Kültür Sosyolojisi - Tüm Sorular
Ünite 1
Soru 1
İnsanın kendi varlığı üzerine düşünebilme, doğayı kendi varlığını anlamlandırma yönünde dönüştürebilme yetisinin sonunda ortaya çıkan simge üretme etkinliğine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Toplum
B
Mitos
C
Kültür
D
Din
E
Sembol
Açıklama:
Kültürün temel var oluş nedenini ve bunun insan türüyle olan ilişkisini özetleyebileceksiniz.
Dolay olduğu gibi kabul etmek yerine onu, kendi varlığını anlamlandırma yönünde dönüştürme arzusu, sadece insana özgüdür. Bu dönüştürme etkinliklerinde biriken bilgi ve ürünler, kültür adını verdiğimiz, insanlık belleğinden kuşaklar ötesine iletilir.
Dolay olduğu gibi kabul etmek yerine onu, kendi varlığını anlamlandırma yönünde dönüştürme arzusu, sadece insana özgüdür. Bu dönüştürme etkinliklerinde biriken bilgi ve ürünler, kültür adını verdiğimiz, insanlık belleğinden kuşaklar ötesine iletilir.
Soru 2
İnsanın kendi varlığı üzerine düşünebilme yetisi hangi çağın temel düşünsel unsuru olarak kabul edilir?
Seçenekler
A
Rönesans
B
Aydınlanma
C
Paleolitik Çağ
D
Orta Çağ
E
Modern Çağ
Açıklama:
Kültürün temel var oluş nedenini ve bunun insan türüyle olan ilişkisini özetleyebileceksiniz.
Kendi varlığı üzerine düşünebilme yetisi, her ne kadar modern öncesi çağlarda bilinen bir olgu olsa da Aydınlanma Çağı’nın temel düşünsel unsuru olarak kabul edilmiştir.
Kendi varlığı üzerine düşünebilme yetisi, her ne kadar modern öncesi çağlarda bilinen bir olgu olsa da Aydınlanma Çağı’nın temel düşünsel unsuru olarak kabul edilmiştir.
Soru 3
Aşağıdaki ifadelerden hangisi Aydınlanma dönemi ve fikri için doğrudur?
Seçenekler
A
Dinsel dogmalar sorgulanmaya başlanmamıştır.
B
Toplumsal eylemin birimi, birey değil cemaattir.
C
Hakikat, dinsel dogmaların hakimiyetindedir.
D
Akıl ve akılcı/rasyonel düşünce önem kazanmıştır.
E
Birey, tek başına anlamlı ve değerli değildir.
Açıklama:
Kültürün temel var oluş nedenini ve bunun insan türüyle olan ilişkisini özetleyebileceksiniz.
Modern çağın felsefi temellerini atan Aydınlanma filozoflarında, insan aklının üstünlüğü fikri, kurucu niteliktedir.
Modern çağın felsefi temellerini atan Aydınlanma filozoflarında, insan aklının üstünlüğü fikri, kurucu niteliktedir.
Soru 4
Aşağıdaki ifadelerden hangisi kültürün bileşenlerinden biri olan normlar için doğrudur?
Seçenekler
A
Normlar yazılı olmak zorundadır.
B
Normlar toplumsalı inşa eden ölçütlerdir.
C
Normlar yaptırımı olmayan toplumsal kurallardır.
D
Normlar bir toplumun ortak kurucu unsurlarıdır.
E
Normlar toplumsal düzeni sağlamak için gereken dayatma ve baskı gücüne sahiptir.
Açıklama:
Kültürün temel var oluş nedenini ve bunun insan türüyle olan ilişkisini özetleyebileceksiniz.
Bir kuralın norm sayılabilmesi için, toplumsal düzeyde bir baskı unsuru olabilmesi, ona uyulmadğı takdirde de olumsuz bir karşılığı olmasıdır
Bir kuralın norm sayılabilmesi için, toplumsal düzeyde bir baskı unsuru olabilmesi, ona uyulmadğı takdirde de olumsuz bir karşılığı olmasıdır
Soru 5
Aşağıdakilerden hangisi kültür bileşenlerinden biri olan simgeler için doğru bir ifadedir?
Seçenekler
A
En yaygın ve en önemli simge sistemi dildir.
B
Simgeler her zaman bir topluluğun ortak kurucu unsurlarıdır.
C
Simgeler sabit ve değişmeyen kavramlardır.
D
Simgeler kültür üretiminin somut yansımalarıdır.
E
Simgeler, bütün toplumlarda aynı şekilde yorumlanır.
Açıklama:
Kültürü oluşturan bileşenlerin kökenini saptayabilecek ve kültürün bileşenlerini açıklayabileceksiniz.
En yaygın kullanılan ve en önemli simge sistemi dildir.
En yaygın kullanılan ve en önemli simge sistemi dildir.
Soru 6
Aşağıdakilerden hangisi kültürün insana özgü bir şey olduğunu kanıtı değildir?
Seçenekler
A
İnsanlığın çevresine dair bilgisinin birikerek çoğalması
B
İnsanların doğada yaşayan diğer türleri taklit etme yeteneğine sahip olması
C
İnsanın düşünen bir varlık olması
D
İnsanın doğayı dönüştürme iradesinin olması
E
İnsan topluluklarının öğrendiklerini yeni nesillere aktarma yetisi
Açıklama:
Kültürün temel var oluş nedenini ve bunun insan türüyle olan ilişkisini özetleyebileceksiniz.
İnsanların doğada yaşayan diğer türleri taklit etme yeteneğine sahip olması
İnsanların doğada yaşayan diğer türleri taklit etme yeteneğine sahip olması
Soru 7
Simmel’in 'sır' üzerine geliştirdiği görüşleri ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Toplumsal bağın oluşumunda sırrın oynadığı rol cüzidir.
B
Toplumsal ilişkinin kaynağında hem ötekinin sırrına vakıf olma, hem de sırrı saklama ihtiyacı vardır.
C
Sır dinin ve büyünün egemen olduğu bir dünyanın özelliğidir.
D
Modern dünya asla tam olarak çözülemeyecek sırlarla dolu bir dünyadır.
E
Teknoloji geliştikçe sırlar yok olmuştur.
Açıklama:
Kültürü oluşturan bileşenlerin kökenini saptayabilecek ve kültürün bileşenlerini açıklayabileceksiniz.
Başka insanlarla ilişkimiz, hem onların gizemini çözme, hem belli oranda gizemlerini koruma yönündedir. Zira bütün gizemin çözüldüğü bir ilişki durumu, insanları diğerleri karşısında eylemsizliğe itebilir. Etkileşim isteğini, hakkında daha az şey bildiğimiz bir insan karşısında daha fazla duyarız.
Başka insanlarla ilişkimiz, hem onların gizemini çözme, hem belli oranda gizemlerini koruma yönündedir. Zira bütün gizemin çözüldüğü bir ilişki durumu, insanları diğerleri karşısında eylemsizliğe itebilir. Etkileşim isteğini, hakkında daha az şey bildiğimiz bir insan karşısında daha fazla duyarız.
Soru 8
Kültürün bileşenleri içinde ayrıcalıklı bir konuma sahip olan teknoloji ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
Teknolojik gelişmeler gözetim toplumunu beraberinde getirmiştir.
B
Teknoloji kendisini meşrulaştıran bir söylem yaratmaktadır.
C
Teknoloji teknik bir olgu değildir.
D
Toplumsal ilişkiler bütünüyle teknoloji sayesinde var olmaktadır.
E
Teknoloji yüzyıllardan beri sürekli ilerleme kaydetmiştir.
Açıklama:
Kültürün temel var oluş nedenini ve bunun insan türüyle olan ilişkisini özetleyebileceksiniz.
Toplumsal ilişkiler bütünüyle teknoloji sayesinde var olmaktadır.
Toplumsal ilişkiler bütünüyle teknoloji sayesinde var olmaktadır.
Soru 9
Günümüzde sosyal medyanın yaygın olarak kullanılması sosyolojik açıdan nasıl yorumlanabilir?
Seçenekler
A
Toplum adı verilen ilişkiler sistemi siberuzaya taşınmıştır
B
Bireyler yeni iletişim teknolojilerini hızla ayak uydurmaktadır.
C
Sosyal medya bireyleri gerçek hayattan koparmıştır.
D
Sosyal medya bireylerin gündelik hayatlarını kolaylaştırmaktadır
E
Sosyal medya yediden yetmiş yediye bireyleri esir almıştır.
Açıklama:
Çağdaş dünyada teknolojinin kültür bileşenleri içindeki ayrıcalıklı konumunu analiz edebileceksiniz.
Bir anlamda, etkileşimsel sanal ortamların toplumsallaştırıcı işllevi arttıkça (sosyal medya), ‘toplum’ adını verdiğimiz ilişkiler sistemininde önemli ölçüde siberuzaya taşınmakta olduğu ifade edilebilir
Bir anlamda, etkileşimsel sanal ortamların toplumsallaştırıcı işllevi arttıkça (sosyal medya), ‘toplum’ adını verdiğimiz ilişkiler sistemininde önemli ölçüde siberuzaya taşınmakta olduğu ifade edilebilir
Soru 10
Günümüzde teknolojinin toplumsal yaşamın merkezinde konumlanması, aşağıdakilerden hangisinin göz ardı edilmesi anlamına gelir?
Seçenekler
A
Teknolojinin yanlış kullanımları olabileceğinin
B
Teknolojinin doğa ile savaşmak demek olduğunun
C
Teknolojinin kültürü oluşturan unsurlardan yalnızca bir tanesi olduğunun
D
Teknolojinin hayatı kolaylaştırmadığının
E
Teknolojinin toplumları birbirinden uzaklaştırdığının
Açıklama:
Kültürü oluşturan bileşenlerin kökenini saptayabilecek ve kültürün bileşenlerini açıklayabileceksiniz.
Ancak, günümüz dünyasında teknoloji, bu kültür bileşeni olma özelliğinin ötesine geçerek, nerdeyse özerk bir alan haline dönüşmektedir
Ancak, günümüz dünyasında teknoloji, bu kültür bileşeni olma özelliğinin ötesine geçerek, nerdeyse özerk bir alan haline dönüşmektedir
Soru 11
Aşağıdaki ifadelerden hangisi sekülerleşmenin özünü en iyi şekilde tanımlar?
Seçenekler
A
Devlet politikalarında dinsel referanslarının kullanılmamasıdır.
B
Dini konuların devlet tarafından kontrol altına alınmasıdır.
C
Katolik Kilise yorumlarından sıyrılarak Protestan anlayışın kurulmasıdır.
D
İnsan amacının, değişmez Tanrı iradesinden, yanlışlanabilir ve değişken insan aklının egemenliğine geçmesidir.
E
Batı Avrupa’da dini felsefeden sıyrılmış modern devletlerin kurulmasıdır.
Açıklama:
Kültürün temel var oluş nedenini ve bunun insan türüyle olan ilişkisini özetleyebileceksiniz.
Soru 12
Aşağıda dil ile ilgili olarak verilen ifadelerden hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
Dildeki değişmeler kültürü oluşturan unsurlardaki değişmeleri işaret eder.
B
Dil yalnızca işlevsel olarak kullanılan bir kültür bileşeni değildir.
C
Dil, etkileşimin oluşmasını sağlayan düşünsel bir zemindir.
D
Dil süreklidir, kullanımları ve biçimi zaman içinde değişmez.
E
Dil anlamların karşılaştığı bir çeşit toplumsal mekândır.
Açıklama:
Kültürü oluşturan bileşenlerin kökenini saptayabilecek ve kültürün bileşenlerini açıklayabileceksiniz.
Soru 13
Aydınlanma Çağı’nın felsefi temeli aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Dinin evreni açıklamada önemli bir referans noktası olması gerektiği
B
Dinde reform yapılması gerektiği
C
İnsan aklının üstünlüğü fikri
D
Bilimsel düşüncenin yeniden düzenlenmesi gerektiği
E
Batı toplumlarının diğer toplumlardan üstünlüğü fikri
Açıklama:
Kültürü oluşturan bileşenlerin kökenini saptayabilecek ve kültürün bileşenlerini açıklayabileceksiniz.
Soru 14
Günümüzde sosyal medyanın çok yaygın olarak kullanılması toplumbilimsel açıdan esas olarak nasıl yorumlanabilir?
Seçenekler
A
İnsanlar teknolojiye ayak uydurmaktadırlar.
B
Teknoloji, bireyleri esir alan bir şey haline gelmiştir.
C
Toplum adı verilen ilişkiler sistemi siberuzaya taşınmıştır.
D
Sanal ortam, bireyleri gerçek hayattan koparmıştır.
E
Sosyal medya bireylerin gündelik hayatlarını kolaylaştırmaktadır.
Açıklama:
Çağdaş dünyada teknolojinin kültür bileşenleri içindeki ayrıcalıklı konumunu analiz edebileceksiniz.
Soru 15
Kültürel çalışmalar geleneğine göre kültür olgusu nasıl yorumlanmaktadır?
Seçenekler
A
Kültür, toplumsal örgütlenmenin hem kurucusu hem de yansımasıdır.
B
Her ülkenin kültürü kendine özgüdür.
C
Kültür, toplumsal ilişkilerden bağımsız bir alandır.
D
Dünya üzerindeki farklı kültürler birbirleri ile etkileşimden uzaktır.
E
Kültür insanın doğayı dönüştürme çabasının bir ürünüdür.
Açıklama:
Kültürün temel var oluş nedenini ve bunun insan türüyle olan ilişkisini özetleyebileceksiniz.
Soru 16
Simmel’in sır üzerine geliştirdiği düşüncesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
Sır modern dünyaya ait bir olgudur.
B
İlişkiler kurumsallaştıkça ötekine ait bildiklerimiz azalır.
