Sosyal Bilimlerde Temel Kavramlar - Tüm Sorular
Ünite 1
Soru 1
Kültürel pratiklerin standartlaştırılması olarak tanımlanabilecek olan MacDonaldslaştırma olgusunu tanımlayan yazar kimdir?
Seçenekler
A
Ritzer
B
Weber
C
Marx
D
Giddens
E
Durkheim
Açıklama:
George Ritzer’in Mcdonaldslaştırma dediği olgu, dünyanın hemen hemen her yerinde var olan
bu restoranın, yeme içme beğenileri dışında da tüm kültürel pratikleri de standartlaştırması anlamına gelir
bu restoranın, yeme içme beğenileri dışında da tüm kültürel pratikleri de standartlaştırması anlamına gelir
Soru 2
İnsanın kültür üretme becerisi sonucu ortaya çıkan duruma ne ad verilir?
Seçenekler
A
Sosyal bilimler
B
Kent
C
Toplum
D
Bireyler
E
Uygarlık
Açıklama:
Bu konu Kültürün Önemi başlığı altında okunabilir.
Uygarlık da insanın kültür üretme becerisinin sonucunda ortaya çıkan bir durumdur.
Uygarlık da insanın kültür üretme becerisinin sonucunda ortaya çıkan bir durumdur.
Soru 3
Düşünme yetisinin sonucunda ortaya çıkan bir simge üretme etkinliğine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Gelenek
B
Sanat
C
Kültür
D
Uygarlık
E
Yaşam biçimi.
Açıklama:
Bu konu Kültürün Önemi başlığı altında okunabilir
İnsana dair özellikleri diğer canlı türlerinin özellikleriyle kıyaslamak ve insanın ayrıcalığını tanımlamak belirli ölçütler açısından mümkündür. Örneğin, insanın yegâne kültür üreticisi varlık olduğu söylenebilir çünkü insan kendi varlığı üzerine düşünebilme yetisine sahip bir canlıdır. Kısaca kültür bu şekilde bir düşünme yetisinin sonucunda ortaya çıkan bir simge üretme etkinliğidir.
İnsana dair özellikleri diğer canlı türlerinin özellikleriyle kıyaslamak ve insanın ayrıcalığını tanımlamak belirli ölçütler açısından mümkündür. Örneğin, insanın yegâne kültür üreticisi varlık olduğu söylenebilir çünkü insan kendi varlığı üzerine düşünebilme yetisine sahip bir canlıdır. Kısaca kültür bu şekilde bir düşünme yetisinin sonucunda ortaya çıkan bir simge üretme etkinliğidir.
Soru 4
Aşağıdaki tanımlamalardan hangisi kültür kapsamında yanlış bir ifadedir?
Seçenekler
A
Sosyal bilimler, önemli ölçüde kültürün ve onun çeşitli sonuçlarının incelenmesi olarak biçimlenmiştir
B
Kültür bir toplumda bütünleşmeyi sağlayan en temel unsur olarak kabul edilebilir.
C
Kültürün oluşumunda insanın kendi varlığının farkında olması ve kendisini “düşünen bir varlık” olarak tasavvur etmesi etkilidir
D
Toplumsal ilişkinin devamını sağlayacak olan gelenek ve göreneklere dönüşecek olan değerler, ortak kurucu unsurlar olarak kabul edilmez.
E
Değerler kültürün önemli taşıyıcıları olmakla birlikte, toplumsal düzeni tam anlamıyla kurmak için gerekli olan dayatma gücünden yoksundurlar.
Açıklama:
Bu konu Kültürün Önemi / Kültürün Bileşenleri başlığı altında okunabilir.
Toplumsal ilişkinin devamını sağlayacak olan gelenek ve göreneklere dönüşecek olan eğerler, ortak kurucu unsurlar olarak kabul edilir.
Toplumsal ilişkinin devamını sağlayacak olan gelenek ve göreneklere dönüşecek olan eğerler, ortak kurucu unsurlar olarak kabul edilir.
Soru 5
Aşağıdakilerden hangisi kültürün bileşenleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
İnançlar
B
Coğrafya.
C
Değerler.
D
Normlar.
E
Simgeler.
Açıklama:
Bu konu Kültürün Bileşenleri başlığı altında okunabilir.
Kültürün bileşenleri aşağıdaki gibi sıralanmaktadır:
Kültürün bileşenleri aşağıdaki gibi sıralanmaktadır:
- İnançlar.
- Değerler.
- Normlar.
- Simgeler .
Soru 6
Kültür terimi, tarımsal etkinlikler için kullanıldığı anlamının yanı sıra, “insan zihninin etkin olarak geliştirilmesi” anlamını hangi dönemde kazanmıştır ?
Seçenekler
A
Aydınlanma dönemi
B
Rönesans dönemi.
C
Postmodernizim dönemi.
D
Ortaçağ dönemi.
E
Karanlık çağ dönemi.
Açıklama:
Bu konu Kültür Kavramının Kökeni başlığı altında okunabilir.
18. yy.dan itibaren, Aydınlanma düşüncesiyle birlikte kültür terimi toplumsal değer ve davranış biçimlerini ifade eden toplumsal bir anlam kazanmıştır. Bir diğer ifadeyle, Aydınlanma Dönemi’nde kültür terimi, tarımsal etkinlikler için kullanıldığı anlamının yanı sıra, “insan zihninin etkin olarak geliştirilmesi” anlamını da kazanmıştır
18. yy.dan itibaren, Aydınlanma düşüncesiyle birlikte kültür terimi toplumsal değer ve davranış biçimlerini ifade eden toplumsal bir anlam kazanmıştır. Bir diğer ifadeyle, Aydınlanma Dönemi’nde kültür terimi, tarımsal etkinlikler için kullanıldığı anlamının yanı sıra, “insan zihninin etkin olarak geliştirilmesi” anlamını da kazanmıştır
Soru 7
Kendilerinden başka bir şeye gönderme yapan eylem, nesne, kavram ve yapılara ne ad verilir?
Seçenekler
A
Tanım
B
Gösterge.
C
Kod.
D
Kavram
E
İletişim
Açıklama:
Bu konu Simgelerin Kaynağı Olarak Kültür başlığı altında okunabilir.
Göstergeler kendilerinden başka bir şeye gönderme yapan eylem, nesne, kavram ve yapılar olarak tanımlanabilirler.
Göstergeler kendilerinden başka bir şeye gönderme yapan eylem, nesne, kavram ve yapılar olarak tanımlanabilirler.
Soru 8
Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde 20.yy’da Fransız edebiyat eleştirmeni, kültür kuramcısı Roland Barthes ‘in çağdaş göstergebilimin temel kavramları doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Dolaylı anlam.
B
Düz anlam
C
Yan anlam- Örtük anlam.
D
Örtük anlam
E
Düz anlam - Yan anlam.
Açıklama:
Bu konu Simgelerin Kaynağı Olarak Kültür başlığı altında okunabilir.
Barthes’a göre göstergenin anlamlandırılması iki düzeyde gerçekleşir: Her metin (nesne, kavram, imge, söylem de birer metin olarak kabul edilebilir) yüzeyde herkesçe üzerinde uzlaşılabilir bir düz anlam, bir de bağlamına göre değişerek okurun (göstergeyi çözümleyen her özne bir okur olarak kabul edilebilir) anlam dünyasına örtük bir şekilde ulaşan yan anlamdan oluşur.
Barthes’a göre göstergenin anlamlandırılması iki düzeyde gerçekleşir: Her metin (nesne, kavram, imge, söylem de birer metin olarak kabul edilebilir) yüzeyde herkesçe üzerinde uzlaşılabilir bir düz anlam, bir de bağlamına göre değişerek okurun (göstergeyi çözümleyen her özne bir okur olarak kabul edilebilir) anlam dünyasına örtük bir şekilde ulaşan yan anlamdan oluşur.
Soru 9
"İnsan ya da doğa olaylarını açıklamak amacıyla doğaüstü varlıkların olağanüstü
eylemlerini efsane biçiminde anlatan ve kuşaktan kuşağa geçen anlatı. "
Bu tanım aşağıdakilerden hangisine aittir?
eylemlerini efsane biçiminde anlatan ve kuşaktan kuşağa geçen anlatı. "
Bu tanım aşağıdakilerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Gösterge
B
Yan anlam
C
Destan
D
Mit
E
Simge
Açıklama:
Bu konu Simgelerin Kaynağı Olarak Kültür / Sosyal Bilimlerde Temel Kavramlar başlığında okunabilir.
MİT İnsan ya da doğa olaylarını açıklamak amacıyla doğaüstü varlıkların olağanüstü eylemlerini efsane biçiminde anlatan ve kuşaktan kuşağa geçen anlatı. Barthes’a göre mit, baskın sınıfın ideolojik amaçlarına hizmet eden karmaşık ve iyi biçimlenmiş bildirişim dizgesidir.
MİT İnsan ya da doğa olaylarını açıklamak amacıyla doğaüstü varlıkların olağanüstü eylemlerini efsane biçiminde anlatan ve kuşaktan kuşağa geçen anlatı. Barthes’a göre mit, baskın sınıfın ideolojik amaçlarına hizmet eden karmaşık ve iyi biçimlenmiş bildirişim dizgesidir.
Soru 10
Kültürü ekonomiyle ve dünyadaki ekonomik dönüşümle ilgili en iyi açıklayan kavramlardan birisi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kültür endüstrisi
B
Sanayi endüstrisi
C
Gösterge endüstrisi.
D
Sanat endüstrisi.
E
Resim Endüstrisi.
Açıklama:
Bu konu Küreselleşme ve Kültür başlığında okunabilir.
Kültürü ekonomiyle ve dünyadaki ekonomik dönüşümle ilgili en iyi açıklayan kavramlardan birisi kültür endüstrisi kavramıdır.
Kültürü ekonomiyle ve dünyadaki ekonomik dönüşümle ilgili en iyi açıklayan kavramlardan birisi kültür endüstrisi kavramıdır.
Soru 11
Küreselleşme aynı zamanda standartlaşmış kültür ürünlerinin dünya ölçeğinde yaygınlaşmasına olanak sağlar. Bu ürünler aşağıdakilerden hangisini kapsamaz?
Seçenekler
A
Yeme - içme.
B
Giyinme.
C
Eğlenme.
D
Din
E
Zincir restoranlar
Açıklama:
Bu konu Mcdonaldslaştırma başlığı altında okunabilir
Küreselleşme aynı zamanda standartlaşmış kültür ürünlerinin dünya ölçeğinde yaygınlaşmasına ve bu sayede ortak bir yeme-içme, giyinme, eğlenme, kısacası ortak bir beğeninin oluşmasına zemin hazırlar.
Küreselleşme aynı zamanda standartlaşmış kültür ürünlerinin dünya ölçeğinde yaygınlaşmasına ve bu sayede ortak bir yeme-içme, giyinme, eğlenme, kısacası ortak bir beğeninin oluşmasına zemin hazırlar.
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi, kültürü, çatışmacı ögelerin kaynağı olarak değerlendiren Birmingham Kültürel Çalışmalar Okulu’na ait perspektiflerden biri değildir?
Seçenekler
A
Kültür, bir toplumda iktidar ve direnişin işlediği alanlardan biridir.
B
Kültür özerk bir alandır.
C
Kültür olgusu, medya analizleri ve kitle iletişim araçları üzerinden değerlendirilebilir.
D
Kapitalist pazarla şekillenmiş yeni iletişim teknolojileri, kitle kültürü oluşumu üzerinde etkilidir.
E
Kültür, gündelik hayatta sahnelen bir dramaya benzer.
Açıklama:
Kültür kavramının anlamı üzerine çok boyutlu bir bakışa sahip olabileceksiniz.
Soru 13
Kültür kavramının sosyolojik boyutuna ilişkin aşağıda yer alan ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Sosyoloji, kültürü, toplumun bir bileşeni olarak inceler.
B
Bir toplumun yapısı ve işleyişi araştırılırken kültür kavramına büyük önem atfedilir.
C
Kültür, toplumdaki bütünleştirici ve çatışmacı ögelerin kaynağı olarak değerlendirilir.
D
Kültür, bir toplumun maddi ve maddi olmayan tüm birikimlerini ifade eder.
E
Kültür yalnızca ilkel toplumlara ait bir kavramdır.
Açıklama:
Kültür kavramının anlamı üzerine çok boyutlu bir bakışa sahip olabileceksiniz.
Soru 14
Epistemoloji kelimesinin anlamı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bilginin niteliği üzerine düşünme
B
Doğayı yorumlama
C
Şüphecilik
D
Toplumsal bilgi üretimi
E
Bilginin öznelliği
Açıklama:
Kültürün insan-doğa ilişkisi bağlamındaki yerini tanımlayabileceksiniz.
Soru 15
“Kültürel görecelilik” kavramını ortaya atan sosyal bilimci aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bronislaw Malinowski
B
Claude Levi-Strauss
C
Descartes
D
Franz Boas
E
Louis Althusser
Açıklama:
Kültür kavramının anlamı üzerine çok boyutlu bir bakışa sahip olabileceksiniz.
Soru 16
Yaptırımı olan toplumsal kurallara ne ad verilir?
Seçenekler
A
bilim
B
atasözleri
C
din
D
kültür
E
norm
Açıklama:
Kültürün insan-doğa ilişkisi bağlamındaki yerini tanımlayabileceksiniz.
Soru 17
18.yy’a kadar genellikle tarımsal etkinliklerde toprağı ıslah etme ve ürün yetiştirme gibi anlamlarda kullanılmış olan kültür kelimesinin, aydınlanma döneminde belirli bir halkın "bütün yaşam biçimi" anlamında yaygın olarak kullanılmasına hangi alan katkı sağlamıştır?
Seçenekler
A
Antropoloji
B
Astronomi
C
Biyoloji
D
Matematik
E
Fizik
Açıklama:
Kültürün insan-doğa ilişkisi bağlamındaki yerini tanımlayabileceksiniz.
Soru 18
Frankfut okulunun geliştirdiği bir kavram olan 'Kültür Endüstrisi' kavramı standartlaşmış ürünler sunarak, izleyicilerin algısında gerilemeye neden olur. Buna göre aşağıdakilerden hangisi bir kültür endüstrisi ürünüdür?
Seçenekler
A
Heykel
B
Ayakkabı
C
Klasik müzik
D
Çizgi-roman
E
Opera
Açıklama:
Kültür kavramının anlamı üzerine çok boyutlu bir bakışa sahip olabileceksiniz.
Çizgi-roman bir kültür endüstrisi ürünüdür.
Çizgi-roman bir kültür endüstrisi ürünüdür.
Soru 19
Standartlaşmış kültür ürünlerinin dünya ölçeğinde belirli markaların bir beğeni ölçütü olarak tüketilmesi olgusu anlamına gelen Mcdonaldslaştırma kavramına zemin hazırlayan olgu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kültür
B
Siyaset
C
Ekonomi
D
Küreselleşme
E
Yerellik
Açıklama:
Kültür kavramının anlamı üzerine çok boyutlu bir bakışa sahip olabileceksiniz.
Soru 20
I. Birey diğer kültürleri kendi kültürü doğrultusunda yorumlar.
II. Birey kendi kültürünü ön planda tutar.
III. Birey kendi kültürünü yüceltir ama ırkçılıktan da uzaktır.
IV. Birey diğer kültürleri küçümser.
Yukarıdaki ifadelerden hangisi etnik-merkezciliği tanımlamaktadır?
II. Birey kendi kültürünü ön planda tutar.
III. Birey kendi kültürünü yüceltir ama ırkçılıktan da uzaktır.
IV. Birey diğer kültürleri küçümser.
Yukarıdaki ifadelerden hangisi etnik-merkezciliği tanımlamaktadır?
Seçenekler
A
Yalnızca I
B
I, II, IV
C
I ve III
D
Yalnızca III
E
II, III ve IV
Açıklama:
Kültür kavramının anlamı üzerine çok boyutlu bir bakışa sahip olabileceksiniz.
Etnik-merkezcilik, bireyin diğer kültürleri yorumlarken kendi kültürünü dikkate alması, yüceltmesi ve diğerlerini aşağılamasıdır. Bu bağlamda, etnik-merkezcilik bünyesinde ırkçılık barındırır.
Etnik-merkezcilik, bireyin diğer kültürleri yorumlarken kendi kültürünü dikkate alması, yüceltmesi ve diğerlerini aşağılamasıdır. Bu bağlamda, etnik-merkezcilik bünyesinde ırkçılık barındırır.
Soru 21
Aşağıdakilerden hangisi yapısalcı antropoloji yaklaşımın kurucularındandır?
Seçenekler
A
Edward B. Tylor
B
Bronislav Malinowski
C
Franz Boas
D
Claude Lévi-Strauss
E
Radcliffe-Brown
Açıklama:
Kültür kavramının anlamı üzerine çok boyutlu bir bakışa sahip olabileceksiniz.
Edward B. Tylor: Evrimciliğin temsilcilerinden. Bronislav Malinowski: İşlevsel yaklaşımın temsilcilerinden. Franz Boas: Tarihselciliğin temsilcilerinden. Claude Lévi-Strauss: Yapısalcı antropolojinin temsilcilerinden. Radcliffe-Brown: Yapısalcı-işlevselci ekolün temsilcilerinden.
Edward B. Tylor: Evrimciliğin temsilcilerinden. Bronislav Malinowski: İşlevsel yaklaşımın temsilcilerinden. Franz Boas: Tarihselciliğin temsilcilerinden. Claude Lévi-Strauss: Yapısalcı antropolojinin temsilcilerinden. Radcliffe-Brown: Yapısalcı-işlevselci ekolün temsilcilerinden.
Soru 22
Hangi yaklaşım kültürü, dil ve onun işlevi üzerine kurgulayarak, dil ve kültürü ilişkilendirerek açıklar?
Seçenekler
A
Evrimci yaklaşım
B
işlevselci yaklaşım
C
Marksist yaklaşım
D
Tarihselci yaklaşım
E
Yapısalcı yaklaşım
Açıklama:
Kültür kavramının anlamı üzerine çok boyutlu bir bakışa sahip olabileceksiniz.
Yapısalcı yaklaşım, kültürün dilde yaşadığı, geliştiği ve biriktiğini, dilin de kültürün hazinesi ve bilincini oluşturduğuna vurgu yapar.
Yapısalcı yaklaşım, kültürün dilde yaşadığı, geliştiği ve biriktiğini, dilin de kültürün hazinesi ve bilincini oluşturduğuna vurgu yapar.
Soru 23
Türkçe’de uygarlık anlamına gelen "civilisation" aşağıdakilerden hangi Latince kökenden gelmektedir?
Seçenekler
A
"Kültür" anlamına gelen "cultura"
B
"Kent" anlamına gelen "civitas"
C
"Zanaat" anlamına gelen "cultura"
D
"Medeni" anlamına gelen "civitas"
E
"İnsan" anlamına gelen "human"
Açıklama:
Kültürün insan-doğa ilişkisi bağlamındaki yerini tanımlayabileceksiniz.
Uygarlık kelimesi Latince "Kent" anlamına gelen "civitas" kökünden gelmektedir.
Uygarlık kelimesi Latince "Kent" anlamına gelen "civitas" kökünden gelmektedir.
Soru 24
Kültürün oluşumunda aşağıdakilerden hangi insana özgü bir özellik olarak öne çıkmaktadır?
Seçenekler
A
İnsanın zeki bir canlı olması
B
İnsanın yerleşik olarak yaşaması
C
İnsanın parayı bulması
D
İnsanın öğrenme, aktarma ve bilgi birikimi yapabilmesi
E
İnsanın hafızasının kapasitesi
Açıklama:
Kültürün insan-doğa ilişkisi bağlamındaki yerini tanımlayabileceksiniz.
İnsanın kendi varlığı üzerine düşünebilmesi
İnsanın kendi varlığı üzerine düşünebilmesi
Soru 25
Aşağıdakilerden hangisi kültürün temelini oluşturan bir unsur olarak değerlendirilemez?
Seçenekler
A
İnanç ve Değerler
B
Üretim ve bilgi birikimi
C
Sanat ve felsefe
D
Normlar ve kurallar
E
Deniz ve kara ulaşımı
Açıklama:
Kültürün insan-doğa ilişkisi bağlamındaki yerini tanımlayabileceksiniz.
E şıkkı kültürün temeli olmaktan çok, kültürün bir sonucu olarak değerlendirilmelidir.
E şıkkı kültürün temeli olmaktan çok, kültürün bir sonucu olarak değerlendirilmelidir.
Soru 26
Aşağıdakilerden hangisi kültür kavramını ele alan yaklaşımlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Antropolojik Yaklaşımlar
B
Evrimci ve Tarihselci Yaklaşımlar
C
işlevselci ve Yapısalcı Yaklaşımlar
D
Biyolojik Yaklaşımlar
E
Sosyolojik Yaklaşım
Açıklama:
Kültür kavramının anlamı üzerine çok boyutlu bir bakışa sahip olabileceksiniz.
Dilbilim göstergeleri açıklarken kültürün oluşumunu açıklayan yaklaşımlar arasında değildir.
Dilbilim göstergeleri açıklarken kültürün oluşumunu açıklayan yaklaşımlar arasında değildir.
Soru 27
Küreselleşme kavramı her ne kadar bütünleştirici yapıyı ön plana çıkarır gibi görünse de hangi açıdan eleştirilmesi mümkündür?
Seçenekler
A
Küreselleşme çok boyulu bir olgudur.
B
Küreselleşme ekonomik bir kavramdır
C
Küresel kitle kültürünün çoğulculuğu esasen Batı-merkezlidir
D
Çok-uluslu şirketler aracılığıyla iş gücünün uluslararası bir nitelik kazanmasını sağlar
E
Fazla üretimi satacak yeni Pazarlar yaratır.
Açıklama:
Kültür kavramının anlamı üzerine çok boyutlu bir bakışa sahip olabileceksiniz.
Küreselleşme pozitif bir dönüşüm gibi görünse de bu dönüşümde Batı merkezli bir işleyiş esastır. Bu nedenle de diyalektik bir işleyişi yoktur.
Küreselleşme pozitif bir dönüşüm gibi görünse de bu dönüşümde Batı merkezli bir işleyiş esastır. Bu nedenle de diyalektik bir işleyişi yoktur.
Soru 28
Frankfurt Okulu kültürü bir ............... alanı olarak çözümler?
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi en doğru şekilde tamamlar?
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi en doğru şekilde tamamlar?
Seçenekler
A
etkileşim
B
iletişim
C
dayanışma
D
mücadele
E
hegemonya
Açıklama:
Kültür kavramının anlamı üzerine çok boyutlu bir bakışa sahip olabileceksiniz.
Frankfurt Okulu kültürü bir mücadele alanı olarak çözümler. Doğru cevap: D
Frankfurt Okulu kültürü bir mücadele alanı olarak çözümler. Doğru cevap: D
Soru 29
Küreselleşme kavramı her ne kadar bütünleştirici yapıyı ön plana çıkarırgörünse de bu bütün olma hâli ve çoğulculuk ilkesine rağmen, indirgemeci ve tektipleştirici bir boyuta sahiptir. Bunun en büyük nedeni nedir?
Seçenekler
A
Küresel kitle kültürü tüm dünya ülkelerinin ortak paydasında ortaya çıkmış bir yapıdadır.
B
Küresel kitle kültürü ekonomik bir sınırlama içerisinde varolagelmiştir.
C
Küresel kitle kültürünün temeli zayıftır.
D
Küresel kitle kültürünün çoğulculuğu esasen Batı merkezlidir ve küresel kitle kültüründe üretim, kitle iletişim araçlarının egemenliğindedir.
E
Hiçbiri.
Açıklama:
Kültür kavramının anlamı üzerine çok boyutlu bir bakışa sahip olabileceksiniz.
Bu kültürün kökeni batı merkezlidir.
Bu kültürün kökeni batı merkezlidir.
Soru 30
Antonio Gramsci tarafından formüle edilen ve bir rejim, sosyal sistem ya da siyasi iktidarın baskıdan çok geniş toplum kesimlerinin ona rıza göstermesi ile ortaya çıkan egemenlik biçimine işaret eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Otarşi
B
Tahakküm
C
Hegemonya
D
Otokrasi
E
Demokrasi
Açıklama:
Antonio Gramsci tarafından formüle edilen ve bir rejim, sosyal sistem ya da siyasi iktidarın baskıdan çok geniş toplum kesimlerinin ona rıza göstermesi ile ortaya çıkan egemenlik biçimine işaret eden kavram hegemonyadır. Dolayısıyla, doğru cevap: C
Soru 31
Küreselleşmenin hem geri dönüsü olmayan hem de hepimizi etkileyen bir süreç olarak "dünyanın kaçamayacağı kaderi" olduğunu belirten sosyolog aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Max Weber
B
Roland Barthes
C
Raymond Williams
D
Zgymunt Bauman
E
Louis Althusser
Açıklama:
Küreselleşmenin hem geri dönüsü olmayan hem de hepimizi etkileyen bir süreç olarak "dünyanın kaçamayacağı kaderi" olduğunu belirten sosyolog Zgymunt Bauman'dır. Dolayısıylai doğru cevap: D
Ünite 2
Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi Sembolik Etkileşim Yaklaşımı'nı temsil etmektedir?
Seçenekler
A
Bu yaklaşımda formel ve informel olmak üzere iki tür sosyalleşme aracının varlığından söz edilir.
B
Bu yaklaşıma göre mevcut eşitsizlik gelecek kuşaklara da büyük ölçüde yansımaktadır.
C
Güç bireylere hükümetleri etkileme imkânı verir ve yeni yatırım alanlarının bulunmasına yol açar.
D
Bu yaklaşımda serbest piyasanın sınıf çatışmasına ve işgücünün yabancılaşmasına yol açar.
E
Bu yaklaşımda kapitalizmin kendisinin bir çelişki olduğu ve uzun vadede kendi kendisini yok edeceği iddia edilir.
Açıklama:
Sembolik Etkileşim Yaklaşımı'nda formel ve informel olmak üzere iki tür sosyalleşme aracının varlığından söz edilir. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 2
"Mallar ile hizmetlerin, üretimi dağıtımı ve tüketimini örgütleyen sosyal bir kurumdur" biçiminde tanımlanan sosyal bilim kavramı hangisidir?
Seçenekler
A
Toplum
B
Ekonomi
C
Siyaset
D
Medya
E
Kültür
Açıklama:
Soru kökünde ekonomi kavramının tanımı yer almaktadır. Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 3
Aşağıdakilerden hangisi kitle üretim biçiminin temel özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Standart parçaların birleştirilmesi
B
Özel amaçlı makinelerin kullanımı
C
İşgücünün vasıf yönünden fragmantasyonu ve montaj hattı
D
Gümrük duvarları yoluyla korunan pazarlarda standart mal üretimi
E
Hatasız üretim ile üretim ve yönetimde sürekli iyileştirme
Açıklama:
Hatasız üretim ile üretim ve yönetimde sürekli iyileştirme, toyotaizm örgütlenme biçiminin özelliğidir. Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 4
Esnek üretim modelinde yer alan "fazla üretim" hangi şekilde ifade edilebilir?
Seçenekler
A
Müşterinin hangi ürünü, ne kadar ve ne zaman istediği ile gerçekte üretilen arasındaki fark
B
Gecikme bekleme sonucu atıl insan, makine kaynağı
C
Uygunsuz düzeyde (az ya da çok) malzeme, ürün, ara stok veya bilgi
D
Gerekli olmayan, değer katmayan, malzeme, bilgi ve insan hareketi
E
Spesifikasyon ve üretilen ürün arasındaki farktan dolayı fire veya tekrar işleme doğması
Açıklama:
Fazla üretim, müşterinin hangi ürünü, ne kadar ve ne zaman istediği ile gerçekte üretilen arasındaki fark olarak açıklanabilir.
Soru 5
Bir tür esnek üretim biçimi olan yalın üretimin temel felsefesi, aşağıdaki ülkelerden hangisinin değerleriyle yakından ilişkilidir?
Seçenekler
A
Japonya
B
Amerika Birleşik Devletleri
C
Almanya
D
Fransa
E
Türkiye
Açıklama:
Bir tür esnek üretim biçimi olan yalın üretimin temel felsefesi, Japonya'nın, Japon toplumunun değerleriyle yakından ilgilidir. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 6
Aşağıdakilerden hangisi atölyelerde ve bürolarda yapılan ve sürekli tekrarlanan işler ile ilgili Taylor’un önermelerinden biri değildir?
Seçenekler
A
İşçi standart üretim düzeyine eriştiği zaman, günlük ücret dışında belli bir ek prim verilerek motive edilmeli
B
İşçiler, her iki el hareketlerini anında doğal olarak yapabilir hâle gelmeli
C
Atölyelerde ya da üretim yerlerinde bütün aletlerin yerleri sabit ve tanımlanmış olmalı
D
İşçiye verilen ücret ile onun performansı arasında yakın ilişki olmalı
E
Bir işi yapmada en iyi yolu bulmak amacıyla babadan kalma yönetim anlayışı kullanılmalı
Açıklama:
Taylor'a göre babadan kalma yönetim anlayışı yerine bilimsel yönetimin tesis edilmesi, zaman ve yöntem araştırması yapılması gerekir. Doğru cevap e seçeneğidir.
Soru 7
İşin örgütlenmesine yönelik çalışmalar yapan, bilgiyi işin incelenmesine uygulayan ve önce işin analizini daha sonra da mühendisliğini yapan kişi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Taylor
B
Weber
C
Marks
D
Ford
E
Bosch
Açıklama:
Bilgiyi işin incelenmesine uygulayan Taylor, önce işin analizini daha sonra da mühendisliğini yapmıştır. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 8
Mallar ile hizmetlerin üretimi, dağıtımı ve tüketimini örgütleyen sosyal kurum aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Siyaset
B
Yönetişim
C
Maliye
D
Ekonomi
E
Bilim
Açıklama:
Ekonomi, mallar ile hizmetlerin, üretimi dağıtımı ve tüketimini örgütleyen sosyal bir kurumdur. Ekonomiyi bir “kurum” olarak adlandırmak, en azından genel hatlarıyla kestirilebilir yerleşik davranışlar içinde işlev gördüğünü ima eder. Sosyologlar, ekonominin diğer sosyal kurumların alan ve oluşumunu eleştirel olarak inceleyerek belli ekonomik düzenlemelerin özelliklerini tartışırlar. Cevap D seçeneğidir.
Soru 9
Ekonomi sosyolojisinde fonksiyonalist perspektifte sosyologlar toplumun hangi durumuyla daha çok ilgilenirler?
Seçenekler
A
İstikrarıyla
B
Kökenleriyle
C
Çatışmalarıyla
D
Ayrışmalarıyla
E
Çıkarlarıyla
Açıklama:
Fonksiyonalist teoriler, daha çok toplumda istikrarın nasıl sürdürüleceği ile ilgilenirler. Cevap A seçeneğidir.
Soru 10
Bireyler, gruplar ve ekonomi arasındaki ilişkinin üzerinde kariyer sosyalleşmesinin etkisini vurgulayan sosyolojik kuramsal yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Çatışmacı Kuram
B
Sembolik Etkileşim Yaklaşımı
C
Fonksiyonalist Kuram
D
Fenomenolojik Yaklaşım
E
Yapısalcı Kuram
Açıklama:
Fonksiyonalist ve çatışmacı yaklaşımlar ekonomik düzenin işleyişi ve sonuçları üzerinde dururken Sembolik Etkileşim yaklaşımı bireyler, gruplar ve ekonomi arasındaki etkileşimi konu alır. Birçok sembolik etkileşimci, kariyer sosyalleşmesinin (career socialization) etkisini vurgular; özellikle de çalışma ve kariyer hakkındaki düşünce biçimimiz ile edinilen bilgi süreciyle ilgilenir. Çalışma ve kariyer sosyalleşmesi, büyük ölçüde sosyalleşme araçlarıyla yaşam boyunca sürer. Cevap B seçeneğidir.
Soru 11
Aşağıdakilerden hangisi Taylor’un iş üretiminin verimliliği için yönetim yaklaşımının temel karakteristiklerinden bir değildir?
Seçenekler
A
Geleneksel yönetim yerine bilimsel yönetimin tesisi
B
Çatışmak yerine uyum kurmak.
C
Bireycilik değil iş birliği içinde olmak.
D
Sınırlı üretim yerine, maksimum üretim yapmak.
E
İşçiye standart üretim karşılığı standart ücret vermek.
Açıklama:
Atölyelerde ve bürolarda yapılan ve önemli bir hüner gerektirmemekle birlikte sürekli tekrarlanan işleri inceleyen Taylor’un önermeleri (yöntemleri) şunlardır: Bir işi yapmak için “en iyi tek yolu” bulmak amacıyla zaman ve yöntem araştırmasını kullanın. En iyi yöntem, günlük üretimi en yüksek ortalama düzeye çıkaran yönetim anlayışıdır. • İşçiler, her iki el hareketlerini anında doğal olarak yapabilir hâle gelmelidir. • İşi en iyi ve en hızlı bir biçimde yapabilmesi için işçiyi özendirin. Bu amaçla bütün aletlerin yerleri sabit ve tanımlanmış olmalıdır. • İşçiye verilen ücret ile onun performansı arasında yakın ilişki olmalıdır. İşçi standart üretim düzeyine eriştiği zaman, günlük ücret dışında belli bir ek prim verilerek motive edilmelidir. İşçinin çalışmasını kuşatan yöntemde, makinelerin hızı, iş öncelikleri gibi koşulları düzenlemek için uzmanlaşmış kimseler kullanılmalıdır. Özetle belirtmek gerekirse mevcut teoriler içinde en deterministik ve teknokratik karakterli olan (Grint,1992:117) Taylor’un bilimsel yönetim anlayışının temel karakteristikleri şunlardır ( Hicks&Gullett, 1992:117): • Babadan kalma yönetim anlayışı yerine bilimsel yönetimin tesisi • Çatışma değil uyum • Bireycilik değil iş birliği • Sınırlı üretim yerine, maksimum üretim • Her insanın etkinliğinin ve refahının maksimum düzeyde artırılmasıdır. Cevap E seçeneğidir.
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi informel sosyalleşme araçlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Aile
B
Arkadaş çevresi
C
Okul
D
Gazeteler
E
Televizyon
Açıklama:
Okul, formel sosyalleşme araçları arasında yer alır. Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 13
“Genelde aileler ilk ve en önemli sosyalleşme araçlarıdır. Ekonomik davranışla ilgili olarak aileler, çocukların çalışmaya yönelik tutumlarını ve kariyer süreçlerini etkiler. “İsyankâr çocuk” imajına rağmen, çocuklar genellikle aileleri ile aynı mesleklere girerler. Bu süreç mesleki miras olarak adlandırılır.” İfadesinde yer alan sosyalleşme aracı kavramı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Formel sosyalleşme aracı
B
İşbirlikçi sosyalleşme aracı
C
İşlevsel sosyalleşme aracı
D
İnformel sosyalleşme aracı
E
Yapısalcı sosyalleşme aracı
Açıklama:
İnformel sosyalleşme araçları: Genelde aileler ilk ve en önemli sosyalleşme araçlarıdır. Ekonomik davranışla ilgili olarak aileler, çocukların çalışmaya yönelik tutumlarını ve kariyer süreçlerini etkiler. “İsyankâr çocuk” imajına rağmen, çocuklar genellikle aileleri ile aynı mesleklere girerler. Bu süreç mesleki miras olarak adlandırılır. Bazı durumlarda mesleki miras, aileler çocuklarını aile işletmelerine getirdiklerinde başlar ve öncelikle sıradan işler yapan çocuklar daha sonra orada yönetici olurlar. Cevap D seçeneğidir.
Soru 14
Aşağıdaki ifadelerden hangisi fordist kitle üretim biçiminin temel özelliklerinden değildir?
Seçenekler
A
Standart parçaların birleştirilmesi, özel amaçlı makinelerin kullanımı ve montaj hattı.
B
Yüksek bağlılığa dayalı iş uygulamaları
C
Merkezî yönetim tarafından karakterize edilen işin örgütlenmesinin hiyerarşik ve bürokratik biçimi.
D
Büyük hacimli kitle üretimi yoluyla sağlanan ölçek ekonomileri
E
Arz, talep ve refah dengeleri ve Keynezyen politikalar tarafından düzenlenen ulusal devlet ekonomilerinin yönetimi.
Açıklama:
Fordist kitle üretim biçiminin temel özellikleri şunlardır: •Standart parçaların birleştirilmesi, özel amaçlı makinelerin kullanımı, işgücünün vasıf yönünden fragmantasyonu ve montaj hattı • Büyük hacimli kitle üretimi yoluyla sağlanan ölçek ekonomileri • Gümrük duvarları yoluyla korunan pazarlarda, uzun süreli standart mal üretimi • Büyük fabrikalarda yarı vasıflı kitle işçileri ile yüksek ücretli işçilerin konsantrasyonu • Merkezî yönetim tarafından karakterize edilen işin örgütlenmesinin hiyerarşik ve bürokratik biçimi •Arz, talep ve refah dengeleri ve Keynezyen politikalar tarafından düzenlenen ulusal devlet ekonomilerinin yönetimi • Kitle üretimi ve kitle tüketimi arasındaki bağlantının mevcudiyeti.
Yüksek bağlılığa dayalı iş uygulamaları ise yalın üretimin temel özelliği olup fordist kitle üretim biçiminin özelliklerinde yer almamaktadır. Doğru Cevap seçeneğidir.
Yüksek bağlılığa dayalı iş uygulamaları ise yalın üretimin temel özelliği olup fordist kitle üretim biçiminin özelliklerinde yer almamaktadır. Doğru Cevap seçeneğidir.
Soru 15
“1970’lerin sonlarından itibaren kitle üretiminin krize girmesi neticesinde işin örgütlenmesinde yeni arayışlar başlamıştır. Ortaya çıkan bu üretim biçimi Lash ve Urry gibi bazı sosyologlar tarafından çok net bir görünüm sergilemediğinden sermayenin düzensiz yeniden yapılanması ya da örgütsüz kapitalizm (disorganized capitalism) olarak tanımlamaktadır.” Bu ifadenin karşılığı olarak yeni üretim biçimini tanımlayan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Standart Üretim
B
Mikro Üretim
C
Esnek Üretim
D
Makro Üretim
E
Yerel Üretim
Açıklama:
1970’lerin sonlarından itibaren kitle üretiminin krize girmesi neticesinde işin örgütlenmesinde yeni arayışlar başlamıştır. Ortaya çıkan bu üretim biçimi Lash ve Urry gibi bazı sosyologlar tarafından çok net bir görünüm sergilemediğinden sermayenin düzensiz yeniden yapılanması ya da örgütsüz kapitalizm (disorganized capitalism) olarak tanımlamaktadır. Ancak bugün yeni üretim düzenini tanımlamada en çok kullanılan esnek üretim kavramıdır. Cevap C seçeneğidir.
Soru 16
Aşağıdakilerden hangisi Toyotaizm üretim ve örgütlenme biçiminin en temel özelliğidir?
Seçenekler
A
Standart parçaların birleştirilmesi, özel amaçlı makinelerin kullanımı, işgücünün vasıf yönünden fragmantasyonu ve montaj hattı oluşturma.
B
Bir işi yapmak için “en iyi tek yolu” bulmak amacıyla zaman ve yöntem araştırmasının yapılmasıyla günlük üretimi en yüksek ortalama düzeye çıkaran yönetim anlayışı oluşturma.
C
Büyük fabrikalarda yarı vasıflı kitle işçileri ile yüksek ücretli işçilerin konsantrasyonunu dengeleme.
D
Çalışanlara standart miktar üretimi gerçekleştirildikten sonra ilave yapılan üretim için performans ücreti verme.
E
Ürün farklılaşmasının arttırılması ve yönetimde sürekli iyileştirme yaklaşımı ile hatasız üretim gerçekleştirme.
Açıklama:
Toyota’nın üretim biçiminden esinlenerek geliştirilen ve Toyotaizm denilen anlayışın bir parçası olan örgütlenme biçimine göre kitle üretiminin standartlaşma anlayışından farklı olarak ürün farklılaşmasının artırılması yoluna gidilmesi; üretim ve yönetimde sürekli iyileştirme yaklaşımı ile hatasız üretim gerçekleştirme anlayışının önemsenmesi Toyotaizm üretim ve örgütlenme biçiminin en temel özelliğidir. Cevap E seçeneğidir.
Soru 17
: Aşağıdaki ifadeler hangi üretim biçiminin özellikleridir?
- Fazla işçiler de dâhil olmak üzere, stok fazlalığı kaldırılır
- Kalite ve etkinlik doğru orantılı kabul edilir; kaliteden taviz verilemez.
- Bir üründen diğerine hızla değişebilme yeteneğine önem verilir.
- Üretim sürecini gerekli şekilde anlayan çok becerikli elemanlar vardır.
Seçenekler
A
Yalın üretim
B
Standart üretim
C
Kitlesel üretim
D
Küçük ölçekli üretim
E
Makro üretim
Açıklama:
•Fazla işçiler de dâhil olmak üzere, stok fazlalığı kaldırılır, • Kalite ve etkinlik doğru orantılı kabul edilir; kaliteden taviz verilemez, • Bir üründen diğerine hızla değişebilme yeteneğine önem verilir, • Üretim sürecini gerekli şekilde anlayan çok becerikli elemanlar vardır, • Eğitime gerekli şekilde önem verilir, • İyi eğitimli işçileri elde tutmaya önem verilir, • Ücret sistemi, şirketin, tesisin ve bireyin performansına kısmen bağlıdır, • Statü engelleri azaltılır, • Yüksek bağlılığa dayalı iş uygulamaları vardır. Bu özellikler esnek ya da yalın üretimini tanımlamaktadır. Cevap A seçeneğidir.
Soru 18
Çatışma yaklaşımının temellerini atan ve çalışmalarının önemli bir kısmında, insanın toplumsal davranışını ekonomiye dayandıran ekonomist aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Karl Marks
B
Andrew Carnegie
C
Andrew Mellon
D
Douglas McGroger
E
Kant
Açıklama:
Çatışmacı yaklaşımın temellerini Karl Marks (1818-1883) ortaya atmıştır. Karl Marks’ın çalışmalarının önemli bir kısmı, insanın toplumsal davranışını ekonomiye dayandırır.
Soru 19
Hizmet ve bilgi üretimine dayalı toplumları tanımlayan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Modern örgütlü toplum
B
Postmodern örgütlü toplum
C
Endüstri toplumu
D
Enformasyon toplumu
E
Pre-endüstri toplumu
Açıklama:
Enformasyon toplumu imalata değil, hizmet ve dolayısıyla enformasyon/bilgi üretimine dayanan toplumdur. Cevap D seçeneğidir.
Soru 20
Aşağıdakilerden hangisi Post-Endüstriyel Çağ'da işin örgütlenmesi ile ilgili bir özelliktir?
Seçenekler
A
Toplumun merkezinin imalattan bilgiye kaymış olması
B
İleri düzeyde iş bölümü ile standartlaşmanın katı bir biçimde uygulanması
C
Fabrikanın toplumun eğitim kurumları, aile yapısı gibi alanlarına nüfuz etmesi
D
Kitle iletişim araçları ile kitle tüketimi ve kitle kültürünün de yükselişe geçmesi
E
Tek amaç için tasarlanan makinelerin yerlerini esnek makinelerin almaya başlaması
Açıklama:
Post-Endüstriyel Çağ'da yeni toplumun merkezinin imalattan bilgiye kayması söz konusudur. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 21
Serbest piyasa ve kâr arayışını öne çıkartan kapitalist sistemin, malların ve hizmetlerin dağıtımı ile üretimin teşvikini yeterince iyi sağladığına inanan yaklaşım aşağıdakilerden hangisine karşılık gelmektedir?
Seçenekler
A
Fonksiyonalizm
B
Çatışmacı yaklaşım
C
Sembolik etkileşim yaklaşımı
D
Sosyalist ekonomi
E
Kapitalizm
Açıklama:
Fonksiyonalistler, serbest piyasa ve kâr arayışını
öne çıkartan kapitalist sistemin, malların ve hizmetlerin dağıtımı ile üretimin teşvikini yeterince
iyi sağladığına inanırlar.
öne çıkartan kapitalist sistemin, malların ve hizmetlerin dağıtımı ile üretimin teşvikini yeterince
iyi sağladığına inanırlar.
Soru 22
I. Ekonomi ve siyasal kurumlar arasında yakın bir ilişki vardır.
II. Ekonomik başarı bireylerin zenginleşmelerine ve bunu güce dönüştürmelerine imkân sağlar.
III. Kapitalist toplumlar, sürekli yenilik içinde oldukları için çevrelerindeki değişime daha iyi uyum sağlamışlardır.
IV. Serbest piyasanın sınıf çatışmasına ve işgücünün yabancılaşmasına yol açtığına inanırlar.
Yukarıda sıralanan açıklamaların hangileri Fonksiyonalizm yaklaşımına aittir?
II. Ekonomik başarı bireylerin zenginleşmelerine ve bunu güce dönüştürmelerine imkân sağlar.
III. Kapitalist toplumlar, sürekli yenilik içinde oldukları için çevrelerindeki değişime daha iyi uyum sağlamışlardır.
IV. Serbest piyasanın sınıf çatışmasına ve işgücünün yabancılaşmasına yol açtığına inanırlar.
Yukarıda sıralanan açıklamaların hangileri Fonksiyonalizm yaklaşımına aittir?
Seçenekler
A
I ve II
B
I-II-IV
C
I-IV
D
II-III-IV
E
I-II-III
Açıklama:
Fonksiyonalistler, serbest piyasa ve kâr arayışını
öne çıkartan kapitalist sistemin, malların ve hizmetlerin dağıtımı ile üretimin teşvikini yeterince
iyi sağladığına inanırlar. Eğer yeni bir hizmet ve
ürün için bir piyasa (talep) var ise bazı girişimciler büyük bir memnuniyetle onu keşfedecekler ve
sonra ondan kâr elde edeceklerdir.
"Serbest piyasanın sınıf çatışmasına ve işgücünün yabancılaşmasına yol açtığına inanırlar." açıklaması çatışmacı yaklaşıma karşılık gelmektedir.
öne çıkartan kapitalist sistemin, malların ve hizmetlerin dağıtımı ile üretimin teşvikini yeterince
iyi sağladığına inanırlar. Eğer yeni bir hizmet ve
ürün için bir piyasa (talep) var ise bazı girişimciler büyük bir memnuniyetle onu keşfedecekler ve
sonra ondan kâr elde edeceklerdir.
"Serbest piyasanın sınıf çatışmasına ve işgücünün yabancılaşmasına yol açtığına inanırlar." açıklaması çatışmacı yaklaşıma karşılık gelmektedir.
Soru 23
Bir bütün olarak ekonomik düzen söz konusu olduğunda, kapitalizmin büyük ekonomik eşitsizlikleri ürettiğini ve söz konusu eşitsizliklerin gelecek kuşaklara da büyük ölçüde yansıyacağını savunan yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Neo-Liberal Yaklaşım
B
Sembolik Etkileşimci Yaklaşım
C
Fonksiyonalizm
D
Çatışmacı Yaklaşım
E
Yorumsamacı Yaklaşım
Açıklama:
Çatışmacı kuramcılar, bir bütün olarak ekonomik düzen söz konusu olduğunda, kapitalizmin ürettiği büyük ekonomik eşitsizliğe işaret eder ve söz konusu eşitsizliklerin gelecek kuşaklara da büyük ölçüde yansıyacağını savunur. Dolayısıyla, doğru cevap D.
Soru 24
Sembolik Etkileşim Yaklaşımına göre aşağıdakilerden hangisi informel sosyalleşme araçları arasında değildir?
Seçenekler
A
Aileller
B
Arkadaş grupları
C
İşverenler
D
Kitaplar
E
Medya
Açıklama:
Formel sosyalleşme araçları: Aile, arkadaş çevresi,
medya gibi informel sosyalleşme araçları yanında,
okul ve iş çevresi gibi formel mesleki sosyalleşme
araçları da bulunmaktadır. Örneğin; okullarda meslek seçimi konusunda tavsiyeler söz konusudur. Bu
rehberlikler çoğu kere öğrencilerin meslek tercihlerini etkiler. Yine işverenler belki de en önemli formel
kariyer sosyalleşmesi aracıdır. Her meslek kendine
özgü vasıflar ve kişilik özellikleri ister.
medya gibi informel sosyalleşme araçları yanında,
okul ve iş çevresi gibi formel mesleki sosyalleşme
araçları da bulunmaktadır. Örneğin; okullarda meslek seçimi konusunda tavsiyeler söz konusudur. Bu
rehberlikler çoğu kere öğrencilerin meslek tercihlerini etkiler. Yine işverenler belki de en önemli formel
kariyer sosyalleşmesi aracıdır. Her meslek kendine
özgü vasıflar ve kişilik özellikleri ister.
Soru 25
Aşağıdakilerden hangisi Taylor’un bilimsel yönetim anlayışının temel karakteristikleri arasına yer almaz?
