sosyal etki ve bilgisel sosyal etki. Normatif sosyal etki; ödül almak ve cezadan kaçınmak için gösterilen uyma davranışıdır. Başkalarına davranışın sonuçları açısından bağımlı olmaktır. Bilgisel sosyal etki ise belirsizliği ortadan kaldıracak bilgiyi edinmek için gösterilen uyma davranışıdır. Başkalarına bilgi için bağımlı olmaktır. Soruda anlatılan örnek olay bir bilgisel sosyal etki örneğidir. Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 34
- Konformiteyi etkileyen faktörler; durumsal ve kişisel faktörler olarak ayrılır.
- Durumsal faktörler grubun büyüklüğü ve grupta söz birliğinin etkisidir.
- Kültürler arası farklılıklar ve toplumsal cinsiyet farklılıkları da durumsaldır.
- Benlik farkındalığı, benlik sunumu ve kişisel kontrol ihtiyacı kişisel faktörlerdir.
- Benlik farkındalığı özel ve kamusal benlik farkındalığı olarak ikiye ayrılabilir.
Konformiteyi etkileyen faktörler ile ilgili yukarıda verilen öncüllerin kaç tanesi doğrudur?
- Durumsal faktörler grubun büyüklüğü ve grupta söz birliğinin etkisidir.
- Kültürler arası farklılıklar ve toplumsal cinsiyet farklılıkları da durumsaldır.
- Benlik farkındalığı, benlik sunumu ve kişisel kontrol ihtiyacı kişisel faktörlerdir.
- Benlik farkındalığı özel ve kamusal benlik farkındalığı olarak ikiye ayrılabilir.
Konformiteyi etkileyen faktörler ile ilgili yukarıda verilen öncüllerin kaç tanesi doğrudur?
Seçenekler
A
1
B
2
C
3
D
4
E
5
Açıklama:
Konformiteyi etkileyen faktörler durumsal ve kişisel faktörler olarak ikiye ayrılabilir. Durumsal faktörler grubun büyüklüğü ve grupta söz birliğinin etkisidir. Ayrıca kültürler arası farklılıklar ve toplumsal cinsiyet farklılıkları da buna dahil edilebilir. Kişisel faktörler içinde benlik farkındalığı, benlik sunumu ve kişisel kontrol ihtiyacı sayılabilir. Konformite açısından araştırılan kişisel faktörler benlik farkındalığı, benlik sunumu ve kişisel kontrol ihtiyacıdır. Benlik farkındalığı özel ve kamusal benlik farkındalığı olarak ikiye ayrılabilir. Özel benlik farkındalığı kişinin davranışlarını kendi kişisel standartları, kamusal benlik farkındalığı ise kişinin davranışlarını sosyal standartlar doğrultusunda ayarlamasıdır.
Soru 35
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi, konformite karşıtlığına örnek gösterilebilir?
Seçenekler
A
Diğer yolcuların tepkisinden çekindiği için otobüste yaşlı bir yolcuya yer vermek.
B
Ramazan ayında oruç tutmayanları da düşünerek gündüz restoran hizmeti vermek.
C
Muhafazakar bir mahallede büyüyen erkek bireyin saç uzatmaması, küpe takmaması.
D
Evde eşine oldukça kibar davranan bireyin toplum içinde mesafeli durması.
E
Sadece nikah töreni ile evlenmek isteyen çiftin aileleri, "konu komşu ne der" şeklinde düşünerek düğün kararı alınması.
Açıklama:
İki tür konformite dışı davranış vardır; bağımsızlık ve konformite-karşıtı davranış. Bağımsızlıktan kastedilen kişinin sosyal etkiye direnmesinin sadece kendisinin o davranışı gerçekten yapmak istemesidir. Oysa konformite-karşıtlığı sosyal baskıya direnerek, sosyal baskının “yapma” dediği davranışı yapmak ya da “yap” dediği davranışı yapmamaktır. Burada sosyal baskıya uyma olmasa bile sosyal baskının kaynağı hâlâ o kişi için bir referans noktasıdır.
Soru 36
I- Konformitenin gerçekleşmesi hiyerarşik bir ilişkiyi zorunlu kılmaz. İtaat ise hiyerarşik bir ilişkiyi, yani asimetrik bir güç ilişkisini zorunlu kılar.
II- Konformitede hem sosyal etkinin kaynağı hem de sosyal etkiye maruz kalan aynı davranışı sergilerken, itaatte bu yönden de bir asimetri vardır.
III- Konformitede güç kullanımı daha gizli ve dolaylıdır, oysa itaat söz konusu olduğunda güç kullanımı açık ve direkt bir biçimde gerçekleşir.
Konformite ve İtaat ile ilgili yukarıda verilen farklardan hangisi ya da hangileri doğrudur?
II- Konformitede hem sosyal etkinin kaynağı hem de sosyal etkiye maruz kalan aynı davranışı sergilerken, itaatte bu yönden de bir asimetri vardır.
III- Konformitede güç kullanımı daha gizli ve dolaylıdır, oysa itaat söz konusu olduğunda güç kullanımı açık ve direkt bir biçimde gerçekleşir.
Konformite ve İtaat ile ilgili yukarıda verilen farklardan hangisi ya da hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I-III
E
I-II-III
Açıklama:
İtaat konformiteden farklı bir sosyal etki türüdür. Konformitenin gerçekleşmesi hiyerarşik bir ilişkiyi zorunlu kılmaz. Aynı yaş ve statü grubundan insanlar arasında konformite görülebilir. Oysa itaat tanımı gereği hiyerarşik bir ilişkiyi, yani asimetrik bir güç ilişkisini zorunlu kılar: Bir emreden vardır, bir de emri yerine getiren. Konformitede hem sosyal etkinin kaynağı hem de sosyal etkiye maruz kalan aynı davranışı sergilerken, itaatte bu yönden de bir asimetri vardır: Emri yerine getiren bir davranış sergiler ama emri veren o davranışı yapmaz. Bunlarla bağlantılı olarak konformitede güç kullanımı daha gizli ve dolaylıdır, oysa itaat söz konusu olduğunda güç kullanımı açık ve direkt bir biçimde gerçekleşir.
Soru 37
Milgram itaat deneyinin Yale Üniversitesinde yapılması ve deneyin başında bizzat kendisinin durması; deneyin sonuçları açısından itaati etkileyen faktörlerden hangisi ile ilişkilidir?
Seçenekler
A
Otoritenin Meşruiyeti
B
Kurbanla, Öğretmen Denek Arasındaki Fiziksel Mesafe
C
Öğretmen Denekle, Otorite Arasındaki Fiziksel Mesafe
D
Grup Baskısı
E
Grup Bütünlüğü
Açıklama:
Otoritenin Meşruiyeti:
Milgram’ın deneylerini eleştirenlerden bazıları yüksek düzeyde itaatin bu deneyin Yale Üniversitesi’nde yapılmasıyla ilgili olduğunu ileri sürmüştür. Zira katılımcılar Yale Üniversitesi gibi güvenilir ve prestijli bir kurumda kimseye zarar verilmesine izin verilmeyeceğini düşünmüş olmalıydılar. Bunu test etmek için Milgram, deneyi Yale Üniversitesi ile ilgisi olmayan sıradan bir binada gerçekleştirmiştir. İtaat oranı düşmüş olsa da bu istatistiksel olarak anlamlı bir düşüş değildir. % 65’ten % 48’e düşmüştür. Ancak deney yine aynı binada ama bu kez otorite figürü olarak Milgram’ın yerine sıradan birinin yer almasıyla gerçekleştirildiğinde itaat oranı daha anlamlı bir düzeye, % 20’ye düşmüştür. Bu sosyal bağlam fark etmeksizin, araştırmacının itaati yaratmak için yeterli bir prestije ve otoriteye sahip olması gerektiğini göstermektedir.
Milgram’ın deneylerini eleştirenlerden bazıları yüksek düzeyde itaatin bu deneyin Yale Üniversitesi’nde yapılmasıyla ilgili olduğunu ileri sürmüştür. Zira katılımcılar Yale Üniversitesi gibi güvenilir ve prestijli bir kurumda kimseye zarar verilmesine izin verilmeyeceğini düşünmüş olmalıydılar. Bunu test etmek için Milgram, deneyi Yale Üniversitesi ile ilgisi olmayan sıradan bir binada gerçekleştirmiştir. İtaat oranı düşmüş olsa da bu istatistiksel olarak anlamlı bir düşüş değildir. % 65’ten % 48’e düşmüştür. Ancak deney yine aynı binada ama bu kez otorite figürü olarak Milgram’ın yerine sıradan birinin yer almasıyla gerçekleştirildiğinde itaat oranı daha anlamlı bir düzeye, % 20’ye düşmüştür. Bu sosyal bağlam fark etmeksizin, araştırmacının itaati yaratmak için yeterli bir prestije ve otoriteye sahip olması gerektiğini göstermektedir.
Soru 38
Sherif’in çalışmalarında gerçekliği tanımlamak için, Asch’ın çalışmalarında grup tarafından dışlanmamak için ve Milgram’ın çalışmalarında otoriteye “hayır” denilemediği için gruba ya da güçlü kişiye uyma gözlenmiştir. Bu çalışmaların sonucundan çıkarılabilecek ortak sonuç aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Azınlık Etkisi
B
Çoğunluk Etkisi
C
Renk Etkisi
D
Tercih Etkisi
E
Süreç Etkisi
Açıklama:
Ele alınan çalışmalar, sosyal etki biçimleri genel olarak çoğunluk etkisi olarak adlandırılabilir. Sherif’in çalışmalarında gerçekliği tanımlamak için, Asch’ın çalışmalarında grup tarafından dışlanmamak ve Milgram’ın çalışmalarında otoriteye “hayır” denilemediği için gruba ya da güçlü kişiye uyma gözlenmiştir. Farklı nitelikler taşısalar da tüm bu uyma davranışları verili düzenin ve statükonun (verili güç ilişkileri) nasıl korunduğunu ve devam ettirildiğini sosyal psikolojik açıdan açıklamayı mümkün kılar.
Soru 39
Moskovici'nin azınlık etkisi teorisine göre; azınlık çoğunluğu etkilemek istiyorsa aşağıda verilen özelliklerden hangi üçünü barındırmalıdır?
Seçenekler
A
Dürüstlük, Sadakat, Adalet Duygusu
B
Empati Becerisi, Kararlılık, Şeffaflık
C
Bilimsellik, Benmerkezcilik, Şüpheci Yaklaşım
D
Tutarlılık, Özerklik, Katılık-Esneklik Dengesi
E
Saygı Duyma, Hoşgörü, Ekip Çalışmasına Uygunluk
Açıklama:
Moskovici'ye göre; eğer azınlık çoğunluğu etkilemek istiyorsa tutarlı davranmalıdır. Tutarlılık hem zaman içinde hem de grup üyeleri arasındaki tutarlılık olarak anlaşılmalıdır. Azınlığın davranış tarzını oluşturan ikinci özellik özerkliktir. Azınlık grubu belli ilkelere göre hareket ettikleri, kişisel çıkar ya da başka gizli kapaklı güdüleri olmadığı izlenimi verirlerse çoğunluk üzerinde etkili olabilirler. Üçüncü bir davranış özelliği ise katılık/ esneklik ekseninde betimlenebilir. Azınlık grubu çoğunluk grubuyla tüm müzakere yollarını kapatmışsa ve bu konuda çok katı ise çoğunluk tarafından dogmatik görünür ve reddedilir. Diğer taraftan çok esnek olursa bu kez tutarsızlıkla suçlanabilir ve aşırı esneklikten dolayı çoğunlukla arasındaki farkı ortaya koyamaz. Bu nedenle azınlık grubu katılık/ esneklik ekseninde dengeyi tutturmak zorundadır.
Soru 40
I- Bilinçsiz bir şekilde yapılması.
II- Toplumun standartlarını ihlal ettiği bilindiği halde yapılması.
III- Masum insanlara şiddetli fiziksel ve psikolojik acı ya da zarar vermesi.
IV- Bencil sebepler için yapılması.
Immanuel Kant, kötülüğün sıradanlığından çok bireylerin tercihlerinin önemine vurgu yapmıştır. Kant'a göre ; yukarıda verilen öncüllerden hangisi ya da hangileri, bireylerin yaptıkları eylemlerin kötü olup olmadığına karar vermede kullanılan özelliklerdir?
II- Toplumun standartlarını ihlal ettiği bilindiği halde yapılması.
III- Masum insanlara şiddetli fiziksel ve psikolojik acı ya da zarar vermesi.
IV- Bencil sebepler için yapılması.
Immanuel Kant, kötülüğün sıradanlığından çok bireylerin tercihlerinin önemine vurgu yapmıştır. Kant'a göre ; yukarıda verilen öncüllerden hangisi ya da hangileri, bireylerin yaptıkları eylemlerin kötü olup olmadığına karar vermede kullanılan özelliklerdir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
II-IV
C
II-III-IV
D
I-II-IV
E
I-II-III-IV
Açıklama:
Immanuel Kant, bu tercihlerin kötü olarak nitelenmeyi hak ettiğini söylerdi çünkü bu tercihler;
(1) bilinçli bir şekilde yapılıyor,
(2) toplumun standartlarını ihlal ettiği bilindiği hâlde yapılıyor,
(3) masum insanlara şiddetli fiziksel ve psikolojik acı ya da zarar veriyor ve
(4) bencil sebepler için yapılıyor.
(1) bilinçli bir şekilde yapılıyor,
(2) toplumun standartlarını ihlal ettiği bilindiği hâlde yapılıyor,
(3) masum insanlara şiddetli fiziksel ve psikolojik acı ya da zarar veriyor ve
(4) bencil sebepler için yapılıyor.
Soru 41
Hapishane deneyinin yürütücüsü psikolog kimdir?
Seçenekler
A
Jane Elliott
B
Philip Zimbardo
C
Solomon Asch
D
Alburt Bandura
E
Stanley Milgram
Açıklama:
Hapishane deneyi Philip Zimbardo tarafından tutuklu ve gardiyanlığın psikolojik etkilerini araştırmak için Stanford Üniversitesi Psikoloji Bölümü binasının bodrum katında hazırlanmış deneydir. Doğru yanıt B'dir.
Soru 42
Otokinetik etki deneyi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Hareketli bir ışık kaynağı kullanmıştır.
B
Her denek ışığın hareketini doğru tahmin etmiştir.
C
Deneyin ilk aşamasında sosyallik bulunmaz.
D
Çift halinde yapılan deneyde denekler cevapta uzlaşamamıştır.
E
Deneye tekrar farklı bir çiftle katılanlar ilk deneydeki cevaplarını tekrarlamışlardır.
Açıklama:
Deneyin ilk çalışmada kişiler arası etkileşim anlamında bir sosyallikten söz edilemez. Ancak bu çalışma daha sonra deneye sokulacak norm oluşumu ve sosyal etkiyi yorumlama zeminini hazırlamıştır. Doğru yanıt C'dir.
Soru 43
Asch deneyinde kullanılan algısal uyarıcı nedir?
Seçenekler
A
Kartlar üzerine yer alan çizgiler
B
Metalden ve havludan yapılmış iki figür
C
Elektrik şoku
D
Renk kartları
E
Düzensiz aralıklarla dinletilen sesler
Açıklama:
Bu deneylerinde Asch basit bir algısal uyarıcı kullanmıştır: Birinin üzerinde tek bir X çizgisinin bulunduğu bir kart ve üzerinde A, B, C çizgilerinin bulunduğu başka bir kart. A, B, C çizgilerinden sadece biri, C çizgisi, diğer karttaki X çizgisiyle çok açık bir biçimde eşit uzunluktadır. Deneklerden tüm deney serisinde yapmaları istenen X çizgisinin A, B, C çizgilerinden hangisine eşit olduğu sorusunu cevaplamaktır. Doğru yanıt A'dır.
Soru 44
I. Grubun büyüklüğü II. Grubun yaşı III. Grupta söz birliği IV. Toplumsal cinsiyet farkları Yıkarıdakilerden hangileri konformiteyi etkileyen faktörler arasında yer alır?
Seçenekler
A
I. ve II
B
I., II. ve III
C
I., III. ve IV
D
I. ve IV.
E
Hepsi
Açıklama:
Konformiteyi etkileyen faktörler durumsal ve kişisel faktörler olarak ikiye ayrılabilir. Durumsal faktörler grubun büyüklüğü ve grupta söz birliğinin etkisidir. Ayrıca kültürler arası farklılıklar ve toplumsal cinsiyet farklılıkları da buna dâhil edilebilir. Kişisel faktörler içinde benlik-farkındalığı, benliksunumu ve kişisel kontrol ihtiyacı sayılabilir. Doğru yanıt C'dir.
Soru 45
Milgram deneyinin amacı nedir?
Seçenekler
A
Bireylerin sosyal rollere verdikleri tepkileri ölçmek.
B
Gruplar arası ayrımcılığın kökenlerini araştırmak
C
Bireylerin gruba uyumlarını araştırmak.
D
Sosyal faktörlerin çocuk gelişime olan etkisini araştırmak.
E
Bireylerin otoriteye karşı tutumlarını incelemek.
Açıklama:
Milgram deneyinin amacı bireylerin otoriteden gelen emirleri uygularken kendi inanç, düşünce ve vicdanlarından bağımsızlaşarak davranıp davranmadığını ölçmektir. Doğru yanıt E'dir.
Soru 46
Aşağıdakilerden hangisi Milgram deneyinde itaati etkileyen faktörler arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Kurbanla öğretmen denek arasındaki fiziksel mesafe
B
Öğretmen denekle otorite arasındaki fiziksel mesafe
C
Otoritenin meşruiyeti
D
Kurban deneğin cinsiyeti
E
Grup baskısı
Açıklama:
Milgram deneylerinde itaat koşullarını etkileyen dört faktör ele alınmıştır. Bunlar Kurbanla öğretmen denek arasındaki fiziksel mesafe, öğretmen denekle otorite arasındaki fiziksel mesafe, otoritenin meşruiyeti vegrup baskısıdır. Doğru yanıt D'dir.
Soru 47
Milgram deneyinde itaati etkileyen faktörler araasında en etkili olanı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kurbanla öğretmen denek arasındaki fiziksel mesafe
B
Öğretmen denekle otorite arasındaki fiziksel mesafe
C
Otoritenin meşruiyeti
D
Kurban deneğin cinsiyeti
E
Grup baskısı
Açıklama:
İtaat oranının üzerinde en dramatik etki yaratan faktör grup baskısıdır. Milgram bu faktörün etkisini öğretmen denek sayısını üçe çıkararak test etmiştir. Bu deneylerdeki üç öğretmenin yapacakları deneyden önce belirlenen sahte denek ve biri gerçek denektir Üç öğretmen denek, bir öğretmen deneğin yaptığı işleri bölüşerek yapmıştır. Gerçek denek orijinal deneyde olduğu gibi elektrik şoku vermek için düğmeye basmakla görevliydi. Üç öğretmenle yapılan deneylerin bir koşulunda diğer iki öğretmen (sahte denekler) deneycinin talimatlarını harfiyen yerine getirmişler ve öğrenci denek için hiçbir sempati belirtisi göstermemişlerdir. Bu koşulda itaat oranı % 72’ye çıkmıştır. Diğer bir koşulda ise 150 volta gelindiğinde ve öğrenci denekten ilk kez şiddetli tepki geldiğinde öğretmen deneklerden biri deneye devam etmeyi reddetmiş ve odadan ayrılmıştır. Diğer öğretmen denek de 210 voltta deneyden ayrılmıştır. Bu durumda itaat oranı en düşük düzeye gerilemiştir: % 10. Doğru yanıt E'dir.
Soru 48
Trafik kurallarının kural olduğu için uyulması gerektiğine inanan sürücüler sosyal etkinin hangi kavramına örnek teşkil eder?
Seçenekler
A
Normatif sosyal etki
B
Otokinetik etki
C
Konformite
D
Bilişsel sosyal etki
E
Bilgisel sosyal etki
Açıklama:
Bilgisel sosyal etki belirsizliği ortadan kaldıracak bilgiyi edinmek için gösterilen uyma davranışıdır. Başkalarına bilgi için bağımlı olmaktır. Bilgisel sosyal etki sonucu benimsenen davranışların süreklilik gösterdiği, yani uyma gösterilen grup orada olmadığında da sergilendiği vurgulanmalıdır. Kişiler bu davranış normuna benimseyerek uydukları için grubun fiziken orada olmaması davranışlarda bir farklılık yaratmaz. Trafik kurallarının kural olduğu için uyulması gerektiğine inanan sürücüler trafik polisi ya da kamera olsun ya da olmasın örneğin kırmızı ışıkta dururlar. Doğru yanıt E'dir.
Soru 49
I. Benlik farkındalığı
II. Tutarlılık
III. Özerklik
IV. Katılık-esneklik dengesi
Yukarıda saılanlardan hangileri Moscovici'ye göre azınlığın çoğunluğu etkilemesi için azınlığın sahip olması gereken davranış tarzlarındandır?
II. Tutarlılık
III. Özerklik
IV. Katılık-esneklik dengesi
Yukarıda saılanlardan hangileri Moscovici'ye göre azınlığın çoğunluğu etkilemesi için azınlığın sahip olması gereken davranış tarzlarındandır?
Seçenekler
A
I. ve II.
B
II., III. ve IV.
C
I. II. ve III.
D
II. ve IV.
E
Hepsi
Açıklama:
Moscovici, azınlığın çoğunluğu etkilemesi için azınlığın belirli bir davranış tarzına sahip olması gerektiğini ileri sürer. Moskociye göre, eğer azınlık çoğunluğu etkilemek istiyorsa tutarlı davranmalıdır. Tutarlılık hem zaman içinde hem de grup üyeleri arasındaki tutarlılık olarak anlaşılmalıdır. Azınlığın davranış tarzını oluşturan ikinci özellik özerkliktir. Azınlık grubu belli ilkelere göre hareket ettikleri, kişisel çıkar ya da başka gizli kapaklı güdüleri olmadığı izlenimi verirlerse çoğunluk üzerinde etkili olabilirler. Üçüncü bir davranış özelliği ise katılık/ esneklik ekseninde betimlenebilir. Azınlık grubu çoğunluk grubuyla tüm müzakere yollarını kapatmışsa ve bu konuda çok katı ise çoğunluk tarafından dogmatik görünür ve reddedilir. Diğer taraftan çok esnek olursa bu kez tutarsızlıkla suçlanabilir ve aşırı esneklikten dolayı çoğunlukla arasındaki farkı ortaya koyamaz. Bu nedenle azınlık grubu katılık/ esneklik ekseninde dengeyi tutturmak zorundadır. Doğru yanıt B'dir.
Soru 50
Moscovici ve arkadaşlarının azınlık etkisini ölçmek için gerçekleştirdikleri deneyin adı nedir?
Seçenekler
A
Robbers Cave Deneyi
B
Mavi-yeşil deneyi
C
Bölünmüş bir sınıf
D
Araba kazası deneyi
E
Sahte anne deneyi
Açıklama:
Moscovici ve arkadaşları azınlık etkisi konusunda bir dizi deney gerçekleştirdi. Deney görünüşte bir renk algısı deneyidir. Deneyde uyarıcı olarak 36 renk slaytı kullanılmıştır. Bu slaytların hepsi mavidir ancak mavinin açıklı koyulu çeşitli tonları kullanılmıştır. İki sahte denek 36 mavi slaytın hepsine yeşil cevabını vermişler ve diğer dört gerçek deneğin mavi slaytların ne kadarına yeşil dediklerine bakılmıştır. Doğru yanıt B'dir.
Soru 51
İnsanların birbirlerini etkilemesi ya da etkilemeye çalışması aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sosyal etki
B
Sosyal Psikoloji
C
Güç
D
Norm
E
Konformite
Açıklama:
Sosyal etki çok genel anlamda insanların birbirlerini etkilemesi ya da etkilemeye çalışmasıdır. Aslında insanların birbirlerini etkilediklerini söylemek çok sıradan bir belirleme gibi görünebilir. Çünkü “insan sosyal bir varlıktır” dendiğinde zaten insanların da kaçınılmaz biçimde birbirlerini etkilediği ima edilmiş olur.
Soru 52
Başka insanların gerçek ya da hayali etkileri sonucunda kişinin davranışının değişmesi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Etki
B
Uyma
C
Güç
D
Otokinetik
E
İtaat
Açıklama:
Uyma, başka insanların gerçek ya da hayali et- kileri sonucunda kişinin davranışının değişmesidir. Görgül düzeyde sosyal etki ya da diğer bir deyişle uyma davranışı bireyin grup karşısında nasıl davrandığıyla ilgilenir.
Soru 53
Tüm sosyal bağlamlarda genellikle psikolojik tepkisellikten dolayı sosyal etkiye karşı çıkmak aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Grupta Söz Birliği
B
Kişisel Faktörler
C
Konformite Karşıtlığı
D
Otokinetik
E
Etki
Açıklama:
Konformite karşıtlığı, tüm sosyal bağlamlarda genellikle psikolojik tepkisellikten dolayı sosyal etkiye karşı çıkmaktır. Bağımsızlıktan kastedilen kişinin sosyal etkiye direnmesinin sadece kendisinin o davranışı gerçekten yapmak istemesidir. Oysa konformite-karşıtlığı sosyal baskıya direnerek, sosyal baskının “yapma” dediği davranışı yapmak ya da “yap” dediği davranışı yapmamaktır.
Soru 54
Aşağıdakilerden hangisi Ödül almak ve cezadan kaçınmak için gösterilen uyma davranışıdır?
Seçenekler
A
Normatif Sosyal Etki
B
Bilgisel Sosyal Etki
C
Grup Baskısı
D
İtaat
E
Kişisel Faktörler
Açıklama:
Normatif Sosyal Etki, Ödül almak ve cezadan kaçınmak için gösterilen uyma davranışıdır. Başkalarına davranışın sonuçları açısından bağımlı olmaktır. Bu konudaki en temel çaba sosyal etki biçimlerini ayırt etmek üzere geliştirilmiş kavramlaştırmadır. Sosyal psikologlar sosyal etkiyi ikiye ayırmaktadırlar: normatif sosyal etki ve bilgisel sosyal etki.
Soru 55
Aşağıdakilerden hangisi belirsizliği ortadan kaldıracak bilgiyi edinmek için gösterilen uyma davranışıdır?
Seçenekler
A
Normatif Sosyal Etki
B
Bilgisel Sosyal Etki
C
Grup Baskısı
D
Kişisel Faktörler
E
Grupta Söz Birliği
Açıklama:
Bilgisel Sosyal Etki, belirsizliği ortadan kaldıracak bilgiyi edinmek için gösterilen uyma davranışıdır. Başkalarına bilgi için bağımlı olmaktır.
Soru 56
İtaat oranının üzerinde en dramatik etki yaratan faktör aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kişisel Faktörler
B
Otoritenin Meşruiyeti
C
Grup Baskısı
D
Toplumsal Cinsiyet Farklılıkları
E
Konformite Karşıtlığı
Açıklama:
İtaat oranının üzerinde en dramatik etki yaratan faktör grup baskısıdır. Milgram bu faktörün etkisini öğretmen denek sayısını üçe çıkararak test etmiştir.
Soru 57
Azınlık etkisinin mümkün olduğunu görgül deneylerle gösteren kişi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Moscovici
B
Sherif
C
Asch
D
Milgram
E
Eichmann
Açıklama:
Moscovici, azınlık etkisinin mümkün olduğunu görgül deneylerle göstermiştir. Ancak azınlık etkisinin gerçekleşmesinin mümkün olduğuna ilişkin deneysel kanıta geçmeden önce azınlık kavramından ne anlamamız gerektiğini açıklamak gerekir. Azınlığı tanımlamak diyalektik olarak çoğunluğu da tanımlamak anlamına gelir.
Soru 58
Aşağıdakilerden hangisi otokinetik etki adı verilen olguyu fizikten alarak sosyal psikoloji deneyine uyarıcı olarak taşımıştır?
Seçenekler
A
Aronson
B
Sherif
C
Crano
D
Asch
E
Zimbardo
Açıklama:
Muzafer Sherif ’in otokinetik etki deneyleri karanlık oda deneyleri olarak da bilinir. Sherif otokinetik etki adı verilen olguyu fizikten alarak sosyal psikoloji deneyine uyarıcı olarak taşımıştır. Tamamen karanlık bir odada tek bir ışık kaynağına baktığınızda onu sabit bir ışık kaynağı olarak değil, hareket eden bir ışık çizgisi olarak algılarsınız.
Soru 59
Sosyal Etki ve Güç üzrene hapishane deneyi yapan kişi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sherif
B
Zimbardo
C
Asch
D
Hogg
E
Franzoi
Açıklama:
Deney öncesinde gardiyanlar grubuna herhangi bir özel yönerge verilmemiş, sadece fiziksel şiddet kullanılamayacağı söylenmiştir. Onlardan tek beklenen hapishaneyi sorunsuz bir biçimde yönetmeleridir. Zimbardo’nun kendisi de deneyde hapishane müfettişi olarak görev almıştır.
Soru 60
Aşağıdakilerden hangisi insanların kendileri için doğru ve uygun davranışı bildiklerinde ve bu konuda kendilerinden emin olduklarında, başkalarının davranışlarının etkisiz olacağını öngörmüştür?
Seçenekler
A
Asch
B
Aronson
C
Wilson
D
Akert
E
Zimbardo
Açıklama:
Asch Sherif’in otokinetik etki deneyine dayanarak, insanların kendileri için doğru ve uygun davranışı belirleme konusunda sıkıntı yaşadıklarında başkalarını referans alarak norm oluşturmalarını ve bu norma uymalarının gayet akla yatkın olduğunu ileri sürmüştür. Benzer mantıkla Asch, insanların kendileri için doğru ve uygun davranışı bildiklerinde ve bu konuda kendilerinden emin olduklarında, başkalarının davranışlarının etkisiz olacağını öngörmüştür.
Soru 61
Başka insanların gerçek ya da hayali etkileri sonucunda kişinin davranışının değişmesine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Kural
B
İkna
C
Uyma
D
Propaganda
E
Norm
Açıklama:
Uyma; başka insanların gerçek ya da hayali etkileri sonucunda kişinin davranışının değişmesidir.
Soru 62
Genellikle farkında olmadığımız davranışın en büyük belirleyeni olarak ifade edilen unsur aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Arkadaşlarımızın davranışları
B
Ailemizin beklentileri
C
Otokinetik etki
D
Ortamın talep ettiği özellikler
E
Toplumsal cinsiyet
Açıklama:
Genellikle farkında olmadığımız davranışın en büyük belirleyeni sosyal psikologların “durumun (ortamın) talep ettiği özellikler” diye ifade ettiği olgudur. Kütüphane oraya gidenlerden sessiz ve dikkatli olmalarını talep eder. Çünkü kütüphane olmayı tanımlayan şeylerden biri oradaki davranış tarzıdır.
Soru 63
I. Bireylerin davranışları diğerleri tarafından direkt olarak etkilemesinin bir sonucudur.
II. İnsanlar kendi kişilik özellikleri ya da yapıları dolayısıyla değil, içinde
bulundukları ortamın gerekleri uyarınca kötülük yapabilirler.
III. İnsanların davranışlarındaki benzerlikler sosyal baskı sonucunda oluşmaktadır.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Zimbardo'nun hapishane deneyinden kesin olarak çıkarılabilecek sonuçlardandır?
II. İnsanlar kendi kişilik özellikleri ya da yapıları dolayısıyla değil, içinde
bulundukları ortamın gerekleri uyarınca kötülük yapabilirler.
III. İnsanların davranışlarındaki benzerlikler sosyal baskı sonucunda oluşmaktadır.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Zimbardo'nun hapishane deneyinden kesin olarak çıkarılabilecek sonuçlardandır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Bu çalışmadaki bulguları, bireylerin davranışlarının diğerleri tarafından direkt olarak etkilemesinin bir sonucu olarak açıklamak pek akla yakın değildir.
Ortama ilişkin faktörlerin insanların davranışlarında benzerlikler yaratmasına rağmen bunların sosyal baskı sonucu ortaya çıktığını söylemek zordur.
Bu daha sonra itaat çalışmasında karşımıza çıkacak olan “kötülüğün sıradanlığı” olgusu ile de açıklanabilir. Kısaca insanlar kendi kişilik özellikleri ya da yapıları dolayısıyla değil, içinde bulundukları ortamın gerekleri uyarınca kötülük yapabilirler.
Yalnızca II numaralı maddede verilen bilgi doğrudur. Doğru cevap B seçeneğidir.
Ortama ilişkin faktörlerin insanların davranışlarında benzerlikler yaratmasına rağmen bunların sosyal baskı sonucu ortaya çıktığını söylemek zordur.
Bu daha sonra itaat çalışmasında karşımıza çıkacak olan “kötülüğün sıradanlığı” olgusu ile de açıklanabilir. Kısaca insanlar kendi kişilik özellikleri ya da yapıları dolayısıyla değil, içinde bulundukları ortamın gerekleri uyarınca kötülük yapabilirler.
Yalnızca II numaralı maddede verilen bilgi doğrudur. Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 64
I. Mola süreleri
II. Patrona hitap biçimi
III. Hastalık izni
IV. İşe geç kalındığında ne yapılması gerektiği
Yukarıdakilerden hangileri informel kurallar arasında yer alır?
II. Patrona hitap biçimi
III. Hastalık izni
IV. İşe geç kalındığında ne yapılması gerektiği
Yukarıdakilerden hangileri informel kurallar arasında yer alır?
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve III
C
II ve IV
D
III ve IV
E
II, III ve IV
Açıklama:
Her işyerinin formel çalışma kuralları vardır (mesai saatleri, mola süreleri, fazla mesai, hastalık izni, yıllık izin vb.).
Fakat en az bunlar kadar önemli olan informel kurallar vardır. O işyerine alışmak demek hangi davranışların onay gördüğü ya da görmediğine (patrona ve çalışma arkadaşlarına nasıl hitap edileceği, işe geç kalındığında ne yapılacağı, görevle ilgili bir aksaklık durumunda problemin nasıl çözüleceği vb.) ilişkin belirli bir anlayış geliştirmek anlamına gelir.
II ve IV numaralı maddelerde verilenler informel kurallar kapsamındadır. Doğru cevap C seçeneğidir.
Fakat en az bunlar kadar önemli olan informel kurallar vardır. O işyerine alışmak demek hangi davranışların onay gördüğü ya da görmediğine (patrona ve çalışma arkadaşlarına nasıl hitap edileceği, işe geç kalındığında ne yapılacağı, görevle ilgili bir aksaklık durumunda problemin nasıl çözüleceği vb.) ilişkin belirli bir anlayış geliştirmek anlamına gelir.
II ve IV numaralı maddelerde verilenler informel kurallar kapsamındadır. Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 65
I. Belirsiz durumlarda başkaları bilgi kaynağı haline gelebilmektedir.
II. İnsanlar kendi kişilik özellikleri ya da yapıları dolayısıyla değil, içinde bulundukları ortamın gerekleri uyarınca kötülük yapabilirler.
III. İnsanlar kendileri için doğru ve uygun davranışı belirleme konusunda sıkıntı yaşadıklarında başkalarını referans alarak norm oluşturlar.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Sherif’in otokinetik etki deneyinden çıkarılabilecek sonuçlardandır?
II. İnsanlar kendi kişilik özellikleri ya da yapıları dolayısıyla değil, içinde bulundukları ortamın gerekleri uyarınca kötülük yapabilirler.
III. İnsanlar kendileri için doğru ve uygun davranışı belirleme konusunda sıkıntı yaşadıklarında başkalarını referans alarak norm oluşturlar.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Sherif’in otokinetik etki deneyinden çıkarılabilecek sonuçlardandır?
Seçenekler
A
Yalnız II
B
Yalnız III
C
I ve II
D
I ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Belirsiz durumlarda başkalarının nasıl bilgi kaynağı hâline geldiği Muzafer Sherif tarafından gerçekleştirilen otokinetik etki deneylerinde gösterilmiştir.
Sherif’in otokinetik etki deneyine dayanılarak, insanların kendileri için doğru ve uygun davranışı belirleme konusunda sıkıntı yaşadıklarında başkalarını referans alarak norm oluşturmalarının ve bu norma uymalarının gayet akla yatkın olduğu ileri sürülmektedir.
II. numaralı maddede verilen bilgi Zimbardo'nun hapishane deneyinden çıkarılabilecek bir sonuçtur. Bu nedenle doğru cevap I ve III numaralı maddeleri içeren D seçeneğidir.
Sherif’in otokinetik etki deneyine dayanılarak, insanların kendileri için doğru ve uygun davranışı belirleme konusunda sıkıntı yaşadıklarında başkalarını referans alarak norm oluşturmalarının ve bu norma uymalarının gayet akla yatkın olduğu ileri sürülmektedir.
II. numaralı maddede verilen bilgi Zimbardo'nun hapishane deneyinden çıkarılabilecek bir sonuçtur. Bu nedenle doğru cevap I ve III numaralı maddeleri içeren D seçeneğidir.
Soru 66
Deneklerden tüm deney serisinde yapmaları istenen görev çok basittir: X çizgisinin A, B, C çizgilerinden hangisine eşit olduğu sorusunu cevaplamak. Deneklere tek tek bireyler olarak bu soru sorulduğunda, verdikleri toplam cevapların %98’i doğrudur. Kontrol koşulu hariç diğer tüm deney serisinde katılımcılar cevaplarını bir grup içinde vermişlerdir. Gruplarda sadece bir kişi gerçek denek, geri kalan denekler denek rolü yapan sahte deneklerdir. Gerçek denek soruyu her zaman ya sonuncu ya da sonuncudan bir önceki pozisyonda cevaplar. Sahte denekler daha önce kararlaştırıldığı üzere yanlış cevaplardan birini seçer. Deneyin sonucunda deneklerin %50’si ise 6 ve daha fazla denemeden sonra grubun (çoğunluğun) yanlış cevabına uyma göstermiştir.
Yukarıda açıklanan deney aşağıdakilerden hangisidir?
Yukarıda açıklanan deney aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Zimbardo'nun hapishane deneyi
B
Sherif'in otokinetik etki deneyi
C
Milgram'ın itaat deneyi
D
Bandura'nın bobo doll deneyi
E
Asch'in konformite deneyi
Açıklama:
Asch’ın “çizgiler deneyi” adı verilen bu deney serisi klasik konformite deneyleri olarak bilinir. Bu laboratuvar deneylerinde Asch basit bir algısal uyarıcı kullanmıştır: Birinin üzerinde tek bir X çizgisinin bulunduğu bir kart ve üzerinde A, B, C çizgilerinin bulunduğu başka bir kart. A, B, C çizgilerinden sadece biri, C çizgisi, diğer karttaki X çizgisiyle çok açık bir biçimde eşit uzunluktadır. Deneklerden tüm deney serisinde yapmaları istenen görev çok basittir: X çizgisinin A, B, C çizgilerinden hangisine eşit olduğu sorusunu cevaplamak. Deneklere tek tek bireyler olarak bu soru sorulduğunda, verdikleri toplam cevapların %98’i doğrudur. Kontrol koşulu hariç diğer tüm deney serisinde katılımcılar cevaplarını bir grup içinde vermişlerdir. Gruplarda sadece bir kişi gerçek denek, geri kalan denekler denek rolü yapan sahte deneklerdir. Gerçek denek soruyu her zaman ya sonuncu ya da sonuncudan bir önceki pozisyonda cevaplar. Sahte denekler daha önce kararlaştırıldığı üzere yanlış cevaplardan birini seçer. Deneyin sonucunda deneklerin %50’si ise 6 ve daha fazla denemeden sonra grubun (çoğunluğun) yanlış cevabına uyma göstermiştir.
Doğru cevap E seçeneğidir.
Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 67
I. Grup büyüklüğü verilmesi gereken sosyal yargının kolay olduğu durumlarda önemlidir.
II. Konformitenin azalması için söz birliğinin sadece doğru cevapla değil her
durumda bozulması önemlidir.
III. Bireyci kültürlerde insanlar kişisel çıkarlarını grup çıkarlarının önüne koymaktadır.
Yukarıdaki bilgilerden doğru olanlar aşağıdakilerden hangisinde eksiksiz verilmiştir?
II. Konformitenin azalması için söz birliğinin sadece doğru cevapla değil her
durumda bozulması önemlidir.
III. Bireyci kültürlerde insanlar kişisel çıkarlarını grup çıkarlarının önüne koymaktadır.
Yukarıdaki bilgilerden doğru olanlar aşağıdakilerden hangisinde eksiksiz verilmiştir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız III
C
I ve II
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Araştırmalar grup büyüklüğünün verilmesi gereken sosyal yargının kolay olduğu durumlarda önemli olduğunu, ama belirsiz durumlarda görece önemsiz olduğunu göstermiştir.
Konformitenin azalması için sadece söz birliğinin doğru cevapla değil ama her durumda bozulmasının önemli olduğu sonucuna varılabilir.
Bireyci kültürlerde insanlar kişisel çıkarlarını grup çıkarlarının önüne koymaktadır.
Görüldüğü üzere tüm maddelerde verilen bilgiler doğrudur. Bu nedenle doğru cevap E seçeneğidir.
Konformitenin azalması için sadece söz birliğinin doğru cevapla değil ama her durumda bozulmasının önemli olduğu sonucuna varılabilir.
Bireyci kültürlerde insanlar kişisel çıkarlarını grup çıkarlarının önüne koymaktadır.
Görüldüğü üzere tüm maddelerde verilen bilgiler doğrudur. Bu nedenle doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 68
I. Bireyci kültürlerdeki insanlar toplulukçu kültürlere göre kendi gruplarına uymaya daha fazla eğilimlidir.
II. İçgrup kişinin kendini ait hissettiği/ait olduğu gruptur.
III. Yüksek özel benlik-farkındalığı konformite düzeyini azaltır.
IV. Konformite-karşıtlığı sosyal baskıya direnerek, sosyal baskının “yapma” dediği davranışı yapmak ya da “yap” dediği davranışı yapmamaktır.
Yukarıdaki bilgilerden doğru olanlar aşağıdakilerden hangisinde eksiksiz verilmiştir?
II. İçgrup kişinin kendini ait hissettiği/ait olduğu gruptur.
III. Yüksek özel benlik-farkındalığı konformite düzeyini azaltır.
IV. Konformite-karşıtlığı sosyal baskıya direnerek, sosyal baskının “yapma” dediği davranışı yapmak ya da “yap” dediği davranışı yapmamaktır.
Yukarıdaki bilgilerden doğru olanlar aşağıdakilerden hangisinde eksiksiz verilmiştir?
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve III
C
I, II ve III
D
II, III ve IV
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
Toplulukçu kültürlerdeki insanlar bireyci kültürlere göre kendi gruplarına uymaya daha fazla eğilimlidir.
İçgrup kişinin kendini ait hissettiği/ait olduğu, dışgrup ise kişinin ait hissetmediği/ait olmadığı gruptur.
Yüksek özel benlik-farkındalığı konformite düzeyini azaltır, yüksek kamusal benlik-farkındalığı konformite düzeyini arttırır.
Konformite-karşıtlığı sosyal baskıya direnerek, sosyal baskının “yapma” dediği davranışı yapmak ya da “yap” dediği davranışı yapmamaktır.
Görüldüğü üzere yalnızca I numaralı maddede verilen bilgi yanlıştır. Bu nedenle doğru cevap D seçeneğidir.
İçgrup kişinin kendini ait hissettiği/ait olduğu, dışgrup ise kişinin ait hissetmediği/ait olmadığı gruptur.
Yüksek özel benlik-farkındalığı konformite düzeyini azaltır, yüksek kamusal benlik-farkındalığı konformite düzeyini arttırır.
Konformite-karşıtlığı sosyal baskıya direnerek, sosyal baskının “yapma” dediği davranışı yapmak ya da “yap” dediği davranışı yapmamaktır.
Görüldüğü üzere yalnızca I numaralı maddede verilen bilgi yanlıştır. Bu nedenle doğru cevap D seçeneğidir.
Soru 69
Konformite ve itaat arasındaki farka ilişkin aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Konformitenin gerçekleşmesi hiyerarşik bir ilişkiyi zorunlu kılar.
B
İtaatte hem sosyal etkinin kaynağı hem de sosyal etkiye maruz kalan aynı davranışı sergiler.
C
İtaat söz konusu olduğunda güç kullanımı açıktır.
D
Konformitede güç kullanımı direkttir.
E
Konformitede emri yerine getiren bir davranış sergiler ama emri veren o davranışı yapmaz.
Açıklama:
Konformitenin gerçekleşmesi hiyerarşik bir ilişkiyi zorunlu kılmaz.
Konformitede hem sosyal etkinin kaynağı hem de sosyal etkiye maruz kalan aynı davranışı sergiler.
İtaat söz konusu olduğunda güç kullanımı açık ve direkt bir biçimde gerçekleşir.
Konformitede güç kullanımı daha gizli ve dolaylıdır.
İtaat tanımı gereği hiyerarşik bir ilişkiyi, yani asimetrik bir güç ilişkisini zorunlu kılar: Bir emreden vardır, bir de emri yerine getiren. Emri yerine getiren bir davranış sergiler ama emri veren o davranışı yapmaz.
Görüldüğü üzere C seçeneğinde verilen bilgi doğrudur.
Konformitede hem sosyal etkinin kaynağı hem de sosyal etkiye maruz kalan aynı davranışı sergiler.
İtaat söz konusu olduğunda güç kullanımı açık ve direkt bir biçimde gerçekleşir.
Konformitede güç kullanımı daha gizli ve dolaylıdır.
İtaat tanımı gereği hiyerarşik bir ilişkiyi, yani asimetrik bir güç ilişkisini zorunlu kılar: Bir emreden vardır, bir de emri yerine getiren. Emri yerine getiren bir davranış sergiler ama emri veren o davranışı yapmaz.
Görüldüğü üzere C seçeneğinde verilen bilgi doğrudur.
Soru 70
I. Azınlığın çoğunluğu etkilemesi için hem zaman içerisinde hem de grup üyeleri arasında tutarlılık gereklidir.
II. Azınlık çoğunluğu etkileyebilmek için katı bir tutum sergilemelidir.
III. Farklı süreç modeline göre azınlık etkisi, otomatik bir süreç sonucunda ortaya çıkar.
Yukarıda azınlık etkisine ilişkin verilen bilgilerden hangisi ya da hangileri doğrudur?
II. Azınlık çoğunluğu etkileyebilmek için katı bir tutum sergilemelidir.
III. Farklı süreç modeline göre azınlık etkisi, otomatik bir süreç sonucunda ortaya çıkar.
Yukarıda azınlık etkisine ilişkin verilen bilgilerden hangisi ya da hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Azınlık çoğunluğu etkilemek istiyorsa tutarlı davranmalıdır. Tutarlılık hem zaman içinde hem de grup üyeleri arasındaki tutarlılık olarak anlaşılmalıdır.
Azınlık grubu çoğunluk grubuyla tüm müzakere yollarını kapatmışsa ve bu konuda çok katı ise çoğunluk tarafından dogmatik görünür ve reddedilir. Diğer taraftan çok esnek olursa bu kez tutarsızlıkla suçlanabilir ve aşırı esneklikten dolayı çoğunlukla arasındaki farkı ortaya koyamaz. Bu nedenle azınlık grubu katılık/ esneklik ekseninde dengeyi tutturmak zorundadır.
Farklı süreç modeline göre azınlık etkisi, çoğunluk etkisinde olduğu gibi otomatik bir süreç sonucunda ortaya çıkmaz.
Görüldüğü üzere yalnızca I numaralı maddede verilen bilgi doğrudur. Bu nedenle doğru cevap A seçeneğidir.
Azınlık grubu çoğunluk grubuyla tüm müzakere yollarını kapatmışsa ve bu konuda çok katı ise çoğunluk tarafından dogmatik görünür ve reddedilir. Diğer taraftan çok esnek olursa bu kez tutarsızlıkla suçlanabilir ve aşırı esneklikten dolayı çoğunlukla arasındaki farkı ortaya koyamaz. Bu nedenle azınlık grubu katılık/ esneklik ekseninde dengeyi tutturmak zorundadır.
Farklı süreç modeline göre azınlık etkisi, çoğunluk etkisinde olduğu gibi otomatik bir süreç sonucunda ortaya çıkmaz.
Görüldüğü üzere yalnızca I numaralı maddede verilen bilgi doğrudur. Bu nedenle doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 71
Başka insanların gerçek ya da hayali etkileri sonucunda kişinin davranışının değişmesine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Uyma
B
Özenme
C
Değişme
D
Farklılaşma
E
Etkilenme
Açıklama:
Görgül düzeyde sosyal etki ya da diğer bir deyişle uyma davranışı bireyin grup karşısında nasıl davrandığıyla ilgilenir. Uyma başka insanların gerçek ya da hayali etkileri sonucunda kişinin davranışının değişmesidir.
Soru 72
Aşağıdaki hangi olaydan itibaren birey ve insanların diğer insanlardan nasıl etkinlendiği konusu sosyal psikolojinin ilgi alanı haline gelmiştir?
Seçenekler
A
1. Dünya Savaşı
B
Büyük Buhran
C
Doğal Afetler
D
2. Dünya Savaşı
E
Berlin Duvarının Yıkılışı
Açıklama:
2. dünya savaşından itibaren birey ve insanların diğer insanlardan nasıl etkinlendiği konusu sosyal psikolojinin ilgi alanı haline gelmiştir.
Soru 73
Muzafer Sherif belirsiz durumlarda başkalarının nasıl bilgi kaynağı hâline geldiğini aşağıdaki deneylerden hangisinde göstermiştir?
Seçenekler
A
Robbers Cave Deneyi
B
Stanford Hapishane Deneyi
C
Otokinetik Etki Deneyi
D
Hafıza Manipülasyonu Deneyi
E
Uyum Deneyi
Açıklama:
Belirsiz durumlarda başkalarının nasıl bilgi kaynağı hâline geldiği Muzafer Sherif tarafından
gerçekleştirilen otokinetik etki deneylerinde gösterilmiştir.
gerçekleştirilen otokinetik etki deneylerinde gösterilmiştir.
Soru 74
Otokinetik Etki Deneyleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
Deneklerden 5 metre uzaklıktaki ışığa odaklanmaları istenmiştir.
B
Otokinetik etki adı verilen olgu fizikten alınarak sosyal psikoloji deneyine uyarıcı olarak taşınmıştır.
C
Deneyde sorulan sorunun doğru bir cevabı yoktur.
D
Deneklerin odaklandığı ışık sabit değildir.
E
Otokinetik etki deneyleri norm kurmanın doğasına ilişkin fikir geliştirmeye zemin hazırlamıştır.
Açıklama:
Tamamen karanlık bir odada tek bir ışık kaynağına baktığınızda onu sabit bir ışık kaynağı olarak değil, hareket eden bir ışık çizgisi olarak algılarsınız. Diğer bir deyişle Sherif’in deneklere sorduğu
sorunun doğru cevabı yoktur. Zira ışık sabittir.
sorunun doğru cevabı yoktur. Zira ışık sabittir.
Soru 75
1950’lerin ilk yarısında Asch’ın “çizgiler deneyi” adı verilen deney serisi klasik ................ deneyleri olarak bilinir.
Cümledeki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Cümledeki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Konformite
B
Otokinetik Etki
C
Hapishane
D
İtaat
E
Spotlight Etki
Açıklama:
1950’lerin ilk yarısında Asch’ın “çizgiler deneyi” adı verilen bu deney serisi klasik konformite deneyleri olarak bilinir.
Soru 76
Başka insanların gerçek ya da hayali etkileri sonucunda kişinin davranışının
değişmesi durumu aşağıdakilerden hangisidir?
değişmesi durumu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Uyma
B
Engelleme
C
Teşvik etme
D
Model alma
E
Bilişsel çelişki
Açıklama:
Görgül düzeyde sosyal etki ya da diğer bir deyişle uyma davranışı bireyin grup karşısında nasıl davrandığıyla ilgilenir. Bu bağlamda, sosyal etkinin ya da uyma davranışının gerçekleşmesi şöyle betimlenir: Başlangıçta gruptan farklı düşünen ya
da davranan birey grupla karşılaştığında, kendi düşünce ya da davranışını terk edip grup doğrultusunda davranış gösteriyorsa sosyal etki gerçekleşmiş
demektir. Yani uyma; başka insanların gerçek ya da hayali etkileri sonucunda kişinin davranışının değişmesidir.
da davranan birey grupla karşılaştığında, kendi düşünce ya da davranışını terk edip grup doğrultusunda davranış gösteriyorsa sosyal etki gerçekleşmiş
demektir. Yani uyma; başka insanların gerçek ya da hayali etkileri sonucunda kişinin davranışının değişmesidir.
Soru 77
I. Deney, sosyal rolleri içselleştirdiğimiz için sosyal baskı hissetmeksizin rollerimizin gereğini yaparız sonucunu desteklemektedir.
II. Deney öncesinde gardiyanlar grubuna sadece fiziksel şiddet kullanabilecekleri söylenmiştir.
III. Deneyde gardiyanlardan tek beklenen hapishaneyi sorunsuz bir biçimde yönetmeleridir.
Zimbardo’nun “hapishane deneyi” ne ilişkin yukarıdakilerden hangileri doğrudur?
II. Deney öncesinde gardiyanlar grubuna sadece fiziksel şiddet kullanabilecekleri söylenmiştir.
III. Deneyde gardiyanlardan tek beklenen hapishaneyi sorunsuz bir biçimde yönetmeleridir.
Zimbardo’nun “hapishane deneyi” ne ilişkin yukarıdakilerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve III
C
II ve III
D
I, II ve III
E
Yalnızca II
Açıklama:
Rolün kendisi tarafından uygulanan farklı derecelerde bir baskı ya da etkiden söz edilebilir. Bunun en iyi örneklerinden biri Zimbardo’nun hapishane deneyidir.
Deney öncesinde gardiyanlar grubuna herhangi bir özel yönerge verilmemiş, sadece fiziksel şiddet kullanılamayacağı söylenmiştir. Onlardan tek beklenen hapishaneyi sorunsuz bir biçimde yönetmeleridir. Zimbardo’nun kendisi de deneyde hapishane müfettişi olarak görev almıştır.
Deney öncesinde gardiyanlar grubuna herhangi bir özel yönerge verilmemiş, sadece fiziksel şiddet kullanılamayacağı söylenmiştir. Onlardan tek beklenen hapishaneyi sorunsuz bir biçimde yönetmeleridir. Zimbardo’nun kendisi de deneyde hapishane müfettişi olarak görev almıştır.
Soru 78
I. Karanlık oda deneyleri olarak da bilinir.
II. Sherif ilk sosyal etki deneyinde denekleri tek tek karanlık odaya alarak, denekten 5 metre uzakta olan ışığa odaklanmalarını istemiştir.
III. İlk deneyde Sherif deneklerin ışığın ne kadar hareket ettiğine ilişkin tahminlerini sormuştur.
IV. Sherif’e göre her bir denek ışığın hareketini yorumlamak için örtük bir kural geliştirmiştir fakat ışığın hareketine ilişkin verdikleri her yargıda bu kural tutarlılıkla uygulanmamıştır.
Muzafer Sherif’in otokinetik etki deneylerine ilişkin yukarıdakilerden hangileri doğrudur?
II. Sherif ilk sosyal etki deneyinde denekleri tek tek karanlık odaya alarak, denekten 5 metre uzakta olan ışığa odaklanmalarını istemiştir.
III. İlk deneyde Sherif deneklerin ışığın ne kadar hareket ettiğine ilişkin tahminlerini sormuştur.
IV. Sherif’e göre her bir denek ışığın hareketini yorumlamak için örtük bir kural geliştirmiştir fakat ışığın hareketine ilişkin verdikleri her yargıda bu kural tutarlılıkla uygulanmamıştır.
Muzafer Sherif’in otokinetik etki deneylerine ilişkin yukarıdakilerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I ve IV
B
I, II ve IV
C
I, II ve III
D
II, III ve IV
E
III ve IV
Açıklama:
Muzafer Sherif’in otokinetik etki deneyleri karanlık oda deneyleri olarak da bilinir. Sherif otokinetik etki adı verilen olguyu fizikten alarak sosyal psikoloji deneyine uyarıcı olarak taşımıştır. Tamamen karanlık bir odada tek bir ışık kaynağına baktığınızda onu sabit bir ışık kaynağı olarak değil, hareket eden bir ışık çizgisi olarak algılarsınız. Bu kişiden kişiye değişen öznel yargıya bağlı bir olgu değil, olgunun kendisinden kaynaklanan bir yanılsamadır. Bunun nedeni ışığı sabit olarak algılamaya izin verecek bir referans noktasının olmamasıdır. Sherif ilk sosyal etki deneyinde denekleri tek tek karanlık odaya alarak, denekten 5 metre uzakta olan ışığa odaklanmalarını istemiştir. Karanlık odaya giren her denek hareket eden bir ışık görmüştür. Bu ilk deneyde Sherif deneklerin ışığın ne kadar hareket ettiğine ilişkin tahminlerini sormuştur. Sherif’e göre her bir denek ışığın hareketini yorumlamak için örtük bir kural geliştirmiş ve ışığın
hareketine ilişkin verdikleri her yargıda bu kuralı daha fazla tutarlılıkla uygulamışlardır.
hareketine ilişkin verdikleri her yargıda bu kuralı daha fazla tutarlılıkla uygulamışlardır.
Soru 79
I. Asch insanların kendileri için doğru ve uygun davranışı bildiklerinde ve bu konuda kendilerinden emin olduklarında, başkalarının davranışlarının etkisiz olacağını öngörüsünü test etmek için bir deneysel durum yaratmıştır.
II. Bu deneylerde Asch’in amacı yanlış cevap veren çoğunluğun gerçek denekler üzerinde etkisinin olup olmadığını görmektir.
III. Doğru cevap çok ortada ve açık olduğu için Asch gerçek deneklerin çoğunluktan etkilenmeyecekleri beklentisindeydi.
IV. Deney sonuçları Asch’ın beklentisini doğrulamıştır.
Asch’ın Çizgiler Deneyi' ne ilişkin yukarıda verilenlerden hangileri doğrudur?
II. Bu deneylerde Asch’in amacı yanlış cevap veren çoğunluğun gerçek denekler üzerinde etkisinin olup olmadığını görmektir.
III. Doğru cevap çok ortada ve açık olduğu için Asch gerçek deneklerin çoğunluktan etkilenmeyecekleri beklentisindeydi.
IV. Deney sonuçları Asch’ın beklentisini doğrulamıştır.
Asch’ın Çizgiler Deneyi' ne ilişkin yukarıda verilenlerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I, II ve III
B
I, II ve IV
C
I, III ve IV
D
II ve IV
E
III ve IV
Açıklama:
Asch, insanların kendileri için doğru ve uygun davranışı bildiklerinde ve bu konuda kendilerinden emin olduklarında, başkalarının davranışlarının etkisiz olacağını öngörmüştür. Bu öngörüyü test etmek için bir deneysel durum yaratmıştır. Bu deneylerde Asch’in amacı yanlış cevap veren çoğunluğun gerçek denekler üzerinde etkisinin olup olmadığını görmektir. Doğru cevap çok ortada ve açık olduğu için Asch gerçek deneklerin çoğunluktan etkilenmeyecekleri beklentisindeydi. Deney sonuçları Asch’ın beklentisini karşılamadı. Deneye katılan naif denekler arasında büyük bireysel farklılıklar görülmüştür. Deneklerin %25’i tüm denemelerde gruba uyma göstermemiş, %5’i tüm denemelerde gruba, yani çoğunluğa uyma göstermiş, %50’si ise 6 ve daha fazla denemeden sonra grubun (çoğunluğun) yanlış cevabına uyma göstermiştir. Bu standart deney koşulunda elde edilen ortalama uyma oranı %33’tür.
Soru 80
I. Grubun büyüklüğü
II. Grupta söz birliği
III. Benlik farkındalığı
Yukarıdakilerden hangileri konformiteyi etkileyen durumsal faktörler arasında yer alır?
II. Grupta söz birliği
III. Benlik farkındalığı
Yukarıdakilerden hangileri konformiteyi etkileyen durumsal faktörler arasında yer alır?
Seçenekler
A
Yalnızca III
B
I ve II
C
I ve III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Konformiteyi etkileyen faktörler durumsal ve kişisel faktörler olarak ikiye ayrılabilir. Durumsal faktörler grubun büyüklüğü ve grupta söz birliğinin etkisidir. Ayrıca kültürler arası farklılıklar ve toplumsal cinsiyet farklılıkları da buna dâhil edilebilir. Kişisel faktörler içinde benlik-farkındalığı, benliksunumu ve kişisel kontrol ihtiyacı sayılabilir.
Soru 81
I. Kültürler arası farklılıklar
II. Benlik farkındalığı
III. Benlik sunumu
Yukarıdakilerden hangileri konformiteyi etkileyen kişisel faktörler arasında yer almaktadır?
II. Benlik farkındalığı
III. Benlik sunumu
Yukarıdakilerden hangileri konformiteyi etkileyen kişisel faktörler arasında yer almaktadır?
Seçenekler
A
Yalnızca I
B
I ve II
C
I ve III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Konformiteyi etkileyen faktörler durumsal ve kişisel faktörler olarak ikiye ayrılabilir. Durumsal faktörler grubun büyüklüğü ve grupta söz birliğinin etkisidir. Ayrıca kültürler arası farklılıklar ve toplumsal cinsiyet farklılıkları da buna dâhil edilebilir.
Kişisel faktörler içinde benlik-farkındalığı, benliksunumu ve kişisel kontrol ihtiyacı sayılabilir.
Kişisel faktörler içinde benlik-farkındalığı, benliksunumu ve kişisel kontrol ihtiyacı sayılabilir.
Soru 82
I. Sosyal baskıya direnerek, sosyal baskının “yapma” dediği davranışı yapmak ya da “yap” dediği davranışı yapmamaktır.
II. Tüm sosyal bağlamlarda genellikle psikolojik tepkisellikten dolayı sosyal etkiye
karşı çıkmaktır.
III. Kişinin sosyal etkiye direnmesinin sadece kendisinin o davranışı gerçekten yapmak istemesidir.
Konformite-karşıtlığına ilişkin yukarıdakilerden hangileri doğrudur?
II. Tüm sosyal bağlamlarda genellikle psikolojik tepkisellikten dolayı sosyal etkiye
karşı çıkmaktır.
III. Kişinin sosyal etkiye direnmesinin sadece kendisinin o davranışı gerçekten yapmak istemesidir.
Konformite-karşıtlığına ilişkin yukarıdakilerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnızca III
B
I ve II
C
I ve III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
İki tür konformite dışı davranış vardır: bağımsızlık ve konformite-karşıtı davranış. Bağımsızlıktan kastedilen kişinin sosyal etkiye direnmesinin sadece kendisinin o davranışı gerçekten yapmak istemesidir. Oysa konformite-karşıtlığı sosyal baskıya direnerek, sosyal baskının “yapma” dediği davranışı yapmak ya da “yap” dediği davranışı yapmamaktır. Burada sosyal baskıya uyma olmasa bile sosyal baskının kaynağı hâlâ o kişi için bir referans noktasıdır. Tüm sosyal bağlamlarda genellikle psikolojik tepkisellikten dolayı sosyal etkiye karşı çıkmaktır.
Soru 83
I. Kurbanla öğretmen denek arasındaki fiziksel mesafe
II. Otoritenin meşruiyeti
III. Grup baskısı
Yukarıdakilerden hangisi Milgram deneylerinde itaat koşullarını etkileyen faktörler arasında yer alır?
II. Otoritenin meşruiyeti
III. Grup baskısı
Yukarıdakilerden hangisi Milgram deneylerinde itaat koşullarını etkileyen faktörler arasında yer alır?
Seçenekler
A
YalnIzca III
B
I ve II
C
I ve III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Milgram deneylerinde itaat koşullarını etkileyen 4 faktör şu şekildedir;
- Kurbanla öğretmen denek arasındaki fiziksel mesafe
- Öğretmen denekle otorite arasındaki fiziksel mesafe
- Otoritenin meşruiyeti
- Grup baskısı.
Soru 84
I. Normatif sosyal etki bir kişinin bir kişi ya da bir gruba ödül almak ya da cezadan kaçınmak için konformite ya da itaat gösterdiğinde gerçekleşen bir etki türüdür.
II. Normatif etki sonucu ortaya çıkan davranışlar konformite gösterilen grup ve itaat edilen otorite figürü fiziksel olarak aynı ortamdayken gösterilir.
III. Grup ya da otorite figürü orada olmadığında da bu davranışlar devam eder.
Normatif sosyal etkiyen ilişkin yukarıdakilerden hangileri doğrudur?
II. Normatif etki sonucu ortaya çıkan davranışlar konformite gösterilen grup ve itaat edilen otorite figürü fiziksel olarak aynı ortamdayken gösterilir.
III. Grup ya da otorite figürü orada olmadığında da bu davranışlar devam eder.
Normatif sosyal etkiyen ilişkin yukarıdakilerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnızca III
B
I ve II
C
I ve III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Normatif sosyal etki bir kişinin bir kişi ya da bir gruba ödül almak ya da cezadan kaçınmak için konformite ya da itaat gösterdiğinde gerçekleşen bir etki türüdür. Asch’ın deneyi açıkça normatif etki üretmiştir. Çünkü hatırlayacağınız gibi gerçek denekler grup tarafından dışlanmamak ve alay edilmemek için çoğunluğa konformite yoluyla uyma
göstermişlerdir. Normatif etki sonucu ortaya çıkan davranışlar konformite gösterilen grup ve itaat edilen otorite figürü fiziksel olarak aynı ortamdayken gösterilir. Grup ya da otorite figürü orada olmadığında bu davranışlar ortadan kalkar. Çünkü bu uyma davranışları sadece ödül ve ceza verebilecek grup ya da otorite olduğu için gerçekleştirilir.
göstermişlerdir. Normatif etki sonucu ortaya çıkan davranışlar konformite gösterilen grup ve itaat edilen otorite figürü fiziksel olarak aynı ortamdayken gösterilir. Grup ya da otorite figürü orada olmadığında bu davranışlar ortadan kalkar. Çünkü bu uyma davranışları sadece ödül ve ceza verebilecek grup ya da otorite olduğu için gerçekleştirilir.
Soru 85
I. Uyma
II. Norm oluşması
III. Yenilik
IV. Değişim
Yukarıdakilerden hangileri Moscovici'nin ileri sürdüğü farklı sosyal etki türleri arasında yer alır?
II. Norm oluşması
III. Yenilik
IV. Değişim
Yukarıdakilerden hangileri Moscovici'nin ileri sürdüğü farklı sosyal etki türleri arasında yer alır?
Seçenekler
A
I, II ve III
B
I, II ve IV
C
I, III ve IV
D
II, III ve IV
E
III ve IV
Açıklama:
Moscovici üç farklı sosyal etki türünden bahseder: uyma, norm oluşması ve yenilik. Uyma çoğunluğun azınlığı ikna etmesiyle ya da kendi fikrini benimsetmesiyle sağlanan bir çoğunluk etkisidir. Norm oluşması karşılıklı uzlaşmayla grupların birbirine yaklaşmasını ifade eder. Yenilik ise azınlık grubunun görüşlerini çoğunluğa benimsetmek için çatışma yaratmasıdır (Bu bağlamda çatışma, şiddet anlamına gelmez).
Soru 86
Aşağıdakilerden hangisi konformiteyi etkileyen unsurlardan biridir?
Seçenekler
A
Grubun büyüklüğü
B
Grup üyelerinin mesleği
C
Kişisel talepler
D
Grup üyelerinin yaşı
E
Grup üyelerinin medeni hali
Açıklama:
Konformiteyi etkileyen faktörler durumsal ve kişisel faktörler olarak ikiye ayrılabilir. Durumsal
faktörler grubun büyüklüğü ve grupta söz birliğinin etkisidir. Ayrıca kültürler arası farklılıklar ve toplumsal cinsiyet farklılıkları da buna dâhil edilebilir. Kişisel faktörler içinde benlik-farkındalığı, benlik sunumu ve kişisel kontrol ihtiyacı sayılabilir.
faktörler grubun büyüklüğü ve grupta söz birliğinin etkisidir. Ayrıca kültürler arası farklılıklar ve toplumsal cinsiyet farklılıkları da buna dâhil edilebilir. Kişisel faktörler içinde benlik-farkındalığı, benlik sunumu ve kişisel kontrol ihtiyacı sayılabilir.
Soru 87
İtaat tanımı gereği ............. bir ilişkiyi, yani asimetrik bir .... ilişkisini zorunlu kılar.
Cümledeki boşluklara aşağıdakilerden hangi ikili gelmelidir?
Cümledeki boşluklara aşağıdakilerden hangi ikili gelmelidir?
Seçenekler
A
Hiyerarşik - Güç
B
Serbest - İnsan
C
Zorunlu - Arkadaş
D
Sağlıklı - İnsan
E
Güçlü - Değerler
Açıklama:
İtaat tanımı gereği hiyerarşik bir ilişkiyi, yani asimetrik bir güç ilişkisini zorunlu kılar.
Soru 88
Milgram'ın itaat deneyi aşağıdakilerden hangisini ölçmek için yapılmıştır?
Seçenekler
A
Sporun toplum üzerindeki etkisi
B
Maddi koşulların insan ilişkilerine etkisi
C
Çevresel koşulların öğrenme üzerindeki etkisi
D
Edimsel koşullanmanın hayvanlar üzerindeki etkisi
E
Cezanın öğrenme üzerindeki etkisi
Açıklama:
Milgram’ın itaat deneyi için yerel gazetede cezanın öğrenme üzerindeki etkisinin araştırılacağı bir deneyde yer almak üzere gönüllüler arandığı ilanı verilmiş ve bu ilan için başvuran adaylardan çeşitli mesleklerden (işçi, işadamı vb.) 20 ile 50 yaş arasında 40 kişi denek olarak seçilmiştir.
Soru 89
- Tutarlılık
- Baskıcılık
- Özerklik
- Katılık / Esneklik
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
II, III
E
I, III, IV
Açıklama:
Moscovici, azınlığın çoğunluğu etkilemesinin belki kolay değil ama mümkün olduğunu ileri sürmektedir.nBunu gerçekleştirebilmesi için azınlığın belirli bir davranış tarzına sahip olması gerekir.
Moskociye göre, eğer azınlık çoğunluğu etkilemek istiyorsa tutarlı davranmalıdır. Tutarlılık hem zaman içinde hem de grup üyeleri arasındaki tutarlılık olarak anlaşılmalıdır. Zaman içinde tutarlılıktan azınlık grubunun aynı şeyleri sürekli tekrarlaması değil, çoğunluk üzerinde tutarlılık algısı yaratması kastedilmektedir. Grup üyeleri arasındaki tutarlılık ise grubun söz birliği içinde olmasıdır. Azınlığın davranış tarzını oluşturan ikinci özellik özerkliktir. Azınlık grubu belli ilkelere göre hareket ettikleri, kişisel çıkar ya da başka gizli kapaklı güdüleri olmadığı izlenimi verirlerse çoğunluk üzerinde etkili olabilirler. Üçüncü bir davranış özelliği ise katılık/ esneklik ekseninde betimlenebilir. Azınlık grubu çoğunluk grubuyla tüm müzakere yollarını kapatmışsa ve bu konuda çok katı ise çoğunluk tarafından dogmatik görünür ve reddedilir. Diğer taraftan çok esnek olursa bu kez tutarsızlıkla suçlanabilir ve aşırı esneklikten dolayı çoğunlukla arasındaki farkı ortaya koyamaz. Bu nedenle azınlık grubu katılık/esneklik ekseninde dengeyi tutturmak zorundadır.
Moskociye göre, eğer azınlık çoğunluğu etkilemek istiyorsa tutarlı davranmalıdır. Tutarlılık hem zaman içinde hem de grup üyeleri arasındaki tutarlılık olarak anlaşılmalıdır. Zaman içinde tutarlılıktan azınlık grubunun aynı şeyleri sürekli tekrarlaması değil, çoğunluk üzerinde tutarlılık algısı yaratması kastedilmektedir. Grup üyeleri arasındaki tutarlılık ise grubun söz birliği içinde olmasıdır. Azınlığın davranış tarzını oluşturan ikinci özellik özerkliktir. Azınlık grubu belli ilkelere göre hareket ettikleri, kişisel çıkar ya da başka gizli kapaklı güdüleri olmadığı izlenimi verirlerse çoğunluk üzerinde etkili olabilirler. Üçüncü bir davranış özelliği ise katılık/ esneklik ekseninde betimlenebilir. Azınlık grubu çoğunluk grubuyla tüm müzakere yollarını kapatmışsa ve bu konuda çok katı ise çoğunluk tarafından dogmatik görünür ve reddedilir. Diğer taraftan çok esnek olursa bu kez tutarsızlıkla suçlanabilir ve aşırı esneklikten dolayı çoğunlukla arasındaki farkı ortaya koyamaz. Bu nedenle azınlık grubu katılık/esneklik ekseninde dengeyi tutturmak zorundadır.
Soru 90
Toplumsal yaşamda neyin kabul edilip edilmediğine neyin onaylanıp onaylanmadığına ilişkin sınırlar çizen tutum ve davranış standartları en geniş tanım ile aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Norm
B
Uyma
C
Otokinetik etki
D
Konformite
E
İtaat
Açıklama:
Normlar toplumsal yaşamda neyin kabul edilip edilmediğine neyin onaylanıp onaylanmadığına ilişkin sınırlar çizen tutum ve davranış standartlarıdır.
Soru 91
Aşağıda bahsedilen sosyal rollerden hangisi sosyal baskı altında ortaya çıkmış olabilir?
Seçenekler
A
Bir ibadet alanına girerken oluşan sosyal roller
B
Kütüphanelerde oluşan sosyal roller
C
Toplu taşıma araçlarında oluşan sosyal roller
D
Erkeğin otoriter ve kuralcı olduğu evliliklerde kadınlarda oluşan sosyal roller
E
Okullarda öğrencilerde oluşan sosyal roller
Açıklama:
Toplumda oynadığımız rollerin “ortamın talep ettiği özellikler” denilen olguyla çok ortak yanı vardır. Pek çok sosyal rolü yerine getirirken, birileri bizi zorladığı ya da bir şekilde kandırılmış olduğumuz için değil o davranışları rolün gerektirdiği davranışlar olarak gördüğümüz için yaparız. Bu bazı durumlarda sosyal rolün yerine getirilmesinde sosyal baskı olmadığı anlamına gelmez, sadece sosyal baskı sosyal rolün işlevselliği için kaçınılmaz değildir. Sosyal rollerin baskı altında gerçekleştirilmediği iddiasına karşılık elbette bazı durumlarda sosyal rolün baskı koşulları altında gerçekleştirilmesi mümkündür. Oldukça otoriter ve kuralcı bir adamla evli olan kadın ev kadını rolünü baskı koşullarında tanımlandığı biçimiyle yerine getiriyor olabilir. Gene de rolün kendisi tarafından uygulanan farklı derecelerde bir baskı ya da etkiden söz edilebilir.
Soru 92
Sherif’in otokinetik etki deneyi ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
Işığı sabit olarak algılamaya izin verecek bir referans noktasının olmaması deneklerde yanılsamaya neden olur.
B
Deneyin ilk aşamasında kişiden kişiye değişiklik gösteren ortalama tahmini değerler Sherif’in norm kurmanın doğasına ilişkin fikir geliştirmesine zemin hazırlamıştır.
C
Deneyin ilk aşamasında kişiler arası etkileşim anlamında bir sosyallikten söz edilemez.
D
Deneyin ikinci aşamasında oluşturulan ikili gruplar denemeler boyunca gerçekleştirdikleri etkileşimlerle cevaplara ilişkin bir kuralı (normu) paylaşıyor görünmüşlerdir.
E
Çalışmanın üçüncü aşamasında deneklerin sonuçları birbirine yaklaşmıştır. Bilgisel sosyal etkiden söz edilemez.
Açıklama:
Üçüncü çalışma iki aşamadan oluşmuştur. İlk aşamasında ikinci çalışmadaki denek çiftleri tekrar bir araya gelmiş ve yine ışığın hareketine ilişkin tahmini yargılarını vermişlerdir. Ve aynen ikinci çalışmada olduğu gibi deneklerin yargıları birbirine yaklaşmıştır. Ancak çalışma burada bitmemiş, birkaç gün sonra denekler tekrar laboratuvara gelerek, bu kez denek ikilileri karıştırılarak, yani herkes yeni bir partnerle ışığın hareketine ilişkin soruyu cevaplamışlardır. Eğer denekler ilk 2. Çalışmada ve 3. Çalışmanın ilk aşamasından bir norm öğrenmişlerse bu normu bu ikinci aşamada kullanacaklardır. Bu ikinci aşamada yeni eşleştirilen denekler, daha önce oluşturdukları farklı yargılarla deneye geldikleri için yargılarda anlaşmazlık yaşanacaktır. Bu durumda ilk aşamadaki sonuçlardan bilgisel sosyal etkinin sorumlu olduğu güvenle ileri sürülebilir. Oysa tam tersine eğer bu ikinci aşamada yeni eşleştirilen deneklerin tahminleri birbirine yaklaşırsa, bu durumda ilk aşamadan deneklerin partnerlerinden çok farklı tahmin yaparak bir risk almak istemedikleri sonucu çıkarılabilir. 3. Çalışmanın ikinci aşamasının sonuçları bilgisel sosyal etki yorumunu desteklemiştir. Birinci aşamanın tersine ikinci aşamada ışığın hareketine ilişkin tahmini yargılar birbirine yaklaşmamış, elde edilen cevap örüntüsü ikinci aşamadan farklılaşmıştır.
Soru 93
Aşağıdakilerden hangisi konformiteyi etkileyen durumsal faktörlerden değildir?
