Nüfus ve Toplum - Tüm Sorular
Ünite 1
Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi/hangileri sanayi toplumlarında nüfusun grileşmesini açıklar?
I. Ailelerin daha az çocuk sahibi olma eğilimi
II. Bağımlılık oranının artması
III. İnsanların daha uzun yaşaması
IV. Çalışma çağı nüfusun artması
I. Ailelerin daha az çocuk sahibi olma eğilimi
II. Bağımlılık oranının artması
III. İnsanların daha uzun yaşaması
IV. Çalışma çağı nüfusun artması
Seçenekler
A
I ve II
B
I, II ve IV
C
I ve III
D
I,II ve III
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
Sosyologlar ve gereontologlar yaşlıların nüfusta daha hacimli bir yer kaplamalarına ve buna göre değişen nüfus yapısına nüfusun grileşmesi demektedir. Grileşme sanayi toplumlarındaki iki uzun dönemli eğilimin sonucudur: Birincisi, ailelerin daha az çocuk sahibi olma eğilimleridir. İkincisi, insanların daha uzun yaşama olgularıdır.
I ve III
I ve III
Soru 2
X ülkesinde nüfusun yenilenme oranı 2.1 ise aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Seçenekler
A
Nüfus azalır
B
Nüfus değişmez
C
Nüfus artar
D
Genç nüfus artar
E
Genç nüfus azalır
Açıklama:
Sıfır nüfus artışı, sabit seviyedeki nüfusu sürdüren çoğalma oranıdır. Nüfusun yenilenme oranı 2,1 olarak hesaplanmıştır. Bu oranın altındaki seviyeler nüfusun azaldığına işaret etmektedir.
Nüfus değişmez
Nüfus değişmez
Soru 3
Demografik fırsat penceresine sahip olan bir ülkede aşağıdakilerden hangisi görülmez?
Seçenekler
A
İşgücü bolluğu vardır
B
Bağımlı nüfusun çalışan nüfusa oranı düşüktür
C
Artan tasarruflar sermaye birikimini hızlandırır
D
Beşeri sermaye birikimi artar
E
Her toplum için geçici değil, sürekli fırsat niteliğindedir.
Açıklama:
Yaşlı nüfus bağımlılık oranı bir noktadan sonra artmaya başlayacağından demografik fırsat penceresi ekonomiler için geçici bir fırsat olma özelliği taşımaktadır.
Her toplum için geçici değil, sürekli fırsat niteliğindedir.
Her toplum için geçici değil, sürekli fırsat niteliğindedir.
Soru 4
Aşağıdakilerden hangisi/hangilerinin düşük düzeyde olması ülkenin kalkınma sürecinde demografik fırsat penceresinden yararlandığını gösterir?
I. Çalışma çağındaki nüfus oranı
II. Göç oranı
III.Bağımlılık oranı
IV.Ölüm oranı
I. Çalışma çağındaki nüfus oranı
II. Göç oranı
III.Bağımlılık oranı
IV.Ölüm oranı
Seçenekler
A
I
B
III
C
I, II ve III
D
II, III ve IV
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
Ülkelerin kalkınması sürecinde, nüfusun bağımlılık oranının çok düşük düzeyde kaldığı geçici döneme demografik fırsat penceresi adı verilmektedir.
Soru 5
Nüfusun doğumlar, ölümler ve göç hareketleriyle yenilenmesi ve varlığını sürdürmesine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Yaşamsal süreç
B
Demografi
C
Yaşam istatistikleri
D
Sürdürülebilir kalkınma
E
Doğal nüfus artışı
Açıklama:
Nüfusun doğumlar, ölümler ve göç hareketleriyle yenilenmesi ve varlığını sürdürmesine yaşamsal süreç adı verilir.
Soru 6
Covid 19 salgınının etkilediği nüfusun özelliklerini, dağılımını, tekrarlama derecesini ve alınabilecek önlemleri araştıran bir kişi hangi uzmanlık alanıyla ilgilenmelidir?
Seçenekler
A
Demografi
B
Antropoloji
C
Öjenik
D
Epidemiyoloji
E
Nüfusbilim
Açıklama:
Epidemiyoloji, insanlarda salgın hastalıkların nasıl, ne kadar zamanda, ne yolla
bulaştığını; salgın hastalıkların etkilediği nüfusun özelliklerini, dağılımını ve yayılımını, yayılış şeklini, sıklığını, tekrarlama derecesini ve alınabilecek önlemleri çok detaylı bir şekilde araştıran ve bu konularda bilgi üreten bir uzmanlık alanıdır.
bulaştığını; salgın hastalıkların etkilediği nüfusun özelliklerini, dağılımını ve yayılımını, yayılış şeklini, sıklığını, tekrarlama derecesini ve alınabilecek önlemleri çok detaylı bir şekilde araştıran ve bu konularda bilgi üreten bir uzmanlık alanıdır.
Soru 7
Bir ülkede doğal nüfus artışının hesaplanabilmesi için aşağıdakilerden hangi/hangileri gerekir?
Seçenekler
A
Kaba Doğum oranı
B
Kaba Ölüm oranı
C
Kaba Doğum oranı ve kaba ölüm oranı
D
Kaba Doğum oranı ve net göç oranı
E
Kaba doğum oranı, kaba ölüm oranı, iç ve dış göç oranı
Açıklama:
Bir nüfusun doğal artış oranını hesaplamak için nüfus bilimciler kaba doğum oranından kaba ölüm oranını çıkarırlar. Yani, doğum ve ölüm miktarları
arasındaki fark, doğal nüfus artışını verir.
Kaba Doğum oranı ve kaba ölüm oranı
arasındaki fark, doğal nüfus artışını verir.
Kaba Doğum oranı ve kaba ölüm oranı
Soru 8
Nüfusun niteliğini ve niceliğini belirlemede rol oynayan eksi akışlar arasında aşağıdakilerden hangi/hangileri yer alır?
I.Doğum oranı
II.Ölüm oranı
III.İçeriye yönelik göç
IV.Dışarıya yönelik göç
I.Doğum oranı
II.Ölüm oranı
III.İçeriye yönelik göç
IV.Dışarıya yönelik göç
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve III
C
I, III ve IV
D
II ve IV
E
II, III ve IV
Açıklama:
Nüfusun niteliğini ve niceliğini belirleyen iki tür akış vardır: Artı akışlar; doğumlar
ve o yere yönelik göçlerdir. Eksi akışlar ise ölümler ve o yerden dışarıya yönelik
göçlerdir.
II ve IV
ve o yere yönelik göçlerdir. Eksi akışlar ise ölümler ve o yerden dışarıya yönelik
göçlerdir.
II ve IV
Soru 9
Aşağıdakilerden hangisi kırsal bölgelerden dışarıya yönelik göçe neden olan itici faktörler arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Tarımda kapitalizm
B
Makineleşme
C
Yoksullaşma
D
Verimsiz tarım arazlileri
E
İstihdam
Açıklama:
Son yüzyılda olağanüstü bir şekilde hızla gelişen kentlerdeki çekici faktörler (istihdam, eğitim, sağlık, barınma ve rahat yaşam imkânları vb.) ve kırsal bölgelerdeki itici faktörler (tarımda kapitalizm ve makineleşme, ekilebilir arazilerin verimsizleşmesi, yoksullaşma vb.) göçlere büyük dinamizm kazandırmıştır.
İstihdam
İstihdam
Soru 10
Osmanlı Devletinde modern anlamda ilk nüfus sayımı ne zaman yapılmıştır?
Seçenekler
A
1831
B
1856
C
1874
D
1881
E
1889
Açıklama:
Osmanlıda modern anlamda ilk sayım 1831 yılında yapılmaya başlanmıştır
Soru 11
Aşağıdakilerden hangisi nüfusun temel hareketlilik dinamiklerinden bir değildir?
Seçenekler
A
Refah
B
Doğum
C
Ölüm
D
Evlilik
E
Göç
Açıklama:
Bu açıdan demografi, nüfus bilimi olarak nüfusun temel hareketlilik dinamikleri olan doğum, ölüm, evlilik ve göçleri zaman içindeki dağılım ve değişkenlikleri açısından inceler.
Soru 12
Nüfus yapısının ve değişimlerinin temelini oluşturan üç ana değişken aşağıdaki seçeneklerden hangisinde birlikte yer almaktadır?
- Doğurganlık oranları
- Ölümlülük oranları
- Göç oranları
- Evlilik oranları
- Hastalık oranları
- Eğitim düzeyi
Seçenekler
A
I, II ve III
B
I, III ve IV
C
I, II ve V
D
I, II ve VI
E
II, IV ve V
Açıklama:
Nüfus yapısının ve değişimlerinin temelini oluşturan üç ana değişken doğurganlık, ölümlülük ve göçtür (evlenme yaşı, evlilik oranları, doğum kontrol yöntemlerine başvurma, hastalanma tipleri ve düzeyleri, kır-kent göçü gibi faktörlerle bağlantılı olan değişkenler). Aynı süreçleri, gelir düzeyleri ve dağılımı, eğitim düzeyleri, kadınların konumu, din ve iktisadi gelişmeler gibi çeşitli toplumsal faktörlere başvurarak kavramaya çalışan sosyal demograflar bu olguların hepsine eğilmişlerdir.
Soru 13
Ölüm oranını ölçmek için nüfus bilimciler tarafından kullanılan “kaba ölüm oranı” nasıl hesaplanır?
Seçenekler
A
Bir yılda her 1000 kişiye düşen ölüm sayısı
B
Bir yılda her 100 kişiye düşen ölüm sayısı
C
Bir ayda her 100 kişiye düşen ölüm sayısı
D
Bir ayda her 1000 kişiye düşen ölüm sayısı
E
On yılda her 100 kişiye düşen ölüm sayısı
Açıklama:
Kaba ölüm oranı, bir nüfusta bir yılda her 1.000 kişide ortaya çıkan ölüm sayısıdır.
Soru 14
Nüfusla ilgili derinlemesine bir analiz yapmak yerine sadece istatistiki sayısal verileri ve aşırı teknikleştirilmiş yöntemleri kullanan nüfusbilim araştırmalarına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Formel demografi
B
Toplumsal demografi
C
Statik demografi
D
Dinamik demografi
E
Tarihsel demografi
Açıklama:
Formel demografi nüfusla ilgili derinlemesine bir analiz yapmak yerine sadece istatistiki sayısal verileri ve aşırı teknikleştirilmiş yöntemleri kullanarak bir nüfusbilimi yapmaya çalışmaktadır.
Soru 15
Belirlenen bir zaman kesitinde, belirli sınırlar içinde yaşayan nüfusun, sayı ve nitelik bakımından değişmesine yol açan doğum, ölüm, evlenme, boşanma ve göç olaylarını inceleyen demografi araştırmalarına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Dinamik demografi
B
Formel demografi
C
Statik demografi
D
Tarihsel demografi
E
Toplumsal demografi
Açıklama:
Dinamik nüfusbilimin konusuna ise belirlenen bir zaman kesitinde, belirli sınırlar içinde yaşayan nüfusun, sayı ve nitelik bakımından değişmesine yol açan doğum, ölüm, evlenme, boşanma ve göç olayları girer.
Soru 16
Salgınların nüfusu nasıl etkilediğini araştıran bilim alanına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Epidemiyoloji
B
Deontoloji
C
Dinamik demografi
D
Medikal demografi
E
Tarihsel demografi
Açıklama:
Epidemiyoloji, insanlarda salgın hastalıkların nasıl, ne kadar zamanda, ne yolla bulaştığını; salgın hastalıkların etkilediği nüfusun özelliklerini, dağılımını ve yayılımını, yayılış şeklini, sıklığını, tekrarlama derecesini ve alınabilecek önlemleri çok detaylı bir şekilde araştıran ve bu konularda bilgi üreten bir uzmanlık alanıdır.
Soru 17
Bir toplumun yaklaşık 5000 kişilik bir nüfus büyüklüğünü aşmaması gerektiğini öne süren düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Platon
B
Aristoteles
C
Thomas Malthus
D
John Stuart Mill
E
İbn-i Haldun
Açıklama:
Platon’un nüfus büyüklüğü hakkında orijinal fikirleri vardı. Bir toplumun 5.040 kişiden büyük olmaması gerektiğine inanıyordu; aksi takdirde, çok fazla insan anonimliğe yol açacak ve bireyselliğin gelişimini engelleyecektir.
Soru 18
Kontrol edilmeyen nüfus artışının uzun vadede zenginlik ve refah değil, savaş ve açlık getireceğini öne süren düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Thomas Malthus
B
John Stuart Mill
C
İbn-i Haldun
D
Charles Darwin
E
Platon
Açıklama:
Malthus, uzun vadede kontrol edilmeyen nüfus artışının zenginlik ve refah değil, savaş ve açlık getireceğini öne sürmüştür.
Soru 19
Osmanlı devletinin modernleşme dönemine denk gelen süreçte 1831 yılında yapılan ilk nüfus sayım sonuçlarının toplanması için kurulan kurumun adı nedir?
Seçenekler
A
Ceride-i Nüfus Nezareti
B
Nüfus Müdüriyeti
C
Merkezi İstatistik Müdüriyet-i Umumiyesi
D
Sicili Nüfusu Ahali İdareyi Umumiyyesi
E
Şura-yı Devlet
Açıklama:
Osmanlı devletinin Tanzimat’la başlayan modernleşme döneminde oluşturulmaya başlanmıştır. İstatistikî anlamda ilk atılım, 1831 yılında yapılan nüfus sayım sonuçlarının toplanması için bir Ceride Nezaretinin kurulmasıdır.
Soru 20
Türkiye’de doğurganlığı arttırıcı nüfus politikasının uygulandığı dönem hangi yıllar arasına denk gelmektedir?
Seçenekler
A
1923-1963
B
1967-2007
C
1945-1965
D
1980-2000
E
1960-1980
Açıklama:
Türkiye’de Cumhuriyet’in ilanı ile başlayan yeniden yapılanma sürecinde demografik yapının onarılmasını temin etmek için pronatalist (doğurganlığı artırıcı) nüfus politikaları uygulanmıştır. 1923-1963 Pronatalist Dönem (PNP) olarak adlandırılır.
Soru 21
Aşağıdakilerden hangisi belli bir zaman diliminde ve belli bir mekânda yaşayan insanların sayısına verilen addır?
Seçenekler
A
Nüfus
B
Toplum
C
Topluluk
D
Sınıf
E
Toplumsal katman
Açıklama:
Nüfus, belli bir zaman diliminde ve belli bir mekânda yaşayan insanların sayısı olarak tanımlanabilir.
Soru 22
Aşağıdakilerden hangisi nüfusbilimi anlamına gelmektedir?
Seçenekler
A
Coğrafya
B
Antropoloji
C
Demografi
D
Etnoloji
E
Halkbilim
Açıklama:
Demografi; nüfus bilimi anlamına gelmektedir ve sınırları belli bir coğrafyada
bulunan nüfusun yapısını, özelliklerini ve değişimlerini analiz eden bir disiplindir.
bulunan nüfusun yapısını, özelliklerini ve değişimlerini analiz eden bir disiplindir.
Soru 23
Nüfusun niteliğini ve niceliğini belirleyen kaç tür akış vardır?
Seçenekler
A
2
B
3
C
4
D
5
E
6
Açıklama:
Nüfusun niteliğini ve niceliğini belirleyen iki tür akış vardır: Artı akışlar; doğumlar
ve o yere yönelik göçlerdir. Eksi akışlar ise ölümler ve o yerden dışarıya yönelik
göçlerdir.
ve o yere yönelik göçlerdir. Eksi akışlar ise ölümler ve o yerden dışarıya yönelik
göçlerdir.
Soru 24
Bu bir nüfusta, bir yılda her 1.000 kişiye düşen canlı doğum sayısına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Doğum oranı
B
Kaba doğum oranı
C
Ölüm oranı
D
Kaba ölüm oranı
E
Yaşam istatistikleri
Açıklama:
Bir toplumun nüfus büyüklüğü doğum, ölüm ve göçlerden doğrudan doğruya etkilenir. Nüfus bilimciler doğurganlığı kaba doğum oranını kullanarak tanımlarlar. Bu bir nüfusta, bir yılda her 1.000 kişiye düşen canlı doğum sayısıdır. Kaba doğum oranını hesaplamak için, toplam nüfus toplumun bir yıldaki canlı doğum sayısına bölünür ve sonuç 1.000 ile çarpılır.
Soru 25
Nüfusun doğumlar, ölümler ve göç hareketleriyle yenilenmesi ve varlığını sürdürmesine ne ad verilir
Seçenekler
A
Yaşam istatistikleri
B
Göç
C
Ölüm oranı
D
Doğum oranı
E
Yaşamsal süreç
Açıklama:
Nüfusun doğumlar, ölümler ve göç hareketleriyle yenilenmesi ve varlığını sürdürmesine yaşamsal süreç adı verilir. Nüfusun yalnızca sayısını değil yapısını da etkileyen
bu olaylara yaşamsal olaylar denir.
bu olaylara yaşamsal olaylar denir.
Soru 26
insanlarda salgın hastalıkların nasıl, ne kadar zamanda, ne yolla bulaştığını; salgın hastalıkların etkilediği nüfusun özelliklerini, dağılımını ve yayılımını, yayılış şeklini, sıklığını, tekrarlama derecesini ve alınabilecek önlemleri çok detaylı bir şekilde araştıran ve bu konularda bilgi üreten bir uzmanlık alanına ne ad verilir
Seçenekler
A
Tıp
B
Epidemiyoloji
C
İstatistik
D
Halk sağlığı
E
Biyopolitika
Açıklama:
Epidemiyoloji, insanlarda salgın hastalıkların nasıl, ne kadar zamanda, ne yolla
bulaştığını; salgın hastalıkların etkilediği nüfusun özelliklerini, dağılımını ve yayılımını, yayılış şeklini, sıklığını, tekrarlama derecesini ve alınabilecek önlemleri çok detaylı bir şekilde araştıran ve bu konularda bilgi üreten bir uzmanlık alanıdır.
bulaştığını; salgın hastalıkların etkilediği nüfusun özelliklerini, dağılımını ve yayılımını, yayılış şeklini, sıklığını, tekrarlama derecesini ve alınabilecek önlemleri çok detaylı bir şekilde araştıran ve bu konularda bilgi üreten bir uzmanlık alanıdır.
Soru 27
Nüfus artışını ciddi bir sorun olarak görüp bunu sistemleştiren ilk
düşünür kimdir?
düşünür kimdir?
Seçenekler
A
John Stuart Mill
B
Emile Durkheim
C
Thomas Robert Malthus
D
Platon
E
Paul R. Ehrlich
Açıklama:
Özellikle 18. yüzyıldan itibaren nüfus yapısı ve değişimi üzerine çalışmalar artmıştır. Nüfus artışını ciddi bir sorun olarak görüp bunu sistemleştiren ilk düşünür, Thomas Robert Malthus olmuştur.
Soru 28
Her şeyi nüfusla açıklamaya çalışan ve nüfusa indirgeyen eğilime ne denmektedir?
Seçenekler
A
Determinizm
B
Demografi
C
Nüfusbilim
D
Demografik determinizm
E
Coğrafya
Açıklama:
Her şeyi nüfusla açıklamaya çalışan ve nüfusa indirgeyen eğilime demografik
determinizm denilmektedir.
determinizm denilmektedir.
Soru 29
Sabit seviyedeki nüfusu sürdüren çoğalma oranıdır. Ne ad verilir?
Seçenekler
A
Nüfus artışı
B
Doğurganlık
C
Yaşam istatistiği
D
Kaba ölüm oranı
E
Sıfır nüfus artışı
Açıklama:
Sıfır nüfus artışı, sabit seviyedeki nüfusu sürdüren çoğalma oranıdır. Nüfusun yenilenme oranı 2,1 olarak hesaplanmıştır. Bu oranın altındaki seviyeler nüfusun azaldığına işaret etmektedir.
Soru 30
Nüfustaki artış hızlı bir şekilde düşerken, çalışma çağındaki nüfus ve işgücünün artmasının yarattığı nüfus yapısının olduğu koşullara ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Sıfır nüfus artışı
B
Yaşçılık
C
Nüfusun grileşmesi
D
Bağımlı nüfus
E
Demografik fırsat penceresi
Açıklama:
Nüfustaki artış hızlı bir şekilde düşerken, çalışma çağındaki nüfus ve işgücünün artmasının yarattığı nüfus yapısının olduğu koşullara demografik fırsat penceresi
denilmektedir.
denilmektedir.
Soru 31
Demografi kavramını oluşturan "demos" ve "graphein" sözcüklerinin anlamları hangi şıkta doğru verilmiştir?
Seçenekler
A
Halk ve nüfus
B
Halk ve çizmek
C
Halk ve sayı
D
Saymak ve hesaplamak
E
Çizmek ve yönetmek
Açıklama:
Demografi, Yunanca “demos” (halk) ve “graphein” (betimlemek, çizmek) terimlerinin kombinasyonuyla oluşturulmuştur
Soru 32
Nüfusun niteliğini ve niceliğini belirleyen iki tür akış hangi şıkta doğru verilmiştir?
Seçenekler
A
Artı ve eksi akışlar
B
Yatay ve dikey akışlar
C
Göç ve ölüm akışları
D
Nüfus ve doğum akışları
E
Yeni ve eski akışlar
Açıklama:
Nüfusun niteliğini ve niceliğini belirleyen iki tür akış vardır: Artı akışlar; doğumlar ve o yere yönelik göçlerdir. Eksi akışlar ise ölümler ve o yerden dışarıya yönelik göçlerdir.
Soru 33
Nüfusun doğumlar, ölümler ve göç hareketleriyle yenilenmesi ve varlığını sürdürmesi hangi kavramla ifade edilir?
Seçenekler
A
Yaşamsal olaylar
B
Toplumsal yapı
C
Nüfus dinamikleri
D
Yaşam döngüsü
E
Yaşamsal süreç
Açıklama:
Nüfusun doğumlar, ölümler ve göç hareketleriyle yenilenmesi ve varlığını sürdürmesine yaşamsal süreç adı verilir
Soru 34
Aşağıdakilerden hangisi nüfus verilerini toplama ve analiz yöntemleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Nüfus sayımları
B
Yaşam kayıt sistemleri
C
Anketler
D
Seçmen kayıtları
E
İdari kayıt sistemleri
Açıklama:
Nüfus verilerini toplama ve analiz yöntemleri; standart nüfus sayımı prosedürleri, yaşam kayıt sistemleri, anketler, temel veri işleme ve çeşitli idari kayıt sistemleri türlerini kapsamaktadır
Soru 35
Aşağıdakilerden hangisi 18.yy'da nüfus sayımı yapılan yerler arasında yer almaz?
Seçenekler
A
İsveç
B
Sardunya
C
Parma
D
Selanik
E
Almanya
Açıklama:
1749’da uzun zamandır kilise cemaatinin listelerini tutan İsveçli din adamlarının, İsveç’in toplam nüfusunu (Finlandiya dâhil) elde ettikleri tespit edilmiştir. Bazı İtalyan eyaletlerinde 1773 ve 1795’te Sardunya, 1770’te Parma ve 1766’da Toscana’da oldukça kapsamlı nüfus sayımları yapıldı. 1742’den itibaren birçok Alman kentinde sayımlar yapılmıştır.
Soru 36
İnsan nüfuslarında hastalık oluşum kalıplarının ve diğer sağlıkla ilgili koşulların ve bu oluşumları ve koşulları etkileyen faktörlerin incelenmesi hangi tür analizdir?
Seçenekler
A
Epidemiyolojik
B
Mekânsal
C
Demografik
D
Projeksiyon
E
Standartlaştırma
Açıklama:
Epidemiyolojik analiz; insan nüfuslarında hastalık oluşum kalıplarının ve diğer sağlıkla ilgili koşulların ve bu oluşumları ve koşulları etkileyen faktörlerin incelenmesidir
Soru 37
1950'lerde meydana gelen ve Avrupa ülkelerinde nüfusun azalacağına ilişkin korkulara son veren gelişme aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Nüfus sayımlarının başlaması
B
Bebek patlaması
C
Yoğun göçler
D
Ekonomik kriz
E
Nüfus kontrolü uygulamaları
Açıklama:
1950’li yıllarda “bebek patlaması” olarak adlandırılan süreçte doğurganlık oranının önemli bir düzeyde artması nedeniyle, Batılı ülkelerde nüfusun azalacağına ilişkin korkular hükmünü yitirdi.
Soru 38
1900’lü yılların ikinci yarısına kadar ülkeler, nüfusun sayısal olarak fazlalığını özellikle hangi alanda güçlü olmak için gerekli görüyorlardı?
Seçenekler
A
Eğitim
B
Sağlık
C
Savunma
D
Teknoloji
E
Kültür
Açıklama:
1900’lü yılların ikinci yarısına kadar ülkeler, nüfusun sayısal olarak fazlalığını özellikle savunma bakımından güçlü olmak için gerekli ve yeterli bir faktör olarak görüyorlardı.
Soru 39
Osmanlı Dönemi'nde bütün memleketi kapsayan ortak esaslara bağlı nüfus kayıt sistemi Nüfus Sicili Nizamnamesi ne zaman yürürlüğe girmiştir?
Seçenekler
A
1881
B
1750
C
1914
D
1918
E
1805
Açıklama:
1881 yılında bütün memleketi kapsayan ortak esaslara bağlı nüfus kayıt sistemi Nüfus Sicili Nizamnamesi yürürlüğü girmiştir.
Soru 40
Yeni doğan bebekten en yaşlıya kadar nüfusu oluşturan kişilerin yaşları küçükten büyüğe doğru sıralandığında
ortada kalan kişinin yaşı hangi kavramla ifade edilir?
ortada kalan kişinin yaşı hangi kavramla ifade edilir?
Seçenekler
A
Ortalama yaş
B
Genel yaş
C
Orantılı yaş
D
Ortanca yaş
E
Standart yaş
Açıklama:
Ortanca yaş, yeni doğan bebekten en yaşlıya kadar nüfusu oluşturan kişilerin yaşları küçükten büyüğe doğru sıralandığında ortada kalan kişinin yaşıdır.
Soru 41
Belli bir zaman diliminde ve belli bir mekânda yaşayan insanların sayısı olarak tanımlanabilen kavram hangisidir?
Seçenekler
A
Ülke
B
Nüfus
C
Millet
D
Demografi
E
Devlet
Açıklama:
-
Nüfus, belli bir zaman diliminde ve belli bir mekânda yaşayan insanların sayısı olarak tanımlanabilir.
Nüfus, belli bir zaman diliminde ve belli bir mekânda yaşayan insanların sayısı olarak tanımlanabilir.
Soru 42
................; nüfus bilimi anlamına gelmektedir ve sınırları belli bir coğrafyada
bulunan nüfusun yapısını, özelliklerini ve değişimlerini analiz eden bir disiplindir.
bulunan nüfusun yapısını, özelliklerini ve değişimlerini analiz eden bir disiplindir.
Seçenekler
A
Irk
B
Milliyet
C
Demografi
D
Sosyoloji
E
Toplum
Açıklama:
-
Demografi; nüfus bilimi anlamına gelmektedir ve sınırları belli bir coğrafyada
bulunan nüfusun yapısını, özelliklerini ve değişimlerini analiz eden bir disiplindir.
Demografi; nüfus bilimi anlamına gelmektedir ve sınırları belli bir coğrafyada
bulunan nüfusun yapısını, özelliklerini ve değişimlerini analiz eden bir disiplindir.
Soru 43
............, nüfusun bir alandan bir başka alana akması olarak düşünülebilir. Bu yer değiştirme ülke içinde özgür olarak gerçekleşirken uluslararası düzeyde
denetlenmekte, varış noktasındaki ülke tarafından seçiciliğe uğratılmaktadır. Boş bırakılan yere gelmesi gereken ifade hangisidir?
denetlenmekte, varış noktasındaki ülke tarafından seçiciliğe uğratılmaktadır. Boş bırakılan yere gelmesi gereken ifade hangisidir?
Seçenekler
A
Yerleşim
B
Sürgün
C
Göç
D
Tur
E
İşgal
Açıklama:
-
Göç, nüfusun bir alandan bir başka alana akması olarak düşünülebilir. Bu yer değiştirme ülke içinde özgür olarak gerçekleşirken uluslararası düzeyde
denetlenmekte, varış noktasındaki ülke tarafından seçiciliğe uğratılmaktadır.
Göç, nüfusun bir alandan bir başka alana akması olarak düşünülebilir. Bu yer değiştirme ülke içinde özgür olarak gerçekleşirken uluslararası düzeyde
denetlenmekte, varış noktasındaki ülke tarafından seçiciliğe uğratılmaktadır.
Soru 44
Nüfusun yapısını tanımlarken demografinin ilgilendiği nüfusun birçok niteliği söz konusudur ancak bunlardan en önemlisi ..................... Boş bırakılan yere gelmesi gereken ifade hangisidir?
Seçenekler
A
Gelir ve zenginlik
B
Eğitim ve kültür
C
Irk ve milliyet
D
Yaş ve cinsiyet
E
İnanç ve gelenek
Açıklama:
-
Nüfusun yapısını tanımlarken demografinin ilgilendiği
nüfusun birçok niteliği söz konusudur
ancak bunlardan en önemlisi yaş ve cinsiyettir.
Nüfusun yapısını tanımlarken demografinin ilgilendiği
nüfusun birçok niteliği söz konusudur
ancak bunlardan en önemlisi yaş ve cinsiyettir.
Soru 45
Nüfusun doğumlar, ölümler ve göç hareketleriyle yenilenmesi ve varlığını sürdürmesine ................... adı verilir. Boş bırakılan yere gelmesi gereken ifade hangisidir?
Seçenekler
A
Gelişim
B
Değişim
C
Kuşak
D
Nüfus hareketi
E
Yaşamsal süreç
Açıklama:
-
Nüfusun doğumlar, ölümler ve göç hareketleriyle
yenilenmesi ve varlığını sürdürmesine
yaşamsal süreç adı verilir.
Nüfusun doğumlar, ölümler ve göç hareketleriyle
yenilenmesi ve varlığını sürdürmesine
yaşamsal süreç adı verilir.
Soru 46
Nüfusun yaşını, cinsiyetini, etnik kompozisyonunu, doğum, ölüm ve göçün temel demografik süreçler boyunca zaman içinde nasıl değiştiğini anlamak için kullanılan teknik hangisidir?
Seçenekler
A
Demografik analiz
B
Tahmin ve projeksiyon
C
Standartlaştırma
D
Kuşak analizi
E
Konumsal analiz
Açıklama:
-
Demografik analiz; nüfusun yaşını, cinsiyetini,
etnik kompozisyonunu, doğum, ölüm ve
göçün temel demografik süreçler boyunca zaman
içinde nasıl değiştiğini anlamak için kullanılan
bir tekniktir
Demografik analiz; nüfusun yaşını, cinsiyetini,
etnik kompozisyonunu, doğum, ölüm ve
göçün temel demografik süreçler boyunca zaman
içinde nasıl değiştiğini anlamak için kullanılan
bir tekniktir
Soru 47
nüfusbilimin, mevcut nüfus verilerinden yola çıkarak ileri istatistik ve özel tekniklerle nüfusun gelecekteki görünümüne dönük olarak çıkarımlarda bulunması seçeneklerden hangisidir?
Seçenekler
A
Demografik analiz
B
Tahmin ve projeksiyon
C
Standartlaştırma
D
Kuşak analizi
E
Konumsal analiz
Açıklama:
-
Tahmin ve projeksiyon; nüfusbilimin,
mevcut nüfus verilerinden yola çıkarak ileri istatistik
ve özel tekniklerle nüfusun gelecekteki görünümüne
dönük olarak çıkarımlarda bulunmasıdır.
Tahmin ve projeksiyon; nüfusbilimin,
mevcut nüfus verilerinden yola çıkarak ileri istatistik
ve özel tekniklerle nüfusun gelecekteki görünümüne
dönük olarak çıkarımlarda bulunmasıdır.
Soru 48
Ölüm oranlarını veya bu oranlar üzerinde etkisi olan diğer hayati süreçlerin bileşik oranlarını hesaplayabilen bir yöntem hangisidir?
Seçenekler
A
Demografik analiz
B
Tahmin ve projeksiyon
C
Standartlaştırma
D
Kuşak analizi
E
Konumsal analiz
Açıklama:
-
Standartlaştırma; ölüm oranlarını veya bu oranlar
üzerinde etkisi olan diğer hayati süreçlerin bileşik
oranlarını hesaplayabilen bir yöntemdir.
Standartlaştırma; ölüm oranlarını veya bu oranlar
üzerinde etkisi olan diğer hayati süreçlerin bileşik
oranlarını hesaplayabilen bir yöntemdir.
Soru 49
Doğum tarihleri veya evlilik yılı gibi, yaşam öykülerinde ortak olarak önemli bir olayı olan bireylerin toplamını tanımlamak için kullanılan bir yöntem hangisidir?
Seçenekler
A
Demografik analiz
B
Tahmin ve projeksiyon
C
Standartlaştırma
D
Kuşak analizi
E
Konumsal analiz
Açıklama:
-
Kuşak analizi; doğum tarihleri (doğum kuşağı) veya evlilik yılı (evlilik kuşağı) gibi, yaşam öykülerinde ortak olarak önemli bir olayı olan bireylerin toplamını
tanımlamak için kullanılan bir yöntemdir.
Kuşak analizi; doğum tarihleri (doğum kuşağı) veya evlilik yılı (evlilik kuşağı) gibi, yaşam öykülerinde ortak olarak önemli bir olayı olan bireylerin toplamını
tanımlamak için kullanılan bir yöntemdir.
Soru 50
İnsan nüfuslarında hastalık oluşum kalıplarının ve diğer sağlıkla ilgili koşulların ve bu oluşumları ve koşulları etkileyen faktörlerin inceleyen yöntem hangisidir?
Seçenekler
A
Demografik analiz
B
Tahmin ve projeksiyon
C
Standartlaştırma
D
Kuşak analizi
E
Epidemiyolojik analiz
Açıklama:
-
Epidemiyolojik analiz;
insan nüfuslarında hastalık oluşum kalıplarının ve
diğer sağlıkla ilgili koşulların ve bu oluşumları ve
koşulları etkileyen faktörlerin incelenmesidir.
Epidemiyolojik analiz;
insan nüfuslarında hastalık oluşum kalıplarının ve
diğer sağlıkla ilgili koşulların ve bu oluşumları ve
koşulları etkileyen faktörlerin incelenmesidir.
Soru 51
İnsanlarda salgın hastalıkların nasıl, ne kadar zamanda, ne yolla bulaştığını; salgın hastalıkların etkilediği nüfusun özelliklerini, dağılımını ve yayılımını, yayılış şeklini, sıklığını, tekrarlama derecesini ve alınabilecek önlemleri çok detaylı bir şekilde araştıran ve bu konularda bilgi üreten uzmanlık alanına verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Epidemiyoloji
B
Edafoloji
C
Genoloji
D
Kinesiyoloji
E
Demografi
Açıklama:
insanlarda salgın hastalıkların nasıl, ne kadar zamanda, ne yolla bulaştığını; salgın hastalıkların etkilediği nüfusun özelliklerini, dağılımını ve yayılımını, yayılış şeklini, sıklığını, tekrarlama derecesini ve alınabilecek önlemleri çok detaylı bir şekilde araştıran ve bu konularda bilgi üreten uzmanlık alanına Epidemiyoloji denir.
Soru 52
İnsan nüfusunun bilimsel bir incelemesi anlamına gelen demografi terimini ilk kez 1855 yılında İnsani İstatistik Unsurları ya da Karşılaştırmalı Demografi (Éléments de Statistique Humaine ou Démographie Comparée) adlı kitabında kullanan kimdir?
Seçenekler
A
A. Guillard
B
T. H. Marshall
C
B. H. Starkey
D
C. M. Foucault
E
E. O. Handlin
Açıklama:
İnsan nüfusunun bilimsel bir incelemesi anlamına gelen demografi terimini ilk kez 1855 yılında İnsani İstatistik Unsurları ya da Karşılaştırmalı Demografi (Éléments de Statistique Humaine ou Démographie Comparée) adlı kitabında Achille
Guillard kullanmıştır.
Guillard kullanmıştır.
Soru 53
Nüfus bilimciler, bir nüfusun doğal artış oranını tespit etmek için nasıl bir hesaplama yaparlar?