Seçenekler
A
Bilimsel yöntem
B
Uyum
C
İşbirliği
D
Sınırlı üretim
E
Her insanın etkinliğinin ve refahının maksimum düzeyde artırılması
Açıklama:
Taylor’un bilimsel yönetim anlayışının temel karakteristikleri şunlardır ( Hicks&Gullett, 1992:117):
• Babadan kalma yönetim anlayışı yerine bilimsel yönetimin tesisi
• Çatışma değil uyum
• Bireycilik değil iş birliği
• Sınırlı üretim yerine, maksimum üretim
• Her insanın etkinliğinin ve refahının maksimum düzeyde artırılmasıdır
• Babadan kalma yönetim anlayışı yerine bilimsel yönetimin tesisi
• Çatışma değil uyum
• Bireycilik değil iş birliği
• Sınırlı üretim yerine, maksimum üretim
• Her insanın etkinliğinin ve refahının maksimum düzeyde artırılmasıdır
Soru 26
"İleri düzeyde iş bölümü ve standartlaşmayı, son derece katı bir biçimde uygulayarak verimlilikte büyük artışlar sağlamayı hedefleyen anlayış ............ olarak adlandırılır. "
Yukarıdaki ifadede ilgili boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Yukarıdaki ifadede ilgili boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Fordizm: Kitle Üretimi
B
İnsan ilişkileri ekolü
C
Bilimsel Yönetim Anlayışı
D
Sembolik Etkileşim Yaklaşımı
E
Fonksiyonalist yaklaşım
Açıklama:
Fordizm: Kitle Üretimi
Taylor’un bilimsel yönetim anlayışının uygulamadaki temsilcisi Henry Ford olmuştur. Ford bu
ilkelerden hareketle kendi otomobil fabrikasında
sipariş usulü üretimden kitle hâlinde seri üretime
yönelmiştir. İleri düzeyde iş bölümü ve standartlaşmayı, son derece katı bir biçimde uygulayarak
verimlilikte büyük artışlar sağlamıştır
Taylor’un bilimsel yönetim anlayışının uygulamadaki temsilcisi Henry Ford olmuştur. Ford bu
ilkelerden hareketle kendi otomobil fabrikasında
sipariş usulü üretimden kitle hâlinde seri üretime
yönelmiştir. İleri düzeyde iş bölümü ve standartlaşmayı, son derece katı bir biçimde uygulayarak
verimlilikte büyük artışlar sağlamıştır
Soru 27
"Talepteki farklılaşmalar göz önünde bulundurularak ve teknoloji etkin kullanılarak yapılan üretim şeklidir." ifadesine karşılık gelen terim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Standartlaşma
B
Esnek Üretim
C
Fordizm
D
Keynezyen politika
E
Taylorizm
Açıklama:
Esnek Üretim:
Talepteki farklılaşmalar göz önünde bulundurularak ve teknoloji etkin kullanılarak yapılan üretim şeklidir
Talepteki farklılaşmalar göz önünde bulundurularak ve teknoloji etkin kullanılarak yapılan üretim şeklidir
Soru 28
Üretim ve yönetimde sürekli iyileştirme yaklaşımı ile hatasız üretim gerçekleştirmeye .................. denilmektedir. İfadesindeki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Fordizm
B
Esnek Üretim
C
Toyotaizm
D
Standartlaşma
E
Taylorizm
Açıklama:
Toyotaizm
Üretim ve yönetimde sürekli iyileştirme
yaklaşımı ile hatasız üretim gerçekleştirme
Üretim ve yönetimde sürekli iyileştirme
yaklaşımı ile hatasız üretim gerçekleştirme
Soru 29
Aşağıdakilerden hangisi Esnek Üretimin özellikleri arasında yer almaktadır?
Seçenekler
A
Yüksek bağlılığa dayalı iş uygulamaları vardır
B
Bir işçinin yerine yeni bir işçi kolaylıkla getirilebilir.
C
Bir işçi birkaç dakikalık bir eğitimden sonra işin başına geçer
D
Stoklu fazlası olacak şekilde çalışılır.
E
İlave yapılan her üretim için performans ücreti verilir.
Açıklama:
Kısaca belirtmek gerekirse esnek ya da yalın üretimin özelliklerini şu şekilde sıralayabiliriz (Preffer,1995:61):
• Fazla işçiler de dâhil olmak üzere, stok fazlalığı kaldırılır,
• Kalite ve etkinlik doğru orantılı kabul edilir; kaliteden taviz verilemez,
• Bir üründen diğerine hızla değişebilme yeteneğine önem verilir,
• Üretim sürecini gerekli şekilde anlayan çok
becerikli elemanlar vardır,
• Eğitime gerekli şekilde önem verilir,
• İyi eğitimli işçileri elde tutmaya önem verilir,
• Ücret sistemi, şirketin, tesisin ve bireyin
performansına kısmen bağlıdır,
• Statü engelleri azaltılır,
• Yüksek bağlılığa dayalı iş uygulamaları vardır.
• Fazla işçiler de dâhil olmak üzere, stok fazlalığı kaldırılır,
• Kalite ve etkinlik doğru orantılı kabul edilir; kaliteden taviz verilemez,
• Bir üründen diğerine hızla değişebilme yeteneğine önem verilir,
• Üretim sürecini gerekli şekilde anlayan çok
becerikli elemanlar vardır,
• Eğitime gerekli şekilde önem verilir,
• İyi eğitimli işçileri elde tutmaya önem verilir,
• Ücret sistemi, şirketin, tesisin ve bireyin
performansına kısmen bağlıdır,
• Statü engelleri azaltılır,
• Yüksek bağlılığa dayalı iş uygulamaları vardır.
Soru 30
Otoritenin daha ılımlı hâle getirilmesini, bireyselliğin ön plana çıkartılmasını ve çalışanların karar sürecine katılmalarını öngören ekol aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Esnek üretim
B
Fordizm
C
Toyotaizm
D
Taylorizm
E
İnsan ilişkileri ekolü
Açıklama:
Ancak Fordist-Taylorist görüşlere alternatif olarak Toyota firmasındaki uygulamalardan esinlenerek
geliştirilen işin örgütlenmesindeki bu yeni yaklaşım ile 1930’larda Amerika’da Hawthorne araştırmaları
ile ortaya atılan “insan ilişkileri” ekolünün varsayımları arasında da paralellikler söz konusudur. Örneğin,
otoritenin daha ılımlı hâle getirilmesi, bireyselliğin ön plana çıkartılması ve çalışanların karar sürecine
katılmaları gibi.
geliştirilen işin örgütlenmesindeki bu yeni yaklaşım ile 1930’larda Amerika’da Hawthorne araştırmaları
ile ortaya atılan “insan ilişkileri” ekolünün varsayımları arasında da paralellikler söz konusudur. Örneğin,
otoritenin daha ılımlı hâle getirilmesi, bireyselliğin ön plana çıkartılması ve çalışanların karar sürecine
katılmaları gibi.
Ünite 3
Soru 1
Sosyolojiyi bir disiplin hâline getirmiş, özellikle din sosyolojisi alanında en önemli çalışmaları yapmış ve işlevselci yaklaşımları formüle etmiş Fransız sosyolog aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Karl Marx
B
David Hume
C
Emile Durkheim
D
Max Weber
E
Francis Bacon
Açıklama:
Emile Durkheim sosyolojiyi bir disiplin hâline getirmiş, özellikle din sosyolojisi alanında en önemli çalışmaları yapmış ve işlevselci yaklaşımları formüle etmiş Fransız sosyologdur. Özellikle “Dini Hayatın ilk Biçimleri” isimli eseriyle din sosyolojinin en önemli kitaplarından birini yazmıştır.
Soru 2
Marx'ın altyapı-üstyapı eksenine üçüncü bir boyut getiren toplum yapısını ekonomi, siyaset ve ideoloji ayaklarının üzerine oturtan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Jurgen Habermas
B
Louis Althusser
C
Max Weber
D
Theodor Adorno
E
Friedrich Hegel
Açıklama:
Yapısalcı Marksizmin ünlü düşünürü Louis Althusser kurumlar arasındaki belirlenimcilik (determinizm) ilişkisini Marx’ın altyapı-üstyapı eksenine üçüncü bir boyut getirerek açıklar. Ona göre toplum yapısı ekonomi, siyaset ve ideoloji ayakları üzerine oturur. Belirlenimcilik tek taraflı değildir. Bazı toplumlarda ekonomi, bazı toplumlarda siyaset başka bazı toplumlarda da ideolojik saç ayağı belirleyicidir. Ancak Althusser’e göre hangi kurumun hangi toplumda son kertede belirleyici olacağını yine ekonomi belirler (üst-belirlenim) diyerek Marx’ın bıraktığı boşluğu kendince kapatır.
Soru 3
Protestan ahlakı ve kapitalist ruh arasında bir ilişki olduğunu ve Protestanlığın bir ekonomik olgu olarak kapitalizmin oluşumunda önemli bir katkısı olduğunu ileri süren düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Emile Durkheim
B
Louis Althusser
C
David Hume
D
Max Weber
E
Karl Marx
Açıklama:
Max Weber özellikle ekonomi ile din arasındaki belirlenimcilik hususunda dinin öneminin Marksist literatürde fazla küçümsenmiş olmasına karşı önemli bir tezi ifade etmiştir. Onun Protestan Ahlakı ile kapitalist ruh arasındaki çekiciliğe dair görüşleri bir ekonomik olgu olarak kapitalizmin oluşumunda bir dinsel zihniyet olarak Protestanlığın çok önemli bir katkısı olduğuna dairdir. Weber ekonomik belirlenimciliğe tam karşı bir alternatif olarak din belirlenimciliğini savunmaz. Aksine bu belirlenimciliğin tek taraflı olmadığını ve özellikle kapitalist bir ahlak ile dinin bir araya gelmesinin bir tarihsel olayı meydana getirdiğini söyler.
Soru 4
Dini teolojik dediği birinci hâle ait gören ve geleceğin pozitif-bilimsel halinde dinin tamamen yok olacağını ileri süren düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Francis Bacon
B
Karl Marx
C
Max Weber
D
David Hume
E
Auguste Comte
Açıklama:
Auguste Comte tarihi doğrusal bir ilerleme mantığı üzerine kuruyordu. Üç hâl yasası olarak bilinen bu kurgusuna göre, Comte, dini teolojik dediği birinci hâle ait görüyordu. Felsefi dediği ikinci hâlde zayıflayarak da olsa ayakta kalmış olan dinin, geleceğin pozitif-bilimsel hâlinde tamamen yok olacağını öngörüyordu.
Soru 5
"Yeryüzünde yetenekleri ve güçleri bakımından doğa karşısına oldukça zayıf kalan insan, kendi zaaflarının ve eksikliklerinin tamamlanmış olduğu, kendi varlığının mükemmel bir suretini Tanrı olarak yaratmıştır" düşüncesi aşağıdaki düşünürlerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
David Hume
B
August Comte
C
Max Weber
D
Ludwig Feuerbach
E
Francis Bacon
Açıklama:
Dinlerin kökenine dair 19. yüzyıl filozofları arasında çarpıcı görüşlerden birini de Ludwig Feuerbach ortaya atmıştır. O da Tanrı’nın yine insan tarafından uydurulmuş olduğunu, ama biçim olarak Comte’un düşündüğünden farklı olarak ve bir ihtiyaç olarak yaratıldığını düşünmüştür. Ona göre yeryüzünde yetenekleri ve güçleri bakımından doğa karşısına oldukça zayıf kalan insan, kendi zaaflarının ve eksikliklerinin tamamlanmış olduğu kendi varlığının mükemmel bir suretini Tanrı olarak yaratmıştır. Yani Tanrı mükemmel bir insan olarak insan tarafından bir yansıtma aracı olarak ortaya çıkmıştır.
Soru 6
Feuerbach’ın dinin kökenine dair bazı düşüncelerini paylaşmış ancak onun dinin işlevlerine gereğinden fazla önem vermiş olduğunu düşünen, dinin bir üst yapı kurumu olarak insanlarca yaratılan bir olgu olduğunu ileri süren düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
August Comte
B
David Hume
C
Karl Marx
D
Max Weber
E
Friedrich Hegel
Açıklama:
Karl Max dinin kökenine dair Feuerbach’ın açıklamalarını paylaşmış ancak onun dinin işlevlerine gereğinden fazla önem vermiş olduğunu düşünmüştür. Marx’a göre din bir üstyapı kurumu olarak insanlarca yaratılmış bir olgudur.
Soru 7
Dinin gerçek bir varlığının olmadığını, maddi dünyanın çarpıtılmış bir yansıması olduğu ve dolayısıyla toplumdaki işlevinin de bu temel varsayıma göre değerlendirilmesi gerektiğini öne süren düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Emile Durkheim
B
Auguste Comte
C
Max Weber
D
Louis Althusser
E
Karl Marx
Açıklama:
Marx’ın din hakkındaki görüşleri onun toplumsal yapı hakkındaki genel görüşleriyle tutarlı bir görünüm sergiler. Bu görüşe göre dinin gerçek bir varlığı yoktur, olsa olsa maddi dünyanın çarpıtılmış bir yansımasıdır ve toplumdaki işlevi de bu temel varsayıma göre değerlendirilmelidir. Toplumsal yapının temeline üretim ilişkilerini, yani maddi-ekonomik altyapıyı koyunca dinin de bunun bir türevi olan diğer birçok üstyapısal kurumların yanı sıra bir bağımlı değişken gibi değerlendirilmesi kaçınılmaz olmuştur.
Soru 8
Din sosyolojisi gerçek anlamda çerçevesi belirlenmiş bir disiplin olarak ilk defa hangi düşünür tarafından kullanılmıştır?
Seçenekler
A
Max Weber
B
Emile Durkheim
C
Auguste Comte
D
Karl Marx
E
Ludwig Feuerbach
Açıklama:
Din sosyolojisinin gerçek anlamda çerçevesi belirlenmiş bir disiplin olarak ilk defa Durkheim tarafından uygulanmış olduğu rahatlıkla söylenebilir. Öncelikle din olgusunu bütün boyutlarıyla anlamaya çalışmış ve onun toplumdaki rolünü, işlevini ampirik yöntemlere dayanan yaklaşımıyla açıklamaya çalışmıştır. Dinin işlevi hakkında alabildiğine nesnel gözlemlere dayanarak çıkarımlarda bulunmaya çalışmışsa da bu onun dine olan ilgisinin tamamen değerlerden bağımsız olduğu anlamına gelmez.
Soru 9
Dini, toplumsal bütünlüğün sağlanmasında ve sürdürülmesinde en güçlü yapıştırıcı olarak gören ve bu işlevin sürdürülmesine olumlu bakan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Max Weber
B
Ludwig Feuerbach
C
Auguste Comte
D
Emile Durkheim
E
Karl Marx
Açıklama:
Durkheim, özelde Fransa’da ve genelde Avrupa’da yaşanmakta olan büyük parçalanma dönemini kendilerine dert edinen ve bu parçalanmadan bir bütünleşme formülü veya harcı üretmeye çalışan toplum düşünürleri çevresinde yetişmiştir. Durkheim’ın din çalışmaları o yüzden toplumsal bütünlüğü hedefleyen araçsalcı bir yaklaşımı da içinde barındırır. Yani dini toplumsal bütünlüğün sağlanmasında ve sürdürülmesinde en güçlü yapıştırıcı (tutkal veya çimento) olarak görüyor ve bu işlevinin sürdürülmesine olumlu bakıyordu.
Soru 10
Aşağıdakilerden hangisi yorumlamacı sosyolojinin ilk ve en önemli ismi olarak kabul edilmektedir?
Seçenekler
A
Auguste Comte
B
Emile Durkheim
C
Karl Marx
D
Louis Althusser
E
Max Weber
Açıklama:
Yorumlamacı sosyolojinin ilk ve en önemli ismi olan Weber’in din sosyolojisi ile ilgili çok özel ve güçlü çalışmaları vardır. Onun dine dair yaklaşımı sosyal eylem hakkındaki tanımıyla tutarlıdır. Sosyolojinin başlıca rolünü sosyal eylemin yorumlanması ve anlaşılması olduğunu söyleyen Weber’e göre “sosyal eylem” de anlamlı eylemden ibarettir. İnsan bütün eylemlerini bir anlam atfederek yapan bir varlıktır. O yüzden yemek yemek, içmek gibi en temel beşeri hareketlerini bile hayvanlardan farklı olarak kendi kültürel farklılığını, yani anlamını atfederek yapar. O yüzden yemek yeme adabı veya davranışları her kültürde değişir. Böyle olunca sosyolojinin de temel görevi eylemleri yapan insanların kendi yaptıkları hareketleri hakkındaki niyetlerini, anlamlarını veya tanımlarını öğrenmeden onlar hakkında bazı teorilerden yola çıkarak açıklama yapamayız.
Soru 11
Durkheim'a göre Kutsal şeylere yani bir kenara ayrılmış ve tabulaşmış şeylere ilişkin birleşik bir inançlar ve davranışlar sistemi olarak adlandırılan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Din
B
Toplum
C
Sosyoloji
D
Politika
E
Totem
Açıklama:
Din de Durkheim'a göre "kutsal şeylere yani bir kenara ayrılmış ve tabulaşmış şeylere ilişkin birleşik bir inançlar ve davranışlar sistemidir".
Soru 12
Dinde ortak inanç ve algıya dayalı olarak oluşan topluluğa ne ad verilir?
Seçenekler
A
Ümmet
B
Cemaat
C
Toplum
D
Halk
E
Millet
Açıklama:
Dinin inanç paylaşımının en doğrudan toplumsal sonucu cemaatleşmedir. Cemaat ortak inanç ve algıya dayalı olarak oluşan topluluğu başkalarından ayıracak bir bilinci de geliştirir.
Soru 13
Dinin devlet yapısını veya siyaseti tamamen belirlediği rejime ne ad verilir?
Seçenekler
A
Otarşik Rejim
B
Oligarşik Rejim
C
Teokratik Rejim
D
Teknokratik Rejim
E
Seküler Rejim
Açıklama:
Dinin devlet yapısını veya siyaseti tamamen belirlediği örneklere teokratik rejim(ler) denir.
Soru 14
Din ve devlet ilişkilerini düzenleyen bir ilke olarak ortaya çıkan kavram nedir?
Seçenekler
A
Devletçilik
B
Halkçılık
C
Milliyetçilik
D
Laiklik
E
Cumhuriyetçilik
Açıklama:
Orta Çağ Avrupa'sında otuz ve yüzyıl olarak bilinen din çatışmaları yüzünden milyonlarca insan öldükten sonra kilise ve devletin birbirinden tamamen ayrıştırılması yönünde genel bir ortak akıl gelişti. Bu akıl ile laiklik din ve devlet ilişkilerini düzenleyen bir ilke olarak ortaya çıktı.
Soru 15
Dünyevileşme anlamında da kullanılan günlük hayatın veya siyasi düzenin dinin etkisinden arındırılması işlemine ne denir?
Seçenekler
A
Oligarşik Durum
B
Teokratik Tutum
C
Siyasallaşma
D
Laiklik
E
Sekülerleşme
Açıklama:
Sekülerleşme, dünyevileşme anlamında kullanılır. Günlük hayatın veya siyasi düzenin dinin etkisinden arınmasıdır.
Soru 16
Teokrasi, laiklik veya din devlet ilişkilerine dair diğer kombinasyonlar da hangi sosyoloji alanının önemli konularındandır?
Seçenekler
A
Din Sosyolojisi
B
Aile Sosyolojisi
C
Ahlak Sosyolojisi
D
Bilim Sosyolojisi
E
Çevre Sosyolojisi
Açıklama:
Teokrasi, laiklik veya din devlet ilişkilerine dair diğer kombinasyonlar da din sosyolojisinin önemli konularındandır.
Soru 17
Dünyadaki ilk sosyolog olarak nitelenmeyi hak etmekte olan ve Mukaddime adlı eseri yazan düşünür kimdir?
Seçenekler
A
İbn-Sina
B
İbn Haldun
C
Konfüçyus
D
Socrates
E
Platon
Açıklama:
İbn Haldun, Tunus'ta doğmuş ve hayatı boyunca Fas, Gırnata, Cezayir, Mısır'da değişik devlet görevlerinde bulunmuş ve bu görevleri dolayısıyla devlet hakkında güçlü gözlemler yapmış bir tarihçi. Sosyolojinin bir disiplin olarak adının bile konmadığı bir tarihte yaşamış olsa da tarihi yapma tarzı dolayısıyla dünyadaki ilk sosyolog olarak nitelenmeyi hak etmektedir. Gerçekten de başta temel eseri Mukaddime olmak üzere diğer kitaplarında da geliştirdiği yaklaşımlar bugün de toplumsal değişimi anlamak için önemli bir çerçeve sunmaktadır.
Soru 18
Bir davranışın sosyal sayılabilmesi için hangi kriterin gerçekleşmiş olması gerekmektedir?
Seçenekler
A
Kendi Bireyselliği Sınırında Kalan Davranış
B
Kendi Başına Yaptığı Davranış
C
Başka Birinin Davranışına Yönlenmesi
D
Tepkisiz Kalma
E
Aşırı Tepki verme
Açıklama:
Sosyoloji sosyal aktörlerin, yani insanların birbirleriyle etkileşimlerini, bu etkileşimler sonucunda ortaya çıkardıkları sosyal olay ve olguları ele alır. Bir kişinin kendi başına yaptığı ve sadece kendisini ilgilendiren, kendi bireyselliğiyle sınırla kalan bir davranış genellikle sosyal bir davranış olarak nitelenmez. O davranışın sosyal sayılabilmesi için başka birinin davranışına yönelmesi ve başka insanlarla bir etkileşim içinde olması gerekli görülür.
Soru 19
Aslında dinin bir hurafe ve uydurma olduğunu düşünse de bunun aynı zamanda toplum için işlevsel yönleri olan bir gereklilik olduğunu da kabul eden düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Karl Marx
B
Emile Durkheim
C
Ludwing Feuerbach
D
Auguste Comte
E
Friedreich Engels
Açıklama:
Comte, aslında dinin bir hurafe ve uydurma olduğunu düşünse de bunun aynı zamanda toplum için işlevsel yönleri olan bir gereklilik olduğunu da kabul etmiş olur.
Soru 20
Yapısalcı Marksizmin ünlü düşünürü . ... kurumlar arasındaki belirlenimcilik (determinizm) ilişkisini Marx'ın altyapı-üst-yapı eksenine üçüncü bir boyut getirerek açıklar. Ona göre toplum yapısı ekonomi, siyaset ve ideoloji ayakları üzerine oturur.
Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Emile Durkheim
B
Ludwing Feuerbach
C
Auguste Comte
D
Friedreich Engel
E
Louis Althusser
Açıklama:
Yapısalcı Marksizmin ünlü düşünürü Louis Althusser tam da bu kurumlar arasındaki belirlenimcilik (determinizm) ilişkisini Marx'ın altyapı-üst-yapı eksenine üçüncü bir boyut getirerek açıklar. Ona göre toplum yapısı ekonomi, siyaset ve ideoloji ayakları üzerine oturur.
Soru 21
Émile Durkheim'e göre kutsal şeylere, yani bir kenara ayrılmış ve yasaklanmış şeylere ilişkin inanç ve uygulamaların birleşik bir sistemine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Dogma
B
Din
C
Hurafe
D
İdeoloji
E
Fikir
Açıklama:
Émile Durkheim’in (1961: 62) tanımından yola çıkarsak “Kutsal şeylere, yani bir kenara ayrılmış ve yasaklanmış şeylere ilişkin inanç ve uygulamaların birleşik bir sistemi -Kilise diye anılan bir tek ahlâkî toplulukta birleştiren inanç ve pratikler, onlara taraftar olanların tümü”nü ‘din’ olarak ayırd edebiliriz.
Soru 22
Durkheim’ın bütün toplumları incelerken baz aldığı kavramlardan biridir?
Seçenekler
A
Kölelik
B
Kutsal
C
Tabaklaşma
D
Artı değer
E
Sermaye
Açıklama:
Kutsal kavramı Durkheim’ın bütün toplumları incelerken baz aldığı kavramlardan biridir. Ona göre bütün toplumlar her şeyi “kutsal” ve “din dışı” şeklinde ayıran bir kategorileştirme sistemine sahiptir. Din de bir bakıma bu ayırıma dayanır.
Soru 23
Sosyolojiyi bir disiplin hâline getirmiş, özellikle din sosyolojisi alanında en önemli çalışmaları yapmış ve işlevselci yaklaşımları formüle etmiş Fransız sosyolog kimdir?
Seçenekler
A
Émile Durkheim
B
Georges Perec
C
Loïc Wacquant
D
Gustave Le Bon
E
Henri Lefebvre
Açıklama:
Émile Durkheim (1858-1917), sosyolojiyi bir disiplin hâline getirmiş, özellikle din sosyolojisi alanında en önemli çalışmaları yapmış ve işlevselci yaklaşımları formüle etmiş Fransız sosyolog. Özellikle “Dini Hayatın ilk Biçimleri” isimli eseriyle din sosyolojinin en önemli kitaplarından birini yazmıştır.
Soru 24
Aşağıdakilerden hangisi günlük hayatın veya siyasi düzenin dinin etkisinden arınması olarak tanımlanır?
Seçenekler
A
Laiklik
B
Bağımsızlık
C
Sekülerleşme
D
Şüphecilik
E
Dogmatiklik
Açıklama:
Sekülerleşme, dünyevileşme anlamında kullanılır. Günlük hayatın veya siyasi düzenin dinin etkisinden arınmasıdır. Bazı kullanımlarda sadece siyasal düzenin bir özelliği olan laiklik (laicite) den ayırt edilebilir. Sekülerleşmeyi insanlar kendi tercihleriyle veya toplumsal hayatın veya siyasal düzenin etkisiyle yapabilirler.
Soru 25
Aşağıdakilerden hangisi dini diğer bütün üstyapı kurumları gibi egemen sınıfların çıkarlarına hizmet eden bir ideoloji olarak değerlendirmiştir?
Seçenekler
A
Hegel
B
Feurbach
C
Rousseau
D
Marx
E
Locke
Açıklama:
Marx, dini diğer bütün üstyapı kurumları gibi egemen sınıfların çıkarlarına hizmet eden bir ideoloji olarak değerlendirmiştir.
Soru 26
Dinin devlet yapısını veya siyaseti tamamen belirlediği örneklere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Teokratik rejim
B
Cumhuriyet rejimi
C
Kraliyet rejimi
D
Monarşi rejimi
E
Seküler rejim
Açıklama:
Dinin devlet yapısını veya siyaseti tamamen belirlediği örneklere teokratik rejim(ler) denir.
Soru 27
Temel eseri Mukaddime olmak üzere diğer kitaplarında da geliştirdiği yaklaşımlar ile bugün de toplumsal değişimi anlamak için önemli bir çerçeve sunan düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Mevlana
B
İbn Haldun
C
Agustus Comte
D
İbn Sina
E
Yunus Emre
Açıklama:
İbn Haldun, Tunus’ta doğmuş ve hayatı boyunca Fas, Gırnata, Cezayir, Mısır’da değişik devlet görevlerinde bulunmuş ve bu görevleri dolayısıyla devlet hakkında güçlü gözlemler yapmış bir tarihçi. Sosyolojinin bir disiplin olarak adının bile konmadığı bir tarihte yaşamış olsa da tarihi yapma tarzı dolayısıyla dünyadaki ilk sosyolog olarak nitelenmeyi hak etmektedir. Gerçekten de başta temel eseri Mukaddime olmak üzere diğer kitaplarında da geliştirdiği yaklaşımlar bugün de toplumsal değişimi anlamak için önemli bir çerçeve sunmaktadır.
Soru 28
Aşağıdakilerden hangisi dinin nasıl bir toplum yapısı önerdiği, kurumlar arasındaki ilişkilerin nasıl olması gerektiğine dair tespitlerinden ziyade önerileri temellendirilmeye çalışılır?
Seçenekler
A
Din Felsefesi
B
Dinî sosyoloji
C
Dinî psikoloji
D
Tefsir
E
Mantık
Açıklama:
Dinî sosyoloji, sosyolojiyi dinin veya belli bir dinin perspektifinden ele almaktır. Buna göre söz konusu dinin nasıl bir toplum yapısı önerdiği, kurumlar arasındaki ilişkilerin nasıl olması gerektiğine dair tespitlerinden ziyade önerileri temellendirilmeye çalışılır.
Soru 29
Aşağıdakilerden hangisi sosyolojinin kurucusu olarak kabul edilir?
Seçenekler
A
Frederic Hegel
B
Karl Marx
C
Auguste Comte
D
J.J. Rousseaou
E
John Locke
Açıklama:
Sosyolojinin kurucusu olarak kabul edilen kişi Auguste Comte'dur.
Soru 30
Din sosyolojisi, gerçek anlamda çerçevesi belirlenmiş bir disiplin olarak ilk defa kim tarafından uygulanmıştır?
Seçenekler
A
Durkheim
B
Comte
C
Marx
D
Hopes
E
Duguguit
Açıklama:
Din sosyolojisinin gerçek anlamda çerçevesi belirlenmiş bir disiplin olarak ilk defa Durkheim tarafından uygulanmış olduğu rahatlıkla söylenebilir.
Soru 31
“Kutsal şeylere, yani bir kenara ayrılmış ve yasaklanmış şeylere ilişkin inanç ve uygulamaların birleşik bir
sistemi -Kilise diye anılan bir tek ahlâkî toplulukta
birleştiren inanç ve pratikler, onlara taraftar olanların tümü”nü ‘din’ olarak ayırd edebiliriz" ifadesi kime aittir?
sistemi -Kilise diye anılan bir tek ahlâkî toplulukta
birleştiren inanç ve pratikler, onlara taraftar olanların tümü”nü ‘din’ olarak ayırd edebiliriz" ifadesi kime aittir?
Seçenekler
A
Auguste Comte.
B
Émile Durkheim.
C
Karl Marx
D
Max Weber
E
Louis Althusser
Açıklama:
Émile Durkheim.
Soru 32
Kurumlar arasındaki Belirlenimcilik ilişkisi "toplum yapısı ekonomi, siyaset ve ideoloji ayakları üzerine oturur. Belirlenimcilik tek taraflı değildir" ifadesi kime aittir?
Seçenekler
A
Louis Althusser.
B
Francis Bacon.
C
David Hume.
D
Auguste Comte.
E
Max Weber.
Açıklama:
Louis Althusser
Soru 33
"Günlük hayatın veya siyasi düzenin dinin etkisinden arınmasıdır" ifadesi aşağıdakilerden hangisinin tanımıdır?
Seçenekler
A
Teokratik rejim.
B
Laiklik.
C
Sekülerleşme.
D
Totemizm.
E
Belirlenimcilik.
Açıklama:
Sekülerleşme.
Soru 34
Aşağıdakilerden düşüncelerden hangisi Émile Durkheim' in dine bakış açısını yansıtmaktadır?
Seçenekler
A
Dine hem bir üstyapı kurumu
olarak hem de ideoloji olarak yaklaşmış, her iki
yaklaşımında da dinin bir insan kuruntusu olduğunda ısrar etmiştir.
olarak hem de ideoloji olarak yaklaşmış, her iki
yaklaşımında da dinin bir insan kuruntusu olduğunda ısrar etmiştir.
B
Dinin gerçek
bir varlığı yoktur, olsa olsa maddi dünyanın çarpıtılmış bir yansımasıdır ve toplumdaki işlevi de bu temel varsayıma göre değerlendirilmelidir.
bir varlığı yoktur, olsa olsa maddi dünyanın çarpıtılmış bir yansımasıdır ve toplumdaki işlevi de bu temel varsayıma göre değerlendirilmelidir.
C
Dinsel düşünceyi ilkel zamanlardaki insanlık durumuna özgü bir cehalete bağlamış ve bilgi seviyesinin artışı oranında aşılacak bir evre olarak görmüştür.
D
Dini toplumsal bütünlüğün
sağlanmasında ve sürdürülmesinde en güçlü yapıştırıcı (tutkal veya çimento) olarak görüyor ve bu işlevinin sürdürülmesine olumlu bakıyordu.
sağlanmasında ve sürdürülmesinde en güçlü yapıştırıcı (tutkal veya çimento) olarak görüyor ve bu işlevinin sürdürülmesine olumlu bakıyordu.
E
Dinin insan zihninin bir
ürünü olduğunu savunmuş ama bu üretimin insanın yaşadığı tarihsel şartlarda kendisine teselli hatta güç veren bir imge olarak yani bir bakıma toplumsal hayatta bir işlevselliği olmak üzere dini yaratmış olduğunu anlatmıştı.
ürünü olduğunu savunmuş ama bu üretimin insanın yaşadığı tarihsel şartlarda kendisine teselli hatta güç veren bir imge olarak yani bir bakıma toplumsal hayatta bir işlevselliği olmak üzere dini yaratmış olduğunu anlatmıştı.
Açıklama:
Dini toplumsal bütünlüğün
sağlanmasında ve sürdürülmesinde en güçlü yapıştırıcı (tutkal veya çimento) olarak görüyor ve bu işlevinin sürdürülmesine olumlu bakıyordu.
sağlanmasında ve sürdürülmesinde en güçlü yapıştırıcı (tutkal veya çimento) olarak görüyor ve bu işlevinin sürdürülmesine olumlu bakıyordu.
Soru 35
Aşağıdaki ifadelerden hangisi Auguste Comte' nin Din görüşünü yansıtmaktadır?
Seçenekler
A
Din maddi üretim şekillerinin bir sonucu olarak şekillenmiştir.
B
Din, maddi dünyanın çarpıtılmış bir yansımasıdır
C
Din, halkların afyonudur.
D
Dinin insanları etkisi altına alması “yabancılaşma” ile olmuştur.
E
Dinin bir hurafe ve uydurma olduğunu düşünse de bunun aynı zamanda toplum için işlevsel yönleri olan bir gereklilik olduğunu düşünmüştür.
Açıklama:
Dinin bir hurafe ve uydurma olduğunu düşünse de bunun aynı zamanda toplum için işlevsel yönleri olan bir gereklilik olduğunu düşünmüştür.
Soru 36
"Orta Çağ Avrupa’sında otuz ve yüzyıl olarak bilinen din çatışmaları yüzünden milyonlarca insan öldükten sonra kilise ve devletin birbirinden tamamen ayrıştırılması yönünde genel bir ortak akıl gelişti" ifadesi aşağıdakilerden hangisine uymaktadır?
Seçenekler
A
Din ve aile ilişkisi.
B
Dine ve Ekonomi ilişkisi.
C
Din ve Siyaset ilişkisi.
D
Din ve Eğitim ilişkisi.
E
Dinin diğer Toplumsal Kurumlarla ilişkisi.
Açıklama:
Din ve Siyaset ilişkisi.
Soru 37
Hangi ünlü Felsefeci "Hıristiyanlığın Özü" kitabıyla Marx’ın kendi teorisini geliştirmesinde katkısı olmuştur?
Seçenekler
A
Max Weber.
B
Ludwig A. Feuerbach.
C
Émile Durkheim.
D
Auguste Comte.
E
David Hume.
Açıklama:
Ludwig A. Feuerbach.
Soru 38
Aşağıdakilerden hangisi Toplumsal şartların ürünü olan dinlerde kutsal sayılır?
Seçenekler
A
Evlenme şekli.
B
Karşılıklı haklar ve ödevler.
C
Atalar ruhu.
D
Kadın ve erkeğin konumu.
E
Yönetim.
Açıklama:
Atalar ruhu.
Soru 39
"Din toplumların gelişmesine paralel olarak basitten karmaşığa, çok tanrılılıktan tek tanrıcılığa doğru bir evrim geçirir/geçirmiştir" varsayımı kime aittir?
Seçenekler
A
Émile Durkheim.
B
İbni Haldun.
C
Tom Bottomore.
D
Platon.
E
Auguste Comte.
Açıklama:
Émile Durkheim.
Soru 40
Aşağıdakilerden hangisi Dinî Sosyolojinin ele aldığı konulardan biridir?
Seçenekler
A
Dinî inanç veya davranışların ekonomiye etkisi,
B
Toplumu bir arada tutma veya başka toplumlara dair ne tür algılar ürettiği,
C
Söz konusu dinin nasıl bir toplum yapısı önerdiği,
D
Dinî inançların nesilden nesile aktarılmasında aile kurumunun rolünü,
E
Toplumsal dayanışma veya çatışmaların ortaya çıkma şeklini,
Açıklama:
Söz konusu dinin nasıl bir toplum yapısı önerdiği,
Soru 41
Dinin sosyoloji için bir araştırma konusu olmasının nedenlerinden biri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Dinin metafizik gerçeklerinin yaygın bir merak konusu olması
B
Cehalete karşı korunması için dinin doğrusunu ortaya koymak
C
Dinin bireyin içsel dünyasıyla ilgili sergilediği performans
D
Dinin bilimsel bir içerikle değerlendirilememesi
E
Bireyin inanç dünyasının sosyal yaşamını etkilemesi
Açıklama:
Din ve toplum ilişkisini, dinin diğer toplumsal kurumlarla ilişkisini açıklayabileceksiniz.
Soru 42
Aşağıdaki cümlelerden hangisi dinin sosyolojik yönüne vurgu yapmaz?
Seçenekler
A
Din, toplumların ortak bir davranış örüntüsüdür.
B
Din, toplumun siyasi, ekonomik, eğitimsel ve sınıfsal örüntülerine etkide bulunabilir
C
Din, meşruiyet düzeninin oluşumuna katkıda bulunabilir.
D
Din insanların bu dünya ve öte dünyaları için bir kılavuzdur.
E
Bireyleri bir tek ahlaki toplulukta birleştiren inanç ve topluluklar dinin bir unsurudur.
Açıklama:
Din sosyolojisinin ortaya çıkışını ve dinin kökenine dair sosyolojik teorileri açıklayabilecek ve din sosyolojisi ile dini sosyoloji arasındaki farkı ayırt edebileceksiniz.
Soru 43
“Din bir toplumsal birleştirici olarak iş görebildiği halde farklı dinler arasında bir çatışma etkeni olarak çalışabiliyor” ifadesi dinin hangi kurumla ilişkisinin bir tezahürüdür?
Seçenekler
A
Din-Aile İlişkisi
B
Din-Siyaset İlişkisi
C
Din-Ekonomi İlişkisi
D
Din-Eğitim İlişkisi
E
Din-Hukuk İlişkisi
Açıklama:
Din ve toplum ilişkisini, dinin diğer toplumsal kurumlarla ilişkisini açıklayabileceksiniz.
Soru 44
Dinin kökeni hakkında sunulan görüşler çerçevesinde aşağıdaki hangi eşleştirme yanlış yapılmıştır?
Seçenekler
A
A. Comte - Din tamamen insanın kendi uydurmasıyla ortaya çıkmıştır.
B
K. Marx - Din, bir üstyapı kurumu olarak insanlarca yaratılmış bir olgudur.
C
Durkheim - Din basitçe insan tarafından ve toplumsal bir işlevi yerine getirmek üzere uydurulmuştur.
D
F. Engels - İnsan, dini inşa eder.
E
L. Feuerbach - Tanrı, bir ihtiyaç olarak insan tarafından yaratılmıştır.
Açıklama:
Din sosyolojisinin ortaya çıkışını ve dinin kökenine dair sosyolojik teorileri açıklayabilecek ve din sosyolojisi ile dini sosyoloji arasındaki farkı ayırt edebileceksiniz.
Soru 45
Aşağıdakilerden hangisi K. Marx’ın din hakkındaki görüşlerinden biridir?
Seçenekler
A
Din, basitçe insan tarafından ve toplumsal bir işlevi yerine getirmek üzere uydurulmuştur.
B
Din, toplumsal bütünleşme için bir yapıştırıcıdır.
C
Protestan Ahlakı, kapitalizmin ortaya çıkmasında etkilidir.
D
Din, maddi üretim şekillerinin bir sonucu olarak şekillenmiştir.
E
Din, sosyal olaylara etki eden bir anlam sistemidir.
Açıklama:
Din ve toplum ilişkisini, dinin diğer toplumsal kurumlarla ilişkisini açıklayabileceksiniz.
Soru 46
“Fordist üretim biçimi”nin yaygın olarak ortaya çıktığı toplum aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Endüstri toplumları
B
Pre-endüstriyel toplumlar
C
Tarım toplumları
D
Post-endüstriyel toplumlar
E
Enformasyon toplumları
Açıklama:
Din ve toplum ilişkisini, dinin diğer toplumsal kurumlarla ilişkisini açıklayabileceksiniz.
Soru 47
Aşağıdakilerden hangisi “esnek üretim”in özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
İyi eğitimli işçileri elde tutmaya önem verilir.
B
Hiyerarşik yönetim anlayışı esastır.
C
Yüksek bağlılığa dayalı iş uygulamaları vardır.
D
Eğitime gerekli şekilde önem verilir.
E
Kaliteden taviz verilmez.
Açıklama:
Din ve toplum ilişkisini, dinin diğer toplumsal kurumlarla ilişkisini açıklayabileceksiniz.
Soru 48
Din sosyolojisi ile ilgili olarak Protestanlık ahlakının sermaye birikimine katkısını ele alan sosyolog aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
K. Marx
B
E. Durkheim
C
H.Spencer
D
A. Comte
E
M. Weber
Açıklama:
Din sosyolojisinin ortaya çıkışını ve dinin kökenine dair sosyolojik teorileri açıklayabilecek ve din sosyolojisi ile dini sosyoloji arasındaki farkı ayırt edebileceksiniz.
Soru 49
Dinin devlet yapısını veya siyaseti tamamen belirlediği rejim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Teolojik rejim
B
Laiklik
C
Sekülerizm
D
Teokratik rejim
E
Despotik rejim
Açıklama:
Din ve toplum ilişkisini, dinin diğer toplumsal kurumlarla ilişkisini açıklayabileceksiniz.
Soru 50
”Bütün toplumlar bir üretim, tüketim ve paylaşım ilişkileri ortaya koyarlar. Bu ekonomik ilişkiler üzerinde de dinin de düzenleyici kuralları vardır.”Din ve ekonomi ilişkileri konusunda aşağıdaki seçeneklerden hangileri paylaşım ilişkileri ile ilgili önermedir?
Seçenekler
A
Mevcut ekonomik dağılım ilişkilerini oldukları gibi meşrulaştırıp onların mağduru olan kitlelerin de bu durumu kolaylıkla kabullenmelerini sağlamak gibi bir işlevi olabilmektedir.
B
Mağdur kitlelerin sunulan ekonomik durumu kabullenmeleri işlevi dinin hakim sınıfların çıkarına çalıştığı durumları ortaya çıkarır.
C
Din yardımlaşma ağlarını harekete geçiren, fakirlerin durumunu gözeten din egemen sınıfları rahatsız eden bir yaklaşımı temsil edebilir.
D
Din bir zihniyet dünyası olarak insanların ekonomik davranışlarını belirler.
E
Hiçbiri
Açıklama:
Din ve toplum ilişkisini, dinin diğer toplumsal kurumlarla ilişkisini açıklayabileceksiniz.
Din yardımlaşma ağlarını harekete geçiren, fakirlerin durumunu gözeten din egemen sınıfları rahatsız eden bir yaklaşımı temsil eder. Doğru cevap c seçeneğidir.
Din yardımlaşma ağlarını harekete geçiren, fakirlerin durumunu gözeten din egemen sınıfları rahatsız eden bir yaklaşımı temsil eder. Doğru cevap c seçeneğidir.
Soru 51
Dinin devlet yapısını veya siyaseti tamamen belirlediği yönetim rejimine ne ad verilir?
Seçenekler
A
a) Demokrasi
B
b) Monarşi
C
c) Oligarşi
D
d) Teokrasi
E
e) Cumhuriyet
Açıklama:
Din ve toplum ilişkisini, dinin diğer toplumsal kurumlarla ilişkisini açıklayabileceksiniz.
Dinin devlet yapısını veya siyaseti tamamen belirlediği örneklere teokratik rejim(ler) denir. Ancak teokratik sayılan rejimlerde dinin gerçekten de o rejimin hedefini mi belirlediği yoksa o siyasetin dini inançları kendi meşruiyetini sağlamak için bir araç olarak mı kullandığı kolay ayırt edilebilen bir durum değildir. Doğru cevap d seçeneğidir.
Dinin devlet yapısını veya siyaseti tamamen belirlediği örneklere teokratik rejim(ler) denir. Ancak teokratik sayılan rejimlerde dinin gerçekten de o rejimin hedefini mi belirlediği yoksa o siyasetin dini inançları kendi meşruiyetini sağlamak için bir araç olarak mı kullandığı kolay ayırt edilebilen bir durum değildir. Doğru cevap d seçeneğidir.
Soru 52
Aşağıdaki kavramlardan hangisi "Dünyevileşme anlamında kullanılıp, günlük hayatın veya siyasi düzenin dinin etkisinden arınması" olarak tanımlanır?
Seçenekler
A
Teoloji
B
Teokrasi
C
Determinizm
D
Sekülerleşme
E
Politeism
Açıklama:
Din ve toplum ilişkisini, dinin diğer toplumsal kurumlarla ilişkisini açıklayabileceksiniz.
Sekülerleşme dünyevileşme anlamında kullanılır. Günlük hayatın veya siyasi düzenin dinin etkisinden arınmasıdır.
Sekülerleşme dünyevileşme anlamında kullanılır. Günlük hayatın veya siyasi düzenin dinin etkisinden arınmasıdır.
Soru 53
I. Politeist toplumlarda aile kurumu dinden daha güçlüdür.
II. Din-aile arasında hiçbir ilişki yoktur.
III. Bazı dinlerde evlenme şekli kurallara bağlanmıştır.
IV. Aile dini etkileyemez ama din aileyi etkiler.
V. Dinin ahlaki söylemi aile bütünlüğünü korumada etkilidir.
Yukarıda verilen ifadelerden hangisi veya hangileri doğrudur?
II. Din-aile arasında hiçbir ilişki yoktur.
III. Bazı dinlerde evlenme şekli kurallara bağlanmıştır.
IV. Aile dini etkileyemez ama din aileyi etkiler.
V. Dinin ahlaki söylemi aile bütünlüğünü korumada etkilidir.
Yukarıda verilen ifadelerden hangisi veya hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I, III ve V
B
II ve IV
C
Sadece I
D
IV ve V
E
Sadece III
Açıklama:
Din ve toplum ilişkisini, dinin diğer toplumsal kurumlarla ilişkisini açıklayabileceksiniz.
Politeist inançlı toplumlarda aile kurumu dinden daha güçlüdür. Bir doğal birlik olarak aile dinden bağımsız olarak vardır ancak hem aile dini etkilemiş hem de din aileden etkilenmiştir. Dinin ahlaki söylemi aile bütünlüğünü koruma doğrultusunda oldukça etkili olmaktadır. Sorunun doğru yanıtı A seçeneğidir.
Politeist inançlı toplumlarda aile kurumu dinden daha güçlüdür. Bir doğal birlik olarak aile dinden bağımsız olarak vardır ancak hem aile dini etkilemiş hem de din aileden etkilenmiştir. Dinin ahlaki söylemi aile bütünlüğünü koruma doğrultusunda oldukça etkili olmaktadır. Sorunun doğru yanıtı A seçeneğidir.
Soru 54
Marx'ın altyapı-üstyapı etkisine üçüncü bir boyut getirerek toplumlardaki kurumların arasındaki belirlenimcilik ilişkisini açıklayan düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Althusser
B
Durkheim
C
Hobbes
D
Rousseau
E
Locke
Açıklama:
Din ve toplum ilişkisini, dinin diğer toplumsal kurumlarla ilişkisini açıklayabileceksiniz.
Yapısalcı Marksizmin ünlü düşünürü Louis Althusser toplumlardaki kurumların arasındaki belirlenimcilik (determinizm) ilişkisini Marx’ın altyapı-üstyapı eksenine üçüncü bir boyut getirerek açıklar. Dolayısıyla sorunun doğru yanıtı A seçeneğidir.
Yapısalcı Marksizmin ünlü düşünürü Louis Althusser toplumlardaki kurumların arasındaki belirlenimcilik (determinizm) ilişkisini Marx’ın altyapı-üstyapı eksenine üçüncü bir boyut getirerek açıklar. Dolayısıyla sorunun doğru yanıtı A seçeneğidir.
Soru 55
I. Determinizm tek taraflı değildir.
II. Kurumun hangi toplumda belirleyici olacağını ekonomi belirler.
III. Toplum yapısı sadece siyaset ve ideoloji ayakları üzerine oturur.
Althusser determinizm ve kurumlar arasındaki ilişkiyi açıklarken yukarıdaki ifadelerden hangisini veya hangilerini diyerek Marx'ın bıraktığı boşluğu doldurmuştur?
II. Kurumun hangi toplumda belirleyici olacağını ekonomi belirler.
III. Toplum yapısı sadece siyaset ve ideoloji ayakları üzerine oturur.
Althusser determinizm ve kurumlar arasındaki ilişkiyi açıklarken yukarıdaki ifadelerden hangisini veya hangilerini diyerek Marx'ın bıraktığı boşluğu doldurmuştur?
Seçenekler
A
I ve III
B
Yalnızca II
C
II ve III
D
Yalnızca III
E
Yalnızca I
Açıklama:
Din ve toplum ilişkisini, dinin diğer toplumsal kurumlarla ilişkisini açıklayabileceksiniz.
Althusser’e göre hangi kurumun hangi toplumda son kertede belirleyici olacağını yine ekonomi belirler (üst-belirlenim) diyerek Marx’ın bıraktığı boşluğu doldurmuştur.
Althusser’e göre hangi kurumun hangi toplumda son kertede belirleyici olacağını yine ekonomi belirler (üst-belirlenim) diyerek Marx’ın bıraktığı boşluğu doldurmuştur.
Soru 56
Din sosyolojisini gerçek anlamda çerçevesi belirlenmiş bir disiplin olarak ilk kez uygulayan düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Marx
B
Comte
C
Durkheim
D
Weber
E
İbn Haldun
Açıklama:
Din sosyolojisinin ortaya çıkışını ve dinin kökenine dair sosyolojik teorileri açıklayabilecek ve din sosyolojisi ile dini sosyoloji arasındaki farkı ayırt edebileceksiniz.
Din sosyolojisinin gerçek anlamda çerçevesi belirlenmiş bir disiplin olarak ilk defa Durkheim tarafından uygulanmış olduğu rahatlıkla söylenebilir. Sorunun doğru yanıtı C seçeneğidir.
Din sosyolojisinin gerçek anlamda çerçevesi belirlenmiş bir disiplin olarak ilk defa Durkheim tarafından uygulanmış olduğu rahatlıkla söylenebilir. Sorunun doğru yanıtı C seçeneğidir.