Seçenekler
A
Grubun büyüklüğü
B
Grupta söz birliğinin etkisi
C
Benlik-farkındalığı
D
Kültürler arası farklılıklar
E
Toplumsal cinsiyet farklılıkları
Açıklama:
Konformiteyi etkileyen faktörler durumsal ve kişisel faktörler olarak ikiye ayrılabilir. Durumsal faktörler grubun büyüklüğü ve grupta söz birliğinin etkisidir. Ayrıca kültürler arası farklılıklar ve toplumsal cinsiyet farklılıkları da buna dâhil edilebilir. Kişisel faktörler içinde benlik-farkındalığı, benlik sunumu ve kişisel kontrol ihtiyacı sayılabilir.
Soru 94
Aşağıdakilerden hangisi Konformiteyi Etkileyen Faktörler için söylenemez?
Seçenekler
A
Asch’ın deneyi, insanların grup baskısı hissederek doğru cevabı bildiği hâlde çoğunluğun yanlış cevabına uyduğunu göstermiştir
B
Toplulukçu toplumlarda gruba uymama söz konusu olduğunda, uyma gösterilmeyen içgrup değil, dışgrup normlarıdır
C
Kadınların sosyal etkiye erkeklerden daha fazla açık olduğu kabul edilmiştir
D
Yüksek özel benlik-farkındalığı konformite düzeyini azaltır
E
Yüksek kamusal benlik-farkındalığı konformite düzeyini arttırır
Açıklama:
Uzun yıllar kadınların sosyal etkiye erkeklerden daha fazla açık olduğu kabul edilmiştir. Sosyal etkiye ilişkin erken literatür bu tür genellemelerle doludur. Ancak toplumsal cinsiyetle ilgili bu genellemeye yakından bakıldığında aslında bu deneysel çalışmaların erkeklerin lehine olacak bir şekilde düzenlendiği açığa çıkmıştır. Deneylerde katılımcılara erkeklerin kadınlardan üstün olduğu düşünülen görevler verilmiş ve doğal olarak kadınlar erkeklere uyma göstermiştir. Peki cinsiyetle ilişkisiz ya da kadınların daha iyi olduğu bir deneysel görevde nasıl bir sonuç alınırdı? Yine toplumsal cinsiyet farklılığı ortaya çıkar mıydı? Brewer ve Crano (1994) toplumsal cinsiyetle ilişkisiz bir deneysel görev söz konusu olduğunda toplumsal cinsiyet farkının ortadan kalktığını, kadınların iyi olduğu bir deneysel görevde ise erkeklerin konformite oranının kadınlardan fazla olduğunu belirtmektedir.
Soru 95
Aşağıdakilerden hangisi Milgram’ın İtaat Deneyi için doğrudur?
Seçenekler
A
Bu deneylerdeki itaat oranının yüksekliğini açıklayan en rahatsız edici faktör “kişisel sorumluluğun yitirilmesi” faktörüdür
B
Her bir deneysel koşulda farklı bir değişkeni test eden toplam 18 deney gerçekleştirmiştir. Her deneyde denekler farklıdır
C
Milgram deneylerinde katılımcılara deneyden istedikleri zaman ayrılmakta özgür oldukları açıkça söylenmiştir.
D
Milgram deneylerinde öğretmen deneklere deneyin gerçek amacı açıkça söylenmiş ve bu amaca ilişkin rızaları alınmıştır.
E
Deneylerin birisinde erkek denekler yerine kadın denekler deneye katılmış ve erkeklerin olduğu koşuldakinden daha az itaat oranı elde edilmiştir.
Açıklama:
Deneyde öğretmen denek aynı anda birden çok işle uğraştığı ve azalmayan bir tempoyla bunları yaptığı için durup ne yapıyor olduğunu düşünme olanağı yoktu. Milgram, deneye bir dinlenme arası verseydi belki de büyük çoğunluğu yaptıklarının üstüne düşünme fırsatı bulacaklar ve uyma gösterecekleri normu değiştireceklerdi. Bütün bu açıklamalar bir yana, bu deneylerdeki itaat oranının yüksekliğini açıklayan en rahatsız edici faktör Milgram’ın “kişisel sorumluluğun yitirilmesi” olarak ifade ettiği faktördür. Milgram deneylerinde katılımcılara deneyden istedikleri zaman ayrılmakta özgür oldukları açıkça söylenmemiştir. Milgram deneylerinde öğretmen denekler deneye gönüllü olarak katılmışlardır ama deneyin gerçek amacı gizlenmiş olduğu için bu amaca ilişkin rızaları alınmamıştır. Her bir deneysel koşulda farklı bir değişkeni test eden toplam 18 deney gerçekleştirmiştir. Bu deneylerin biri hariç hepsinde denekler aynıdır. O tek deneyde de erkek denekler yerine kadın denekler deneye katılmıştır. Milgram deneylerinde katılımcılara deneyden istedikleri zaman ayrılmakta özgür oldukları açıkça söylenmemiştir.
Soru 96
Milgram deneyinde itaat oranının üzerinde en dramatik etki yaratan faktör aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kurbanla Öğretmen Denek Arasındaki Fiziksel Mesafe
B
Öğretmen Denekle Otorite Arasındaki Fiziksel Mesafe
C
Otoritenin Meşruiyeti
D
Grup Baskısı
E
Benlik-farkındalığı
Açıklama:
İtaat oranının üzerinde en dramatik etki yaratan faktör grup baskısıdır. Milgram bu faktörün etkisini öğretmen denek sayısını üçe çıkararak test etmiştir. Bu deneylerdeki üç öğretmenin ikisi ne yapacakları deneyden önce belirlenen sahte denek ve biri gerçek denektir. Üç öğretmen denek, bir öğretmen deneğin yaptığı işleri bölüşerek yapmıştır. Biri kelime listesini okumakla, diğeri öğrencinin verdiği cevapların doğru olup olmadığını ona söylemekle görevlidir. Gerçek denek ise orijinal deneyde olduğu gibi elektrik şoku vermek için düğmeye basmakla görevliydi. Üç öğretmenle yapılan deneylerin bir koşulunda diğer iki öğretmen (sahte denekler) deneycinin talimatlarını harfiyen yerine getirmişler ve öğrenci denek için hiçbir sempati belirtisi göstermemişlerdir. Bu koşulda itaat oranı % 72’ye çıkmıştır.
Soru 97
Bilgisel sosyal etki için aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Bilgisel sosyal etki bir kişinin bir kişi ya da bir gruba ödül almak ya da cezadan kaçınmak için konformite ya da itaat gösterdiğinde gerçekleşen bir etki türüdür.
B
Asch’ın deneyi açıkça bilgisel etki üretmiştir. Gerçek denekler grup tarafından dışlanmamak ve alay edilmemek için çoğunluğa konformite yoluyla uyma göstermişlerdir.
C
Bilgisel sosyal etki sonucu ortaya çıkan davranışlar konformite gösterilen grup ve itaat edilen otorite figürü fiziksel olarak aynı ortamdayken gösterilir.
D
Bilgisel sosyal etki sonucu ortaya çıkan uyma davranışları sadece ödül ve ceza verebilecek grup ya da otorite olduğu için gerçekleştirilir.
E
Bilgisel sosyal etki bir kişinin gruba bilgi edinmek için uyma gösterdiğinde gerçekleşir
Açıklama:
Bilgisel sosyal etki bir kişinin gruba bilgi edinmek için uyma gösterdiğinde gerçekleşir. Eğer içinde olduğumuz durumu ya da gerçekliği tanımlayamıyorsak başkaları bizim için bilgi kaynağı hâline gelirler. İçinde bulunduğumuz durumun belirsizliğini azaltmak ya da ortadan kaldırmak için ya başkalarına direkt olarak ne düşündüklerini sorarız ya da onların ne yaptığını izleriz ve biz de doğru olduğunu varsayarak başkalarının yaptığı aynı davranışı yaparız. Böyle bir sosyal etki sürecinde güçsüz, kendine güvenemeyen veya iradesiz olduğumuz için değil, içinde bulunduğumuz belirsizliği ortadan kaldırmak için, başkalarını bilgi kaynağı olarak gördüğümüz için uyma gösteririz.
Bilgisel sosyal etki sonucu benimsenen davranışların süreklilik gösterdiği, yani uyma gösterilen grup orada olmadığında da sergilendiği vurgulanmalıdır.
Bilgisel sosyal etki sonucu benimsenen davranışların süreklilik gösterdiği, yani uyma gösterilen grup orada olmadığında da sergilendiği vurgulanmalıdır.
Soru 98
Azınlık etkisi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Azınlık çoğunluğu etkilemek istiyorsa hem zaman içinde hem de grup üyeleri arasında tutarlı davranmalıdır.
B
Azınlık sayısal olarak tanımlanabilen bir kavramdır.
C
Azınlık grubu belli ilkelere göre hareket ettikleri, kişisel çıkar ya da başka gizli kapaklı güdüleri olmadığı izlenimi verirlerse çoğunluk üzerinde etkili olabilirler.
D
Azınlık grubu çoğunluk grubuyla tüm müzakere yollarını kapatmışsa ve bu konuda çok katı ise çoğunluk tarafından dogmatik görünür ve reddedilir.
E
Azınlık grubu katılık/ esneklik ekseninde dengeyi tutturmak zorundadır
Açıklama:
Sayısal çokluğun güçlü olmak ya da sayısal azlığın güçsüz olmak anlamına geldiği sosyal bağlamlar olabilir ama azınlık ve çoğunluğu tanımlamada kullanılan asıl kriter güçtür. Moscovici’ye göre bir toplumsal grup kendi yaşamı hakkında karar veremiyorsa bu bir azınlık gruptur. Dolayısıyla sayısal olarak çoğunluk olduğu hâlde, kendi yaşamı hakkında karar verme gücü olmayan bir grup azınlık olarak görülebilir.
Soru 99
Çoğunluk etkisi ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Çoğunluk etkisi zor gerçekleşen, derinlemesine zihinsel işlem gerektiren, yavaş ve örtük sonuç üretir
B
Çoğunluk grup, etkisini sadece bilgisel etki yoluyla üretebilir.
C
Çoğunluk sadece sayı olarak çokluğu ifade eder
D
Çoğunluğa direnmek mümkün değildir.
E
Çoğunluk etkisi yapılan davranışların düşünülmeden, sorgulanmadan tekrar edilmesini içerir.
Açıklama:
Çoğunluğun bilgisel etkisi verili durumu kanıksanmış bir şekilde meşru görmeyi sağlıyor ise ve buna ek olarak genel normlara dayalı bir normatif etkisi varsa otomatik bir süreç olarak çoğunluk etkisi ortaya çıkacaktır. Çoğunluk etkisi zaten hâlihazırdaki normlara uymak anlamına geldiğinden her zaman yapılan davranışların düşünülmeden, sorgulanmadan tekrar edilmesini içerir. Çoğunluk etkisi mekanik, kolay gerçekleşen ve kendini hemen gösteren bir etkidir. Oysa azınlık etkisi zor gerçekleşen, derinlemesine zihinsel işlem gerektiren, yavaş ve örtük sonuç üretir. Sayısal çokluğun güçlü olmak ya da sayısal azlığın güçsüz olmak anlamına geldiği sosyal bağlamlar olabilir ama azınlık ve çoğunluğu tanımlamada kullanılan asıl kriter güçtür.
Soru 100
Aşağıdakilerden hangisi konformiteyi etkileyen faktörlerden değildir?
Seçenekler
A
Grupta söz birliği
B
Toplumsal cinsiyet farklılıkları
C
Grubun büyüklüğü
D
Eğitim düzeyi
E
Kültürler arası farklılıklar
Açıklama:
Konformiteyi etkileyen faktörler durumsal ve kişisel faktörler olarak ikiye ayrılabilir. Durumsal faktörler grubun büyüklüğü ve grupta söz birliğinin etkisidir. Ayrıca kültürler arası farklılıklar ve toplumsal cinsiyet farklılıkları da buna dâhil edilebilir. Kişisel faktörler içinde benlik-farkındalığı, benlik sunumu ve kişisel kontrol ihtiyacı sayılabilir. Dolayısıyla doğru cevap D'dir.
Ünite 4
Soru 1
Kişinin belirli bir konuda olumlu ya da olumsuz zihinsel konumunu ifade eden modern tutum terimi hangi yüzyılda ortaya çıkmıştır?
Seçenekler
A
16. yüzyılda
B
17. yüzyılda
C
18. yüzyılda
D
19. yüzyılda
E
21. yüzyılda
Açıklama:
Kişinin belirli bir konuda olumlu ya da olumsuz zihinsel konumunu ifade eden modern tutum terimi 19. yüzyılın ortalarında ortaya çıkmıştır. Doğru cevap "D" şıkkıdır.
Soru 2
Aşağıdakilerden hangisi bazı kişi, nesne ya da konularda genel ve görece kalıcı olumlu ya da olumsuz hisleri ifade eder?
Seçenekler
A
Davranış
B
Tutum
C
Beceri
D
Gruplaşma
E
Azim
Açıklama:
Sosyal psikolojide tutum ile ilgili sıklıkla kullanılan iki tanımdan biri de şudur: Bir tutum bazı kişi, nesne ya da konularda genel ve görece kalıcı olumlu ya da olumsuz hislerdir. Doğru cevap "B" şıkkıdır.
Soru 3
Tutumların nesne ve referanslarına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Tutumların spesifik referansları vardır.
B
Herhangi bir nesne, olay, kişi ya da konuyu işaret etmeden tutumdan bahsedilemez.
C
Tüm tutumların bir nesnesi vardır.
D
Tutumların nesnesi soyut olamaz.
E
Tutumların nesnesi çok spesifik ve somut olabilir.
Açıklama:
Tutumların nesnesi çok spesifik ve somut olabileceği gibi demokrasi, özgürlük, eşitlik gibi soyut da olabilir. Doğru cevap "D" şıkkıdır.
Soru 4
Tutumların bilişsel bileşeni belirli bir nesne ile ilişkilendirilen ............... ya da .............. ifade eder. Yukarıda boş bırakılan yerlere uygun gelecek kavramlar aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
Seçenekler
A
Hoşgörü/nezaket
B
İnanç/düşünce
C
İnsan/zaman
D
Değişim/dönüşüm
E
Karar/destek
Açıklama:
Tutumların bilişsel bileşeni belirli bir nesne ile ilişkilendirilen inanç ya da düşünceyi ifade eder. Doğru cevap "B" şıkkıdır.
Soru 5
Aşağıdakilerden hangisi tutumun başlıca yapısal özellikleri arasında gösterilemez?
Seçenekler
A
Tutumun olumlu veya olumsuz olması
B
Tutumun tek kutuplu ya da çift kutuplu olması
C
Tutumun duygu ya da hislerden tamamen bağımsız olması
D
Tutumun çok boyutlu olması
E
Tutumun güçlü ya da güçsüz olması
Açıklama:
Tutumun başlıca yapısal özellikleri arasında tutumun olumlu veya olumsuz olması, tutumun tek kutuplu ya da çift kutuplu olması, tutumun çok boyutluluğu ve tutumun güçlü ya da güçsüz olması sayılabilir. Doğru cevap "C" şıkkıdır.
Soru 6
Aşağıdakilerden hangisi bir tutumun iki ya da daha fazla boyutsal uzamda değil, tek bir değerlendirme çizgisi üzerinde bir nokta, tek bir puan ile betimlenmesi anlamına gelir?
Seçenekler
A
Tek boyutlu tutum
B
Çok boyutlu tutum
C
Tek kutuplu tutum
D
Çift kutuplu tutum
E
Olumlu tutum
Açıklama:
Tek boyutlu tutum, bir tutumun iki ya da daha fazla boyutsal uzamda değil, tek bir değerlendirme çizgisi üzerinde bir nokta, tek bir puan ile betimlenmesi anlamına gelir. Doğru cevap "A" şıkkıdır.
Soru 7
Aşağıdakilerden hangisi bir kişinin bir tutum nesnesini hem sevmesi hem de sevmemesini ifade eder?
Seçenekler
A
Tek boyutlu tutum
B
Çelişkili tutum
C
Olumsuz tutum
D
Olumlu tutum
E
Güçlü tutum
Açıklama:
Çelişkili Tutum, bir kişinin bir tutum nesnesini hem sevmesi hem de sevmemesidir. Doğru cevap "B" şıkkıdır.
Soru 8
Aşağıdakilerden hangisi tutumların ödülleri maksimize etmek ve bedelleri minimize etmek için kullanılmasını ifade eder?
Seçenekler
A
Bilgi işlevi
B
İçsel değerlerin ifadesi
C
Faydacı işlev
D
Örtük tutum
E
Açık tutum
Açıklama:
Faydacı işlev, tutumların ödülleri maksimize etmek ve bedelleri minimize etmek için kullanılmasını ifade eder. Doğru cevap "C" şıkkıdır.
Soru 9
Tutumların ölçülme ve davranışların gözlenme düzeyi arasındaki karşılıklılığına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Denklik hipotezi
B
Dolaysız deneyim
C
Tutumun erişilebilirliği
D
Tutumun spesifikliği
E
Davranışın genelliği
Açıklama:
Tutumların ölçülme ve davranışların gözlenme düzeyi arasındaki karşılıklılığına denklik hipotezi adı verilmektedir. Doğru cevap "A" şıkkıdır.
Soru 10
'Tutum' kavramıyla ilgili olarak aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
Tüm tutumların bir nesnesi vardır.
B
Tutumlar değişebilir.
C
Tutumlar bir kişi, nesne ya da konu hakkında geçici değerlendirmelerdir.
D
Tutumlar, sosyal psikolojide 1920’lerden itibaren çalışılmaktadır.
E
Tutum, bir nesnenin olumlu ya da olumsuz olarak değerlendirilmesidir.
Açıklama:
Tutumların kalıcılığı görece bir kalıcılık olarak anlaşılmalıdır. Zira tutumlar değişebilir. Ancak tutumların bir kişi, nesne ya da konu hakkında geçici değerlendirmeler olduğu da düşünülmemelidir. Çünkü tutumlar genellikle bir kişi, nesne ya da konuyla ilgili büyük ölçüde istikrarlı olan bilgi ve deneyimin ifadesidir. Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 11
Aşağıda verilen tutum örneklerinden hangisi çift kutuplu tutumlara bir örnektir?
Seçenekler
A
Kitap okumaya yönelik tutum
B
Spor yapmaya yönelik tutum
C
Arabesk müzik dinlemeye yönelik tutum
D
İdam cezasına yönelik tutum
E
Ders çalışmaya yönelik tutum
Açıklama:
İdam cezası gibi fazla kutuplaşmış tepkiler ortaya çıkaran tutumlar çift kutuplu tutumlar olarak adlandırılır. Doğru cevap D seçeneğidir.
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi çelişkili bir tutum örneğidir?
Seçenekler
A
Bir vejetaryenin hayvanların öldürülmesine karşı olduğu için et yemeyi bırakması
B
Bir bireyin kitap okumanın faydalı olduğunu düşünmesi ancak sıkıcı bulduğu için kitap okumaması
C
Bir bireyin zeka gelişimini sağladığı için klasik müzik dinlemekten çok hoşlanması
D
Bir bireyin fiziksel sağlığını korumak için spor yapması
E
Bir kişinin televizyon izlemeyi çok sevmesi
Açıklama:
Çelişkili tutum, bir kişinin bir tutum nesnesini hem sevmesi hem de sevmemesidir. Kitap okumanın yararlı olduğunun bilincinde olmasına rağmen sıkıcı bulduğu için kitap okumayan biri çelişkili bir tutum sergiliyor demektir. Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 13
ABC modeline göre tutumun üç bileşeni aşağıdaki seçeneklerden hangisinde verilmiştir?
Seçenekler
A
Biliş-duygu-davranış
B
Şema-denge-davranış
C
Özümleme-biliş-davranış
D
Duygu-davranış-şema
E
Biliş-duygu-özümleme
Açıklama:
1990’lara kadar sosyal psikolojide tutumları üç bileşenli bir zihinsel yapı olarak tarif etme eğilimi çok yaygındı. Bugün tutumun ABC modeli (biliş, duygu ve davranışın İngilizcedeki baş harfleri dolayısıyla verilen bir addır.) denilen bu üç bileşenli tanımlamayı hâlâ kullananlar vardır. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 14
Tutumların enerjiden tasarruf etmek için kullanılmasını ifade eden işlevi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Egoyu koruma işlevi
B
İhtiyaçları giderme işlevi
C
İçsel değerlerin ifade edilmesi işlevi
D
Faydacı işlev
E
Bilgi işlevi
Açıklama:
Bilgi işlevi, tutumların enerjiden tasarruf etmek için kullanılmasını ifade eder. Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 15
Teknoloji konusunda yeterli beceriye sahip olmayan bir bireyin, teknolojiyi gereksiz olduğunu düşündüğü için kullanmadığını belirtmesi tutumun aşağıdaki işlevlerinden hangisine örnektir?
Seçenekler
A
Faydacı işlev
B
Egoyu koruma işlevi
C
Bilgi işlevi
D
İçsel değerlerin ifade edilmesi işlevi
E
Kültürel işlev
Açıklama:
Egoyu koruma işlevi, tutumların benlik-saygısını korumak için kullanılmasını ifade eder. Bazı tutumlar kişinin egosunu, yani benlik saygısını koruma işlevine sahip olabilir. Psikanalitik teoriye referansla anlaşılabilecek egoyu koruma, kişinin bilinçdışı çatışmalarından kaynaklanan kaygılarını gidermek için ego savunma mekanizmaları kullanmasını ifade eder. Kişi bu çatışmalarla yüzleşemediği için savunma mekanizmaları yoluyla bu çatışmaların yarattığı kaygıyı azaltmaya çalışır. İşte bu bağlamda kişinin edindiği bazı tutumlar birer savunma mekanizması olarak işlev görerek, kaygısını azaltmaya hizmet eder. Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 16
Tutum ve davranış arasındaki ilişkiyi etkileyen değişkenlerden hangisi tutumun zihinsel temsiline ne kadar hızlı ve kolay ulaşılabildiğini ifade etmektedir?
Seçenekler
A
Denklik hipotezi
B
Tutumun gücü
C
Tutumun erişilebilirliği
D
Tutumun oluşumunda direkt deneyimin rolü
E
Tutumun oluşumunda dolaylı deneyimin rolü
Açıklama:
Tutumun erişilebilirliği, tutumun zihinsel temsiline ne kadar hızlı ve kolay ulaşılabildiğini ifade etmektedir. Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 17
Aşağıdakilerden hangisi kamusal benlik-farkındalığı yüksek olan kişilerin davranışına örnek olarak gösterilebilir?
Seçenekler
A
Çevre sorunlarına neden olduğu gerekçesiyle çevre temizliğine önem vermek
B
Hayvanların insanlarla aynı haklara sahip olduğu gerekçesiyle hayvan haklarını savunmak
C
Çevresindeki bireyler genç yaşta evliliği savunduğu için genç yaşta evlilik yapmak
D
Et yemenin çeşitli hastalıklara neden olduğu gerekçesiyle et yememek
E
Spor yapmanın sağlığa iyi gelmesi nedeniyle düzenli olarak spor yapmak
Açıklama:
Çevresindeki bireyler genç yaşta evliliği savunduğu için genç yaştan evlilik yapan bir birey kamusal standartlara daha fazla dikkat ediyor demektir. Böyle bir kişi, davranışını gerçekleştirirken normları (başkalarının değerlendirmelerini) dikkate almaktadır. Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 18
Planlanmış davranış teorisine göre aşağıdakilerden hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
Planlanmış davranış teorisine göre davranışın en dolaysız nedeni tutumdur.
B
Bir davranışı gerçekleştirmeye yönelik tutumun oluşturulması rasyonel bir süreçtir.
C
Bir davranışı gerçekleştirmeye yönelik tutumun ortaya çıkmasında kişinin belirli bir davranışın sonuçlarına ilişkin inancı etkilidir.
D
Planlanmış davranış teorisi, rasyonel ve planlanmış davranışlar söz konusu olduğunda ampirik bulgular tarafından desteklenmiştir
E
Planlanmış davranış teorisine göre davranış belli sonuçları elde etmek niyetiyle gerçekleştirilir.
Açıklama:
Planlanmış davranış teorisine göre davranışın en dolaysız nedeni tutum değil, davranışın sonuçlarına göre eyleme geçip geçmemeyi belirleyen niyettir. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 19
Planlanmış davranış teorisine göre niyeti ortaya çıkaran üç temel bileşen aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?
Seçenekler
A
Öznel normlar-algılanan davranışsal kontrol-bilişsel şema
B
Davranışa yönelik tutum-öznel normlar-algılanan davranışsal kontrol
C
Algılanan davranışsal kontrol-bilişsel şema-davranışa yönelik tutum
D
Bilişsel şema-davranışa yönelik tutum-duygular
E
Biliş-davranışa yönelik tutum-duygular
Açıklama:
Planlanmış davranış teorisine göre niyeti ortaya çıkaran üç temel bileşen davranışa yönelik tutum, öznel normlar ve algılanan davranışsal kontroldür. Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 20
Sosyal psikoloji disiplininde tutum konusunun başlamasında öncü olan araştırmacı kimdir?
Seçenekler
A
Gordon Allport
B
Thurstone
C
Bohner
D
Wanke
E
Walker
Açıklama:
Sosyal psikoloji disiplininde tutum konusu, 1920’lerde Thurstone ve arkadaşları tarafından geliştirilen tutum ölçümleriyle başlamıştır.
Soru 21
I. Bireysel düzeyde tutumlar algıyı, düşünmeyi, diğer tutumları ve davranışı etkiler.
II. Kişiler arası düzeyde rutin olarak tutumlar hakkında bilgi aranır ve iletişimin konusu olur.
III. Toplumsal düzeyde kişilerin kendi gruplarına ve diğer gruplara yönelik tutumları gruplar
arası işbirliğinin ve çatışmanın temelinde yer alır.
Yukarıda verilen bilgilerden hangileri doğrudur?
II. Kişiler arası düzeyde rutin olarak tutumlar hakkında bilgi aranır ve iletişimin konusu olur.
III. Toplumsal düzeyde kişilerin kendi gruplarına ve diğer gruplara yönelik tutumları gruplar
arası işbirliğinin ve çatışmanın temelinde yer alır.
Yukarıda verilen bilgilerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I, II
B
I, III
C
II, III
D
I
E
I, II, III
Açıklama:
• Bireysel düzeyde tutumlar algıyı, düşünmeyi, diğer tutumları ve davranışı etkiler. Bu nedenle tutumlar kişinin psikolojik varoluşuna ciddi bir katkı yapar.
• Kişiler arası düzeyde rutin olarak tutumlar hakkında bilgi aranır ve iletişimin konusu olur. Diğerinin tutumları bilindiğinde dünya daha tahmin edilebilir bir yer hâline gelir. İnsanın kendi düşünceleri ve davranışları bu bilgi tarafından şekillendirilebilir ve belki kişi diğerinin tutumlarını değiştirmek yoluyla davranışını kontrol edebilir.
• Toplumsal düzeyde kişilerin kendi gruplarına ve diğer gruplara yönelik tutumları gruplar arası işbirliğinin ve çatışmanın temelinde yer alır. Kişilerin kendisinin dahil olmadığı gruba (dışgrup) karşı olumsuz tutumları ya da önyargısı ayrımcılığa yol açabilir (Bohner ve Wanke, 2002).
• Kişiler arası düzeyde rutin olarak tutumlar hakkında bilgi aranır ve iletişimin konusu olur. Diğerinin tutumları bilindiğinde dünya daha tahmin edilebilir bir yer hâline gelir. İnsanın kendi düşünceleri ve davranışları bu bilgi tarafından şekillendirilebilir ve belki kişi diğerinin tutumlarını değiştirmek yoluyla davranışını kontrol edebilir.
• Toplumsal düzeyde kişilerin kendi gruplarına ve diğer gruplara yönelik tutumları gruplar arası işbirliğinin ve çatışmanın temelinde yer alır. Kişilerin kendisinin dahil olmadığı gruba (dışgrup) karşı olumsuz tutumları ya da önyargısı ayrımcılığa yol açabilir (Bohner ve Wanke, 2002).
Soru 22
I. 1920’ler ve 1930’lar: Bu dönemde tutum çalışmaları oldukça statik konulardaki tutumları ölçmeye ve bu tutumların davranışla nasıl ilişkili olduğuna odaklanmıştır.
II. 1950’ler ve 1960’lar: Bu dönemdeki tutum çalışmaları tutum değişimine odaklanmıştır.
III. 1980’ler ve 1990’lar: Tutumun bilişsel bir sistem olarak yapı ve işlevlerinin açıklanmasına odaklanılmıştır.
McGuire'nin sosyal psikolojide tutumların tarihsel olarak değişimi ile ilgili verilen bilgilerden hangileri doğrudur?
II. 1950’ler ve 1960’lar: Bu dönemdeki tutum çalışmaları tutum değişimine odaklanmıştır.
III. 1980’ler ve 1990’lar: Tutumun bilişsel bir sistem olarak yapı ve işlevlerinin açıklanmasına odaklanılmıştır.
McGuire'nin sosyal psikolojide tutumların tarihsel olarak değişimi ile ilgili verilen bilgilerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I, III
B
I, II
C
II, III
D
I
E
I, II, III
Açıklama:
McGuire sosyal psikolojide tutumların tarihsel olarak değişimini izlememize olanak veren üç evre saptamıştır:
1. 1920’ler ve 1930’lar: Bu dönemde tutum çalışmaları oldukça statik konulardaki tutumları ölçmeye ve bu tutumların davranışla nasıl ilişkili olduğuna odaklanmıştır.
2. 1950’ler ve 1960’lar: Bu dönemdeki tutum çalışmaları tutum değişimine odaklanmıştır.
3. 1980’ler ve 1990’lar: Tutumun bilişsel bir sistem olarak yapı ve işlevlerinin açıklanmasına odaklanılmıştır.
1. 1920’ler ve 1930’lar: Bu dönemde tutum çalışmaları oldukça statik konulardaki tutumları ölçmeye ve bu tutumların davranışla nasıl ilişkili olduğuna odaklanmıştır.
2. 1950’ler ve 1960’lar: Bu dönemdeki tutum çalışmaları tutum değişimine odaklanmıştır.
3. 1980’ler ve 1990’lar: Tutumun bilişsel bir sistem olarak yapı ve işlevlerinin açıklanmasına odaklanılmıştır.
Soru 23
I. Biliş
II. Duygu
III. Davranış
IV. Düşünce
Tutumun ABC modelini temsil eden içerikler yukarıdakilerden hangileridir?
II. Duygu
III. Davranış
IV. Düşünce
Tutumun ABC modelini temsil eden içerikler yukarıdakilerden hangileridir?
Seçenekler
A
I, II, III, IV
B
I, II, IV
C
I, II, III
D
II, III, IV
E
I, III, IV
Açıklama:
1990’lara kadar sosyal psikolojide tutumları üç bileşenli bir zihinsel yapı olarak tarif etme eğilimi
çok yaygındı. Bugün tutumun ABC modeli (biliş, duygu ve davranışın İngilizcedeki baş harfleri dolayısıyla verilen bir addır.
çok yaygındı. Bugün tutumun ABC modeli (biliş, duygu ve davranışın İngilizcedeki baş harfleri dolayısıyla verilen bir addır.
Soru 24
Aşağıdakilerden hangisi tutumun yapısal özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Tutumların Olumluluğu/Olumsuzluğu
B
Tek Kutuplu ve Çift Kutuplu Tutumlar
C
Tutumların Çok Boyutluluğu ve Çelişkili Tutumlar
D
Tutumun Katı ve Esnek Olması
E
Tutumun Güçlü/Güçsüz Olması
Açıklama:
Tutumun başlıca yapısal özellikleri arasında tutumun olumlu veya olumsuz olması, tutumun tek kutuplu ya da çift kutuplu olması, tutumun çok boyutluluğu ve tutumun güçlü ya da güçsüz olması sayılabilir.
Soru 25
I. Bilginin örgütlenmesine ve yaklaşma ve kaçınmaya rehberlik etmek
II. Yüksek psikolojik ihtiyaçlara hizmet etmek
III. Manevi değerleri korumaya hizmet etmek
Yukarıdakilerden hangileri tutumun işlevlerindendir?
II. Yüksek psikolojik ihtiyaçlara hizmet etmek
III. Manevi değerleri korumaya hizmet etmek
Yukarıdakilerden hangileri tutumun işlevlerindendir?
Seçenekler
A
I, II
B
I, III
C
II, III
D
I
E
I, II, III
Açıklama:
Tutumlara ilişkin farklı teorik yaklaşımların özünü ortaya çıkaran iki temel işlevi olduğu öne sürülmektedir:
1. Bilginin örgütlenmesine ve yaklaşma ve kaçınmaya rehberlik etmek
2. Yüksek psikolojik ihtiyaçlara hizmet etmek
1. Bilginin örgütlenmesine ve yaklaşma ve kaçınmaya rehberlik etmek
2. Yüksek psikolojik ihtiyaçlara hizmet etmek
Soru 26
Tutumların ölçülmesi ve tutuma ilişkin davranış gözleminin genellik/spesifiklik düzeylerinin karşılıklılığına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Egoyu koruma
B
Denklik hipotezi
C
İçsel değer
D
İki boyutlu tutum
E
Çelişkili işlev
Açıklama:
Denklik hipotezi: Tutumların ölçülmesi ve tutuma ilişkin davranış gözleminin genellik/spesifiklik
düzeylerinin karşılıklılığını ifade eder.
düzeylerinin karşılıklılığını ifade eder.
Soru 27
Bir nesne hakkında, bilişsel, duygusal ve davranışsal bilgiye dayalı olarak yapılan genel bir değerlendirmeye ne ad verilir?
Seçenekler
A
Tutum
B
Hal
C
Hareket
D
Davranış
E
Değerlendirme
Açıklama:
Tutum, bir nesnenin olumlu ya da olumsuz olarak değerlendirilmesidir. Buradaki “nesne”, daha önce belirtildiği gibi somut ya da soyut, canlı ya da cansız tüm varlıkları kapsamaktadır. Tutumun bir değerlendirme olması daima ve mutlaka bir yargı içermesi anlamına gelir. Diğer bir deyişle, tutumların dili “sevme/sevmeme”, “yaklaşma/kaçınma” ve “iyi/kötü” dilidir. Tutum sahibi olmak tanımı gereği taraflı olmaktır
Soru 28
Tutumların, belirli bir nesne ile ilişkilendirilen inanç ya da düşünceyi ifade eden bileşeni aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Duygusal
B
Bilişsel
C
Davranışsal
D
Kavramsal
E
Niceliksel
Açıklama:
1990’lara kadar sosyal psikolojide tutumları üç bileşenli bir zihinsel yapı olarak tarif etme eğilimi çok yaygındı. Bugün tutumun ABC modeli (biliş, duygu ve davranışın İngilizcedeki baş harfleri dolayısıyla verilen bir addır. Türkçede belki kısaltma olarak BDD denebilir) denilen bu üç bileşenli tanımlamayı hâlâ kullananlar vardır. Orijinal olarak Yale Üniversitesi’nde 1950 ve 1960’lar boyunca gerçekleştirilen Yale İletişim ve Tutum Değişimi Programından kaynaklanan bu yaklaşıma göre tutumlar bilişsel, duygusal ve davranışsal bileşenlerden oluşur. Tutumların bilişsel bileşeni belirli bir nesne ile ilişkilendirilen inanç ya da düşünceyi ifade eder.
Soru 29
Bir tutum nesnesiyle ilişki olan duygu veya hisler, tutumun hangi bileşenini kapsamaktadır?
Seçenekler
A
Bilişsel
B
Davranışsal
C
Duygusal
D
Niteliksel
E
Kavramsal
Açıklama:
Tutumun duygusal bileşeni bir tutum nesnesiyle ilişki olan duygu veya hislerdir. Duygusal boyut açıkça tutum nesnesini sevmek-sevmemek, hoşlanmak-hoşlanmamak biçiminde ifade edilebilir. Kişinin bir tutum nesnesine yönelik duygusal tepkileri sadece sözel olarak değil, sözel olmayan ipuçlarından (örneğin jest ve mimiklerinden) anlaşılabilir.
Soru 30
“Dondurmayı ne kadar seversiniz” ya da “caz müziğini ne kadar seversiniz” sorularının cevabı hangi tür tutum kapsamına girmektedir?
Seçenekler
A
Olumlu tutum
B
Olumsuz tutum
C
Çelişkili tutum
D
İki boyutlu tutum
E
Tek kutuplu tutum
Açıklama:
Bir tutumu bir değerlendirme çizgisi üzerinde değerlendirmek istediğimizde bu çizginin kapsadığı alanı bilmek isteyebilirsiniz. Örneğin “dondurmayı ne kadar seversiniz” ya da “caz müziğini ne kadar seversiniz” sorularının cevabı büyük olasılıkla nötrden olumluya kadar uzanan bir aralıkta yer alacaktır. Bu tür tutumlar tek kutuplu tutumlar olarak adlandırılır. Yani cevaplarınız bunlardan ya hiç zevk almamak ya da çok zevk almak arasında değişecektir.
Soru 31
Bir kişinin bir tutum nesnesini hem sevmesi hem de sevmemesi, hangi tür kutup kapsamına girmektedir?
Seçenekler
A
Tek boyutlu tutum
B
İki boyutlu tutum
C
İki kutuplu tutum
D
Çelişkili tutum
E
Çift kutuplu tutum
Açıklama:
Çelişkili Tutum; Bir kişinin bir tutum nesnesini hem sevmesi hem de sevmemesidir.
Soru 32
Bir tutum nesnesinin iki ayrı boyut üzerinde olumlu veya olumsuz olarak değerlendirilmesine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Çelişkili tutum
B
İki boyutlu tutum
C
Bilgi işlevi
D
Faydacı işlev
E
Tek boyutlu tutum
Açıklama:
İki boyutlu tutum; Bir tutum nesnesinin iki ayrı boyut üzerinde olumlu veya olumsuz olarak değerlendirilmesidir.
Soru 33
Tutumların enerjiden tasarruf etmek için kullanılmasını ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bilgi işlevi
B
Faydacı işlev
C
İçsel değerlerin ifade edilmesi
D
Egoyu koruma işlevi
E
Denklik hipotezi
Açıklama:
İyiyi ve kötüyü saptamak ya da çevreyi dostça ve düşmanca olarak kategorilendirmek tutumların en açık ve en temel işlevi gibi görünmektedir. Bu yüzden bu işlev, tutum işlevlerine ait tüm sınıflandırmaların bir parçasını oluşturur. En erken sınıflandırmalardan birini yapan Katz buna bilgi işlevi adını vermiştir. Bilgi işlevi tutumların enerjiden tasarruf etmek için kullanılmasını ifade eder.
Soru 34
Tutumların ödülleri maksimize etmek ve bedelleri minimize etmek için kullanılmasını ifade eden işlev türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Egoyu koruma işlevi
B
Bilgi işlevi
C
Faydacı işlev
D
İçsel değerlerin ifade edilmesi
E
Denklik hipotezi
Açıklama:
Faydacı işlev; Tutumların ödülleri maksimize etmek ve bedelleri minimize etmek için kullanılmasını ifade eder.
Soru 35
Egoyu koruma işlevi aşağıdaki kavramlardan hangisini ifade etmektedir?
Seçenekler
A
Bilginin örgütlenmesine, yaklaşma ve kaçınmaya rehberlik etmek
B
Tutumların ödülleri maksimize etmek ve bedelleri minimize etmek
C
Tutumları, enerjiden tasarruf etmek
D
Tutumların kişinin değerlerini ifade etmek
E
Tutumların benlik-saygısını korumak
Açıklama:
Tutumun işlevlerinde Katz’ın sınıflandırmasına özgü olan ve buradaki sınıflandırmada yüksek psikolojik ihtiyaçlardan biri olarak görülebilecek bir işlev de egoyu koruma işlevidir. Bazı tutumlar kişinin egosunu, yani benlik saygısını koruma işlevine sahip olabilir. Psikanalitik teoriye referansla anlaşılabilecek egoyu koruma, kişinin bilinçdışı çatışmalarından kaynaklanan kaygılarını gidermek için ego savunma mekanizmaları kullanmasını ifade eder. Kişi bu çatışmalarla yüzleşemediği için savunma mekanizmaları yoluyla bu çatışmaların yarattığı kaygıyı azaltmaya çalışır.
Soru 36
Kişinin davranışını gerçekleştirirken kişisel standartlarını dikkate almasını ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kamusal benlik-farkındalığı
B
Tutum erişilebilirliği
C
Denklik hipotezi
D
Özel benlik-farkındalığı
E
Niyet farkındalığı
Açıklama:
Özel benlik-farkındalığı; Kişinin davranışını gerçekleştirirken kişisel standartlarını dikkate almasını ifade eder.
Soru 37
Tutumun sosyal psikolojinin en ayrıcalıklı ve en vazgeçilmez kavramı olduğunu ilan eden sosyal psikolojinin önemli isimlerinden biri sayılan kişi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Allport
B
Wanke
C
Potter
D
Bohner
E
McGuire
Açıklama:
1935’te sosyal psikolojinin önemli isimlerinden Gordon Allport tutumun sosyal psikolojinin en ayrıcalıklı ve en vazgeçilmez kavramı olduğunu ilan etmiştir. Doğru yanıt A'dır.
Soru 38
Aşağıdakilerden hangisi tutum çalışmaları oldukça statik konulardaki tutumları ölçmeye ve bu tutumların davranışla nasıl ilişkili olduğuna odaklanan dönemlerdir?
Seçenekler
A
1900'ler ve 1910'lar
B
1920'ler ve 1930'lar
C
1950'ler ve 1960'lar
D
1980'lar ve 1990'lar
E
2000'ler ve 2010'lar
Açıklama:
1920’ler ve 1930’lar: Bu dönemde tutum çalışmaları oldukça statik konulardaki tutumları ölçmeye ve bu tutumların davranışla nasıl ilişkili olduğuna odaklanmıştır. Doğru cevap B'dir.
Soru 39
“Tutum ve ikna terimlerini zenginleştirip incelikli bir hâle getiren toplumsal ve tarihsel koşullardan biri, demokratik rızanın politik sistemin temel bir parçası hâline gelmesidir.”
Yukarıdaki verilen açıklamaya göre aşağıdakilerden hangisi tarihte demokratik rızanın üretildiği dönem ve yerlerden biri değildir?
Yukarıdaki verilen açıklamaya göre aşağıdakilerden hangisi tarihte demokratik rızanın üretildiği dönem ve yerlerden biri değildir?
Seçenekler
A
İÖ 4. yüzyıl Atina
B
- yüzyılda Fransız Devrimi
C
İtalyan Rönesansı
D
20. yüzyılda dünyanın pek çok yeri
E
İÖ 1. yüzyıl Roma
Açıklama:
Tutum ve ikna terimlerini zenginleştirip incelikli bir hâle getiren toplumsal ve tarihsel koşullardan biri, demokratik rızanın politik sistemin temel bir parçası hâline gelmesidir. Diğer bir deyişle, politik sistemin asal bir bileşeni olarak demokratik rızanın üretilebilmesi için tutum ve ikna terimlerine ihtiyaç vardır. McGuire (akt. Potter, 1996) tarihte demokratik rızanın üretildiği böyle dört dönem ve yer olduğunu belirtir: İÖ 4. yüzyıl Atina, İÖ 1. yüzyıl Roma, İtalyan Rönesansı ve 20. yüzyılda dünyanın pek çok yeri. Bu dönem ve yerlerde demokratik rıza ve halkın politik desteği oylarla ifade edilmiştir ve edilmektedir. Bu nedenle doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 40
- Kişiler arası düzeyde
- Devletsel düzeyse
- Bireysel düzeyde
- Toplumsal düzeyde
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız III
C
II ve III
D
I, III ve IV
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
Tutumlarının öneminin çeşitli sosyal psikolojik analiz düzeylerinde ortaya çıktığı söylenebilir. Bunlar:
- Bireysel düzeyde; tutumlar algıyı, düşünmeyi, diğer tutumları ve davranışı etkiler. Bu nedenle tutumlar kişinin psikolojik varoluşuna ciddi bir katkı yapar.
- Kişiler arası düzeyde; rutin olarak tutumlar hakkında bilgi aranır ve iletişimin konusu olur. Diğerinin tutumları bilindiğinde dünya daha tahmin edilebilir bir yer hâline gelir. İnsanın kendi düşünceleri ve davranışları bu bilgi tarafından şekillendirilebilir ve belki kişi diğerinin tutumlarını değiştirmek yoluyla davranışını kontrol edebilir.
Soru 41
Aşağıdakilerden hangisi tutumun yapısal özelliklerinden birisi değildir?
Seçenekler
A
Tutumun sadeliği
B
Tutumun olumlu veya olumsuz olması
C
Tutumun tek kutuplu ya da çift kutuplu olması
D
Tutumun çok boyutluluğu
E
Tutumun güçlü ya da güçsüz olması
Açıklama:
Tutumun başlıca yapısal özellikleri arasında tutumun olumlu veya olumsuz olması, tutumun tek kutuplu ya da çift kutuplu olması, tutumun çok boyutluluğu ve tutumun güçlü ya da güçsüz olması sayılabilir. Bu nedenle doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 42
Bir kişinin sigaranın sağlığa zararlı olduğunu bilmesine rağmen sigara içmekten hoşlanması aşağıda yer alan tutumlardan hangisinin içine girer?
Seçenekler
A
İki boyutlu tutum
B
Tek boyutlu tutum
C
Çelişkili tutum
D
Tek kutuplu tutum
E
Çift kutuplu tutum
Açıklama:
Aslında herkes bir tutum nesnesine yönelik çelişkili tutum geliştirme deneyimin sahiptir. Örneğin pek çok insanda sağlıkla ilişkili davranışlara (sigara içmek, alkol tüketmek vb.) yönelik böyle bir tutum pozisyonu görülebilir. Örneğin yürüyüş yapmak kişi için iyidir (sağlıklıdır) ama diğer yandan kişiye sıkıcı gelebilir. Ya da sigara sağlığa zarar verir ama kişi içmekten hoşlanır. Bu nedenle doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 43
- Tutum nesnesi/konusunun kişiyle olan ilgi düzeyi
- Tutum içeriğinin bellekten yavaş çağrılması
- Kişinin tutum nesnesi/konusu ile direkt (dolaysız) bir deneyim yaşaması
- Kişi için tutum konusu/nesnesinin önemi
Seçenekler
A
I,II, III ve IV
B
II ve III
C
I ve IV
D
Yalnız IV
E
I, III ve IV
Açıklama:
Kişi için tutum konusu (nesnesi) ne kadar önemliyse, kişi bir nesne/konu hakkında ne kadar net ya da kesin duygu ve düşüncelere sahipse, kişi tutum nesnesi/konusu ile direkt (dolaysız) bir deneyim yaşamış ise, tutum nesnesi/konusu kişiyle ne kadar ilgiliyse ve tutum içeriği bellekten ne kadar hızlı çağrılabiliyorsa, yani zihinde tutuma ne kadar çabuk erişilebiliyorsa kişinin o konu/nesne hakkında güçlü bir tutumu olduğu söylenebilir. Bu nedenle doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 44
Tutumların enerjiden tasarruf etmek için kullanılması hangi işlevini ifade etmek için kullanılmaktadır?
Seçenekler
A
İçsel değerlerin ifade edilmesi işlevi
B
Bilgi işlevi
C
Faydacı işlev
D
Egoyu koruma işlevi
E
Yaşamda kalma işlevi
Açıklama:
Bilgi işlevi; tutumların enerjiden tasarruf etmek için kullanılmasını ifade eder. Bu nedenle doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 45
Futbolda başarısız olan birinin bunu kabul etmek yerine futboldan nefret ettiğini ve o nedenle oynamadığını söylemesi tutumun hangi işleviyle açıklanabilir?
Seçenekler
A
İçsel değerlerin ifade edilmesi işlevi
B
Bilgi işlevi
C
Faydacı işlev
D
Egoyu koruma işlevi
E
Yaşamda kalma işlevi
Açıklama:
Tutumun işlevlerinde Katz’ın sınıflandırmasına özgü olan ve buradaki sınıflandırmada yüksek psikolojik ihtiyaçlardan biri olarak görülebilecek bir işlev de egoyu koruma işlevidir. Bazı tutumlar kişinin egosunu, yani benlik saygısını koruma işlevine sahip olabilir. Psikanalitik teoriye referansla anlaşılabilecek egoyu koruma, kişinin bilinçdışı çatışmalarından kaynaklanan kaygılarını gidermek için ego savunma mekanizmaları kullanmasını ifade eder. Kişi bu çatışmalarla yüzleşemediği için savunma mekanizmaları yoluyla bu çatışmaların yarattığı kaygıyı azaltmaya çalışır. İşte bu bağlamda kişinin edindiği bazı tutumlar birer savunma mekanizması olarak işlev görerek, kaygısını azaltmaya hizmet eder. Örneğin basketbolda başarısız biriyseniz bunu kabul etmek yerine egonuzu korumak için basketboldan nefret ettiğinizi ve o yüzden oynamadığınızı söylersiniz.
Soru 46
Kişinin davranışını gerçekleştirirken normları dikkate alması aşağıdakilerden hangisiyle ifade edilir?
Seçenekler
A
Özel benlik-farkındalığı
B
Toplum benlik-farkındalığı
C
Bilişsel benlik-farkındalığı
D
Otoriter benlik-farkındalığı
E
Kamusal benlik-farkındalığı
Açıklama:
Kamusal benlik-farkındalığı; kişinin davranışını gerçekleştirirken normları (başkalarının değerlendirmelerini) dikkate almasını ifade eder. Bu nedenle doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 47
Kişinin gerçekleştireceği davranışın ne kadar zor ya da ne kadar kolay olduğuna ilişkin algısı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Algılanan davranışsal kontrol
B
Tutum
C
Öznel norm
D
Niyet
E
Öznel benlik-farkındalığı
Açıklama:
Algılanan davranışsal kontrol; kişinin gerçekleştireceği davranışın ne kadar zor ya da ne kadar kolay olduğuna ilişkin algısıdır. İnsanlar yapmayı planladıkları davranış için yeteneklerinin olmadığına ya da bunun için yeterli kaynakları olmadığına inanıyorlarsa davranış yönelik tutumları ve öznel normlarına rağmen davranışa yönelik niyet oluşmayacaktır. Bu nedenle doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 48
Planlanmış davranış teorisine göre davranışa yönelik niyeti ortaya çıkaran üç bileşen aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Tutum, motivasyon, öznel norm
B
Motivasyon, öznel norm, algılanan davranışsal kontrol
C
Tutum, öznel norm, algılanan davranışsal kontrol
D
Algılanan davranışsal kontrol, tutum, kamusal norm
E
Tutum, motivasyon, kamusal norm
Açıklama:
Planlanmış davranış teorisine göre davranışa yönelik niyeti ortaya çıkaran üç bileşen tutum, öznel norm ve algılanan davranışsal kontroldür. Bu nedenle doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 49
Modern tutum terimi hangi yüzyılda ortaya çıkmıştır?
Seçenekler
A
20.yüzyıl
B
19.yüzyıl
C
18.yüzyıl
D
17.yüzyıl
E
21.yüzyıl
Açıklama:
Kişinin belirli bir konuda olumlu ya da olumsuz zihinsel konumunu ifade eden modern tutum terimi 19. yüzyılın ortalarında ortaya çıkmıştır.
Buna göre cevap : B'dir.
Buna göre cevap : B'dir.
Soru 50
1935'te "tutum"un sosyal psikolojinin en ayrıcalıklı ve en vazgeçilmez kavramı olduğunu ilan eden düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Thurstone
B
Allport
C
Fronzoi
D
Wanke
E
Bohner
Açıklama:
1935’te sosyal psikolojinin önemli isimlerinden Gordon Allport tutumun sosyal psikolojinin en ayrıcalıklı ve en vazgeçilmez kavramı olduğunu ilan etmiştir.
Buna göre cevap: B'dir.
Buna göre cevap: B'dir.
Soru 51
Sosyal psikolojide tutumların tarihsel olarak değişiminin 3. evresi olarak kabul edilen yıllar aşağıdaki şıklardan hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
1920-1930
B
1930-1940
C
1940-1950
D
1950-1960
E
1980-1990
Açıklama:
sosyal psikolojide tutumların tarihsel olarak değişimini izlememize olanak veren üç evre saptamıştır:
1. 1920’ler ve 1930’lar: Bu dönemde tutum çalışmaları oldukça statik konulardaki tutumları ölçmeye ve bu tutumların davranışla nasıl ilişkili olduğuna odaklanmıştır.
2. 1950’ler ve 1960’lar: Bu dönemdeki tutum çalışmaları tutum değişimine odaklanmıştır.
3. 1980’ler ve 1990’lar: Tutumun bilişsel bir sistem olarak yapı ve işlevlerinin açıklanmasına odaklanılmıştır.
Buna göre cevap : E'dir.
1. 1920’ler ve 1930’lar: Bu dönemde tutum çalışmaları oldukça statik konulardaki tutumları ölçmeye ve bu tutumların davranışla nasıl ilişkili olduğuna odaklanmıştır.
2. 1950’ler ve 1960’lar: Bu dönemdeki tutum çalışmaları tutum değişimine odaklanmıştır.
3. 1980’ler ve 1990’lar: Tutumun bilişsel bir sistem olarak yapı ve işlevlerinin açıklanmasına odaklanılmıştır.
Buna göre cevap : E'dir.
Soru 52
Yale Üniversitesi’nde 1950 ve 1960’lar boyunca gerçekleştirilen Yale İletişim ve Tutum Değişimi Programına göre tutumları oluşturan bileşenler aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Bilişsel, duygusal, davranışsal
B
Tinsel, bilişsel, duygusal
C
Duygusal, bilişsel, zihinsel
D
Zihinsel, düşünsel, bilişsel
E
Bilişsel, zihinsel, düşünsel
Açıklama:
Yale Üniversitesi’nde 1950 ve 1960’lar boyunca gerçekleştirilen Yale İletişim ve Tutum Değişimi Programından kaynaklanan bu yaklaşıma göre tutumlar bilişsel, duygusal ve davranışsal bileşenlerden oluşur.
Buna göre cevap: A'dır.
Buna göre cevap: A'dır.
Soru 53
Kişinin belirli bir konuda olumlu ya da olumsuz zihinsel konumunu ifade eden modern tutum terimi ilk kez hangi yüzyılın ortalarında ortaya çıkmıştır?
Seçenekler
A
16. yüzyıl
B
17. yüzyıl
C
18. yüzyıl
D
19. yüzyıl
E
20. yüzyıl
Açıklama:
İngilizcede tutum teriminin yukarıdaki örnekler bağlamında kullanılmasının çok uzun bir tarihi yoktur. 15 ve 16. yüzyıllarda bu terim esas olarak resimde ve heykelde figürlerin fiziksel olarak nasıl konumlandırıldığını anlatmak için kullanılmıştır. Daha sonraki birkaç yüzyıl içinde terim kişinin zihninden neler geçtiğini ima eden bedensel duruşu anlatmak için kullanılmaya başlanmıştır.
Kişinin belirli bir konuda olumlu ya da olumsuz zihinsel konumunu ifade eden modern tutum terimi 19. yüzyılın ortalarında ortaya çıkmıştır
Kişinin belirli bir konuda olumlu ya da olumsuz zihinsel konumunu ifade eden modern tutum terimi 19. yüzyılın ortalarında ortaya çıkmıştır
Soru 54
Bir tutumun iki ya da daha fazla boyutsal uzamda değil, tek bir değerlendirme çizgisi üzerinde bir nokta, tek bir puan ile betimlenmesine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Tek kutuplu tutum
B
Tek boyutlu tutum
C
Tek göstergeli tutum
D
Tek değerlendirmeli tutum
E
Çelişkisiz tutum
Açıklama:
Tek boyutlu tutum, bir tutumun iki ya da daha fazla boyutsal uzamda değil, tek bir değerlendirme çizgisi üzerinde bir nokta, tek bir puan ile betimlenmesi anlamına gelir.
Buna göre cevap: B'dir.
Buna göre cevap: B'dir.
Soru 55
McGuire'a göre; politik sistemin asal bir bileşeni olarak demokratik rızanın üretilebilmesi için tutum ve ikna terimlerine ihtiyaç vardır. Aşağıdakilerden hangisi tarihte demokratik rızanın üretildiği böyle dört dönemden biri değildir?
Seçenekler
A
İÖ 3. yüzyılda dünyanın pek çok yeri
B
İÖ 4. yüzyıl Atina
C
İÖ 1. yüzyıl Roma
D
İtalyan Rönesansı
E
20. yüzyılda dünyanın pek çok yeri
Açıklama:
Tutum ve ikna terimlerini zenginleştirip incelikli bir hâle getiren toplumsal ve tarihsel koşullardan biri, demokratik rızanın politik sistemin temel bir parçası hâline gelmesidir. Diğer bir deyişle, politik sistemin asal bir bileşeni olarak demokratik rızanın üretilebilmesi için tutum ve ikna terimlerine ihtiyaç vardır.
McGuire tarihte demokratik rızanın üretildiği böyle dört dönem ve yer olduğunu belirtir: İÖ 4. yüzyıl Atina, İÖ 1. yüzyıl Roma, İtalyan Rönesansı ve 20. yüzyılda dünyanın pek çok yeri. Bu dönem ve yerlerde demokratik rıza ve halkın politik desteği oylarla ifade edilmiştir ve edilmektedir.
McGuire tarihte demokratik rızanın üretildiği böyle dört dönem ve yer olduğunu belirtir: İÖ 4. yüzyıl Atina, İÖ 1. yüzyıl Roma, İtalyan Rönesansı ve 20. yüzyılda dünyanın pek çok yeri. Bu dönem ve yerlerde demokratik rıza ve halkın politik desteği oylarla ifade edilmiştir ve edilmektedir.
Soru 56
Faydacı işlev aşağıdakilerden hangisini ifade eder?
Seçenekler
A
Bir tutum nesnesinin iki ayrı boyut üzerinde olumlu veya olumsuz olarak değerlendirilmesini.
B
Tutum nesnesinin tek bir boyut üzerinde olumlu veya olumsuz değerlendirilmesini.
C
Tutumların ödülleri maksimize etmek ve bedelleri minimize etmek için kullanılmasını.
D
Tutumların kişinin değerlerini ifade etmek için kullanılmasını.
E
Tutumların enerjiden tasarruf etmek için kullanılmasını.
Açıklama:
Faydacı işlev ,Tutumların ödülleri maksimize etmek ve bedelleri minimize etmek için kullanılmasını ifade eder.
Buna göre cevap: C'dir.
Buna göre cevap: C'dir.
Soru 57
Sosyal psikoloji disiplininde tutum konusu ilk kez arkadaşları ile tutum ölçümleri yapan hangi araştırmacı tarafından başlatılmıştır?
Seçenekler
A
Potter
B
McGuire
C
Thurstone
D
Allport
E
Likert
Açıklama:
Thurstone tarafından bulunan "istatistik tutum ölçeği" aslında psikolog olan araştırmacı tarafından uygulanmıştır. Davranışların, tutumların ölçülebilir olma olasılığı üstüne, belirli bir grup içinde davranışların frekans ve numaralarla gösterilebileceğini belirtmiştir.
Sosyal psikoloji disiplininde tutum konusu, 1. üniteden de hatırlayacağınız gibi, 1920’lerde Thurstone ve arkadaşları tarafından geliştirilen tutum ölçümleriyle başlamıştır. O zamandan bu yana tutum konusu sosyal psikolojinin ana araştırma geleneklerinden birini oluşturmuştur.
Sosyal psikoloji disiplininde tutum konusu, 1. üniteden de hatırlayacağınız gibi, 1920’lerde Thurstone ve arkadaşları tarafından geliştirilen tutum ölçümleriyle başlamıştır. O zamandan bu yana tutum konusu sosyal psikolojinin ana araştırma geleneklerinden birini oluşturmuştur.
Soru 58
Tutumların ölçülme ve davranışların gözlenme düzeyi arasındaki karşılıklılığa verilen hipotezin adı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Benlik
B
Denklik
C
Karşıtlık
D
Örtük
E
Erişilebilirlik
Açıklama:
Tutumların ölçülme ve davranışların gözlenme düzeyi arasındaki bu karşılıklılığa denklik hipotezi adı verilmektedir.
Buna göre cevap: B'dir.
Buna göre cevap: B'dir.
Soru 59
Tutumun sosyal psikolojinin en ayrıcalıklı ve en vazgeçilmez kavramı olduğunu kim söylemiştir?
Seçenekler
A
McGuire
B
Thurstone
C
Olson
D
Kendrick
E
Allport
Açıklama:
Allport tutum kavramını deneyimle yerleşen, bireyin zihinsel olarak hazır olma durumu şeklinde tanımlamıştır. Sosyal psikolojinin amacı sosyal davranışı açıklamak olarak kabul edildiğinden tutumlar da sosyal davranışı açıklamada anahtar kavramlardan biri hâline gelmiştir.
1935’te sosyal psikolojinin önemli isimlerinden Gordon Allport tutumun sosyal psikolojinin en ayrıcalıklı ve en vazgeçilmez kavramı olduğunu ilan etmiştir. Sosyal psikolojide tutumun bu kadar temel bir çalışma konusu olmasının önemli bir nedeni tutumların davranışları etkilediği ve hatta belirlediğinin varsayılmasıdır.
1935’te sosyal psikolojinin önemli isimlerinden Gordon Allport tutumun sosyal psikolojinin en ayrıcalıklı ve en vazgeçilmez kavramı olduğunu ilan etmiştir. Sosyal psikolojide tutumun bu kadar temel bir çalışma konusu olmasının önemli bir nedeni tutumların davranışları etkilediği ve hatta belirlediğinin varsayılmasıdır.
Soru 60
Kişinin çevresindeki diğer insanların onun belirli bir davranışını onaylayıp onaylamayacaklarına dair yargısına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Özel benlik
B
Kamusal benlik
C
Kamusal norm
D
Kamusal tutum
E
Öznel norm
Açıklama:
Teorinin diğer bir bileşeni öznel normdur. Öznel norm, kişinin çevresindeki diğer insanların onun belirli bir davranışını onaylayıp onaylamayacaklarına dair yargısıdır.
Buna göre cevap : E'dir.
Buna göre cevap : E'dir.
Soru 61
Aşağıdakilerden hangisi tutumların erişilebilirliğini arttırmada önemli bir faktör olarak gösterilebilir?
Seçenekler
A
zihinsel deneyimler
B
Kurgusal deneyimler
C
Direkt deneyimler
D
Kamusal deneyimler
E
Çelişkili deneyimler
Açıklama:
Direkt deneyimler tutumların erişilebilirliğini arttırmada önemli bir faktördür.
Buna göre cevap: C'dir.
Buna göre cevap: C'dir.
Soru 62
Aşağıdakilerden hangisi öznel normu ortaya çıkaran faktörler arasında gösterilebilir?
Seçenekler
A
İnsanların algılanan beklentileri
B
Belirli bir davranışın sonuçlarına ilişkin kişinin inancı
C
Kişinin olası sonuçlara ilişkin değerlendirmesi
D
Tutumun zihinsel temsiline kişinin hızlı ve kolay erişilebilmesi
E
tutum nesnesinin iki ayrı boyut üzerinde ele alınabilmesi
Açıklama:
Tutumlar gibi öznel norm de iki faktörün ürünü olarak ortaya çıkar: 1. Kişi için önemli olan insanların algılanan beklentileri, 2. Kişinin bu beklentilere uyma motivasyonu.
Buna göre cevap: A'dır.
Buna göre cevap: A'dır.
Soru 63
Çevremizde algıladığımız sosyal bilgi ile ona nasıl tepki verdiğimiz arasında önemli bir aracılık görevi üstlenen kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İkna
B
Tutum
C
İletişim
D
Davranış
E
Beğeni
Açıklama:
Tutumların sosyal psikolojide çok önemli bir çalışma konusu olmasının diğer bir nedeni, tutumların tutum nesnesi ile bilgiyi işleme biçimini de belirlemesidir. İnsanlar genellikle kendi tutum ve inançlarını onaylamayan bilgidense onaylayan bilgiyi ararlar ve seçerler. Tutuma dair seçicilik etkisi adı verilen bu olgu dikkat, bellek gibi bilgi işleme süreçlerinde etkindir.
Tutumlar çevremizde algıladığımız sosyal bilgi ile ona nasıl tepki verdiğimiz arasında önemli bir aracılık görevi yapmaktadır.
Tutumlar çevremizde algıladığımız sosyal bilgi ile ona nasıl tepki verdiğimiz arasında önemli bir aracılık görevi yapmaktadır.
Soru 64
Aşağıdakilerden hangisi tutumların öneminin kişiler arası sosyal psikolojik analiz düzeyinde ortaya çıkan özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Algı ve ikna davranışlar kadar tutumlar üzerinde de etkili olur
B
Rutin olarak tutumlar hakkında bilgi aranır ve iletişimin konusu olur
C
Diğerinin tutumları bilindiğinde dünya daha tahmin edilebilir bir yer olur
D
İnsanın kendi düşünceleri ve davranışları bilgi tarafından şekillendirilebilir
E
Kişi belki diğerinin tutumlarını değiştirmek yoluyla davranışını kontrol edebilir
Açıklama:
Tutumların öneminin çeşitli sosyal psikolojik analiz düzeylerinde ortaya çıktığı söylenebilir. Bunlar: Bireysel düzeyde, Kişiler arası düzeyde ve toplumsal düzeyde olmak üzere üçe ayrılır.
Kişiler arası düzeyde rutin olarak tutumlar hakkında bilgi aranır ve iletişimin konusu olur. Diğerinin tutumları bilindiğinde dünya daha tahmin edilebilir bir yer hâline gelir. İnsanın kendi düşünceleri ve davranışları bu bilgi tarafından şekillendirilebilir ve belki kişi diğerinin tutumlarını değiştirmek yoluyla davranışını kontrol edebilir.
Kişiler arası düzeyde rutin olarak tutumlar hakkında bilgi aranır ve iletişimin konusu olur. Diğerinin tutumları bilindiğinde dünya daha tahmin edilebilir bir yer hâline gelir. İnsanın kendi düşünceleri ve davranışları bu bilgi tarafından şekillendirilebilir ve belki kişi diğerinin tutumlarını değiştirmek yoluyla davranışını kontrol edebilir.
Soru 65
Sosyal psikolojide tutumları üç bileşenli bir zihinsel yapı olarak tarif etme eğilimi hangi yıllara kadar çok yaygındı?
Seçenekler
A
1960'lara kadar
B
1970'lere kadar
C
1980'lere kadar
D
1990'lara kadar
E
2000'lere kadar
Açıklama:
Orijinal olarak Yale Üniversitesi’nde 1950 ve 1960’lar boyunca gerçekleştirilen Yale İletişim ve Tutum Değişimi Programından kaynaklanan bu yaklaşıma göre tutumlar bilişsel, duygusal ve davranışsal bileşenlerden oluşur. Tutumların bilişsel bileşeni belirli bir nesne ile ilişkilendirilen inanç ya da düşünceyi ifade eder. Pek çok durumda kişinin tutumu, tutum nesnesinin olumlu veya olumsuz özelliklerinin irdelenmesine dayanır.
1990’lara kadar sosyal psikolojide tutumları üç bileşenli bir zihinsel yapı olarak tarif etme eğilimi çok yaygındı. Bugün tutumun ABC modeli (biliş, duygu ve davranışın İngilizcedeki baş harfleri dolayısıyla verilen bir addır. Türkçede belki kısaltma olarak BDD denebilir) denilen bu üç bileşenli tanımlamayı hâlâ kullananlar vardır.
1990’lara kadar sosyal psikolojide tutumları üç bileşenli bir zihinsel yapı olarak tarif etme eğilimi çok yaygındı. Bugün tutumun ABC modeli (biliş, duygu ve davranışın İngilizcedeki baş harfleri dolayısıyla verilen bir addır. Türkçede belki kısaltma olarak BDD denebilir) denilen bu üç bileşenli tanımlamayı hâlâ kullananlar vardır.
Soru 66
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi tutumun başlıca yapısal özelliklerinden biri olarak değerlendirilemez?
Seçenekler
A
Olumlu veya olumsuz olması
B
Anlık veya gecikmeli olması
C
Tek kutuplu ya da çift kutuplu olması
D
Çok boyutluluğu
E
Güçsüz olması
Açıklama:
Özetle, kişi için tutum konusu (nesnesi) ne kadar önemliyse, kişi bir nesne/konu hakkında ne kadar net ya da kesin duygu ve düşüncelere sahipse, kişi tutum nesnesi/konusu ile direkt (dolaysız) bir deneyim yaşamış ise, tutum nesnesi/konusu kişiyle ne kadar ilgiliyse ve tutum içeriği bellekten ne kadar hızlı çağrılabiliyorsa, yani zihinde tutuma ne kadar çabuk erişilebiliyorsa kişinin o konu/nesne hakkında güçlü bir tutumu olduğu söylenebilir.
Spesifik olarak tutumları bir zihinsel yapı ya da temsil olarak tanımlayabilmek için tutumu tutum yapan özellikleri bilmek gereklidir. Tutumun başlıca yapısal özellikleri arasında tutumun olumlu veya olumsuz olması, tutumun tek kutuplu ya da çift kutuplu olması, tutumun çok boyutluluğu ve tutumun güçlü ya da güçsüz olması sayılabilir.
Spesifik olarak tutumları bir zihinsel yapı ya da temsil olarak tanımlayabilmek için tutumu tutum yapan özellikleri bilmek gereklidir. Tutumun başlıca yapısal özellikleri arasında tutumun olumlu veya olumsuz olması, tutumun tek kutuplu ya da çift kutuplu olması, tutumun çok boyutluluğu ve tutumun güçlü ya da güçsüz olması sayılabilir.
Soru 67
Tutumların yüksek psikolojik ihtiyaçlardan oluşan işlevlerinden olan içsel değerlerin ifade edilmesi ve egoyu koruma işlevleri kim tarafından sınıflandırılmıştır?
Seçenekler
A
Fishbein
B
Ajzen
C
Katz
D
Guttman
E
Edvards
Açıklama:
Katz özgül tutum değişimi koşullarını belirlemeye çalışmıştır. Tutumların araçsal, ego savunucu, değer ifade edici ve bilgi işlevi olduğunu ileri sürmüştür.
Tutumun işlevlerinde Katz’ın sınıflandırmasına özgü olan ve buradaki sınıflandırmada yüksek psikolojik ihtiyaçlardan biri olarak görülebilecek işlevler içsel değerlerin ifade edilmesi ve egoyu koruma işlevleridir.
Tutumun işlevlerinde Katz’ın sınıflandırmasına özgü olan ve buradaki sınıflandırmada yüksek psikolojik ihtiyaçlardan biri olarak görülebilecek işlevler içsel değerlerin ifade edilmesi ve egoyu koruma işlevleridir.
Soru 68
Tutum ve davranışlar arasındaki tutarlılık çalışmalarını ilk yapan araştırmacı kimdir?
Seçenekler
A
Hovland
B
Scotland
C
Festinger
D
Wicker
E
LaPiere
Açıklama:
Sonraki yıllarda LaPiere’in çalışması pek çok açıdan eleştirildi, ancak araştırmacılar tutumların davranışları çok az etkilediğine ilişkin iddialarını hep bu çalışmaya dayandırdılar.
İlk çalışmalardan birinde, ABD’de Fransız kökenli Sosyolog LaPiere Güneybatı Amerika’da bir Çinli çiftle seyahat etmiştir. Bu çalışmanın 1930’larda yapıldığını söylemek önemlidir.
İlk çalışmalardan birinde, ABD’de Fransız kökenli Sosyolog LaPiere Güneybatı Amerika’da bir Çinli çiftle seyahat etmiştir. Bu çalışmanın 1930’larda yapıldığını söylemek önemlidir.
Soru 69
........ çevremizde algıladığımız sosyal bilgi ile ona nasıl tepki verdiğimiz arasında önemli bir aracılık görevi yapmaktadır.
Yukarıdaki boşluğa aşağıdaki kavramlardan hangisinin gelmesi daha doğru olacaktır?
Yukarıdaki boşluğa aşağıdaki kavramlardan hangisinin gelmesi daha doğru olacaktır?
Seçenekler
A
İkna
B
Özgeci davranış
C
Tutumlar
D
Evrimsel yaklaşım
E
Sosyal yargı
Açıklama:
Tutumlar çevremizde algıladığımız sosyal bilgi ile ona nasıl tepki verdiğimiz arasında önemli bir aracılık görevi yapmaktadır. Doğru cevap C'dir.
Soru 70
Aşağıdaki sosyal psikologlardan hangisi sosyal psikolojide tutumların tarihsel olarak değişimini izlememize olanak veren üç evre saptamıştır?
Seçenekler
A
Wanke
B
Hogg
C
Vaughan
D
Bohner
E
McGuire
Açıklama:
McGuire, sosyal psikolojide tutumların tarihsel olarak değişimini izlememize olanak veren üç evre saptamıştır. Doğru cevap E'dir.
Soru 71
.............. tutumlar algıyı, düşünmeyi, diğer tutumları ve davranışı etkiler. Bu nedenle tutumlar kişinin psikolojik varoluşuna ciddi bir katkı yapar.
Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Kişiler arası düzeyde
B
Bireysel düzeyde
C
Tek boyutlu
D
Toplumsal düzeyde
E
İki boyutlu
Açıklama:
Bireysel düzeyde tutumlar algıyı, düşünmeyi, diğer tutumları ve davranışı etkiler. Bu nedenle tutumlar kişinin psikolojik varoluşuna ciddi bir katkı yapar. Doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 72
Bir kişinin bir tutum nesnesini hem sevmesi hem de sevmemesi durumunu tanımlayan tutum aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Çelişkili tutum
B
İki boyutlu tutum
C
Bireysel düzeyde tutum
D
Tek boyutlu tutum
E
Toplumsal düzeyde tutum
Açıklama:
Çelişkili tutum, bir kişinin bir tutum nesnesini hem sevmesi hem de sevmemesidir. Doğru cevap A'dır.
Soru 73
Tutumların enerjiden tasarruf etmek için kullanılması ifadesi aşağıdaki hangi tutum işlevlerinden birini açıklamaktadır?
Seçenekler
A
Sembolik işlev
B
Faydacı işlev
C
Dışavurumcu işlev
D
Bilgi işlevi
E
Egoyu koruma işlevi
Açıklama:
İyiyi ve kötüyü saptamak ya da çevreyi dostça ve düşmanca olarak kategorilendirmek tutumların en açık ve en temel işlevi gibi görünmektedir. En erken sınıflandırmalardan birini yapan Katz buna bilgi işlevi adını vermiştir. Bilgi işlevi, tutumların enerjiden tasarruf etmek için kullanılmasını ifade etmektedir. Doğru cevap D'dir.
Soru 74
1969’da yaptığı kırktan fazla araştırmayı toplu bir biçimde analiz ederek tutum ve davranış arasındaki ilişkinin çok zayıf olduğunu bulan araştırmacı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Wicker
B
Hogg
C
LaPiere
D
Katz
E
McGuire
Açıklama:
Wicker 1969’da tutum ve davranış arasındaki ilişkiyi çalışan kırktan fazla araştırmayı toplu bir biçimde analiz ettiğinde tutum ve davranış arasında çok zayıf bir ilişki buldu. Bunun üzerine Wicker tutum kavramından vazgeçilmesi ve davranışa odaklanılması gerektiğini ileri sürmüştür. Doğru cevap A'dır.
Soru 75
Aşağıdakilerden hangisi kişinin davranışını gerçekleştirirken kişisel standartlarını dikkate almasını ifade eden kavramdır?
Seçenekler
A
Özgeci davranış
B
Tutum erişilebilirliği
C
Özel benlik-farkındalığı
D
Kamusal benlik-farkındalığı
E
İçsel değerlerin ifade edilmesi
Açıklama:
Özel benlik-farkındalığı, kişinin davranışını gerçekleştirirken kişisel standartlarını dikkate almasını ifade eder. Doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 76
Aşağıdakilerden hangisi kişinin davranışını gerçekleştirirken normları dikkate almasını ifade eden kavramdır?
Seçenekler
A
Sosyal yargı kuramı
B
Kamusal benlik-farkındalığı
C
Dengelem kuramı
D
Tutum erişebilirliği
E
Özel benlik-farkındalığı
Açıklama:
Kamusal benlik-farkındalığı, kişinin davranışını gerçekleştirirken normları (başkalarının değerlendirmelerini) dikkate almasını ifade eder. Doğru cevap B'dir.
Soru 77
Tutumun zihinsel temsiline ne kadar hızlı ve kolay erişilebildiğini ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Özel benlik farkındalığı
B
Tutumun erişilebilirliği
C
Kamusal benlik farkındalığı
D
Denklik hipotezi
E
İçsel değerlendirme
Açıklama:
Tutumun erişilebilirliği: Tutumun zihinsel temsiline ne kadar hızlı ve kolay erişilebildiğini ifade eder.
Soru 78
I. Davranışa yönelik tutum
II. Öznel normlar
III. Algılanan davranışsal kontrol
Yukarıdakilerden hangileri niyeti ortaya çıkaran temel bileşenlerdendir?
II. Öznel normlar
III. Algılanan davranışsal kontrol
Yukarıdakilerden hangileri niyeti ortaya çıkaran temel bileşenlerdendir?
Seçenekler
A
I, II
B
I, III
C
II, III
D
II
E
I, II, III
Açıklama:
Niyeti ortaya çıkaran üç temel bileşen söz konusudur: davranışa yönelik tutum, öznel normlar ve algılanan davranışsal kontrol.
Soru 79
Kişinin davranışını gerçekleştirirken kişisel standartlarını dikkate almasını ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Özel benlik farkındalığı
B
Kamusal benlik farkındalığı
C
Davranışa yönelik niyet
D
Tutum erişilebilirliği
E
Tutum gücü
Açıklama:
Özel benlik-farkındalığı: Kişinin davranışını gerçekleştirirken kişisel standartlarını dikkate almasını ifade eder.
Soru 80
Kişinin belirli bir konuda olumlu ya da olumsuz zihinsel konumunu ifade eden modern tutum terimi hangi yüzyıl ortalarında ortaya çıkmıştır?