C
Sır, günümüz dünyasında genel bir norm haline gelmiştir.
D
Modern dünya asla tam olarak çözülemeyecek sırlarla dolu bir dünyadır.
E
Toplumsal ilişkinin kaynağında hem ötekinin sırrına vakıf olma, hem de sırrı saklama ihtiyacı yatar.
Açıklama:
Kültürü oluşturan bileşenlerin kökenini saptayabilecek ve kültürün bileşenlerini açıklayabileceksiniz.
Soru 17
Aşağıda "normlar" ile ilgili verileni ifadelerden hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
Toplumdaki tüm bireyler normlara uyar.
B
Kültürün bileşenleri arasında yer alır.
C
Normların yaptırım gücü vardır.
D
Ortak yaşamın kurallarını düzenlerler.
E
Zaman içinde değişebilirler.
Açıklama:
Kültürü oluşturan bileşenlerin kökenini saptayabilecek ve kültürün bileşenlerini açıklayabileceksiniz.
Soru 18
Aşağıda "değerler" ile ilgili ifadelerden hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
Toplumsal ilişkinin devamını sağlama işlevleri vardır.
B
Tekrarlanarak gelenek ve göreneklere dönüşürler.
C
Değerler, ortak kurucu unsurlardır.
D
Toplumsal olguların hiyerarşik olarak sıralanmasına yardımcı olurlar.
E
Değerler, köklerini inançlardan alırlar.
Açıklama:
Kültürü oluşturan bileşenlerin kökenini saptayabilecek ve kültürün bileşenlerini açıklayabileceksiniz.
Soru 19
Aşağıda "uygarlık" kavramı ile ilgili verilen ifadelerden hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
Uygarlık, üst düzey ve karmaşık toplumsal yaşam örgütlenmeleridir.
B
Uygarlık ile kentlilik arasında etimolojik bir ilişki vardır.
C
Uygarlık, insanlık tarihinin son 5000 yılı içinde tanımlanabilir.
D
Bir toplum ne kadar güçlü ise, uygarlık düzeyi o kadar yüksektir.
E
Uygar toplumlarda sanat ve bilim gelişmiştir.
Açıklama:
Kültürü oluşturan bileşenlerin kökenini saptayabilecek ve kültürün bileşenlerini açıklayabileceksiniz.
Soru 20
İnsanın dil içinde bir özne haline gelebileceğini savunan dilbilimci aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Emile Benvéniste
B
Claude Lévi-Strauss
C
Herbert Blumer
D
George Herbert Mead
E
Erving Goffman
Açıklama:
Kültürü oluşturan bileşenlerin kökenini saptayabilecek ve kültürün bileşenlerini açıklayabileceksiniz.
Soru 21
Kültürün bileşenleri arasında gösterilen 'değerler' hakkında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Değerler köklerini inançlardan alırlar.
B
Değerler, toplumsal dünyadaki ortak kurucu unsurlar olarak kabul edilirler.
C
Toplumsal değişme, değerlerin de değişmesi anlamına gelir.
D
Sadece karmaşık örgütlü yapıların değil; aile, arkadaş gibi küçük grupların da değerleri vardır.
E
Değerler, asla değişmezler.
Açıklama:
Kültürün temel var oluş nedenini ve bunun insan türüyle olan ilişkisini özetleyebileceksiniz.
Soru 22
……………, herkese aynı şekilde ulaşan bir çeşit ham ve seyreltilmiş bilgi iken, …………… ise, insanın öznelliğinin süzgecinden geçerek, kendine ait kıldığı bir özel bilme durumudur. Yukarıda verilen cümledeki boşlukların yerine gelecek ifadeler aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Veri/enformasyon
B
Enformasyon/bilgi
C
Enformasyon/teknoloji
D
Bilgi/enformasyon
E
Teknoloji/bilgi
Açıklama:
Kültürü oluşturan bileşenlerin kökenini saptayabilecek ve kültürün bileşenlerini açıklayabileceksiniz.
Soru 23
Etkileşimci okulun (simgesel etkileşimcilik) kuramsal çıkış noktası aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Toplumsal istikrar, bazı fonksiyonların yerine getirilmesiyle sağlanabilir.
B
İnsan kendi eylemlerini anlamlandırma ve bu anlamları simgesel düzeyde değiş-tokuş edebilme yetisine sahiptir.
C
Toplumsal yaşam bir mücadele alanıdır.
D
Hakikat diye bir şey yoktur.
E
Toplumu oluşturan her bir yapı kendi içinde bir düzen ve tutarlılığa sahiptir.
Açıklama:
Kültürü oluşturan bileşenlerin kökenini saptayabilecek ve kültürün bileşenlerini açıklayabileceksiniz.
Soru 24
Aşağıdakilerden hangisi kültürün bileşenlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Teknoloji
B
Normlar
C
Bilgi
D
Dil
E
Değerler
Açıklama:
Kültürün temel var oluş nedenini ve bunun insan türüyle olan ilişkisini özetleyebileceksiniz.
Soru 25
Kültürün bileşenleri arasında gösterilen normlar hakkında aşağıda verilen ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Normlar, yazılı olmak zorundadırlar.
B
Normlar, uyulmadığı takdirde toplumsal düzeyde bir baskı unsuru oluşturabilmelidir.
C
Normlar, yaptırımı olan toplumsal kurallardır.
D
Değer ve geleneklerin somut kurallara dönüşmesi, normların belirginleşmesiyle olur.
E
Modern toplumlardaki yazılı yasalar, toplumsal normların büyük kısmını oluştururlar.
Açıklama:
Kültürün temel var oluş nedenini ve bunun insan türüyle olan ilişkisini özetleyebileceksiniz.
Soru 26
Yaptırımı olan toplumsal kurallar şeklinde tanımlanan kavramın karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Tabu
B
Simge
C
Norm
D
İnanç
E
Değer
Açıklama:
Kültürü oluşturan bileşenlerin kökenini saptayabilecek ve kültürün bileşenlerini açıklayabileceksiniz.
Soru 27
Teknolojinin ideolojik özelliği, teknolojinin toplumsal yaşamda tasavvurunda üç yönlü bir algılama yaratır. Aşağıdakilerden hangisi bu algılamalardan biridir?
Seçenekler
A
Teknolojinin tekil nesnelerden ibaret olmadığı varsayımı
B
Toplumsal ilişkinin teknoloji olmadan da var olabileceği fikri
C
Teknolojinin toplumsal değerleri de içinde barındırdığı fikri
D
Teknolojinin teknik nesnelerin tüketiminden ibaret olduğu varsayımı
E
Teknolojinin sadece işlevsel nedenlerle var olmadığı vurgusu
Açıklama:
Kültürü oluşturan bileşenlerin kökenini saptayabilecek ve kültürün bileşenlerini açıklayabileceksiniz.
Soru 28
İnsanın kendi varlığı üzerinde düşünebilme, doğayı kendi varlığını anlamlandırma yönünde dönüştürebilme becerisinin sonunda ortaya çıkan simge üretme etkinliği aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Birincil toplumsallaşma
B
Yordam keşfetme
C
İkincil toplumsallaşma
D
Akıl etme
E
Kültür
Açıklama:
Kültürü oluşturan bileşenlerin kökenini saptayabilecek ve kültürün bileşenlerini açıklayabileceksiniz.
Soru 29
Kültürün, insanın simge üretme etkinliğidir. bu cümlede ifade edilmek istenen olgu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Düşünen insanın kendi doğal çevresini dönüştürmek için eylemlilik içine girmesi
B
Kapitalist artı-ürünün simgesel bir üretim olması
C
Kültürün hayvanlarda ve insanlarda ortak bir üretim olması
D
Kültür ve insanın birbirinden bağımsız düşünülemeyeceği
E
Tarım toplumundan kapitalist topluma geçilmesi
Açıklama:
Kültürü oluşturan bileşenlerin kökenini saptayabilecek ve kültürün bileşenlerini açıklayabileceksiniz.
Soru 30
Yazının icadını sağlayan unsur aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kralların tarihte kalıcı olma isteği
B
Farklı uygarlıklarla haberleşme gerekliliği
C
Tarım ürünlerinin hesabını tutma zorunluluğu
D
Rahiplerin dinsel iktidarı ellerinde bulundurmak istemeleri
E
Sanat eserlerinin yazıdan yararlanılarak oluşturulmak istenmesi
Açıklama:
Kültürü oluşturan bileşenlerin kökenini saptayabilecek ve kültürün bileşenlerini açıklayabileceksiniz.
Soru 31
René Descartes’in düşünceleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Toplum, yalnızca bireylerin bir araya gelmesinden oluşmaz.
B
Katolik Kilisesi yozlaşmıştır ve dinin reform sürecine girmesi gerekir.
C
Var olmanın ön-koşulu, var olmanın bilincine varmaktır.
D
Dünya bir tepsi gibi düz değil, yuvarlaktır.
E
Bilimsel bilgi yanlışlanamaz.
Açıklama:
Kültürü oluşturan bileşenlerin kökenini saptayabilecek ve kültürün bileşenlerini açıklayabileceksiniz.
Soru 32
Aşağıdakilerden hangisi, toplumsal bir varlık olan insanı etkileşim üzerinden tanımlayan düşünürlerden biri değildir?
Seçenekler
A
George Herbert Mead
B
Erving Goffman
C
Howard Becker
D
Herbert Blumer
E
Talcott Parsons
Açıklama:
Kültürü oluşturan bileşenlerin kökenini saptayabilecek ve kültürün bileşenlerini açıklayabileceksiniz.
Soru 33
Aşağıdakilerden hangisi kültürün bileşenlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Teknoloji
B
Normlar
C
Değerler
D
Kurallar
E
İnançlar
Açıklama:
Kültürü oluşturan bileşenlerin kökenini saptayabilecek ve kültürün bileşenlerini açıklayabileceksiniz.
Soru 34
Artı-ürünün inanç sistemi üzerine etkisine aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Toplumun örgütlenme biçimini oluşturması
B
Toplumun ekonomisine olan etkisi
C
Yazının icadında önemli bir rol oynaması
D
Maddi koşuların toplumsal ilişkileri etkilemesi
E
Matematik biliminin gelişmesi
Açıklama:
Kültürü oluşturan bileşenlerin kökenini saptayabilecek ve kültürün bileşenlerini açıklayabileceksiniz.
Soru 35
Kültür ile ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Kültür, insanı diğer türlerden ayıran bir olgudur.
B
Ekonomik olgular ile kültür olguları arasında önemli bir ilişki vardır.
C
Bir toplumun kültürü değişmez, sabittir.
D
Kültür inanç, değer, teknoloji, simge, norm gibi bileşenlerden oluşur.
E
Kültürün, insanın simge üretme etkinliğinin bir sonucudur.
Açıklama:
Kültürün temel var oluş nedenini ve bunun insan türüyle olan ilişkisini özetleyebileceksiniz.
Soru 36
Günümüzde yasalar ve normlar arasındaki ilişkiyi aşağıdakilerden hangisi açıklamaktadır?
Seçenekler
A
Normlar yasalardan daha esnektir.
B
Normlar toplumun bir bölümü için geçerli iken, yasalar herkes için geçerlidir.
C
Normun yaptırım gücünün önemli bir bölümünü günümüze yasalar temsil eder.
D
Normların ömrü yasalara göre daha uzundur.
E
Yasalar, normlara kıyasla adaleti sağlamada daha başarılıdır.
Açıklama:
Kültürü oluşturan bileşenlerin kökenini saptayabilecek ve kültürün bileşenlerini açıklayabileceksiniz.
Soru 37
Aşağıdaki teknolojiyi tanımlayan unsurlardan hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Bilgi
B
Yordam
C
Araçlar
D
İdeoloji
E
Kültür
Açıklama:
Kültürü oluşturan bileşenlerin kökenini saptayabilecek ve kültürün bileşenlerini açıklayabileceksiniz.
Soru 38
Enformasyon ve bilgi arasındaki farkı en iyi anlatan ifade aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Enformasyon bilginin bir türüdür.
B
Enformasyona ulaşım ne kadar artarsa, birey o kadar bilgili olur.
C
Bilgi, enformasyondan bağımsız, öznenin süzgecinden geçerek kurulan bir şeydir.
D
Enformasyon teknolojileri bilgiye erişimi kolaylaştırmış.
E
Bilgi ve enformasyon aynı kavramın farklı dilde ifadeleridir.
Açıklama:
Kültürü oluşturan bileşenlerin kökenini saptayabilecek ve kültürün bileşenlerini açıklayabileceksiniz.
Soru 39
Bugün dünyada varolan insan türü Homo Sapiens ilk ataları olan Hominidler ve Neandertaller'den ne kadar zaman önce ayrışmıştır?
Seçenekler
A
4,5 milyar yıl
B
300 bin yıl
C
230 milyon yıl
D
100 bin yıl
E
500 bin yıl
Açıklama:
Bugün dünyada yedi milyara varan nüfusa sahip insan türü (Homo Sapiens), ataları olan Hominidler ve Neandertaller’den ancak 300.000 yıl kadar önce ayrışmıştır.
Soru 40
Uygarlık adı verilen üstdüzey karmaşık yaşam örgütlenmelerinin ortaya çıkışı kaç yıllık bir geçmişi kapsamaktadır?
Seçenekler
A
3 bin yıl
B
4 bin yıl
C
5 bin yıl
D
6 bin yıl
E
7 bin yıl
Açıklama:
Uygarlık adını verdiğimiz üst düzey ve karmaşık yaşam örgütlenmelerinin ortaya çıkışı yalnızca 5000 yıllık bir süreci kapsamaktadır.