Soru 57
Dinin, bir toplumsal kurum olarak toplumdaki rolünü ve etkisini incelemeye çalışan bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Klasik sosyoloji
B
Din eğitimi
C
Sosyoloji
D
Din sosyolojisi
E
Dinî sosyoloji
Açıklama:
Din sosyolojisinin ortaya çıkışını ve dinin kökenine dair sosyolojik teorileri açıklayabilecek ve din sosyolojisi ile dini sosyoloji arasındaki farkı ayırt edebileceksiniz.
Din sosyolojisi, dinin bir toplumsal kurum olarak toplumdaki rolünü ve etkisini incelemeye çalışan bir bilim dalıdır.
Din sosyolojisi, dinin bir toplumsal kurum olarak toplumdaki rolünü ve etkisini incelemeye çalışan bir bilim dalıdır.
Soru 58
Din sosyolojisi çalışmalarında kapsamlı ve derinlikli veri toplamak için uygun olmadığı düşünülen veri toplama aracı hangisidir?
Seçenekler
A
Görüşme
B
Anket
C
Odak grup
D
Katılımcı gözlem
E
Gözlem
Açıklama:
Din sosyolojisinin ortaya çıkışını ve dinin kökenine dair sosyolojik teorileri açıklayabilecek ve din sosyolojisi ile dini sosyoloji arasındaki farkı ayırt edebileceksiniz.
Bir anket sorusuna verilen cevaplar görünüşte sosyolojik bir çözümleme için bir veri sağlar, ancak ankette yanlış sorulmuş bir soru yanlış yönlendirerek yanlış cevapların ortaya çıkmasına da yol açabilir. Ayrıca araştırılan konuyla ilgili olarak anketin kapsamlı ve derinlikli bir veri sağlamayacağı da düşünülebilir. Derinlemesine mülakat, odak grup çalışmaları, katılımcı gözlem gibi yollar din sosyolojisi çalışmalarında derinlikli ve kapsamlı veri toplamak için çokça başvurulması gereken yollardır. Sorunun doğru yanıtı B seçeneğidir.
Bir anket sorusuna verilen cevaplar görünüşte sosyolojik bir çözümleme için bir veri sağlar, ancak ankette yanlış sorulmuş bir soru yanlış yönlendirerek yanlış cevapların ortaya çıkmasına da yol açabilir. Ayrıca araştırılan konuyla ilgili olarak anketin kapsamlı ve derinlikli bir veri sağlamayacağı da düşünülebilir. Derinlemesine mülakat, odak grup çalışmaları, katılımcı gözlem gibi yollar din sosyolojisi çalışmalarında derinlikli ve kapsamlı veri toplamak için çokça başvurulması gereken yollardır. Sorunun doğru yanıtı B seçeneğidir.
Soru 59
I. Din sosyolojisi, dinî sosyolojiden farklıdır. II. Pozitivist yaklaşımlar din hakkında bazı yargılara sahip değildir. III. Mukaddime isimli kitabın yazarı İbn Haldun'dur. IV. Mukaddime en erken sosyolojik metinler arasında yer alır. V. Din sosyolojisi, dinî sosyolojinin bir alt disiplinidir. Yukarıda verilen ifadelerden hangisi veya hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I, III ve IV
B
III, IV ve V
C
II ve III
D
Yalnızca I
E
I ve IV
Açıklama:
Din sosyolojisinin ortaya çıkışını ve dinin kökenine dair sosyolojik teorileri açıklayabilecek ve din sosyolojisi ile dini sosyoloji arasındaki farkı ayırt edebileceksiniz.
Din sosyolojisi, dinin bir toplumsal kurum olarak toplumdaki rolünü ve etkisini incelemeye çalışan bir bilim dalıdır. Din sosyolojisi, din kurumunun diğer sosyolojik kurumlarla olan ilişkisini, dinsel davranışla diğer sosyolojik davranışlar arasındaki ilişkiyi anlamaya ve açıklamaya çalışan sosyolojinin bir alt disiplinidir. İbn Haldun’un Mukaddime isimli kitabı aslında bir ibretler Kitabı olarak tasarladığı tarihin yöntem bilgisini içeren giriştir. Bu kitap tarihte en erken sosyolojik metinler arasında yer almakla birlikte hareket noktası büyük ölçüde İslam dininden esinlenmiş temel kabullerdir.Din sosyolojisi, dinî sosyolojinin bir alt disiplini değildir. Bu nedenle sorunun doğru cevabı A seçeneğidir.
Din sosyolojisi, dinin bir toplumsal kurum olarak toplumdaki rolünü ve etkisini incelemeye çalışan bir bilim dalıdır. Din sosyolojisi, din kurumunun diğer sosyolojik kurumlarla olan ilişkisini, dinsel davranışla diğer sosyolojik davranışlar arasındaki ilişkiyi anlamaya ve açıklamaya çalışan sosyolojinin bir alt disiplinidir. İbn Haldun’un Mukaddime isimli kitabı aslında bir ibretler Kitabı olarak tasarladığı tarihin yöntem bilgisini içeren giriştir. Bu kitap tarihte en erken sosyolojik metinler arasında yer almakla birlikte hareket noktası büyük ölçüde İslam dininden esinlenmiş temel kabullerdir.Din sosyolojisi, dinî sosyolojinin bir alt disiplini değildir. Bu nedenle sorunun doğru cevabı A seçeneğidir.
Soru 60
İnsan toplumsallığının kendileriyle tezahür ettiği ve hiç bir toplumda eksikliği görülmeyen toplumun varoluş dayanağını oluşturan davranış örüntülerine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Din
B
Toplumsal kurumlar
C
Siyaset
D
Sivil toplum kuruluşları
E
Aile
Açıklama:
Din ve toplum ilişkisini, dinin diğer toplumsal kurumlarla ilişkisini açıklayabileceksiniz.
kurum, gündelik dilde kullanılan ve bazı örgütlenmeleri ifade etmek üzere kullanılan kurum sözcüğünden farklı olarak davranış örüntülerini ifade eder. Toplumsal kurumlar, insan toplumsallığının kendileriyle tezahür ettiği ve hiç bir toplumda eksikliği görülmeyen toplumun varoluş dayanağını oluşturan davranış örüntüleridir. Bu nedenle sorunun doğru yanıtı B seçeneğidir.
kurum, gündelik dilde kullanılan ve bazı örgütlenmeleri ifade etmek üzere kullanılan kurum sözcüğünden farklı olarak davranış örüntülerini ifade eder. Toplumsal kurumlar, insan toplumsallığının kendileriyle tezahür ettiği ve hiç bir toplumda eksikliği görülmeyen toplumun varoluş dayanağını oluşturan davranış örüntüleridir. Bu nedenle sorunun doğru yanıtı B seçeneğidir.
Soru 61
Din bir zihniyet dünyası olarak insanların ekonomik davranışlarını da belirler. Max Weber kapitalizm ile kapitalizmin ortaya çıktığı bağlamda mevcut olan, püriten iş ahlakı ve çok çalışmayı salık veren, Protestan ahlakı arasında bir ilişki tespit etmiştir. Ekonomide paylaşımı da mutlaka salık veren bir dinî anlayışla birlikte kapitalist bir gelişmenin nasıl yaşanabileceği de bu bağlamda sorulan bir soru olmuştur. Yukarıdaki metin, dinin hangi diğer toplumsal kurumla ilişkisi üzerine düşünceler içerir?
Seçenekler
A
Aile
B
Kültür
C
Ekonomi
D
Eğitim
E
Sanat
Açıklama:
Din ve toplum ilişkisini, dinin diğer toplumsal kurumlarla ilişkisini açıklayabileceksiniz.
Bütün toplumlar bir üretim, tüketim ve paylaşım ilişkileri ortaya koyarlar, bu da “ekonomi” dedi¤imiz davranış örüntülerini görünür kılar. Bu ilişkiler üzerinde de dinin düzenleyici kuralları var olduğu için din ve ekonomi ilişkisi özel bir öneme sahiptir. Dinlerin tıpkı siyasette olduğu gibi mevcut ekonomik paylaşım ilişkilerini oldukları gibi meşrulaştırıp onların mağduru olan kitlelerin de bu durumu kolaylıkla kabullenmelerini sağlamak gibi bir işlevi olabiliyor. Bu açıklamalar doğrultusunda sorunun doğru yanıtı C seçeneğidir.
Bütün toplumlar bir üretim, tüketim ve paylaşım ilişkileri ortaya koyarlar, bu da “ekonomi” dedi¤imiz davranış örüntülerini görünür kılar. Bu ilişkiler üzerinde de dinin düzenleyici kuralları var olduğu için din ve ekonomi ilişkisi özel bir öneme sahiptir. Dinlerin tıpkı siyasette olduğu gibi mevcut ekonomik paylaşım ilişkilerini oldukları gibi meşrulaştırıp onların mağduru olan kitlelerin de bu durumu kolaylıkla kabullenmelerini sağlamak gibi bir işlevi olabiliyor. Bu açıklamalar doğrultusunda sorunun doğru yanıtı C seçeneğidir.
Soru 62
I. Dinin en ilkel toplumlarda da bulunan temel bir şekli vardır ve ilk ortaya çıktığında nasıl ise bu şekil bugünkü ilkel kabilelerde de aynı şekliyle bulunabilir.
II. Din toplumların gelişmesine paralel olarak basitten karmaşığa, çok tanrılılıktan tek tanrıcılığa doğru bir evrim geçirir/geçirmiştir.
III. Din, basitçe insan tarafından ve toplumsal bir işlevi yerine getirmek üzere uydurulmuştur.
Yukarıdaki maddelerden hangileri Durkheim’in Din ile ilgili çalışmalarına yön veren varsayımlardır?
II. Din toplumların gelişmesine paralel olarak basitten karmaşığa, çok tanrılılıktan tek tanrıcılığa doğru bir evrim geçirir/geçirmiştir.
III. Din, basitçe insan tarafından ve toplumsal bir işlevi yerine getirmek üzere uydurulmuştur.
Yukarıdaki maddelerden hangileri Durkheim’in Din ile ilgili çalışmalarına yön veren varsayımlardır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
II ve III
E
I II ve III
Açıklama:
Din sosyolojisinin ortaya çıkışını ve dinin kökenine dair sosyolojik teorileri açıklayabilecek ve din sosyolojisi ile dini sosyoloji arasındaki farkı ayırt edebileceksiniz.
Durkheim’in çalışmalarına yön veren varsayımlar şöyle sıralanabilir. 1. Dinin en ilkel toplumlarda da bulunan temel bir şekli vardır ve ilk ortaya çıktığında nasıl ise bu şekil bugünkü ilkel kabilelerde de aynı şekliyle bulunabilir. O yüzden de Avustralya kabileleri arasında yaşamakta olan din binlerce yıl önce dinin ilk ortaya çıktığında yaşayan dinle aynıdır. 2. Din toplumların gelişmesine paralel olarak basitten karmaşığa, çok tanrılılıktan tek tanrıcılığa doğru bir evrim geçirir/geçirmiştir. 3. Din, basitçe insan tarafından ve toplumsal bir işlevi yerine getirmek üzere uydurulmuştur. Durkheim, her toplumda bulunuyor olmasından hareketle bu işlevin toplum için çok önemli ve evrensel nitelikli olduğunu kabul eder. Dolayısıyla sorunun doğru yanıtı E seçeneğidir.
Durkheim’in çalışmalarına yön veren varsayımlar şöyle sıralanabilir. 1. Dinin en ilkel toplumlarda da bulunan temel bir şekli vardır ve ilk ortaya çıktığında nasıl ise bu şekil bugünkü ilkel kabilelerde de aynı şekliyle bulunabilir. O yüzden de Avustralya kabileleri arasında yaşamakta olan din binlerce yıl önce dinin ilk ortaya çıktığında yaşayan dinle aynıdır. 2. Din toplumların gelişmesine paralel olarak basitten karmaşığa, çok tanrılılıktan tek tanrıcılığa doğru bir evrim geçirir/geçirmiştir. 3. Din, basitçe insan tarafından ve toplumsal bir işlevi yerine getirmek üzere uydurulmuştur. Durkheim, her toplumda bulunuyor olmasından hareketle bu işlevin toplum için çok önemli ve evrensel nitelikli olduğunu kabul eder. Dolayısıyla sorunun doğru yanıtı E seçeneğidir.
Soru 63
Kur’an-ı Kerim’de toplumsal değişimin tarzına ve kurallarına dair çok önemli tespitlerden yola çıkarak toplumsal değişimi modellemiş, tarihte en erken sosyolojik metinler arasında yer alan 'Mukaddime' adlı eseri yazmış düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İbn Haldun
B
Max Weber
C
Karl Marx
D
Ludwig Feuerbach
E
David Hume
Açıklama:
Din sosyolojisinin ortaya çıkışını ve dinin kökenine dair sosyolojik teorileri açıklayabilecek ve din sosyolojisi ile dini sosyoloji arasındaki farkı ayırt edebileceksiniz.
Kur’an-ı Kerim’de toplumsal değişimin tarzına ve kurallarına dair çok önemli tespitler vardır. Bu tespitlerden yola çıkılarak İslam’ın toplumsal değişim için kendine özgü bir teorisinin bulunduğu üzerinde durulmuştur. İbn Haldun (1332-1406), Kur’an’daki bu tarz tespitlerden yola çıkarak toplumsal değişimi modellemiştir. Kuşkusuz o da Kur’an’daki verileri temel, tartışmasız gerçek veriler olarak almıştır, ancak o verilerin anlaşılması ve yeniden yorumlanması hususunda kendine özgü bir kuramsallaştırma yapmıştır. Sorunun doğru yanıtı A seçeneğidir.
Kur’an-ı Kerim’de toplumsal değişimin tarzına ve kurallarına dair çok önemli tespitler vardır. Bu tespitlerden yola çıkılarak İslam’ın toplumsal değişim için kendine özgü bir teorisinin bulunduğu üzerinde durulmuştur. İbn Haldun (1332-1406), Kur’an’daki bu tarz tespitlerden yola çıkarak toplumsal değişimi modellemiştir. Kuşkusuz o da Kur’an’daki verileri temel, tartışmasız gerçek veriler olarak almıştır, ancak o verilerin anlaşılması ve yeniden yorumlanması hususunda kendine özgü bir kuramsallaştırma yapmıştır. Sorunun doğru yanıtı A seçeneğidir.
Soru 64
I- Din, egemen sınıfların çıkarlarını yeniden üreten bir ideolojidir. II- Din hem bir üstyapı kurumu hem de bir ideolojidir. III- Din, yanlış ve aldatıcı bir dünya oluşturur. IV-Dine karşı mücadele doğrudan dine karşı yapılmalıdır. V- Din eşitsiz düzenin yaraladığı ve konumları gereği isyan noktasına gelebilecek insanlara gerekli teselliyi yatıştırıcı bir afyonla, yani aldatarak verir.
Yukarıdakilerden hangileri Marx’ın dine ilişkin görüşlerindendir?
Yukarıdakilerden hangileri Marx’ın dine ilişkin görüşlerindendir?
Seçenekler
A
I, II, III, IV ve V
B
I, II, III ve IV
C
II, III, IV ve V
D
I, II, III ve V
E
I, III ve V
Açıklama:
Marx’ın dine ilişkin görüşleri: I- Din, egemen sınıfların çıkarlarını yeniden üreten bir ideolojidir. II- Din hem bir üstyapı kurumu hem de bir ideolojidir. III- Din, yanlış ve aldatıcı bir dünya oluşturur. V- Din eşitsiz düzenin yaraladığı ve konumları gereği isyan noktasına gelebilecek insanlara gerekli teselliyi yatıştırıcı bir afyonla, yani aldatarak verir. Doğru cevap: D
Ünite 4
Soru 1
Aileye makro yaklaşımların en yaygın olan ve en bilinen okuludur. Bu okulun sosyolojik yaklaşımı, toplumsal sürekliliği ve oydaşmayı odağa alır. Buna göre her toplumsal kurum, belirli amaçları yerine getirmek üzere varlığını sürdürmektedir. Bu düşünceleri savunan okul aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İşlevselci Okul
B
Çatışmacı Okul
C
Feminist Okul
D
Eşitlikçi Okul
E
Toplumsallaşmacı Okul
Açıklama:
Aileye makro yaklaşımların en yaygın olanı ve en bilinen olanı İşlevselci Okul'dur. Bu okulun sosyolojik yaklaşımı, toplumsal sürekliliği ve oydaşmayı odağa alır. Buna göre her toplumsal kurum, belirli işlevleri yerine getirmek üzere varlığını sürdürmektedir. Okulun en önemli ismi Talcott Parsons'dur.
Soru 2
Toplumsal değişimin doğrudan etkilediği ve ondan etkilendiği aile, genç kuşaklarda evliliğe ve ana babalığa ilişkin tutumların değişmesi, boşanma oranlarındaki artış, kadınların ev dışında çalışmaya başlaması, vb. gelişmeler yüzünden önemli ölçüde değişmiştir. Sonuçta 1970'ler öncesinde olmayan bazı kavramlar sosyoloji literatürüne girmiştir. Aşağıdakilerden hangisi bu kavramlara bir örnek olamaz?
Seçenekler
A
Aile içi şiddet
B
Tek çocuklu aile
C
Birlikte yaşama
D
Irklar arası evlilikler
E
Eşcinsel evlilikler
Açıklama:
Toplumsal değişimin doğrudan etkilediği ve ondan etkilendiği aile, genç kuşaklarda evliliğe ve ana babalığa ilişkin tutumların değişmesi, boşanma oranlarındaki artış, kadınların ev dışında çalışmaya başlaması, vb. gelişmeler yüzünden önemli ölçüde değişmiştir. Sonuçta 1970'ler öncesinde olmayan bazı kavramlar sosyoloji literatürüne girmiştir. 'Tek çocuklu aile' bu kavramlara bir örnek değildir.
Soru 3
XXI. yüzyılda toplumsal cinsiyetin belirlenmesinde en etkin öğrenme aracı olarak aşağıdakilerden hangisi kabul edilmektedir?
Seçenekler
A
Gelenekler
B
Kültür
C
Medya
D
Okul
E
Aile
Açıklama:
XXI. yüzyılda toplumsal cinsiyetin belirlenmesinde en etkin öğrenme aracı olarak medya kabul edilmektedir.
Soru 4
Biyoloji ile kültürün birbirlerine karşıt iki alan olarak görülmesi tartışmalı bir konu olsa da insan biyolojisi ile insan kültürü arasında yakın bir etkileşim olduğu da bilinmektedir. Aşağıdakilerden hangisi bu etkileşimi savunan disiplindir?
Seçenekler
A
Tarih
B
Sosyoloji
C
Felsefe
D
Antropoloji
E
Halkbilim
Açıklama:
Biyoloji ile kültürün birbirlerine karşıt iki alan olarak görülmesi tartışmalı bir konu olsa da insan biyolojisi ile insan kültürü arasında yakın bir etkileşim olduğu da bilinmektedir. Antropoloji bu etkileşimi savunmaktadır.
Soru 5
Dünyanın hemen her yerinde ve bildiğimiz bütün kültürlerde, kadınlarla erkekler, her şeyden önce yaptıkları işlerle birbirlerinden ayrılsa da hemen hemen bütün toplumların bu anlamda ortak bir özelliği belirlenmiştir. Aşağıdakilerden hangisi bu ortak özelliği göstermektedir?
Seçenekler
A
Kadınların erkeklerle eşit görülmesi
B
Cinsiyet kalıplarını erkeklerin belirlemesi
C
XXI. yüzyılda kadınların tek tipe döndürülmesi
D
Erkeklerle kadınların ortak işler yapması
E
Cinsiyete dayalı iş bölümünün ortaya çıkması
Açıklama:
Dünyanın hemen her yerinde ve bildiğimiz bütün kültürlerde, kadınlarla erkekler, her şeyden önce yaptıkları işlerle birbirlerinden ayrılsa da hemen hemen bütün toplumların bu anlamda ortak bir özelliği cinsiyete dayalı iş bölümüdür.
Soru 6
I. Ataerkil toplumların çoğu, baba soyludur.
II. Ataerkilliğin etkileri modern toplumlarla birlikte kaybolmuştur.
III. Sosyal bir sistemdir.
IV. Babalar, kadınlar, çocuklar ve mülkiyet üzerinde egemendirler.
Yukarıdaki açıklamalardan hangileri 'ataerkillik' kavramına ilişkin açıklamalardır?
II. Ataerkilliğin etkileri modern toplumlarla birlikte kaybolmuştur.
III. Sosyal bir sistemdir.
IV. Babalar, kadınlar, çocuklar ve mülkiyet üzerinde egemendirler.
Yukarıdaki açıklamalardan hangileri 'ataerkillik' kavramına ilişkin açıklamalardır?
Seçenekler
A
I, III ve IV.
B
I, II ve III.
C
I, II, III ve IV.
D
II, III ve IV.
E
I ve IV.
Açıklama:
Ataerkil toplumların çoğu, baba soyludur, sosyal bir sistemdir ve babalar, kadınlar, çocuklar ve mülkiyet üzerinde egemendirler. Bu açıklamalar 'ataerkillik' kavramına ilişkindir.
Soru 7
Aşağıdaki aile yaklaşımlarından hangisi eşitlik ve adalet kavramlarıyla ilişkilidir?
Seçenekler
A
İşlevselci
B
Çatışmacı
C
Feminist
D
Çekirdek
E
Geniş
Açıklama:
AİLE
Aileye ilişkin üçüncü makro düzey sosyolojik yaklaşım, feminist yaklaşımdır. Bu yazarlar, aileyi toplumsal işlevi açısından değil, aile içindeki ilişkiler ve eşitsizlikler açısından ele alırlar. Böylece geleneksel sosyolojinin aileyi bir bütün olarak alan yaklaşımını kökten değiştirirler. Aynı zamanda, aileyi içinde bulunduğu toplumsal bağlam çerçevesinde ele alarak yoksulluk ve tek ebeveynlilik arasındaki ilişkileri de analiz ederler.
Aileye ilişkin üçüncü makro düzey sosyolojik yaklaşım, feminist yaklaşımdır. Bu yazarlar, aileyi toplumsal işlevi açısından değil, aile içindeki ilişkiler ve eşitsizlikler açısından ele alırlar. Böylece geleneksel sosyolojinin aileyi bir bütün olarak alan yaklaşımını kökten değiştirirler. Aynı zamanda, aileyi içinde bulunduğu toplumsal bağlam çerçevesinde ele alarak yoksulluk ve tek ebeveynlilik arasındaki ilişkileri de analiz ederler.
Soru 8
Simone de Beauvoir, “Kadın doğulmaz, kadın olunur” diyerek cinsiyetin hangi boyutunun altını çizmiştir?
Seçenekler
A
psikolojik
B
sosyolojik
C
biyolojik
D
fizyolojik
E
teolojik
Açıklama:
TOPLUMSAL CİNSİYET
Simone de Beauvoir, “Kadın doğulmaz, kadın olunur” diyerek cinsiyetin toplumsal boyutunun altını çizmiştir.
Simone de Beauvoir, “Kadın doğulmaz, kadın olunur” diyerek cinsiyetin toplumsal boyutunun altını çizmiştir.
Soru 9
Aşağıdaki açıklamalardan hangisi, sosyal bir sistem olan ataerkilliğe ilişkin, günümüzde sıklıkla tekrarlanan yanılgıdır?
Seçenekler
A
Ataerkil toplumların çoğu aynı zamanda baba soyludur.
B
Ataerkillik geçmişte kalmış bir sistemdir.
C
Toplumsal cinsiyet ile ataerkillik arasında doğrudan bir bağlantı vardır.
D
Ataerkillik farklı kültürlerde toplumsal, yasal, siyasal ve ekonomik örgütlenmelerde kendini ortaya koyar.
E
Geleneksel biçim ataerkillikten modern biçim ataerkilliğe geçilirken, kadın - erkek eşitsizliği devam etmiştir.
Açıklama:
Ataerkilliğin geçmişte kalmış bir sistem olduğu düşüncesi, sosyal bir sistem olan ataerkilliğe ilişkin, günümüzde sıklıkla tekrarlanan yanılgıdır.
Soru 10
"Evrende; düzeni, ışığı ve erkeği yaratan iyi bir ögeyle; karışıklığı, karanlığı ve kadını yaratan kötü bir öge vardır” düşüncesini belirtip, kadın düşmanlığını (misogyny) ortaya atan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Aristotales
B
Platon
C
Heiddegger
D
Pythagoras
E
Nietzsche
Açıklama:
"Evrende; düzeni, ışığı ve erkeği yaratan iyi bir ögeyle; karışıklığı, karanlığı ve kadını yaratan kötü bir öge vardır” düşüncesini ortaya atarak kadın düşmanlığını (misogyny) ortaya atan düşünür, Pythagoras'tır.
Soru 11
Bir dönem Türkiye Cumhuriyeti Medeni Kanununda yer alan, "koca, aile birliğinin “reisi”, kadın ise onun “muavin ve müşaviridir” şeklindeki ifade hangi yıl değiştirilmiştir?
Seçenekler
A
1934
B
1954
C
1961
D
1980
E
2002
Açıklama:
Türkiye Cumhuriyeti Medeni Kanununda yer alan, "koca, aile birliğinin “reisi”, kadın ise onun “muavin ve müşaviridir” şeklindeki ifade 2002 yılında değiştirilmiştir.
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi 1970 sonrası toplumsal yapı ve aile ilişkisini tanımlamak için kullanılan sosyoloji literatürüne ait kavramlardan biri değildir?
Seçenekler
A
tek ebeveynli aile
B
hane halkı
C
aile içi şiddet
D
çalışan anne
E
ırklar arası evlilik
Açıklama:
AİLE- Toplumsal Değişim ve Aile
Daha önce yaygın olmayan bazı kavramlar, 1970’ler sonrasında sosyoloji literatürüne girmiştir. Bunlar arasında tek ebeveynli aile, aile içi şiddet, olmayan baba, çalışan anne, birlikte yaşama, ırklar arası evlilikler ve eşcinsel evlilikler vardır. Aynı şekilde, çocuklara verilmek istenen değerlerin de zaman içinde dönüştüğü gözlenmiştir.
Daha önce yaygın olmayan bazı kavramlar, 1970’ler sonrasında sosyoloji literatürüne girmiştir. Bunlar arasında tek ebeveynli aile, aile içi şiddet, olmayan baba, çalışan anne, birlikte yaşama, ırklar arası evlilikler ve eşcinsel evlilikler vardır. Aynı şekilde, çocuklara verilmek istenen değerlerin de zaman içinde dönüştüğü gözlenmiştir.
Soru 13
I-Bireyin topluluğun değerlerini ve normlarını öğrenme ve içselleştirme sürecidir.
II- Toplumsallaşma, ailede ve yüzyüze ilişkiler içinde olur.
III- Çocuk, başta dil olmak üzere, içine doğduğu topluluğun kültürünü öğrenir.
IV- Toplumsallaşma, eğitim kurumları, medya gibi kurumsal aracılarla gerçekleşir.
Yukarıdaki bilgilerden hangisi ya da hangileri toplumsallaşmaya ilişkindir?
II- Toplumsallaşma, ailede ve yüzyüze ilişkiler içinde olur.
III- Çocuk, başta dil olmak üzere, içine doğduğu topluluğun kültürünü öğrenir.
IV- Toplumsallaşma, eğitim kurumları, medya gibi kurumsal aracılarla gerçekleşir.
Yukarıdaki bilgilerden hangisi ya da hangileri toplumsallaşmaya ilişkindir?
Seçenekler
A
I,II,IV
B
II,III
C
I,II,III,IV
D
I,IV
E
II,III,IV
Açıklama:
AİLE
Toplumsallaşma, bireyin topluluğun değerlerini ve normlarını öğrenme ve içselleştirme sürecidir. Birincil toplumsallaşma, ailede ve yüzyüze ilişkiler içinde olur. Çocuk, başta dil olmak üzere, içine doğduğu topluluğun kültürünü öğrenir. İkincil toplumsallaşma, eğitim kurumları, medya gibi kurumsal aracılarla gerçekleşir.
Toplumsallaşma, bireyin topluluğun değerlerini ve normlarını öğrenme ve içselleştirme sürecidir. Birincil toplumsallaşma, ailede ve yüzyüze ilişkiler içinde olur. Çocuk, başta dil olmak üzere, içine doğduğu topluluğun kültürünü öğrenir. İkincil toplumsallaşma, eğitim kurumları, medya gibi kurumsal aracılarla gerçekleşir.
Soru 14
Aşağıdakilerden hangisi toplumsal cinsiyetin inşasında medyanın kullandığı klişelerden biri değildir?
Seçenekler
A
Kadınlar kurbandır, erkekler canavar
B
Kadınlar fettandır, erkekler saf
C
Kadınların bayıldıkları erkekler şu marka arabaya sahiptir
D
Kadınların zihinsel yaratıcılığı yüksektir
E
Erkekler teknolojik gelişmelere ilgi duyar
Açıklama:
TOPLUMSAL CİNSİYET
Toplumsal cinsiyetin inşasında medya A,B,C,D şıklarındaki klişeleri kullanmaktadır. E şıkkındaki görüş erkeklere ilişkin bir klişedir, kadınlara yönelik değil.
Toplumsal cinsiyetin inşasında medya A,B,C,D şıklarındaki klişeleri kullanmaktadır. E şıkkındaki görüş erkeklere ilişkin bir klişedir, kadınlara yönelik değil.
Soru 15
- Sosyal bir sistemdir.
- Ataerkil sistemde erkeklerin temel otorite figürü rolleri, toplumsal örgütlenmenin merkezinde durur ve babalar, kadınlar, çocuklar ve mülkiyet üzerinde egemendirler.
- Ataerkillik erkeklerin egemen ve ayrıcalıklı oldukları kurumlara ve kadınların itaatine işaret eder.
- Ataerkil toplumların çoğu, aynı zamanda baba soyludur.
- Ataerkillik tarihsel olarak çok farklı kültürlerde toplumsal, yasal, siyasal ve ekonomik örgütlenmelerde kendini ortaya koyar.
- Pek çok kültürde daha eşitlikçi sosyal sistemlere geçildiğinden ataerkilliğin etkisi modern uygarlıkta görülmez.
Ataerkillik ile ilişkili yukarıda verilen bilgilerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I,II,III,IV
B
II,III,IV,V,VI
C
I,II,III,IV,V
D
I,II,III,IV,V,VI
E
II,III,V,VI
Açıklama:
ATAERKİ (PATRİARKA), TOPLUMSAL CİNSİYET ROLLERİ VE EŞİTSİZLİK
Ataerkillik, bir sosyal sistemdir. Bu sistemde erkeklerin temel otorite figürü rolleri, toplumsal örgütlenmenin merkezinde durur ve babalar, kadınlar, çocuklar ve mülkiyet üzerinde egemendirler. Ataerkillik, erkeklerin egemen ve ayrıcalıklı oldukları kurumlara ve kadınların itaatine işaret eder. Ataerkil toplumların çoğu, aynı zamanda baba soyludur. Ataerkillik, tarihsel olarak çok farklı kültürlerde toplumsal, yasal, siyasal ve ekonomik örgütlenmelerde kendini ortaya koyar. Aynı zamanda, pek çok kültür daha eşitlikçi sosyal sistemlere geçmekte ise de ataerkilliğin etkisini modern uygarlıkta da görürüz.
Ataerkillik, bir sosyal sistemdir. Bu sistemde erkeklerin temel otorite figürü rolleri, toplumsal örgütlenmenin merkezinde durur ve babalar, kadınlar, çocuklar ve mülkiyet üzerinde egemendirler. Ataerkillik, erkeklerin egemen ve ayrıcalıklı oldukları kurumlara ve kadınların itaatine işaret eder. Ataerkil toplumların çoğu, aynı zamanda baba soyludur. Ataerkillik, tarihsel olarak çok farklı kültürlerde toplumsal, yasal, siyasal ve ekonomik örgütlenmelerde kendini ortaya koyar. Aynı zamanda, pek çok kültür daha eşitlikçi sosyal sistemlere geçmekte ise de ataerkilliğin etkisini modern uygarlıkta da görürüz.
Soru 16
- Ekonomik etkenler
- Siyasal etkenler
- Geleneksel etkenler
- Kültürel etkenler
Klasik ataerkilliğin varlığını sürdürememesinde yukarıdakilerden hangileri etkili olmuştur?
Seçenekler
A
I,II,III,IV
B
II,III,IV
C
II,III
D
I,II,IV
E
III,IV
Açıklama:
ATAERKİ (PATRİARKA), TOPLUMSAL CİNSİYET ROLLERİ VE EŞİTSİZLİK-Ataerkillik ile Modernlik Arasındaki İlişki
"Klasik ataerkillik", modern dönemin ekonomik, siyasal ve kültürel değişimleri karşısında varlığını olduğu gibi sürdürememiştir.
"Klasik ataerkillik", modern dönemin ekonomik, siyasal ve kültürel değişimleri karşısında varlığını olduğu gibi sürdürememiştir.
Soru 17
Medeni Kanun'daki evlilik birliğinde karı ve kocanın rolleri tanımlanırken kocanın aile birliğinin “reisi”, kadının ise onun “muavin ve müşaviri” olduğu ifadesi hangi tarihte değiştirilmiştir?
Seçenekler
A
1947
B
1975
C
1993
D
2002
E
2010
Açıklama:
ATAERKİ (PATRİARKA), TOPLUMSAL CİNSİYET ROLLERİ VE EŞİTSİZLİK-Cinsiyet Rolleri ve Cinsiyet Eşitsizliği
2002 yılında yapılan Medeni Kanun değişikliklerinden önce, evlilik birliğinde karı ve kocanın rolleri tanımlanırken kocanın aile birliğinin “reisi”, kadının ise onun “muavin ve müşaviri” olduğu ifade ediliyordu. 2002 yılında bu tanımlamalar kaldırıldı.
2002 yılında yapılan Medeni Kanun değişikliklerinden önce, evlilik birliğinde karı ve kocanın rolleri tanımlanırken kocanın aile birliğinin “reisi”, kadının ise onun “muavin ve müşaviri” olduğu ifade ediliyordu. 2002 yılında bu tanımlamalar kaldırıldı.
Soru 18
I-Kişilerin gerçek durumu dışında, önyargılarla değerlendirilmesine neden olur.
II-Sosyal farklılaşma yaratmaya yöneliktir.
III-Sosyal gerçekliği kabaca şematize eder.
IV-Bir kişinin yetenek ve kapasitesini cinsiyetine bağlı olarak değerlendirir.
V-Belirli bir cinsiyetin üstünlüğü inancıyla beslenir.
Yukarıdaki ayrımcılığa ilişkin bilgilerden hangileri doğrudur?
II-Sosyal farklılaşma yaratmaya yöneliktir.
III-Sosyal gerçekliği kabaca şematize eder.
IV-Bir kişinin yetenek ve kapasitesini cinsiyetine bağlı olarak değerlendirir.
V-Belirli bir cinsiyetin üstünlüğü inancıyla beslenir.
Yukarıdaki ayrımcılığa ilişkin bilgilerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I,II,III,IV,V
B
I,II,IV,V
C
II,III,IV
D
IV,V
E
III,IV,V
Açıklama:
ATAERKİ (PATRİARKA), TOPLUMSAL CİNSİYET ROLLERİ VE EŞİTSİZLİK-Cinsiyete Dayalı Ayrımcılık
Ayrımcılık;
I-Kişilerin gerçek durumu dışında, önyargılarla değerlendirilmesine neden olur.
II-Sosyal farklılaşma yaratmaya yöneliktir.
III-Sosyal gerçekliği kabaca şematize eder.
IV-Bir kişinin yetenek ve kapasitesini cinsiyetine bağlı olarak değerlendirir.
V-Belirli bir cinsiyetin üstünlüğü inancıyla beslenir.
Ayrımcılık;
I-Kişilerin gerçek durumu dışında, önyargılarla değerlendirilmesine neden olur.
II-Sosyal farklılaşma yaratmaya yöneliktir.
III-Sosyal gerçekliği kabaca şematize eder.
IV-Bir kişinin yetenek ve kapasitesini cinsiyetine bağlı olarak değerlendirir.
V-Belirli bir cinsiyetin üstünlüğü inancıyla beslenir.
Soru 19
Aile kurumunun kavramsallaştırılmasındaki önemli isimlerden bir olan Talcott Parsons hangi yaklaşımı savunmaktadır?
Seçenekler
A
Sembolik Etkileşimsel Yaklaşım
B
İşlevselci Yaklaşım
C
Çatışmacı Yaklaşım
D
Feminist Yaklaşım
E
Gelişimsel Yaklaşım
Açıklama:
AİLE- Aileye Farklı Yaklaşımlar
İşlevselci okulun en önemli ismi Talcott Parsons, ailenin asıl olarak iki işlevi olduğunu söyler: Birincil toplumsallaşma ve kişiliğin dengelenmesi. Birincil toplumsallaşma (toplumsal yeniden üretim), bebeklerin içine doğdukları kültürün değerlerini öğrenmesidir. Kişiliğin dengelenmesi ise erişkinlerin duygusal ve maddi destek bulmalarıyla mümkün olur. Aile, yetişkin üyelerine de destek vermeyi sürdürerek onların kendilerini güvende hissetmelerine katkıda bulunur.
İşlevselci okulun en önemli ismi Talcott Parsons, ailenin asıl olarak iki işlevi olduğunu söyler: Birincil toplumsallaşma ve kişiliğin dengelenmesi. Birincil toplumsallaşma (toplumsal yeniden üretim), bebeklerin içine doğdukları kültürün değerlerini öğrenmesidir. Kişiliğin dengelenmesi ise erişkinlerin duygusal ve maddi destek bulmalarıyla mümkün olur. Aile, yetişkin üyelerine de destek vermeyi sürdürerek onların kendilerini güvende hissetmelerine katkıda bulunur.
Soru 20
Birbirlerine doğrudan akrabalık bağlarıyla bağlı olan, erişkin üyelerin çocuklara bakma sorumluluğunu üstlendiği bir insan topluluğu aşağıdaki kavramlardan hangisini tanımlamaktadır?
Seçenekler
A
Aile
B
Cemaat
C
Nesil
D
Topluluk
E
Toplum
Açıklama:
Sorunun doğru cevabını belirtilen sayfada bulmanız mümkündür.
Sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.
Sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.
Soru 21
İşlevsel yaklaşıma göre tarımsal üretimin yaygın olduğu dönemde ailenin üstlendiği işlev nedir?
Seçenekler
A
Tüketici işlevi
B
Üretim işlevi
C
Eğitim işlevi
D
Toplumsallaşma işlevi
E
Uyumlanma işlevi
Açıklama:
Sorunun doğru cevabını belirtilen sayfada bulmanız mümkündür.
Sorunun doğru cevabı B şıkkıdır.
Sorunun doğru cevabı B şıkkıdır.
Soru 22
Aile kurumunun oluşmasını özel mülkiyetin ortaya çıkması ve mirasın güvenceye alınması amacı ile ilişkilendiren yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İşlevselci yaklaşım
B
Eko-feminist yaklaşım
C
Çatışmacı yaklaşım
D
Feminist yaklaşım
E
Liberal yaklaşım
Açıklama:
Sorunun doğru cevabını belirtilen sayfada bulabilirsiniz.
Çatışmacı yaklaşım
Çatışmacı yaklaşım
Soru 23
Aileyi aile içindeki ilişkiler ve eşitsizlikler açısından ele alan sosyolojik yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Weberci yaklaşım
B
İşlevselci yaklaşım
C
Çatışmacı yaklaşım
D
Feminist yaklaşım
E
Marksist yaklaşım
Açıklama:
Sorunun doğru cevabını belirtilen sayfada bulmanız mümkündür.
Sorunun doğru cevabı D şıkkıdır.
Sorunun doğru cevabı D şıkkıdır.
Soru 24
Aşağıdakilerden hangisi, erkek cinsine ait toplumsal kabullere bağlı ortaya çıkan niteliklerden biridir?
Seçenekler
A
Ayrıntıcıdır.
B
Sevecendir.
C
Sessizdir.
D
Duygusaldır.
E
Rasyoneldir.
Açıklama:
Sorunun doğru cevabını belirtilen sayfada bulmanız mümkündür.
Sorunun doğru cevabı E şıkkıdır.
Sorunun doğru cevabı E şıkkıdır.
Soru 25
Aşağıdakilerden hangisi, kadın cinsine ait toplumsal kabullere bağlı ortaya çıkan niteliklerden biridir?
Seçenekler
A
Ayrıntıcıdır.
B
Sorumluluk duygusu güçlüdür.
C
Zihinsel yaratıcılığı yüksektir.
D
Yönetmeyi bilir.
E
Saldırgandır.
Açıklama:
Sorunun doğru cevabını belirtilen sayfada bulmanız mümkündür.
Sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.
Sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.
Soru 26
Cinsiyetle ilgili isimlendirmeler, beklentiler, onaylamalar ya da cezalandırmaların çocukların çok küçük yaştan itibaren birtakım kalıplara uygun biçimlenmesine sağlamasına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Karakter
B
Kalıp tip
C
Biyolojik özellik
D
Statü
E
Kişilik
Açıklama:
Sorunun doğru cevabını belirtilen sayfada bulmanız mümkündür.
Sorunun doğru cevabı B şıkkıdır.
Sorunun doğru cevabı B şıkkıdır.
Soru 27
Erkeklerin temel otorite figürü rolleri, toplumsal örgütlenmenin merkezinde durduğu ve babalar, kadınlar, çocuklar ve mülkiyet üzerinde egemen olduğu toplumsal sisteme ne ad verilir?
Seçenekler
A
Modern toplumsal yapı
B
Feodal yapı
C
Ataerkil yapı
D
Anaerkil yapı
E
Tarım toplumu
Açıklama:
Sorunun doğru cevabını belirtilen sayfada bulmanız mümkündür.
Sorunun doğru cevabı C şıkkıdır.
Sorunun doğru cevabı C şıkkıdır.
Soru 28
Kadınlarla erkeklerin eşit haklara ve sorumluluklara sahip olmaları anlamına gelen kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ataerkil ilişki
B
Modern ilişki
C
Feminizm
D
Cinsiyet eşitliği
E
Klasik ataerkillik
Açıklama:
Sorunun doğru cevabını belirtilen sayfada bulmanız mümkündür.
Sorunun doğru cevabı D şıkkıdır.
Sorunun doğru cevabı D şıkkıdır.
Soru 29
Belirli bir cinsiyete yönelik nefrete veya ayrımcılığa ne ad verilir?
Seçenekler
A
Cinsiyet karşıtlığı
B
Ataerkillik
C
Feminizm
D
Feodallik
E
Cinsiyetçilik
Açıklama:
Sorunun doğru cevabını belirtilen sayfada bulmanız mümkündür.
Sorunun doğru cevabı E şıkkıdır.
Sorunun doğru cevabı E şıkkıdır.
Soru 30
Aşağıdaki yaklaşımlardan hangisi aileyi toplumsallaşma, kişiliğin dengelenmesi ve bebeklerin içine doğdukları kültürün değerlerini öğrenmesi olarak görmektedir?
Seçenekler
A
İşlevselci yaklaşım
B
Feminist Yaklaşım
C
Çatışmacı yaklaşım
D
Post-modernist yaklaşım
E
Marksist yaklaşım
Açıklama:
İşlevselci okulun en önemli ismi Talcott Parsons, ailenin asıl olarak iki işlevi olduğunu belirtir: Birincil toplumsallaşma ve kişiliğin dengelenmesi. Birincil toplumsallaşma (toplumsal yeniden üretim), bebeklerin içine doğdukları kültürün değerlerini öğrenmesidir.
Soru 31
Aşağıdaki hangi yaklaşım aile kurumunun, özel mülkiyetin ortaya çıkmasıyla birlikte, mirasın güvenceye alınması amacıyla oluştuğunu savunur?
Seçenekler
A
İşlevselci yaklaşım
B
Çatışmacı yaklaşım
C
Feminist yaklaşım
D
Post-modernist yaklaşım
E
Geleneksel yaklaşım
Açıklama:
Aileye ilişkin makro yaklaşımlardan ikincisi, çatışmacı okulun yaklaşımıdır. Buna göre aile kurumu, özel mülkiyetin ortaya çıkmasıyla birlikte, mirasın güvenceye alınması amacıyla oluşmuştur. Kapitalist toplumlarda ise ailenin işlevi, emekçilerin biyolojik ve toplumsal yeniden üretimlerinin çok düşük maliyetle sağlanmasıdır.
Soru 32
Aşağıdaki hangi yaklaşım, aileyi aile içindeki ilişkiler ve eşitsizlikler açısından ele almaktadır?
Seçenekler
A
İşlevselci yaklaşım
B
Çatışmacı yaklaşım
C
Feminist yaklaşım
D
Post-modernist yaklaşım
E
Geleneksel yaklaşım
Açıklama:
Aileye ilişkin üçüncü makro düzey sosyolojik yaklaşım, feminist yaklaşımdır. Bu yazarlar, aileyi toplumsal işlevi açısından değil, aile içindeki ilişkiler ve eşitsizlikler açısından ele alırlar.
Soru 33
Aşağıdakilerden hangisi erkeğe atfedilen özelliklerden biridir?
Seçenekler
A
Sevecendir
B
Fedakardır
C
Duygusaldır
D
Dedikoducudur
E
Yönetmeyi bilir
Açıklama:
Kadınların sessiz, erkeklerin ise daha iyi yönettiğine yönelik bir inanç vardır.
Soru 34
Aşağıdaki ifadelerden hangisi cinsiyete dayalı iş bölümü yansıtır?
Seçenekler
A
Kadınlar ev işlerinden sorumludur
B
Erkekler ev işlerinden sorumludur
C
Alışveriş, yemek, temizlikten erkekler sorumludur.
D
Evi geçindirmekle sorumlu asıl kişi kadındır
E
Evde çocuğun büyütülme sorumluluğu erkektedir
Açıklama:
Cinsiyete dayalı işbölümü kadınları ev işlerinden sorumlu tutar.
Soru 35
Toplumsal cinsiyet eşitsizliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
Toplumsal cinsiyet eşitsizliği gündelik yaşamı etkiler.
B
Toplumsal cinsiyet eşitsizliği sadece aile içinde kadınların durumunu etkiler.
C
Toplumsal cinsiyet eşitsizliği ailede çocukların haklarını da etkiler.
D
Toplumsal cinsiyet eşitsizliği aile içinde başlasa da toplumun çeşitli kurumlarında ve alanlarında devam eder.
E
Toplumsal cinsiyet eşitsizliği ailedeki tüm bireyleri etkiler.
Açıklama:
Giriş
Toplumsal cinsiyet eşitsizliği aile içinde başlayan ancak toplumun çeşitli kurumlarında ve alanlarında devam eden bir örüntü halini almaktadır. Bun nedenle ailede sadece kadınının durumunu etkileyen bir yapı değildir. Dolayısıyla, doğru cevap: B
Toplumsal cinsiyet eşitsizliği aile içinde başlayan ancak toplumun çeşitli kurumlarında ve alanlarında devam eden bir örüntü halini almaktadır. Bun nedenle ailede sadece kadınının durumunu etkileyen bir yapı değildir. Dolayısıyla, doğru cevap: B
Soru 36
Aşağıdakilerden hangisi çatışmacı yaklaşımın aileye yönelik sunduğu teorilere yönelik bir eleştiridir?
Seçenekler
A
Kadınların yalnızca ev dışında ücretli emeğe katıldıklarında “emekçi” sayılmaları.
B
Kadınların evde, erkeklerin dışarıda çalışmasının modern aile olarak algılanması.
C
Ailenin içinde bulunduğu toplumsal bağlamdan ayrı olarak ele alınması.
D
Dışarıda çalışan baba, ev kadını olan anne ve bunların çocuklarından oluşan ailenin ideal algılanması.
E
Çekirdek aile dışında diğer farklı aile tiplerinin ideal uymadığının belirtilmesi.
Açıklama:
Aileye Farklı Yaklaşımlar
Çatışmacı yaklaşımlara yönelik eleştiri, asıl olarak feminist sosyologlardan gelmiştir. Kadınların ev içindeki emeğinin görülmeyip yalnızca ücretli emeğe katılmaları durumunda “emekçi” olarak adlandırılmaları ve bakım işlerinin değersiz kılınması, bu eleştirilerin en önemlileridir.
Çatışmacı yaklaşımlara yönelik eleştiri, asıl olarak feminist sosyologlardan gelmiştir. Kadınların ev içindeki emeğinin görülmeyip yalnızca ücretli emeğe katılmaları durumunda “emekçi” olarak adlandırılmaları ve bakım işlerinin değersiz kılınması, bu eleştirilerin en önemlileridir.
Soru 37
Aşağıdakilerden hangisi ataerkilliğin özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Ataerkillik, sosyal bir sistemdir.
B
Ataerkillik, bireysel bir sosyal sistemdir.
C
Ataerkillik, erkeklerin egemen olduğu bir sistemdir.
D
Ataerkil toplum aynı zamanda baba soyludur.
E
Ataerkillik, modern uygarlıkta da görülür.
Açıklama:
Ataerkillik bireysel bir sistem değildir.
Soru 38
Medeni Kanun değişikliklerinden önce, evlilik birliğinde karı ve kocanın rolleri tanımlanırken kocanın aile birliğinin “reisi”, kadının ise onun “muavin ve müşaviri” olduğu ifade ediliyordu. Bu tanım ne zaman değişmiştir?
Seçenekler
A
2000
B
2001
C
2002
D
2003
E
2004
Açıklama:
Doğru yanıt 2002
Soru 39
Aşağıdakilerden hangisi 1970 sonrası dönemde aileye ilişkin literatür kavramları arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Aile içi şiddet
B
Geniş aile
C
Tek ebeveynli aile
D
Olmayan baba
E
Çalışan anne
Açıklama:
Toplumsal değişim ve aile
Genç kuşaklarda evliliğe ilişkin tutumların değişmesi, boşanma oranlarındaki artış, kadınların artan oranda ev dışında çalışmaya başlaması gibi değişimler, aile kurumunu önemli ölçüde değiştirmiştir. Aileye ilişkin daha önce yaygın olarak kullanılmayan tek ebeveynli aile, aile içi şiddet, olmayan baba, çalışan anne, birlikte yaşama, ırklar arası evlilikler ve eşcinsel evlilikler vardır gibi bazı kavramlar, 1970’ler sonrasında sosyoloji literatürüne girmiştir.