Seçenekler
A
13. yüzyıl
B
14. yüzyıl
C
19. yüzyıl
D
20. yüzyıl
E
21. yüzyıl
Açıklama:
Kişinin belirli bir konuda olumlu ya da olumsuz zihinsel konumunu ifade eden modern tutum terimi 19. yüzyılın ortalarında ortaya çıkmıştır.
Soru 81
Seçeneklerden hangisi tutum ve ikna terimlerini zenginleştirip incelikli bir hâle getiren toplumsal ve tarihsel öncelikli koşullardan biridir?
Seçenekler
A
İnsanın anlaşılmaya başlanmasıdır.
B
Demokratik rızanın politik sistemin temel bir parçası hâline gelmesidir.
C
Yakın tarihte gelişen teknolojik aygıtlardır.
D
20. yüzyıla damgasını vuran dünya savaşlarının sebeplerinin anlaşılabilmesidir.
E
20. yüzyıla damgasını vuran dünya savaşları sebeplerinin, insan tutumları ile ilişkisinin görülmüş olmasıdır.
Açıklama:
Tutum ve ikna terimlerini zenginleştirip incelikli bir hâle getiren toplumsal ve tarihsel koşullardan biri, demokratik rızanın politik sistemin temel bir parçası hâline gelmesidir. Diğer bir deyişle, politik sistemin asal bir bileşeni olarak demokratik rızanın üretilebilmesi için tutum ve ikna terimlerine ihtiyaç vardır.
Soru 82
- Bireysel düzeyde
- Kişiler arası düzeyde
- Siyasi düzeyde
- Ekonomik düzeyde
- Toplumsal düzeyde
- Yerel düzeyde
- Uluslararası düzeyde
Seçenekler
A
I, II, V
B
VI, VII
C
III, IV
D
I, II, III, IV, V
E
I, II, III, IV, V, VI, VII
Açıklama:
Genel olarak tutumlar sosyal uyarıcılara (buna kendimiz de dahiliz, kendimize yönelik de tutumlarımız vardır) büyük ölçüde nasıl tepki verdiğimiz, onlar hakkında ne hissettiğimiz, ne düşündüğümüz ve ne yaptığımızı belirler. Tam da bu yüzden sosyal psikolojinin büyük bölümünün çeşitli biçimlerde tutumlarla ilgilendiği söylenebilir. Kişiler arası ilişkilerde çekicilik, önyargı, benlik saygısı ya da değerler gibi sosyal psikolojik çalışma konuları tutumlarla yakından ilgilidir. Kişiler arası çekicilikte diğer kişilere yönelik tutumlardan, önyargıda belirli bir grup insana yönelik tutumlardan, benlik-saygısında kişinin kendisine yönelik tutumlarından, değer konusunda insanların soyut ilkelere yönelik tutumlarından söz edilebilir. O hâlde tutumların öneminin çeşitli sosyal psikolojik analiz düzeylerinde ortaya çıktığı söylenebilir. Bunlar:
- Bireysel düzeyde tutumlar algıyı, düşünmeyi, diğer tutumları ve davranışı etkiler. Bu nedenle tutumlar kişinin psikolojik varoluşuna ciddi bir katkı yapar.
- Kişiler arası düzeyde rutin olarak tutumlar hakkında bilgi aranır ve iletişimin konusu olur. Diğerinin tutumları bilindiğinde dünya daha tahmin edilebilir bir yer hâline gelir. İnsanın kendi düşünceleri ve davranışları bu bilgi tarafından şekillendirilebilir ve belki kişi diğerinin tutumlarını değiştirmek yoluyla davranışını kontrol edebilir.
- Toplumsal düzeyde kişilerin kendi gruplarına ve diğer gruplara yönelik tutumları gruplar arası işbirliğinin ve çatışmanın temelinde yer alır. Kişilerin kendisinin dahil olmadığı gruba (dışgrup) karşı olumsuz tutumları ya da önyargısı ayrımcılığa yol açabilir (Bohner ve Wanke, 2002).
Soru 83
McGuire’nin sosyal psikolojide tutumların tarihsel olarak değişimini izlememize olanak veren üç evre saptamasına göre; 1980’ler ve 1990’lar tutum çalışmalarının odak noktası hangi seçenekte verilmiştir?
Seçenekler
A
Bu dönemde tutum çalışmaları oldukça statik konulardaki tutumları ölçmeye ve bu tutumların davranışla nasıl ilişkili olduğuna odaklanmıştır.
B
Bu dönemdeki tutum çalışmaları tutum değişimine odaklanmıştır.
C
Bu dönemde tutum kavramına odaklanılmıştır.
D
Bu dönemde görece olumlu ya da olumsuz tutumlara odaklanılmıştır.
E
Bu dönemde tutumun bilişsel bir sistem olarak yapı ve işlevlerinin açıklanmasına odaklanılmıştır.
Açıklama:
1920’lerde başlayan çalışmalar bugün hâlâ devam etmektedir. Ancak arada geçen süre içinde tutum araştırma ve kuramlaştırma çalışmalarının odak noktası tarihsel dönemlere göre farklılaşma göstermiştir. McGuire (Hogg ve Vaughan, 2005:174) sosyal psikolojide tutumların tarihsel olarak değişimini izlememize olanak veren üç evre saptamıştır:
Yukarıdaki dönemlerin aralarında o konuya duyulan ilginin kaybolduğunu belirtmek gerekir. Özellikle 1960 ve 1970’lerde tutum çalışmalarında gerileme görülmüştür. Bu gerileme büyük ölçüde tutum ve davranış arasında varsayılan ilişkinin görgül araştırmalar tarafından desteklenmemes
- 1920’ler ve 1930’lar: Bu dönemde tutum çalışmaları oldukça statik konulardaki tutumları ölçmeye ve bu tutumların davranışla nasıl ilişkili olduğuna odaklanmıştır.
- 1950’ler ve 1960’lar: Bu dönemdeki tutum çalışmaları tutum değişimine odaklanmıştır.
- 1980’ler ve 1990’lar: Tutumun bilişsel bir sistem olarak yapı ve işlevlerinin açıklanmasına odaklanılmıştır.
Yukarıdaki dönemlerin aralarında o konuya duyulan ilginin kaybolduğunu belirtmek gerekir. Özellikle 1960 ve 1970’lerde tutum çalışmalarında gerileme görülmüştür. Bu gerileme büyük ölçüde tutum ve davranış arasında varsayılan ilişkinin görgül araştırmalar tarafından desteklenmemes
Soru 84
Bir tutum nesnesi hakkında bilişsel, duygusal ve davranışsal bilgiye dayalı olarak yapılan genel değerlendirmeye ne ad verilir?
Seçenekler
A
Düzey
B
Yapı
C
Yapılanma
D
Değer
E
Tutum
Açıklama:
ETutum: Bir tutum nesnesi hakkında bilişsel, duygusal ve davranışsal bilgiye dayalı olarak yapılan genel bir değerlendirmedir.
Soru 85
Tutumların enerjiden tasarruf etmek için kullanılmasını ifade eden tutum işlevi hangisidir?
Seçenekler
A
Bilgi işlevi
B
Denklik işlevi
C
Koruma işlevi
D
Egoyu koruma işlevi
E
Faydacı işlev
Açıklama:
Bilgi işlevi: Tutumların enerjiden tasarruf etmek için kullanılmasını ifade eder.
Soru 86
Tutumların ölçülmesi ve tutuma ilişkin davranış gözleminin genellik/spesifiklik düzeylerinin karşılıklılığına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Bilgi işlevi
B
Egoyu koruma işlevi
C
Faydacı işlev
D
Denklik hipotezi
E
Koruma işlevi
Açıklama:
Denklik hipotezi: Tutumların ölçülmesi ve tutuma ilişkin davranış gözleminin genellik/spesifiklik düzeylerinin karşılıklılığını ifade eder.
Soru 87
“Tutum ve davranış arasındaki ilişkiyi etkileyen bir başka faktör benlik-farkındalığıdır. ………….x1………… …………….x2……………… olan kişiler davranışı gerçekleştirmede kişisel standartlarına daha çok dikkat gösterirken, ……………x3…………. …………..x4……………. olan kişiler kamusal standartlara daha fazla dikkat ederler”.
Yukarıda boş bırakılan metni uygun tamamlayan doğru, sıralı seçenek hangisidir?
Yukarıda boş bırakılan metni uygun tamamlayan doğru, sıralı seçenek hangisidir?
Seçenekler
A
Özel benlik-farkındalığı, az, kamusal benlik-farkındalığı, az
B
Özel benlik-farkındalığı, yüksek, kamusal benlik-farkındalığı, yüksek
C
Kamusal benlik-farkındalığı, yüksek, özel benlik-farkındalığı, yüksek
D
Kamusal benlik-farkındalığı, az, özel benlik-farkındalığı, az
E
Özel benlik-farkındalığı, az, özel benlik-farkındalığı, yüksek
Açıklama:
“Tutum ve davranış arasındaki ilişkiyi etkileyen bir başka faktör benlik-farkındalığıdır. Özel benlik-farkındalığı yüksek olan kişiler davranışı gerçekleştirmede kişisel standartlarına daha çok dikkat gösterirken, kamusal benlik-farkındalığı yüksek olan kişiler kamusal standartlara daha fazla dikkat ederler”.
Soru 88
- Tutumların nötr oluşu
- Tutumların tek kutuplu oluşu
- Tutumların çok kutuplu oluşu
- Tutumların tek boyutluluğu
- Tutumların iki boyutluluğu
- Tutumların çelişkili olması
- Tutumların gücü
Seçenekler
A
III, IV, V, VI
B
III, IV, V, VI, VII
C
II, IV, VI, VII
D
I, II, III, IV, V
E
I, II, III, IV, V, VI, VII
Açıklama:
Tutumların başlıca yapısal özellikleri şunlardır: tutumların olumlu ya da olumsuz oluşu, tutumların tek kutuplu veya çift kutuplu oluşu, tutumların tek ya da çok boyutluluğu, tutumların çelişkili olması ve tutumların gücü.
Soru 89
Aşağıdaki dönemlerin hangisinde tutum çalışmaları oldukça statik konulardaki tutumları ölçmeye ve bu tutumların davranışla nasıl ilişkili olduğuna odaklanmıştır?
Seçenekler
A
1920'ler ve 1930'lar
B
1940'lar ve 1950'ler
C
1950'ler ve 1960'lar
D
1970'ler ve 1980'ler
E
1980'ler ve 1990'lar
Açıklama:
1920'ler ve 1930'lar döneminde tutum çalışmaları oldukça statik konulardaki tutumları ölçmeye ve bu tutumların davranışla nasıl ilişkili olduğuna odaklanmıştır. Dolayısıyla doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 90
Aşağıdaki dönemlerin hangisinde tutum çalışmaları tutum değişimine odaklanmıştır?
Seçenekler
A
1920'ler ve 1930'lar
B
1940'lar ve 1950'ler
C
1950'ler ve 1960'lar
D
1970'ler ve 1980'ler
E
1980'ler ve 1990'lar
Açıklama:
1950'ler ve 1960'lar döneminde tutum çalışmaları tutum değişimine odaklanmıştır. Dolayısıyla doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 91
Aşağıdaki dönemlerin hangisinde tutumun bilişsel bir sistem olarak yapı ve işlevlerinin açıklanmasına odaklanılmıştır?
Seçenekler
A
1920'ler ve 1930'lar
B
1940'lar ve 1950'ler
C
1950'ler ve 1960'lar
D
1970'ler ve 1980'ler
E
1980'ler ve 1990'lar
Açıklama:
1980'ler ve 1990'lar döneminde tutumun bilişsel bir sistem olarak yapı ve işlevlerinin açıklanmasına odaklanılmıştır. Dolayısıya doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 92
Tutum kavramının tarihi ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
Türkçeye tutum kavramı sosyal psikoloji ile birlikte girmiştir, bu nedenle görece yenidir.
B
Tutum bir konuda seçme şansının bulunduğu toplumlarda ve tarihsel dönemlerde yaygın olarak kullanılan bir kavramdır.
C
20. Yüzyılın en önemli endüstrisi kimlik yaratımıdır.
D
Tutum kavramı en diktatörlük ve baskı ile yönetilen toplumlarda yaygın olarak kullanılmış ve gelişmiştir
E
Tutum terimi, 15 ve 16. yüzyıllarda esas olarak resimde ve heykelde figürlerin fiziksel olarak nasıl konumlandırıldığını anlatmak için kullanılmıştır
Açıklama:
Tutum ve ikna terimlerini zenginleştirip incelikli bir hâle getiren toplumsal ve tarihsel koşullardan biri, demokratik rızanın politik sistemin temel bir parçası hâline gelmesidir. Diğer bir deyişle, politik sistemin asal bir bileşeni olarak demokratik rızanın üretilebilmesi için tutum ve ikna terimlerine ihtiyaç vardır. Bu nedenle diktatörlük ve baskı yönetimlerinde buna bir ihtiyaç yoktur. Baskı yeterlidir.
Soru 93
Sosyal psikoloji disiplininde tutum konusu, hangi yılarda ele alınmaya başlamıştır?
Seçenekler
A
1920’ lerde
B
1930’ larda
C
1940’ larda
D
1950’ lerde
E
1960’ larda
Açıklama:
Sosyal psikoloji disiplininde tutum konusu, 1920’lerde Thurstone ve arkadaşları tarafından geliştirilen tutum ölçümleriyle başlamıştır.
Soru 94
Tutum modellerinden, ABC modeline göre tutumu oluşturan bileşenler aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Bilişsel, amaçsal, duygusal bileşenler
B
Bilişsel, duygusal, davranışsal bileşenler
C
Bilişsel, hissel, amaçsal bileşenler
D
Davranışsal, gözlemsel, edinimsel bileşenler
E
Bilişsel, duygusal, güdüsel bileşenler bileşenler
Açıklama:
Orijinal olarak Yale Üniversitesi’nde 1950 ve 1960’lar boyunca gerçekleştirilen Yale İletişim ve Tutum Değişimi Programından kaynaklanan bu yaklaşıma göre tutumlar bilişsel, duygusal ve davranışsal bileşenlerden oluşur. Tutumların bilişsel bileşeni belirli bir nesne ile ilişkilendirilen inanç ya da düşünceyi ifade eder.
Soru 95
Bir kişinin bir tutum nesnesini hem sevmesi hem de sevmemesi, aşağıdaki tutumsal kavramlardan hangisi ile açıklanmaktadır?
Seçenekler
A
Çelişkili tutum
B
Karmaşık tutum
C
Tek boyutlu tutum
D
Çok boyutlu tutum
E
Çok kutuplu tutum
Açıklama:
Çelişkili Tutum: Bir kişinin bir tutum nesnesini hem sevmesi hem de sevmemesidir.
Soru 96
Basketbolda başarısız birisinin, bu durumu kabul etmeyerek, basketboldan nefret ettiğini ve bu nedenle basketbol oynamadığını söylemesi, tutumların işlevlerinden hangisi ile açıklanabilir?
Seçenekler
A
Bilgi işlevi
B
Faydacı işlevi
C
Gözetme işlevi
D
İçsel değerlerin ifade edilmesi işlevi
E
Egoyu koruma işlevi
Açıklama:
Tutumların Egoyu koruma işlevi: Tutumların benlik-saygısını korumak için kullanılmasını ifade eder.Tutumun işlevlerinde Katz’ın sınıflandırmasına özgü olan ve buradaki sınıflandırmada yüksek psikolojik ihtiyaçlardan biri olarak görülebilecek işlevlerden birisi tutumların egoyu koruma işlevidir. Bazı tutumlar kişinin egosunu, yani benlik saygısını koruma işlevine sahip olabilir. Psikanalitik teoriye referansla anlaşılabilecek egoyu koruma, kişinin bilinçdışı çatışmalarından kaynaklanan kaygılarını gidermek için ego savunma mekanizmaları kullanmasını ifade eder. Kişi bu çatışmalarla yüzleşemediği için savunma mekanizmaları yoluyla bu çatışmaların yarattığı kaygıyı azaltmaya çalışır. İşte bu bağlamda kişinin edindiği bazı tutumlar birer savunma mekanizması olarak işlev görerek, kaygısını azaltmaya hizmet eder. Örneğin basketbolda başarısız biriyseniz bunu kabul etmek yerine egonuzu korumak için basketboldan nefret ettiğinizi ve o yüzden oynamadığınızı söylersiniz.
Soru 97
Sosyal psikolojide tutum araştırmalarında, tutumların ölçülmesi ve tutuma ilişkin davranış gözleminin genellik/spesifiklik düzeylerinin karışıklığı, aşağıda verilen terimlerin hangisi ile ifade edilmektedir?
Seçenekler
A
Karışıklık hipotezi
B
Uyumsuzluk hipotezi
C
Denklik hipotezi
D
Bağımlılık hipotezi
E
Çelişki hipotezi
Açıklama:
Tutumların ölçülme ve davranışların gözlenme düzeyi arasındaki bu karşılıklılığa denklik hipotezi adı verilmektedir. Denklik hipotezi Tutumların ölçülmesi ve tutuma ilişkin davranış gözleminin genellik/spesifiklik düzeylerinin karşılıklılığını ifade eder.
Soru 98
Kamuoyu araştırmalarının amaçları ile ilgili, aşağıdaki bilgilerden hangisi veya hangileri doğrudur?
I. Toplumsal gerçeklikleri belirlemek
II. Belirli konularda tutum ve kanaatleri ölçmek
III. Zaman içerisinde hedef kitlede meydana gelen değişmeleri ortaya çıkarmak
IV. Hedef kitleyi amaçlar doğrultusunda yönlendirmek
I. Toplumsal gerçeklikleri belirlemek
II. Belirli konularda tutum ve kanaatleri ölçmek
III. Zaman içerisinde hedef kitlede meydana gelen değişmeleri ortaya çıkarmak
IV. Hedef kitleyi amaçlar doğrultusunda yönlendirmek
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
III ve I
D
I, II, III
E
IV, I ve III
Açıklama:
Kamuoyu araştırmalarının üç temel amacı vardır:
- Toplumsal gerçeklikleri belirlemek
- Belirli konularda tutum ve kanaatleri ölçmek
- Zaman içerisinde hedef kitlede meydana gelen değişmeleri ortaya çıkarmak
Soru 99
I. Davranışa yönelik tutum
II.Öznel normlar
III. Algılanan davranışsal kontrol.
Planlanmış davranış teorisinde, davranışa yönelik niyeti ortaya çıkaran bileşenlerle ilgili yukarıdaki bilgilerden hangisi ya da hangileri doğrudur?
II.Öznel normlar
III. Algılanan davranışsal kontrol.
Planlanmış davranış teorisinde, davranışa yönelik niyeti ortaya çıkaran bileşenlerle ilgili yukarıdaki bilgilerden hangisi ya da hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II.
C
Yalnız III
D
III ve II
E
I, II ve III
Açıklama:
Planlanmış davranış teorisinde, davranışa yönelik niyeti ortaya çıkaran üç bileşen: davranışa yönelik tutum, öznel normlar ve algılanan davranışsal kontrol.
Soru 100
Kişinin davranışını gerçekleştirirken normları (başkalarının değerlendirmelerini) dikkate alması aşağıdaki kavramlardan hangisi açıklanmaktadır?
Seçenekler
A
Öznel benlik-farkındalığı
B
Kamusal benlik- farkındalığı
C
Eğitimsel benlik- farkındalığı
D
Bilgisel benlik- farkındalığı
E
Anlamsal benlik- farkındalığı
Açıklama:
Kamusal benlik-farkındalığı
Kişinin davranışını gerçekleştirirken normları (başkalarının değerlendirmelerini) dikkate almasını ifade eder.
Kişinin davranışını gerçekleştirirken normları (başkalarının değerlendirmelerini) dikkate almasını ifade eder.
Soru 101
Aşağıdaki dönemlerin hangisinde tutum çalışmalarında gerilemeler görülmüştür?
Seçenekler
A
1920'ler ve 1930'lar
B
1930'lar ve 1940'lar
C
1940'lar ve 1950'ler
D
1950'ler ve 1960'lar
E
1960'lar ve 1970'ler
Açıklama:
1960 ve 1970’lerde tutum çalışmalarında gerileme görülmüştür. Bu gerileme büyük ölçüde tutum ve davranış arasında varsayılan ilişkinin görgül araştırmalar tarafından desteklenmemesinin sonucudur. Dolayısıyla doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 102
I. Tek boyutlu tutum, tutum nesnesinin tek bir boyut üzerinde olumlu veya olumsuz değerlendirilmesidir.
II. İki boyutlu tutum, bir tutum nesnesinin iki ayrı boyut üzerinde olumlu veya olumsuz olarak değerlendirilmesidir
III. Çelişkili Tutum, bir kişinin bir tutum nesnesini hem sevmesi hem de sevmemesidir.
Yukarıda verilen ifadelerden hangisi ya da hangileri doğrudur?
II. İki boyutlu tutum, bir tutum nesnesinin iki ayrı boyut üzerinde olumlu veya olumsuz olarak değerlendirilmesidir
III. Çelişkili Tutum, bir kişinin bir tutum nesnesini hem sevmesi hem de sevmemesidir.
Yukarıda verilen ifadelerden hangisi ya da hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Verilen her üç ifadede doğrudur. Dolayısıyla doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 103
I. Bilgi işlevi, tutumların enerjiden tasarruf etmek için kullanılmasını ifade eder.
II. Faydacı işlev, tutumların ödülleri maksimize etmek ve bedelleri minimize etmek için kullanılmasını ifade eder.
III. İçsel değerlerin ifade edilmesi, tutumların kişinin değerlerini ifade etmek için kullanılmasını ifade eder.
Yukarıda verilen ifadelerden hangisi ya da hangileri doğrudur?
II. Faydacı işlev, tutumların ödülleri maksimize etmek ve bedelleri minimize etmek için kullanılmasını ifade eder.
III. İçsel değerlerin ifade edilmesi, tutumların kişinin değerlerini ifade etmek için kullanılmasını ifade eder.
Yukarıda verilen ifadelerden hangisi ya da hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Verilen her üç ifade de doğrudur. Dolayısıyla doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 104
I. Özel benlik-farkındalığı, kişinin davranışını gerçekleştirirken kişisel standartlarını dikkate almasını ifade eder.
II. Kamusal benlik-farkındalığı, kişinin davranışını gerçekleştirirken normları (başkalarının değerlendirmelerini) dikkate almasını ifade eder.
III. Tutumun erişilebilirliği, tutumun zihinsel temsiline ne kadar hızlı ve kolay erişilebildiğini ifade eder.
Yukarıda verilen ifadelerden hangisi ya da hangileri doğrudur?
II. Kamusal benlik-farkındalığı, kişinin davranışını gerçekleştirirken normları (başkalarının değerlendirmelerini) dikkate almasını ifade eder.
III. Tutumun erişilebilirliği, tutumun zihinsel temsiline ne kadar hızlı ve kolay erişilebildiğini ifade eder.
Yukarıda verilen ifadelerden hangisi ya da hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Verilen her üç ifadede doğrudur. Dolayısıyla doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 105
I. Çikolatalı dondurma seven birinin çikolatalı dondurma yemeyi tercih etmesi.
II. Otobüs ile seyat etmeyi seven birinin otobüs ile seyahat etmeyi tercih etmesi.
III. Korku filmi izlemeyi seven birinin korku filmi izlemeyi tercih etmesi.
Yukarıda verilen örneklerden hangisi ya da hangileri tutum ve davranış arasındaki ilişkiyi örnekler?
II. Otobüs ile seyat etmeyi seven birinin otobüs ile seyahat etmeyi tercih etmesi.
III. Korku filmi izlemeyi seven birinin korku filmi izlemeyi tercih etmesi.
Yukarıda verilen örneklerden hangisi ya da hangileri tutum ve davranış arasındaki ilişkiyi örnekler?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Her üç örnekte tutum ve davranış arasındaki ilişkiyi örneklemektedir. Dolayısıyla doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 106
I. Davranışa yönelik tutum
II. Öznel normlar
III. Algılanan davranışsal kontrol
Yukarıda verilenlerden hangisi ya da hangileri planlanmış davranış teorisine göre niyeti ortaya çıkaran üç temel bileşenden biridir?
II. Öznel normlar
III. Algılanan davranışsal kontrol
Yukarıda verilenlerden hangisi ya da hangileri planlanmış davranış teorisine göre niyeti ortaya çıkaran üç temel bileşenden biridir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Her üç seçenekte planlanmış davranış teorisine göre niyeti ortaya çıkaran üç temel bileşendendir. Dolayısıyla doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 107
I. Kan bağışlamak.
II. Derslere devamsızlık yapmamak.
III. Belirli bir partiye oy vermek.
Yukarıda verilenlerden hangisi ya da hangileri davranışların alışkanlıklar tarafından biçimlendirildiğine örnek teşkil etmektedir?
II. Derslere devamsızlık yapmamak.
III. Belirli bir partiye oy vermek.
Yukarıda verilenlerden hangisi ya da hangileri davranışların alışkanlıklar tarafından biçimlendirildiğine örnek teşkil etmektedir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Her üç seçenekte davranışların alışkanlıklar tarafından biçimlendirildiğine örnek teşkil etmektedir. Dolayısıyla doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 108
Tutum kavramı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Tüketimci kapitalizmin geliştiği yerlerde tutum terimine yoğun bir anlam yüklenir ve rafine hâle getirilir
B
Tutum bireycilikle el ele giden bir kavramdır.
C
Türkçeye tutum kavramı sosyal psikoloji ile birlikte girmiştir.
D
Tutum araştırmaları insanların çok çeşitli konulardaki görüşlerini ya da tercihlerini saptamaya ve ölçmeye çalışır
E
Tutum kavramı ilk olarak bireyciliğin çok az geliştiği toplumlarda ya da en sert diktatörlüklerle yönetilen toplumlarda ortaya çıkmıştır.
Açıklama:
Tutum ve ikna terimlerini zenginleştirip incelikli bir hâle getiren toplumsal ve tarihsel koşullardan ilki, demokratik rızanın politik sistemin temel bir parçası hâline gelmesidir. Diğer bir deyişle, politik sistemin asal bir bileşeni olarak demokratik rızanın üretilebilmesi için tutum ve ikna terimlerine ihtiyaç vardır. Tutum teriminin ortaya çıkışını ve kullanımını güçlendiren ikinci bir tarihsel gelişme bireysel tüketimin yaygınlaşması ve bu ideolojiye yapılan vurgudur. Bireyciliğin çok az geliştiği toplumlarda ya da en sert diktatörlüklerle yönetilen toplumlarda bireyler arasındaki farklılıklara daha az vurgu yapılır. Bu tür kültürlerde kişinin bireysel özellikleri/tercihleri/tutumları değil, örneğin aile ya da kast gibi hiyerarşik bir sosyal sistem içindeki konumu ve statüsü önemlidir. Bu nedenle tutum kavramının ilk olarak bireyciliğin çok az geliştiği toplumlarda ortaya çıktığı bilgisi yanlıştır.
Soru 109
Aşağıdaki tarihsel evrelerin hangisinde tutumlar zihinsel bilgi işleme süreçleriyle ilişkilendirilmiştir?
Seçenekler
A
1930’lar
B
1950’ler
C
1960’lar
D
1970’lar
E
1980’lar
Açıklama:
1960 ve 1970’lerde tutum çalışmalarında gerileme görülmüştür. Bu gerileme büyük ölçüde tutum ve davranış arasında varsayılan ilişkinin görgül araştırmalar tarafından desteklenmemesinin sonucudur. Ancak 1980’lerde modern bilişsel psikoloji sayesinde tutumlar yine ama bu kez farklı yönden sosyal psikologların ilgi odağı hâline gelmiş, bu kez tutumlar zihinsel bilgi işleme süreçleriyle ilişkilendirilmiştir.
Soru 110
Örneğin “Film izlemeyi ne kadar seversiniz” sorusunun cevabı gibi büyük olasılıkla nötrden olumluya kadar uzanan bir aralıkta yer alan tutumlar hangi yapısal özelliğe sahiptir?
Seçenekler
A
Tek kutuplu
B
Çift kutuplu
C
Çok boyutlu
D
Güçlü
E
Güçsüz
Açıklama:
Bir tutumu bir değerlendirme çizgisi üzerinde değerlendirmek istediğimizde bu çizginin kapsadığı alanı bilmek isteyebilirsiniz. Örneğin “dondurmayı ne kadar seversiniz” ya da “caz müziğini ne kadar seversiniz” sorularının cevabı büyük olasılıkla nötrden olumluya kadar uzanan bir aralıkta yer alacaktır. Bu tür tutumlar tek kutuplu tutumlar olarak adlandırılır. Yani cevaplarınız bunlardan ya hiç zevk almamak ya da çok zevk almak arasında değişecektir.
Soru 111
Olumludan olumsuza yani bir şeyin yanında olmadan bir şeyin karşısında olmaya kadar bir aralıkta değerlendirilen bir tutumun yapısal özelliği aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Çok boyutlu
B
Güçlü
C
Güçsüz
D
Çift kutuplu
E
Tek kutuplu
Açıklama:
Olumludan olumsuza yani bir şeyin yanında olmadan bir şeyin karşısında olmaya kadar bir aralıkta değerlendirilen tutumlar çift kutuplu tutumlar olarak adlandırılır. Örneğin bazı kişiler kürtajın yasal bir uygulama olması gerektiğini öne sürerken diğerleri bunu istememekle kalmaz, buna karşı çıkarlar. Ya da idam cezası örneğinde olduğu gibi kimileri bunun yasallaşmasını savunurken, kimileri de yasallaşmasına çok ciddi karşı çıkabilirler.
Soru 112
Tutumların enerjiden tasarruf etmek için kullanılmasını ifade eden işlev aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Faydacı işlev
B
Bilgi işlevi
C
İçsel değerlerin ifade edilmesi
D
Egoyu koruma işlevi
E
Çelişki işlevi
Açıklama:
Düşmanca olarak kategorilendirmek tutumların en açık ve en temel işlevi gibi görünmektedir. Bu yüzden bu işlev, tutum işlevlerine ait tüm sınıflandırmaların bir parçasını oluşturur. En erken sınıflandırmalardan birini yapan Katz buna bilgi işlevi adını vermiştir. Tutumlar başka türlü karmaşık ve belirsiz olacak olan çevreyi (ortamı) örgütleyen ve başa çıkmayı sağlayan bir yapı sağlamaktadır. Bilgi işlevi Tutumların enerjiden tasarruf etmek için kullanılmasını ifade eder.
Soru 113
Tutumların kişinin değerlerini ifade etmek için kullanılmasını ifade eden işlev aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Faydacı işlev
B
Bilgi işlevi
C
İçsel değerlerin ifade edilmesi
D
Sembolik işlev
E
Egoyu koruma işlevi
Açıklama:
Bazı tutumlar kişinin benliği için öyle temeldir ki kişi bunları sözle ifade ederek ya da bir takım sembollerle dışa vurarak bu değerleri başkalarına yansıtmış olur. Kişi için örneğin açık fikirli olmak ya da geleneksel değerlere bağlı olmak önemliyse diğer insanlara bu değerleri yansıtacak tutumları göstermek onun benliğini onaylar. Tutumun bu sembolik işlevi Katz’ın sınıflandırmasında içsel değerlerin ifade edilmesi olarak adlandırılır. İçsel değerlerin ifade edilmesi Tutumların kişinin değerlerini ifade etmek için kullanılmasını ifade eder.
Soru 114
Tutumların ölçülmesi ve tutuma ilişkin davranış gözleminin genellik/spesifiklik düzeylerinin karşılıklılığına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Tutumun erişilebilirliği
B
Denklik hipotezi
C
Deneyimin Rolü
D
İçsel değerlerin ifade edilmesi
E
Teklik teorisi
Açıklama:
Denklik hipotezi Tutumların ölçülmesi ve tutuma ilişkin davranış gözleminin genellik/spesifiklik düzeylerinin karşılıklılığını ifade eder.
Soru 115
Tutumların gücü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Bir konu hakkında daha çok düşünmek genellikle daha yüksek tutum-davranış tutarlılığına yol açmaktadır.
B
Güçlü tutumların davranışı belirlemesi ve değişmeye dirençli olması çok beklendik bir durumdur.
C
Tutum-davranış tutarlılığı, tutum doğrultusunda davranış sergileme ilişkisidir
D
Tutumların gücünün diğer bir kaynağı kişinin tutum nesnesiyle kişisel olarak ilişkili olma düzeyidir.
E
Kişinin tutum nesnesiyle kişisel olarak ilişkili olma düzeyi tutumların gücünü etkilemez
Açıklama:
Tutumların gücünün diğer bir kaynağı kişinin tutum nesnesiyle kişisel olarak ilişkili olma düzeyidir. ABD’de yasal alkol tüketme yaşının 18’den 21’e yükseltilmesine ilişkin oylama girişimine karşı bir kampanyaya üniversite öğrencilerinin yardım edip etmeyeceklerinin sorulduğu bir çalışmada, tutumun gücünün kişisel durumla ne kadar ilişkili olabildiği gösterilmiştir. Neredeyse tüm öğrenciler bu oylama girişimine karşı bir tutum içindeyken sadece 20 yaşının altında olanların bu yasa tasarısıyla kaybedecek bir şeyleri vardı. Ve beklendiği gibi bu yasa girişimine karşı kampanyaya genç öğrenciler daha fazla destek vermişlerdir. Diğer bir deyişle tutum nesnesinin kişisel yaşamıyla daha çok ilişkili olanların tutumları davranışı tahmin etmede çok daha etkilidir.
Soru 116
Kişinin davranışını gerçekleştirirken başkalarının değerlendirmelerini dikkate alması aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Özel benlik-farkındalığı
B
Tutum erişilebilirliği
C
Kamusal benlik-farkındalığı
D
Denklik tutumu
E
Bireyci yönelim
Açıklama:
Kamusal benlik-farkındalığı Kişinin davranışını gerçekleştirirken normları (başkalarının değerlendirmelerini) dikkate almasını ifade eder. Kamusal benlik-farkındalığı yüksek olan kişiler davranışı gerçekleştirmede kamusal standartlara daha fazla dikkat ederler.
Soru 117
Planlanmış davranış teorisine göre aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Planlanmış davranış teorisine göre davranışın en dolaysız nedeni tutum değil, niyettir.
B
Planlanmış davranış teorisi tutumların niyeti etkileme aracılığıyla davranış üzerinde etkili olduğunu ileri sürer
C
Belirli bir davranışın sonuçlarına ilişkin kişinin inancı bir davranışı gerçekleştirmeye yönelik tutumun oluşturulmasını sağlar
D
Kolektivist yönelimi olanların eylemleri tutumlarından etkilenir
E
Kamusal benlik-farkındalığı arttırıldığında öznel normların davranışı etkileme olasılığı artmaktadır
Açıklama:
Araştırmalar tutumların mı öznel normların mı kişinin davranışını daha çok etkileyeceği sorusuna kişinin bireyci ya da kolektivist eğilimde olup olmamasına göre değişebileceği cevabını verirler. Bireyci yönelimleri olanların eylemleri tutumlarından daha çok etkilenirken, kolektivist yönelimi olanların eylemleri öznel normlardan daha çok etkilenmektedir. Tüm bu çalışmaların gösterdiği daha genel bir sonuç, tutumlar ve öznel normların birlikte davranış niyetini belirlemesine rağmen her ikisinin ayrı ayrı denkleme girme biçimleri değişmektedir.
Ünite 5
Soru 1
Sosyal Psikolog Fritz Heider, tutum değişimiyle ilgili olarak hangi kavram çerçevesinde çalışmıştır?
Seçenekler
A
Tutarlılık
B
Geçerlilik
C
Ölçülebilirlik
D
Anlamlılık
E
Yorumlanabilirlik
Açıklama:
Sosyal Psikolog Fritz Heider, tutum değişimiyle ilgili olarak tutarlılık kavramı çerçevesinde çalışmıştır.
Soru 2
Aşağıdakilerden hangisi Rosenberg ve Abelson'un, bilişsel dengeleme kuramına ekledikleri üç öğeden biridir?
Seçenekler
A
Kaynaştırma
B
Zayıflatma
C
Nötrleme
D
Polarizasyon
E
Bipolar
Açıklama:
Rosenberg ve Abelson, bilişsel dengeleme kuramına ekledikleri üç yeni kavram nötrleme, ayrıştırma ve güçlendirmedir.
Soru 3
Bilişsel çelişki kuramı kime aittir?
Seçenekler
A
Fritz Heider
B
Leon Festinger
C
Daryl Bem
D
Muzaffer Şerif
E
Sigmund Freud
Açıklama:
Doğru şık B'dir.
Soru 4
Kişilerin inançları, düşünceleri ve tutumlarıyla, gerçek hayatta karşılaştıkları durumlar ya da yaptıkları davranışlar arasında meydana gelen tutarsızlığın yarattığı rahatsızlık durumuna ne ad verilir?
Seçenekler
A
İronik zihin sıkışması
B
Kişisel karmaşa
C
Us yarılması
D
Bilin yaralanması
E
Bilişsel çelişki
Açıklama:
Bilişsel çelişki; kişilerin inançları, düşünceleri ve tutumlarıyla, gerçek hayatta karşılaştıkları durumlar ya da yaptıkları davranışlar arasında meydana gelen tutarsızlığın yarattığı rahatsızlık durumudur.
Soru 5
Bem’e göre gerçekte tutumlarımızın ne olduğunu hangisine göre çıkarımlarız?
Seçenekler
A
Dış çevre
B
Tehdit
C
Davranışlar
D
Tepkiler
E
Sözceleme
Açıklama:
Bem’e göre gerçekte tutumlarımızın ne olduğunu bilemeyiz, tutumlarımızı ancak davranışlarımızın ne olduğuna bakarak çıkarımlayabiliriz.
Soru 6
Mesajın çıktığı yere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Çıkış yeri
B
Kaynak
C
İleti
D
Hedef kitle
E
Muhayyile
Açıklama:
Mesajın çıktığı yere kaynak denir.
Soru 7
Aşağıdakilerden hangisi Hovland ve arkadaşlarına göre etkili iletişimin belirleyicilerinden olan dört unsurdan biri değildir?
Seçenekler
A
Kaynak
B
İleti
C
Ortam
D
Hedef
E
Ötekiler
Açıklama:
Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 8
Hangisi kaynağın hedef kitlenin ikna olmasında etkili olan özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
İnanılırlık
B
Fiziksel çekicilik
C
Aşikarlık
D
Hoşa gitme
E
Benzerlik
Açıklama:
Doğru yanıt C seçeneğidir.
Soru 9
Kişinin tutumuna uzak olan alana ne denir?
Seçenekler
A
Uzak alan
B
Dış alan
C
Kayıp alan
D
Reddetme alanı
E
Boş alan
Açıklama:
Kişinin tutumuna uzak olan alana reddetme alanı denir.
Soru 10
Aşağıdakilerden hangisi ikna tekniklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Kapıya ayak koyma
B
Kapıyı yüzüne çarpma
C
Yüz vermemek
D
Fiyat kırma
E
Suçlama
Açıklama:
Suçlama ikna tekniği değildir?
Soru 11
Sosyal Psikolog Fritz Heider, tutum değişimiyle ilgili olan çalışmasını hangi kavram çerçevesinde şekillendimiştir?
Seçenekler
A
Tutarlılık
B
Dürüstlük
C
Çalışkanlık
D
Ahlak
E
Din
Açıklama:
Sosyal Psikolog Fritz Heider, tutum değişimiyle ilgili olarak tutarlılık kavramı çerçevesinde çalışmış ve kendisinden sonraki birçok kurama ilham kaynağı olmuştur.
Soru 12
Rosenberg ve Abelson'un geliştirdiği kuram aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Denge Kuramı
B
Bilişsel Dengeleme Kuramı
C
Bilişsel Çelişki Kuramı
D
Bilişsel Kuram
E
Çelişki Kuramı
Açıklama:
Rosenberg ve Abelson’un Bilişsel Dengeleme Kuramı Heider’in denge kuramının üzerine Rosenberg ve Abelson bilişsel dengeleme kuramını inşa etmiştir.
Soru 13
Bilişsel çelişki kuramının temelini aşağıdakilerden hangisi oluşturur?
Seçenekler
A
Katılımsız gözlem ve anketler
B
Katılımlı gözlem ve anketler
C
Katılımlı gözlem ve deney
D
Saha araştırması ve deney
E
Saha araştırması ve survey
Açıklama:
Yapıldığı dönem itibariyle çok ses getirmiş biri katılımlı gözlem diğeri deney metodu kullanılan iki çalışması, bilişsel çelişki kuramının temelini oluşturur.
Soru 14
Daryl Bem aşağıdaki kuramlardan hangisine karşı çıkarak kendi kuramını geliştirmiştir?
Seçenekler
A
Heider’in Denge Kuramı
B
Rosenberg ve Abelson’un Bilişsel Dengeleme Kuramı
C
Bilişsel Etkileşim Kuramı
D
Festinger’in Bilişsel Çelişki Kuramı
E
Tutarlılık Kuramı
Açıklama:
Daryl Bem, bilişsel çelişki kuramına karşı çıkarak dengesiz durumlar ortaya çıktığında, kişilerin motivasyonlarının bilişsel çelişkileri azaltmak olmadığını, bu durumun kendilik algılarıyla ilgili olduğunu
belirtmiştir.
belirtmiştir.
Soru 15
İletişimin en temel üç ögesi aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
Seçenekler
A
Kaynak-alıcı-bağlam
B
Bağlam-ileti-alıcı
C
Alıcı-ileti-zaman
D
Durum-kaynak-bağlam
E
Kaynak-alıcı-ileti
Açıklama:
İletişimin en temel üç ögesi; kaynak, alıcı ve iletidir.
Soru 16
Muzafer Sherif ve arkadaşları tarafından öne sürülen kuram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Rosenberg ve Abelson’un Bilişsel Dengeleme Kuramı
B
Festinger’in Bilişsel Çelişki Kuramı
C
Bem’in Kendini Algılama Kuramı
D
Bilişsel Kuram
E
Sosyal Yargı Kuramı
Açıklama:
Sosyal Yargı Kuramı
Muzafer Sherif ve arkadaşları tarafından öne sürülen bu kurama göre kaynaktan gelen ileti herkes tarafından aynı şekilde algılanmaz. Bireyler, yeni gelen iletiyi eski tecrübelerine göre değerlendirirler. Kişinin bir nesne ile geçmiş yaşantısı, bu kişinin o nesneye tutumunu oluşturur.
Muzafer Sherif ve arkadaşları tarafından öne sürülen bu kurama göre kaynaktan gelen ileti herkes tarafından aynı şekilde algılanmaz. Bireyler, yeni gelen iletiyi eski tecrübelerine göre değerlendirirler. Kişinin bir nesne ile geçmiş yaşantısı, bu kişinin o nesneye tutumunu oluşturur.
Soru 17
Birinden bir şey isteyeceğiniz zaman önce küçük bir şey rica etmeniz. Hangi ikna tekniğidir?
Seçenekler
A
Kapıyı Yüzüne Çarpma
B
Fiyat Kırma
C
Fiyat Arttırma
D
Fiyat Düşürme
E
Kapıya Ayak Koyma
Açıklama:
Kapıya Ayak Koyma
Birinden bir şey isteyeceğiniz zaman önce küçük bir şey rica etmeniz, ardından daha büyük bir şey istediğinizde o kişinin razı olmaya yatkın hâle gelmesinin temelini atar.
Birinden bir şey isteyeceğiniz zaman önce küçük bir şey rica etmeniz, ardından daha büyük bir şey istediğinizde o kişinin razı olmaya yatkın hâle gelmesinin temelini atar.
Soru 18
Kabul ettirmeye çalışan kişi yarı yolda kuralları değiştirir ve hedef kitle kurallar değişmesine rağmen kabulüne devam eder. Bu ikna taktiği aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kapıyı Yüzüne Çarpma
B
Kapıya Ayak Koyma
C
Fiyat Kırma
D
Pazarlık Yapma
E
Söz Geçirme
Açıklama:
Fiyat kırma taktiğinde ise kabul ettirmeye çalışan kişi yarı yolda kuralları değiştirir ve hedef kitle kurallar değişmesine rağmen kabulüne devam eder.
Soru 19
Denge kuramına göre, rahatsızlık yaratan dengesizlik durumunu düzeltmek için kişi hangi ilkeyi uygular?
Seçenekler
A
En çok çaba
B
En az çaba
C
Yardım isteme
D
Bekleme
E
Nötrleme
Açıklama:
Denge kuramına göre, rahatsızlık yaratan dengesizlik durumunu düzeltmek için kişi harekete geçecektir ve bu noktada en az çaba ilkesini uygular.
Soru 20
Kişilerin inançları, düşünceleri ve tutumlarıyla, gerçek hayatta karşılaştıkları durumlar ya da yaptıkları davranışlar arasında meydana gelen tutarsızlığın yarattığı rahatsızlık durumu aşağıdakilerden hangisi ile tanımlanmaktadır?
Seçenekler
A
Ayrıştırma
B
Güçlendirme
C
Bilişsel Çelişki
D
Nötrleme
E
Aşılama
Açıklama:
Bilişsel çelişki kişilerin inançları, düşünceleri ve tutumlarıyla, gerçek hayatta karşılaştıkları durumlar ya da yaptıkları davranışlar arasında meydana gelen tutarsızlığın yarattığı rahatsızlık durumudur. Doğru seçenek C'dir.
Soru 21
Her bir öğrenciye, bir tabla üzerine 12 bobini yerleştirmek, boşaltmak, tekrar yerleştirmek ve bunları tek eliyle ve kendi hızında yapmak görevinin verildiği deney aşağıdakilerden hangisi ya da hangileri tarafından yapılmıştır?
Seçenekler
A
Rosenberg ve Abelson
B
Festinger ve Carlsmith
C
Petty ve Cacioppo
D
Carl Hovland
E
Daryl Bem
Açıklama:
Karmaşık gibi görünen bu çıkarımlar Festinger ve Carlsmith’in Stanford Üniversitesinde okuyan psikoloji öğrencileriyle yaptığı deneyi anlattığımızda daha açıklayıcı olacaktır. Öğrenciler deney ortamına alınmış ve bir performans testi geliştirilmiştir. Her bir öğrenciye, bir tabla üzerine 12 bobini yerleştirmek, boşaltmak, tekrar yerleştirmek ve bunları tek eliyle ve kendi hızında yapmak görevi verilmiştir. Doğru seçenek B'dir.
Soru 22
Tutum değişimleri kuramlarından kendini algılama kuramı aşağıdakilerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Bem
B
Heider
C
Festinger
D
Carlsmith
E
Abelson
Açıklama:
Daryl Bem, bilişsel çelişki kuramına karşı çıkarak dengesiz durumlar ortaya çıktığında, kişilerin motivasyonlarının bilişsel çelişkileri azaltmak olmadığını, bu durumun kendilik algılarıyla ilgili olduğunu belirtmiştir. Kendini algılama kuramına göre kişiler önce kendi davranışlarını gözlemler ve algılarlar daha sonra tutumlarını değiştirirler. Doğru seçenek A'dır.
Soru 23
İnsanları iknaya dirençli kılmanın yollarındandır. Kişilere seyreltilmiş bir şekilde karşıt görüş aktarılır ve onların karşıt görüşle karşılaştıklarında onu çürütecek donanıma sahip olmaları sağlayan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Aşılama
B
Güçendirme
C
Ayrıştırma
D
Teşvik etme
E
Nötrleme
Açıklama:
Aşılama, insanları iknaya dirençli kılmanın yollarındandır. Kişilere seyreltilmiş bir şekilde karşıt görüş aktarılır ve onların karşıt görüşle karşılaştıklarında onu çürütecek donanıma sahip olmaları sağlanır. Doğru seçenek A'dır.
Soru 24
Aşağıdakilerden hangisi Hovland ve arkadaşlarına göre etkili iletişimin belirleyici öğelerinden birisi değildir?
Seçenekler
A
Kaynak
B
İleti
C
Ortam
D
Zaman
E
Hedef
Açıklama:
Hovland ve arkadaşlarına göre 4 unsur etkili iletişimin belirleyicilerindendir. Bunlar: Kaynak (İletiyi kim gönderiyor?), İleti (Ne söyleniyor?), Ortam (Nasıl söyleniyor?), Hedeftir (Kime söyleniyor?). Etkili iletişim için bu dört ögenin bazı özelliklere, koşullara sahip olması ve bazı davranışlarda bulunması gereklidir. Doğru seçenek D'dir.
Soru 25
I. Nötrleme
II. Ayrıştırma
III. Güçlendirme
IV. Bilişsel çelişki
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Rosenberg ve Abelson un bilişsel dengeleme kuramına ekledikleri öğelerden değildir?
II. Ayrıştırma
III. Güçlendirme
IV. Bilişsel çelişki
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Rosenberg ve Abelson un bilişsel dengeleme kuramına ekledikleri öğelerden değildir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız III
C
Yalnız IV
D
I ve II
E
III ve IV
Açıklama:
Rosenberg ve Abelson, bilişsel dengeleme kuramında; nötrleme, ayrıştırma ve güçlendirme olarak üç yeni öğe eklemiştir. Bilişsel Çelişki ise Festinger' in kuramıdır. Doğru seçenek C'dir.
Soru 26
Hangi kuram "kişinin tutumu kişide denge yaratmalıdır, aksi takdirde tutum rahatsızlık verici olur" ifadesini belirtmektedir?
Seçenekler
A
Heider’in Denge Kuramı
B
Rosenberg ve Abelson’un Bilişsel Dengeleme Kuramı
C
Festinger’in Bilişsel Çelişki Kuramı
D
Bem’in Kendini Algılama Kuramı
E
Sosyal Yargı Kuramı
Açıklama:
Sosyal Psikolog Fritz Heider, tutum değişimiyle ilgili olarak tutarlılık kavramı çerçevesinde çalışmış ve kendisinden sonraki birçok kurama ilham kaynağı olmuştur. Heider (1946), bir olaya yönelik tutumun, olaya neden olan kişiye yönelik tutumu değiştirebileceğini ve bir olaya ya da kişiye yönelik tutum benzer olduğunda da, olayın kişiye kolaylıkla atfedileceğini belirtir. Kuramına göre kişinin tutumu kişide denge durumu uyandırmalıdır aksi takdirde kişi bir dengesizlik durumu yaşar ve bu durum onun için rahatsızlık vericidir.
Soru 27
Heider’in denge kuramının üzerine Nötrleme, Ayrıştırma ve Güçlendirme olarak üç yeni öğe ekleyen kuram hangisidir?
Seçenekler
A
Festinger’in Bilişsel Çelişki Kuramı
B
Rosenberg ve Abelson’un Bilişsel Dengeleme Kuramı
C
Bem’in Kendini Algılama Kuramı
D
Sosyal Yargı Kuramı
E
Ayrıntılandırma Olasılığı Modeli
Açıklama:
Heider’in denge kuramının üzerine Rosenberg ve Abelson bilişsel dengeleme kuramını inşa etmiştir. Rosenberg ve Abelson, Heider’in denge kuramından farklı olarak bir ilişki daha kurgulamışlardır. Heider’in olumlu ve olumsuz bağının yanına nötr (ya da ilgisiz) bağ eklemişlerdir. Heider’den farklı olarak kişilerin denge durumunu sağlamak için tutum değişiminden başka yol kullanıp kullanmayacaklarını da analiz etmişlerdir. Dengeye ulaşmak için olumlu tutumu olumsuza ya da olumsuz tutumu olumluya değiştirmekten başka bir yol daha olabilir ki bu da tutumu yani nesnesiyle arasındaki ilişkiyi nötr hâle getirmektir. Ayrıca Rosenberg ve Abelson, “öğeyi ayrıştırmak ve öğelerden birini güçlendirmek” olmak üzere iki denge durumu sağlama yolu daha eklemişlerdir.
Kısaca Rosenberg ve Abelson, bilişsel dengeleme kuramında;
Kısaca Rosenberg ve Abelson, bilişsel dengeleme kuramında;
- Nötrleme
- Ayrıştırma ve
- Güçlendirme olarak üç yeni öğe eklemiştir.
Soru 28
Kişilerin inançları, düşünceleri ve tutumlarıyla, gerçek hayatta karşılaştıkları durumlar ya da yaptıkları davranışlar arasında meydana gelen tutarsızlığın yarattığı rahatsızlık durumu ile ilgili kuram hangisidir?
Seçenekler
A
Heider’in Denge Kuramı
B
Rosenberg ve Abelson’un Bilişsel Dengeleme Kuramı
C
Bem’in Kendini Algılama Kuramı
D
Festinger’in Bilişsel Çelişki Kuramı
E
Sosyal Yargı Kuramı
Açıklama:
Leon Festinger’in bilişsel çelişki kuramı, tutum değişimi konusunda en çok bilinen ve üzerinde konuşulan kuramlardandır. Yapıldığı dönem itibariyle çok ses getirmiş biri katılımlı gözlem diğeri deney metodu kullanılan iki çalışması, bilişsel çelişki kuramının temelini oluşturur. Bilişsel çelişki kişilerin inançları, düşünceleri ve tutumlarıyla, gerçek hayatta karşılaştıkları durumlar ya da yaptıkları davranışlar arasında meydana gelen tutarsızlığın yarattığı rahatsızlık durumudur. Bilişsel çelişki kuramına göre çelişkinin varlığı ve psikolojik olarak rahatsız olma, kişiyi çelişkiyi azaltmaya ve uyuma ulaşmaya güdüleyecektir.
Soru 29
Hangi kuram dengesiz durumlar ortaya çıktığında, kişilerin motivasyonlarının bilişsel çelişkileri azaltmak olmadığını savunur?
Seçenekler
A
Heider’in Denge Kuramı
B
Rosenberg ve Abelson’un Bilişsel Dengeleme Kuramı
C
Bem’in Kendini Algılama Kuramı
D
Festinger’in Bilişsel Çelişki Kuramı
E
Sosyal Yargı Kuramı
Açıklama:
Daryl Bem, bilişsel çelişki kuramına karşı çıkarak dengesiz durumlar ortaya çıktığında, kişilerin motivasyonlarının bilişsel çelişkileri azaltmak olmadığını, bu durumun kendilik algılarıyla ilgili olduğunu belirtmiştir. Kendini algılama kuramına göre kişiler önce kendi davranışlarını gözlemler ve algılarlar daha sonra tutumlarını değiştirirler.
Soru 30
Bir olaya yönelik tutumun, olaya neden olan kişiye yönelik tutumu değiştirebileceğini ve bir olaya ya da kişiye yönelik tutum benzer olduğunda da, olayın kişiye kolaylıkla atfedileceğini belirterek, kuramına göre kişinin tutumunun kişide denge durumu uyandırması gerektiğini aksi takdirde kişinin bir dengesizlik durumu yaşayacağını belirten sosyal psikolog hangisidir?
Seçenekler
A
Gustave Le Bon
B
Bernard Rosenberg
C
Leon Festinger
D
Robert Paul Abelson
E
Fritz Heider
Açıklama:
Sosyal Psikolog Fritz Heider, tutum değişimiyle ilgili olarak tutarlılık kavramı çerçevesinde çalışmış ve kendisinden sonraki birçok kurama ilham kaynağı olmuştur. Heider (1946), bir olaya yönelik tutumun, olaya neden olan kişiye yönelik tutumu değiştirebileceğini ve bir olaya ya da kişiye yönelik tutum benzer olduğunda da, olayın kişiye kolaylıkla atfedileceğini belirtir. Kuramına göre kişinin tutumu kişide denge durumu uyandırmalıdır aksi takdirde kişi bir dengesizlik durumu yaşar ve bu durum onun için rahatsızlık vericidir.
Soru 31
Denge kuramında bilişsel nesneyi değerli nesnelerle dengeli bir şekilde ilişkilendirmeyi, böylece yapıdaki dengesizliği azaltmayı amaçlayan öğe hangisidir?
Seçenekler
A
Nötrleme
B
Güçlendirme
C
Ayrıştırma
D
Denge
E
Uyum
Açıklama:
Güçlendirme, bilişsel nesneyi değerli nesnelerle dengeli bir şekilde ilişkilendirmeyi, böylece yapıdaki dengesizliği azaltmayı amaçlar.
Soru 32
Denge kuramında bir öğenin eski ve yeni öğe olarak iki parçaya ayrılarak; eski parçanın, yeni yapıdaki etkisini korurken, öğenin ilişki göstergesinin değişmesine ve olumluya dönmesine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Nötrleme
B
Güçlendirme
C
Ayrıştırma
D
Denge
E
Uyum
Açıklama:
Ayrıştırmada bir öğe eski ve yeni öğe olarak iki parçaya ayrılır. Eski parça, yapıdaki ayrıştırılmış olana eski etkiyi korur fakat diğer elemana olan ilişkinin göstergesi değişir ve olumluya döner.
Soru 33
Kişilerin inançları, düşünceleri ve tutumlarıyla, gerçek hayatta karşılaştıkları durumlar ya da yaptıkları davranışlar arasında meydana gelen tutarsızlığın yarattığı rahatsızlık durumuna ne ad verilir?
Seçenekler
A
Ayrıştırma
B
Denge
C
Uyum
D
Bilişsel çelişki
E
Güçlenme
Açıklama:
Bilişsel Çelişki Bilişsel çelişki kişilerin inançları, düşünceleri ve tutumlarıyla, gerçek hayatta karşılaştıkları durumlar ya da yaptıkları davranışlar arasında meydana gelen tutarsızlığın yarattığı rahatsızlık durumudur.
Soru 34
“Bilişsel çelişki kuramına göre çelişkinin varlığı ve psikolojik olarak rahatsız olma, kişiyi ……………………………………………………………………………… .”
Yukarıdaki cümleyi hangi seçenek doğru şekilde tamamlar?
Yukarıdaki cümleyi hangi seçenek doğru şekilde tamamlar?
Seçenekler
A
Çelişkiyi azaltmaya ve uyuma ulaşmaya güdüleyecektir.
B
Kaçınmaya yönlendirecektir.
C
Çelişkiyi arttıracak ve kaçmaya yönlendirecektir.
D
Çelişkiyi arttırmaya ve çatışmaya güdüleyecektir.
E
Çelişkiyi azaltmaya ve kaçınmaya güdüleyecektir.
Açıklama:
“Bilişsel çelişki kuramına göre çelişkinin varlığı ve psikolojik olarak rahatsız olma, kişiyi çelişkiyi azaltmaya ve uyuma ulaşmaya güdüleyecektir.”
Soru 35
“Baskı ya da teşvik ne kadar büyükse kişinin çelişki yaratan fikrini değiştirme olasılığı o kadar ……………x1……………… olacaktır. Zorlama ve cezalandırma da çelişki yaratan fikri değiştirme olasılığını …………………..x2………………… Çünkü iki durum da bir ……………….x3…………………. olarak görülür ve bu gerekçe tutumu değiştirmeden çelişki yaşama düşüncesini ……………………x4…………………...”
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yerlere sıralı uygun seçenek hangisidir?
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yerlere sıralı uygun seçenek hangisidir?
Seçenekler
A
Zayıf, düşürür, gerekçe, azaltır.
B
Güçlü, arttırır, gerekçe, güçlendirir.
C
Güçlü, arttırır, tutarlılık, azaltır.
D
Zayıf, arttırır, gerekçe, güçlendirir.
E
Zayıf, düşürür, tutarlılık, güçlendirir.
Açıklama:
“Baskı ya da teşvik ne kadar büyükse kişinin çelişki yaratan fikrini değiştirme olasılığı o kadar zayıf olacaktır. Zorlama ve cezalandırma da çelişki yaratan fikri değiştirme olasılığını düşürür. Çünkü iki durum da bir gerekçe olarak görülür ve bu gerekçe tutumu değiştirmeden çelişki yaşama düşüncesini azaltır.”
Soru 36
Hedef kitle nedir?
Seçenekler
A
Mesajın çıktığı yerdir.
B
Gönderilen mesajdır.
C
Kaynağın kodladığı iletiyi gönderdiği ve iletiyi açımlamasını beklediği yerdir.
D
İletinin gönderildiği yerde olan herkes.
E
Kendisine bir aracı ile bir şey gönderilen kimse.
Açıklama:
Kaynak: mesajın çıktığı yerdir.
İleti: Kaynak tarafından hedefe gönderilen mesajdır.
Alıcı ve hedef kitle çoğu zaman aynıymış gibi düşünülse de aslında farklı kavramlardır. Bir spor otomobilin televizyon dizisi arasında verilen reklamı için, o anda o diziyi seyreden herkes alıcıdır. Ancak o diziyi seyreden genç, otomobil alma niyeti olan ve o markayı alabilecek sosyo-ekonomik düzeye dahil olan kişiler ise hedef kitledir. Bu bağlamda alıcıyla hedef kitle aynı konumda yer almasına rağmen hedef kitle kaynağın nokta atışı yapmaya çalıştığı kesimdir, alıcı ise iletinin gönderildiği yerde olan herkesi kapsar. Alıcı genellikle hedef kitleden daha geniş bir kitleyi kapsar.
Hedef Kitle: Kaynağın kodladığı iletiyi gönderdiği ve iletiyi açımlamasını beklediği yerdir.
İleti: Kaynak tarafından hedefe gönderilen mesajdır.
Alıcı ve hedef kitle çoğu zaman aynıymış gibi düşünülse de aslında farklı kavramlardır. Bir spor otomobilin televizyon dizisi arasında verilen reklamı için, o anda o diziyi seyreden herkes alıcıdır. Ancak o diziyi seyreden genç, otomobil alma niyeti olan ve o markayı alabilecek sosyo-ekonomik düzeye dahil olan kişiler ise hedef kitledir. Bu bağlamda alıcıyla hedef kitle aynı konumda yer almasına rağmen hedef kitle kaynağın nokta atışı yapmaya çalıştığı kesimdir, alıcı ise iletinin gönderildiği yerde olan herkesi kapsar. Alıcı genellikle hedef kitleden daha geniş bir kitleyi kapsar.
Hedef Kitle: Kaynağın kodladığı iletiyi gönderdiği ve iletiyi açımlamasını beklediği yerdir.
Soru 37
“Kendini Algılama Kuramı …………….x1………………. ile, davranışa ilişkin algıyla, Bilişsel Çelişki Kuramı ise …………………x2…………………….. ile ilgilidir.”
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yerlere sıralı uygun seçenek hangisidir?
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yerlere sıralı uygun seçenek hangisidir?
Seçenekler
A
Kaçınma, bilgi işleme süreci.
B
Tutarsızlığın yarattığı rahatsızlık hissinden kurtulma güdüsü, tutarsızlığın yarattığı rahatsızlık hissinden kurtulmaya yönelik planlı davranış.
C
Tutarsızlığın yarattığı rahatsızlık hissinden kurtulma güdüsü, bilgi işleme süreci.
D
Bilgi işleme süreci, tutarsızlığın yarattığı rahatsızlık hissinden kurtulma güdüsü.
E
Kodlama, tutarlılığın sürdürülmesi.
Açıklama:
“Kendini Algılama Kuramı bilgi işleme süreciyle, davranışa ilişkin algıyla, Bilişsel Çelişki Kuramı ise tutarsızlığın yarattığı rahatsızlık hissinden kurtulma güdüsüyle ilgilidir.”
Soru 38
Kişilere seyreltilmiş bir şekilde karşıt görüş aktarılarak, onların karşıt görüşle karşılaştıklarında onu çürütecek donanıma sahip olmaları sağlamaya ne ad verilir?
Seçenekler
A
Nötrleme
B
Ayrıştırma
C
Güçlendirme
D
Tutum geliştirme
E
Aşılama
Açıklama:
Aşılama, insanları iknaya dirençli kılmanın yollarındandır. Kişilere seyreltilmiş bir şekilde karşıt görüş aktarılır ve onların karşıt görüşle karşılaştıklarında onu çürütecek donanıma sahip olmaları sağlanır.
Soru 39
Kişinin kendi görüşünden farklı bir görüş duyduğunda, karşıt görüşü olduğundan daha aykırı görmesi ve ret alanına itmesi tutumuna ne ad verilir?
Seçenekler
A
Kontrast Etkisi Kuvvetli
B
Aşılama
C
Çevresel İkna Yolu
D
Benzetme Etkisi Kuvvetli
E
Merkezi İkna Yolu
Açıklama:
Kontrast Etkisi: Kuvvetli tutumlarda kişinin kendi görüşünden farklı bir görüş duyduğunda, karşıt görüşü olduğundan daha aykırı görmesi ve ret alanına itmesidir.
Benzetme Etkisi: Kuvvetli olmayan tutumlarda kişinin kendi görüşünden farklı bir görüş duyduğunda, karşı fikri kendi fikrine olduğundan daha benzer görmesi ve kabul alanına almasıdır.
Merkezi İkna Yolu: Kişinin iknaya yönelik iletiyi dikkatle dinlediği, üzerinde düşündüğü ve değerlendirdiği, detaylıca analiz ettiği yoldur.
Çevresel İkna Yolu: Kişinin iknaya yönelik iletiye dikkat etmeden dolaylı ipuçlarını izleyerek kanıya vardığı yoldur.
Benzetme Etkisi: Kuvvetli olmayan tutumlarda kişinin kendi görüşünden farklı bir görüş duyduğunda, karşı fikri kendi fikrine olduğundan daha benzer görmesi ve kabul alanına almasıdır.
Merkezi İkna Yolu: Kişinin iknaya yönelik iletiyi dikkatle dinlediği, üzerinde düşündüğü ve değerlendirdiği, detaylıca analiz ettiği yoldur.
Çevresel İkna Yolu: Kişinin iknaya yönelik iletiye dikkat etmeden dolaylı ipuçlarını izleyerek kanıya vardığı yoldur.
Soru 40
I. Mesajı öğrenme tezi
II. Sosyal Yargı Kuramı
III. Ayrıntılandırma lasılığı modeli
Yukarıdakilerden hangisi yada hangileri ikna konusundaki yaklaşımlar arasındadır?
II. Sosyal Yargı Kuramı
III. Ayrıntılandırma lasılığı modeli
Yukarıdakilerden hangisi yada hangileri ikna konusundaki yaklaşımlar arasındadır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
Yalnız I ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Bu temel kavramları öğrendikten sonra, ikna konusundaki üç temel yaklaşıma bakalım. Bunlar; Mesajı Öğrenme Tezi, Sosyal Yargı Kuramı ve Ayrıntılandırma
Olasılığı Modelidir. Doğru seçenek E'dir.
Olasılığı Modelidir. Doğru seçenek E'dir.
Soru 41
Aşağıdakilerden hangisi mesajı öğrenme tezine göre etkili iletişimin unsurları arasında kaynağa ait bir unsurdur?
Seçenekler
A
Statü
B
Özsaygı
C
Zeka ve eğitim
D
Görüş farkı
E
Konuşma sırası
Açıklama:
Statü
Soru 42
"Bireyler, yeni gelen iletiyi eski tecrübelerine göre değerlendirirler. Kişinin
bir nesne ile geçmiş yaşantısı, bu kişinin o nesneye tutumunu oluşturur. Bu tutumun kuvvetli ya da zayıf olması ikna sürecinde önemlidir."
Yukarıdaki bilgiler aşağıdakilerden hangisine aittir?
bir nesne ile geçmiş yaşantısı, bu kişinin o nesneye tutumunu oluşturur. Bu tutumun kuvvetli ya da zayıf olması ikna sürecinde önemlidir."
Yukarıdaki bilgiler aşağıdakilerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Denge Kuramı
B
Kendini algılama kuramı
C
Ayrıntılandırma olasılığı modeli
D
Mesajı öğrenme tezi
E
Sosyal yargı kuramı
Açıklama:
Muzafer Sherif ve arkadaşları tarafından öne sürülen bu kurama göre kaynaktan gelen ileti herkes tarafından aynı şekilde algılanmaz. Bireyler, yeni gelen iletiyi eski tecrübelerine göre değerlendirirler. Kişinin bir nesne ile geçmiş yaşantısı, bu kişinin o nesneye tutumunu oluşturur. Bu tutumun kuvvetli ya da zayıf olması ikna sürecinde önemlidir. Doğru seçenek E' dir.
Soru 43
Tutum değişimi konusunda en çok bilinen ve üzerinde konuşulan kuram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Denge kuramı
B
Bilişsel çelişki kuramı
C
Bilişsel dengeleme kuramı
D
Sosyal yargı kuramı
E
Kendini algılama
Açıklama:
Leon Festinger’in bilişsel çelişki kuramı, tutum değişimi konusunda en çok bilinen ve üzerinde konuşulan kuramlardandır. Yapıldığı dönem itibariyle çok ses getirmiş biri katılımlı gözlem diğeri deney metodu kullanılan iki çalışması, bilişsel çelişki kuramının temelini oluşturur. Doğru seçenek B'dir.
Soru 44
Hangisi Hovland ve arkadaşlarına göre bir iletişim sürecinin etkili olması için gereken ögelerden biri değildir?
Seçenekler
A
Verilen iletinin dikkat çekici olması
B
Verilen mesajın tekrarlanması
C
Verilen mesajın anlaşılır olması
D
Verilen mesajın hatırlanması
E
Verilen mesajın kabul edilmesi
Açıklama:
Yale Yaklaşımı olarak da bilinen Mesajı Öğrenme Tezi, Carl Hovland ve arkadaşları tarafından, etkili propagandaların nasıl yaratılabileceği konusu üzerinde çalışırlarken oluşturulmuştur. II. Dünya Savaşı döne- mindeki propaganda savaşları, askeri mekanizmaları ve hükûmetleri bu çalışmalara itmiş ve bilim insanlarını bu konuda çalışmaya yöneltmiştir.
Hovland ve arkadaşlarına göre bir iletişim sürecinin etkili olması için 3 temel öge vardır. Bunlar:
Hovland ve arkadaşlarına göre bir iletişim sürecinin etkili olması için 3 temel öge vardır. Bunlar:
- Verilen iletinin dikkat çekici olması,
- Verilen mesajın anlaşılır olması,
- Verilen mesajın hatırlanması ve kabul edilmesidir.
Soru 45
Hangisi Hovland ve arkadaşlarına göre etkili iletişimin belirleyici unsurlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Kaynak (İletiyi kim gönderiyor?)
B
İleti (Ne söyleniyor?)
C
Ortam (Nasıl söyleniyor?)
D
Hedef (Kime söyleniyor?)
E
Zaman (Ne zaman söyleniyor?)
Açıklama:
Hovland ve arkadaşlarına göre 4 unsur etkili iletişimin belirleyicilerindendir. Bunlar:
- Kaynak (İletiyi kim gönderiyor?)
- İleti (Ne söyleniyor?)
- Ortam (Nasıl söyleniyor?)
- Hedeftir (Kime söyleniyor?).
Soru 46
Hangisi Mesajı Öğrenme Tezi’ne göre etkili iletişimin unsurlarından kaynağın sahip olması gerken özelliklerindendir?
Seçenekler
A
Tutuma bağlılık
B
Görüş farkı
C
Fiziksel çekicilik
D
Korku çekiciliği
E
Konuşma sırası
Açıklama:
Etkili iletişim için dört ögenin bazı özelliklere, koşullara sahip olması ve bazı davranışlarda bulunması gereklidir. Kaynağın sahip olması gereken özellikler şunlardır:
• İnanılırlık
- Uzmanlık
- Güvenilirlik
• Fiziksel çekicilik
• Benzerlik
- Yaş
- Statü
- Etnik köken
• İnanılırlık
- Uzmanlık
- Güvenilirlik
• Fiziksel çekicilik
• Benzerlik
- Yaş
- Statü
- Etnik köken
Soru 47
Hangisi Mesajı Öğrenme Tezi’ne göre etkili iletişimin unsurlarından hedef kitlenin sahip olması gerken özelliklerden biridir?
Seçenekler
A
Özsaygı
B
Benzerlik
C
İnanılırlık
D
Fiziksel çekicilik
E
Görüş farkı
Açıklama:
Etkili iletişim için dört ögenin bazı özelliklere, koşullara sahip olması ve bazı davranışlarda bulunması gereklidir. Hedef kitlenin sahip olması gereken özellikler şunlardır:
- Tutuma bağlılık
- Özsaygı
- Zekâ ve eğitim
- Yaş
Soru 48
Birinden bir şey isteyeceğiniz zaman önce küçük bir şey rica etmeniz, ardından daha büyük bir şey istediğinizde o kişinin razı olmaya yatkın hâle gelmesinin temelinin atılması hangi ikna tekniğidir?
Seçenekler
A
Fiyat Kırma
B
Kapı Kırma
C
Kapıyı Yüzüne Çarpma
D
Kapıya Ayak Koyma
E
Merkezi İkna
Açıklama:
Kapıya Ayak Koyma
Birinden bir şey isteyeceğiniz zaman önce küçük bir şey rica etmeniz, ardından daha büyük bir şey istediğinizde o kişinin razı olmaya yatkın hâle gelmesinin temelini atar. Kişi öncelikle küçük bir şeye razı edilir, kişi kendini geri çekemez ve kabul eder. Ardından daha büyük bir şey istediğinizde de kişi tutarlı davranmak istediği için bu büyük şeyi yapmaya da rıza gösterir. Çok basit bir örnekle, bir derneğin sokakta cüzi miktarda bir ücretle kendi dergilerini satarken sizi de almaya razı ettiklerini düşünün. Ucuz olduğu ve herhangi bir yaptırımı olmadığı için satın almak size büyük bir bedel ödetmeyecektir. Ancak bundan sonra gelen büyük rica, derneğe üye olmanız ya da aylık bağışçı olmanız gibi büyük bir talep geldiğinde, önceki küçük talebi kabul ettiğiniz için kendinizi bu büyük talebi de kabul etmek zorunda hissedersiniz.
Birinden bir şey isteyeceğiniz zaman önce küçük bir şey rica etmeniz, ardından daha büyük bir şey istediğinizde o kişinin razı olmaya yatkın hâle gelmesinin temelini atar. Kişi öncelikle küçük bir şeye razı edilir, kişi kendini geri çekemez ve kabul eder. Ardından daha büyük bir şey istediğinizde de kişi tutarlı davranmak istediği için bu büyük şeyi yapmaya da rıza gösterir. Çok basit bir örnekle, bir derneğin sokakta cüzi miktarda bir ücretle kendi dergilerini satarken sizi de almaya razı ettiklerini düşünün. Ucuz olduğu ve herhangi bir yaptırımı olmadığı için satın almak size büyük bir bedel ödetmeyecektir. Ancak bundan sonra gelen büyük rica, derneğe üye olmanız ya da aylık bağışçı olmanız gibi büyük bir talep geldiğinde, önceki küçük talebi kabul ettiğiniz için kendinizi bu büyük talebi de kabul etmek zorunda hissedersiniz.
Soru 49
İnsanlardan öncelikle büyük bir şey istenip, karşıdaki kabul etmediğinde bu sefer daha küçük bir talepte bulunulması hangi ikna taktiğidir?
Seçenekler
A
Kapıya Ayak Koyma
B
Kapıyı Yüzüne Çarpma
C
Fiyat Kırma
D
Kontrast Etkisi
E
Benzetme Etkisi
Açıklama:
Kapıyı yüzüne çarpma taktiği, önce büyük sonra küçük rica taktiği olarak da bilinir. Bu taktikte insanlardan öncelikle büyük bir şey istenir, karşıdaki kabul etmediğinde bu sefer daha küçük bir talepte bulunulur. Elinizi bir süre sıcak suda tuttuktan sonra ılık suya batırdığınızda suyu soğuk algılamanız gibi, büyük istekten sonra gelen küçük istek size daha normal gelecektir. Çoğu satıcının size söylediği ilk fiyatı düşünün, bir çoğu pazarlıktan sonra hemen fiyatı indirir ve siz satılan ürünün fiyatını makul bir fiyat olarak düşünürsünüz.
Soru 50
Aşağıdakilerden hangisi bilişsel çelişki kuramını geliştirmiştir?
Seçenekler
A
Carl Howland
B
Leon Festinger
C
Fritz Heider
D
Rosenberg ve Abelson
E
Daryl Bem
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı B şıkkıdır. Leon Festinger’in bilişsel çelişki kuramı, tutum değişimi konusunda en çok bilinen ve üzerinde konuşulan kuramlardandır.
Soru 51
Bilişsel çelişki kuramına karşı çıkarak dengesiz durumlar ortaya çıktığında, kişilerin motivasyonlarının bilişsel çelişkileri azaltmak olmadığını, bu durumun kendilik algılarıyla ilgili olduğunu belirten kuramcı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Fritz Heider
B
Leon Festinger
C
Muzafer Sherif
D
Carl Howland
E
Daryl Bem
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı E şıkkıdır. Daryl Bem, bilişsel çelişki kuramına karşı çıkarak dengesiz durumlar ortaya çıktığında, kişilerin motivasyonlarının bilişsel çelişkileri azaltmak olmadığını, bu durumun kendilik algılarıyla ilgili olduğunu belirtmiştir.
Soru 52
Bir olaya yönelik tutumun, olaya neden olan kişiye yönelik tutumu değiştirebileceğini ve bir olaya ya da kişiye yönelik tutum benzer olduğunda da, olayın kişiye kolaylıkla atfedileceğini belirten kuram aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
Seçenekler
A
Bilişsel çelişki kuramı
B
Bilişsel dengeleme kuramı
C
Denge kuramı
D
Kendini algılama kuramı
E
Sosyal yargı kuramı
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı C şıkkıdır. Heider, denge kuramında bir olaya yönelik tutumun, olaya neden olan kişiye yönelik tutumu değiştirebileceğini ve bir olaya ya da kişiye yönelik tutum benzer olduğunda da, olayın kişiye kolaylıkla atfedileceğini belirtir.
Soru 53
Bu kurama göre kaynaktan gelen ileti herkes tarafından aynı şekilde algılanmaz. Bireyler, yeni gelen iletiyi eski tecrübelerine göre değerlendirirler. Kişinin bir nesne ile geçmiş yaşantısı, bu kişinin o nesneye tutumunu oluşturur. Bu tutumun kuvvetli ya da zayıf olması ikna sürecinde önemlidir. Bireylerin bir konudaki tutumunu bir nokta olarak ele alalım; bu nokta, diğer tutumlar hakkında karar verirken nirengi noktası olarak kullanılır.