Soru 41
Aşağıdakilerden hangisi uygarlık kavramının özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Kent tipi bir yerleşmedir
B
Özel bir ortak yaşamın sonucudur
C
Üretim ilişkilerine bağlıdır
D
Karmaşık bir toplumsal yapıdır
E
Avcı-toplayıcı toplulukların varolduğu bir yapıdır
Açıklama:
İnsanın yaşam biçiminin belli bir süreklilik, örgütlülük ve karmaşıklık arz ettiği durum olan uygarlığın, öncelikle ve belirleyici olarak, kent tipi bir yerleşmenin ortaya çıkışıyla yakından ilgisi olduğunu ifade edebiliriz. Kentin birçok özelliği ve tanımı yapılabilir. Ancak önemli olan, kentin yalnızca bir barınma ve ortak yaşama ihtiyacına karşılık gelen bir mekân örgütlenmesi olarak kalmayan, bunun ötesine geçen, özel bir ortak yaşamın ruh hali olduğu belirtilmelidir. Kent, avcı-toplayıcı ya da hayvancılıkla geçinen toplulukların yeri değildir. Kent yaşamı, belli bir yerde sabit kalmayı gerektiren üretim ilişkilerine bağlıdır. Düzenli tarım, istikrarlı ticaret ve daha ileriki aşamalarda sanayi,kentin varlık nedeni olmuştur. Bu tür üretimler, belli bir toplumsal ilişki karmaşıklığı ve buna bağlı düzenleme zorunluluğunu beraberinde getirmiştir.
Soru 42
Aşağıdakilerden hangisi kültürel anlamda insanın diğer türlerden ayrılan en önemli özelliğidir?
Seçenekler
A
Zekaya sahip olma
B
Akıl etme
C
Yordam keşfetme
D
Simge üretme
E
Sorun çözme
Açıklama:
İnsanı diğer türlerden ayıran özelliği uzun süre zekâ olarak tanımlanmıştır. Ancak kavramın göreli oluşu, düşünme (akıl etme, yordam keşfetme, sorun çözme, vb.) olarak adlandırdığımız etkinliğin, farklı biçimlerinin, başka türlerde de mevcut olduğunun bilimsel araştırmalarla kanıtlanması, bu tanımın, insanın ayırıcı özelliğini ifade etmek için yeterli olmadığını göstermiştir. İnsanın başka hiçbir türde var olmayan ayırıcı özelliği, zekânın kullanılışına bağlı olarak simge üretme becerisidir.
Soru 43
Aşağıdakilerden hangisi kültür olgusunun en temel varlık nedenidir?
Seçenekler
A
Beslenme
B
Tehlikelere karşı savunma
C
Ölümsüzlüğü arama çabası
D
Araçlar geliştirme
E
Biyolojik çeşitliliğini sürdürebilme
Açıklama:
Ölümsüzlüğü, biyolojik ömrün ötesinde eserler vererek, simgeler üreterek arama çabası, kültür olgusunun en temel varlık nedenidir.
Soru 44
Aşağıdakilerden hangisi simgesel etkileşimci yaklaşımın temsilcilerinden değildir?
Seçenekler
A
Rene Descartes
B
Max Weber
C
Everett C. Hughes
D
Erving Goffman
E
Howard S. Becker
Açıklama:
Etkileşim konusu, toplumbilimsel kuramlarda da önemli yer bulmuştur. Max Weber (1864-1920), Georg Simmel (1857-1918) gibi Alman düşünürlerinin esin kaynağı olduğu bir grup toplumbilimsel yaklaşım, etkileşimi, toplumsalın temeli hatta yegâne varoluş durumu olarak kabul etmiştir. A.B.D.’de yirminci yüzyıl başlarından itibaren şekillenmeye başlayan bir toplumbilim anlayışı insanı, sürekli etkileşen, bu etkileşimlerden simge değişimi sağlayan, böylece toplumsal olguların oluşumunda bireysel düzeyde söz sahibi olan bir konuma yerleştirmiştir. George Herbert Mead (1863-1931), Charles H. Cooley (1864-1929), William I. Thomas (1863-1947) gibi öncü düşünürlerin çerçevesini oluşturduğu, Herbert Blumer (1900- 1987), Everett C. Hughes (1897-1983) gibi toplumbilimcilerin akademik bir etkinlik haline getirdiği, Erving Goffman (1922-1982) ve Howard S. Becker (1928-) gibi araştırmacıların özgün çalışmalarını ortaya koyduğu etkileşimci yaklaşım, bugün hâlâ etkisini korumaktadır.
Soru 45
İnsanlık belleğinin bilinen en eski kültürel kurucu anlatısı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Manas Destanı
B
Oğuz Kağan Destanı
C
Gılgamış Destanı
D
Ergenekon Destanı
E
Alp Er Tunga Destanı
Açıklama:
İnsanlık belleğinin bilinen en eski kurucu anlatısı Gilgameş (Gılgamış) Destanı’dır.
Soru 46
Aşağıdakilerin hangisi kültürün bileşenlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Dil
B
Normlar
C
Teknoloji
D
Mitler ve inançlar
E
Mekanlar
Açıklama:
Kültür bileşenleri; evreni açıklama şemaları olarak mitler ve inançlar, toplumsalı inşa eden ölçütler olarak değerler, adalet ve ahlâka dair ölçütlerin kurumsallaşmış hali olarak normlar, doğayı dönüştürme yordam, araç ve bilgileri olarak teknoloji, kültür üretiminin soyut temsilleri olarak simgeler, toplumsal bağın en genel kültür alanı olarak dildir.
Soru 47
I. Özneldir
II. Herkese aynı şekilde ulaşır
III. Ham ve seyreltilmiştir
IV. Nesneldir
Yukarıda verilenlerden hangisi ya da hangileri bilgi kavramının özelliğidir?
II. Herkese aynı şekilde ulaşır
III. Ham ve seyreltilmiştir
IV. Nesneldir
Yukarıda verilenlerden hangisi ya da hangileri bilgi kavramının özelliğidir?
Seçenekler
A
I ve II
B
Yalnız I
C
II, III ve IV
D
I ve III
E
III ve IV
Açıklama:
Bilgi, insanın öznelliğinin süzgecinden geçerek, kendine ait kıldığı bir özel bilme durumudur. Oysa enformasyon (eski dilde “mâlumat”), herkese aynı şekilde ulaşan bir çeşit ham ve seyreltilmiş bilgidir.
Soru 48
Aşağıdakilerden ifadelerden hangisi kültürün bileşenlerinden olan teknolojinin ayrıcalıklı konumunu açıklamaktadır?
Seçenekler
A
Teknoloji kültürün parçasıdır
B
İnsanın doğayı dönüştürmesine yönelik bilgi ve gereçleri sunar
C
Teknoloji temelinde yatan inançlar ve değerlerden ayrı düşünülemez
D
Teknoloji, kendini var eden bir olgu olarak yaşanmaktadır
E
Teknoloji nesnelerin dönüşümünde etkilidir
Açıklama:
Teknoloji, kendisini, toplumsalIn yegâne gerçek kaynağı olarak dayatmaktadır. Zaten teknoloji, sadece yordam ve gereçler değil, aynı zamanda teknik hakkındaki meşrulaştırıcı bir söylem yani bir ideolojidir. Günümüzün enformasyon toplumunda, teknoloji, kendini var eden bir olgu olarak yaşanmaktadır. Bu da teknolojinin kültürel bir olgu olduğu gerçeğinin göz ardı edilmesi, onun yerine mutlak anlamda teknik bir nesneler ve kullanımlar toplam olduğu fikrinin yayılmasını sağlamaktadır.
Soru 49
Kendi üzerine düşünebilme yetisini ifade eden "Düşünüyorum öyleyse varım" cümlesi hangi filozofa aittir?
Seçenekler
A
Daniel Defoe
B
Max Weber
C
George Herbert Mead
D
Rene Descartes
E
Howard S. Becker
Açıklama:
modern çağın felsefi temellerini atan Aydınlanma filozoflarında, insan aklının üstünlüğü fikri, kurucu niteliktedir. Bunların arasında Fransız düşünürü René Descartes, var olmanın ön koşulunu, var olmanın bilincine bağlamıştır. Diğer bir deyişle varoluş, var olduğunu fark edebilme yetisinin mevcudiyetiyle mümkündür. Descartes’ın ünlü deyişi “düşünüyorum öyleyse varım” (cogito ergo sum), işte bu kendi üzerine düşünebilme yetisini ifade eder. Descartes’a göre, insan, kendisini (kendi varlığını) bir dış göz gibi görebilen, kendisine dışarıdan bakabilen bir canlıdır. Doğru cevap D'dir.
Soru 50
Kuramsal çıkış noktası insanın kendi eylemlerini anlamlandırma, benzerlerinin ürettiği anlamları simgesel düzeyde değiş-tokuş edebilme yetisi olan yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Etkileşimci okul
B
Marksizm
C
Pozitivizm
D
Yapısalcılık
E
İşlevselcilik
Açıklama:
Etkileşimci okulun kuramsal çıkış noktası insanın kendi eylemlerini anlamlandırma, benzerlerinin ürettiği anlamları simgesel düzeyde değiş-tokuş edebilme yetisidir.Esasen bu simge üretme etkinliği, varoluşu sorgulamanın doğal bir sonucu olarak, çok eski çağlardan beri insan aklını meşgul etmiştir. Doğru cevap A'dır.
Soru 51
Kültürün bileşenlerinden doğayı dönüştürme etkinliklerini kapsayan unsur aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Değer
B
Dil
C
Norm
D
Simge
E
Teknoloji
Açıklama:
Kültürün temelinde bir toplumun varlık ve evren konularındaki açıklama şemalarını oluşturan inançlar vardır. Bu inançlar, belli toplumsal alışkanlıkları, sorun çözme yordamlarını biçimleyerek değerleri oluştururlar. Toplum düzeninin sağlanması, değerlerin yaptırım gücü kazanmaları norm haline gelmeleriyle olur. Doğayı dönüştürme etkinlikleri, insanın bu amaçla ürettiği bilgi ve gereçlerle mümkün olur; buna teknoloji adını veriyoruz.Bütün bu etkinlikler ve ifadeler, sonuçta kendilerinin soyut temsilleri olan simgeleri oluştururlar. Kültür, aynı zamanda ortak bir dilin paylaşımını da gerektirir. Kültür, bunların tümünün birleşimidir. Doğru cevap E'dir.
Soru 52
Bir toplumun ihtiyacından fazlasını üretebilme durumunu ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kültür
B
Etkileşim
C
Artı değer
D
Norm
E
Ahlak
Açıklama:
Artı-ürün adı verilen, ‘bir toplumun ihtiyacından fazlasını üretebilme durumu’, onu kontrol etme sorununu beraberinde getirecek, böylece bürokrasi ve mutlak yetkeye sahip hükümdar imgesi ortaya çıkacaktır. Artı-ürünün o topluma bahşettiği düşünülen gücün tasavvur edilmesinde, mutlak iktidar fikri ve onun kurumsal uygulamaları önemli rol oynar. Doğru cevap C'dir.
Soru 53
Toplumsal düzeyde bir baskı unsuru olan ve yaptırımı olan toplumsal kurallar olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Gelenek
B
Norm
C
Değer
D
Simge
E
Dil
Açıklama:
Değer ve geleneklerin somut kurallara dönüşmesi normların belirginleşmesiyle olur. Norm, en basit tanımıyla yaptırımı olan toplumsal kuraldır. Normlar yazılı olmak zorunda değildirler. Bir kuralın norm sayılabilmesi için toplumsal düzeyde bir baskı unsuru olabilmesi, ona uyulmadığı takdirde de olumsuz bir karşılığı olması gerekir. Doğru cevap B'dir.
Soru 54
Orta Çağ Hıristiyan toplumunda dinsel kurallara uymayan bireylerin afaroz edilmesi kültürün hangi bileşini ile ilgilidir?
Seçenekler
A
Değerler
B
Teknoloji
C
Simgeler
D
Normlar
E
Dil
Açıklama:
Bir kuralın norm sayılabilmesi için toplumsal düzeyde bir baskı unsuru olabilmesi, ona uyulmadığı takdirde de olumsuz bir karşılığı olması gerekir. Buradaki olumsuzluk, toplumsal anlamda kabul görmüş yapılar, roller ve statülerle ters orantılı bir tepkinin ortaya çıkmasıdır. Örneğin; bir Orta Çağ Hıristiyan toplumunda, dinsel kurallara uymayan bireylerin aforoz edilmeleri, o çağın feodal ilişkileri içinde ağır yaptırımdır: Çünkü; tamamen dinsel kurallara göre örgütlenmiş bir cemaatin dışında kalmak, aslında toplumsal anlamda yok olmak demektir. Doğru cevap D'dir.
Soru 55
Aşağıdakilerden hangisi kültürün bileşenlerinden biri olan teknolojiye örnek olarak gösterilebilir?
Seçenekler
A
Bayramlarda büyüklerin elini öpmek
B
Orta Çağ Hıristiyan toplumlarındaki afaroz pratikleri
C
Mısır'da yazı için papirüs kağıdının kullanılması
D
Gençlerin kendilerine özgü dil kullanımı
E
Giyim kodları
Açıklama:
Bayramlarda büyüklerin elini öpmek kültürün bileşenlerinden değerlere, Orta Çağ Hıristiyan toplumlarındaki afaroz pratikleri kültürün bileşenlerinden normlara, gençlerin kendilerine özgü dil kullanımı kültürün bileşenlerinden dile, giyim kodları kültürün bileşenlerinden simgelere ve Mısır'da yazı için papirüs kağıdının kullanılması kültürün bileşenlerinden teknolojiye örnektir. Doğru cevap C'dir.
Soru 56
Herkese aynı şekilde ulaşan ham ve seyreltilmiş bilgiye ne ad verilir?