Genç kuşaklarda evliliğe ilişkin tutumların değişmesi, boşanma oranlarındaki artış, kadınların artan oranda ev dışında çalışmaya başlaması gibi değişimler, aile kurumunu önemli ölçüde değiştirmiştir. Aileye ilişkin daha önce yaygın olarak kullanılmayan tek ebeveynli aile, aile içi şiddet, olmayan baba, çalışan anne, birlikte yaşama, ırklar arası evlilikler ve eşcinsel evlilikler vardır gibi bazı kavramlar, 1970’ler sonrasında sosyoloji literatürüne girmiştir.
Soru 40
Ergen kızların çok küçük yaşlardan itibaren ölümcül diyetler yapmaları toplumsal cinsiyetin inşasında aşağıdakilerden hangisinin rolüdür?
Seçenekler
A
Aile
B
Gelenekler
C
Medya
D
Okul
E
Bilim
Açıklama:
Medyanın Toplumsal Cinsiyetin İnşasındaki Rolü
Toplumlarda toplumsal cinsiyetin gelişiminde aile, okul, medya ve sosyal çevre etkili olmaktadır. Medyada çok zayıf modellerin cinsel cazibe örnekleri olarak verilmesi özellikle ergen kızların ölümcül diyetler yapmalarında etkili olmaktadır
Toplumlarda toplumsal cinsiyetin gelişiminde aile, okul, medya ve sosyal çevre etkili olmaktadır. Medyada çok zayıf modellerin cinsel cazibe örnekleri olarak verilmesi özellikle ergen kızların ölümcül diyetler yapmalarında etkili olmaktadır
Soru 41
Türkiye tüm çekincileri kaldırarak Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesi Uluslararası Sözleşmesi'ne (CEDAW), hangi yıl taraf olmuştur?
Seçenekler
A
1985
B
1990
C
1995
D
2000
E
2005
Açıklama:
Türkiye 2000 yılında CEDAW sözleşmesine tam olarak taraf olmuştur.
Soru 42
Türkiye'de kadınlar ne zaman seçme ve seçilme hakkında sahip olmuştur?
Seçenekler
A
1930
B
1931
C
1932
D
1933
E
1934
Açıklama:
1934 yılında kadınlar seçme ve seçilme hakkı verilmiştir
Soru 43
- Sorumluluk duygusu güçlü
- Ayrıntıcı
- Tek eşliliğe yatkın
- Rasyonel
- Teknolojiye ilgi duyma
- Yönetme
- Fedakâr
Seçenekler
A
I-IV-VI
B
II-III-VII
C
III-IV-VI
D
IV-V-VI
E
IV-VI-VI
Açıklama:
Cinsiyet Özellikleri
Toplumsal cinsiyete göre kadın ve erkekler için kabul edilmiş bazı nitelikler vardır. Bu niteliklerden doğurabilir, sevecen ve fedakârdır, sessizdir, ayrıntıcıdır, duygusaldır, tek eşliliğe yatkındır, dikkati insan ve ilişkilere yöneliktir ve dedikoducudur gibi özellikler kadınlara yakıştırılmaktadır. Bu nedenle cevap ayrıntıcı, tek eşliliğe yatkın ve fedakâr özelliklerini bir arada verilen B seçeneği doğrudur.
Toplumsal cinsiyete göre kadın ve erkekler için kabul edilmiş bazı nitelikler vardır. Bu niteliklerden doğurabilir, sevecen ve fedakârdır, sessizdir, ayrıntıcıdır, duygusaldır, tek eşliliğe yatkındır, dikkati insan ve ilişkilere yöneliktir ve dedikoducudur gibi özellikler kadınlara yakıştırılmaktadır. Bu nedenle cevap ayrıntıcı, tek eşliliğe yatkın ve fedakâr özelliklerini bir arada verilen B seçeneği doğrudur.
Soru 44
Aşağıdakilerden hangisi, “kadınlar evle ve eve yakın olan işlerle uğraşırlar, erkeklerse toplulukla ve evin dışındaki işlerle uğraşır” kalıplarına uygun bir örnektir?
Seçenekler
A
Makinist kadın
B
Bakıcı erkek
C
Cerrah kadın
D
Bekçi kadın
E
Tamirci erkek
Açıklama:
Cinsiyete Dayalı İş Bölümü
Toplumdaki cinsiyetle ilgili kalıp yargılar kadın ve erkeklerin iş bölümünü de etkiler. Yaygın inanışa göre “Kadınlar evle ve eve yakın olan işlerle uğraşırlar, erkeklerse toplulukla ve evin dışındaki işlerle uğraşır” . Bu kalıba tamirci erkek tiplemesi uygun diğerleri uygun değildir. Bu nedenle doğru cevap E şıkkıdır.
Toplumdaki cinsiyetle ilgili kalıp yargılar kadın ve erkeklerin iş bölümünü de etkiler. Yaygın inanışa göre “Kadınlar evle ve eve yakın olan işlerle uğraşırlar, erkeklerse toplulukla ve evin dışındaki işlerle uğraşır” . Bu kalıba tamirci erkek tiplemesi uygun diğerleri uygun değildir. Bu nedenle doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 45
Aşağıdakilerden hangisi cinsiyet kalıpları ile ilgili olarak doğru bir bilgi değildir?
Seçenekler
A
Cinsiyet kalıpları yaşanılan yere göre değişebilir.
B
Modern toplumlarda cinsiyet kalıpları yoktur.
C
Cinsiyet kalıpları her iki cinsiyeti de etkiler.
D
Cinsiyet kalıplarının oluşumunda sosyo-ekonomik özellikler etkilidir.
E
Medya cinsiyet kalıplarının oluşumunda etkilidir.
Açıklama:
Cinsiyet Özelliklerinin Kültürel İnşası
Modern toplumlarda geleneksel değerler etkisini yitirmiş ve güçsüzleşmiş gibi görünseler de farklı biçimlerde varlıklarını sürdürürler. Modern toplumlarda erkeklik ve kadınlık kalıpları kültüre, sınıfa ve yaşa göre farklılık göstererek devam eder. Bu nedenle doğru cevap B seçeneğidir.
Modern toplumlarda geleneksel değerler etkisini yitirmiş ve güçsüzleşmiş gibi görünseler de farklı biçimlerde varlıklarını sürdürürler. Modern toplumlarda erkeklik ve kadınlık kalıpları kültüre, sınıfa ve yaşa göre farklılık göstererek devam eder. Bu nedenle doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 46
Aşağıda ataerkillik ile verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Ataerkillik baba soyunun devamını esas alır.
B
Ataerkil toplumlarda kadınların erkeklere itaati beklenir.
C
Ataerkillik geçmiş toplumların bir özelliğidir.
D
Ataerkillik bir sosyal sistemdir.
E
Ataerkil toplumlarda toplumsal cinsiyet eşitsizliği vardır.
Açıklama:
Ataerkillik ile Modernlik Arasındaki İlişki
Ataerkillik modern toplumsal kurumlar da farklı biçimlere bürünerek ve yeni mesini, koşullara uyarlanmış biçimde varlığını sürdürmektedir. Sadece geçmişe ailt bir sosyal sistem olarak değerlendirilmemelidir. Doğru cevap C seçeneğidir.
Ataerkillik modern toplumsal kurumlar da farklı biçimlere bürünerek ve yeni mesini, koşullara uyarlanmış biçimde varlığını sürdürmektedir. Sadece geçmişe ailt bir sosyal sistem olarak değerlendirilmemelidir. Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 47
Aşağıdakilerden hangisi cinsiyet rollerine bağlı yaşanan eşitsizlik değildir?
Seçenekler
A
Ev işlerinin sorumluluğunun kadında olması
B
Kadınların hareket alanlarının ev ve çevresi ile sınırlı olması
C
Aynı iş yapan kadın ve erkeğin farklı ücret alması
D
Kadınların siyaset ile ilgilenmelerinin hoş karşılanmaması.
E
Erkeklerin ve kadınların aynı iş kollarında çalışması.
Açıklama:
Cinsiyet Rolleri ve Cinsiyet Eşitsizliği
Kadınlarla erkeklerin yaptıkları işlerin farklılığı aynı zamanda, onları eşitsiz de kılar. Bununla birlikte aynı işte çalışmalarına karşın ücret ve iş saati gibi bazı eşitsizlikler yaşayabilirler. Bununla birlikte kadının hareket alanının ev ve çevresi ile sınırlandırılması ve ev işlerinin kadınların sorumluluğunda olması cinsiyet eşitsizliğini doğurmaktadır. Bu nedenle E şıkkı doğru seçeneğidir.
Kadınlarla erkeklerin yaptıkları işlerin farklılığı aynı zamanda, onları eşitsiz de kılar. Bununla birlikte aynı işte çalışmalarına karşın ücret ve iş saati gibi bazı eşitsizlikler yaşayabilirler. Bununla birlikte kadının hareket alanının ev ve çevresi ile sınırlandırılması ve ev işlerinin kadınların sorumluluğunda olması cinsiyet eşitsizliğini doğurmaktadır. Bu nedenle E şıkkı doğru seçeneğidir.
Soru 48
Aşağıdakilerden hangisi kadınlara yönelik şiddetle ilgili doğru bir bilgi değildir?
Seçenekler
A
Kadına yönelik şiddet belli toplumlarda görülen bir olgudur.
B
Kadına yönelik şiddet cinsiyet ayrımcılığının bir sonucudur.
C
Aile içinde kadına şiddet kamusal bir sorundur.
D
Kadına ve kız çocuklarına şiddet bir insan hakları sorunudur.
E
Kadına şiddetin nedenlerinden biri kadını denetleme arzusudur.
Açıklama:
Cinsel Yönelim ve Cinsel Yönelim Ayrımcılığı
Kadına şiddet her toplumda fiziksel, cinsel, psikolojik ya da ekonomik şiddet ulusal ve kültürel sınırları aşan, her ırk ve her sınıfta yaşanan bir sorundur. Bu nedenle doğru cevap A seçeneğidir.
Kadına şiddet her toplumda fiziksel, cinsel, psikolojik ya da ekonomik şiddet ulusal ve kültürel sınırları aşan, her ırk ve her sınıfta yaşanan bir sorundur. Bu nedenle doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 49
Kadınlar, farklı kültürlerde ve tarih boyunca, ikincilleştirilmişlerdir. Bu doğrultuda, kültürün ve uygarlığın.................., doğanın ise................... ait olduğu fikri hakim olmuştur. Kimi düşünürlerin kadınların korkulacak varlıklar olduğuna ilişkin sözlerinde ise açık bir şekilde....................... görülür.
Yukarıdaki cümleyi aşağıdaki seçeneklerden hangisi sırasıyla en doğru şekilde tamamlar?
Yukarıdaki cümleyi aşağıdaki seçeneklerden hangisi sırasıyla en doğru şekilde tamamlar?
Seçenekler
A
kadınlara, erkeklere, 'misojini'
B
erkeklere, kadınlara, 'polijini'
C
kadınlara, erkeklere, 'polijini'
D
erkeklere,kadınlara, 'misojini'
E
erkeklere, çocuklara, 'poliandri'
Açıklama:
Kadınlar, farklı kültürlerde ve tarih boyunca, ikincilleştirilmişlerdir. Bu doğrultuda, kültürün ve uygarlığın erkeklere, doğanın ise kadınlara ait olduğu fikri hakim olmuştur. Kimi düşünürlerin kadınların korkulacak varlıklar olduğuna ilişkin sözlerinde ise açık bir şekilde 'misojini' görülür. Dolayısıyla, doğru cevap: D
Soru 50
1- Toplumsal cinsiyet kavramı…………………… işaret eder.
Yukarıdaki cümleyi aşağıdaki ifadelerden hangisi en doğru şekilde tamamlar?
Yukarıdaki cümleyi aşağıdaki ifadelerden hangisi en doğru şekilde tamamlar?
Seçenekler
A
cinsiyetin doğuştan getirildiğine
B
toplumun cinselliği denetim altında tuttuğuna
C
cinsiyetin toplumsal farklılıkların en önemlisi olduğuna
D
cinsiyetin toplumsal bağlam içinde oluştuğuna
E
farklı cinsiyetlerin toplum içinde birlikte yaşamalarına
Açıklama:
Toplumsal cinsiyet kavramı cinsiyetin toplumsal bağlam içinde oluştuğuna işaret eder. Doğru cevap: D
Soru 51
Türkiye'de "Kocanın evin reisi olması" hükmünü kaldırarak, uygulamada olmasa dahi yasal olarak evlilik birliğinin yönetiminde kadın ve erkeğe eşit söz hakkı tanıyan ve Aile hukukunda önemli değişiklikler yapan Yeni Medeni Kanun kaç yılında kabul edilmiştir?
Seçenekler
A
1998
B
2002
C
2006
D
2008
E
2012
Açıklama:
Türkiye'de "Kocanın evin reisi olması" hükmünü kaldırarak, uygulamada olmasa dahi yasal olarak evlilik birliğinin yönetiminde kadın ve erkeğe eşit söz hakkı tanıyan ve Aile hukukunda önemli değişiklikler yapan Yeni Medeni Kanun 2002 yılında kabul edilmiştir?
Soru 52
-………………………………….., kadınları piyasa dışı sektörde çalışmaya zorlayarak, kadınların topluma olan iktisadi katkılarının da değersiz veya ikincil olarak görülmesine neden olmaktadır.
Yukarıdaki cümleyi aşağıdaki kavramlardan hangisi en doğru şekilde tamamlar?
Yukarıdaki cümleyi aşağıdaki kavramlardan hangisi en doğru şekilde tamamlar?
Seçenekler
A
Cinsiyetçilik
B
Maskülinite
C
Cinsiyet kalıpları
D
Cinsiyete dayalı işbölümü
E
Cinsiyet eşitliği
Açıklama:
Cinsiyete dayalı işbölümü, kadınları piyasa dışı sektörde çalışmaya zorlayarak, kadınların topluma olan iktisadi katkılarının da değersiz veya ikincil olarak görülmesine neden olmaktadır. Dolayısıyla, doğru cevap: D
Soru 53
Cinsiyet kalıpları ile ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Cinsiyet kalıpları toplumsal koşullara bağlı olarak değişebilir.
B
Cinsiyet kalıpları kimi zaman örseleyicidir.
C
Cinsiyet kalıpları tek tip değildir.
D
Cinsiyet kalıplarına bireyler mutlak uyum sağlar.
E
Cinsiyet kalıpları, zaman içerisinde değişseler de hayatımız boyunca varlıklarını korurlar.
Açıklama:
Cinsiyet kalıpları
Cinsiyet kalıpları toplumsal koşullara bağlı olarak değişebilir.Cinsiyet kalıpları kimi zaman örseleyicidir.Cinsiyet kalıpları tek tip değildir. Cinsiyet kalıpları, zaman içerisinde değişseler de hayatımız boyunca varlıklarını korurlar. Cinsiyet kalıplarına bireyler çeşitli nedenlerle uyum sağlayamayabilir.Dolayısıyla, doğru cevap:D
Cinsiyet kalıpları toplumsal koşullara bağlı olarak değişebilir.Cinsiyet kalıpları kimi zaman örseleyicidir.Cinsiyet kalıpları tek tip değildir. Cinsiyet kalıpları, zaman içerisinde değişseler de hayatımız boyunca varlıklarını korurlar. Cinsiyet kalıplarına bireyler çeşitli nedenlerle uyum sağlayamayabilir.Dolayısıyla, doğru cevap:D
Soru 54
Cinsiyet kalıpları ile ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Cinsiyet kalıpları toplumsal koşullara bağlı olarak değişebilir.
B
Cinsiyet kalıpları kimi zaman örseleyicidir.
C
Cinsiyet kalıpları tek tip değildir.
D
Bireyler cinsiyet kalıplarına mutlak uyum sağlar.
E
Cinsiyet kalıpları, zaman içerisinde değişseler de hayatımız boyunca varlıklarını korurlar.
Açıklama:
Cinsiyet kalıpları
Cinsiyet kalıpları toplumsal koşullara bağlı olarak değişebilir.
Cinsiyet kalıpları tek tip değildir.
Cinsiyet kalıpları, zaman içerisinde değişseler de hayatımız boyunca varlıklarını korurlar.
Örseleyici, daraltıcı kalıplar sadece kadınlar içindir.
Cinsiyet kalıplarına bireyler çeşitli nedenlerle uyum sağlayamayabilir.
Dolayısıyla, doğru cevap: D
Cinsiyet kalıpları toplumsal koşullara bağlı olarak değişebilir.
Cinsiyet kalıpları tek tip değildir.
Cinsiyet kalıpları, zaman içerisinde değişseler de hayatımız boyunca varlıklarını korurlar.
Örseleyici, daraltıcı kalıplar sadece kadınlar içindir.
Cinsiyet kalıplarına bireyler çeşitli nedenlerle uyum sağlayamayabilir.
Dolayısıyla, doğru cevap: D
Ünite 5
Soru 1
Toplum dışında yaşayabilen kişilerin ya "Tanrı" ya da "ucube" olmaları gerektiğini söyleyen düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Platon
B
Aristoteles
C
Descartes
D
Hobbes
E
Marx
Açıklama:
İnsanlar ancak toplum içinde yaşayabilirler. Yunanlı düşünür Aristoteles, toplum dışında yaşayabilen kişilerin ya “Tanrı” ya da “ucube” olmaları gerektiğini belirtmiştir.
Soru 2
"Herkesin yeme içme, barınma, güvenlik ve soyunu sürdürme arzusu gibi maddi nitelikli isteklerini doyurabilecek bir bolluk toplumu hiç bir zaman söz konusu olmamıştır. Tatmin edilen isteklerin yerini hemen bir yenisi almaktadır." Bu durum siyasetin karşılaştığı hangi temel sorunla doğrudan ilişkilidir?
Seçenekler
A
Kaynakların sınırlı oluşu
B
Sınıfsal farklılıklar
C
Kültürel değişimler
D
Savaşlar
E
Çevresel sorunlar
Açıklama:
Kaynak problemi siyaset için önemli bir sorundur. Bir toplumdaki kaynaklar sınırlıdır. Bir toplumdaki kaynaklar sınırlıdır. Herkesin yeme içme, barınma, güvenlik ve soyunu sürdürme arzusu gibi maddi nitelikli isteklerini doyurabilecek bir bolluk toplumu hiç bir zaman söz konusu olmamıştır. Tatmin edilen isteklerin yerini hemen bir yenisi almaktadır.
Soru 3
"Toplumsal hayatın doğasında çatışma olgusu yatar. Siyaset bu çatışmayı kontrol altında tutmaya, düzenlemeye ve ehlileştirmeye gayret gösterir." Bu durum siyasetin hangi unsurunu ön plana çıkarmaktadır?
Seçenekler
A
Otorite
B
Kural koyma
C
Maddi kaynaklar temin etme
D
Uzlaşma
E
Güç kullanma
Açıklama:
Bu, bizi siyasetin bir diğer ayrılmaz unsuru, uzlaşma ya da anlaşma boyutuna getirir. Ortak kurallardan bahsetmek, siyasi birimin tamamını ilgilendiren kararlardan bahsetmek uzlaşmayı içerir. Uzlaşma farklılıkların ortadan kaldırılması ya da çatışmanın ebediyen sonlandırılması anlamına gelmemektedir. Taraflar, çatışma noktalarını ortadan kaldırmadan bir süre içinde olsa ortak noktaları vurgulamakta ve bu ortaklıklar üzerinden yeni diyalog fırsatları yaratmaktadırlar.
Soru 4
Max Weber'e göre "İktidar kavramı iktidara sahip olan ve iktidara tabi olan arasındaki bir ilişkiyi belirtir. Bir kişi bir başkasına normalde yapmayacağı bir şeyi yaptırabiliyorsa o kişi diğeri üzerinde bir iktidara sahiptir. İktidar, bir kimsenin kendi istediğini bu talebe yönelik muhalefetin varlığına rağmen yaptırabilme gücünü ifade eder." Bu durumda, iktidar ilişkilerinin özünde aşağıdaki unsurlardan hangisi bulunmaktadır?
Seçenekler
A
Uzlaşma
B
Meşruiyet
C
Zor kullanma tehdidi
D
Hoşgörü
E
Anlaşma
Açıklama:
İktidar ilişkilerinin özünde zor kullanma tehdidi yatar. Bir kişi gerçekte istemediği bir eylemi, eylemi yapmasını isteyen kişiyi çok sevdiği için ya da kendisi de bu eylemden yarar göreceğine inandığı için yapabilir. Ancak çoğu zaman iktidar ilişkilerinde karşılıklılık ya da sevgi yerine zor kullanma tehdidinin öne çıktığını görürüz. Dolayısıyla, doğru cevap: C
Soru 5
İktidara itaat etmenin normal, olağan ve olması gereken bir eylem olarak gösterilmesi durumuna ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Otorite
B
Baskı
C
Zor kullanma
D
Meşrulaştırma
E
Asimilasyon
Açıklama:
Meşrulaştırmak demek, iktidara itaat etmeyi normal, olağan, olması gereken bir eylem olarak
gösterebilmek demektir. Bir iktidar kendisini ne kadar çok meşrulaştırırsa o kadar az zor kullanır.
Bir iktidarın meşruiyeti ne kadar az ise o kadar çok zor kullanmaya başvurmak zorunda kalacaktır.
gösterebilmek demektir. Bir iktidar kendisini ne kadar çok meşrulaştırırsa o kadar az zor kullanır.
Bir iktidarın meşruiyeti ne kadar az ise o kadar çok zor kullanmaya başvurmak zorunda kalacaktır.
Soru 6
Farklılık ve çoğulculuğu reddederek hakikatin ne olduğunu bildiğini iddia eden seçkin kadronun tartışılmaz önderliğinde toplumsal yapının her alanına nüfuz etmeyi amaçlayan siyasi anlayış aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Totalitaryanizm
B
Liberalizm
C
Sosyalizm
D
Muhafazakarlık
E
Sosyal Demokrasi
Açıklama:
Totalitaryanizm farklılık ve çoğulculuğu reddederek hakikatin ne olduğunu bildiğini iddia eden seçkin kadronun tartışılmaz önderliğinde toplumsal yapının her alanına nüfuz etmeyi amaçlayan siyasi anlayış. Nazi Almanya’sı ve Stalin dönemi Rusya’sı totaliter ideolojinin hayata geçirilmeye çalışıldığı
iki çok önemli örnektir.
iki çok önemli örnektir.
Soru 7
Liberalizme göre bireyin özgürlüğü karşısındaki en büyük tehdit aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Toplum
B
Gelenekler
C
Din
D
Devlet
E
Sınıfsal farklılıklar
Açıklama:
Liberalizme göre, birey özgürlüğüne en büyük tehdit devletten gelir. Ancak liberalizm devletsiz bir
toplum düşünmez. Liberaller için devlet “gerekli şeytan”dır.
toplum düşünmez. Liberaller için devlet “gerekli şeytan”dır.
Soru 8
Aşağıdakilerden hangisi, etkileyici bir kapitalizm eleştirisiyle birlikte sosyalizmin kapitalizmin krizlerinin kaçınılmaz bir neticesi olarak kurulabileceğini ileri süren, sosyalizm tarihinde bir dönüm noktası olarak görülen düşünürdür?
Seçenekler
A
Thomas Hobbes
B
John Locke
C
Jean-Jacques Rousseau
D
Adam Smith
E
Karl Marx
Açıklama:
Karl Marx (1818-1883) sosyalizmin tarihinde bir dönüm noktasıdır. Marx, etkileyici bir kapitalizm
eleştirisiyle birlikte sosyalizmin kapitalizmin krizlerinin kaçınılmaz bir neticesi olarak kurulabileceğini
ileri sürmüştür.
eleştirisiyle birlikte sosyalizmin kapitalizmin krizlerinin kaçınılmaz bir neticesi olarak kurulabileceğini
ileri sürmüştür.
Soru 9
Aşağıdakilerden hangisi kitle mobilizasyonuna özel önem veren belli bir ulus ya da ırkın üstünlüğünü vurgulayan, devleti öne çıkaran otoriter bir 20. yüzyıl ideolojisidir?
Seçenekler
A
Sosyalizm
B
Komünizm
C
Liberalizm
D
Kapitalizm
E
Faşizm
Açıklama:
Faşizm, kitle mobilizasyonuna özel önem veren belli bir ulus ya da ırkın üstünlüğünü vurgulayan,
devleti öne çıkaran otoriter bir 20. yüzyıl ideolojisidir. Düşünceden ziyade eylemi vurgulayan faşistler, sistematik bir ideolojik çerçeve kaygısı duymamıştır. Faşizm kendisini daha çok karşı olduğu şeyle tanımlamaya çalışan bir ideolojidir. Bu noktada, liberal değerler, demokrasi ve Aydınlanma düşüncesi karşıtlığı öne çıkar.
devleti öne çıkaran otoriter bir 20. yüzyıl ideolojisidir. Düşünceden ziyade eylemi vurgulayan faşistler, sistematik bir ideolojik çerçeve kaygısı duymamıştır. Faşizm kendisini daha çok karşı olduğu şeyle tanımlamaya çalışan bir ideolojidir. Bu noktada, liberal değerler, demokrasi ve Aydınlanma düşüncesi karşıtlığı öne çıkar.
Soru 10
- Başkan
- Parlamento
- Başbakan
- Bakanlar kurulu
- Hakim ve savcılar
Seçenekler
A
I, II ve III
B
I, III ve IV
C
II, III ve IV
D
III ve V
E
IV ve V
Açıklama:
Parlamento bir yasama organıdır. Hakim ve savcılar ise yargı organının unsurlarıdır. Diğer yandan, başkan, başbakan ve bakanlar kurulu gibi aktörler yürütme organının unsurlarıdır.
Soru 11
En geniş anlamıyla toplumsal yaşamı mümkün kılan ortak kurallar ve karar alma mekanizmalarıyla ilgilenen sosyal bilim dalına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Norm
B
Kültür
C
Değer
D
Siyaset
E
Felsefe
Açıklama:
Siyaset en geniş anlamıyla toplumsal yaşamı mümkün kılan ortak kurallar ve karar alma mekanizmalarıyla ilgilenen sosyal bilim dalıdır.
Soru 12
"İnsan insanın kurdudur" sözünü hangi felsefeci kullanmıştır?
Seçenekler
A
Thomas Hobbes
B
Thomas Aquinas
C
Francis Bacon
D
Rene Descartes
E
John Locke
Açıklama:
Thomas Hobbes'dur.
Soru 13
Siyaset, sürekli yenilenen ........ yapma sanatıdır.
Boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
meşruiyet
B
çatışma
C
ittifak
D
egemenlik
E
konuşma
Açıklama:
Siyaset, sürekli yenilenen ittifaklar yapma sanatıdır.
Soru 14
Bir kimsenin kendi istediğini, bu talebe yönelik muhalefetin varlığına rağmen yaptırabilme gücünü ne denir?
Seçenekler
A
Meşruiyet
B
İktidar
C
Devlet
D
Egemenlik
E
Siyaset
Açıklama:
Bir kimsenin kendi istediğini bu talebe yönelik muhalefetin varlığına rağmen yaptırabilme gücüne iktidar denir.
Soru 15
........... siyasal gücü ifade etmeye yarayan bir soyutlamadır. Boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
İktidar
B
Siyaset
C
Devlet
D
Meşruiyet
E
Egemenlik
Açıklama:
Egemenlik siyasal gücü ifade etmeye yarayan bir soyutlamadır.
Soru 16
Mal, insan, sermaye ve fikirlerin dünya üzerinde her zaman olduğundan çok daha hızlı biçimde hareket etmeleri olgusuna ne denmektedir?
Seçenekler
A
Kapitalizm
B
Sosyalizm
C
Küreselleşme
D
Liberalizm
E
Totalitaryanizm
Açıklama:
Küreselleşme mal, insan, sermaye ve fikirlerin dünya üzerinde her zaman olduğundan çok daha hızlı biçimde hareket etmeleri olgusunu ifade eder.
Soru 17
"İdeoloji" kelimesi ilk kez kim tarafından kullanılmıştır?
Seçenekler
A
Destutt de Tracy
B
David Hume
C
Immanuel Kant
D
Karl Marx
E
Friedrich Nietzsche
Açıklama:
İdeoloji kelimesi ilk kez Fransız Destutt de Tracy tarafından kullanılmıştır.
Soru 18
"Liberal ideolojinin öne çıkardığı temel değer ..... ve bireyin özgürlüğüdür." ifadesinde boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Birey
B
Etik
C
Hukuk
D
Eşitlik
E
Hak
Açıklama:
Liberal ideolojinin öne çıkardığı temel değer birey ve bireyin özgürlüğüdür.
Soru 19
"Liberaller için devlet ............ dır." ifadesinde boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Baba
B
Gerekli şeytan
C
Anne
D
Kaynak
E
Ata
Açıklama:
Liberaller için devlet “gerekli şeytan”dır.
Soru 20
Milliyetçilik hangi toplumsal olaydan sonra yayılmaya başlamıştır?
Seçenekler
A
I. Dünya savaşı
B
II. Dünya savaşı
C
Fransız devrimi
D
Sanayi devrimi
E
Balkan savaşları
Açıklama:
Milliyetçilik Fransız Devrimi’nden sonra yayılmaya başlamıştır.
Soru 21
Aşağıdakilerden hangisi "siyaset" kavramı ile ilgili doğru bir açıklama değildir?
Seçenekler
A
Siyaset sadece ortak yaşamı mümkün kılan kurallarla ilgilenir.
B
Siyaset bir kez olup biten bir durumdan ziyade bir süreçtir.
C
Siyaset toplum hâlinde yaşamanın gerektirdiği kolektif kararlar ile ilgilenir.
D
Siyaset, ortak kuralları belirleme yetkisine sahip olan siyasi/merkezî iktidarın varlığını sürdürmesi ile ilgilidir
E
Siyaset toplumsal çatışmayı kontrol altında tutmaya, düzenlemeye ve ehlileştirmeye gayret gösterir.
Açıklama:
Siyaset en geniş anlamıyla toplumsal yaşamı mümkün kılan ortak kurallar ve karar alma mekanizmalarıyla ilgilenen sosyal bilim dalıdır.
Siyaset sadece ortak yaşamı mümkün kılan kurallarla ilgilenmez, aynı zamanda toplum hâlinde yaşamanın gerektirdiği kolektif kararlar (ve karar alma süreçleri) ile de ilgilenir
Siyaset sadece ortak yaşamı mümkün kılan kurallarla ilgilenmez, aynı zamanda toplum hâlinde yaşamanın gerektirdiği kolektif kararlar (ve karar alma süreçleri) ile de ilgilenir
Soru 22
Aşağıdakilerden hangisi siyaset biliminin temel kavramlarından biri değildir?
Seçenekler
A
İktidar
B
Devlet
C
Egemenlik
D
Ortak kurallar
E
Meşruiyet
Açıklama:
İktidar, Devlet, Egemenlik, Meşruiyet kavramları siyaset biliminin temel kavramlarıdır.
Soru 23
"............, bir kimsenin kendi istediğini bu talebe yönelik muhalefetin varlığına rağmen yaptırabilme gücünü ifade eder."
Yukarıdaki ifadede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Yukarıdaki ifadede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Siyaset
B
İktidar
C
Devlet
D
Egemenlik
E
Meşruiyet
Açıklama:
İktidar, bir kimsenin kendi istediğini bu talebe yönelik muhalefetin varlığına
rağmen yaptırabilme gücünü ifade eder (Weber, 1970: 181).
rağmen yaptırabilme gücünü ifade eder (Weber, 1970: 181).
Soru 24
" ........ yapılan eylemin veya uyulması istenen kuralın keyfî olmadığını, eylemi yapanın iradesinden bağımsız bir dayanağı olduğunu dile getirir." ifadesinde boş bırakılan yere aşağıdaki kelimelerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Devlet
B
Siyaset
C
Meşruiyet
D
Egemenlik
E
İktidar
Açıklama:
Meşruiyet arayışı yapılan eylemin veya uyulması istenen kuralın keyfî olmadığını, eylemi yapanın iradesinden bağımsız bir dayanağı olduğunu dile getirir.
Soru 25
"............. mal, insan, sermaye ve fikirlerin dünya üzerinde her zaman olduğundan çok daha hızlı biçimde hareket etmeleri olgusunu
ifade eder."
Yukarıdaki açıklamada ilgili boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmeldir?
ifade eder."
Yukarıdaki açıklamada ilgili boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmeldir?
Seçenekler
A
Siyaset
B
Meşruiyet
C
Refah devleti
D
Egemenlik
E
Küreselleşme
Açıklama:
Küreselleşmenin ulusdevletin sonunu getireceği iddia edilmişti. En basit anlamıyla küreselleşme mal, insan, sermaye ve
fikirlerin dünya üzerinde her zaman olduğundan
çok daha hızlı biçimde hareket etmeleri olgusunu
ifade eder. Küreselleşme ülkeler arasındaki ilişkileri
ve karşılıklı bağımlılıkları artırır. Sınırlar bulanıklaşır.
fikirlerin dünya üzerinde her zaman olduğundan
çok daha hızlı biçimde hareket etmeleri olgusunu
ifade eder. Küreselleşme ülkeler arasındaki ilişkileri
ve karşılıklı bağımlılıkları artırır. Sınırlar bulanıklaşır.
Soru 26
"Farklılık ve çoğulculuğu redderek seçkin bir kadronun tartışılmaz önderliğinde toplumsal yapının her alanına nüfuz etmeyi amaçlayan siyasi anlayış."
Yukarıdaki açıklamaya karşılık gelen ifade aşağıdakilerden hangisidir?
Yukarıdaki açıklamaya karşılık gelen ifade aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Totalitaryanizm
B
İdeoloji
C
Sömürü
D
Refah devleti
E
Siyaset
Açıklama:
Totalitaryanizm
Farklılık ve çoğulculuğu redderek hakikatin ne olduğunu bildiğini iddia eden
seçkin kadronun tartışılmaz önderliğinde toplumsal yapının her alanına nüfuz
etmeyi amaçlayan siyasi anlayış. Nazi Almanya’sı ve Stalin dönemi Rusya’sı totaliter ideolojinin hayata geçirilmeye çalışıldığı iki çok önemli örnektir.
Farklılık ve çoğulculuğu redderek hakikatin ne olduğunu bildiğini iddia eden
seçkin kadronun tartışılmaz önderliğinde toplumsal yapının her alanına nüfuz
etmeyi amaçlayan siyasi anlayış. Nazi Almanya’sı ve Stalin dönemi Rusya’sı totaliter ideolojinin hayata geçirilmeye çalışıldığı iki çok önemli örnektir.
Soru 27
Liberalizm ile ilgili aşağıda verilen ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Liberal ideolojinin öne çıkardığı temel değer birey ve bireyin özgürlüğüdür.
B
Liberalizme göre, birey özgürlüğüne en büyük tehdit bireylerden gelir.
C
Liberalizmde özgürlük, bireyin herhangi bir sınırlamaya tabi olmadan istediği şekilde hareket edebilmesidir.
D
Liberalizm, ortak iyi ya da kamu çıkarı kavramının kapsamını olabildiğince daraltmaktan yanadır.
E
Liberalizmin ortak iyisi, her bir bireye negatif özgürlük alanı tanıyan bir toplumsal örgütlenmenin kurulmasıdır.
Açıklama:
Liberalizme göre, birey özgürlüğüne en büyük tehdit devletten gelir. Ancak liberalizm devletsiz bir toplum düşünmez. Liberaller için devlet “gerekli şeytan”dır.
Soru 28
I. . İnsanın hem doğaya hem de sosyal dünyaya hakim olabileceğine inanır.
II. Topluluk ve kolektif mülkiyet gibi değerleri öne çıkarır.
III. Beraberce üretmenin ve paylaşmanın önemli olduğunu vurgular.
Yukarıda sıralanan özellikler hangi ideoloji ile ilgilidir?
II. Topluluk ve kolektif mülkiyet gibi değerleri öne çıkarır.
III. Beraberce üretmenin ve paylaşmanın önemli olduğunu vurgular.
Yukarıda sıralanan özellikler hangi ideoloji ile ilgilidir?
Seçenekler
A
Liberalizm
B
Demokrasi
C
Sosyalizm
D
Feminizm
E
Muhafazakarlık
Açıklama:
Sosyalizm sosyo-ekonomik eşitlik, paylaşma, kardeşlik, topluluk ve kolektif mülkiyet gibi değerleri öne çıkaran bir ideolojidir
Soru 29
I. Tanımlanması en zor olan ideolojilerdendir. Var olan durumu koruma eğilimi olarak görülür.
II. Çok temel bir iki değer/ilke dışında olmazsa olmazları olmayan bir pozisyon alıştır.
III. Her zaman her yerde uygulanabilecek olan kuralların var olduğu düşüncesini -evrenselciliği- sorgular.
Yukarıda sıralanan özellikler hangi ideolojiye aittir?
II. Çok temel bir iki değer/ilke dışında olmazsa olmazları olmayan bir pozisyon alıştır.
III. Her zaman her yerde uygulanabilecek olan kuralların var olduğu düşüncesini -evrenselciliği- sorgular.
Yukarıda sıralanan özellikler hangi ideolojiye aittir?
Seçenekler
A
Demokrasi
B
Milliyetçilik
C
Liberalizm
D
Faşizm
E
Muhafazakarlık
Açıklama:
Diğer taraftan liberalizm ya da sosyalizm kadar net olmasa da kapsamlı bir insan ve toplum
anlayışına dayalı bir doktriner diyebileceğimiz bir muhafazakârlık da söz konusudur. Muhafazakârlar, kendi yaklaşımlarını genellikle bir ideoloji olarak görmez. Muhafazakârlık olsa olsa çok temel bir iki değer/ilke dışında olmazsa olmazları olmayan bir pozisyon alıştır. Onlara göre liberalizm, sosyalizm ve milliyetçilik gibi ideolojiler, akıl yoluyla aklın çizdiği plana göre toplumu değiştirmeye yönelen toplumsal mühendislik projeleridir.
anlayışına dayalı bir doktriner diyebileceğimiz bir muhafazakârlık da söz konusudur. Muhafazakârlar, kendi yaklaşımlarını genellikle bir ideoloji olarak görmez. Muhafazakârlık olsa olsa çok temel bir iki değer/ilke dışında olmazsa olmazları olmayan bir pozisyon alıştır. Onlara göre liberalizm, sosyalizm ve milliyetçilik gibi ideolojiler, akıl yoluyla aklın çizdiği plana göre toplumu değiştirmeye yönelen toplumsal mühendislik projeleridir.
Soru 30
I. Kitle mobilizasyonuna özel önem veren belli bir ulus ya da ırkın üstünlüğünü vurgulayan, devleti öne çıkarır.
II. Bireyin tamamen üstün liderin kişiliğinde somutlaşan devlete tabi olması gerekliliğini savunur.
III. Düşünceden ziyade eylemi vurgular ve kendisini daha çok karşı olduğu şeyle tanımlamaya çalışır.
Yukarıda sıralanan özellikler hangi ideolojiye aittir?
II. Bireyin tamamen üstün liderin kişiliğinde somutlaşan devlete tabi olması gerekliliğini savunur.
III. Düşünceden ziyade eylemi vurgular ve kendisini daha çok karşı olduğu şeyle tanımlamaya çalışır.
Yukarıda sıralanan özellikler hangi ideolojiye aittir?
Seçenekler
A
Muhafazakarlık
B
Liberalizm
C
Feminizm
D
Faşizm
E
Milliyetçilik
Açıklama:
Faşizm, kitle mobilizasyonuna özel önem veren
belli bir ulus ya da ırkın üstünlüğünü vurgulayan,
devleti öne çıkaran otoriter bir 20. yüzyıl ideolojisidir. Düşünceden ziyade eylemi vurgulayan faşistler,
sistematik bir ideolojik çerçeve kaygısı duymamıştır.
Faşizm kendisini daha çok karşı olduğu şeyle tanımlamaya çalışan bir ideolojidir. Bu noktada, liberal
değerler, demokrasi ve Aydınlanma düşüncesi karşıtlığı öne çıkar (Hoffman ve Graham, 2009: 287-9).
belli bir ulus ya da ırkın üstünlüğünü vurgulayan,
devleti öne çıkaran otoriter bir 20. yüzyıl ideolojisidir. Düşünceden ziyade eylemi vurgulayan faşistler,
sistematik bir ideolojik çerçeve kaygısı duymamıştır.
Faşizm kendisini daha çok karşı olduğu şeyle tanımlamaya çalışan bir ideolojidir. Bu noktada, liberal
değerler, demokrasi ve Aydınlanma düşüncesi karşıtlığı öne çıkar (Hoffman ve Graham, 2009: 287-9).
Soru 31
- Toplumların ortak kurallarını belirleme
- Ahlak ve örf kurallarının ihlalini engelleme
- Merkezi iktidarın ortaya çıkmasını sağlama
- Tüm toplumsal yaşam kurallarına uyulmasını sağlama
- Merkezi iktidarın varlığını korumasını sağlama
Yukarıdakilerden hangisi siyasetin ilgilendiği toplumları diğer toplumlardan ayırarak ilgilendiği alanlardan değildir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
II ve IV
D
III ve IV
E
IV ve V
Açıklama:
Toplumsal kurallar bu ihtimali önlemek için vardır. Her toplumsal kural siyasetle ilgili değildir. Ahlak ve örf ve âdet kurallarının ihlali hâlinde devreye bir otorite girmez, toplumsal baskıya güvenilir. Siyaset, ahlâk ve örf âdet kurallarıyla değil kalabalık yığını ya da insan kümesini toplum hâline getiren, onu diğer toplumlardan ayıran, ortak kuralları belirleme ve gerektiğinde zor kullanarak uygulama yetkisine sahip olan siyasi/merkezî iktidarın ortaya çıkışı ve varlığını sürdürmesi ile ilgilidir. Dolayısıyla doğru yanıt C seçeneğidir.
Soru 32
“İktidara itaat etmeyi normal, olağan, olması gereken bir eylem olarak göstermek.” şeklinde tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Meşrulaştırmak
B
İktidar
C
Siyaset
D
Egemenlik
E
Devlet
Açıklama:
Meşrulaştırmak demek, iktidara itaat etmeyi normal, olağan, olması gereken bir eylem olarak gösterebilmek demektir. Bir iktidar kendisini ne kadar çok meşrulaştırırsa o kadar az zor kullanır. Bir iktidarın meşruiyeti ne kadar az ise o kadar çok zor kullanmaya başvurmak zorunda kalacaktır. Doğru yanıt A seçeneğidir.
Soru 33
- Ayrıcalıklı vatandaşların oluşmasını sağlama
- Bireylerin hayat, hüriyet ve mülkiyet haklarını koruma
- Vatandaşlarını gelir eşitsizliği, işsizlikten koruma
- Geliri üst düzeyde olan vatandaşların mülkiyet haklarını koruma
- Sağlık ve eğitim harcamalarının önemli bir kısmını karşılama
Yukarıdaki ifadelerden hangileri refah devletinin temel özelliklerindendir?
Seçenekler
A
I ve III
B
II ve IV
C
I, II, ve V
D
II, III ve V
E
III, IV ve V
Açıklama:
Bireylerin hayat, hürriyet ve mülkiyet haklarını koruma ile beraber, belli bir sosyo-ekonomik düzeyde yaşamalarını da amaçlayan devlet türü. Refah devletleri gelir eşitsizliklerini gidermeye çalışır, işsizlik, hastalık gibi hâllerde vatandaşı koru- maya gayret gösterirler. Refah devletlerinde sağlık ve eğitim harcamalarının önemli bir kısmı devlet tarafından karşılanır. Bu açıklamalardan da anlaşılacağı üzere sorunun doğru yanıtı D seçeneğidir.
Soru 34
"Farklılık ve çoğulculuğu redderek, hakikatin ne olduğunu bildiğini iddia eden seçkin kadronun tartışılmaz önderliğinde toplumsal yapının her alanına nüfuz etmeyi amaçlayan siyasi anlayış" anlamına gelen kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Refah devleti
B
Küreselleşme
C
Liberalizm
D
Sosyalizm
E
Totalitaryanizm
Açıklama:
Farklılık ve çoğulculuğu redderek hakikatin ne olduğunu bildiğini iddia eden seçkin kadronun tartışılmaz önderliğinde toplumsal yapının her alanına nüfuz etmeyi amaçlayan siyasi anlayış. Nazi Almanya’sı ve Stalin dönemi Rusya’sı totaliter ideolojinin hayata geçirilmeye çalışıldığı iki çok önemli örnektir. Bu açıklamalardan da görüleceği gibi sorunun doğru yanıtı E seçeneğidir.
Soru 35
Aşağıdakilerden hangisi ideolojinin işlevlerinden biridir?
Seçenekler
A
İnsanları maddi gereksinimlere yönlendirerek odaklanmalarını sağlamak
B
İnsanların özgürleşme araçlarını fark etmelerini sağlamak
C
İnsanlara anlamlı yaşamın mümkün olduğu, nasıl işleyebileceğini göstermek
D
İnsanlara akıl ve bilim yoluyla doğa üzerinde hakim kurabileceklerini göstermek
E
İnsanların sosyo-ekonomik eşitlik, paylaşma, kardeşlik, topluluk gibi kavramları anlamalarını sağlamak
Açıklama:
İdeolojiler karmaşık gerçekliği basite indirgeyerek dünyayı anlamamıza yardımcı olurlar. İnsanlar sadece maddi gereksinimleri tarafından yönlendirilen varlıklar değillerdir. Yaptığımız işlere, hayatımıza, bir “anlam” da yüklemek zorundayız. İdeolojiler bize anlam sistemleri sağlarlar. Bize neyin önemli neyin önemsiz olduğunu ifade ederler, karmaşık sosyal olgular içinden elemeyi mümkün kılan yol haritaları sunarlar. İdeolojiler, toplumsal yaşamda hep var olan suç, adaletsizlik, eşitsizlik, yoksulluk gibi olguların sebeplerinin neler olduğunu, bunların nereden kaynaklandıklarını basitçe ifade ederler. İdeolojinin önemli bir işlevi insanlara, anlamlı yaşamın mümkün olduğu “iyi toplum”un nasıl bir toplum olacağı, nasıl işleyebileceğini göstermektir. Her ne kadar bir ideoloji var olan düzeni meşrulaştırmaya ve onun kurulabilecek en iyi düzen olduğunu iddia etmeye çalışabilirse de ideolojiler genellikle düzeni eleştirip köklü ya da küçük değişikliklerle daha iyi bir düzen hâline getirmeye/ değiştirmeye yönelik arayışları ifade ederler. Bu açıklamalardan da görülebileceği gibi sorunun doğru yanıtı C seçeneğidir.
Soru 36
Aşağıda yer alan ideoloji kavramlarından hangisi akılcılığı ve ilerlemeyi öne çıkaran çizgi ile aklın önemiyle birlikte ilerleme düşüncesini de sorgulayan çizgi arasında bir mücadele şeklinde açıklanmaktadır?
Seçenekler
A
Sosyalizm
B
Millliyetçilik
C
Muhafazakarlık
D
Liberalizm
E
Sosyal demokrasi
Açıklama:
Bir ideoloji olarak liberalizm, insanı öne çıkaran, akıl ve bilim yoluyla insanın doğa ve kendi hayatı üzerinde kontrol kurabileceğini ve insanlığın sürekli daha iyiye doğru ilerlediği varsayımlarına dayalı “aydınlanma” geleneğinin bir parçasıdır. Ancak liberal ideoloji bünyesinde güçlü bir aydınlanma eleştirisi de barındırır. Liberal gelenek içinde akılcılığı ve ilerlemeyi öne çıkaran çizgi ile aklın önemiyle birlikte ilerleme düşüncesini de sorgulayan çizgi arasında bir mücadele vardır. Esasen bu özellik, farklı liberalizmlerin ortaya çıkışında etkili olan en önemli faktörlerden biridir. Bu açıklamalardan da görülebileceği gibi sorunun doğru yanıtı D seçeneğidir.
Soru 37
Aşağıdakilerden hangisi sosyal demokrasinin kaynağı olarak açıklanmaktadır?
Seçenekler
A
Birlikte yaşama iradesinin varlığı-yokluğu açısından farklılık düşüncesi
B
Sosyalizme barışçı parlâmenter yollardan geçme düşüncesi
C
Toplumu değiştirmeyi amaçlayan projeleri karşı olma düşüncesi
D
Sosyo-ekonomik eşitlik, kardeşlik ve kolektif mülkiyet düşüncesi
E
Siyasal ve sosyal düzeninin erkeğin lehine kadının aleyhine işlediği düşüncesi
Açıklama:
Sosyal demokrasi, liberalizm, sosyalizm, muhafazakârlık gibi kapsamlı bir insan ve toplum anlayışına dayalı temel ideolojiler arasında sayılmaz. Sosyal demokrasi, gelişmiş kapitalist ülkelerde 19. yüzyılda ortaya çıkan ve işçi sınıfının kapitalist düzeni devirmesini değil de sistem içinde kalarak demokratik mücadeleler yoluyla haklar elde etmesini savunan bir ideolojidir. Sosyal demokrasinin kaynağında sosyalizme barışçı parlâmenter yollardan geçme fikri yatar. Marksist toplumsal analizden esinlenen ve kendilerini sosyalist diye tanımlayan ilk sosyal demokratlar, işçi sınıfının oy hakkının genişlemesine paralel olarak en azından Avrupa’da işçi sınıfının parlâmenter yollarla iktidara gelebileceği, sosyalizmin bu şekilde kurulabileceğini savundu. Bu açıklamalardan görülebileceği gibi sorunun doğru yanıtı B seçeneğidir.