Seçenekler
A
Kaba doğum oranını esas alırlar
B
Kaba ölüm oranını esas alırlar
C
kaba doğum oranını kaba ölüm oranıyla çarparlar.
D
kaba doğum oranından kaba ölüm oranını çıkarırlar.
E
kaba doğum oranını kaba ölüm oranı ile toplarlar.
Açıklama:
Bir nüfusun doğal artış oranını hesaplamak için nüfus bilimciler kaba doğum oranından kaba
ölüm oranını çıkarırlar. Yani, doğum ve ölüm miktarları arasındaki fark, doğal nüfus artışını verir.
ölüm oranını çıkarırlar. Yani, doğum ve ölüm miktarları arasındaki fark, doğal nüfus artışını verir.
Soru 54
Net göç oranı nasıl hesaplanır?
Seçenekler
A
İç göç oranı, nüfusta her 1.000 kişi için bölgeye gelen insan sayısı olarak hesaplanır.
B
Dış göç oranı, her 1.000 kişi için bölgeden ayrılan insan sayısı olarak hesaplanır.
C
Her iki göç tipi de bir arada yaşanır ve net göç oranı ikisi arasındaki farktır
D
Her iki göç tipi de bir arada yaşanır ve net göç oranı ikisinin toplamıdır
E
Her iki göç tipi de bir arada yaşanır ve net göç oranı ikisinin çarpımıdır.
Açıklama:
İç göç oranı, nüfusta her 1.000 kişi için bölgeye gelen insan sayısı olarak hesaplanır. Dış göç oranı ise her 1.000 kişi için bölgeden ayrılan insan sayısı olarak hesaplanır. Her iki göç tipi de bir arada yaşanır ve net göç oranı ikisi arasındaki farktır
Soru 55
Nüfusbilim disiplini hangi yöntemlerle analiz yapmaktadır?
Seçenekler
A
demografik analiz
B
tahmin ve projeksiyon, epidemiyolojik analiz
C
kuşak analizi, konumsal analiz
D
standartlaştırma
E
Tümü (demografik analiz, tahmin ve projeksiyon, standartlaştırma, kuşak analizi, konumsal analiz ve epidemiyolojik analiz)
Açıklama:
Nüfusbilim disiplini; demografik analiz, tahmin ve projeksiyon,
standartlaştırma, kuşak analizi, konumsal analiz ve
epidemiyolojik analiz gibi yöntemlerle analiz yapmaktadır.
standartlaştırma, kuşak analizi, konumsal analiz ve
epidemiyolojik analiz gibi yöntemlerle analiz yapmaktadır.
Soru 56
Nüfusun yaşını, cinsiyetini, etnik kompozisyonunu, doğum, ölüm ve
göçün temel demografik süreçler boyunca zaman içinde nasıl değiştiğini anlamak için kullanılan teknik hangisidir?
göçün temel demografik süreçler boyunca zaman içinde nasıl değiştiğini anlamak için kullanılan teknik hangisidir?
Seçenekler
A
Demografik analiz
B
Tahmin ve projeksiyon
C
Kuşak analizi
D
Konumsal analiz
E
Epidemiyolojik analiz
Açıklama:
Nüfusun yaşını, cinsiyetini, etnik kompozisyonunu, doğum, ölüm ve
göçün temel demografik süreçler boyunca zaman
içinde nasıl değiştiğini anlamak için kullanılan
tekniktir Demografik analizdir.
göçün temel demografik süreçler boyunca zaman
içinde nasıl değiştiğini anlamak için kullanılan
tekniktir Demografik analizdir.
Soru 57
Nüfusbilimin, mevcut nüfus verilerinden yola çıkarak ileri istatistik ve özel tekniklerle nüfusun gelecekteki görünümüne dönük olarak çıkarımlarda bulunmasına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Tahmin ve projeksiyon
B
Demografik analiz,
C
Standartlaştırma
D
Kuşak analizi
E
Konumsal analiz
Açıklama:
Nüfusbilimin, mevcut nüfus verilerinden yola çıkarak ileri istatistik ve özel tekniklerle nüfusun gelecekteki görünümüne dönük olarak çıkarımlarda bulunmasına tahmin ve projeksiyonne adı verilir
Soru 58
Ölüm oranlarını veya bu oranlar üzerinde etkisi olan diğer hayati süreçlerin bileşik oranlarını hesaplayabilen yönteme ne ad verilir?
Seçenekler
A
Standartlaştırma
B
Demografik analiz
C
Tahmin ve projeksiyon,
D
Kuşak analizi,
E
Konumsal analiz
Açıklama:
Standartlaştırma, ölüm oranlarını veya bu oranlar
üzerinde etkisi olan diğer hayati süreçlerin bileşik
oranlarını hesaplayabilen yönteme verilen addır.
üzerinde etkisi olan diğer hayati süreçlerin bileşik
oranlarını hesaplayabilen yönteme verilen addır.
Soru 59
Osmanlıda modern anlamdaki ilk genel nüfus sayımı hangi yıl yapılmıştır.
Seçenekler
A
1831 yılında
B
1844 yılında
C
1852 yılında
D
1856 yılında
E
1881 yılında
Açıklama:
Osmanlıda modern anlamdaki ilk genel nüfus sayımı 1831 yılında yapılmıştır.
Soru 60
Türkiye’nin doğurganlık seviyesinin hızlı bir şekilde azalmasının bir sonucu olarak ülkemizin gelecekte karşı karşıya kalabileceği demografik krizin temel sebepleri nelerdir?
I-Nüfusun yaşlanması,
II-Bağımlılık oranlarının yükselmesi,
III-Doğum sayısının azalarak ölüm sayısının artması,
IV-Nüfus artış hızının sürekli olarak azalmasının bir sonucu olarak orta ve uzun vadede toplam nüfusun ve özellikle de işgücü nüfusunun azalması,
I-Nüfusun yaşlanması,
II-Bağımlılık oranlarının yükselmesi,
III-Doğum sayısının azalarak ölüm sayısının artması,
IV-Nüfus artış hızının sürekli olarak azalmasının bir sonucu olarak orta ve uzun vadede toplam nüfusun ve özellikle de işgücü nüfusunun azalması,
Seçenekler
A
I-II
B
I-II-III
C
I-II-III-IV
D
III-IV
E
IV
Açıklama:
Türkiye’nin doğurganlık seviyesinin hızlı bir şekilde azalmasının bir sonucu olarak ülkemizin gelecekte karşı karşıya kalabileceği demografik krizin temel sebepleri şunlardır.
I-Nüfusun yaşlanması,
II-Bağımlılık oranlarının yükselmesi,
III-Doğum sayısının azalarak ölüm sayısının artması,
IV-Nüfus artış hızının sürekli olarak azalmasının bir sonucu olarak orta ve uzun vadede toplam nüfusun ve özellikle de işgücü nüfusunun azalması,
I-Nüfusun yaşlanması,
II-Bağımlılık oranlarının yükselmesi,
III-Doğum sayısının azalarak ölüm sayısının artması,
IV-Nüfus artış hızının sürekli olarak azalmasının bir sonucu olarak orta ve uzun vadede toplam nüfusun ve özellikle de işgücü nüfusunun azalması,
Ünite 2
Soru 1
Antik Yunan'da "Vatandaşların (özgür erkeklerin) kamu sivil ve askerî işlere katıldıkları, kadınların ve kölelerin genel yaşam için gerekli çalışmaları yaptığı tek bir kasabada toplanmış küçük bir bölge" biçiminde tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Şehir
B
Uygarlık
C
Yönetim
D
Ülke
E
Yerel oluşum
Açıklama:
Platon ve Aristoteles, zamanlarının jeopolitik bağlamında radikal bir şekilde yeni bir toplum örgütü olarak şehir devletini tasarladılar: Şehir (site), vatandaşların (özgür erkeklerin) kamu sivil ve askerî işlere katıldıkları, kadınların ve kölelerin genel yaşam için gerekli çalışmaları yaptığı tek bir kasabada toplanmış küçük bir bölgeydi.
Soru 2
Ruhun doğurganlığı ve üreme biçiminde iki doğurganlık biçimi ortaya koyan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Augustus
B
Aristoteles
C
Platon
D
El-Cahiz
E
İbn-i Haldun
Açıklama:
Platon, diğer felsefi çalışmalarında formüle edilmiş iki ilginç doğurganlık teorisi geliştirmiştir. Ruhun doğurganlığı insanların zihinleri arasında bir düşünce alışverişidir. Onun en mükemmel iletim aracı usta ile çırak arasındaki sevgiye (aşk) dayalı bilim, felsefe ve güzellik duygusudur. Platon’un aşk anlayışında
cinsel vurgular yoktur. İkinci doğurganlık biçimi olan üreme ise basit bir biyolojik ve sosyal gerekliliğe indirgenmiştir. Tüm bireysel kötülükler ve sosyal kargaşalar, tutkular, suçlar, delilikler ve isyanlar tamamen birbirinden ayrı tutulması gereken iki doğurganlık biçiminin karışımının bir sonucudur.
cinsel vurgular yoktur. İkinci doğurganlık biçimi olan üreme ise basit bir biyolojik ve sosyal gerekliliğe indirgenmiştir. Tüm bireysel kötülükler ve sosyal kargaşalar, tutkular, suçlar, delilikler ve isyanlar tamamen birbirinden ayrı tutulması gereken iki doğurganlık biçiminin karışımının bir sonucudur.
Soru 3
Aristoteles "araziyi ve ürününü, giderek artan sayıda bireyler arasında dağıtmak bazı insanları yoksullaştıracağı için bunun sadece toplumsal huzursuzluğa yol açacağını öne sürmüştür. Bu yüzden çocuk sayısının aşırı olduğu kabul edilirse, devletin kadınları hamileliklerini sona erdirmeye zorlayabileceğini" savunmuştur. Aşağıdakilerden hangisi Aristoteles'in bu düşüncesinin nedeni olarak karşımıza çıkmaktadır?
Seçenekler
A
Şehir devletlerinin yönetimine zarar vereceği kaygısı
B
Nüfusun azalmasından kaygı duyması
C
Nüfus artışından endişelenmesi
D
Toprak bütünlüğünün bozulacağını düşünmesi
E
Nüfus yoğunluğunu toplum açısından tehdit olarak görmesi
Açıklama:
Aristoteles, nüfus artışından endişelenir, ama sadece araziyi ve ürününü, giderek artan sayıda bireyler arasında dağıtmak bazı insanları yoksullaştıracağı
için bunun sadece toplumsal huzursuzluğa yol açacağını öne sürmüştür. Bu yüzden çocuk sayısının aşırı olduğu kabul edilirse, devletin kadınları hamileliklerini sona erdirmeye zorlayabileceğini savunmuştur. Fakat nüfus kıtlığı da toplumu iş bölümünün ekonomik avantajlarından mahrum bırakacağı için Aristoteles’i endişelendirmektedir.
için bunun sadece toplumsal huzursuzluğa yol açacağını öne sürmüştür. Bu yüzden çocuk sayısının aşırı olduğu kabul edilirse, devletin kadınları hamileliklerini sona erdirmeye zorlayabileceğini savunmuştur. Fakat nüfus kıtlığı da toplumu iş bölümünün ekonomik avantajlarından mahrum bırakacağı için Aristoteles’i endişelendirmektedir.
Soru 4
Roma İmparatorluğunda artan nüfus sosyal bir fayda olarak görmüştür. Dolayısıyla Roma İmparatorluğu nüfus artışına olumlu bakmıştır. Aşağıdakilerden hangisi bunun nedenleri arasında gösterilebilir?
Seçenekler
A
İlerlemenin sağlanmasını nüfus artışına bağlaması
B
Tarımsal faaliyetleri destekleyecek insan gücüne ihtiyaç duyması
C
İmparatorluk içi çıkan kargaşaları önlemek istemesi
D
Krallığın nüfus yoğunluğunu ciddi bir güç olarak görmesi
E
Roma sömürge politikalarına yönelik olarak giderek daha çok sayıda insana ihtiyaç duyulması
Açıklama:
Roma İmparatorluğunda artan bir nüfusu sosyal bir fayda olarak görmüşlerdi. Büyük bir Roma ordusuna ve Roma sömürge politikalarına yönelik olarak giderek daha çok sayıda insana duyulan ihtiyaç, nüfus artışına olumlu bakılmasına neden olmuştur. Üst sınıflar arasında evliliği teşvik eden pronatalist yasalar teşvik edilmiştir.
Soru 5
Roma İmparatorluğu döneminde "ailelerin büyüklüğündeki düşüşü durdurma, evlilik dışı ve çocuksuzlukla mücadele ve genel olarak ahlak standardını iyileştirme arayışında" olan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İbn-i Haldun
B
Sokrates
C
Platon
D
Augustus
E
Malthus
Açıklama:
Augustus, ailelerin büyüklüğündeki düşüşü durdurma, evlilik dışı ve çocuksuzlukla mücadele ve genel olarak ahlak standardını iyileştirme arayışındadır.
Soru 6
Aile toplumsal bir kurum değil dinî bir kurumdur. Boşanmak kabul görmez, çocuk düşürmek yasaklanmıştır. Yukarıda verilen açıklama aşağıdaki dinlerden hangisinin aileye bakış açısını açıklamaktadır?
Seçenekler
A
Hıristiyanlık
B
Hinduizm
C
Müslümanlık
D
Budizm
E
Zerdüştlük
Açıklama:
Hıristiyanlıkta da ailenin konumu Yahudilikteki gibidir. Dahası Hıristiyanlığa göre aile toplumsal bir kurum değil dinî bir kurumdur. Boşanmak kabul görmez, çocuk düşürmek yasaklanmıştır.
Soru 7
Merkantilizmin ana felsefesini olan “Zenginliğimizi arttırmanın ve hazinemizi büyütmenin doğal aracı dış ticarettir. En önemli kural, değer olarak, yabancılardan tükettiğimizden daha fazlasını onlara satmaktır.” düşüncesi Thomas Mun’un hangi eserinde ele alınmaktadır?
Seçenekler
A
Doğal ve Siyasi Gözlemler
B
Dış Ticaret ve İngiliz Hazinesi
C
Ulusların Zenginliği
D
Altın Külçe
E
Annales de Statistique
Açıklama:
Merkantilizmin ana felsefesini Thomas Mun’un Dış Ticaret ve İngiliz Hazinesi (1664) adlı eserindeki şu önerme oluşturmaktadır: “Zenginliğimizi arttırmanın ve
hazinemizi büyütmenin doğal aracı dış ticarettir. En önemli kural, değer olarak, yabancılardan tükettiğimizden daha fazlasını onlara satmaktır.”
hazinemizi büyütmenin doğal aracı dış ticarettir. En önemli kural, değer olarak, yabancılardan tükettiğimizden daha fazlasını onlara satmaktır.”
Soru 8
Fizyokratlar, tarımsal verimlilik ile desteklenebilecek nüfusun büyüklüğü arasında bir ilişki olduğunu kabul etmişlerdir, ancak bu sorunun nüfus artışını sınırlamak yerine tarımsal üretkenliği artırarak çözülmesi gerektiğini düşünmüşlerdir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi fizyokratların merkantilistleri eleştirdiği nokta olabilir?
Seçenekler
A
Askeri gücü ön plana alması
B
Tarımın ihmal edilmesi
C
Dış ticaretin gerekli olduğunu vurgulaması
D
Sömürgecilik anlayışının ilke edinilmesi
E
Nüfus yoğunluğunun toplumsal huzursuzluğa yol açacağının ele alınması
Açıklama:
Fizyokratlar, tarımın merkantilistler tarafından ihmal edilmesini eleştirdiler ve devlet gücünün kendi iyiliği için sürdürülmesi gerektiği fikrini reddettiler. Onlar nüfusun refahını ve tüm insanlar için iyi bir yaşam standardına sahip olmayı, başarılı toplumun hedefleri arasında olması gerektiğini savunuyorlardı. Fizyokratlar, tarımsal verimlilik ile desteklenebilecek nüfusun büyüklüğü arasında bir ilişki olduğunu kabul etmişlerdir, ancak bu sorunun nüfus artışını sınırlamak yerine tarımsal üretkenliği artırarak çözülmesi gerektiğini düşünmüşlerdi.
Soru 9
Demografide istatistiksel yöntemleri uygulama girişimlerinin başlangıcı olarak kabul edilen "Doğal ve Politik Gözlemler” adlı eser aşağıdaki düşünürlerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
T. Hobbes
B
J. Bodin
C
B. Laffemas
D
A. Montcherstien
E
J. Graunt
Açıklama:
John Graunt’ın 1662’de Londra’da yazdığı “Doğal ve Politik Gözlemler” adlı eseri demografide istatistiksel yöntemleri uygulama girişimlerinin başlangıcı olarak kabul edilir.
Soru 10
"Her hayvan türünün sayısı geçinme imkânlarıyla orantılı olarak doğal bir şekilde artar ve hiçbir tür bunun ötesinde bir artış gösteremez." Smith burada geçinme ile öncelikli olarak aşağıdakilerden hangisini kastetmiştir?
Seçenekler
A
Ekonomi
B
Sermaye
C
Tarım
D
Yiyecek
E
Hammadde
Açıklama:
Malthus’tan önce Adam Smith, 1776 yılında, kaynaklar ile demografik gelişim arasındaki yakın bağlantı ile ilgili şu ünlü tespiti yapmaktadır: Her hayvan türünün sayısı geçinme imkânlarıyla orantılı olarak doğal bir şekilde artar ve hiçbir tür bunun ötesinde bir artış gösteremez. Smith geçinme
derken, şüphesiz hayatta kalmak için gerekli temel maddi zorunlulukları ve her şeyden önce de yiyeceği kastetmiştir.
derken, şüphesiz hayatta kalmak için gerekli temel maddi zorunlulukları ve her şeyden önce de yiyeceği kastetmiştir.
Soru 11
Antik Yunan’ın önde gelen düşünürlerinden biri olan Platon M.Ö. kaç yıllarında yaşamıştır?
Seçenekler
A
428-348
B
418-348
C
428-358
D
428-308
E
426-346
Açıklama:
Antik Yunan’ın önde gelen düşünürlerinden biri olan Platon M.Ö.428-348 yıllarında yaşamıştır.
Soru 12
Platon, bir şehir için optimum nüfus sayısının kaç kişi olduğunu öne sürmüştür?
Seçenekler
A
5020
B
5030
C
5040
D
5050
E
5060
Açıklama:
Platon, bir şehir için optimum nüfus sayısının 5040 kişi olduğunu öne sürmüştür.
Soru 13
Aristoteles'in hocası ünlü düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Smith
B
Platon
C
Graunt
D
Augustus
E
Malthus
Açıklama:
Aristoteles'in hocası ünlü düşünür Platon dur.
Soru 14
Politika adlı eser aşağıdaki düşünürlerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Platon
B
Vilquin
C
İbn-i Haldun
D
Malthus
E
Aristoteles
Açıklama:
Aristoteles’in Politika adlı eseri bu erken tarihte ampirik motivasyonları ile öne çıkmaktadır.
Soru 15
"Nüfus artışından endişelenen, ama sadece araziyi ve ürününü, giderek artan sayıda bireyler arasında dağıtmak bazı insanları yoksullaştıracağı için bunun sadece toplumsal huzursuzluğa yol açacağını" öne süren" düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Platon
B
Malthus
C
Aristoteles
D
Machiavelli
E
Rousseau
Açıklama:
Aristoteles, nüfus artışından endişelenir, ama sadece araziyi ve ürününü, giderek artan sayıda bireyler arasında dağıtmak bazı insanları yoksullaştıracağı için bunun sadece toplumsal huzursuzluğa yol açacağını öne sürmüştür. Bu yüzden çocuk sayısının aşırı olduğu kabul edilirse, devletin kadınları hamileliklerini sona erdirmeye zorlayabileceğini savunmuştur. Fakat nüfus kıtlığı da toplumu iş bölümünün ekonomik avantajlarından mahrum bırakacağı için Aristoteles’i endişelendirmektedir.
Soru 16
"Belirli bir nüfusta belirli bir zaman dilimi içerisinde hastalığa tutulanların sayısının sağlıklı kalmış nüfusa oranı"na ne ad verilir?
Seçenekler
A
Morbidite
B
Doğurganlık
C
Demografi
D
Arkaik
E
Cronic
Açıklama:
Morbidite, belirli bir nüfusta belirli bir zaman dilimi içerisinde hastalığa tutulanların sayısının sağlıklı kalmış nüfusa oranıdır.
Soru 17
"Ailelerin büyüklüğündeki düşüşü durdurma, evlilik dışı ve çocuksuzlukla mücadele ve genel olarak ahlak standardını iyileştirme arayışında" olan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Augustus
B
Platon
C
Aristotales
D
Melton
E
Maltheus
Açıklama:
Augustus, ailelerin büyüklüğündeki düşüşü durdurma, evlilik dışı ve çocuksuzlukla mücadele ve genel olarak ahlak standardını iyileştirme arayışındadır.
Soru 18
"Önceden görülebilecek sorunları belirleyip bunlara ilişkin yasalar yoluyla ayrıntılı çözüm üretme; her hadiseyi kendi özel bakış açısından kavramaya çalışan hukuki olay anlatımına dayanan hukuk anlayışı" na ne denir?
Seçenekler
A
Meltik yasa
B
Aerostik yasa
C
Platonik yasa
D
Kazuistik yasa
E
Romatik yasa
Açıklama:
Kazuistik yasa, önceden görülebilecek sorunları belirleyip bunlara ilişkin yasalar yoluyla ayrıntılı çözüm üretme; her hadiseyi kendi özel bakış açısından kavramaya çalışan hukuki olay anlatımına dayanan hukuk anlayışı demektir.
Soru 19
"Dünyada nüfusun farklı bölgelere eşit olmayan bir şekilde dağıldığını gözlemlemiş ve bugün iklim, topoğrafya, toprak kalitesi ve birtakım sosyoekonomik faktörler gibi nüfus dağılımının ana belirleyicileri olarak kabul edilen faktörlerin çoğunu tanımlamış, nüfusları kırsal ve kentsel olarak sınıflandırmış" düşünür kimdir?
Seçenekler
A
İbn Al-Dalji
B
El-Cahiz
C
İbn-i Haldun
D
Al-Makrizi
E
Ahmed İbn Al-Dalji
Açıklama:
İbn-i Haldun, dünyada nüfusun farklı bölgelere eşit olmayan bir şekilde dağıldığını gözlemlemiş ve bugün iklim, topoğrafya, toprak kalitesi ve birtakım sosyoekonomik faktörler gibi nüfus dağılımının ana belirleyicileri olarak kabul edilen faktörlerin çoğunu tanımlamış, nüfusları kırsal ve kentsel olarak sınıflandırmıştır (Al-Alwani, 1982).
Soru 20
"On altıncı yüzyıldan on sekizinci yüzyıla kadar Batı Avrupa’da çok önemli olan bir ekonomik doktrin ve felsefe" aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Merkantilizm
B
Monarşizm
C
Fizyokrasi
D
Doğurganlık
E
Aydınlanma
Açıklama:
16. yy.dan 18. yy.a kadar Avrupa’ya hâkim olan Merkantilist düşünce, son derece farklı dünya görüşlerine dayanan iki düşünce akımına yol açmıştır.
"On altıncı yüzyıldan on sekizinci yüzyıla kadar Batı Avrupa’da çok önemli olan bir ekonomik doktrin ve felsefe" Merkantilizm dir.
"On altıncı yüzyıldan on sekizinci yüzyıla kadar Batı Avrupa’da çok önemli olan bir ekonomik doktrin ve felsefe" Merkantilizm dir.
Soru 21
İnsan nüfusunun bilimsel bir incelemesi anlamına gelen kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Demografi
B
Etnografi
C
Filoloji
D
Psikoloji
E
Felsefe
Açıklama:
İnsan nüfusunun bilimsel bir incelemesi anlamına gelen demografi terimini ilk kez 1855 yılında İnsani İstatistik Unsurları ya da Karşılaştırmalı Demografi (Éléments de Statistique Humaine ou Démographie Comparée) adlı kitabında Achille Guillard kullanmıştır. Demografi, Yunanca “demos”
(halk) ve “graphein” (betimlemek, çizmek) terimlerinin kombinasyonuyla oluşturulmuştur.
(halk) ve “graphein” (betimlemek, çizmek) terimlerinin kombinasyonuyla oluşturulmuştur.
Soru 22
İnsan nüfusunun bilimsel bir incelemesi anlamına gelen demografi terimi ilk kez hangi yılda kullanılmıştır?
Seçenekler
A
1453
B
1651
C
1777
D
1855
E
1912
Açıklama:
İnsan nüfusunun bilimsel bir incelemesi anlamına gelen demografi terimini ilk kez 1855 yılında İnsani İstatistik Unsurları ya da Karşılaştırmalı Demografi (Éléments de Statistique Humaine ou Démographie Comparée) adlı kitabında Achille Guillard kullanmıştır. Demografi, Yunanca “demos”
(halk) ve “graphein” (betimlemek, çizmek) terimlerinin kombinasyonuyla oluşturulmuştur.
(halk) ve “graphein” (betimlemek, çizmek) terimlerinin kombinasyonuyla oluşturulmuştur.
Soru 23
İnsan nüfusunun bilimsel bir incelemesi anlamına gelen demografi terimi hangi dilden gelmektedir?
Seçenekler
A
Türkçe
B
İtalyanca
C
Fransızca
D
Almanca
E
Yunanca
Açıklama:
İnsan nüfusunun bilimsel bir incelemesi anlamına gelen demografi terimini ilk kez 1855 yılında İnsani İstatistik Unsurları ya da Karşılaştırmalı Demografi (Éléments de Statistique Humaine ou Démographie Comparée) adlı kitabında Achille Guillard kullanmıştır. Demografi, Yunanca “demos”
(halk) ve “graphein” (betimlemek, çizmek) terimlerinin kombinasyonuyla oluşturulmuştur.
(halk) ve “graphein” (betimlemek, çizmek) terimlerinin kombinasyonuyla oluşturulmuştur.
Soru 24
Belli bir zaman diliminde ve belli bir mekânda yaşayan insanların sayısı olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Aile
B
Toplum
C
Nüfus
D
Hane halkı
E
Akraba
Açıklama:
Nüfus, belli bir zaman diliminde ve belli bir mekânda yaşayan insanların sayısı olarak tanımlanabilir.
Soru 25
"Nüfus bilimciler doğurganlığı kaba doğum oranını kullanarak tanımlarlar. Bu oran bir nüfusta, bir yılda her .... kişiye düşen canlı doğum sayısı ile belirlenir" cümlesinde boş bırakılan yere gelebilecek uygun ifade aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
10
B
100
C
1.000
D
10.000
E
100.000
Açıklama:
Nüfus bilimciler doğurganlığı kaba doğum oranını kullanarak tanımlarlar. Bu bir nüfusta, bir yılda her 1.000 kişiye düşen canlı doğum sayısıdır.
Soru 26
İnsan ırkının genetik olarak geliştirilmesiyle ilgilenen uygulamalı disiplinin adı nedir?
Seçenekler
A
Etnografi
B
Demografi
C
Determinizm
D
Öjenik
E
Liberalizm
Açıklama:
Öjenik, insan ırkının genetik olarak geliştirilmesiyle ilgilenen uygulamalı disiplindir.
Soru 27
"Altmış yaşını geçmiş küresel nüfusun oranı 1950 yılında yalnızca yüzde 8 iken, 2009 yılına kadar yüzde 11’e yükselmiştir; bu oranın 2050 yılına kadar ..... bulacağı tahmin edilmektedir".
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere gelebilecek uygun değer aşağıdakilerden hangisidir?
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere gelebilecek uygun değer aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
%15
B
%19
C
%22
D
%27
E
%35
Açıklama:
Altmış yaşını geçmiş küresel nüfusun oranı 1950 yılında yalnızca yüzde 8 iken, 2009 yılına kadar yüzde 11’e yükselmiştir. Ancak, bu oranın 2050 yılına kadar ikiye katlanıp yüzde 22’yi bulacağı tahmin edilmektedir.
Soru 28
Merkantilist düşünce, hangi yüzyıllar arasında Avrupa'ya hakim olmuştur?
Seçenekler
A
7-9
B
10-12
C
13-15
D
16-18
E
19-21
Açıklama:
16. yy.dan 18. yy.a kadar Avrupa’ya hâkim olan Merkantilist düşünce, son derece farklı dünya görüşlerine dayanan iki düşünce akımına yol açmıştır: 1) 18 yy. ütopiklerinin yaklaşımları ve 2) Fizyokratlar ve klasik iktisatçılar.
Soru 29
Esas olarak tarımsal üretimi yücelten toplum ve ekonomi kuramı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Fizyokrasi
B
Filoloji
C
Dispraksi
D
Ekinoloji
E
Determinizm
Açıklama:
Osmanlıda modern anlamdaki ilk nüfus sayımı 1831 yılında yapılmıştır. Bu tarihten sonra nüfus hizmetleri Dâhiliye Nezareti bünyesinde Ceride-i Nüfus Nezareti (Sicili Nüfus Nezareti) ve bu işleri Sancaklarda yürütecek Defter Nazırlıklarının kurulmasıyla başlamıştır.
Fizyokrasi esas olarak tarımsal üretimi yücelten bir toplum ve ekonomi kuramıdır?
Fizyokrasi esas olarak tarımsal üretimi yücelten bir toplum ve ekonomi kuramıdır?
Soru 30
"Neoklasik iktisatçılar verimli piyasaları savunurlar, klasik iktisatçılar ........................... savunurlar, bağımlılık teorisyenleri ise gelir eşitliğini ve kaynakların yeniden dağıtılmasını savunmuşlardır."
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere gelebilecek uygun ifade aşağıdakilerden hangisidir?
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere gelebilecek uygun ifade aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Düşük doğurganlığı
B
Çok eşliliği
C
Yüksek doğurganlığı
D
Erken evlenmeyi
E
Geç evlenmeyi
Açıklama:
Neoklasik iktisatçılar verimli piyasaları savunurlar, klasik iktisatçılar ise düşük doğurganlığı savunurlar, bağımlılık teorisyenleri gelir eşitliğini ve kaynakların yeniden dağıtılmasını savunmuşlardır.
Soru 31
Aşağıdaki ifadelerden hangisi Platon'un nüfusa ilişkin görüşleriyle çelişmektedir?
Seçenekler
A
Doğurganlık tamamen toplumsal bir işlev olup devlet tarafından organize edilmelidir.
B
Devletin evlilik, cinsel ilişkiler ve çocukların eğitimi konularındaki gücü mutlak olmalıdır.
C
Platon, şehir için optimum nüfus sayısının 5040 kişi olduğunu öne sürmüştür.
D
Bireysel heveslerin, Platonik ideali oluşturan ebedi durağan dengeyi bozmasına izin verilmelidir.
E
Platon, zayıf veya biçimsiz çocukların doğumunu sınırlamak için üremeye yalnızca belli yaş sınırları içinde izin verilmesini önermiştir.
Açıklama:
Platon, "Cumhuriyet ve Kanunları" adlı eserinde, hiçbir bireysel hevesin "Platonik ideali oluşturan ebedi durağan dengeyi bozamayacağını" savunur. Bu nedenle bireysel heveslere izin verilmesi fikri Platon'un görüşüyle çelişir. Dolayısıyla, Doğru Cevap: D
Soru 32
Roma İmparatorluğu'nda nüfus artışının sosyal bir fayda olarak görülmesinin ve pronatalist politikaların teşvik edilmesinin temel nedenleri arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
Seçenekler
A
Büyük bir Roma ordusuna duyulan ihtiyaç.
B
Roma sömürge politikalarına yönelik insan gücü ihtiyacı.
C
Üst sınıflar arasında evliliği teşvik etme arzusu.
D
Düşen doğum oranları ve sivil erdemlerin zarar görmesiyle mücadele etme amacı
E
İmparatorluğun kültürel çeşitliliğini artırma hedefi.
Açıklama:
Ünitede Roma İmparatorluğu'nda nüfus artışının askeri ve sömürge politikaları, büyük ordu ihtiyacı, üst sınıflar arasındaki evliliğin teşviki, düşen doğum oranları ve sivil erdemlerin korunması gibi nedenlerle önemli görüldüğünü belirtmektedir. "Kültürel çeşitliliği artırma hedefi" bu nedenler arasında yer almamaktadır. Dolayısıyla, Doğru Cevap: E
Soru 33
İbn-i Haldun'un demografik düşünceye en önemli katkılarından biri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Toplumsal iş bölümünü Adam Smith'ten yüzlerce yıl önce açıklaması
B
Nüfusun sosyoekonomik faktörler üzerindeki etkisini inceleyen ilk düşünür olması ve nüfus artışının refahı artırdığı görüşü
C
İklim ve topoğrafya gibi çevresel faktörlerin nüfus dağılımı üzerindeki etkilerini ilk kez gözlemlemesi.
D
Nüfus artışının sadece kaynak yönetiminin yetersizliğinden kaynaklandığını savunması.
E
Aşırı nüfusun kıtlık ve savaşlara yol açacağı endişesiyle dış göçü insancıl bir çözüm olarak görmesi.
Açıklama:
İbn-i Haldun'un sosyoekonomik gelişimi demografik açıdan incelemenin önemini ilk fark eden kişi olduğu ve yazılarının çoğunun nüfusun sosyoekonomik faktörler üzerindeki etkisiyle ilgili olduğu belirtilmektedir. Ayrıca nüfus artışının mesleki uzmanlaşmayı geliştirerek geliri ve refahı artırdığını düşünmüştür. Dolayısıyla, Doğru Cevap: B
Soru 34
I. İnsanları monarşik devletin temel kaynağı, üreticiler ve askeri gücün kaynağı olarak görmüşlerdir. II. Yüksek bir nüfus artış oranının, askerler ve sömürgeciler yetiştirmek için önemli bir gereklilik olduğunu savunmuşlardır. III. Ucuz işgücü arzını genişletmek ve dış pazarlarda rekabet gücünü artırmak için nüfus artışını önermişlerdir. IV. Aşırı nüfus korkusuyla beslenen bir anti-nüfusçuluk anlayışıyla birlikte gelişmişlerdir.
Merkantilist düşüncenin nüfusa yaklaşımına ilişkin yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
Merkantilist düşüncenin nüfusa yaklaşımına ilişkin yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve III
C
I, II ve III
D
I, III ve IV
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
Merkantilistler, insanları monarşik devletin temel kaynağı, üreticiler ve askeri gücün kaynağı olarak görmüş (I), askerler ve sömürgeciler yetiştirmek için yüksek nüfus artışını gerekli görmüş (II) ve ucuz işgücü arzını genişletmek için nüfus artışını önermişlerdir (III). IV. ifade ise Merkantilizmin genel bir özelliği değil, bir ekolün veya farklılaşmanın özelliğidir. Dolayısıyla, Doğru Cevap: C
Soru 35
Giovanni Botero'nun nüfusa ilişkin yaklaşımında, insan yaşamının bağlı olduğu iki temel faktör hangi kavramlarla ifade edilmiştir?
Seçenekler
A
Virtus politica ve Virtus economica
B
Virtus socialis ve Virtus culturalis
C
Virtus generativa ve Virtus nutritiva
D
Virtus demographica ve Virtus militaris
E
Virtus moralis ve Virtus ethica
Açıklama:
İtalyan Merkantilist düşünür Giovanni Botero, insan yaşamının iki faktöre bağlı olduğunu ileri sürmüştür: İnsanoğlunun üreme eğilimi olan "virtus generativa" ve geçim imal etme yeteneği anlamına gelen "virtus nutritiva". Dolayısıyla, Doğru Cevap: C
Soru 36
Fizyokratların nüfus ve ekonomi arasındaki ilişkiye yaklaşımının temelinde aşağıdakilerden hangisi yer alır?
Seçenekler
A
Zenginliğin kaynağının uluslararası ticaret ve altın birikimi olduğuna inanmaları.
B
Tarımın zenginliğin yegâne kaynağı olduğunu görmeleri ve tarımsal verimlilikle desteklenebilecek nüfus büyüklüğü arasında doğrudan bir ilişki kurmaları.
C
Sanayileşmenin nüfus artışını teşvik eden ana faktör olduğuna inanmaları
D
Devlet müdahalesiyle nüfus artışının kontrol altına alınması gerektiğini savunmaları.