Seçenekler
A
Enformasyon
B
Okuyucu
C
Küreselleşme
D
Sosyal medya
E
Siberuzay
Açıklama:
Bilgi, insanın öznelliğinin süzgecinden geçerek, kendine ait kıldığı bir özel bilme durumudur. Oysa enformasyon (eski dilde “mâlumat”), herkese aynı şekilde ulaşan bir çeşit ham ve seyreltilmiş bilgidir. Doğru cevap A'dır.
Soru 57
Teknoloji ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Kültürün bileşenlerinden biridir
B
İnsanın doğayı dönüştürmesidir
C
İçinde geliştiği toplumun kısıtlılıklarıyla belirlenir
D
İdeolojiden bağımsızdır
E
Enformasyon çağında toplumsalın merkezide yer alır
Açıklama:
Teknoloji, kendisini, toplumsalın yegâne gerçek kaynağı olarak dayatmaktadır. Zaten teknoloji, sadece yordam ve gereçler değil, aynı zamanda teknik hakkındaki meşrulaştırıcı bir söylem yani bir ideolojidir. Bu ideolojik özelliği, teknolojinin toplumsal yaşamda tasavvurunda üç yönlü bir algılama yaratır: (1) Toplumsal ilişkinin neredeyse bütünüyle teknoloji sayesinde var olabileceği fikri. (2) Teknolojinin bir değer içermediği, sadece işlevsel nedenlerle var olduğu, dolayısıyla kullanmanın doğal ve kaçınılmaz olduğu vurgusu. (3) Teknolojinin, teknik nesneler ve onların tüketiminden ibaret olduğu varsayımı. Bu üç boyutlu algılama, teknolojinin, gündelik yaşamı saran söyleminin başlıca özelliğidir. Doğru cevap D'dir.
Soru 58
Modern dünyada ilişkilerin kurumsallaşmasıyla sırrın genel bir norm halini aldığını savunan düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Karl Marx
B
Georg Simmel
C
Max Weber
D
George Herbert Mead
E
Charles H. Cooley
Açıklama:
Sırrın, toplumsal bağın oluşumunda oynadığı rol, Georg Simmel tarafından irdelenmiştir. Simmel’e göre, modern dünyada ilişkiler kurumsallaştıkça, ötekiler hakkında bildiklerimiz azalır; sır, genel bir norm haline gelir. Başka insanlarla ilişkimiz, hem onların gizemini çözme, hem belli oranda gizemlerini koruma yönündedir. Zira bütün gizemin çözüldüğü bir ilişki durumu, insanları diğerleri karşısında eylemsizliğe itebilir. Etkileşim isteğini, hakkında daha az şey bildiğimiz bir insan karşısında daha fazla duyarız. Bilinmeyen, gizemli olan, etkileşime çağırır. İnsan ilişkileri kurumsallaştıkça, gizemi keşfetme olanağı da azalır. Aşk ve arkadaşlık ilişkileri, bu nedenle etkileşimi en çok teşvik edici nitelikte temas türleridir. O yüzden, en özelleşmiş simgeler, bu düzeydeki insan ilişkilerinde görülür.Doğru cevap B'dir.
Soru 59
- Teknolojinin, toplumsalın merkezine taşınması onun kültürden kopuşunu imler.
- Sosyal medya, işlevinin artmasıyla ilişkiler sistemini siberuzaya taşınmaktadır.
- Günümüzde teknoloji, kendi kendini var eden bir olgudur.
Seçenekler
A
Yalnızca I
B
Yalnızca II
C
II ve III
D
I ve III
E
I ve II
Açıklama:
Teknolojinin, toplumsalın merkezine taşınması, onun kültür bileşenleri içindeki yerini olduğundan fazla vurgular. Diğer bir deyişle, teknolojiyle kültür, bu şekilde özdeş kabul edilir olmuştur. Günümüzün enformasyon toplumundaysa, teknoloji, kendini var eden bir olgu olarak yaşanmaktadır. İnsanlar, daha eski dönemlere oranla çok daha fazla birbirleriyle ve genel olarak enformasyon dünyasıyla ilişki kurmakta, ancak bu, dolaylı ve temsilî bir etkileşim içinde gerçekleşmektedir. Diğer bir deyişle insan ilişkisi, hem çok yoğun bir hal almakta, hem fizikî temastan uzaklaşmaktadır. Etkileşimsel sanal ortamların toplumsallaştırıcı işlevi arttıkça (sosyal medya), ‘toplum’ adını verdiğimiz ilişkiler sistemininde önemli ölçüde siberuzaya taşınmaktadır.
Soru 60
Cep telefonu aracılığıyla buluşacağı kişiye kolayca ulaşan bir kişi, "Eskiden telefonsuz nasıl buluşuluyordu acaba? Telefonsuz mümkün değil." şeklinde düşünmektedir. Yukarıdaki durum hangi olguya bir örnektir?
Seçenekler
A
Teknolojinin ideolojisi
B
Enformasyon akışı
C
Doğayı dönüştürme
D
Bilgi çağı
E
Toplumsal alışkanlıklar
Açıklama:
Teknolojinin algılanması ve kullanımı tamamen işlevsel nedenlere bağlanmakta (“hayatı kolaylaştırmak” sloganı, teknoloji konularında sıklıkla duyduğumuz bir söz kalıbıdır), oysa bu durumun kendisi, teknolojiyi yaşamın merkezine taşıyan bir ideolojiye dönüşmektedir. Teknolojinin ideolojisi, bize sürekli olarak, onun ne kadar vazgeçilmez olduğunu hatırlatır. Diğer yandan, enformasyon toplumu, günümüzde enformasyonun miktar ve çeşidinin artmasını açıklamaktadır. Böylece, içinde yaşadığımız çağ bilgi çağı haline gelmiştir. Teknoloji doğayı dönüştürmeyi de kapsar. Ne var ki; hem bu olgular hem de toplumsal alışkanlıklar bahsi geçen örnekteki teknolojinin vazgeçilmezliği düşüncesine odaklanmamaktadır. Doğru yanıt A'dır.
Soru 61
İnsanın kendi varlığı üzerine düşünebilme, doğayı kendi varlığını anlamlandırma yönünde dönüştürebilme becerisinin sonunda ortaya çıkan simge üretme etkinliğine ne denir?
Seçenekler
A
Felsefe
B
Kuram
C
Düşünce
D
Kültür
E
İrade
Açıklama:
Kültür , insanın kendi varlığı üzerine düşünebilme, doğayı kendi varlığını anlamlandırmayönünde dönüştürebilme becerisinin sonunda ortaya çıkan simge üretme etkinliğine denir.
Soru 62
İnsanlık tarihinin çok büyük bir kısmını kaplayan, günümüzden iki milyon yıl öncesinden 10.000 yıl öncesine kadar olan zaman dilimine ne denir?
Seçenekler
A
Eski çağ
B
Yontma çağı
C
Paleolitik çağ
D
Eski taş çağı
E
Aydınlanma çağı
Açıklama:
Paleolitik çağ,insanlık tarihinin çok büyük bir kısmını kaplayan,günümüzden iki milyon yıl öncesinden 10.000 yıl öncesine kadar olan zaman dilimidir.
Soru 63
René Descartes hangi yıllar arasında yaşamıştır?
Seçenekler
A
1596-1655
B
1595-1655
C
1595-1650
D
1596-1650
E
1597-1655
Açıklama:
1596-1650
Soru 64
Geleneksel toplumlarda toplumsal eylemin birimi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Birey
B
Varlık
C
Düşünce
D
Hareket
E
Cemaat
Açıklama:
Geleneksel toplumlarda toplumsal eylemin birimi birey değil cemaattir.
Soru 65
Doğayı hesaplanabilir birimlere ayırıp kategorileştirmeyi, kapitalizm aracılığıyla da bunları, mümkün olduğu kadar piyasada ticarete konu olabilir nesnelere dönüştürmesine ne denir?
Seçenekler
A
Kapitalist düşünce
B
Modern düşünce
C
Düşünsel düşünce
D
Varoluşsal düşünce
E
Özgür düşünce
Açıklama:
Modern düşünce,doğayı hesaplanabilir birimlere ayırıp kategorileştirmeyi, kapitalizm aracılığıyla da bunları, mümkün olduğu kadar piyasada ticarete konu olabilir nesnelere dönüştürmesi iddasını içerir.
Soru 66
Bireyin doğumundan ölümüne kadar olan süreçte, topluma uyum göstermesini sağlayan toplumsal norm ve değerlerin öğrenilmesine ne denir?
Seçenekler
A
Birincil toplumsallaşma süreci
B
Öğrenme süreci
C
Muhakeme süreci
D
İkincil toplumsallaşma süreci
E
Birincil ve ikincil toplumsallaşma süreci
Açıklama:
Birincil ve ikincil toplumsallaşma süreci bireyin doğumundan ölümüne kadar olan süreçte, topluma uyum göstermesini sağlayan toplumsal norm ve değerlerin öğrenilmesine denir.
Soru 67
İnsanlık belleğinin bilinen en eski kurucu anlatısı nedir?
Seçenekler
A
Oğuz Kağan Destanı
B
İlyada Destanı
C
Odysseia Destanı
D
Mahabarata Destanı
E
Gılgamış Destanı
Açıklama:
İnsanlık belleğinin bilinen en eski kurucu anlatısı Gılgamış Destanı dır.
Soru 68
Aşağıdaki kavramlardan hangisi toplumun bireyleri, doğrudan iletişime gerek kalmadan eylemlerin anlamlarını üretmesine algılamasına, paylaşmasına ve yeniden üretmesi olarak tanımlanmaktadır?
Seçenekler
A
İnanç
B
Değerler
C
İlişki
D
Özveri
E
Varlık
Açıklama:
Değerler sayesinde, toplumun bireyleri, doğrudan iletişime gerek kalmadan eylemlerin anlamlarını üretir algılar, paylaşır ve yeniden üretirler.
Soru 69
“Teknoloji hiç teknik bir olgu değildir” sözü hangi ünlü filozofa aittir?
Seçenekler
A
Charles H. Cooley
B
Martin Heidegger
C
Erving Goffman
D
Howard S. Becker
E
Everett C. Hughes
Açıklama:
Alman filozof Martin Heidegger’in (1889-1976) ünlü deyişiyle ifade edersek, “teknoloji hiç teknik bir olgu değildir”
Soru 70
İletişimsel süreçte yeni anlamlar üretilmesini, mevcut kavram ve ifadelerin, hatta kimi zaman kuralların değişkenlik kazanmasına yol açan etkileşimlerin oluşmasını sağlayan düşünsel zemine ne denir?
Seçenekler
A
Simge
B
Anlatım
C
Teknoloji
D
Norm
E
Dil
Açıklama:
Dil,sadece işlevsel olarak çalışan bir olgu değildir; aynı zamanda iletişimsel süreçte yeni anlamlar üretilmesini, mevcut kavram ve ifadelerin, hatta kimi zaman kuralların değişlkenlik kazanmasına yol açan etkileşimlerin oluşmasını sağlayan bir düşünsel zemindir.
Soru 71
İnsanoğlunun "kendi varlığı üzerine düşünebilme" yetisine sahip olması hangi özelliğinin doğal sonucu olarak ortaya çıkmıştır?
Seçenekler
A
Karmaşık sinir sistemine sahip oluşu.
B
Kollektif yaşama uygun fiziksel yapısı.
C
Diğer canlılardan farklı beslenme özelliği.
D
Aile kurma düşüncesine sahip olması.
E
Tarihi birikimle hayatı kurgulaması.
Açıklama:
İnsanoğlunun "kendi varlığı üzerine düşünebilme" yetisine sahip olması "karmaşık sinir sistemine sahip oluşunun" doğal sonucu olarak ortaya çıkmıştır
Soru 72
Düşünme becerisinin sonunda ortaya çıkan bir simge üretme etkinliği aşağıdaki kavramlardan hangisi ile ifade edilir?
Seçenekler
A
Kültür
B
Biyoloji
C
Antropoloji
D
Sosyoloji
E
Psikoloji
Açıklama:
İnsanı ayırt edici temel unsur olarak kültür
Soru 73
Uygarlık adını verdiğimiz üst düzey ve karmaşık yaşam örgütlenmelerinin ortaya çıkışı kaç yıllık bir süreci kapsamaktadır?
Seçenekler
A
5000
B
6000
C
7000
D
8000
E
9000
Açıklama:
İnsan türünü diğerlerinden ayıran temel özellikler
5000
5000
Soru 74
Yazının MÖ3300-3200'lerde icat edildiği yer aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mezopotamya
B
Çin
C
Rusya
D
Amerika
E
Avrupa
Açıklama:
İnsan türünü diğerlerinden ayıran temel özellikler
Mezopotamya
Mezopotamya
Soru 75
İnsanı diğer türlerden ayıran en temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Simge üretme
B
Zeka
C
Yardımı keşfetme
D
Sorun çözme
E
Akıl etme
Açıklama:
İnsan türünü diğerlerinden ayıran temel özellikler
Simge üretme
Simge üretme
Soru 76
Aşağıdakilerden hangisi tek bireyin tek başına bir anlam ifade etmediği için söz konusu olduğu bir kavramdır?
Seçenekler
A
Geleneksel toplum
B
Modern anlayış
C
Liberalizm
D
Hümanizm
E
Kapitalizm
Açıklama:
İnsanın kendi var oluşunu sorgulayabilme yetisi
Geleneksel toplum
Geleneksel toplum
Soru 77
Çok tanrılı anlayıştan tek tanrı fikrine geçiş aşağıdakilerden hangi aşama ile ilgilidir?