Soru 38
Kitle mobilizasyonuna özel önem veren belli bir ulus ya da ırkın üstünlüğünü vurgulayan, devleti öne çıkaran otoriter bir ideolojidir.
Yukarıdaki tanım aşağıdaki ideolojik düşüncelerden hangisine aittir?
Yukarıdaki tanım aşağıdaki ideolojik düşüncelerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Faşizm
B
Feminizim
C
Sosyal demokrasi
D
Milliyetçilik
E
Sosyalizm
Açıklama:
Faşizm, kitle mobilizasyonuna özel önem veren belli bir ulus ya da ırkın üstünlüğünü vurgulayan, devleti öne çıkaran otoriter bir 20. yüzyıl ideolojisidir. Düşünceden ziyade eylemi vurgulayan faşistler, sistematik bir ideolojik çerçeve kaygısı duymamıştır. Faşizm kendisini daha çok karşı olduğu şeyle tanımlamaya çalışan bir ideolojidir. Bu noktada, liberal değerler, demokrasi ve Aydınlanma düşüncesi karşıtlığı öne çıkar. Bu açıklamalardan da görülebileceği gibi sorunun doğru yanıtı A seçeneğidir.
Soru 39
Başkanlık sistemi ile parlamenter sistemler arasındaki temel fark aşağıdaki maddelerden hangisinde doğru olarak açıklanmıştır?
Seçenekler
A
Parlâmenter sistemde, başbakan ve bakanlar kurulu parti üyeleri arasından seçilirler ve parti üyesi müddetçe iktidarda kalabilirler - Başkanlık sisteminde yasama organı yürütme organını güvensizlik oyu ile düşüremez.
B
Parlâmenter sistemde, başbakan ve bakanlar kurulu parlâmento üyeleri arasından seçilirler ve parlâmentonun güvenine mazhar oldukları müddetçe iktidarda kalabilirler - Başkanlık sisteminde yasama organı yürütme organını güvensizlik oyu ile düşüremez.
C
Parlâmenter sistemde, başbakan ve bakanlar kurulu parlâmento üyeleri arasından seçilirler ve parlâmentonun güvenine mazhar oldukları müddetçe iktidarda kalabilirler - Başkanlık sisteminde yasama organı yürütme organı olarak parlamentonun denetimi altındadır.
D
Parlâmenter sistemde, başbakan dış kaynaktan seçilir ve parlâmentonun güvenine mazhar oldukları müddetçe iktidarda kalabilirler - Başkanlık sisteminde yasama organı yürütme organını güvensizlik oyu ile düşüremez.
E
Parlâmenter sisteminde, başbakan ve bakanlar kurulu parlâmento üyeleri arasından seçilirler ve parlâmentonun güvenine mazhar oldukları müddetçe iktidarda kalabilirler - Başkanlık sisteminde yasama organı aktif olarak çalışmaktadır.
Açıklama:
Parlâmenter sistemlerde, başbakan ve bakanlar kurulu parlâmento üyeleri arasından seçilirler ve parlâmentonun güvenine mazhar oldukları müddetçe iktidarda kalabilirler. Diğer bir deyişle parlâmento güvensizlik oyu verirse herhangi bir hükümeti iktidardan düşürebilir. Başkanın, yasama organından ayrı olarak seçildiği başkanlık sisteminde ise yasama organı yürütme organını güvensizlik oyu ile düşüremez. Başkanlık sistemi ile parlâmenter sistem arasındaki temel fark budur. Buna göre doğru yanıt B seçeneğidir.
Soru 40
Seçimlerde halkın oylarını alarak iktidara gelme amacıyla örgütlenmiş, genellikle belli bir ideolojik uyum gösteren örgütler.
Yukarıdaki tanım aşağıdaki kavramların hangisine aittir?
Yukarıdaki tanım aşağıdaki kavramların hangisine aittir?
Seçenekler
A
Baskı grupları
B
Sivil toplum kuruluşları
C
Kamuoyu
D
Siyasi partiler
E
Medya
Açıklama:
Siyasi partiler seçimlerde halkın oylarını alarak iktidara gelme amacıyla örgütlenmiş, genellikle belli bir ideolojik uyum gösteren örgütlerdir. Bu tanımdan da görülebileceği gibi sorunun doğru yanıtı D seçeneğidir.
Ünite 6
Soru 1
Tarihte kaç farklı toplumsal tabakalaşma sisteminden bahsetmek mümkündür?
Seçenekler
A
iki
B
üç
C
dört
D
beş
E
altı
Açıklama:
Toplumsal tabakalaşma insanlık tarihinin ilk aşamalarından beri farklı formlarda görülen bir gerçekliktir. Bu anlamda tarihte dört farklı toplumsal tabakalaşma sisteminden bahsetmek mümkündür:
• Kölelik sistemi
• Kast sistemi
• Feodalitede görülen toprak mülkiyetine dayalı sistem
• Sosyal sınıflar
Bu nedenle doğru yanıt C'dir.
• Kölelik sistemi
• Kast sistemi
• Feodalitede görülen toprak mülkiyetine dayalı sistem
• Sosyal sınıflar
Bu nedenle doğru yanıt C'dir.
Soru 2
Kast sisteminin en yoğun yaşandığı toplum hangisidir?
Seçenekler
A
Hindistan
B
Çin
C
Kuzey Amerika
D
Güney Afrika
E
Latin Amerika
Açıklama:
Kast Orta Çağ’da, özellikle Hindistan’da geçerli olan ve Hindu felsefesi, din, töre, gelenek ve mesleki ayrımlara dayalı bir tabakalaşma biçimidir. Kast Hindistan’dan başka tüm Uzak Doğu toplumlarında da görülebilen ve Asya’nın kolonileşmesi sırasında İspanyol gemicilerin bu toplumsal kuruma verdikleri isimdir. İspanyolca’da Kast “tür” veya “akraba grubu” anlamına gelir. Diğer taraftan, Hindistan’da Sanskrit dilinde Kast kelimesinin karşılığı “varna”dır ve “renk” anlamına gelir.
Bu nedenle doğru yanıt A'dır.
Bu nedenle doğru yanıt A'dır.
Soru 3
Feodal toprak mülkiyetine dayalı sistem ne zaman sona ermiştir?
Seçenekler
A
Fransız İhtilali ile
B
Amerikan Bağımsızlık Savaşı ile
C
20. yüzyılda
D
Kapitalizme geçişle
E
Rönesans'la birlikte
Açıklama:
Feodalite’de topraklar kral tarafından soylular arasında dağıtılır. Bu toprakların büyüklüğü ve kullanım hakları yasal olarak tanımlanır. Her toprak parçası yasal hak ve görevleri, yetkileri ve yükümlülükleri ile birlikte bir soyluya verilir. Bu toprak da soylu derebeyi tarafından üzerinde yaşamakta olan serf aileleri arasında toprağın ekilmesi amacı ile dağıtılır. Bu sistem 9. yüzyıldan 14 - 15. yüzyıla kadar bu şekilde devam eder. Ancak 15. yüzyıldan sonra feodalite çeşitli faktörlere bağlı olarak çözülmeye başlar ve 18. yüzyıldan sonra Kapitalizme geçiş ile beraber bu sistem sona erer.
Bu nedenle doğru yanıt D'dir.
Bu nedenle doğru yanıt D'dir.
Soru 4
Sosyal sınıfların modern ve sanayileşmiş toplumlarda ortaya çıkan bir sosyal eşitsizlik olarak kabul edilmesinin sebebi nedir?
Seçenekler
A
kanun veya dinle belirlenmesi
B
sınıflar arasında toplumsal hareketliliğe izin vermemesi
C
ortak bir soy ve atadan gelmesi
D
toplumda bir iş ve meslek bölünmesine dayanması
E
daha çok formal ilişkiler içinde belirlenmesi
Açıklama:
Sosyal sınıflar daha çok formal ilişkiler içinde belirlenir. Örneğin, çalışma yaşamında kişiler arasında aldıkları ücret, çalışma şartları, bilgi ve becerileri, meslekleri açısından farklılıklar vardır. Buradan anlaşılacağı gibi çeşitli açıklamalar olmakla beraber, sosyal sınıflar daha çok “modern” ve sanayileşmiş toplumlarda ortaya çıktığı kabul edilen bir eşitsizlik biçimidir. Diğer toplumsal tabakalaşma biçimlerinde ise eşitsizlikler daha çok bireyler arası hak ve görev ilişkilerine dayanır.
Bu nedenle doğru yanıt E'dir.
Bu nedenle doğru yanıt E'dir.
Soru 5
Eşitsizliğin toplumda birbiriyle zıt ve çelişkili çıkarlara sahip iki sosyal sınıf arasındaki kutuplaşmaya dayalı olarak oluştuğunu savunan sosyolog kimdir?
Seçenekler
A
Karl Marx
B
Max Weber
C
Aguste Comte
D
Emile Durkheim
E
Saint Simon
Açıklama:
Marx’a göre eşitsizlik toplumda birbiriyle zıt ve çelişkili çıkarlara sahip iki sosyal sınıf arasındaki kutuplaşmaya dayalı olarak oluşur. Öte yandan, Marx’a göre sınıf eşitsizliğinin oluşması toplumdaki sınıflar mücadelesi içinde anlaşılmalıdır. Ayrıca sınıflar kendi çıkarları için diğer sınıflara karşı mücadele verirken tarihi oluşturan tarihsel aktörlerdir. Marx’a göre sosyal sınıflar basitçe gelir farklılıklarına, meslek gruplarına, veya prestij farklılaşmasına göre tanımlanmazlar. Tabakalaşma yazınında sık kullanılan “üst sınıf”, “orta sınıf” ve “alt sınıf” kavramları Marx’ın sınıf tanımı dışındadır. Bu tür tanımlar sadece bir tür kategorileştirmedir. Hâlbuki Marx’ın tanımladığı sosyal sınıflar sosyal ve ekonomik yapıda iş bölümündeki eşitsizliklere dayalı oluşan gerçek sınıflardır. Marx “gerçek sınıflar” derken her sınıfın kendi şartlarında bizzat yaşadığı deneyimleri kastetmektedir.
Bu nedenle doğru yanıt A'dır.
Bu nedenle doğru yanıt A'dır.
Soru 6
Gereksinimler arasındaki uyumun toplumsal düzeni sağladığı ve toplumsal tabaklaşmanın toplumda eşitsizlik değil “doğal” ve “kaçınılmaz” olarak ele alınması gerekli bir farklılaşma olduğunu savunan sosyolojik yaklaşım hangisidir?
Seçenekler
A
Yapısal İşlevselci Kuram
B
Çatışmacı Kuram
C
Simgesel Etkileşimci Kuram
D
Feminist Kuram
E
Post-Modern Kuram
Açıklama:
İşlevselci okulun toplum analizi toplumun gereksinimleri kavramından başlar. Toplumun gereksinimlerine göre de toplumdaki işlevler belirlenir. İşlevselci okula göre toplumsal tabakalaşma, “toplumun gereksinimleri ile belirlenen işlevler arasındaki uyum ve bireylerin belirlenen işlevler arasında kendi yetenekleri ve eğitimlerine uygun olarak dağıtılması” sürecinde oluşur. Yapısal işlevselci okul toplumu analiz ederken “bütünü oluşturan parçalardır” mantığı ile hareket ettiği için bu işlevlerin yerine getirilmesi ve gereksinimler arasındaki uyum çok önemlidir ve toplumda düzeni sağlar. Bu mantığa bağlı olarak toplumsal tabaklaşma toplumda eşitsizlik değil “doğal” ve “kaçınılmaz” olarak ele alınması gerekli bir farklılaşma ortaya çıkarır. Bu farklılık toplum için olumlu ve gereklidir. Bu farklılaşma sayesinde toplumda gerekli işlevler liyakat’a (meritokrasi) dayalı bir biçimde yerine getirilir ve toplumda istikrar ile düzen sağlanır.
Bu nedenle doğru yanıt A'dır.
Bu nedenle doğru yanıt A'dır.
Soru 7
Toplumsal hareketlilik kavramını sosyolojiye kazandıran kuram hangisidir?
Seçenekler
A
Çatışmacı Kuram
B
Yapısal İşlevselci Kuram
C
Feminist Kuram
D
Sembolik Etkileşimci Kuram
E
Post-Modernizm
Açıklama:
Yapısal - işlevci okul ve Weberyan okulun toplumsal tabakalaşma konusuna yaptıkları bir başka katkı da “Toplumsal Hareketlilik” kavramıdır. Her iki kuramda kapitalist toplumları inceledikleri, bu toplumlara özgü çoklu sınıf konumlarını kabul ettikleri ve kapitalist toplumun “tüm bireylere eşitlik değilse bile fırsat eşitliği sunan ‘açık toplumlar’” olduğu fikrinden hareketle farklı toplumsal konumlar arasındaki geçişkenliği, yer değiştirmeyi toplumsal hareketlilik olarak adlandırmışlardır.
Bu nedenle doğru yanıt B'dir.
Bu nedenle doğru yanıt B'dir.
Soru 8
Aşağıdakilerden hangisi 1980 sonrasında toplumsal sınıf tartışmalarında yeni bir evreye girilmesinin nedenlerinden değildir?
Seçenekler
A
kol emeğinden kafa emeğine geçişin gerçekleşmesi
B
fordist iş süreçlerinin yerini fordizm sonrası (post-fordist) iş süreçlerine bırakması
C
işçiler arasında farklılaşmanın oluşması
D
iş dünyasında yönetim ile mülkiyet arasında bir bölünme yaşanması
E
siyasi yaşamda sosyal refah devletine geçilmesi
Açıklama:
1980’lerin başlarında sosyal sınıf tartışmalarında yeni bir evreye girildi. 1980’lerle birlikte çalışma yaşamının değişmesi, fordist iş süreçlerinin yerini fordizm sonrası (post-fordist) iş süreçlerine bırakması, emek gücünün becerisinin ve dolayısıyla işyerinde inisiyatifinin alması, kol emeğinden kafa emeğine geçişin gerçekleşmesi, işçiler arasında farklılaşmanın oluşması (Sennett, 1998) ve benzer şekilde iş dünyasında yönetim ile mülkiyet arasında bir bölünme yaşanması tartışılmaya başlandı (Harvey, 2000). Öte yandan, siyasi yaşamda sosyal refah devletinden vazgeçilmesi ve toplumda herkesin kimseden destek almadan artık kendi ayakları üzerinde durabileceği ve refah ödemelerinin zaten çok fazla büyümesi nedeniyle artık devlet tarafından karşılanamayacağı savları da önemli bir dönüşüme neden oldu.
Bu nedenle doğru yanıt E'dir.
Bu nedenle doğru yanıt E'dir.
Soru 9
Günümüzde toplumsal sınıfların belirlenmesinde ekonomik sermaye (kişinin elindeki maddi olanaklar); sosyal sermaye (kişinin sosyal ilişki ağları); kültürel sermaye (kişinin erişebildiği eğitim, bilgi olanakları); sembolik sermaye (kişiyi etkileyen değerler, normlar) gibi dört yeni değişkenin eski sınıf analizlerindeki meslek, gelir, eğitim değişkenlerinin yerini alması gerektiğini savunan sosyolog kimdir?
Seçenekler
A
Talcott Parsons
B
Pierre Bourdieu
C
Lester Ward
D
William James
E
E.O. Wright
Açıklama:
Artık sınıf/tabaka terimlerinin sanayi sonrası toplumlardaki gelişmeleri açıklamaktan yoksun olduğu, bunun yanında veya alternatif olarak yaş, toplumsal cinsiyet, ırk veya etnik kimlik gibi değişkenlerin açıklayıcılığına gereksinim olduğu belirtilmektedir. Bu tartışmalara önemli bir kuramsal katkıda Bourdieu’den (1989) gelmiştir. Bourdieu, günümüzde toplumsal sınıfların belirlenmesinde yaşam tarzı, tüketim, hobiler, boş zaman alışkanlıkları gibi farklı zevklere hitap edebilen konuların çalışılması gerektiği üzerinde durmakta ve ekonomik sermaye (kişinin elindeki maddi olanaklar); sosyal sermaye (kişinin sosyal ilişki ağları); kültürel sermaye (kişinin erişebildiği eğitim, bilgi olanakları); sembolik sermaye (kişiyi etkileyen değerler, normlar) gibi dört yeni değişkenin eski sınıf analizlerindeki meslek, gelir, eğitim değişkenlerinin yerini alması gerektiğini savunmaktadır.
Bu nedenle doğru yanıt B'dir.
Bu nedenle doğru yanıt B'dir.
Soru 10
Toplumsal hareketlilik kavramında ele alınan statü, güç ve iktidar kavramları hangi sosyoloğun öne sürdüğü kavramlardır?
Seçenekler
A
Max Weber
B
Karl Marx
C
Emile Durkheim
D
Talcott Parsons
E
Davies ve Moore
Açıklama:
Toplumsal hareketlilik ile ilgili ilk çalışmalar, İngiltere’de 1954’te D.V. Glass’ın başlattığı ve bir hareketlilik analizi geliştirme amacına yönelik olarak başlayan çalışmalardır (Glass ve Hall, 1963). Toplumsal hareketlilik çalışmalarında daha çok Weber’in statü, güç ve iktidar kavramları kullanılmaktadır. Buna göre beyaz yakalı işçilik, masa başı iş, kol emeği yerine kafa emeği kullanan, ücreti daha yüksek, temiz iş ve statüsü daha yüksek bir iş konumu olarak yorumlanmış, ayrıca yönetim ve karar verme kademelerine yakınlığı ile de kol emeğinin önüne geçmiştir.
Bu nedenle doğru yanıt A'dır.
Bu nedenle doğru yanıt A'dır.
Soru 11
Aşağıdakilerden hangisi tarihsel olarak sınıflandırılan dört toplumsal tabakalaşma sisteminden birisi değildir?
Seçenekler
A
Kölelik sistemi
B
Feodalitede görülen toprak mülkiyetine dayalı sistem
C
Bilgiye dayalı sistem
D
Sosyal sınıflar
E
Kast sistemi
Açıklama:
Toplumsal tabakalaşma insanlık tarihinin ilk aşamalarından beri farklı formlarda görülen bir gerçekliktir. Bu anlamda tarihte dört farklı toplumsal tabakalaşma sisteminden bahsetmek mümkündür:
• Kölelik sistemi
• Kast sistemi
• Feodalitede görülen toprak mülkiyetine dayalı sistem
• Sosyal sınıflar
Bilgiye dayalı sistem bunlardan birisi değildir.
• Kölelik sistemi
• Kast sistemi
• Feodalitede görülen toprak mülkiyetine dayalı sistem
• Sosyal sınıflar
Bilgiye dayalı sistem bunlardan birisi değildir.
Soru 12
Hindu toplumunda 'Vaishya' varna grubu kimlerden oluşmaktadır?
Seçenekler
A
Din adamları
B
Siyasetçiler
C
Askerler
D
Tüccarlar
E
İşçiler
Açıklama:
Hindu toplumu dört temel Varna grubuna ayrılmıştır: Brahmin (din adamları), Kashtriya (askerler), Vaishya (tüccarlar) ve Shudra (işçiler). Buradan görüleceği gibi Varna sistemi din ve geleneklerin yanı sıra toplumda bir iş bölümü ve meslek bölünmesine de dayanır. Her Varna grubuna üyelik doğuştan kazanılan, kalıtsal bir statüdür ve ortak bir soy ve bir atadan gelir.
Soru 13
Feodal sistemde topraklar krallar tarafından kimlere dağıtılmaktadır?
Seçenekler
A
Soylular
B
Burjuvalar
C
Din Adamları
D
Serfler
E
Tüccarlar
Açıklama:
Feodal sistem, kral - soylular - serfler arasındaki “karşılıklı haklar ve sorumluluklara” dayanan bir sistemdir. Feodalite’de topraklar kral tarafından soylular arasında dağıtılır. Bu toprakların büyüklüğü ve kullanım hakları yasal olarak tanımlanır. Her toprak parçası yasal hak ve görevleri, yetkileri ve yükümlülükleri ile birlikte bir soyluya verilir. Bu toprak da soylu derebeyi tarafından üzerinde yaşamakta olan serf aileleri arasında toprağın ekilmesi amacı ile dağıtılır.
Soru 14
Sınıfların yaşamları sürdürmeleri için üretim yapabilmelerini sağlayan üretim araçlarının sahipliği ve kontrolüne olan yakınlık ve uzaklığı belirten kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sosyal sınıf
B
Üretim araçları
C
Yeniden üretim
D
Mülkiyet ilişkileri
E
Yabancılaşma
Açıklama:
Mülkiyet ilişkileri sınıfların yaşamları sürdürmeleri için üretim yapabilmelerini sağlayan üretim araçlarının sahipliği ve kontrolüne olan yakınlık ve uzaklığı belirtir.
Soru 15
Üretim tarzı içindeki sosyal sınıfları tanımlamak için ekonomik alt yapı, yasal-hukuksal üst yapı ve son olarak sınıf bilinci olmak üzere üç boyutun gerekli olduğunu ileri süren düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Anthony Giddens
B
Karl Marx
C
Friedrich Hegel
D
Talcott Parsons
E
Max Weber
Açıklama:
Marx bir üretim tarzı içindeki sosyal sınıfları tanımlamak için üç boyutun gerekli olduğu söyler. Ekonomik alt yapı, yasal, hukuksal üst yapı ve sınıf bilinci. Bu üç düzey birbirleri ile diyalektik bir ilişki içindedir.
Soru 16
Toplumsal tabakalaşma kuramı sosyal sınıf, statü, ve politik parti boyutları üzerinden tanımlanan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Friedrich Hegel
B
Anthony Giddens
C
Max Weber
D
Karl Marx
E
Talcott Parsons
Açıklama:
Weber sosyal sınıfları tabakalaşmanın sadece bir boyutu olarak görür. Dolayısıyla Weber’in toplumsal tabakalaşma kuramı üç boyut üzerinden tanımlanmaktadır. Bunlar sosyal sınıf, statü ve politik partidir. Kuramsal olarak bu üç boyut birbirinden bağımsız olarak belirlenir. Zengin olmak otomatik olarak kişiye yüksek statü veya iktidar konumu sağlamaz.
Soru 17
Farklı sınıfları aralarındaki üretim, kontrol ve mülkiyet, otorite ve sömürü ilişkilerine göre tanımlayarak yeni bir sınıf haritası ortaya konulması gerektiğini savunan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Pierre Bourdieu
B
Max Weber
C
Karl Marx
D
E.O.Wright
E
Davis and Moore
Açıklama:
Wright farklı sınıfları aralarındaki üretim, kontrol ve mülkiyet, otorite ve ‘sömürü’ ilişkilerine göre tanımlayarak Amerika için bir ‘sınıf haritası’ ortaya çıkarmakta ve bu kriterlerle her ülke için benzer bir çalışmanın yapılabileceğini savunmaktadır. Wright, Marx’ın sınıf kuramını modern topluma uyarlarken ortaya çıkan ara katmanları Marx’tan farklı olarak bir sınıf olarak görmektedir.
Soru 18
Aşağıdakilerden hangisi Bourdieu'nun toplumsal sınıfların belirlenmesi sürecinde ortaya koyduğu değişkenlerden birisi değildir?
Seçenekler
A
Sembolik sermaye
B
Ekonomik sermaye
C
Doğal sermaye
D
Sosyal sermaye
E
Kültürel sermaye
Açıklama:
Bourdieu, günümüzde toplumsal sınıfların belirlenmesinde yaşam tarzı, tüketim, hobiler, boş zaman alışkanlıkları gibi farklı zevklere hitap edebilen konuların çalışılması gerektiği üzerinde durmakta ve ekonomik sermaye (kişinin elindeki maddi olanaklar); sosyal sermaye (kişinin sosyal ilişki ağları); kültürel sermaye (kişinin erişebildiği eğitim, bilgi olanakları); sembolik sermaye (kişiyi etkileyen değerler, normlar) gibi dört yeni değişkenin eski sınıf analizlerindeki meslek, gelir, eğitim değişkenlerinin yerini alması gerektiğini savunmaktadır.
Soru 19
Kişinin erişebildiği eğitim ve bilgi olanakları Bourdieu'ye göre aşağıdaki sermaye biçimlerinden hangisi ile ilgilidir?
Seçenekler
A
Kişisel sermaye
B
Ekonomik sermaye
C
Sosyal sermaye
D
Kültürel sermaye
E
Sembolik sermaye
Açıklama:
Kişinin erişebildiği eğitim ve bilgi olanakları Bourdieu'ye göre kişinin kültürel sermayesi ile ilgilidir.
Soru 20
“Maddi kaynakların toplumda norm olmuş veya en azından özendirilen ve onaylanan normal etkinliklere katılımın, konfora ve yaşam koşullarına sahip olmanın olanaksız veya son derece kısıtlı hâle gelecek kadar yetersiz kalması” aşağıdaki kavramlardan hangisi ile ilgilidir?
Seçenekler
A
Göreceli yoksulluk
B
Yoksulluk
C
Gelir adaletsizliği
D
Mutlak yoksulluk
E
Yoksunluk
Açıklama:
Göreceli yoksulluğu “maddi kaynakların toplumda norm olmuş veya en azından özendirilen ve onaylanan normal etkinliklere katılımın, konfora ve yaşam koşullarına sahip olmanın olanaksız veya son derece kısıtlı hâle gelecek kadar yetersiz kalması” şeklinde tanımlamak mümkündür.
Soru 21
Aşağıdakilerde hangisi toplumsal tabakalaşma sisteminden birisi değildir?
Seçenekler
A
Kölelik sistemi
B
Cumhuriyet
C
Kast sistemi
D
Feodalitede görülen toprak mülkiyetine dayalı sistem
E
Sosyal sınıflar
Açıklama:
Toplumsal tabakalaşma insanlık tarihinin ilk aşamalarından beri farklı formlarda görülen bir gerçekliktir. Bu anlamda tarihte dört farklı toplumsal tabakalaşma sisteminden bahsetmek mümkündür: • Kölelik sistemi • Kast sistemi • Feodalitede görülen toprak mülkiyetine dayalı sistem • Sosyal sınıflar
Soru 22
Tarımın temel üretim olduğu bu toplumlarda savaşta kaybeden taraftan olan kişilerin tarım işlerinde ve askerî görevlerde kullanılması sistemine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Feodalitede Görülen Toprak Mülkiyetine Dayalı Sistem
B
Kölelik Sistemi
C
Kast Sistemi
D
Sosyal Sınıflandırma Sistemi
E
Tabakalaşma Sistemi
Açıklama:
Kölelik, bir insanın diğer insan üzerindeki mülkiyet hakkını tanımlayan en aşırı eşitsizlik olarak kabul edilir. İnsanlığın yerleşik düzene geçmesi ve özellikle insan emeğine dayalı tarım topluluklarının gelişmesi ile başlayan tarihsel süreçte ortaya çıkmıştır. Kölelik daha çok doğuştan belirlenen ve babadan oğula geçen bir statüdür. Ancak tarımın temel üretim olduğu bu toplumlarda savaşta kaybeden taraftan olan kişilerde köleleştirilerek tarım işlerinde ve askerî görevlerde kullanılırlar. Bu toplumda insanlar ya köle olarak ya da köle sahibi olarak doğar.
Soru 23
Hindu toplumunda yer alan varna gruplarından birisi değildir?
Seçenekler
A
Din adamları
B
Askerler
C
Öğretmenler
D
Tüccarlar
E
İşçiler
Açıklama:
Hindu toplumu dört temel Varna grubuna ayrılmıştır: Brahmin (din adamları), Kashtriya (askerler), Vaishya (tüccarlar) ve Shudra (işçiler). Buradan görüleceği gibi Varna sistemi din ve geleneklerin yanı sıra toplumda bir iş bölümü ve meslek bölünmesine de dayanır. Her Varna grubuna üyelik doğuştan kazanılan, kalıtsal bir statüdür ve ortak bir soy ve bir atadan gelir.
Soru 24
Aşağıdakilerden hangisi kral - soylular - serfler arasındaki “karşılıklı haklar ve sorumluluklara” dayanan bir sistemdir?
Seçenekler
A
Kast Sistemi
B
Feodal Sistem
C
Sosyal Sınıflar
D
Cumhuriyet
E
Kölelik
Açıklama:
Feodal sistem, kral - soylular - serfler arasındaki “karşılıklı haklar ve sorumluluklara” dayanan bir sistemdir.
Soru 25
Sanayileşmiş ve ekonomik olarak gelişmiş toplumlarda mavi yakalı çalışanlar hangi sınıfa mensuptur?
Seçenekler
A
Üst sınıf
B
Orta sınıf
C
Alt sınıf
D
Kölelik
E
Ara sınıf
Açıklama:
Sanayileşmiş ve ekonomik olarak gelişmiş toplumlarda genellikle üç sosyal sınıftan söz etmek mümkündür: Üst Sınıf - gayrimenkul ve menkul sahipliği, işveren, sanayici veya üst düzey yönetici konumunda toplumda kaynaklara sahip veya kontrol edebilen grup; Orta Sınıf - beyaz yakalı, masa başı iş yapan konumunda çalışanlar, profesyonel mesleklere sahip olanlar, devlet görevlileri; Alt Sınıf - mavi yakalı, genellikle imalatta çalışan işçiler, el emeği ile çalışanlar, devlet görevinde daha alt ücretli işlerde çalışanlar. Bunlardan başka sanayileşmekte olan ve tarım sektörünün hâlen güçlü olduğu toplumlarda birde köylülerden bahsetmek gerekmektedir.
Soru 26
Aşağıdakilerden hangisi alt gelir gruplarına ait kesimlerin daha üst konumda olanın çok fazla göz önünde olan yaşam biçimlerinden etkilenmesini ve karşılaştırdığında kendini mahrum hissetmesini açıklayan kavramdır?
Seçenekler
A
Genel mahrumiyet
B
Göreceli mahrumiyet
C
Kişisel mahrumiyet
D
Toplumsal mahrumiyet
E
Tabakasal mahrumiyet
Açıklama:
Göreceli mahrumiyet: Alt gelir gruplarına ait kesimlerin daha üst konumda olanın çok fazla göz önünde olan yaşam biçimlerinden etkilenmesini ve karşılaştırdığında kendini mahrum hissetmesini açıklayan bir kavramdır.
Soru 27
Aşağıdakilerden hangisi Weber'e göre siyasi erke ve otorite konumlarına yakınlık ve uzaklığı belirler?
Seçenekler
A
Kölelik
B
Üretim araçları
C
Sosyal sınıf
D
Parti
E
Sosyal Statü
Açıklama:
Weber’de parti siyasi erke ve otorite konumlarına yakınlık ve uzaklığı belirler. Yine sınıftan bağımsız bir boyuttur.
Soru 28
Aşağıdakilerden hangisi sınıfların yaşamları sürdürmeleri için üretim yapabilmelerini sağlayan üretim araçlarının sahipliği ve kontrolüne olan yakınlık ve uzaklığı belirtir?
Seçenekler
A
Mülkiyet ilişkileri
B
Üretim araçları
C
Sosyal ilişkiler
D
Sermaye
E
Toplumsal kutupsallaşma
Açıklama:
Mülkiyet ilişkileri Sınıfların yaşamları sürdürmeleri için üretim yapabilmelerini sağlayan üretim araçlarının sahipliği ve kontrolüne olan yakınlık ve uzaklığı belirtir.
Soru 29
Aşağıdakilerden hangisi sanayi öncesinde toprak ve toprağın işlenmesi için kullanılan aletler, kapitalist sanayileşme sonrasında ise toprağa ilaveten, fabrikalara, makinelere sahip olan sermaye ve bu sermayenin kontrolünde olan emektir?
Seçenekler
A
Rant
B
Tekel
C
Üretim araçları
D
Artı değer
E
Artık emek
Açıklama:
Üretim araçları : Sanayi öncesinde toprak ve toprağın işlenmesi için kullanılan aletler, kapitalist sanayileşme sonrasında ise toprağa ilaveten, fabrikalara, makinelere sahip olan sermaye ve bu sermayenin kontrolünde olan emektir.
Soru 30
Sosyal sınıf kavramıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Sosyal sınıf kişiler arasında özellikle maddi kaynakların mülkiyeti ve kontrolü gibi ekonomik temelli farklılıklara dayanır.
B
Sosyal sınıflar daha çok formal ilişkiler içinde belirlenir.
C
Bir kişinin sosyal sınıfı, yine içine doğulan konum önemli olmakla beraber, bir ölçüde de “kazanılmış” bir konum olmaya izin verir
D
Sosyolojik çalışmalarda çok çeşitli kuramlarla açıklanmaktadır
E
Sosyal sınıflar bir kanunla veya dinsel bir açıklama ile oluşturulabilir.
Açıklama:
Sosyal sınıf kavramı sosyolojik çalışmalarda çok çeşitli kuramlarla açıklanmaktadır. Sosyal sınıf sisteminin diğer sistemlerden bazı farkları vardır (Giddens, 2001: 282). Bunlar: 1. Sosyal sınıflar herhangi bir kanunla veya dinsel bir açıklama ile yapılanmaz. Sosyal bir sınıfa ait olma durumu aileden miras alınan ve yasal veya geleneksel bir temele oturmaz. Farklı sınıflar arası evlilik daha yaygın ve herhangi bir resmî veya dinî kısıtlanma yoktur. 2. Bir kişinin sosyal sınıfı, yine içine doğulan konum önemli olmakla beraber, bir ölçüde de “kazanılmış” bir konum olmaya izin verir. Tabakalar arası yukarı ve aşağı, dikey ve yatay toplumsal hareketlilik olasılığı vardır. 3. Sosyal sınıf kişiler arasında özellikle maddi kaynakların mülkiyeti ve kontrolü gibi ekonomik temelli farklılıklara dayanır. Ancak diğer sistemlerde unvan, saygınlık, geleneksel ve kültürel kurallar gibi ekonomik olmayan farklılıklar daha önemlidir. 4. Sosyal sınıflar daha çok formal ilişkiler içinde belirlenir.
Soru 31
Aşağıdakilerden hangisi hanelerin veya bireylerin asgari geçim standardının altına düşmesini ve hesaplanmış yoksulluk sınırının altına düşenleri tanımlamaktadır?
Seçenekler
A
Sembolik sermaye
B
Mutlak yoksulluk
C
Orta sınıf
D
Aşağı dikey hareketlilik
E
Göreceli yoksulluk
Açıklama:
Toplumsal tabakalaşma ve eşitsizlik konusunda farklı yaklaşımları özetleyebileceksiniz.
Soru 32
Kast sisteminin özellikle ortaçağda geçerli olduğu ülke aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İspanya
B
Sri lanka
C
Norveç
D
Venezuela
E
Hindistan
Açıklama:
Tarih boyunca toplumsal tabakalaşma ve eşitsizliğin değişen biçimlerini açıklayabileceksiniz.
Soru 33
Sanayileşmiş ve ekonomik olarak gelişmiş toplumlarda orta sınıf tanımına aşağıdakilerden hangisi en uygundur?
Seçenekler
A
Beyaz yakalılar, profesyonel mesleklere sahip kişiler
B
Gayrimenkul sahipleri
C
Sanayici ve üst düzey yöneticiler
D
Soylula
E
Çiftçiler
Açıklama:
Tarih boyunca toplumsal tabakalaşma ve eşitsizliğin değişen biçimlerini açıklayabileceksiniz.
Soru 34
Marx’a göre eşitsizlik toplumda özelliklle nasıl oluşur?
Seçenekler
A
Gelirlerin dağılımıyla
B
Birbiriyle çelişkili çıkarlara sahip iki sosyal sınıf arasındaki kutuplaşmaya dayalı olarak oluşur
C
Soya dayalı olarak
D
Ekonomi ile
E
Hiçbiri
Açıklama:
Toplumsal tabakalaşma ve eşitsizlik konusunda farklı yaklaşımları özetleyebileceksiniz.
Soru 35
1) İktidar-Güç2) Egemen ve üstün olma3) Toplumsal eylem4) Sivil toplum kuruluşları5) Toplumun gereksinimleriYukarıda belirtilen kavramlardan hangileri Weber’in tabakalaşlma kuramında önemlidir?
Seçenekler
A
1-2-3
B
2-3-4
C
3-4-5
D
1-3-5
E
Hiçbiri
Açıklama:
Toplumsal tabakalaşma ve eşitsizlik konusunda farklı yaklaşımları özetleyebileceksiniz.
Soru 36
Tüketim odaklı yeni toplum biçiminin ortaya çıkardığı ve 1980 sonrası toplumda temel aktör olarak öne çıkan sınıf yada sınıflar aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Üst sınıf
B
Orta sınıf
C
Alt sınıf
D
Üst ve alt sınıf
E
Alt ve orta sınıf
Açıklama:
Günümüz toplumlarında toplumsal tabakalaşma ve eşitsizliğe ilişkin yeni tartışmaları ve kuramları açıklayabileceksiniz.
Soru 37
Ortaçağ Hint toplumunda yer alan tabakalaşma sisteminde (kast sisteminde) aşağıda belirtilen gruplardan hangileri bulunmaktadır?
Seçenekler
A
Din adamları, askerler, tüccarlar ve işçiler
B
Soylular, köylüler, din adamları
C
Krallar, askerler, köylüler
D
Müslümanlar, Hristiyanlar, Brahmanlar
E
Hiçbiri
Açıklama:
Tarih boyunca toplumsal tabakalaşma ve eşitsizliğin değişen biçimlerini açıklayabileceksiniz.
Hindu toplumu dört temel Varna grubuna ayrılmıştır: Brahman (din adamları), Kashtrya (askerler), Vashya (tüccarlar) ve Shudra (işçiler).
Bu dört kast grubundan başka bir de herhangi bir kast üyesi olamayan kastdışı (dokunulamayan) gruplar vardır. Bu gruplar toplumda hayvan bakıcılığı ve temiz olmadığı kabul edlen işler yaparlar.
Hindu toplumu dört temel Varna grubuna ayrılmıştır: Brahman (din adamları), Kashtrya (askerler), Vashya (tüccarlar) ve Shudra (işçiler).
Bu dört kast grubundan başka bir de herhangi bir kast üyesi olamayan kastdışı (dokunulamayan) gruplar vardır. Bu gruplar toplumda hayvan bakıcılığı ve temiz olmadığı kabul edlen işler yaparlar.
Soru 38
Katı modernlikten esnek modernliğe geçildiği tespiti aşağıdaki kurmacılardan hangisine aittir?
Seçenekler
A
Weber
B
Bauman
C
Marx
D
Bourdieu
E
Wright
Açıklama:
Günümüz toplumlarında toplumsal tabakalaşma ve eşitsizliğe ilişkin yeni tartışmaları ve kuramları açıklayabileceksiniz.
Soru 39
Kültürel dönüş yaklaşımları sınıf kimliklerini toplu bir biçimde tanımlamak yerine aşağıdaki kimliklerden hangisine taşımaktadır?
Seçenekler
A
Sınıflaşan bireysel kimliklere
B
Sivil toplum kimliklerine
C
Sınıf ayrımı olmaksızın bireysel kimliklere
D
Toplumsal kimliğe
E
Dernek ve vakıflara
Açıklama:
Günümüz toplumlarında toplumsal tabakalaşma ve eşitsizliğe ilişkin yeni tartışmaları ve kuramları açıklayabileceksiniz.
Soru 40
1980’lerde orta sınıf çok vasıflı bir grup durumuna gelmesi ile aşağıdakilerden hangisi önem kazanmıştır?
Seçenekler
A
Sosyal gruplar
B
Sivil toplum kuruluşları
C
İmaj, bireysellik ve özgürlük
D
Demokrasi ve tüketim
E
Değer yargıları ve eşitlik
Açıklama:
Günümüz toplumlarında toplumsal tabakalaşma ve eşitsizliğe ilişkin yeni tartışmaları ve kuramları açıklayabileceksiniz.
Soru 41
Weber partinin işlevini nasıl tanımlamaktadır?
Seçenekler
A
Siyasi erke yakınlık ve uzaklığı belirler
B
Demokrasiyi sağlar
C
Eşitliği sağlar
D
Yönetimi belirler
E
Hiçbiri
Açıklama:
Günümüz toplumlarında toplumsal tabakalaşma ve eşitsizliğe ilişkin yeni tartışmaları ve kuramları açıklayabileceksiniz.
Soru 42
I- Özgürlük, II- Eşitlik, III- Demokrasi, IV-Kardeşlik, V- Laiklik
Yukarıdakilerden hangileri Fransız devriminin ilkelerindendir?
Yukarıdakilerden hangileri Fransız devriminin ilkelerindendir?
Seçenekler
A
I, II ve III
B
I, II ve IV
C
I, III ve V
D
I, II, III ve V
E
II, III ve IV
Açıklama:
Günümüz toplumlarında toplumsal tabakalaşma ve eşitsizliğe ilişkin yeni tartışmaları ve kuramları açıklayabileceksiniz.
Fransız devriminin ilkeleri: I- Özgürlük, II- Eşitlik, III- Kardeşlik'tir. Doğru cevap: B
Fransız devriminin ilkeleri: I- Özgürlük, II- Eşitlik, III- Kardeşlik'tir. Doğru cevap: B
Soru 43
Kölelik bir insanın diğer insan üzerindeki mülkiyet hakkını tanımlayan en aşırı eşitsizliktir. İnsanlığın yerleşik düzene geçmesiyle başlayan tarihsel süreçte ortaya çıkmış olan kölelik katı kuralları olan bir sistemdir.
Yukarıdaki bilgilere göre aşağıdaki çıkarımlardan hangisine ulaşılabilir.
Yukarıdaki bilgilere göre aşağıdaki çıkarımlardan hangisine ulaşılabilir.
Seçenekler
A
Köleliğin bir meslek ama zor bir meslek olduğu
B
Köleliğin babadan oğula geçen adil bir sistem olduğu
C
Köleliğin eşitlik ilkesine aykırı ve son derece katı bir sistem olduğu
D
Köleliğin kazanılmış statüye örnek verilebileceği
E
Köleliğin statü sağlayan bir kimlik olduğu
Açıklama:
Tarih boyunca toplumsal tabakalaşma ve eşitsizliğin değişen biçimlerini açıklayabileceksiniz.
Bu metin köleliğin eşitlik ilkesine aykırı ve son derece katı bir sistem olduğuna işaret etmektedir. Doğru cevap: C
Bu metin köleliğin eşitlik ilkesine aykırı ve son derece katı bir sistem olduğuna işaret etmektedir. Doğru cevap: C
Soru 44
Eşitsizlik kavramının toplumda dikkat çeken bir konuma gelmesi ve sorgulanmaya başlanması için aşağıda verilen gelişmelerin hangisi daha az önemlidir?
Seçenekler
A
Kapitalizmin gelişmesi
B
Modern toplum
C
Soy sopa bağlı eşitsizliklerin ortaya çıkması
D
1789 Fransız Devrimi
E
1789 Fransız İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirisi
Açıklama:
Tarih boyunca toplumsal tabakalaşma ve eşitsizliğin değişen biçimlerini açıklayabileceksiniz.
Soy sopa bağlı eşitsizliklerin ortaya çıkması çok daha eski zamanlara dayanmaktadır.
Soy sopa bağlı eşitsizliklerin ortaya çıkması çok daha eski zamanlara dayanmaktadır.
Soru 45
Aşağıdakilerden hangisi bir toplumsal tabakalaşma sistemi değildir?
Seçenekler
A
Kölelik sistemi
B
Statü grupları
C
Kast Sistemi
D
Sosyal sınıflar
E
Feodalitede görülen toprak mülkiyetine dayalı sistem
Açıklama:
Tarih boyunca toplumsal tabakalaşma ve eşitsizliğin değişen biçimlerini açıklayabileceksiniz.
Soru 46
Tarihte kölelik sisteminin en aşırı eşitsizlik olarak tanımlanmasındaki temel neden aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Köleliğin babadan oğula geçmesi.
B
Köleliğin bir insanın diğer insan üzerindeki mülkiyet hakkı olması.
C
Kölelerin en yorucu işlerde çalışması.
D
Kölelerin özgürlüklerinin olmaması.
E
Köleliğin katı kuralları olması.
Açıklama:
Tarih boyunca toplumsal tabakalaşma ve eşitsizliğin değişen biçimlerini açıklayabileceksiniz.
Soru 47
Tarihte 4 farklı toplumsal tabakalaşma sistemi mevcuttur. Bunlar sırasıyla;1. Kölelik sistemi2. Kast sitemi3. Feodalitede görülen toprak mülkiyetine dayalı sistem4. Sosyal sınıflarBu sıralama kapsamında yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri bir insanın diğer bir insan üzerindeki mülkiyetin hakkını tanımlayan en aşırı eşitsizlik biçimidir.
Seçenekler
A
A. Yalnız 1
B
2 ve 3
C
1 ve 4
D
1, 2 ve 3
E
Yalnız 3
Açıklama:
Tarih boyunca toplumsal tabakalaşma ve eşitsizliğin değişen biçimlerini açıklayabileceksiniz.
Soru 48
Weber, şan, şeref, unvan gibi prestij faktörlerine göre yapılan ayrışmaya karşılık hangi kavramı kullanmıştır?
Seçenekler
A
Sosyal statü kavramı
B
İşlevselci kavram
C
Parti kavramı
D
Ekonomik sınıf kavramı
E
Tabakalaşma kavramı
Açıklama:
Toplumsal tabakalaşma ve eşitsizlik konusunda farklı yaklaşımları özetleyebileceksiniz.
Sosyal Statü kavramını Weber, toplumda şan, şeref, unvan gibi prestij faktörlerine göre yapılan ayrışmaya karşılık tanımlanmıştır
Sosyal Statü kavramını Weber, toplumda şan, şeref, unvan gibi prestij faktörlerine göre yapılan ayrışmaya karşılık tanımlanmıştır
Soru 49
1980’lerin başlarında sosyal sınıf tartışmalarında farklı bir boyut önem kazanmıştır. Fordist iş süreçlerinde insanlar bir iş bandı misali çalışmaktalardı. Fordizim sonrası iş çalışma süreci ve yöntemi farklılık göstermiş, kol emeğinden kafa emeğine geçilmiş ve bu durum insanların sosyal yaşamlarında ne gibi değişikliklere yol açmıştır?
Seçenekler
A
Boş zaman faaliyetlerinin ve tüketim alanının insanların yaşamında daha çok yer tutmaya başlamıştır.
B
İnsanlar çok daha fazla çalışarak birikim oluşturmaya özen göstermişlerdir.
C
İnsanlar daha az sosyal yaşam sahibi olmuşlardır.
D
İnsanlar artık iş yerlerine gitmeyerek bütün işlerini evlerinden yapmaya başlamışlardır.
E
Boş zaman faaliyetlerine hiçbir şekilde zaman ayıramayacak konuma gelinmiş ve gün içerisinde zamanın büyük bir kısmı çalışmaya ayrılmıştır.
Açıklama:
Günümüz toplumlarında toplumsal tabakalaşma ve eşitsizliğe ilişkin yeni tartışmaları ve kuramları açıklayabileceksiniz.
Soru 50
Weber’in toplumsal tabakalaşma kuramında tabakalaşma nasıl ele alınmaktadır?
Seçenekler
A
Weber topumsal tabakalaşmayı iki farklı şekilde ele almıştır. Bunlar; sosyal sınıf ve politik partidir.
B
Weber topumsal tabakalaşmayı 4 türde incelemiş bunlarda sırasıyla sosyal sınıf, politik parti, statü ve ekonomidir.
C
Weber topumsal tabakalaşmayı genel olarak bir başlık altında incelemiştir. Bu başlık ise Weber’in eşitsizlik kanunu olarak tanımlanmışitır.
D
Weber topumsal tabakalaşmayı sosyal ve ekonomik güç kapsamında incelemiştir.
E
Weber toplumsal tabakalaşmayı üç boyut üzerinden tanımlamaktadır. Bunlar; sosyal sınıf, statü ve politik partidir.
Açıklama:
Toplumsal tabakalaşma ve eşitsizlik konusunda farklı yaklaşımları özetleyebileceksiniz.
Soru 51
1. İktidar-güç2. Egemen ve üstün olma 3. Toplumsal eylem4. Sosyal çerçeve5. Toplumsal cinsiyet 6. Sosyal sınıf7. Etnik köken kimliklerinin kesişmesi Yukarıdakilerden hangisi Max Weber’in tabakalaşma kuramında olan kavramlardır.
Seçenekler
A
4, 5 ve 6
B
1. 2 ve 3
C
1, 5 ve 6
D
1 ve 4
E
1, 3 ve 5
Açıklama:
Toplumsal tabakalaşma ve eşitsizlik konusunda farklı yaklaşımları özetleyebileceksiniz.
Soru 52
K. Marx' a göre eşitsizlik aşağıda verilenlerden hangisine dayalı olarak oluşur?
Seçenekler
A
Bireyler arasındaki gelir farklılıkları
B
Meslek grupları arasındaki farklı kutuplaşmalar
C
Toplumda birbiriyle zıt ve çelişkili çıkarlara sahip iki sosyal sınıf arasındaki kutuplaşma
D
Toplum düzeninin bozulması
E
Prestijlerin farklılaşması
Açıklama:
Toplumsal tabakalaşma ve eşitsizlik konusunda farklı yaklaşımları özetleyebileceksiniz.
Marx'a göre eşitsizlik toplumda birbiriyle zıt ve çelişkili çıkarlara sahip iki sosyal sınıf arasındaki kutuplaşmaya dayalı olarak oluşur.
Marx'a göre eşitsizlik toplumda birbiriyle zıt ve çelişkili çıkarlara sahip iki sosyal sınıf arasındaki kutuplaşmaya dayalı olarak oluşur.
Soru 53
Aşağıdakilerden hangisi sosyal statü kavramı için doğru bir ifadedir?