E
Nüfus artışının her koşulda toplumsal refahı engelleyeceğini düşünmeleri.
Açıklama:
Fizyokratlar, tarımı zenginliğin yegâne kaynağı olarak görmüşler ve kırsal ekonomi ile nüfus arasındaki ilişkilerin ilk teorik temellerini atmışlardır. Nüfusun gıda arzına bağlı olduğu fikrini ortaya koymuş ve tarımsal üretimi artırmanın nüfus sorununu çözeceğine inanmışlardır. Dolayısıyla, Doğru Cevap: B
Soru 37
18. yüzyıl düşünürlerinden J. P. Süssmilch, nüfus dengesini korumak için hangi faktörlerin Tanrı tarafından ayarlandığına inanmıştır?
Seçenekler
A
Sadece evlilik oranı
B
Sadece doğurganlık oranı
C
Sadece ölüm oranı
D
Evlilik oranı, doğurganlık oranı veya ölüm oranındaki artış
E
Göç oranları ve kentleşme düzeyi
Açıklama:
Süssmilch, nüfus dengesinin evlilik oranı, doğurganlık oranı veya ölüm oranındaki artış gibi üç kaynaktan birinden kaynaklandığını ve tüm bu faktörlerin dengeyi korumak için Tanrı tarafından kararlaştırıldığına inanmıştır. Dolayısıyla, Doğru Cevap: D
Soru 38
Aşağıdaki ifadelerden hangisi Adam Smith'in nüfus konusundaki analizlerinin temelini yansıtır?
Seçenekler
A
Nüfus artışı, sınırlı kaynaklar nedeniyle her zaman bir engeldir ve çevre bozulmasına yol açar.
B
Nüfus değişimleri, ücretlerin arz ve talep arasında dengelendiği bir işgücü piyasasına dayalıdır.
C
Yüksek nüfus artışı, yoksulluğun bir belirtisi olup arazi verimsizleşmesine neden olur. D
D
Devlet müdahaleleri, nüfus artışını kontrol etmenin en etkili yoludur.
E
Nüfus artışı, sadece tarımsal verimlilik arttığında mümkündür.
Açıklama:
Adam Smith, nüfus artışının mekanik açıklamasının sonunu getirerek, nüfus değişimlerinin ücretlerin arz ve talep arasında dengelendiği bir işgücü piyasasına dayalı olduğunu savunmuştur. İşgücü sıkıntısı maaşları artırarak evlilik ve doğurganlık oranlarını etkiler. Dolayısıyla, Doğru Cevap: B
Soru 39
I.İşgücüne olan talebin artmasının ücretleri artıracağını, ancak işgücü arzındaki artışla birlikte ücretlerde bir düşüş olacağını belirtmiştir. II. Nüfusun, kendisini istihdam etmek için gereken desteklerin kullanılabilirliğine göre düzenlendiğini savunmuştur. III. Azalan gelir yasası uyarınca, herkesin sadece geçim ücreti alacağı ve evrensel yoksulluğun kaçınılmaz olduğu bir duruma yol açacağını öngörmüştür. IV. Sanayi devriminin ekonomik faaliyetler üzerindeki etkilerini ve bunun nüfus dinamiklerini nasıl değiştireceğini tam olarak tahmin etmiştir.
David Ricardo'nun nüfus ve ekonomik dinamiklere ilişkin görüşleriyle ilgili yukardaki ifadelerden hangileri doğrudur?
David Ricardo'nun nüfus ve ekonomik dinamiklere ilişkin görüşleriyle ilgili yukardaki ifadelerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I ve II
B
III ve IV
C
I, II ve III
D
II, III ve IV
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
Ricardo, işgücü talebinin ücretleri artıracağını ve işgücü arzındaki artışla ücretlerin düşeceğini (I) ve nüfusun istihdam desteklerinin kullanılabilirliğine göre düzenlendiğini (II) belirtmiştir. Ayrıca, azalan gelir yasası uyarınca evrensel yoksulluğun kaçınılmaz olduğunu savunmuştur (III). Ancak, klasik iktisatçıların hiçbiri Sanayi Devrimi'ni ve onun nüfus dinamikleri üzerindeki etkilerini tahmin etmemiştir (IV yanlıştır). Dolayısıyla, Doğru Cevap: C
Soru 40
I. Erkek vatandaşlar, siyasi görevde ayrıcalıklı haklara sahipti ve meclis toplantılarına katılırlardı. II. Köleler, geçici işçiler ve yabancılar (metics) siyasi hak ve sorumluluklardan keskin bir şekilde uzaklaştırılmıştı. III. MÖ 317'de yapılan bir nüfus sayımında, nüfusun çoğunluğunu vatandaşlar oluşturuyordu. IV. Atina demokrasisi temsili değil, doğrudan demokrasiydi.
Antik Yunan'daki nüfus yapısı ve yurttaşlık düzeniyle ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
Antik Yunan'daki nüfus yapısı ve yurttaşlık düzeniyle ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I, II ve IV
B
II ve IV
C
I, II ve III
D
I ve III
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
Ünitede belirtildiği üzere, erkek vatandaşlar siyasi haklara sahipti ve meclis toplantılarına katılırdı (I). Köleler, geçici işçiler ve yabancılar siyasi hak ve sorumluluklardan uzaklaştırılmıştı (II). Atina demokrasisi temsili değil, doğrudan demokrasiydi (IV). Ancak MÖ 317 nüfus sayımında nüfusun çoğunluğunu vatandaş olmayanlar (kadınlar, çocuklar, yabancılar, köleler ve yoksullar) oluşturuyordu (III yanlıştır). Dolayısıyla, Doğru Cevap: A
Ünite 3
Soru 1
Topluma zarar vereceği iddiasıyla nüfus artışına olumsuz yaklaşan kuram ile kuramın önde gelen düşünürü aşağıdaki şıklardan hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Edwin Cannon ve Optimum Nüfus Kuramı
B
Thomas Robert Malthus ve Nüfus Kuramı
C
Claude Meillassoux ve Marksist Nüfus Kuramı
D
Paul Erlich ve Yeni Malthusçuluk Kuramı
E
Warren Thompson ve Demografik Geçiş Kuramı
Açıklama:
Yanıtınız yanlış ise "THOMAS ROBERT MALTHUS VE NÜFUS KURAMI" bölümünü gözden geçiriniz.
Malthus’un nüfus artışına açıktan karşı çıktığı özellikle vurgulanmalıdır. Daha sonraları çok eleştirilmesine rağmen, artan nüfusun topluma zarar getireceğini düşünen Malthus, toplumdaki yoksulluğun nedenini besin maddeleri üretiminin, gitgide artan nüfusa yetmemesi olarak açıklamıştır.
Malthus’un nüfus artışına açıktan karşı çıktığı özellikle vurgulanmalıdır. Daha sonraları çok eleştirilmesine rağmen, artan nüfusun topluma zarar getireceğini düşünen Malthus, toplumdaki yoksulluğun nedenini besin maddeleri üretiminin, gitgide artan nüfusa yetmemesi olarak açıklamıştır.
Soru 2
Sınırsız bir nüfus artışının, nüfus ne kadar fazla olursa gıda üretimini arttıracak bir o kadar fazla insan olacağı düşüncesinden hareketle, iyi ve olumlu olduğunu savunan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Marquis de Condorcet
B
Thomas Robert Malthus
C
Martin Lengwiler
D
Margaret Sanger
E
Paul R. Ehrlich
Açıklama:
Yanıtınız yanlış ise "THOMAS ROBERT MALTHUS VE NÜFUS KURAMI" bölümünü gözden geçiriniz.
Malthus’la aynı dönemde yaşamış olan Marquis de Condorcet ise daha iyimser bir görüşü savunu- yor ve insanın mükemmele ulaşabileceğine ve en ileri düzeyde sosyal ilerlemeyi sağlayabileceğine inanıyordu. Condorcet, sınırsız bir nüfus artışının, nüfus ne kadar fazla olursa gıda üretimini arttıra- cak bir o kadar fazla insan olacağı düşüncesinden hareketle, iyi ve olumlu olduğu düşüncesini taşı- yordu.
Malthus’la aynı dönemde yaşamış olan Marquis de Condorcet ise daha iyimser bir görüşü savunu- yor ve insanın mükemmele ulaşabileceğine ve en ileri düzeyde sosyal ilerlemeyi sağlayabileceğine inanıyordu. Condorcet, sınırsız bir nüfus artışının, nüfus ne kadar fazla olursa gıda üretimini arttıra- cak bir o kadar fazla insan olacağı düşüncesinden hareketle, iyi ve olumlu olduğu düşüncesini taşı- yordu.
Soru 3
Dünyadaki aşırı nüfus artışının çözümü olarak ölüm, doğum ve iç-dış göçlerin birbirlerini dengelediği sıfır nüfus artışı politikasını (zero population growth) öneren kuram ile kuramın önde gelen düşünürü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Thomas Robert Malthus ve Nüfus Kuramı
B
Edwin Cannon ve Optimum Nüfus Kuramı
C
Claude Meillassoux ve Marksist Nüfus Kuram
D
Paul Erlich ve Yeni Malthusçuluk Kuramı
E
Warren Thompson ve Demografik Geçiş Kuramı
Açıklama:
Yanıtınız yanlış ise "YENİ-MALTHUSÇULUK KURAMI VE NÜFUSA MÜDAHALE" bölümünü gözden geçiriniz.
Stanford Üniversitesi’nde biyolog olan Yeni- Malthusçu teoriesyen Paul Erlich, Malthus’un tahminlerini yirminci yüzyıla uyarladı. Ancak Erlich, dünya nüfusunun sürdürülebilirliğini sağlayacak olanın tek başına gıda üretimi değil, sürdürülebilir bir çevre olduğunu vurgulamıştır. Erlich’in öngörüsüne göre, ayrıcalıklı insanların aşırı tüketimci eğilimleri ile su ve hava gibi ekolojik kaynakların sınırsızca tüketimiyle birlikte insan nüfusu tümüyle çevresel felakete yol açacak şekilde hızla artmaktadır. Erlich gelecek hakkında oldukça karamsar bir iddia ortaya atarak, dünyadaki aşırı nüfus artışının çözümü olarak; ölüm, doğum ve iç ve dış göçlerin birbirlerini dengelediği sıfır nüfus artışı politikasını (zero population growth) önermektedir.
Stanford Üniversitesi’nde biyolog olan Yeni- Malthusçu teoriesyen Paul Erlich, Malthus’un tahminlerini yirminci yüzyıla uyarladı. Ancak Erlich, dünya nüfusunun sürdürülebilirliğini sağlayacak olanın tek başına gıda üretimi değil, sürdürülebilir bir çevre olduğunu vurgulamıştır. Erlich’in öngörüsüne göre, ayrıcalıklı insanların aşırı tüketimci eğilimleri ile su ve hava gibi ekolojik kaynakların sınırsızca tüketimiyle birlikte insan nüfusu tümüyle çevresel felakete yol açacak şekilde hızla artmaktadır. Erlich gelecek hakkında oldukça karamsar bir iddia ortaya atarak, dünyadaki aşırı nüfus artışının çözümü olarak; ölüm, doğum ve iç ve dış göçlerin birbirlerini dengelediği sıfır nüfus artışı politikasını (zero population growth) önermektedir.
Soru 4
Nüfus artışının dünyanın doğal kaynaklarını zorladığını ve bu nedenle nüfus artışlarını kontrol etmek için doğum kontrol önlemlerine ihtiyaç olduğunu savunan yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Malthusçu Nüfus Kuramı
B
Yeni Malthusçu Nüfus Kuramı
C
Marksist Nüfus Kuramı
D
Optimum Nüfus Kuramı
E
Demografik Geçiş Kuramı
Açıklama:
Yanıtınız yanlış ise "YENİ-MALTHUSÇULUK KURAMI VE NÜFUSA MÜDAHALE" bölümünü gözden geçiriniz.
Yeni-Malthusçular, nüfus artışının dünyanın doğal kaynaklarını zorladığı konusunda Malthus’a katılırlar. Ancak, İngiliz kuramcının aksine, nüfus artışlarını kontrol etmek için doğum kontrol önlemlerine ihtiyaç olduğunda ısrar ederler.
Yeni-Malthusçular, nüfus artışının dünyanın doğal kaynaklarını zorladığı konusunda Malthus’a katılırlar. Ancak, İngiliz kuramcının aksine, nüfus artışlarını kontrol etmek için doğum kontrol önlemlerine ihtiyaç olduğunda ısrar ederler.
Soru 5
Yoksul ülkelerin sanayileşmeleriyle nüfus problemlerini çözecekleri konusunda iyimser bir düşünceye sahip olan modernleşme kuramı ile yakından ilişkili olan nüfus kuramı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Malthusçu Nüfus Kuramı
B
Yeni-Malthusçu Nüfus Kuramı
C
Optimum Nüfus Kuramı
D
Marksist Nüfus Kuramı
E
Demografik Geçiş Kuramı
Açıklama:
Yanıtınız yanlış ise "DEMOGRAFİK GEÇİŞ KURAMI" bölümünü gözden geçiriniz.
Demografik geçiş kuramı modernleşme kuramı ile yakından ilişkilidir. Modernleşme kuramcıları, yoksul ülkelerin sanayileşmeleriyle nüfus problemlerini çözecekleri konusunda iyimserdirler.
Demografik geçiş kuramı modernleşme kuramı ile yakından ilişkilidir. Modernleşme kuramcıları, yoksul ülkelerin sanayileşmeleriyle nüfus problemlerini çözecekleri konusunda iyimserdirler.
Soru 6
Endüstrileşme, kentleşme, eğitim ve teknolojinin toplumlarda yarattıkları dönüşümler nedeniyle, tüm toplumların kaçınılmaz bir biçimde doğurganlık ve ölüm oranlarının ve hızlarının yüksek olduğu bir durumdan doğurganlık ve ölüm oran ve hızlarının düşük olduğu yeni bir duruma doğru dönüşüm yaşayacaklarını savunan kuram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Optimum Nüfus Kuramı
B
Yeni Malthusçu Nüfus Kuramı
C
Demografik Geçiş Kuramı
D
Malthusçu Nüfus Kuramı
E
Marksist Nüfus Kuramı
Açıklama:
Yanıtınız yanlış ise "DEMOGRAFİK GEÇİŞ KURAMI" bölümünü gözden geçiriniz.
Demografik geçiş kuramına önemli eleştiriler yöneltilmiştir. Bilindiği üzere, bu kurama göre, endüstrileşme, kentleşme, eğitim ve teknolojinin toplumlarda yarattıkları dönüşümler nedeniyle, tüm toplumlar kaçınılmaz bir biçimde doğurganlık ve ölüm oranlarının ve hızlarının yüksek olduğu bir durumdan (geleneksel demografik rejim), doğurganlık ve ölüm oran ve hızlarının düşük olduğu yeni bir duruma (modern demografik rejim) doğru dönüşüm yaşayacaklardır.
Demografik geçiş kuramına önemli eleştiriler yöneltilmiştir. Bilindiği üzere, bu kurama göre, endüstrileşme, kentleşme, eğitim ve teknolojinin toplumlarda yarattıkları dönüşümler nedeniyle, tüm toplumlar kaçınılmaz bir biçimde doğurganlık ve ölüm oranlarının ve hızlarının yüksek olduğu bir durumdan (geleneksel demografik rejim), doğurganlık ve ölüm oran ve hızlarının düşük olduğu yeni bir duruma (modern demografik rejim) doğru dönüşüm yaşayacaklardır.
Soru 7
Aşağıdakilerden hangisi optimum nüfus kuramını ile ilgili doğru bir ifadedir?
Seçenekler
A
Nüfus yoğunluğu veya hacmi ile refah arasında ilişki kurmaz.
B
Nüfus yoğunluğu veya hacmi ile refah arasında doğrudan bir ilişki kurar.
C
Sadece gelişmiş toplumların güçlü refah seviyesine karşılık gelen bir nüfus yoğunluğu veya hacmi vardır.
D
Nüfus içindeki kişi başına en düşük refah ve gelir sağlayacak nüfus yoğunluğuna ya da hacmine optimum nüfus denir.
E
Optimum nüfus yaklaşımına göre topumların belli bir zenginliği gerçekleştirebilmelerini mümkün kılan uygun bir nüfus hacmi yoktur.
Açıklama:
Yanıtınız yanlış ise "OPTİMUM NÜFUS KURAMI" bölümünü gözden geçiriniz.
Optimum nüfus yaklaşımı, açıkça nüfus yoğunluğu veya hacmi ile refah arasında doğrudan bir ilişki kurmaktadır. Bu yaklaşıma göre, her toplum için belli koşullar altında erişilebilecek en güçlü refah seviyesine karşılık gelen bir nüfus yoğunluğu veya hacmi vardır. İşte, nüfus içindeki kişi başına en yüksek refah ve gelir sağlayacak bu nüfus yoğunluğuna ya da hacmine optimum nüfus denilmektedir. Bu yönüyle, optimum nüfus, belli bir zenginliğin gerçekleştirilebileceği uygun nüfus hacmi olarak düşünülebilir.
Optimum nüfus yaklaşımı, açıkça nüfus yoğunluğu veya hacmi ile refah arasında doğrudan bir ilişki kurmaktadır. Bu yaklaşıma göre, her toplum için belli koşullar altında erişilebilecek en güçlü refah seviyesine karşılık gelen bir nüfus yoğunluğu veya hacmi vardır. İşte, nüfus içindeki kişi başına en yüksek refah ve gelir sağlayacak bu nüfus yoğunluğuna ya da hacmine optimum nüfus denilmektedir. Bu yönüyle, optimum nüfus, belli bir zenginliğin gerçekleştirilebileceği uygun nüfus hacmi olarak düşünülebilir.
Soru 8
Artık nüfusun çalışmaya her an hazır bir işsizler ordusunun bulunması anlamına geldiğini, bunun da çalışan işçilerin ücretlerinin düşmesini sağlayarak kapitalistlerin hedefi olan daha fazla kâra yol açacağını savunan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Thomas Robert Malthus
B
Marquis de Condorcet
C
Martin Lengwiler
D
Karl Marx
E
Warren Thompson
Açıklama:
Yanıtınız yanlış ise "MARKSİST KURAM VE NÜFUS KURAMLARININ ELEŞTİRİSİ" bölümünü gözden geçiriniz.
Karl Marx, aşırı nüfus sorununun evrensel doğası hakkında Malthus ile aynı fikirde değildi. Marx, Sanayi Devrimi’nin doruk noktasında olduğu bir dönemde yazıyor, burjuvazi (kapitalistler) ve proletarya (işçiler) olmak üzere iki sınıf insan olduğunu savunuyordu. Marx’a göre, yüksek doğurganlığı teşvik etmek burjuvazinin yararınaydı çünkü bu işçi fazlalığıyla sonuçlanırdı. Böyle bir artık nüfus (çalışmaya her an hazır bir işsizler ordusunun bulunması) çalışan işçilerin ücretlerinin düşmesini sağlayarak, kapitalistlerin hedefi olan daha fazla kâra yol açacaktır. Malthus’a göre, nüfus bağımsız bir değişkendi ve yoksulluk gibi çok fazla sıkıntının nedeniydi. Buna karşılık Marx, nüfusun bağımlı değişken olduğunu savundu: “Ne zaman yedek işgücü ordusu nispeten tükenmiş ve ücret düzeyi yükselmeye meyilli olsa, kapitalist sınıf, emek verimliliğini ve kâr oranını artırırken, iş sayısını azaltarak, istihdam sayısını azaltacak önlemler (yani teknolojik gelişmeler, dış yatırımlar vb.) benimseyecektir.”
Karl Marx, aşırı nüfus sorununun evrensel doğası hakkında Malthus ile aynı fikirde değildi. Marx, Sanayi Devrimi’nin doruk noktasında olduğu bir dönemde yazıyor, burjuvazi (kapitalistler) ve proletarya (işçiler) olmak üzere iki sınıf insan olduğunu savunuyordu. Marx’a göre, yüksek doğurganlığı teşvik etmek burjuvazinin yararınaydı çünkü bu işçi fazlalığıyla sonuçlanırdı. Böyle bir artık nüfus (çalışmaya her an hazır bir işsizler ordusunun bulunması) çalışan işçilerin ücretlerinin düşmesini sağlayarak, kapitalistlerin hedefi olan daha fazla kâra yol açacaktır. Malthus’a göre, nüfus bağımsız bir değişkendi ve yoksulluk gibi çok fazla sıkıntının nedeniydi. Buna karşılık Marx, nüfusun bağımlı değişken olduğunu savundu: “Ne zaman yedek işgücü ordusu nispeten tükenmiş ve ücret düzeyi yükselmeye meyilli olsa, kapitalist sınıf, emek verimliliğini ve kâr oranını artırırken, iş sayısını azaltarak, istihdam sayısını azaltacak önlemler (yani teknolojik gelişmeler, dış yatırımlar vb.) benimseyecektir.”
Soru 9
Nüfus artışının tarımsal değişimin ve gelişmenin başlıca nedeni olduğunu ileri sürerek Malthusun yaklaşımına karşı çıkan kuramcı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ester Boserup
B
Adolphe Landry
C
Karl Marx
D
C. John Caldwell
E
Harvey Leibenstein
Açıklama:
Yanıtınız yanlış ise "ESTER BOSERUP’UN NÜFUS ARTIŞI VE TARIMSAL GELİŞME KURAMI" bölümünü gözden geçiriniz.
Ester Boserup’un Tarımsal Büyüme Koşulları (1965) adlı kitabı ve sonraki çalışmaları, nüfus artışının tarımsal değişimin ve gelişmenin başlıca nedeni olduğunu ileri sürmektedir. Bu yönüyle Boserup’un yaklaşımı Malthus karşıtı bir yaklaşımdır. Boserup, nüfus artışının arazi kullanımı, tarım teknolojisi, arazi sistemleri ve yerleşim biçimlerin- deki değişimin çok önemli bir nedeni olduğunu ileri sürmüştür. Boserup, nüfus artışının, gıda arzından bağımsız olduğunu savundu; aslında nüfus artışının, artan tarımsal üretimin bir sonucu olmaktan ziyade, tarımdaki teknolojik değişikliklerin bir nedeni olduğu argümanına sahiptir. Tarımsal üretimi artırmanın temel yolu, yoğunlaşmadır
Ester Boserup’un Tarımsal Büyüme Koşulları (1965) adlı kitabı ve sonraki çalışmaları, nüfus artışının tarımsal değişimin ve gelişmenin başlıca nedeni olduğunu ileri sürmektedir. Bu yönüyle Boserup’un yaklaşımı Malthus karşıtı bir yaklaşımdır. Boserup, nüfus artışının arazi kullanımı, tarım teknolojisi, arazi sistemleri ve yerleşim biçimlerin- deki değişimin çok önemli bir nedeni olduğunu ileri sürmüştür. Boserup, nüfus artışının, gıda arzından bağımsız olduğunu savundu; aslında nüfus artışının, artan tarımsal üretimin bir sonucu olmaktan ziyade, tarımdaki teknolojik değişikliklerin bir nedeni olduğu argümanına sahiptir. Tarımsal üretimi artırmanın temel yolu, yoğunlaşmadır
Soru 10
Mevcut ekonomik koşulların insanların doğurganlık ve ebeveyn yatırımı açısından üreme davranışlarını etkilemede önemli rol oynadığını savunan teori çifti aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Refah akışı teorisi ve ekolojik insan teorisi
B
Ekolojik insan teorisi ve politik ekonomi teorisi
C
Chicago Okulu ve motivasyon teorisi
D
Politik ekonomi teorisi ve motivasyon teorisi
E
Chicago Okulu ve Pensilvanya Okulu
Açıklama:
Yanıtınız yanlış ise "DOĞURGANLIK KURAMLARI VE NÜFUS ARTIŞI/DÜŞÜŞÜ" bölümünü gözden geçiriniz.
Chicago Okulu ve motivasyon teorisi, mevcut ekonomik koşulların insanların doğurganlık ve ebeveyn yatırımı açısından üreme davranışlarını etkilemede önemli rol oynadığı bir model grubu oluşturmaktadır.
Chicago Okulu ve motivasyon teorisi, mevcut ekonomik koşulların insanların doğurganlık ve ebeveyn yatırımı açısından üreme davranışlarını etkilemede önemli rol oynadığı bir model grubu oluşturmaktadır.
Soru 11
İnsan davranışının doğa tarafından yönlendirildiğini ve doğaya sahip olma olasılıkları arttıkça çok sayıda çocuk sahibi olacakları varsayımına dayalı olan görüş aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Malthus’un nüfus görüşü
B
Marksist görüş
C
Erlich görüşü
D
Cannan görüşü
E
Pensilvanya okulu
Açıklama:
Malthus’un nüfus görüşü, insan davranışının doğa
tarafından yönlendirildiğini ve doğaya sahip olma
olasılıkları arttıkça çok sayıda çocuk sahibi olacakları
varsayımına dayanır. Nitekim doğurganlık ve
ölüm oranları arasındaki dengeye ilişkin Malthus
demografik teorisi, doğanın genel kanunları olarak
adlandırdığı insanlara dair temel felsefesine dayanmaktadır
tarafından yönlendirildiğini ve doğaya sahip olma
olasılıkları arttıkça çok sayıda çocuk sahibi olacakları
varsayımına dayanır. Nitekim doğurganlık ve
ölüm oranları arasındaki dengeye ilişkin Malthus
demografik teorisi, doğanın genel kanunları olarak
adlandırdığı insanlara dair temel felsefesine dayanmaktadır
Soru 12
Malthus'a göre toplumdaki yoksulluğun nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Besin maddeleri üretiminin gitgide artan nüfusa yetmemesi
B
Sosyal yardımların besin maddeleri üretimini hızlandırıp nüfus artışını azaltması
C
Besin maddeleri üretiminin anne doğurganlığını artırması
D
Nüfusun aritmetik biçimde artması
E
Besin maddeleri üretiminin gitgide artan nüfusa yetmesi
Açıklama:
Malthus’un nüfus artışına açıktan karşı çıktığı
özellikle vurgulanmalıdır. Daha sonraları çok eleştirilmesine
rağmen, artan nüfusun topluma zarar
getireceğini düşünen Malthus, toplumdaki yoksulluğun
nedenini besin maddeleri üretiminin,
gitgide artan nüfusa yetmemesi olarak açıklamıştır.
Bu nedenle devlete sosyal bir yön vermek anlamsız
olup, mesele nüfus ile ilgilidir. Sosyal yardımlar
besin maddeleri üretimini hızlandıramaz ama nüfus
artışını hızlandırır. Nüfus hiçbir engel tarafından
durdurulamadığı takdirde, her 25 yılda bir iki
katına çıkmakta ve devirden devre bir geometrik
dizi hâlinde çoğalmaktadır. Malthus’a göre, nüfus
artışının eğilimi bu olduğuna göre, insanlığın geleceği
karanlıktır, insanlık açlığa doğru gitmektedir
Besin maddeleri üretiminin gitgide artan nüfusa yetmemesi
özellikle vurgulanmalıdır. Daha sonraları çok eleştirilmesine
rağmen, artan nüfusun topluma zarar
getireceğini düşünen Malthus, toplumdaki yoksulluğun
nedenini besin maddeleri üretiminin,
gitgide artan nüfusa yetmemesi olarak açıklamıştır.
Bu nedenle devlete sosyal bir yön vermek anlamsız
olup, mesele nüfus ile ilgilidir. Sosyal yardımlar
besin maddeleri üretimini hızlandıramaz ama nüfus
artışını hızlandırır. Nüfus hiçbir engel tarafından
durdurulamadığı takdirde, her 25 yılda bir iki
katına çıkmakta ve devirden devre bir geometrik
dizi hâlinde çoğalmaktadır. Malthus’a göre, nüfus
artışının eğilimi bu olduğuna göre, insanlığın geleceği
karanlıktır, insanlık açlığa doğru gitmektedir
Besin maddeleri üretiminin gitgide artan nüfusa yetmemesi
Soru 13
Malthus’un nüfus artışını önlemeye yönelik basit çözümü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Devletin yoksulları desteklemekten vazgeçmesi ve evliliği zorlaştıran sıkı kurallar koyması
B
Devletin geliri iyi olanların eğitimine önem vererek, evliliği kolaylaştırması
C
Evlenme yaşını küçülterek doğurganlık hızını azaltması
D
Devletin ücretleri düşürmesi ve sosyal yardımların artırılması
E
Devletin işsizliği azaltması ve sosyal desteklerin azaltılması
Açıklama:
Malthus’un nüfus artışını önlemeye yönelik basit çözümü devletin yoksulları desteklemekten
vazgeçmesi ve evliliği zorlaştıran sıkı kurallar koymaktır. Her ne kadar kendisi gönüllü olarak evlilikten vazgeçilmesi gerektiği fikrindeyse de Malthus, evliliğin sınırlandırılması konusunda özellikle yoksulların bireysel olarak daha sorumlu davranması gerektiğine inanır.
devletin yoksulları desteklemekten vazgeçmesi ve evliliği zorlaştıran sıkı kurallar koymaktır
vazgeçmesi ve evliliği zorlaştıran sıkı kurallar koymaktır. Her ne kadar kendisi gönüllü olarak evlilikten vazgeçilmesi gerektiği fikrindeyse de Malthus, evliliğin sınırlandırılması konusunda özellikle yoksulların bireysel olarak daha sorumlu davranması gerektiğine inanır.
devletin yoksulları desteklemekten vazgeçmesi ve evliliği zorlaştıran sıkı kurallar koymaktır
Soru 14
"Nüfus İlkesi Üzerine Bir Deneme" adlı çalışma aşağıdakilerden hangi düşünüre aittir?
Seçenekler
A
Malthus
B
Godwin
C
Ricardo
D
Smith
E
Meadows
Açıklama:
Nüfus İlkesi Üzerine Bir Deneme adlı çalışması
Malthus’u insanlığın kusursuzlaşabilirliği hakkındaki
çağdaş tartışmaya dâhil etmiştir.
Malthus’u insanlığın kusursuzlaşabilirliği hakkındaki
çağdaş tartışmaya dâhil etmiştir.
Soru 15
Malthus’un nüfusa ilişkin teorisi, nüfus artışının ekonomik büyümeyi olumsuz etkilediği şeklindeki geleneksel görüşün miladı sayılmaktadır. Bu bakış açısı aşağıdakilerden hangisine neden olmaktadır?
Seçenekler
A
Nüfus ve ekonomi arasındaki ilişki konusunda çoğunlukla karamsar bir görüşe sahip olmasına
B
Nüfus ve ekonomi arasındaki ilişki konusunda çoğunlukla iyimse bir görüşe sahip olmasına
C
Nüfus ve eğitim arasındaki ilişki konusunda çoğunlukla karamsar bir görüşe sahip olmasına
D
Nüfus ve ücretler arasındaki ilişki konusunda çoğunlukla iyimser bir görüşe sahip olmasına
E
Ekonomi ve gıda üretimi arasındaki ilişki konusunda çoğunlukla karamsar bir görüşe sahip olmasına
Açıklama:
Malthus’un nüfusa ilişkin teorisi, nüfus artışının
ekonomik büyümeyi olumsuz etkilediği şeklindeki
geleneksel görüşün miladı sayılmaktadır. Nüfus ve ekonomi arasındaki ilişki konusunda
çoğunlukla karamsar bir görüşe sahiptir.
Nüfus ve ekonomi arasındaki ilişki konusunda çoğunlukla karamsar bir görüşe sahiptir.
ekonomik büyümeyi olumsuz etkilediği şeklindeki
geleneksel görüşün miladı sayılmaktadır. Nüfus ve ekonomi arasındaki ilişki konusunda
çoğunlukla karamsar bir görüşe sahiptir.
Nüfus ve ekonomi arasındaki ilişki konusunda çoğunlukla karamsar bir görüşe sahiptir.
Soru 16
Yeni Malthusçuluk (neo-Malthusçuluk) düşüncesi birçok ülkede aşağıdaki hangi yıllarda önem kazanmaya başlamıştır?
Seçenekler
A
1880'ler
B
1990'lar
C
1600'lar
D
2000'ler
E
1500'ler
Açıklama:
Yeni Malthusçuluk (neo-Malthusçuluk) düşüncesi
birçok ülkede 1880’lerde önem kazanmaya
başladı. Yeni Malthusçuluk akımının düşünürleri,
nüfusun geometrik artışının ve gıdanın
aritmetik artışından daha hızlı olduğuna işaret
eden Malthus’un “demografik yasası” konusunda
onunla hemfikirdir. Ancak, Erlich, Meadows, Mesarovic
gibi Yeni-Malthusçu düşünürler, Malthus’un
liberal serbestlik yaklaşımını reddederek, devletin ve
sivil toplum örgütlerinin doğaya ve nüfusa (doğum
kontrol yöntemleri yoluyla) müdahale etmesi gerektiği
yönündeki talebi gündeme getirirler.
Yeni Malthusçuluk (neo-Malthusçuluk) düşüncesi birçok ülkede 1880'lerde önem kazanmaya başlamıştır
birçok ülkede 1880’lerde önem kazanmaya
başladı. Yeni Malthusçuluk akımının düşünürleri,
nüfusun geometrik artışının ve gıdanın
aritmetik artışından daha hızlı olduğuna işaret
eden Malthus’un “demografik yasası” konusunda
onunla hemfikirdir. Ancak, Erlich, Meadows, Mesarovic
gibi Yeni-Malthusçu düşünürler, Malthus’un
liberal serbestlik yaklaşımını reddederek, devletin ve
sivil toplum örgütlerinin doğaya ve nüfusa (doğum
kontrol yöntemleri yoluyla) müdahale etmesi gerektiği
yönündeki talebi gündeme getirirler.
Yeni Malthusçuluk (neo-Malthusçuluk) düşüncesi birçok ülkede 1880'lerde önem kazanmaya başlamıştır
Soru 17
Malthus’un fikirlerinin tekrar gündeme gelmesine neden aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1970’li yıllara doğru dünya nüfusunun hızla artmaya devam etmesi
B
1970’li yıllara doğru dünya gıda üretiminin
hızla artmaya devam etmesi
hızla artmaya devam etmesi
C
1980'li yıllarda devletin ve sivil toplum örgütlerinin doğaya ve nüfusa müdahale etmeleri
D
1970’li yıllara doğru eğitimin hızla artmaya devam etmesi
E
1980'li yıllarda sıfır nüfus artışı politikasının benimsenmesi
Açıklama:
Özellikle 1970’li yıllara doğru dünya nüfusunun
hızla artmaya devam etmesi, Malthus’un fikirlerinin
tekrar gündeme gelmesine neden olmuştur.
Erlich, Meadows, Mesarovic gibi “Yeni Malthusçular”
Malthus’un kısa sürede yanlış çıkmış olabileceğini
ancak uzun vadede varsayımlarının doğrulanabileceğini
ve dünyanın uzun vadede gıda ve
kaynaklar sorunuyla karşılaşabileceğini gündeme
getirmişlerdir. Ancak
1970’li yıllara doğru dünya nüfusunun hızla artmaya devam etmesi
hızla artmaya devam etmesi, Malthus’un fikirlerinin
tekrar gündeme gelmesine neden olmuştur.