Seçenekler
A
Tarımsal üretim
B
İlk çağ
C
Taş devri
D
Göçebe yaşam
E
Avcı toplum yaşamı
Açıklama:
Evreni açıklama şemaları olarak Mitler ve İnançlar
Tarımsal üretim
Tarımsal üretim
Soru 78
Toplumun bireylerinin doğrudan iletişime gerek kalmadan eylemlerin anlamlarını üretip, algılayıp, paylaşıp ve yeniden üretilmesini sağlayan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Değerler
B
Kanunlar
C
Tüzükler
D
Yönetmelikler
E
Tamimler
Açıklama:
Toplumsalı inşa eden ölçüt olarak değerler
Soru 79
Temsil ettiği ya da çağrıştırdığı eylem, nesne, durum, kişi, etkileşim vb. nin dolaylı yoldan soyut olarak ifade edilmesi aşağıdakilerden hangi kavramla ilgilidir?
Seçenekler
A
Simge
B
Teknoloji
C
Araç
D
Gereç
E
Bilgi
Açıklama:
Kültür üretimin soyut temsilleri olarak simge
Soru 80
Toplumsal bağın en genel kültür alanı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Dil
B
Coğrafya
C
İklim
D
Tarih
E
Ekonomi
Açıklama:
Toplumsal bağın en genel kültür alanı olarak dil
Soru 81
Teknolojiyi bir kültür bileşeni olma özelliğinin ötesine geçirerek, neredeyse özerk bir alan haline getiren neden temel olarak aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Enformasyon çağı
B
Artan sanayileşme
C
Ekonomik gelişme
D
Modern tarım
E
Sosyalizim
Açıklama:
Çağdaş dünyada teknolojinin kültür bileşenleri içinde ayrıcalıklı konumu
Enformasyon çağı
Enformasyon çağı
Soru 82
Aşağıdaki cümlede boş bırakılan yere gelmesi gereken ifadeler hangi şıkta verilmiştir?
"Kent yaşamı, belli bir yerde sabit kalmayı gerektiren (...) bağlıdır."
"Kent yaşamı, belli bir yerde sabit kalmayı gerektiren (...) bağlıdır."
Seçenekler
A
Aile ilişkilerine
B
Üretim ilişkilerine
C
Arkadaşlık ilişkilerine
D
Ortak dil ilişkilerine
E
Soy ilişkilerine
Açıklama:
"Kent yaşamı, belli bir yerde sabit kalmayı gerektiren (...) bağlıdır." cümlesinde boş bırakılan yere gelmesi uygun olan ifadeler: "Üretim ilişkilerine" olmalıdır.
Soru 83
İnsanın başka hiçbir türde var olmayan ayırıcı özelliği, simge üretme becerisidir. Bu beceri insanın hangi vasfına bağlı olarak gelişir?
Seçenekler
A
İletişim kurabilme özelliğine bağlı olarak gelişir.
B
Sevgi hislerinin kullanımına bağlı olarak gelişir.
C
Zekânın kullanılışına bağlı olarak gelişir.
D
Bedensel özelliklerini kullanabilme vasfına göre gelişir.
E
İnanç temelli yaklaşımlarına bağlı olarak gelişir.
Açıklama:
İnsanın başka hiçbir türde var olmayan ayırıcı özelliği olan simge üretme becerisi, zekânın kullanılışına bağlı olarak gelişir.
Soru 84
Modern çağın köklerini Rönesans döneminde bulan, insanı hakikatin temeli kabul
eden yaklaşım aşağıdaki terimlerden hangisi ile ifade edilmiştir?
eden yaklaşım aşağıdaki terimlerden hangisi ile ifade edilmiştir?
Seçenekler
A
Sekülerizm
B
Realizm
C
Natüralizm
D
Hümanizm
E
Sosyalizm
Açıklama:
Modern çağın köklerini Rönesans döneminde bulan, insanı hakikatin temeli kabul
eden yaklaşım, "Hümanizm" terimi ile ifade edilmektedir.
eden yaklaşım, "Hümanizm" terimi ile ifade edilmektedir.
Soru 85
"Modern yaşamda gelenekler, çoğu zaman uyulması (...) bağlı seçenekler ya da alışkanlıklar olarak yaşanır." Cümlesinde boşluğa getirilecek uygun ifade aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Değerlere
B
İnançlara
C
Hislere
D
Sisteme
E
Tercihe
Açıklama:
"Modern yaşamda gelenekler, çoğu zaman uyulması (...) bağlı seçenekler ya da alışkanlıklar olarak yaşanır." Cümlesinde boşluğa getirilecek uygun ifade: "Tercihe" olmalıdır.
Soru 86
Alman filozof Martin Heideger'in “teknoloji hiç teknik bir olgu değildir” cümlesiyle anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Teknoloji kavramı, aslında, araç-gereçten ziyade, onları ortaya çıkaran bilgi, algı, tasavvur, üretim, değerler bağlamının tamamıdır.
B
İnsanın kendi eylemlerine anlam atfetmesi, doğayı bu yönde dönüştürmesine yol açar. Doğa, bu bağlamda bir simge üretme kaynağıdır.
C
Teknoloji bağlamındaki üretimlerin çok büyük kısmı, maddî koşulların somut anlamda değişikliğe uğratılmasıyla olur.
D
Modern dünyada gelenekler tamamen yok olmasalar da daha az etkili olurlar. Yasalar ve hukukî metinler toplumsal normların büyük kısmını oluştururlar.
E
Teknoloji, hayatı kolaylaştırma işleminin bir parçasıdır; çünkü, bizatihi teknoloji üretmek, doğayı belli bilgi, yordam ve araçlarla dönüştürmek demektir.
Açıklama:
Alman filozof Martin Heideger'in “teknoloji hiç teknik bir olgu değildir” cümlesiyle anlatılmak istenen: Teknoloji kavramı, aslında, araç-gereçten ziyade, onları ortaya çıkaran bilgi, algı, tasavvur, üretim, değerler bağlamının tamamıdır.
Soru 87
Dilin kültür kavramı içindeki yeri aşağıdaki tanımlamalardan hangisi ile ifade edilmiştir?
Seçenekler
A
Kültür kavramı ile ilişkilendirilen dil, kendi başına anlamı olmayan ses birimlerinden oluşur.
B
Dil, kültürün belli bir toplumsal düzeyde varlığını koruyabilmesi için vazgeçilmez bir simge sistemidir.
C
Dili konuşan bireyler arasında kullanılan sözcükler, sanki bir anlamları varmış gibi muamele görürler.
D
Bütün kültür olgularında olduğu gibi, dilde de iyi, doğru, güzel, anlamlı gibi temel ölçütler, birer toplumsal uzlaşıdır.
E
Dil, belli bir büyüklüğe erişen toplumlarda, iletişimi ve insanlar arasındaki münasebetleri mümkün kılan bir vasıtadır.
Açıklama:
Dilin kültür kavramı içindeki yeri şu şekilde tanımlanabilir: "Dil, kültürün belli bir toplumsal düzeyde varlığını koruyabilmesi için vazgeçilmez bir simge sistemidir."
Soru 88
Bir teknik nesne, sadece gördüğü işlevi yerine getiren mutlak bir araç değildir; aynı zamanda, içinde biçimlendiği tarihsel, toplumsal ve ekonomik koşul ve ilişkilerin bir izdüşümüdür tanımlaması ile anlatılmak istenilen aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Teknolojinin algılanması ve kullanımı tamamen işlevsel nedenlere bağlı olarak düşünülebilir.
B
Teknolojinin ideolojisi, bize sürekli olarak, onun ne kadar vazgeçilmez olduğunu hatırlatmaktadır.
C
Teknoloji kültürel bir olgudur ve kültürün temelinde yatan inançlar ve değerlerden ayrı düşünülemez.
D
Teknolojinin, toplumsalın merkezine taşınması, onun kültür bileşenleri içindeki yerini olduğundan fazla vurgulamaktadır.
E
Teknoloji, geçmişten günümüze insanın doğayı dönüştürme etkinliklerinde gerekli olan bilgi ve gereçleri sunar.
Açıklama:
Bir teknik nesne, sadece gördüğü işlevi yerine getiren mutlak bir araç değildir; aynı zamanda, içinde biçimlendiği tarihsel, toplumsal ve ekonomik koşul ve ilişkilerin bir izdüşümüdür tanımlaması ile anlatılmak istenilen, teknolojinin kültürel bir olgu olduğu ve kültürün temelinde yatan inançlar ve değerlerden ayrı düşünülemeyeceği gerçeğidir.
Soru 89
Kültür sonucunda ortaya çıkan üretimler, onlara dair söylem, fikir, değer ve yargıların soyut temsillere dönüşmesi aşağıdaki terimlerden hangisi ile ifade edilmektedir?
Seçenekler
A
Teknoloji
B
Küreselleşme
C
Bilgi
D
Simge
E
Enformasyon
Açıklama:
Kültür sonucunda ortaya çıkan üretimler, onlara dair söylem, fikir, değer ve yargıların soyut temsillere dönüşmesi "simge" terimi ile ifade edilmektedir.
Soru 90
Tarım toplumlarında, gücü her şeye yeten bir Tanrı imgesi ve ona bağlı bir insan topluluğu söz konusudur. Bu imgenin eski dildeki tam karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hâkim-i mutlak
B
Mâlik-i mutlak
C
Sâhib-i mutlak
D
Cânib-i mutlak
E
Kâdir-i mutlak
Açıklama:
Tarım toplumlarında, gücü her şeye yeten bir Tanrı imgesi ve ona bağlı bir insan topluluğu söz konusudur. Bu imgenin eski dildeki tam karşılığı, kâdir-i mutlaktır.
Soru 91
Aşağıdakilerden hangisi kültürle ilgili tartışmalarda söylenemez?
Seçenekler
A
Diğer canlılar da kültür üreticisidir.
B
İnsan yegâne kültür üreticisidir.
C
İnsan kendi varlığı üzerine düşünebilme yetisine sahiptir.
D
İnsan simge üretme becerisine sahiptir.
E
İnsan kendi varlığını anlamlandırma ve doğayı dönüştürme arzusundadır.
Açıklama:
İnsanı ayırıcı temel unsur olarak kültür önemlidir ve kültür ile ilgili tartışmalarda insan yegâne kültür üreticisidir; insan kendi varlığı üzerine düşünebilme yetisine sahiptir; insan simge üretme becerisine sahiptir; insan kendi varlığını anlamlandırma ve doğayı dönüştürme arzusundadır. Ancak diğer canlılar kültür üreticisi konumunda değildir.
Soru 92
Uygarlık adını verdiğimiz üst düzey ve karmaşık yaşam örgütlenmelerinin ortaya çıkışı yaklaşık kaç yıllık bir süreci kapsamaktadır?
Seçenekler
A
1000
B
2000
C
3000
D
4000
E
5000
Açıklama:
Uygarlık adını verdiğimiz üst düzey ve karmaşık yaşam örgütlenmelerinin ortaya çıkışı 5000 yıllık bir süreci kapsamaktadır.
Doğru yanı E şıkkı, 5000 yıllık bir süreci kapsamaktadır.
Doğru yanı E şıkkı, 5000 yıllık bir süreci kapsamaktadır.
Soru 93
Aşağıdakilerden hangisi 20. yüzyılın başlarından itibaren şekillenmeye başlayan, insanı sürekli etkileşen, bu etkileşimlerden simge değişimi sağlayan, böylece toplumsal olguların oluşumunda bireysel düzeyde söz sahibi bir konuma yerleştiren toplumbilimsel yaklaşımdır?
Seçenekler
A
Etkileşimci yaklaşım
B
Çatışmacı yaklaşım
C
İşlevselci yaklaşım
D
Feminist yaklaşım
E
Yapısalcı yaklaşım
Açıklama:
20. yüzyılın başlarından itibaren şekillenmeye başlayan, insanı sürekli etkileşen, bu etkileşimlerden simge değişimi sağlayan, böylece toplumsal olguların oluşumunda bireysel düzeyde söz sahibi bir konuma yerleştiren toplumbilimsel yaklaşım etkileşimci yaklaşımdır.
Soru 94
Toplumbilimsel yaklaşımlarda önemli bir yer bulan etkileşim konusunda esin kaynağı olan Alman düşünürler aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
Seçenekler
A
Weber-Simmel
B
Weber-Marx
C
Marx-Simmel
D
Dilthey-Weber
E
Kant-Simmel
Açıklama:
Toplumbilimsel yaklaşımlarda önemli bir yer bulan etkileşim konusunda esin kaynağı olan Alman düşünürler Max Weber ve Georg Simmel'dir
Soru 95
Aşağıdakilerden hangisi kültürün bileşenlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
İnançlar
B
Değerler
C
Simgeler
D
Teknoloji
E
Doğa
Açıklama:
Teknoloji, simgeler, değerler, inançlar kültürün bileşenlerinden biridir. Ancak dönüşmeyen ve insanın aklı aracılığı ile dönüştürmediği salt kendi halinde bulunan doğa kültürün bileşenlerinden biri değildir.
Soru 96
I. Her insan, kendi varoluşuyla ilgili soruları, küçük yaşlardan itibaren kendisine sormaya başlar.
II. Evrenin ve varlığın belli bir şekilde açıklanması, aslında, o topluluğu oluşturan bireylerin üretim ilişkilerine dair ipuçlarını barındırır.
III. Her toplum, kendi örgütlenme biçiminin cinsinden bir inanç sistemi geliştirir.
IV. Bu sistem, insanın temel varoluş sorularına doyurucu yanıtlar vermek zorundadır.
Yukarıda belirtilen özellikler kültürün hangi bileşenine aittir?
II. Evrenin ve varlığın belli bir şekilde açıklanması, aslında, o topluluğu oluşturan bireylerin üretim ilişkilerine dair ipuçlarını barındırır.
III. Her toplum, kendi örgütlenme biçiminin cinsinden bir inanç sistemi geliştirir.
IV. Bu sistem, insanın temel varoluş sorularına doyurucu yanıtlar vermek zorundadır.
Yukarıda belirtilen özellikler kültürün hangi bileşenine aittir?