Yukarıda paragrafta aşağıdakilerden hangisi hakkında bilgi verilmektedir?
Yukarıda paragrafta aşağıdakilerden hangisi hakkında bilgi verilmektedir?
Seçenekler
A
Bilişsel çelişki kuramı
B
Kendini algılama kuramı
C
Ayrıntılandırma olasılığı modeli
D
Sosyal yargı kuramı
E
Mesajı öğrenme tezi
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı D şıkkıdır. Soruda sosyal yargı kurmaına ilişkin bilgi verilmektedir.
Soru 54
Tutumlarımızı kabul alanı, tarafsızlık alanı ve ret alanı kavramları ile açıklamaya çalışan kuram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sosyal yargı kuramı
B
Kendini algılama kuramı
C
Mesajı öğrenme tezi
D
Bilişsel çelişki kuramı
E
Bilişsel dengeleme kuramı
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı A şıkkıdır.
Soru 55
Bu teknikte önce büyük sonra küçük rica taktiği olarak da bilinir. Bu taktikte insanlardan öncelikle büyük bir şey istenir, karşıdaki kabul etmediğinde bu sefer daha küçük bir talepte bulunulur.
Yukarıdaki cümlede ikna etme tekniklerinden hangisi anlatılmaktadır?
Yukarıdaki cümlede ikna etme tekniklerinden hangisi anlatılmaktadır?
Seçenekler
A
Fiyat kırma
B
Kapıya ayak koyma
C
Kapıyı yüzüne çarpma
D
Ayrıştırma
E
Engelleme
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı C şıkkıdır. Soruda kapıyı yüzüne çarpma tekniğine ilişkin bilgiler verilmektedir.
Soru 56
Kişilerin inançları, düşünceleri ve tutumlarıyla, gerçek hayatta karşılaştıkları durumlar ya da yaptıkları davranışlar arasında meydana gelen tutarsızlığın yarattığı rahatsızlık durumuna ne ad verilir?
Seçenekler
A
Sosyal yargı
B
Bilişsel çelişki
C
Bilişsel dengeleme
D
Dengeleme
E
Denge
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı B şıkkıdır. Bilişsel çelişki, kişilerin inançları, düşünceleri ve tutumlarıyla, gerçek hayatta karşılaştıkları durumlar ya da yaptıkları davranışlar arasında meydana gelen tutarsızlığın yarattığı rahatsızlık durumudur.
Soru 57
Bir satıcının önce yüksek sonra düşük fiyat söylemesi ile kişinin ikna olması aşağıdakilerden hangisine örnek gösterilir?
Seçenekler
A
Kapıya ayak koyma
B
Benzetme etkisi
C
Fiyat kırma
D
Kontrast etkisi
E
Kapıyı yüzüne çaprma
Açıklama:
Çoğu satıcının size söylediği ilk fiyatı düşünün, bir çoğu pazarlıktan sonra hemen fiyatı
indirir ve siz satılan ürünün fiyatını makul bir fiyat olarak düşünürsünüz. Önce yüksek sonra düşük bir fiyat -ürünün ederi gerçekte pazarlıkta düşürdüğü fiyat bile olsa- size mantıklı gelecek ve ikna olacaksınızdır. Ya da Ayşe’nin annesinden gece arkadaşında kalmak için izin istediğini ve annesinin izin vermediğini düşünün. Ayşe’nin bu reddedilen talebinden sonra “o zaman akşam onunla sinemaya gidip film bitince eve döneyim” demesi, annesinin kabul yüzdesini artıracak, büyük talebi reddeden anne küçük talebi onaylayacaktır.
indirir ve siz satılan ürünün fiyatını makul bir fiyat olarak düşünürsünüz. Önce yüksek sonra düşük bir fiyat -ürünün ederi gerçekte pazarlıkta düşürdüğü fiyat bile olsa- size mantıklı gelecek ve ikna olacaksınızdır. Ya da Ayşe’nin annesinden gece arkadaşında kalmak için izin istediğini ve annesinin izin vermediğini düşünün. Ayşe’nin bu reddedilen talebinden sonra “o zaman akşam onunla sinemaya gidip film bitince eve döneyim” demesi, annesinin kabul yüzdesini artıracak, büyük talebi reddeden anne küçük talebi onaylayacaktır.
Soru 58
Sağlıklı yaşamı benimsemiş bir kişinin, bir dergide yulaf ezmesi reklamını gördüğünü düşünün. Kişi merkezi bir yola yönelecek ve bu konuda bilgi edinmeye çalışacaktır; yulaf ezmesinin kalorisine, enerjisine, içeriğine, katkı maddelerine bakmaya güdülenmiştir. Reklamın içeriğinde bunlar varsa dikkatlice okuyacaktır çünkü ilgi alanındadır, bilişsel yetisi vardır ve güdülenmiştir. Eğer ileti, yani örneğimizde reklam, ihtiyacını karşılıyorsa, bilgilendirici bir reklamsa kişinin ikna edilme olasılığı ve tutum değişiminin uzun erimli olma olasılığı yüksektir.
Yukarıdaki paragrafta tutumla ilgili kuramlardan hangisinin açıklanmasına yönelik bir örnek verilmektedir?
Yukarıdaki paragrafta tutumla ilgili kuramlardan hangisinin açıklanmasına yönelik bir örnek verilmektedir?
Seçenekler
A
Ayrıntılandırma olasılığı modeli
B
Kendini algılama kuramı
C
Mesajı öğrenme tezi
D
Sosyal yargı kuramı
E
Bilişsel çelişki kuramı
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı A şıkkıdır. Sorudaki örnek ayrıntılandırma olasılığı modeli ile ilgilidir.
Soru 59
İnsanların tutumlarının nasıl farkına vardıkları ve bilgi işleme süreci ile ilgili olan kuram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bilişsel çelişki kuramı
B
Ayrıntılandırma olasılığı modeli
C
Kendini algılama kuramı
D
Sosyal yargı kuramı
E
Mesajı öğrenme tezi
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı C şıkkıdır. Bem’in Kendini Algılama Kuramı, insanların tutumlarının nasıl farkına vardıkları ve bilgi işleme süreci ile ilgilidir.
Soru 60
Kuvvetli olmayan tutumlarda kişinin kendi görüşünden farklı bir görüş duyduğunda, karşı fikri kendi fikrine olduğundan daha yakın görmesi ve kabul alanına almasına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Çoğunluk etkisi
B
Kontrast etkisi
C
Benzetme etkisi
D
Reddetme alanı
E
Tarafsızlık Alanı
Açıklama:
Kuvvetli olmayan tutumlarda kişinin kendi görüşünden farklı bir görüş duyduğunda, karşı fikri kendi fikrine olduğundan daha yakın görmesi ve kabul alanına almasına benzetme etkisi denir.
Soru 61
Kişinin iknaya yönelik iletiyi dikkatle dinlediği, üzerinde düşünüp değerlendirdiği ve detaylıca analiz ettiği durum aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Merkezi İkna Yolu
B
Çevresel İkna Yolu
C
Kapıya Ayak Koyma
D
Fiyat Kırma
E
Kabul Etme
Açıklama:
Kişinin iknaya yönelik iletiyi dikkatle dinlediği, üzerinde düşündüğü ve değerlendirdiği ve detaylıca analiz ettiği durum, Merkezi İkna Yolu’dur.
Soru 62
- Kişi öncelikle küçük bir şeye razı edilir, kişi kendini geri çekemez ve kabul eder.
- Ardından daha büyük bir şey istediğinizde de kişi tutarlı davranmak istediği için bu büyük şeyi yapmaya da rıza gösterir.
Seçenekler
A
Kapıya Ayak Koyma
B
Fiyat Kırma
C
Kapıyı Yüze Çarpma
D
Çevresel İkna Yolu
E
Merkezi İkna Yolu
Açıklama:
‘Kişi öncelikle küçük bir şeye razı edilir, kişi kendini geri çekemez ve kabul eder. Ardından daha büyük bir şey istediğinizde de kişi tutarlı davranmak istediği için bu büyük şeyi yapmaya da rıza gösterir.’ hale gelme durumu Kapıya Ayak Koyma ikna tekniği ile ilgilidir.
Soru 63
- Heider-Denge Kuramı
- Festinger- Bilişsel Dengeleme Kuramı
- Rosenberg-Bilişsel Çelişki Kuramı
Seçenekler
A
Yalnız II
B
I ve II
C
Yalnız I
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Denge kuramı Heider tarafından geliştirilmiştir. Fakat, Bilişsel dengeleme kuramı Rosenberg ve Abelson, Bilişsel çelişki kuramı ise Festinger tarafından geliştirilmiştir. Bu sebeple Yalnız I’de verilen eşleştirme doğrudur.
Soru 64
- İnsanların tutumlarının nasıl farkına vardıkları ve bilgi işleme süreci ile ilgili olan bir kuramdır.
- Fikirler ve tutumlar arasındaki tutarsızlık nedeniyle oluşmuş bir durum ve bu durumun yarattığı rahatsızlık hissinden kurtulma güdüsü ile ilgili olan bir kuramdır.
Seçenekler
A
Bilişsel Çelişki Kuramı-Kendini Algılama Kuramı
B
Kendini Algılama Kuramı-Bilişsel Çelişki Kuramı
C
Bilişsel Dengeleme Kuramı- Kendini Algılama Kuramı
D
Bilişsel Dengeleme Kuramı-Bilişsel Çelişki Kuramı
E
Bilişsel Yargılama Kuramı-Bilişsel Çelişki Kuramı
Açıklama:
Kendini Algılama Kuramı bilgi işleme süreciyle, davranışa ilişkin algıyla, Bilişsel Çelişki Kuramı ise tutarsızlığın yarattığı rahatsızlık hissinden kurtulma güdüsüyle ilgilidir.
Kendini Algılama Kuramı-Bilişsel Çelişki Kuramı
Kendini Algılama Kuramı-Bilişsel Çelişki Kuramı
Soru 65
- Kaynaktan gelen ileti herkes tarafından aynı şekilde algılanmaz.
- Bireyler, yeni gelen iletiyi eski tecrübelerine göre değerlendirirler.
- Kişinin bir nesne ile geçmiş yaşantısı, bu kişinin o nesneye tutumunu oluşturur.
Seçenekler
A
Kendini algılama kuramı
B
Mesajı Öğrenme Tezi
C
Ayrıntılandırma olasılığı modeli
D
Bilişsel çelişki kuramı
E
Sosyal yargı kuramı
Açıklama:
‘Kaynaktan gelen ileti herkes tarafından aynı şekilde algılanmaz. Bireyler, yeni gelen iletiyi eski tecrübelerine göre değerlendirirler. Kişinin bir nesne ile geçmiş yaşantısı, bu kişinin o nesneye tutumunu oluşturur.’ şeklinde verilen bilgiler sosyal yargı kuramı ile açıklanır.
Soru 66
Hovland ve arkadaşlarına göre aşağıdakilerden hangisi etkili iletişimin belirleyicilerinden birisi değildir?
Seçenekler
A
Kaynak
B
İleti
C
Ortam
D
Hedef
E
İçerik
Açıklama:
İçerik, Hovland ve arkadaşlarına göre etkili iletişimin belirleyicilerinden birisi değildir.
Soru 67
Bilişsel çelişki kuramına karşı çıkarak, dengesiz durumlar ortaya çıktığında, kişilerin motivasyonlarının bilişsel çelişkileri azaltmak olmadığını, bu durumun kendilik algılarıyla ilgili olduğunu belirten kuram ve onu öne süren kişi eşleştirmesi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kendini Algılama Kuramı-Bem
B
Denge Kuramı- Heider
C
Bilişsel Dengeleme Kuramı- Rosenberg
D
Kendini Algılama Kuramı- Festinger
E
Bilişsel Dengeleme Kuramı-Bem
Açıklama:
Bilişsel çelişki kuramına karşı çıkarak, dengesiz durumlar ortaya çıktığında, kişilerin motivasyonlarının bilişsel çelişkileri azaltmak olmadığını, bu durumun kendilik algılarıyla ilgili olduğunu belirten kuram, Bem’in Kendini Algılama Kuramı’dır.
Kendini Algılama Kuramı-Bem
Kendini Algılama Kuramı-Bem
Soru 68
Muzaffer Sherif ve arkadaşları tarafından öne sürülen kuram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bilişsel Çelişki Kuramı
B
Sosyal Yargı Kuramı
C
Bilişsel Dengeleme Kuramı
D
Kendini Algılama Kuramı
E
Denge Kuramı
Açıklama:
Muzaffer Sherif ve arkadaşları tarafından öne sürülen kuram Sosyal Yargı Kuramı’dır.
Soru 69
İnsanlardan öncelikle büyük bir şeyin istendiği, karşıdaki kabul etmediğinde bu sefer daha küçük bir talepte bulunulduğu ikna tekniği aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kapıya ayak koyma
B
Kapıyı yüzüne çarpma
C
Fiyat Kırma
D
Bireysel İkna
E
Merkezi ikna
Açıklama:
İnsanlardan öncelikle büyük bir şeyin istendiği, karşıdaki kabul etmediğinde bu sefer daha küçük bir talepte bulunulduğu ikna tekniği kapıyı yüzüne çarpmadır.
Soru 70
Tutumların neden değiştiği ve nasıl değiştirilebileceği psikolojinin daha çok hangi alanıyla ilgilidir?
Seçenekler
A
Gelişim psikolojisi
B
Sosyal psikoloji
C
Deneysel psikoloji
D
Kişilik psikolojisi
E
Klinik psikoloji
Açıklama:
Tutumların neden değiştiği ve nasıl değiştirilebileceği sosyal psikoloji alanında çokça çalışılan bir konudur.
Doğru cevap B seçeneğidir.
Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 71
Bir olaya yönelik tutumun, olaya neden olan kişiye yönelik tutumu değiştirebileceğini ve bir olaya ya da kişiye yönelik tutum benzer olduğunda da, olayın kişiye kolaylıkla atfedileceğini belirten kuramcı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Heider
B
Rosenberg
C
Abelson
D
Festinger
E
Daryl Bem
Açıklama:
Sosyal Psikolog Fritz Heider, tutum değişimiyle ilgili olarak tutarlılık kavramı çerçevesinde çalışmış ve kendisinden sonraki birçok kurama ilham kaynağı olmuştur.
Heider (1946), bir olaya yönelik tutumun, olaya neden olan kişiye yönelik tutumu değiştirebileceğini ve bir olaya ya da kişiye yönelik tutum benzer olduğunda da, olayın kişiye kolaylıkla atfedileceğini belirtir.
Doğru cevap A seçeneğidir.
Heider (1946), bir olaya yönelik tutumun, olaya neden olan kişiye yönelik tutumu değiştirebileceğini ve bir olaya ya da kişiye yönelik tutum benzer olduğunda da, olayın kişiye kolaylıkla atfedileceğini belirtir.
Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 72
I. Nötrleme II. Ayrıştırma III. Güçlendirme Rosenberg ve Abelson, bilişsel dengeleme kuramında dengeleme kuramına yukarıdaki hangi yeni öğeleri eklemiştir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Heider’in denge kuramının üzerine Rosenberg ve Abelson bilişsel dengeleme kuramını inşa etmiştir.
Kısaca Rosenberg ve Abelson, bilişsel dengeleme kuramında;
1. Nötrleme
2. Ayrıştırma ve
3. Güçlendirme olarak üç yeni öğe eklemiştir.
Doğru cevap E seçeneğidir.
Kısaca Rosenberg ve Abelson, bilişsel dengeleme kuramında;
1. Nötrleme
2. Ayrıştırma ve
3. Güçlendirme olarak üç yeni öğe eklemiştir.
Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 73
Kişilerin inançları, düşünceleri ve tutumlarıyla, gerçek hayatta karşılaştıkları durumlar ya da yaptıkları davranışlar arasında meydana gelen tutarsızlığın yarattığı rahatsızlık durumu aşağıdaki kavramlardan hangisi ile tanımlanmaktadır?
Seçenekler
A
Bilişsel hata
B
Bilişsel çelişki
C
Güçlendirme
D
Ayrıştırma
E
Dengesizlik
Açıklama:
Bilişsel çelişki kişilerin inançları, düşünceleri ve tutumlarıyla, gerçek hayatta karşılaştıkları durumlar ya da yaptıkları davranışlar arasında meydana gelen tutarsızlığın yarattığı rahatsızlık durumudur.
Bilişsel çelişki kuramına göre çelişkinin varlığı ve psikolojik olarak rahatsız olma, kişiyi çelişkiyi azaltmaya ve uyuma ulaşmaya güdüleyecektir.
Doğru cevap B seçeneğidir.
Bilişsel çelişki kuramına göre çelişkinin varlığı ve psikolojik olarak rahatsız olma, kişiyi çelişkiyi azaltmaya ve uyuma ulaşmaya güdüleyecektir.
Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 74
.............................. Kuramı bilgi işleme süreciyle, davranışa ilişkin algıyla, .............................. Kuramı ise tutarsızlığın yarattığı rahatsızlık hissinden kurtulma güdüsüyle ilgilidir.
Yukarıdaki boşluklara sırasıyla aşağıdaki hangi kavramlar gelmelidir?
Yukarıdaki boşluklara sırasıyla aşağıdaki hangi kavramlar gelmelidir?
Seçenekler
A
Kendini Algılama Kuramı- Bilişsel Çelişki Kuramı
B
Bilişsel Çelişki Kuramı- Kendini Algılama Kuramı
C
Kendini Algılama Kuramı- Bilişsel Dengeleme Kuramı
D
Denge Kuramı- Bilişsel Dengeleme Kuramı
E
Bilişsel Dengeleme Kuramı- Bilişsel Çelişki Kuramı
Açıklama:
Kendini Algılama Kuramı bilgi işleme süreciyle, davranışa ilişkin algıyla, Bilişsel Çelişki Kuramı ise tutarsızlığın yarattığı rahatsızlık hissinden kurtulma güdüsüyle ilgilidir.
Doğru cevap A seçeneğidir.
Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 75
I. Kaynak
II. İleti
III. Hedef
IV. Geri bildirim
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri iletişimin en temel öğeleri arasındadır?
II. İleti
III. Hedef
IV. Geri bildirim
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri iletişimin en temel öğeleri arasındadır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
II ve III
D
I, II ve III
E
I,II, III ve IV
Açıklama:
İletişimin en temel üç ögesi; kaynak, alıcı ve iletidir. Kaynak, iletinin, mesajın çıktığı yerdir.
Kaynaktan çıkan ileti, kanal aracılığıyla alıcıya yöneltilir.
Kaynağın kodladığı iletide hede ediği alıcı kitlesi ise hedef kitle olarak adlandırılır.
Doğru cevap D seçeneğidir.
Kaynaktan çıkan ileti, kanal aracılığıyla alıcıya yöneltilir.
Kaynağın kodladığı iletide hede ediği alıcı kitlesi ise hedef kitle olarak adlandırılır.
Doğru cevap D seçeneğidir.
Soru 76
Aşağıdakilerden hangisi Hovland ve arkadaşlarına göre etkili iletişimin belirleyicilerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Kaynak
B
İleti
C
Ortam
D
Hedef
E
Geri bildirim
Açıklama:
Hovland ve arkadaşlarına göre 4 unsur etkili iletişimin belirleyicilerindendir. Bunlar:
Doğru cevap E seçeneğidir.
- Kaynak (İletiyi kim gönderiyor?)
- İleti (Ne söyleniyor?)
- Ortam (Nasıl söyleniyor?)
- Hedeftir (Kime söyleniyor?)
Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 77
Kuvvetli olmayan tutumlarda kişinin kendi görüşünden farklı bir görüş duyduğunda, karşı fikri kendi fikrine olduğundan daha benzer görmesi ve kabul alanına alması aşağıdaki kavramlardan hangisi ile adlandırılmaktadır?
Seçenekler
A
Kontrast Etkisi
B
Benzetme Etkisi
C
Kabul Etme Alanı
D
Reddetme Alanı
E
Tarafsızlık Alanı
Açıklama:
Benzetme Etkisi, kuvvetli olmayan tutumlarda kişinin kendi görüşünden farklı bir görüş duyduğunda, karşı fikri kendi fikrine olduğundan daha benzer görmesi ve kabul alanına almasıdır.
Doğru cevap A seçeneğidir.
Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 78
Birinden bir şey isteyeceğiniz zaman önce küçük bir şey rica etmeniz, ardından daha büyük bir şey istediğinizde o kişinin razı olmaya yatkın hâle gelmesi, aşağıdaki taktiklerden hangisini ifade etmektedir?
Seçenekler
A
Merkezi ikna yolu
B
Çevresel ikna yolu
C
Kapıya ayak koyma
D
Kapıyı yüzüne çarpma
E
Fiyat kırma
Açıklama:
Birinden bir şey isteyeceğiniz zaman önce küçük bir şey rica etmeniz, ardından daha büyük bir şey istediğinizde o kişinin razı olmaya yatkın hâle gelmesinin temelini atar.
Kapıya ayak koyma ikna taktiğine göre, kişi öncelikle küçük bir şeye razı edilir, kişi kendini geri çekemez ve kabul eder. Ardından daha büyük bir şey istediğinizde de kişi tutarlı davranmak istediği için bu büyük şeyi yapmaya da rıza gösterir.
Doğru cevap C seçeneğidir.
Kapıya ayak koyma ikna taktiğine göre, kişi öncelikle küçük bir şeye razı edilir, kişi kendini geri çekemez ve kabul eder. Ardından daha büyük bir şey istediğinizde de kişi tutarlı davranmak istediği için bu büyük şeyi yapmaya da rıza gösterir.
Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 79
'İnsanlar, bir eylemde bulunmaya kalkıştıktan sonra, bu eylemin maliyetindeki küçük bir artışı da kabul etmeye eğilimlidirler' görüşü aşağıdaki ikna taktiklerinden hangisini içermektedir?
Seçenekler
A
Kapıya ayak koyma
B
Kapıyı yüzüne çarpma
C
Fiyat kırma
D
Merkezi ikna yolu
E
Çevresel ikna yolu
Açıklama:
Fiyat kırma taktiğinde ise kabul ettirmeye çalışan kişi yarı yolda kuralları değiştirir ve hedef kitle kurallar değişmesine rağmen kabulüne devam eder. İnsanlar, bir eylemde bulunmaya kalkıştıktan sonra, bu eylemin maliyetindeki küçük bir artışı da kabul etmeye eğilimlidirler.
Doğru cevap C seçeneğidir
Doğru cevap C seçeneğidir
Soru 80
I. Kişinin tutumu kişide denge yaratmalıdır
II. Kişi dengesizlik durumunu dengeli hale getirmek için çaba sarf eder
III. İnsanlar dengeli duruma geçmeye çalışırken tutumlarını tamamen değiştirme eğilimindedir
Denge kuramına ilişkin olarak yukarıdakilerden hangisi uygundur?
II. Kişi dengesizlik durumunu dengeli hale getirmek için çaba sarf eder
III. İnsanlar dengeli duruma geçmeye çalışırken tutumlarını tamamen değiştirme eğilimindedir
Denge kuramına ilişkin olarak yukarıdakilerden hangisi uygundur?
Seçenekler
A
I ve III
B
I ve II
C
II ve III
D
I, II ve III
E
Yalnızca II
Açıklama:
Denge kuramına göre, rahatsızlık yaratan dengesizlik durumunu düzeltmek için kişi harekete geçecektir ve bu noktada en az çaba ilkesini uygular. İnsanlar dengesiz durumdan dengeli duruma geçmeye çalışırken olabildiğince az tutum değiştirme eğilimindedirler.
Soru 81
Aşağıda verilen durumların hangisinde Heider’in Denge Kuramına göre bir dengesizlik yaşanır?
Seçenekler
A
Ece ve Eren yakın arkadaşlardır. Ece kitap okumayı çok sever. Eren de kitap okumaktan hoşlanır.
B
Ece ve Eren yakın arkadaşlardır. Ece yağmurlu havaları sevmez. Eren ise ıslanmaktan nefret eder.
C
Ece, Eren ile fazla anlaşamaz. Eren basketbol oynamayı sever. Ece ise basketbol oynamaz.
D
Ece ile Eren fazla anlaşamaz. Eren mavi rengi hiç sevmez. Ece ise her kıyafetinde mavi kullanır.
E
Ece ile Eren fazla anlaşamaz. Ece hamburgeri çok sever. Eren de hamburgere bayılır.
Açıklama:
Birimlerin üçü de olumlu tutuma sahipse ya da iki olumsuz bir olumlu tutum varsa ilişkide denge vardır. Eğer iki olumlu bir olumsuz tutum varsa ya da tutumların üçü de olumsuzsa bu durum bir dengesizlik yaratır ve kişi rahatsız olur.kişinin sevmediği bir insanın sevdiği bir şeyi sevmesi ya da sevmediği bir
şeyi sevmemesi kişide hoşnutsuzluk yaratır.
şeyi sevmemesi kişide hoşnutsuzluk yaratır.
Soru 82
I. Nötrleme
II. Ayrıştırma
III. Güçlendirme
IV. Bilişsel çelişki
V. Kendini algılama
Rosenberg ve Abelson, bilişsel dengeleme kuramında Heider'ın denge kuramına bazı eklemeler yapmıştır. Yukarıdaki hangisi bunlar arasındadır?
II. Ayrıştırma
III. Güçlendirme
IV. Bilişsel çelişki
V. Kendini algılama
Rosenberg ve Abelson, bilişsel dengeleme kuramında Heider'ın denge kuramına bazı eklemeler yapmıştır. Yukarıdaki hangisi bunlar arasındadır?
Seçenekler
A
I, II, III, IV, V
B
I, II, III, IV
C
I, II, III
D
IV, V
E
III, IV, V
Açıklama:
Rosenberg ve Abelson, bilişsel dengeleme kuramında;
1. Nötrleme
2. Ayrıştırma ve
3. Güçlendirme olarak üç yeni öğe eklemiştir.
1. Nötrleme
2. Ayrıştırma ve
3. Güçlendirme olarak üç yeni öğe eklemiştir.
Soru 83
"Bilişsel nesneyi değerli nesnelerle dengeli bir şekilde ilişkilendirmeyi, böylece yapıdaki dengesizliği azaltmayı amaçlamak" bilişsel dengeleme kuramında hangi basamağı açıklamaktadır?
Seçenekler
A
Dengeleme
B
Ayrıştırma
C
Kaynaştırma
D
Güçlendirme
E
Nötrleme
Açıklama:
Dengesizlikten kurtulma yollarından birisi güçlendirmedir. Güçlendirmede bilişsel nesneyi değerli nesnelerle dengeli bir şekilde ilişkilendirmeyi, böylece yapıdaki dengesizliği azaltmayı amaçlar.
Soru 84
"Bir öğe eski ve yeni öğe olarak iki parçaya ayrılır. Eski parça, yapıdaki ayrıştırılmış olana eski etkiyi korur fakat diğer elemana olan ilişkinin göstergesi değişir ve olumluya döner. " şeklinde ifade edilen bilişsel dengeleme yolu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Güçlendirme
B
Nötrleme
C
Ayrıştırma
D
Birleştirme
E
Teşvik etme
Açıklama:
Ayrıştırmada bir öğe eski ve yeni öğe olarak iki parçaya ayrılır. Eski parça, yapıdaki
ayrıştırılmış olana eski etkiyi korur fakat diğer elemana olan ilişkinin göstergesi değişir ve olumluya döner.
ayrıştırılmış olana eski etkiyi korur fakat diğer elemana olan ilişkinin göstergesi değişir ve olumluya döner.
Soru 85
Kişilerin inançları, düşünceleri ve tutumlarıyla, gerçek hayatta karşılaştıkları durumlar ya da yaptıkları davranışlar arasında meydana gelen tutarsızlığın
yarattığı rahatsızlık durumu aşağıdakilerden hangisidir?
yarattığı rahatsızlık durumu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bilişsel çelişki
B
Bilişsel ayrıştırma
C
Bilişsel güçlendirme
D
Bilişsel gelişim
E
Bilişsel yargı
Açıklama:
Bilişsel çelişki kişilerin inançları, düşünceleri ve tutumlarıyla, gerçek hayatta karşılaştıkları durumlar ya da yaptıkları davranışlar arasında meydana gelen tutarsızlığın yarattığı rahatsızlık durumudur.
Soru 86
I. Baskı ya da teşvik ne kadar büyükse kişinin çelişki yaratan fikrini değiştirme olasılığı o kadar güçlü olacaktır.
II. Zorlama ve cezalandırma da çelişki yaratan fikri değiştirme olasılığını arttırır.
III. Çelişkinin varlığı ve psikolojik olarak rahatsız olma, kişiyi çelişkiyi azaltmaya ve uyuma ulaşmaya güdüleyecektir.
Leon Festinger’in bilişsel çelişki kuramına göre yukarıda verilenlerden hangileri doğrudur?
II. Zorlama ve cezalandırma da çelişki yaratan fikri değiştirme olasılığını arttırır.
III. Çelişkinin varlığı ve psikolojik olarak rahatsız olma, kişiyi çelişkiyi azaltmaya ve uyuma ulaşmaya güdüleyecektir.
Leon Festinger’in bilişsel çelişki kuramına göre yukarıda verilenlerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnızca III
B
I ve II
C
I ve III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Bilişsel çelişki kuramına göre çelişkinin varlığı ve psikolojik olarak rahatsız olma, kişiyi çelişkiyi azaltmaya ve uyuma ulaşmaya güdüleyecektir. Baskı ya da teşvik ne kadar büyükse kişinin çelişki yaratan fikrini değiştirme olasılığı o kadar zayıf olacaktır. Zorlama ve cezalandırma da çelişki yaratan fikri değiştirme olasılığını düşürür.
Çünkü iki durum da bir gerekçe olarak görülür ve bu gerekçe tutumu değiştirmeden çelişki yaşama düşüncesini azaltır.
Çünkü iki durum da bir gerekçe olarak görülür ve bu gerekçe tutumu değiştirmeden çelişki yaşama düşüncesini azaltır.
Soru 87
"................. bilgi işleme süreciyle, davranışa ilişkin algıyla, .......................
ise tutarsızlığın yarattığı rahatsızlık hissinden kurtulma güdüsüyle ilgilidir."
Aşağıdakilerden hangisi yukarıda verilen ifadeyi sırasıyla en doğru biçimde tamamlar?
ise tutarsızlığın yarattığı rahatsızlık hissinden kurtulma güdüsüyle ilgilidir."
Aşağıdakilerden hangisi yukarıda verilen ifadeyi sırasıyla en doğru biçimde tamamlar?
Seçenekler
A
Kendini Algılama Kuramı- Bilişsel Çelişki Kuramı
B
Bilişsel Çelişki Kuramı-Kendini Algılama Kuramı
C
Denge Kuramı- Bilişsel Çelişki Kuramı
D
Denge Kuramı- Kendini Algılama Kuramı
E
Bilişsel Çelişki Kuram- Denge Kuramı
Açıklama:
Kendini Algılama Kuramı bilgi işleme süreciyle, davranışa ilişkin algıyla, Bilişsel Çelişki Kuramı ise tutarsızlığın yarattığı rahatsızlık hissinden kurtulma güdüsüyle ilgilidir.
Soru 88
Bilişsel Çelişki Kuramı ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Baskı ya da teşvik ne kadar büyükse kişinin çelişki yaratan fikrini değiştirme olasılığı o kadarzayıf olacaktır.
B
Biri katılımlı gözlem diğeri deney metodu kullanılan iki çalışma, bilişsel
çelişki kuramının temelini oluşturur.
çelişki kuramının temelini oluşturur.
C
Kurama göre çelişkinin varlığı, kişiyi dengesizliğe alışmaya güdüleyecektir.
D
Zorlama ve cezalandırma çelişki yaratan fikri değiştirme olasılığını düşürür.
E
Çelişkiden kastedilen kalitesiz olduğu bilinmesine rağmen bir ürüne çok para verme gibi örneklendirilebilir.
Açıklama:
Bilişsel çelişki kuramına göre çelişkinin varlığı ve psikolojik olarak rahatsız olma, kişiyi çelişkiyi azaltmaya ve uyuma ulaşmaya güdüleyecektir. Dengesizliğe alışma kurama göre söz konusu değildir.
Soru 89
I. Mesajı Öğrenme Tezi
II. Sosyal Yargı Kuramı
III. Ayrıntılandırma Olasılığı Modeli
IV. Dengeleme Kuramı
Yukarıdakilerden hangileri ikna konusundaki üç temel yaklaşım arasında yer alır?
II. Sosyal Yargı Kuramı
III. Ayrıntılandırma Olasılığı Modeli
IV. Dengeleme Kuramı
Yukarıdakilerden hangileri ikna konusundaki üç temel yaklaşım arasında yer alır?
Seçenekler
A
Yalnızca IV
B
I ve IV
C
I, II ve IV
D
II, III ve IV
E
I, II ve III
Açıklama:
İkna konusundaki üç temel yaklaşıma bakalım. Bunlar; Mesajı Öğrenme Tezi, Sosyal Yargı Kuramı ve Ayrıntılandırma Olasılığı Modelidir.
Soru 90
I. Verilen iletinin rahatsız edici olmaması,
II. Verilen mesajın anlaşılır olması,
III. Verilen mesajın hatırlanması ve kabul edilmesidir.
Yukarıdakilerden hangileri Hovland ve arkadaşlarına göre bir iletişim sürecinin etkili olması için gerekli 3 temel öge arasında yer alır?
II. Verilen mesajın anlaşılır olması,
III. Verilen mesajın hatırlanması ve kabul edilmesidir.
Yukarıdakilerden hangileri Hovland ve arkadaşlarına göre bir iletişim sürecinin etkili olması için gerekli 3 temel öge arasında yer alır?
Seçenekler
A
Yalnızca I
B
I ve II
C
I ve II
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Hovland ve arkadaşlarına göre bir iletişim sürecinin etkili olması için 3 temel öge vardır. Bunlar:
• Verilen iletinin dikkat çekici olması,
• Verilen mesajın anlaşılır olması,
• Verilen mesajın hatırlanması ve kabul edilmesidir.
• Verilen iletinin dikkat çekici olması,
• Verilen mesajın anlaşılır olması,
• Verilen mesajın hatırlanması ve kabul edilmesidir.
Soru 91
Dengesiz durumlar ortaya çıktığında, kişilerin motivasyonlarının bilişsel çelişkileri azaltmak olmadığını, bu durumun kendilik algılarıyla ilgili olduğunu savunan kuram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bilişsel Dengeleme Kuramı
B
Kendini Algılama Kuramı
C
Bilgi İşleme Kuramı
D
Bilişsel Çelişki Kuramı
E
Denge Kuramı
Açıklama:
Bem’in Kendini Algılama Kuramı;
Daryl Bem, bilişsel çelişki kuramına karşı çıkarak dengesiz durumlar ortaya çıktığında, kişilerin motivasyonlarının bilişsel çelişkileri azaltmak olmadığını, bu durumun kendilik algılarıyla ilgili olduğunu belirtmiştir.
Daryl Bem, bilişsel çelişki kuramına karşı çıkarak dengesiz durumlar ortaya çıktığında, kişilerin motivasyonlarının bilişsel çelişkileri azaltmak olmadığını, bu durumun kendilik algılarıyla ilgili olduğunu belirtmiştir.
Soru 92
Kuvvetli tutumlarda kişinin kendi görüşünden farklı bir görüş duyduğunda, karşıt görüşü olduğundan daha aykırı görmesi ve ret alanına itmesi durumu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kontrast Etkisi
B
Benzetme Etkisi
C
Merkezi İkna Yolu
D
Çevresel İkna Yolu
E
Reddetme Alanı
Açıklama:
Kontrast Etkisi: Kuvvetli tutumlarda kişinin kendi görüşünden farklı bir görüş duyduğunda, karşıt görüşü olduğundan daha aykırı görmesi ve ret alanına itmesidir.
Soru 93
I. Önce küçük sonra büyük rica tekniği
II. Önce büyük sonra küçük rica taktiği
III. Fiyat arttırma taktiği
Yukarıda verilenlerden hangileri ikna teknikleri arasında yer alır?
II. Önce büyük sonra küçük rica taktiği
III. Fiyat arttırma taktiği
Yukarıda verilenlerden hangileri ikna teknikleri arasında yer alır?
Seçenekler
A
Yalnızca III
B
I ve II
C
I ve III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
İnsanları bir şeye razı etmek için kullanılan birçok taktik vardır. Bunlar arasında önce küçük sonra büyük rica tekniği, önce büyük sonra küçük rica taktiği ve fiyat kırma taktiği yer alır.
Soru 94
Kodlanan mesajın gönderildiği yer aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İleti
B
Alıcı
C
Kaynak
D
Hedef Kitle
E
Dönüt
Açıklama:
Hedef Kitle;
Kaynağın kodladığı iletiyi gönderdiği ve iletiyi açımlamasını beklediği yerdir.
Kaynağın kodladığı iletiyi gönderdiği ve iletiyi açımlamasını beklediği yerdir.
Soru 95
Aşağıdakilerden hangisi mesajı öğrenme tezi ile ilgili değildir?
Seçenekler
A
İpuçlarının doğru olması
B
Kişinin motivasyonunun olması
C
Kişinin yeteneğinin olması
D
Mesajın anlaşılır olması
E
Mesajın güçlü olması
Açıklama:
İpucu mesajı öğrenme tezi kapsamında yer almamaktadır.
Soru 96
Mesajı öğrenme tezi yaklaşımında mesajın "Kime söyleniyor?" olması hangi belirleyici ile ilgilidir?
Seçenekler
A
Kaynak
B
Hedef
C
İleti
D
Alıcı
E
Ortam
Açıklama:
• Kaynak (İletiyi kim gönderiyor?)
• İleti (Ne söyleniyor?)
• Ortam (Nasıl söyleniyor?)
• Hedeftir (Kime söyleniyor?).
• İleti (Ne söyleniyor?)
• Ortam (Nasıl söyleniyor?)
• Hedeftir (Kime söyleniyor?).
Soru 97
Mesajı Öğrenme Tezi’ne göre aşağıdaki özelliklerden hangisi etkili iletişimin unsurlarından kaynağa aittir?
Seçenekler
A
Görüş farkı
B
Fiziksel çekicilik
C
Korku çekiciliği
D
Tutuma bağlılık
E
Konuşma sırası
Açıklama:
Kaynak;
• İnanılırlık
- Uzmanlık
- Güvenilirlik
• Fiziksel çekicilik
• Benzerlik
- Yaş
- Statü
- Etnik köken
• İnanılırlık
- Uzmanlık
- Güvenilirlik
• Fiziksel çekicilik
• Benzerlik
- Yaş
- Statü
- Etnik köken
Soru 98
Kabul ettirmeye çalışan kişi yarı yolda kuralları değiştirir ve hedef kitlenin
kurallar değişmesine rağmen kabulüne devam etmesi hangi ikna tekniğidir?
kurallar değişmesine rağmen kabulüne devam etmesi hangi ikna tekniğidir?
Seçenekler
A
Kapıya Ayak Koyma
B
Kapıyı Yüzüne Çarpma
C
Fiyat Kırma
D
Benzetme Etkisi
E
Çevresel İkna Yolu
Açıklama:
Fiyat kırma taktiğinde ise kabul ettirmeye çalışan kişi yarı yolda kuralları değiştirir ve hedef kitle kurallar değişmesine rağmen kabulüne devam eder.
Soru 99
"Derin annesinden bir bebek istemiştir. Mağazaya gittiklerinde ise Derin aldığı bebeğin tek başına yetmeyeceğini bebek evini de istediğini söylemiştir." verilen örnekte hangi ikna tekniği kullanılmıştır?
Seçenekler
A
Fiyat kırma
B
Benzetme
C
Kapıyı yüzüne çarpma
D
Modelleme
E
Kapıya Ayak Koyma
Açıklama:
Kapıya Ayak Koyma;
Birinden bir şey isteyeceğiniz zaman önce küçük bir şey rica etmeniz, ardından daha büyük bir şey istediğinizde o kişinin razı olmaya yatkın hâle gelmesinin temelini atar. Kişi öncelikle küçük bir şeye razı edilir, kişi kendini geri çekemez ve kabul eder. Ardından daha büyük bir şey istediğinizde de kişi tutarlı davranmak istediği için bu büyük şeyi yapmaya da rıza gösterir.
Birinden bir şey isteyeceğiniz zaman önce küçük bir şey rica etmeniz, ardından daha büyük bir şey istediğinizde o kişinin razı olmaya yatkın hâle gelmesinin temelini atar. Kişi öncelikle küçük bir şeye razı edilir, kişi kendini geri çekemez ve kabul eder. Ardından daha büyük bir şey istediğinizde de kişi tutarlı davranmak istediği için bu büyük şeyi yapmaya da rıza gösterir.
Soru 100
I. Satış,
II. Pazarlama,
III. Reklamcılık,
IV. Siyasal iletişim,
V. Kişilerarası ilişkiler
Yukarıdaki alanlardan hangisi veya hangileri için tutum değişimi ve ikna konusu önemlidir?
II. Pazarlama,
III. Reklamcılık,
IV. Siyasal iletişim,
V. Kişilerarası ilişkiler
Yukarıdaki alanlardan hangisi veya hangileri için tutum değişimi ve ikna konusu önemlidir?
Seçenekler
A
Yalnı I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I, II ve III
E
Hepsi
Açıklama:
Satış, pazarlama, reklamcılık, siyasal iletişim, kişilerarası ilişkiler gibi alanlar için tutum değişimi ve ikna konusu önemlidir. Doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 101
Tutum değişimiyle ilgili olarak tutarlılık kavramı çerçevesinde çalışmış ve kendisinden sonraki birçok kurama ilham kaynağı olmuş sosyal psikolog aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Fritz Heider
B
Sigmund Frued
C
Leon Festinger
D
Daryl Bem
E
Carl Hovland
Açıklama:
Doğru yanıt A seçeneğidir.
Soru 102
- Güçlendirme
- Ayrıştırma
- Nötrleme
- Aşılama
- Teşvik etme
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
Yalnız IV
E
Yalnız V
Açıklama:
Doğru yanıt A seçeneğidir.
Soru 103
I. Verilen iletinin dikkat çekici olması
II. Verilen mesajın anlaşılır olması
III. Verilen mesajın hatırlanması ve kabul edilmesi
Yukarıdakilerden hangisi mesajı öğrenme ile ilgilidir?
II. Verilen mesajın anlaşılır olması
III. Verilen mesajın hatırlanması ve kabul edilmesi
Yukarıdakilerden hangisi mesajı öğrenme ile ilgilidir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I, II, III
E
I, II
Açıklama:
I, II, III
Soru 104
Leon Festinger’in kuramı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bilişsel Çelişki Kuramı
B
Bilişsel Dengeleme Kuramı
C
Denge Kuramı
D
Kendini Algılama Kuramı
E
İkna Kuramı
Açıklama:
Doğru yanıt A seçeneğidir.
Soru 105
I. İnanılırlık
II. Fiziksel çekicilik
III. Tekrarlama
IV. Benzerlik
Mesajı öğrenme tezine göre yukarıdakilerden hangisi ileti ile ilgili bir unsurdur?
II. Fiziksel çekicilik
III. Tekrarlama
IV. Benzerlik
Mesajı öğrenme tezine göre yukarıdakilerden hangisi ileti ile ilgili bir unsurdur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I, II ve III
E
II, III ve IV
Açıklama:
Doğru yanıt C seçeneğidir.
Soru 106
Mesajı Öğrenme Tezi’ne Göre, etkili iletişimin unsurları ve sahip olunması gereken kaynakla ilgili özelliklerden hangisi aşağıda verilmemiştir?
Seçenekler
A
İnanırlık
B
Uzmanlık
C
Fiziksel Çekicilik
D
Benzerlik
E
Özsaygı
Açıklama:
Doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 107
Mesajı Öğrenme Tezi’ne Göre, Etkili İletişimin Unsurları ve Sahip Olunması Gereken ileti özelliklerinden hangisi aşağıda verilmemiştir?
Seçenekler
A
Tekrarlama
B
Görüş farkı
C
Konuşma Sırası
D
Korku Çekiciliği
E
Yaş
Açıklama:
Doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 108
Mesajı Öğrenme Tezi’ne Göre Etkili İletişimin Unsurları ve Sahip Olunması Gereken Özellikler uyarınca aşağıdakilerden hangisi hedef kitlede aranmaz?
Seçenekler
A
Tutuma bağlılık
B
Özsaygı
C
Zeka ve Eğitim
D
Yaş
E
Fiziksel Çekicilik
Açıklama:
Doğru yanıt E seçneğidir.
Soru 109
A ve B birer kişi, tutum nesnesi ise seyahat etmek olsun. Aşağıdaki ilişkilerden hangisinde Heider’in Denge Kuramına göre dengesizlik yaşanır?
Seçenekler
A
A, B’yi seviyor, B seyahat etmeyi seviyor, A da seyahat etmeyi seviyor
B
A, B’yi sevmiyor, B, seyahat etmeyi seviyor, A da seyahat etmeyi seviyor
C
A, B’yi seviyor, B seyahat etmeyi sevmiyor, A da seyahat etmeyi sevmiyor
D
A, B’yi sevmiyor, B seyahat etmeyi seviyor, A seyahat etmeyi de sevmiyor
E
A, B’yi sevmiyor, B seyahat etmeyi sevmiyor ancak A seyahat etmeyi seviyor
Açıklama:
Heider kuramını açıklama için bir kişinin (A), diğer bir kişiye (B) ve bir tutum nesnesine (C) (ki bu nesne bir olay, durum, nesne, fikir vb. olabilir) olan ilişkisini incelemiştir. Bu ilişki olumlu ya da olumsuz olabilir; hoşlanma, sevme, değer verme, saygı duyma, onaylama ya da bunların tam tersi olabilir. Örneğin, A B’yi seviyor, beğeniyor, değer veriyor olabilir ya da B, A için pozitif anlam ifade ediyor olabilir. Bunların tersi durumlar da söz konusudur ve tutumlar kişide denge ya da dengesizlik durumu yaratmaktadır. Heider bu denge durumlarını açıklamak için üçlü birimler oluşturur (1946, 1958). Eğer birimlerin üçü de olumlu tutuma sahipse ya da iki olumsuz bir olumlu tutum varsa ilişkide denge vardır. Eğer iki olumlu bir olumsuz tutum varsa ya da tutumların üçü de olumsuzsa bu durum bir dengesizlik yaratır ve kişi rahatsız olur.
Soruda B şıkkında iki olumlu bir olumsuz tutum vardır. Bu nedenle bu durum kişide dengesizlik yaratır ve kişi rahatsız olur.
Soruda B şıkkında iki olumlu bir olumsuz tutum vardır. Bu nedenle bu durum kişide dengesizlik yaratır ve kişi rahatsız olur.
Soru 110
A kişisi ırkçılık karşıtı, B kişisi ırkçı tutumda ve A kişisi B kişisine karşı olumlu tutum geliştiriyor olsun. Bu durumda A kişisi dengesiz yapıyı dengelemek için; B kişisinin ırkçı düşüncellerini görmezden gelip inkar ederse A kişisinin uyguladığı bilişsel dengeleme yolu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Nötrleme
B
Güçlendirme
C
Ayrıştırma
D
Benzetme
E
Teşvik etme
Açıklama:
Nötrleme; bilişsel nesneyi inkar ederek nötr duruma getirir, böylece yapıdaki dengesizliği azaltmayı amaçlar. A denge durumuna ulaşabilmek için, B ve ırkçılık düşüncesi arasındaki olumlu ilişkiyi nötr hâle getirebilir. Abelson’un (1959:344) deyimiyle bunu “inkar” ederek yapar. Örneğin B’nin ırkçılığı olumlamasını görmezden gelebilir, bunu aklına getirmemeye çalışabilir ya da onun ırkçı olduğuna inanmayıp tamamen reddedebilir. Böylece zihninde tekrar bir denge durumuna ulaşmış olacaktır, olumlu tutum olumsuza ya da olumsuz tutum olumlu tutuma dönüşmeden de denge durumu sağlanmış olur. İnkâr başarılı olursa dengesiz yapı dengeli yapıya dönüşür.
Soru 111
Çelişkinin varlığı ve psikolojik olarak rahatsız olma, kişiyi çelişkiyi azaltmaya ve uyuma ulaşmaya güdüleyecektir. Bu durumu tanımlayan kuram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bilişsel yargılama
B
Bilişsel çelişki
C
Bilişsel dengeleme
D
Sosyal yargı
E
Kendini algılama
Açıklama:
Bilişsel çelişki kuramına göre çelişkinin varlığı ve psikolojik olarak rahatsız olma, kişiyi çelişkiyi azaltmaya ve uyuma ulaşmaya güdüleyecektir.
Soru 112
İletişimin temel öğelerinden olan, kaynağın kodladığı iletiyi gönderdiği ve iletiyi açımlamasını beklediği yer aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Alıcı
B
Kaynak
C
Hedef kitle
D
İleti
E
Ortam
Açıklama:
Hedef Kitle Kaynağın kodladığı iletiyi gönderdiği ve iletiyi açımlamasını beklediği yerdir. Bu bağlamda alıcıyla hedef kitle aynı konumda yer almasına rağmen hedef kitle kaynağın nokta atışı yapmaya çalıştığı kesimdir, alıcı ise iletinin gönderildiği yerde olan herkesi kapsar. Alıcı genellikle hedef kitleden daha geniş bir kitleyi kapsar.
Soru 113
Kişilere seyreltilmiş bir şekilde karşıt görüş aktarıp, onların karşıt görüşle karşılaştıklarında onu çürütecek donanıma sahip olmalarını sağlamak aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilir?
Seçenekler
A
Aşılama
B
Mesajı öğrenme
C
Kendini algılama
D
Reddetme alanı
E
Merkezi ikna yolu
Açıklama:
Aşılama, insanları ikna çabasına dirençli kılmanın yollarından biridir. Aşılamada kişilere karşıt görüş seyreltilmiş olarak aktarılır ve onların bu görüşle karşılaştıklarında onu çürütecek donanıma sahip olmaları sağlanır.
Soru 114
Hedef kitlenin tutumu ile ilgili olarak Aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Çalışmalara göre özsaygısı düşük olan insanlar daha çabuk ikna olurlar.
B
Orta düzeyde kendine güveni olan kişilerin ikna olma olasılığı yüksektir
C
Daha az zeki olanlar daha zeki olanlara göre daha kolay ikna edilirler
D
Yetişkinliğin ilk yıllarında kişiler, tutum değişimine daha açıktır
E
Kendine güveni eksik olan kişiler, gelen iletiyi alımlayamayacak kadar endişeli olabilirler.
Açıklama:
Zekâ ve eğitim konusunda yapılan çalışmalar da çelişkili sonuçlar vermektedir. Hovland’a göre, ikna edici mesajlar en çok orta düzeyde zekâya sahip kişileri etkiler. Daha zeki olanların daha karşıt düşünce üretme potansiyeli varken, daha az zeki olanlar mesajı anlamakta güçlük çektikleri için ikna edilmeleri güçleşir.
Soru 115
Güçlü olmayan tutumlarda kişi kendisinden farklı bir görüş duyduğunda aşağıdakilerden hangisi oluşur?
Seçenekler
A
Kontrast etkisi
B
Benzetme etkisi
C
Sosyal etki
D
Azınlık etkisi
E
Tarafsızlık etkisi
Açıklama:
Güçlü olmayan tutumlarda kişi kendisinden farklı bir görüş duyduğunda, benzetme etkisi oluşur, karşı fikri kendi fikrine olduğundan daha benzer görür ve kabul alanına alır.
Soru 116
Kişinin iknaya yönelik iletiye dikkat etmeden dolaylı ipuçlarını izleyerek kanıya vardığı yol aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Merkezi ikna yolu
B
Sosyal ikna yolu
C
Bilişsel ikna yolu
D
Kontrast ikna yolu
E
Çevresel ikna yolu
Açıklama:
Çevresel ikna yolu; kişinin ikna edici iletiye dikkatinin olmaması, düşünmeden sadece dolaylı ipuçlarından etkilenme durumudur.
Soru 117
Birinden bir şey isteyeceğiniz zaman önce küçük bir şey rica etmeniz, ardından daha büyük bir şey istediğinizde o kişinin razı olmaya yatkın hâle gelmesinin temelini atan ikna etme tekniği aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kapıyı yüzüne çarpma
B
Aşılama
C
Propaganda
D
Fiyat kırma
E
Kapıya ayak koyma
Açıklama:
Kapıya Ayak Koyma; birinden bir şey isteyeceğiniz zaman önce küçük bir şey rica etmeniz, ardından daha büyük bir şey istediğinizde o kişinin razı olmaya yatkın hâle gelmesinin temelini atar. Kişi öncelikle küçük bir şeye razı edilir, kişi kendini geri çekemez ve kabul eder. Ardından daha büyük bir şey istediğinizde de kişi tutarlı davranmak istediği için bu büyük şeyi yapmaya da rıza gösterir.
Soru 118
İnsanlardan öncelikle büyük bir şey istenir, karşıdaki kabul etmediğinde bu sefer daha küçük bir talepte bulunulur. Bu durumda kullanılan ikna tekniği aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kapıya ayak koyma
B
Aşılama
C
Fiyat kırma
D
Kapıyı yüzüne çarpma
E
Hedef koyma
Açıklama:
Kapıyı yüzüne çarpma taktiği, önce büyük sonra küçük rica taktiği olarak da bilinir. Bu taktikte insanlardan öncelikle büyük bir şey istenir, karşıdaki kabul etmediğinde bu sefer daha küçük bir talepte bulunulur. Elinizi bir süre sıcak suda tuttuktan sonra ılık suya batırdığınızda suyu soğuk algılamanız gibi, büyük istekten sonra gelen küçük istek size daha normal gelecektir
Ünite 6
Soru 1
Aynı demografik özellikleri gösteren, birbirine benzeyen insanların ilişki kurma eğilimi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Homofili
B
Eşleşme
C
Tamamlayıcılık
D
Salt maruz kalma
E
Yakınlık
Açıklama:
Homofili; aynı demografik özellikleri gösteren, birbirine benzeyen insanların ilişki kurma eğilimidir.
Soru 2
İnsanların, kendileriyle aynı düzeyde fiziksel çekiciliği olan insanlarla romantik ilişki ya da arkadaşlık kurma eğiliminde bulunduğunu söyleyen hipotez aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Homofili ilkesi
B
Eşleşme hipotezi
C
Tamamlayıcılık hipotezi
D
Salt maruz kalma teorisi
E
Denklik hipotezi
Açıklama:
Eşleşme hipotezine göre insanlar, kendileriyle aynı düzeyde fiziksel çekiciliği olan insanlarla romantik ilişki ya da arkadaşlık
kurma eğilimindedirler.
kurma eğilimindedirler.
Soru 3
Bir toplumsal birimin ya da grubun bütün üyelerinin sahip olduğuna inanılan inançlar aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hale etkisi
B
Empati
C
Kalıpyargı
D
Normlar
E
Davranış
Açıklama:
Kalıpyargı; Bir toplumsal birimin ya da grubun bütün üyelerinin sahip olduğuna inanılan inançlardır.
Soru 4
Aşağıdakilerden hangisi kişilerarası ilişkilerdeki süreçlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Bağlanma
B
Çatışma
C
Empati
D
Yakınlık
E
Yalnızlık
Açıklama:
İnsan yaşamı içerisinde kişilerarası ilişkiler kurar, bu ilişkiler büyür, gelişir, çözülür ve biter. Bu ilişkiyi yaşarken kişiler bazı önemli süreçlerden geçerler. Bu bölümde, bu süreçlerden olan bağlanma, çatışma, empati ve yalnızlık kavramlarını göreceğiz.
Soru 5
Anne-baba ya da bakıcının bebeğin gereksinimlerine tutarlı tepki vermediğinde oluşan bağlanma aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Güvenli bağlanma
B
Kaçınan bağlanma
C
Çatışmalı bağlanma
D
Pasif bağlanma
E
Kaygılı bağlanma
Açıklama:
Kaygılı bağlanma, anne-baba ya da bakıcı bebeğin gereksinimlerine tutarlı tepki vermediğinde oluşur.
Soru 6
Aşağıdakilerden hangisi çatışmanın kaynaklarından birisidir?
Seçenekler
A
Belirli davranışlar
B
Benzerlik
C
Bağlanma
D
Çekicilik
E
Yakınlık
Açıklama:
Çatışmanın kaynakları kabaca üç grupta toplanabilir:
Belirli davranışlar: Bazı çatışmaların kaynağı taraflardan birinin gerçekleştirdiği davranışlardır. Örneğin sınavınıza çalışmanız gereken bir gün ev arkadaşınız evde parti verirse rahatsız olursunuz. Hedefinize giden bir yolda engellenmişsinizdir.
Normlar: Bazı çatışmaların kaynağı kişilerin uyması gereken normları ve yerine getirmesi gereken rolleri göz ardı etmesidir. Örneğin sıra ev arkadaşınızda olmasına rağmen temizlik yapmaması ilişkinizde çatışma yaşatacaktır çünkü paylaştığınız
görevden kendi payına düşeni yerine getirmemiştir.
Kişisel eğilimler: Bazı çatışmaların kaynağı ise tarafların kişilik yapılarından kaynaklanır. Çatışma, ev arkadaşınız dağınık bir insan olduğu için çıkabilir.
Belirli davranışlar: Bazı çatışmaların kaynağı taraflardan birinin gerçekleştirdiği davranışlardır. Örneğin sınavınıza çalışmanız gereken bir gün ev arkadaşınız evde parti verirse rahatsız olursunuz. Hedefinize giden bir yolda engellenmişsinizdir.
Normlar: Bazı çatışmaların kaynağı kişilerin uyması gereken normları ve yerine getirmesi gereken rolleri göz ardı etmesidir. Örneğin sıra ev arkadaşınızda olmasına rağmen temizlik yapmaması ilişkinizde çatışma yaşatacaktır çünkü paylaştığınız
görevden kendi payına düşeni yerine getirmemiştir.
Kişisel eğilimler: Bazı çatışmaların kaynağı ise tarafların kişilik yapılarından kaynaklanır. Çatışma, ev arkadaşınız dağınık bir insan olduğu için çıkabilir.
Soru 7
Aşağıdakilerden hangisi ilişkiden tamamen çıkmayı içeren aktif ve yıkıcı bir tepkidir?
Seçenekler
A
İfade etme
B
Terk etme
C
Bağlılık gösterme
D
Yok sayma
E
Tümden reddetme
Açıklama:
Terk etme: Aktif ve yıkıcı bir tepki olan terk etme, ilişkiden tamamen çıkmayı içerir. Terk etme tepkisi, evli bir çiftin resmi olarak boşanması, ev arkadaşlığı ilişkisinde evden ayrılma ya da çatışma yaşadığı işten istifa etme gibi ilişki bitirmeleri içerebilir.
Soru 8
Aşağıdakilerden hangisi kişinin kendisine yöneltilen iletilere kapalı olduğu, bütün eleştirileri reddettiği ve başrolde hep kendisinin olmak istediği çatışma türüdür?
Seçenekler
A
Aktif çatışma
B
Yoğunluk çatışması
C
Tümden reddetme
D
Varoluşsal çatışma
E
Alıkoyma çatışması
Açıklama:
Tümden reddetme: Kişi kendisine yöneltilen iletiye kapalıdır, bütün eleştirileri reddeder ve başrolde hep kendisi olmak ister. Karşısındaki ne söylerse söylesin kişi iletişime kapalıdır.
Soru 9
Lee'ye göre eğlence ve stratejiye dayanan, bir bağlanma ya da güven ilişkisi içermeyen, kıskançlıktan kaçınılan kısa ömürlü aşk aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Storge
B
Mania
C
Agape
D
Ludus
E
Pragma
Açıklama:
Ludus; eğlence ve stratejiye dayanan, bir bağlanma ya da güven ilişkisi içermeyen, kıskançlıktan kaçınılan kısa ömürlü bir aşktır.
Soru 10
Sternberg'e göre tutku ve bağlanma birleşiminden oluşan, yakınlık bileşeninin dengeleyici unsuru bulunmayan, kısa sürede tanışma, hemen aşık olma ardından hemen evlilik gibi hızlı bir süreci olan aşk türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İlk görüşte aşk
B
Boş aşk
C
Arkadaşça aşk
D
Mükemmel aşk
E
Saçma aşk
Açıklama:
Saçma aşk: Tutku ve bağlanma birleşiminden oluşur. Yakınlık bileşeninin dengeleyici unsuru bulunmaz. Kısa sürede tanışma, hemen aşık olma ardından hemen evlilik gibi hızlı bir süreci vardır. Çabuk sonlanabilir, boşanmayla sonuçlanabilir.
Soru 11
Toplumsallaşma süreci ile ilgili aşağıda verilen seçeneklerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Toplumsallaşma, toplumun norm ve değerlerini içselleştirme sürecidir.
B
Toplumsallaşma, toplum içerisinde bulunmayı öğrenme sürecidir.
C
Toplumsallaşma; din, okul, devlet gibi kurumlarla toplumun bir parçası olmayı öğrenme sürecidir.
D
Toplumsallaşma, okul çağı ile başlayan bir süreçtir.
E
Toplumsallaşma, karşılıklı ilişki üzerine kuruludur.
Açıklama:
Toplumsallaşma (socialization) insanın doğduğu andan itibaren, aile, arkadaşlık, din, okul, devlet gibi kurumlarla toplumun bir parçası olmayı, toplum içerisinde bulunmayı öğrenme, toplumun norm ve değerlerini içselleştirme sürecidir. İnsan yavrusu doğumundan itibaren bir toplumsallaşma süreci içerisindedir ve bu toplumsallaşma, karşılıklı ilişki üzerine kuruludur.
Soru 12
Toplumumuzda, evlilik arefesinde olan bireylere, çevre ve aile büyükleri tarafından karşı tarafın ailesi sorulur ve "sadece siz evlenmeyeceksiniz, aileler de evlenecek" şeklinde telkinlerde bulunulur. Bu tespitten yola çıkıldığında; aşağıdaki ifadelerden hangisi, kişiler arası ilişkide sosyal bağlam kavramını en iyi şekilde özetleyen ifadedir?
Seçenekler
A
Kişiler arası ilişkilerin toplumdaki en küçük yapı taşı ailedir.
B
Kişiler arası ilişkilerin bütüncül bir niteliği vardır.
C
Kişiler arası ilişkiler sadece olumlu ilişkiler değildir.
D
İnsan, kişiler arası ve gruplar arası ilişkilerin öznesidir.
E
Sosyal ilişki kurma kişinin evlilik yaşamında önemlidir
?.
? işareti yerine "." işareti kullanılmalı.
Açıklama:
Hiçbir kişi izole olmadığı gibi hiçbir ilişki de izole değildir, hepsi bir sosyal bağlam içerisinde yer alır. İçinde bulunduğumuz herhangi bir ilişkiyi düşündüğümüzde, bunun sadece iki kişi arasındaki bir bağımlılık, tamamlanma ve bağlılık içeren bir süreç olmadığını aynı zamanda başka ilişkilerin birleşiminden oluşan geniş bir ilişki ağının parçası olduğunu görürüz (Jackson-Dwyer, 2013). Kişilerarası ilişkilerin bütüncül bir niteliği vardır. Kişilerarası ilişkiler izole etkileşim anlarından fazlasıdır. Bu yüzden sadece tek başına bir ilişkiyle değil, ilişkiler ağıyla karşı karşıyayızdır. İlişkileri, ilişkiyi kuran kişiler belirlediği gibi ilişkinin içerisinde kurulduğu bağlam da etkiler. Bununla birlikte kişilerarası ilişkiler sadece olumlu ilişkiler değildir. Taraflara zarar verici, olumsuz, duygusal bütünlüğü zedeleyici ilişkiler de mevcuttur.
Soru 13
"Bana arkadaşını söyle, sana kim olduğunu söyleyeyim!" atasözü, Homofili olarak da adlandırılan, kişiler arası ilişkilerdeki temel ilkelerden hangisi ile ilişkilendirilebilir?
Seçenekler
A
Benzerlik
B
Yakınlık
C
Karşılıklılık
D
Çekicilik
E
Aşinalık
Açıklama:
Aynı siyasi görüşe sahip kişilerle, aynı müzik tarzını dinleyen kişilerle, ortak hobilerimiz olan kişilerle bir araya gelmeyi tercih ederiz. Bu durum “homofili” ilkesiyle açıklanabilir. Homofili; aynı demografik özellikleri gösteren, birbirine benzeyen insanların ilişki kurma eğilimidir.
Benzer fikirler, benzer kişilik özellikleri, benzer tarz ve iletişim becerileri, ortak ilgi alanları ve yaşam deneyimleri kişilerin karşılıklı ilişki kurmasındaki en önemli etkenlerden biridir (Aronson, Wilson ve Alert, 2012). Genellikle kişiler arası ilişkilerimizi bize benzeyen insanlarla kurarız. Benzer yaşam görüşüne, siyasi görüşe sahip insanlarla, benzer ilgi alanları olan ve yaşam görüşü örtüşen kişilerle ilişki kurarız. Bu benzerlik ilişkilerimizde pekiştirici bir rol oynar ve bizi ilişki kurmaya ve sürdürmeye teşvik eder.
Benzer fikirler, benzer kişilik özellikleri, benzer tarz ve iletişim becerileri, ortak ilgi alanları ve yaşam deneyimleri kişilerin karşılıklı ilişki kurmasındaki en önemli etkenlerden biridir (Aronson, Wilson ve Alert, 2012). Genellikle kişiler arası ilişkilerimizi bize benzeyen insanlarla kurarız. Benzer yaşam görüşüne, siyasi görüşe sahip insanlarla, benzer ilgi alanları olan ve yaşam görüşü örtüşen kişilerle ilişki kurarız. Bu benzerlik ilişkilerimizde pekiştirici bir rol oynar ve bizi ilişki kurmaya ve sürdürmeye teşvik eder.
Soru 14
Kişiler arası ilişkilerde temel ilkeler hangileridir?
I.Benzerlik
II.yakınlık
III.karşılıklılık
IV. çekicilik
I.Benzerlik
II.yakınlık
III.karşılıklılık
IV. çekicilik
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve IV
C
I ve III
D
I,II,III ve IV
E
III ve IV
Açıklama:
Bazı durumların kişilerin kuracakları ilişkileri
diğerlerinden daha fazla belirlediği yapılan çalışmalarda açığa çıkmıştır. Benzerlik, yakınlık, karşılıklılık ve çekicilik bu özelliklerden bazılarıdır.
diğerlerinden daha fazla belirlediği yapılan çalışmalarda açığa çıkmıştır. Benzerlik, yakınlık, karşılıklılık ve çekicilik bu özelliklerden bazılarıdır.
Soru 15
Hangisi kişilerin karşılıklı ilişki kurmasındaki en önemli etkenlerden biri değildir?
Seçenekler
A
farklı fikirler
B
benzer kişilik özellikleri
C
benzer tarz ve iletişim becerileri
D
ortak ilgi alanları
E
ortak yaşam deneyimleri
Açıklama:
Benzer fikirler, benzer kişilik özellikleri, benzer tarz ve iletişim becerileri, ortak ilgi alanları ve yaşam deneyimleri kişilerin karşılıklı ilişki kurmasındaki en önemli etkenlerden biridir.
Soru 16
Bir üniversite yemekhanesinde benzer etik ilkelere sahip öğretim üyelerinin genellikle birlikte yemek yeme davranışlarını en iyi açıklayan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Çekicilik
B
Eşleşme
C
Sempati
D
Empati
E
Homofili
Açıklama:
Homofili ilkesi, kişilerin kendileriyle benzer özellikler taşıyan kişilerle ilişki kurma eğilimini betimler. Doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 17
Uzun boylu insanların uzun boylu, zayıf insanların ise zayıf insanları partner olarak seçme eğiliminde olduklarını savunan kuram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Homofili
B
Eşleşme
C
Tamamlayıcılık
D
Yakınlık
E
Empati
Açıklama:
Eşleşme hipotezine göre insanlar, kendileriyle aynı düzeyde fiziksel çekiciliği olan insanlarla romantik ilişki ya da arkadaşlık kurma eğilimindedirler. Doğru yanıt B seçeneğidir.
Soru 18
Annesi kreşe bıraktığında annesi ile kolayca vedalaşıp arkadaşları ile oyun oynamaya yönelebilen ve annesi ortamdan ayrıldığı için sorun yaşamayan bir bebeğin bağlanma biçimi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Güvenli
B
Kaygılı
C
Korkulu
D
Kaçınan
E
Güvensiz
Açıklama:
Güvenli bağlanma, anne-baba ya da bakıcı bebeğin gereksinimlerine duyarlı olduğunda, gereksinimlerini giderdiğinde ve bebekle etkileşimini olumlu şekilde kurduğunda oluşur. Bu bebekler bağımlı oldukları insana güven duyarlar, endişelenmezler, terk edilme korkusu yaşamazlar ve kendilerini değerli görürler. Doğru yanıt A seçeneğidir.
Soru 19
Çalışanlarının tekrarlayan hatalarını fark etmiş olmasına rağmen çatışmadan kaçınan ve sorunların çözümü için daha fazla zaman tanıyan bir yöneticinin tepkisini ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İfade etme
B
Bağlılık gösterme
C
Yok sayma
D
Terk etme
E
Çözüm arama
Açıklama:
Bağlılık gösterme, pasif ve yapıcı bir tepkidir. Kişi pasif konumdadır ama iyimser bir şekilde işlerin ilerleyeceğine dair destekleyici bir tepkisi vardır. “Biraz zaman vereceğim” ya da “Affedip unutmayı deneyeceğim” gibi kararları içerir. Doğru yanıt B seçeneğidir.
Soru 20
İzlediği filmde annesinin ölümü nedeniyle ağlamaya başlayan karakteri gördüğünde kendisi de ağlamaya başlayan bir kişinin durumunu en iyi ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Çekicilik
B
Benzerlik
C
Empati
D
Sempati
E
Yalnızlık
Açıklama:
Sempati en temel anlamıyla “birisiyle birlikte acı çekmektir”. Karşımızdaki kişinin sahip olduğu duygu ve düşüncelerin aynısına sahip olmaktır. Doğru yanıt D seçeneğidir.
Soru 21
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi "hale etkisi" örneğidir?
Seçenekler
A
Erkekler kadınlardan daha iyi araba kullanırlar.
B
Kızlar iyi futbol oynayamazlar.
C
Erkekler ağlamaz.
D
Kadınlar duygusaldır.
E
Güzel veya yakışıklı bireyler, aynı zamanda hem zeki hem de başarılı bireylerdir.
Açıklama:
Kalıp-yargı: Bir toplumsal birimin ya da grubun bütün üyelerinin sahip olduğuna inanılan inançlardır.
Hale Etkisi: Bir özelliği olumlu olarak değerlendirilen insanlar, diğer özelliklerde de olumlu olarak değerlendirilme eğilimindedir. Kişiler arası ilişkilerde fiziksel olarak çekici olan insanların diğer arzulanan sosyal özelliklere de sahip olduğu inancıdır.
Diğer seçeneklerde kalıp yargılara örnekler verilmiştir.
Hale Etkisi: Bir özelliği olumlu olarak değerlendirilen insanlar, diğer özelliklerde de olumlu olarak değerlendirilme eğilimindedir. Kişiler arası ilişkilerde fiziksel olarak çekici olan insanların diğer arzulanan sosyal özelliklere de sahip olduğu inancıdır.
Diğer seçeneklerde kalıp yargılara örnekler verilmiştir.
Soru 22
- Başkalarına güvenmeyen bir yapıdadırlar.
- Yakın ilişki kurmakta sıkıntı yaşarlar.
- Romantik ilişki kurma eğilimleri düşüktür.
Yetişkinlik döneminde yukarıda verilen karakteristik özellikleri sergileyen bir birey, bebeklik döneminde aşağıda verilen bağlanma türlerinden hangisinde sıkıntı yaşamıştır?
- Yakın ilişki kurmakta sıkıntı yaşarlar.
- Romantik ilişki kurma eğilimleri düşüktür.
Yetişkinlik döneminde yukarıda verilen karakteristik özellikleri sergileyen bir birey, bebeklik döneminde aşağıda verilen bağlanma türlerinden hangisinde sıkıntı yaşamıştır?
Seçenekler
A
Güvenli Bağlanma
B
Kaçınan Bağlanma
C
Kaygılı Bağlanma
D
Kayıtsız Bağlanma
E
Koşullu Bağlanma
Açıklama:
Kaçınan bağlanma: Anne-baba ya da bakıcı bebeğin gereksinimlerine karşı ilgisiz kaldığında bebeğin yakınlaşma çabalarını geri çevirdiğinde reddedici olduğunda oluşur. Bakıcıyla bir yabancı arasında bebek için çok az fark vardır ve her ikisi de onun için güven verici değildir.
Anne-baba ya da bakıcısıyla güvenli bir bağlanma süreci yaşayabilmiş bebekler yetişkinliklerinde tatmin edici ve uzun süreli ilişkiler kurarlar. Terk edilme kaygısı yaşamazlar, kendilerini karşı tarafa rahatça açarlar. Özgüvenleri ve özsaygıları yüksektir. Anne-baba ya da bakıcısıyla kaçınan bağlanma kurmuş bebekler yetişkinliklerinde başkalarına daha az güvenirler, güven sorunu yaşarlar ve yakın ilişki kurmakta sıkıntı yaşarlar. Kişiler arası ilişki kurarken temkinlidirler, duygusal açıdan mesafeli, başkalarına güvenmeyen bir yapıdadırlar. Güven duymayla ilgili sorun yaşadıkları için ilişkilerinde tatmin yaşama olasılıkları düşüktür. Romantik ilişki kurma eğilimleri düşüktür. Anne-baba veya bakıcısıyla kaygılı bağlanma kuran bebeklerse yetişkinliklerindeki ilişkilerinde de kaygılı olurlar. İlişki kurdukları kişiyle yakın olmak isterler ancak karşılık görüp göremeyecekleri konusunda kaygı yaşarlar. Duygusal iniş çıkışları çoktur, ilk görüşte aşk gibi romantik duygulara eğilimlidirler ancak kaygı düzeyleri her zaman yüksektir.
Anne-baba ya da bakıcısıyla güvenli bir bağlanma süreci yaşayabilmiş bebekler yetişkinliklerinde tatmin edici ve uzun süreli ilişkiler kurarlar. Terk edilme kaygısı yaşamazlar, kendilerini karşı tarafa rahatça açarlar. Özgüvenleri ve özsaygıları yüksektir. Anne-baba ya da bakıcısıyla kaçınan bağlanma kurmuş bebekler yetişkinliklerinde başkalarına daha az güvenirler, güven sorunu yaşarlar ve yakın ilişki kurmakta sıkıntı yaşarlar. Kişiler arası ilişki kurarken temkinlidirler, duygusal açıdan mesafeli, başkalarına güvenmeyen bir yapıdadırlar. Güven duymayla ilgili sorun yaşadıkları için ilişkilerinde tatmin yaşama olasılıkları düşüktür. Romantik ilişki kurma eğilimleri düşüktür. Anne-baba veya bakıcısıyla kaygılı bağlanma kuran bebeklerse yetişkinliklerindeki ilişkilerinde de kaygılı olurlar. İlişki kurdukları kişiyle yakın olmak isterler ancak karşılık görüp göremeyecekleri konusunda kaygı yaşarlar. Duygusal iniş çıkışları çoktur, ilk görüşte aşk gibi romantik duygulara eğilimlidirler ancak kaygı düzeyleri her zaman yüksektir.
Soru 23
Bireyler, ilişkileri tatmin edici olmadığında ve çatışmalar yaşandığında çeşitli tepkiler verirler. Aşağıdaki örneklerden hangisi "pasif ve yıkıcı" bir tepki örneğidir?
Seçenekler
A
İş yerinde mobbinge uğradığını hisseden Ali Bey, baskılara daha fazla dayanamamış, istifa etmiştir.
B
Uzun zamandır şiddetli geçimsizlik yaşayan Arslan çifti ayrılmaya karar vermiş; resmi olarak boşanmışlardır.
C
Kavga eden ve küsen Aksoy çifti, sorunu konuşmak yerine birbirlerini yok sayma tepkileri vermektedirler.
D
Merve Hanım, nişanlısı Kenan Bey'in bütün olumsuz davranışlarına rağmen ilişkiye biraz daha zaman vermeyi tercih etmiştir.
E
Yıldırım çifti zaman zaman fikir ayrılıklarına düşmekte, her iki taraf da karşı tarafın rahatsızlık duyduğu konuları düzeltme ve değiştirme eğilimi göstermektedir.
Açıklama:
İfade etme: İfade etme, aktif ve yapıcı bir tepkidir. Çatışmaya neden olan problemleri tartışmayı, uzlaşma önermeyi, ilişki için uğraşmayı, kendisini ya da karşı tarafı ya da her iki tarafı birden değiştirmeyi denemeyi içerir.
Bağlılık gösterme: Pasif ve yapıcı bir tepkidir. Kişi pasif konumdadır ama iyimser bir şekilde işlerin ilerleyeceğine dair destekleyici bir tepkisi vardır. “Biraz zaman vereceğim” ya da “Affedip unutmayı deneyeceğim” gibi kararlar içerir.
Yok sayma: Pasif ve yıkıcı bir tepkidir. Sorunla ilgilenmeyi reddeder, çaba harcamadığı için de durumun kötüleşmesine izin verir. Yok sayma tepkisi, ilişkideki tarafları görmezden gelmeyi, onlarla daha az vakit geçirmeyi, onları eleştirmeyi, fiziksel ve/veya duygusal olarak onları istismar etmeyi ve sadakatsiz olmayı içerir.