Erlich, Meadows, Mesarovic gibi “Yeni Malthusçular”
Malthus’un kısa sürede yanlış çıkmış olabileceğini
ancak uzun vadede varsayımlarının doğrulanabileceğini
ve dünyanın uzun vadede gıda ve
kaynaklar sorunuyla karşılaşabileceğini gündeme
getirmişlerdir. Ancak
1970’li yıllara doğru dünya nüfusunun hızla artmaya devam etmesi
Soru 18
Nüfus Bombası adlı eser aşağıdakilerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Paul R. Ehrlich
B
R. Malthus
C
D. Ricardo
D
K.Marx
E
D. Hodgson
Açıklama:
Paul R. Ehrlich’in 1968
yılında yayımladığı “Nüfus Bombası” (Population
Bomb) isimli kitabı, yine onun 1975 yılında Femine
dergisinde yayımlanan “Gerçek mi, Yanılma
mı?” isimli makalesi ve Paddock Kardeşler’in 1975
yılında aynı dergide yayımlanan “Kimin Yaşamını
Sürdürebileceği Amerika’nın Kararı” başlıklı makaleleri,
nüfus sorunlarını çözemeyen az gelişmiş
ülkelere yapılan yardımların tam anlamıyla bir kayıp
olduğu; kaynakları, “onları hak eden” ülkelere
ayırabilmek için, nüfus artışı yaşanan ülkelerin
halklarını açlıktan ölüme mahkûm etmek gerektiği
yönündeki görüşleri işleyerek, sömürgeci kuramları
çağrıştırmıştır
yılında yayımladığı “Nüfus Bombası” (Population
Bomb) isimli kitabı, yine onun 1975 yılında Femine
dergisinde yayımlanan “Gerçek mi, Yanılma
mı?” isimli makalesi ve Paddock Kardeşler’in 1975
yılında aynı dergide yayımlanan “Kimin Yaşamını
Sürdürebileceği Amerika’nın Kararı” başlıklı makaleleri,
nüfus sorunlarını çözemeyen az gelişmiş
ülkelere yapılan yardımların tam anlamıyla bir kayıp
olduğu; kaynakları, “onları hak eden” ülkelere
ayırabilmek için, nüfus artışı yaşanan ülkelerin
halklarını açlıktan ölüme mahkûm etmek gerektiği
yönündeki görüşleri işleyerek, sömürgeci kuramları
çağrıştırmıştır
Soru 19
Modernleşme sürecinde ulusların yüksek doğurganlık ve ölümlülük düzeylerinden alçak doğurganlık ve ölümlülük düzeylerine geçişlerinin kaçınılmaz olduğunu ileri sürer ve bu değişimin nedenleri ve sonuçlarını tartışan kuram aşağıdakilerden ahngisidir?
Seçenekler
A
Demografik geçiş kuramı
B
Demografik sınırlılık kuramı
C
Nüfusbilim kuramı
D
Nüfus sınırlılığı kuramı
E
Geleneksek demografik rejim
Açıklama:
Warren Thompson (1929) ve Adolphe Landry (1934) tarafından geliştirilen Demografik Geçiş
Kuramı ya da diğer adıyla Demografik Dönüşüm Kuramı, 1940’lı ve 1960’lı yıllar arasında Kingsley Davis
(1945 ve 1963), Dudley Kirk (1945) ve Frank Notestein’in (1945 ve 1953) çalışmalarıyla daha sistematik
hâle getirilmiştir.Demografik geçiş kuramı, modernleşme sürecinde ulusların yüksek
doğurganlık ve ölümlülük düzeylerinden alçak doğurganlık ve ölümlülük düzeylerine geçişlerinin kaçınılmaz
olduğunu ileri sürer ve bu değişimin nedenleri ve sonuçlarını tartışır
Kuramı ya da diğer adıyla Demografik Dönüşüm Kuramı, 1940’lı ve 1960’lı yıllar arasında Kingsley Davis
(1945 ve 1963), Dudley Kirk (1945) ve Frank Notestein’in (1945 ve 1953) çalışmalarıyla daha sistematik
hâle getirilmiştir.Demografik geçiş kuramı, modernleşme sürecinde ulusların yüksek
doğurganlık ve ölümlülük düzeylerinden alçak doğurganlık ve ölümlülük düzeylerine geçişlerinin kaçınılmaz
olduğunu ileri sürer ve bu değişimin nedenleri ve sonuçlarını tartışır
Soru 20
Düşük doğurganlık eğilimleri küresel düzeyde bir demografik dönüşüm yaşandığının kanıtı olarak görülmektedir. Son yüzyılda aşağıdaki hangi ülkelerde demografik dönüşüm görülmemişti??
Seçenekler
A
Brezilya
B
Japonya
C
A.B.D
D
Kanada
E
İtalya
Açıklama:
Son yüzyılda, başta Japonya, Amerika, Kanada, Almanya, İtalya gibi gelişmiş ülkeler
olmak üzere çoğu ülkede meydana gelen düşük doğurganlık eğilimleri küresel
düzeyde bir demografik dönüşüm yaşandığının kanıtı olarak görülmektedir. Brezilya bu ilkeler içinde yer almayan ülkedir.
olmak üzere çoğu ülkede meydana gelen düşük doğurganlık eğilimleri küresel
düzeyde bir demografik dönüşüm yaşandığının kanıtı olarak görülmektedir. Brezilya bu ilkeler içinde yer almayan ülkedir.
Soru 21
Yoksulluğun arka planında nüfus artışının değil, kaynakların toplumda özel bir şekilde dağıtılmasının yattığını öne süren kişi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Malthus
B
Marx
C
Condrect
D
Godwin
E
Smith
Açıklama:
Malthus’a yönelik en etkili eleştiriler Karl Marx (1818-1883) tarafından yapılmıştır. Marx, Malthus’un teorisini eleştirerek, bir nüfusun kendisini doyurabilme kapasitesinin öncelikle ekonomik ve toplumsal örgütlenmeye dayandığını ilerisürmüştür. Buna göre, yoksulluğun suçlusu, nüfusartışı değil, kapitalizmdir (Marshall, 1999). Marx,Malthus’u geçmişin toprak sahibi soylularının acımasız bakışını taklit etmekle suçlamıştır. Marx,Malthus’un düşündüğü gibi yoksulluğun arka planında nüfus artışı değil, kaynakların toplumda özel bir şekilde dağıtılmasının yattığını öne sürmüştür.
Malthus’a yönelik en etkili eleştiriler Karl Marx (1818-1883) tarafından yapılmıştır.Marx, Malthus’un teorisini eleştirerek, bir nüfusun kendisini doyurabilme kapasitesinin öncelikle ekonomik ve toplumsal örgütlenmeye dayandığını ilerisürmüştür. Buna göre, yoksulluğun suçlusu, nüfusartışı değil, kapitalizmdir (Marshall, 1999). Marx,Malthus’u geçmişin toprak sahibi soylularının acımasız bakışını taklit etmekle suçlamıştır. Marx,Malthus’un düşündüğü gibi yoksulluğun arka planında nüfus artışı değil, kaynakların toplumda özelbir şekilde dağıtılmasının yattığını öne sürmüştür.
Malthus’a yönelik en etkili eleştiriler Karl Marx (1818-1883) tarafından yapılmıştır.Marx, Malthus’un teorisini eleştirerek, bir nüfusun kendisini doyurabilme kapasitesinin öncelikle ekonomik ve toplumsal örgütlenmeye dayandığını ilerisürmüştür. Buna göre, yoksulluğun suçlusu, nüfusartışı değil, kapitalizmdir (Marshall, 1999). Marx,Malthus’u geçmişin toprak sahibi soylularının acımasız bakışını taklit etmekle suçlamıştır. Marx,Malthus’un düşündüğü gibi yoksulluğun arka planında nüfus artışı değil, kaynakların toplumda özelbir şekilde dağıtılmasının yattığını öne sürmüştür.
Soru 22
"1930’larda Amerika Birleşik Devletleri’nde ve tüm dünyada yaşanan ağır ekonomik bunalım nedeniyle işsizlik ve .... artmıştır" cümlesinde boş bırakılan yere gelebilecek uygun ifade aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Nüfus
B
Göç
C
Lüks tüketim
D
Sosyal haklar
E
İşçi ücretleri
Açıklama:
1930’larda Amerika Birleşik Devletleri’nde ve tüm dünyada yaşanan ağır ekonomik bunalım nedeniyle işsizlik ve göç artmıştır.
Soru 23
"Yeni-Malthusçu ekol görüşlerini desteklemek için üçüncü dünya ülkelerinin nüfusunun çok kalabalık olması ile ................ arasında doğrudan bağlantı olduğunu ileri sürmektedir" cümlesinde boş bırakılan yere gelebilecek uygun ifade aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yaşama standartlarının çok düşük olması
B
Lüks tüketimin fazla olması
C
Sosyal devlet anlayışının gelişmiş olması
D
Salgın hastalıkların azalması
E
Savaş ve kıtlığın bitmesi
Açıklama:
Yeni-Malthusçu ekol görüşlerini desteklemek için üçüncü dünya ülkelerinin nüfusunun çok kalabalık olması ile yaşama standartlarının çok düşük olması arasında doğrudan bağlantı olduğunu ileri sürmektedir.
Soru 24
Dünya nüfusunun %22’sini oluşturan endüstrileşmiş ülkeler, dünyadaki enerjinin yüzde kaçını kullanmaktadır?
Seçenekler
A
%40
B
%50
C
%60
D
%70
E
%80
Açıklama:
Dünya nüfusunun %22’sini oluşturan endüstrileşmiş ülkeler, dünyadaki enerjinin %70’ini, metalin %75’ini, odunun %85’ini ve gıdanın %60’ını tüketmektedir.
Soru 25
"........evreyi tamamlamakta olan bir ülke için ekonomi çarkını döndürmek, hızla yaşlanan nüfusun bakım, hizmet, sağlık ve sosyal güvenlik gereksinimlerini sağlamak için gerekli nüfus dışarıdan göç ile temin edilebilir" cümlesinde boş bırakılan yere gelebilecek uygun ifade aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Birinci
B
İkinci
C
Üçüncü
D
Dördüncü
E
Beşinci
Açıklama:
Beşinci evreyi tamamlamakta olan bir ülke için ekonomi çarkını döndürmek, hızla yaşlanan nüfusun bakım, hizmet, sağlık ve sosyal güvenlik gereksinimlerini sağlamak için gerekli nüfus dışarıdan göç ile temin edilebilir.
Soru 26
Kişi başına maksimum gelir sağlayan ideal nüfus büyüklüğünü ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Demografik geçiş
B
Demografik hazırbulunuşluk
C
Optimum nüfus
D
İstikrarlı nüfus
E
Paylaşımlı nüfus
Açıklama:
Optimum nüfus, kişi başına maksimum gelir sağlayan ideal nüfus büyüklüğüdür.
Soru 27
Optimum nüfus teorisini öne çıkaran, Edwin Cannon tarafından yayımlanan Zenginlik (Wealth) adlı kitap kaç yılında basılmıştır?
Seçenekler
A
1880
B
1903
C
1924
D
1931
E
1943
Açıklama:
Optimum nüfus teorisi, Edwin Cannon tarafından 1924’te yayımlanan Zenginlik (Wealth) adlı kitabında öne çıkmış ve Robins Dalton ve Carr Saunders gibi yazarlarca popüler hâle getirilmiştir.
Soru 28
"Marx yoksulluğa neden olan suçlunun kapitalizm olduğuna inanırken, Malthus yoksulluğun ana nedeninin ............. olduğuna inanıyordu" cümlesinde boş bırakılan yere gelebilecek uygun ifade aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Erkek nüfusu
B
Kadın nüfusu
C
Nüfus artışı
D
Evlenme oranı
E
Boşanma oranı
Açıklama:
Marx yoksulluğa neden olan suçlunun kapitalizm olduğuna inanırken, Malthus yoksulluğun ana nedeninin nüfus artışı olduğuna inanıyordu.
Soru 29
Bir şeyi açıklarken sadece tek bir nedene indirgeyerek açıklama eğilimi hangi kavram ile ifade edilmektedir?
Seçenekler
A
Kapitalizm
B
Liberalizm
C
Determinizm
D
Minimalizim
E
Otizm
Açıklama:
Determinizm, bir şeyi açıklarken sadece tek bir nedene indirgeyerek açıklama eğilimidir.
Soru 30
"Evde üretimin bir işlevi olarak çocuklara talep vardır; bu durumda çocuklar özel bir sermaye malıdır ve ebeveynler çocuklardan gelen “hizmet” akışından büyük memnuniyet duyarlar" diyen Harvey Leibenstein’ın savunduğu bu teori aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Motivasyon teorisi
B
İpucu teorisi
C
Ödül teorisi
D
Bağımlılık teorisi
E
Hiyerarşi teorisi
Açıklama:
Harvey Leibenstein’ın (1922-1994) motivasyon teorisi, mikroekonomide temel talep teorisinin gelişiminin bir uzantısıdır. Bu teoriye göre, evde üretimin bir işlevi olarak çocuklara talep vardır. Bu durumda çocuklar özel bir sermaye malıdır ve ebeveynler çocuklardan gelen “hizmet” akışından büyük memnuniyet duyarlar.
Soru 31
Thomas Robert Malthus’a göre, uygun şartlarda nüfus geometrik olarak artarken, besin maddelerinin artışı nasıl gerçekleşir?
Seçenekler
A
Logaritmik
B
Eksponansiyel
C
Aritmetik
D
Quadratik
E
Değişken
Açıklama:
Malthus, nüfusun geometrik (1, 2, 4, 8...), besin maddelerinin ise aritmetik (1, 2, 3, 4...) olarak arttığını ileri sürmüştür. Dolayısıyla, Doğru Cevap: C
Soru 32
I.Tarımsal sektördeki teknik gelişmeyi küçümsemiştir. II. Nüfus artış hızı geometrik değil, "asimetrik" bir seyir izlemiştir.II. Yoksulluğun temel nedenini üretim sisteminin örgütlenmesi ve bölüşümü olarak açıklamıştır.
Thomas Robert Malthus’un nüfus kuramına yönelik eleştirilerle ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
Thomas Robert Malthus’un nüfus kuramına yönelik eleştirilerle ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I ve II
B
Yalnız III
C
Yalnız I
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Eleştiriler arasında Malthus'un tarımsal teknolojik gelişmeyi küçümsemesi ve nüfus artış hızının "asimetrik" seyretmesi yer almaktadır. Yoksulluğun nedenini üretim sistemi ve bölüşüm olarak açıklayan Marksist kuramın Malthus'a yönelttiği bir eleştiridir, Malthus'un kendi açıklaması değildir. Dolayısıyla, Doğru Cevap: A
Soru 33
Aşağıdakilerden hangisi Yeni-Malthusçu yaklaşımı Malthus'un teorisinden ayıran temel özelliklerden biridir?
Seçenekler
A
Nüfus artışının yoksulluğa neden olduğu fikrine karşı çıkmaları.
B
Nüfus artışını doğal afetlerle dengelemeyi savunmaları.
C
Gıda üretiminin aritmetik artışına inanmamaları.
D
Kürtaj gibi modern doğum kontrol yöntemlerini desteklemeleri.
E
Devlet müdahalesine tamamen karşı çıkmaları.
Açıklama:
Yeni-Malthusçuların Malthus'tan farklı olarak kürtaj gibi modern doğum kontrol yöntemlerini desteklemeleri, onları ayıran temel özelliklerden biridir. Ayrıca devletin ve sivil toplum örgütlerinin nüfusa müdahale etmesi gerektiğini savunmuşlardır. Dolayısıyla, Doğru Cevap: D
Soru 34
I.Avrupa'nın demografik tecrübelerini tüm dünyaya genelleştirmesi (Avrupa-merkezcilik). II. Gelecek için yapılan nüfus projeksiyonlarında savaşlar ve kitlesel ölümleri kapsamaması. III. Göçleri dikkate almaması.
Demografik Geçiş Kuramı'na yönelik eleştiriler arasında yukarıdakilerden hangileri yer almaktadır?
Demografik Geçiş Kuramı'na yönelik eleştiriler arasında yukarıdakilerden hangileri yer almaktadır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız III
C
I ve II
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Demografik Geçiş Kuramı'na yöneltilen eleştiriler arasında Avrupa-merkezci olması, gelecek projeksiyonlarında kitlesel ölümleri ve göçleri dikkate almaması bulunmaktadır. Dolayısıyla, Doğru Cevap: E
Soru 35
I.Gelirlerin farklı toplumsal sınıflara nasıl dağıldığı meselesiyle ilgilenmemesi. II. Niteliksel refah ölçütü bağlamında sayısal olarak ideal bir optimum nüfusu ölçmenin zor olması. III. Bir ülkedeki nüfus düzeyini etkileyen sosyal ve kurumsal koşulları göz önünde bulundurmaması.
Optimum Nüfus Kuramı'nın zayıf yönleri arasında yukarıdakilerden hangileri yer alır?
Optimum Nüfus Kuramı'nın zayıf yönleri arasında yukarıdakilerden hangileri yer alır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız III
C
I ve II
D
I, II ve III
E
II ve III
Açıklama:
Kuramın zayıf yönleri arasında gelir dağılımıyla ilgilenmemesi, optimum nüfusu sayısal olarak ölçmenin zorluğu ve sosyal/kurumsal koşulları göz ardı etmesi yer almaktadır. Dolayısıyla, Doğru Cevap: D
Soru 36
Karl Marx’a göre, kapitalist sistemde burjuvazinin yüksek doğurganlığı teşvik etmesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kapitalist kültürün yayılmasını sağlamak
B
Daha fazla asker temin etmek
C
İşçi fazlalığı yaratarak ücretleri düşürmek ve kârı artırmak.
D
Yeni pazarlar oluşturmak.
E
Toplumsal refahı artırmak.
Açıklama:
Marx, yüksek doğurganlığın işçi fazlalığına yol açarak işçilerin ücretlerinin düşmesini sağladığını ve bunun kapitalistlerin kârını artırdığını savunmuştur. Dolayısıyla, Doğru Cevap: C
Soru 37
I.Yoksulluğun nedeni nüfus artışı değil, kaynakların toplumsal olarak özel bir şekilde dağıtılmasıdır. II. Her tarihsel üretim tarzının kendine özgü nüfus yasaları vardır. III. Kapitalist sistem, ücretleri düşük tutmak için bir "yedek işgücü ordusu" üretir.
Marksist yaklaşımın nüfus ve yoksulluk hakkındaki temel argümanları düşünüldüğünde, yukarıdaki yargılardan hangileri doğrudur?
Marksist yaklaşımın nüfus ve yoksulluk hakkındaki temel argümanları düşünüldüğünde, yukarıdaki yargılardan hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız III
B
Yalnız II
C
I ve II
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Marx, yoksulluğun nüfus artışından değil, kaynakların eşitsiz dağılımından kaynaklandığını, her üretim tarzının kendine özgü nüfus yasaları olduğunu ve kapitalizmin "yedek işgücü ordusu" yaratarak ücretleri düşürdüğünü ileri sürmüştür. Dolayısıyla, Doğru Cevap: E
Soru 38
Ester Boserup’un nüfus artışı ve tarımsal gelişme kuramının Thomas Malthus’un yaklaşımdan temel farkına aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer verilmiştir?
Seçenekler
A
Boserup, nüfus artışının tarımsal üretimi baskılayarak kıtlığa yol açacağını savunurken; Malthus tarımsal tekniklerin nüfusu artırdığını öne sürer.
B
Boserup, nüfus artışının tarımsal yenilikleri teşvik ettiğini savunurken; Malthus nüfus artışının kıtlık ve yetersiz üretime yol açacağını belirtir.
C
Boserup, teknolojinin tarımsal gelişmede etkisi olmadığını savunurken; Malthus teknolojinin belirleyici olduğunu vurgular.
D
Boserup, nüfus artışının doğal olarak duracağını öne sürerken; Malthus nüfus artışının sınırsız olacağını savunur.
E
Boserup, nüfus artışının devlet müdahalesiyle kontrol edileceğini savunurken; Malthus devlet müdahalesinin gereksiz olduğunu belirtir.
Açıklama:
Boserup, nüfus artışının tarımsal üretimin bir sonucu olmaktan ziyade, tarımdaki teknolojik değişikliklerin bir nedeni olduğunu ve tarımsal yoğunlaşmaya yol açtığını savunarak Malthus'un tam tersi bir argüman ortaya koymuştur. Yani, Boserup, nüfus artışının tarımsal yenilikleri teşvik ettiğini savunurken; Malthus nüfus artışının kıtlık ve yetersiz üretime yol açacağını belirtir. Dolayısıyla, Doğru Cevap: B
Soru 39
Caldwell’in Refah Akışı Kuramı’na göre, modern toplumlarda nesiller arası zenginlik ve hizmet akışının yönü nasıldır?
Seçenekler
A
Çocuklardan ebeveynlere doğru gerçekleşir.
B
Ebeveynlerden çocuklara doğru gerçekleşir.
C
Çocuklar ve ebeveynler arasında çift yönlü, dengeli bir akış vardır.
D
Aile içi refah akışı modern toplumlarda tamamen durmuştur.
E
Zenginlik akışı yalnızca geniş aile üyeleri arasında gerçekleşir.
Açıklama:
Caldwell'in Refah Akışı Kuramı'na göre, modern toplumlarda refah akışı ebeveynlerden çocuklara doğru tersine dönmüştür. Dolayısıyla, Doğru Cevap: B
Soru 40
I.Chicago Okulu, ebeveynlerin doğurganlık kararlarını katı bir rasyonellik beklentisiyle aldığını iddia ederken, Pennsylvania Okulu kültürel faktörlere daha fazla ağırlık verir. II. Pennsylvania Okulu, doğurganlıktaki değişimin elitlerden ve güç merkezlerinden yayılan düşünsel bir değişimin sonucu olduğunu öne sürer. III. Her iki okul da doğurganlık değişimini tamamen ekonomik hususlardan bağımsız olarak açıklamaktadır.
Doğurganlık üzerine geliştirilen modern ekonomik teorilerden "Chicago Okulu" ve "Pennsylvania Okulu" modelleri arasındaki farklara ilişkin yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
Doğurganlık üzerine geliştirilen modern ekonomik teorilerden "Chicago Okulu" ve "Pennsylvania Okulu" modelleri arasındaki farklara ilişkin yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
II ve III
B
I, II ve III
C
I ve II
D
Yalnız II
E
Yalnız III
Açıklama:
Chicago Okulu, doğurganlık kararlarının katı rasyonellik beklentisiyle alındığını varsayarken, Pennsylvania Okulu kültürel faktörlere ağırlık verir. Pennsylvania Okulu ayrıca doğurganlık dönüşümünün elitlerden yayılan düşünsel bir değişim olduğunu savunur. Ancak, III. ifade yanlıştır çünkü Chicago Okulu ekonomik modelleri kullanırken, Pennsylvania Okulu kültürel faktörlerin ekonomik hususlardan bağımsızlığını vurgular; her ikisi de tamamen ekonomik hususlardan bağımsız açıklama getirmez. Dolayısıyla, Doğru Cevap: C
Ünite 4
Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi günümüzde küresel dünya nüfusunda erkekler için doğuşta beklenen yaşam süresidir?
Seçenekler
A
69,9 yıl
B
74,7 yıl
C
79,5 yıl
D
81,2 yıl
E
85,3 yıl
Açıklama:
Doğru cevap A şıkkıdır. Kitabınızın 118. sayfasında “NÜFUS YAPISIYLA DEMOGRAFİK DİNAMİKLERİN KARŞILIKLI BAĞIMLILIĞI” başlığı altında günümüzün küresel nüfusunda erkek nüfusun doğuş yaşam beklentisinin kadınlardan düşük ve 69,9 yıl olduğu bilgisi verilmektedir.
Soru 2
I- Doğum hızının artması
II-Bebek ölümlülük düzeyinde artış
III-Çocuk ölümlülük düzeyinde azalma
IV-Yaşlı ve ihtiyar ölümlülük düzeyinde azalma
Yukarıda sıralanan ifadelerden hangileri nüfusun yaşlanmasına neden olur?
II-Bebek ölümlülük düzeyinde artış
III-Çocuk ölümlülük düzeyinde azalma
IV-Yaşlı ve ihtiyar ölümlülük düzeyinde azalma
Yukarıda sıralanan ifadelerden hangileri nüfusun yaşlanmasına neden olur?
Seçenekler
A
I; II; III
B
II; III; IV
C
II; IV
D
III; IV
E
I; III
Açıklama:
Doğru cevap C şıkkıdır. Kitabınızın 119. Sayfasında “NÜFUS YAPISIYLA DEMOGRAFİK DİNAMİKLERİN KARŞILIKLI BAĞIMLILIĞI” başlığı altında, doğum hızındaki azalma, bebek ve çocuk ölümlülük düzeylerinde artış ve ileri yaştaki bireylerin ölümlülük düzeylerindeki düşüş gibi nedenlerin oransal olarak toplum içindeki yaşlı insan sayısını arttıracağını dolayısı ile nüfusun yaşlanacağını anlatmaktadır.
Soru 3
Aşağıdakilerden hangisi “demograf” kavramının karşılığıdır?
Seçenekler
A
Harita uzmanı
B
İstatistikçi
C
Hesap uzmanı
D
Nüfus bilim uzmanı
E
Şifre yöneticisi
Açıklama:
Doğru cevap D şıkkıdır. Kitabınızın 120. Sayfasında yer alan “NÜFUSUN YAŞ YAPISI ÖZELLİKLERİ” başlığı altında nüfus bilim uzmanına demograf denildiği bilgisi verilmektedir.
Soru 4
Aşağıdakilerden hangisi “azalan nüfusu” temsil eden nüfus piramidinin özelliğidir?
Seçenekler
A
Piramidin tabanı dardır
B
Üst yaş gruplarına doğru daralır
C
Dikdörtgen şeklindedir
D
Nüfus artış hızı yüksektir
E
Nüfus yaşlanma hızı yavaştır
Açıklama:
Doğru cevap A şıkkıdır. Kitabınızın 124. sayfasında “Nüfus Piramitleri” başlığı altında nüfusun değişim eğilimini anlamamıza yardımcı olan, “artan, durağan ve azalan” olmak üzere üç farklı nüfus piramidinden söz edilmekte ve özellikleri birbirleri ile kıyaslanmaktadır. Piramidin tabanının dar olması azalan nüfusun göstergesidir.
Soru 5
“Kuşak” kavramını ilk defa kullanan sosyolog aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Norbert Elias
B
Georg Lukacs
C
Karl Mannheim
D
Richard Hofstadter
E
Georg Simmell
Açıklama:
Doğru cevap C şıkkıdır. Kitabınızın 128. sayfasında “Nüfusbilim ve Sosyolojide “Kuşak” Kavramı” başlığı altında, “kuşak” kavramının ilk defa sosyolog Karl Mannheim (1893-1947) tarafından 1928 yılında yazılan Nesiller Problemi (The Problem of Generations) ile literatüre kazandırıldığı anlatılmaktadır.
Soru 6
Yaşla ilgili sınıflandırmalarda kişinin ihtiyar olarak tanımlanmasını belirleyen yaş sınırı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
85
B
80
C
75
D
70
E
65
Açıklama:
Doğru cevap B şıkkıdır. Kitabınızın 121. sayfasında “NÜFUSUN YAŞ YAPISI ÖZELLİKLERİ” başlığı altında 80 yaş ve üstü bireylere ihtiyar denildiği bilgisi verilmektedir
Soru 7
65 ve daha yukarı yaş kişi sayısının, 0-14 yaş grubundaki kişi sayısına oranının, 100 ile çarpılmasıyla elde edilen gösterge aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Potansiyel destek oranı
B
Yaşlanma endeksi
C
Yaşlı bağımlılık oranı
D
Toplam Bağımlılık Oranı
E
Yaşlı nüfus oranı
Açıklama:
Doğru cevap B şıkkıdır. Kitabınızın 123.sayfasında “Nüfusun Yaş Yapısı Analizinde Kullanılan Göstergeler” başlığı altında yaş yapısının incelenmesinde kullanılan çeşitli göstergeler ele alınmıştır. Bu göstergelerden biri olan “yaşlanma endeksi” 65 ve daha yukarı yaş kişi sayısının, 0-14 yaş grubundaki kişi sayısına oranının, 100’le çarpılmasıyla elde edilen göstergedir.
Soru 8
Aşağıdakilerden hangisi “Demografik Fırsat Penceresi” olgusunun özelliğidir?
Seçenekler
A
Düşük bağımlılık oranı
B
Yüksek çocuk nüfus oranı
C
Yüksek yaşlı nüfus oranı
D
Yüksek erkek nüfus oranı
E
Yüksek kadın nüfus oranı
Açıklama:
Doğru cevap A şıkkıdır. Kitabınızın 125. sayfasında “Dünya Nüfusunun Yaş Yapısı Gelişimi” başlığı altında “demografik fırsat penceresi” çalışma çağındaki nüfusun oransal olarak yüksek, bağımlı nüfus oranının ise düşük olduğu geçici bir dönem olarak tanımlanmaktadır.
Soru 9
Amerikan sosyoloji literatüründe 2000 yılından sonra doğanları ifade etmek için kullanılan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sessiz kuşak
B
X kuşağı
C
Z kuşağı
D
Milenyum kuşağı
E
Post Milenyum kuşağı
Açıklama:
Doğru cevap C şıkkıdır. Kitabınızın 127. sayfasında “Nüfusbilim ve Sosyolojide “Kuşak” Kavramı” başlığı altında kuşak kavramı tanımlanmakta ve tarihsel olarak farklı isimler alan, farklı kuşak tanımları arasında Z kuşağının 2000 yılından sonra doğanları ifade eden bir kavram olduğu bilgisi verilmektedir.
Soru 10
2020 yılı Türkiye nüfusunda erkek ve kadın sayısının eşitlendiği “denge yaşı” hangi yaş gurubunda yer almaktadır?
Seçenekler
A
30-35
B
35-39
C
40-45
D
45-49
E
50-55
Açıklama:
Doğru cevap B şıkkıdır. Kitabınızın 142.sayfasında “Türkiye Nüfusunun Cinsiyet Yapısına İlişkin Özellikler” başlığı altında 2020 yılında Türkiye nüfusunda erkek ve kadın sayısının eşitlendiği denge yaşının 35-39 yaş gurubu olduğu bilgisi verilmektedir.
Soru 11
Nüfusa ilişkin sosyolojik çalışmalar demografik dinamiklerin yanı sıra toplumdaki hangi konularla ilgilidir?
Seçenekler
A
Ekonomik büyüme
B
Seçme ve seçilme
C
Eğitim
D
Kentleşme
E
Hepsi
Açıklama:
Bir toplumun nüfusu öncelikle bu nüfustaki doğum, ölüm ve göç olaylarıyla değişir. Bu demogra- fik dinamiklerin düzeyi ve eğilimleri ile toplumdaki ekonomik, sosyal, siyasal ve kültürel gelişmeler karşılıklı etkileşim içindedir. Dolayısıyla nüfusa ilişkin sosyolojik çalışmalar, demografik dinamikleri anlamanın yanı sıra toplumdaki ekonomik büyüme, işgücü ve istihdam, seçme ve seçilme, eğitim, sağlık, kentleşme, ulaşım, barınma (konut), çevre, enerji, gıda, sosyal güvenlik, sosyal destek ve bakım gibi konularla da yakından ilgilenir.
Soru 12
Bir nüfusun yapısı denildiğinde aşağıdakilerden hangileri akla gelmektedir?
Seçenekler
A
Yaş ve cinsiyet
B
İşgücü ve istihdam
C
Seçme ve seçilme
D
Enerji ve gıda
E
Sosyal destek ve bakım
Açıklama:
Toplumların ekonomik ve sosyal kalkınması, sosyokültürel gelişimi ve bunlara ilişkin alınan siyasal kararlar nüfusun özellikleriyle yakın olarak ilişkilidir. Nüfusa ilişkin özellikler arasında yaş ve cinsiyet birinci derecede önemlidir. Öyle ki bir nüfusun yapısı denildiğinde hemen akla bu iki özellik gelir.
Soru 13
Bir yaş grubunda bulunan erkek ve kadınların sayısal ve oransal büyüklüklerinden etkilenen yapı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ekonomik büyüme
B
Sosyal ilişkiler
C
Eğitim
D
Sağlık
E
Cinsiyet
Açıklama:
Bir toplumdaki sosyal ilişkiler o toplumda her bir yaş grubunda bulunan erkek ve kadınların sayısal ve oransal büyüklüklerinden önemli ölçüde etkilenir.
Soru 14
Nüfusbilim literatüründe; canlı doğum, ölüm, evlenme ve boşanma olaylarına ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Ölümlülük
B
Doğurganlık
C
Hayati olaylar
D
Doğurabilirlik
E
Toplumsal cinsiyet
Açıklama:
Hayati olaylar: Nüfusbilim literatüründe; canlı doğum, ölüm, evlenme ve boşanma olaylarıdır.
Soru 15
Demografik bakımdan gelecekteki nüfus hakkında tahminde bulunma sürecine ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Nüfus yapısı
B
Nüfus yaşlanması
C
Hayati olaylar
D
Nüfus projeksiyonu
E
Ölümlülük oranı
Açıklama:
Nüfus Projeksiyonu: Demografik bakımdan gelecekteki nüfus hakkında tahminde bulunma süreci (Başar, 2010: 139)
Dolayısıyla 80 yaş ve üzeri nüfus için gerçekleştirilen nüfus projeksiyonlarında önümüzdeki 15 yıldaki artışın geçmiş 15 yıla nazaran daha düşük seviyede gerçekleşeceği hesaplanmaktadır
Nüfus Projeksiyonu: Demografik bakım- dan gelecekteki nüfus hakkında tahminde bulunma süreci (Başar, 2010: 139).
Dolayısıyla 80 yaş ve üzeri nüfus için gerçekleştirilen nüfus projeksiyonlarında önümüzdeki 15 yıldaki artışın geçmiş 15 yıla nazaran daha düşük seviyede gerçekleşeceği hesaplanmaktadır
Nüfus Projeksiyonu: Demografik bakım- dan gelecekteki nüfus hakkında tahminde bulunma süreci (Başar, 2010: 139).
Soru 16
Nüfusbilimi uzmanlarının bir diğer adı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sosyolog
B
Antropolog
C
Sosyal hizmet uzmanı
D
Kültürel coğrafyacı
E
Demograf
Açıklama:
Nüfusun yaş yapısının özellikleri ve bu yapının değişimi nüfusbilim uzmanları (demograflar) ve sosyologlar tarafından yakından takip edilir.
Nüfusbilim uzmanının diğer adı demograftır. Demografi nüfusbilim anlamına gelir buna göre demograf da nüfusbilimcidir.
Nüfusbilim uzmanının diğer adı demograftır. Demografi nüfusbilim anlamına gelir buna göre demograf da nüfusbilimcidir.
Soru 17
Nüfustaki kişiler takvim yaşlarına göre değişik alt ve üst yaş sınırları olan gruplara ayrılırlar. Bu gruplardan hangisi çalışan nüfusu tanımlamaktadır?
Seçenekler
A
Okul çağı nüfusu
B
Üreme çağı nüfusu
C
Yaşlı nüfus
D
Çalışma çağı nüfusu
E
İhtiyar nüfus
Açıklama:
Nüfusun yaş yapısının konu edildiği çalışmalarda nüfustaki kişiler takvim yaşlarına göre değişik alt ve üst yaş sınırları olan gruplara ayrılırlar. Bu gruplar okul çağı nüfusu, çalışma çağı nüfusu, üreme çağı nüfusu ve yaşlı nüfus gibi isimler alır. Grupları tanımlayan alt ve üst yaş sınırları, karşılaştırma yapmayı sağlayabilmek için çoğunlukla uluslararası standart ölçülere göre belirlenir. Ülkelerin ihtiyaçları, bilimsel araştırmaların gerekleri ve nüfusların farklı yaşlanma düzeyleri gibi nedenlerle bu sınırlar değişiklik gösterebilir.
Soru 18
Bir kişinin 26 yaşında olması bu kişinin 26 yıllık bir yaşam süresini bitirdiği; yani 26 ve 27 yıl arası bir süredir hayatta olduğu, anlamına gelir. Bu örnek aşağıdakilerden hangi tanımı anlatmaktadır?
Seçenekler
A
Nüfus yapısı
B
Takvim yaşı
C
Nüfus sayımı
D
Yaşa özel olma durumu
E
Nüfus araştırmaları
Açıklama:
Takvim yaşı: Kişinin takvim yaşı, o zama- na kadar bitirmiş (tamamlamış) olduğu yıl sayısıdır (Newell, 1994: 23). Örneğin, bir kişinin 26 yaşında olması bu kişinin 26 yıllık bir yaşam süresini bitirdiği; yani 26 ve 27 yıl arası bir süredir hayatta olduğu, anlamına gelir.
Soru 19
Aşadakilerden hangisi incelenen bir konunun çeşitli düzeylerini kritik ve öncü noktalar durumuyla gösteren istatistiklere verilen addır?
Seçenekler
A
Gösterge
B
Veri
C
Nüfus Oranı
D
Nüfus payı
E
Endeks
Açıklama:
Gösterge: İncelenen bir konunun çeşitli düzeylerini kritik ve öncü noktalar durumuyla gösteren istatistiklerdir. Nüfusbilim, sosyoloji ve ekonomi gibi alanlarda nüfusun yaş yapısını inceleyen çalışmalarda çeşitli göstergeler kullanılmaktadır.