Seçenekler
A
T. Parsons’ın öne sürdüğü bir kavramdır
B
K. Marx’ın öne sürdüğü bir kavramdır
C
Siyasi gücü olan ile olmayan arasındaki farklılığa karşılık gelir
D
Toplumda şeref, şan, unvan farklılıklarına göre yapılan ayrışmaya karşılık tanımlanmıştır
E
Toplumdaki ekonomik farklılıklar ile belirlenir
Açıklama:
Toplumsal tabakalaşma ve eşitsizlik konusunda farklı yaklaşımları özetleyebileceksiniz.
Weber'in bu kavramı toplumda şan, şeref, unvan gibi prestij faktörlerine göre yapılan ayrışmaya karşılık tanımlanmıştır.
Weber'in bu kavramı toplumda şan, şeref, unvan gibi prestij faktörlerine göre yapılan ayrışmaya karşılık tanımlanmıştır.
Soru 54
Toplumsal hareketlilikte nesiller arası aşağı dikey hareketliliğin yüksek olması aşağıdakilerden hangisinin göstergesi olarak kabul edilemez?
Seçenekler
A
Ekonomik gelişme eksiktir
B
Yeni fırsatlar yaratılmamaktadır
C
Fırsatlar herkes tarafından ulaşılır değildir
D
Liyakat sisteminin işlemektedir
E
Demografik yapı ile var olan toplumsal konumlar arasında uyumsuzluk vardır
Açıklama:
Toplumsal tabakalaşma ve eşitsizlik konusunda farklı yaklaşımları özetleyebileceksiniz.
Aşağıya doğru hareketliliğin daha yüksek olması o toplumda ekonomik gelişmenin eksik olduğu, yeni fırsatların yaratılmadığı, fırsatların açık ve herkes tarafından ulaşılır olmadığı, demografik yapı ile var olan toplumsal konumlar arasında uyumsuzluk olduğu, liyakat sisteminin işlemediğinin göstergesi olarak kabul edilir.
Aşağıya doğru hareketliliğin daha yüksek olması o toplumda ekonomik gelişmenin eksik olduğu, yeni fırsatların yaratılmadığı, fırsatların açık ve herkes tarafından ulaşılır olmadığı, demografik yapı ile var olan toplumsal konumlar arasında uyumsuzluk olduğu, liyakat sisteminin işlemediğinin göstergesi olarak kabul edilir.
Soru 55
Sosyal sınıf tartışmalarında 1980 sonrası en önemli gelişme nedir?
Seçenekler
A
Sınıf, toplumsal cinsiyet ve etnik köken gibi kimlikler arasında kesişme ile ortaya çıkan eşitsizlikler
B
Çalışma yaşamındaki dönüşümler
C
Toplumsal cinsiyet kimliğinin toplumda önem kazanması
D
Yeni markaların ortaya çıkması
E
Toplumda güvencesiz işlerin artması
Açıklama:
Günümüz toplumlarında toplumsal tabakalaşma ve eşitsizliğe ilişkin yeni tartışmaları ve kuramları açıklayabileceksiniz.
1980'ler sonrası sosyal sınıf kavramına ilişkin tartışmalar bir dönüşüm geçirmiş ve toplumsal cinsiyet, etnik köken, yaş ve tüketim normlarına dayalı yeni kültürel kimlikler sınıf kimliğinin yanı sıra önem kazanmıştır.
1980'ler sonrası sosyal sınıf kavramına ilişkin tartışmalar bir dönüşüm geçirmiş ve toplumsal cinsiyet, etnik köken, yaş ve tüketim normlarına dayalı yeni kültürel kimlikler sınıf kimliğinin yanı sıra önem kazanmıştır.
Soru 56
Göreceli yoksulluk kavramına aşağıdakilerden hangisi karşılık gelir?
Seçenekler
A
Temel ihtiyaçlarını karşılayamayan gruplar
B
Düşük ücretliler
C
Yaşlılar ve engelliler
D
Dezavantajlı gruplar
E
Genel refah düzeyine ve insanca bir yaşam düzeyine erişemeyenler
Açıklama:
Günümüz toplumlarında toplumsal tabakalaşma ve eşitsizliğe ilişkin yeni tartışmaları ve kuramları açıklayabileceksiniz.
Göreceli yoksulluk daha çok bir kişinin veya grubun yaşam düzeyini, kendisinden daha yüksek yaşam standardına ve fırsatlara sahip bir referans grubu ile karşılaştırması sonucunda ortaya çıkan göreceli mahrumiyet olgusudur.
Göreceli yoksulluk daha çok bir kişinin veya grubun yaşam düzeyini, kendisinden daha yüksek yaşam standardına ve fırsatlara sahip bir referans grubu ile karşılaştırması sonucunda ortaya çıkan göreceli mahrumiyet olgusudur.
Soru 57
E. O. Wright’ın geliştirdiği sınıf haritasının Marx’ın sınıf kuramından temel farklılığı nedir?
Seçenekler
A
Çok sınıflı yapıya işaret etmesi
B
Sınıf kuramını günümüze uyarlarken ara katmanları kendi içinde birer sınıf olarak görmesi
C
Statüye bağlı farklılıkları savunması
D
Güç ve iktidar ilişkilerini öne çıkarması
E
İki sınıflı bir yapıyı savunuyor olması
Açıklama:
Toplumsal tabakalaşma ve eşitsizlik konusunda farklı yaklaşımları özetleyebileceksiniz.
Wright farklı sınıfları aralarındaki üretim, kontrol ve mülkiyet, otorite ve sömürü ilişkilerine göre tanımlayarak Amerika için bir sınıf haritası ortaya çıkarmakta ve bu kriterlerle her ülke için benzer bir çalışmanın yapılabileceğini savunmaktadır. Wright, Marx'ın sınıf kuramını modern topluma uyarlarken ortaya çıkan ara katmanları Marx'tan farklı olarak bir sınıf olarak görmektedir.
Wright farklı sınıfları aralarındaki üretim, kontrol ve mülkiyet, otorite ve sömürü ilişkilerine göre tanımlayarak Amerika için bir sınıf haritası ortaya çıkarmakta ve bu kriterlerle her ülke için benzer bir çalışmanın yapılabileceğini savunmaktadır. Wright, Marx'ın sınıf kuramını modern topluma uyarlarken ortaya çıkan ara katmanları Marx'tan farklı olarak bir sınıf olarak görmektedir.
Soru 58
Sosyal sınıfların belirlenmesinde ekonomik, kültürel, sosyal ve sembolik sermaye kavramlarını kullanan kuramcı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
J. Goldthorpe
B
M. Savage
C
K.Marx
D
T. Parsons
E
P. Bourdieu
Açıklama:
Günümüz toplumlarında toplumsal tabakalaşma ve eşitsizliğe ilişkin yeni tartışmaları ve kuramları açıklayabileceksiniz.
Bourdieu, günümüzde yaşam tarzının belirlenmesinde yaşam tarzı, tüketim, hobiler, boş zaman alışkanlıkları gibi farklı zevklere hitap edebilen konuların çalışılması gerektiği üzerinde durmakta ve ekonomik sermaye, sosyal sermaye, kültürel sermaye, sembolik sermaye gibi dört yen değişkenin eski sınıf analizlerindeki meslek, gelir, eğitim değişkenlerinin yerini almaş gerektiğini savunmaktadır.
Bourdieu, günümüzde yaşam tarzının belirlenmesinde yaşam tarzı, tüketim, hobiler, boş zaman alışkanlıkları gibi farklı zevklere hitap edebilen konuların çalışılması gerektiği üzerinde durmakta ve ekonomik sermaye, sosyal sermaye, kültürel sermaye, sembolik sermaye gibi dört yen değişkenin eski sınıf analizlerindeki meslek, gelir, eğitim değişkenlerinin yerini almaş gerektiğini savunmaktadır.
Soru 59
Toplumsal hareketlilik çalışmalarını ilk kez başlatan aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
K. Marx
B
Z. Bauman
C
D. V. Glass
D
E. O. Wright
E
P. Bourdieu
Açıklama:
Toplumsal tabakalaşma ve eşitsizlik konusunda farklı yaklaşımları özetleyebileceksiniz.
Toplumsal hareketlilik ile ilgili ilk çalışmalar İngiltere'de 1954'te D.V. Glass'ın başlattığı ve bir hareketlilik analizi geliştirme amacına yönelik olarak başlayan çalışmalardır.
Toplumsal hareketlilik ile ilgili ilk çalışmalar İngiltere'de 1954'te D.V. Glass'ın başlattığı ve bir hareketlilik analizi geliştirme amacına yönelik olarak başlayan çalışmalardır.
Soru 60
Aşağıdakilereden hangisi tarihte oluşan tabakalaşma sistemlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Kölelik Sistemi
B
Kast Sistemi
C
Feodalitede görülen toprak mülkiyetine dayalı sistem
D
Sosyal Sınıflar
E
Kaotik Sistem
Açıklama:
Tarih boyunca toplumsal tabakalaşma ve eşitsizliğin değişen biçimlerini açıklayabileceksiniz.
Toplumsal tabakalaşma insanlık tarihinin ilk aşamalarından beri farklı formlarda görülen bir gerçekliktir. Bu anlamda tarihte dört farklı toplumsal tabakalaşma sisteminden bahsetmek mümkündür:
• Kölelik sistemi
• Kast sistemi
• Feodalitede görülen toprak mülkiyetine dayalı sistem
• Sosyal sınıflar
Toplumsal tabakalaşma insanlık tarihinin ilk aşamalarından beri farklı formlarda görülen bir gerçekliktir. Bu anlamda tarihte dört farklı toplumsal tabakalaşma sisteminden bahsetmek mümkündür:
• Kölelik sistemi
• Kast sistemi
• Feodalitede görülen toprak mülkiyetine dayalı sistem
• Sosyal sınıflar
Soru 61
Kral- soylular-serfler arasındaki "karşılıklı haklar ve sorumluluklara" dayanan toplumsal tabaklaşma sisteminin adına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Kölelik Sistemi
B
Kast Sistemi
C
Feodal Sistem
D
Sosyal Sınıflar
E
Partili Sistem
Açıklama:
Tarih boyunca toplumsal tabakalaşma ve eşitsizliğin değişen biçimlerini açıklayabileceksiniz.
Feodal sistem, kral - soylular - serfler arasındaki “karşılıklı haklar ve sorumluluklara” dayanan bir sistemdir.
Feodal sistem, kral - soylular - serfler arasındaki “karşılıklı haklar ve sorumluluklara” dayanan bir sistemdir.
Soru 62
Aşağıdaki verilenlerden hangisi toplumsal tabakalaşma sistemlerinden sosyal sınıflar hakkında yanlış bir bilgidir?
Seçenekler
A
Sosyal sınıflar herhangi bir kanunla veya dinsel bir açıklama ile yapılanmaz.
B
Bir kişinin sosyal sınıfı içine doğulan konum önemli olmakla beraber bir ölçüde de “kazanılmış” bir konum olmaya izin verir
C
Sosyal sınıf kişiler arasında özellikle maddi kaynakların mülkiyeti ve kontrolü gibi ekonomik temelli farklılıklara dayanır
D
Sosyal sınıflar daha çok formal ilişkiler içinde belirlenir
E
Sosyal sınıflarda bir insan diğer bir insan üzerinden hak talep edebilir
Açıklama:
Tarih boyunca toplumsal tabakalaşma ve eşitsizliğin değişen biçimlerini açıklayabileceksiniz.
Sosyal sınıf kavramı sosyolojik çalıflmalarda çok çeşitli kuramlarla açıklanmaktadır. Bu kuramlara altta değineceğiz. Öte yandan sosyal sınıf sisteminin diğer sistemlerden bazı farkları vardır.
Sosyal sınıf kavramı sosyolojik çalıflmalarda çok çeşitli kuramlarla açıklanmaktadır. Bu kuramlara altta değineceğiz. Öte yandan sosyal sınıf sisteminin diğer sistemlerden bazı farkları vardır.
Soru 63
Aşağıdakilerden hangisinde Weber'in tabakalaşma kuramında önemli olan üç kavram doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
İktidar-Güç- Egemen ve üstün olma-Yapısal-İşlevselci
B
İktidar-Güç -Egemen ve üstün olma-Toplumsal eylem
C
Yapısal-İşlevselci-Egemen ve üstün olma-Toplumsal eylem
D
İktidar-Güç -Yapısal-İşlevselci-Toplumsal eylem
E
İktidar-Güç -Egemen ve üstün olma-Küreselleşme
Açıklama:
Toplumsal tabakalaşma ve eşitsizlik konusunda farklı yaklaşımları özetleyebileceksiniz.
Weber’in tabakalaşma kuramında önemli olan üç kavram önemlidir:
1. İktidar-Güç; 2. Egemen ve üstün olma; 3. Toplumsal eylem.
Weber’in tabakalaşma kuramında önemli olan üç kavram önemlidir:
1. İktidar-Güç; 2. Egemen ve üstün olma; 3. Toplumsal eylem.
Soru 64
Aşağıdakilerden hangisi Weber'in sosyal sınıf tanımının özelliklerindendir?
Seçenekler
A
Ekonomik çıkarlara ve zenginliğe bağlıdır
B
Bireylerin yaşam fırsatlarını belirlemede rol almaz
C
Toplumsal uzlaşma ile çözülür
D
Alt sınıf ve sermayeye bağlıdır
E
Toplumsal süreç içinde geçicidir
Açıklama:
Toplumsal tabakalaşma ve eşitsizlik konusunda farklı yaklaşımları özetleyebileceksiniz.
Weber’in sosyal sınıf tanımının üç önemli özelliği vardır:
1. Ekonomik çıkarlara ve zenginliğe bağlıdır.
2. Sadece mal ve emeğin karşılıklı değişiminin yer aldığı pazar ilişkileri içinde tanımlanır.
3. Bireylerin yaşam fırsatlarını (life chances) belirler. Weber’e göre, sınıf konumu bireylerin piyasadaki ekonomik konumudur. Bireylerin sınıf konumu bir anlamda yaşam fırsatlarını belirler.
Weber’in sosyal sınıf tanımının üç önemli özelliği vardır:
1. Ekonomik çıkarlara ve zenginliğe bağlıdır.
2. Sadece mal ve emeğin karşılıklı değişiminin yer aldığı pazar ilişkileri içinde tanımlanır.
3. Bireylerin yaşam fırsatlarını (life chances) belirler. Weber’e göre, sınıf konumu bireylerin piyasadaki ekonomik konumudur. Bireylerin sınıf konumu bir anlamda yaşam fırsatlarını belirler.
Soru 65
Alt gelir gruplarına ait kesimlerin daha üst konumda olanın çok fazla göz önünde olan yaşam biçimlerinden etkilenmesini ve karşılaştırdığında kendini mahrum hissetmesini açıklayan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Derin yoksulluk
B
Mutlak yoksulluk
C
Göreceli mahrumiyet
D
Mutlak mahrumiyet
E
Kent yoksulları
Açıklama:
Günümüz toplumlarında toplumsal tabakalaşma ve eşitsizliğe ilişkin yeni tartışmaları ve kuramları açıklayabileceksiniz.
Göreceli mahrumiyet: Alt gelir gruplarına ait kesimlerin daha üst konumda olanın çok fazla göz önünde olan yaşam biçimlerinden etkilenmesini ve karşılaştırdığında kendini mahrum hissetmesini açıklayan kavramdır.
Göreceli mahrumiyet: Alt gelir gruplarına ait kesimlerin daha üst konumda olanın çok fazla göz önünde olan yaşam biçimlerinden etkilenmesini ve karşılaştırdığında kendini mahrum hissetmesini açıklayan kavramdır.
Soru 66
Aşağıdakilerden hangisi toplumsal tabakalaşmanın yeni rolü olan orta sınıfın özelliklerinden değildir?
Seçenekler
A
Tüketim odaklı yeni toplum biçiminin ortaya çıkardığı sınıftır
B
Kendini işçi görmeyen kendini işçiden farklılaştıran gruptur
C
Orta sınıfı oluşturan bireyler çok farklı özelliklere sahiptir
D
Orta sınıfı oluşturan bireyler farklılıklarını öne çıkarmak ister
E
Orta sınıfı oluşturan bireyler benzer özelliklere sahiptir
Açıklama:
Günümüz toplumlarında toplumsal tabakalaşma ve eşitsizliğe ilişkin yeni tartışmaları ve kuramları açıklayabileceksiniz.
Orta sınıfı oluşturan bireyler çok farklı özelliklere sahiptir
Orta sınıfı oluşturan bireyler çok farklı özelliklere sahiptir
Soru 67
1980'lerin başlarında sosyal sınıf tartışmalarında yeni bir evreye girildi ve buna bağlı tartışmalar da bir dönüşüm geçirdi. Toplumsal cinsiyet, etnik veya ırka dayalı köken, yaş ve tüketim normlarına dayalı yeni kültürel kimlikler sınıf kimliğinin yanı sıra önem kazandı. Bu sürecin yaşanmasında aşağıdakilerden hangisinin etkisinden söz edilemez?
Seçenekler
A
Çalışma yaşamının değişmesi
B
Fordist iş süreçlerinin yerini fordizm sonrası iş süreçlerinin alması
C
Teknoloji ve sanayideki durgunluk
D
Kol emeğinden kafa emeğine geçiş
E
Boş zaman faaliyetlerinin ve tüketim alanının insanların yaşamında daha fazla yer tuması
Açıklama:
Toplumsal tabakalaşma ve eşitsizlik konusunda farklı yaklaşımları özetleyebileceksiniz.
1980 sonrasında ki eşitsizlik tartışmalarında “sosyal sınıf” kavramının toplumdaki gelişmeleri, değişmeyi ve ortaya çıkan yeni eşitsizlikleri anlamak için yeterli bir kavram olmadığı kuvvetle iddia edilmiştir. Artık toplumlarda toplumsal cinsiyet, etnik köken, ırk, tüketim farklılıkları gibi farklılıkların, salt ekonomik analize dayalı sosyal sınıf farklılıklarının önüne geçtiği düşüncesi önem kazanmış ve eşitsizliğe tüketim farklılıkları, tercihler, yaşam biçimleri üzerinden yapılan tartışmalar damgasını vurmuştur.
1980 sonrasında ki eşitsizlik tartışmalarında “sosyal sınıf” kavramının toplumdaki gelişmeleri, değişmeyi ve ortaya çıkan yeni eşitsizlikleri anlamak için yeterli bir kavram olmadığı kuvvetle iddia edilmiştir. Artık toplumlarda toplumsal cinsiyet, etnik köken, ırk, tüketim farklılıkları gibi farklılıkların, salt ekonomik analize dayalı sosyal sınıf farklılıklarının önüne geçtiği düşüncesi önem kazanmış ve eşitsizliğe tüketim farklılıkları, tercihler, yaşam biçimleri üzerinden yapılan tartışmalar damgasını vurmuştur.
Soru 68
Aşağıdakilerden hangisi kast siteminin temel gruplarından değildir?
Seçenekler
A
Brahmin (din adamlar›)
B
Kashtriya (askerler)
C
Vaishya (tüccarlar)
D
Shudra (işçiler)
E
Aristokratlar
Açıklama:
Tarih boyunca toplumsal tabakalaşma ve eşitsizliğin değişen biçimlerini açıklayabileceksiniz.
Hindu toplumu dört temel Varna grubuna ayr›lmşlt›r: Brahmin (din adamlar›), Kashtriya (askerler), Vaishya (tüccarlar) ve Shudra (işçiler).
Hindu toplumu dört temel Varna grubuna ayr›lmşlt›r: Brahmin (din adamlar›), Kashtriya (askerler), Vaishya (tüccarlar) ve Shudra (işçiler).
Soru 69
Sosyal sınıf kavramına ilişkin tartışmalar hangi yıldan sonra bir dönüşüm geçirmiş ve toplumsal cinsiyet, etnik köken, yaş ve tüketim normlarına dayalı yeni kültürel kimlikler sınıf kimliğinin yanı sıra önem kazanmıştır?
Seçenekler
A
1960
B
1970
C
1980
D
2000
E
2010
Açıklama:
Günümüz toplumlarında toplumsal tabakalaşma ve eşitsizliğe ilişkin yeni tartışmaları ve kuramları açıklayabileceksiniz.
1980 sonrası sosyal sınıf kavramına ilişkin tartışmalar bir dönüşüm geçirmiş ve toplumsal cinsiyet, etnik köken, yaş ve tüketim normlarına dayalı yeni kültürel kimlikler sınıf kimliğinin yanı sıra önem kazanmıştır.
1980 sonrası sosyal sınıf kavramına ilişkin tartışmalar bir dönüşüm geçirmiş ve toplumsal cinsiyet, etnik köken, yaş ve tüketim normlarına dayalı yeni kültürel kimlikler sınıf kimliğinin yanı sıra önem kazanmıştır.
Soru 70
Hindu toplumundaki Kast sisteminin Hiyerarşik açıdan (en üst düzeyden en alt düzeye) dizilimi doğru verilmiştir?
Seçenekler
A
Brahmin (din adamları), Kashtriya (askerler), Vaishya (tüccarlar) ve Shudra (işçiler)
B
Vaishya (tüccarlar), Brahmin (din adamları), Kashtriya (askerler) ve Shudra (işçiler)
C
Shudra (işçiler). Kashtriya (askerler), Brahmin (din adamları) ve Vaishya (tüccarlar)
D
Brahmin (din adamları), Vaishya (tüccarlar), Kashtriya (askerler) ve Shudra (işçiler)
E
Kashtriya (askerler), Vaishya (tüccarlar), Shudra (işçiler) ve Brahmin (din adamları)
Açıklama:
Tarih boyunca toplumsal tabakalaşma ve eşitsizliğin değişen biçimlerini açıklayabileceksiniz.
Hindu toplumu dört temel Varna grubuna ayrılmıştır bular sırasıyla: Brahmin (din adamları), Kashtriya (askerler), Vaishya (tüccarlar) ve Shudra (işçiler).
Hindu toplumu dört temel Varna grubuna ayrılmıştır bular sırasıyla: Brahmin (din adamları), Kashtriya (askerler), Vaishya (tüccarlar) ve Shudra (işçiler).
Soru 71
Feodalitede görülen toprak mülkiyetine dayalı sistem nedir?
Seçenekler
A
Feodalite’de topraklar kral tarafından köylüler arasında eşit şekilde dağıtılır.
B
Feodalite’de topraklar din adamları tarafından köylüler arasında eşit şekilde dağıtılır.
C
Feodalite’de topraklar kral tarafından soylular arasında dağıtılır.
D
Feodalite’de topraklar babadan oğula geçer kralın bir söz söyleme yetkisi yoktur.
E
Feodalite’de topraklar hiç kimse tarafından sahiplenilemez.
Açıklama:
Tarih boyunca toplumsal tabakalaşma ve eşitsizliğin değişen biçimlerini açıklayabileceksiniz.
Feodalitede görülen toprak mülkiyetine dayalı sistemde, topraklar kral tarafından soylular arasında dağıtılır. Bu toprakların büyüklüğü ve kullanım hakları yasal olarak tanımlanır. Her toprak parçası yasal hak ve görevleri, yetkileri ve yükümlülükleri ile birlikte bir soyluya verilir.
Feodalitede görülen toprak mülkiyetine dayalı sistemde, topraklar kral tarafından soylular arasında dağıtılır. Bu toprakların büyüklüğü ve kullanım hakları yasal olarak tanımlanır. Her toprak parçası yasal hak ve görevleri, yetkileri ve yükümlülükleri ile birlikte bir soyluya verilir.
Ünite 7
Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi radyo, gazete, dergi ve televizyon gibi ‘geleneksel’ medyadan farklı olarak kullanıcılarına etkileşimli iletişim imkânı sağlayan cep telefonları, tablet ve avuç içi bilgisayarlar, oyun konsolları vb İnternet erişimli iletişim ve enformasyon teknolojilerinin genel adıdır?
Seçenekler
A
Yeni medya
B
Alternatif iletişim
C
Sosyal ağ
D
Blog
E
Sosyal etkileşim
Açıklama:
Yeni (etkileşimli) medya, Radyo, gazete, dergi ve televizyon gibi ‘geleneksel’ medyadan farklı olarak kullanıcılarına etkileşimli iletişim imkânı sağlayan cep telefonları, tablet ve avuç içi bilgisayarlar, oyun konsolları vb İnternet erişimli iletişim ve enformasyon teknolojilerinin genel adıdır.
Soru 2
Medyanın demokrasinin ortak değerlerini insanlara özümseterek bir görüş birliği sağlamadaki rolüne dikkat çeken, topluma ve siyasete büyük ölçüde eleştirel olmayan yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Çoğulculuk
B
İşlevselcilik
C
Yakınsallık
D
Doyumsallık
E
Farkındalık
Açıklama:
İşlevselcilik, medyanın demokrasinin ortak değerlerini insanlara özümseterek bir görüş birliği sağlamadaki rolüne dikkat çekerken çoğulculuk, medyanın toplumdaki farklı gruplarının kendilerini duyurabilmesi için gerekli olduğunu vurgular.
Soru 3
Kullanımlar ve Doyumlar Yaklaşımı işlevselci bir bakış açısıyla kim tarafından geliştirilmiştir?
Seçenekler
A
Leo Lowenthal
B
Herbert Marcuse
C
Walter Benjamin
D
Elihu Katz
E
Max Horkheimer
Açıklama:
Sosyolog Elihu Katz (1926-), işlevselci bir bakış açısıyla geliştirdiği “Kullanımlar ve Doyumlar” yaklaşımı ile izleyicilerin izlenilen medya içeriklerini aktif bir şekilde değerlendirmelerinin ve medyayı farklı amaçları için kullanmalarının mümkün olduğunu belirtti.
Soru 4
Adorno ve Horkheimer, sanayileşme sonrası modernleşme sürecinin 20. yüzyılda geldiği noktayı ve bu süreçte tanık oldukları kültürel dönüşümü, .............................. bir sonucu olarak analiz ettiler.
Yukarıdaki boşluğu aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Yukarıdaki boşluğu aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Seçenekler
A
siyasi gelişmelerin
B
toplumsal dinamiklerin
C
medya endüstrisinin
D
iletişim devriminin
E
kültür endüstrilerinin
Açıklama:
Adorno ve Horkheimer, sanayileşme sonrası modernleşme sürecinin 20. yüzyılda geldiği noktayı ve bu süreçte tanık oldukları kültürel dönüşümü, kültür endüstrilerinin bir sonucu olarak analiz ettiler.
Soru 5
Toplumun ekonomik alt-yapısının ideoloji ve kültürü belirlediğini öne süren Marks’ın klasik modelinden, ideolojinin görece özerkliğini vurgulayan yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kültürel yaklaşım
B
Yapısalcı yaklaşım
C
Etkileşim yaklaşımı
D
Statik yaklaşım
E
Ütopik yaklaşım
Açıklama:
Özellikle, Marks’ın ideoloji ve kültürü toplumun ekonomik alt-yapısının belirlediğini süren klasik modelinden, ideolojinin görece özerkliğini vurgulayan Yapısalcı yaklaşımlara geçilmesi önemlidir.
Soru 6
Ekonomik belirlenimci bir yorumdan uzaklaşarak medyanın belirli egemen görüşleri nasıl yeniden ürettiği sorusuna yoğunlaşan kuramcılardan biri olarak klasik Marksist görüşten farklı olarak, medyanın -diğer ideolojik aygıtlarla birlikte- egemen sınıfın doğrudan kontrolünden görece özerk olduğunu belirten kuramcı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Louis Althusser
B
Max Horkheimer
C
Leo Lowenthal
D
Elihu Katz
E
Theodor W. Adorno
Açıklama:
Ekonomik belirlenimci bir yorumdan uzaklaşarak medyanın belirli egemen görüşleri nasıl yeniden ürettiği sorusuna yoğunlaşan kuramcılardan birisi Louis Althusser’dir
Klasik Marksist görüşten farklı olarak Althusser, medyanın -diğer ideolojik aygıtlarla birlikte- egemen sınıfın doğrudan kontrolünden görece özerk olduğunu belirtir.
Klasik Marksist görüşten farklı olarak Althusser, medyanın -diğer ideolojik aygıtlarla birlikte- egemen sınıfın doğrudan kontrolünden görece özerk olduğunu belirtir.
Soru 7
Britanya Kültürel Çalışmalar Okulunun medya analizinde oldukça önemli olan hegemonya teorisinin öncüsü kimdir?
Seçenekler
A
Roland Barthes
B
Michael Foucault
C
Antonio Gramsci
D
Louis Althusser
E
Walter Benjamin
Açıklama:
Antonio Gramsci’nin (1891-1937) ise özellikle hegemonya teorisi Britanya Kültürel Çalışmalar Okulunun medya analizinde oldukça önemlidir.
Soru 8
İletişimin, “anlamlandırma” mekanizması içinde çalıştığını ve bundan dolayı bu mekanizmayı çözümlemek için ideoloji, dil, anlam, temsil, iktidar olguları ürerinde durulması gerektiğini süren yaklaşımın dayandığı modeldir?
Seçenekler
A
Kurumsal temsil modeli
B
Dinamik olgu modeli
C
İdeolojik çözümleme modeli
D
İnşacı dil/temsil modeli
E
İkidar/güç modeli
Açıklama:
Birmingham Üniversitesinde kurulan Çağdaş Kültürel Araştırmalar Merkezi Britanya Kültürel Çalışmalar Okulu olarak anıldığı gibi kısaca Birmingham Okulu olarak da bilinir. Uzun yıllar Stuart Hall’un (1932- ) direktörlüğünü yaptığı bu okula göre iletişim, “anlamlandırma” mekanizması içinde çalışır. Bundan dolayı bu mekanizmayı çözümlemek için ideoloji, dil, anlam, temsil, iktidar olguları ürerinde durulmalıdır. Bu yaklaşım İnşacı dil/temsil modeline dayanır.
Soru 9
Aşağıdakilerden hangisi ilk kez Manuel Castells tarafından 90’lı yıllarda geliştirilen, 20. yüzyılın sonlarında enformasyon ve iletişim teknolojileri alanında yaşanan radikal gelişmeleri ve bu gelişmelerin yarattığı toplum modelini tanımlamak amacıyla kullanılan kavramdır?
Seçenekler
A
Dijital medya
B
Etkileşimli medya
C
Sanal cemaatler
D
Dijital uçurum
E
Ağ toplumu
Açıklama:
İlk kez Manuel Castells tarafından 90’lı yıllarda geliştirilen ağ toplumu kavramı, 20. yüzyılın sonlarında enformasyon ve iletişim teknolojileri alanında yaşanan radikal gelişmeleri ve bu gelişmelerin yarattığı toplum modelini tanımlamak amacıyla kullanılıyor.
Soru 10
Aşağıdakilerden hangisi ilk kez 1993 yılında Howard Rheingold'un kullandığı, bir yandan cemaat kavramının doğasına yakın özellikler barındırırken bir yandan da kavramın geleneksel tanımlarından uzaklaşan bir topluluk modelinin doğmakta olduğunun işaretlerini veren kavramdır?
Seçenekler
A
Dijital uçurum
B
Sanal cemaatler
C
Dijital medya
D
Etkileşimli medya
E
Ağ toplumu
Açıklama:
Howard Rheingold’un ilk kez 1993 yılında kullandığı “sanal cemaatler” (virtual communities) kavramı, bir yandan cemaat kavramının doğasına yakın özellikler barındırırken bir yandan da kavramın geleneksel tanımlarından uzaklaşan bir topluluk modelinin doğmakta olduğunun işaretlerini veriyordu.
Soru 11
İnternet kullanıcılarının ortaklaşa ve paylaşarak yarattığı sisteme ne ad verilir?
Seçenekler
A
Web 2.0
B
Sosyal Medya
C
Facebook
D
Sanal Cemaat
E
Wikipedia
Açıklama:
Bu soruyla öğrencilerin yeni nesil medyaya ilişkin temel kavramları ne ölçüde öğrendiklerinin ölçülmesi amaçlanmaktadır.
Doğru cevap A seçeneğidir. Web 2.0, ikinci nesil İnternet hizmetlerini, yani İnternet kullanıcılarının ortaklaşa ve paylaşarak yarattığı sistemi tanımlanmaktadır.
Doğru cevap A seçeneğidir. Web 2.0, ikinci nesil İnternet hizmetlerini, yani İnternet kullanıcılarının ortaklaşa ve paylaşarak yarattığı sistemi tanımlanmaktadır.
Soru 12
"Hipodermik şırınga modeli" ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Paul Lazarsfeldl'in ortaya attığı bir modeldir.
B
II. Dünya savaşı sonrasında geliştirilmiştir.
C
Medyanın gücünün ve etkisinin sınırlı olduğunu vurgulamak için kullanılmıştır.
D
I. Dünya savaşı sonrası yaşanan olumsuz koşulları tanımlamak için kullanılmıştır.
E
Medyanın manipülasyon gücünü tanımlamak için kullanılmıştır.
Açıklama:
Bu soruyla öğrencilerin medyanın 20. yy'ın başlarındaki gücünü anlamalarını kolaylaştırmak amaçlanmaktadır.
20. yüzyıl başından 1940’a kadar iki büyük dünya savaşı arasındaki yılları kapsayan ilk dönemde medyanın çok güçlü ve ikna edici bir etkisi olduğuna dair ortak bir görüş egemen olmuştur. Bu dönemde Harold Laswell hipodermik şırınga modeline ortaya atmış ve buna göre medya mesajları insanların beynine tıpkı bir şırıngadan ilacın zerk edilmesi gibi veriliyordu.
Doğru cevap: E
20. yüzyıl başından 1940’a kadar iki büyük dünya savaşı arasındaki yılları kapsayan ilk dönemde medyanın çok güçlü ve ikna edici bir etkisi olduğuna dair ortak bir görüş egemen olmuştur. Bu dönemde Harold Laswell hipodermik şırınga modeline ortaya atmış ve buna göre medya mesajları insanların beynine tıpkı bir şırıngadan ilacın zerk edilmesi gibi veriliyordu.
Doğru cevap: E
Soru 13
Aşağıdakilerden hangisi/hangileri Lazarsfeld ve arkadaşlarının 1940lı yıllarda yaptıkları çalışmalarla ilgili doğrudur?
- Çalışma kapsamında kampanya türü mesajlar incelenmiştir.
- İletişim araçlarının bireysel, ölçülebilir, kısa vadeli ve davranışsal etkileri araştırılmıştır.
- Medyanın toplumsal anlamına dair sosyolojik değerlendirmeye yön vermiştir.
Seçenekler
A
I, II, III
B
I, III
C
I, II
D
II, III
E
III
Açıklama:
Bu soruyla öğrencilerin medya araştırmalarının bir dönemiyle ilgili bilgilerinin ölçülmesi amaçlanmaktadır.
Doğru cevap C seçeneğidir. Çalışmalarında çoğunlukla medya endüstrileri ya da hükümetlere yapılan profesyonel araştırmalarda seçim ve reklam kampanyalarının etkisi ölçülmeyi amaçlayan Lazarsfeld ve arkadaşları, bu tür kurumların kendi yönetsel amaçları için anlamlı olabilecek ve bir kullanım değeri olabilecek sonuçlar elde etmiş olabilirler. Ancak bu bakış açısının, medyanın toplumsal anlamına dair sosyolojik bir değerlendirmeye katkısı sınırlı olacaktır.
Doğru cevap C seçeneğidir. Çalışmalarında çoğunlukla medya endüstrileri ya da hükümetlere yapılan profesyonel araştırmalarda seçim ve reklam kampanyalarının etkisi ölçülmeyi amaçlayan Lazarsfeld ve arkadaşları, bu tür kurumların kendi yönetsel amaçları için anlamlı olabilecek ve bir kullanım değeri olabilecek sonuçlar elde etmiş olabilirler. Ancak bu bakış açısının, medyanın toplumsal anlamına dair sosyolojik bir değerlendirmeye katkısı sınırlı olacaktır.
Soru 14
Seçeneklerden hangisi cümleyi doğru tamamlar.
Sosyolog Elihu Katz'ın işlevselci bakış açısıyla geliştirdiği Kullanımlar ve Doyumlar bakış açısı __________ ön plana çıkardı.
Sosyolog Elihu Katz'ın işlevselci bakış açısıyla geliştirdiği Kullanımlar ve Doyumlar bakış açısı __________ ön plana çıkardı.
Seçenekler
A
medya izleyicisinin “verileni” olduğu gibi alan pasif bir tüketici konumunu
B
medyanın insanlara ne yaptığının incelenmesinin gerekliliğini
C
kitle iletişim araçlarının uyuşturma etkisini
D
bireylerin medyayı ne amaçla kullandıklarının araştırılmasını
E
medya kullanım amaçlarına göre bireylerin gruplanmasını
Açıklama:
Soru öğrencilerin madya çalışmaları tarihinde Katz'ın etkisini anlamalarını ölçmeyi amaçlamaktadır.
Doğru cevap D seçeneğidir. Sosyolog Elihu Katz (1926-), işlevselci bir bakış açısıyla geliştirdiği “Kullanımlar ve Doyumlar” yaklaşımı ile izleyicilerin izlenilen medya içeriklerini aktif bir şekilde değerlendirmelerinin ve medyayı farklı amaçları için kullanmalarının mümkün olduğunu belirtti. İnsanların “birey” olarak ne gibi beklenti ve amaçlarla medyayı kullandığının göz ardı edildiğini ifade eden Katz, medyanın insanlara ne yaptığını değil, insanların medyayı ne amaçla kullandığına bakılması gerektiğini vurguladı.
Doğru cevap D seçeneğidir. Sosyolog Elihu Katz (1926-), işlevselci bir bakış açısıyla geliştirdiği “Kullanımlar ve Doyumlar” yaklaşımı ile izleyicilerin izlenilen medya içeriklerini aktif bir şekilde değerlendirmelerinin ve medyayı farklı amaçları için kullanmalarının mümkün olduğunu belirtti. İnsanların “birey” olarak ne gibi beklenti ve amaçlarla medyayı kullandığının göz ardı edildiğini ifade eden Katz, medyanın insanlara ne yaptığını değil, insanların medyayı ne amaçla kullandığına bakılması gerektiğini vurguladı.
Soru 15
Seçeneklerde verilen bilim insanlarından hangisi sosyal bilim literatüründe Frankfurt okulu olarak bilinen ekolün temsilcilerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Theodor W. Adorno
B
Daniel Bell
C
Max Horkheimer
D
Herbert Marcuse
E
Leo Lowenthall
Açıklama:
Bu soruyla öğrencilerin medya araştırmalarında önemli yere sahip Frankfurt okulunun temsilcilerini ne ölçüde tanıdıklarının ölçülmesi amaçlanmıştır.
Doğru cevap B seçeneğidir. Bu okulun temsilcileri: Theodor W. Adorno (1903-1969), Max Horkheimer (1895-1973), Walter Benjamin (1892-1940), Leo Lowenthal (1900-1993) ve Herbert Marcuse’un (1898-1979)
Doğru cevap B seçeneğidir. Bu okulun temsilcileri: Theodor W. Adorno (1903-1969), Max Horkheimer (1895-1973), Walter Benjamin (1892-1940), Leo Lowenthal (1900-1993) ve Herbert Marcuse’un (1898-1979)
Soru 16
Hangi okula/yaklaşıma göre iletişim "anlamlandırma" mekanizması içinde çalışır?
Seçenekler
A
Birmingham okulu
B
Frankfurt okulu
C
Neo-marksist yaklaşım
D
Kullanımlar ve doyumlar yaklaşımı
E
Propaganda yaklaşımı
Açıklama:
Bu soruyla öğrencilerin medya araştırmaları tarihinin önemli okullarını ayırt edebilmelerini sağlamak amaçlanmıştır.
Doğru cevap A seçeneğidir. Birmingham okuluna göre göre iletişim, “anlamlandırma” mekanizması içinde çalışır. Bundan dolayı bu mekanizmayı çözümlemek için ideoloji, dil, anlam, temsil, iktidar olguları ürerinde durulmalıdır. Bu yaklaşım İnşacı dil/temsil modeline dayanır. Bu modelde dil, kendi dışında var olan anlamın şeffaf taşıyıcısı olan bir iletişim aygıtı değildir, aksine anlam, dil içinde ve dil dolayımıyla inşa edilir. Nesnel, saf bir şekilde dış dünyada duran bir toplumsal anlam yoktur. Anlam, sabit ve verili değil, tersine oluşturulan bir şeyse bu durumda aynı olaylara farklı anlamlar atfedilebilir. İşte medya anlamın bu şekilde top- lumsal inşası sürecinde önemli bir rol oynar. Yani medya, “gerçekliği” yalnızca yeniden üretmemekte daha önemlisi onu tanımlar. Medyanın topluma, hayata ve dünyaya dair anlamın oluşmasında rol oynaması onun ideolojik bir işlevi yerine getirdiğini gösterir.
Doğru cevap A seçeneğidir. Birmingham okuluna göre göre iletişim, “anlamlandırma” mekanizması içinde çalışır. Bundan dolayı bu mekanizmayı çözümlemek için ideoloji, dil, anlam, temsil, iktidar olguları ürerinde durulmalıdır. Bu yaklaşım İnşacı dil/temsil modeline dayanır. Bu modelde dil, kendi dışında var olan anlamın şeffaf taşıyıcısı olan bir iletişim aygıtı değildir, aksine anlam, dil içinde ve dil dolayımıyla inşa edilir. Nesnel, saf bir şekilde dış dünyada duran bir toplumsal anlam yoktur. Anlam, sabit ve verili değil, tersine oluşturulan bir şeyse bu durumda aynı olaylara farklı anlamlar atfedilebilir. İşte medya anlamın bu şekilde top- lumsal inşası sürecinde önemli bir rol oynar. Yani medya, “gerçekliği” yalnızca yeniden üretmemekte daha önemlisi onu tanımlar. Medyanın topluma, hayata ve dünyaya dair anlamın oluşmasında rol oynaması onun ideolojik bir işlevi yerine getirdiğini gösterir.
Soru 17
Manuel Castells ağ kuramını ne zaman geliştirmiştir?
Seçenekler
A
20. yy'ın sonlarında
B
19. yy'ın sonlarında
C
19. yy'ın ortalarında
D
20. yy'ın ortalarında
E
20. yy'ın başlarında
Açıklama:
Bu soruyla öğrencilerin medya-küreselleşme ilişkisi ile küreselleşme sürecinde ortaya çıkan“ağ toplumu”nun yapısal özelliklerini özetleyebilme açıklayabilme ve ağ toplumunda değişen cemaat yapılarını ve sanal cemaatler olgusunu açıklayabilme becerilerinin ölçülmesi amaçlanmaktadır.
Doğru cevap A seçeneğidir. Enformasyon ve iletişim teknolojileri alanında yaşanan radikal gelişmeleri ve bu gelişmelerin yarattığı toplum modelini tanımlamak amacıyla kullanıllan ağ kuramını Manuel Castells 1990larda, yani 20. yy'ın sonlarında geliştirmiştir.
Doğru cevap A seçeneğidir. Enformasyon ve iletişim teknolojileri alanında yaşanan radikal gelişmeleri ve bu gelişmelerin yarattığı toplum modelini tanımlamak amacıyla kullanıllan ağ kuramını Manuel Castells 1990larda, yani 20. yy'ın sonlarında geliştirmiştir.
Soru 18
Aşağıdakilerden hangisi ulus-temelli Fordist üretim modelinin zayıflamasının sonucudur?
Seçenekler
A
Üretim araçlarına sahip sermayelerin güçlenmesi
B
Hizmet sektöründe çalışanların sayılarında azalma
C
Üretim sürecinin basitleşmesi
D
Bilgi ve iletişim teknolojilerine gereksinimin artması
E
Üretimin tek bir merkezde toplanması
Açıklama:
Bu soruyla öğrencilerin Medya-küreselleşme ilişkisi ile küreselleşme sürecinde ortaya çıkan“ağ toplumu”nun yapısal özelliklerini özetleyebilme açıklayabilme ve ağ toplumunda değişen cemaat yapılarını ve sanal cemaatler olgusunu açıklayabilme becerisinin ölçülmesi amaçlanmaktadır.
Doğru cevap D seçeneğidir. Ders kitanının 173. sayfasında aşağıdaki şekilde belirtilmiştir: "Uzun yıllar başarılı olan ve ekonomik ve toplumsal etkileri açısından 20. yüzyılın en önemli gelişmeleri arasında sayılan Fordist üretim modeli, 1960’lara gelindiğinde kriz sinyalleri vermeye başladı: Ücret politikaları, sosyal politikalar, yüksel maliyetli altyapı çözülmesi güç ekonomik sorunlara yol açtı. Bu yıllarda Batılı toplumlarda, Daniel Bell gibi önde gelen düşünürlerin öngörülerini haklı çıkaracak bazı gelişmeler yaşandı: Yaşanan kriz karşısında hizmet sektöründe çalışanların sayısı düzenli olarak artarken tarım, madencilik sektörünün yanı sıra ikincil endüstrilerde çalışanların sayısı azalma eğilimi gösterdi. Ulus-temelli Fordist üretim biçimi verimli olmaktan uzaklaşırken yerini dünyanın farklı bölgelerine yayılan parçalı ve esnek üretim modellerine bırakıyordu. Böylesine karmaşık bir üretim sürecinin yönetilebilmesi, bilgi ve iletişim teknolojilerine olan gereksinimi de kaçınılmaz olarak artırıyordu. Bu yeni toplumsal yapı içerisinde üretim araçlarına sahip sermayedarların iktidarı hızla zayıflarken bilgi ve enformasyonu kontrol edebilenler (Örn. BİT uzmanları, araştırmacılar, teknokratlar vb.) giderek güçleniyordu."
Doğru cevap D seçeneğidir. Ders kitanının 173. sayfasında aşağıdaki şekilde belirtilmiştir: "Uzun yıllar başarılı olan ve ekonomik ve toplumsal etkileri açısından 20. yüzyılın en önemli gelişmeleri arasında sayılan Fordist üretim modeli, 1960’lara gelindiğinde kriz sinyalleri vermeye başladı: Ücret politikaları, sosyal politikalar, yüksel maliyetli altyapı çözülmesi güç ekonomik sorunlara yol açtı. Bu yıllarda Batılı toplumlarda, Daniel Bell gibi önde gelen düşünürlerin öngörülerini haklı çıkaracak bazı gelişmeler yaşandı: Yaşanan kriz karşısında hizmet sektöründe çalışanların sayısı düzenli olarak artarken tarım, madencilik sektörünün yanı sıra ikincil endüstrilerde çalışanların sayısı azalma eğilimi gösterdi. Ulus-temelli Fordist üretim biçimi verimli olmaktan uzaklaşırken yerini dünyanın farklı bölgelerine yayılan parçalı ve esnek üretim modellerine bırakıyordu. Böylesine karmaşık bir üretim sürecinin yönetilebilmesi, bilgi ve iletişim teknolojilerine olan gereksinimi de kaçınılmaz olarak artırıyordu. Bu yeni toplumsal yapı içerisinde üretim araçlarına sahip sermayedarların iktidarı hızla zayıflarken bilgi ve enformasyonu kontrol edebilenler (Örn. BİT uzmanları, araştırmacılar, teknokratlar vb.) giderek güçleniyordu."
Soru 19
Aşağıdakilerden hangisi sanal cemaatlerle ilgili doğrudur?
Seçenekler
A
Gerçek dünyada çözülmekte olan informal ilişkilerin yerine geçmiştir.
B
Bireylerin kişisel seçimleriyle oluştuğu için geleneksel cemaat yapısından daha güçlüdür.
C
Reingold's göre çağdaş toplumlarda yitirilen cemaat ruhuna açlığın sonucudur.
D
"Sıkıştırılmış bir zaman ve uzamda iletişimde olma" açısından eleştirilmektedir.
E
Özgürleşim potansiyeline sahip sanal cemaatler sosyal medyayı etkili kullanmanın sonucudur.
Açıklama:
Bu soruyla öğrencilerin Medya-küreselleşme ilişkisi ile küreselleşme sürecinde ortaya çıkan“ağ toplumu”nun yapısal özelliklerini özetleyebilme açıklayabilme ve ağ toplumunda değişen cemaat yapılarını ve sanal cemaatler olgusunu açıklayabilme becerisinin ölçülmesi amaçlanmaktadır.
Doğru cevap C seçeneğidir. Reingold kendi gözlemlerinden yola çıkarak bu yeni cemaatleşme modelinin arkasında çağdaş toplumlarda bireyin yitirmeye başladığı cemaat ruhuna duyulan açlığın bulunduğunu ileri sürüyordu.Sanal cemaatlerin gerçek dünyada çözülmekte olan informal ilişkilerin yerini alma potansiyeli olmakla birlikte bu henüz gerçekleşmemiştir. Doğrudan bireylerin kişisel seçimleriyle oluştuğu için gelenek- sel cemaat yapısına göre daha gerçek ve sahicidir amd daha güçlü olduğuna ilişkin bir bilgi bulunmamaktadır. "Sıkıştırılmış bir zaman ve uzamda iletişimde olma" sanal cemaatlerin nitelikleri arasındadır. Ancak sanal cemaatlere ait olma sosyal medyayı etkili kullanımın değil, bağımlılığın göstergesidir.
Doğru cevap C seçeneğidir. Reingold kendi gözlemlerinden yola çıkarak bu yeni cemaatleşme modelinin arkasında çağdaş toplumlarda bireyin yitirmeye başladığı cemaat ruhuna duyulan açlığın bulunduğunu ileri sürüyordu.Sanal cemaatlerin gerçek dünyada çözülmekte olan informal ilişkilerin yerini alma potansiyeli olmakla birlikte bu henüz gerçekleşmemiştir. Doğrudan bireylerin kişisel seçimleriyle oluştuğu için gelenek- sel cemaat yapısına göre daha gerçek ve sahicidir amd daha güçlü olduğuna ilişkin bir bilgi bulunmamaktadır. "Sıkıştırılmış bir zaman ve uzamda iletişimde olma" sanal cemaatlerin nitelikleri arasındadır. Ancak sanal cemaatlere ait olma sosyal medyayı etkili kullanımın değil, bağımlılığın göstergesidir.