Seçenekler
A
Teknoloji
B
Simgeler
C
İnançlar
D
Değerler
E
Normlar
Açıklama:
I. Her insan, kendi varoluşuyla ilgili soruları, küçük yaşlardan itibaren kendisine sormaya başlar.
II. Evrenin ve varlığın belli bir şekilde açıklanması, aslında, o topluluğu oluşturan bireylerin üretim ilişkilerine dair ipuçlarını barındırır.
III. Her toplum, kendi örgütlenme biçiminin cinsinden bir inanç sistemi geliştirir.
IV. Bu sistem, insanın temel varoluş sorularına doyurucu yanıtlar vermek zorundadır.
Yukarıdaki belirtilen özelliklerin tümü inançlar sistemini kültürün bileşeni olarak ele almaktadır.
II. Evrenin ve varlığın belli bir şekilde açıklanması, aslında, o topluluğu oluşturan bireylerin üretim ilişkilerine dair ipuçlarını barındırır.
III. Her toplum, kendi örgütlenme biçiminin cinsinden bir inanç sistemi geliştirir.
IV. Bu sistem, insanın temel varoluş sorularına doyurucu yanıtlar vermek zorundadır.
Yukarıdaki belirtilen özelliklerin tümü inançlar sistemini kültürün bileşeni olarak ele almaktadır.
Soru 97
I. İnsanın kendi eylemlerine anlam atfetmesi, doğayı bu yönde dönüştürmesine yol açar.
II. Doğa, bu anlamda bir simge üretme kaynağıdır.
III. Doğayı dönüştürecek bilgi, beceri ve gereçlerin varlığını gerektirir.
IV. Teknoloji, tekniklere dair bilgiyi içermekle birlikte, asıl bunların fikrini ve bu fikrin toplumsal meşruiyet kaynaklarını içerir.
V. Soyut temsillere simge adı verilir.
Yukarıda verilen ifadelerden hangileri kültürün bileşenlerinden olan teknolojiye aittir?
II. Doğa, bu anlamda bir simge üretme kaynağıdır.
III. Doğayı dönüştürecek bilgi, beceri ve gereçlerin varlığını gerektirir.
IV. Teknoloji, tekniklere dair bilgiyi içermekle birlikte, asıl bunların fikrini ve bu fikrin toplumsal meşruiyet kaynaklarını içerir.
V. Soyut temsillere simge adı verilir.
Yukarıda verilen ifadelerden hangileri kültürün bileşenlerinden olan teknolojiye aittir?
Seçenekler
A
I, II, III, V
B
II, III, IV, V
C
I, III, IV, V
D
I, II, III, IV
E
I, II, IV, V
Açıklama:
I. İnsanın kendi eylemlerine anlam atfetmesi, doğayı bu yönde dönüştürmesine yol açar.
II. Doğa, bu anlamda bir simge üretme kaynağıdır.
III. Doğayı dönüştürecek bilgi, beceri ve gereçlerin varlığını gerektirir.
IV. Teknoloji, tekniklere dair bilgiyi içermekle birlikte, asıl bunların fikrini ve bu fikrin toplumsal meşruiyet kaynaklarını içerir.
ifadeleri teknoloji ile ilgiliyken, V. Soyut temsillere simge adı verilir. ifadesi kültürün bileşenlerinden simge ile ilgilidir.
II. Doğa, bu anlamda bir simge üretme kaynağıdır.
III. Doğayı dönüştürecek bilgi, beceri ve gereçlerin varlığını gerektirir.
IV. Teknoloji, tekniklere dair bilgiyi içermekle birlikte, asıl bunların fikrini ve bu fikrin toplumsal meşruiyet kaynaklarını içerir.
ifadeleri teknoloji ile ilgiliyken, V. Soyut temsillere simge adı verilir. ifadesi kültürün bileşenlerinden simge ile ilgilidir.
Soru 98
__________, kültürü somut ürünler olarak ortaya koymak için, gereken bilgi ve yordamların toplamına verilen addır.
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdaki kavramlardan hangisi gelmelidir?
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdaki kavramlardan hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Simge
B
Teknoloji
C
İnanç
D
Norm
E
Değer
Açıklama:
Teknoloji, kültürü somut ürünler olarak ortaya koymak için, gereken bilgi ve yordamların toplamına verilen addır.
Soru 99
Aşağıdaki düşünürlerden hangisi insan etkileşimini değerlendiren isimlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Weber
B
Marx
C
Mead
D
Goffman
E
Becker
Açıklama:
Marx çatışmacı yaklaşımı benimseyen üretim araçlarının sahipliği üzerinden, tarihsel materyalizm ve diyalektik üzerinden toplumların değişimini, sınıflar arasındaki çatışmayı anlamaya çalışan bir düşünürken Becker, Mead, Goffman, Weber insan etkileşimini değerlendirmişlerdir.
Soru 100
____________, bireyin doğumundan ölümüne olan süreçte, topluma uyum göstermesini sağlayan toplumsal norm ve değerlerin öğrenilmesidir.
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdaki kavramlardan hangisi gelmelidir?
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdaki kavramlardan hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Birincil toplumsallaşma
B
İkincil toplumsallaşma
C
Üçüncül toplumsallaşma
D
Dördüncül toplumsallaşma
E
Beşincil toplumsallaşma
Açıklama:
Birincil toplumsallaşma, bireyin doğumundan ölümüne olan süreçte, topluma uyum göstermesini sağlayan toplumsal norm ve değerlerin öğrenilmesidir.
Soru 101
İnsan türünü diğerlerinden ayırt eden en temel özelliği aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hareket edebilme becerisi
B
Zeka kullanma becerisi
C
Sesli iletişim kurma becerisi
D
Simge üretme becerisi
E
Alet üretme becerisi
Açıklama:
Simge üretme becerisi
Soru 102
Kültür ile ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
Kültür, insanı diğer türlerden ayıran bir olgudur.
B
Ekonomik olgular ile kültür olguları arasında önemli bir ilişki vardır.
C
Kültür, teknolojinin bir parçası olup insanın doğayı dönüştürme etkinliklerinde gerekli olan bilgi ve gereçleri sunar.
D
Kültür inanç, değer, simge, norm vb. bileşenlerden oluşur.
E
Kültür, insanın simge üretme etkinliğinin bir sonucudur.
Açıklama:
Kültür, teknolojinin bir parçası olup insanın doğayı dönüştürme etkinliklerinde gerekli olan bilgi ve gereçleri sunar.
Soru 103
M.Ö. Üçüncü Binyıl, tarımda belli bir zenginlik ve refahın biriktirildiği, bunun da kent devletlerinin ortaya çıkışını sağladığı koşulların mevcut olduğu bir dönemdir. Üretilen, depolanan ve ticarete konu olan tarım ürünlerinin hesabını tutma zorunluluğu,......................nı tetikleyen en temel unsurdur.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdaki ifadelerden hangisi en doğru şekilde tamamlar?
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdaki ifadelerden hangisi en doğru şekilde tamamlar?
Seçenekler
A
Uygarlığın ortaya çıkışını
B
Yazının icadını
C
Matbaanın icadını
D
Kentlerin ortaya çıkışını
E
Tekerleğin bulunuşunu
Açıklama:
Yazının icadını
Soru 104
Kendi varlığı üzerine düşünebilme yetisi, her ne kadar modern öncesi çağlarda bilinen bir olgu olsa da Aydınlanma Çağı’nın temel düşünsel unsuru olarak kabul edilmiştir. Aydınlanma filozoflarında, insan aklının üstünlüğü fikri, kurucu niteliktedir. Bunların arasında hangi düşünür var olmanın ön koşulunu, var olmanın bilincine bağlamıştır?
Seçenekler
A
Jean Jacques Rousseau
B
Imanuel Kant
C
Voltaire
D
Rene Descartes
E
Montesquieu
Açıklama:
Rene Descartes
Soru 105
Kendi kendine yetebilen ve kendi aklıyla kendine yol gösteren insan imgesinin edebiyattaki ilk
temsili aşağıdakilerden hangisidir?
temsili aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Oliver Tvist
B
Küçük Prens
C
Moby Dick
D
Tom Sawyer'in Serüvenleri
E
Robinson Crusoe
Açıklama:
Robinson Crusoe
Soru 106
Her toplumun ölüler dünyasıyla yaşayanların dünyasını bir şekilde
hem ayırmak, hem onları belli bir ilişki düzenine tabi kılmak için sistemler inşa
ettiklerini belirten ünlü antropolog aşağıdakilerden hangisidir?
hem ayırmak, hem onları belli bir ilişki düzenine tabi kılmak için sistemler inşa
ettiklerini belirten ünlü antropolog aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
C. Levi-Strauss
B
B. Manilowski
C
E. B. Tylor
D
F. Boas
E
M. Mead
Açıklama:
C. Levi-Strauss
Soru 107
Aşağıdaki sosyologlardan hangisi Sembolik Etkileşimcilik yaklaşımının kurucularından/temsilcilerinden biri değildir?
Seçenekler
A
George Herbert Mead
B
Erving Goffman
C
Herbert Marcuse
D
Charles H. Cooley
E
Howard S. Becker
Açıklama:
Herbert Marcuse
Soru 108
Toplumsal ilişkinin devamını sağlayan, tekrarlanmasıyla gelenek ve göreneklere dönüşen ............ ortak kurucu unsurlar olarak kabul edilir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdaki ifadelerden hangisi en doğru şekilde tamamlar?
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdaki ifadelerden hangisi en doğru şekilde tamamlar?
Seçenekler
A
Mitler
B
Değerler
C
Normlar
D
İnançlar
E
Simgeler
Açıklama:
Değerler
Soru 109
Kültür sonucunda ortaya çıkan üretimler, onlara dair söylem, fikir, değer ve yargıların soyut temsillere dönüşerek, her bir somut üretimin kendisi yerine, onun yerine geçen daha evrensel ve dolaylı göndermeleri haline gelirler. İşte bu soyut temsillere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Simge
B
Değer
C
Norm
D
İnanç
E
Mit
Açıklama:
Simge
Soru 110
I-Teknoloji olgusu, tarihin hiçbir döneminde olmadığı kadar gündelik yaşamın içine geçmiştir. II- Teknoloji, hızlı bir değişme süreci içinde, günümüzde toplumsal yapı ve değerleri aynılaştıran en önemli etkendir. III- Kültürün bileşenlerinden biri olan teknoloji, özerk bir anlam dünyası gibi algılanmaya ve yaşanmaya başlamıştır. IV- Teknolojinin tanıtımı ve kendisini dayatması, sanki kültürün bir parçası değilmiş gibi olmaktadır. Teknoloji ile kültür, özdeş kabul edilir olmuştur.
Çağdaş dünyada teknolojinin kültür bileşenleri içindeki ayrıcalıklı konumuna ilişkin yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
Çağdaş dünyada teknolojinin kültür bileşenleri içindeki ayrıcalıklı konumuna ilişkin yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I, II ve III
B
I, II ve IV
C
II, III ve IV
D
I, III ve IV
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
I, III ve IV
Ünite 2
Soru 1
'Kültür' kavramı on sekizinci yüz yıla kadar aşağıdaki alanlardan hangisi esas alınarak tanımlanmıştır?
Seçenekler
A
Sanayi
B
Ziraat
C
Ticaret
D
Eğitim
E
Sanat
Açıklama:
Kültür kavramının tarihsel gelişimini değerlendirebileceksiniz.
Soru 2
Aşağıdaki ifadelerden hangisi 'seçkinci' bir kültür tanımını işaret etmektedir?
Seçenekler
A
Kültür entelektüel ve sanatsal etkinliklerdir.
B
Kültür insanoğlunun yarattığı her şeydir.
C
Kültür bir toplumsal grubun yaşam biçimidir.
D
Kültür öğrenilmiş davranışların tamamıdır.
E
Kültür bir toplumun bilgi, inanç ve gelenekleridir.
Açıklama:
Kültür kavramının tarihsel gelişimini değerlendirebileceksiniz.
Soru 3
Aşağıdakilerden hangisi kendi kültürünü yüceltme ve başka kültürleri küçümseme, ötekileştirme ya da aşağılamaya yol açabilir?
Seçenekler
A
Kültürel Görecelilik
B
Kültürel Çeşitlilik
C
Tarihsel Özgücülük
D
Etnik Merkezicilik
E
Yayılmacılık
Açıklama:
Etnik-merkezcilik ve kültürel görecelik olgularının kültürel çeşitlilik içinde nasıl bir ikilem oluşturduğunu analiz edebileceksiniz.
Soru 4
Malinowskiye göre, kültürel bir kurum olarak 'akrabalık' aşağıdaki hangi biyolojik ihtiyacı karşılamak için geliştirilmiştir?
Seçenekler
A
Metabolizma
B
Güvenlik
C
Hareket
D
Sağlık
E
Üreme
Açıklama:
Antropolojide işlevselci ve yapısalcı yaklaşımların kültüre nasıl yaklaştığını değerlendirebileceksiniz.
Soru 5
Aşağıdaki yaklaşımlardan hangisi ağırlıklı olarak kadın erkek farklılığı ve toplumsal cinsiyet rolleri üzerinde durmaktadır?
Seçenekler
A
Yeni Evrimcilik
B
Kültürel Ekoloji Yaklaşımı
C
Feminist Antropoloji
D
Marksist Antropoloji
E
Simgeci Antropoloji
Açıklama:
Çatışmacı ve uyarlanmacı yaklaşımlar tarafından kültürün nasıl değerlendirildiğini analiz edebileceksiniz.
Soru 6
Aşağıdaki kuramcılardan hangisi kültürün 164 farklı tanımı olduğuna dikkat çekmiştir?
Seçenekler
A
Raymond Williams
B
Pierre Bourdieu
C
Franz Boas
D
Bronislaw Malinowski
E
Claude Lévi-Strauss
Açıklama:
Kültür kavramının tarihsel gelişimini değerlendirebileceksiniz.