Gösterge: İncelenen bir konunun çeşitli düzeylerini kritik ve öncü noktalar duru- muyla gösteren istatistiklerdir.
Gösterge: İncelenen bir konunun çeşitli düzeylerini kritik ve öncü noktalar duru- muyla gösteren istatistiklerdir.
Soru 20
Nüfus piramitlerinin bir diğer adı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mutlak nüfus büyüklükleri
B
Toplam nüfus içindeki paylar
C
Yaş-cinsiyet grafiği
D
Nüfus endeksi
E
Nüfus Göstergeleri
Açıklama:
Nüfus piramitleri, nüfusun hem yaş hem de cinsiyet yapısı incelenirken kullanılan histogram (bar) grafiklerdir. Bu nedenle yaş-cinsiyet grafiği olarak da isimlendirilir. Nüfus piramidi, yaş gruplarını gösteren dikey bir eksenin iki tarafında sırt sırta gelmiş çubuk grafiklerden oluşur.
Soru 21
Günümüzde küresel dünya nüfusunda doğuşta beklenen yaşam süresi erkekler için ortalama kaç yıldır?
Seçenekler
A
54,5
B
59,3
C
64,1
D
69,9
E
74,7
Açıklama:
Günümüzde küresel dünya nüfusunda doğuşta beklenen yaşam süresi erkekler için 69,9 yıl iken kadınlar için 74,7 yıldır.
Soru 22
Günümüzde küresel dünya nüfusunda doğuşta beklenen yaşam süresi kadınlar için ortalama kaç yıldır?
Seçenekler
A
61,2
B
65,5
C
69,9
D
72,5
E
74,7
Açıklama:
Günümüzde küresel dünya nüfusunda doğuşta beklenen yaşam süresi erkekler için 69,9 yıl iken kadınlar için 74,7 yıldır.
Soru 23
Bir nüfusu iki eşit gruba ayıran yaşı ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ortanca Yaş
B
Yaşlı Nüfus Oranı
C
Yaşlanma Endeksi
D
Toplam Bağımlılık Oranı
E
Potansiyel Destek Oranı
Açıklama:
Bir nüfusu iki eşit gruba ayıran yaştır. Toplam nüfusun yarısı bu yaştan daha genç ve diğer yarısı da daha yaşlı olacak şekilde aynı büyüklüktedir. Ortanca yaşın ileri yaşlarda bir değer alması, o ülkenin daha yaşlı bir nüfusa sahip olduğunu göstermektedir. Ortanca yaşın, genç yaş grubunda olması, o ülkedeki çocuk ve genç nüfusunun fazla olduğunu göstermektedir.
Soru 24
65 ve daha yukarı yaş kişi sayısının 0-14 yaş grubundaki kişi sayısına oranını ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yaşlanma Endeksi
B
Yaşlı Nüfus Oranı
C
Yaşlı Bağımlılık Oranı
D
Potansiyel Destek Oranı
E
Yaşlanma Endeksi
Açıklama:
Yaşlanma endeksi: 65 ve daha yukarı yaş kişi sayısının 0-14 yaş grubundaki kişi sayısına oranıdır. Bu oran 100 kat sayısı ile çarpılır.
Soru 25
2019 yılında 7,7 milyar kişiye ulaşan Dünya nüfusunun 2030 yılında kaç kişiye ulaşması beklenmektedir?
Seçenekler
A
8 milyar
B
8,5 milyar
C
9 milyar
D
9,5 milyar
E
10 milyar
Açıklama:
Dünya nüfus büyüklüğü 2019 yılında 7,7 milyar kişiye ulaşmıştır. Küresel nüfus büyüklüğünün yavaşlayan bir nüfus artış hızıyla da olsa artmaya devam ederek 2030 yılında 8,5 milyar kişiye, 21.yy.ın ortalarında ise 9,7 milyar kişiye ulaşması beklenmektedir
Soru 26
Ülkelerin kalkınması sürecinde, nüfusun bağımlılık oranının çok düşük düzeyde kaldığı ve "Demografik Bonus" olarak da adlandırılan geçici döneme ne ad verilir?
Seçenekler
A
Demografik Fırsat Penceresi
B
Demografik Yaptırım
C
Demografik Olgunlaşma
D
Demografik Yapılaşma
E
Demografik Seçilim
Açıklama:
Demografik Fırsat Penceresi: Ülkelerin kalkınması sürecinde, nüfusun bağımlılık oranının çok düşük düzeyde kaldığı geçici döneme denilir (Özdemir, 2019: 9).
Soru 27
Nüfusta erkek ve kadın nüfus sayısının birbirine eşitlendiği yaşa veya yaş grubuna ne ad verilir?
Seçenekler
A
Ortalama kadın yaşı
B
Ortalama erkek yaşı
C
Denge yaşı
D
Cinsiyet yaşı
E
Eleminasyon yaşı
Açıklama:
Denge Yaşı: Nüfusta erkek ve kadın nüfus sayısı birbirine eşitlendiği yaşa veya yaş grubuna denge yaşı denilir.
Soru 28
Türkiye İstatistik Kurumu 2020 verilerine göre Türkiye'de toplam nüfusun yüzde kaçını erkekler oluşturmaktadır?
Seçenekler
A
44,4
B
46,1
C
48,3
D
50,2
E
52,5
Açıklama:
Türkiye’de ikamet eden nüfus, 04 Şubat 2020 tarihinde yayımlanan Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) sonuçlarına göre 2019 yılında 83 milyon 154 bin 997 kişiye ulaşmıştır. Bu nüfusun 41 milyon 721 bin 861 kişisi erkek iken, 41 milyon 433 bin 861 kişisi kadındır. Dolayısıyla toplam nüfusun yüzde 50,2’sini erkekler, yüzde 49,8’ini ise kadınlar oluşturmaktadır (Türkiye İstatistik Kurumu (TÜIK), 2020).
Soru 29
Türkiye İstatistik Kurumu 2020 verilerine göre Türkiye'de toplam nüfusun yüzde kaçını kadınlar oluşturmaktadır?
Seçenekler
A
44,4
B
46,1
C
49,8
D
52,5
E
55,3
Açıklama:
Türkiye’de ikamet eden nüfus, 04 Şubat 2020 tarihinde yayımlanan Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) sonuçlarına göre 2019 yılında 83 milyon 154 bin 997 kişiye ulaşmıştır. Bu nüfusun 41 milyon 721 bin 861 kişisi erkek iken, 41 milyon 433 bin 861 kişisi kadındır. Dolayısıyla toplam nüfusun yüzde 50,2’sini erkekler, yüzde 49,8’ini ise kadınlar oluşturmaktadır (Türkiye İstatistik Kurumu (TÜIK), 2020).
Soru 30
ADNKS 2019 yılı sonuçlarına göre Türkiye’de yaşlı nüfusun en yoğun olduğu il hangisidir?
Seçenekler
A
Sinop
B
İstanbul
C
Ankara
D
Şanlıurfa
E
Mersin
Açıklama:
ADNKS 2019 yılı sonuçlarına göre Türkiye’de yaşlı nüfusun en yoğun olduğu il, yüzde 18,8 ile Sinop’tur. Sinop’u, yüzde 17,7 ile Kastamonu ve yüzde 16,2 ile Artvin izlemektedir. Yaşlı nüfus oranının en düşük olduğu iller ise Şırnak, Hakkâri ve Şanlıurfa’dır.
Soru 31
Nüfusun (doğum, ölüm, göç gibi) demografik dinamiklerini etkileyen temel faktörler arasında aşağıdakilerden hangisi doğrudan biyolojik farklılıklara dayanır?
Seçenekler
A
Ekonomik koşullar
B
Toplumsal cinsiyet ilişkileri
C
Yaş ve cinsiyet özellikleri
D
Siyasal kararlar
E
Kültürel örüntüler
Açıklama:
Ünitede demografik dinamiklerin öncelikle biyolojik nedenlerle ortaya çıktığı ve doğum ile ölüm olaylarını tecrübe etme durumunun kişilerin yaş ve cinsiyet özelliklerine göre değişiklik gösterdiği belirtilmektedir. Dolayısıyla, Doğru Cevap: C
Soru 32
Aşağıdaki ifadelerden hangisi nüfusun yaş ve cinsiyet yapısının demografik dinamikler üzerindeki etkisine bir örnek oluşturur?
Seçenekler
A
Doğum hızlarının azalmasıyla nüfus piramidinin tabanı daralır ve yaşlı nüfus oranı artar.
B
II. Dünya Savaşı sırasında doğumların azalması nedeniyle oluşan küçük doğum kuşaklarının, 80 yaş ve üzeri nüfus projeksiyonlarında gelecekteki artışı düşürmesi beklenir.
C
Bir toplumda cinsiyetler arasındaki demografik dengenin işgücü ve tüketicilerin ihtiyaçları açısından önemli olması.
D
Kadınların erkeklerden daha uzun ömürlü olması nedeniyle 50 yaş sonrası ölümlülük düzeyinin erkeklerde daha belirgin şekilde yüksek olması.
E
Ekonomik nedenlerle gerçekleşen göçlerin genellikle genç yaştaki kişileri kapsaması.
Açıklama:
Ünite bir nüfustaki belirli bir kuşakta ortaya çıkan demografik değişimin (savaş sırasında doğumların azalmasıyla oluşan küçük doğum kuşağı gibi) bir sonraki kuşağın veya ileri yaş gruplarının demografik olaylarını (80 yaş ve üzeri nüfus projeksiyonlarındaki artış) nasıl etkilediğini açıklayarak nüfus yapısının demografik dinamikler üzerindeki etkisini örneklemektedir. Dolayısıyla, Doğru Cevap: B
Soru 33
Bir nüfusta çalışma çağındaki (20-64 yaş) her 100 kişiye düşen 65 ve daha yukarı yaştaki kişi sayısını ifade eden demografik gösterge aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yaşlı Bağımlılık Oranı
B
Yaşlı Nüfus Oranı
C
Ortanca Yaş
D
Yaşlanma Endeksi
E
Potansiyel Destek Oranı
Açıklama:
Kaynakta yaşlı bağımlılık oranı, "Çalışma çağındaki (20-64) her 100 kişiye düşen 65 ve daha yukarı yaştaki kişi sayısı olarak ifade edilir" şeklinde tanımlanmaktadır. Dolayısıyla, Doğru Cevap: A
Soru 34
Nüfus piramitleri, nüfusun hem yaş hem de cinsiyet yapısı incelenirken kullanılan ................... grafiklerdir.
Yukarıda cümlede boş bırakılan yeri aşağıdaki seçeneklerden hangisi en doğru olacak şekilde tamamlar?
Yukarıda cümlede boş bırakılan yeri aşağıdaki seçeneklerden hangisi en doğru olacak şekilde tamamlar?
Seçenekler
A
pasta
B
çizgi
C
histogram
D
nokta
E
alan
Açıklama:
Nüfus piramitleri, "nüfusun hem yaş hem de cinsiyet yapısı incelenirken kullanılan histogram (bar) grafiklerdir." Dolayısıyla, Doğru Cevap: C
Soru 35
I. Çalışma çağındaki nüfusun diğer nüfus gruplarına göre daha yüksek bir orana sahip olması. II. Bağımlılık oranlarının düşmesiyle çocuk, genç ve yaşlı nüfusa yönelik demografik yatırımların ekonomik yükünün azalması. III. Genç nüfusun nitelikli eğitim alması ve istihdam edilmesinin sağlanması. IV. Potansiyel destek oranının 2'nin altına düşmesi.
Yukarıdaki durumların hangisinde bir ülkenin demografik fırsat penceresinden en iyi şekilde yararlandığı söylenebilir?
Yukarıdaki durumların hangisinde bir ülkenin demografik fırsat penceresinden en iyi şekilde yararlandığı söylenebilir?
Seçenekler
A
I ve III
B
I ve II
C
II ve III
D
I, II ve III
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
Demografik fırsat penceresi, çalışma çağındaki nüfusun payının yüksekliği (I), bağımlılık oranlarının düşmesiyle demografik yatırımların ekonomik yükünün azalması (II) ve genç nüfusun nitelikli eğitim alarak istihdam edilmesinin sağlanması (III) koşullarıyla ilişkilendirilir. IV. öncül olan potansiyel destek oranının 2'nin altına düşmesi ise demografik fırsat penceresinin sona erdiği veya zorlandığı yaşlanan nüfus yapısıyla ilgili bir durumu ifade eder. Dolayısıyla, Doğru Cevap: D
Soru 36
Nüfusbilim çalışmalarında kullanılan "cinsiyet" kavramı ile sosyoloji literatüründeki "toplumsal cinsiyet" kavramı arasındaki temel fark aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Nüfusbilimdeki cinsiyet doğuştan kazanılırken, toplumsal cinsiyet zamanla değişebilir.
B
Nüfusbilimdeki cinsiyet biyolojik farklılıklara karşılık gelirken, toplumsal cinsiyet psikolojik, sosyal ve kültürel farklara gönderme yapar.
C
Nüfusbilimdeki cinsiyet nicel analizlerde kullanılırken, toplumsal cinsiyet nitel analizlerde kullanılır.
D
Nüfusbilimdeki cinsiyet sadece kadın ve erkek ayrımını yaparken, toplumsal cinsiyet daha geniş bir yelpazeyi kapsar.
E
Nüfusbilimdeki cinsiyet üreme ile ilgiliyken, toplumsal cinsiyet işgücü piyasası ile ilgilidir.
Açıklama:
Metinde nüfusbilimdeki cinsiyetin biyolojik farklılıklara karşılık geldiği, doğuştan kazanılan ve yaşam boyu değişmeyen bir özellik olduğu; toplumsal cinsiyetin ise biyolojik farklılıkların ötesinde psikolojik, sosyal ve kültürel farklara gönderme yapan bir kavram olduğu açıkça belirtilmiştir. Dolayısıyla, Doğru Cevap: B
Soru 37
İnsan nüfuslarında genel bir örüntü olarak doğumda cinsiyet oranı düzeyi, 100 kız bebek doğumuna karşılık yaklaşık kaç erkek bebek doğumu civarında gerçekleşir?
Seçenekler
A
90 ile 95
B
95 ile 98
C
102 ile 105
D
108 ile 110
E
110 ile 113
Açıklama:
İnsan nüfuslarda genel bir örüntü olarak doğumda cinsiyet oranı düzeyi, 102 ile 105 arası erkek bebek doğumuna karşılık 100 kız bebek doğumu civarında gerçekleşir. Dolayısıyla, Doğru Cevap: C
Soru 38
I. Farkındalık oluşturmaya ve tutum değişikliği sağlamaya yönelik çok yönlü faaliyetler yürütmek. II. Çiftlerin erkek çocuğa sahip olmayı bir güvence olarak görmesini engelleyecek sosyal programlar ve reformlar hayata geçirmek. III. Okullarda bilinçlendirme kampanyaları yürütmek. IV. Kadınların toplumsal statülerinin yükselmesini ve kamusal hayattaki varlıklarının güçlenmesini sağlamak.
Amartya Sen'in "kayıp kadınlar" sorununa dikkat çekmesi ve cinsiyet ayrımcı istemli düşüklerin toplumsal sonuçları göz önüne alındığında, bu tür sorunlarla mücadele etmek için atılması gereken adımlar arasında yukarıdakilerden hangisi en kapsamlı ve uzun vadeli çözümü sunar?
Amartya Sen'in "kayıp kadınlar" sorununa dikkat çekmesi ve cinsiyet ayrımcı istemli düşüklerin toplumsal sonuçları göz önüne alındığında, bu tür sorunlarla mücadele etmek için atılması gereken adımlar arasında yukarıdakilerden hangisi en kapsamlı ve uzun vadeli çözümü sunar?
Seçenekler
A
III ve IV
B
I, II ve III
C
I, II ve IV
D
II, III ve IV
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
Ünite, cinsiyet ayrımcı istemli düşüklerle mücadele için farkındalık ve tutum değişikliği faaliyetleri, sosyal güvence sağlayan programlar, okullarda eğitim ve bilinçlendirme kampanyaları ile birlikte kadınların toplumsal statülerinin yükseltilerek kamusal ve çalışma hayatındaki varlıklarının güçlendirilmesi gerektiğini vurgular. Tüm bu öncüller, sorunu kökünden çözmeye yönelik kapsamlı ve uzun vadeli yaklaşımları temsil eder. Dolayısıyla, Doğru Cevap: E
Soru 39
Türkiye nüfusunun yaş yapısındaki değişimler göz önüne alındığında, 1940'lardan 2040'lara kadar süren dönem için aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
15 yaşından küçük (çocuk) yaş grubunun payı 1980'lerden itibaren azalma eğilimindedir.
B
Çalışma çağı nüfusunun (15-64 yaş) toplam nüfus içindeki payı 2020 sonrası dönemde hızla düşmesi beklenmektedir.
C
Yaşlı nüfusun (65 ve daha yukarı yaş) payı 21. yüzyılın başından itibaren artma eğilimindedir.
D
Türkiye nüfusunun ortanca yaşı 1950'den 2020'ye kadar önemli ölçüde artmıştır.
E
Türkiye nüfusunda genç nüfus yapısından yaşlı nüfus yapısına doğru bir dönüşüm eğilimi söz konusudur.
Açıklama:
Ünitede, 15-64 yaş arası çalışma çağı nüfusunun payının 2020 sonrası dönemde "yavaş bir şekilde 2040’lı yıllarda yüzde 64 düzeyine azaldığı görülmektedir" ifadesi yer alır. Dolayısıyla "hızla düşmesi" beklentisi yanlıştır. Diğer seçenekler (A, C, D, E) metindeki bilgilerle uyumludur. Dolayısıyla, Doğru Cevap: B
Soru 40
Türkiye'deki yaşlı nüfus oranı ve illere göre dağılımına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
2019 yılı itibarıyla yaşlı nüfusun en yoğun olduğu il Şırnak'tır.
B
Sinop, Kastamonu ve Artvin gibi iller yaşlı nüfus oranının yüksek olduğu iller arasındadır.
C
Türkiye genelinde yaşlı bağımlılık oranı çocuk bağımlılık oranından daha yüksektir.
D
Kırdan kente yoğun göçün yaşandığı 1950-1980 yılları arasında, kırsal alanlardaki genel cinsiyet oranı 100'ün üzerindeydi.
E
Türkiye nüfus piramidinde 1915-1920 dönemindeki savaş koşullarının etkisi olarak 60-64 yaş grubunda belirgin bir girinti görülmektedir.
Açıklama:
A seçeneği yanlıştır; yaşlı nüfusun en yoğun olduğu il Sinop'tur, Şırnak en düşükler arasındadır. B seçeneği doğrudur; metinde Sinop (%18,8), Kastamonu (%17,7) ve Artvin (%16,2) yaşlı nüfusun en yoğun olduğu iller olarak belirtilmiştir. C seçeneği yanlıştır; 2019 yılında çocuk bağımlılık oranı (%34) yaşlı bağımlılık oranından (%14) daha yüksektir. D seçeneği yanlıştır; 1950-1980 yılları arasında kırsal alanlarda kadın nüfusun payı yüksek olduğu için genel cinsiyet oranı 100'ün altında kalmıştır.E seçeneği yanlıştır; 1915-1920 dönemindeki savaş koşullarının etkisi, 1950 yılı Türkiye nüfus piramidinde 30-34 yaş grubunda belirgin bir girinti olarak gözlemlenir. Dolayısıyla, Doğru Cevap: B
Ünite 5
Soru 1
Aşağıda sıralanan faktörlerden hangisi nüfusun yapısını oluşturan iki ana bölümden biri olan biyososyal yapıyı etkileyen etmenlerden biridir?
Seçenekler
A
Medeni durum
B
Gelir
C
Etnisite
D
Meslek
E
Din
Açıklama:
Biyososyal yapı, biyolojik ve fiziksel özelliklere dayanır. Bu özellikler doğumda mevcut olan ve atfedilen özelliklerdir. Biyososyal faktörler yaş, cinsiyet, ırk ve etnisiteyi içerir. Verilen seçeneklerde sadece etnisite bu gruplama içerisinde yer almaktadır. Doğru yanıt C'dir.
Soru 2
Aşağıda sıralanan özelliklerden hangisi nüfusun yapısını oluşturan iki ana bölümden biri olan sosyokültürel yapıyı oluşturan özelliklerden biridir?
Seçenekler
A
Irk
B
Gelir
C
Yaş
D
Cinsiyet
E
Etnisite
Açıklama:
Sosyokültürel özellikler, toplum üyelerinin sosyal yapı içinde sahip oldukları konumları yansıtır. Bunlar kazanılan özelliklerdir. Sosyokültürel faktörler medeni durum, gelir, eğitim, meslek ve din olarak karşımıza çıkar. Verilen seçeneklerden sadece "gelir" bu gruplamanın içinde yer almaktadır. Doğru yanıt B'dir.
Soru 3
"....................... birlikte ikamet eden insanların bir kümesi olan yerleşim grubudur." ifadesinde boş bırakılan yere uygun düşen terimi bulunuz.
Seçenekler
A
Nüfus kategorisi
B
Çok kişili hanehalkı
C
Özel hanehalkı
D
Kurumsal nüfus
E
İnsan grubu
Açıklama:
Birlikte ikamet eden insanların bir kümesi olan yerleşim grubuna insan grubu denir. İnsan grubunun belirlenmesinde az çok sürekli olan sosyal, ekonomik veya psikolojik etkileşim veya karşılıklı bağımlılık ölçüt olarak esas alınır.
Soru 4
Aralarında akrabalık bağı bulunsun ya da bulunmasın aynı konutta veya aynı konutun bir bölümünde yaşayan, temel ihtiyaçlarını birlikte karşılayan, hanehalkı hizmet ve yönetimine iştirak eden bir veya birden fazla kişiden oluşan topluluğa .............................. denir.
Seçenekler
A
özel hanehalkı
B
tek kişilik hanehalkı
C
kurumsal nüfus
D
aile
E
çok kişili hanehalkı
Açıklama:
Aralarında akrabalık bağı bulunsun ya da bulunmasın aynı konutta veya aynı konutun bir bölümünde yaşayan, temel ihtiyaçlarını birlikte karşılayan, hanehalkı hizmet ve yönetimine iştirak eden bir veya birden fazla kişiden oluşan topluluğa özel hane halkı denir. Doğru yanıt A'dır.
Soru 5
Kurumsal nüfus kavramı aşağıdakilerden hangisi için kullanılabilir?
Seçenekler
A
Aralarında akrabalık bağı bulunan ve aynı konutta yaşayan kişiler
B
Aralarında akrabalık bağı bulunmayan ve aynı konutta yaşayan kişiler
C
Birlikte yaşayan ve üyeleri arasında hanehalkı reisinin bulunduğu bir grup akraba
D
Bekâr odası, pansiyon gibi yerlerde kalan daha çok alt gelir grubundaki insanlar
E
Birlikte yaşayan ve üyeleri arasında tek bir hanehalkı reisi bulunmayan kişiler
Açıklama:
Çeşitli resmî ya da özel kurumlarda kalanlar, pansiyon vb. yerlerde yaşayanlar, göçmen veya işçi kamplarında barınanlar kurumsal nüfus olarak nitelendirilir. Askerî kışlalarda yaşayanlar, üniversite yurtlarında barınan öğrenciler, çeşitli resmî kurumların sakinleri (hapishaneler, hastaneler, sanatoryumlar, yaşlı evleri, yetimhaneler, eğitim merkezleri, gözaltı birimleri), misafirhanelerde kalan kamu görevlileri, bekâr odası veya pansiyon flophouses) gibi yerlerde kalan daha çok alt gelir gurubundan insanlar, manastır ve benzeri dinî kurumlarda yaşayanlar, göçmen işçi kamplarında veya barakalarda yaşayanlar, gemilerde yaşayanlar… hanehalkı üyesi olarak kabul edilmezler. Bunlar için kurumsal nüfus kavramı kullanılmaktadır.
Soru 6
Aşağıdakilerden hangisi dünya genelinde en sık rastlanan hanehalkı türüdür?
Seçenekler
A
Ortalama hanehalkı
B
Çift hanehalkları
C
Küçük ortalama hanehalkı
D
Büyük ortalama hanehalkı
E
Tek ebeveyn hanehalkı
Açıklama:
Birleşmiş Milletler Ekonomik ve Sosyal İşler Dairesi Nüfus Bölümü’nün “Ekim 2017 Nüfus Gerçekleri” Raporu ve OECD Aile Veri Tabanı verilerine göre,çift hanehalkları (çocuklu veya çocuksuz aileler) dünya genelinde en sık rastlanan hanehalkı türüdür. Ancak oranlar bölgelere göre önemli ölçüde farklılık göstermektedir. Doğru yanıt B'dir.
Soru 7
Aşağıdakilerden hangisi "atlanmış kuşak hanehalkının" özelliğidir?
Seçenekler
A
15 yaşın altında çocuğu olan hanehalkını ifade eder.
B
60 yaş ve üzerinde bir yaşlıyı barındıran hanehalkıdır.
C
Yetişkin çocukları olmadan torunlarıyla oturan yaşlılardan oluşur.
D
Evlilik içi ve evlilik dışı çocuklar ve yetişkinlerden oluşur.
E
Sadece genç yetişkinlerden oluşan hanehalkıdır.
Açıklama:
Çocukları olmadan torunlarıyla oturan yaşlılar “atlanmış kuşak hanehalkı”dırlar (skipped generation households). Giderek yaygınlık kazanan “atlanmış
kuşak haneleri” daha çok ebeveynlerin ebeveynlik rollerine ilişkin yetersizliklerinden ya da ölümlerinden kaynaklanmaktadır. Büyük ebeveynler bir yandan torunlarının ihtiyaç duyduğu birincil bakımı sağlarlar diğer yandan küresel düzeyde yaşanan ailesel dönüşümlerin yarattığı ihtiyaçlara cevap sunmaya çalışırlar.
kuşak haneleri” daha çok ebeveynlerin ebeveynlik rollerine ilişkin yetersizliklerinden ya da ölümlerinden kaynaklanmaktadır. Büyük ebeveynler bir yandan torunlarının ihtiyaç duyduğu birincil bakımı sağlarlar diğer yandan küresel düzeyde yaşanan ailesel dönüşümlerin yarattığı ihtiyaçlara cevap sunmaya çalışırlar.
Soru 8
Aşağıdakilerden hangisi evlenme yoluyla oluşan aile kurumunun işlevlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Aile üyeleri arasında fiziksel destek sağlama.
B
Çocuğun sosyalleşmesine katkı sağlama.
C
Cinsiyet rollerini ve iş bölümlerini belirleme.
D
Aile üyelerinin statü kazanımlarına temel oluşturma.
E
Yaşama koşullarının yükseltilmesini destekleme.
Açıklama:
Aile üyeleri arasında fiziksel destek sağlama, evlenme yoluyla oluşan aile kurumunun işlevlerinden biri değildir. Aile kurumu aile bireyleri arasında fiziksel destek sağlama işlevi değil, aile üyelerine sevgi ağı içerisinde duygusal destek sağlama işlevini yerine getirir. Doğru yanıt A'dır.
Soru 9
Bir kişinin yasal olarak cinsel eylemlerinin bilincinde sayıldığı ve bu eylemlere
rıza gösterebildiğinin yasal olarak kabul edildiği en küçük yaşa ......................... denir.
rıza gösterebildiğinin yasal olarak kabul edildiği en küçük yaşa ......................... denir.
Seçenekler
A
evlenme yaşı
B
cinsel rüşt yaşı
C
ergenlik yaşı
D
yasal evlenme yaşı
E
cinsel olgunluk yaşı
Açıklama:
Bir kişinin yasal olarak cinsel eylemlerinin bilincinde sayıldığı ve bu eylemlere
rıza gösterebildiğinin yasal olarak kabul edildiği en küçük yaşa cinsel rüşt yaşı denir. Cinsel rüşt yaşının altındaki cinsel olaylar hukuki olarak tecavüz veya cinsel istismar olarak kabul edilmektedir. Doğru yanıt B'dir.
rıza gösterebildiğinin yasal olarak kabul edildiği en küçük yaşa cinsel rüşt yaşı denir. Cinsel rüşt yaşının altındaki cinsel olaylar hukuki olarak tecavüz veya cinsel istismar olarak kabul edilmektedir. Doğru yanıt B'dir.
Soru 10
AB, NAFTA ve AB’ye aday ülkeleri evlilik dışı doğum oranları açısından karşılaştıran 2018 yılı verilerine göre aşağıdaki ülkelerden hangisinde evlilik dışı doğum oranı en düşük düzeydedir?
Seçenekler
A
Bulgaristan
B
Yunanistan
C
Fransa
D
Türkiye
E
İzlanda
Açıklama:
2018 yılında Avrupa Birliği’nde (AB) tüm canlı doğumların %43’ü “evlilik dışı doğum” olarak kayda geçmiştir. AB kurucu üyesi olan 28 ülkeden 8’inde bebeklerin çoğunluğu evlilik dışı dünyaya gelmiştir. AB, NAFTA ve AB’ye
aday ülkeler bir arada karşılaştırıldığında; evlilik dışı doğumların en çok olduğu üç ülke İzlanda (%71), Fransa (%60) ve Bulgaristan’dır (%59), evlilik dışı doğumların en az olan üç ülke ise Türkiye (%3), Bosna-Hersek (%11) ve Yunanistan’dır (%11). Doğru yanıt D'dir.
aday ülkeler bir arada karşılaştırıldığında; evlilik dışı doğumların en çok olduğu üç ülke İzlanda (%71), Fransa (%60) ve Bulgaristan’dır (%59), evlilik dışı doğumların en az olan üç ülke ise Türkiye (%3), Bosna-Hersek (%11) ve Yunanistan’dır (%11). Doğru yanıt D'dir.
Soru 11
Aşağıdakilerden hangisi nüfusun biyososyal yapısı ile ilgili bir faktördür?
Seçenekler
A
Meslek
B
Gelir
C
Eğitim
D
Din
E
Irk
Açıklama:
Biyososyal faktörler yaş, cinsiyet, ırk ve etnisiteyi içerir. Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 12
Aşağıda yer alan bireylerden hangisinin barınma biçimi özel hane halkı kategorisinde değildir?
Seçenekler
A
Aynı evde yaşayan Merve ve Seda kardeşler
B
Aynı işçi kampında yaşayan İbrahim ve Mehmet
C
Aynı evde yaşayan evli olan Ahmet ve Esra çifti
D
Aynı evde büyükannesi ve dedesiyle yaşayan Başak
E
Öğretmenlik yaptığı köydeki evinde tek yaşayan Ayşe
Açıklama:
Özel Hanehalkı; aralarında akrabalık bağı bulunsun ya da bulunmasın aynı konutta veya aynı konutun bir bölümünde yaşayan, temel ihtiyaçlarını birlikte karşılayan, hanehalkı hizmet ve yönetimine iştirak eden bir veya birden fazla kişiden oluşan topluluktur. Çeşitli resmî ya da özel kurumlarda kalanlar ve işçi kamplarında barınanlar özel hanehalkı değil “kurumsal nüfus”tur. Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 13
Aşağıdakilerden hangisi 'Birlikte bir konut biriminde oturan ve üyeleri arasında hanehalkı reisinin bulunduğu bir grup akrabadır.' olarak tanımlanan aile türüdür?
Seçenekler
A
Birincil aile
B
İkincil aile
C
Geniş Aile
D
Alt aile
E
Tek ebeveynli aile
Açıklama:
Birincil aile, birlikte bir konut biriminde oturan ve üyeleri arasında hanehalkı reisinin bulunduğu bir grup akraba olarak tanımlanır. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 14
Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde ortalama hanehalkı büyüklükleri en yüksek olan ülkeler birlikte verilmiştir?
Seçenekler
A
Senegal ve Umman
B
Japonya ve Montserrat
C
İsveç ve Monako
D
Umman ve Montserrat
E
Japonya ve Senegal
Açıklama:
Hanehalkları ortalaması; İsveç’te 1.8 kişi, Monako’da 1.9 kişi, Japonya'da 2.4 kişi ve Montserrat’ta 2.0 kişidir. En yüksek hanehalkı büyüklükleri Senegal ve Umman’da ortalama 9.0 ve 8.0 kişidir. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 15
Yasal evlilik yaşı en yüksek olan ülke aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Japonya
B
İspanya
C
Vietnam
D
Kanada
E
İran
Açıklama:
Yasal evlilik yaşını İran 13 yaş, İspanya, Kanada ve Vietnam 16 yaş olarak belirlemiştir. Yasal evlilik yaşının en yüksek olduğu ülkelere Japonya 20 yaş ile örnek gösterilebilir. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 16
Aşağıda yer alan ülkelerin hangisinde cinsel rüşt yaşı kanunen tanımlanmamıştır?
Seçenekler
A
Türkiye
B
Japonya
C
Almanya
D
Fransa
E
İtalya
Açıklama:
Cinsel rüşt yaşı Japonya’da 13 yaş, Almanya’da 14 yaş, Fransa’da 15 yaş olarak belirlenmiştir. Türkiye’de cinsel rüşt yaşı kanunen tanımlanmamıştır. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 17
Antropolog Paul Bohannon tarafından 'Evliliğin zihinsel olarak sonlanmasıdır.' biçiminde ifade edilen boşanma boyutu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ruhsal boşanma
B
Yasal boşanma
C
Duygusal boşanma
D
Ekonomik boşanma
E
Topluluktan boşanma
Açıklama:
Ruhsal boşanma, evliliğin zihinsel olarak sonlanmasıdır; benliğin eski eşin kişiliğinden ve etkisinden ayrılmasıdır. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 18
Dünyada medeni durum kompozisyonlarında meydana gelen değişimlerden hangisi doğurganlık oranını doğrudan etkilemektedir?
Seçenekler
A
Boşanmaların artması
B
Eşcinsel evliliklerin artması
C
Resmi olmayan birlikteliklerin çoğalması
D
Evlilik dışı doğumların artması
E
İlk evlenme yaşının yükselmesi
Açıklama:
İlk evlenme yaşının yükselmesi doğurganlık oranını doğrudan etkilemektedir. İleri yaşlarda evlenen çiftlerde doğurabilecekleri çocuk sayısı sınırlanmaktadır. Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 19
2018 yılında Türkiye’deki "çekirdek aile" oranı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
%65
B
%16
C
%14
D
%56
E
%60
Açıklama:
Türkiye’de 2018 yılında, “çekirdek aile” oranı %65’tir. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 20
Coğrafi dağılışa göre incelendiğinde, ülkemizde ortalama hanehalkı büyüklüğünün yüksek olduğu bölgeler aşağıdakilerden hangisinde birlikte verilmiştir?
Seçenekler
A
Doğu ve Güneydoğu
B
Doğu ve Kuzey
C
Doğu ve Batı
D
Batı ve Kuzey
E
Güneydoğu ve Kuzey
Açıklama:
Coğrafi dağılışa göre incelendiğinde, ortalama hanehalkı büyüklüğünün ülkenin Doğu ve Güneydoğu bölgelerinde yüksek olduğu tespit edilmiştir. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 21
Aşağıdakilerden hangisi biyososyal faktörler arasında yer alır?
Seçenekler
A
Medeni durum
B
Cinsiyet
C
Eğitim
D
Meslek
E
Din
Açıklama:
Sosyokültürel yapı daha çok insan ilişkileri sonucunda oluşur. Sosyokültürel özellikler, toplum üyelerinin sosyal yapı içinde sahip oldukları konumları yansıtırlar. Sosyokültürel faktörler, açık toplumlarda atfedilmekten çok “kazanılırlar”. Bu faktörler kültüreldir, çünkü etkilenenler toplum tarafından verilen özellikleri üstlenirler. Sosyokültürel faktörler, medeni durum, gelir, eğitim, meslek ve dini kapsar.
Biyososyal yapı, biyolojik ve fiziksel özelliklere dayalıdır. Bu özellikler doğumda mevcut olan ve görece değişmeyen, “atfedilen” özellikler olma eğilimindedirler. Biyososyal faktörler yaş, cinsiyet, ırk ve etnisiteyi içerir ve etnisite dışında hepsi biyolojide köklüdür.
Biyososyal yapı, biyolojik ve fiziksel özelliklere dayalıdır. Bu özellikler doğumda mevcut olan ve görece değişmeyen, “atfedilen” özellikler olma eğilimindedirler. Biyososyal faktörler yaş, cinsiyet, ırk ve etnisiteyi içerir ve etnisite dışında hepsi biyolojide köklüdür.