Terk etme: Aktif ve yıkıcı bir tepki olan terk etme, ilişkiden tamamen çıkmayı içerir. Terk etme tepkisi, evli bir çiftin resmi olarak boşanması, ev arkadaşlığı ilişkisinde evden ayrılma ya da çatışma yaşadığı işten istifa etme gibi ilişki bitirmeleri içerebilir.
Bağlılık gösterme: Pasif ve yapıcı bir tepkidir. Kişi pasif konumdadır ama iyimser bir şekilde işlerin ilerleyeceğine dair destekleyici bir tepkisi vardır. “Biraz zaman vereceğim” ya da “Affedip unutmayı deneyeceğim” gibi kararlar içerir.
Yok sayma: Pasif ve yıkıcı bir tepkidir. Sorunla ilgilenmeyi reddeder, çaba harcamadığı için de durumun kötüleşmesine izin verir. Yok sayma tepkisi, ilişkideki tarafları görmezden gelmeyi, onlarla daha az vakit geçirmeyi, onları eleştirmeyi, fiziksel ve/veya duygusal olarak onları istismar etmeyi ve sadakatsiz olmayı içerir.
Terk etme: Aktif ve yıkıcı bir tepki olan terk etme, ilişkiden tamamen çıkmayı içerir. Terk etme tepkisi, evli bir çiftin resmi olarak boşanması, ev arkadaşlığı ilişkisinde evden ayrılma ya da çatışma yaşadığı işten istifa etme gibi ilişki bitirmeleri içerebilir.
Soru 24
Partneri ile ayrılmasının mantıklı bir karar olduğunu bildiği halde, uzun yıllardır verdiği emekleri düşünerek ayrılma kararı alamayan bir kişinin yaşadığı durumu en iyi açıklayan kuram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sosyal değiş tokuş kuramı
B
Denklik kuramı
C
Evrimsel kuram
D
Karar kuramı
E
Motivasyon kuramı
Açıklama:
Sosyal değiş tokuş kuramına göre bir ilişkide doyum sağlayıp sağlamadığımızı belirleyen üç faktör vardır. Bunlar; kârlar, alternatifler ve yatırımlardır. Buna göre, kişi ilişkiye ne derece emek verdiyse tatmini düşük olsa ve başka ilişki alternatifleri bulunsa bile ilişkiyi bitirme olasılığı o derece düşük olacaktır. Doğru yanıt A seçeneğidir.
Soru 25
Kişilerin bize çekici gelmesinde bize yansıttıkları doğurganlık, gençlik, sağlıklılık izlenimlerinin önemli olduğunu savunan kuram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sosyal değiş tokuş kuramı
B
Denklik kuramı
C
Evrimsel kuram
D
Eşleşme kuramı
E
Salt maruz kalma kuramı
Açıklama:
Evrimsel kuram, diğer kuramlardan farklı olarak kişinin sosyal davranışlarının biyolojik temellerine odaklanır. Kuram, kişiler arası ilişkilerin temelinde türün en iyi şekilde gelişimi amacı olduğunu belirtir, eş seçiminde iyi genlerin rolü olduğunu vurgular. Bu bakış açısına göre kişilerin bize çekici gelmesinde bize yansıttıkları doğurganlık, gençlik, sağlıklılık izlenimleri önemlidir. Doğru yanıt C seçeneğidir.
Soru 26
Hangisi kişilerarası ilişkilerin en temeldeki yönlerindendir?
I. karşılıklı bağımlılık
II. tamamlama gereksinimi
III. duygusal bağlılık
I. karşılıklı bağımlılık
II. tamamlama gereksinimi
III. duygusal bağlılık
Seçenekler
A
Sadece I
B
Sadece III
C
I ve II
D
II ve III
E
I,II ve III
Açıklama:
Kişilerarası ilişkilerin en temelde üç yönü vardır . Bunlar:
• karşılıklı bağımlılık
• tamamlama gereksinimi ve
• duygusal bağlılıktır
• karşılıklı bağımlılık
• tamamlama gereksinimi ve
• duygusal bağlılıktır
Soru 27
Aynı demografik özellikleri gösteren, birbirine benzeyen insanların ilişki kurma eğilimine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Homofili
B
Eşleşme Hipotezi
C
Tamamlayıcılık
D
Yakınlık
E
Tanışıklık-Aşinalık
Açıklama:
Homofili; aynı demografik özellikleri gösteren, birbirine benzeyen insanların ilişki kurma eğilimidir.
Soru 28
Kerem, Serdar ve Tuğrul iyi arkadaşlardır. Kerem ve Serdar bir süredir bazı konularda anlaşmazlıklar yaşamış ve araları bozulmuştur. Her ikisi de Tuğrul'a dert yanmış, tartıştıkları konuyu nispeten anlatmışlardır. Tuğrul ise ara bulmak amacıyla her ikisini de karşısına almış ve şöyle bir ifadede bulunmuştur; "Ayrı ayrı dinlediğim zaman ikinize de hak veriyorum. Ya bana eksik anlatıyorsunuz ya da biriniz yalan söylüyorsunuz!"
Üç arkadaşın aralarında geçen bu örnek olay, iletişim çatışmalarından hangisi ile tanımlanırsa daha uygun olur?
Üç arkadaşın aralarında geçen bu örnek olay, iletişim çatışmalarından hangisi ile tanımlanırsa daha uygun olur?
Seçenekler
A
Yoğunluk Çatışması
B
Önyargılı Çatışma
C
Varoluşsal Çatışma
D
Pasif Çatışma
E
Alıkoyma Çatışması
Açıklama:
Alıkoyma çatışması: Bu çatışma türünde ileti düzgün olarak alımlanır ancak üçüncü kişiye kısmi olarak iletilir, tam olarak iletilmez ya da ileti taşınma sürecinde değişikliğe uğratılır.
Soru 29
Bir insanın kendisini karşısındaki insanın yerine koyarak onun duygularını ve düşüncelerini doğru olarak anlamasına ne denir?
Seçenekler
A
Benzerlik
B
Empati
C
Homofili İlkesi
D
Tamamlayıcılık
E
Yakınlık
Açıklama:
Empati: Bir insanın kendisini karşısındaki insanın
yerine koyarak onun duygularını ve düşüncelerini doğru olarak anlamasıdır.
yerine koyarak onun duygularını ve düşüncelerini doğru olarak anlamasıdır.
Soru 30
Aşağıdakilerden hangisi bir uyarıcıya maruz kalma sıklığı ile o uyarıcıyı beğenme olasılığı arasında pozitif ilişki olduğunu öne sürmektedir?
Seçenekler
A
Homofili
B
Tamamlayıcılık
C
Tanışıklık-Aşinalık
D
Salt Maruz Kalma
E
Yakınlık
Açıklama:
Teoriye göre bir uyarıcıya maruz kalma sıklığımızla o uyarıcıyı beğenme olasılığımız arasında pozitif yönde bir korelasyon vardır.
Soru 31
Aşağıdakilerden hangileri kişilerarası ilişkilerde yaşanan süreçlerdendir?
I. Bağlanma
II. Çatışma
III. Empati
IV. Yalnızlık
I. Bağlanma
II. Çatışma
III. Empati
IV. Yalnızlık
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve III
C
I ve IV
D
II ve IV
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
İnsan yaşamı içerisinde kişilerarası ilişkiler kurar, bu ilişkiler büyür, gelişir, çözülür ve biter. Bu
ilişkiyi yaşarken kişiler bazı önemli süreçlerden geçerler.
ilişkiyi yaşarken kişiler bazı önemli süreçlerden geçerler.
Soru 32
Anne-baba ya da bakıcı bebeğin gereksinimlerine tutarlı tepki vermediğinde oluşan bağlanma türü hangisidir?
Seçenekler
A
Güvenli bağlanma
B
Kaygılı bağlanma
C
Kaçınan bağlanma
D
Karşılıklılık
E
Yakınlık
Açıklama:
Kaygılı bağlanma, anne-baba ya da bakıcı bebeğin
gereksinimlerine tutarlı tepki vermediğinde oluşur.
Bazen gereksinim giderilir bazen kayıtsız kalınır.
gereksinimlerine tutarlı tepki vermediğinde oluşur.
Bazen gereksinim giderilir bazen kayıtsız kalınır.
Soru 33
Bebeklerde görülebilen bağlanma türlerinin sayısı aşağıdaki seçeneklerden hangisinde verilmiştir?
Seçenekler
A
İki
B
Üç
C
Dört
D
Beş
E
Altı
Açıklama:
Bebeklerde üç tür bağlanma olduğundan söz
edilebilir. Bunlar:
• Güvenli bağlanma,
• Kaygılı bağlanma ve
• Kaçınan bağlanmadır.
edilebilir. Bunlar:
• Güvenli bağlanma,
• Kaygılı bağlanma ve
• Kaçınan bağlanmadır.
Soru 34
Lee'nin tanımladığı, yaşamın bilinçli bir değerlendirmesini içeren, pratik ihtiyaçları karşılayabilen, kişinin yaş, eğitim, meslek, din, hayat tarzı, kişilik gibi özellikler açısından kendisine uygun olanla eşleştiği aşk tipolojisi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mania
B
Eros
C
Ludus
D
Pragma
E
Agape
Açıklama:
İlgili özellikler Pragma aşk türünü tanımlamaktadır.
Soru 35
Kaynağını belirli davranışlar, normlar ya da kişisel eğilimlerin oluşturduğu, bir kişinin davranışları diğerininkileri engelleyici olduğunda yaşanan süreç aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Empati
B
Bağlanma
C
Çatışma
D
Yalnızlık
E
Karşılıklılık
Açıklama:
Çatışma, bir kişinin davranışları diğerininkileri engelleyici olduğunda yaşanan bir süreçtir. Çatışmanın kaynakları üç grupta toplanabilir: Belirli davranışlar, Normlar, Kişisel eğilimler.
Soru 36
Sternberg'e göre, tutku ve bağlanma birleşiminden oluşan ve yakınlık bileşeninin dengeleyici unsurunun bulunmadığı aşk türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mükemmel aşk
B
Romantik aşk
C
İlk görüşte aşk
D
Boş aşk
E
Saçma aşk
Açıklama:
Saçma aşk, tutku ve bağlanma birleşiminden oluşur. Yakınlık bileşeninin dengeleyici unsuru bulunmaz. Kısa sürede tanışma, hemen aşık olma ardından hemen evlilik gibi hızlı bir süreci vardır. Çabuk sonlanabilir, boşanmayla sonuçlanabilir.
Soru 37
Empati kavramı ile sempati kavramı genellikle karıştırılan, birbirinin yerine kullanılan kavramlardır. Aşağıdaki sözlerden hangisi "sempati" kavramına en yakın örnektir?
Seçenekler
A
Kendine yapılmasını istemediğin bir şeyi, başkasına yapma.
B
Damdan düşenin halini, damdan düşen bilir.
C
İnsan acı duyabiliyorsa canlıdır. Başkasının acısını duyabiliyorsa insandır.
D
Evinin eşiğini temizlemeden, komşu damındaki kardan şikayet etme.
E
Beni yargılamadan önce benim ayakkabılarımı giy ve geçtiğim yollardan geç.
Açıklama:
Empatik iletişim, kişilerarası ilişkilerde yaşanan bu sıkıntıları giderebilecek ve iletişimin tam ve eksiksiz gerçekleşmesini sağlayacak bir iletişim türüdür. Empati, “bir insanın kendisini karşısındaki insanın yerine koyarak onun duygularını ve düşüncelerini doğru olarak anlamasıdır”. Empati kavramı bazı durumlarda sempati kavramıyla karıştırılmaktadır. Sempati en temel anlamıyla “birisiyle birlikte acı çekmektir”. Karşımızdaki kişinin sahip olduğu duygu ve düşüncelerin aynısına sahip olmaktır. Empatinin temelinde ise karşımızdakinin düşüncelerinin aynısına sahip olmak değil onun duygu ve düşüncelerini anlamak yatar.
Soru 38
- Kişinin sosyal davranışlarının biyolojik temellerine odaklanır.
- Bu bakış açısına göre kişilerin bize çekici gelmesinde bize yansıttıkları doğurganlık, gençlik, sağlıklılık izlenimleri önemlidir.
- Bütün hayvan davranışları, bireylerin genlerini gelecek nesillere geçirme ihtimalini en üst düzeye çıkarmak için gelişmiştir.
Yukarıda özellikleri verilen kişiler arası çekicilik kuramı aşağıdakilerden hangisidir?
- Bu bakış açısına göre kişilerin bize çekici gelmesinde bize yansıttıkları doğurganlık, gençlik, sağlıklılık izlenimleri önemlidir.
- Bütün hayvan davranışları, bireylerin genlerini gelecek nesillere geçirme ihtimalini en üst düzeye çıkarmak için gelişmiştir.
Yukarıda özellikleri verilen kişiler arası çekicilik kuramı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sosyal Değiş-Tokuş Kuramı
B
Denklik Kuramı
C
Eşitlik Kuramı
D
Evrimsel Kuram
E
Bağlanma Kuramı
Açıklama:
Evrimsel Kuram: Diğer kuramlardan farklı olarak kişinin sosyal davranışlarının biyolojik temellerine odaklanır. Kuram, kişiler arası ilişkilerin temelinde türün en iyi şekilde gelişimi amacı olduğunu belirtir, eş seçiminde iyi genlerin rolü olduğunu vurgular. Bu bakış açısına göre kişilerin bize çekici gelmesinde bize yansıttıkları doğurganlık, gençlik, sağlıklılık izlenimleri önemlidir.Kurama göre bütün hayvan davranışları, bireylerin genlerini gelecek nesillere geçirme ihtimalini en üst düzeye çıkarmak için gelişmiştir. Bireyler çekici partnerler ararlar çünkü bu, sağlığın ve üreme becerisinin önemli bir göstergesidir. Evrim kuramcılarına göre güzellik ya da çekicilik kültürel değildir biyolojiktir, çekici olarak kabul edilebilecek bazı kültürel ve bireysel farklılıklar olsa da kurama göre “güzelliğin bakanın gözünde olduğunu” söyleyemeyiz. Kurama göre erkekler daha çok üremek için birden fazla partnerle ilgilenirken kadınlar bir yavruya çok uzun süre emek verdikleri için, yavru için en iyi babayı arayıp bulma amacıyla eş seçiminde daha seçici davranırlar.
Soru 39
Bengü ile aynı yaştayız, ikimiz de üniversite mezunuyuz, mesleki kariyerlerimiz ve hedeflerimiz benzer, aynı şeyleri yapmaktan hoşlanıyoruz. Her yönden ruh ikizimi buldum ve onunla evlenmeyi planlıyorum diyen Mustafa, Lee'nin Aşkın Renkleri kuramından hangi tip bileşenin özelliklerini sergilemektedir?
Seçenekler
A
Pragma
B
Agape
C
Mania
D
Mükemmel Aşk
E
İlk Görüşte Aşk
Açıklama:
Pragma: Yaşamın bilinçli bir değerlendirilmesini içerir, pratik ihtiyaçları karşılayabilenle, yaş, eğitim, meslek, din, hayat tarzı, kişilik gibi özellikler açısından kendisine uygun olanla eşleşilen bir aşk tipolojisidir.
Soru 40
Aynı siyasi görüşe sahip kişilerin, aynı müzik tarzını dinleyen kişilerin ya da ortak hobileri olan kişilerin bir araya gelmeyi tercih etmesi durumu aşağıdakilerden hangisi ile açıklanabilir?
Seçenekler
A
Eşleşme Hipotezi
B
Salt Maruz Kalma Teorisi
C
Kalıpyargı
D
Homofili İlkesi
E
Hale Etkisi
Açıklama:
Aynı siyasi görüşe sahip kişilerle, aynı müzik tarzını dinleyen kişilerle, ortak hobilerimiz olan kişilerle bir araya gelmeyi tercih ederiz. Bu durum “homofili” ilkesiyle açıklanabilir. Homofili; aynı demografik özellikleri gösteren, birbirine benzeyen insanların ilişki kurma eğilimidir. Homofili, çoğu sosyal ilişkinin iyi belgelenmiş bir özelliğidir ve sosyal bağların etnik köken, cinsiyet ya da dini görüşler gibi benzerlik boyutlarında ve arkadaşlık ve evlilik gibi kişilerarası yakın ilişkilerden ticari işbirlikleri ve günlük etkileşimlere kadar olan geniş sosyal bağ tipolojilerinde mevcuttur.
Soru 41
Benzer kişilerle kurulan ilişkilerin aksi yönünde kurulan ilişkilerde, birinin diğerinde mevcut olmayanı tamamlaması durumuna ne ad verilir?
Seçenekler
A
Farklılık
B
Tamamlayıcılık
C
Yakınlık
D
Tanışıklık
E
Çekicilik
Açıklama:
Tamamlayıcılık, iki insan arasındaki ilişkide her birinin diğerinde mevcut olmayanı tamamlaması durumudur. Benzer kişilerle ilişki kurma eğilimimize rağmen bunun aksi yönünde ilişkiler de kurabiliriz. Bu durum benzerliğin karşıtı olarak tamamlayıcılıkta kendisini bulur, çünkü benzerliğin zıttı olan farklılık çoğu zaman bir önyargı nedenidir.
Soru 42
İlişkilerde yakınlık etkisi aşağıdakilerden hangisi ile ilişkilidir?
Seçenekler
A
Benzer özellikler taşıyan insanlarla ilişki kurulması
B
İlişkideki her iki tarafın diğerinde mevcut olmayanı tamamlaması
C
Fiziksel olarak çekici bulunan kişiyle ilişki kurulması
D
Bir özelliği olumlu olarak değerlendirilen insanların diğer özelliklerinin de olumlu olarak değerlendirilmesi
E
Bir uyarıcıya maruz kalma sıklığının o uyarıcıya yönelme eğilimini arttırması
Açıklama:
Yakınlık etkisinde salt maruz kalma teorisi (mere exposure theory) önemlidir. Bir uyarıcıya maruz kalma sıklığımızla o uyarıcıyı benimseme, beğenme, hoşlanma olasılığımız arasında pozitif yönde bir korelasyon bulunmaktadır.
Soru 43
Fiziksel olarak çekici insanların aynı zamanda mutlu, cana yakın, samimi olduklarının düşünülmesine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Eşleşme hipotezi
B
Maruz kalma etkisi
C
Hale etkisi
D
Denklik kuramı
E
Bağlanma bileşeni
Açıklama:
Çekici insanların daha mutlu, cana yakın, samimi oldukları ve olumlu özelliklere sahip oldukları düşünülür ve onlara gösterilen tutumlar olumludur. Bu durum hale etkisi olarak adlandırılır. Bu tutum hem çekici insanların avantajlı olmasını hem de onlara genelde olumlu tutumlar yansıtıldığı için olumlu davranış özellikleri sağlayan insanlar olmalarını beraberinde getirir.
Soru 44
Kişinin dikkatinin karşısındaki yerine kendisine yoğunlaştığı durumlarda ortaya çıkar. Kişi için önemli olan karşısındakinin anlaması değil, kendisinin söylemesidir.
Yukarıda özellikleri verilen çatışma türü aşağıdakilerden hangisidir?
Yukarıda özellikleri verilen çatışma türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Aktif çatışma
B
Pasif çatışma
C
Varoluşsal çatışma
D
Tümden reddetme
E
Önyargılı çatışma
Açıklama:
Varoluşsal çatışma: Kişi iletişimde sadece tek taraf var gibi düşündüğünde oluşur. Kişinin dikkati karşısındakine yoğunlaşmaz, kendisindedir. Önemli olan karşısındakinin anlaması değil, kendisinin söylemesidir. İletisi yerine ulaşamaz, iletişim kuramadığı için de varoluşsal çatışma yaşar.
Soru 45
Sosyal izolasyon ne anlama gelmektedir?
Seçenekler
A
Diğer insanlarla ilişkilerin olmaması durumudur.
B
Yaşa bağlı olarak sosyal ilişkilerde yaşanan değişikliklerdir.
C
İşe, fiziksel ortama, kişinin duygu durumuna göre sosyal ilişkilerde yaşanan değişikliklerdir.
D
Toplumsal hareketlilik içerisinde fiziksel ayrılık yaşama durumudur
E
Emeklilik ya da işsiz kalma gibi durumlarda yaşanan rol kaybıdır.
Açıklama:
Sosyal izolasyon da kişinin yalnız kalmasıyla ilgili bir durumdur ancak yalnızlıkla eş anlamlı olarak kullanılamaz. Yalnızlık sosyal izolasyonla doğrudan bağlantılı değildir. Sosyal izolasyon diğer insanlarla ilişkilerin olmaması durumudur. Yalnızlıksa, mevcut ilişkiler ve ilişki standartları arasındaki tutarsızlığı bilişsel değerlendirmesinin olumsuz sonucudur.
Soru 46
Aşağıdakilerden hangisi kişilerarası çekicilik kuramları çerçevesinde "alternatifler için kıyaslama düzeyi" ile ilgilidir?
Seçenekler
A
Kişilerarası ilişkilerin temelinde türün en iyi şekilde gelişiminin amacı olduğunu belirtir
B
Sosyal normlar ve kişisel beklentilerden kaynaklanan ölçütler üzerine kurulu ilişkiden hak ettiğimizi düşündüğümüz ödül miktarıdır
C
Bir tarafın ilişkiye daha fazla katkı sunması halinde ondan daha fazla getiri elde etmesi gerektiğini söyler
D
Bir ilişkinin, ilişkiye yapılan yatırım miktarına bağlı olduğunu söyler
E
Bir kişinin alternatif ilişkisinden elde edeceğine inandığı maliyet ve ödüllerin miktarıdır
Açıklama:
Alternatifler için kıyaslama düzeyi ise kişinin alternatif ilişkisinden elde edeceğine inandığı maliyet ve ödüllerin miktarıdır.
Soru 47
Lee'nin aşkın renkleri tipolojisine göre özgeci aşkın (agape) tanımı aşağıdaki seçeneklerden hangisinde verilmiştir?
Seçenekler
A
Yavaş yavaş büyüyen, karşılıklı paylaşım ve kendini açma içeren bir aşk biçimidir.
B
Takıntılı, kıskanç, duygusal olarak yoğun bir aşk biçimidir.
C
Koşulsuz, sevecen, bağışlayıcı, duygudan çok mantık içeren, şefkatli ve kendini feda edici bir aşk biçimidir.
D
Eğlence ve stratejiye dayanan, bir bağlanma ya da güven ilişkisi içermeyen, kıskançlıktan kaçınılan kısa ömürlü bir aşk biçimidir.
E
Yakınlık, cinsel aktivite, güçlü fiziksel çekim ve yoğun duygular içeren tutkulu bir aşk biçimidir.
Açıklama:
Agape; özgeci bir aşktır, kişi karşılık beklentisi olmadan sevmeyi kendi görevi olarak görür. Koşulsuz, sevecen, bağışlayıcı, duygudan çok mantık içeren, şefkatli ve kendini feda edicidir.
Soru 48
Sternberg'e göre kısa sürede tanışma, hemen aşık olma, ardından hemen evlilik gibi hızlı bir süreci olan ve çabuk sonlanabilen aşk türü hangisidir?
Seçenekler
A
Saçma aşk
B
İlk görüşte aşk
C
Boş aşk
D
Romantik aşk
E
Arkadaşça aşk
Açıklama:
Saçma aşk: Tutku ve bağlanma birleşiminden oluşur. Yakınlık bileşeninin dengeleyici unsuru bulunmaz. Kısa sürede tanışma, hemen aşık olma ardından hemen evlilik gibi hızlı bir süreci vardır. Çabuk sonlanabilir, boşanmayla sonuçlanabilir.
Soru 49
Lee'nin aşkın renkleri tipolojisine göre eğlence ve stratejiye dayanan, bir bağlanma ya da güven ilişkisi içermeyen kısa ömürlü aşk biçimi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Eros
B
Ludus
C
Storge
D
Mania
E
Agape
Açıklama:
Ludus; eğlence ve stratejiye dayanan, bir bağlanma ya da güven ilişkisi içermeyen, kıskançlıktan kaçınılan kısa ömürlü bir aşktır.
Soru 50
Gündelik yaşamımızın büyük bir kısmını kapsayan kişilerarası ilişkilerin en temelde üç yönü vardır. Bu yönler hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Karşılıklı bağımlılık - tamamlama gereksinimi - duygusal bağlılık
B
Karşılıklı bağlılık - duygusal bağımlılık - tamamlama gereksinimi
C
karşılıklı bağlılık-tamamlanma ihtiyacı-kurumsal ilişki
D
izole ilişki-duygusal bağlılık-etkileşim
E
kişisel bağlılık-duygusal bağlılık-duygusal bağlılık
Açıklama:
Gündelik yaşamımızın büyük bir kısmını kapsayan kişilerarası ilişkilerin en temelde üç yönü vardır (Jackson-Dwyer, 2013). Bunlar:
• karşılıklı bağımlılık
• tamamlama gereksinimi ve
• duygusal bağlılıktır.
• karşılıklı bağımlılık
• tamamlama gereksinimi ve
• duygusal bağlılıktır.
Soru 51
Aynı demografik özellikleri gösteren, birbirine benzeyen insanların ilişki kurma eğilimidir. Çoğu sosyal ilişkinin iyi belgelenmiş bir özelliğidir ve sosyal bağların etnik köken, cinsiyet ya da dini görüşler gibi benzerlik boyutlarında ve arkadaşlık ve evlilik gibi kişilerarası yakın ilişkilerden ticari işbirlikleri ve günlük etkileşimlere kadar olan geniş sosyal bağ tipolojilerinde mevcuttur.
Yukarıda bahsi geçen kavram hangisidir?
Yukarıda bahsi geçen kavram hangisidir?
Seçenekler
A
Tamamlayıcılık
B
Eşleşme Hipotezi
C
Homofili
D
Yakınlık
E
Tanışıklık-Aşinalık
Açıklama:
Homofili; aynı demografik özellikleri gösteren, birbirine benzeyen insanların ilişki kurma eğilimidir. Homofili, çoğu sosyal ilişkinin iyi belgelenmiş bir özelliğidir ve sosyal bağların etnik köken, cinsiyet ya da dini görüşler gibi benzerlik boyutlarında ve arkadaşlık ve evlilik gibi kişilerarası yakın ilişkilerden ticari işbirlikleri ve günlük etkileşimlere kadar olan geniş sosyal bağ tipolojilerinde mevcuttur.
Soru 52
Yan komşumuzla kişilerarası ilişki kurma olasılığımız farklı kentte yaşayan biriyle ilişki kurma olasılığımızdan daha yüksektir. Bir uyarıcıya maruz kalma sıklığımızla o uyarıcıyı benimseme, beğenme, hoşlanma olasılığımız arasında pozitif yönde bir korelasyon bulunmaktadır.
Yukarıda bahsedilen kavram hangisidir?
Yukarıda bahsedilen kavram hangisidir?
Seçenekler
A
Tanışıklık - Aşinalık
B
Çekicilik
C
Karşılıklılık
D
Hale Etkisi
E
Salt Maruz Kalma Teorisi
Açıklama:
Yan komşumuzla kişilerarası ilişki kurma olasılığımız farklı kentte yaşayan biriyle kurmamızdan daha yüksektir. Yakınlık etkisinde salt maruz kalma teorisi (mere exposure theory) önemlidir. Bir uyarıcıya maruz kalma sıklığımızla o uyarıcıyı benimseme, beğenme, hoşlanma olasılığımız arasında pozitif yönde bir korelasyon bulunmaktadır.
Soru 53
Bebeklik dönemindeki bağlanma türleri ve oluşum şekilleri aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Güvenli bağlanma: Anne-baba ya da bakıcı bebeğin gereksinimlerine duyarlı olduğunda, gereksinimlerini giderdiğinde ve bebekle etkileşimini olumlu şekilde kurduğunda oluşur.
B
Kaygılı bağlanma: Anne-baba ya da bakıcı bebeğin gereksinimlerine duyarlı olduğunda, gereksinimlerini giderdiğinde ve bebekle etkileşimini olumlu şekilde kurduğunda oluşur.
C
Kaçınan bağlanma: Anne-baba ya da bakıcı bebeğin gereksinimlerine karşı ilgili olduğunda bebeğin yakınlaşma çabalarını geri çevirmediğinde oluşur.
D
Kaçınan bağlanma: Anne-baba ya da bakıcı bebeğin gereksinimlerine tutarlı tepkiler vermediğinde oluşur.
E
Güvenli bağlanma: Anne-baba ya da bakıcı bebeğin gereksinimlerine tutarlı tepkiler vermediğinde oluşur.
Açıklama:
Güvenli bağlanma, anne-baba ya da bakıcı bebeğin gereksinimlerine duyarlı olduğunda, gereksinimlerini giderdiğinde ve bebekle etkileşimini olumlu şekilde kurduğunda oluşur.
Kaygılı bağlanma, anne-baba ya da bakıcı bebeğin gereksinimlerine tutarlı tepki vermediğinde oluşur.
Kaçınan bağlanma, anne-baba ya da bakıcı bebeğin gereksinimlerine karşı ilgisiz kaldığında bebeğin yakınlaşma çabalarını geri çevirdiğinde reddedici olduğunda oluşur.
Kaygılı bağlanma, anne-baba ya da bakıcı bebeğin gereksinimlerine tutarlı tepki vermediğinde oluşur.
Kaçınan bağlanma, anne-baba ya da bakıcı bebeğin gereksinimlerine karşı ilgisiz kaldığında bebeğin yakınlaşma çabalarını geri çevirdiğinde reddedici olduğunda oluşur.
Soru 54
Rusbult ve Zembrodt’un geliştirdikleri modele göre, ilişkide doyumsuzluk yaşayanların verdiği tepkilerden hangisi pasif ve yapıcı bir tepkidir?
Seçenekler
A
İfade etme
B
Bağlılık gösterme
C
Yok sayma
D
Terk etme
E
İlişkide geri çekilme
Açıklama:
Bağlılık gösterme: Pasif ve yapıcı bir tepkidir. Kişi pasif konumdadır ama iyimser bir şekilde işlerin ilerleyeceğine dair destekleyici bir tepkisi vardır. “Biraz zaman vereceğim” ya da “Affedip unutmayı deneyeceğim” gibi kararlar içerir.
Soru 55
Kişi iletişimde sadece tek taraf var gibi düşündüğünde oluşur. Kişinin dikkati karşısındakine yoğunlaşmaz, kendisindedir. Önemli olan karşısındakinin anlaması değil, kendisinin söylemesidir.
Tanımı verilen iletişim çatışması türü aşağıdakilerden hangisidir?
Tanımı verilen iletişim çatışması türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Aktif çatışma
B
Tümden reddetme
C
Önyargılı çatışma
D
Yoğunluk çatışması
E
Varoluşsal çatışma
Açıklama:
Varoluşsal çatışma: Kişi iletişimde sadece tek taraf var gibi düşündüğünde oluşur. Kişinin dikkati karşısındakine yoğunlaşmaz, kendisindedir. Önemli olan karşısındakinin anlaması değil, kendisinin söylemesidir. İletisi yerine ulaşamaz, iletişim kuramadığı için de varoluşsal çatışma yaşar.
Soru 56
- Bir kişinin sosyal ilişkiler ağının eksik olduğu durumlarda meydana gelen bir deneyimdir.
- Sosyal izolasyon diğer insanlarla ilişkilerin olmaması durumudur.
- Yalnızlık, mevcut ilişkiler ve ilişki standartları arasındaki tutarsızlığı bilişsel değerlendirmesinin olumsuz sonucudur.
- Sosyal izolasyon da kişinin yalnız kalmasıyla ilgili bir durumdur ve yalnızlıkla eş anlamlı olarak kullanılılır.
- Yalnızlık sosyal izolasyonla doğrudan bağlantılıdır.
Seçenekler
A
I,II,III
B
II,III,IV
C
I,III,IV,V
D
IV,V
E
III,IV,V
Açıklama:
Yalnızlık:Bir kişinin sosyal ilişkiler ağının eksik olduğudurumlarda meydana gelen bir deneyimdir.
Sosyal izolasyon da kişinin yalnız kalmasıyla ilgili bir durumdur ancak yalnızlıkla eş anlamlı olarak kullanılamaz. Yalnızlık sosyal izolasyonla doğrudan bağlantılı değildir. Sosyal izolasyon diğer insanlarla ilişkilerin olmaması durumudur. Yalnızlıksa, mevcut ilişkiler ve ilişki standartları arasındaki tutarsızlığı bilişsel değerlendirmesinin olumsuz sonucudur.
Sosyal izolasyon da kişinin yalnız kalmasıyla ilgili bir durumdur ancak yalnızlıkla eş anlamlı olarak kullanılamaz. Yalnızlık sosyal izolasyonla doğrudan bağlantılı değildir. Sosyal izolasyon diğer insanlarla ilişkilerin olmaması durumudur. Yalnızlıksa, mevcut ilişkiler ve ilişki standartları arasındaki tutarsızlığı bilişsel değerlendirmesinin olumsuz sonucudur.
Soru 57
Sosyal değiş-tokuş kuramına göre bir ilişkide doyum sağlayıp sağlamadığımızı belirleyen üç faktör vardır. Bu faktörler aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Kârlar - alternatifler - alımlar
B
Kârlar - zararlar - satımlar
C
Kârlar - zararlar - yaptırımlar
D
Kârlar - alternatifler - yatırımlar
E
Kârlar - alternatifler - faydalar
Açıklama:
İnsanlar değerli şeyleri elde etmek, korumak ve takas etmek isterler. Ama bu süreçte bizim ne vereceğimiz ve karşı taraftan ne alacağımız önemlidir. Sosyal değiş-tokuş kısaca insanlar arasındaki bir alma verme meselesidir (Hogg ve Vaughan, 2011).
Kurama göre bir ilişkide doyum sağlayıp sağlamadığımızı belirleyen üç faktör vardır.Bunlar; kârlar, alternatifler ve yatırımlardır.
Kurama göre bir ilişkide doyum sağlayıp sağlamadığımızı belirleyen üç faktör vardır.Bunlar; kârlar, alternatifler ve yatırımlardır.
Soru 58
Yavaş yavaş büyüyen, karşılıklı paylaşım ve kendini açma içeren bir aşktır. Uzun erimlidir, ihtirastan uzaktır. Bu aşk biçimine sahip kişi güvenli bir aile geçmişine sahiptir, yaşamın güzel olduğunu düşünür ve arkadaşlarına güvenebileceğini hisseder.
Yukarıda tanımı verilen aşk biçimi aşağıdakilerden hangisidir?
Yukarıda tanımı verilen aşk biçimi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mania
B
Agape
C
Ludus
D
Storge
E
Eros
Açıklama:
Storge; yavaş yavaş büyüyen, karşılıklı paylaşım ve kendini açma içeren bir aşktır. Uzun erimlidir, ihtirastan uzaktır. Tipik bir Storge sevgisi gösteren kişi güvenli bir aile geçmişine sahiptir, yaşamın güzel olduğunu düşünür ve arkadaşlarına güvenebileceğini hisseder.
Soru 59
- Bir üçgen düşündüğümüzde yakınlık en tepede, tutku sol köşede, bağlılık ise sağ köşede bulunacaktır.
- Yakınlık bileşeni, aşk ilişkisinde samimiyet ve bağlanmışlık ifade eder.
- Tutku bileşeni; kısa dönemde birinin bir başkasını sevme kararını ve uzun dönemde bu sevgiyi sürdürmeye olan bağlılığını, buna dair verdiği taahhüdü işaret eder.
- Yakınlık bileşeni, ilişkideki duygusal yakınlığı; tutku bileşeni güdüsel katılımı; bağlanma bileşeni ise ilişkideki bilişsel bileşeni ifade eder.
Sternberg’in Üçlü Aşk Kuramı ile ilgili verilenlerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I,II,III
B
I,IV
C
I,II,IV
D
II,III,IV
E
IV
Açıklama:
Sternberg aşkın üç temel bileşeni olduğunu belirtir. Bunlar; yakınlık, tutku ve bağlanma bileşenleridir. Bir üçgen düşündüğümüzde yakınlık en tepede, tutku sol köşede, bağlılık ise sağ köşede bulunacaktır. Yakınlık bileşeni, aşk ilişkisinde samimiyet ve bağlanmışlık ifade eder. Tutku bileşeni; romantizme, fiziksel çekiciliğe, cinsel tüketime yol açan güdüleri belirtir. Bağlılık bileşeni ise kısa dönemde birinin bir başkasını sevme
kararını ve uzun dönemde bu sevgiye sürdürmeye olan bağlılığını, buna dair verdiği taahhüdü işaret eder. Yakınlık bileşeni, ilişkideki duygusal yakınlığı; tutku bileşeni güdüsel katılımı; bağlanma bileşeni ise ilişkideki bilişsel bileşeni ifade eder.
kararını ve uzun dönemde bu sevgiye sürdürmeye olan bağlılığını, buna dair verdiği taahhüdü işaret eder. Yakınlık bileşeni, ilişkideki duygusal yakınlığı; tutku bileşeni güdüsel katılımı; bağlanma bileşeni ise ilişkideki bilişsel bileşeni ifade eder.
Soru 60
İnsanın doğduğu andan itibaren, aile, arkadaşlık, din, okul, devlet gibi kurumlarla toplumun bir parçası olmayı, toplum içerisinde bulunmayı öğrenme, toplumun norm ve değerlerini içselleştirme sürecine ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Toplumsallaşma
B
Homofili
C
Eşleşme Hipotezi
D
Tamamlayıcılık
E
Yakınlık
Açıklama:
Doğru cevap A'dır. Toplumsallaşma adı verilmektedir.
Soru 61
Aşağıdakilerden hangisi kişilerarası ilişkilerde bulunan temel ilkelerden biri değildir?
Seçenekler
A
Benzerlik
B
Yakınlık
C
Karşılıklılık
D
Çekicilik
E
Bağımlılık
Açıklama:
Doğru cevap E'dir. Bağımlılık bu ilkelerden biri değildir.
Soru 62
Aynı demografik özelliklere sahip, birbirine benzeyen insanların ilişki kurma eğilimine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Toplumsallaşma
B
Homofili
C
Eşleşme Hipotezi
D
Tamamlayıcılık
E
Yakınlık
Açıklama:
Doğru cevap B'dir. Homofili adı verilmektedir.
Soru 63
Aşağıdakilerden hangisi kişilerarası ilişki süreçlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Bağlanma
B
Yakınlık
C
Çatışma
D
Empati
E
Yalnızlık
Açıklama:
Doğru cevap B'dir. Yakınlık ilkesi bu süreçlerden biri değildir.
Soru 64
Bebeğin anne-babasına ya da ihtiyaçlarını gideren ve bakımını üstlenen bakıcısına olumlu tepki vermesi, korku durumunda onlara ihtiyaç hissetmesi ve yanlarında güven duyması durumuna ne ad verilir?
Seçenekler
A
Yalnızlık
B
Yakınlık
C
Empati
D
Bağlanma
E
Çatışma
Açıklama:
Doğru cevap D'dir. Bağlanma ilkesidir.
Soru 65
Anne-baba ya da bakıcı bebeğin gereksinimlerine tutarlı tepki vermediğinde oluşan bağlanma türü hangisidir?
Seçenekler
A
Güvenli bağlanma
B
Çatışma
C
Kaygılı bağlanma
D
Pasif çatışma
E
Kaçınan bağlanma
Açıklama:
Doğru cevap C'dir. Kaygılı bağlanma adı verilmektedir.
Soru 66
Ev arkadaşınızın dağınık olmasından dolayı kendisiyle yaşadığınız çatışmanın kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kişisel eğilimler
B
Belirli davranışlar
C
Çatışma
D
Normlar
E
Yakınlık
Açıklama:
Doğru cevap A'dır. Kişisel eğilimlerdir.
Soru 67
Taraflar arasında bir çatışma olduğu ancak pasif kaldıkları ve birbirlerine küstükleri, birbirleriyle iletişim kurmadıkları iletişim çatışması türü hangisidir?
Seçenekler
A
Aktif çatışma
B
Yoğunluk çatışması
C
Tümden reddetme
D
Varoluşsal çatışma
E
Pasif çatışma
Açıklama:
Doğru cevap E'dir. Pasif çatışmadır.
Soru 68
İnsanların ilişkiye kattıkları şeyler ve ilişkiden edindikleri ödüllerin birbirlerine denk olduğu ve ilişkiyi adil olarak görme eğiliminde oldukları kişilerarası çekicilik kuramına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Sosyal Değiş-Tokuş Kuramı
B
Sternberg’in Üçlü Aşk Kuramı
C
Denklik Kuramı
D
Lee’nin Aşkın Renkleri Tipolojisi
E
Evrimsel kuram
Açıklama:
Doğru cevap C'dir. Denklik Kuramıdır.
Soru 69
Sternberg'in Üçlü Aşk Kuramı'na göre, aşk ilişkisinde kısa dönemde başka birini sevme kararını uzun dönemde bu sevgiyi sürdürme taahhüdünü ifade eden bileşene ne ad verilir?
Seçenekler
A
Yakınlık
B
Denklik
C
Tutku
D
Sevgi
E
Bağlılık
Açıklama:
Doğru cevap E'dir. Bağlılık bileşeni adı verilmektedir.
Soru 70
I. Karşılıklı bağımlılık
II. Tamamlama gereksinimi
III. Duygusal bağlılık
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri kişilerarası ilişkilerin en temel yönü veya yönleridir?
II. Tamamlama gereksinimi
III. Duygusal bağlılık
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri kişilerarası ilişkilerin en temel yönü veya yönleridir?
Seçenekler
A
Sadece I
B
Sadece III
C
Sadece I ve III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Yanıt hepsidir. E şıkkı.
Soru 71
Kişilerin kendileriyle benzer özellikler taşıyan kişilerle ilişki kurma eğilimini betimleyen kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Homofili
B
Eşleşme
C
Tamamlayıcılık
D
Toplumsallaşma
E
Tanışıklık
Açıklama:
Cevap homofilidir.
Soru 72
I. Benzerlik
II. Yakınlık
III. Karşılıklılık
IV. Çekicilik
Yukarıdakilerden hangileri kişilerin kuracakları ilişkileri belirleyen başlıca özelliklerdendir?
II. Yakınlık
III. Karşılıklılık
IV. Çekicilik
Yukarıdakilerden hangileri kişilerin kuracakları ilişkileri belirleyen başlıca özelliklerdendir?
Seçenekler
A
I ve II
B
I, II ve IV
C
I, III ve IV
D
I, II, III ve IV
E
II, III ve IV
Açıklama:
Yanıt D'dir.
Soru 73
İki insan arasındaki ilişkide kendinde mevcut olmayanı karşısındakinde bulması durumuna ne ad verilir?
Seçenekler
A
Homofili
B
Tamamlayıcılık
C
Eşleşme
D
Çekicilik
E
Aşinalık
Açıklama:
Cevap Tamamlayıcılıktır.
Soru 74
Bir uyarıcıya maruz kalma sıklığımızla o uyarıcıyı beğenme olasılığımız arasındaki pozitif ilişkiyi açıklayan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Salt maruz kalma
B
Homofili
C
Tamamlayıclık
D
Aşinalık
E
Çekicilik
Açıklama:
Cevap "salt maruz kalma"dır.
Soru 75
Bir özelliği olumlu olarak değerlendirilen insanlar, diğer özelliklerde de olumlu olarak değerlendirilme eğilimindedir. Bu durumu açıklayan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bağlanma
B
Salt maruz kalma
C
Yakınlık
D
Hale etkisi
E
Çekicilik
Açıklama:
Cevap hale etkisidir.
Soru 76
Bebeğin anne-babasına ya da bakıcısına olumlu tepki vermesi, korku durumunda onlara ihtiyaç hissetmesi ve yanlarında güven duymasını açıklayan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Toplumsallaşma
B
Hale etkisi
C
Bağlanma
D
Karşılıklılık
E
Yakınlık
Açıklama:
Bu durumu açıklayan kavram bağlanmadır.
Soru 77
Anne-baba ya da bakıcı bebeğin gereksinimlerine tutarlı tepki vermediğinde oluşan bağlanma türüne ne ad verilir?
Seçenekler
A
Güvenli bağlanma
B
Kaçınan bağlanma
C
Kaygılı bağlanma
D
Çelişik bağlanma
E
Öfkeli bağlanma
Açıklama:
Yanıt kaygılı bağlanmadır.
Soru 78
İki kişinin görüşleri arasında kısmen uyuşma olması durumunda yaşanan çatışma türüne ne ad verilir?
Seçenekler
A
Pasif çatışma
B
Aktif çatışma
C
Varoluşsal çatışma
D
Tümden reddetme
E
Yoğunluk çatışması
Açıklama:
Yanıt yoğunluk çatışmasıdır.
Soru 79
Aşkın yakınlık, tutku ve bağlanma olmak üzere üç temel bileşeni olduğunu öne süren kuram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Salt maruz kalma kuramı
B
Stenberg'in üçlü aşk kuramı
C
Lee'nin aşkın renkleri tipolojisi
D
Evrimsel kuram
E
Denklik kuramı
Açıklama:
Cevap Stenberg'in üçlü aşk kuramıdır.
Soru 80
İnsan ne zamandan itibaren bir toplumsallaşma süreci içerisinde yer alır?
Seçenekler
A
Doğumdan
B
Konuşmayı öğrenmeden
C
Ergenlikten
D
Arkadaş edindikten
E
Yetişkin olduktan
Açıklama:
İnsan yavrusu doğumundan itibaren bir toplumsallaşma süreci içerisindedir.
Soru 81
Aşağıdakilerden hangisi bir yenidoğanın ilişki kurduğu kişilerden biri olamaz?
Seçenekler
A
Annesi
B
Bakıcısı
C
Öğretmeni
D
Babası
E
Dedesi
Açıklama:
Yenidoğanın annesiyle, bakıcısıyla kurduğu ilişki, ileriki yıllarda gelişimsel süreç içerisinde akran ve arkadaş ilişkileriyle, kurumsal ilişkilerle ve yetişkin duygusal ilişkilerle genişler ve insan geniş bir ilişki ağına dâhil olmuş olur.
Soru 82
"İnsanın doğduğu andan itibaren, aile, arkadaşlık, din, okul, devlet gibi kurumlarla toplumun bir parçası olmayı, toplum içerisinde bulunmayı öğrenme, toplumun norm ve değerlerini içselleştirme sürecidir."
Yukarıda verilen tanım aşağıdaki kavramlardan hangisine aittir?
Yukarıda verilen tanım aşağıdaki kavramlardan hangisine aittir?
Seçenekler
A
İlişki kurma
B
Toplumsallaşma
C
Eşleşme hipotezi
D
Benzerlik
E
Tamamlayıcılık
Açıklama:
Toplumsallaşma (socialization) insanın doğduğu andan itibaren, aile, arkadaşlık, din, okul, devlet gibi kurumlarla toplumun bir parçası olmayı, toplum içerisinde bulunmayı öğrenme, toplumun norm ve değerlerini içselleştirme sürecidir
Soru 83
Aşağıdakilerden hangisi insanın en temel sosyal ihtiyaçlarından biridir?
Seçenekler
A
Barınma
B
Beslenme
C
Giyinme
D
Cinsellik
E
İlişki kurma
Açıklama:
İlişki kurma insanın en temel sosyal ihtiyaçlarından biridir.
Soru 84
Bazı durumların kişilerin kuracakları ilişkileri diğerlerinden daha fazla belirlediği yapılan çalışmalarda açığa çıkmıştır. Buna göre "İnsanlar ilişki kuracakları insanları neye göre seçerler?" sorusunun cevabı hangi seçenek olamaz?
Seçenekler
A
Benzerlik
B
Yakınlık
C
Karşılıklılık
D
Tamamlayıcılık
E
Çekicilik
Açıklama:
Bazı durumların kişilerin kuracakları ilişkileri diğerlerinden daha fazla belirlediği yapılan çalışmalarda açığa çıkmıştır. Benzerlik, yakınlık, karşılıklılık ve çekicilik bu özelliklerden bazılarıdır.
Soru 85
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi kişilerarası ilişkilerde temel ilkelerden biri olan benzerlik ilkesine örnek olarak verilebilecek etkenlerden bir tanesi olamaz?
Seçenekler
A
Fikirler
B
Kişilik özellikleri
C
Yaşam deneyimleri
D
Güzel olma
E
İlgi alanları
Açıklama:
Benzer fikirler, benzer kişilik özellikleri, benzer tarz ve iletişim becerileri, ortak ilgi alanları ve yaşam deneyimleri kişilerin karşılıklı ilişki kurmasındaki en önemli etkenlerden biridir.
Soru 86
Homofili ilkesi nedir?
Seçenekler
A
Aynı demografik özellikleri gösteren, birbirine benzeyen insanların ilişki kurma eğilimidir.
B
İki insan arasındaki ilişkide her birinin diğerinde mevcut olmayanı tamamlaması durumudur.
C
Bir toplumsal birimin ya da grubun bütün üyelerinin sahip olduğuna inanılan inançlardır.
D
Bir özelliği olumlu olarak değerlendirilen insanların diğer özelliklerde de olumlu olarak değerlendirilmesi eğilimidir.
E
Bir kişinin davranışları diğerinin davranışlarını engelleyici olduğunda yaşanan bir süreçtir.
Açıklama:
Homofili; aynı demografik özellikleri gösteren, birbirine benzeyen insanların ilişki kurma eğilimidir.
Soru 87
"Eşleşme hipotezine göre insanlar kendileriyle aynı düzeyde ________________ olan insanlarla romantik ilişki ya da arkadaşlık kurma eğilimindedirler." Boş bırakılan alan aşağıdaki seçeneklerden hangisi ile doldurulursa verilen bilgi doğru bir bilgi olur?
Seçenekler
A
Maddi gücü
B
Eğitim seviyesi
C
Cinsel yönelimi
D
Dünya görüşü
E
Fiziksel çekiciliği
Açıklama:
Eşleşme hipotezine göre insanlar, kendileriyle aynı düzeyde fiziksel çekiciliği olan insanlarla romantik ilişki ya da arkadaşlık kurma eğilimindedirler.
Soru 88
Kişilerarası ilişkilerde tamamlayıcılık nedir?
Seçenekler
A
Korku durumunda belli başlı insanlara ihtiyaç duymamız durumudur.
B
Bir toplumsal birimin ya da grubun bütün üyelerinin sahip olduğuna inanılan inançlardır.
C
İki insan arasındaki ilişkide her birinin diğerinde mevcut olmayanı tamamlaması durumudur.
D
En temelde kaynak ve alıcı arasında gerçekleşen ileti aktarma sürecidir.
E
Bir kişinin sosyal ilişkiler ağında eksiklikler olması durumlarda yaşanan deneyimdir.
Açıklama:
Tamamlayıcılık, iki insan arasındaki ilişkide her birinin diğerinde mevcut olmayanı tamamlaması durumudur.
Soru 89
Bir uyarıcıya maruz kalma sıklığımızla o uyarıcıyı beğenme olasılığımız arasında pozitif yönde bir korelasyon olduğunu öne süren kavram ya da kuram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bağlanma
B
Hale Etkisi
C
Kalıpyargı
D
Çatışma
E
Salt Maruz Kalma
Açıklama:
Salt Maruz Kalma
Teoriye göre bir uyarıcıya maruz kalma sıklığımızla o uyarıcıyı beğenme olasılığımız arasında pozitif yönde bir korelasyon vardır.
Teoriye göre bir uyarıcıya maruz kalma sıklığımızla o uyarıcıyı beğenme olasılığımız arasında pozitif yönde bir korelasyon vardır.
Soru 90
Aşağıdakilerden hangisi kişilerin kendileriyle benzer demografik özellikler taşıyan kişilerle ilişki kurma eğilimini ifade eder?
Seçenekler
A
Eşleşme Hipotezi
B
Toplumsallaşma
C
Tamamlayıcılık
D
Salt Maruz Kalma Teorisi
E
Homofili İlkesi
Açıklama:
Homofili ilkesi, kişilerin kendileriyle benzer demografik özellikler taşıyan kişilerle ilişki kurma eğilimini ifade eder.
Soru 91
Kişiler arası ilişkiler kavramları arasında aşağıdakilerden hangisine göre bir uyarıcıya maruz kalma sıklığımızla o uyarıcıyı beğenme olasılığımız arasında pozitif yönde bir ilişki vardır?
Seçenekler
A
Benzerlik
B
Yakınlık
C
Karşılıklılık
D
Çekicilik
E
Salt maruz kalma
Açıklama:
Salt maruz kalma teorisine göre, bir uyarıcıya maruz kalma sıklığımızla o uyarıcıdan hoşlanma olasılığımız arasında pozitif yönde bir korelasyon bulunmaktadır.
Soru 92
Langlois ve Roggman, 1990 tarihli çalışmalarında, hangi yüzlerin daha çekici bulunduğunu araştırmışlardır. Bu araştırmaya göre aşağıdakilerden hangisi daha çekici bulunmuştur?
Seçenekler
A
Simetrik yüzler
B
Asimetrik yüzler
C
Birleştirilmiş yüzler
D
Büyük gözlü yüzler
E
Bireysel yüzler
Açıklama:
Hem erkek hem kadın yüzlerinden birleştirilmiş olan fotoğraflar, birleştirilmemiş bireysel olan fotoğraflardan daha çekici bulunmuştur (Langlois ve Roggman, 1990).
Soru 93
Kişiler arası ilişkilerde insanların sahip olduğu “Güzel olan iyidir” inancı aşağıdakilerden hangisini yansıtır?
Seçenekler
A
Hale Etkisi
B
Bağlanma
C
Çekicilik
D
Kalıpyargı
E
Önyargı
Açıklama:
Çekici insanların daha mutlu, cana yakın, samimi oldukları ve olumlu özelliklere sahip oldukları düşünülür ve onlara gösterilen tutumlar olumludur. Bu durum hale etkisi olarak adlandırılır (Jackson-Dwyer, 2013).
Soru 94
Kişilerarası ilişkilerde fiziksel olarak çekici olan insanların diğer arzulanan sosyal özelliklere de sahip olduğu inancı aşağıdakilerden hangisiyle ifade edilmiştir?
Seçenekler
A
Bağlanma
B
Önyargı
C
Hale Etkisi
D
Çekicilik
E
Kalıpyargı
Açıklama:
Hale Etkisi: Bir özelliği olumlu olarak değerlendirilen insanlar, diğer özelliklerde de olumlu olarak değerlendirilme eğilimindedir. Kişilerarası ilişkilerde fiziksel olarak çekici olan insanların diğer arzulanan sosyal özelliklere de sahip olduğu inancıdır.
Soru 95
Anne-baba ya da bakıcı, bebeğin gereksinimlerine tutarlı tepki vermediğinde aşağıdakilerden hangisi oluşur?
Seçenekler
A
Güvenli bağlanma
B
Şüpheli bağlanma
C
Kaçınan bağlanma
D
Kaygılı bağlanma
E
Güvensiz bağlanma
Açıklama:
Kaygılı bağlanma, anne-baba ya da bakıcı bebeğin gereksinimlerine tutarlı tepki vermediğinde oluşur.
Soru 96
Kişiler arası ilişkilerde tatminsizliğe verilen cevaplar arasında aşağıdakilerden hangisi aktif ve yapıcı bir tepkidir?
Seçenekler
A
İfade etme
B
Yok sayma
C
İlgisiz davranma
D
Bağlılık gösterme
E
Terk etme
Açıklama:
İfade etme: İfade etme, aktif ve yapıcı bir tepkidir.
Soru 97
Kişiler arası ilişkilerde tatminsizliğe verilen cevaplar arasında aşağıdakilerden hangisine göre kişi pasif ancak iyimser konumdadır?
Seçenekler
A
Terk etme
B
İlgisiz davranma
C
İfade etme
D
Bağlılık gösterme
E
Yok sayma
Açıklama:
Bağlılık gösterme: Pasif ve yapıcı bir tepkidir. Kişi pasif konumdadır ama iyimser bir şekilde işlerin ilerleyeceğine dair destekleyici bir tepkisi vardır
Soru 98
Kişiler arası ilişkilerde iletişim çatışmaları arasında aşağıdakilerden hangisi kişi iletişimde sadece tek taraf var gibi düşündüğünde oluşur?
Seçenekler
A
Aktif çatışma
B
Önyargılı çatışma
C
Yoğunluk çatışması
D
Pasif çatışma
E
Varoluşsal çatışma
Açıklama:
Varoluşsal çatışma: Kişi iletişimde sadece tek taraf var gibi düşündüğünde oluşur. Kişinin dikkati karşısındakine yoğunlaşmaz, kendisindedir. Önemli olan karşısındakinin anlaması değil, kendisinin söylemesidir. İletisi yerine ulaşamaz, iletişim kuramadığı için de varoluşsal çatışma yaşar. .
Soru 99
Sternberg’in üçlü aşk kuramına göre, aşağıdakilerden hangisi tutku ve bağlanma birleşiminden oluşur?
Seçenekler
A
İlk görüşte aşk
B
Saçma aşk
C
Romantik aşk
D
Mükemmel aşk
E
Boş aşk
Açıklama:
Saçma aşk: Tutku ve bağlanma birleşiminden oluşur. Yakınlık bileşeninin dengeleyici unsuru bulunmaz. Kısa sürede tanışma, hemen aşık olma
ardından hemen evlilik gibi hızlı bir süreci vardır. Çabuk sonlanabilir, boşanmayla sonuçlanabilir.
ardından hemen evlilik gibi hızlı bir süreci vardır. Çabuk sonlanabilir, boşanmayla sonuçlanabilir.
Soru 100
Kişilerin kendileriyle benzer özellikler taşıyan kişilerle ilişki kurma eğilimini betimler, verilen tanım aşağıdakilerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Eşleşme hipotezi
B
Tamamlayıcılık
C
Homofili
D
Salt maruz kalma teorisi
E
Karşılıklılık
Açıklama:
Aynı siyasi görüşe sahip kişilerle, aynı müzik tarzını dinleyen kişilerle,
ortak hobilerimiz olan kişilerle bir araya gelmeyi tercih ederiz. Bu durum “homofili” ilkesiyle açıklanabilir. Homofili; aynı demografik özellikleri gösteren, birbirine benzeyen insanların ilişki kurma eğilimidir. Homofili, çoğu sosyal ilişkinin iyi belgelenmiş bir özelliğidir ve sosyal bağların etnik köken, cinsiyet ya da dini görüşler gibi benzerlik
boyutlarında ve arkadaşlık ve evlilik gibi kişilerarası yakın ilişkilerden ticari işbirlikleri ve günlük etkileşimlere kadar olan geniş sosyal bağ tipolojilerinde mevcuttur. Doğru yanıt C şıkkıdır.
ortak hobilerimiz olan kişilerle bir araya gelmeyi tercih ederiz. Bu durum “homofili” ilkesiyle açıklanabilir. Homofili; aynı demografik özellikleri gösteren, birbirine benzeyen insanların ilişki kurma eğilimidir. Homofili, çoğu sosyal ilişkinin iyi belgelenmiş bir özelliğidir ve sosyal bağların etnik köken, cinsiyet ya da dini görüşler gibi benzerlik
boyutlarında ve arkadaşlık ve evlilik gibi kişilerarası yakın ilişkilerden ticari işbirlikleri ve günlük etkileşimlere kadar olan geniş sosyal bağ tipolojilerinde mevcuttur. Doğru yanıt C şıkkıdır.
Soru 101
Klinger'ın insanların yaşamlarını nasıl anlamlandırdığı üzerine yaptığı çalışmada, katılımcıların %89’unun yaşamlarına anlam katan şeyin ne olduğu sorusuna verdikleri yanıt aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mülk edinme
B
Kişilerarası ilişkiler
C
Başarılı olma
D
Statü kazanımı
E
İtibar görme
Açıklama:
Klinger (1977) insanların yaşamlarını nasıl anlamlandırdığı üzerine yaptığı
çalışmada, katılımcıların %89’unun yaşamlarına anlam katan şeyin ne olduğu sorusuna verdikleri yanıtın, kurdukları kişilerarası ilişkiler olduğunu belirtir. Bu anlamda kişinin çevresiyle kurduğu ilişki ve bu ilişkinin kendisi için doyum verici olması çok önemlidir. Doğru yanıt B şıkkıdır.
çalışmada, katılımcıların %89’unun yaşamlarına anlam katan şeyin ne olduğu sorusuna verdikleri yanıtın, kurdukları kişilerarası ilişkiler olduğunu belirtir. Bu anlamda kişinin çevresiyle kurduğu ilişki ve bu ilişkinin kendisi için doyum verici olması çok önemlidir. Doğru yanıt B şıkkıdır.
Soru 102
Kişiler arası ilişkiler bağlamında aşağıdakilerden hangisi kişiler arasında deneyimlenen süreçlerden birisine işaret eder?
Seçenekler
A
Benzerlik
B
Yakınlık
C
Karşılıklılık
D
Çekicilik
E
Bağlanma
Açıklama:
E şıkkında yer alan Bağlanma, kişiler arası ilişkilerdeki süreçlerden biridir. Doğru yanıt E şıkkıdır.
Soru 103
Genellikle kişilerarası ilişkilerimizi bize benzeyen insanlarla kurarız. Aşağıdakilerden hangisi bu durumun nedenleri arasında değildir?
Seçenekler
A
Ödüllendirilme
B
Tamamlanma
C
Pekiştirilme
D
Dengede olma
E
Tutarsızlık yaşamama
Açıklama:
Bu benzerlik ilişkilerimizde pekiştirici bir rol oynar ve bizi ilişki kurmaya ve sürdürmeye teşvik eder. Benzerlik ödüllendiricidir. Bununla birlikte bize benzemeyen insanlar bizde bir dengesizlik durumu yaratır. İnsanlar kendilerine benzeyen insanlarla birlikte olmayı ve bu denge durumunun bozulmamasını tercih ederler ki aksi durumda kendimizi rahat hissetmeyiz (Hogg ve Vaughan, 2011).
Tamamlayıcılık, iki insan arasındaki ilişkide her birinin diğerinde mevcut olmayanı tamamlaması durumudur. Bazı durumlarda, görev paylaşımlarında karşılıklı ilişkinin kurulmasının
temelinde yer alabilir. Kişilerin farklı becerileri birbirlerini tamamlayabilir ve bu sayede ilişki kurulabilir. Ancak çoğunlukla ilişki içerisindeki kişiler yine de ortak ilgi ve değerlere sahiptirler (Taylor, Peplau ve Sears, 2015).
Tamamlayıcılık, iki insan arasındaki ilişkide her birinin diğerinde mevcut olmayanı tamamlaması durumudur. Bazı durumlarda, görev paylaşımlarında karşılıklı ilişkinin kurulmasının
temelinde yer alabilir. Kişilerin farklı becerileri birbirlerini tamamlayabilir ve bu sayede ilişki kurulabilir. Ancak çoğunlukla ilişki içerisindeki kişiler yine de ortak ilgi ve değerlere sahiptirler (Taylor, Peplau ve Sears, 2015).
Soru 104
Aşağıdakilerden hangisi insanların ilişki kuracakları insanları neye göre seçtiğine dair kişiler arası ilişkiler temel ilkelerinden birisidir?
Seçenekler
A
Bağlanma
B
Çatışma
C
Empati
D
Benzerlik
E
Yalnızlık
Açıklama:
İnsanlar ilişki kuracakları insanları neye göre seçerler? Hangi özellikler kişinin dikkatini o insana yöneltir? Bazı durumların kişilerin kuracakları ilişkileri diğerlerinden daha fazla belirlediği yapılan çalışmalarda açığa çıkmıştır. Benzerlik, yakınlık, karşılıklılık ve çekicilik bu özelliklerden bazılarıdır.
Soru 105
En yakın arkadaşımız kalabalık bir topluluk önünde konuşma yapacak olsun. Çok iyi hazırlanmasına rağmen yaşadığı kaygı ve heyecan nedeniyle konuşması esnasında teklesin ve söyleyeceği şeyleri unutsun. Arkadaşınız bu durumda bir utanma duygusu yaşayacaktır. Sizin, arkadaşınızla birlikte utanmanız ise aşağıdakilerden hangisi ile açıklanır?
Seçenekler
A
Sempati
B
Empati
C
Telepati
D
Yakınlık
E
Tamamlayıcılık
Açıklama:
En yakın arkadaşımız kalabalık bir topluluk önünde konuşma yapacak olsun. Çok iyi hazırlanmasına rağmen yaşadığı kaygı ve heyecan nedeniyle konuşması esnasında teklesin ve söyleyeceği şeyleri unutsun. Arkadaşınız bu durumda bir utanma duygusu yaşayacaktır. Sizin, arkadaşınızla birlikte utanmanız sempati, arkadaşınızın utandığını fark etmeniz ve onun duygu durumunu anlamanız ise empatidir. Doğru yanıt A şıkkıdır.
Soru 106
İnsanların maliyetleri ve faydaları ölçtüğünü ve faydaları en üst seviyeye çıkaracak ve maliyetleri en aza indirecek şekilde davrandıklarını belirten kuram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Denklik kuramı
B
Sosyal değiş-tokuş kuramı
C
Evrimsel kuram
D
Sternberg’in üçlü aşk kuramı
E
Bağlanma kuramı
Açıklama:
Sosyal değiş-tokuş kuramı, insanların maliyetleri ve faydaları ölçtüğünü ve faydaları en üst seviyeye çıkaracak ve maliyetleri en aza indirecek şekilde davrandıklarını belirtir. Kurama göre, en tatmin edici ilişkiler, en düşük maliyetle en büyük ödülü edinen ilişkilerdir. İlişkiler insanlar arasındaki ödül ve bedel değişimine dayanır; amaç; en büyük ödülleri en düşük maliyetle içeren tatmin edici ve uzun süreli ilişkiler kurmaktır. Doğru yanıt B şıkkıdır.
Soru 107
Diğer kuramlardan farklı olarak kişinin sosyal davranışlarının biyolojik temellerine odaklanan kuram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Denklik kuramı
B
Sosyal değiş-tokuş kuramı
C
Lee’nin aşkın renkleri tipolojisi
D
Evrimsel kuram
E
Bağlanma kuramı
Açıklama:
Evrimsel kuram, diğer kuramlardan farklı olarak kişinin sosyal davranışlarının biyolojik temellerine odaklanır. Kuram, kişilerarası ilişkilerin temelinde türün en iyi şekilde gelişimi amacı olduğunu belirtir, eş seçiminde iyi genlerin rolü olduğunu vurgular. Bu bakış açısına göre kişilerin bize çekici gelmesinde bize yansıttıkları doğurganlık, gençlik, sağlıklılık izlenimleri önemlidir. Doğru yanıt D şıkkıdır.
Soru 108
Yavaş yavaş büyüyen, karşılıklı paylaşım ve kendini açma içeren bir aşktır. Uzun erimlidir, ihtirastan uzaktır. Verilen özellikler aşağıdaki aşk tiplerinden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Eros
B
Ludus
C
Storge
D
Mania
E
Agape
Açıklama:
Storge; yavaş yavaş büyüyen, karşılıklı paylaşım ve kendini açma içeren bir aşktır. Uzun erimlidir, ihtirastan uzaktır. Tipik bir Storge sevgisi gösteren kişi güvenli bir aile geçmişine sahiptir, yaşamın güzel olduğunu düşünür ve arkadaşlarına güvenebileceğini hisseder. Doğru yanıt C şıkkıdır.
Soru 109
Yakınlık, tutku ve bağlanma bileşenlerini bir arada içeren Sternberg'in aşk türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Boş aşk
B
İlk görüşte aşk
C
Romantik aşk
D
Mükemmel aşk
E
Saçma aşk
Açıklama:
Mükemmel aşk: Üç bileşeni de içerisinde barındırır. Özellikle romantik ilişki içinde olanların ulaşmak isteyeceği bir aşk türüdür. Mükemmel aşka ulaşmak, onu sürdürebilmekten daha kolaydır ve mükemmel aşka ulaşmak onun kalıcı olacağının garantisini vermez. Doğru yanıt D şıkkıdır.
Soru 110
Aynı demografik özelliklere sahip olan insanların ilişki kurma eğilimi aşağıdakilerden hangisiyle ifade edilir?
Seçenekler
A
Tamamlayıcılık
B
Eşleşme Hipotezi
C
Homofili İlkesi
D
Salt Maruz Kalma Teorisi
E
Tanışıklık
Açıklama:
Homofili İlkesi, kişilerin kendileriyle benzer demografik özellikler taşıyan kişilerle ilişki kurma eğilimini ifade eder.
Soru 111
İnsanların fiziksel çekiciliği kendileriyle aynı seviyede olan insanlarla romantik ilişki kurma eğilimi aşağıdakilerden hangisiyle ifade edilir?
Seçenekler
A
Eşleşme Hipotezi
B
Homofili İlkesi
C
Tanışıklık
D
Tamamlayıcılık
E
Salt Maruz Kalma Teorisi
Açıklama:
Eşleşme hipotezine göre insanlar, kendileriyle aynı düzeyde fiziksel çekiciliği olan insanlarla romantik ilişki ya da arkadaşlık kurma eğilimindedirler.
Soru 112
Salt Maruz Kalma Teorisi ile ilgili olarak aşağıda verilenlerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
Maruz kalma etkisi, başlangıçta nötr olan ya da olumlu tutuma sahip olan uyarıcılar için geçerlidir.
B
Teoriye göre bir uyarıcıya maruz kalma sıklığımızla o uyarıcıyı beğenme olasılığımız arasında pozitif yönde bir korelasyon vardır.
C
Her türlü yeni uyarana maruz kalma, insanın bunu zihinsel değerlendirme olasılığını artırır.
D
Maruz kalma, uyarıcıyı, kişinin algısına erişebilir kılmadır.
E
Maruz kalma etkisi, olumsuz tutum geliştirmede etkilidir.
Açıklama:
Maruz kalma, uyarıcıyı, kişinin algısına erişebilir kılmadır. Denekler, kendilerinin tanımadığı dilde ve alfabelerde kelimelere ve tanımadıkları insan fotoğraflarına maruz bırakılmış ve çalışmanın sonucunda maruz kalmanın tutum oluşturma ve geliştirme için yeterli koşul olduğu görülmüştür. Maruz kalma etkisi, olumlu tutum geliştirmede etkilidir. Maruz kalmanın yarattığı bu etki başlangıçta nötr olarak algılanan, kişinin daha önce haberdar olmadığı uyarıcılara ya da olumlu tutuma sahip olduğu uyarıcılara karşı geçerlidir. Başlangıçta olumsuz algılanmış uyarıcılar için böyle bir durum bulunmamakta, olumsuz tutum gösterilen uyarıcılar, maruz kalmayla olumluya dönüşmemektedir. Nitekim çatışma durumları da sık maruz kalmalarda artabilmektedir.
Soru 113
Çekici insanların olumlu özelliklere sahip oldukları düşünülür ve onlara gösterilen tutumlar olumludur. Bu durum aşağıdakilerden hangisiyle ifade edilir?
Seçenekler
A
Bağlanma
B
Hale Etkisi
C
Salt Maruz Kalma
D
Karşılıklılık
E
Yakınlık
Açıklama:
Hale Etkisi; Bir özelliği olumlu olarak değerlendirilen insanlar, diğer özelliklerde de olumlu olarak değerlendirilme eğilimindedir. Kişilerarası ilişkilerde fiziksel olarak çekici olan insanların diğer arzulanan sosyal özelliklere de sahip olduğu inancıdır.
Soru 114
Anne-baba ya da bakıcı bebeğin gereksinimlerine tutarlı olarak tepki vermediğinde aşağıdaki bağlanma türlerinden hangisi oluşur?
Seçenekler
A
Güvenli bağlanma
B
Kaygılı bağlanma
C
Kaçınan bağlanma
D
Güvensiz bağlanma
E
Korkulu bağlanma
Açıklama:
Kaygılı bağlanma, anne-baba ya da bakıcı bebeğin gereksinimlerine tutarlı tepki vermediğinde oluşur. Bazen gereksinim giderilir bazen kayıtsız kalınır. Bu durum bebeği etkiler. Bebek, bakıcısının gereksinimlerine nasıl tepki vereceği yolunda bir öngörü geliştiremediği için bağlanma kaygılı bir hâl alır. Bakıcıya yakın durma ve varlığında bile kendisini güvensiz hissetme eğilimindedir. Sinirlilik ve endişe gösterirler.
Soru 115
Kişinin dikkatinin karşısındakine yoğunlaşmadığı ve iletişimde sadece tek taraf var gibi davrandığı çatışma türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Aktif çatışma
B
Pasif çatışma
C
Varoluşsal çatışma
D
Önyargılı çatışma
E
Tümden reddetme
Açıklama:
Varoluşsal çatışma: Kişi iletişimde sadece tek taraf var gibi düşündüğünde oluşur. Kişinin dikkati karşısındakine yoğunlaşmaz, kendisindedir. Önemli olan karşısındakinin anlaması değil, kendisinin söylemesidir. İletisi yerine ulaşamaz, iletişim kuramadığı için de varoluşsal çatışma yaşar.
Soru 116
Kişiler arası ilişkilerde karşımızdaki kişinin sahip olduğu duygu ve düşüncelere sahip olmak aşağıdakilerden hangisiyle ifade edilir?
Seçenekler
A
Empati
B
Sempati
C
Eşleşme
D
Yakınlık
E
Denklik
Açıklama:
Sempati en temel anlamıyla “birisiyle birlikte acı çekmektir”. Karşımızdaki kişinin sahip olduğu duygu ve düşüncelerin aynısına sahip olmaktır. Empatinin temelinde ise karşımızdakinin düşüncelerinin aynısına sahip olmak değil onun duygu ve düşüncelerini anlamak yatar.
Soru 117
İnsanların ilişkiye kattıkları ölçüde ilişkiden alırlarsa ilişkiyi adil olarak görme eğiliminde olduklarını savunan kuram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Evrimsel kuram
B
Sosyal değiş-tokuş kuramı
C
Bağlanma kuramı
D
Sternberg’in üçlü aşk kuramı
E
Denklik kuramı
Açıklama:
Denklik ilkesine göre insanlar ilişkilerini, ancak ilişkiye kattıkları şey ilişkiden kazandıkları şeye denk olduğunda adil ve tatmin edici görürler. Buradaki denklik eşit olmakla aynı şey değildir. Tarafların eşit olmasıyla ilişkili değildir. Kurama göre, bir taraf ilişkiye daha fazla katkı sunarsa, ondan daha fazla getiri elde etmelidir. Eğer böyle olmazsa kişi kendisini sömürülmüş hisseder. İnsanlar, kaynakların adil bölüştürüleceği beklentisindedirler; herkesin katkıda bulunduğu ölçüde kaynaktan pay almalarını beklerler.
Soru 118
Kişilerarası romantik ilişkilerin temelinde türün en iyi şekilde devam ettirilmesi amacı olduğunu belirten kuram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Evrimsel kuram
B
Sosyal değiş-tokuş kuramı
C
Bağlanma kuramı
D
Lee’nin aşkın renkleri tipolojisi
E
Denklik kuramı
Açıklama:
Evrimsel kuram, diğer kuramlardan farklı olarak kişinin sosyal davranışlarının biyolojik temellerine odaklanır. Kuram, kişilerarası ilişkilerin temelinde türün en iyi şekilde gelişimi amacı olduğunu belirtir, eş seçiminde iyi genlerin rolü olduğunu vurgular. Bu bakış açısına göre kişilerin bize çekici gelmesinde bize yansıttıkları doğurganlık, gençlik, sağlıklılık izlenimleri önemlidir
Soru 119
Lee’ ye göre kişinin karşılık beklentisi olmadan sevmeyi kendi görevi olarak gördüğü, duygudan çok mantık içeren, şefkatli ve kendini feda edici aşk türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Eros
B
Ludus
C
Mania
D
Pragma
E
Agape
Açıklama:
Lee’nin Aşkın Renkleri Tipolojisine göre Agape özgeci bir aşktır. Kişi karşılık beklentisi olmadan sevmeyi kendi görevi olarak görür. Koşulsuz, sevecen, bağışlayıcı, duygudan çok mantık içeren, şefkatli ve kendini feda edicidir.
Ünite 7
Soru 1
Herhangi bir ödül beklentisi olmadan, birisine yardım etmek aşağıdaki kavramlardan hangisiyle ifade edilir?
Seçenekler
A
Özgeci davranış
B
Norma uygun davranış
C
Gruplar arası davranış
D
Grup davranışı
E
Sosyal davranış
Açıklama:
Özgeci davranış, herhangi bir ödül beklentisi olmadan, birisine isteyerek yardım etmektir.
Soru 2
Özgeci davranış ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Başkası için yapılan anlamını taşır
B
Altruism sözcüğünün Türkçe karşılığıdır
C
Karşılıklı iyilik yapmaya dayanır
D
Ödül beklentisi içermez
E
Ölçüsü yardım edenin niyetidir
Açıklama:
Özgecilik (altruism) kelimesi, “başkası için” anlamına gelen Latince kökenli bir kavramdır. Özgecilik, birisine yarar sağlama ya da onu zarardankötülükten koruma dışında herhangi beklentisi olmayan yardım davranışıdır. Özgeci davranışta, birey elinden geleni isteyerek yapar. İnsanlara iyilik yapmış olmanın verdiği doyumdan başka bir ödül ya da karşılığı yoktur. Buna göre bir davranışın özgeci olup olmadığının ölçüsü, yardım edenin niyetidir.
Soru 3
I. Evrimsel yaklaşım
II. Sosyolojik yaklaşım
III. Kültürel yaklaşım
IV. Öğrenme kuramı
Numaralandırılmış maddelerden hangileri özgeci davranışı açıklayan kuramlardandır?
II. Sosyolojik yaklaşım
III. Kültürel yaklaşım
IV. Öğrenme kuramı
Numaralandırılmış maddelerden hangileri özgeci davranışı açıklayan kuramlardandır?
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve III
C
II ve III
D
III ve IV
E
I ve IV
Açıklama:
Özgeci davranışı açıklayan kuramlar:
1. evrimsel yaklaşım
2. kültürel yaklaşım
3. öğrenme yaklaşımı
4. yükleme kuramıdır.
1. evrimsel yaklaşım
2. kültürel yaklaşım
3. öğrenme yaklaşımı
4. yükleme kuramıdır.