Soru 7
Aşağıdakilerden hangisi Malinowski'ye göre toplumların temel gereksinimlerini karşılamak üzere geliştirdiği kurumlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Din
B
Sosyal medya
C
Sanat
D
Hukuk
E
Aile
Açıklama:
Antropolojide işlevselci ve yapısalcı yaklaşımların kültüre nasıl yaklaştığını değerlendirebileceksiniz.
Soru 8
Bireyin içine doğduğu kültürü anneden, aileden başlayarak diğer toplumsal kurumlar aracılığıyla öğrenme süreci olarak tanımlanan süreç aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kültürleme
B
Bütünleşme
C
Kültürel kümelenme
D
Kültürlenme
E
Kültürel görecilik
Açıklama:
Antropolojide işlevselci ve yapısalcı yaklaşımların kültüre nasıl yaklaştığını değerlendirebileceksiniz.
Soru 9
Aşağıdaki antropologlardan hangisi yapısalcı-işlevselci düşünce okulunun kurucusu olarak bilinmektedir?
Seçenekler
A
Margaret Mead
B
Clifford Geerts
C
Claude Lévi-Strauss
D
Bronislaw Malinowski
E
Alfred Reginald Radcliffe-Brown
Açıklama:
Antropolojide işlevselci ve yapısalcı yaklaşımların kültüre nasıl yaklaştığını değerlendirebileceksiniz.
Soru 10
Feminist antropolojinin sorguladığı "toplumsal örgütlenmede erkeği ve onun toplumsal rollerini merkeze alarak davranma ve tutum geliştirme eğilimi" olarak önem verdiği kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Eril-merkezcilik
B
Etnik merkezcilik
C
Benmerkezcilik
D
Kültürel görecilik
E
Kültürel belirlenimcilik
Açıklama:
Çatışmacı ve uyarlanmacı yaklaşımlar tarafından kültürün nasıl değerlendirildiğini analiz edebileceksiniz.
Soru 11
Kültür teriminin kökeni hangi dilden gelmektedir?
Seçenekler
A
Latince
B
Yunanca
C
İngilizce
D
Fransızca
E
İtalyanca
Açıklama:
Kültür kavramının tarihsel gelişimini değerlendirebileceksiniz.
Soru 12
Evrimcili¤in ilk ve en önemli temsilcilerindenbiri olan ve aynı zamanda antropolojinin konusunun kültür olduğunu belirten ilk bilim insanı kimdir?
Seçenekler
A
Edward B. Tylor
B
Ziya Gökalp
C
Lewis Henry Morgan
D
Franz Boas
E
Ruth Fulton Benedict
Açıklama:
Evrimci ve tarihselci antropolojik yaklaşımlar tarafından kültürün nasıl ele alındığını açıklayabileceksiniz.
Soru 13
Modern Amerikan kültürel antropolojisinin babası olarak kabuledilen, Amerikalı antropolog kimdir?
Seçenekler
A
Franz Boas
B
Michael Parekh
C
Tony Bates
D
Lewis Henry Morgan
E
Edward B. Tylor
Açıklama:
Etnik-merkezcilik ve kültürel görecelik olgularının kültürel çeşitlilik içinde nasıl bir ikilem oluşturduğunu analiz edebileceksiniz.
Soru 14
"zenofobi" terimi ne anlama gelmektedir?
Seçenekler
A
yabancı korkusu/düşmanlığı
B
farklılık korkusu/düşmanlığı
C
yükseklik korkusu
D
eşcinsel düşmanlığı
E
açlık korkusu
Açıklama:
Etnik-merkezcilik ve kültürel görecelik olgularının kültürel çeşitlilik içinde nasıl bir ikilem oluşturduğunu analiz edebileceksiniz.
Soru 15
Yapısalcı-işlevselci olarak bilinen düşünce okulunun kurucusu kimdir?
Seçenekler
A
Alfred Reginald Radcliffe-Brown
B
Bronislaw Malinowski
C
Lévi-Strauss
D
Leslie White
E
Ziya Gökalp
Açıklama:
Antropolojide işlevselci ve yapısalcı yaklaşımların kültüre nasıl yaklaştığını değerlendirebileceksiniz.
Soru 16
Kişinin, başka kültürleri kendi kültürünün değil, o kültürün bağlamı içinde görmesi ve değerlendirmesi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Çok kültürcülük
B
Etnik merkezcilik
C
Irkçılık
D
Kültürel görecilik
E
Kültürel tikelcilik
Açıklama:
Kültür kavramının tarihsel gelişimini değerlendirebileceksiniz.
Soru 17
1942 de yayınlanan “İnsanlığın En Tehlikeli Söylencesi: Irk Safsatası” adlı kitabında insanlardaki ırk ayrımının ne kadar yanıltıcı olduğunu tamamen bilimsel bulgulara dayanarak göstermiş olan antropolog kimdir?
Seçenekler
A
Ashley Montagu
B
Ruth Benedict
C
Leslie White
D
Franz Boas
E
Gordon Childe
Açıklama:
Kültür kavramının tarihsel gelişimini değerlendirebileceksiniz.
Soru 18
Aşağıdakilerden hangisi Malinowski’ye göre temel (biyolojik) gereksinimlerin kültürel karşılıklarından biri değildir?
Seçenekler
A
Eğitim
B
Hijyen
C
Üreme
D
Akrabalık
E
Korunma ve savunma
Açıklama:
Kültür kavramının tarihsel gelişimini değerlendirebileceksiniz.
Biyolojik Gereksinim Kültürel karşılık
1-Metabolizma 1-Beslenme sistemi
2-Üreme 2-Akrabalık
3-Bedensel rahatlık 3-Konut
4-Güvenlik 4-Korunma ve savunma
5-Hareket 5-Faaliyetler ve iletişim sistemleri
6- Büyüme 6-Eğitim
7-Sağlık 7-Hijyen
Dolayısıyla üreme kültürel karşılık değil, biyolojik bir gereksinimdir.
Biyolojik Gereksinim Kültürel karşılık
1-Metabolizma 1-Beslenme sistemi
2-Üreme 2-Akrabalık
3-Bedensel rahatlık 3-Konut
4-Güvenlik 4-Korunma ve savunma
5-Hareket 5-Faaliyetler ve iletişim sistemleri
6- Büyüme 6-Eğitim
7-Sağlık 7-Hijyen
Dolayısıyla üreme kültürel karşılık değil, biyolojik bir gereksinimdir.
Soru 19
Tarihsel Tikelci yaklaşımın mimarı ve modern Amerikan kültürel antropolojisinin kurucusu olarak kabul edilen Franz Boas aynı zamanda hangi yaklaşımın kurucularından da biridir?
Seçenekler
A
Etnik merkezcilik
B
Irkçılık
C
Kültürel görecilik
D
Evrimcilik
E
Yapısal-İşlevselcilik
Açıklama:
Evrimci ve tarihselci antropolojik yaklaşımlar tarafından kültürün nasıl ele alındığını açıklayabileceksiniz.
Soru 20
Tarihsel Tikelci yaklaşımın mimarı ve modern Amerikan kültürel antropolojisinin kurucusu olarak kabul edilen Franz Boas aynı zamanda hangi yaklaşımın kurucularından da biridir?
Seçenekler
A
Etnik merkezcilik
B
Irkçılık
C
Kültürel görecilik
D
Evrimcilik
E
Yapısal-İşlevselcilik
Açıklama:
Evrimci ve tarihselci antropolojik yaklaşımlar tarafından kültürün nasıl ele alındığını açıklayabileceksiniz.
Soru 21
Fikir, değer ve dinsel inançları çevresel koşullara uyarlanma araçları olarak görerek, kültürel uyarlanma üzerindeki maddi sıkıntıları vurgulayan yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kültürel maddecilik
B
Evrimcilik
C
Yapısalcılık
D
Yapısal-İşlevselcilik
E
Yayılmacılık
Açıklama:
Evrimci ve tarihselci antropolojik yaklaşımlar tarafından kültürün nasıl ele alındığını açıklayabileceksiniz.
Soru 22
Kültür ve medeniyet arasında bir ayrım yaparak kültürü tanımlayan Türk sosyoloğu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Niyazi Berkes
B
Şerif Mardin
C
Hilmi Ziya Ülken
D
Ziya Gökalp
E
Mümtaz Turhan
Açıklama:
Etnik-merkezcilik ve kültürel görecelik olgularının kültürel çeşitlilik içinde nasıl bir ikilem oluşturduğunu analiz edebileceksiniz.
Soru 23
Kültür ve medeniyet arasında bir ayrım yaparak kültürü tanımlayan Türk sosyoloğu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ziya Gökalp
B
Niyazi Berkes
C
Şerif Mardin
D
Hilmi Ziya Ülken
E
Mümtaz Turhan
Açıklama:
Evrimci ve tarihselci antropolojik yaklaşımlar tarafından kültürün nasıl ele alındığını açıklayabileceksiniz.
Soru 24
Kültürü, “bilgi, inanç, ahlâk, hukuk, gelenek ve insanın bir toplumun üyesi olarak edindiği her türlü yetenek alışkanlıkları içeren karmaşık bir bilim” şeklinde tanımlayan antropolog aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Raymond Williams
B
Alfred L. Kroeber
C
Clyde Kluckhohn
D
G. Klemn
E
Edward B. Taylor
Açıklama:
Evrimci ve tarihselci antropolojik yaklaşımlar tarafından kültürün nasıl ele alındığını açıklayabileceksiniz.
Soru 25
Her bir kültürün ayrı ayrı incelenmesi gerektiği ve her kültürün kendine özgü bir tarihi olduğu görüşünü savunan yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Etnosantrizm
B
Evrimcilik
C
Tarihsel tikelcilik/özgücülük
D
Yayılmacılık
E
Kültür/kişilik ekolü
Açıklama:
Etnik-merkezcilik ve kültürel görecelik olgularının kültürel çeşitlilik içinde nasıl bir ikilem oluşturduğunu analiz edebileceksiniz.
Soru 26
Bir toplumun her gelenek ve inancının, o toplumun yapısını sürdürmeye dönük belirli bir işlevi olduğuna inanan kuramcı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Margaret Mead
B
Franz Boas
C
Clifford Geertz
D
Radcliffe-Brown
E
Bronislaw Malinowski
Açıklama:
Etnik-merkezcilik ve kültürel görecelik olgularının kültürel çeşitlilik içinde nasıl bir ikilem oluşturduğunu analiz edebileceksiniz.
Soru 27
Julian Steward'ın temsilciliğini yaptığı, kültürlerin çevreleriyle olan etkileşiminin vurgulandığı ve kültürel sistemlerin çevresel uyarlanma yoluyla evrimi üzerinde odaklanan yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yeni evrimcilik
B
Marksist Antropoloji
C
Kültürel Ekoloji Yaklaşımı
D
Feminist Antropoloji
E
Simgeci/Yorumsamacı Antropoloji
Açıklama:
Çatışmacı ve uyarlanmacı yaklaşımlar tarafından kültürün nasıl değerlendirildiğini analiz edebileceksiniz.
Soru 28
‘Kültür’ün belirli bir halkın “bütün yaşam biçimi” anlamını kazanması aşağıdaki bilim dallarından hangisinin gelişmesiyle mümkün olmuştur?
Seçenekler
A
Arkeoloji
B
Psikoloji
C
Filoloji
D
Antropoloji
E
Semiyoloji
Açıklama:
Kültür kavramının tarihsel gelişimini değerlendirebileceksiniz.
Soru 29
Bireyin kendi kültürel değerlerini ön plana alarak başka kültürleri kendi kültürünün değer sisteminden değerlendirerek yargılamasına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Kültürel belirlenimcilik
B
Kültürel etkileşim
C
Kültürel görecilik
D
Etnik-merkezcilik
E
Kültürel çeşitlik
Açıklama:
Etnik-merkezcilik ve kültürel görecelik olgularının kültürel çeşitlilik içinde nasıl bir ikilem oluşturduğunu analiz edebileceksiniz.
Soru 30
Aşağıdaki antropologlardan hangisi tarihsel tikelci/özgücü yaklaşımın mimarıdır?
Seçenekler
A
Ruth Benedict
B
Leslie White
C
Marvin Harris
D
Gordon Childe
E
Franz Boas
Açıklama:
Evrimci ve tarihselci antropolojik yaklaşımlar tarafından kültürün nasıl ele alındığını açıklayabileceksiniz.
Soru 31
Aşağıdaki antropolojik yaklaşımlardan hangisi psikoloji yönelimlidir?
Seçenekler
A
Kültür-Kişilik yaklaşımı
B
İşlevselci yaklaşım
C
Evrimci yaklaşım
D
Tarihsel tikelci yaklaşım
E
Yapısal-İşlevselci yaklaşım
Açıklama:
Kültür kavramının tarihsel gelişimini değerlendirebileceksiniz.
Soru 32
İşlevselci yaklaşımın en önemli temsilcisi olarak bütün kültürlerin karşılamak zorunda olduğu üç temel gereksinim olduğunu belirten antropolog aşağıdakilerden hangidir?
Seçenekler
A
Julian Steward
B
Alfred L. Kroeber
C
Lévi-Strauss
D
Bronislaw Malinowski
E
Edward B. Tylor
Açıklama:
Antropolojide işlevselci ve yapısalcı yaklaşımların kültüre nasıl yaklaştığını değerlendirebileceksiniz.
Soru 33
Antropologların toplumları ve kültürlerini sistemler olarak çözümlemelerine ve çeşitli parçaları arasındaki karşılıklı ilişkileri incelemelerine yol açmış olan yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Marksist yaklaşım
B
Yapısal-İşlevselci yaklaşım
C
Evrimci yaklaşım
D
Tarihsel tikelci yaklaşım
E
Feminist yaklaşım
Açıklama:
Antropolojide işlevselci ve yapısalcı yaklaşımların kültüre nasıl yaklaştığını değerlendirebileceksiniz.