Soru 22
Aşağıdakilerden hangisi sosyokültürel faktörler arasında yer alır?
Seçenekler
A
Yaş
B
Cinsiyet
C
Irk
D
Etnisite
E
Din
Açıklama:
Biyososyal yapı, biyolojik ve fiziksel özelliklere dayalıdır. Bu özellikler doğumda mevcut olan ve görece değişmeyen, “atfedilen” özellikler olma eğilimindedirler. Biyososyal faktörler yaş, cinsiyet, ırk ve etnisiteyi içerir ve etnisite dışında hepsi biyolojide köklüdür.
Sosyokültürel faktörler, medeni durum, gelir, eğitim, meslek ve dini kapsar.
Sosyokültürel faktörler, medeni durum, gelir, eğitim, meslek ve dini kapsar.
Soru 23
Toplu olarak bir konut biriminde yaşayan bir veya daha fazla kişiden oluşan demografik birime ne ad verilir?
Seçenekler
A
Nüfus
B
Hane halkı
C
İkametgah
D
Biyososyal yapı
E
Medeni durum
Açıklama:
Hanehalkı, toplu olarak bir konut biriminde yaşayan bir veya daha fazla kişiden oluşan demografik birimdir.
Soru 24
2019 verilerine göre dünya ortalama hane halkı büyüklüğü kaç kişidir?
Seçenekler
A
1.1
B
2.1
C
3.1
D
4.1
E
5.1
Açıklama:
Dünya genelinde ortalama hanehalkı büyüklüğü hane başına 2-9 kişi arasında değişmektedir. 2019 yılında dünya ortalama hanehalkı büyüklüğü 4.1 kişidir.
Soru 25
Birleşmiş Milletler Ekonomik ve Sosyal İşler Dairesi Nüfus Bölümü’nün “Ekim 2017 Nüfus Gerçekleri” Raporu ve OECD Aile Veri Tabanı verilerine göre Türkiye'de ortalama hane halkı sayısı kaçtır?
Seçenekler
A
1,5
B
2
C
2,5
D
3
E
3,5
Açıklama:
En yüksek hanehalkı büyüklükleri Senegal ve Umman’da ortalama 9.0 ve 8.0 kişidir. Bir de küçük ve büyük hanehalkları arasında kalan orta büyüklükte diyebileceğimiz hanehalkları vardır. Örneğin ortalama hanehalkı sayısı Türkiye’de 3.5 ve Meksika’da 4.0 kişidir.
Soru 26
"Bir ülkedeki yaşam kalitesi ne kadar düşük olursa, konut kalabalıklık derecesi de o kadar yüksek olacaktır. Kalabalıklığı ölçmek için oda başına kişi sayısını hesaplamak gerekir. Genel olarak, oda başına 1 veya daha az kişi arzu edilir ve oda başına ..... veya daha fazla kişi “kalabalık” konut olarak tanımlanabilir".
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere gelebilecek değer aşağıdakilerden hangisidir?
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere gelebilecek değer aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1,51
B
2,01
C
2,51
D
3,01
E
3,51
Açıklama:
Bir ülkede yaşam kalitesi ne kadar yüksek olursa, konut birimlerindeki ortalama oda sayısının o kadar fazla olduğu konusunda da kaba bir genelleme yapabiliriz. Tersine bir ülkedeki yaşam kalitesi ne kadar düşük olursa, konut kalabalıklık derecesi de o kadar yüksek olacaktır. Kalabalıklığı ölçmek için oda başına kişi sayısını hesaplamak gerekir. Genel olarak, oda başına 1 veya daha az kişi arzu edilir ve oda başına 1.51 veya daha fazla kişi “kalabalık” konut olarak tanımlanabilir (Bogue, 1969: 372).
Soru 27
Türkiye’de yasal evlenme yaşı kaçtır?
Seçenekler
A
15
B
16
C
17
D
18
E
19
Açıklama:
Türkiye’nin de dâhil olduğu dünyadaki pek çok ülkede yasal evlenme yaşı 18’dir. Buna karşın, 50’den fazla ülke, ebeveyn izniyle birlikte 18 yaş ya
da altında evliliğe izin vermiştir. Türkiye’de 17 yaşta ebeveyn izniyle evliliğe izin verilmektedir.
da altında evliliğe izin vermiştir. Türkiye’de 17 yaşta ebeveyn izniyle evliliğe izin verilmektedir.
Soru 28
2018 yılı verilerine göre Avrupa Birliği ülkelerinde canlı doğumlarının yüzde kaçı evlilik dışı doğum olarak kayda geçmiştir?
Seçenekler
A
%15
B
%23
C
%35
D
%43
E
%55
Açıklama:
2018 yılında Avrupa Birliği’nde (AB) tüm canlı doğumların %43’ü “evlilik dışı doğum” olarak kayda geçmiştir. AB’de evlilik dışı doğumlarda son 15 yılda %15 artış olmuştur.
Soru 29
Bir yıl içinde hükme bağlanmış boşanmaların o yılın ortalama genel nüfusuna oranını ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Genel/Kaba Boşanma Oranı
B
Özel Boşanma Oranı
C
Yaşa Göre Özel Boşanma Oranı
D
Genel Dulluk Oranı
E
Evlenmelere Göre Boşanma Oranı
Açıklama:
Genel/Kaba Boşanma Oranı (General/Crude Divorce Rate): Bir yıl içinde hükme bağlanmış boşanmaların o yılın ortalama genel nüfusuna oranıdır. “Bin nüfus başına düşen ortalama boşanma sayısı” olarak ifade edilir. (Genel/Kaba boşanma oranı = Yıl içinde boşanma sayısı / Yıl ortası genel nüfus X 1000).
Soru 30
2018 yılı verilerine göre Türkiye'de ortalama ilk evlenme yaşı kaçtır?
Seçenekler
A
21.8
B
23.5
C
26.3
D
28.9
E
30.1
Açıklama:
Türkiye’de 2018 yılında ortalama ilk evlenme yaşı, erkekler için 27,8, kadınlar için 24,8’dir, her iki cinsiyet için ortalama ilk evlenme yaşı 26,3’tür.
Soru 31
Demografide hanehalkı ve aile kavramları arasındaki temel fark aşağıdaki ifadelerden hangisinde doğru bir şekilde açıklanmıştır?
Seçenekler
A
Hanehalkı sadece akrabalık bağı olan kişilerden oluşurken, ailede akrabalık bağı zorunlu değildir.
B
Ailede cinsel birleşme ve üreme ön plandayken, hanehalkı daha çok ekonomik tüketim birimidir.
C
Hanehalkı, aynı konutta yaşayan bir veya daha fazla kişiden oluşurken, aile soy bağı, evlilik veya evlat edinme yoluyla akraba olan en az iki kişiden oluşan sosyal bir gruptur.
D
Hanehalkı sayımları genellikle sosyologların ihtiyaçlarını karşılarken, aile istatistikleri ekonomistlerin sorularına cevap verir.
E
Her aile bir hanehalkı olarak kabul edilir, ancak her hanehalkı bir aile olmak zorunda değildir.
Açıklama:
Ünitede hanehalkı "toplu olarak bir konut biriminde yaşayan bir veya daha fazla kişiden oluşan demografik birim" olarak tanımlanırken, aile ise "aynı evde birlikte yaşayan, soy bağı, evlilik veya evlat edinme yoluyla birbiriyle akraba olan, iki veya daha fazla kişiden oluşan bir sosyal grup" olarak açıklanmaktadır. C seçeneği bu temel farkı en doğru şekilde yansıtmaktadır. . Dolayısıyla, Doğru Cevap: C
Soru 32
Aşağıdakilerden hangisi "kurumsal nüfus" olarak kabul edilen bir yaşam alanına örnek oluşturmaz?
Seçenekler
A
Üniversite yurtları
B
Askerî kışlalar
C
Yaşlı evleri
D
Göçmen işçi kampları
E
Aynı konutta temel ihtiyaçlarını birlikte karşılayan ve hanehalkı hizmet ve yönetimine iştirak eden akraba olmayan iki arkadaşın yaşadığı daire
Açıklama:
Askerî kışlalar, üniversite yurtları, çeşitli resmî kurumların sakinleri (hapishaneler, hastaneler, yaşlı evleri), göçmen işçi kampları gibi yerlerde yaşayanları "kurumsal nüfus"a örnek teşkil eder. E seçeneğinde belirtilen durum ise, akrabalık bağı olmasa bile aynı konutta yaşayan ve temel ihtiyaçlarını birlikte karşılayan kişileri içeren "hanehalkı" tanımına uymaktadır. Dolayısıyla, Doğru Cevap: E
Soru 33
Ortalama hanehalkı büyüklüğündeki küresel azalma eğilimlerinin "Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri" üzerindeki potansiyel etkileri göz önüne alındığında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Daha küçük hanehalkı büyüklüğü, kişi başına enerji tüketimini artırarak Hedef 12'ye (sürdürülebilir tüketim) ulaşmayı hızlandırır.
B
Daha büyük hanehalkları genellikle kişi başına enerji tüketimi maliyetini düşürür çünkü bazı mallar hanehalkı üyeleri arasında paylaşılır.
C
Hanehalkı büyüklüğündeki azalma, toplam hanehalkı sayısında bir artışa neden olmaz.
D
Yalnız anne hanehalkları, iki ebeveynli hanehalklarına göre yoksulluğa karşı daha az savunmasızdır.
E
Hedef 7'ye (herkes için uygun fiyatlı enerjiye erişim) ulaşmak, artan sayıda hane için hanehalkı hizmetleri sağlamayı zorlaştırmaz.
Açıklama:
Ünite, daha büyük hanehalklarının genel olarak daha fazla enerji tüketme eğiliminde olduğunu ancak kişisel araçlar ve büyük ev aletleri gibi bazı malların hanehalkı üyeleri arasında paylaşılması nedeniyle kişi başına enerji tüketimi maliyetinin düşebileceğini ifade etmektedir. Diğer seçenekler metindeki bilgilerle çelişmektedir. Dolayısıyla, Doğru Cevap: B
Soru 34
I.Hiç evlenmemiş olanlar II. Evlilik sözleşmesi ile birleşmiş olanlar III. Eşi ölmüş olanlar IV. Yasal olarak evlilik sözleşmesi son bulmuş olanlar V. Yasal ayrı yaşayanlar
Demografide "evli olmayanlar" terimi, yukarıdaki medeni durum türlerinden hangilerini kapsar?
Demografide "evli olmayanlar" terimi, yukarıdaki medeni durum türlerinden hangilerini kapsar?
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve V
C
I, III ve IV
D
I, II ve IV
E
II, III ve IV
Açıklama:
Metinde belirtildiğine göre, demograflar "hiç evlenmemiş", "boşanmış" ve "dul" olanları birleştirmek için "evli olmayanlar" terimini kullanırlar. Bu durumlar sırasıyla I, IV ve III öncüllere karşılık gelmektedir. Dolayısıyla, Doğru Cevap: C
Soru 35
Eş seçimi sürecinde bireysel ve sosyokültürel faktörlerin birlikte etkili olduğu belirtilmiştir. Aşağıdakilerden hangisi, bireylerin kendi eşlerini seçerken genellikle daha etkili olan "bireysel faktörler" arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Aşk
B
Benlik saygısı
C
Mizaç uyumluluğu
D
Mekânsal yakınlık
E
Değerlerin uyumluluğu
Açıklama:
Aşk, benlik saygısı, mizaç uyumluluğu, ihtiyaçların uyumluluğu ve değerlerin uyumluluğu "bireysel faktörler" arasındadır. "Mekânsal yakınlık" ise "sosyokültürel faktörler" dendir.Dolayısıyla, Doğru Cevap: D
Soru 36
"Evlenme yaşı" ve "cinsel rüşt yaşı" kavramları arasındaki temel ayrımı en doğru ifade eden seçenek aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Evlenme yaşı, bir ülkenin medeni kanununda belirlenen evliliğe izin veren asgari yaştır; cinsel rüşt yaşı ise, bir kişinin yasal olarak cinsel eylemlerinin bilincinde sayıldığı ve bu eylemlere rıza gösterebildiğinin yasal olarak kabul edildiği en küçük yaştır.
B
Evlenme yaşı cinsiyetler arasında farklılık gösterebilirken, cinsel rüşt yaşı tüm bireyler için sabittir.
C
Evlenme yaşı genellikle kültürel normlara göre belirlenirken, cinsel rüşt yaşı sadece biyolojik gelişime dayanır.
D
Türkiye'de hem evlenme yaşı hem de cinsel rüşt yaşı kanunen 18 olarak belirlenmiştir.
E
Cinsel rüşt yaşı sadece evlilik içi cinsel ilişkileri kapsarken, evlenme yaşı her türlü cinsel birleşmeyi düzenler.
Açıklama:
Ünite, "Evlenme yaşı, ülkede medeni kanunun belirlediği evlenmeye izin veren asgari yaştır" ve "Cinsel rüşt yaşı: Bir kişinin yasal olarak cinsel eylemlerinin bilincinde sayıldığı ve bu eylemlere rıza gösterebildiğinin yasal olarak kabul edildiği en küçük yaş olarak tanımlanmaktadır" ifadeleriyle bu iki kavramı net bir şekilde ayırmaktadır. Türkiye'de cinsel rüşt yaşının kanunen tanımlanmadığı da belirtilmiştir. Dolayısıyla, Doğru Cevap: A
Soru 37
Demografların "ikinci demografik geçiş" olarak nitelendirdiği süreçle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Evrensel ve geleneksel evlilikten, evlilik dışı çok çeşitli aile yapılarının kabulüne doğru bir kayma gözlenir.
B
Nüfusun kendini yenileme seviyesinin altına düşen düşük doğurganlık seviyeleri ile ayrılır.
C
Özellikle seküler ve varsıl ülkelerde daha az gözlemlenir.
D
Kadınların yaşam tarzı seçimlerinin artması ve çalışma rollerinin hanenin dışına uzanması bu geçişin bir parçasıdır.
E
Evliliklerin ertelenmesi veya bekâr kalma tercihi gibi yaşam tarzı değişiklikleri daha küçük ailelerin oranını artırır.
Açıklama:
Ünitede ikinci demografik geçişin özelliklerini açıklarken, bu eğilimlerin "seküler ve varsıl ülkelerde daha çok gözlendiğini" belirtmektedir. Bu nedenle C seçeneğindeki "daha az gözlemlenir" ifadesi yanlıştır. Dolayısıyla, Doğru Cevap: C
Soru 38
Türkiye'de 2014-2018 yılları arasında hanehalkı kompozisyonundaki değişim eğilimleri hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Çekirdek aile" oranı artarken, "geniş aile" oranı sabit kalmıştır.
B
Tek kişilik hanehalkı" oranı düşüş göstermiştir.
C
Çekirdek aile bulunmayan birden fazla kişiden oluşan hane" oranı azalmıştır.
D
Çekirdek aile" ve "geniş aile" oranları gerilerken, "tek kişilik hanehalkı" ve "çekirdek aile bulunmayan birden fazla kişiden oluşan hane" oranları artış göstermiştir.
E
"Baba ve çocuklardan oluşan çekirdek aile" sayısı azalmıştır.
Açıklama:
Ünitede 2014-2018 yılları arasındaki verilere göre "çekirdek aile" oranının %67'den %65'e, "geniş aile" oranının ise %17'den %16'ya gerilediği, buna karşın "tek kişilik hanehalkı" oranının %14'ten %16'ya ve "çekirdek aile bulunmayan birden fazla kişiden oluşan hane" oranının %2,1'den %2,8'e yükseldiği belirtilmiştir. Dolayısıyla, Doğru Cevap: D
Soru 39
Türkiye'de ortalama hanehalkı büyüklüğü ve coğrafi dağılımı hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Türkiye'de ortalama hanehalkı büyüklüğü artış eğilimindedir.
B
2018 yılında Türkiye'de ortalama hanehalkı büyüklüğü 5,7 kişidir.
C
Ülkenin Doğu ve Güneydoğu bölgelerinde ortalama hanehalkı büyüklüğü düşüktür.
D
Şırnak, Şanlıurfa, Hakkâri ve Batman gibi şehirlerde ortalama hanehalkı büyüklüğü yüksektir.
E
Türkiye, demografik ve sosyolojik olarak tekil bir yapı gösteren ülkelerden biridir.
Açıklama:
Ünitede 2018 yılında ortalama hanehalkı büyüklüğünün 3,4 kişiye düştüğünü ve ülkenin Doğu ve Güneydoğu bölgelerinde (örneğin Şırnak, Şanlıurfa, Hakkâri, Batman) bu büyüklüğün yüksek olduğunu açıkça ifade etmektedir [120, 145 (Soru 9'un referansı)]. Türkiye'nin demografik ve sosyolojik olarak ikili bir yapı gösterdiği de belirtilmiştir. Dolayısıyla, Doğru Cevap: D
Soru 40
Türkiye'deki evlilik ve boşanma oranlarının Avrupa Birliği ülkeleriyle karşılaştırılmasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Türkiye'de evlenme hızı, AB ortalamasına kıyasla daha düşüktür.
B
Türkiye'de boşanma hızı, AB ortalamasına kıyasla oldukça düşüktür.
C
Türkiye'de evlenme hızı yüksektir, ancak boşanma hızı AB ortalamasına yakındır.
D
Hem Türkiye'de hem de AB ülkelerinde son yıllarda evlenme hızları artış göstermektedir.
E
AB ülkelerinde evlilik dışı doğum oranları Türkiye'ye kıyasla daha düşüktür.
Açıklama:
Ünite 2018 yılı verilerine göre "Türkiye’de evlenme hızının yüksek olduğu hâlde, boşanma hızının AB ortalamasına yakın olduğu tespit edilmektedir" bilgisini sunmaktadır. Ayrıca, Avrupa Birliği'nde evlilik dışı doğumların oranı Türkiye'ye kıyasla çok daha yüksek olduğu belirtilmiştir. Dolayısıyla, Doğru Cevap: C
Ünite 6
Soru 1
Biyolojik ve davranışsal olarak herhangi bir kısıt bulunmadığı, çoğul doğum yapılmadığı durumda bir kadının kuramsal olarak en fazla 35 doğum yapabileceğini öne süren demograf aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
John Bongaarts
B
Ansley Coale
C
John R. Weeks
D
Willem Kersseboom
E
Norman Ryder
Açıklama:
Demograf John Bongaarts, biyolojik ve davranışsal olarak herhangi bir kısıt bulunmadığı, çoğul doğum yapılmadığı durumda bir kadının kuramsal olarak en fazla 35 doğum yapabileceğini öne sürmüştür.
Soru 2
Aşağıdakilerden hangisi gebeliği önleyici yöntem kullanımı ve düşük yapılmadığı durumda dahi pratikte doğurganlık düzeyinin üst sınıra ulaşmasının mümkün görünmeme durumunu etkileyen faktörlerden değildir?
Seçenekler
A
Gebe kalma için geçen süre
B
Dölüt ölümleri
C
Doğumdan sonra adet kesilmesi
D
Kısırlık
E
Normal doğum
Açıklama:
Gebeliği önleyici yöntem kullanımı ve düşük yapılmadığı durumda dahi pratikte doğurganlık düzeyinin mümkün olmadığı durumları Bongaarts insanın biyolojik üreme sistemine ilişkin faktörlere atıf yaparak açıklamaktadır. Bu faktörler ise şunlardır:Gebe kalma için geçen süre, kısırlık, dölüt ölümleri, doğumdan sonra adet kesilmesi.
Soru 3
Doğurganlığın, üreme sistemi dışında toplumsal faktörler nedeniyle azalması ve düşük düzeylere inmesi hangi tanımla ifade edilmektedir?
Seçenekler
A
Zayıf doğurganlık
B
Doğurganlığın dönüşümü
C
Değişken doğurganlık
D
Doğurganlığın sosyal değişimi
E
Düşük doğurganlık
Açıklama:
Doğurganlığın, üreme sistemi dışında toplumsal faktörler nedeniyle azalması ve düşük düzeylere inmesi, doğurganlığın dönüşümü kavramı ile anlatılmaktadır.
Soru 4
Doğurganlık düzeyinin art zamanlı olarak ölçüldüğü modellere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Dönem ölçüleri
B
Kesit ölçüleri
C
Kuşak ölçüleri
D
Üreme çağı
E
Üreme zamanı
Açıklama:
Kuşak ölçüleri doğurganlık düzeyinin art zamanlı olarak ölçüldüğü modellerdir. Kuşak ölçümlerinde, benzer yaşlarda veya aynı doğum kuşağında olan belirli bir grup kadından üreme çağı boyunca meydana gelen doğurganlık performansı takip edilir.
Soru 5
Bir yıl içinde kaydedilen canlı doğum sayısının o yılın yıl ortası nüfusuna oranlanması ile elde edilen hıza ne ad verilir?
Seçenekler
A
Toplam Doğurganlık Hızı
B
Yaşa Özel Doğurganlık Hızı
C
Genel Doğurganlık Hızı
D
Kaba Doğum Hızı
E
Çocuk-Kadın Oranı
Açıklama:
Kaba Doğum Hızı: Bir yıl içinde kaydedilen canlı doğum sayısının o yılın yıl ortası nüfusuna oranlanması ile elde edilir.
Soru 6
2015-2020 döneminde, dünyada ana coğrafi bölgeler arasında en yüksek düzey doğurganlık hangi bölgededir?
Seçenekler
A
Sahra-altı Afrika Bölgesi
B
Okyanusya Bölgesi
C
Asya Bölgesi
D
Latin Amerika ve Karayipler Bölgesi
E
Kuzey Amerika ve Avrupa Bölgesi
Açıklama:
Günümüzde, 2015-2020 döneminde, dünyada ana coğrafi bölgeler arasında en yüksek düzey doğurganlık kadın başına 4,7 doğum ile Sahra-altı Afrika bölgesindedir. Genel olarak Afrika kıtasında doğurganlık düzeyi ise kadın başına 4,4 doğumdur.
Soru 7
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye'de 15-19 yaş grubunda çocuk doğurmaya başlamış olan adölesanlarla ilgili tespit edilen davranış biçimi arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Adölesanlarda çocuk sahibi olma davranışına 17 yaşından önce nadiren rastlanmaktadır, ancak 19 yaşındaki her on adölesandan biri anne olmuş veya ilk çocuğuna gebedir.
B
Çocuk sahibi olmaya başlayan adölesanların oranın en düşük olduğu bölge Batı bölgesi iken (yüzde 2), en yüksek olduğu bölge Güney bölgesidir (yüzde 7).
C
İlkokulu bitirmiş adölesanların beşte biri çocuk sahibi olmaya başlarken bu oran lise ve üzeri eğitim almış olan adölesanlarda sadece yüzde 1’dir.
D
Hanelerin refah durumuna göre ise en düşük refah seviyesinde yaşayan her on adölesandan biri, en yüksek refah düzeyindeki hanelerde yaşayan adölesanların ise sadece yüzde 1’i çocuk sahibi olmaya başlamıştır.
E
Adölesanlarda doğum yapma oranı 2010 yılından itibaren doğudan batıya doğru artış göstermiştir.
Açıklama:
2018 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması bulgularına göre, 15-19 yaş grubunda çocuk doğurmaya başlamış olan adölesanlarla ilgili tespit edilen örüntü şu şekildedir: • Adölesanlarda çocuk sahibi olma davranışına 17 yaşından önce nadiren rastlanmaktadır, ancak 19 yaşındaki her on adölesandan biri anne olmuş veya ilk çocuğuna gebedir. • Çocuk sahibi olmaya başlayan adölesanların oranın en düşük olduğu bölge Batı bölgesi iken (yüzde 2), en yüksek olduğu bölge Güney bölgesidir (yüzde 7). • İlkokulu bitirmiş adölesanların beşte biri çocuk sahibi olmaya başlarken bu oran lise ve üzeri eğitim almış olan adölesanlarda sadece yüzde 1’dir. • Hanelerin refah durumuna göre ise en düşük refah seviyesinde yaşayan her on adölesandan biri, en yüksek refah düzeyindeki hanelerde yaşayan adölesanların ise sadece yüzde 1’i çocuk sahibi olmaya başlamıştır.
Soru 8
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye’de üreme çağındaki kadınların temel özelliklerine göre ideal çocuk sayısı tercihlerine bakıldığında ortaya çıkan sonuçlardan değildir?
Seçenekler
A
Ortalama ideal çocuk sayısı eğitim düzeyi yükseldikçe azalmaktadır.
B
Refah düzeyinin artışıyla ortalama ideal çocuk sayısı tercihi azalmaktadır.
C
Coğrafi bölgeler arasında, en düşük değer Güneydoğu Anadolu Bölgesinde (2,4) yaşayan kadınlar tarafından ve en yüksek değer Batı Marmara’da (3,6) yaşayan kadınlar tarafından beyan edilmiştir.
D
Kırsal ve kentsel alanlarda yaşayan kadınlar arasında, doğurganlık düzeyinden farklı olarak, ideal çocuk sayısı tercihi bakımından önemli bir fark bulunmamaktadır.
E
Ortalama ideal çocuk sayısı, 15-19 yaş grubunda 2,3 çocuk, 20-39 yaş grubunda 2,8 çocuk ve 40- 49 yaş grubunda 3,0 çocuktur.
Açıklama:
Coğrafi bölgeler arasında, en düşük değer Batı Marmara’da (2,4) yaşayan kadınlar tarafından ve en yüksek değer Güneydoğu Anadolu Bölgesinde (3,6) yaşayan kadınlar tarafından beyan edilmiştir.
Soru 9
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye'de gebeliği önleyici modern yöntem kullanımında evli kadınların özelliklerine göre ortaya çıkan sonuçlardandır?
Seçenekler
A
Yöntem kullanımı, kadınların yaşayan çocuk sayısı ile doğrusal olarak azalmaktadır.
B
Yöntem kullanımı, eğitimle birlikte artarak lise veya üzeri eğitimi olan kadınlarda yüksek seviyelere ulaşmaktadır.
C
Kentsel alanlarda yaşayan kadınlarda modern yöntem kullanımı kırsal alanlarda yaşayanlara göre daha düşüktür.
D
Okula gitmemiş veya ilkokulu bitirmemiş kadınlar arasında yöntem kullanımı en yüksek düzeydedir.
E
En düşük (yüzde 39) ve düşük (yüzde 46) refah düzeyindeki hanelerde yaşayan kadınlar arasında modern yöntem kullanımı, en yüksek refah düzeyindeki (yüzde 58) hanelerde yaşayan kadınlara göre daha yüksektir.
Açıklama:
Günümüzde Türkiye'de gebeliği önleyici modern yöntem kullanımına evli kadınların özelliklerine göre bakıldığında şu örüntüler ortaya çıkmaktadır: • Yöntem kullanımı, kadınların yaşayan çocuk sayısı ile doğrusal olarak artmaktadır. Örneğin, beş veya daha fazla çocuğu olan her on evli kadından altısı bu yöntemleri kullanırken, hiç yaşayan çocuğu olmayan kadınlarda bu oran her altı kadından birine inmektedir. • Kentsel alanlarda yaşayan kadınlarda modern yöntem kullanımı kırsal alanlarda yaşayanlara göre daha yüksektir. • Okula gitmemiş veya ilkokulu bitirmemiş kadınlar arasında yöntem kullanımı en düşük düzeydedir(yüzde 40). Bu oran eğitimle birlikte artarak lise veya üzeri eğitimi olan kadınlarda yüzde 52’ye ulaşmaktadır.• En düşük (yüzde 39) ve düşük (yüzde 46) refah düzeyindeki hanelerde yaşayan kadınlar arasında modern yöntem kullanımı, en yüksek refah düzeyindeki (yüzde 58) hanelerde yaşayan kadınlara göre daha düşüktür.
Soru 10
Epidemiyolojik Dönüşüm Modeli için aşağıda verilen ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Öldürücü salgın hastalık ve kıtlık döneminde az gelişmiş toplumlara özgü sorunlar olan yetersiz beslenme, bulaşıcı hastalık ve salgınlar, açlık yaygındır.
B
Gerileyen pandemi döneminde sağlık hizmetlerinin gelişmesi, yaygınlaşması sonucunda bulaşıcı hastalık salgınlarının kontrol altına alınmasıyla bunların sıklığı ve yoğunluğu azalmıştır.
C
Gerileyen pandemi döneminde, erken ölümler azaldığı için doğumda yaşam beklentisi 55 yaşına değin yükselir.
D
Öldürücü salgın hastalık ve kıtlık döneminde insanlar genç yaşta ölmekte doğumda beklenen yaşam süresi 30 ile 50 yaşları arasında değişmektedir.
E
Kronik dejeneratif ve yaşam tarzına dayalı hastalıklar döneminde toplumda salgın hastalıklardan ziyade dejeneratif hastalıklar yaygınlaşmaktadır.
Açıklama:
Öldürücü salgın hastalık ve kıtlık döneminde insanlar genç yaşta ölmekte doğumda beklenen yaşam süresi 20 ile 40 yaşları arasında değişmektedir.
Soru 11
Aşağıdaki ifadelerden hangisi "eğitim düzeyi ile doğurganlık arasındaki ilişkiyi" genel olarak ortaya koymaktadır?
Seçenekler
A
Mesleki eğitim alan kadınların evlenip çocuk sahibi olmaları daha yaygındır.
B
Eğitim ile kadın doğurganlığı arasında bir ilişki bulunmamaktadır.
C
Eğitim düzeyi düşük kadınların göç etme eğilimi yüksek olduğundan doğurganlıkları yüksektir.
D
Eğitim düzeyi yüksek kadınlar doğurganlıklarını geleneksel yöntemlerle kontrol altına almayı tercih ederler.
E
Eğitim düzeyi yükselen kadınlar eğitime devam etmek için evlenmeyi ve çocuk sahibi olmayı öteler.
Açıklama:
Kadınların eğitim düzeyi ile doğurganlık arasındaki ilişkide erken yaş ölümlülüğünün azalması ve eğitim ilk akla gelen etkenlerdir. Erken yaş ölümlülüğünün azalması kadınların toplumsal statüsünü yükseltir. Bu gelişmeyle birlikte kadınlar üzerindeki çok sayıda doğum yapma baskısı azalmaktadır. Bu baskının azalması; kadınlara, yetişkin yaşamlarında çocuk doğurma ve yetiştirme yanında başka etkinliklerle uğraşabilme olanağı sağlar. Bu olanakların en başta geleni, daha yüksek düzey eğitime sahip olmaktır. Eğitim düzeyinin yükselmesinin, doğurganlığın azalması yönünde etki oluşturduğunu gösteren çok sayıda araştırma bulunmaktadır. Eğitim düzeyinin yükselmesi, kadınların ücretli olarak çalışma yaşamında yer almalarını kolaylaştırır. Nitekim eğitim düzeyi yükselen kadınlar, eğitime devam etmek veya iş hayatında deneyim kazanmak için evlenmeyi ve çocuk sahibi olmayı öteler. Eğitimin, çalışmanın ve mesleki uğraşların bireylerin yaşamında ön plana çıkması ile daha geç yaşta evlenme ve istenen çocuk sayısının azalması eşgüdümlü ilerler.
Soru 12
Nüfusun sayıca aynı kalmak üzere yenisi ile yer değiştirmesini sağlayan doğurganlık düzeyidir.
Yukarıdaki parçada verilen oran ve kavram hangi seçenekte tam ve doğru olarak yer almaktadır?
Yukarıdaki parçada verilen oran ve kavram hangi seçenekte tam ve doğru olarak yer almaktadır?
Seçenekler
A
3,4 - Kuşak dönüşümü
B
2,9 - Çocuk kadın oranı
C
1,5 - Kadın doğurganlık değişimi
D
2,1 - Yenilenme düzeyi
E
3 - Adölesan doğurganlık
Açıklama:
Nüfusun sayıca aynı kalmak üzere yenisi ile yer değiştirmesini sağlayan doğurganlık düzeyi yenilenme oranı olarak adlandırılır. Yenilenme düzeyi doğurganlık, toplam doğurganlık hızının 2,1 olduğu düzeydir. Bu düzeyde doğurganlık, bir nüfusun sayıca aynı kalmak üzere yenisi ile yer değiştirmesini sağlayan doğurganlık düzeyidir. Dolayısıyla burada ortalama iki çocuğun önceki kuşaktaki anne ve babaların yerine geçeceği varsayımı söz konusudur. Üreme çağına erişmeden önce gerçekleşen erken ölümlerin eksikliğini kapatması için de 0,1 doğumun yeterli olacağı öngörülmektedir. Ölümlülüğün daha yüksek olduğu bağlamlarda bu kesrin daha yüksek olması gerekir.
Soru 13
Benzer yaşlarda veya aynı doğum kuşağında olan belirli bir grup kadından üreme çağı boyu meydana gelen doğurganlığın takibi hangi doğurganlık ölçüsünü verir?
Seçenekler
A
Yaşa özel doğurganlık hızı
B
Genel doğurganlık hızı
C
Kuşak ölçümleri
D
Çocuk-kadın oranı
E
Kaba doğum hızı
Açıklama:
Nüfusbilimde iki tür doğurganlık ölçüsü bulunmaktadır; dönem (veya kesit) ve kuşak ölçüleri. Donem ölçüleri doğurganlığın eş zamanlı olarak ölçüldüğü modellerdir. Dönem ölçülerinde, belirli bir takvim yılında veya zaman aralığında bir veya birden fazla yaş grubundaki kadın tarafından meydana getirilen doğumlar dikkate alınarak hesaplama yapılır. Bir nüfusta, belirli bir yıl veya zaman döneminde kaç doğum olduğunu ve bu doğumlara dayalı olarak doğurganlık düzeyini hesaplamak istediğimizde, dönem ölçülerine başvururuz. Kuşak ölçüleri ise doğurganlık düzeyinin art zamanlı olarak ölçüldüğü modellerdir. Kuşak ölçümlerinde, benzer yaşlarda veya aynı doğum kuşağında olan belirli bir grup kadından üreme cağı boyunca meydana gelen doğurganlık performansı takip edilir. Dolayısıyla belirli bir doğum veya evlilik kuşağındaki kadınların yaşamları boyunca yaptıkları doğum sayısına dayalı doğurganlık ölçülerini hesaplamak istediğimizde kuşak ölçülerine başvururuz.
Soru 14
Dünya geneli doğurganlık düzeyi ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Seçenekler
A
1930-1940 dönemi ile 2018-2020 dönemi karşılaştırıldığında geleneksel doğum kontrol yöntemleri kullanımı artmıştır.
B
1950-1955 dönemi ile 2015-2020 dönemi karşılaştırıldığında toplam doğurganlık hızı düşmüştür.
C
1980-1990 dönemi ile 2010-2020 dönemi karşılaştırıldığında gelişmiş ülkelerde adölesan doğumlarda artış olmuştur.
D
1950-1960 dönemi ile 2010-2020 dönemi karşılatırıldığında eğitim düzeyi artan kadınlar daha az evlilik yapmaya başlamıştır.
E
1960-1970 dönemi ile 2000-2010 dönemi karşılaştırıldığında kuşaklar arası geçişe bağlı dönüşüm artmıştır.
Açıklama:
Dünya genelinde toplam doğurganlık hızı, 1950-1955 dönemindeki ortalama 5 canlı doğumdan 2015-2020 döneminde 2,5 canlı doğuma inmiştir. Bu eğilimin gelecek yıllarda da devam ederek küresel dünya nüfusu doğurganlık düzeyinin 21. yy. ortasında yenilenme düzeyi doğurganlığa (2,1) kadar azalacağı tahmin edilmektedir.
Soru 15
......(A).......dönemde evlilikler, özellikle .......(B).......yaş öncesinde gerçekleştiğinde, erken ya da çocuk evliliği olarak adlandırılır.
Yukarıdaki parçada (A) ve (B) boşluklarına gelmesi gereken ifadeler hangi seçenekte tam ve doğru olarak verilmiştir?