Soru 20
Aşağıdaki hangisi “Dijital Bölünme/Uçurum olgusunu etkileyen faktörlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Yoksulluk
B
Medya okuryazarlığı becerisi
C
Kültür Endüstrisi
D
Dil
E
Sansür ve baskı mekanizmaları
Açıklama:
“Dijital Bölünme/Uçurum olgusunu etkileyen faktörler arasında Yoksulluk, Medya okuryazarlığı becerisi, Dil, Sansür ve baskı mekanizmaları yer almaktadır. Kültür endüstrisi ile ilgisizdir. Dolayısıyla, doğru cevap: C
Soru 21
Aşağıdakilerden hangisi yeni medya kapsamında değildir?
Seçenekler
A
Radyo
B
Cep telefonu
C
Avuç içi bilgisayar
D
Oyun konsolları
E
Tablet
Açıklama:
Radyo
Soru 22
Aşağıdakilerden hangisi medya izleyicisinin pasif tüketici olduğu görüşüne karşıdır?
Seçenekler
A
Elihu Katz
B
Paul Lazarsfeld
C
Robert K. Morton
D
Theodor W. Adorno
E
Walter Benjamin
Açıklama:
Elihu Katz
Soru 23
Aşağıdakilerden hangisi Frankfurt Okulu yaklaşımının öncülerindendir?
Seçenekler
A
Theodor W. Adorno
B
Elihu Katz
C
Stuart Hall
D
Marshall Mcluban
E
Jean Baudrilland
Açıklama:
Theodor W. Adorno
Soru 24
Aşağıdakilerden hangisi Birmingham Okulu'nun öncülerindendir?
Seçenekler
A
Stuart Hall
B
Theodor W. Adorno
C
Marshall Mcluban
D
Jean Baudrilland
E
Elihu Katz
Açıklama:
Stuart Hall
Soru 25
Aşağıdakilerden hangisi Post modern yaklaşımın öncülerindendir?
Seçenekler
A
Jean Baudrilland
B
Stuart Hall
C
Walter Benjamin
D
Antonio Gramsci
E
Roland Barthes
Açıklama:
Jean Baudrilland
Soru 26
"Ağ toplumu" kavramı ilk kez aşağıdakilerden hangisi tarafından geliştirilmiştir?
Seçenekler
A
Manuel Castells
B
Jean Baudrilland
C
Walter Benjamin
D
Antonio Gramsci
E
Roland Barthes
Açıklama:
Manuel Castells
Soru 27
Aşağıda verilen yıllardan hangisinde Fordist üretim modeli kriz sinyalleri vermeye başladı?
Seçenekler
A
1960'lı
B
1940'lı
C
1950'li
D
1920'li
E
1970'li
Açıklama:
1960'lı
Soru 28
Aşağıdakilerden hangisi Amerika Birleşik Devletlerinin telekomünikasyon yasasını yürürlüğe koyduğu tarihtir?
Seçenekler
A
1996
B
1998
C
1997
D
1999
E
2001
Açıklama:
1996
Soru 29
Howrd Reingold'un "sanal cemaatler" kavramını ilk kez kullandığı yıl aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1993
B
1994
C
1992
D
1995
E
1996
Açıklama:
1993
Soru 30
Aşağıdakilerden hangisi 2011 yılında Facebook'a üye olan aktif kullanıcıların sayısıdır?
Seçenekler
A
750 milyon
B
700 milyon
C
900 milyon
D
500 milyon
E
650 milyon
Açıklama:
750 milyon
Ünite 8
Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi Aristoteles’in toplum tanımında yer almaz?
Seçenekler
A
Toplum, gruplarının bir araya gelmesinden oluşur.
B
Toplumun temelini birey oluşturur.
C
Toplum içerisindeki ayrı unsurlar, toplumun bütüne katkı sağlar,
D
Toplum içerisindeki ayrı unsurlar, toplumdan bağımsız kalırlar,
E
Toplum, içindeki unsurların bütüne zorunlu bir biçimde bağlı oldukları bütüncü bir yapıdadır,
Açıklama:
Farklı toplum felsefeleri ve sözleşme teorilerinin toplum anlayışlarını ve bireyin doğası ve toplum arasındaki ilişki konusundaki görüşlerini açıklayabileceksiniz.
Soru 2
Aşağıdakilerden hangisi Platon’un toplum tanımında yer almaz?
Seçenekler
A
Toplum, kendisini oluşturan unsurların kendisine zorunlu olarak bağlı oldukları bir organizmadır.
B
Toplumsal yapıda birey bütüne tabidir.
C
Toplum içerisinde bireysel çıkarların toplumsal çıkarlardan önce gelir.
D
Toplum, iş bölümü ve toplumsal eşitsizlik etrafında yapılanmış birleşik bir sistemdir.
E
Toplumsal çıkarlar, toplumu oluşturan unsurların çıkarlarına göre önceliklidir.
Açıklama:
Farklı toplum felsefeleri ve sözleşme teorilerinin toplum anlayışlarını ve bireyin doğası ve toplum arasındaki ilişki konusundaki görüşlerini açıklayabileceksiniz.
Soru 3
Aşağıdakilerden hangisi, Thomas Hobbes’a (1588-1679) göre insanın toplum içerisindeki davranışlarının temelini oluşturan “hayatını sürdürme amacı”nın doğrudan uzantısıdır?
Seçenekler
A
Bencillik ve Güvenlik isteği,
B
İş bölümü
C
İletişim
D
Eğitim
E
Toplumsal düzenin sağlanması
Açıklama:
Farklı toplum felsefeleri ve sözleşme teorilerinin toplum anlayışlarını ve bireyin doğası ve toplum arasındaki ilişki konusundaki görüşlerini açıklayabileceksiniz.
Soru 4
Aşağıdakilerden hangisi, John Locke’a (1632-1704) göre toplumsal çatışmaların ve uzlaşmaz çıkarların doğrudan kaynağı olarak gösterilmektedir?
Seçenekler
A
Temel yaşam ihtiyaçlarını karşılama isteği,
B
Bireyin hayatını sürdürme isteği,
C
Bireyin iletişim özgürlüğü isteği,
D
Toplumsal yapı içerisinde iş bölümünün yapılması,
E
Özel mülkiyet ve toplumsal eşitsizliğin artması,
Açıklama:
Farklı toplum felsefeleri ve sözleşme teorilerinin toplum anlayışlarını ve bireyin doğası ve toplum arasındaki ilişki konusundaki görüşlerini açıklayabileceksiniz.
Soru 5
5. Sosyolojik Toplum Teorisinin temellerini atan Saint-Simon(1760-1825) ve Auguste Comte'nin (1798-1857) toplum üzerine çalışmalarının temel özellikleri aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?
Seçenekler
A
Hem muhafazakâr hem de yenilikçi toplum anlayışının sıkıntılı bir karışımını savunurlar.
B
Toplumu ve toplumsal süreçleri açıklamada çıkış noktası olarak gündelik etkinliklerimizi, mamul mallar üretme biçimlerimizi ele alır.
C
Çalışmalarında bireyi değil, doğrudan Tanrı’nın yarattığı toplumu esas alır.
D
Toplumsal hayatın temel amacı bireysel özgürlük değil, otoritedir.
E
Toplum; tarımın keşfi, metalürjinin gelişimi ve diğer olaylar sonucunda ortaya çıkmıştır.
Açıklama:
Farklı toplum felsefeleri ve sözleşme teorilerinin toplum anlayışlarını ve bireyin doğası ve toplum arasındaki ilişki konusundaki görüşlerini açıklayabileceksiniz.
Soru 6
6. Aşağıdakilerden hangisi Herbert Spencer’in (1820-1903) toplum tanımının özelliklerinden değildir?
Seçenekler
A
Organizmacı bir yaklaşım ile toplumu ele alır.
B
Çalışmaların Charles Darwin’in düşüncelerini toplum alanına uygulamaya çalışmıştır.
C
Toplumların basit yapılardan başlayarak karmaşık yapılara doğru geliştiklerine yer verilmiştir.
D
Toplumlar, doğa gibi doğal ayıklanma, hayatta kalma ve adaptasyon süreciyle ilişkili belirli “temel yasalar”’a göre gelişmektedirler.
E
Toplum organik bir oluşumdan ziyade bir mekanizmadır.
Açıklama:
Modern sosyal teorilerden yapısalcılık, erken dönem işlevselcilik, yapısal-işlevselcilik ve çatışmacı yaklaşımın temel özelliklerini ve toplum konusundaki görüşlerini karşılaştırabileceksiniz.
Soru 7
7. Aşağıdakilerden hangisi Herbert Spencer’a (1820-1903) göre toplumsal evrimin dinamiklerinden birisidir?
Seçenekler
A
Ekonomik yapı,
B
Nüfus gelişiminin yarattığı baskı,
C
Üretici güçler,
D
Sınıf Çatışması,
E
İş bölümü,
Açıklama:
Klasik sosyal teorinin kurucuları olan Karl Marx, Émile Durkheim, Max Weber ve Georg Simmel’in toplum teorilerinin temellerini ve aralarındaki farklılıklar ve benzerliklerini ayırt edebileceksiniz.
Soru 8
Aşağıdakilerden hangisi Karl Marx’ın (1818-1881) tüm toplumların sergilediğini vurguladığı dört temel özellikten birisi değildir?
Seçenekler
A
İnsanlar, diğer hayvanlardan farklı şekilde varlıklarını sürdürebilmek ve
böylece ‘tarihi yapmak’ için çevreden yararlanarak üretim yapabilir. İnsan “hayatı başka şeylerden önce beslenme, barınak, giyim ve diğer birçok [maddî] şeyi gerektirir”.
böylece ‘tarihi yapmak’ için çevreden yararlanarak üretim yapabilir. İnsan “hayatı başka şeylerden önce beslenme, barınak, giyim ve diğer birçok [maddî] şeyi gerektirir”.
B
Üretim (veya çalışma), her zaman farklı türden araçlar kullanmayı ve bu
araçların daha fazla ve daha iyi tüketim malları üretmek için sürekli iyileştirilmesini gerektirdiği için yeni ihtiyaçlar yaratır.
araçların daha fazla ve daha iyi tüketim malları üretmek için sürekli iyileştirilmesini gerektirdiği için yeni ihtiyaçlar yaratır.
C
Toplumlarda üretimin iş bölümüne dayalı olduğunu, ancak iş bölümünün
her zaman sömürü ve yabancılaşmayı içeren bir hiyerarşik tabakalaşma yapısını ifade ettiğini ve tüm toplumlarda bunun temelinde toprak veya
sermayenin, kendi ifadesiyle üretim araçlarının özel mülkiyetinin yattığı vurgulanır.
her zaman sömürü ve yabancılaşmayı içeren bir hiyerarşik tabakalaşma yapısını ifade ettiğini ve tüm toplumlarda bunun temelinde toprak veya
sermayenin, kendi ifadesiyle üretim araçlarının özel mülkiyetinin yattığı vurgulanır.
D
Toplum, bağımsız bir parçalar sisteminden oluşan diğer organizmalar gibi işler. Ancak ekonomi, aile, yönetim vb nedenlerden oluşan bu parçaları bir
arada tutan şey, temel bir değerler sistemi, yani bir ahlaki konsensüs veya kolektif bilince dayanan, normlar adı verilen bir toplumsal kılavuzdur.
arada tutan şey, temel bir değerler sistemi, yani bir ahlaki konsensüs veya kolektif bilince dayanan, normlar adı verilen bir toplumsal kılavuzdur.
E
Toplumdaki düşünceler ve değerlerin kaynağının iş bölümü, yani insanların geçimlerini sağlama, ihtiyaçlar yaratma ve birlikte çalışmaya yönelik somut çabalardır.
Açıklama:
Klasik sosyal teorinin kurucuları olan Karl Marx, Émile Durkheim, Max Weber ve Georg Simmel’in toplum teorilerinin temellerini ve aralarındaki farklılıklar ve benzerliklerini ayırt edebileceksiniz.
Karl Marx’ın (1818-1881) tüm toplumların sergilediği dört temel özellik;
1. İnsanlar, diğer hayvanlardan farklı şekilde varlıklarını sürdürebilmek ve
böylece ‘tarihi yapmak’ için çevreden yararlanarak üretim yapabilir. İnsan “hayatı başka şeylerden önce beslenme, barınak, giyim ve diğer birçok [maddî] şeyi gerektirir”.
2. Üretim (veya çalışma), her zaman farklı türden araçlar kullanmayı ve bu
araçların daha fazla ve daha iyi tüketim malları üretmek için sürekli iyileştirilmesini gerektirdiği için yeni ihtiyaçlar yaratır.
3. Toplumlarda üretimin iş bölümüne dayalı olduğunu, ancak iş bölümünün
her zaman sömürü ve yabancılaşmayı içeren bir hiyerarşik tabakalaşma yapısını ifade ettiğini ve tüm toplumlarda bunun temelinde toprak veya
sermayenin, kendi ifadesiyle üretim araçlarının özel mülkiyetinin yattığı vurgulanır.
4. Toplumdaki düşünceler ve değerlerin kaynağının iş bölümü, yani insanların geçimlerini sağlama, ihtiyaçlar yaratma ve birlikte çalışmaya yönelik somut çabalardır.
Karl Marx bu dört özellikten sözetmiştir.
Emile Durkheim'e göre toplum, bağımsız bir parçalar sisteminden oluşan diğer organizmalar gibi işle Ancak ekonomi, aile, yönetim vb nedenlerden oluşan bu parçaları birarada tutan şey, temel bir değerler sistemi, yani bir ahlaki konsensüs veya kolektif bilince dayanan, normlar adı verilen bir toplumsal kılavuzdur.
Doğru cevap D'dir.
Karl Marx’ın (1818-1881) tüm toplumların sergilediği dört temel özellik;
1. İnsanlar, diğer hayvanlardan farklı şekilde varlıklarını sürdürebilmek ve
böylece ‘tarihi yapmak’ için çevreden yararlanarak üretim yapabilir. İnsan “hayatı başka şeylerden önce beslenme, barınak, giyim ve diğer birçok [maddî] şeyi gerektirir”.
2. Üretim (veya çalışma), her zaman farklı türden araçlar kullanmayı ve bu
araçların daha fazla ve daha iyi tüketim malları üretmek için sürekli iyileştirilmesini gerektirdiği için yeni ihtiyaçlar yaratır.
3. Toplumlarda üretimin iş bölümüne dayalı olduğunu, ancak iş bölümünün
her zaman sömürü ve yabancılaşmayı içeren bir hiyerarşik tabakalaşma yapısını ifade ettiğini ve tüm toplumlarda bunun temelinde toprak veya
sermayenin, kendi ifadesiyle üretim araçlarının özel mülkiyetinin yattığı vurgulanır.
4. Toplumdaki düşünceler ve değerlerin kaynağının iş bölümü, yani insanların geçimlerini sağlama, ihtiyaçlar yaratma ve birlikte çalışmaya yönelik somut çabalardır.
Karl Marx bu dört özellikten sözetmiştir.
Emile Durkheim'e göre toplum, bağımsız bir parçalar sisteminden oluşan diğer organizmalar gibi işle Ancak ekonomi, aile, yönetim vb nedenlerden oluşan bu parçaları birarada tutan şey, temel bir değerler sistemi, yani bir ahlaki konsensüs veya kolektif bilince dayanan, normlar adı verilen bir toplumsal kılavuzdur.
Doğru cevap D'dir.
Soru 9
Aşağıdakilerden hangisi modern dönem toplum teorilerinden değildir?
Seçenekler
A
Yapısalcılık,
B
İşlevselcilik,
C
Yapısal-İşlevselcilik,
D
Çatışma,
E
Toplumsal evrim teorsi,
Açıklama:
Modern sosyal teorilerden yapısalcılık, erken dönem işlevselcilik, yapısal-işlevselcilik ve çatışmacı yaklaşımın temel özelliklerini ve toplum konusundaki görüşlerini karşılaştırabileceksiniz.
Soru 10
Aşağıdakilerden hangisi Modern Toplum teorilerinden olan İşlevselci teorinin özelliklerinden değildir?
Seçenekler
A
Toplum ve toplumsal kurumlar, bütün parçaları birbirine bağımlı olan ve denge sağlayacak bir biçimde işleyen sistemler bütünüdür.
B
Toplumsal düzen, genelde normlar, değerler ve ortak bir ahlak temelinde sağlanır.
C
Kurumlar, bazı grupların diğerleri aleyhine fayda sağladıkları belirli bir düzeni tanımlama ve desteklemenin bir yoludur.
D
Düzenin devamı, paylaşılan toplumsal değerlerin yarattığı iç bütünlüğün bir sonucudur.
E
Toplumdaki her unsur istikrara katkıda bulunur.
Açıklama:
Modern sosyal teorilerden yapısalcılık, erken dönem işlevselcilik, yapısal-işlevselcilik ve çatışmacı yaklaşımın temel özelliklerini ve toplum konusundaki görüşlerini karşılaştırabileceksiniz.
Soru 11
Platon ve Aristotales’in toplumu temelde, parçaların bütüne zorunlu olarak bağlı oldukları bir ‘organizma’ biçiminde tanımladıkları yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bütüncü (holistik)
B
Muhafazakar toplum felsefesi
C
Yapısalcılık
D
Kapitalist görüş
E
Mikro etkileşim
Açıklama:
Klasik sosyal teorinin kurucuları olan Karl Marx, Émile Durkheim, Max Weber ve Georg Simmel’in toplum teorilerinin temellerini ve aralarındaki farklılıklar ve benzerliklerini ayırt edebileceksiniz.
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi Klasik dönem toplum anlayışlarında dört temel kurucudan biri değildir?
Seçenekler
A
Karl Marx,
B
Ralf Dahrendorf
C
Émile Durkheim
D
Max Weber
E
Georg Simmel
Açıklama:
Klasik sosyal teorinin kurucuları olan Karl Marx, Émile Durkheim, Max Weber ve Georg Simmel’in toplum teorilerinin temellerini ve aralarındaki farklılıklar ve benzerliklerini ayırt edebileceksiniz.
Soru 13
Aşağıdakilerden hangisi aydınlanmacı, bireyci, ilerlemeci toplum anlayışlarına uygun bir anlayış değildir?
Seçenekler
A
Toplum bireysel çıkarların gerçekleştirilme aracıdır.
B
İnsanların özgür ve eşit oldukları doğa durumu görüşü ile açıklar.
C
Gelişmelerin olumsuzluklarından yine doğa durumu ilkelerini günümüz koşullarına uyarlanmasıyla kurtulabilinir.
D
Bireysel özgürlük değil, otorite olmalıdır.
E
Doğal koşulların daha çok barışı, iyi niyeti ve karşılıklı ilişkileri yansıttığını düşünür.
Açıklama:
Modern sosyal teorilerden yapısalcılık, erken dönem işlevselcilik, yapısal-işlevselcilik ve çatışmacı yaklaşımın temel özelliklerini ve toplum konusundaki görüşlerini karşılaştırabileceksiniz.
Soru 14
Sadece, bir toplumdaki herkesi ilgilendiren üretim araçlarının özel bireylerin elinden çıkıp, tüm toplumun eşit kullanımına açık hale gelmesi ile sorunların çözülebileceği ‘geleceğin toplumu’ anlayışı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kaba materyalist yaklaşım
B
Kolektif mülkiyet
C
Evrimci toplum
D
Sanayi toplumu
E
Sembolik etkileşimcilik
Açıklama:
Klasik sosyal teorinin kurucuları olan Karl Marx, Émile Durkheim, Max Weber ve Georg Simmel’in toplum teorilerinin temellerini ve aralarındaki farklılıklar ve benzerliklerini ayırt edebileceksiniz.
Soru 15
Aşağıdakilerden hangisi Marx’a göre toplumların sergilediği dört temel özellikten biri değildir?
Seçenekler
A
Sosyal teori
B
Üretim
C
Sömürü ve yabancılaşma
D
Toplum değerleri
E
Bireysel eylem
Açıklama:
Klasik sosyal teorinin kurucuları olan Karl Marx, Émile Durkheim, Max Weber ve Georg Simmel’in toplum teorilerinin temellerini ve aralarındaki farklılıklar ve benzerliklerini ayırt edebileceksiniz.
Soru 16
Toplum kavramını açıklamak için geometriden esinlenerek biçim ve içerik ayrımı geliştiren, ruhu, gündelik hayat ve ilişkilerin ayrıntılarını yakalayan saf sosyoloji oluşturmaya çalışan yaklaşımcı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Karl Marx
B
Georg Simmel
C
Harold Garfinkel
D
Ralf Dahrendorf
E
Alfred Schutz
Açıklama:
Klasik sosyal teorinin kurucuları olan Karl Marx, Émile Durkheim, Max Weber ve Georg Simmel’in toplum teorilerinin temellerini ve aralarındaki farklılıklar ve benzerliklerini ayırt edebileceksiniz.
Soru 17
Aşağıdakilerden hangisi Modern Dönem Toplum Teorilerinden değildir?
Seçenekler
A
Yapısalcılık
B
Erken Dönem İşlevselcilik
C
Yapısal-İşlevselcilik
D
Çatışma Teorisi
E
Sembolik Etkileşimcilik
Açıklama:
Modern sosyal teorilerden yapısalcılık, erken dönem işlevselcilik, yapısal-işlevselcilik ve çatışmacı yaklaşımın temel özelliklerini ve toplum konusundaki görüşlerini karşılaştırabileceksiniz.
Soru 18
Aşağıdakilerden hangisi insan hayatının her düzeyinde işlerlikte olan insanlık yasalarını arama girişiminden hareket eden teoridir?
Seçenekler
A
Yapısalcılık
B
Yapısal-İşlevselcilik
C
Çatışma teorisi
D
Organizmacı toplum teori
E
Evrimci-reformcu anlayış
Açıklama:
Modern sosyal teorilerden yapısalcılık, erken dönem işlevselcilik, yapısal-işlevselcilik ve çatışmacı yaklaşımın temel özelliklerini ve toplum konusundaki görüşlerini karşılaştırabileceksiniz.
Soru 19
İnsan doğasının ikiliği fikrini geliştiren, Pozitivist yaklaşımla, toplum anlayışında İşlevselci ilke, Organizmacı ilke, Evrimci ilkelere sahip ve değerlerle ilişkili ahlak kuralları olmalıdır diyen, klasik dönem toplum teorisi kurucusu kimdir?
Seçenekler
A
Herbert Blumer
B
Ralf Dahrendorf
C
Aristotales
D
Émile Durkheim
E
Karl Marx
Açıklama:
Klasik sosyal teorinin kurucuları olan Karl Marx, Émile Durkheim, Max Weber ve Georg Simmel’in toplum teorilerinin temellerini ve aralarındaki farklılıklar ve benzerliklerini ayırt edebileceksiniz.
Soru 20
Hangi düşünür toplumsal düzenin, bütünün çıkarlarının tek tek parçaların çıkarlarının karşısında önceliğe sahip olduğu “akılcı yasaların” ürünü olarak görür?
Seçenekler
A
Aristoteles
B
Aristophanes
C
Platon
D
Hobbes
E
Marx
Açıklama:
Klasik sosyal teorinin kurucuları olan Karl Marx, Émile Durkheim, Max Weber ve Georg Simmel’in toplum teorilerinin temellerini ve aralarındaki farklılıklar ve benzerliklerini ayırt edebileceksiniz.
Soru 21
Hobbes’a göre birey açısından aslolan aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kendi çıkarları
B
Toplumun menfaati
C
Yakın çevresi
D
Dünya barışı
E
Vatanın bütünlüğü
Açıklama:
Klasik sosyal teorinin kurucuları olan Karl Marx, Émile Durkheim, Max Weber ve Georg Simmel’in toplum teorilerinin temellerini ve aralarındaki farklılıklar ve benzerliklerini ayırt edebileceksiniz.
Soru 22
Sosyal Darwinist bir bakış açısıyla toplumların tıpkı doğa gibi doğal ayıklanma, hayatta kalma ve adaptasyon süreciyle ilişkili belirli ‘temel yasalar’a göre geliştiklerini öne süren düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Spencer
B
Saint-Simon
C
Auguste Comte
D
Platon
E
Jean-Jacques Rousseau
Açıklama:
Modern sosyal teorilerden yapısalcılık, erken dönem işlevselcilik, yapısal-işlevselcilik ve çatışmacı yaklaşımın temel özelliklerini ve toplum konusundaki görüşlerini karşılaştırabileceksiniz.
Spencer, Sosyal Darwinist bir bakış açısıyla toplumların tıpkı doğa gibi doğal ayıklanma, hayatta kalma ve adaptasyon süreciyle ilişkili belirli ‘temel yasalar’a göre geliştiklerini öne sürer.
Spencer, Sosyal Darwinist bir bakış açısıyla toplumların tıpkı doğa gibi doğal ayıklanma, hayatta kalma ve adaptasyon süreciyle ilişkili belirli ‘temel yasalar’a göre geliştiklerini öne sürer.
Soru 23
Sorunların sadece kolektif mülkiyetle çözülebileceği bir ‘geleceğin toplumu’ anlayışına sahip düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Marx
B
Hegel
C
Adam Smith
D
Max Weber
E
Herbert Spencer
Açıklama:
Klasik sosyal teorinin kurucuları olan Karl Marx, Émile Durkheim, Max Weber ve Georg Simmel’in toplum teorilerinin temellerini ve aralarındaki farklılıklar ve benzerliklerini ayırt edebileceksiniz.
Soru 24
Max Weber'e göre birey ve toplum ilişkisinin açıklanmasında hangi kavram büyük bir öneme sahiptir?
Seçenekler
A
Yabancılaşma
B
Bütüncüllük
C
Raslantısallık
D
Kolektif mülkiyet
E
Beklenmedik sonuçlar
Açıklama:
Klasik sosyal teorinin kurucuları olan Karl Marx, Émile Durkheim, Max Weber ve Georg Simmel’in toplum teorilerinin temellerini ve aralarındaki farklılıklar ve benzerliklerini ayırt edebileceksiniz.
Soru 25
Émile Durkheim nasıl bir toplum teorisi geliştirmiştir?
Seçenekler
A
Dinamik
B
Statik
C
Ekonomik
D
İşlevselci
E
Baskıcı
Açıklama:
Klasik sosyal teorinin kurucuları olan Karl Marx, Émile Durkheim, Max Weber ve Georg Simmel’in toplum teorilerinin temellerini ve aralarındaki farklılıklar ve benzerliklerini ayırt edebileceksiniz.
Soru 26
“en ilkelinden en gelişmişine kadar insan hayatının her düzeyinde işlerlikte olan evrensel ve değişmez insanlık yasaları” nı arama girişimi olarak tanımlanan kültürel analiz modeli aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yapısalcılık
B
İşlevselcilik
C
Liberalizm
D
Muhafazakarlık
E
Yapısal işlevselcilik
Açıklama:
Modern sosyal teorilerden yapısalcılık, erken dönem işlevselcilik, yapısal-işlevselcilik ve çatışmacı yaklaşımın temel özelliklerini ve toplum konusundaki görüşlerini karşılaştırabileceksiniz.
Soru 27
Aşağıdakilerden hangisi Modern Dönem Toplum Teorilerinden olan Yapısal İşlevselcilik'in temel özelliğidir?
Seçenekler
A
Sosyal sistemlerin sağlıklı olmaları için belirli ihtiyaçların karşılanması
B
Toplumsal olguların incelenmesinde toplumun hem yapısını hem de işlevlerini göz önünde bulundurur.
C
İnsan hayatının her düzeyinde işlerlikte olan evrensel ve değişmez insanlık yasaları” nı arama girişimi
D
İş birliği ve dayanışma ihtiyacı gibi toplumsal ihtiyaçlar.
E
Bireylerin hayatta kalabilmeleri için karşılanması gereken temel biyolojik ihtiyaçlar.
Açıklama:
Modern sosyal teorilerden yapısalcılık, erken dönem işlevselcilik, yapısal-işlevselcilik ve çatışmacı yaklaşımın temel özelliklerini ve toplum konusundaki görüşlerini karşılaştırabileceksiniz.
Soru 28
"Hiçbir şey, toplumun doğal işleyişine müdahale etmemeli, zayıfları koruyarak toplumun doğal ilkesi olan doğal ayıklanma yasasına ters düşmemelidir." fikrini öne süren düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Saint-Simon
B
Auguste Comte
C
Herbert Spencer
D
Émile Durkheim
E
Georg Simmel
Açıklama:
Klasik sosyal teorinin kurucuları olan Karl Marx, Émile Durkheim, Max Weber ve Georg Simmel’in toplum teorilerinin temellerini ve aralarındaki farklılıklar ve benzerliklerini ayırt edebileceksiniz.
Soru 29
" Toplum, zihin ve benliğin içinde oluştuğu toplumsal organizasyondan daha fazla bir şeyi ifade etmez" diyen George Herbert Mead'in de içinde bulunduğu toplum anlayışı hangisidir?
Seçenekler
A
Mikro veya Bireysel Etkileşim Temelli Toplum Anlayışları
B
Erken dönem işlevselcilik
C
Sosyoloji toplum teorisinin temelleri
D
Toplumsal sözleşme teorileri
E
Klasik Dönem Toplum Teorileri
Açıklama:
Klasik sosyal teorinin kurucuları olan Karl Marx, Émile Durkheim, Max Weber ve Georg Simmel’in toplum teorilerinin temellerini ve aralarındaki farklılıklar ve benzerliklerini ayırt edebileceksiniz.
Soru 30
Antik Çağ’da Platon ve Aristoteles toplumu hangi kavram üzerinden ele almamıştır?
Seçenekler
A
Bütüncü (holistik) yaklaşım
B
Parçaların bütüne tabi olması
C
İnsanın asli doğasındaki iç güdülerden hareket ederek sosyalleşmesi
D
Bütünün parçalara olan hükmü
E
Toplumun kökeninde insan doğasının yatması
Açıklama:
Klasik sosyal teorinin kurucuları olan Karl Marx, Émile Durkheim, Max Weber ve Georg Simmel’in toplum teorilerinin temellerini ve aralarındaki farklılıklar ve benzerliklerini ayırt edebileceksiniz.
Platon ve Aristoteles toplumu bütünün parçalara olan hükmü üzerinden ele almamıştır.
Platon ve Aristoteles toplumu bütünün parçalara olan hükmü üzerinden ele almamıştır.
Soru 31
Thomas Hobbes (1588-1679)'un "kaba materyalist" ve "indirgemeci"yaklaşımı aşağıdakilerden hangisini kapsamaktadır?
Seçenekler
A
Her şeyin salt maddî oluşumlarla açıklanamayacağı iddiası.
B
Evren ve doğadaki oluşumlarla toplumun aynı paralelde ele alınamayacağı iddiası.
C
Bireyin, toplumu kendi kişisel ihtiyaçlarını karşılamasında bir aracı olarak değerlendirdiği iddiası.
D
Toplumsal süreçlerin sadece belirli bir faktöre dayandırılamayacağı iddiası.
E
Fizik yasalarının toplumsal yasalara uygulanamayacağı iddiası.
Açıklama:
Klasik sosyal teorinin kurucuları olan Karl Marx, Émile Durkheim, Max Weber ve Georg Simmel’in toplum teorilerinin temellerini ve aralarındaki farklılıklar ve benzerliklerini ayırt edebileceksiniz.
Thomas Hobbes (1588-1679) "kaba materyalist" ve "indirgemeci" yaklaşımında bireyin, toplumu kendi kişisel ihtiyaçlarını karşılamakta bir araç olarak değerlendirdiği iddiasını ileri sürmüştür.
Thomas Hobbes (1588-1679) "kaba materyalist" ve "indirgemeci" yaklaşımında bireyin, toplumu kendi kişisel ihtiyaçlarını karşılamakta bir araç olarak değerlendirdiği iddiasını ileri sürmüştür.
Soru 32
Saint-Simon öne sürdüğü "sosyal fizyoloji" kavramıyla, toplumu hangi kavramla ilişkilendirmiştir?
Seçenekler
A
Toplum "iş bölümü" kavramı ile ilişkilendirilerek bir yapı gibi incelenebilir.
B
Toplum "bireysellik" kavramı ile ilişkilendirilerek temel taşlar üzerinden incelenebilir.
C
Toplum "organizma" kavramı ile ilişkilendirilerek bir organizma gibi incelenebilir.
D
Toplum "liberalizm" kavramı ile ilişkilendirilerek ekonomik bir bütünlük olarak incelenebilir.
E
Toplum "ahlak" kavramı ile ilişkilendirilerek aile ve devlet arasındaki etkileşim üzerinden incelenebilir.
Açıklama:
Klasik sosyal teorinin kurucuları olan Karl Marx, Émile Durkheim, Max Weber ve Georg Simmel’in toplum teorilerinin temellerini ve aralarındaki farklılıklar ve benzerliklerini ayırt edebileceksiniz.
Simon, fizyolojiden ödünç aldığı bu kavramla toplumu "organizma" kavramı ile ilişkilendirilmiş ve bir organizma gibi incelenebileceğini öne sürmüştür.
Simon, fizyolojiden ödünç aldığı bu kavramla toplumu "organizma" kavramı ile ilişkilendirilmiş ve bir organizma gibi incelenebileceğini öne sürmüştür.
Soru 33
Aşağıdakilerden hangisi Karl Marx'ın öne sürdüğü toplumsal kavramlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Yabancılaşma
B
Praksis
C
İş Bölümü
D
Muhafazakarlık
E
Sınıf Çatışması
Açıklama:
Klasik sosyal teorinin kurucuları olan Karl Marx, Émile Durkheim, Max Weber ve Georg Simmel’in toplum teorilerinin temellerini ve aralarındaki farklılıklar ve benzerliklerini ayırt edebileceksiniz.
Muhafazakarlık Karl Marx'tan çok önce, Orta Çağ'ın ardından gelen aydınlanmacılığa karşı alternatif olarak geliştirilmiş bir kavramdır.
Muhafazakarlık Karl Marx'tan çok önce, Orta Çağ'ın ardından gelen aydınlanmacılığa karşı alternatif olarak geliştirilmiş bir kavramdır.
Soru 34
Aşağıdaki kavramlardan hangisi Émile Durkheim'ın öne sürdüğü toplumsal kavramlardan biridir?
Seçenekler
A
Liberal Kapitalizm
B
Kamusal Alan
C
Sosyal Darwinizm
D
Kolektif bilinç ve normlar
E
Üretim ilişkileri
Açıklama:
Klasik sosyal teorinin kurucuları olan Karl Marx, Émile Durkheim, Max Weber ve Georg Simmel’in toplum teorilerinin temellerini ve aralarındaki farklılıklar ve benzerliklerini ayırt edebileceksiniz.
Émile Durkheim geliştirdiği "işlevselci" toplum kuramında daha çok toplumsal konsensüs, bilinç, vicdan gibi olgusal kavramlar üzerinde durmuş; kolektif bilinç ve norm kavramlarını öne sürmüştür.
Émile Durkheim geliştirdiği "işlevselci" toplum kuramında daha çok toplumsal konsensüs, bilinç, vicdan gibi olgusal kavramlar üzerinde durmuş; kolektif bilinç ve norm kavramlarını öne sürmüştür.
Soru 35
Aşağıdakilerden hangisi muhafazakâr sosyolojik eğilimlerin ortak bir özelliği değildir?
Seçenekler
A
Birey üzerinde topluma öncelik tanıma.
B
Geleneklere büyük önem ve değer yükleme.
C
Toplumun bireyi kendi amaçları doğrultusunda biçimlendirdiğini savunma.
D
Kişisel haklar ve özgürlükleri vurgulama.
E
Toplumsal bağların özünün hiyerarşi olduğunu düşünme.
Açıklama:
Farklı toplum felsefeleri ve sözleşme teorilerinin toplum anlayışlarını ve bireyin doğası ve toplum arasındaki ilişki konusundaki görüşlerini açıklayabileceksiniz.
Muhafazakar felsefenin en önemli temsilcilerinden biri olan Lois de Bonald, çıkış noktası olarak bireyi değil toplumu, "doğrudan Tanrı'nın yarattığı toplum" u esas alır. Bonald bireyin toplumu değil, toplumun bireyi biçimlendirdiğini kabul eder. Ona göre toplumsal hayatın temel amacı, bireysel özgürlük değil, otorite olmalıdır. Çünkü insanlar ancak aile, yerel topluluk, kilise ve loncanın otoritesi altında refaha ulaşabilir. Ona göre toplumsal bağların özü hiyerarşidir. Eşitlikten söz etmekse aylaklık ve günahkarlıktır. İnsan ancak toplum için varolur; toplum onu kendi amaçları doğrultusunda biçimlendirir. Birey kendi başına çaresizdir, hiçbir katkıda bulunamaz. İnsan hayatı toplum onu nasıl yapmışsa ancak o olabilir.
Muhafazakar felsefenin en önemli temsilcilerinden biri olan Lois de Bonald, çıkış noktası olarak bireyi değil toplumu, "doğrudan Tanrı'nın yarattığı toplum" u esas alır. Bonald bireyin toplumu değil, toplumun bireyi biçimlendirdiğini kabul eder. Ona göre toplumsal hayatın temel amacı, bireysel özgürlük değil, otorite olmalıdır. Çünkü insanlar ancak aile, yerel topluluk, kilise ve loncanın otoritesi altında refaha ulaşabilir. Ona göre toplumsal bağların özü hiyerarşidir. Eşitlikten söz etmekse aylaklık ve günahkarlıktır. İnsan ancak toplum için varolur; toplum onu kendi amaçları doğrultusunda biçimlendirir. Birey kendi başına çaresizdir, hiçbir katkıda bulunamaz. İnsan hayatı toplum onu nasıl yapmışsa ancak o olabilir.
Soru 36
Aşağıdaki kavramlardan hangisi Spencer’ın evrimci yaklaşımının tamamlayıcı bir özelliği olamaz?
Seçenekler
A
Farklılaşma ve uzmanlaşma.
B
Doğal ayıklanma.
C
Toplumsal konsensüs.
D
Sistemin içkin istikrarsızlığı.
E
Türlerin eşitliği.
Açıklama:
Farklı toplum felsefeleri ve sözleşme teorilerinin toplum anlayışlarını ve bireyin doğası ve toplum arasındaki ilişki konusundaki görüşlerini açıklayabileceksiniz.
Spencer, Sosyal Darwinist bir bakış açısıyla toplumların tıpkı doğa gibi doğal ayıklanma, hayatta kalma ve adaptasyon süreciyle ilişkili belirli temel yasalara geliştiklerini öne sürer. Spencer, biyolojik organizmalar gibi toplumların da basit yapılardan karmaşık yapılara doğru geliştiklerini belirtir. İnsan topluluklarının yalın ve homojen ilkel kabile gruplarından, gelişmiş ve farklılaşmış modern sosyal sistemlere doğru evrimleştiklerini düşünür.
Spencer, Sosyal Darwinist bir bakış açısıyla toplumların tıpkı doğa gibi doğal ayıklanma, hayatta kalma ve adaptasyon süreciyle ilişkili belirli temel yasalara geliştiklerini öne sürer. Spencer, biyolojik organizmalar gibi toplumların da basit yapılardan karmaşık yapılara doğru geliştiklerini belirtir. İnsan topluluklarının yalın ve homojen ilkel kabile gruplarından, gelişmiş ve farklılaşmış modern sosyal sistemlere doğru evrimleştiklerini düşünür.
Soru 37
Aşağıdakilerden hangisi Durkheim’ın temel vurgularından biridir?
Seçenekler
A
Sınıf çatışması.
B
Temel ve genel etkileşimler.
C
Kapitalist ruh
D
Toplumun işlevsel bütünlüğü.
E
Statü ve gücün önemi.
Açıklama:
Klasik sosyal teorinin kurucuları olan Karl Marx, Émile Durkheim, Max Weber ve Georg Simmel’in toplum teorilerinin temellerini ve aralarındaki farklılıklar ve benzerliklerini ayırt edebileceksiniz.
Durkheim (1858-1917), işlevselci bir toplum teorisi geliştirir. Ona göre toplum, bağımsız bir parçalar sisteminden oluşan diğer organizmalar gibi işler. Ancak ekonomi, aile, yönetim v.b nedenlerden oluflan bu parçaları bir arada tutan şey, temel bir değerler sistemi, yani bir ahlaki konsensüs veya kolektif bilince dayanan, normlar adı verilen bir toplumsal kılavuzdur. Doğru yanıt D seçeneğidir.
Durkheim (1858-1917), işlevselci bir toplum teorisi geliştirir. Ona göre toplum, bağımsız bir parçalar sisteminden oluşan diğer organizmalar gibi işler. Ancak ekonomi, aile, yönetim v.b nedenlerden oluflan bu parçaları bir arada tutan şey, temel bir değerler sistemi, yani bir ahlaki konsensüs veya kolektif bilince dayanan, normlar adı verilen bir toplumsal kılavuzdur. Doğru yanıt D seçeneğidir.
Soru 38
Parsons’a göre, aşağıdakilerden hangisi bir sosyal sistemin temel ihtiyaçlarından değildir?
Seçenekler
A
Üyelerinin temel ekonomik gereklerini karşılamak
B
İnsanları belirli ortak amaçlar temelinde yönlendirmek.
C
Bireylere ortak bir kültürel kimlik sunmak.
D
Varlığını nesiller boyu sürdürmek.
E
Toplumsal çatışmaların kurallarını düzenlemek.
Açıklama:
Modern sosyal teorilerden yapısalcılık, erken dönem işlevselcilik, yapısal-işlevselcilik ve çatışmacı yaklaşımın temel özelliklerini ve toplum konusundaki görüşlerini karşılaştırabileceksiniz.
Parsons bir sistemin, hangi düzeyde olursa olsun, varlığını sürdürebilmesi için dört temel ihtiyaçı karşılaması gerektiği düşüncesini ilgili sözcüklerin İngilizce baş harflerinden oluşturduğu- AGIL Şeması’yla açıklar. Bunlar A=Adaptasyon; G=Amaca ulaşma; I=Bütünleşme; L=Varlığını sürdürme biçiminde sıralanır. Sırasıyla aktarırsak (1) her toplum kendi üyelerinin gıda, giyim ve barınma ihtiyaçlarını karşılamak zorundadır. Bu yüzden kendi kaynaklarını üretmek, dağıtımlarını yapmak ve dış çevreye uyum sağlamak için ekonomik sisteme ihtiyaç duyar. Adaptasyon, ayrıca çevreden ustaca yararlanacak ekonomik metalar ve zenginliklerin üretimiyle ilgilidir. Adaptasyon’u karşılayan kesim, ekonomi ve ekonomiyi güdüleyen kaynak paradır. (2) Her toplum kendi amaçlarını oluşturmak, kararlar vermek ve organizasyonlar yapmak zorundadır ve bu yüzden bir siyasal sisteme ihtiyaç duyar. Örneğin, siyasal kesim, faaliyetleri gücün meşru kullanımıyla koordine ederek hedeflere ulaşmaya çalışır. (3) Her toplum bir aidiyet, topluluk/cemaat duygusu ve ortak bir kimlik yaratmak zorundadır. Bir toplum toplumsal bölünmeler ve çatışmaları engellemek zorundadır, aksi takdirde çözülmeye uğrayacaktır. Bu yüzden, yerleşik davranış kuralları (din), iletişim (medya) ve sosyal kontrole (hukuk, mahkemeler, polis ve hapishaneler) ihtiyaç duyar. (4) Diğer bütün türler gibi her toplum kendini meydana getiren üyelerin sürekli ölmesi ve onlar›n yerine yenileri gelmesine rağmen, bizzat varlığını sürdürmeye çalışır. Kendi kurallarını, âdetleri ve kültürünü kuşaktan kuşağa aktarmaya çalışır ve bu örüntü/kalıp devamlılığı, esas olarak akrabalık sistemine, çocuğunu sosyalleştiren aileye bağlıdır. Bu süreç okul, medya, din ve hukuk gibi diğer toplumsal kurumlarla pekiştirilir. Doğru yanıt E seçeneğidir.
Parsons bir sistemin, hangi düzeyde olursa olsun, varlığını sürdürebilmesi için dört temel ihtiyaçı karşılaması gerektiği düşüncesini ilgili sözcüklerin İngilizce baş harflerinden oluşturduğu- AGIL Şeması’yla açıklar. Bunlar A=Adaptasyon; G=Amaca ulaşma; I=Bütünleşme; L=Varlığını sürdürme biçiminde sıralanır. Sırasıyla aktarırsak (1) her toplum kendi üyelerinin gıda, giyim ve barınma ihtiyaçlarını karşılamak zorundadır. Bu yüzden kendi kaynaklarını üretmek, dağıtımlarını yapmak ve dış çevreye uyum sağlamak için ekonomik sisteme ihtiyaç duyar. Adaptasyon, ayrıca çevreden ustaca yararlanacak ekonomik metalar ve zenginliklerin üretimiyle ilgilidir. Adaptasyon’u karşılayan kesim, ekonomi ve ekonomiyi güdüleyen kaynak paradır. (2) Her toplum kendi amaçlarını oluşturmak, kararlar vermek ve organizasyonlar yapmak zorundadır ve bu yüzden bir siyasal sisteme ihtiyaç duyar. Örneğin, siyasal kesim, faaliyetleri gücün meşru kullanımıyla koordine ederek hedeflere ulaşmaya çalışır. (3) Her toplum bir aidiyet, topluluk/cemaat duygusu ve ortak bir kimlik yaratmak zorundadır. Bir toplum toplumsal bölünmeler ve çatışmaları engellemek zorundadır, aksi takdirde çözülmeye uğrayacaktır. Bu yüzden, yerleşik davranış kuralları (din), iletişim (medya) ve sosyal kontrole (hukuk, mahkemeler, polis ve hapishaneler) ihtiyaç duyar. (4) Diğer bütün türler gibi her toplum kendini meydana getiren üyelerin sürekli ölmesi ve onlar›n yerine yenileri gelmesine rağmen, bizzat varlığını sürdürmeye çalışır. Kendi kurallarını, âdetleri ve kültürünü kuşaktan kuşağa aktarmaya çalışır ve bu örüntü/kalıp devamlılığı, esas olarak akrabalık sistemine, çocuğunu sosyalleştiren aileye bağlıdır. Bu süreç okul, medya, din ve hukuk gibi diğer toplumsal kurumlarla pekiştirilir. Doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 39
Aşağıdakilerden hangisi Parsons’ın AGIL şemasının unsurlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Çatışma
B
Adaptasyon
C
Amaca Ulaşma
D
Bütünleşme
E
Varlığını Sürdürme
Açıklama:
Modern sosyal teorilerden yapısalcılık, erken dönem işlevselcilik, yapısal-işlevselcilik ve çatışmacı yaklaşımın temel özelliklerini ve toplum konusundaki görüşlerini karşılaştırabileceksiniz.
Parsons bir sistemin, hangi düzeyde olursa olsun, varlığını sürdürebilmesi için dört temel ihtiyaçı karşılaması gerektiği düşüncesini ilgili sözcüklerin İngilizce baş harflerinden oluşturduğu- AGIL Şeması’yla açıklar. Bunlar A=Adaptasyon; G=Amaca ulaşma; I=Bütünleşme; L=Varlığını sürdürme biçiminde sıralanır. Sırasıyla aktarırsak (1) her toplum kendi üyelerinin gıda, giyim ve barınma ihtiyaçlarını karşılamak zorundadır. Bu yüzden kendi kaynaklarını üretmek, dağıtımlarını yapmak ve dış çevreye uyum sağlamak için ekonomik sisteme ihtiyaç duyar. Adaptasyon, ayrıca çevreden ustaca yararlanacak ekonomik metalar ve zenginliklerin üretimiyle ilgilidir. Adaptasyon’u karşılayan kesim, ekonomi ve ekonomiyi güdüleyen kaynak paradır. (2) Her toplum kendi amaçlarını oluşturmak, kararlar vermek ve organizasyonlar yapmak zorundadır ve bu yüzden bir siyasal sisteme ihtiyaç duyar. Örneğin, siyasal kesim, faaliyetleri gücün meşru kullanımıyla koordine ederek hedeflere ulaşmaya çalışır. (3) Her toplum bir aidiyet, topluluk/cemaat duygusu ve ortak bir kimlik yaratmak zorundadır. Bir toplum toplumsal bölünmeler ve çatışmaları engellemek zorundadır, aksi takdirde çözülmeye uğrayacaktır. Bu yüzden, yerleşik davranış kuralları (din), iletişim (medya) ve sosyal kontrole (hukuk, mahkemeler, polis ve hapishaneler) ihtiyaç duyar. (4) Diğer bütün türler gibi her toplum kendini meydana getiren üyelerin sürekli ölmesi ve onlar›n yerine yenileri gelmesine rağmen, bizzat varlığını sürdürmeye çalışır. Kendi kurallarını, âdetleri ve kültürünü kuşaktan kuşağa aktarmaya çalışır ve bu örüntü/kalıp devamlılığı, esas olarak akrabalık sistemine, çocuğunu sosyalleştiren aileye bağlıdır. Bu süreç okul, medya, din ve hukuk gibi diğer toplumsal kurumlarla pekiştirilir. Doğru yanıt A seçeneğidir.