Soru 4
"______________ bir gruba mensup üyelerin nasıl düşünmesi ve davranması gerektiğine ilişkin kural ve beklentilerdir." Boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Toplumsal kural
B
Toplumsal sözleşme
C
Toplumsal adalet
D
Toplumsal norm
E
Toplumsal sapma
Açıklama:
Toplumsal norm: Bir gruba mensup üyelerin nasıl düşünmesi ve davranması gerektiğine ilişkin kural ve beklentilerdir.
Soru 5
Özgeci davranış basamakları ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Toplam 5 basamak bulunur.
B
Yapılacak yardımın getiri-götürüsü ilk basamakta düşünülür.
C
Son basamakta bireyin kişisel sorumlukluk alması gerekir.
D
İkinci basamakta yardım şekline karar verilmelidir.
E
Birinci olarak yardım edilmesi gereken bir sorun algılanmalıdır.
Açıklama:
Özgeci davranış basamakları 4 adettir:
1. basamakta yardım edilmesi gereken sorun algılanmalıdır.
2. basamakta yardım gerekir kararından sonra kişisel sorumlukluk alınmalıdır.
3. basamakta yapılacak yardımın getiri ve götürüsü düşünülmelidir.
4. ve son basamakta yardımın biçimine karar verilmeli ve harekete geçilmelidir.
1. basamakta yardım edilmesi gereken sorun algılanmalıdır.
2. basamakta yardım gerekir kararından sonra kişisel sorumlukluk alınmalıdır.
3. basamakta yapılacak yardımın getiri ve götürüsü düşünülmelidir.
4. ve son basamakta yardımın biçimine karar verilmeli ve harekete geçilmelidir.
Soru 6
Özgeci davranışı genlerle açıklayan evrimsel yaklaşıma karşı çıkarak, bu davranışın temelinde daha çok toplumsal değerlerin olduğunu ileri süren yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kültürel yaklaşım
B
Biyolojik yaklaşım
C
Öğrenme yaklaşımı
D
Değiş-tokuş yaklaşımı
E
Yükleme kuramı
Açıklama:
Kültürel yaklaşım Özgeci davranışı doğuştan getirilen genlerle açıklayanlara karşı çıkar; özgeci davranışın temelinde daha çok toplumsal değerlerin olduğunu ileri sürer.
Soru 7
Kültürel yaklaşım içinde ele alınan ve bütün toplumlarda geçerli olan 3 norm aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
Seçenekler
A
Toplumsal sorumluluk- karşılıklılık- toplumsal sözleşme
B
Toplumsal sorumluluk- karşılıklılık- toplumsal adalet
C
Karşılıklılık- toplumsal sözleşme- toplumsal adalet
D
Toplumsal adalet- eşitlik- karşılıklılık
E
Toplumsal eşitlik- sorumluluk- toplumsal sözleşme
Açıklama:
Üç toplumsal norm yardım etme davranışıyla ilgilidir: Toplumsal sorumluluk,
karşılıklılık ve toplumsal adalet. Bu normlar bütün toplumlar için geçerlidir.
karşılıklılık ve toplumsal adalet. Bu normlar bütün toplumlar için geçerlidir.
Soru 8
Başkalarının varlığı durumunda yardım etme davranışının nasıl etkilendiğine dair aşağıdakilerden hangisi uygun bir ifadedir?
Seçenekler
A
Yardım etme davranışı ihtimali artar
B
Yardım etme davranışı etkilenmez
C
Yardım etme davranışı ihtimali azalır
D
Yardım etmek için işbirliği yapılır
E
Pek çok kişi seyirci kalmaz
Açıklama:
Araştırmalar, başkalarının olması durumunda yardım etme davranışının azaldığını ortaya koymuştur. Bu durum için getirilen açıklamalardan birisi, yardım gerektiren ortamda başkalarının da olmasının “sorumluluk dağılması” na neden olduğudur. Zor durumdaki bireye çevrede yardım edebilecek başka kimse yoksa; yardım etme sorumluluğu bütünüyle ona ait olacak, dahası yardım yapmazsa suçlanacaktır. Ama birçok insan olaya tanık olmuşsa, o zaman sorumluluk paylaşılacak demektir.
Soru 9
Aşağıdakilerden hangisinin yardım etme davranışını artırması beklenir?
Seçenekler
A
Zaman baskısı
B
Olumsuz duygu durumu
C
İçsel yükleme yapma
D
Empati
E
Başkalarının varlığı
Açıklama:
Empati, bir durumu yaratan nesnel koşullar üzerine odaklanılarak da artırılabilir. Yani kendimizi zor duruma bulunan birisinin yerine koymak, duruma onun gözüyle bakmak empatiyi dolayısıyla yardım etmeyi artırmaktadır.
Soru 10
İnsanın başına gelen olumsuzluklar onun kontrolü dışındaysa, yardım etme davranışı artmaktadır görüşünü savunan kuram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kültürel yaklaşım
B
Evrimsel kuram
C
Değiş-tokuş kuramı
D
Öğrenme kuramı
E
Yükleme kuramı
Açıklama:
Yükleme kuramına göre, insanın başına gelenler onun denetimi dışındaysa, ona yardım etme olasılığı artmaktadır. Birey kendi ihmali, tembelliği vb. nedenlerle mağdur duruma düşmüşse, ona kızgınlık duyulmakta, yardımda isteksiz davranılmaktadır. “Kendi düşen ağlamaz” özdeyişi bu tutumu özetlemektedir.
Soru 11
- Yalnızca insanlar özgeci davranış gösterir
- Birey elinden geleni karşılık beklemeden yapar
- Kişinin kafasında, şimdi ya da gelecekte bir yarar sağlamak varsa davranış özgeci olmaz
Özgeci davranışa ilişkin olarak yukarıdakilerden hangisi söylenebilir?
Seçenekler
A
I, II ve III
B
I ve II
C
II ve III
D
Yalnız I
E
Yalnız II
Açıklama:
Özgecilik (altruism) kelimesi, “başkası için” anlamına gelen Latince kökenli bir kavramdır. Özgecilik, birisine yarar sağlama ya da onu zarardankötülükten koruma dışında herhangi beklentisi olmayan yardım davranışıdır. Özgeci davranışta, birey elinden geleni isteyerek yapar. İnsanlara iyilik yapmış olmanın verdiği doyumdan başka bir ödül ya da karşılığı yoktur. Buna göre bir davranışın özgeci olup olmadığının ölçüsü, yardım edenin niyetidir. Yardımda bulunanın kafasında, şimdi ya da gelecekte sağlayabileceğini düşündüğü bir yarar varsa; yapılan iyilik özgeci olamaz. Örnek vermek gerekirse; özgeci davranış boğulmakta olan ya da yanan bir evde mahsur kalanları kurtarmak için yaşamını tehlikeye atma düzeyinde olabilir. Kucağında bebekle zorlanan bir bayanın elindeki poşetleri arabasına kadar götürme, yaşlı birisinin koluna girip caddenin karşısına geçirme ya da birisine yol tarif etme gibi sıradan olabilir. Karşılıksız olmak koşuluyla yapılan her yardım ve iyilik özgecidir. Karda yokuşu çıkmayan bir arabayı itmek, birisinin sıkıntısını dinlemek, hatta bir telefon etmek bile özgeci davranışa girer. Gruplar halinde yaşayan diğer türlerde özgeci davranışlar göstermektedir. Kuşlar, köpekler, yunuslar ve şempanzelerden; karınca, bal ve eşek arılarına kadar birçok canlı özgeci davranışlarda bulunmaktadırlar. Bu davranışlar ebeveyn bakımı, karşılıklı savunma, yardıma koşma, birlikte avlanma ve yiyecek toplama gibi konularda olmaktadır. Doğal yaşamı gösteren belgesel yapımlarda özgeci davranışın pek çok ilginç örneğini görmek mümkündür. Doğru cevap C'dir.
Soru 12
Özgeci davranışla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Karşılık bekleyerek yapılan yardımlar da özgeci davranış olarak kabul edilir.
B
Özgeci davranış yalnızca insanlarda görülmektedir.
C
İnsanlar, tanıdık bildik insanlara yardım etme konusunda daha isteklidir.
D
Özgeci davranış, herhangi bir ödül beklentisi olmadan birine isteyerek yardım etmedir.
E
Yanan bir evde mahsur kalanları kurtarmak özgeci davranış değildir.
Açıklama:
Özgecilik (altruism) kelimesi, “başkası için” anlamına gelen Latince kökenli bir kavramdır. Özgecilik, birisine yarar sağlama ya da onu zarardan kötülükten koruma dışında herhangi beklentisi olmayan yardım davranışıdır. Özgeci davranışta, birey elinden geleni isteyerek yapar. İnsanlara iyilik yapmış olmanın verdiği doyumdan başka bir ödül ya da karşılığı yoktur. Buna göre bir davranışın özgeci olup olmadığının ölçüsü, yardım edenin niyetidir. Yardımda bulunanın kafasında, şimdi ya da gelecekte sağlayabileceğini düşündüğü bir yarar varsa; yapılan iyilik özgeci olamaz. Örnek vermek gerekirse; özgeci davranış boğulmakta olan ya da yanan bir evde mahsur kalanları kurtarmak için yaşamını tehlikeye atma düzeyinde olabilir. Kucağında bebekle zorlanan bir bayanın elindeki poşetleri arabasına kadar götürme, yaşlı birisinin koluna girip caddenin karşısına geçirme ya da birisine yol tarif etme gibi sıradan olabilir. Karşılıksız olmak koşuluyla yapılan her yardım ve iyilik özgecidir. Karda yokuşu çıkmayan bir arabayı itmek, birisinin sıkıntısını dinlemek, hatta bir telefon etmek
bile özgeci davranışa girer. Özgeci davranış, herhangi bir ödül beklentisi olmadan, birisine isteyerek yardım etmedir. Gruplar halinde yaşayan diğer türlerde özgeci davranışlar göstermektedir. Kuşlar, köpekler, yunuslar ve şempanzelerden; karınca, bal ve eşek arılarına kadar birçok canlı özgeci davranışlarda bulunmaktadırlar. Bu davranışlar ebeveyn bakımı, karşılıklı savunma, yardıma koşma, birlikte avlanma ve yiyecek toplama gibi konularda olmaktadır. Doğal yaşamı gösteren belgesel yapımlarda özgeci davranışın pek çok ilginç örneğini görmek mümkündür. Çeşitli araştırmalar insanların ihtiyacı olan yabancılara yardım etmede istekli olduklarını göstermiştir. Ancak biz, bildik tanıdık insanlara yardım etme konusunda daha istekliyizdir. Doğru cevap C'dir.
bile özgeci davranışa girer. Özgeci davranış, herhangi bir ödül beklentisi olmadan, birisine isteyerek yardım etmedir. Gruplar halinde yaşayan diğer türlerde özgeci davranışlar göstermektedir. Kuşlar, köpekler, yunuslar ve şempanzelerden; karınca, bal ve eşek arılarına kadar birçok canlı özgeci davranışlarda bulunmaktadırlar. Bu davranışlar ebeveyn bakımı, karşılıklı savunma, yardıma koşma, birlikte avlanma ve yiyecek toplama gibi konularda olmaktadır. Doğal yaşamı gösteren belgesel yapımlarda özgeci davranışın pek çok ilginç örneğini görmek mümkündür. Çeşitli araştırmalar insanların ihtiyacı olan yabancılara yardım etmede istekli olduklarını göstermiştir. Ancak biz, bildik tanıdık insanlara yardım etme konusunda daha istekliyizdir. Doğru cevap C'dir.
Soru 13
Özgeci davranışın insandan insana geçen genetik bir özellik olduğu görüşünü savunan yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kültürel yaklaşım
B
Evrimsel yaklaşım
C
Öğrenme yaklaşımı
D
Yükleme kuramı
E
Sosyal değiş-tokuş yaklaşımı
Açıklama:
Hayvanlar arasında var olan özgeci davranışlar bilim insanlarının da dikkatini çekmiştir. Sözgelimi tavşanlar yırtıcı hayvan tehlikesi algıladıklarında, arka ayaklarını kullanarak çıkardıkları seslerle diğerlerini uyarmaya çalışmaktadırlar. Yine yunus balıklarının; bir arkadaşları yaralandığında, su altında havasızlıktan ölmemesi için onu su yüzeyine çıkardıkları gözlenmiştir. Bu ve benzeri birçok örnek, özgecilikle kalıtım arasında ilişki olabileceğini düşündürmüştür. Hayvanlar ve insanda görülen bu yardım etme, gerektiğinde -başkalarının hayatta kalması içinkendini tehlikeye atma davranışı; evrimsel psikolojiyle ilgilenenler tarafından, bir kuşaktan diğerine aktarılan genetik bir özellik olduğunu ileri sürmüşlerdir. Özgeci davranış sahibi canlılar genlerini paylaştığı soyuna yardımcı olmakta, kendi genlerinin kalıtımla aktarılmasını sağlamaktadır. Bu bakışa göre özgecilik DNA’nın kalıtımla aktarılması şeklindeki bencil biyolojik amaca hizmet etmektedir. Evrimsel yaklaşımdan yola çıkarak şu kestirimlerde bulunulabilir.
• Hayvanlar genetik olarak öncelikle kendilerine en yakın olanlara yardım etmelidirler. Sözgelimi kendi aile üyelerine yardımcı olma eğilimi, akrabalar ya da yabancılardan daha yüksek olmalıdır.
• Ebeveynler sağlıklı yavrularına, yaşama şansı düşük olanlardan daha özgeci davranmalıdırlar.
• Anneler yavrularına, genellikle babalardan daha çok yardımcı olmalıdırlar. Çünkü dişilerle kıyaslandığında, erkekler daha çok yavrunun babası olabilme gizilgücüne sahiptirler. Erkeğin pek çok dişiyi dölleyebilme gücüne karşılık; dişilerin yaşamları boyunca genlerini aktaracağı yavru sayısı doğurduklarıyla sınırlıdır. O nedenle dişi doğurduğu yavrusunun hayatta kalması için onlara yardım etmek durumundadır. Özgeci davranışın insandan insana geçen genetik bir özellik olduğu görüşü tartışmalı bir görüştür. İnsanoğlunun neslini sürdürebilmesi güdüsünün her durumda başat bir güdü olmama olasılığı söz konusudur. Doğru cevap B'dir.
• Hayvanlar genetik olarak öncelikle kendilerine en yakın olanlara yardım etmelidirler. Sözgelimi kendi aile üyelerine yardımcı olma eğilimi, akrabalar ya da yabancılardan daha yüksek olmalıdır.
• Ebeveynler sağlıklı yavrularına, yaşama şansı düşük olanlardan daha özgeci davranmalıdırlar.
• Anneler yavrularına, genellikle babalardan daha çok yardımcı olmalıdırlar. Çünkü dişilerle kıyaslandığında, erkekler daha çok yavrunun babası olabilme gizilgücüne sahiptirler. Erkeğin pek çok dişiyi dölleyebilme gücüne karşılık; dişilerin yaşamları boyunca genlerini aktaracağı yavru sayısı doğurduklarıyla sınırlıdır. O nedenle dişi doğurduğu yavrusunun hayatta kalması için onlara yardım etmek durumundadır. Özgeci davranışın insandan insana geçen genetik bir özellik olduğu görüşü tartışmalı bir görüştür. İnsanoğlunun neslini sürdürebilmesi güdüsünün her durumda başat bir güdü olmama olasılığı söz konusudur. Doğru cevap B'dir.
Soru 14
Bir gruba mensup üyelerin nasıl düşünmesi ve davranması gerektiğine ilişkin kural ve beklentiler olarak tanımlanan ve özgeci davranışa ilişkin kültürel yaklaşımın temelini oluşturan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Toplumsal sorumluluk
B
Karşılıklılık
C
Toplumsal adalet
D
Toplumsal eşitlik
E
Toplumsal norm
Açıklama:
Kültürel yaklaşıma göre toplumlar; gelişim süreci içerisinde insan ve toplum için iyi olan çeşitli beceri, inanç, tutum ve davranışlar geliştirmişlerdir. Yine zaman içerisinde iyi olan tutum ve davranışlar toplumsal normların bir parçası haline gelmiştir. Bireyin kültürel normlarına uygun tutum ve davranışlar; yapılacak bir değişiklik ya da verilecek bir hizmetle ilgili özgeci eğilimleri harekete geçirebilmektedir. Toplumsal norm, Bir gruba mensup üyelerin nasıl düşünmesi ve davranması gerektiğine ilişkin kural ve beklentilerdir. Doğru cevap E'dir.
Soru 15
Bu kurama göre insanın başına gelenler onun denetimi dışındaysa, ona yardım etme olasılığı artmaktadır. Birey kendi ihmali, tembelliği vb. nedenlerle mağdur duruma düşmüşse, ona kızgınlık duyulmakta, yardımda isteksiz davranılmaktadır.
Yukarıda sözü edilen özgeci davranış kuramı hangisidir?
Yukarıda sözü edilen özgeci davranış kuramı hangisidir?
Seçenekler
A
Evrimsel yaklaşım
B
Toplumsal yaklaşım
C
Kültürel yaklaşım
D
Öğrenme yaklaşımı
E
Yükleme kuramı
Açıklama:
Bir kimseye yardım yapılıp yapılmaması, yardımın niçin istendiğine de bağlıdır. Örneğin büyük kentlerde sıkça karşılaşılan dilenciler genellikle “bir ekmek parası ya da açım”, “hastanede yatan bir yakının tedavisi”, “ilaç parası”, “memleketine dönmek için yol parası” gibi nedenlerle para istemektedirler. Bu gerekçelerle para isteyene yardımda bulunma olasılığı, herhalde “elbisem eskidi”, “sağlık kontrolünden geçeceğim”, “evimde buzdolabım yok”, “yıllardır hiç tatil yapamadım” diyenden kat kat yüksek olacaktır. Birinci gruba giren dilencilerin iyi para topladıkları, hatta bankalarda oldukça yüklü hesapları olduğu, zaman zaman gazetelere de yansımaktadır. Yine hastalık nedeniyle yere düşen birisine, sarhoş olduğu için düşene olduğundan daha çok yardım ettikleri saptanmıştır. Bu farklı durumlarda yardım yapılıp yapılmamasını belirleyen; durumu uygunluğuna ilişkin inançlardır. Sosyal algı ünitesinde açıklanan ve insanların hem kendilerinin, hem de başkalarının davranışlarını açıklayan yükleme kuramı da özgeci davranışı açıklamada kullanılabilir. Bu kurama göre insanın başına gelenler onun denetimi dışındaysa, ona yardım etme olasılığı artmaktadır. Birey kendi ihmali, tembelliği vb. nedenlerle mağdur duruma düşmüşse, ona kızgınlık duyulmakta, yardımda isteksiz davranılmaktadır. “Kendi düşen ağlamaz” özdeyişi bu tutumu özetlemektedir. Doğru cevap E'dir.
Soru 16
Aşağıdakilerden hangisi bir olayın yardım gerektirip gerektirmediğine karar verirken bakılan ölçütler arasında gösterilmez?
Seçenekler
A
Sonuç verecek bir müdahalenin mümkün olup olmaması
B
Kurbanın yardıma ihtiyacının belirgin olup olmaması
C
Kurbanın yakınımız olup olmaması
D
Kurbanın göreceği zararın artacak olup olmaması
E
Olayın aniden ve beklenmedik olup olmaması
Açıklama:
Özgeci davranışta bulunmak için; öncelikle yardım etmeyi gerektiren bir sorunun algılanması gerekir. Bu algılamanın sonunda, yardımın gerekli olup olmadığı kararı verilir. Bazı durumlarda yardımın gerekliliği açıktır. Sözgelimi oturduğu yerde elini kalbinin üzerine bastıran, yüzü kreç gibi beyazlaşan birsinin yardıma ihtiyacı var mı yok mu diye düşünülmeyecektir. Ama gecenin geç saatinde komşudan gelen bir çığlık duyulduğunda; yardım gerektirecek bir durumun olup olmadığına karar vermek kolay olmayacaktır. İnsanların yardıma gitmemeleri ya da geç kalmalarının önemli bir nedeni, karar vermede yaşanan zorluktur. Taylor, Peplau ve Sears’ın (2007), Shotland ve Huston’dan aktardığına göre(1979), bir olayın yardım gerektirip gerektirmediğine karar verirken beş göstergenin varlığına bakılmaktadır.
• Olayın aniden ve beklenmedik olması.
• Kurbana zarar verecek açık bir tehdit durumunun olması.
• Müdahale edilmediği takdirde kurbanın göreceği zararın daha da artacak olması.
• Kurbanın çaresizliği ve yardıma ihtiyacının belirgin olması.
• Sonuç verecek bir müdahalenin mümkün olması. Doğru cevap C'dir.
• Olayın aniden ve beklenmedik olması.
• Kurbana zarar verecek açık bir tehdit durumunun olması.
• Müdahale edilmediği takdirde kurbanın göreceği zararın daha da artacak olması.
• Kurbanın çaresizliği ve yardıma ihtiyacının belirgin olması.
• Sonuç verecek bir müdahalenin mümkün olması. Doğru cevap C'dir.
Soru 17
- Sorunun algılanması
- Kişisel sorumluluk alma
- Yardım etme biçimine karar verme ve harekete geçme
- Yardımın getiri ve götürüsünün ne olacağını düşünmek
Yukarıda yer verilen yardım etme davranışı basamaklarının sıralanışı hangi seçenekte doğru verilmektedir?
Seçenekler
A
I, II, III, IV
B
I, II, IV, III
C
II, I, IV, III
D
IV, III, II, I
E
II, IV, I, II
Açıklama:
Yardım etme davranışı, yapılacak yardımın özelliğine göre hiç düşünmeden ya da enine boyuna düşünülerek belli aşamalardan geçilerek yapılır. Örneğin koltuğun tepesinde düşmek üzere olan bir çocuğu yakalamak için yerinden fırlayan bir kişinin -doğal olarak- düşünmeye zamanı olmayacaktır. Buna karşılık apartmanın yağmur suyu oluğuna düşmüş kediye yardım söz konusu olduğunda; yapılabilecekleri düşünme, farklı olasılıkları hesaba katmak gerekebilir. Yardım etme kararının verilmesi süreci, aşağıda kısaca açıklanan dört basamakta tamamlanır. Birinci basamak: Özgeci davranışta bulunmak için; öncelikle yardım etmeyi gerektiren bir sorunun algılanması gerekir. Bu algılamanın sonunda, yardımın gerekli olup olmadığı kararı verilir. Yardım gerekir kararından sonraki adım, “kişisel sorumluluk almadır”. Bankada sıranızın gelmesini beklerken, yanınızda oturan bayanın çantasını oturağa koyup bir süre gözden kaybolduğunu düşünün. Bu sırada bir başkası gelsin ve çantayı kenara koyup otursun. Siz o yeni gelene, oranın sahibi olduğunu muhtemelen söylemezdiniz. Ama o bayan sizden yerini tutmanızı isteseydi, büyük olasılıkla o kişiye müdahale ederdiniz. Yapılacak yardımın getiri ve götürüsünün ne olacağını düşünmektir. “Atılan taş ürkütülen kurbağaya değer mi?” Değer olduğuna karar verildiğinde yardım edilecek, değmez diye düşünüldüğünde ise vazgeçecektir. Yardım etme kararı sürecinin son basamağı, “yardımın biçimine karar verme ve harekete geçmedir”. Karşı karşıya olunan duruma nasıl müdahale etmek gerekir. Ne yapılırsa sonuç daha sağlıklı-olumlu olabilir? Bazen yardımın biçimini belirleme konusunda fazla zaman yoktur. Bu aciliyet sıkça, iyilik yapmak isterken son derece olumsuz durumların yaşanmasına
neden olabilmektedir.. Doğru cevap B'dir.
neden olabilmektedir.. Doğru cevap B'dir.
Soru 18
Yardım etme güdülerine ilişkin hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
Bir kişinin tanık olduğu bir durum karşısında hissettiği sarsılma, kaygı ve çaresizlik gibi duygusal tepkiler kötü hissetmedir.
B
Kurban durumundaki kişinin duygu ve düşünceleri üzerinde odaklanıldığında empati gerçekleşir.
C
Kötü hisseden insan kendi rahatsızlığını azaltmak için başkalarına yardım edebilir.
D
Kötü hissetme ile yardım etme davranışı arasında zorunlu bir ilişki vardır.
E
İnsanlar kendilerine benzeyen insanlara empati duyma eğilimindedir.
Açıklama:
İnsanları hiçbir karşılık beklemeden yardım etmeye sevk eden duyguların neler olduğu da araştırma konusu yapılmıştır. Birilerini zor ve çaresizlik içinde görmek, insanda güçlü duygular uyandırır. Bunlardan birisi kendini kötü hissetmedir. Kötü hissetme, başkalarının yaşadığı olumsuzluklara verilen duygusal bir tepkidir. Bir kişinin tanık olduğu bir durum karşısında hissettiği sarsılma, kaygı ve çaresizlik gibi duygusal tepkiler kötü hissetmedir. Buna karşılık empati, bireyin kendisini bir başkasının yerine koyarak onu duygularını anlama ve bunu karşıdakine hissettirmedir. Empati, kurban durumundaki kişinin duygu ve düşünceleri üzerinde odaklanıldığında gerçekleşir. Kötü hissetmede korkma, kaygılanma, isteksizlik gibi duygular yaşanır. Yine kötü hissetme insanı, kendi rahatsızlığını azaltmaya güdüler. Bunu da zor durumdaki insana yardım ederek yaparız. Ancak kötü hissetme ile yardım etme davranışı arasında zorunlu bir ilişki yoktur. Bazı insanlar çevresindeki olumsuzlukları görmezden gelerek, oradan uzaklaşarak da kendisini iyi hissetmesini sağlayabilir. Empatide ise karşıdakini anlamaya çalışmak esastır; duygudaşlık ve şefkate yol açar ve bizi yardım etmeye güdüler. Amacı da başkalarının kendisini iyi hissetmesine yardımcı olmaktır. Dolayısıyla empati özgeci bir davranıştır. Biz kendimize benzer insanlara empati duymaya daha eğilimliyiz. Denetlenemeyen durumlar nedeniyle ya da elinde olmayan nedenlerden ötürü sıkıntı yaşan insanlara daha çok empati duyarız. Empati, bir durumu yaratan nesnel koşullar üzerine odaklanılarak da artırılabilir. Yani kendimizi zor duruma bulunan birisinin yerine koymak, duruma onun gözüyle bakmak empatiyi dolayısıyla yardım etmeyi artırmaktadır. Doğru cevap D'dir.
Soru 19
- Başkalarının olduğu durumda yardım etme davranışı azalabilir
- Yardım etme durumunda başkalarının varlığı sorumluluk dağılmasına neden olabilir
- Yardım etme durumunda başkalarının varlığı başaramama korkusuna yol açabilir
Yardım etme davranışının ortaya çıkma biçimlerine ilişkin olarak yukarıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
I, II ve III
B
I ve II
C
I ve III
D
II ve III
E
Yalnız II
Açıklama:
Araştırmalar, başkalarının olması durumunda yardım etme davranışının azaldığını ortaya koymuştur. Bu durum için getirilen açıklamalardan birisi, yardım gerektiren ortamda başkalarının da olmasının “sorumluluk dağılması” na neden olduğudur. Zor durumdaki bireye çevrede yardım edebilecek başka kimse yoksa; yardım etme sorumluluğu bütünüyle ona ait olacak, dahası yardım yapmazsa suçlanacaktır. Ama birçok insan olaya tanık olmuşsa, o zaman sorumluluk paylaşılacak demektir. İnsanlar yardım gerektiren durumu insanların uzaktan görüyor ya da duyuyor olmaları halinde her biri bir diğerinin yardım için gerekeni (örneğin polise haber vermeyi) yapmış olabileceğini varsayabilir. Araştırmalar bir grupta lider konumunda olanın, kurbana yardım etmeye daha eğilimli olduğunu göstermiştir. Başkalarının varlığı söz konusu olduğunda durumun yardım gerektirecek kadar acil olup olmadığı yorumu da farklılaşabilmektedir. Çevredeki insanların bir duruma tepkisiz kalması ya da görmezden gelmesi, ortada yardım gerektirecek bir durumun olmadığı şeklinde algılanabilir. Tanıkların etkisiyle ilgili üçüncü bir yorum, “değerlendiriliyor olma kaygısı”olabilmektedir. Birileri bizi seyrediyorsa, yanlış yapma ya da başaramama korkusu biz harekete geçmeden alıkoyabilir. Doğru cevap A'dır.
Soru 20
Yardım etme biçimlerini etkileyen faktörler hakkında aşağıdakilerden hangisi uygun bir ifadedir?
Seçenekler
A
Kent büyüdükçe yardım etme davranışı artar
B
Zaman baskısı altında olanlar yardım etmeye daha az eğilimlidir
C
Küçük yerleşim yerlerinde yardım etme davranışı daha azdır
D
Kalabalık bir ortamda kişilerin yardım etme olasılığı daha yüksektir
E
Yardım etme davranışı havanın çok soğuk olduğu günlerde daha azdır
Açıklama:
Araştırmalar, başkalarının olması durumunda yardım etme davranışının azaldığını ortaya koymuştur. Bu durum için getirilen açıklamalardan birisi, yardım gerektiren ortamda başkalarının da olmasının “sorumluluk dağılması” na neden olduğudur. Zor durumdaki bireye çevrede yardım edebilecek başka kimse yoksa; yardım etme sorumluluğu bütünüyle ona ait olacak, dahası yardım yapmazsa suçlanacaktır. Ama birçok insan olaya tanık olmuşsa, o zaman sorumluluk paylaşılacak demektir. İnsanlar yardım gerektiren durumu insanların uzaktan görüyor ya da duyuyor olmaları halinde her biri bir diğerinin yardım için gerekeni (örneğin polise haber vermeyi) yapmış olabileceğini varsayabilir. Yardım yapılması gereken durumla ilgili çevresel koşullar, yardım davranışını etkileyebilmektedir. Sözgelimi arabası arıza yapmış bir kişiye yardım etme olasılığı hava güneşli ya da yağmurlu olduğunda mı daha yüksektir? Karanlık ve ıssız bir sokakta mı yoksa hareketli, aydınlık bir bulvarda mı? Şehirlerarası bir yolda mı yoksa şehir içinde mi? Yukarıdaki soruları sanırım çoğunuz doğru yanıtladınız. Yardım etme davranışı havanın çok sıcak ya da çok soğuk olmadığı günlerde daha yüksek bulunmuştur. İlginçtir; lokantada yemek yiyenler, havaların güzel olduğu günlerde daha çok bahşiş bırakmaktadırlar. Araştırmalarda, zorda kalmış yabancılara yardım söz konusu olduğunda, küçük yerleşim birimlerinde yardım etmenin daha yüksek olduğu bulunmuştur. Yabancıya yardım etme davranışı ile kent büyüklüğü arasındaki ilişki birçok araştırmada benzer sonuçlar vermiştir. Yani kent büyüdükçe yardım etme davranışı azalmaktadır. Zaman baskısının yardım etme davranışı üzerindeki etkisi son derece güçlüdür. İnsanlar geç kalmamak, bir toplantıya, bir randevuya yetişmek gibi zaman baskısı altında olduklarında yardım etme davranışı azalmaktadır. Doğru cevap B'dir.
Soru 21
Herhangi bir ödül beklentisi olmadan, birisine isteyerek yardım etmek olarak açıklanan kavram aşağıdaki seçeneklerden hangisinde verilmiştir?
Seçenekler
A
Tutum
B
Önyargı
C
Karşılıklılık
D
Toplumsal norm
E
Özgeci davranış
Açıklama:
Özgeci davranış: Herhangi bir ödül beklentisi olmadan, birisine isteyerek yardım etmedir.
Soru 22
Boğulmakta olan bir kişiyi kurtarmak için kendi yaşamını tehlikeye atan kişi nasıl bir davranış sergilemiş olur?
Seçenekler
A
Saldırgan davranış
B
Karşılıklı davranış
C
Adaletli davranış
D
Özgeci davranış
E
Düşüncesizce davranış
Açıklama:
Özgeci davranışta,
birey elinden geleni isteyerek yapar. İnsanlara iyilik
yapmış olmanın verdiği doyumdan başka bir
ödül ya da karşılığı yoktur. Buna göre bir davranışın
özgeci olup olmadığının ölçüsü, yardım edenin
niyetidir. Yardımda bulunanın kafasında, şimdi ya
da gelecekte sağlayabileceğini düşündüğü bir yarar
varsa; yapılan iyilik özgeci olamaz. Örnek vermek
gerekirse; özgeci davranış boğulmakta olan ya da
yanan bir evde mahsur kalanları kurtarmak için
yaşamını tehlikeye atma düzeyinde olabilir. Kucağında
bebekle zorlanan bir bayanın elindeki poşetleri
arabasına kadar götürme, yaşlı birisinin koluna
girip caddenin karşısına geçirme ya da birisine yol
tarif etme gibi sıradan olabilir.
birey elinden geleni isteyerek yapar. İnsanlara iyilik
yapmış olmanın verdiği doyumdan başka bir
ödül ya da karşılığı yoktur. Buna göre bir davranışın
özgeci olup olmadığının ölçüsü, yardım edenin
niyetidir. Yardımda bulunanın kafasında, şimdi ya
da gelecekte sağlayabileceğini düşündüğü bir yarar
varsa; yapılan iyilik özgeci olamaz. Örnek vermek
gerekirse; özgeci davranış boğulmakta olan ya da
yanan bir evde mahsur kalanları kurtarmak için
yaşamını tehlikeye atma düzeyinde olabilir. Kucağında
bebekle zorlanan bir bayanın elindeki poşetleri
arabasına kadar götürme, yaşlı birisinin koluna
girip caddenin karşısına geçirme ya da birisine yol
tarif etme gibi sıradan olabilir.
Soru 23
Özgeci davranış hakkında aşağıdakilerden hangisi uygun bir ifade değildir?
Seçenekler
A
Özgeci kelimesi başkası için yapılan anlamını taşımaktadır
B
Salt birisine yarar sağlamak için yapılan davranıştır
C
Birey elinden geleni karşılık beklemeden yerine getirir
D
Hayvanlar özgeci davranış göstermez
E
İyilik yapmış olmanın verdiği doyumdan başka bir ödülü yoktur
Açıklama:
Gruplar halinde yaşayan diğer türlerde özgeci davranışlar göstermektedir. Kuşlar, köpekler, yunuslar ve şempanzelerden; karınca, bal ve eşek arılarına kadar birçok canlı özgeci davranışlarda bulunmaktadırlar.
Soru 24
Aşağıdakilerden hangisi özgeci bir davranış sayılamaz?
Seçenekler
A
Kırmızı ışıkta durmak
B
Bir kadının çocuğuna bakması
C
Zayıf birinin hakkını savunmak
D
Hayır kurumlarına bağış yapmak
E
Suya basmak üzere olan birini uyarmak
Açıklama:
Kırmızı ışıkta durmak toplumsal bir kural olmakla birlikte kendi sağlığını korumak için de aynı zamanda bu kurula uyulmaktadır. Bu sebepten dolayı saf kendi dışında biri veya birileri için yapılmış bir eylem olmamaktadır.
Soru 25
Karar basamakları yaklaşımına göre, bir olayın yardım gerektirip gerektirmediğine karar verirken aşağıdakilerden hangisine bakılmaz?
Seçenekler
A
Kurbana zarar verecek açık bir tehdit durumunun olup olmadığına
B
Sonuç verecek bir müdahalenin mümkün olup olmadığına
C
Kurbanın yardıma ihtiyacının belirgin olup olmadığına
D
Kurbanın etrafında toplanan kişi sayısının fazla olup olmadığına
E
Olayın aniden ve beklenmedik olup olmamasına
Açıklama:
Kurbanın etrafında toplanan kişi sayısının fazla olup olmadığına
Soru 26
Yardım aldığımız bir kişiye karşı borçlu kalmamak için yapılan yardım aşağıdaki kavramlardan hangisiyle ifade edilir?
Seçenekler
A
Toplumsal sorumluluk
B
Toplumsal karşılıklılık
C
Toplumsal adalet
D
Toplumsal baskı
E
Toplumsal eşitlik
Açıklama:
Karşılıklılık: Bu kural, yardım aldığımız insanlara bizim de yardım etmemizi söyler. Aslında gerçek yaşamda böyle de olmaktadır. İnsanların “borçlu kalmamak” için yardım gördüğü insanlara yardım etmek için fırsat kolladıkları araştırmalarla da kanıtlanmıştır.
Soru 27
Aşağıdakilerden hangisi özgeci davranış olarak kabul edilebilir?
Seçenekler
A
Salıncaktan düşen çocuğu hastaneye götürmek
B
İhtiyacı olan birisine borç para vermek
C
Para karşılığı fala baktırmak
D
Avukatla sözleşme imzalamak
E
Tanıdığa sıra beklemeden işini yaptırmak
Açıklama:
Doğru seçenek A şıkkında verilmiştir.
Soru 28
Aşağıdakilerden hangisi bir gruba mensup olanların nasıl düşünmesi ve davranması gerektiğine ilişkin kural ve beklentileri ifade eder?
Seçenekler
A
Toplumsal norm
B
Toplumsal sorumluluk
C
Toplumsal baskı
D
Toplumsal karşılıklılık
E
Toplumsal adalet
Açıklama:
Toplumsal norm bir gruba mensup üyelerin nasıl düşünmesi ve davranması gerektiğine ilişkin kural ve beklentilerdir.
Soru 29
"Birilerini zorluk ve çaresizlik içinde görmek, insanda güçlü duygular uyandırır."
Aşağıdakilerden hangisi yukarıdaki tanımın başlığıdır?
Aşağıdakilerden hangisi yukarıdaki tanımın başlığıdır?
Seçenekler
A
Empati
B
Özgeci davranış
C
Kötü hissetme
D
Duygu durumu
E
Sempati
Açıklama:
Doğru seçenek C şıkkında verilmiştir.
Soru 30
Karşılaştığımız bir dilenci hangi nedenle para isterse yardım etme olasılığı daha yüksek olur?
Seçenekler
A
Elbisem eskidi
B
Sağlık kontrolünden geçeceğim
C
Evimde buzdolabı yok
D
Memleketime dönmek için yol parası
E
Yıllardır hiç tatil yapmadım
Açıklama:
Bir kimseye yardım yapılıp yapılmaması, yardımın niçin istendiğine de bağlıdır. Örneğin büyük kentlerde sıkça karşılaşılan dilenciler genellikle “bir ekmek parası ya da açım”, “hastanede yatan bir yakının tedavisi”, “ilaç parası”, “memleketine dönmek için yol parası” gibi nedenlerle para istemektedirler. Bu gerekçelerle para isteyene yardımda bulunma olasılığı, herhalde “elbisem eskidi”, “sağlık kontrolünden geçeceğim”, “evimde buzdolabım yok”, “yıllardır hiç tatil yapamadım” diyenden kat kat yüksek olacaktır.
Soru 31
“Sorumluluk dağılması” hangi yardım etme biçimlerinde geçmektedir?
Seçenekler
A
Özgeci davranış
B
Sosyal aktivite
C
Çevresel koşullar
D
Zaman baskısı
E
Başkalrının varlığı
Açıklama:
Doğru seçenek E şıkkında verilmiştir.
Soru 32
Aşağıdakilerden hangisi birisine yardım edip etmeme kararını verirken etkili olan durumlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Yapılacak yardımın olumlu sonuç vermesi olasılığının yüksek olması
B
Yardıma ihtiyacı olanın yaşamını tehlikede olması
C
Kurbanın kurtulma olasılığının zayıf olması
D
Yardıma ihtiyacı olanın cinsiyeti
E
Müdahale edilmezse tehlikenin artması olasılığı
Açıklama:
Doğru cevap D şıkkında verilmiştir.
Soru 33
Kendi tutum ve davranışları nedeniyle zarar gören, sıkıntıya düşen insanlara karşı yardımdan kaçınılmasını hangisiyle ile açıklayabiliriz?
Seçenekler
A
Öğrenme yaklaşımı
B
Toplumsal adalet
C
Kültürel yaklaşım
D
Evrimsel yaklaşım
E
Yükleme kuramı
Açıklama:
Sosyal algı ünitesinde açıklanan ve insanların hem kendilerinin, hem de başkalarının davranışlarını açıklayan yükleme kuramı da özgeci davranışı açıklamada kullanılabilir. Bu kurama göre insanın başına gelenler onun denetimi dışındaysa, ona yardım etme olasılığı artmaktadır. Birey kendi ihmali, tembelliği vb. nedenlerle mağdur duruma düşmüşse, ona kızgınlık duyulmakta, yardımda isteksiz davranılmaktadır.
Soru 34
Empati için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Kaygıya neden olur
B
Özgeci bir davranıştır
C
İnsanda çaresizlik duygusu yaratır
D
Sarsılma etkisi yapar
E
Korkuya neden olabilir
Açıklama:
Doğru seçenek B şıkkında verilmiştir.
Soru 35
I. Sorunun algılanması
II. Yardım çağırmak
III. Getirisi ve götürüsünün ne olacağını düşünmek
IV. Yardımın biçimine karar verme ve harekete geçmek
Yukarıdakilerden hangileri özgeci davranış karar basamaklarındandır?
II. Yardım çağırmak
III. Getirisi ve götürüsünün ne olacağını düşünmek
IV. Yardımın biçimine karar verme ve harekete geçmek
Yukarıdakilerden hangileri özgeci davranış karar basamaklarındandır?
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve III
C
I, III ve IV
D
II ve IV
E
II, III ve IV
Açıklama:
Özgeci davranış karar basamakları dörde ayrılır bunlar: Sorunun algılanması, kişisel sorumluluk alma, getiri ve götürüsün ne olacağını düşünmek ve yardımın karar verme ve harekete geçmedir. Yardım çağırma bu aşamalar arasında bulunmamaktadır.
Soru 36
Aşağıdakilerden hangisi özgeci davranış kuramları arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Evrimsel yaklaşım
B
Kültürel yaklaşım
C
Toplumsal sorumluluk
D
Öğrenme yaklaşımı
E
Duygu durumu
Açıklama:
Doğru cevap E şıkkında verilmiştir. Duygu durumu insanlardaki özgeci
davranış farklılıkları arasında yer alır.
davranış farklılıkları arasında yer alır.
Soru 37
Aşağıdakilerden hangisi özgeci davranış kararı vermenin basamakları arasındadır?
Seçenekler
A
Evrimsel yaklaşım
B
Toplumdal adalet
C
Sorunun algılanması
D
Toplumsal sorumluluk
E
Öğrenme yaklaşımı
Açıklama:
Doğru seçenek C şıkkında verilmiştir. Öteki verilen seçenekler özgeci davranış kuramları arasında yer almaktadır.
Soru 38
Taylor, Peplau ve Sears’ın, Shotland ve Huston’dan aktardığına göre, bir olayın
yardım gerektirip gerektirmediğine karar verirken beş göstergenin varlığına bakılmaktadır. Aşağıdakiler hangisi bu göstergelerden birisi değildir?
yardım gerektirip gerektirmediğine karar verirken beş göstergenin varlığına bakılmaktadır. Aşağıdakiler hangisi bu göstergelerden birisi değildir?
Seçenekler
A
Olayın aniden ve beklenmedik olması.
B
Kurbana zarar verecek açık bir tehdit durumunun olması.
C
Başkasının yardım edebilecek olması.
D
Müdahale edilmediği takdirde kurbanın göreceği zararın daha da artacak olması.
E
Sonuç verecek bir müdahalenin mümkün olması.
Açıklama:
Bu beş gösterge;
•Olayın aniden ve beklenmedik olması.
• Kurbana zarar verecek açık bir tehdit durumunun olması.
• Müdahale edilmediği takdirde kurbanın
göreceği zararın daha da artacak olması.
• Kurbanın çaresizliği ve yardıma ihtiyacının
belirgin olması.
• Sonuç verecek bir müdahalenin mümkün
olması.
•Olayın aniden ve beklenmedik olması.
• Kurbana zarar verecek açık bir tehdit durumunun olması.
• Müdahale edilmediği takdirde kurbanın
göreceği zararın daha da artacak olması.
• Kurbanın çaresizliği ve yardıma ihtiyacının
belirgin olması.
• Sonuç verecek bir müdahalenin mümkün
olması.
Soru 39
Aşağıdaki duygu durumlarının hangisi özgeci davranma olasılığını artırır?
Seçenekler
A
Mutluluk
B
Öfke
C
Kızgınlık
D
Sinirlilik
E
Korku
Açıklama:
Doğru seçenek A şıkkında verilmiştir.
Soru 40
Aşağıdaki kavramlardan hangisi özgeci davranışı öğrenmeyle açıklayan görüşe uygun değildir?
Seçenekler
A
Ödül
B
Ceza
C
Pekiştirme
D
Koşullu öğrenme
E
Kalıtım
Açıklama:
Doğru seçenek E şıkkında verilmiştir.
Soru 41
Aşağıdakilerden hangisi evrimsel yaklaşımın özgeci davranışa ilişkin bilgilerdendir?
I. Bir kuşaktan diğerine aktarılan genetik özelliktir.
II. Doğuştan getirilir.
III. Özgeci davranış öğrenme ile gerçekleşir.
IV. Özgeci davranış sahibi canlılar genlerini paylaştığı soyuna yardımcı olmaktadır.
V. Özgeci davranışın temelinde toplumsal değerler vardır.
I. Bir kuşaktan diğerine aktarılan genetik özelliktir.
II. Doğuştan getirilir.
III. Özgeci davranış öğrenme ile gerçekleşir.
IV. Özgeci davranış sahibi canlılar genlerini paylaştığı soyuna yardımcı olmaktadır.
V. Özgeci davranışın temelinde toplumsal değerler vardır.
Seçenekler
A
I, II, IV
B
I,II, III
C
II, III, IV
D
I, IV, V
E
III, IV, V
Açıklama:
Hayvanlar ve insanda görülen bu yardım etme, gerektiğinde -başkalarının hayatta kalması içinkendini tehlikeye atma davranışı; evrimsel psikolojiyle ilgilenenler tarafından, bir kuşaktan diğerine aktarılan genetik bir özellik olduğunu ileri sürmüşlerdir. Özgeci davranış sahibi canlılar genlerini paylaştığı soyuna yardımcı olmakta, kendi genlerinin kalıtımla aktarılmasını sağlamaktadır. Bu bakışa göre özgecilik DNA’nın kalıtımla aktarılması şeklindeki bencil biyolojik amaca hizmet etmektedir.
Soru 42
"Bir gruba mensup üyelerin nasıl düşünmesi ve davranması gerektiğine ilişkin kural ve beklentiler" olarak açıklanan kavram aşağıdaki seçeneklerden hangisinde verilmiştir?
Seçenekler
A
Önyargı
B
Kalıpyargı
C
Özgeci davranış
D
Toplumsal norm
E
Toplumsal sorumluluk
Açıklama:
Toplumsal norm: Bir gruba mensup üyelerin nasıl düşünmesi ve davranması gerektiğine ilişkin kural ve beklentilerdir.
Soru 43
Özgeci davranışın temelinde daha çok toplumsal değerlerin olduğunu ileri süren yaklaşım aşağıdaki seçeneklerin hangisinde verimiştir?
Seçenekler
A
Evrimsel Yaklaşım
B
Kültürel Yaklaşım
C
Sosyal Yargı Yaklaşımı
D
Öğrenme Yaklaşımı
E
Yükleme Yaklaşımı
Açıklama:
Kültürel Yaklaşım: Özgeci davranışı doğuştan getirilen genlerle açıklayanlara karşı çıkanlar; özgeci davranışın temelinde daha çok toplumsal değerlerin olduğunu ileri sürmektedirler. Bu görüş; evrimsel yaklaşımın, sadece anne babaların çocuklarını bakıp büyütmesiyle sınırlı bir yardım etme davranışını açıklayabileceğini kabul etmektedir. Ancak evrimsel yaklaşım, hiç tanımadığımız birinin ihtiyacı olduğunda ona yaptığımız yardımı açıklayamamaktadır.
Soru 44
Özgeci davranış kararı vermek kaç basamaktan oluşmaktadır?
Seçenekler
A
Üç
B
Dört
C
Beş
D
Altı
E
Yedi
Açıklama:
Yardım etme kararının verilmesi süreci, aşağıda kısaca açıklanan dört basamakta
tamamlanır.
tamamlanır.
Soru 45
"İnsanın başına gelenler onun denetimi dışındaysa, ona yardım etme olasılığı artmaktadır" görüşünü savunan yaklaşım aşağıdaki seçeneklerden hangisinde verilmiştir?
Seçenekler
A
Evrimsel Yaklaşım
B
Sosyal Yargı Kuramı
C
Yükleme Kuramı
D
Öğrenme Yaklaşımı
E
Kültürel Yaklaşım
Açıklama:
İnsanların hem kendilerinin, hem de başkalarının davranışlarını açıklayan yükleme kuramı da özgeci davranışı açıklamada kullanılabilir. Bu kurama göre insanın başına gelenler onun denetimi dışındaysa, ona yardım etme olasılığı artmaktadır. Birey kendi ihmali, tembelliği vb. nedenlerle mağdur duruma düşmüşse, ona kızgınlık duyulmakta, yardımda isteksiz davranılmaktadır. “Kendi düşen ağlamaz” özdeyişi bu tutumu özetlemektedir.
Soru 46
Yapılacak yardımın getiri ve götürüsünün ne olacağının düşünüldüğü karar aşaması kaçıncı basamaktır?
Seçenekler
A
Birinci basamak
B
İkinci basamak
C
Üçüncü basamak
D
Dördüncü basamak
E
Beşinci basamak
Açıklama:
Üçüncü basamak: Yapılacak yardımın getiri ve
götürüsünün ne olacağını düşünmektir. “Atılan
taş ürkütülen kurbağaya değer mi?” Değer olduğuna
karar verildiğinde yardım edilecek, değmez diye
düşünüldüğünde ise vazgeçecektir. Bazı durumlarda
yardım etmenin hemen hiçbir bedeli yoktur.
Ama kimi durumlarda fazlaca enerji ve zaman
gerektirebilir. Götürünün yani ödenecek bedelin
miktarı arttıkça yardım olasılığı düşmektedir. Buna
karşılık yapılacak yardımın getirisi fazla olduğunda,
yardımcı olma olasılığı da artmaktadır.
götürüsünün ne olacağını düşünmektir. “Atılan
taş ürkütülen kurbağaya değer mi?” Değer olduğuna
karar verildiğinde yardım edilecek, değmez diye
düşünüldüğünde ise vazgeçecektir. Bazı durumlarda
yardım etmenin hemen hiçbir bedeli yoktur.
Ama kimi durumlarda fazlaca enerji ve zaman
gerektirebilir. Götürünün yani ödenecek bedelin
miktarı arttıkça yardım olasılığı düşmektedir. Buna
karşılık yapılacak yardımın getirisi fazla olduğunda,
yardımcı olma olasılığı da artmaktadır.
Soru 47
Aşağıdaki yardım etme biçimlerine ilişkin verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Çevrede başkalarının olması yardım etme davranışın arttırmaktadır.
B
Grup içerisinde lider konumunda olanın, kurbana yardım etmeye daha eğilimli olduğu saptanmıştır.
C
Çevredeki insanların bir duruma tepkisiz kalması yardım gerektirecek bir durumun olmadığı şeklinde algılanabilir.
D
Yardım yapılması gereken durumla ilgili çevresel koşullar, yardım davranışını etkileyebilmektedir.
E
Zaman baskısının yardım etme davranışı üzerindeki etkisi oldukça güçlüdür.
Açıklama:
Yardım gerektiren bir durumda; çevrede başkalarının olması yardım etme davranışın azaltmaktadır. Grup içerisinde lider konumunda olanın, kurbana yardım etmeye daha eğilimli olduğu saptanmıştır. Çevredeki insanların bir duruma tepkisiz kalması yardım gerektirecek bir durumun olmadığı şeklinde algılanabilir. Yardım yapılması gereken durumla ilgili çevresel koşullar, yardım davranışını etkileyebilmektedir. Ayrıca zaman baskısının yardım etme davranışı üzerindeki etkisi oldukça güçlüdür. İnsanlar geç kalmamak, bir yerlere yetişmek gibi zaman baskısı altında olduklarında yardım etme davranışı azalmaktadır.
Soru 48
Aşağıdakilerden hangisi özgeci davranışın toplumsal sorumluluk normuyla ilgili olmayan bir örnektir?
Seçenekler
A
Ebeveynler, çocuklarının fiziksel sağlıklı bir şekilde yetişmelerinden sorumlu olmaları.
B
Öğretmenlerin, öğrencilerinin öğrenmesi ve istendik davranışlar geliştirmesine
yardımcı olmaları.
yardımcı olmaları.
C
Yapılan bir iyiliğin karlığının verilmesi
D
Sporcularına, sporcuların birbirlerine yardım etmesi
E
Hemen her dinde insanların ihtiyacı olanlara yardımcı olmaları emredilmesi.
Açıklama:
Toplumsal sorumluluk: Bu kural, yaşamak için bize muhtaç olanlara yardım etmemizi söyler. Bununla ilgili pek çok örnek verilebilir. Sözgelimi ebeveynler, çocuklarının fiziksel ve ruhsal bakımdan sağlıklı bir şekilde yetişmelerinden sorumludurlar. Yine öğretmenlerin, öğrencilerinin öğrenmesi ve istendik davranışlar geliştirmesine yardımcı olmaları beklenir. Aynı şekilde çalıştırıcıların
sporcularına, sporcuların birbirlerine yardım etmesi beklenir. Hemen her dinde insanların ihtiyacı olanlara yardımcı olmaları emredilmektedir. Pek çok yasa ve yönetmelik, toplumsal sorumluluk maddeleri içermektedir.
sporcularına, sporcuların birbirlerine yardım etmesi beklenir. Hemen her dinde insanların ihtiyacı olanlara yardımcı olmaları emredilmektedir. Pek çok yasa ve yönetmelik, toplumsal sorumluluk maddeleri içermektedir.
Soru 49
Aşağıdaki durumlardan hangisi birine yardım etme ihtimalimizi artıran durumlardandır?
Seçenekler
A
Yardıma muhtaç olan ile yalnız kaldığınızda
B
Toplantıya yetişmeye çalışırken
C
Yağmurlu ve soğuk bir koşuldayken
D
Kalabalık bir ortamdayken
E
Başkaları tarafından izlenirken
Açıklama:
Zor durumdaki bireye çevrede yardım edebilecek başka kimse yoksa; yardım etme sorumluluğu bütünüyle ona ait olacak, dahası yardım yapmazsa suçlanacaktır.
Soru 50
Yerde yaralı yatan birisinin etrafında bir kalabalık gördüğümüzde yardım etme davranışının azalması aşağıdakilerden hangisiyle açıklanır?
Seçenekler
A
Zaman baskısı
B
Kişilik
C
Sorumluluk dağılması
D
Teknik bilgi eksikliği
E
Hava durumu
Açıklama:
Araştırmalar, başkalarının olması durumunda yardım etme davranışının azaldığını ortaya koymuştur. Bu durum için getirilen açıklamalardan birisi, yardım gerektiren ortamda başkalarının da olmasının “sorumluluk dağılması” na neden olduğudur.
Soru 51
Özgecilik (altruism) kelimesi ne anlama gelmektedir?
Seçenekler
A
Başkası için
B
Benim için
C
Senin için
D
Herkes için
E
İnsanlık için
Açıklama:
Özgecilik (altruism) kelimesi, “başkası için”
anlamına gelen Latince kökenli bir kavramdır.
anlamına gelen Latince kökenli bir kavramdır.
Soru 52
Evrimsel yaklaşımdan yola çıkarak aşağıdaki hangi kestirimde bulunulamaz?
Seçenekler
A
Hayvanlar genetik olarak öncelikle kendilerine en yakın olanlara yardım etmelidirler.
B
Kendi aile üyelerine yardımcı olma eğilimi, akrabalar ya da yabancılardan daha düşük olmalıdır.
C
Dişilerin yaşamları boyunca genlerini aktaracağı yavru sayısı doğurduklarıyla sınırlıdır. O nedenle dişi doğurduğu yavrusunun hayatta kalması için onlara yardım etmek durumundadır.
D
Anneler yavrularına, genellikle babalardan daha çok yardımcı olmalıdırlar.
E
Ebeveynler sağlıklı yavrularına, yaşama şansı düşük olanlardan daha özgeci davranmalıdırlar.
Açıklama:
Evrimsel yaklaşımdan yola çıkarak şu kestirimlerde bulunulabilir.
• Hayvanlar genetik olarak öncelikle kendilerine en yakın olanlara yardım etmelidirler. Sözgelimi kendi aile üyelerine yardımcı
olma eğilimi, akrabalar ya da yabancılardan
daha yüksek olmalıdır.
• Ebeveynler sağlıklı yavrularına, yaşama şansı düşük olanlardan daha özgeci davranmalıdırlar.
• Anneler yavrularına, genellikle babalardan daha çok yardımcı olmalıdırlar. Çünkü dişilerle kıyaslandığında, erkekler daha
çok yavrunun babası olabilme gizilgücüne
sahiptirler. Erkeğin pek çok dişiyi dölleyebilme gücüne karşılık; dişilerin yaşamları
boyunca genlerini aktaracağı yavru sayısı
doğurduklarıyla sınırlıdır. O nedenle dişi
doğurduğu yavrusunun hayatta kalması
için onlara yardım etmek durumundadır.
• Hayvanlar genetik olarak öncelikle kendilerine en yakın olanlara yardım etmelidirler. Sözgelimi kendi aile üyelerine yardımcı
olma eğilimi, akrabalar ya da yabancılardan
daha yüksek olmalıdır.
• Ebeveynler sağlıklı yavrularına, yaşama şansı düşük olanlardan daha özgeci davranmalıdırlar.
• Anneler yavrularına, genellikle babalardan daha çok yardımcı olmalıdırlar. Çünkü dişilerle kıyaslandığında, erkekler daha
çok yavrunun babası olabilme gizilgücüne
sahiptirler. Erkeğin pek çok dişiyi dölleyebilme gücüne karşılık; dişilerin yaşamları
boyunca genlerini aktaracağı yavru sayısı
doğurduklarıyla sınırlıdır. O nedenle dişi
doğurduğu yavrusunun hayatta kalması
için onlara yardım etmek durumundadır.
Soru 53
Aşağıdakilerden hangisi özgeci davranışın tanımıdır?
Seçenekler
A
Karşılıklı çıkarlar doğrultusunda ortaklaşa hareket etmedir.
B
Ödül beklentisiyle ihtiyaç duyanlara yardım etmedir.
C
Herhangi bir ödül beklentisi olmadan, birisine isteyerek yardım etmedir.
D
Ödül beklentisi olmadığı sürece kimseye yardım etmemedir.
E
Belirlenmiş bir ödül sonrası birisine yardım etmedir.
Açıklama:
Özgeci davranış
Herhangi bir ödül beklentisi olmadan, birisine isteyerek yardım etmedir.
Herhangi bir ödül beklentisi olmadan, birisine isteyerek yardım etmedir.
Soru 54
Aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Gruplar halinde yaşayan diğer türlerde özgeci davranışlar göstermektedir.
B
Diğer türlerde de ebeveyn bakımı, karşılıklı savunma, yardıma koşma, birlikte avlanma ve yiyecek toplama gibi konularda özgeci davranışlar gözlenmektedir.
C
İnsanlar bildik-tanıdık kişilere yardım etme konusunda daha isteklidir.
D
Özgeci davranış sadece insanlarda görülen bir davranış türüdür.
E
Kuş, yunus, köpek gibi hayvanlarda özgeci davranışlar gözlemlenmektedir.
Açıklama:
Gruplar halinde yaşayan diğer türlerde özgeci davranışlar göstermektedir. Kuşlar, köpekler,
yunuslar ve şempanzelerden; karınca, bal ve eşek
arılarına kadar birçok canlı özgeci davranışlarda
bulunmaktadırlar. Bu davranışlar ebeveyn bakımı,
karşılıklı savunma, yardıma koşma, birlikte avlanma ve yiyecek toplama gibi konularda olmaktadır.
Doğal yaşamı gösteren belgesel yapımlarda özgeci
davranışın pek çok ilginç örneğini görmek mümkündür.
Çeşitli araştırmalar insanların ihtiyacı olan yabancılara yardım etmede istekli olduklarını göstermiştir. Ancak biz, bildik-tanıdık insanlara yardım
etme konusunda daha istekliyizdir.
yunuslar ve şempanzelerden; karınca, bal ve eşek
arılarına kadar birçok canlı özgeci davranışlarda
bulunmaktadırlar. Bu davranışlar ebeveyn bakımı,
karşılıklı savunma, yardıma koşma, birlikte avlanma ve yiyecek toplama gibi konularda olmaktadır.
Doğal yaşamı gösteren belgesel yapımlarda özgeci
davranışın pek çok ilginç örneğini görmek mümkündür.
Çeşitli araştırmalar insanların ihtiyacı olan yabancılara yardım etmede istekli olduklarını göstermiştir. Ancak biz, bildik-tanıdık insanlara yardım
etme konusunda daha istekliyizdir.
Soru 55
Aşağıdakilerden hangisi Taylor, Peplau ve Sears’ın (2007), Shotland ve Huston’dan aktardığına göre(1979), bir olayın yardım gerektirip gerektirmediğine karar verirken varlığına bakılan beş göstergeden biri değildir?
Seçenekler
A
Olayın aniden ve beklenmedik olması.
B
Kurbana zarar verecek açık bir tehdit durumunun olması.
C
Müdahale edilmediği takdirde kurbanın göreceği zararın daha da artacak olması.
D
Kurbanın çaresizliği ve yardıma ihtiyacının belirgin olması.
E
Olayın gündüz vakti olması.
Açıklama:
Taylor, Peplau ve Sears’ın (2007), Shotland
ve Huston’dan aktardığına göre(1979), bir olayın
yardım gerektirip gerektirmediğine karar verirken
beş göstergenin varlığına bakılmaktadır.
• Olayın aniden ve beklenmedik olması.
• Kurbana zarar verecek açık bir tehdit durumunun olması.
• Müdahale edilmediği takdirde kurbanın
göreceği zararın daha da artacak olması.
• Kurbanın çaresizliği ve yardıma ihtiyacının
belirgin olması.
• Sonuç verecek bir müdahalenin mümkün
olması.
ve Huston’dan aktardığına göre(1979), bir olayın
yardım gerektirip gerektirmediğine karar verirken
beş göstergenin varlığına bakılmaktadır.
• Olayın aniden ve beklenmedik olması.
• Kurbana zarar verecek açık bir tehdit durumunun olması.
• Müdahale edilmediği takdirde kurbanın
göreceği zararın daha da artacak olması.
• Kurbanın çaresizliği ve yardıma ihtiyacının
belirgin olması.
• Sonuç verecek bir müdahalenin mümkün
olması.
Soru 56
Aşağıdakilerden hangisi yardım etme kararının verilmesi sürecindeki basamaklardan biri değildir?
Seçenekler
A
Öğrenme
B
Sorunun algılanması
C
Kişisel sorumluluk alma
D
Getiri ve götürüsünün ne olacağını düşünme
E
Yardım biçimine karar verme ve harekete geçme
Açıklama:
Yardım etme kararının verilmesi süreci, aşağıda kısaca açıklanan dört basamakta
tamamlanır:
Birinci basamak: Özgeci davranışta bulunmak
için; öncelikle yardım etmeyi gerektiren bir sorunun algılanması gerekir.
İkinci basamak: Yardım gerekir kararından
sonraki adım, “kişisel sorumluluk almadır”.
Üçüncü basamak: Yapılacak yardımın getiri ve
götürüsünün ne olacağını düşünmektir. “Atılan
taş ürkütülen kurbağaya değer mi?”
Dördüncü basamak: Yardım etme kararı sürecinin son basamağı, “yardımın biçimine karar
verme ve harekete geçmedir”.
tamamlanır:
Birinci basamak: Özgeci davranışta bulunmak
için; öncelikle yardım etmeyi gerektiren bir sorunun algılanması gerekir.
İkinci basamak: Yardım gerekir kararından
sonraki adım, “kişisel sorumluluk almadır”.
Üçüncü basamak: Yapılacak yardımın getiri ve
götürüsünün ne olacağını düşünmektir. “Atılan
taş ürkütülen kurbağaya değer mi?”
Dördüncü basamak: Yardım etme kararı sürecinin son basamağı, “yardımın biçimine karar
verme ve harekete geçmedir”.
Soru 57
Başkalarının olması durumunda yardım etme davranışı nasıl etkilenir?
Seçenekler
A
Değişim göstermez
B
Azalır
C
Artar
D
Diğer insanları da teşvik eder
E
Pekişir
Açıklama:
Araştırmalar, başkalarının olması durumunda yardım etme davranışının azaldığını ortaya koymuştur. Bu durum için getirilen açıklamalardan
birisi, yardım gerektiren ortamda başkalarının da olmasının “sorumluluk dağılması” na neden olduğudur.
birisi, yardım gerektiren ortamda başkalarının da olmasının “sorumluluk dağılması” na neden olduğudur.
Soru 58
Zaman baskısının yardım etme davranışı üzerindeki etkisi nasıldır?
Seçenekler
A
Etkilemez
B
Yardım etme artar
C
Yardım etme azalır
D
Hızlı karar vermeyi sağlayarak arttırır.
E
Baskıdan dolayı yardım etme zorunluluğu hissedilir.
Açıklama:
Zaman baskısının yardım etme davranışı üzerindeki etkisi son derece güçlüdür. İnsanlar geç kalmamak, bir toplantıya, bir randevuya yetişmek gibi
zaman baskısı altında olduklarında yardım etme
davranışı azalmaktadır.
zaman baskısı altında olduklarında yardım etme
davranışı azalmaktadır.
Soru 59
Araştırmalara göre aşağıdaki durumların hangisinde özgeci davranma durumunun arttığı gözlemlenmiştir?
Seçenekler
A
Hüzün
B
Korku
C
Sinirlilik
D
Sevinç
E
Şaşkınlık
Açıklama:
Olumlu duygu durumu ile yardım etme arasındaki ilişkinin varlığı araştırmalarla kesin olarak
kanıtlanmıştır. Ancak bunun temelinde yatanın
ne olduğuna ilişkin çalışmalar devam etmektedir
(Taylor, Peplau ve Sears, 2007). Bu konuda ileri
sürülen iddialar vardır.
kanıtlanmıştır. Ancak bunun temelinde yatanın
ne olduğuna ilişkin çalışmalar devam etmektedir
(Taylor, Peplau ve Sears, 2007). Bu konuda ileri
sürülen iddialar vardır.
Soru 60
Freedman ve ark. 1993, Gormley 1996'ya göre aşağıdakilerden hangisi bir kişinin yardım etmesini sağlamanın yollarından biridir?
Seçenekler
A
Kötü davranmak
B
Uyarmak
C
Cezalandırmak
D
Kınamak
E
Ona yardım etmek
Açıklama:
Buna göre, bir kişinin yardım etmesini sağlamanın
bir yolunun, o kişiye yardım etmek olduğu, yani
bir iyiliğe iyilik ile karşılık verme isteğinin oldukça güçlü ve evrensel bir eğilim olduğu söylenebilir
(Freedman ve ark. 1993, Gormley 1996).
bir yolunun, o kişiye yardım etmek olduğu, yani
bir iyiliğe iyilik ile karşılık verme isteğinin oldukça güçlü ve evrensel bir eğilim olduğu söylenebilir
(Freedman ve ark. 1993, Gormley 1996).
Soru 61
Hangisi Özgeci Davranışın özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Birey elinden geleni isteyerek yapar
B
İnsanlara iyilik yapmış olmanın verdiği doyumdan başka bir ödül ya da karşılığı yoktur
C
Birisine yarar sağlama ya da onu zarardan kötülükten koruma dışında herhangi beklentisi yoktur
D
Yardımda bulunanın kafasında, gelecekte sağlayabileceğini düşündüğü bir yarar vardır
E
Gruplar halinde yaşayan diğer türlerde de görülmektedir
Açıklama:
Yardımda bulunanın kafasında, şimdi ya da gelecekte sağlayabileceğini düşündüğü bir yarar varsa; yapılan iyilik özgeci olamaz.
Soru 62
Tavşanların yırtıcı hayvan tehlikesi algıladıklarında, arka ayaklarını kullanarak çıkardıkları seslerle diğerlerini uyarmaya çalışmaları hangi özgeci davranış kuramına örnek olarak gösterilebilir?
Seçenekler
A
Evrimsel Yaklaşım
B
Kültürel Yaklaşım
C
Öğrenme Yaklaşımı
D
Yükleme Kuramı
E
Toplumsal Yaklaşım
Açıklama:
Evrimsel Yaklaşım
Hayvanlar arasında var olan özgeci davranışlar bilim insanlarının da dikkatini çekmiştir. Sözgelimi tavşanlar yırtıcı hayvan tehlikesi algıladıklarında, arka ayaklarını kullanarak çıkardıkları seslerle diğerlerini uyarmaya çalışmaktadırlar.
Hayvanlar arasında var olan özgeci davranışlar bilim insanlarının da dikkatini çekmiştir. Sözgelimi tavşanlar yırtıcı hayvan tehlikesi algıladıklarında, arka ayaklarını kullanarak çıkardıkları seslerle diğerlerini uyarmaya çalışmaktadırlar.
Soru 63
Özgeci davranışın temelinde daha çok toplumsal değerlerin olduğunu ileri süren yaklaşım hangisidir?
Seçenekler
A
Evrimsel Yaklaşım
B
Kültürel Yaklaşım
C
Öğrenme Yaklaşımı
D
Yükleme Kuramı
E
Genetik Yaklaşım
Açıklama:
Kültürel Yaklaşım
Özgeci davranışı doğuştan getirilen genlerle açıklayanlara karşı çıkanlar; özgeci davranışın temelinde daha çok toplumsal değerlerin olduğunu ileri sürmektedirler
Özgeci davranışı doğuştan getirilen genlerle açıklayanlara karşı çıkanlar; özgeci davranışın temelinde daha çok toplumsal değerlerin olduğunu ileri sürmektedirler
Soru 64
"Bir kişinin size yardım etmesini sağlamanın bir yolu, o kişiye yardım etmektir" ifadesi aşağıdaki toplumsal normlardan hangisi/hangileri ile ilgilidir?
I - Toplumsal sorumluluk
II - Karşılıklılık
III - Toplumsal Adalet
I - Toplumsal sorumluluk
II - Karşılıklılık
III - Toplumsal Adalet
Seçenekler
A
I
B
II
C
III
D
I ve II
E
II ve III
Açıklama:
Karşılıklılık: Bu kural, yardım aldığımız insanlara bizim de yardım etmemizi söyler. Aslında gerçek yaşamda böyle de olmaktadır. İnsanların “borçlu kalmamak” için yardım gördüğü insanlara yardım etmek için fırsat kolladıkları araştırmalarla da kanıtlanmıştır. Bu olgu aşağıda açıklandığı gibi toplumsal adalet duygusuyla da ilgilidir.
Toplumsal adalet: Özgeci ve olumlu sosyal davranışı etkileyen bir diğer etken adalet ve toplumsal eşitlik duygusudur. Bu ilkeye göre, bir işe yaptıkları katkı eşit olan insanların aldıkları ödüler de eşit olmalıdır. Eşitlik duygusu, bir başkasına iyilik yapma sonucunda da görülebilir. Bir iş yapılırken birisinin bize yardım etmesi durumunda, daha sonra onun yardım gereksinimi olduğunda, bizim ona yardım etme eğilimimiz yüksek olacaktır. Bu durum şu şekilde açıklanabilir; birisi size iyilik yaptığında, aranızdaki eşitlik dengesi bozulmuş olur. Eşitliğin yeniden sağlanması için, yardım edenin bir gereksinimi olduğunda, siz de ona yardım etme gereği hissedebilirsiniz. Yapılacak yardım zor olsa bile kolay kolay o kişiye ‘“hayır” denilemeyecektir. Buna göre, bir kişinin yardım etmesini sağlamanın bir yolunun, o kişiye yardım etmek olduğu, yani bir iyiliğe iyilik ile karşılık verme isteğinin oldukça güçlü ve evrensel bir eğilim olduğu söylenebilir (Freedman ve ark. 1993, Gormley 1996).
Toplumsal adalet: Özgeci ve olumlu sosyal davranışı etkileyen bir diğer etken adalet ve toplumsal eşitlik duygusudur. Bu ilkeye göre, bir işe yaptıkları katkı eşit olan insanların aldıkları ödüler de eşit olmalıdır. Eşitlik duygusu, bir başkasına iyilik yapma sonucunda da görülebilir. Bir iş yapılırken birisinin bize yardım etmesi durumunda, daha sonra onun yardım gereksinimi olduğunda, bizim ona yardım etme eğilimimiz yüksek olacaktır. Bu durum şu şekilde açıklanabilir; birisi size iyilik yaptığında, aranızdaki eşitlik dengesi bozulmuş olur. Eşitliğin yeniden sağlanması için, yardım edenin bir gereksinimi olduğunda, siz de ona yardım etme gereği hissedebilirsiniz. Yapılacak yardım zor olsa bile kolay kolay o kişiye ‘“hayır” denilemeyecektir. Buna göre, bir kişinin yardım etmesini sağlamanın bir yolunun, o kişiye yardım etmek olduğu, yani bir iyiliğe iyilik ile karşılık verme isteğinin oldukça güçlü ve evrensel bir eğilim olduğu söylenebilir (Freedman ve ark. 1993, Gormley 1996).
Soru 65
İnsanların hayır kurumlarına bağış yapmalarının altında yatan duygu hangi toplumsal norm ile açıklanabilir?
Seçenekler
A
Toplumsal sorumluluk
B
Karşılıklılık
C
Toplumsal adalet
D
Toplumsal ahlak
E
Dayanışma
Açıklama:
İnsanların hayır kurumlarına bağış yapmalarının altında yatan da bir tür hakkaniyet-toplumsal adalet duygusudur.
Soru 66
Yardım etme davranışının ödüllendirmelerle pekiştirilerek edinildiğini savunan yaklaşım hangisidir?
Seçenekler
A
Kültürel Yaklaşım
B
Öğrenme Yaklaşımı
C
Evrimsel Yaklaşım
D
Yükleme Kuramı
E
Etik Yaklaşım
Açıklama:
Öğrenme Yaklaşımı
....İşte yardım etme davranışı da bu şekilde ödüllendirmelerle pekiştirilerek edinilir.
....İşte yardım etme davranışı da bu şekilde ödüllendirmelerle pekiştirilerek edinilir.
Soru 67
Hastalık nedeniyle yere düşen birisine, sarhoş olduğu için düşene olduğundan daha çok yardım edilmesi aşağıdakilerden hangisi ile açıklanabilir?
Seçenekler
A
Kültürel Yaklaşım
B
Öğrenme Yaklaşımı
C
Evrimsel Yaklaşım
D
Yükleme Kuramı
E
Toplumsal Adalet
Açıklama:
Yükleme Kuramı ve Özgeci Davranış
...... Yine hastalık nedeniyle yere düşen birisine, sarhoş olduğu için düşene olduğundan daha çok yardım ettikleri saptanmıştır
...... Yine hastalık nedeniyle yere düşen birisine, sarhoş olduğu için düşene olduğundan daha çok yardım ettikleri saptanmıştır
Soru 68
Birisine yarar sağlama ya da onu zarardan, kötülükten koruma dışında herhangi beklentisi olmayan yardım davranışına verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Davranışçılık
B
Özgecilik
C
Özdeşleşme
D
Bilinçlilik
E
Faydacılık
Açıklama:
Özgecilik (altruism) kelimesi, “başkası için” anlamına gelen Latince kökenli bir kavramdır. Özgecilik, birisine yarar sağlama ya da onu zarardan, kötülükten koruma dışında herhangi beklentisi olmayan yardım davranışıdır. Özgeci davranışta, birey elinden geleni isteyerek yapar. İnsanlara iyilik yapmış olmanın verdiği doyumdan başka bir ödül ya da karşılığı yoktur. Doğru cevap B'dir.
Soru 69
Özgeci davranışın temelinde daha çok toplumsal değerlerin olduğunu ileri süren kuram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Evrimsel yaklaşım
B
Öğrenme yaklaşımı
C
Kültürel yaklaşım
D
Ekolojik yaklaşım
E
Davranışçı yaklaşım
Açıklama:
Özgeci davranışı doğuştan getirilen genlerle açıklayanlara karşı çıkanlar; özgeci davranışın temelinde daha çok toplumsal değerlerin olduğunu ileri sürmektedirler. Bu görüşü ileri süren yaklaşım ise, kültürel yaklaşımdır. Doğru cevap C'dir.
Soru 70
.................... yaklaşıma göre; toplumlar gelişim süreci içerisinde insan ve toplum için iyi olan çeşitli beceri, inanç, tutum ve davranışlar geliştirmişlerdir. Yine zaman içerisinde iyi olan tutum ve davranışlar toplumsal normların bir parçası haline gelmiştir. Cümledeki boşluğa gelmesi gereken özgeci yaklaşım kuramı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Öğrenme odaklı
B
Evrimsel
C
Davranışçı
D
Ekolojik
E
Kültürel
Açıklama:
Kültürel yaklaşıma göre toplumlar; gelişim süreci içerisinde insan ve toplum için iyi olan çeşitli beceri, inanç, tutum ve davranışlar geliştirmişlerdir. Yine zaman içerisinde iyi olan tutum ve davranışlar toplumsal normların bir parçası haline gelmiştir. Bireyin kültürel normlarına uygun tutum ve davranışlar; yapılacak bir değişiklik ya da verilecek bir hizmetle ilgili özgeci eğilimleri harekete geçirebilmektedir. Doğru cevap E'dir.