Yukarıdaki parçada (A) ve (B) boşluklarına gelmesi gereken ifadeler hangi seçenekte tam ve doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
(A) Erken - (B) 20
B
(A) Adölesan - (B) 18
C
(A) Eğitim öncesi - (B) 18
D
(A) İşe giriş öncesi - (B) 21
E
(A) Aileden izin alınmamış - (B) 19
Açıklama:
Adölesan dönemde evlilikler, özellikle 18 yaş öncesinde gerçekleştiğinde, erken ya da çocuk evliliği olarak adlandırılır. Bu dönemde evlenme tıbbi, psikolojik ve sosyal açılardan belli mahsurlar taşımasına rağmen, günümüze değin devam edegelen bir olgudur. Toplumsal yapıda erken evliliklerin nedenleri, sosyoekonomik nedenler ve sosyokültürel nedenler olmak üzere iki temel ayrıma tabi tutulabilir.
Soru 16
Türkiye'de 20. yy. ilk yarısında Anadolu'da ve İstanbul'da evlenme yaşı ile ilgili olarak hangisi söylenebilir?
Seçenekler
A
Anadolu'da erkeklerde ortalama 20-22 ve kadınlarda 14-18 iken İstanbul'da erkeklerde ortalama 30 ve kadınlarda 23 yaştır.
B
Anadolu'da erkeklerde ortalama 30 ve kadınlarda 25 iken İstanbul'da erkeklerde ortalama 23 ve kadınlarda 18 yaştır.
C
Anadolu'da erkeklerde ortalama 15-16 ve kadınlarda 14-16 iken İstanbul'da erkeklerde ortalama 18 ve kadınlarda 20 yaştır.
D
Anadolu'da erkeklerde ortalama 20-22 ve kadınlarda 12-14 iken İstanbul'da erkeklerde ortalama 20 ve kadınlarda 17 yaştır.
E
Anadolu'da erkeklerde ortalama 25-30 ve kadınlarda 20-23 iken İstanbul'da erkeklerde ortalama 32 ve kadınlarda 23 yaştır.
Açıklama:
20.yy.ın ilk yarısında Anadolu’da ilk evlenme yaşı erkeklerde ortalama 20 ve 22 arasında, kadınlarda ise 14 ve 18 yaşları arasındaydı. Aynı dönemde, örneğin 1930’lu yılların İstanbul’unda kent imkânlarının erkeklere ve kadınlara sağladığı statü değişikliği ve eğitim imkânları sayesinde kadınlar ortalama 23 yaşında erkekler de 30 yaş civarında evlenip aile kurmaktaydı. Bu yaşlarda evlenenler, evlilik ve aile yaşantısına ebeveynlerinin yanında adım atmak yerine büyük oranda kendi bağımsız hanelerini kurarak başlamaktaydı. Ailelerin yaşadığı hanelerde ortalama hanehalkı büyüklüğü 4 kişi civarındaydı. Tarihsel nüfusbilim alanında önemli çalışmaları bulunan Sosyolog Alan Duben’e göre (1993: 37-38), İstanbul’da doğurganlık dönüşümü 20.yy.ın ilk yarısında tamamlanmıştır.
Soru 17
Türkiye'de tarımda mekanizasyon ve ekilebilir tarım arazilerinin sınırına varılması ile tanımlanabilecek sosyoekonomik değişim sürecinin başladığı yıllar hangi seçenekte verilmiştir?
Seçenekler
A
1920-1930 arası dönem
B
1930-1940 arası dönem
C
1935-1945 arası dönem
D
1940-1950 arası dönem
E
1950-1960 arası dönem
Açıklama:
Türkiye’de 1950’li yıllarla birlikte sosyoekonomik alanda ve toplumsal yapıda önemli bir değişim süreci başlamıştır. Bu dönemde II. Dünya Savaşı’ndan sonra Güney Amerika, Orta Doğu ve Kuzey Afrika ve Güney Asya ülkelerinde olduğu gibi Türkiye’de de geleneksel sosyoekonomik düzen çözülmeye başlamıştır. 1950 ve 1960 arası dönemde; tarımda mekanizasyon ile ekilebilir tarım arazisinin sınırına varılması ve bunun karşısında daha önceki yıllardan beri devam eden hızlı nüfus artışının oluşturduğu baskı, ulaşım ve iletişim olanaklarının artması, eğitim ve sağlık alanında iyileşmelerin kentlerde yoğunlaşmış olması gibi nedenlerden dolayı kırdan kente göç olgusu ortaya çıkmıştır. Ülke genelinde doğurganlık düzeyinde azalma 1960’lı yılların ilk yarısından itibaren belirgin şekilde gözlenmeye başlanmıştır.
Soru 18
Bir nüfusun doğal yollarla gelişimini sağlayan temel unsurlar hangi seçenekte tam ve doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
göç - gebelik
B
doğum - eğitim
C
doğum - ölüm
D
ölüm - göç
E
evlilik - gebelik
Açıklama:
Bir nüfusun doğal yollarla gelişimini sağlayan ilk unsur doğumlar iken ikinci unsur ölümlerdir. Doğumlar nüfusu arttırıcı yönde etki yaparken ölümler azaltıcı yönde etki oluşturur. Nüfusbilim alanında ölüm, solunum ve kalp atımı gibi yaşam göstergelerinin sona ermesi olarak tanımlanmaktadır. Tıbbi olarak ölüm “dolaşım ve solunum sistemlerinin yapay destek almaksızın çalışmaması ve santral sinir sistemi fonksiyonlarının durması” olarak kabul edilmektedir.
Soru 19
Nüfusbilim bakımından "geri dönüşsüz" olarak tanımlanan demografik olay nedir?
Seçenekler
A
doğum
B
göç
C
evlilik
D
ölüm
E
gebelik
Açıklama:
Tıbbi olarak ölüm “dolaşım ve solunum sistemlerinin yapay destek almaksızın çalışmaması ve santral sinir sistemi fonksiyonlarının durması” olarak kabul edilmektedir. Olumluluk ise nüfusbilimde olum olayına ilişkin tüm süreçleri kapsayan bir kavramdır. Türkçe’de günlük kullanımdaki fani olmak ölümlü olmak kavramı ile karıştırılmamalıdır. Evlenme, doğum yapma, boşanma ve göç etme tekrarlanabilir nitelikte olan demografik olaylardır. Bu olayları tecrübe eden kişiler bir durumdan başka bir duruma geçiş yaparlar. Örneğin, evlenme ile bekâr durumundan evli duruma geçiş yapılması gibi. Daha sonra bu kişilerin boşanma olayı ile yeniden bekâr duruma dönmeleri mümkündür. Benzer şekilde, kişiler bir çocuk sahibi olma durumundan doğum olayı ile iki çocuk sahibi olma durumuna geçiş yapabilir. Kişilerin durumlar arasında geçiş hızları ekonomik, sosyal ve kültürel özelliklerine göre farklılık göstermektedir. Ölüm olayı, diğer demografik olaylardan farklı nitelikte bir olaydır. Bu olayı deneyimleyen bir kişi canlı durumundan yaşamayan durumuna geçiş yapar. Dolayısıyla artık bu durumdan başka bir duruma geçiş yapması veya tekrar önceki duruma dönmesi mümkün değildir. Bu nedenle ölüm olayına nüfusbilim jargonunda son veya geri dönüşsüz olay da denilmektedir.
Soru 20
Ölümlülüğün hesaplanmasına yönelik tekniklerin ortaya çıkışı ilk olarak hangi alanda yapılan çalışmalarla başlamıştır?
Seçenekler
A
Adölesan dönem sağlık kontrolleri
B
5 yaş altı çocuk ölümlerinin çocuk refahı üzerindeki etkilerinin ortaya konulmasında
C
İşsizlikle mücadelede aktif istihdam politikalarının uygulanması
D
Kırsal alanlardan kentsel alanlara göç sonucu ortaya çıkan demografik dönüşümde
E
Sigorta şirketlerinin aktüeryal hesaplamaları
Açıklama:
Ölüm olayı diğer demografik olaylara göre daha kolay tanımlanması, tek sefer gerçekleşmesi, kesin ve geri dönüşsüz şekilde gerçekleşmesi nedeniyle, uzun süre önce demografik analizlerin konusu hâline gelmiştir. Ölümlülüğün hesaplanmasına yönelik teknikler, sigorta şirketlerinin aktüeryal hesaplamalar yapma çalışmaları sayesinde ilk olarak 17.yy.da başlamıştır. Doğurganlığın incelenmesinde olduğu gibi ölümlülük analizlerinde de temel olarak hızlar kullanılır. Hızların doğru şekilde hesaplanması pay kısmında yer alacak ölümlere ilişkin kayıtlarının doğru şekilde tutulmasına ve payda da yer alacak nüfusun da tam ve doğru şekilde belirlenmesine bağlıdır.
Soru 21
"Genetik ve diğer biyolojik sorunlar nedeniyle döllenmenin ilk ....... içinde döllenen yumurtaların üçte biri ölmektedir" ifadesinde boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelebilir?
Seçenekler
A
3 günü
B
1 haftası
C
2 haftası
D
3 haftası
E
1 ayı
Açıklama:
Dölüt ölümleri: Düşüklerde ve ölü doğumlarda olduğu gibi, gebelik süresine bakılmaksızın, gebelik ürününün anneden tamamen ayrılmasından önceki ölümler dölüt ölümleridir. Genetik ve diğer biyolojik sorunlar nedeniyle döllenmenin ilk 2 haftası içinde döllenen yumurtaların üçte biri ölmektedir. Bu ölümler nedeniyle bir canlı doğumun olabilmesi için ortalama iki döllenme olması gerekir.
Soru 22
Bir yıl içinde kaydedilen canlı doğum sayısının o yılın yıl ortası nüfusuna oranlanması ile elde edilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kaba Doğum Hızı
B
Genel Doğurganlık Hızı
C
Yaşa Özel Doğurganlık Hızı
D
Toplam Doğurganlık Hızı
E
Çocuk-Kadın Oranı
Açıklama:
Kaba Doğum Hızı: Bir yıl içinde kaydedilen canlı doğum sayısının o yılın yıl ortası nüfusuna oranlanması ile elde edilir.
Soru 23
Belirli bir yıldaki canlı doğum sayısının o yılın yıl ortası 15-49 yaş grubu kadın nüfusuna olan oranını ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Çocuk-Kadın Oranı
B
Kaba Doğum Hızı
C
Genel Doğurganlık Hızı
D
Yaşa Özel Doğurganlık Hızı
E
Toplam Doğurganlık Hızı
Açıklama:
Genel Doğurganlık Hızı: Belirli bir yıldaki canlı doğum sayısının o yılın yıl ortası 15-49 yaş grubu
kadın nüfusuna olan oranıdır.
kadın nüfusuna olan oranıdır.
Soru 24
"Dünya genelinde toplam doğurganlık hızı, 1950-1955 dönemindeki ortalama 5 canlı doğumdan 2015-2020 döneminde .... canlı doğuma inmiştir" cümlesinde boş bırakılan yere gelebilecek veri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1
B
1,5
C
2
D
2,5
E
3
Açıklama:
Dünya genelinde toplam doğurganlık hızı, 1950-1955 dönemindeki ortalama 5 canlı doğumdan 2015-2020 döneminde 2,5 canlı doğuma inmiştir. Bu eğilimin gelecek yıllarda da devam ederek küresel dünya nüfusu doğurganlık düzeyinin 21. yy. ortasında yenilenme düzeyi doğurganlığa (2,1) kadar azalacağı tahmin edilmektedir (UNDESA, 2019a).
Soru 25
"Ağırlıklı olarak Afrika kıtasındaki ülkelerin bulunduğu düşük gelir grubunda yer alan ülkeler için 21.yy. ortalarında kadın başına ortalama ... doğuma kadar ineceği tahmin edilmektedir" ifadesinde boş bırakılan yere gelebilecek seçenek aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1
B
3
C
5
D
7
E
10
Açıklama:
Düşük gelir ülkeler grubu: Bu grupta ağırlıklı olarak Afrika kıtasındaki ülkeler bulunmaktadır. Bu grupta doğurganlık azalması ancak 1990’lı yılların ikinci yarısında belirgin hâle gelmiştir. Toplam doğurganlık hızının yaklaşık 6,5 olduğu düzeyde başlayan azalma günümüze değin hızlı şekilde devam etmiştir. Günümüzde bu ülkeler grubunda doğurganlık kadın başına ortalama 4,5 doğum düzeyindedir ve azalma eğiliminin sürmesiyle birlikte 21.yy. ortalarında kadın başına ortalama 3 doğuma kadar ineceği tahmin edilmektedir.
Soru 26
"Türkiye nüfusunun gelecekte ulaşacağı büyüklük ve yaş yapısı değişimlerinin hesaplandığı nüfus projeksiyonu çalışmalarında toplam doğurganlık hızının önümüzdeki yıllarda (2025-2050 dönemi) kadın başına ..... doğum düzeyinde kalacağı öngörülmektedir".
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere gelebilecek seçenek aşağıdakilerden hangisidir?
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere gelebilecek seçenek aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
0,5
B
1,1
C
1,8
D
2,7
E
3,4
Açıklama:
Türkiye nüfusunun gelecekte ulaşacağı büyüklük ve yaş yapısı değişimlerinin hesaplandığı nüfus projeksiyonu çalışmalarında toplam doğurganlık hızının önümüzdeki yıllarda (2025-2050 dönemi) kadın başına 1,8 doğum düzeyinde kalacağı öngörülmektedir.
Soru 27
"Türkiye'de toplam doğurganlık hızının en yüksek düzeyi kadın başına 3,2 doğumla ............ bölgesindedir" ifadesinde yer alan boşluğa gelebilecek doğru seçenek aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Batı
B
Doğu
C
Kuzey
D
Güney
E
Orta
Açıklama:
Toplam doğurganlık hızı bölgesel olarak farklılık göstermektedir. Toplam doğurganlık hızının en yüksek düzeyi kadın başına 3,2 doğumla Doğu bölgesindedir. En düşük olduğu bölge ise 1,6 ile Kuzey bölgesidir. Türkiye’de Batı ve Kuzey bölgeleri dışında tüm bölgelerde TDH, yenilenme düzeyi
olan 2,1’den az değildir.
Toplam doğurganlık hızı bölgesel olarak farklılık göstermektedir. Toplam doğurganlık hızının en yüksek düzeyi kadın başına 3,2 doğumla Doğu bölgesindedir. En düşük olduğu bölge ise 1,6 ile Kuzey bölgesidir. Türkiye’de Batı ve Kuzey bölgeleri dışında tüm bölgelerde TDH, yenilenme düzeyi olan 2,1’den az değildir.
olan 2,1’den az değildir.
Toplam doğurganlık hızı bölgesel olarak farklılık göstermektedir. Toplam doğurganlık hızının en yüksek düzeyi kadın başına 3,2 doğumla Doğu bölgesindedir. En düşük olduğu bölge ise 1,6 ile Kuzey bölgesidir. Türkiye’de Batı ve Kuzey bölgeleri dışında tüm bölgelerde TDH, yenilenme düzeyi olan 2,1’den az değildir.
Soru 28
Aşağıda yer alan ve Türkiye’de doğurganlık hızlarının kadınların yaşadıkları bölge ve sosyoekonomik özelliklerine göre verildiği bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Toplam doğurganlık hızının en yüksek düzeyi kadın başına 3,2 doğumla Doğu bölgesindedir.
B
Toplam doğurganlık hızının en düşük olduğu bölge 1,6 ile Kuzey bölgesidir.
C
Daha yüksek refah düzeyindeki hanelerde doğurganlık da daha yüksek düzeydedir?
D
Toplam doğurganlık hızı, eğitimi olmayan veya ilkokulu bitirmemiş kadınlar arasında 4,2 düzeyindedir.
E
Toplam doğurganlık hızı, lise veya üzeri eğitim almış kadınlarda 1,8 düzeyindedir.
Açıklama:
Günümüzde Türkiye’de doğurganlık hızlarının kadınların yaşadıkları bölge ve sosyoekonomik özelliklerine göre ortaya koyduğu örüntü şu şekildedir:
Toplam doğurganlık hızı bölgesel olarak farklılık göstermektedir. Toplam doğurganlık hızının en yüksek düzeyi kadın başına 3,2 doğumla Doğu bölgesindedir. En düşük olduğu bölge ise 1,6 ile Kuzey bölgesidir. Türkiye’de Batı ve Kuzey bölgeleri dışında tüm bölgelerde TDH, yenilenme düzeyi olan 2,1’den az değildir.
• Hanelerin refah düzeyine göre doğurganlıkta; daha yüksek refah düzeyindeki hanelerde doğurganlık daha düşük düzeydedir. Örneğin, en düşük refah düzeyine sahip hanelerde yaşayan kadınlar arasında 3,3 olan TDH, en yüksek refah düzeyinde yaşayan kadınlar arasında 1,9’dur.
• Toplam doğurganlık hızı, eğitimi olmayan veya ilkokulu bitirmemiş kadınlar arasında 4,2 ile en yüksek düzeyinde iken, lise veya üzeri eğitim almış kadınlarda 1,8 ile en düşük düzeyindedir.
Toplam doğurganlık hızı bölgesel olarak farklılık göstermektedir. Toplam doğurganlık hızının en yüksek düzeyi kadın başına 3,2 doğumla Doğu bölgesindedir. En düşük olduğu bölge ise 1,6 ile Kuzey bölgesidir. Türkiye’de Batı ve Kuzey bölgeleri dışında tüm bölgelerde TDH, yenilenme düzeyi olan 2,1’den az değildir.
• Hanelerin refah düzeyine göre doğurganlıkta; daha yüksek refah düzeyindeki hanelerde doğurganlık daha düşük düzeydedir. Örneğin, en düşük refah düzeyine sahip hanelerde yaşayan kadınlar arasında 3,3 olan TDH, en yüksek refah düzeyinde yaşayan kadınlar arasında 1,9’dur.
• Toplam doğurganlık hızı, eğitimi olmayan veya ilkokulu bitirmemiş kadınlar arasında 4,2 ile en yüksek düzeyinde iken, lise veya üzeri eğitim almış kadınlarda 1,8 ile en düşük düzeyindedir.
Soru 29
Türkiye nüfusunda doğumda beklenen yaşam süresi 2019 yılı verilerine göre kaçtır?
Seçenekler
A
63,5
B
68,5
C
73,5
D
78,5
E
83,5
Açıklama:
Türkiye nüfusunda doğumda beklenen yaşam süresi 41,0 yıldan 78,5 yıla, kadınlarda 44,2 yıldan 80,2 yıla ve erkeklerde 38,0 yıldan 74,3 yıla artmıştır (UNDESA, 2019a).
Soru 30
Ülkemizde günlük hayattaki faaliyetlerini sınırlandıracak bir sağlık sorunu olmadan yaşaması beklenen yıl sayısı olarak tanımlanan sağlıklı yaşam süresi yeni doğan bir bebek için toplamda kaç yıldır?
Seçenekler
A
38,3
B
48,3
C
58,3
D
68,3
E
78,3
Açıklama:
Türkiye’de epidemiyolojik dönüşümde gelinen aşamada yaşam süresinin uzaması ile birlikte artık sağlıklı yaşam süresi göstergesinin önemli hâle geldiği söylenebilir. Belirli bir yaştaki kişinin günlük hayattaki faaliyetlerini sınırlandıracak bir sağlık sorunu olmadan yaşaması beklenen yıl sayısı olarak tanımlanan sağlıklı yaşam süresi, yeni doğan bir bebek için toplamda 58,3 yıl, erkeklerde 59,9 yıl ve kadınlarda 56,8 yıl olarak hesaplanmıştır. Buna göre, erkeklerin sağlıklı yaşam süresinin kadınlar dan 3,1 yıl daha uzundur.
Ünite 7
Soru 1
Günümüzde Kuzey yarımküre ülkelerinde, nüfusun yüzde kaçı uluslararası göçmenleden oluşmaktadır?
Seçenekler
A
Nüfusun %10'u
B
Nüfusun %12'si
C
Nüfusun %14 'ü
D
Nüfusun %16'sı
E
Nüfusun %18'i
Açıklama:
Günümüzde Kuzey yarımküre ülkelerinde, nüfusun % 12'si uluslararası göçmenlerden oluşmaktadır. Doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 2
Aşağıdakilerden hangisi nüfusu biçimlendiren temel demografik dinamiklerden biridir?
Seçenekler
A
Sanayileşme
B
Nüfustaki genç oranın artması
C
Kentleşme
D
Ölüm
E
Nüfusun popüler hale gelmesi
Açıklama:
Nüfusu biçimlendiren temel demografik dinamikler doğurganlık, ölüm ve göç olarak ifade edilebilir ve özellikle nüfus dağılımında doğumlar ve ölümler kadar göçlerinde önemli bir yeri vardır. Doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 3
Temel olarak süresi,yapısı ve nedeni ne olursa olsun insanların yer değiştirdiği nüfus hareketlerine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Kentleşme
B
Göçmen
C
Göç
D
Ölüm
E
Nüfus
Açıklama:
Temel olarak süresi,yapısı ve nedeni ne olursa olsun insanların yer değiştirdiği nüfus hareketlerine göç adı verilir. Doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 4
Doğdukları ülkeden başka bir ülkede ya da vatandaş oldukları ülkeden başka bir ülkede yaşayan kişilere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Göç
B
Göçmen
C
Nüfus
D
Toplum
E
Halk
Açıklama:
Doğdukları ülkeden başka bir ülkede ya da vatandaş oldukları ülkeden başka bir ülkede yaşayan kişilere göçmen adı verilir. Doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 5
1885 yılında yayınlanan göç hakkında ilk bilimsel çalışma olarak kabul edilen Ravenstein'in kitabının ismi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Göçmenlerin Anavatanları
B
Göçler
C
Göç Nedenleri
D
Nüfus ve Toplum
E
Göç Kanunları
Açıklama:
1885 yılında yayınlanan göç hakkında ilk bilimsel çalışma olarak kabul edilen Ravenstein'in kitabının ismi Göç Kanunlarıdır.Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 6
Aşağıdakilerden hangisi göçün itici faktörlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Gelişmiş teknolojik olanaklar
B
Ekonomik
C
Eğitim
D
Sağlık
E
Terör
Açıklama:
Göçün itici faktörleri;Ekonomik, eğitim,sağlık sosyal ve kültürel anlamdaki yetersizlikler ya da savaş ve terör olarak sıralanabilir. Ancak daha iyi iş olanakları göçün çekici faktörlerine girmektedir.Dolayısıyla doğru cevap A şıkkkdır.
Soru 7
Petersen'e göre genel anlamda göçün dört temel biçimi vardır. Aşağıdakileden hangisi bu dört temel biçimden biri değildir?
Seçenekler
A
İlkel
B
Zoraki
C
Serbest
D
Huzur
E
Kitlesel Göç
Açıklama:
Petersen'e göre genel anlamda göçün dört temel biçimi vardır.Bunlar ilkel,zoraki,serbest ve kitlesel güçtür.Ancak huzur bu dört temel biçimden biri değildir.Doğru cevap D şıkkkdır.
Soru 8
Göç hareketinin ülke içerisinde gerçekleşmesine ne ad verilir?
Seçenekler
A
İç göç
B
Dış göç
C
Mülteci
D
Sığınma
E
Kitlesel göç
Açıklama:
Göç hareketi, ülke içerisinde gerçekleştiğinde iç göç olarak tanımlanır.Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 9
Aşağıdakilerden hangisi kırsal alanlardan kentsel alanlara göç eden göçmenlerin göç sebeblerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Üretimin yetersiz olması
B
Yoksulluk
C
Huzur
D
Nüfus artışı
E
Kıtlıklar
Açıklama:
Kırsal alanlardan kentsel alanlara göç eden göçmenlerin göç sebebleri çoğu zaman yoksulluk, tarım gelirlerinin düşük olması,üretimin yetersiz olması,nüfus artışı, kıtlıklar, arazilerin bölünmesi veya adaletsiz dağıtımı,çevresel bozulmalar ve kırsal alanlardaki ekonomik imkanların kısmen yetersiz kalması gibi etkenlerin sonucunda göç ederler. Ancak C şıkkı bu göç sebeblerinin içinde yer almamaktadır.Doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 10
Türkiyede ilk nüfus sayımı kaç yılında yapılmıştır?
Seçenekler
A
1927
B
1928
C
1929
D
1930
E
1931
Açıklama:
Türkiyede ilk nüfus sayımı 1927 yılında yapılmıştır. Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 11
Nüfusbilim açısından dünyayı üç önemli bileşene dayalı olarak okuyabiliriz; aşağıdaki seçeneklerden hangisinde bu üç bileşen doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Doğurganlık, ölüm ve göç
B
Doğurganlık, ölüm ve yaşam süresi
C
Ölüm, nüfus ve göç
D
Göç, yaşam süresi ve doğurganlık
E
Yerleşikler, göçmenler ve göç süreçleri
Açıklama:
Nüfusbilim açısından dünyayı üç önemli bileşene dayalı olarak okuyabiliriz; doğurganlık, ölüm ve göç.
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi göçlerin nüfus üzerindeki önemli küresel demografik mega trend etkilerinden biri sayılamaz?
Seçenekler
A
Ölümlerdeki azalma
B
Nüfus artışı
C
Nüfusun yaşlanması
D
Kentleşme ve göç
E
Çevresel sürdürülebilirlik
Açıklama:
Göçler oldukça farklı biçimlerde gelişen süreçler olarak taraf olan bütün ülkeleri ya da bölgeleri etkilemektedir. Bu etkiler kapsamında toplumların nüfusları üzerinde- ki etkiler büyük önem taşımaktadır. Nihayetinde insanlar ve dolayısıyla nüfus sürdürülebilir kalkın- manın merkezindedir ve dört küresel demografik mega trend olan nüfus artışı, nüfusun yaşlanması, kentleşme ve göç, ekonomik ve sosyal kalkınma ya da çevresel sürdürülebilirlik için önemli sonuçlar ortaya çıkarmaktadır (UNDESA, 2019c).
Soru 13
Aşağıdakilerden hangisi hedef ülke bakımından göç olgusunun etkenlerinden biridir?
Seçenekler
A
Doğurganlığın azalması ve nüfusun yaşlanmasıyla nüfusta ve işgücünde azalma
B
Tarımda yenileşmenin sonuçları
C
İklim ve çevreye ilişkin değişiklikler
D
Kentlerde ortaya çıkan yoğun işsizlik
E
Çeşitli biçimlerde şiddet ve insan hakları ihlalleri
Açıklama:
Göçlerin nedenleri üzerinde sonraki bölümde duracağız ancak bu aşamada küresel göçe kaynaklık eden, yoğunluğunu ve etkisini artıran etkenleri, küresel etkenler, göç veren kaynak ülkeler açısın- dan etkenler ve göç alan hedef ülkeler açısından etkenler biçiminde üç grupta ifade edebiliriz (Castles, 2009):
1. Küresel etkenler: Yeni ulaşım ve iletişim teknolojileri, küresel bir medya projesi olarak Batılı yaşam tarzının bütün dünyaya sunulması, göç ağları ve ulus aşırı topluluklar gibi göç hareketlerini kolaylaştıran unsurların gelişmesi.
Göçlerin nedenleri üzerinde sonraki bölümde duracağız ancak bu aşamada küresel göçe kaynak- lık eden, yoğunluğunu ve etkisini artıran etkenleri, küresel etkenler, göç veren kaynak ülkeler açısın- dan etkenler ve göç alan hedef ülkeler açısından etkenler biçiminde üç grupta ifade edebiliriz (Castles, 2009):
1. Küresel etkenler: Yeni ulaşım ve iletişim teknolojileri, küresel bir medya projesi ola- rak Batılı yaşam tarzının bütün dünyaya su- nulması, göç ağları ve ulus aşırı topluluklar gibi göç hareketlerini kolaylaştıran unsurların gelişmesi.
1. Küresel etkenler: Yeni ulaşım ve iletişim teknolojileri, küresel bir medya projesi olarak Batılı yaşam tarzının bütün dünyaya sunulması, göç ağları ve ulus aşırı topluluklar gibi göç hareketlerini kolaylaştıran unsurların gelişmesi.
Kaynak ülkeler bakımından etkenler: Tarımda yenileşmenin sonuçları, iklim ve çevreye ilişkin değişiklikler, kentlere yönelik iç göç, kentlerde ortaya çıkan yoğun işsizlik, toplumsal güvensizlik ortamı, çeşitli biçim- lerde şiddet ve insan hakları ihlalleri.
Hedef ü
Göçlerin nedenleri üzerinde sonraki bölümde duracağız ancak bu aşamada küresel göçe kaynak- lık eden, yoğunluğunu ve etkisini artıran etkenleri, küresel etkenler, göç veren kaynak ülkeler açısın- dan etkenler ve göç alan hedef ülkeler açısından etkenler biçiminde üç grupta ifade edebiliriz (Castles, 2009):
1. Küresel etkenler: Yeni ulaşım ve iletişim teknolojileri, küresel bir medya projesi ola- rak Batılı yaşam tarzının bütün dünyaya su- nulması, göç ağları ve ulus aşırı topluluklar gibi göç hareketlerini kolaylaştıran unsurların gelişmesi.
Kaynak ülkeler bakımından etkenler: Tarımda yenileşmenin sonuçları, iklim ve çev- reye ilişkin değişiklikler, kentlere yönelik iç göç, kentlerde ortaya çıkan yoğun işsizlik, toplumsal güvensizlik ortamı, çeşitli biçim- lerde şiddet ve insan hakları ihlalleri.
Hedef ülkeler bakımından etkenler: Endüstrideki yeniden yapılanma çabalarının sonuçları, yeni ortaya çıkan hizmet sektörleri ve buna bağlı olarak gelişen yeni iş gücü gereksinimleri, doğurganlığın azalması ve nüfusun yaşlanmasıyla nüfusta ve işgücünde azalma.
Soru 14
20.yy. göçleri özelinde bakıldığında kitlesel göç hareketlerinin 1950’lere kadar daha çok ........ nedenlerle, 1980’lere kadar daha çok ......... nedenlerle ortaya çıktığı söylenebilir ifadesindeki boşluklara gelecek kavramlar hangi seçenekte yer almaktadır?
Seçenekler
A
Siyasal-ekonomik
B
Ekonomik- Sosyal
C
Siyasal-sosyal
D
Sosyal-ekonomik
E
Ekonomik-siyasal
Açıklama:
20.yy. göçleri özelinde bakıldığında ise kitlesel göç hareketleri- nin 1950’lere kadar daha çok siyasal nedenlerle, 1980’lere kadar daha çok ekonomik nedenlerle ortaya çıktığı söylenebilir.
Soru 15
“Göç Kanunları” adını taşıyan ve göç hakkındaki ilk bilimsel çalışma olarak kabul edilen kitabın yazarı ve yayınlanma yılı aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer almaktadır?
Seçenekler
A
Ravenstein, 1885
B
Ravenstein, 1900
C
Lee, 1960
D
Lee, 1969
E
Petersen,1950
Açıklama:
Ravenstein’in 1885 yılında yayınlanmış olan “Göç Kanunları” adını taşıyan kitabı göç hakkındaki ilk bilimsel çalışma olarak kabul edilmektedir.
Soru 16
"Gönüllü/ gönülsüz göç, organize/düzensiz göç, gereksinimler ya da baskılara dayalı göçler" denildiğinde, hangi göç türünden söz edildiği, aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer almaktadır?
Seçenekler
A
Motivasyon açısından göçler
B
Örgütsel düzeyleri açısından göçler
C
Sosyo-Biyografik Özellikler açısından göçler
D
- Göç Alan Toplumun Özellikleri açısın- dan göçler
E
Uzamsal Ardışıklık açısından göçler
Açıklama:
Motivasyon açısından göçler: Gönüllü/ gönülsüz göç, organize/düzensiz göç, gerek- sinimler ya da baskılara dayalı göçler,
Soru 17
Aşağıdakilerden hangisi göç veren ülkeler açısından demografik sonuçlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Ucuz işgücü temin edilmesi
B
İşsiz sayısında azalma
C
Nitelikli iş gücünde azalma
D
Evliliklerde azalma
E
Doğum oranlarının düşmesi
Açıklama:
Göç veren ülkelerde, işsiz sayısı azalırken aynı zamanda işgücünde de azalma olur, göç edenler kalifiye ise özel olarak nitelikli işgücünde de azalma olur. Evliliklerde azalma olur ve buna bağlı olarak doğum oranları düşer (Şahin, 2010). Göçlerle birlikte büyüyen nüfus ve farklı ihtiyaçları olan yaş gruplarının toplam nüfus içindeki ağırlıklarındaki değişim, doğrudan iktisadi etkilerinin yanında göçler ve kentleşme gibi önemli sonuçlar doğurmaktadır (Kalafatçılar, 2019).
Göç alan ülkelerde ucuz işgücü temin edilmiş olmaktadır ve kültürel uyuşmazlıklarla birlikte bu durum bazı olumsuz sonuçlara da yol açmaktadır. İşsizlik oranlarında artış olabilir (Şahin, 2010).
Göç alan ülkelerde ucuz işgücü temin edilmiş olmaktadır ve kültürel uyuşmazlıklarla birlikte bu durum bazı olumsuz sonuçlara da yol açmaktadır. İşsizlik oranlarında artış olabilir (Şahin, 2010).
Soru 18
Aşağıdakilerden hangisi bir bölgeye giren kişilerin sayısı ile topraklardan ayrılan kişi sayısı arasındaki farkı ifade eder?
Seçenekler
A
Net göç
B
Net ülkeye göç
C
Net ülkeden göç
D
Net giriş
E
Net çıkış
Açıklama:
Nüfus çalışmaları bağlamında göçe ilişkin hesaplama ve ölçümlerde çok çeşitli yöntemler geliştirilmiş olmakla birlikte en yaygın olanın net göç parametresi olduğu söylenebilir. Herhangi bir alanın aldığı göçten verdiği göçün çıkarılmasıyla belirlenen net göç, kolay hesaplanabilen ve çok yaygın kullanılan bir gösterge niteliğindedir. Bir bölgeye giren kişilerin sayısı ile topraklardan ayrılan kişi sayısı arasındaki farkı ifade eden net göç, göç dengesi olarak da bilinir. Bu denge, gelenlerin sayısı ayrılanların sayısından fazla olduğunda net ülkeye göç, aksi olduğunda ise net ülkeden göç olarak tanımlanır
Soru 19
BM Ekonomik ve Sosyal İşler Dairesi Nüfus Bölümü, uluslararası topluma, aşağıdaki konulardan hangisi ile ilgili veri sağlamaz?
Seçenekler
A
İlgili hükümetlerin ekonomi politikaları
B
Göçmenlerin sayısı
C
Net göç tahminleri
D
Uluslararası göçle ilgili hükümet politikaları
E
Net uluslararası göçteki temel eğilimleri
Açıklama:
BM, Department of Economic and Social Affairs, Population Division, Ekonomik ve Sosyal İşler Dairesi Nüfus Bölümü, uluslararası topluma, uluslararası göçmenlerin sayısı, net göç tahminleri ve dünyanın tüm ülkeleri için uluslararası göçle ilgili hükümet politikaları hakkında düzenli ve zamanında veri sağlamaktadır (UN- DESA, 2019b).
BM tarafından yapılan analiz ve projeksiyonlarda nüfus tahminleri, dört demografik mega trendden ikisini yani nüfus artışı ve yaşlanmayı ve sürdürülebilir kalkınmanın ayrılmaz parçası olan doğurganlık, ölüm oranları ve net uluslararası göçteki temel eğilimleri açıkla- maktadır (UNDESA, 2019c).
BM tarafından yapılan analiz ve projeksiyonlarda nüfus tahminleri, dört demografik mega trendden ikisini yani nüfus artışı ve yaşlanmayı ve sürdürülebilir kalkınmanın ayrılmaz parçası olan doğurganlık, ölüm oranları ve net uluslararası göçteki temel eğilimleri açıkla- maktadır (UNDESA, 2019c).
Soru 20
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye'nin göç geçmişi ile ilgili temel başlıklar arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Osmanlı Devletinin Arap yarımadasındakin toprak kaybıyla birlikte Anadolu’ya yönelen Türkmenlerin göçü.
B
Osmanlı Devletinin Balkanlardaki toprak kaybıyla birlikte Anadolu’ya yönelen Türk göçmenlerin göçü.
C
Cumhuriyet Türkiye’sinin kuruluşuyla birlikte ülkenin kendi iç dinamikleriyle gerçekleşen kırdan kente doğru yönelen göçler.
D
Türkiye’den başta Almanya olmak üzere Avrupa’ya yönelen göçler.