Parsons bir sistemin, hangi düzeyde olursa olsun, varlığını sürdürebilmesi için dört temel ihtiyaçı karşılaması gerektiği düşüncesini ilgili sözcüklerin İngilizce baş harflerinden oluşturduğu- AGIL Şeması’yla açıklar. Bunlar A=Adaptasyon; G=Amaca ulaşma; I=Bütünleşme; L=Varlığını sürdürme biçiminde sıralanır. Sırasıyla aktarırsak (1) her toplum kendi üyelerinin gıda, giyim ve barınma ihtiyaçlarını karşılamak zorundadır. Bu yüzden kendi kaynaklarını üretmek, dağıtımlarını yapmak ve dış çevreye uyum sağlamak için ekonomik sisteme ihtiyaç duyar. Adaptasyon, ayrıca çevreden ustaca yararlanacak ekonomik metalar ve zenginliklerin üretimiyle ilgilidir. Adaptasyon’u karşılayan kesim, ekonomi ve ekonomiyi güdüleyen kaynak paradır. (2) Her toplum kendi amaçlarını oluşturmak, kararlar vermek ve organizasyonlar yapmak zorundadır ve bu yüzden bir siyasal sisteme ihtiyaç duyar. Örneğin, siyasal kesim, faaliyetleri gücün meşru kullanımıyla koordine ederek hedeflere ulaşmaya çalışır. (3) Her toplum bir aidiyet, topluluk/cemaat duygusu ve ortak bir kimlik yaratmak zorundadır. Bir toplum toplumsal bölünmeler ve çatışmaları engellemek zorundadır, aksi takdirde çözülmeye uğrayacaktır. Bu yüzden, yerleşik davranış kuralları (din), iletişim (medya) ve sosyal kontrole (hukuk, mahkemeler, polis ve hapishaneler) ihtiyaç duyar. (4) Diğer bütün türler gibi her toplum kendini meydana getiren üyelerin sürekli ölmesi ve onlar›n yerine yenileri gelmesine rağmen, bizzat varlığını sürdürmeye çalışır. Kendi kurallarını, âdetleri ve kültürünü kuşaktan kuşağa aktarmaya çalışır ve bu örüntü/kalıp devamlılığı, esas olarak akrabalık sistemine, çocuğunu sosyalleştiren aileye bağlıdır. Bu süreç okul, medya, din ve hukuk gibi diğer toplumsal kurumlarla pekiştirilir. Doğru yanıt A seçeneğidir.
Soru 40
Aşağıdaki özelliklerden hangisi Hegel’in toplum anlayışının özelliklerinden biridir?
Seçenekler
A
Esas itibariyle, bir mekanizmadan ziyade bir organik oluşum olması
B
Bireysel özgürlüklerin en ön planda olması
C
Bireylerin birbirleriyle belirli çıkarlar temelinde karşılaşması esasına dayanması
D
Aile ve devletin üzerinde en temel toplumsal birim olması
E
Duygusal, öznel ve değişken olan bir varlık olması
Açıklama:
Farklı toplum felsefeleri ve sözleşme teorilerinin toplum anlayışlarını ve bireyin doğası ve toplum arasındaki ilişki konusundaki görüşlerini açıklayabileceksiniz.
Aile, toplum ve devlet olmak üzere üç ahlakilik dünyası olduğunu düşünen, diğerlerini de zorunlu olarak görse de devleti en üste yerleştiren Hegel’e göre toplum kendine özgü kanunlara sahip bir yapıdır. Toplum olarak anılan oluşum son derece rasyonel bir iktisadi topluluk, do¤rudan bir piyasa ve mübadele toplumudur. Toplum insan ihtiyaçlarının, iş bölümünün, birikmiş iktisadi malların fiyat mekanizması aracılığıyla dağıtımının do¤al olarak düzenlenmesi sistemi, bir tür ekonomik maddî ilişkilerdir. Toplumun yap›sal kanunu, bireylerin aile birli¤indeki organik bağlılıklarından ayrılmış, sadece bireyler olarak birbirleriyle satıcı ve alıcı, işçi ve işveren, arz eden ve talep eden olarak belirli çıkarlarla karşılaşması esasına dayanır. Toplum içinde bireyler sadece bu münasebetle birbirlerine yanaşır ve bağlanır. Her birey sadece kendi bireysel çıkarının, bireysel amaçlarının peşindedir. Genele dâhil olduğu hâlde, bireyin kendisinin dışındakiler onun için hiçbir anlam ifade etmez. Doğru yanıt C seçeneğidir.
Aile, toplum ve devlet olmak üzere üç ahlakilik dünyası olduğunu düşünen, diğerlerini de zorunlu olarak görse de devleti en üste yerleştiren Hegel’e göre toplum kendine özgü kanunlara sahip bir yapıdır. Toplum olarak anılan oluşum son derece rasyonel bir iktisadi topluluk, do¤rudan bir piyasa ve mübadele toplumudur. Toplum insan ihtiyaçlarının, iş bölümünün, birikmiş iktisadi malların fiyat mekanizması aracılığıyla dağıtımının do¤al olarak düzenlenmesi sistemi, bir tür ekonomik maddî ilişkilerdir. Toplumun yap›sal kanunu, bireylerin aile birli¤indeki organik bağlılıklarından ayrılmış, sadece bireyler olarak birbirleriyle satıcı ve alıcı, işçi ve işveren, arz eden ve talep eden olarak belirli çıkarlarla karşılaşması esasına dayanır. Toplum içinde bireyler sadece bu münasebetle birbirlerine yanaşır ve bağlanır. Her birey sadece kendi bireysel çıkarının, bireysel amaçlarının peşindedir. Genele dâhil olduğu hâlde, bireyin kendisinin dışındakiler onun için hiçbir anlam ifade etmez. Doğru yanıt C seçeneğidir.
Soru 41
Aşağıdaki görüşlerden hangisi Thomas Hobbes’a ait değildir?
Seçenekler
A
İnsanın toplum içindeki davranışlarının temelinde “hayatını sürdürmek amacı” yatar.
B
‘Güvenlik isteği’ ve ‘bencillik’ insan doğasının ilişkili özellikleridir.
C
Bir insanın öteki insanlarla ilgilenmesinin bir nedeni, insanlığın güvenliğiyle ilgili kaygılarıdır.
D
Birey açısından aslolan kendi çıkarlarıdır ve toplum bireysel çıkarların gerçekleştirilme aracıdır.
E
Bireyler, doğaları gereği toplumsal ve politik özellikler taşırlar.
Açıklama:
Farklı toplum felsefeleri ve sözleşme teorilerinin toplum anlayışlarını ve bireyin doğası ve toplum arasındaki ilişki konusundaki görüşlerini açıklayabileceksiniz.
Thomas Hobbes (1588-1679), kendi kaba materyalist ve indirgemeci yaklaşımından hareketle olaylar›n nedeni olan nesnenin hareket yasalarının insan davranışları alanında olduğu kadar toplumsal olaylar alanında da geçerli olduğunu belirtir. İnsanın toplum içindeki davranışlarının temelinde “hayatını sürdürmek amacı” veya bunun uzantısı olan ‘güvenlik isteği’ ve ‘bencillik’ yattığını düşünen Hobbes’a göre birey açısından aslolan kendi çıkarlarıdır ve toplum bireysel çıkarların gerçekleştirilme aracıdır. Ayrıca, bu ‘doğa durumu’nda güvenlik isteği insan doğasının temel ihtiyacıdır. Öteki insanlar arasındaki bir insan, onlar üzerinde egemenlik kurmadıkça kendini güvenli hissetmeyeceği için bu istek toplum içinde uygulandığında ‘iktidar arzusu’na dönüşür. Bu yüzden, bir insanın öteki insanlarla ilgilenmesinin bir nedeni kendi güvenliğiyle ilgili kaygılarıdır. Doğru yanıt E seçeneğidir.
Thomas Hobbes (1588-1679), kendi kaba materyalist ve indirgemeci yaklaşımından hareketle olaylar›n nedeni olan nesnenin hareket yasalarının insan davranışları alanında olduğu kadar toplumsal olaylar alanında da geçerli olduğunu belirtir. İnsanın toplum içindeki davranışlarının temelinde “hayatını sürdürmek amacı” veya bunun uzantısı olan ‘güvenlik isteği’ ve ‘bencillik’ yattığını düşünen Hobbes’a göre birey açısından aslolan kendi çıkarlarıdır ve toplum bireysel çıkarların gerçekleştirilme aracıdır. Ayrıca, bu ‘doğa durumu’nda güvenlik isteği insan doğasının temel ihtiyacıdır. Öteki insanlar arasındaki bir insan, onlar üzerinde egemenlik kurmadıkça kendini güvenli hissetmeyeceği için bu istek toplum içinde uygulandığında ‘iktidar arzusu’na dönüşür. Bu yüzden, bir insanın öteki insanlarla ilgilenmesinin bir nedeni kendi güvenliğiyle ilgili kaygılarıdır. Doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 42
Aşağıdakilerden hangisi klasik dönem toplum teorisyenlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Karl Marx
B
Emile Durkheim
C
Max Weber
D
Georg Simmel
E
Claude Levi-Strauss
Açıklama:
Klasik sosyal teorinin kurucuları olan Karl Marx, Émile Durkheim, Max Weber ve Georg Simmel’in toplum teorilerinin temellerini ve aralarındaki farklılıklar ve benzerliklerini ayırt edebileceksiniz.
Klâsik dönemde dört temel kurucunun toplum anlayışları ve tanımları öne çıkar. Bunlardan ilk ikisi Marx ve Durkheim daha yapısalcı bir eğilim içinde doğrudan toplum (ve yapı) temelli açıklamalar yaparken diğer ikisi Weber ve Simmel ise bireysel eylem temelli açıklamalar yapar. Doğru yanıt E seçenğidir.
Klâsik dönemde dört temel kurucunun toplum anlayışları ve tanımları öne çıkar. Bunlardan ilk ikisi Marx ve Durkheim daha yapısalcı bir eğilim içinde doğrudan toplum (ve yapı) temelli açıklamalar yaparken diğer ikisi Weber ve Simmel ise bireysel eylem temelli açıklamalar yapar. Doğru yanıt E seçenğidir.
Soru 43
Marx’a göre bir toplumdaki herkesi ilgilendiren üretim araçlarının özel bireylerin elinden çıkıp tüm toplumun eşit kullanımına açık hale gelmesi, aşağıdaki kavramlardan hangisi ile ifade edilir?
Seçenekler
A
Kolektif mülkiyet
B
Yabancılaşma
C
İş bölümü
D
Kolektif bilinç
E
Praksis
Açıklama:
Klasik sosyal teorinin kurucuları olan Karl Marx, Émile Durkheim, Max Weber ve Georg Simmel’in toplum teorilerinin temellerini ve aralarındaki farklılıklar ve benzerliklerini ayırt edebileceksiniz.
Marx'a göre, sömürü ve yabancılaşma, farklı biçimlerde, üretim araçlarında özel mülkiyetin olduğu her toplumda ortaya çıkar, yani egemen sınıf üyelerinin yararına mallar üretmeyi sürdürebilmek için alt sınıfların daima emek güçlerini satmak zorunda kaldıkları her toplumda bir tabakalaşma yapısı vardır. Marx söz konusu sorunların sadece kolektif mülkiyetle çözülebileceği bir ‘geleceğin toplumu’ anlayışına sahiptir. Sorunun doğru yanıtı A seçeneğidir.
Marx'a göre, sömürü ve yabancılaşma, farklı biçimlerde, üretim araçlarında özel mülkiyetin olduğu her toplumda ortaya çıkar, yani egemen sınıf üyelerinin yararına mallar üretmeyi sürdürebilmek için alt sınıfların daima emek güçlerini satmak zorunda kaldıkları her toplumda bir tabakalaşma yapısı vardır. Marx söz konusu sorunların sadece kolektif mülkiyetle çözülebileceği bir ‘geleceğin toplumu’ anlayışına sahiptir. Sorunun doğru yanıtı A seçeneğidir.
Soru 44
Biyolojik organizmalar gibi toplumların da basit yapılardan karmaşık yapılara doğru geliştiklerini, insan topluluklarının yalın ve homojen ilkel kabile gruplarından, gelişmiş ve farklılaşmış modern sosyal sistemlere doğru evrimleştiğini iddia eden düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Auguste Comte
B
Saint-Simon
C
Georg Simmel
D
Emile Durkheim
E
Spencer
Açıklama:
Farklı toplum felsefeleri ve sözleşme teorilerinin toplum anlayışlarını ve bireyin doğası ve toplum arasındaki ilişki konusundaki görüşlerini açıklayabileceksiniz.
Charles Darwin’in düşüncesini sosyal bilimlere, toplum alanına uyarlamaya çalışan Herbert Spencer (1820-1903) organizmacı toplum anlayışlarının örnek temsilcisi olarak görülebilir. Spencer, Sosyal Darwinist bir bakış açısıyla toplumların tıpkı doğa gibi doğal ayıklanma, hayatta kalma ve adaptasyon süreciyle ilişkili belirli temel yasalar’a göre geliştiklerini öne sürer. Sorunun doğru yanıtı E seçeneğidir.
Charles Darwin’in düşüncesini sosyal bilimlere, toplum alanına uyarlamaya çalışan Herbert Spencer (1820-1903) organizmacı toplum anlayışlarının örnek temsilcisi olarak görülebilir. Spencer, Sosyal Darwinist bir bakış açısıyla toplumların tıpkı doğa gibi doğal ayıklanma, hayatta kalma ve adaptasyon süreciyle ilişkili belirli temel yasalar’a göre geliştiklerini öne sürer. Sorunun doğru yanıtı E seçeneğidir.
Soru 45
Sosyolojinin felsefeden bağımsız ayrı bir bilim kimliği kazanması için konusunu toplumsal olgularla sınırlandırması gerektiğini öne süren düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Emile Durkheim
B
Auguste Comte
C
Max Weber
D
Georg Simmel
E
Karl Marx
Açıklama:
Klasik sosyal teorinin kurucuları olan Karl Marx, Émile Durkheim, Max Weber ve Georg Simmel’in toplum teorilerinin temellerini ve aralarındaki farklılıklar ve benzerliklerini ayırt edebileceksiniz.
Toplum kavramını toplumsal olgular kavramı üzerinden tanımlayan ve çoğu kez iki kavramı aynı anlamda kullanan Durkheim, sosyolojinin felsefeden bağımsız ayrı bir bilim kimliği kazanması için konusunu toplumsal olgularla sınırlandırması gerektiğini düşünür. Sorunun doğru yanıtı A seçeneğidir.
Toplum kavramını toplumsal olgular kavramı üzerinden tanımlayan ve çoğu kez iki kavramı aynı anlamda kullanan Durkheim, sosyolojinin felsefeden bağımsız ayrı bir bilim kimliği kazanması için konusunu toplumsal olgularla sınırlandırması gerektiğini düşünür. Sorunun doğru yanıtı A seçeneğidir.
Soru 46
Aşağıdaki görüşlerden hangisi Max Weber’e ait değildir?
Seçenekler
A
Modern toplumlarda güç rasyonel bir temele sahiptir
B
Modern toplumun temelini hukuki otorite oluşturur
C
Her türden modern sanayi toplumu düzgün işleyebilmek için oldukça etkin örgütsel yapılara gerek duyar
D
Bütün eşitsizlik biçimleri güç eşitsizlikleridir
E
Hayatın bütün alanlarının temelinde çatışma yatar
Açıklama:
Klasik sosyal teorinin kurucuları olan Karl Marx, Émile Durkheim, Max Weber ve Georg Simmel’in toplum teorilerinin temellerini ve aralarındaki farklılıklar ve benzerliklerini ayırt edebileceksiniz.
Max Weber (1864-1920), modern sanayi toplumunun temel özelliklerini belirlemeye ve Batı kapitalizminin temel ruhu ve dinamiğini kavramaya çalışır. Sanayi toplumlarının temel özelliğinin rasyonelleşme eğilimi, yani mantıklı, rasyonel ve hesaplı düşünce, eylem ve planlama biçimlerinin gelişimi olduğunu öne sürer. Weber’e göre, modern toplumlarda güç rasyonel bir temele sahiptir. Modern toplumun temelini hukuki otorite oluflturur. Farklı bir ifadeyle insanlardan ziyade yasalar ve düzenlemeler tarafından yönetilme, gücün gelenek ya da kişisel karizmadan çok rıza ve görevin gerektirdiği otorite aracılığıyla meşrulaştırılması esastır. Bürokrasi bu düzenleyici yönetimin, kişisel olmayan ve tarafsız gücün bir örneğidir. Ona göre, her türden modern sanayi toplumu düzgün işleyebilmek için oldukça etkin örgütsel yapılara gerek duyar. Bürokrasi, kesinlikle insanlara değil kurallara, bir kişisel ilişkiler ağına değil bir görevler hiyerarflisine dayandığı için en etkili ve teknik bakımdan en üstün organizasyon biçimidir. Weber’in güç ve otoriteye, devlet ve bürokrasiye hayranlığının ardında siyasal yönelimi, modern toplumu yönlendiren ve düzenleyen güçlü bir ulus-devlete inancı yatar. Ancak bütün bunlara rağmen, özgürlükçü demokrasiye inanır fakat doğrudan demokrasiyi veya halk iradesi düşüncesini tamamen reddeder. Sorunun doğru yanıtı E seçeneğidir.
Max Weber (1864-1920), modern sanayi toplumunun temel özelliklerini belirlemeye ve Batı kapitalizminin temel ruhu ve dinamiğini kavramaya çalışır. Sanayi toplumlarının temel özelliğinin rasyonelleşme eğilimi, yani mantıklı, rasyonel ve hesaplı düşünce, eylem ve planlama biçimlerinin gelişimi olduğunu öne sürer. Weber’e göre, modern toplumlarda güç rasyonel bir temele sahiptir. Modern toplumun temelini hukuki otorite oluflturur. Farklı bir ifadeyle insanlardan ziyade yasalar ve düzenlemeler tarafından yönetilme, gücün gelenek ya da kişisel karizmadan çok rıza ve görevin gerektirdiği otorite aracılığıyla meşrulaştırılması esastır. Bürokrasi bu düzenleyici yönetimin, kişisel olmayan ve tarafsız gücün bir örneğidir. Ona göre, her türden modern sanayi toplumu düzgün işleyebilmek için oldukça etkin örgütsel yapılara gerek duyar. Bürokrasi, kesinlikle insanlara değil kurallara, bir kişisel ilişkiler ağına değil bir görevler hiyerarflisine dayandığı için en etkili ve teknik bakımdan en üstün organizasyon biçimidir. Weber’in güç ve otoriteye, devlet ve bürokrasiye hayranlığının ardında siyasal yönelimi, modern toplumu yönlendiren ve düzenleyen güçlü bir ulus-devlete inancı yatar. Ancak bütün bunlara rağmen, özgürlükçü demokrasiye inanır fakat doğrudan demokrasiyi veya halk iradesi düşüncesini tamamen reddeder. Sorunun doğru yanıtı E seçeneğidir.
Soru 47
Toplumu ayrı unsurların hem bütüne katkıda bulundukları hem de ondan bağımsız olarak kaldıkları farklılaşmış bir yapı olarak tanımlayan kişi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Eric Fromm
B
Aristoteles
C
Theodor W. Adorno
D
Karl Marx
E
Platon
Açıklama:
Farklı toplum felsefeleri ve sözleşme teorilerinin toplum anlayışlarını ve bireyin doğası ve toplum arasındaki ilişki konusundaki görüşlerini açıklayabileceksiniz.
Aristoteles; karmaşık, farklılaşmış bir yapı olan toplumsal bütünün, yani toplumun bireylerden değil gruplardan oluştuğuna inanır. Toplumun kökeninde insan doğasının yattığını düşünen Aristoteles, insanlığın doğası gereği toplumsal ve politik özellikler taşıdığını belirtir. Sorunun doğru yanıtı B seçeneğidir.
Aristoteles; karmaşık, farklılaşmış bir yapı olan toplumsal bütünün, yani toplumun bireylerden değil gruplardan oluştuğuna inanır. Toplumun kökeninde insan doğasının yattığını düşünen Aristoteles, insanlığın doğası gereği toplumsal ve politik özellikler taşıdığını belirtir. Sorunun doğru yanıtı B seçeneğidir.
Soru 48
Öncülüğünü Louis de Bonald’ın (1754-1840) yaptığı ve çıkış noktası olarak bireyi değil toplumu, “doğrudan Tanrının yarattığı toplum”u esas alan görüş aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Aydınlanmacı
B
Bireyci
C
Köktenci
D
Muhafazakar
E
İndirgemeci
Açıklama:
Farklı toplum felsefeleri ve sözleşme teorilerinin toplum anlayışlarını ve bireyin doğası ve toplum arasındaki ilişki konusundaki görüşlerini açıklayabileceksiniz.
Muhafazakâr felsefenin en önemli temsilcilerinden biri olan Louis de Bonald (1754-1840) çıkış noktası olarak bireyi değil toplumu, “doğrudan Tanrı’nın yarattığı toplum”u esas alır. Doğru yanıt D seçeneğidir.
Muhafazakâr felsefenin en önemli temsilcilerinden biri olan Louis de Bonald (1754-1840) çıkış noktası olarak bireyi değil toplumu, “doğrudan Tanrı’nın yarattığı toplum”u esas alır. Doğru yanıt D seçeneğidir.
Soru 49
Somut olarak gözlenemeyen, araştırılamayan ve sınanamayan iddiaların temelden yoksun metafizik önermeler olduklarını öne süren yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Modernizm
B
Post modernizm
C
Pretizm
D
Metafizik
E
Pozitivizm
Açıklama:
Farklı toplum felsefeleri ve sözleşme teorilerinin toplum anlayışlarını ve bireyin doğası ve toplum arasındaki ilişki konusundaki görüşlerini açıklayabileceksiniz.
Bütün toplumların ortak bir evrim çizgisinden geçmeleri gerektiğini düflünen Comte, toplumun kendi doğal evrimi içinde daha iyiye gideceğini düşündüğü için devrimci değişmeler önermez, sürece yardımcı olacak reformların gerekli olduğunu belirtir. Saint-Simon toplumun bilimini ‘sosyal fizyoloji’ olarak nitelerken Comte başlarda sosyoloji yerine ‘sosyal fizik’ terimini kullanır. Bu ve benzeri bütün pozitivist ve evrimci anlayışlarda Spencer’da da göreceğimiz gibi toplum doğayla özünde aynı yasalara tabi bir varlık, doğanın bir uzantısı veya onun en gelişmiş düzeyi olarak görülür. Sorunun doğru yanıtı E seçeneğidir.
Bütün toplumların ortak bir evrim çizgisinden geçmeleri gerektiğini düflünen Comte, toplumun kendi doğal evrimi içinde daha iyiye gideceğini düşündüğü için devrimci değişmeler önermez, sürece yardımcı olacak reformların gerekli olduğunu belirtir. Saint-Simon toplumun bilimini ‘sosyal fizyoloji’ olarak nitelerken Comte başlarda sosyoloji yerine ‘sosyal fizik’ terimini kullanır. Bu ve benzeri bütün pozitivist ve evrimci anlayışlarda Spencer’da da göreceğimiz gibi toplum doğayla özünde aynı yasalara tabi bir varlık, doğanın bir uzantısı veya onun en gelişmiş düzeyi olarak görülür. Sorunun doğru yanıtı E seçeneğidir.
Soru 50
Toplumu bir organizmadan daha çok “kompleks bir düzenleme” olarak gören, bu yapının ekonomik temelinin diğerlerinden daha önemli olduğunu ortaya koyan düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Karl Marx
B
Agust Comte
C
Platon
D
Eric Fromm
E
Hegel
Açıklama:
Klasik sosyal teorinin kurucuları olan Karl Marx, Émile Durkheim, Max Weber ve Georg Simmel’in toplum teorilerinin temellerini ve aralarındaki farklılıklar ve benzerliklerini ayırt edebileceksiniz.
Karl Marx (1818-1881), toplumu ve toplumsal süreçleri açıklamaya çalışırken hareket noktası olarak gündelik etkinliklerimizi, geçimimizi sağlama, besinler yetiştirme ve mamul mallar üretme biçimlerimizi alır. Toplumu bir organizmadan daha çok “kompleks bir düzenleme” olarak gören Marx, bu yapının ekonomik temelinin diğerlerinden daha önemli olduğunu düşünür. Sorunun doğru yanıtı A seçeneğidir.
Karl Marx (1818-1881), toplumu ve toplumsal süreçleri açıklamaya çalışırken hareket noktası olarak gündelik etkinliklerimizi, geçimimizi sağlama, besinler yetiştirme ve mamul mallar üretme biçimlerimizi alır. Toplumu bir organizmadan daha çok “kompleks bir düzenleme” olarak gören Marx, bu yapının ekonomik temelinin diğerlerinden daha önemli olduğunu düşünür. Sorunun doğru yanıtı A seçeneğidir.
Soru 51
Mevcut durumu olduğu gibi veya özünde değişiklikler yapmadan sürdürme eğilimini ortaya koyan anlayış aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Positivizm
B
Modernizm
C
Statükoculuk
D
Değişimcilik
E
Mezafizik
Açıklama:
Klasik sosyal teorinin kurucuları olan Karl Marx, Émile Durkheim, Max Weber ve Georg Simmel’in toplum teorilerinin temellerini ve aralarındaki farklılıklar ve benzerliklerini ayırt edebileceksiniz.
Marx toplumdaki düşünceler ve değerlerin kaynağının iş bölümü, yani insanların geçimlerini sağlama, ihtiyaçlar yaratma ve birlikte çalışmaya yönelik somut çaIbaları olduğunu öne sürer. Ancak bu düşünceler ve değerlerin genellikle statükoyu, yani mevcut eşitsiz, sömürücü ve yabancılaştırıcı durumu meşrulaştıran ‘egemen sınıfın ideolojileri’ olduklarını öne sürer. Sorunun doğru yanıtı C seçeneğidir.
Marx toplumdaki düşünceler ve değerlerin kaynağının iş bölümü, yani insanların geçimlerini sağlama, ihtiyaçlar yaratma ve birlikte çalışmaya yönelik somut çaIbaları olduğunu öne sürer. Ancak bu düşünceler ve değerlerin genellikle statükoyu, yani mevcut eşitsiz, sömürücü ve yabancılaştırıcı durumu meşrulaştıran ‘egemen sınıfın ideolojileri’ olduklarını öne sürer. Sorunun doğru yanıtı C seçeneğidir.
Soru 52
Aşağıdakilerden hangisi erken dönem işlevselciliğintemel görüşlerinden biridir?
Seçenekler
A
Gerçek sosyal analizler artzamanlı değil, eşzamanlı analizlerdir.
B
Çatışma ortadan kaldırılması gereken bir hastalıktır
C
Toplumlarda çatışma potansiyeli her zaman vardır
D
Bireylere ırtak bir kültürel kimlik sunmak
E
Varlığını nesiller boyu sürdürmek
Açıklama:
Modern sosyal teorilerden yapısalcılık, erken dönem işlevselcilik, yapısal-işlevselcilik ve çatışmacı yaklaşımın temel özelliklerini ve toplum konusundaki görüşlerini karşılaştırabileceksiniz.
Hem yeni bir topluma aktarılan kültürel ürünler içselleştirilir ve yeni bağlamın gereklerine uydurulur hem de toplumsal unsurların kökenlerine bakmak imkânsızdır ve bunu yapmak söz konusu unsurların günümüzdeki işlevsel mantığını göz ardı etmektir. Bu, eşzamanlı-ve-bütüncü mantık sadece günümüzde işlerlikte olan tüm kültürü kapsamlı olarak anlamakla mümkün olur. Sorunun doğru yanıtı A seçeneğidir.
Hem yeni bir topluma aktarılan kültürel ürünler içselleştirilir ve yeni bağlamın gereklerine uydurulur hem de toplumsal unsurların kökenlerine bakmak imkânsızdır ve bunu yapmak söz konusu unsurların günümüzdeki işlevsel mantığını göz ardı etmektir. Bu, eşzamanlı-ve-bütüncü mantık sadece günümüzde işlerlikte olan tüm kültürü kapsamlı olarak anlamakla mümkün olur. Sorunun doğru yanıtı A seçeneğidir.
Soru 53
Aşağıdakilerden hangisi Dahrendorf’un temel görüşlerinden biridir?
Seçenekler
A
Çatışma ortadan kaldırılması gerekn bir hastalıktır.
B
Bireylere ortak kültürel kimlik sunmak
C
Çatışmaların temel kaynağı topumdaki eşitsiz güç dağılımıdır.
D
Varlığını nesiller boyu sürdürmek
E
Üyelerinin temel ekonomik gereklerini karşılamak
Açıklama:
Modern sosyal teorilerden yapısalcılık, erken dönem işlevselcilik, yapısal-işlevselcilik ve çatışmacı yaklaşımın temel özelliklerini ve toplum konusundaki görüşlerini karşılaştırabileceksiniz.
Çatışma teorisinin kurucularından Ralf Dahrendorf (1929-2009) toplumun kossensüs ve çatışma olmak üzere iki yüzü olduğunu vurgular. İşlevselciliğin toplumun bir yanıyla yani toplumun sürekliliğine katkıda bulunan ve onu dengede tutan yapılar ve süreçlerle meşgul olduğu için, toplumun eksik bir resmini sunduğunu belirtir. Ona göre, bu resmin tam olabilmesi için işlevselci ve çatışmacı toplum modellerine gerek vardır. Sorunun doğru yanıtı C seçeneğidir.
Çatışma teorisinin kurucularından Ralf Dahrendorf (1929-2009) toplumun kossensüs ve çatışma olmak üzere iki yüzü olduğunu vurgular. İşlevselciliğin toplumun bir yanıyla yani toplumun sürekliliğine katkıda bulunan ve onu dengede tutan yapılar ve süreçlerle meşgul olduğu için, toplumun eksik bir resmini sunduğunu belirtir. Ona göre, bu resmin tam olabilmesi için işlevselci ve çatışmacı toplum modellerine gerek vardır. Sorunun doğru yanıtı C seçeneğidir.
Soru 54
Bireylerin basitçe yapının ürünleri, kuklaların, etkileri olmayıp kendileri yaratmasalar da tarihsel koşulları yorumlayabilecek, değerlendirebilecek ve bilinçli eylemleriyle dönüştürebilecek bir kapasiteye sahip olduklarınıanlatmak için; “aktif, yaratıcı eylem” anlamına gelen Praksis kavramını kim kullanmıştır?
Seçenekler
A
Louis
B
Simmel
C
Weber
D
Marx
E
Durkheim
Açıklama:
Farklı toplum felsefeleri ve sözleşme teorilerinin toplum anlayışlarını ve bireyin doğası ve toplum arasındaki ilişki konusundaki görüşlerini açıklayabileceksiniz.
İlk kez Marx tarafından kullanılan Praksis kavramı temelinde, özgürce eylemde bulunan insanların her toplumda gelişen öngörülebilir karşıtlık ve sınıf çatışması örüntüleri ışığında tarihin yönünü biçimlendirdiklerini başka ifadeyle “tarihi, ancak kendi seçmedikleri koşullarda yaptıkları”nı düşünür. Sorunun doğru yanıtı D seçeneğidir.
İlk kez Marx tarafından kullanılan Praksis kavramı temelinde, özgürce eylemde bulunan insanların her toplumda gelişen öngörülebilir karşıtlık ve sınıf çatışması örüntüleri ışığında tarihin yönünü biçimlendirdiklerini başka ifadeyle “tarihi, ancak kendi seçmedikleri koşullarda yaptıkları”nı düşünür. Sorunun doğru yanıtı D seçeneğidir.
Soru 55
Toplum felsefecilerinden hangisi özellikle toplumsal düzenin birliğini vurgulamaktadır?
Seçenekler
A
Aristoteles
B
Thomas Hobbes
C
Platon
D
John Locke
E
Jean-Jacques Rousseau
Açıklama:
Farklı toplum felsefeleri ve sözleşme teorilerinin toplum anlayışlarını ve bireyin doğası ve toplum arasındaki ilişki konusundaki görüşlerini açıklayabileceksiniz.
Platon, toplumu iş bölümü ve toplumsal eşitsizlik etrafında yapılanmış ‘birleşik’ bir sistem olarak ele alır. Toplumun sağlığının, yani toplumsal düzenin, bütünün çıkarlarının tek tek parçaların çıkarları karşısında önceliğe sahip olduğu “akılcı yasalar”ın ürünü olarak görür. Sorunun doğru yanıtı C seçeneğidir.
Platon, toplumu iş bölümü ve toplumsal eşitsizlik etrafında yapılanmış ‘birleşik’ bir sistem olarak ele alır. Toplumun sağlığının, yani toplumsal düzenin, bütünün çıkarlarının tek tek parçaların çıkarları karşısında önceliğe sahip olduğu “akılcı yasalar”ın ürünü olarak görür. Sorunun doğru yanıtı C seçeneğidir.
Soru 56
Toplumun iç dinamiklerinin önemini vurgulayan Saint-Simon’a göre sosyal fizyolojinin, temel görevi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Toplumun statik ve dinamik yanlarını incelemektir.
B
Toplumu hareket ve dönüşüm hâlinde incelemektir.
C
Toplumu evrim çizgisi dikkatte alarak incelemektir.
D
Toplumu sosyal-fizik yönü ile incelemektir.
E
Toplumu doğadaki görevi ile incelemektir.
Açıklama:
Farklı toplum felsefeleri ve sözleşme teorilerinin toplum anlayışlarını ve bireyin doğası ve toplum arasındaki ilişki konusundaki görüşlerini açıklayabileceksiniz.
Saint-Simon'ın deyimiyle ‘sosyal fizyolojinin, temel görevi, toplumu hareket ve dönüşüm hâlinde incelemektir. Saint-Simon, toplumların evrimine yön veren güçlerin toplumsal gruplar veya sosyal sınıflar arasındaki çatışmalar olduğunu düşünür. Doğru yanıt B seçeneğidir.
Saint-Simon'ın deyimiyle ‘sosyal fizyolojinin, temel görevi, toplumu hareket ve dönüşüm hâlinde incelemektir. Saint-Simon, toplumların evrimine yön veren güçlerin toplumsal gruplar veya sosyal sınıflar arasındaki çatışmalar olduğunu düşünür. Doğru yanıt B seçeneğidir.
Soru 57
Organizmayı toplum içerisinde bir Sosyal Darwinist bakış açısı ile inceleyen toplum bilimcisi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Auguste Comte
B
Jean-Jacques Rousseau
C
John Locke
D
Herbert Spencer
E
Saint-Simon
Açıklama:
Farklı toplum felsefeleri ve sözleşme teorilerinin toplum anlayışlarını ve bireyin doğası ve toplum arasındaki ilişki konusundaki görüşlerini açıklayabileceksiniz.
Herbert Spencer (1820-1903) organizmacı toplum anlayışlarının örnek temsilcisi olarak görülebilir. Spencer, Sosyal Darwinist bir bakış açısıyla toplumların tıpkı doğa gibi doğal ayıklanma, hayatta kalma ve adaptasyon süreciyle ilişkili belirli ‘temel yasalar’a göre geliştiklerini öne sürer. Sorunun doğru yanıtı D seçeneğidir.
Herbert Spencer (1820-1903) organizmacı toplum anlayışlarının örnek temsilcisi olarak görülebilir. Spencer, Sosyal Darwinist bir bakış açısıyla toplumların tıpkı doğa gibi doğal ayıklanma, hayatta kalma ve adaptasyon süreciyle ilişkili belirli ‘temel yasalar’a göre geliştiklerini öne sürer. Sorunun doğru yanıtı D seçeneğidir.
Soru 58
Marx'a göre aşağıdakilerden hangisi tüm toplumların sergilediği temel özelliklerden biri değildir?
Seçenekler
A
İnsanlar üretim yaparlar.
B
İnsanlar üretimi sürekli iyileştirmek için yeni ihtiyaçlar yaratır.
C
Toplumlar evremsel bir süreçte geçer.
D
Toplumlarda üretim araçlarının özel mülkiyete dayanır.
E
Toplumdaki düşünceler ve değerlerin kaynağının iş bölümü temeline dayanır.
Açıklama:
Klasik sosyal teorinin kurucuları olan Karl Marx, Émile Durkheim, Max Weber ve Georg Simmel’in toplum teorilerinin temellerini ve aralarındaki farklılıklar ve benzerliklerini ayırt edebileceksiniz.
Marx, tüm toplumların dört temel özellik sergilediğini vurgular. İlk olarak, insanlar, diğer hayvanlardan farklı şekilde varlıklarını sürdürebilmek ve böylece ‘tarihi yapmak’ için çevreden yararlanarak üretim yapabilir. İkinci olarak Marx’a göre üretim (veya çalışma), her zaman farklı türden araçlar kullanmayı ve bu araçların daha fazla ve daha iyi tüketim malları üretmek için sürekli iyileştirilmesini gerektirdiği için yeni ihtiyaçlar yaratır. Üçüncü olarak Marx, toplumlarda üretimin iş bölümüne dayalı olduğunu, ancak iş bölümünün her zaman sömürü ve yabancılaşmayı içeren bir hiyerarşik tabakalaşma yapısını ifade ettiğini ve tüm toplumlarda bunun temelinde toprak veya sermayenin, kendi ifadesiyle üretim araçlarının özel mülkiyetinin yattığını öne sürer. Dördüncü olarak Marx toplumdaki düşünceler ve değerlerin kaynağının iş bölümü, yani insanların geçimlerini sağlama, ihtiyaçlar yaratma ve birlikte çalışmaya yönelik somut çabaIarı olduğunu öne sürer. Doğru yanıt C seçeneğidir.
Marx, tüm toplumların dört temel özellik sergilediğini vurgular. İlk olarak, insanlar, diğer hayvanlardan farklı şekilde varlıklarını sürdürebilmek ve böylece ‘tarihi yapmak’ için çevreden yararlanarak üretim yapabilir. İkinci olarak Marx’a göre üretim (veya çalışma), her zaman farklı türden araçlar kullanmayı ve bu araçların daha fazla ve daha iyi tüketim malları üretmek için sürekli iyileştirilmesini gerektirdiği için yeni ihtiyaçlar yaratır. Üçüncü olarak Marx, toplumlarda üretimin iş bölümüne dayalı olduğunu, ancak iş bölümünün her zaman sömürü ve yabancılaşmayı içeren bir hiyerarşik tabakalaşma yapısını ifade ettiğini ve tüm toplumlarda bunun temelinde toprak veya sermayenin, kendi ifadesiyle üretim araçlarının özel mülkiyetinin yattığını öne sürer. Dördüncü olarak Marx toplumdaki düşünceler ve değerlerin kaynağının iş bölümü, yani insanların geçimlerini sağlama, ihtiyaçlar yaratma ve birlikte çalışmaya yönelik somut çabaIarı olduğunu öne sürer. Doğru yanıt C seçeneğidir.
Soru 59
Aşağıdakilerden hangisi Durkheim’ın toplum anlayışındaki ilkelerden biridir?
Seçenekler
A
Toplumsal ilke
B
İşlevselci ilke
C
Bilgiye dayalı ilke
D
Otorite ilkesi
E
Rasyonelleşme ilkesi
Açıklama:
Klasik sosyal teorinin kurucuları olan Karl Marx, Émile Durkheim, Max Weber ve Georg Simmel’in toplum teorilerinin temellerini ve aralarındaki farklılıklar ve benzerliklerini ayırt edebileceksiniz.
Durkheim’›n toplum anlayışında özetle 3 ilkeye rastlanır. (1) İşlevselci İlke: Genel toplumsal ihtiyaçlar kavramı. Toplumlar değerlere ve paylaşılan değerlere ihtiyaç duyarlar. (2) Organizmacı İlke: Toplumsal sağlık farklı parçaların bütünle işlevsel olarak ilişkili olma derecesine bağlıdır. (3) Evrimci İlke: Durkheim’ın toplumsal ve biyolojik analojilerle ilgilenmesi ve onun evrim teorisinde farklılaşma düşüncesinin merkezi rolü. Sorunun doğru yanıtı B seçeneğidir.
Durkheim’›n toplum anlayışında özetle 3 ilkeye rastlanır. (1) İşlevselci İlke: Genel toplumsal ihtiyaçlar kavramı. Toplumlar değerlere ve paylaşılan değerlere ihtiyaç duyarlar. (2) Organizmacı İlke: Toplumsal sağlık farklı parçaların bütünle işlevsel olarak ilişkili olma derecesine bağlıdır. (3) Evrimci İlke: Durkheim’ın toplumsal ve biyolojik analojilerle ilgilenmesi ve onun evrim teorisinde farklılaşma düşüncesinin merkezi rolü. Sorunun doğru yanıtı B seçeneğidir.
Soru 60
Aristotales'in insanların topluluklar halinde yaşamaya "mahkum" olduğunu öne sürmesindeki nedeni aşağıdaki maddelerin hangisinde yer almaktadır?
Seçenekler
A
İnsan doğası
B
Toplum baskısı
C
Toplum düzeni
D
Ekonomi
E
Kültürel ihtiyaçlar
Açıklama:
Farklı toplum felsefeleri ve sözleşme teorilerinin toplum anlayışlarını ve bireyin doğası ve toplum arasındaki ilişki konusundaki görüşlerini açıklayabileceksiniz.
Aristoltales insanın toplumsal ve politik özellikler taşımasının temelinde insan doğasını görmektedir. Doğru yanıt A seçeneğidir.
Aristoltales insanın toplumsal ve politik özellikler taşımasının temelinde insan doğasını görmektedir. Doğru yanıt A seçeneğidir.
Soru 61
Rousseau'nun insanlığın gelişim sürecinde yarattığı olumsuzluklardan kurtulmasında gördüğü yolu, doğa durumu ve modern dünya ilişkisini aşağıda yer alan hangi seçenek içermektedir?
Seçenekler
A
Olumlu durum; doğrudan Tanrı'nın yarattığı toplumun çözümlenmesi ile sağlanabilir.
B
Olumlu durum; doğa durumu'nun temel ilkelerinin modern dünyanın , günün koşullarına uyarlanmasıyla sağlanabilir.
C
Olumlu durum; tekli bireylerin kendi amnaçlarını gerçekleştirmeleri ile sağlanabilir.
D
Olumlu durum; bireyler arasındaki farklılıkların öne çıkarılması ile sağlanabilir.
E
Olumlu durum; muhafazakar ve yenilikçi yaklaşımlar arasında kurulacak bir denge ile sağlanabilir.
Açıklama:
Farklı toplum felsefeleri ve sözleşme teorilerinin toplum anlayışlarını ve bireyin doğası ve toplum arasındaki ilişki konusundaki görüşlerini açıklayabileceksiniz.
Rousseau'nun çözümlemelerinin incelenmesi ile çözülebilir. Sorunun doğru yanıtı B seçeneğidir.
Rousseau'nun çözümlemelerinin incelenmesi ile çözülebilir. Sorunun doğru yanıtı B seçeneğidir.
Soru 62
Aşağıdaki maddelerin hangisinde muhafazakar toplum fesefelerini ortaya çıkaran nedenlerden biri yer almamaktadır?
Seçenekler
A
Aydınlanmacı anlayışlara duyulan tepki.
B
Bireyci yaklaşımlara duyulan tepki.
C
İlerlemeci toplum anlayışlarına duyulan tepki.
D
İnsan anlayışlarına duyulan tepki.
E
Ülkeler arasında çıkan savaşlar.
Açıklama:
Farklı toplum felsefeleri ve sözleşme teorilerinin toplum anlayışlarını ve bireyin doğası ve toplum arasındaki ilişki konusundaki görüşlerini açıklayabileceksiniz.
Yukarıda sayılan özellikler ortaya çağ inanışlarını oluşturan anlayışlardır. Muhafazakarlık modern çağda bu orta çağ ilkelerine toptan bir karşı çıkış özelliği taşımaktadır. Sorunun doğru yanıtı E seçeneğidir.
Yukarıda sayılan özellikler ortaya çağ inanışlarını oluşturan anlayışlardır. Muhafazakarlık modern çağda bu orta çağ ilkelerine toptan bir karşı çıkış özelliği taşımaktadır. Sorunun doğru yanıtı E seçeneğidir.
Soru 63
Hegel'in oluşturduğu ahlakilik dünyalarının en alttan - en üste doğru sıralaması nasıldır?
Seçenekler
A
Devlet- toplum-aile
B
Aile-toplum-devlet
C
Devlet- aile- toplum
D
Toplum- devlet-aile
E
Aile-devlet-toplum
Açıklama:
Farklı toplum felsefeleri ve sözleşme teorilerinin toplum anlayışlarını ve bireyin doğası ve toplum arasındaki ilişki konusundaki görüşlerini açıklayabileceksiniz.
Hegel, üç ahlaklık yasasında devleti en üste yerleştirmektedir. Sorunun doğru yanıtı B seçeneğidir.
Hegel, üç ahlaklık yasasında devleti en üste yerleştirmektedir. Sorunun doğru yanıtı B seçeneğidir.
Soru 64
Saint-simon'un tarihsel süreç içerisindeki hareket bağlamında, sosyal fizyoloji'nin temel görevi aşağıdaki seçeneklerden hangisine dayandığı söylenebilir?
Seçenekler
A
Sürekli dönüşüm
B
İnsan doğası
C
Sosyal statik
D
Toplum düzeni
E
Eşitlik
Açıklama:
Farklı toplum felsefeleri ve sözleşme teorilerinin toplum anlayışlarını ve bireyin doğası ve toplum arasındaki ilişki konusundaki görüşlerini açıklayabileceksiniz.
Saint-simon' sosyal fizyolojisinde toplumu hareket ve dönüşüm halinde incelemektedir. Sorunun doğru yanıtı A seçeneğidir.
Saint-simon' sosyal fizyolojisinde toplumu hareket ve dönüşüm halinde incelemektedir. Sorunun doğru yanıtı A seçeneğidir.
Soru 65
Max Weber'in sanayi toplumlarını anlama konusunda en öne çıkan eğilimi aşağıdaki seçeneklerden hangisi içermektedir?
Seçenekler
A
Dinsel inançlar
B
Eşitlik
C
Doğa
D
Hesaplı düşünce
E
İçgüdüler
Açıklama:
Klasik sosyal teorinin kurucuları olan Karl Marx, Émile Durkheim, Max Weber ve Georg Simmel’in toplum teorilerinin temellerini ve aralarındaki farklılıklar ve benzerliklerini ayırt edebileceksiniz.
Weber'in eğilimi rasyonelleşme eğilimi taşımaktadır. Bu durumu seçenekler arasında yalnızca hesaplı düşünce karşılamaktadır. Sorunun doğru yanıtı D seçeneğidir.
Weber'in eğilimi rasyonelleşme eğilimi taşımaktadır. Bu durumu seçenekler arasında yalnızca hesaplı düşünce karşılamaktadır. Sorunun doğru yanıtı D seçeneğidir.
Soru 66
Aşağıda yer alan seçeneklerin hangisinde Georg Simmel'in "saf sosyolojisini" Marksizim açısından değerlendirilmesi doğrudur?
Seçenekler
A
Marksizim' ile yalnızca gündelik hayat açısından benzeşir.
B
Marksizim ile kısmen aynıdır.
C
Marksizm'le aynıdır.
D
Marksizm'e zıttır.
E
Marksizim'den yalnızca duygular bakımından ayrılır.
Açıklama:
Klasik sosyal teorinin kurucuları olan Karl Marx, Émile Durkheim, Max Weber ve Georg Simmel’in toplum teorilerinin temellerini ve aralarındaki farklılıklar ve benzerliklerini ayırt edebileceksiniz.
Saf sosyoloji,marksizim'in aksine duyguları, ruhu, gündelik hayat ve ilişkilerin ayrıntılarını yakalayan bir oluşumdur. Sorunun doğru yanıtı D seçeneğidir.
Saf sosyoloji,marksizim'in aksine duyguları, ruhu, gündelik hayat ve ilişkilerin ayrıntılarını yakalayan bir oluşumdur. Sorunun doğru yanıtı D seçeneğidir.
Soru 67
İşlevselci hareket öncülerinin sosyal sistemlerin sağlığı konusunda hareket noktaları aşağıdaki seçeneklerden hangisinde belirtilmiştir?
Seçenekler
A
Varlığın sürdürülebilmesi için ihtiyaçların karşılanması
B
Toplumsal unsurların kökeni
C
İdeolojik nedenler
D
Ekonomi
E
Hiçbiri
Açıklama:
Modern sosyal teorilerden yapısalcılık, erken dönem işlevselcilik, yapısal-işlevselcilik ve çatışmacı yaklaşımın temel özelliklerini ve toplum konusundaki görüşlerini karşılaştırabileceksiniz.
İşlevselci hareket öncüleri genel toplumsal ihtiyaçlardan hareketle sosyal sistemin sağlanmasında belirli ihtiyaçları gerekli görmektedirler. Sorunun doğru yanıtı A seçeneğidir.
İşlevselci hareket öncüleri genel toplumsal ihtiyaçlardan hareketle sosyal sistemin sağlanmasında belirli ihtiyaçları gerekli görmektedirler. Sorunun doğru yanıtı A seçeneğidir.
Soru 68
Çatışma teorisinde şiddet, fikir ayrılıkları, sapma gibi süreçlerin işlevi nedir?
Seçenekler
A
Sistemin bütünleşme temeli kadar çevreye uyumunu da güçlendirir.
B
Sistemin bütünleşme temelinden farklı olarak çevreye uyumunu güçlendirir.
C
Sistemin bütünleşme temeline zarar verir.
D
Çevreyi olumsuz bir biçimde etkiler
E
Hiçbiri
Açıklama:
Modern sosyal teorilerden yapısalcılık, erken dönem işlevselcilik, yapısal-işlevselcilik ve çatışmacı yaklaşımın temel özelliklerini ve toplum konusundaki görüşlerini karşılaştırabileceksiniz.
Genellikle sistem için yıkıcı olduğu düşünülen bu süreç sistemi güçlendirmektedir. Sorunun doğru yanıtı A seçeneğidir.
Genellikle sistem için yıkıcı olduğu düşünülen bu süreç sistemi güçlendirmektedir. Sorunun doğru yanıtı A seçeneğidir.
Soru 69
Simmel’e göre, bütün toplum türlerinin genel ve evrensel biçimleri ve düzenlerini içinde yer aldıkları tarihsel koşullardan bağımsız olarak araştırmak için gerekli olduğunu düşündüğü sosyoloji türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mikro Sosyoloji
B
Makro Sosyoloji
C
Saf Sosyoloji
D
Nitel Sosyoloji
E
Nicel Sosyoloji
Açıklama:
Simmel’e göre, bütün toplum türlerinin genel ve evrensel biçimleri ve düzenlerini içinde yer aldıkları tarihsel koşullardan bağımsız olarak araştırmak için gerekli olduğunu düşündüğü sosyoloji türü "Saf Sosyoloji"dir.