Soru 71
..................... kuralı, yardım aldığımız insanlara bizim de yardım etmemizi söyler. Aslında gerçek yaşamda da böyle olmaktadır. İnsanların “borçlu kalmamak” için yardım gördüğü insanlara yardım etmek için fırsat kolladıkları araştırmalarlada kanıtlanmıştır. Cümledeki boşluğa gelmesi gereken toplumsal norm aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Karşılıklılık
B
Toplumsal adalet
C
Toplumsal sorumluluk
D
Ayna tutma
E
Objektiflik
Açıklama:
Karşılıklılık: Bu kural, yardım aldığımız insanlara bizim de yardım etmemizi söyler. Aslında gerçek yaşamda böyle de olmaktadır. İnsanların “borçlu kalmamak” için yardım gördüğü insanlara yardım etmek için fırsat kolladıkları araştırmalarla da kanıtlanmıştır. Bu olgu aşağıda açıklandığı gibi toplumsal adalet duygusuyla da ilgilidir. Doğru cevap A'dır.
Soru 72
Yardım etmenin toplumsallaşma süreci içerisinde öğrenildiğini-öğretildiğini varsayan özgecilik yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ekolojik yaklaşım
B
Evrimsel yaklaşım
C
Kültürel yaklaşım
D
Öğrenme yaklaşımı
E
Sosyal-bilişsel yaklaşım
Açıklama:
Özgeci davranışı öğrenme ile açıklayan yaklaşım, yardım etmenin toplumsallaşma süreci içerisinde öğrenildiğini -öğretildiğini varsaymaktadır. Bu yaklaşım “koşullu öğrenme” kuramlarını esas almaktadır. Buna göre birey, bir davranışı yaptı diye ya da yapmadı diye ödül aldığında (aferin denildiği, başının okşandığı, gülümsendiği, maddi
bir karşılık verildiği...) en azından cezalandırılmadığında o davranışı benimser. Buna karşılık yaptığı bir davranış ceza gördüğünde ya da hoş karşılanmadığında o davranışı benimsemez. İşte yardım etme davranışı da bu şekilde ödüllendirmelerle pekiştirilerek edinilir. Doğru cevap D'dir.
bir karşılık verildiği...) en azından cezalandırılmadığında o davranışı benimser. Buna karşılık yaptığı bir davranış ceza gördüğünde ya da hoş karşılanmadığında o davranışı benimsemez. İşte yardım etme davranışı da bu şekilde ödüllendirmelerle pekiştirilerek edinilir. Doğru cevap D'dir.
Soru 73
Birey, bir davranışı yaptı ya da yapmadı diye ödül aldığında (aferin denildiği, başının okşandığı, gülümsendiği, maddi bir karşılık verildiği vb.) o davranışı benimser. Buna karşılık yaptığı bir davranış ceza gördüğünde ya da hoş karşılanmadığında o davranış benimsenmez. Özgeci davranışı sağlayan bu açıklamalar hangi öğrenme kuramıyla ilişkilidir?
Seçenekler
A
Koşullu öğrenme
B
İçsel öğrenme
C
Bilişsel öğrenme
D
Deneme-yanılma ile öğrenme
E
Sözel öğrenme
Açıklama:
Özgeci davranışı öğrenme ile açıklayan yaklaşım, yardım etmenin toplumsallaşma süreci içerisinde öğrenildiğini -öğretildiğini varsaymaktadır. Bu yaklaşım “koşullu öğrenme” kuramlarını esas almaktadır. Buna göre birey, bir davranışı yaptı diye ya da yapmadı diye ödül aldığında (aferin denildiği, başının okşandığı, gülümsendiği, maddi
bir karşılık verildiği...) en azından cezalandırılmadığında o davranışı benimser. Buna karşılık yaptığı bir davranış ceza gördüğünde ya da hoş karşılanmadığında o davranışı benimsemez. İşte yardım etme davranışı da bu şekilde ödüllendirmelerle pekiştirilerek edinilir. Doğru cevap A'dır.
bir karşılık verildiği...) en azından cezalandırılmadığında o davranışı benimser. Buna karşılık yaptığı bir davranış ceza gördüğünde ya da hoş karşılanmadığında o davranışı benimsemez. İşte yardım etme davranışı da bu şekilde ödüllendirmelerle pekiştirilerek edinilir. Doğru cevap A'dır.
Soru 74
Özgecilik davranışında bir olayın yardım gerektirip gerektirmediğine karar verirken çeşitli göstergelerin varlığına bakılmaktadır. Aşağıdakilerden hangisi bu göstergelerden biri değildir?
Seçenekler
A
Olayın aniden ve beklendik olması
B
Kurbana zarar verecek açık bir tehdit durumunun olması
C
Müdahale edilirse kurbanın göreceği zararın artacak olması
D
Kurbanın çaresizliği ve yardıma ihtiyacının belirgin olması
E
Sonuç verecek bir müdahalenin mümkün olması
Açıklama:
Bir olayın yardım gerektirip gerektirmediğine karar verirken beş göstergenin varlığına bakılmaktadır. Bu göstergeler şunlardır:
• Olayın aniden ve beklenmedik olması,
• Kurbana zarar verecek açık bir tehdit durumunun olması,
• Müdahale edilmediği takdirde kurbanın göreceği zararın daha da artacak olması,
• Kurbanın çaresizliği ve yardıma ihtiyacının belirgin olması,
• Sonuç verecek bir müdahalenin mümkün olması.
Doğru cevap C'dir.
• Olayın aniden ve beklenmedik olması,
• Kurbana zarar verecek açık bir tehdit durumunun olması,
• Müdahale edilmediği takdirde kurbanın göreceği zararın daha da artacak olması,
• Kurbanın çaresizliği ve yardıma ihtiyacının belirgin olması,
• Sonuç verecek bir müdahalenin mümkün olması.
Doğru cevap C'dir.
Soru 75
Özgeci davranışta bulunmanın son basamağı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kişisel sorumluluk alma
B
Yardımın biçimine karar verme ve harekete geçme
C
Yardımın getiri ve götürüsünün ne olacağını düşünmek
D
Yardım etmeyi gerektiren bir sorunun algılanması
E
Kurbana zarar verecek açık bir tehdit durumunun olması
Açıklama:
Özgeci davranışta bulunmanın dört basamağı bulunmaktadır. Bunlar şunlardır:
Birinci basamak: Özgeci davranışta bulunmak için; öncelikle yardım etmeyi gerektiren bir sorunun algılanması gerekir.
İkinci basamak: Yardım gerekir kararından sonraki adım, “kişisel sorumluluk almadır”.
Üçüncü basamak: Yapılacak yardımın getiri ve götürüsünün ne olacağını düşünmektir.
Dördüncü basamak: Yardım etme kararı sürecinin son basamağı, “yardımın biçimine karar verme ve harekete geçmedir”.
Doğru cevap B'dir.
Birinci basamak: Özgeci davranışta bulunmak için; öncelikle yardım etmeyi gerektiren bir sorunun algılanması gerekir.
İkinci basamak: Yardım gerekir kararından sonraki adım, “kişisel sorumluluk almadır”.
Üçüncü basamak: Yapılacak yardımın getiri ve götürüsünün ne olacağını düşünmektir.
Dördüncü basamak: Yardım etme kararı sürecinin son basamağı, “yardımın biçimine karar verme ve harekete geçmedir”.
Doğru cevap B'dir.
Soru 76
Aşağıdakilerden hangisi bir bireyin yardım etme biçimlerini etkileyen değişkenlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Başkalarının varlığı
B
Zaman baskısı
C
Kent büyüklüğü
D
Hava sıcaklığı
E
Yardım edecek bireyin fiziksel dış görünümü
Açıklama:
Araştırmalar yardım gerektiren bir durumda başka insanların da olması, yardım gerektiren durumun yaşandığı çevre (kent büyüklüğü, hava sıcaklığı vb.) ve zaman sınırlılığının getirdiği baskının yardım etme biçimlerini etkilediğini göstermiştir. Doğru cevap E'dir.
Soru 77
....... ilkesine göre, bir işe yaptıkları katkı eşit olan insanların aldıkları ödüler
de eşit olmalıdır.
Cümledeki boşluğa gelmesi gereken toplumsal norm aşağıdakilerden hangisidir?
de eşit olmalıdır.
Cümledeki boşluğa gelmesi gereken toplumsal norm aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Toplumsal sorumluluk
B
Karşılıklılık
C
Toplumsal adalet
D
Koşullu öğrenme
E
Faydacılık
Açıklama:
Toplumsal adalet: Özgeci ve olumlu sosyal davranışı etkileyen bir diğer etken adalet ve toplumsal eşitlik duygusudur. Bu ilkeye göre, bir işe yaptıkları katkı eşit olan insanların aldıkları ödüler de eşit olmalıdır. Doğru cevap C'dir.
Soru 78
Aşağıdaki sözlerden hangisi özgeci davranışı yansıtır?
Seçenekler
A
Dünya yansa bir tutam otu yanmaz
B
O insana günahını bile vermez
C
Nalıncı keseri gibi hep kendine yontar
D
Gani gönüllüdür
E
Rab bana hep bana
Açıklama:
Çevrenizde şu özdeyişlerdeki nitelemeleri hak eden ne çok insan vardır: “Dünya yansa bir tutam otu yanmaz”, “O insana günahını bile vermez”, “Nalıncı keseri gibi hep kendine yontar”, “Rab bana hep bana”. Siz bu özdeyişlere daha başkalarını da ekleyebilirsiniz kuşkusuz. Bu tür insanlar sadece kendi çıkarlarını düşünürler. Çıkarcılık bir yaşam tarzıdır onlar için. Buna karşılık “yoksul babası”, “yardım sever”, “gani gönüllü”, “bir kelebeği bile incitmekten sakınan” insanlar da var çevremizde. Kendilerinden önce başkalarının iyiliğini, yararını düşünüp yardımcı olurlar. Ne o anda ne de gelecekte hiç bir beklentileri olmadan, herhangi bir karşılık düşünmeden insanların iyiliğine koşarlar.
Soru 79
Aşağıdakilerden hangisi özgeci davranış olarak nitelendirilemez?
Seçenekler
A
Yüzme bilmediği halde bdenizde başkasını kurtarmaya çalışmak
B
Yangında mahsur kalanları kurtarmak için binaya girmek
C
Yaşlı bir kadını yoldan karşıya geçirmek
D
Otobüste beğendiği bir insana yer vermek
E
Karda yolda kalmış arabayı itmek
Açıklama:
Özgecilik, birisine yarar sağlama ya da onu zarardan-kötülükten koruma dışında herhangi beklentisi olmayan yardım davranışıdır. Özgeci davranışta, birey elinden geleni isteyerek yapar. İnsanlara iyilik yapmış olmanın verdiği doyumdan başka bir ödül ya da karşılığı yoktur. Buna göre bir davranışın özgeci olup olmadığının ölçüsü, yardım edenin niyetidir. Yardımda bulunanın kafasında, şimdi ya da gelecekte sağlayabileceğini düşündüğü bir yarar varsa; yapılan iyilik özgeci olamaz. Örnek vermek gerekirse; özgeci davranış boğulmakta olan ya da yanan bir evde mahsur kalanları kurtarmak için yaşamını tehlikeye atma düzeyinde olabilir. Kucağında bebekle zorlanan bir bayanın elindeki poşetleri arabasına kadar götürme, yaşlı birisinin koluna girip caddenin karşısına geçirme ya da birisine yol tarif etme gibi sıradan olabilir. Karşılıksız olmak koşuluyla yapılan her yardım ve iyilik özgecidir. Karda yokuşu çıkmayan bir arabayı itmek, birisinin sıkıntısını dinlemek, hatta bir telefon etmek bile özgeci davranışa girer.
Soru 80
Aşağıdakilerden hangisi evrimsel yaklaşıma göre hayvanlarla ilgili doğru bir bilgidir?
Seçenekler
A
Yunuslar arkadaşları yaralandığında onu terkederler
B
Hayvanlar kendilerine benzemeyen türlere daha çok yardım ederler
C
Yaşama şansı yüksek olan yavrularına daha özgeci davranırlar
D
Babalar yavrularına daha çok yardımcı olurlar
E
Anneler daha çok yavrunun sahibi olma gizilgücüne sahiptir
Açıklama:
Hayvanlar arasında var olan özgeci davranışlar bilim insanlarının da dikkatini çekmiştir. Sözgelimi tavşanlar yırtıcı hayvan tehlikesi algıladıklarında, arka ayaklarını kullanarak çıkardıkları seslerle diğerlerini uyarmaya çalışmaktadırlar. Yine yunus balıklarının; bir arkadaşları yaralandığında, su altında havasızlıktan ölmemesi için onu su yüzeyine çıkardıkları gözlenmiştir. Bu ve benzeri birçok örnek, özgecilikle kalıtım arasında ilişki olabileceğini düşündürmüştür.
Evrimsel yaklaşımdan yola çıkarak şu kestirimlerde bulunulabilir.
Evrimsel yaklaşımdan yola çıkarak şu kestirimlerde bulunulabilir.
- Hayvanlar genetik olarak öncelikle kendilerine en yakın olanlara yardım etmelidirler. Sözgelimi kendi aile üyelerine yardımcı olma eğilimi, akrabalar ya da yabancılardan daha yüksek olmalıdır.
- Ebeveynler sağlıklı yavrularına, yaşama şansı düşük olanlardan daha özgeci davranmalıdırlar.
- Anneler yavrularına, genellikle babalardan daha çok yardımcı olmalıdırlar. Çünkü dişilerle kıyaslandığında, erkekler daha çok yavrunun babası olabilme gizilgücüne sahiptirler. Erkeğin pek çok dişiyi dölleyebilme gücüne karşılık; dişilerin yaşamları boyunca genlerini aktaracağı yavru sayısı doğurduklarıyla sınırlıdır. O nedenle dişi doğurduğu yavrusunun hayatta kalması için onlara yardım etmek durumundadır.
Soru 81
Bir gruba mensup üyelerin nasıl düşünmesi ve davranması gerektiğine ilişkin kural ve beklentilere ne denir?
Seçenekler
A
Toplumsal sorumluluk
B
Karşlılıklılık
C
Özgeci davranış
D
Toplumsal adalet
E
Toplumsal norm
Açıklama:
Bir gruba mensup üyelerin nasıl düşünmesi ve davranması gerektiğine ilişkin kural ve beklentilere toplumsal norm denir?
Soru 82
Bir insanın borçlu kalmamak için yardım gördüğü birine yardım etmek için fırsat kollaması daha çok aşağıdakilerden hangisiyle açıklanabilir?
Seçenekler
A
Evrimsel yaklaşım
B
Toplumsal sorumluluk
C
Öğrenme yaklaşımı
D
Karşılıklılık
E
Yükleme yaklaşımı
Açıklama:
Karşılıklılık: Bu kural, yardım aldığımız insanlara bizim de yardım etmemizi söyler. Aslında gerçek yaşamda böyle de olmaktadır. İnsanların “borçlu kalmamak” için yardım gördüğü insanlara yardım etmek için fırsat kolladıkları araştırmalarla da kanıtlanmıştır.
Soru 83
Aşağıdaki özgeci davranışlardan hangisi öğrenme yaklaşımına uygundur?
Seçenekler
A
Hayvanların sağlıklı yavrularına daha özgeci davranması
B
Hayvanlara yardım eden bir çocuğa ödül verilmesi
C
Dilenen birine para verilmesi
D
Tavşanların tehlike anında ses çıkararak arkadaşlarını uyarması
E
Yoksullar için para toplanması
Açıklama:
Özgeci davranışı öğrenme ile açıklayan yaklaşım, yardım etmenin toplumsallaşma süreci içerisinde öğrenildiğini -öğretildiğini varsaymaktadır. Bu yaklaşım “koşullu öğrenme” kuramlarını esas almaktadır. Buna göre birey, bir davranışı yaptı diye ya da yapmadı diye ödül aldığında (aferin denildiği, başının okşandığı, gülümsendiği, maddi bir karşılık verildiği...) en azından cezalandırılmadığında o davranışı benimser. Buna karşılık yaptığı bir davranış ceza gördüğünde ya da hoş karşılanmadığında o davranışı benimsemez. İşte yardım etme davranışı da bu şekilde ödüllendirmelerle pekiştirilerek edinilir.
Soru 84
Aşağıdaki hangi durumda insanların özgeci davranışta bulunma olasılığı daha yüksektir?
Seçenekler
A
Parası yatmadığı için aç kalan öğrencinin para istemesi
B
İçki parası için dilenilmesi
C
Dağcılık yaparken yaralanan biri için yardım toplanması
D
Balığı yemek için hazırlarken yavrularının olduğunun farkedilmesi
E
Mahallenin bakkalının ikinci televizyonununu alması için mahallede kampanya düzenlenmesi
Açıklama:
Sosyal algı ünitesinde açıklanan ve insanların hem kendilerinin, hem de başkalarının davranışlarını açıklayan yükleme kuramı da özgeci davranışı açıklamada kullanılabilir. Bu kurama göre insanın başına gelenler onun denetimi dışındaysa, ona yardım etme olasılığı artmaktadır. Birey kendi ihmali, tembelliği vb. nedenlerle mağdur duruma düşmüşse, ona kızgınlık duyulmakta, yardımda isteksiz davranılmaktadır. “Kendi düşen ağlamaz” özdeyişi bu tutumu özetlemektedir.
Soru 85
Aşağıdakilerden hangisi bir olayın yardım gerektirip gerektirmediğine karar verirken yararlanılan beş göstergeden biri olamaz?
Seçenekler
A
Olayın aniden ve beklenmedik olması
B
Kurbana zarar verecek açık bir tehdit durumunun olması.
C
Müdahale edilmediği takdirde kurbanın göreceği zararın daha da artacak olması
D
Kurbanın yardıma ihtiyacının belirsiz olması
E
Sonuç verecek bir müdahalenin mümkün olması
Açıklama:
İnsanların yardıma gitmemeleri ya da geç kalmalarının önemli bir nedeni, karar vermede yaşanan zorluktur. Taylor, Peplau ve Sears’ın (2007), Shotland ve Huston’dan aktardığına göre(1979), bir olayın yardım gerektirip gerektirmediğine karar verirken beş göstergenin varlığına bakılmaktadır.
- Olayın aniden ve beklenmedik olması.
- Kurbana zarar verecek açık bir tehdit durumunun olması.
- Müdahale edilmediği takdirde kurbanın göreceği zararın daha da artacak olması.
- Kurbanın çaresizliği ve yardıma ihtiyacının belirgin olması.
- Sonuç verecek bir müdahalenin mümkün olması.
Soru 86
Üniversite sınavlarında yüksek derece alan birinin o mutlulukla simit satan bir çocuğa bütün parasını vermesi aşağıdakilerden hangisi ile açıklanabilir?
Seçenekler
A
Empati
B
Olumlu duygu durumu
C
Evrimsel yaklaşım
D
Öğrenme yaklaşımı
E
Yükleme kuramı
Açıklama:
İnsanın kendisini keyifli, mutlu, neşeli hissettiğinde başkalarına yardım etmeye daha istekli olduğunu, pek çoğumuz bizzat yaşamışızdır. Taksitleri sizi zorlayacak bir borç altına girdiğiniz zamanki duygu durumunuz ile o borcun son taksitini ödeyip bitirdiğiniz anı düşünün. Küçük de olsa bir ikramiye kazanmak, beklediği bir iş durumunun olumlu sonuçlanması gibi durumlarda her şey, her insan size güzel görünür; her durumdan keyif alacak bir yan bulunur. Deyim yerindeyse havalarda uçarız.
Olumlu duygu durumu ile yardım etme arasındaki ilişkinin varlığı araştırmalarla kesin olarak kanıtlanmıştır.
Olumlu duygu durumu ile yardım etme arasındaki ilişkinin varlığı araştırmalarla kesin olarak kanıtlanmıştır.
Soru 87
İntihar etmek için binanın çatısına çıkan birini gören bireyin çevrede başkaları da varsa görmezlikten gelmesi nasıl açıklanabilir?
Seçenekler
A
Değerlendiriliyor olma kaygısıyla
B
Zaman baskısıyla
C
Sorumluluk dağılmasıyla
D
Çevresel koşullarla
E
Kentin büyüklüğüyle
Açıklama:
Araştırmalar, başkalarının olması durumunda yardım etme davranışının azaldığını ortaya koymuştur. Bu durum için getirilen açıklamalardan birisi, yardım gerektiren ortamda başkalarının da olmasının “sorumluluk dağılması” na neden olduğudur. Zor durumdaki bireye çevrede yardım edebilecek başka kimse yoksa; yardım etme sorumluluğu bütünüyle ona ait olacak, dahası yardım yapmazsa suçlanacaktır. Ama birçok insan olaya tanık olmuşsa, o zaman sorumluluk paylaşılacak demektir. İnsanlar yardım gerektiren durumu insanların uzaktan görüyor ya da duyuyor olmaları halinde her biri bir diğerinin yardım için gerekeni (örneğin polise haber vermeyi) yapmış olabileceğini varsayabilir.
Soru 88
Özgeci davranış karar basamakları hangi seçenekte doğru sırada verilmiştir?
- Sorunun algılanması
- Yardımın biçimine karar verme ve harekete geçmedir
- Getiri ve götürüsünün ne olacağını düşünme
- Kişisel sorumluluk alma
Seçenekler
A
I - II - III - IV
B
I - IV - III - II
C
I - II - IV - III
D
I - IV - II - III
E
IV - I - III - II
Açıklama:
Yardım etme kararının verilmesi süreci, aşağıda kısaca açıklanan dört basamakta tamamlanır.
Soru 89
Hangisi bir olayın yardım gerektirip gerektirmediğine karar verirken varlığına bakılan göstergelerden biri değildir?
Seçenekler
A
Olayın aniden ve beklenmedik olması
B
Kurbana zarar verecek açık bir tehdit durumunun olması
C
Müdahale edilmediği takdirde kurbanın göreceği zararın daha da artacak olması
D
Sonuç verecek bir müdahalenin mümkün olması
E
Çevrede yardım edebilecek başka kişilerin olması
Açıklama:
Huston’dan aktardığına göre(1979), bir olayın yardım gerektirip gerektirmediğine karar verirken beş göstergenin varlığına bakılmaktadır. • Olayın aniden ve beklenmedik olması. • Kurbana zarar verecek açık bir tehdit durumunun olması. • Müdahale edilmediği takdirde kurbanın göreceği zararın daha da artacak olması. • Kurbanın çaresizliği ve yardıma ihtiyacının belirgin olması. • Sonuç verecek bir müdahalenin mümkün olması.
Soru 90
Hangisi yardım etme biçimlerini etkileyen çevresel faktörlerden biridir?
Seçenekler
A
Yardım gerektiren ortamda başkalarının da olması
B
Değerlendiriliyor olma kaygısı
C
Kişinin acelesi olması
D
Çevredeki insanların bir duruma tepkisiz kalması
E
Yaşanılan şehrin büyüklüğü
Açıklama:
Çevresel Koşullar
.... Yabancıya yardım etme davranışı ile kent büyüklüğü arasındaki ilişki birçok araştırmada benzer sonuçlar vermiştir. Yani kent büyüdükçe yardım etme davranışı azalmaktadır.
.... Yabancıya yardım etme davranışı ile kent büyüklüğü arasındaki ilişki birçok araştırmada benzer sonuçlar vermiştir. Yani kent büyüdükçe yardım etme davranışı azalmaktadır.
Soru 91
I- Özgecilik (altruism) kelimesi, “başkası için” anlamına gelen Latince kökenli bir kavramdır.
II- Özgecilik, birisine yarar sağlama ya da onu zarardan kötülükten koruma dışında herhangi beklentisi olmayan yardım davranışıdır.
III- Yardım edenin, kendisine de menfaat sağlamak istemesi gayet tabiidir.
IV- Bir davranışın özgeci olup olmadığının ölçüsü, yardım edenin niyetidir.
V- Bazı durumlarda ödül beklentisi söz konusu olabilir.
Yukarıda verilen maddelerden hangileri özgeci davranış için söylenebilir?
II- Özgecilik, birisine yarar sağlama ya da onu zarardan kötülükten koruma dışında herhangi beklentisi olmayan yardım davranışıdır.
III- Yardım edenin, kendisine de menfaat sağlamak istemesi gayet tabiidir.
IV- Bir davranışın özgeci olup olmadığının ölçüsü, yardım edenin niyetidir.
V- Bazı durumlarda ödül beklentisi söz konusu olabilir.
Yukarıda verilen maddelerden hangileri özgeci davranış için söylenebilir?
Seçenekler
A
I- II
B
I- II- IV
C
II- III- IV
D
II- III- V
E
I- IV- V
Açıklama:
Özgecilik (altruism) kelimesi, “başkası için” anlamına gelen Latince kökenli bir kavramdır. Özgeci davranış, herhangi bir ödül beklentisi olmadan, birisine isteyerek yardım etmedir. Yardımda bulunanın kafasında, şimdi ya da gelecekte sağlayabileceğini düşündüğü bir yarar varsa; yapılan iyilik özgeci olamaz. Bu durumlar göz önünde bulundurulduğunda III ve V numaralı maddeler özgeci davranışla uyuşmamaktadır. Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 92
Aşağıdakilerden hangisi özgeci davranışa uygun bir eylem değildir?
Seçenekler
A
Kucağında bebekle zorlanan bir kadının elindeki poşetleri arabasına kadar götürmek
B
Yaşlı birisinin koluna girip caddenin karşısına geçirmek
C
Adres soran birisine yol tarif etmek
D
Yoksullara kameralar önünde yardım dağıtmak
E
Zorda kalan birinin derdini dinlemek
Açıklama:
Özgeci davranış, herhangi bir ödül beklentisi olmadan, birisine isteyerek yardım etmedir. Yardımda bulunanın kafasında, şimdi ya da gelecekte sağlayabileceğini düşündüğü bir yarar varsa; yapılan iyilik özgeci olamaz. Buna göre D seçeneği buna uygun bir davranış değildir amacında menfaat bulundurmaktadır. Doğru cevap D seçeneğidir.
Soru 93
I- Gruplar halinde yaşayan diğer türlerde özgeci davranışlar göstermektedir.
II- İnsan haricindeki canlılar özgeci davranışlarda bulunamazlar.
III- Hayvanlarda özgeci davranış, sadece memelilere özgüdür.
IV- Kuşlar, köpekler, yunuslar ve şempanzelerden; karınca, bal ve eşek arılarına kadar birçok canlı özgeci davranışlarda bulunmaktadırlar.
V- Özgeci davranışlar hayvanlarda ebeveyn bakımı, karşılıklı savunma, yardıma koşma, birlikte avlanma ve yiyecek toplama gibi konularda olmaktadır.
Yukarıda verilen maddelerden hangileri özgeci davranış için söylenebilir?
II- İnsan haricindeki canlılar özgeci davranışlarda bulunamazlar.
III- Hayvanlarda özgeci davranış, sadece memelilere özgüdür.
IV- Kuşlar, köpekler, yunuslar ve şempanzelerden; karınca, bal ve eşek arılarına kadar birçok canlı özgeci davranışlarda bulunmaktadırlar.
V- Özgeci davranışlar hayvanlarda ebeveyn bakımı, karşılıklı savunma, yardıma koşma, birlikte avlanma ve yiyecek toplama gibi konularda olmaktadır.
Yukarıda verilen maddelerden hangileri özgeci davranış için söylenebilir?
Seçenekler
A
I- II
B
I- II- IV
C
II- III- IV
D
II- III- V
E
I- IV- V
Açıklama:
Gruplar halinde yaşayan diğer türlerde özgeci davranışlar göstermektedir. Kuşlar, köpekler, yunuslar ve şempanzelerden; karınca, bal ve eşek arılarına kadar birçok canlı özgeci davranışlarda bulunmaktadırlar. Bu davranışlar ebeveyn bakımı, karşılıklı savunma, yardıma koşma, birlikte avlanma ve yiyecek toplama gibi konularda olmaktadır. Doğal yaşamı gösteren belgesel yapımlarda özgeci davranışın pek çok ilginç örneğini görmek mümkündür. Bu durumlar göz önüne alındığında II ve III numaralı maddeler özgeci davranışı yansıtmamaktadır. Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 94
I- Empatik Yaklaşım
II- Toplumsal Yaklaşım
III- Evrimsel Yaklaşım
IV- Kültürel Yaklaşım
V- Öğrenme Yaklaşımı
Yukarıda verilen maddelerden hangileri özgeci davranış kuramları arasında yer alır?
II- Toplumsal Yaklaşım
III- Evrimsel Yaklaşım
IV- Kültürel Yaklaşım
V- Öğrenme Yaklaşımı
Yukarıda verilen maddelerden hangileri özgeci davranış kuramları arasında yer alır?
Seçenekler
A
I- II
B
I- II- III
C
II- III- IV
D
III- IV- V
E
II- III- V
Açıklama:
Özgeci davranış kuramları evrimsel yaklaşım, kültürel yaklaşım ve öğrenme yaklaşımı olmak üzere üç tanedir. I ve II numaralı maddelerin konuyla bir alakası yoktur. Doğru cevap D seçeneğidir.
Soru 95
“Özgeci davranışı doğuştan getirilen genlerle açıklayanlara karşı çıkanlar; özgeci davranışın temelinde daha çok toplumsal değerlerin olduğunu ileri sürmektedirler.”
Yukarıda verilen bilgiye bakıldığında özgeci davranışın hangi kuramından bahsetmek doğru olur?
Yukarıda verilen bilgiye bakıldığında özgeci davranışın hangi kuramından bahsetmek doğru olur?
Seçenekler
A
Empatik Yaklaşım
B
Toplumsal Yaklaşım
C
Evrimsel Yaklaşım
D
Öğrenme Yaklaşımı
E
Kültürel Yaklaşım
Açıklama:
Özgeci davranışı doğuştan getirilen genlerle açıklayanlara karşı çıkanlar; özgeci davranışın temelinde daha çok toplumsal değerlerin olduğunu ileri sürmektedirler. Soru kökünde verilen bu bilgiye baktığımızda özgeci davranışın E seçeneğinde verilen kültürel yaklaşım kuramından söz etmek uygun olur. Kültürel yaklaşıma göre toplumlar; gelişim süreci içerisinde insan ve toplum için iyi olan çeşitli beceri, inanç, tutum ve davranışlar geliştirmişlerdir. Yine zaman içerisinde iyi olan tutum ve davranışlar toplumsal normların bir parçası haline gelmiştir. Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 96
I- Müdahale edene hiçbir şekilde zarar gelmeyeceğinin garantisinin olması
II- Olayın aniden ve beklenmedik olması
III- Kurbana zarar verecek açık bir tehdit durumunun olması
IV- Müdahale edilmediği takdirde kurbanın göreceği zararın daha da artacak olması
V- Maddi anlamda bir kaybın söz konusu olmaması
Bir olayın yardım gerektirip gerektirmediğine karar verirken yukarıdaki maddelerden hangilerinin varlığı göz önünde bulundurulmalıdır?
II- Olayın aniden ve beklenmedik olması
III- Kurbana zarar verecek açık bir tehdit durumunun olması
IV- Müdahale edilmediği takdirde kurbanın göreceği zararın daha da artacak olması
V- Maddi anlamda bir kaybın söz konusu olmaması
Bir olayın yardım gerektirip gerektirmediğine karar verirken yukarıdaki maddelerden hangilerinin varlığı göz önünde bulundurulmalıdır?
Seçenekler
A
I- II
B
I- II- III
C
II- III- IV
D
III- IV- V
E
II- III- V
Açıklama:
Bir olayın yardım gerektirip gerektirmediğine karar verirken beş göstergenin varlığına bakılmaktadır; Olayın aniden ve beklenmedik olması. Kurbana zarar verecek açık bir tehdit durumunun olması. Müdahale edilmediği takdirde kurbanın göreceği zararın daha da artacak olması. Kurbanın çaresizliği ve yardıma ihtiyacının belirgin olması. Sonuç verecek bir müdahalenin mümkün olması. I ve V numaralı maddeler bu beş göstergelerden biri değildir. Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 97
“Yapılacak yardımın getiri ve götürüsünün ne olacağını düşünmektir. Götürünün yani ödenecek bedelin miktarı arttıkça yardım olasılığı düşmektedir. Buna karşılık yapılacak yardımın getirisi fazla olduğunda, yardımcı olma olasılığı da artmaktadır.”
Yukarıda verilen bilgiler, yardım etme kararı sürecinin kaçıncı basamağında söz konusudur?
Yukarıda verilen bilgiler, yardım etme kararı sürecinin kaçıncı basamağında söz konusudur?
Seçenekler
A
Birinci basamak
B
İkinci basamak
C
Üçüncü basamak
D
Dördüncü basamak
E
Beşinci basamak
Açıklama:
Yapılacak yardımın getiri ve götürüsünün ne olacağını düşünmektir. “Atılan taş ürkütülen kurbağaya değer mi?” Değer olduğuna karar verildiğinde yardım edilecek, değmez diye düşünüldüğünde ise vazgeçecektir. Bazı durumlarda yardım etmenin hemen hiçbir bedeli yoktur. Ama kimi durumlarda fazlaca enerji ve zaman gerektirebilir. Götürünün yani ödenecek bedelin miktarı arttıkça yardım olasılığı düşmektedir. Buna karşılık yapılacak yardımın getirisi fazla olduğunda, yardımcı olma olasılığı da artmaktadır. Bu durum yardım etme kararı sürecinin üçüncü basamağı için söz konusudur. Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 98
I- Empati
II- Kötü hissetme
III- Dikkat çekme
IV- Toplum baskısı
V- Örnek olma çabası
Yukarıda verilen maddelerden hangileri insanları hiçbir karşılık beklemeden yardım etmeye sevk eder?
II- Kötü hissetme
III- Dikkat çekme
IV- Toplum baskısı
V- Örnek olma çabası
Yukarıda verilen maddelerden hangileri insanları hiçbir karşılık beklemeden yardım etmeye sevk eder?
Seçenekler
A
I- II
B
I- II- III
C
II- III- IV
D
III- IV- V
E
II- III- V
Açıklama:
III- IV ve V numaralı maddeler hangileri insanları hiçbir karşılık beklemeden yardım etmeye sevk eden duygular arasında yer almamaktadır. Bu durum için A seçeneğinde verilen empati ve kötü hissetme duyguları söz konusudur. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 99
I- Çekinme durumu
II- Başkalarının varlığı
III- Çevresel koşullar
IV- Zaman baskısı
V- Menfaat sağlama
Yukarıda verilen maddelerden hangileri yardım etme biçimlerini etkileyen faktörler arasında gösterilebilir?
II- Başkalarının varlığı
III- Çevresel koşullar
IV- Zaman baskısı
V- Menfaat sağlama
Yukarıda verilen maddelerden hangileri yardım etme biçimlerini etkileyen faktörler arasında gösterilebilir?
Seçenekler
A
I- II
B
I- II- III
C
II- III- IV
D
III- IV- V
E
II- III- V
Açıklama:
Araştırmalar yardım gerektiren bir durumda başka insanların da olması, yardım gerektiren durumun yaşandığı çevre ve zaman sınırlılığının getirdiği baskının yardım etme biçimlerini etkilediğini göstermiştir. I ve V numaralı maddelerin bu durumla bir ilgisi bulunmamaktadır. Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 100
“Zor durumdaki bireye çevrede yardım edebilecek başka kimse yoksa; yardım etme sorumluluğu bütünüyle orada bulunan kimseye ait olacak, dahası yardım yapmazsa suçlanacaktır. Ama birçok insan olaya tanık olmuşsa, o zaman sorumluluk paylaşılacak demektir.”
Yukarıda verilen duruma bakıldığında yardım etme biçimlerini etkileyen hangi faktörden söz edilebilir?
Yukarıda verilen duruma bakıldığında yardım etme biçimlerini etkileyen hangi faktörden söz edilebilir?
Seçenekler
A
Çekinme durumu
B
Başkalarının varlığı
C
Çevresel koşullar
D
Zaman baskısı
E
Menfaat sağlama
Açıklama:
Araştırmalar, başkalarının olması durumunda yardım etme davranışının azaldığını ortaya koymuştur. Bu durum için getirilen açıklamalardan birisi, yardım gerektiren ortamda başkalarının da olmasının “sorumluluk dağılması” na neden olduğudur. Zor durumdaki bireye çevrede yardım edebilecek başka kimse yoksa; yardım etme sorumluluğu bütünüyle ona ait olacak, dahası yardım yapmazsa suçlanacaktır. Ama birçok insan olaya tanık olmuşsa, o zaman sorumluluk paylaşılacak demektir. Bu durum “başkalarının varlığı” faktörü için söz konusudur. Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 101
I. Toplumsal adalet
II. Toplumsal sorumluluk
III. Karşılıklılık
IV. Türün devamlılığı
V. Kar-zarar hesabı
Kültürel yaklaşıma göre Üç toplumsal norm yardım etme davranışıyla ilgilidir. Yukarıdakilerden hangisi bu normlar arasındadır?
II. Toplumsal sorumluluk
III. Karşılıklılık
IV. Türün devamlılığı
V. Kar-zarar hesabı
Kültürel yaklaşıma göre Üç toplumsal norm yardım etme davranışıyla ilgilidir. Yukarıdakilerden hangisi bu normlar arasındadır?
Seçenekler
A
I, II, III
B
II, III, IV
C
III, IV, V
D
II, IV, V
E
I, III, IV
Açıklama:
Kültürel yaklaşıma göre toplumlar; gelişim süreci içerisinde insan ve toplum için iyi olan çeşitli
beceri, inanç, tutum ve davranışlar geliştirmişlerdir. Yine zaman içerisinde iyi olan tutum ve davranışlar toplumsal normların bir parçası haline gelmiştir. Bireyin kültürel normlarına uygun tutum ve davranışlar; yapılacak bir değişiklik ya da verilecek bir hizmetle ilgili özgeci eğilimleri harekete geçirebilmektedir. Üç toplumsal norm yardım etme davranışıyla ilgilidir: Toplumsal sorumluluk,
karşılıklılık ve toplumsal adalet (Taylor, Peplau ve Sears, 2007). Aşağıda kısaca açıklanan bu üç norm bütün toplumlarda geçerlidir.
I, II, III
beceri, inanç, tutum ve davranışlar geliştirmişlerdir. Yine zaman içerisinde iyi olan tutum ve davranışlar toplumsal normların bir parçası haline gelmiştir. Bireyin kültürel normlarına uygun tutum ve davranışlar; yapılacak bir değişiklik ya da verilecek bir hizmetle ilgili özgeci eğilimleri harekete geçirebilmektedir. Üç toplumsal norm yardım etme davranışıyla ilgilidir: Toplumsal sorumluluk,
karşılıklılık ve toplumsal adalet (Taylor, Peplau ve Sears, 2007). Aşağıda kısaca açıklanan bu üç norm bütün toplumlarda geçerlidir.
I, II, III
Ünite 8
Soru 1
Hiçbir faaliyet yapılmamasına rağmen, karşıdakine zarar vermeyi amaçlayan faaliyetsizlik olarak tanımlanan saldırganlık aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Pasif saldırganlık
B
Araçsal saldırganlık
C
Düşmanca saldırganlık
D
Özgeci saldırganlık
E
Antisosyal saldırganlık
Açıklama:
“Pasif saldırganlık, hiçbir faaliyet yapılmamasına rağmen, karşıdakine zarar vermeyi amaçlayan faaliyetsizlik” olarak tanımlanmaktadır.
Soru 2
Toplumsal normlara uygun olarak görülen ve toplum tarafından onaylanan saldırganlık aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Antisosyal saldırganlık
B
Özgeci saldırganlık
C
İzin verilmiş saldırganlık
D
Pasif saldırganlık
E
Araçsal saldırganlık
Açıklama:
Özgeci Saldırganlık; Toplumsal normlara uygun olarak görülen ve toplum tarafından onaylanan saldırganlıktır.
Soru 3
Sosyal davranışların direkt pekiştirme ve model alma yoluyla öğrenildiğini öne süren kuramsal yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Model alarak öğrenme
B
İçgüdüsel öğrenme kuramı
C
Sosyal öğrenme kuramı
D
Doğal öğrenme kuramı
E
Araçsal öğrenme kuramı
Açıklama:
Sosyal Öğrenme Kuramı; sosyal davranışların direkt pekiştirme ve model alma yoluyla öğrenildiğini öne süren kuramsal yaklaşımdır.
Soru 4
Aşağıdakilerden hangisi medyadaki şiddetin, izleyicilerin saldırganlığı üzerindeki etkilerinden biridir?
Seçenekler
A
Duyarlılaştırma etkisi
B
Tarafsızlık etkisi
C
Gerçekçilik etkisi
D
Duyarsızlaştırma etkisi
E
Özgeci etki
Açıklama:
Medyadaki şiddetin, izleyicilerin saldırganlığı üzerindeki etkileri çeşitli yollarla gerçekleşmektedir. Birincisi, şiddet içerikli film ve programları izleme yoluyla, izleyiciler yeni saldırganlık teknikleri öğrenebilirler. Örneğin, yetişkin izleyiciler, hırsızlık, cinayet, uçak kaçırma vb. gibi şiddet eylemlerine ilişkin daha önce hiç akıllarına gelmeyen tuhaf ya da ustaca yöntemleri öğrenebilir ve belki de bunu uygulamaya kalkışabilirler. Medyadaki şiddeti izlemenin ikinci etkisi, duyarsızlaştırma etkisi olarak adlandırılmaktadır. Çok gerçekçi şiddet sahneleri izledikten sonra, insanlar kurbanın çektiği acıya duyarsızlaşmaya başlamakta ve daha önce gösterdikleri duygusal tepkiler azalmaya başlamaktadır. Şiddete duyarsızlaşmanın, insanların kendilerinde saldırganlığa ilişkin sınırlamaları da gevşetebileceği düşünülmektedir. Son zamanlarda yapılan araştırmalar medyadaki şiddetin üçüncü bir etki biçimini daha ortaya çıkarmıştır. Buna göre, medyada şiddeti izlemek, şiddet sahnelerinin kişide düşmanca duyguların daha öne çıkmasına ve bu duygulara bilinçte kolayca ulaşılmasına yol açmaktadır. Düşmanca duygular bu kadar kolay ulaşılabilir olduğunda, en küçük fırsatta bilince gelmeleri ve kişinin davranışlarını etkilemesi zor değildir. Sürekli şiddet sahneleri izlemek, belki bu etkiyi daha da güçlendiriyor olabilir.
Soru 5
Aşağıdakilerden hangisi saldırganlığın sosyal belirleyicilerinden biridir?
Seçenekler
A
Alkol
B
Yüksek sıcaklık
C
Kişilik
D
Cinsiyet farklılıkları
E
Engellenme
Açıklama:
Saldırganlığın sosyal belirleyicileri ; Engellenme, Tahrik ve Medyada Şiddet
Soru 6
Aşağıdakilerden hangisi A tipi kişilik özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Düşmanca saldırganlıktan çok araçsal saldırganlık gösterirler
B
Aşırı rekabetçilerdir
C
Zamana karşı yarışırlar
D
Kalp hastalığına yatkındırlar
E
Stresliyken tek başına çalışmayı tercih ederler
Açıklama:
Kişiliğin saldırganlığı etkilediğine ilişkin en çarpıcı bulgu, araştırmacıların yaptıkları çalışmalar sonunda A tipi kişilik adı verilen bir davranış biçiminin varlığını ortaya koymuş olmalarıdır. A tipi kişiliği olanların, aşırı rekabetçi, sürekli acelesi olan, zamana karşı yarışan ve çok aktif kişiler oldukları ve kalp hastalığına yatkın oldukları ifade edilmektedir. Bunların tam tersi özellikler ise B tipi kişilik adı verilen davranış tarzını işaret etmektedir. A tipi insanların stresliyken diğerleriyle değil tek başına çalışmayı tercih ettikleri, zira hem yetersizliklerini göstermekten kaçındıkları hem de durumu kontrol altına alma istekleri olduğu belirtilmektedir.
A tipi kişilik özellikleri göz önüne alındığında, bu özelliklere sahip olan kişilerin, B tipi kişiliği olanlara göre daha saldırgan oldukları kolayca tahmin edilebilir. Araştırmalar, yüksek düzeyde testeron hormonu (bir cinsiyet hormonu) ile A tipi kişilik özelliklerinin saldırgan davranışı ortaya çıkarmada önemli bir rol oynadıklarını göstermiştir Son olarak, A tipi kişiliği olanların düşmanlık hisleriyle dolu oldukları için, araçsal saldırganlıktan çok düşmanca saldırganlık gösterdikleri belirtilmektedir.
A tipi kişilik özellikleri göz önüne alındığında, bu özelliklere sahip olan kişilerin, B tipi kişiliği olanlara göre daha saldırgan oldukları kolayca tahmin edilebilir. Araştırmalar, yüksek düzeyde testeron hormonu (bir cinsiyet hormonu) ile A tipi kişilik özelliklerinin saldırgan davranışı ortaya çıkarmada önemli bir rol oynadıklarını göstermiştir Son olarak, A tipi kişiliği olanların düşmanlık hisleriyle dolu oldukları için, araçsal saldırganlıktan çok düşmanca saldırganlık gösterdikleri belirtilmektedir.
Soru 7
Uyarılmış (harekete geçmiş) psişik enerjinin harcanması ve sistemin tekrar psikolojik denge durumuna dönmesi nedir?
Seçenekler
A
Cezalandırma
B
Arınma
C
Saldırma
D
Şiddet
E
İçgüdü
Açıklama:
Arınma; Uyarılmış (harekete geçmiş) psişik enerjinin harcanması ve sistemin tekrar psikolojik denge durumuna dönmesidir.
Soru 8
Sınıf içindeki tartışmalarda herhangi bir öğrenciyi sürekli önemsememe tavrı gösteren bir öğretmenin bu davranışı aşağıdaki saldırganlık türlerinden hangisine örnektir?
Seçenekler
A
Şiddet
B
Araçsal Saldırganlık
C
Düşmanca Saldırganlık
D
Pasif Saldırganlık
E
Özgeci Saldırganlık
Açıklama:
Örneğin, sevmediği bir memurun terfi kararnamesini geciktiren bir yönetici ya da sınıf içindeki tartışmalarda herhangi bir öğrenciyi sürekli önemsememe tavrı gösteren bir öğretmen saldırgan davranış göstermektedir. Bunlar pasif saldırganlık örnekleridir. Bu nedenle cevap “D” seçeneğidir.
Soru 9
Saldırganlık tanımlarında ölçüt olarak zarar verme ya da incitme davranışına odaklanılmaktadır. Ancak bu eylemlerin saldırganlık olup olmadığını belirlerken bu davranışlarda dikkat edilmesi gereken temel kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Niyet
B
Zaman
C
Sıklık
D
Miktar
E
Biçim
Açıklama:
Zarar verme ya da incitme davranışı, saldırganlığı tarif etmede açıkça yetersiz kalmaktadır. Araştırmacıların çoğu bu problemi, saldırganlık tanımına niyet öğesini ekleyerek çözmüştür. Yani, bütün zarar verme ya da incitme eylemleri değil, sadece zarar verme ya da incitme niyeti ile yapılanlar saldırganlık olarak görülmektedir. Bu nedenle cevap “A” seçeneğidir.
Soru 10
Büyük bir mirasa konmak için kişinin akrabasını öldürmesi, profesyonel bir boksörün rakibine vurması, bir hırsızın girdiği evin sahibine vurması ya da futbolda rakip oyuncunun gol atmasını engellemek için ona vurma gibi davranışlar hangi saldırganlık türüne örnektir?
Seçenekler
A
Düşmanca Saldırganlık
B
Pasif Saldırganlık
C
Özgeci Saldırganlık
D
İzin Verilmiş Saldırganlık
E
Araçsal Saldırganlık
Açıklama:
Bütün bu davranışlarda karşıdakine zarar verme niyeti vardır, ama ana amaç saldırganlık yoluyla hedefe ulaşmaktır. Temel olarak boksör kazanmak, hırsız yakalanmamak ve futbolcu golü engellemek için saldırganlık gösterir. Bu nedenle cevap “E” seçeneğidir.
Soru 11
Aşağıdakilerden hangisi araçsal saldırganlığa örnek olarak gösterilemez?
Seçenekler
A
Büyük bir mirasa konmak için kişinin akrabasını öldürmesi
B
Profesyonel bir boksörün rakibine vurması
C
Bir hırsızın girdiği evin sahibine vurması
D
Adamın tartışma esnasında öfkelenip eşine bağırması ya da vurması
E
Futbolda rakip oyuncunun gol atmasını engelleme
Açıklama:
Araçsal saldırganlık, değerli bir hedefe ulaşmayı sağlamak üzere gerçekleştirilen zarar verme ya da incitme eylemidir. Büyük bir
mirasa konmak için kişinin akrabasını öldürmesi, profesyonel bir boksörün rakibine vurması, bir hırsızın girdiği evin sahibine vurması ya da futbolda rakip oyuncunun gol atmasını engelleme araçsal saldırganlık örnekleridir.
Adamın tartışma esnasında öfkelenip eşine bağırması ya da vurması ya da bir kahvehanede veya bir kumarhanede hileli kart ya da zardan dolayı patlak veren bir kavga düşmanca saldırganlık örnekleridir.
mirasa konmak için kişinin akrabasını öldürmesi, profesyonel bir boksörün rakibine vurması, bir hırsızın girdiği evin sahibine vurması ya da futbolda rakip oyuncunun gol atmasını engelleme araçsal saldırganlık örnekleridir.
Adamın tartışma esnasında öfkelenip eşine bağırması ya da vurması ya da bir kahvehanede veya bir kumarhanede hileli kart ya da zardan dolayı patlak veren bir kavga düşmanca saldırganlık örnekleridir.
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi davranışı izleyen ve organizma üzerinde hoşa gidici bir etki yaratarak, davranışın tekrar olma olasılığını arttıran uyarıcıların verilmesidir?
Seçenekler
A
Sosyal öğrenme
B
Model
C
Pekiştirme
D
Tahrik
E
Arınma
Açıklama:
Pekiştirme; Davranışı izleyen ve organizma üzerinde hoşa gidici bir etki yaratarak, davranışın tekrar olma olasılığını arttıran uyarıcıların verilmesidir.
Soru 13
- Bir doktorun boğulan bir kişinin boğazına delik açması
- Şoka girmiş birini kendine gelmesi için arkadaşının tokatlaması
- Bir yöneticinin sevmediği bir memurun terfi kararnamesini geciktirmesi
- Karısına kızan bir adamın elindeki bira şişesini ona fırlatıp, isabet ettirememesi
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
III ve IV
D
I, II ve III
E
II, III ve IV
Açıklama:
I. ve II. maddelerdeki davranışlar sonuçta kişiye acı vermiş olsa da saldırganlık olarak değerlendirilemez. Çünkü incitme niyeti ile yapılan davranışlar değildir. III. maddeki davranış pasif saldırganlık örneğidir. IV. maddedeki davranış ise kadının bu olayda incinmemiş olmasına rağmen, adamın şişe atması hâlâ saldırgan bir eylem olarak görülmelidir.
Soru 14
Aşağıdakilerden hangisi toplumsal normlara uygun olarak görülen ve toplum tarafından onaylanan saldırganlıktır?
Seçenekler
A
Özgeci saldırganlık
B
Düşmanca saldırganlık
C
Araçsal saldırganlık
D
Antisosyal saldırganlık
E
İzin verilmiş saldırganlık
Açıklama:
Toplumsal normlara uygun olarak görülen ve toplum tarafından onaylanan saldırganlık eylemine özgeci saldırganlık adı verilir.
Soru 15
Aşağıdakilerden hangisi düşmanca saldırganlık örneğidir?
Seçenekler
A
Bir hırsızın girdiği evin sahibine vurması
B
Profesyonel bir boksörün rakibine vurması
C
Adamın tartışma esnasında öfkelenip eşine vurması
D
Futbolda rakip oyuncunun gol atmasını vurarak engellemesi
E
Büyük bir mirasa konmak için kişinin akrabasını öldürmesi
Açıklama:
Büyük bir mirasa konmak için kişinin akrabasını öldürmesi, profesyonel bir boksörün rakibine vurması, bir hırsızın girdiği evin sahibine vurması ya da futbolda rakip oyuncunun gol atmasını vurarak engelleme araçsal saldırganlık örnekleridir.
Soru 16
Adamın tartışma esnasında öfkelenip eşine bağırması ya da vurması ya da bir kahvehanede veya bir kumarhanede hileli kart ya da zardan dolayı patlak veren bir kavgada yaşanan saldırganlık biçimi, aşağıdakilerden hangisine örnektir?
Seçenekler
A
Pasif Saldırganlık
B
Özgeci Saldırganlık
C
Düşmanca Saldırganlık
D
İzin Verilmiş Saldırganlık
E
Araçsal Saldırganlık
Açıklama:
Düşmanca saldırganlıkta, amacın kendisi karşıdakine zarar vermek ya da onu incitmektir. Bu saldırganlık biçiminde hedef sevilmeyen ya da nefret edilen biridir. Bu yüzden, düşmanca saldırganlık öfke ya da kızgınlık duygusuyla birlikte ortaya çıkmaktadır. Bu nedenle cevap “C” seçeneğidir.
Soru 17
Polisin kamu güvenliğini koruma görevinde, bir suçluyu vurması aşağıdaki saldırganlık türlerinden hangisine örnektir?
Seçenekler
A
Düşmanca Saldırganlık
B
Özgeci Saldırganlık
C
Araçsal Saldırganlık
D
Pasif Saldırganlık
E
İzin Verilmiş Saldırganlık
Açıklama:
Aslında saldırganlığın hep kötü bir davranış biçimi olduğunu biliriz, ama bazı durumlarda onu onaylarız da. Polisin kamu güvenliğini koruma görevinde, bir suçluyu vurması nedeniyle alkışlanması en sık karşılaşılan örnektir. Yukarıda verilen polisin davranışı da belki başka bir örnek olabilir. Bu saldırganlık biçimine özgeci saldırganlık, yani toplumca onaylanan saldırganlık adı verilmektedir. Bu nedenle cevap “B” seçeneğidir.
Soru 18
“Toplum kurallarının sınırları içinde olan ve açık bir onay verilmese de toplum tarafından meşru olarak algılanan saldırganlıktır.” Biçiminde tanımlanan saldırganlık türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Düşmanca Saldırganlık
B
Özgeci Saldırganlık
C
Araçsal Saldırganlık
D
Pasif Saldırganlık
E
İzin Verilmiş Saldırganlık
Açıklama:
Yukarıda tanımı yapılan saldırganlık türü İzin Verilmiş Saldırganlık’tır. Bu nedenle cevap “E” seçeneğidir.
Soru 19
I-Psikanalizciler
II-Etologlar
III-Sosyal Öğrenmeciler
Yukarıda verilen gruplardan hangisi ya da hangileri saldırganlığın doğuştan geldiğini ileri sürmektedir?
II-Etologlar
III-Sosyal Öğrenmeciler
Yukarıda verilen gruplardan hangisi ya da hangileri saldırganlığın doğuştan geldiğini ileri sürmektedir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
I ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Psikanalizciler ve etologlar saldırganlığın doğuştan gelen içgüdüsel bir davranış olarak görürler.
sosyal öğrenmecilere göre ise saldırgan davranış ve diğer tüm davranışlar, öğrenilmiş davranışlardır. Bu nedenle cevap “C” seçeneğidir.
sosyal öğrenmecilere göre ise saldırgan davranış ve diğer tüm davranışlar, öğrenilmiş davranışlardır. Bu nedenle cevap “C” seçeneğidir.
Soru 20
Saldırganlık ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Erkekler genel olarak kadınlardan hem daha fazla saldırgan davranış göstermekte ama hem de daha fazla saldırganlığın hedefi olmaktadırlar.
B
Alkol tüketimi saldırganlığın nedenlerinden biridir.
C
Yüksek sıcaklık saldırganlığın nedenlerinden biridir.
D
Medyadaki şiddet insanların davranışlarını etkilemez.
E
Tahrik saldırgan davranışların yaşanmasını sağlayan önemli bir unsurdur.
Açıklama:
Medyadaki şiddet insanların davranışlarını etkilemekte ve saldırgan davranışları artırmaktadır. Bu nedenle cevap “D” seçeneğidir.
Soru 21
I-Arınma
II-Ceza
III-Sosyal Beceri Eğitimi
Yukarıda verilen kavramlardan hangisi ya da hangileri saldırgan davranışların azaltılmasında kullanılmaktadır?
II-Ceza
III-Sosyal Beceri Eğitimi
Yukarıda verilen kavramlardan hangisi ya da hangileri saldırgan davranışların azaltılmasında kullanılmaktadır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız III
C
I ve II
D
I ve III
E
I,II ve III
Açıklama:
Yukarıda verilen kavramların üçü de saldırgan davranışların azaltılmasında kullanılmaktadır. Bu nedenle cevap “E” seçeneğidir.
Soru 22
İçimizde biriken ya da bir kez harekete geçen öfke duygusu ya da saldırganlığın, daha zararsız bir biçimde boşaltılıp, rahatlayarak saldırganlığın azaltıldığı düşünülen yöntem aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Arınma
B
Ceza
C
Sosyal Beceri Eğitimi
D
Model Olma
E
Kamu Spotu
Açıklama:
Arınma, uyarılmış (harekete geçmiş) psişik enerjinin harcanması ve sistemin tekrar psikolojik denge durumuna dönmesidir. Genellikle içimizde biriken ya da bir kez harekete geçen öfke duygusunu ya da saldırganlığı, daha zararsız bir biçimde boşaltırsak, rahatlayacağımızı düşünürüz. Bu nedenle cevap “A” seçeneğidir.
Soru 23
Saldırganlığın en önemli nedeni ile ilgili 1930'lu yıllarda ortaya atılan en önemli kuramlaştırma modeli aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Tahrik-Saldırganlık
B
Kişilik-Saldırganlık
C
Engellenme-Pekiştirme
D
Kişilik-Engellenme
E
Engellenme-Saldırganlık
Açıklama:
Hiç kuşkusuz saldırganlığın en önemli nedeni engellenmedir (Engellenme, kişinin amaca yönelik davranışının dışsal olarak bloke edilmesi demektir). Bu konudaki en önemli kuramlaştırma 1930’lu yıllarda ortaya atılan engellenme-saldırganlık modelidir.
Soru 24
Aşağıdakilerden hangisi psikanalizciler ve etologların ortak görüşüdür?
Seçenekler
A
Saldırganlığın uyum sağlayıcı bir davranış olması
B
Saldırganlığın yıkıcı dürtülerin temsilcisi olması
C
Saldırganlığın insan doğasının kaçınılmaz bir özelliği olması
D
Saldırganlık gibi saldırganlığın ketlenmesinin de içgüdüsel olması
E
Saldırganlığın ketlenmesinin çevreyle etkileşim içinde geliştirilebilir olması
Açıklama:
Hem psikanalizciler hem de etologlar, saldırganlığı, insan doğasının kaçınılmaz bir özelliği olarak görmüşlerdir. Ancak etologlar saldırganlığı, uyum sağlayıcı bir davranış olarak görürken, psikanalizciler saldırganlığı yıkıcı dürtülerin temsilcisi olarak görmektedirler. Etolojik görüşe göre, saldırganlık gibi saldırganlığı ketleme de içgüdüseldir. Etologların ketleme anlayışından farklı olarak, psikanalizde ketlemeler çevreyle etkileşim içinde geliştirilir; bunlar, bireyin ilk yaşlardaki aile ilişkileri ve daha sonra süperegonun gelişimi ve toplumsal olarak kültürleşme sürecinin sonucu olarak kazanılırlar.
Soru 25
Kişinin amaca yönelik davranışının dışsal olarak bloke edilmesine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Engellenme
B
Tahrik
C
Şiddet
D
Saldırganlık
E
Pekiştirme
Açıklama:
Kişinin amaca yönelik davranışının dışsal olarak bloke edilmesine engellenme denir.
Soru 26
"Hiçbir faaliyet yapılmamasına rağmen, karşıdakine zarar vermeyi amaçlayan faaliyetsizlik” olarak tanımlanan saldırganlık biçimi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Araçsal saldırganlık
B
Düşmanca saldırganlık
C
Özgeci saldırganlık
D
Pasif saldırganlık
E
Antisosyal saldırganlık
Açıklama:
“Pasif saldırganlık, hiçbir faaliyet yapılmamasına rağmen, karşıdakine zarar vermeyi amaçlayan faaliyetsizlik” olarak tanımlanmaktadır.
Soru 27
Aşağıdakilerden hangisi saldırganlığın sosyal belirleyicilerinden biridir?
Seçenekler
A
Kişilik
B
Alkol
C
Tahrik
D
Yüksek sıcaklık
E
Cinsiyet farklılıkları
Açıklama:
Sosyal Belirleyiciler: Engellenme, Tahrik ve Medyada Şiddet'tir.
Soru 28
Aşağıdakilerden hangisi saldırganlığın en önemli nedenidir?
Seçenekler
A
Engellenme
B
Tahrik
C
Alkol
D
Kişilik
E
Yüksek sıcaklık
Açıklama:
Hiç kuşkusuz saldırganlığın en önemli nedeni engellenmedir.
Soru 29
Kişiliğin saldırganlığı etkilediğine ilişkin en çarpıcı bulgu, araştırmacıların yaptıkları çalışmalar sonunda A tipi kişilik adı verilen bir davranış biçiminin varlığını ortaya koymuş olmalarıdır.
Buna göre aşağıdakilerden hangis A tipi kişiliği olanların özelliklerinden biri değildir?
Buna göre aşağıdakilerden hangis A tipi kişiliği olanların özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Aşırı rekabetçi
B
Düşük düzeyde testosteron hormonu
C
Zamanla yarışma
D
Kalp hastalığına yatkın
E
Düşmanlık hissi
Açıklama:
Araştırmalar, yüksek düzeyde testeron hormonu (bir cinsiyet hormonu) ile A tipi kişilik özelliklerinin saldırgan davranışı ortaya çıkarmada önemli bir rol oynadıklarını göstermiştir.
Soru 30
Bir doktorun boğulan bir kişinin boğazına delik açarak nefes almasına yardım etmektedir.
Yukarıda verilen örnek durumun saldırganlık olarak nitelendirilmemesinin temel nedeni aşağıda verilen öğelerden hangisi ile ilişkilidir?
Yukarıda verilen örnek durumun saldırganlık olarak nitelendirilmemesinin temel nedeni aşağıda verilen öğelerden hangisi ile ilişkilidir?
Seçenekler
A
Niyet
B
Acı verme
C
İncitme
D
Sonuç
E
Dürtü
Açıklama:
Saldırganlık, diğer kişiye fiziksel ve psikolojik olarak zarar vermeyi ya da incitmeyi amaçlayan davranıştır. zarar verme ya da incitme davranışı, saldırganlığı tarif etmede açıkça yetersiz kalmaktadır.Araştırmacıların çoğu bu problemi, saldırganlık tanımına niyet öğesini ekleyerek çözmüştür. Yani, bütün zarar verme ya da incitme eylemleri değil, sadece zarar verme ya da incitme niyeti ile yapılanlar saldırganlık olarak görülmektedir. Soru kökünde verilen örnekte doktorun, hastaya zarar verme niyetinde olmaması, davranışı saldırganlık kapsamından çıkarmaktadır. Doğru yanıt A'dır.
Soru 31
Kişi tarafından değerli görülen bir amaca ulaşmak için gösterilen saldırganlık türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Düşmanca Saldırganlık
B
Özgeci Saldırganlık
C
Antisosyal saldırganlık
D
İzin verilmiş saldırganlık
E
Araçsal Saldırganlık
Açıklama:
Araçsal saldırganlık, değerli bir hedefe ulaşmayı sağlamak üzere gerçekleştirilen zarar verme ya da incitme eylemidir.
Soru 32
Bilim insanları, filozoflar ve diğer tüm düşünürler, saldırganlığın kökeni ile ilgili aşağıdakilerden hangisi arasında tam bir fikir birliğine varamamışlardır?
Seçenekler
A
Arkadaşlar ve aile
B
Psikolojik etmenler ve fiziksel etmenler
C
Düşmanlık ve intikam
D
Antisosyallik ve hiperaktivite
E
İç güdüsel yaklaşımı ve sosyal öğrenme yaklaşımı
Açıklama:
Bilim insanları, filozoflar ve diğer tüm düşünürler saldırganlığın doğuştan gelen içgüdüsel bir davranış mı, yoksa öğrenilmiş bir davranış mı olduğu konusunda tam bir görüş birliğine varamamışlardır.
Soru 33
"Duyarsızlaştırma Etkisi" aşağıdaki hangi saldırganlık belirleyici etmenin sonucunda görülmektedir?
Seçenekler
A
Alkol
B
Medyada şiddet
C
Tahrik
D
Yüksek sıcaklar
E
Engellenme
Açıklama:
Duyarsızlaştırma Etkisi Uzun süre şiddeti izleme sonucunda, bireyin acı çeken insanlara karşı duyarsızlaşması ve eskiye oranla daha az duygusal tepkiler vermesidir.
Soru 34
Aşağıdakilerden hangisi saldırganlığı azaltma yöntemlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Mimesis
B
Saldırgan Olmayan Davranışların Model Alınması
C
Katarsis
D
Sosyal Beceri Eğitimi
E
Cezalandırma
Açıklama:
Mimesis, yansıtma kuramıdır.
Soru 35
Uyarılmış (harekete geçmiş) psişik enerjinin harcanması ve sistemin tekrar psikolojik denge durumuna dönmesi, aşağıdaki hangi saldırganlığı azaltma yöntemlerinden hangisidir?
Seçenekler
A
Model alma
B
İletişim beceresi
C
Katarsis
D
Ödüllendirme
E
Cezalandırma
Açıklama:
Bu, arınma (katarsis) ilkesidir. Arınma: Uyarılmış (harekete geçmiş) psişik enerjinin harcanması ve sistemin tekrar psikolojik denge durumuna dönmesidir.
Soru 36
Engellenmenin, saldırganlığın güçlü bir belirleyicisi olduğunu öne süren kuramsal yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Özgeci Saldırganlık Kuramı
B
Sosyal Öğrenme Kuramı
C
Pekiştirme Modeli
D
Engellenme-Saldırganlık Modeli
E
İzin Verilmiş Saldırganlık Modeli
Açıklama:
Engellenme-Saldırganlık Modeli Engellenmenin, saldırganlığın güçlü bir belirleyicisi olduğunu öne süren kuramsal yaklaşımdır.
Soru 37
Bir okul yöneticisinin, yönetime yazılı ve sözlü olarak lisansüstü eğitimine devam edebilmek için ders programının düzenlenmesi talebini ileten bir öğretmenin bu talebine yanıt vermemesi aşağıdaki kavramlardan hangisi ile açıklanmaktadır?
Seçenekler
A
Fiziksel saldırganlık
B
Pasif saldırganlık
C
Aktif saldırganlık
D
Düşmanca saldırganlık
E
Özgeci saldırganlık
Açıklama:
Diğer kişiye zarar vermeyi ya da onu incitmeyi amaçlayan faaliyetsizlik hali, pasif saldırganlık olarak anılmaktadır. Soru kökünde verilen örnekte okul yöneticisinin takındığı tavır, pasif saldırganlığa örnektir. Doğru yanıt B'dir.
Soru 38
Sokakta gördüğü bir kadına tecavüz etmeye yeltenen adamın saldırganlığı aşağıda verilenlerden hangisi kapsamında değerlendirilir?
Seçenekler
A
Özgeci saldırganlık
B
İzin verilmiş saldırganlık
C
Pasif saldırganlık
D
Korunmacı saldırganlık
E
Antisosyal saldırganlık
Açıklama:
Suikast, dövme, cinayet, saldırı gibi davranışlar açıkça toplumsal normları çiğneyen davranışlardır. Bu tarz davranışlar toplum tarafından onaylanmadığı için antisosyal saldırganlık olarak adlandırılmaktadır. Doğru yanıt E'dir.
Soru 39
Psikanalitik kurama göre yaşam ve ölüm içgüdüsünün kişinin içinde yarattığı psikolojik çatışma nasıl çözülür?
Seçenekler
A
Yıkıcı gücün, kişinin kendinden diğerlerine yöneltilmesiyle çözülür.
B
Yıkıcı gücün ortadan kaldırılmasıyla çözülür.
C
Yaşam gücünün galip gelmesiyle çözülür.
D
Yaşam gücünün dış dünyaya yöneltilmesiyle çözülür.
E
Yaşam gücü ve yıkıcı gücün sürekli birbirinin yerine geçmesiyle çözülür.
Açıklama:
Freud’un psikanaliz çerçevesinde geliştirdiği bu kuram, insanlarda ikili bir içgüdü olduğunu savunur. Buna göre, bireyin davranışı, iki temel güç tarafından yönetilir: Yaşam içgüdüsü (eros) ve ölüm içgüdüsü (thanatos). Eros, kişileri haz aramaya ve isteklerini gerçekleştirmeye yönlendirirken, thanatos benlik-yıkımına yöneltir. Bu iki içgüdü, kişinin içinde hiç bitmeyen bir psikolojik çatışma yaratır. Bu çatışma, yıkıcı gücün, kişinin kendinden diğerlerine yöneltilmesiyle çözülür. Doğru yanıt A'dır.
Soru 40
Saldırganlığın en önemli nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Korku
B
Pekiştirme
C
Engellenme
D
Taklit
E
Ayırma
Açıklama:
Engellenme, kişinin amaca yönelik davranışının dışsal olarak bloke edilmesi demektir. Hiç kuşkusuz saldırganlığın en önemli nedeni engellenmedir. Doğru yanıt C'dir.
Soru 41
Alarm çalmadığı için geç uyanan bir öğrenci sınavına yetişmek için çabalarken bindiği otobüsün lastiği patlamış, otobüsten inen öğrenci yağmur yağdığı için taksi de bulamamıştır.
Bu durumda örnekte verilen öğrenci aşağıda verilen duygulardan hangisini yaşamaktadır?
Bu durumda örnekte verilen öğrenci aşağıda verilen duygulardan hangisini yaşamaktadır?
Seçenekler
A
Pekiştirme
B
Geciktirme
C
Modelleme
D
Engellenme
E
Etkinleştirme
Açıklama:
Kişinin amaca yönelik davranışının dışsal olarak bloke edilmesi sonucunda engellenme duygusu ortaya çıkmaktadır. Soru kökünde yer alan örnekte öğrenci dışsal nedenlerle sınavına yetişememiştir. Bu nedenle engellenme yaşamaktadır. Doğru yanıt D'dir.
Soru 42
I. Engellenme
II. Alkol
III. Yüksek sıcaklık
IV. Cinsiyet
Yukarıda verilenlerden hangileri saldırganlığın durumsal belirleyicileri arasında yer almaktadır?
II. Alkol
III. Yüksek sıcaklık
IV. Cinsiyet
Yukarıda verilenlerden hangileri saldırganlığın durumsal belirleyicileri arasında yer almaktadır?
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve III
C
II ve III
D
II ve IV
E
III ve IV
Açıklama:
Alkol ve yüksek sıcaklık saldırganlığın durumsal belirleyicileri arasında yer alırken; engellenme, sosyal belirleyiciler, cinsiyet farklılıkları ise kişisel belirleyiciler arasında yer almaktadır. Doğru yanıt B'dir.
Soru 43
- Engellenme
- Tahrik
- Medyada Şiddet
- Alkol
Seçenekler
A
Yalnız II
B
I ve III
C
II ve IV
D
I, II ve III
E
II, III ve IV
Açıklama:
Alkol, saldırganlığın durumsal belirleyicilerinden biridir.
Soru 44
- Saldırganlık her zaman engellenmeden kaynaklanır, engellenme de her zaman saldırgan davranışa yol açar.
- Engellenme kişide yarattığı olumsuz duygular ölçüsünde saldırganlığa yol açabilir.
- Saldırganlığa yol açan şey, engellenmenin kendisi değil, engellenmenin yarattığı olumsuz duygulardır.
- Engellenme yaşayan kişinin çevresinde saldırganlığı çağrıştıran unsurlar olduğunda saldırgan bir davranış gösterme olasılığı yüksektir.
Seçenekler
A
Yalnız III
B
I ve III
C
II ve IV
D
I, II ve III
E
II, III ve IV
Açıklama:
İlk ortaya atılan orijinal modelde, saldırganlığın her zaman engellenmeden kaynaklandığı, engellenmenin de her zaman saldırgan davranışa yol açtığı ileri sürülmüştür.
Soru 45
Aşağıdakilerden hangisi A tipi kişilik örüntüsün niteliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Yüksek düzeyde rekabetçilik
B
Zamanla yarışma
C
Pasiflik
D
Çocuk istismarına yatkınlık
E
Kalp hastalığına yatkınlık
Açıklama:
A tipi kişilik örüntüsüne sahip kişiler pasif değil, tam tersi çok aktif bireylerdir.
Soru 46
- Erkekler genel olarak kadınlardan daha fazla saldırgan davranış göstermektedir.
- Erkekler kadınlardan daha fazla saldırganlığın hedefi olmaktadırlar.
- Tahrik varsa ve bu tahrik yoğunsa, kadınlar da erkekler kadar saldırgan davranış göstermektedirler.
- Erkekler, dolaylı saldırganlığı; kadınlar ise, direkt saldırganlığı daha fazla göstermektedirler.
Saldırganlıkta cinsiyet farklılıklarıyla ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
III ve IV
D
I, II ve III
E
II, III ve IV
Açıklama:
Araştırmalar sonucunda, erkeklerin direkt saldırganlığı (fiziksel saldırı, itme, hedefe bir şeyler atma vb.) kadınlara göre daha fazla gösterdikleri bulunmuştur. Kadınlar ise, dolaylı saldırganlığı erkeklerden daha fazla göstermektedirler. Dolaylı saldırganlık, hedef kişi hakkında çevreye söylentiler yayma, hedefin arkasından dedikodu yapma hedef kişiyi zor durumda bırakacak hikayeler uydurma vb. eylemleri içermektedir.
Soru 47
Uyarılmış (harekete geçmiş) psişik enerjinin harcanması ve sistemin tekrar psikolojik denge durumuna dönmesine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Engellenme
B
Arınma
C
Cezalandırma
D
Sosyal beceri eğitimi
E
Pekiştirme
Açıklama:
Uyarılmış (harekete geçmiş) psişik enerjinin harcanması ve sistemin tekrar psikolojik denge durumuna dönmesine arınma denir.
Soru 48
Bireyin, televizyonda izlediği şiddet içerikli dizilerden sonra gördüğü şiddet haberlerine ve acı çeken insanlara karşı daha az duygusal tepkiler vermeye başlaması, aşağıdaki kavramlardan hangisi ile ifade edilmektedir?
Seçenekler
A
Duygusuzlaşma etkisi
B
Savunmasızlaşma etkisi
C
Duyarsızlaşma etkisi
D
Engellenme etkisi
E
Tepkisizlik etkisi
Açıklama:
Uzun süre şiddeti izleme sonucunda, bireyin acı çeken insanlara karşı duyarsızlaşması ve eskiye oranla daha az duygusal tepkiler vermesi durumuna duyarsızlaşma etkisi adı verilmektedir. Doğru yanıt C'dir.
Soru 49
Ayten Hanım, oğlu Mehmet'in öfkeli ve saldırgan davranışlarının son zamanlarda arttığını fark etmiştir. Bunun üzerini bu saldırganlığını atabilmesi için Mehmet'i okulun futbol takımına yazdırmıştır?
Buna göre Ayten Hanım, oğlundaki saldırgan enerjinin harcanması için aşağıdaki yollardan hangisini tercih etmiştir?
Buna göre Ayten Hanım, oğlundaki saldırgan enerjinin harcanması için aşağıdaki yollardan hangisini tercih etmiştir?
Seçenekler
A
Arınma
B
Engelleme
C
Ceza
D
Sosyal beceri eğitimi
E
Model alma
Açıklama:
Uyarılmış (harekete geçmiş) psişik enerjinin harcanması ve sistemin tekrar psikolojik denge durumuna dönmesi durumuna, arınma adı verilmektedir. Örneğin, yaygın bir şekilde, futbol gibi birtakım rekabetçi sporlarla uğraşmanın saldırganlığı azaltmak için iyi bir yol olduğu düşünülmektedir. Doğru yanıt A'dır.
Soru 50
"Şiddet" kavramı ile "Saldırganlık" kavramını birbirinden ayıran temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Şiddet sadece fiziksel incitmedir. Saldırganlık ise aktif fiziksel incitme olabileceği gibi pasif sözel ya da farklı bir biçimde ortaya çıkabilir.
B
Şiddet kavramında yaralamaya yönelik bir alet kullanımı vardır.
C
Şiddet daha çok kadınlara, saldırganlık ise erkeklere yönelik bir davranıştır.
D
Şiddet olayları adli vaka olarak değerlendirilirken; saldırganlık olaylarında kanun mercilerine nadiren başvurulur.
E
Şiddet istemli; saldırganlık ise istem dışı davranış örüntülerinden oluşur.
Açıklama:
Zarar verme ya da incitme fiziksel ya da psikolojik olabilir. Bu noktada saldırganlık ile şiddeti birbirinden ayırmak gereklidir. “Şiddet, kasti olarak yapılan ciddi fiziksel incitme eylemleridir”. O halde şiddet, psikolojik değil, sadece fizikseldir. Saldırganlık ise aktif, fiziksel bir şiddet olabileceği gibi pasif, sözel ya da başka bir biçimde de ortaya çıkabilir.
Soru 51
Aşağıdaki örnek olaylardan hangisi "özgeci saldırganlık" kavramına uygundur?
Seçenekler
A
Büyük bir mirasa konmak için kişinin akrabasını öldürmesi.
B
Bir kişinin kendini savunma amacıyla karşısındakinin saldırganlığına karşılık vermesi.
C
Polisin kamu güvenliğini koruma görevinde, bir suçluyu vurması.
D
Bir kumarhanede hileli kart ya da zardan dolayı patlak veren bir kavga.
E
Sevmediği bir memurun terfi kararnamesini geciktiren bir yönetici.
Açıklama:
Pasif Saldırganlık: Diğer kişiye zarar vermeyi ya da onu incitmeyi amaçlayan faaliyetsizlik halidir.