E
Türkiye’nin doğusunda yer alan çeşitli ülkelerden gerek transit geçiş için gerekse de hedef ülke olarak Türkiye’ye yönelen göçler.
Açıklama:
Türkiye’nin göç geçmişini şu dört temel başlık altında toplamak mümkündür (Çağlayan, 2018);
Osmanlı Devletinin Balkanlardaki toprak kaybıyla birlikte Anadolu’ya yönelen Türk göçmenlerin göçü.
Cumhuriyet Türkiye’sinin kuruluşuyla birlikte ülkenin kendi iç dinamikleriyle gerçekleşen kırdan kente doğru yönelen göçler.
Türkiye’den başta Almanya olmak üzere Avrupa’ya yönelen göçler.
Türkiye’nin doğusunda yer alan çeşitli ülkelerden gerek transit geçiş için gerekse de hedef ülke olarak Türkiye’ye yönelen göçler.
Soru 21
Günümüzde dünya ölçeğinde yaşanan göç hareketlerinin hızlanması ve yoğunlaşması, demograflar tarafından neden göçlere daha fazla önem verilmesini gerektirmiştir?
Seçenekler
A
Doğurganlık oranlarının tamamen durması
B
Ölümlerin istatistiksel olarak öngörülebilir olması
C
Göçlerin daha fazla insanı doğrudan ve dolaylı olarak etkilemesi ve toplumsal sonuçlar doğurması
D
Teknoloji ve ulaşımın göçü tamamen ortadan kaldırması
E
Sadece gelişmekte olan ülkelerde göç yaşanması
Açıklama:
Ünitede, her ne kadar demografların geçmişte göçlere doğurganlık ve ölüme kıyasla daha az önem verdiğini belirtse de, günümüzdeki göçlerin hızlanması, yoğunlaşması ve sonuçları bakımından toplumların büyük kesimlerini etkilemesi nedeniyle demografik açıdan öneminin arttığını vurgulamaktadır. Dolayısıyla, Doğru Cevap: C
Soru 22
Küresel göçe kaynaklık eden, yoğunluğunu ve etkisini artıran etkenler - küresel etkenler, göç veren kaynak ülkeler açısından etkenler ve göç alan hedef ülkeler açısından etkenler- olarak üç grupta ifade edilir. Buna göre, aşağıdakilerden hangileri bu etken gruplarına örnek oluşturur?
I-Küresel iletişim ve ulaşım teknolojilerinin gelişmesi II. Kaynak ülkelerde toplumsal güvensizlik ve işsizlik III. Hedef ülkelerde nüfusun yaşlanması ve iş gücü ihtiyacının artması
I-Küresel iletişim ve ulaşım teknolojilerinin gelişmesi II. Kaynak ülkelerde toplumsal güvensizlik ve işsizlik III. Hedef ülkelerde nüfusun yaşlanması ve iş gücü ihtiyacının artması
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Küresel göçü etkileyen üç temel etken grubu tanımlanmıştır:
Küresel etkenler → I. öncül buna örnektir.
Kaynak ülkeler bakımından etkenler → II. öncül bu gruba girer.
Hedef ülkeler bakımından etkenler → III. öncül bu gruptadır.
Bu nedenle üç öncül de metindeki sınıflandırmada yer alan göçü artırıcı etken gruplarına karşılık gelmektedir. Dolayısıyla, Doğru Cevap: E
Küresel etkenler → I. öncül buna örnektir.
Kaynak ülkeler bakımından etkenler → II. öncül bu gruba girer.
Hedef ülkeler bakımından etkenler → III. öncül bu gruptadır.
Bu nedenle üç öncül de metindeki sınıflandırmada yer alan göçü artırıcı etken gruplarına karşılık gelmektedir. Dolayısıyla, Doğru Cevap: E
Soru 23
Uluslararası hukuk bağlamında, henüz sığınma talebi sonuçlandırılmamış, uluslararası koruma arayan bir kişi ile sığınma talebi ulusal iltica sistemleri tarafından kabul edilmiş ve uluslararası koruma sağlanan kişi hangi kavramlarla ifade edilir?
Seçenekler
A
Yabancı ve Vatandaş
B
Düzensiz Göçmen ve Düzenli Göçmen
C
Sığınmacı ve Mülteci
D
İç Göçmen ve Dış Göçmen
E
Ekonomik Göçmen ve Zorunlu Göçmen
Açıklama:
"Sığınmacı" sığınma talebi henüz sonuçlandırılmamış, uluslararası koruma arayan kişi, "mülteci" ise uluslararası koruma sağlanan sığınmacıdır. Dolayısıyla, Doğru Cevap: C
Soru 24
Göçün nedenlerini açıklamak için kullanılan itme-çekme modeline (Push-Pull model) göre, kırsal alanlardan büyük kentlere yönelik iç göçü şekillendiren tipik "itici" ve "çekici" faktörlere en uygun örnek hangi seçenekte verilmiştir?
Seçenekler
A
İtici: Daha iyi iş olanakları; Çekici: Yetersiz eğitim olanakları
B
İtici: Toplumsal güvensizlik ortamı; Çekici: Daha iyi yaşam koşulları
C
İtici: Savaşlar; Çekici: Kıtlıklar
D
İtici: Endüstriyel yeniden yapılanma; Çekici: Tarımda yenileşme sonuçları
E
İtici: Doğurganlığın azalması; Çekici: Nüfusun yaşlanması
Açıklama:
İtme-çekme modeline göre itici faktörler, bireyleri bulundukları yerden göç etmeye zorlayan olumsuzluklardır (örneğin: yoksulluk, güvensizlik, işsizlik).
Çekici faktörler ise göç edilen yerdeki daha iyi yaşam, eğitim, sağlık veya istihdam gibi cazip koşullardır.Bu bağlamda, “Toplumsal güvensizlik ortamı” kırsal alandan kaçışı teşvik eden bir itici faktör, “daha iyi yaşam koşulları” ise kentsel alanlara göçü teşvik eden bir çekici faktördür.
Diğer seçeneklerde ya kavramlar yer değiştirmiştir ya da her iki unsur da itici ya da anlamca uygun değildir. Dolayısıyla, Doğru Cevap: B
Çekici faktörler ise göç edilen yerdeki daha iyi yaşam, eğitim, sağlık veya istihdam gibi cazip koşullardır.Bu bağlamda, “Toplumsal güvensizlik ortamı” kırsal alandan kaçışı teşvik eden bir itici faktör, “daha iyi yaşam koşulları” ise kentsel alanlara göçü teşvik eden bir çekici faktördür.
Diğer seçeneklerde ya kavramlar yer değiştirmiştir ya da her iki unsur da itici ya da anlamca uygun değildir. Dolayısıyla, Doğru Cevap: B
Soru 25
Göç süreçleri, özellikle çalışma çağındaki bireylerin hareketliliğini içerdiğinden, göç veren ve göç alan ülkelerin yaş yapısını genellikle nasıl etkiler?
Seçenekler
A
Göç veren ülkede genç nüfus oranı azalırken, göç alan ülkede genç nüfus oranı artar.
B
Hem göç veren hem de göç alan ülkede yaşlı nüfus oranı artar.
C
Göç alan ülkede genç nüfus oranı azalırken, göç veren ülkede artar.
D
Göçün yaş yapısı üzerinde belirgin bir etkisi yoktur.
E
. Göç veren ülkede yaşlı nüfus oranı azalırken, göç alan ülkede genç nüfus oranı azalır.
Açıklama:
Ünitede, göçün çoğunlukla çalışma çağındaki (dolayısıyla genç) nüfusu kapsadığını; bu yüzden göç alan ülkede genç nüfusun arttığını, göç veren ülkede ise azaldığını ifade ediyor. Dolayısıyla, Doğru Cevap: A
Soru 26
Net göç (içe göç veya dışa göç) yaşayan ülkelerde zamanla nüfusun kompozisyonunda hangi değişimler gözlemlenebilir?
Seçenekler
A
Sadece toplam nüfus büyüklüğü değişir, yaş ve cinsiyet yapısı etkilenmez.
B
Nüfusun yaş ve cinsiyet yapısı değişebilir.
C
Nüfusun sadece eğitim düzeyi değişir.
D
Nüfusun etnik yapısı homojenleşir.
E
Sadece ölüm ve doğum oranları etkilenir.
Açıklama:
Net göç, yalnızca nüfusun büyüklüğünü değil; göç edenlerin çoğunlukla genç yetişkinler olması nedeniyle, yaş yapısını (gençleşme veya yaşlanma eğilimi) ve cinsiyet dengesini (örneğin bazı durumlarda erkeklerin daha fazla göç etmesi) de etkiler.
Bu nedenle göç alan veya veren ülkelerde zamanla yaş ve cinsiyet kompozisyonu değişebilir. Dolayısıyla, Doğru Cevap: B
Bu nedenle göç alan veya veren ülkelerde zamanla yaş ve cinsiyet kompozisyonu değişebilir. Dolayısıyla, Doğru Cevap: B
Soru 27
Demografi uzmanlarının nüfus projeksiyonlarına göre, özellikle gelişmiş ülkelerde azalan doğurganlık ve artan yaşlı nüfus eğiliminin gelecekte göçle ilişkisi nasıl öngörülmektedir?
Seçenekler
A
Gelişmiş ülkelerin nüfusu önemli ölçüde azalacak ve göçe gerek kalmayacaktır.
B
Gelişmiş ülkeler, işgücü açığını kapatmak ve nüfus dengelerini sağlamak için göçmen işgücüne gereksinim duyacaktır.
C
Gelişmiş ülkeler göçmen kabulünü tamamen durduracaktır.
D
Gelişmiş ülkeler sadece yaşlı göçmenleri kabul edecektir.
E
Gelişmekte olan ülkelerdeki nüfus artışı duracaktır
Açıklama:
Gelişmiş ülkelerde doğurganlık oranlarının düşmesi ve yaşlı nüfusun artması, bu ülkelerde çalışabilir nüfusun azalmasına yol açmaktadır. Bu durum, işgücü açığı, emeklilik sistemleri üzerindeki baskı, ve ekonomik sürdürülebilirlik gibi sorunlara neden olur.
Bu nedenle, nüfus projeksiyonları bu açığın göçmen işgücüyle kapatılabileceğini öngörmektedir. Dolayısıyla, Doğru Cevap: B
Bu nedenle, nüfus projeksiyonları bu açığın göçmen işgücüyle kapatılabileceğini öngörmektedir. Dolayısıyla, Doğru Cevap: B
Soru 28
ABD ve Batı Avrupa gibi yoğun göç alan ülkelerde, göçmen kökenli nüfusun oranının gelecekte artacağına dair tahminlerin, özellikle medya söylemleriyle birleştiğinde, bu ülkelerdeki toplumsal ve siyasal ortam üzerinde nasıl bir etki yaratabilir?
Seçenekler
A
Toplumsal uyumun güçlenmesine katkı sağlar.
B
Göçmen kabulüne yönelik politikaların daha esnek hâle gelmesini sağlar.
C
Yabancı düşmanlığı ve ırkçılığın artmasına zemin hazırlayabilir.
D
Ekonomik büyümenin yavaşlamasına doğrudan neden olur.
E
Yalnızca kültürel çeşitliliğin artmasıyla sınırlı bir etki yaratır.
Açıklama:
Ünitede, göçmen kökenli nüfusun artışına dair öngörülerin bazı kesimlerde bir “demografik tehdit” algısına dönüşebileceğini ve bu durumun medya söylemleriyle beslenerek, özellikle yabancı düşmanlığı ve ırkçılığın güç kazanmasına neden olabileceğini belirtmektedir. Dolayısıyla, Doğru Cevap: C
Soru 29
2011 yılı Nüfus ve Konut Araştırması'na göre Türkiye'de iç göç eden nüfusun göç etme nedenleri incelendiğinde, hane halkından birine bağımlı göç dışındaki en yüksek oranlara sahip ilk iki neden aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İş aramak/Bulmak ve Sağlık
B
Tayin/İş değişikliği ve Evlilik/Boşanma
C
Evlilik/Boşanma ve Tayin/İş değişikliği
D
Eğitim ve İş aramak/Bulmak
E
Eğitim ve Evlilik/Boşanma
Açıklama:
Bağımlı göç dışlandığında, Eğitim (%22,6) ve İş aramak/Bulmak (%12,2) en yaygın iç göç nedenleridir. Diğer seçeneklerdeki nedenlerin oranları daha düşüktür. Dolayısıyla, Doğru Cevap: D
Soru 30
Türkiye'de 1950'li yıllardan itibaren yoğunlaşan kırdan kente iç göç hareketlerinin, göç alan kentlerin nüfus yapısı ve kentsel gelişim üzerindeki en belirgin olumsuz sonuçlarından biri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kentlerde tarımsal üretimin artması
B
Nitelikli işgücünün kırsala dönmesi
C
Çarpık kentleşme ve gecekondulaşma
D
Kentlerdeki kültürel homojenliğin artması
E
Kent nüfusunun hızla yaşlanması
Açıklama:
1950'li yıllardan itibaren yoğunlaşan iç göç hareketleri sonucunda, böylesi büyüklükteki göç hareketlerine hazırlıklı olmayan kentlerde çarpık kentleşme ve gecekondulaşma olgusunun gündeme gelmiştir. Dolayısıyla, Doğru Cevap: C
Ünite 8
Soru 1
1600'lerde dünya nüfusunun artışının hızlanmasının en önemli nedeni aşağıdakilerden hangisi değildir?
Seçenekler
A
Göçün artması
B
Ticaretin yaygınlaşması
C
Yiyecek üretiminin artması
D
Gıda güvenliğinin artışı
E
Beslenme rejiminin iyileşmesi
Açıklama:
Göçün artması
Soru 2
Avrupa nüfusunun patlama yaptığı yüzyıl aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
19. yüzyıl
B
18. yüzyıl
C
17. yüzyıl
D
16. yüzyıl
E
14. yüzyıl
Açıklama:
19.yüzyıl
Soru 3
Aşağıdaki ülkelerden hangisinin nüfusu dünya nüfusu üzerinde çok büyük paya sahiptir?
Seçenekler
A
Çin
B
Vietnam
C
ABD
D
Japonya
E
Avustralya
Açıklama:
Çin
Soru 4
I. Türkiye nüfusunun en önemli özelliği henüz genç ve dinamik yapıya sahip olmasıdır.
II. Türkiye nüfusu gittikçe yaşlanmaktadır.
III. Türkiye nüfusunda toplam doğurganlık hızı artmaktadır.
Yukarıdaki bilgilerden hangi/hangileri doğrudur?
II. Türkiye nüfusu gittikçe yaşlanmaktadır.
III. Türkiye nüfusunda toplam doğurganlık hızı artmaktadır.
Yukarıdaki bilgilerden hangi/hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I ve II doğrudur
B
Sadece III doğrudur.
C
I ve III doğrudur
D
II ve III doğrudur
E
I, II ve III doğrudur
Açıklama:
I ve II doğrudur
Soru 5
I. Türkiye'de günümüzde erkek ve kadın nüfus oranları birbirine yakındır.
II. Günümüzde 65 yaş üzeri grupta kadınların oranı erkeklere göre düşüktür.
III. Göç kadın ve erkek nüfus oranının farklı olmasını etkiler.
Yukarıdaki bilgilerden hangi/hangileri doğrudur?
II. Günümüzde 65 yaş üzeri grupta kadınların oranı erkeklere göre düşüktür.
III. Göç kadın ve erkek nüfus oranının farklı olmasını etkiler.
Yukarıdaki bilgilerden hangi/hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I ve III doğrudur
B
III yanlıştır
C
II doğrudur
D
I ve III yanlıştır
E
II ve III yanlıştır
Açıklama:
I ve III doğrudur
Soru 6
Göç, ölüm ve doğum verilerinin gelecekteki eğilimleri ile tahminlere göre
gelecekte nüfusun durumu hakkında kestirimler yapmak aşağıdakilerden hangisidir?
gelecekte nüfusun durumu hakkında kestirimler yapmak aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Nüfus projeksiyonu
B
Nüfus istatistiği
C
Ölüm ve doğum verileri
D
Göç verileri
E
Nüfusun eğitim dağılımı
Açıklama:
Nüfus projeksiyonu
Soru 7
Aşağıdakilerden hangisi nüfus projeksiyonlarının amaçlarından değildir?
Seçenekler
A
Toplumdaki bireylerin eğitim seviyeleri
B
Risklerle ilgili önlemlerin alınması
C
İlerde ihtiyaç duyulacak iş gücünü belirleme
D
Olası iş gücüne göre alt yapı ve olanakları hazırlamak
E
Gelecekteki risk ve fırsatları belirleme
Açıklama:
Toplumdaki bireylerin eğitim seviyeleri
Soru 8
Aşağıdakilerden hangisi nüfus politikalarını doğrudan etkileyen etmenlerden değildir?
Seçenekler
A
Toplumsal hedefler
B
Nüfusun büyüklüğü
C
Nüfusun artış hızı
D
Nüfusun coğrafi dağılımı
E
Nüfusun demografik nitelikleri
Açıklama:
Toplumsal hedefler
Soru 9
Doğurganlığı kontrol etme politikası için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Hem nüfus artışını destekleyici hem de nüfus artışını sınırlayıcıdır.
B
Sadece nüfus artışını destekleyicidir.
C
Nüfus artışını sınırlayıcıdır.
D
Ailelere maddi destek sağlayıcıdır.
E
Geleneksel inançlara dayalıdır.
Açıklama:
Hem nüfus artışını destekleyici hem de nüfus artışını sınırlayıcıdır.
Soru 10
Aşağıdakilerden hangisi ekonomik bakımdan geri kalmış ülkelerde nüfusun niteliğine ilişkin doğru bilgidir?
Seçenekler
A
Aile büyüklüğü fazladır.
B
Sağlık ve eğitime ayrılan para fazladır.
C
Nüfusun niteliği yüksektir.
D
İnsan hakları politikası yaygındır.
E
Doğurganlık desteklenmektedir.
Açıklama:
Aile büyüklüğü fazladır.
Soru 11
Aşağıdaki gerekçelerden hangisi M.Ö. 8000-5000 arasında kısmi nüfus artışının sebepleri arasındadır?
Seçenekler
A
Tarımsal topluma geçilmesi.
B
Doğurganlığın artması.
C
Nüfus bilincinin oluşması.
D
Savaşlara ara verilmesi.
E
Nüfusa güç atfedilmesi.
Açıklama:
M.Ö. 8000-5000 arasında yiyecek güvenliğinin kısmi artışı, avcı ve
toplayıcı kültürden tarımsal topluma dönüşüm dünya nüfusunun kısmi artışının sebepleridir.
toplayıcı kültürden tarımsal topluma dönüşüm dünya nüfusunun kısmi artışının sebepleridir.
Soru 12
1985’te 8 adet olan megakent sayısı 2007’de 20’ye ulaşmış ve 2015’te 22’ye çıkmıştır. Bu gelişimi aşağıdaki şıklardan hangisi ifade etmektedir?
Seçenekler
A
Kırsal alanlarda demografik dağılım dengesi bozulmuştur.
B
Kırsal alanlardan kentlere hızlı bir göç söz konusudur.
C
Mega kentler artık güvenlik sorununu halletmiştir.
D
Devletler kırsaldan kentlere yerleşimi teşvik etmişlerdir.
E
Nüfusu düzenleme politikalarının kentlere yansımasıdır.
Açıklama:
Kırsal alanlardan kentlere hızlı bir göç söz konusudur.
Soru 13
Aşağıdakilerden hangisi nüfusun yapısal özelliklerinden değildir?
Seçenekler
A
Nüfusun eğitim durumu.
B
Nüfusun yaş dağılımı.
C
Nüfusun mezheplere dağılımı.
D
Nüfusun cinsiyet yapısı.
E
Nüfusun kırsal ve kentsel alanlardaki oranı.
Açıklama:
Nüfusun mezheplere dağılımı.
Soru 14
''Nüfus projeksiyonları bir nüfusun gelecekteki (...) düzeyinin nasıl değişeceğini anlatan önemli çıktılardır.'' Cümlesinde boş bırakılan yere gelmesi gereken terim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Doğurganlık
B
Bebek ölümleri
C
Cinsiyet dağılımı
D
Beşerî sermaye
E
Eğitim
Açıklama:
Beşeri sermaye
Soru 15
Nüfus tahminlerinin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kırsal alanlardan kentlere göçün olası sorunlarını belirlemek.
B
Kentlerdeki güvenlik problemlerini minimize etmek.
C
Kırsal alanlardaki üretim yapısını devam ettirmek.
D
Nüfusu yaş ve cinsiyet açısından dengede tutmak.
E
İleride ihtiyaç duyulacak işgücü miktarını önceden belirlemek.
Açıklama:
İleride ihtiyaç duyulacak işgücü miktarını önceden belirlemek.
Soru 16
Aşağıdakilerden hangisi demografik verilere göre yapılan bir nüfus projeksiyon yöntemidir ?
Seçenekler
A
Nüfus sayım verileriyle gelecekteki nüfus büyüklüğü.
B
Sayım yılları arasındaki nüfus artış hızı.
C
Sayımlar arası yılların nüfusunun belirlenmesi.
D
Şehir nüfusu ve şehirleşme hızı tahmini.
E
İl nüfus tahmini ve illerin nüfus artış hızı tahminleri
Açıklama:
Nüfus sayım verileriyle gelecekteki nüfus büyüklüğü.
Soru 17
''Nüfus politikası, nüfusun büyüklüğü ve artış hızı, coğrafi dağılımı (ulusal ve uluslararası) ve demografik nitelikleri gibi önemli demografik değişkenleri etkilemek suretiyle, ekonomik, sosyal, demografik, siyasal ve diğer ortak toplumsal hedeflere ulaşılmasına yardımcı olmak amacıyla hazırlanan tedbir ve programlardır'' tanımı aşağıdaki kurumlardan hangisine aittir?
Seçenekler
A
Uluslararası Tarım Kalkınma Fonu
B
Birleşmiş Milletler
C
Dünya Sağlık Örgütü
D
Dünya Ticaret Örgütü
E
Uluslararası Göç Örgütü
Açıklama:
Birleşmiş Milletler
Soru 18
''Population policies in Turkey and demographic changes on a social map'' adlı çalışmaya göre, gelişmiş ülkelerdeki hükümetler ailelerin istediği zaman ve istediği sayıda çocuk sahibi olma haklarını kısıtlamayan politikalar izlemektedir. Bu durum aşağıdaki sebeplerden hangisi ile izah edilmektedir?
Seçenekler
A
Nüfus politikaları ile ekonomi arasında denge gözetildiği için.
B
Üretimi daha hızlı canlandırmak ve teşvik etmek için.
C
Nüfus politikaları ile insan hakları politikaları bağdaştırıldığı için.
D
Pazar olarak görülen geniş nüfus yapısını oluşturmak için.
E
Aile yapısının temel dinamiği olan çocukları çoğaltmak için.
Açıklama:
Nüfus politikaları ile insan hakları politikaları bağdaştırıldığı için.
Soru 19
1973-77 yılları arasında uygulanmak üzere hazırlanan Üçüncü Beş Yıllık Kalkınma Planı’nda hızlı nüfus artışının, toplumun uzun dönemde çözülmesi gereken sorunları arasında yer aldığı görüşünün benimsenmesi neyin göstergesidir?
Seçenekler
A
Hükümetler nüfusu artırma eğilimi içine girmişlerdir.
B
Kırsal alanlardan yapılan göçlerle üretim arasında ilişki kurulmuştur.
C
Aile planlaması ile nüfusun dengelenemeyeceği düşünülmüştür.
D
Hükümetlerin nüfus politikası konusuna ilgisi zaman içinde azalmıştır.
E
Gelişmiş ülkelerdeki nüfus politikalarına itibar edilmiştir.
Açıklama:
Hükümetlerin nüfus politikası konusuna ilgisi zaman içinde azalmıştır.
Soru 20
Türkiye'de 1965-2020 yılları arasında bireylere istedikleri zaman ve istedikleri sayıda çocuk sahibi olma özgürlüğü aşağıdaki düzenlemelerden hangisi ile tanınmıştır ?
Seçenekler
A
1973-77 yılları için hazırlanan Üçüncü Beş Yıllık Kalkınma Planı ile
B
1963-1967 yılları arasında uygulanan Birinci Beş Yıllık Kalkınma Planı ile
C
1983 yılında çıkarılan Nüfus Planlaması Hakkındaki Kanun ile
D
2002 yılında oluşturulan Merkezî Nüfus İdaresi Sistemi (MERNİS) ile
E
1965’te çıkarılan Nüfus Planlaması Hakkındaki Kanun ile
Açıklama:
1965’te çıkarılan Nüfus Planlaması Hakkındaki Kanun ile
Soru 21
17. yüzyılın ortalarından itibaren dünya nüfus artış hızının hızlanmasının temel nedenleri arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
Seçenekler
A
Ticaretin yaygınlaşması
B
Beslenme rejiminin iyileşmesi
C
Sağlık hizmetleri ve tıbbi teknolojideki gelişmeler
D
Küresel ısınmanın etkisiyle tarımsal verimliliğin artması
E
Yiyecek üretimi ve gıda güvenliğinin artışı
Açıklama:
Nüfus artış hızındaki hızlanmanın nedenleri ticaretin yaygınlaşması, beslenme, sağlık hizmetleri ve gıda güvenliğindeki iyileşmelere bağlamaktadır. Küresel ısınma bu dönemde nüfus artışıyla ilişkilendirilen bir faktör olarak belirtilmemiştir. Dolayısıyla, Doğru Cevap: D
Soru 22
Gelişmekte olan dünya ile gelişmiş dünya arasındaki nüfus artış hızı örüntüsündeki temel fark aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Gelişmekte olan dünyada toplam doğurganlık hızı (TDH) ortalaması gelişmiş dünyaya göre daha düşüktür.
B
Gelişmiş dünyanın nüfus artış hızı, gelişmekte olan dünyaya kıyasla çok daha yavaştır ve bazı bölgelerde negatiftir.
C
Gelişmekte olan dünya, küresel nüfus artışının yalnızca küçük bir kısmını karşılamaktadır.
D
Gelişmiş dünyada kentleşme oranı, gelişmekte olan dünyaya göre daha düşüktür.
E
Çin ve Hindistan gibi yüksek nüfuslu ülkeler gelişmiş dünya kategorisinde yer almaktadır.
Açıklama:
Gelişmekte olan dünya dünya nüfus artış hızının %98'ini karşılarken, gelişmiş dünya da ise nüfus artış hızı çok daha yavaştır. Hatta Avrupa 2009'da "sıfır" artış hızına sahip olup bazı Batı ve Doğu Avrupa ülkelerinin negatif büyüme hızlarına sahiptir. Dolayısıyla, Doğru Cevap: B
Soru 23
Türkiye nüfusunun Cumhuriyet dönemindeki gelişimini üç farklı dönemde incelenmekte olup 1927-1960 döneminde nüfus artışının nispeten daha az olmasının temel nedenlerinden biri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yüksek düzeydeki ölüm hızları ve savaşların neden olduğu insan kayıpları.
B
Düşük doğurganlık hızları ve kırdan kente göçün hızlanması.
C
Salgın hastalıkların yaygınlaşması ve ortanca yaşın yükselmesi.
D
Doğurganlığı sınırlayıcı nüfus politikalarının uygulanması ve sağlık hizmetlerinin yetersizliği.
E
Dış ülkelere yoğun göç verilmesi ve beslenme koşullarının yetersizliği.
Açıklama:
1927-1960 döneminde, savaşların etkisiyle nüfusta cinsiyet dengesizliği sürmüş ve gelecek dönemlere göre nüfusta daha az artış yaşanmıştır. Ayrıca ünitede yüksek doğum hızlarına karşılık açlıklar, kıtlıklar, savaşlar ve salgın hastalıklar nedeniyle yüksek düzeyli ölüm hızının dünyanın uzun yıllık tarihinde nüfus büyüklüğünün durağan kalmasından sorumlu olduğu genel olarak açıklanmaktadır. Dolayısıyla, Doğru Cevap: A
Soru 24
Türkiye'nin nüfus yapısı incelendiğinde, yaş yapısındaki değişimle ilgili eğilim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Nüfus piramidinin tabanı genişlemekte ve ortanca yaş düşmektedir.
B
Çocuk nüfus oranı artmakta ve Türkiye'nin genç yapısı güçlenmektedir.
C
Ortalama yaşam süresi kısalmakta ve yaşlı nüfus oranı azalmaktadır.
D
Toplam doğurganlık hızı artmakta ve nüfus piramidi geniş tabanlı özelliğini korumaktadır.
E
Nüfus piramidinin tabanı daralmakta, ortanca yaş yükselmekte ve nüfus yaşlanmaktadır.
Açıklama:
Türkiye'de nüfus piramitlerinin tabanı daralmış ve piramit dikleşmeye başlamıştır. Ortanca yaşın 1980'de 19 iken günümüzde 29,9'a yükselmiş ve bu durum ülke nüfusunun gittikçe yaşlanmakta olduğu anlamına gelmektedir. Dolayısıyla, Doğru Cevap: E
Soru 25
Türkiye'de nüfusun cinsiyet yapısı ve coğrafi dağılımı arasındaki ilişki hakkında aşağıdaki yorumlardan hangisi yapılamaz?
Seçenekler
A
Genel olarak Türkiye'de erkek ve kadın nüfus oranları birbirine oldukça yakındır.
B
Yaşlı nüfus grubunda kadınların oranı erkeklerden daha fazladır.
C
Göç alan bölgelerde kadın nüfusun erkek nüfusuna göre daha fazla olması beklenir.
D
Kırsal yerleşmelerde ekonomik olanakların yetersizliği nedeniyle kadın nüfusu erkek nüfusundan daha fazla olabilir.
E
Sanayi ve ticaretin gelişmiş olduğu kentlerde erkek nüfusun oranı kadın nüfusundan daha yüksek olabilir.
Açıklama:
Ünitede, yaygın olarak göçe erkeklerin katıldığını belirtmekte, bu nedenle özellikle yoğun işçi göçü alan ülkelerde ve endüstri/ticaretin geliştiği kentlerde erkek nüfusun daha fazla olduğunu açıklamaktadır. Bu durum, göç alan bölgelerde kadın nüfusunun daha fazla olması beklentisinin tersini işaret eder. Dolayısıyla, Doğru Cevap: C
Soru 26
Nüfus projeksiyonlarının yapılmasının temel amacı metinde nasıl tanımlanmaktadır?
Seçenekler
A
Yalnızca geçmişteki nüfus sayımı verilerini analiz etmek.
B
Gelecekteki nüfusun sosyoekonomik yapısını belirlemek ve kamu politikalarını şekillendirmek
C
Doğurganlık ve ölüm hızlarındaki değişimleri takip etmek.
D
Kırdan kente göç eğilimlerini tahmin etmek
E
Yalnızca belirli bir bölgenin nüfus artış hızını ölçmek.
Açıklama:
Ünitede, nüfus projeksiyonlarının temel amacı "gelecekte ihtiyaç duyulacak işgücü miktarını önceden belirlemek, buna göre alt yapıyı ve olanakları hazırlamak" ve "geleceğe yönelik politika belirlenmesinde önemli" olmak olarak tanımlanmaktadır. Ayrıca projeksiyonların "gelecekteki risk ve fırsatların belirlenmesine, planlamaların yapılıp uygulamaya konulmasına ve risklerle ilgili önlemlerin alınmasına yardımcı olduğunu" vurgular. Metnin başında da gelecekle ilgili kamu ve kalkınma politikalarının geliştirilmesi için nüfusun yapısal özelliklerinin bilinmesine ihtiyaç duyulduğu belirtilir, ki projeksiyonlar bu yapıların gelecekteki durumunu kestirir. Dolayısıyla, Doğru Cevap: B.
Soru 27
Nüfus projeksiyonları için gerekli olan temel demografik veriler arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
Seçenekler
A
Cinsiyete göre nüfus dağılımı
B
Yaşa özel doğurganlık hızı
C
Yetişkin ve bebeklerin ölüm seviyesi
D
Hanehalkı gelir düzeyleri
E
Yurt dışına net göçün cinsiyet ve yaşa göre dağılımları
Açıklama:
Nüfus projeksiyonları için genellikle cinsiyet, yaş grupları, doğurganlık hızları, ölüm oranları ve göç verilerine ihtiyaç duyulur. Bazı projeksiyonlarda eğitim düzeyi eklense de, hanehalkı gelir düzeyleri temel demografik veri olarak sayılmamıştır, daha çok nüfusun niteliği ve ekonomik gelişmişlik bağlamında geçmektedir. Dolayısıyla Doğru Cevap: D
Soru 28
"Nüfusun niteliğini değiştirmeye yönelik politikalar"ın temel amacı ve ilişkili olduğu faktörler nelerdir?
Seçenekler
A
Nüfus artış hızını doğrudan etkilemek ve doğum sayılarını sınırlamak
B
Göç hareketlerini kontrol altına almak ve kentsel nüfus yoğunluğunu azaltmak
C
Sağlık koşullarını, eğitim düzeyini, mesleki bilgi ve deneyimi artırarak beşerî sermayeyi geliştirmek
D
Yaşlı nüfus oranını düşürmek ve genç nüfus yapısını korumak
E
Yalnızca doğum ve ölüm hızları arasındaki farkı (doğal artışı) etkilemek.
Açıklama:
Ünite, nüfusun niteliğini değiştirmeye yönelik politikaların amacını "sağlık koşullarının iyileştirilmesi, eğitim düzeyinin yükseltilmesi, mesleki bilgi ve deneyimin artırılması ile nüfusun niteliğini değiştirmeye yönelik olanlar" olarak tanımlamakta ve bu politikaların beşerî sermayeyi geliştirmeye odaklandığını belirtmektedir. Dolayısıyla, Doğru Cevap: C
Soru 29
Türkiye'de izlenen nüfus politikalarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
1923-1965 yılları arasında nüfus artış hızını azaltmaya yönelik politikalar uygulanmıştır.
B
1965 yılında çıkarılan kanunla nüfusun tamamen durdurulması amaçlanmıştır.
C
Türkiye’de ilk kez 1980 yılında nüfus politikası oluşturulmuştur.
D
1965 yılında çıkarılan kanunla birlikte nüfus artış hızını azaltmaya yönelik politikalar benimsenmiştir.
E
1923-1965 yılları arasında nüfus planlaması kanunu yürürlükte olmuştur.
Açıklama:
Türkiye'de birbirine zıt hedefleri olan iki farklı nüfus politikasının izlenmiştir. ilki 1923-1965 arası nüfus artışını destekleyen, ikincisi ise 1965'ten sonra artış hızını düşürmeye yönelik olan. Bu geçiş "nüfus politikası oluşturulması kararının alınması ve 1965 yılında kabul edilen Nüfus Planlaması Hakkındaki Kanun’un uygulanmaya başlamasıyla sağlanmıştır. Dolayısıyla, Doğru Cevap: D.
Soru 30
I. Az gelişmiş ülkelerde doğurganlık oranlarını azaltmaya yönelik politikalar uygulanır.
II. Gelişmiş ülkeler, yaşlanan nüfus yapısını dengelemek için doğurganlığı artırmaya çalışır.
III. Her iki ülke grubunda da nüfus artış hızını yükseltmeye yönelik politikalar izlenir.
Gelişmiş ve az gelişmiş ülkelerde uygulanan nüfus politikalarıyla ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
II. Gelişmiş ülkeler, yaşlanan nüfus yapısını dengelemek için doğurganlığı artırmaya çalışır.
III. Her iki ülke grubunda da nüfus artış hızını yükseltmeye yönelik politikalar izlenir.
Gelişmiş ve az gelişmiş ülkelerde uygulanan nüfus politikalarıyla ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
Yalnız III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Az gelişmiş ülkelerde uygulanan nüfus politikaları "hızlı nüfus artışının ekonomik, sosyal ve çevresel etkilerine odaklanmakta ve çoğu kez sınırlı düzeylerde başarı sağlasa da doğurganlığı azaltmayı hedefler. Gelişmiş ülkelerde ise "düşük düzeylerdeki doğurganlığın bir sonucu olarak ortaya çıkan nüfusun yaşlanmasına odaklanılır ve bu nedenle "toplam doğurganlık hızının (TDH) artırılması yönünde politikalar uygulanır. Dolayısıyla, Doğru Cevap: B