Araçsal Saldırganlık: Kişi tarafından değerli görülen bir amaca ulaşmak için gösterilen saldırganlıktır.
Düşmanca Saldırganlık: Amacı diğer kişiye zarar verme ya da onu incitmek olan saldırganlıktır
Özgeci Saldırganlık: Toplumsal normlara uygun olarak görülen ve toplum tarafından onaylanan saldırganlıktır.
Antisosyal Saldırganlık: Toplumsal normları çiğneyen ve toplumca onaylanmayan saldırganlıktır.
İzin Verilmiş Saldırganlık: Toplum kurallarının sınırları içinde olan ve açık bir onay verilmese de toplum tarafından meşru olarak algılanan saldırganlıktır.
Araçsal Saldırganlık: Kişi tarafından değerli görülen bir amaca ulaşmak için gösterilen saldırganlıktır.
Düşmanca Saldırganlık: Amacı diğer kişiye zarar verme ya da onu incitmek olan saldırganlıktır
Özgeci Saldırganlık: Toplumsal normlara uygun olarak görülen ve toplum tarafından onaylanan saldırganlıktır.
Antisosyal Saldırganlık: Toplumsal normları çiğneyen ve toplumca onaylanmayan saldırganlıktır.
İzin Verilmiş Saldırganlık: Toplum kurallarının sınırları içinde olan ve açık bir onay verilmese de toplum tarafından meşru olarak algılanan saldırganlıktır.
Soru 52
Saldırganlığın kökenleri ile ilgili aşağıda verilen seçeneklerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Bilim insanları tarafından saldırganlığın doğuştan gelen içgüdüsel bir davranış mı, yoksa öğrenilmiş bir davranış mı olduğu konusunda tam bir görüş birliği yoktur.
B
Günümüzde pek çok sosyal psikolog, iki görüş arasındaki çatışmanın yanlış olduğunu, saldırganlığın temellerinin iki görüşün arasında bir yerde olduğu düşünmektedir.
C
Saldırganlığın gerçekte gösterilip gösterilmeyeceği, doğuştan gelen yatkınlıklar, çeşitli öğrenilmiş ketleyici tepkiler ve sosyal ortamın özellikleri arasındaki karmaşık etkileşime bağlıdır.
D
Saldırgan davranışların kökenini biyolojik bir içgüdünün varlığına bağlayanlar psikanalizciler ve etologlardır.
E
Psikanalizciler, hayvan davranışlarını doğal ortamlarında gözlemleyerek saldırganlığı uyum sağlayıcı bir davranış olarak görürken; Etologlar saldırganlığı yıkıcı dürtülerin temsilcisi olarak görmektedirler.
Açıklama:
Hem psikanalizciler hem de etologlar, saldırganlığı, insan doğasının kaçınılmaz bir özelliği olarak görmüşlerdir. Ancak etologlar saldırganlığı, uyum sağlayıcı bir davranış olarak görürken, psikanalizciler saldırganlığı yıkıcı dürtülerin temsilcisi olarak görmektedirler.
Soru 53
Beşinci sınıf öğrencisi Can, liseye giden abisi Mert'in okul çıkışında kavga edip galip geldiğini, bu davranışını takip eden günlerde okulda popülaritesinin arttığını ve herkesin ondan korkup saygı duyduğunu gözlemlemiştir. O günden sonra Can'ın okuldaki davranışlarında değişiklik olmuş, her fırsatta kavga eğilimi göstermiştir.
Sosyal öğrenme yaklaşımına göre, Can'ın saldırgan davranışı sergileme durumu aşağıdakilerden hangisi ile açıklanabilir?
Sosyal öğrenme yaklaşımına göre, Can'ın saldırgan davranışı sergileme durumu aşağıdakilerden hangisi ile açıklanabilir?
Seçenekler
A
Örtük öğrenme
B
Model alarak öğrenme
C
Dolaylı ceza
D
İleriye ket vurma
E
Geriye ket vurma
Açıklama:
Saldırgan davranış, sadece direkt pekiştirme (kişinin kendi yaptığı davranışın ödüllendirilmesi) yoluyla öğrenilmez. Saldırganlık dolaylı yollarla da pekiştirilebilir. Bu yollardan biri, model alarak öğrenme ya da taklittir. Bazı sosyal psikologlara göre saldırgan davranışın en önemli öğrenilme yolu, saldırgan bir modelin gözlemlenmesi ile gerçekleşir. Model, davranışının taklit edildiği ve uygun davranış için rehber olarak alınan kişidir.
Soru 54
Para çekmek için uzun süre bankamatikte sıra bekleyen Cihan, sıra kendisine gelip kartını makineye yerleştirdiğinde ekranda "üzgünüz, geçici olarak hizmet veremiyoruz" yazısı belirmiştir. Otobüsü kaçıran ve nakit parası olmadığı için taksiye de binemeyen Cihan iş görüşmesine geç kalmış, ATM'yi tekmelemiş ve yumruklamıştır. Oysa ki Cihan; son derece sakin ve kamu malına asla zarar vermeyecek bir kişiliğe sahiptir.
Engellenme-Saldırganlık modeline örnek verilen bu olaya göre aşağıdakilerden hangisi, saldırganlığın sosyal belirleyicilerden kaynaklandığını düşünen bilim insanlarının tezini açıklar?
Engellenme-Saldırganlık modeline örnek verilen bu olaya göre aşağıdakilerden hangisi, saldırganlığın sosyal belirleyicilerden kaynaklandığını düşünen bilim insanlarının tezini açıklar?
Seçenekler
A
Araştırmacılara göre saldırganlık içgüdüsel değil; dürtüsel ve tepkisel bir davranıştır.
B
Eğer saldırganlığı destekleyen bazı unsurlar çevrede varsa, saldırgan davranışın gösterilme olasılığı düşüktür.
C
Araştırmacılar, ölüm içgüdüsü ve saldırganlığa ilişkin özgül, doğuştan gelen içgüdü kavramını temel almışlardır.
D
Engellenme her zaman saldırgan davranışa yol açar.
E
Saldırganlığa yol açan şey, engellenmenin yarattığı olumsuz duygular değil; engellenmenin kendisidir.
Açıklama:
Engellenme-saldırganlık modelini ortaya atan araştırmacılar, ölüm içgüdüsünü ya da saldırganlığa ilişkin özgül, doğuştan gelen içgüdü kavramını reddetmişlerdir.
Onlara göre hiç kuşkusuz saldırganlığın en önemli nedeni engellenmedir (Engellenme, kişinin amaca yönelik davranışının dışsal olarak bloke edilmesi demektir). Bu konudaki en önemli kuramlaştırma 1930’lu yıllarda ortaya atılan engellenme-saldırganlık modelidir. Saldırganlığı içgüdü kuramlarından farklı bir biçimde açıklayan engellenme-saldırganlık modelinde, saldırganlık bir dürtü olarak görülmüştür. Bir içgüdünün tersine, dürtü her zaman var olan, sürekli artan bir enerji kaynağı değildir. Dürtü, organizmanın yaşamsal bir ihtiyacı tatmin edilmediğinde ortaya çıktığından, yoksunluğu sona erdirici bir güç olarak hizmet eder.
Onlara göre hiç kuşkusuz saldırganlığın en önemli nedeni engellenmedir (Engellenme, kişinin amaca yönelik davranışının dışsal olarak bloke edilmesi demektir). Bu konudaki en önemli kuramlaştırma 1930’lu yıllarda ortaya atılan engellenme-saldırganlık modelidir. Saldırganlığı içgüdü kuramlarından farklı bir biçimde açıklayan engellenme-saldırganlık modelinde, saldırganlık bir dürtü olarak görülmüştür. Bir içgüdünün tersine, dürtü her zaman var olan, sürekli artan bir enerji kaynağı değildir. Dürtü, organizmanın yaşamsal bir ihtiyacı tatmin edilmediğinde ortaya çıktığından, yoksunluğu sona erdirici bir güç olarak hizmet eder.
Soru 55
Önceleri şiddet içerikli filmleri ve dizileri izlediğinde, canı yanan bir insanın çektiği acıyı kendisi yaşıyormuşçasına hisseden Merve Hanım; bir süre sonra aynı duyguları barındırmadığını, şiddet sahnelerini normal bir durummuş gibi hissettiğini söylemiştir. Saldırganlığın sosyal belirleyicilerinden medya etkisine göre; şiddet izlemeye maruz kalan Merve Hanım'ın duygusal tepkilerindeki azalma, aşağıdakilerden hangisi ile açıklanır?
Seçenekler
A
Kelebek Etkisi
B
Kanıksama Etkisi
C
Sembolleştirme Etkisi
D
Duyarsızlaştırma Etkisi
E
Alışma Etkisi
Açıklama:
Duyarsızlaştırma Etkisi: Uzun süre şiddeti izleme sonucunda, bireyin acı çeken insanlara karşı duyarsızlaşması ve eskiye oranla daha az duygusal tepkiler vermesidir. Medyadaki şiddeti izlemenin ikinci etkisi, duyarsızlaştırma etkisi olarak adlandırılmaktadır. Çok gerçekçi şiddet sahneleri izledikten sonra, insanlar kurbanın çektiği acıya duyarsızlaşmaya başlamakta ve daha önce gösterdikleri duygusal tepkiler azalmaya başlamaktadır.
Soru 56
Sevmediği bir memurun terfi kararnamesini geciktiren bir yönetici ya da sınıf içindeki tartışmalarda herhangi bir öğrenciyi sürekli önemsememe tavrı gösteren bir öğretmen ne tür bir saldırganlık örneği göstermektedir?
Seçenekler
A
Araçsal saldırganlık.
B
Düşmanca saldırganlık.
C
Özgeci saldırganlık.
D
Pasif saldırganlık.
E
Antisosyal saldırganlık.
Açıklama:
Saldırganlık aktif, fiziksel bir şiddet olabileceği gibi pasif, sözel ya da başka bir biçimde de ortaya çıkabilir. Örneğin, sevmediği bir memurun terfi kararnamesini geciktiren bir yönetici ya da sınıf içindeki tartışmalarda herhangi bir öğrenciyi sürekli önemsememe tavrı gösteren bir öğretmen saldırgan davranış göstermektedir. Bunlar pasif saldırganlık örnekleridir. “Pasif saldırganlık, hiçbir faaliyet yapılmamasına rağmen, karşıdakine zarar vermeyi amaçlayan faaliyetsizlik” olarak tanımlanmaktadır. Doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 57
Diğer kişiye zarar vermeyi ya da onu incitmeyi amaçlayan faaliyetsizlik haline ne ad verilir?
Seçenekler
A
Araçsal saldırganlık.
B
İzin verilmiş saldırganlık.
C
Antisosyal saldırganlık.
D
Özgeci saldırganlık.
E
Pasif saldırganlık.
Açıklama:
Pasif saldırganlık diğer kişiye zarar vermeyi ya da onu incitmeyi amaçlayan faaliyetsizlik halidir. Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 58
Kişi tarafından değerli görülen bir amaca ulaşmak için gösterilen saldırganlığa ne ad verilir?
Seçenekler
A
Araçsal saldırganlık.
B
Özgeci saldırganlık.
C
Pasif saldırganlık.
D
İzin verilmiş saldırganlık.
E
Antisosyal saldırganlık.
Açıklama:
Araçsal saldırganlık kişi tarafından değerli görülen bir amaca ulaşmak için gösterilen saldırganlıktır. Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 59
Toplumsal normlara uygun olarak görülen ve toplum tarafından onaylanan saldırganlığa ne ad verilir?
Seçenekler
A
Araçsal saldırganlık.
B
Özgeci saldırganlık.
C
Pasif saldırganlık.
D
İzin verilmiş saldırganlık.
E
Antisosyal saldırganlık.
Açıklama:
Özgeci saldırganlık toplumsal normlara uygun olarak görülen ve toplum tarafından onaylanan saldırganlıktır. Doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 60
Freud'a göre bireyin davranışı kaç temel güç tarafından yönetilir?
Seçenekler
A
2
B
3
C
4
D
5
E
6
Açıklama:
Freud’un psikanaliz çerçevesinde geliştirdiği bu kuram, insanlarda ikili bir içgüdü olduğunu savunur. Buna göre, bireyin davranışı, iki temel güç tarafından yönetilir: Yaşam içgüdüsü (eros) ve ölüm içgüdüsü (thanatos). Eros, kişileri haz aramaya ve isteklerini gerçekleştirmeye yönlendirirken, thanatos benlik-yıkımına yöneltir. Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 61
Davranışı izleyen ve organizma üzerinde hoşa gidici bir etki yaratarak, davranışın tekrar olma olasılığını arttıran uyarıcıların verilmesine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Sosyal öğrenme.
B
Model alarak öğrenme.
C
Engellenme.
D
Pekiştirme.
E
Tahrik.
Açıklama:
Pekiştirme davranışı izleyen ve organizma üzerinde hoşa gidici bir etki yaratarak, davranışın
tekrar olma olasılığını arttıran uyarıcıların verilmesidir. Doğru cevap D şıkkıdır.
tekrar olma olasılığını arttıran uyarıcıların verilmesidir. Doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 62
Cinayet, saldırı ve diğer suçlardan dolayı tutuklanan kişilerin % kaçının yakalandıklarında alkollü olduğu bildirilmektedir?
Seçenekler
A
% 70
B
% 75
C
% 80
D
% 85
E
% 90
Açıklama:
Rastgele gözlemler bile alkol tüketimi ile saldırganlık arasında bir ilişki olduğunu düşündürtmektedir. Bar, gece kulübü veya gazino gibi alkollü içkilerin tüketildiği eğlence yerlerinde kavgaların bolca çıkması bir tesadüf değildir. Bu sıradan gözlemlerle edindiğimiz izlenim, istatistiksel veriler tarafından doğrulanmaktadır. Cinayet, saldırı ve diğer suçlardan
dolayı tutuklanan kişilerin % 75’inin yakalandıklarında alkollü olduğu bildirilmektedir. Doğru cevap B şıkkıdır.
dolayı tutuklanan kişilerin % 75’inin yakalandıklarında alkollü olduğu bildirilmektedir. Doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 63
Aşağıdaki A tipi kişilik özelliklerinden hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
Aşırı rekabetçidirler.
B
Zamana karşı yarışırlar.
C
Kalp hastalıklarına yatkındırlar.
D
Tek başına çalışmayı tercih ederler.
E
Daha çok araçsal saldırganlık gösterirler.
Açıklama:
Kişiliğin saldırganlığı etkilediğine ilişkin en çarpıcı bulgu, araştırmacıların yaptıkları çalışmalar
sonunda A tipi kişilik adı verilen bir davranış biçiminin varlığını ortaya koymuş olmalarıdır. A tipi kişiliği olanların, aşırı rekabetçi, sürekli acelesi olan, zamana karşı yarışan ve çok aktif kişiler oldukları ve kalp hastalığına yatkın oldukları ifade edilmektedir. A tipi insanların stresliyken diğerleriyle değil tek başına çalışmayı tercih ettikleri, zira hem yetersizliklerini göstermekten kaçındıkları hem de durumu kontrol altına alma istekleri olduğu belirtilmektedir. Son olarak, A tipi kişiliği olanların düşmanlık hisleriyle dolu oldukları için, araçsal saldırganlıktan çok düşmanca saldırganlık gösterdikleri belirtilmektedir. Doğru cevap E şıkkıdır.
sonunda A tipi kişilik adı verilen bir davranış biçiminin varlığını ortaya koymuş olmalarıdır. A tipi kişiliği olanların, aşırı rekabetçi, sürekli acelesi olan, zamana karşı yarışan ve çok aktif kişiler oldukları ve kalp hastalığına yatkın oldukları ifade edilmektedir. A tipi insanların stresliyken diğerleriyle değil tek başına çalışmayı tercih ettikleri, zira hem yetersizliklerini göstermekten kaçındıkları hem de durumu kontrol altına alma istekleri olduğu belirtilmektedir. Son olarak, A tipi kişiliği olanların düşmanlık hisleriyle dolu oldukları için, araçsal saldırganlıktan çok düşmanca saldırganlık gösterdikleri belirtilmektedir. Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 64
Kitle iletişim araçlarının özellikle de, görsel medyanın saldırgan davranış üzerindeki etkisi sosyal psikolojide en çok tartışılan konuların başında gelmektedir. Medyadaki şiddetin, izleyicilerin saldırganlığı üzerindeki etkileri çeşitli yollarla gerçekleşmektedir. Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde bu etki yollarından biri yer almaktadır?
Seçenekler
A
Sistematik Duyarsızlaştırma
B
Engellenme-Saldırganlık
C
Model Olma
D
Duyarsızlaşma Etkisi
E
Model Olma
Açıklama:
Medyadaki şiddetin, izleyicilerin saldırganlığı üzerindeki etkileri çeşitli yollarla gerçekleşmektedir. Birincisi, şiddet içerikli film ve programları izleme yoluyla, izleyiciler yeni saldırganlık teknikleri öğrenebilirler. Örneğin, yetişkin izleyiciler, hırsızlık, cinayet, uçak kaçırma vb. gibi şiddet eylemlerine ilişkin daha önce hiç akıllarına gelmeyen tuhaf ya da ustaca yöntemleri öğrenebilir ve belki de bunu uygulamaya kalkışabilirler. Medyadaki şiddeti izlemenin ikinci etkisi, duyarsızlaştırma etkisi olarak adlandırılmaktadır. Çok gerçekçi şiddet sahneleri izledikten sonra, insanlar kurbanın çektiği acıya duyarsızlaşmaya başlamakta ve daha önce gösterdikleri duygusal tepkiler azalmaya başlamaktadır. Bu bilgiler ışığında doğru cevap D seçeneğidir.
Soru 65
Saldırganlık ve cinsiyet ilişkisi düşünüldüğünde aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Erkekler ve kadınlar genel olarak eşit derecede saldırganlık gösterirler.
B
Genel olarak erkekler saldırganlığa daha az hedef olurlar.
C
Kadınlar daha çok dolaylı saldırganlık yolunu seçerler.
D
Tahrik söz konusu değilse kadınlar ve erkekler eşit derecede saldırgan davranış gösterirler.
E
Tahrik söz konusu ise kadınlar erkeklerden daha çok saldırgan davranış gösterirler.
Açıklama:
Cinsiyet açısından saldırganlıkta bir farklılık olup olmadığına ilişkin araştırma sonuçları, ilk bakışta
erkeklerin kadınlardan daha saldırgan olduğunu doğrulamaktadır. Fakat biraz daha yakından bakınca, konunun daha karmaşık olduğu görülecektir. Araştırma sonuçları özetle şöyledir;
• Erkekler genel olarak kadınlardan hem daha fazla saldırgan davranış göstermekte ama hem de daha fazla saldırganlığın hedefi olmaktadırlar. Ve cinsiyetler arasındaki bu farklılık ömür boyu sürmektedir.
• Saldırganlık açısından iki cinsiyet arasındaki farklılık tahrik olmadığı durumda daha fazladır. Diğer bir deyişle, erkekler tahrik söz konusu olmadığında kadınlardan daha fazla saldırgan
davranış göstermektedirler. Ancak tahrik varsa ve bu tahrik yoğunsa, kadınlar da erkekler kadar saldırgan davranış göstermektedirler.
• Saldırganlık açısından iki cinsiyet arasındaki farklılık, saldırganlığın tipine göre değişmektedir.
Araştırmalar sonucunda, erkeklerin direkt saldırganlığı (fiziksel saldırı, itme, hedefe bir şeyler atma vb.) kadınlara göre daha fazla gösterdikleri bulunmuştur. Kadınlar ise, dolaylı saldırganlığı erkeklerden daha fazla göstermektedirler. Dolaylı saldırganlık, hedef kişi hakkında çevreye söylentiler yayma, hedefin arkasından dedikodu yapma, hedef kişiyi zor durumda bırakacak hikayeler uydurma vb. eylemleri içermektedir. Son olarak cinsiyetler arası bu farklılığın erken yaşlarda ortaya çıktığı ve farklı kültürlerde gözlendiği de belirtilmektedir. Doğru cevap C şıkkıdır.
erkeklerin kadınlardan daha saldırgan olduğunu doğrulamaktadır. Fakat biraz daha yakından bakınca, konunun daha karmaşık olduğu görülecektir. Araştırma sonuçları özetle şöyledir;
• Erkekler genel olarak kadınlardan hem daha fazla saldırgan davranış göstermekte ama hem de daha fazla saldırganlığın hedefi olmaktadırlar. Ve cinsiyetler arasındaki bu farklılık ömür boyu sürmektedir.
• Saldırganlık açısından iki cinsiyet arasındaki farklılık tahrik olmadığı durumda daha fazladır. Diğer bir deyişle, erkekler tahrik söz konusu olmadığında kadınlardan daha fazla saldırgan
davranış göstermektedirler. Ancak tahrik varsa ve bu tahrik yoğunsa, kadınlar da erkekler kadar saldırgan davranış göstermektedirler.
• Saldırganlık açısından iki cinsiyet arasındaki farklılık, saldırganlığın tipine göre değişmektedir.
Araştırmalar sonucunda, erkeklerin direkt saldırganlığı (fiziksel saldırı, itme, hedefe bir şeyler atma vb.) kadınlara göre daha fazla gösterdikleri bulunmuştur. Kadınlar ise, dolaylı saldırganlığı erkeklerden daha fazla göstermektedirler. Dolaylı saldırganlık, hedef kişi hakkında çevreye söylentiler yayma, hedefin arkasından dedikodu yapma, hedef kişiyi zor durumda bırakacak hikayeler uydurma vb. eylemleri içermektedir. Son olarak cinsiyetler arası bu farklılığın erken yaşlarda ortaya çıktığı ve farklı kültürlerde gözlendiği de belirtilmektedir. Doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 66
Saldırganlığı azaltmada kullanılan kaç temel yol vardır?
Seçenekler
A
2
B
3
C
4
D
5
E
6
Açıklama:
Saldırganlığı azaltmada kullanılan dört temel yol vardır. Bunlar; arınma, cezalandırma, saldırgan olmayan davranışların model alınması ve sosyal beceri eğitimdir. Doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 67
Aağıdakilerden hangisi kişisel özellikler ve saldırganlık arasındaki ilişkiyle ilgili doğru olmayan bir bilgidir?
Seçenekler
A
Cinsiyetlerin farklı biçimlerde sosyalleşmesi, saldırganlıkta görülen cinsiyete bağlı farklılıkların önemli bir kaynağıdır.
B
Saldırganlıkla ilişkili olduğu varsayılan kişisel özelliklerden birisi sosyal onay ihtiyacıdır.
C
Yapılan araştırmalar sonucunda, B tipi kişilik adı verilen bir davranış biçimi saldırgan davranışlarla ilişkili bulunmuştur.
D
Alkol almayı seven kişilerde saldırganlığın otomatik olarak arttığını söylemek pek mümkün değildir.
E
Saldırganlık açısından kadınlar ve erkekler arasındaki farklılık, saldırganlığın tipine göre değişmektedir.
Açıklama:
Yukarıdaki C seçeneğinde verilen bilgi verilen bilgi B tipi kişilik özelliğini değil, A tipi kişilik özelliğini tanımlamaktadır. Kişisel özellikler ve saldırganlık arasındaki ilişkiye yönelik diğer seçeneklerde verilen bilgiler ise doğrudur. Bu açıklama ışığında doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 68
Saldırgan bir eylemin içsel olarak üretilen saldırganlık dürtüsünü azaltmaya hizmet ettiğini ve bu doğrultuda saldırganlığı azaltmak için arınma/katarsis yolunun kullanılmasını öneren psikoloji kuramı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Davranışçı Kuram
B
Psikanalitik Kuram
C
Hümanist Kuram
D
Bilgi İşleme Kuramı
E
Aile Sistem Kuramı
Açıklama:
Saldırganlığın kökenlerine ilişkin kuramlardan hatırlanacağı üzere, psikanalizciler ve etologlara göre, saldırgan eylemin başlaması içgüdüseldir; engellenme-saldırganlık modeline göre ise, saldırganlık, bir kez uyarıldığında dışarı vurulması gereken bir dürtüdür. Saldırganlığa ilişkin yaklaşımları farklı da olsa, üç kuram da saldırgan bir eylemin, içsel olarak üretilen saldırganlık içgüdüsü veya dürtüsünü azaltmaya hizmet ettiğini ileri sürmektedir. Bu, arınma (katarsis) ilkesidir. Arınma/katarsis olgusu, uyarılmış (harekete geçmiş) psişik enerjinin harcanması ve sistemin tekrar psikolojik denge durumuna dönmesidir. Bir diğer deyişle saldırganlığın oluşturduğu negatif enerjinin görece zararsız yolla boşaltılmasıdır. Bu bilgiler ışığında doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 69
Okuldaki öğretmenleri tarafından arkadaşlarına yönelik saldırgan davranışları olduğu bildirilen Ela'nın ailesi konuyla ilgili psikolojik destek almaktadır. Düzenli olarak devam ettikleri psikologun odaklandığı temalardan biri, Ela'nın anne-babası arasındaki ilişkinin niteliği ve kardeşleriyle olan etkileşiminde saldırgan veya şiddet içeren durumların olup olmadığıdır.
Yukarıdaki örnek olayda bahsedilen psikologun terapi sürecinde, hangi psikoloji kuramının/yaklaşımının önermelerini daha çok kullandığı söylenebilir?
Yukarıdaki örnek olayda bahsedilen psikologun terapi sürecinde, hangi psikoloji kuramının/yaklaşımının önermelerini daha çok kullandığı söylenebilir?
Seçenekler
A
Yaşam Boyu Gelişim Yaklaşımı
B
Psikanalitik Kuram
C
Engellenme-Saldırganlık Yaklaşımı
D
Ödül-Ceza Yaklaşımı
E
Sosyal Öğrenme Kuramı
Açıklama:
Sosyal öğrenme kuramı, saldırgan modelleri gözlemenin, saldırgan davranışa yol açacağını ileri sürmektedir. Örnek olayda betimlenen psikolog, danışanı olan ailedeki saldırgan ve şiddet içeren durumların çocuğa model olabileceğini, bu mekanizma aracılığıyla çocuğun okulda saldırgan davranışlar sergileyebileceğini ön görmektedir. Bu doğrultuda psikologun kullandığı yaklaşım Sosyal öğrenme kuramıdır
Soru 70
Değerli bir hedefe ulaşmayı sağlamak üzere gerçekleştirilen zarar verme ya da incitme eylemine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Kasti eylem
B
Iskalama
C
Yorumlama
D
Araçsal saldırganlık
E
Düşmanca saldırganlık
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı D şıkkıdır. Araçsal saldırganlık, değerli bir hedefe ulaşmayı sağlamak üzere gerçekleştirilen zarar verme ya da incitme eylemidir.
Soru 71
Aşağıdakilerden hangisi pasif saldırganlığa örnek gösterilebilir?
Seçenekler
A
Büyük bir mirasa konmak için kişinin akrabasını öldürmesi
B
Sevmediği bir memurun terfi kararnamesini geciktiren bir yönetici
C
Profesyonel bir boksörün rakibine vurması
D
Bir hırsızın girdiği evin sahibine vurması
E
Futbolda rakip oyuncunun gol atmasını engelleme
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı B şıkkıdır. Sevmediği bir memurun terfi kararnamesini geciktiren bir yöneticinin davranışı pasif saldırganlığa bir örnektir.
Soru 72
Aşağıdakilerden hangisi pasif saldırganlığa örnek gösterilebilir?
Seçenekler
A
Futbolda rakip oyuncunun gol atmasını engellemek için oyuncuya tekme atma
B
Maç esnasında profesyonel bir boksörün rakibine tekme atması
C
Hileli zardan dolayı kişinin arkadaşını darp etmesi
D
Yöneticinin sevmediği bir memurun terfi kararnamesini geciktirmesi
E
Bir öğretmenin sınıfta öğrencisini tek ayak üzerinde bekletmesi
Açıklama:
Saldırganlık ise aktif, fiziksel bir şiddet olabileceği gibi pasif, sözel ya da başka bir biçimde
de ortaya çıkabilir. Örneğin, sevmediği bir memurun terfi kararnamesini geciktiren bir yönetici ya
da sınıf içindeki tartışmalarda herhangi bir öğrenciyi sürekli önemsememe tavrı gösteren bir öğretmen saldırgan davranış göstermektedir. Bunlar pasif saldırganlık örnekleridir. “Pasif saldırganlık, hiçbir faaliyet yapılmamasına rağmen, karşıdakine zarar vermeyi amaçlayan faaliyetsizlik” olarak tanımlanmaktadır (Bilgin, 2000; s. 276).
de ortaya çıkabilir. Örneğin, sevmediği bir memurun terfi kararnamesini geciktiren bir yönetici ya
da sınıf içindeki tartışmalarda herhangi bir öğrenciyi sürekli önemsememe tavrı gösteren bir öğretmen saldırgan davranış göstermektedir. Bunlar pasif saldırganlık örnekleridir. “Pasif saldırganlık, hiçbir faaliyet yapılmamasına rağmen, karşıdakine zarar vermeyi amaçlayan faaliyetsizlik” olarak tanımlanmaktadır (Bilgin, 2000; s. 276).
Soru 73
Saldırganlıkla ilgili kuramsal yaklaşım olan içgüdüsel yaklaşımı kim geliştirmiştir?
Seçenekler
A
Krahe
B
Freud
C
Wilson ve Akert
D
Brewer
E
Feldman
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı B şıkkıdır. Freud’un psikanaliz çerçevesinde geliştirdiği bu kuram, insanlarda ikili bir içgüdü olduğunu savunur.
Soru 74
Saldırgan davranış ve diğer tüm davranışların öğrenilmiş davranışlar olduğunu savunan yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Etoloji
B
Psikanaliz
C
İçgüdüsel yaklaşım
D
Katarsis
E
Sosyal öğrenme yaklaşımı
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı E şıkkıdır. Saldırgan davranışı insan doğasının kaçınılmaz bir dışavurumu olarak kabul eden görüşlerin tersine, sosyal öğrenme kuramına göre, saldırgan davranış ve diğer tüm davranışlar, öğrenilmiş davranışlardır.
Soru 75
Bir kişinin amaca yönelik davranışının dışsal olarak bloke edilmesine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Saldırganlık
B
Pekiştirme
C
Model olma
D
Engellenme
E
Model alma
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı D şıkkıdır. Bir kişinin amaca yönelik davranışının dışsal olarak bloke edilmesine engelenme denir.
Soru 76
Aşağıdakilerden hangisi saldırganlıkla ilgili sosyal belirleyicilerdendir?
Seçenekler
A
Engellenme
B
Cinsiyet
C
Kişilik
D
Alkol
E
Yüksek sıcaklık
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı A şıkkıdır. Engellenme, saldırganlıkla ilgili sosyal belirleyicilerdendir.
Soru 77
Aşağıdakilerden hangisi saldırganlıkla ilgili durumsal belirleyicilerden biridir?
Seçenekler
A
Engellenme
B
Tahrik
C
Kişilik
D
Alkol
E
Cinsiyet
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı D şıkkıdır. Alkol, saldırganlıkla ilgili durumsal belirleyicilerdendir.
Soru 78
Yüksek sıcaklık saldırganlıkla ilgili olarak hangi belirleyici kategorisinde yer almaktadır?
Seçenekler
A
Model alma
B
Cinsel
C
Sosyal
D
Kişisel
E
Durumsal
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı E şıkkıdır. Yüksek sıcaklık, saldırganlıkla ilgili durumsal belirleyicilerdendir.
Soru 79
Yüksek düzeyde rekabetçilik, zamanla yarışma ve düşmanlık içeren bir kişilik örüntüsüne ne ad verilir?
Seçenekler
A
A Tipi Kişilik
B
B Tipi Kişilik
C
Arınma
D
Pekiştirme
E
Antisosyal saldırganlık
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı A şıkkıdır. A tipi kişilik, yüksek düzeyde rekabetçilik, zamanla yarışma ve düşmanlık içeren bir kişilik örüntüsüdür.
Soru 80
Aşağıdakilerden hangisi ya da hangileri saldırganlık kavramını açıklamaktadır?
I. “Saldırganlık, diğer bir kişiye niyetli olarak zarar vermek ya da onu incitmektir.
II. Saldırganlık, diğerini incitme niyetiyle yapılan eylemler ve söylenilen sözlerdir.
III. Saldırganlık, fiziksel ya da psikolojik acıya yol açmayı amaçlayan niyetli davranıştır.
I. “Saldırganlık, diğer bir kişiye niyetli olarak zarar vermek ya da onu incitmektir.
II. Saldırganlık, diğerini incitme niyetiyle yapılan eylemler ve söylenilen sözlerdir.
III. Saldırganlık, fiziksel ya da psikolojik acıya yol açmayı amaçlayan niyetli davranıştır.
Seçenekler
A
Yalnız II
B
Yalnız III
C
I-III
D
I-II
E
I-II-III
Açıklama:
Araştırmacıların saldırganlık kavramında yaşanan tanım problemini, saldırganlık tanımına niyet öğesini ekleyerek çözmüştür (Brewer ve Crano, 1994; . Yani, bütün zarar verme ya da incitme eylemleri değil, sadece zarar verme ya da incitme niyeti ile yapılanlar saldırganlık olarak görülmektedir. Ancak, eylemin niyetli yapılması da sorunu çok fazla çözmemektedir. Bu kez de “Kişinin niyetini nasıl bilebiliriz?” sorusu karşımıza çıkmaktadır. Çünkü, niyeti, direkt olarak gözleyemeyiz, sadece tahmin edebiliriz.
Soru 81
Şiddeti, saldırganlıktan ayıran en önemli faktör nedir?
Seçenekler
A
Fiziksel olması
B
Psikolojik olması
C
Sözel olması
D
Pasif olması
E
Niyet
Açıklama:
Saldırganlık ile şiddeti birbirinden ayırmak gereklidir. “Şiddet, kasti olarak yapılan ciddi fiziksel incitme eylemleridir ”. O halde şiddet, psikolojik değil, sadece fizikseldir. Saldırganlık ise aktif, fiziksel bir şiddet olabileceği gibi pasif, sözel ya da başka bir biçimde de ortaya çıkabilir
Soru 82
Bir başka kişiye zarar vermeyi amaçlayan faaliyetsiz saldırgan davranış biçimi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Araçsal saldırganlık
B
Pasif saldırganlık
C
Özgeci saldırganlık
D
İzin verilmiş saldırganlık
E
Düşmanca saldırganlık
Açıklama:
Pasif saldırganlık, hiçbir faaliyet yapılmamasına rağmen, karşıdakine zarar vermeyi amaçlayan faaliyetsizlik” olarak tanımlanmaktadır
Soru 83
Aşağıdakilerden hangisi ya da hangileri saldırganlığın içgüdsüel yaklaşımı ile doğrudan ilişkilidir?
I. Saldırgan davranışı, insan ve hayvan doğasının doğuştan gelen, genetik kökenli bir içgüdünün dışavurumu olarak gören anlayıştır.
II. Çatışma kuramına göre, saldırganlık insan doğasının kaçınılmaz bir parçasıdır ve bireyin kontrolü dışındadır.
III. Etologlar (hayvan davranışlarını doğal ortamlarında gözleyen araştırmacılar), saldırganlığın evrim süreci içinde önemli bir işlevi olduğunu ileri sürmüşlerdir ve bu davranışları insan davranışları ile ilişkilendirmişlerdir.
I. Saldırgan davranışı, insan ve hayvan doğasının doğuştan gelen, genetik kökenli bir içgüdünün dışavurumu olarak gören anlayıştır.
II. Çatışma kuramına göre, saldırganlık insan doğasının kaçınılmaz bir parçasıdır ve bireyin kontrolü dışındadır.
III. Etologlar (hayvan davranışlarını doğal ortamlarında gözleyen araştırmacılar), saldırganlığın evrim süreci içinde önemli bir işlevi olduğunu ileri sürmüşlerdir ve bu davranışları insan davranışları ile ilişkilendirmişlerdir.
Seçenekler
A
I-II
B
I-III
C
I-II-III
D
Yalnız I
E
Yalnız III
Açıklama:
Verilen ifadelerin tamamı saldırganlığı içgüdüsel bir faaliyet olarak ele alan yaklaşım ile uyuşmaktadır.
Soru 84
Aşağıdakilerden hangisi ya da hangileri saldırganlıkta sosyal öğrenme yaklaşımı için doğru sayılır?
I. Saldırgan davranış ve diğer tüm davranışlar, öğrenilmiş davranışlardır.
II. Sosyal davranışların direkt pekiştirme ve model alma yoluyla öğrenildiğini öne süren kuramsal yaklaşımdır.
III. Saldırganlık dolaylı yollarla da pekiştirilebilir. Bu yollardan biri, model alarak öğrenme ya da taklittir.
I. Saldırgan davranış ve diğer tüm davranışlar, öğrenilmiş davranışlardır.
II. Sosyal davranışların direkt pekiştirme ve model alma yoluyla öğrenildiğini öne süren kuramsal yaklaşımdır.
III. Saldırganlık dolaylı yollarla da pekiştirilebilir. Bu yollardan biri, model alarak öğrenme ya da taklittir.
Seçenekler
A
I-II-III
B
I-III
C
I-II
D
Yalnız II
E
Yalnız III
Açıklama:
Sosyal yaklaşım için verilen tüm ifadeler doğrudur.
Soru 85
"Sınav öncesi bir bardak kahve alıp dikkatinizi toplamak ve kendinize gelmek istiyorsunuz. Kantine gittiğinizde ise uzunca bir kuyruğun olduğunu görüyorsunuz. Kahve almak için kuyruğa girdikten yaklaşık 15 dakika bekledikten sonra sıra size geliyor. Fakat ne yazık ki kahvenin bittiğini öğreniyorsunuz" Anlatılan hikayede saldırganlığın hangi model ile açıklanması daha olasıdır?
Seçenekler
A
Model alarak öğrenme
B
Sosyal olarak öğrenme
C
İçgüdüsel yakllaşım
D
Taklit ile öğrenme
E
Engellenme -saldırganlık modeli
Açıklama:
Engellenme, kişinin amaca yönelik davranışının dışsal olarak bloke edilmesi demektir). Bu konudaki en önemli kuramlaştırma 1930’lu yıllarda ortaya atılan engellenme-saldırganlık modelidir. Saldırganlığı içgüdü kuramlarından farklı bir biçimde açıklayan engellenme-saldırganlık modelinde, saldırganlık bir dürtü olarak görülmüştür.
Soru 86
"Trafikte onda on kusurun karşı tarafta olduğu bir kazaya karışan sürücü son derece kibar bir şekilde arabasından inerek diğer sürücünün yanına gitmiştir. Kazada haksız olan sürücü söylemleri ile karşı tarafı suçlayıcı hareketlerde bulunmaktadır. Bir noktaya kadar kibarlığını koruyan sürücü, bir süre kazada haksız olan sürücünün omzundan itekleme davranışında bulunmuştur." örnek olayda kazada suçu olmayan sürücünün yaşadığı saldırganlık davranışının ardından yatan belirleyici kriter ne olabilir?
Seçenekler
A
Sosyal öğrenme
B
Engellenme
C
Model alma
D
Taklit
E
Tahrik
Açıklama:
Saldırganlık sıklıkla fiziksel ya da sözel tahrik sonucu ortaya çıkmaktadır. Saldırgan davranış söz konusu olduğunda, bireyler arasında karşılıklılık ilkesi geçerlidir. Bir yanağına vurana diğer yanağını dönmektense, insanlar “dişe diş, göze göz” intikam almayı istemektedirler. Genellikle, karşımızdakine bize verdiği kadar acı vermek hatta gerçekten kötü niyetli olduğuna inanıyorsak bize çektirdiğinden daha fazlasını çektirmek isteriz
Soru 87
Uzun süre şiddeti izleme sonucunda, bireyin acı çeken insanlara karşı duyarsızlaşması ve eskiye oranla daha az duygusal tepkiler vermesine ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Yüksek sıcaklık
B
Duyarsızlaştırma etkisi
C
Arınma
D
Dolaylı saldırganlık
E
Tahrik
Açıklama:
Medyadaki şiddeti izlemenin ikinci etkisi, duyarsızlaştırma etkisi olarak adlandırılmaktadır. Çok gerçekçi şiddet sahneleri izledikten sonra, insanlar kurbanın çektiği acıya duyarsızlaşmaya başlamakta ve daha önce gösterdikleri duygusal tepkiler azalmaya başlamaktadır. Şiddete duyarsızlaşmanın, insanların kendilerinde saldırganlığa ilişkin sınırlamaları da gevşetebileceği düşünülmektedir.
Soru 88
Saldırganlığın olası belirleyicilerine aşağıdakilerden hangisi uzak kalmaktadır?
Seçenekler
A
Alkol
B
Kişilik özellikleri
C
Yüksek sıcaklık
D
Cinsiyet farklılıkları
E
Beslenme
Açıklama:
Beslenmenin saldırganlıkta doğrudan belirleyicisi olduğu araştırmalarda çok sık rastlanmamıştır.
Soru 89
I. Ceza
II. Arınma
III. Sosyal beceri öğretimi
IV. Saldırgan olmayan davranışların model alınması
Yukarıdakilerden hangileri saldırganlığı azaltma yollarındandır?
II. Arınma
III. Sosyal beceri öğretimi
IV. Saldırgan olmayan davranışların model alınması
Yukarıdakilerden hangileri saldırganlığı azaltma yollarındandır?
Seçenekler
A
II-IV
B
I-III
C
I-IV
D
I-II-IV
E
I-II-III-IV
Açıklama:
Tamamı saldırganlığı bir şekilde azaltma yöntemlerinden sayılmaktadır.
Soru 90
Kişi tarafından değerli görülen bir amaca ulaşmak için gösterilen saldırganlığa ne ad verilir?
Seçenekler
A
Pasif saldırganlık
B
Araçsal saldırganlık
C
Düşmanca saldırganlık
D
Özgeci saldırganlık
E
Antisosyal saldırganlık
Açıklama:
Araçsal saldırganlık denmektedir.
Soru 91
Toplumsal normlara uygun olarak görülen ve toplum tarafından onaylanan saldırganlıklara ........... denmektedir.
Boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Özgeci saldırganlık
B
Antisosyal saldırganlık
C
İzin verilmiş saldırganlık
D
Araçsal saldırganlık
E
Düşmanca saldırganlık
Açıklama:
İzin verilmiş saldırganlık
Soru 92
Toplum kurallarının sınırları içinde olan ve açık bir onay verilmese de toplum tarafından meşru olarak algılanan saldırganlığa ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Araçsal saldırganlık
B
Özgeci saldırganlık
C
Düşmanca saldırganlık
D
İzin verilmiş saldırganlık
E
Antisosyal saldırganlık
Açıklama:
İzin verilmiş saldırganlık denmektedir.
Soru 93
Saldırganlık insan doğasının kaçınılmaz bir parçasıdır ve bireyin kontrolü dışında olduğunu savunan yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sosyal öğrenme yaklaşımı
B
İçgüdesel yaklaşım
C
Sistem yaklaşımı
D
Varoluşçu yaklaşım
E
Yapısal yaklaşım
Açıklama:
İçgüdüsel yaklaşım olması gerekmektedir.
Soru 94
Kişinin amaca yönelik davranışının dışsal olarak bloke edilmesine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Tahrik
B
Saldırganlık
C
Engelleme
D
Şiddet
E
Arınma
Açıklama:
Engellenme denmektedir.
Soru 95
Aşağıdakilerden hangisi saldırganlığın sosyal belirleyicilerinden biridir?
Seçenekler
A
İçgüdüsel
B
Tahrik
C
Pekiştirme
D
Alkol
E
Yüksek sıcaklık
Açıklama:
Sosyal Belirleyiciler: Engellenme, Tahrik ve Medyada Şiddet.
Soru 96
Aşağıdakilerden hangisi saldırganlığın durumsal belirleyicilerinden biridir?
Seçenekler
A
Engelleme
B
Tahrik
C
Medyada şiddet
D
Kişilik
E
Alkol
Açıklama:
Alkol durumsal belirleyiciler arasında yer almaktadır.
Soru 97
Aşağıdakilerden hangisi saldırganlığın kişisel becerilerinden biridir?
Seçenekler
A
Cinsiyet farklılıkları
B
Tahrik
C
Alkol
D
Medyada şiddet
E
Engelleme
Açıklama:
cinsiyet farklılıkları olması gerekmektedir.
Soru 98
Uyarılmış (harekete geçmiş) psişik enerjinin harcanması ve sistemin tekrar psikolojik denge durumuna dönmesine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Cezalandırma
B
Duyarsızlaşma
C
Engelleme
D
Arınma
E
Pekiştirme
Açıklama:
Arınma denmektedir.
Soru 99
Aşağıdakilerden hangisi saldırganlığı azaltmak için uygulanan yöntemlerden biridir?
Seçenekler
A
Pekiştirme
B
Cezalandırma
C
Engelleme
D
Duyarsızlaştırma
E
Tahrik
Açıklama:
Cezalandırma uygulanan yöntemlerden biridir.
Soru 100
Aşağıdakilerden hangisi, pasif saldırganlığa bir örnek oluşturmaktadır?
Seçenekler
A
Bir kişinin üzerine kahve döken garsonu tokatlaması
B
Kiralık katilin, yüksek bir ücret karşılığında adam öldürmesi
C
Patronun, iş yerindeki konuşmalarda ve tartışmalarda bir çalışanı sürekli önemsememesi görmezden gelmesi
D
Televizyonu açmak istediğinde, bozulduğunu anlayan bir adam, öfkelenip televizyonu pencereden aşağı atması
E
Kıskanç bir kadının, kocasını başka bir kadınla uygun olmayan bir durumda yakalayınca, kocasını ve kadını tabancayla vurması
Açıklama:
Pasif Saldırganlık Diğer kişiye zarar vermeyi ya da onu incit-meyi amaçlayan faaliyetsizlik halidir.
Soru 101
Kolluk kuvvetleri olarak adlandırılan polis ve askerin, kamu güvenliğini koruma amacıyla, bir suçluyu vurması nedeniyle alkışlanması ve bu durumun insanlar tarafından desteklenmesi, hangi saldırganlık biçimine örnek teşkil etmektedir?
Seçenekler
A
Araçsal Saldırganlık
B
Özgeci Saldırganlık
C
Amaçsal Saldırganlık
D
Alkışlanan Saldırganlık
E
Kabul Gören Saldırganlık
Açıklama:
Özgeci Saldırganlık Toplumsal normlara uygun olarak görülen ve toplum tarafından onaylanan saldırganlıktır. Polisin kamu güvenliğini koruma görevinde, bir suçluyu vurması nedeniyle alkışlanması en sık karşılaşılan örneklerinden birisidir.
Soru 102
Toplum kurallarının sınırları içinde olan ve açık bir onay verilmese de toplum tarafından meşru olarak algılanan saldırganlık davranışlarına verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İzin Verilmiş Saldırganlık
B
Özgeci Saldırganlık
C
Anti Sosyal Saldırganlık
D
Düşmanca Saldırganlık
E
Araçsal Saldırganlık
Açıklama:
İzin Verilmiş Saldırganlık Toplum kurallarının sınırları içinde olan ve açık bir onay verilmese de toplum tarafın-dan meşru olarak algılanan saldırganlıktır.
Soru 103
Bir futbol müsabakasında, gol atmak isteyen forvet oyuncusunun, gol atmak amacıyla kaleciye bilerek faul yapması, hangi tür saldırgan davranışa örnek gösterilebilir?
Seçenekler
A
İzin Verilmiş Saldırganlık
B
Kavgacı Saldırganlık
C
Anti Sosyal Saldırganlık
D
Araçsal Saldırganlık
E
Hedefsel Saldırganlık
Açıklama:
Araçsal saldırganlık ve düşmanca saldırganlık. Araçsal saldırganlık, değerli bir hedefe ulaşmayı sağlamak üzere gerçekleştirilen zarar verme ya da incitme eylemidir.
Soru 104
Aşağıdakilerden hangisi sosyal öğrenme kuramı ile ilgili doğru bir bilgi değildir?
Seçenekler
A
Saldırgan davranışlar öğrenilmiş davranışlardır
B
Bireyin saldırgan davranışlarının direkt olarak pekiştirilmesidir
C
Saldırgan davranış gösterme, bisiklet sürme, arba kullanma gibi öğrenilir
D
İnsanların saldırgan davranışları öğrenme yöntemlerinden birisi de model alarak saldırgan davranış öğrenmedir
E
Saldırgan davranış insan doğasının kaçınılmaz bir dışa dışavurumu olarak kabul edilir
Açıklama:
Saldırgan davranışı insan doğasının kaçınılmaz bir dışavurumu olarak kabul eden görüşlerin tersine, sosyal öğrenme kuramına göre, saldırgan davranış ve diğer tüm davranışlar, öğrenilmiş davranışlardır. Bir bisikleti kullanmayı, bir arabayı sürmeyi nasıl öğreniyorsak, saldırgan davranış göstermeyi ve saldırgan davranışı ketlemeyi (göstermemeyi) de aynı şekilde öğreniyoruz (Brewer ve Crano, 1994). Bu görüşe göre, saldırgan davranışı öğrenmenin en temel yolu, bireyin bu tür davranışlarının direkt olarak pekiştirilmesidir. Saldırgan davranış, sadece direkt pekiştirme (kişinin kendi yaptığı davranışın ödüllendirilmesi) yoluyla öğrenilmez. Saldırganlık dolaylı yollarla da pekiştirilebilir. Bu yollardan biri, model alarak öğrenme ya da taklittir.
Soru 105
Saldırganlıkta cinsiyet farklılıkları ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Kadınlar erkeklerden daha fazla saldırgan davranışların hedefi olmaktadır
B
Erkekler tahrik söz konusu olmadığında kadınlardan daha fazla saldırgan davranış göstermektedirler
C
Kadınlar tahrik edildiğinde erkekler kadar saldırgan olurlar.
D
Erkekler direkt saldırganlık, kadınlar dolaylı saldırganlık biçimlerini gösterirler.
E
Saldırganlık açısından iki cinsiyet arasındaki farklılık, saldırganlığın tipine göre değişmektedir
Açıklama:
Erkekler genel olarak kadınlardan hem daha fazla saldırgan davranış göstermekte ama hem de daha fazla saldırganlığın hedefi olmaktadırlar. Cinsiyetler arasındaki bu farklılık ömür boyu sürmektedir. Saldırganlık açısından iki cinsiyet arasındaki farklılık tahrik olmadığı durumda daha fazladır. Diğer bir deyişle, erkekler tahrik söz konusu olmadığında kadınlardan daha fazla saldırgan davranış göstermektedirler. Ancak tahrik varsa ve bu tahrik yoğunsa, kadınlar da erkekler kadar saldırgan davranış göstermektedirler. Saldırganlık açısından iki cinsiyet arasındaki farklılık, saldırganlığın tipine göre değişmektedir. Araştırmalar sonucunda, erkeklerin direkt saldırganlığı (fiziksel saldırı, itme, hedefe bir şeyler atma vb.) kadınlara göre daha fazla gösterdikleri bulunmuştur. Kadınlar ise, dolaylı saldırganlığı erkeklerden daha fazla göstermektedirler. Dolaylı saldırganlık, hedef kişi hakkında çevreye söylentiler yayma, hedefin arkasından dedikodu yapma, hedef kişiyi zor durumda bırakacak hikayeler uydurma vb. eylemleri içermektedir. Son olarak cinsiyetler arası bu farklılığın erken yaşlarda ortaya çıktığı ve farklı kültürlerde gözlendiği de belirtilmektedir.
Soru 106
Aşağıdakilerden hangisi veya hangileri, saldırganlığı kontrol altına alma ya da azaltma yollarından birisidir?
I. Arınma (katarsis)
II. Tahrik
III. Cezalandırma
IV. Sosyal Beceri Eğitimi
I. Arınma (katarsis)
II. Tahrik
III. Cezalandırma
IV. Sosyal Beceri Eğitimi
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I, III ve IV
C
I, II ve II
D
II, III ve IV
E
Hepsi
Açıklama:
Saldırganlığı kontrol altına alma ya da azaltma yolları:
- Arınma (Katarsis)
- Cezalandırma
- Sosyal Beceri Eğitimi
- Saldırgan Olmayan Davranışların Model Alınması
Soru 107
Evde saldırgan davranışlar sergileyen ebeveynini gören çocuğun, okulda ve sosyal hayatta saldırgan davranışlar sergilemesi, hangi tür saldırgan davranış öğrenmeye iyi bir örnektir?
Seçenekler
A
Uygulayarak Öğrenme
B
Sosyal Yaşamdan Öğrenme
C
Model Alarak Öğrenme
D
Maruz Kalarak Öğrenme
E
Hesaplayarak Öğrenme
Açıklama:
Model Alarak Öğrenme: Değer verilen kişilerin davranışlarını gözlemleyerek öğrenmedir.
Soru 108
Aşağıdakilerden hangisi veya hangileri saldırganlığın sosyal, durumsal ve kişisel belirleyicilerindendir?
I. Engelleme
II. Tahrik
III. Medya Şiddet
I. Engelleme
II. Tahrik
III. Medya Şiddet
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
Yalnız III
D
II ve III
E
I, II, III
Açıklama:
Şiddetin Sosyal Belirleyicileri: Engellenme, Tahrik ve Medyada Şiddet
Soru 109
I. Fiziksel bir şiddet ya da pasif, sözel tutumlar
II. Kişiyi psikolojik olarak incitmek
III. Kasti olarak yapılan fiziksel incitme
Yukarıda verilen yargılardan hangisi/hangileri şiddeti tanımlamaktadır?
II. Kişiyi psikolojik olarak incitmek
III. Kasti olarak yapılan fiziksel incitme
Yukarıda verilen yargılardan hangisi/hangileri şiddeti tanımlamaktadır?
Seçenekler
A
I
B
I-II
C
II-III
D
I-II-III
E
III
Açıklama:
“Şiddet, kasti olarak yapılan ciddi fiziksel incitme eylemleridir (Feldman, 1998;
297)”. O halde şiddet, psikolojik değil, sadece fizikseldir. Doğru cevap E'dir.
297)”. O halde şiddet, psikolojik değil, sadece fizikseldir. Doğru cevap E'dir.
Soru 110
''Büyük bir mirasa konmak için kişinin akrabasını öldürmesi, profesyonel bir boksörün rakibine vurması'' gibi verilen örnekler aşağıda verilen kavramlardan hangisine örnek oluşturmaktadır.
Seçenekler
A
Araçsal saldırganlık,
B
Düşmanca saldırganlık,
C
Özgeci saldırganlık,
D
Antisosyal saldırganlık,
E
İzin verilmiş saldırganlık
Açıklama:
Araçsal saldırganlık, değerli bir hedefe ulaşmayı sağlamak üzere gerçekleştirilen zarar verme ya da incitme eylemidir. Büyük bir mirasa konmak için kişinin akrabasını öldürmesi, profesyonel bir boksörün rakibine vurması, bir hırsızın girdiği evin sahibine vurması ya da futbolda rakip oyuncunun gol atmasını engelleme araçsal saldırganlık örnekleridir. Doğru cevap A'dır.
Soru 111
''Saldırgan davranış ve diğer tüm davranışlar, öğrenilmiş davranışlardır. Bir bisikleti kullanmayı, bir arabayı sürmeyi nasıl öğreniyorsak, saldırgan davranış göstermeyi
ve saldırgan davranışı ketlemeyi (göstermemeyi) de aynı şekilde öğreniyoruz''.
Yukarıda verilen yargılar, hangi kuram ile ilişkilidir?
ve saldırgan davranışı ketlemeyi (göstermemeyi) de aynı şekilde öğreniyoruz''.
Yukarıda verilen yargılar, hangi kuram ile ilişkilidir?
Seçenekler
A
Sosyal öğrenme kuramı
B
Pekiştirme kuramı
C
İçgüdüsel yaklaşımlar
D
İçgüdü kuramı
E
Biyolojik kuram
Açıklama:
Saldırgan davranışı insan doğasının kaçınılmaz bir dışavurumu olarak kabul eden görüşlerin tersine, sosyal öğrenme kuramına göre, saldırgan davranış ve diğer tüm davranışlar, öğrenilmiş davranışlardır. Bir bisikleti kullanmayı, bir arabayı sürmeyi
nasıl öğreniyorsak, saldırgan davranış göstermeyi ve saldırgan davranışı ketlemeyi (göstermemeyi) de aynı şekilde öğreniyoruz. Doğru cevap
Saldırgan davranışı insan doğasının kaçınılmaz bir dışavurumu olarak kabul eden görüşlerin tersine, sosyal öğrenme kuramına göre, saldırgan davranış ve diğer tüm davranışlar, öğrenilmiş davranışlardır. Bir bisikleti kullanmayı, bir arabayı sürmeyi
nasıl öğreniyorsak, saldırgan davranış göstermeyi ve saldırgan davranışı ketlemeyi (göstermemeyi) de aynı şekilde öğreniyoruz.Doğru cevap A'dır.
nasıl öğreniyorsak, saldırgan davranış göstermeyi ve saldırgan davranışı ketlemeyi (göstermemeyi) de aynı şekilde öğreniyoruz. Doğru cevap
Saldırgan davranışı insan doğasının kaçınılmaz bir dışavurumu olarak kabul eden görüşlerin tersine, sosyal öğrenme kuramına göre, saldırgan davranış ve diğer tüm davranışlar, öğrenilmiş davranışlardır. Bir bisikleti kullanmayı, bir arabayı sürmeyi
nasıl öğreniyorsak, saldırgan davranış göstermeyi ve saldırgan davranışı ketlemeyi (göstermemeyi) de aynı şekilde öğreniyoruz.Doğru cevap A'dır.
Soru 112
''Saldırgan davranışı öğrenmenin en temel yolu, bireyin bu tür davranışlarının direkt
olarak .....''
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
olarak .....''
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Pekiştirme
B
Model olarak öğrenme
C
Engellenme
D
Model
E
Engellenme
Açıklama:
saldırgan davranışı öğrenmenin en temel yolu, bireyin bu tür davranışlarının direkt
olarak pekiştirilmesidir. Pekiştirme, bireyin saldırgan davranışının ödüllendirilerek, tekrar yapma olasılığını arttırma anlamına gelmektedir. Doğru cevap A'dır.
olarak pekiştirilmesidir. Pekiştirme, bireyin saldırgan davranışının ödüllendirilerek, tekrar yapma olasılığını arttırma anlamına gelmektedir. Doğru cevap A'dır.
Soru 113
I-Engellenme II-Tahrik III-Medyada Şiddet Yukarıdakilerden hangisi/hangileri saldırganlığın sosyal belirleyicileri arasındadır?
Seçenekler
A
I-III
B
III-II
C
I-II-III
D
I
E
II-I
Açıklama:
Saldırganlığın sosyal belirleyicileri engellenme,tahrik,medyada şiddettir. Doğru cevap C'dir.
Soru 114
Bankamatik kuyruğunda olduğunuzu, para çekmek zorunda olduğunuzu ve üstüne üstlük çok da aceleniz olduğunu farz edin. Büyük bir sabırla sıranın size gelmesini
bekliyorsunuz ve sıra tam size geldiğinde ekranda “Hizmet dışıdır” yazısını okuyorsunuz, tüm bunların sonunda yaşadığınız öfke sorununa sebep olan durum aşağıda verilenlerden hangisidir?
bekliyorsunuz ve sıra tam size geldiğinde ekranda “Hizmet dışıdır” yazısını okuyorsunuz, tüm bunların sonunda yaşadığınız öfke sorununa sebep olan durum aşağıda verilenlerden hangisidir?
Seçenekler
A
Tahrik
B
Engellenme
C
Cezalandırma
D
Arınma
E
Kişilik
Açıklama:
Bankamatik kuyruğunda olduğunuzu, para çekmek zorunda olduğunuzu ve üstüne üstlük çok da aceleniz olduğunu farz edin. Büyük bir sabırla sıranın size gelmesini
bekliyorsunuz ve sıra tam size geldiğinde ekranda “Hizmet dışıdır” yazısını okuyorsunuz. Belki yukarıdaki gibi meslek kariyerinizi etkileyecek denli önemli bir toplantıyı kaçırmıyorsunuz; ama gene de hatırı sayılır bir engellenme duygusu yaşadığınız muhakkak. Hiç kuşkusuz saldırganlığın en önemli nedeni engellenmedir
Bankamatik uyruğunda olduğunuzu, para çekmek zorunda olduğunuzu ve üstüne üstlük çok da aceleniz olduğunu farz edin. Büyük bir sabırla sıranın size gelmesini
bekliyorsunuz ve sıra tam size geldiğinde ekranda “Hizmet dışıdır” yazısını okuyorsunuz. Belki yukarıdaki gibi meslek kariyerinizi etkileyecek denli önemli bir toplantıyı kaçırmıyorsunuz; ama gene de hatırı sayılır bir engellenme duygusu yaşadığınız muhakkak. Hiç kuşkusuz saldırganlığın en önemli nedeni engellenmedir. Doğru cevap B'dir.
bekliyorsunuz ve sıra tam size geldiğinde ekranda “Hizmet dışıdır” yazısını okuyorsunuz. Belki yukarıdaki gibi meslek kariyerinizi etkileyecek denli önemli bir toplantıyı kaçırmıyorsunuz; ama gene de hatırı sayılır bir engellenme duygusu yaşadığınız muhakkak. Hiç kuşkusuz saldırganlığın en önemli nedeni engellenmedir
Bankamatik uyruğunda olduğunuzu, para çekmek zorunda olduğunuzu ve üstüne üstlük çok da aceleniz olduğunu farz edin. Büyük bir sabırla sıranın size gelmesini
bekliyorsunuz ve sıra tam size geldiğinde ekranda “Hizmet dışıdır” yazısını okuyorsunuz. Belki yukarıdaki gibi meslek kariyerinizi etkileyecek denli önemli bir toplantıyı kaçırmıyorsunuz; ama gene de hatırı sayılır bir engellenme duygusu yaşadığınız muhakkak. Hiç kuşkusuz saldırganlığın en önemli nedeni engellenmedir. Doğru cevap B'dir.
Soru 115
Saldırganlığın muhtemelen en meşru görüldüğü durumlar, saldırgan davranışın hangi durum sonucunda görüldüğü durumdur
Seçenekler
A
Engellenme
B
Modelleme
C
Tahrik
D
Saldırganlık
E
Şiddet
Açıklama:
Saldırganlığın muhtemelen en meşru görüldüğü durumlar, saldırgan davranışın tahrik sonucu göstermiş olduğu durumlardır.
Soru 116
Aşağıda verilenlerden hangisi saldırganlığın durumsal belirleyicileri arasındadır.
Seçenekler
A
Engellenme
B
Tahrik
C
Kitle iletişim araçları
D
Medya
E
Yüksek sıcaklık
Açıklama:
Saldırganlığın Durumsal Belirleyicileri: Alkol ve Yüksek Sıcaklık'tır. Doğru cevap E'dir.
Soru 117
I-Yüksek düzeyde rekabetçilik,
II-Zamanla yarışma
III-Sevecenlik içeren yapı
IV-Stresliyken ortak çalışma isteği
Yukarıda verilenlerden hangisi ya da hangileri A tipi kişilik özellikleri arasındadır?
II-Zamanla yarışma
III-Sevecenlik içeren yapı
IV-Stresliyken ortak çalışma isteği
Yukarıda verilenlerden hangisi ya da hangileri A tipi kişilik özellikleri arasındadır?
Seçenekler
A
I-II
B
II-III
C
III-IV
D
I-III
E
I-IV
Açıklama:
Kişiliğin saldırganlığı etkilediğine ilişkin en çarpıcı bulgu, araştırmacıların yaptıkları çalışmalar sonunda A tipi kişilik adı verilen bir davranış biçiminin varlığını ortaya koymuş olmalarıdır. A tipi kişiliği olanların, aşırı rekabetçi, sürekli acelesi olan,
zamana karşı yarışan, düşmanlık içeren ve çok aktif kişiler oldukları ve
kalp hastalığına yatkın oldukları ifade edilmektedir. Doğru cevap A'dır.
zamana karşı yarışan, düşmanlık içeren ve çok aktif kişiler oldukları ve
kalp hastalığına yatkın oldukları ifade edilmektedir. Doğru cevap A'dır.
Soru 118
İçimizde biriken ya da bir kez harekete geçen öfke duygusunu ya da saldırganlığı,
daha zararsız bir biçimde boşaltırsak, rahatlayacağımızı düşünürüz. Bu yargıya göre saldırganlığa azaltmaya hizmet eden ilke aşağıdakilerden hangisidir?
daha zararsız bir biçimde boşaltırsak, rahatlayacağımızı düşünürüz. Bu yargıya göre saldırganlığa azaltmaya hizmet eden ilke aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Alkol
B
Kişilik
C
Cezalandırma
D
Katarsiz(arınma)
E
Duyarsızlaştırma etkisi
Açıklama:
Genellikle içimizde biriken ya da bir kez harekete geçen öfke duygusunu ya da saldırganlığı, daha zararsız bir biçimde boşaltırsak, rahatlayacağımızı düşünürüz. Popüler kültürde de, insanlara, öfkeye kapılınca, bunu içinde tutmamaları tavsiye
edilir, öfkenin bir şekilde dışarı atılmasının (bağırmak, çığlık atmak, duvara bir şeyler fırlatmanın vb.) kişiye iyi geleceği varsayılır.Arınma Uyarılmış (harekete geçmiş) psişik enerjinin harcanması ve sistemin tekrar psikolojik denge durumuna dönmesidir.Saldırganlığa ilişkin yaklaşımları farklı da olsa, üç kuram da saldırgan bir eylemin, içsel olarak üretilen saldırganlık içgüdüsü veya dürtüsünü azaltmaya hizmet ettiğini ileri sürmektedir. Bu, arınma (katarsis) ilkesidir. Doğru cevapD'dır.
edilir, öfkenin bir şekilde dışarı atılmasının (bağırmak, çığlık atmak, duvara bir şeyler fırlatmanın vb.) kişiye iyi geleceği varsayılır.Arınma Uyarılmış (harekete geçmiş) psişik enerjinin harcanması ve sistemin tekrar psikolojik denge durumuna dönmesidir.Saldırganlığa ilişkin yaklaşımları farklı da olsa, üç kuram da saldırgan bir eylemin, içsel olarak üretilen saldırganlık içgüdüsü veya dürtüsünü azaltmaya hizmet ettiğini ileri sürmektedir. Bu, arınma (katarsis) ilkesidir. Doğru cevapD'dır.
Soru 119
Diğer kişiye zarar vermeyi ya da onu incitmeyi amaçlayan faaliyetsizlik hali aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Pasif saldırganlık
B
Şiddet
C
Araçsal saldırganlık
D
Düşmanca Saldırganlık
E
Antisosyal saldırganlık
Açıklama:
Pasif saldırganlık, hiçbir faaliyet yapılmamasına rağmen, karşıdakine zarar vermeyi amaçlayan faaliyetsizlik” olarak tanımlanmaktadır.
Soru 120
Kişi tarafından değerli görülen bir amaca ulaşmak için gösterilen saldırganlık tipi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Düşmanca saldırganlık
B
Araçsal saldırganlık
C
Özgeci saldırganlık
D
Antisosyal saldırganlık
E
İzin verilmiş saldırganlık
Açıklama:
Araçsal saldırganlık, değerli bir hedefe ulaşmayı sağlamak üzere gerçekleştirilen zarar verme ya da incitme eylemidir. Büyük bir mirasa konmak için kişinin akrabasını öldürmesi, profesyonel bir boksörün rakibine vurması, bir hırsızın girdiği evin sahibine vurması ya da futbolda rakip oyuncunun gol atmasını engelleme araçsal
saldırganlık örnekleridir. Bütün bu davranışlarda karşıdakine zarar verme niyeti vardır, ama ana amaç saldırganlık yoluyla hedefe ulaşmaktır. Temel olarak boksör kazanmak, hırsız yakalanmamak ve futbolcu golü engellemek için saldırganlık gösterir.
saldırganlık örnekleridir. Bütün bu davranışlarda karşıdakine zarar verme niyeti vardır, ama ana amaç saldırganlık yoluyla hedefe ulaşmaktır. Temel olarak boksör kazanmak, hırsız yakalanmamak ve futbolcu golü engellemek için saldırganlık gösterir.
Soru 121
Adamın tartışma esnasında öfkelenip eşine bağırması ya da vurması ya da bir kahvehanede veya bir kumarhanede hileli kart ya da zardan dolayı patlak
veren bir kavga aşağıdaki saldırganlık tiplerinden hangisine örnektir?
veren bir kavga aşağıdaki saldırganlık tiplerinden hangisine örnektir?
Seçenekler
A
Özgeci saldırganlık
B
Pasif saldırganlık
C
Düşmanca saldırganlık
D
Araçsal saldırganlık
E
İzin verilmiş saldırganlık
Açıklama:
Düşmanca saldırganlıkta, amacın kendisi karşıdakine zarar vermek ya da onu incitmektir. Bu saldırganlık biçiminde hedef sevilmeyen ya da nefret edilen biridir. Bu yüzden, düşmanca saldırganlık öfke ya da kızgınlık duygusuyla birlikte ortaya çıkmaktadır. Adamın tartışma esnasında öfkelenip eşine bağırması ya da vurması ya da bir kahvehanede veya bir kumarhanede hileli kart ya da zardan dolayı patlak
veren bir kavga düşmanca saldırganlık örnekleridir.
veren bir kavga düşmanca saldırganlık örnekleridir.
Soru 122
Toplum kurallarının sınırları içinde olan ve açık bir onay verilmese de toplum tarafından meşru olarak algılanan saldırganlık türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Düşmanca Saldırganlık
B
Araçsal Saldırganlık
C
Özgeci Saldırganlık
D
İzin Verilmiş Saldırganlık
E
Antisosyal Saldırganlık
Açıklama:
İzin Verilmiş Saldırganlık: Toplum kurallarının sınırları içinde olan ve açık bir onay verilmese de toplum tarafından meşru olarak algılanan saldırganlıktır.
Soru 123
I. Pekiştirme
II. Model Alarak Öğrenme
III. Dışlanma
Yukarıdakilerden hangileri sosyal öğrenme kuramına göre, saldırgan davranışların öğrenme yolları arasında yer alır?
II. Model Alarak Öğrenme
III. Dışlanma
Yukarıdakilerden hangileri sosyal öğrenme kuramına göre, saldırgan davranışların öğrenme yolları arasında yer alır?
Seçenekler
A
Yalnızca III
B
I ve II
C
I ve III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Saldırgan davranışı insan doğasının kaçınılmaz bir dışavurumu olarak kabul eden görüşlerin tersine, sosyal öğrenme kuramına göre, saldırgan davranış ve diğer tüm davranışlar, öğrenilmiş davranışlardır. Sosyal davranışların direkt pekiştirme ve
model alma yoluyla öğrenildiğini öne süren kuramsal yaklaşımdır.
model alma yoluyla öğrenildiğini öne süren kuramsal yaklaşımdır.
Soru 124
I.Engellenme
II.Tahrik
III. Medyada Şiddet
IV. Alkol
Yukarıdakilerden hangileri saldırganlığın sosyal belirleyicileri arasında yer alır?
II.Tahrik
III. Medyada Şiddet
IV. Alkol
Yukarıdakilerden hangileri saldırganlığın sosyal belirleyicileri arasında yer alır?
Seçenekler
A
I ve IV
B
II ve IV
C
II, III ve IV
D
I, II ve III
E
I, II ve IV
Açıklama:
Saldırganlığın sosyal belirleyicileri: engellenme, tahrik ve medyada şiddet olarak sıralanabilir.
Soru 125
I. Alkol
II. Yüksek Sıcaklık
III. Kişilik
Yukarıdakilerden hangileri saldırganlığın durumsal belirleyicileri arasında yer alır?
II. Yüksek Sıcaklık
III. Kişilik
Yukarıdakilerden hangileri saldırganlığın durumsal belirleyicileri arasında yer alır?
Seçenekler
A
Yalnızca III
B
I ve II
C
I ve III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Saldırganlığın durumsal belirleyicileri: alkol ve yüksek sıcaklıktır.
Soru 126
I. Aşırı rekabetçi, sürekli acelesi olan, çok aktif kişiler oldukları tahmin edilir
II. B tipi kişiliği olanlara göre daha saldırgan oldukları tahmin edilir
III. Düşmanca saldırganlıktan çok, araçsal saldırganlık gösterme eğilimleri vardır
A tipi kişiliğe ilişkin yukarıda verilenlerden hangileri uygundur?
II. B tipi kişiliği olanlara göre daha saldırgan oldukları tahmin edilir
III. Düşmanca saldırganlıktan çok, araçsal saldırganlık gösterme eğilimleri vardır
A tipi kişiliğe ilişkin yukarıda verilenlerden hangileri uygundur?
Seçenekler
A
Yalnızca III
B
I ve III
C
I ve II
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
A tipi kişiliği olanların, aşırı rekabetçi, sürekli acelesi olan, zamana karşı yarışan ve çok aktif kişiler oldukları ve kalp hastalığına yatkın oldukları ifade edilmektedir. A tipi insanların stresliyken diğerleriyle değil tek başına çalışmayı tercih ettikleri, zira hem yetersizliklerini göstermekten kaçındıkları hem de durumu kontrol altına alma istekleri olduğu belirtilmektedir. A tipi kişilik özellikleri göz önüne alındığında, bu özelliklere sahip olan kişilerin, B tipi kişiliği olanlara göre daha saldırgan oldukları kolayca tahmin edilebilir. Araştırmalar, yüksek düzeyde testeron hormonu (bir cinsiyet hormonu) ile A tipi kişilik özelliklerinin saldırgan davranışı ortaya çıkarmada önemli bir rol oynadıklarını göstermiştir. Son olarak, A tipi kişiliği olanların düşmanlık
hisleriyle dolu oldukları için, araçsal saldırganlıktan çok düşmanca saldırganlık gösterdikleri belirtilmektedir (Akt. Baron ve Byrne, 2000).
hisleriyle dolu oldukları için, araçsal saldırganlıktan çok düşmanca saldırganlık gösterdikleri belirtilmektedir (Akt. Baron ve Byrne, 2000).
Soru 127
Uyarılmış (harekete geçmiş) psişik enerjinin harcanması ve sistemin tekrar psikolojik denge durumuna dönmesi durumu aşağıdaki saldırganlığı azaltma yollarından hangisidir?
Seçenekler
A
Arınma (Katarsis)
B
Cezalandırma
C
Saldırgan Olmayan Davranışların Model Alınması
D
Duyarsızlaştırma Etkisi
E
Engellenme
Açıklama:
Arınma: Uyarılmış (harekete geçmiş) psişik enerjinin harcanması ve sistemin tekrar psikolojik denge durumuna dönmesidir.
Soru 128
I. Arınma (Katarsis)
II. Cezalandırma
III. Engelleme
IV. Sosyal Beceri Eğitimi
Yukarıda verilenlerden hangileri saldırganlığı kontrol altına alma ya da azaltma
yolları arasında yer alır?
II. Cezalandırma
III. Engelleme
IV. Sosyal Beceri Eğitimi
Yukarıda verilenlerden hangileri saldırganlığı kontrol altına alma ya da azaltma
yolları arasında yer alır?
Seçenekler
A
I, II ve III
B
I, II ve IV
C
I, III ve IV
D
II ve III
E
III ve IV
Açıklama:
Saldırganlığı kontrol altına alma ya da azaltma yolları şu şekilde sıralanabilir;
- Arınma (Katarsis)
- Cezalandırma
- Saldırgan Olmayan Davranışların
Model Alınması - Sosyal Beceri Eğitimi.
Soru 129
Ayşe ve Melih ikiz kardeşlerdir. İkisine de ayda bir kez yeni oyuncaklar alınmaktadır. Ancak bir süredir Melih anne ve babasının görmediği yerde Ayşe'ye saldırgan davranışlarda bulunarak onun elindeki oyuncakları da almakta ve hepsiyle tek başına oynamaktadır. Melih'in bu davranışının nedeni aşağıdakilerden hangisi olabilir?
Seçenekler
A
Yaşam içgüdüsü
B
B tipi kişilik
C
Medyada şiddet
D
Tahrik
E
Engellenme
Açıklama:
Hiç kuşkusuz saldırganlığın en önemli nedeni engellenmedir (Engellenme, kişinin amaca yönelik
davranışının dışsal olarak bloke edilmesi demektir). Bu konudaki en önemli kuramlaştırma 1930’lu yıllarda ortaya atılan engellenme-saldırganlık modelidir. Saldırganlığı içgüdü kuramlarından farklı bir biçimde açıklayan engellenme-saldırganlık modelinde, saldırganlık bir dürtü olarak görülmüştür. Bir içgüdünün tersine, dürtü her zaman var olan, sürekli artan bir enerji kaynağı değildir. Dürtü, organizmanın yaşamsal bir ihtiyacı tatmin edilmediğinde ortaya çıktığından, yoksunluğu sona erdirici bir güç olarak hizmet eder. Yetersiz besinin açlık, yetersiz suyun susuzluk dürtüsünü ortaya çıkardığı gibi, engellenme de saldırganlık dürtüsünü ortaya çıkarır.
davranışının dışsal olarak bloke edilmesi demektir). Bu konudaki en önemli kuramlaştırma 1930’lu yıllarda ortaya atılan engellenme-saldırganlık modelidir. Saldırganlığı içgüdü kuramlarından farklı bir biçimde açıklayan engellenme-saldırganlık modelinde, saldırganlık bir dürtü olarak görülmüştür. Bir içgüdünün tersine, dürtü her zaman var olan, sürekli artan bir enerji kaynağı değildir. Dürtü, organizmanın yaşamsal bir ihtiyacı tatmin edilmediğinde ortaya çıktığından, yoksunluğu sona erdirici bir güç olarak hizmet eder. Yetersiz besinin açlık, yetersiz suyun susuzluk dürtüsünü ortaya çıkardığı gibi, engellenme de saldırganlık dürtüsünü ortaya çıkarır.