Soru 34
Simgeci veya yorumsamacı antropoloji olarak adlandırılan yaklaşımını Geertz ilk kez hangi kitabında ortaya koymuştur?
Seçenekler
A
Kültürlerin Yorumlanması
B
Yaban Düşünce
C
Irk, Kültür ve Tarih
D
Somoa’da Ergenleşme
E
Kendini Yaratan İnsan
Açıklama:
Çatışmacı ve uyarlanmacı yaklaşımlar tarafından kültürün nasıl değerlendirildiğini analiz edebileceksiniz.
Soru 35
Toplumsal örgütlenmede erkeği ve onun toplumsal rollerini merkeze alarak davranma ve tutum geliştirme eğilimine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Toplumsal cinsiyet
B
Cinsiyetçilik
C
Eril-merkezcilik
D
Etnik-merkezcilik
E
Homofobi
Açıklama:
Çatışmacı ve uyarlanmacı yaklaşımlar tarafından kültürün nasıl değerlendirildiğini analiz edebileceksiniz.
Soru 36
164 ayrı kültür tanımı olduğuna dikkat çekerek, kültür'ün İngilizce'deki en karmaşık 2-3 kavramdan biri olduğunu belirten ünlü kültür kuramcısı aşğıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Raymond Aron
B
Terry Eagleton
C
Zgymunt Bauman
D
Raymond Williams
E
Emile Durkheim
Açıklama:
Kültür kavramının tarihsel gelişimini değerlendirebileceksiniz.
Ünlü Kültür kuramcısı Raymond Williams da (1983), kültür kavramına dair 164 farklı tanım olduğuna dikkat çekerek, ‘kültür’ün İngiliz dilindeki en karmaşık iki-üç kavramdan birisi olduğunu belirtir.
Ünlü Kültür kuramcısı Raymond Williams da (1983), kültür kavramına dair 164 farklı tanım olduğuna dikkat çekerek, ‘kültür’ün İngiliz dilindeki en karmaşık iki-üç kavramdan birisi olduğunu belirtir.
Soru 37
18. yüzyıl itibarıyla kültür terimi hangi anlama gelecek şekilde kullanılmaya başlanmıştır?
Seçenekler
A
Toprağı ıslah etme
B
Ürün yetiştirme
C
İnsan zihninin geliştirilmesi
D
Tarımsal üretim
E
Toprağın ıslahı
Açıklama:
Kültür kavramının tarihsel gelişimini değerlendirebileceksiniz.
İnsan zekâsının oluşumu ve geliştirilmesi anlamında ise ilk kez Voltaire kullanmıştır. Buradan Kultur olarak Almanca’ya geçip 1793’de Alman Dili Sözlüğü’nde bu anlamıyla yer almıştır.
İnsan zekâsının oluşumu ve geliştirilmesi anlamında ise ilk kez Voltaire kullanmıştır. Buradan Kultur olarak Almanca’ya geçip 1793’de Alman Dili Sözlüğü’nde bu anlamıyla yer almıştır.
Soru 38
İnsan türünü diğer türlerden ayıran en önemli özelliği aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Düşünme
B
Dünyayı kavramsallaştırma ve bunu simgelerle iletme
C
İletişim kurma
D
Görme
E
Üreme
Açıklama:
Evrimci ve tarihselci antropolojik yaklaşımlar tarafından kültürün nasıl ele alındığını açıklayabileceksiniz.
İnsan türünü diğer türlerden ayıran birçok nokta olsa da, insan türünün en özel ve eşsiz niteliği dünyayı kavramsallaştırma ve bunu simgelerle iletme yeteneğidir.
İnsan türünü diğer türlerden ayıran birçok nokta olsa da, insan türünün en özel ve eşsiz niteliği dünyayı kavramsallaştırma ve bunu simgelerle iletme yeteneğidir.
Soru 39
Her bir kültürün nasıl geliştiğinin ayrı ayrı incelenmesi gerektiğini zira her kültürün kendine özgü ve ayrı bir tarihi olduğu görüşü hangi yaklaşımın temel görüşüdür?
Seçenekler
A
Yayılmacılık
B
Evrimcilik
C
Tarihsel tikelcilik/özgücülük
D
İşlevselcilik
E
Etnik merkezcilik
Açıklama:
Evrimci ve tarihselci antropolojik yaklaşımlar tarafından kültürün nasıl ele alındığını açıklayabileceksiniz.
Başlangıçta yayılmacı yaklaşımı benimsemiş olsa da Tarihsel Tikelci/Özgücü (historical particularist) yaklaşımın mimar, modern Amerikan kültürel antropolojisinin babası olarak kabul edilen, Amerikalı antropolog Franz Boas’tır (1858-1942). Her bir kültürün nasıl geliştiğinin ayrı ayrı incelenmesi gerektiğini zira her kültürün kendine özgü ve ayrı bir tarihi olduğu görşüü tarihsel özgücü yaklaşımın temel tezidir.
Başlangıçta yayılmacı yaklaşımı benimsemiş olsa da Tarihsel Tikelci/Özgücü (historical particularist) yaklaşımın mimar, modern Amerikan kültürel antropolojisinin babası olarak kabul edilen, Amerikalı antropolog Franz Boas’tır (1858-1942). Her bir kültürün nasıl geliştiğinin ayrı ayrı incelenmesi gerektiğini zira her kültürün kendine özgü ve ayrı bir tarihi olduğu görşüü tarihsel özgücü yaklaşımın temel tezidir.
Soru 40
Aşağıdakilereden hangisi kültürel görecelilik yaklaşımına göre doğrudur?
Seçenekler
A
Kültürler, ilkel olandan uygar olana doğru bir evrim geçirir.
B
Her kültür kendi tarihinin ürünüdür ve kültürleri ilkel, geri, üstün vb. sıfatlarla karşılaştırmak oldukça sorunludur.
C
Bütün toplum ve kültürler tek hatlı bir gelişme çizgisine sahiptir.
D
Kültür, nihai olarak insan gereksinimleriyle ilişkili birbirini besleyen kurumların bütünleşmiş adıdır.
E
Kültür, insan zihninin simgesel ifadeleridir.
Açıklama:
Evrimci ve tarihselci antropolojik yaklaşımlar tarafından kültürün nasıl ele alındığını açıklayabileceksiniz.
Her kültür kendi tarihinin ürünüdür ve kültürleri ilkel, geri, üstün vb. sıfatlarla karşılaştırmak oldukça sorunludur.
Her kültür kendi tarihinin ürünüdür ve kültürleri ilkel, geri, üstün vb. sıfatlarla karşılaştırmak oldukça sorunludur.
Soru 41
Franz Boas ve öğrecileri için antropoloji disiplinin temel misyonu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Evrimcilikle mücadele etmek
B
Etnosentrizm ve ırkçılıkla savaşmak
C
Kültürel görecelilikle savaşmak
D
İşlevselcilikle mücade etmek
E
Yapısalcı antropolojiyi yaygınlaştırmak
Açıklama:
Evrimci ve tarihselci antropolojik yaklaşımlar tarafından kültürün nasıl ele alındığını açıklayabileceksiniz.
Kültürel göreciliğin önemli bir mimarı olan Boas ve öğrencileri için, diğer kültürleri tamamen kendi değerlerimizi ölçüt alarak değerlendirme eğilimi olan etnik-merkezcilikle (etnosentrizm) ve ırkçılıkla savaşmak antropoloji disiplinin temel misyonudur.
Kültürel göreciliğin önemli bir mimarı olan Boas ve öğrencileri için, diğer kültürleri tamamen kendi değerlerimizi ölçüt alarak değerlendirme eğilimi olan etnik-merkezcilikle (etnosentrizm) ve ırkçılıkla savaşmak antropoloji disiplinin temel misyonudur.
Soru 42
Claude Levi-Strauss'a göre insan düşüncesi birbirine zıt kutuplar olarak yapılanmış olup en büyük karşıtlık ise aşağıdakilerden hangisi arasındadır?
Seçenekler
A
Kendilik-Başkaları
B
Aydınlık-Karanlık
C
İyi-Kötü
D
Doğa-Kültür
E
Çiğ-Pişmiş
Açıklama:
Evrimci ve tarihselci antropolojik yaklaşımlar tarafından kültürün nasıl ele alındığını açıklayabileceksiniz.
Lévi-Strauss, aklın yapısının fikir, simge ve mitosları, genellikle zıt ya da ikili kategorilerle nasıl örüntüler halinde örgütlediği üzerinde durur. Ona göre insan düşüncesi süreci aydınlık-karanlık, iyi-kötü, doğa-kültür, ıslak-kuru, çiğ-pişmiş, erkek-kadın karşıtlıkları gibi birbirine zıt kutuplar olarak yapılanmıştır. En büyük karşıtlık ise “kendilik” ve “başkaları” arasındadır; bu karşıtlık, kültürün de bağımlı olduğu simgesel iletişimin ortaya çıkması için gereklidir.
Lévi-Strauss, aklın yapısının fikir, simge ve mitosları, genellikle zıt ya da ikili kategorilerle nasıl örüntüler halinde örgütlediği üzerinde durur. Ona göre insan düşüncesi süreci aydınlık-karanlık, iyi-kötü, doğa-kültür, ıslak-kuru, çiğ-pişmiş, erkek-kadın karşıtlıkları gibi birbirine zıt kutuplar olarak yapılanmıştır. En büyük karşıtlık ise “kendilik” ve “başkaları” arasındadır; bu karşıtlık, kültürün de bağımlı olduğu simgesel iletişimin ortaya çıkması için gereklidir.
Soru 43
Aşağıdakilerden hangisi simgeci/yorumsamacı antropoloji için doğru bir ifadedir?
Seçenekler
A
Antropologlar sadece kültürle değil toplumsal yapıyla da ilgilenmelidir.
B
Kültür estetik mükemmellikle özdeştir.
C
Kültürün paylaşılır ve kolektif olduğunu göz ardı eder.
D
Kültür, insanların deneyimlerine anlam atfedikleri bir simgeler sistemidir.
E
Her kültürün ayrı değil, tüm kültürlerin ortak bir tablosunun çizilmesine önem vermiştir.
Açıklama:
Etnik-merkezcilik ve kültürel görecelik olgularının kültürel çeşitlilik içinde nasıl bir ikilem oluşturduğunu analiz edebileceksiniz.
Kültür, paylaşılan anlam sistemleri olarak kabul edildiğinde, sadece sanatı değil aksine tüm sembolik olguları içerir.
Kültür, paylaşılan anlam sistemleri olarak kabul edildiğinde, sadece sanatı değil aksine tüm sembolik olguları içerir.
Soru 44
Toplumsal değişmeyi açıklamak için, bir toplumun ayırt edici unsur ve çelişki dizileri üzerinde duran yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İşlevselci antropoloji
B
Marksist antropoloji
C
Yeni evrimci antropoloji
D
Yapısalcı antropoloji
E
İşlevselci antropoloji
Açıklama:
Etnik-merkezcilik ve kültürel görecelik olgularının kültürel çeşitlilik içinde nasıl bir ikilem oluşturduğunu analiz edebileceksiniz.
Marksist antropoloji, toplumsal değişmeyi açıklamak için, bir toplumun ayırt edici unsur ve çelişki dizileri üzerinde durur.
Marksist antropoloji, toplumsal değişmeyi açıklamak için, bir toplumun ayırt edici unsur ve çelişki dizileri üzerinde durur.
Soru 45
Birçok farklı anlamda kullanılan 'kültür' terimi (Latince:Cultura) 18. yüzyıla kadar genellikle aşağıdakilerden hangi alana yönelik kullanılmıştır?
Seçenekler
A
Edebiyat
B
Gezginlik
C
Biyoloji
D
Tarım
E
Matematik
Açıklama:
Kültürün tarihsel gelişimi
Tarım
Tarım
Soru 46
Aşağıdakilerden hangisi Williams'ın tanımladığı 'kültür olgusunun üç katmanı'nı oluşturan elementlerden bir değildir?
Seçenekler
A
Uygarlık
B
Yaşam biçimi
C
Toplum tarihi
D
Yüksek kültür
E
Medeniyet
Açıklama:
Kültür kavramının tarihsel gelişimi
Toplum tarihi
Toplum tarihi
Soru 47
2. Dünya savaşı sonrasında özellikle 20. yüz yılın ikinci yarısından itibaren antropoloji; evrimci ve işlevci yaklaşımdan uzaklaşıp daha çok aşağıdakilerden hangi kurumlara yönelmiştir?
Seçenekler
A
Çatışmacı
B
Seçkin
C
İlerlemeci
D
Ahlaki
E
Sömürgeci
Açıklama:
Kültür: Antropolojik yaklaşımlar
Çatışmacı
Çatışmacı
Soru 48
Antropolojinin konusunu 'kültür' olarak belirleyen ilk bilim insanı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Franz Boas
B
Bronislav Malinowski
C
Edward B. Taylor
D
Charles Darwin
E
Julian Steward
Açıklama:
Evrimci ve tarihsel yaklaşımlar
Edward B.Taylor
Edward B.Taylor
Soru 49
Her kültürü kendi tarihinin ürünü kabul edip kendi bağlamı içinde değerlendirerek 'ilkel' olandan 'uygar' olana uzanan tek çizgide bir evrim sürecinden söz edilemeyeceğini belirten yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Evrimcilik
B
Özgücülük ve kültürel görecilik
C
Yayılmacılık
D
Etnik merkezcilik
E
Yapısalcılık
Açıklama:
Evrimsel ve tarihselci yaklaşımlar
Özgücülük ve kültürel görecilik
Özgücülük ve kültürel görecilik
Soru 50
İşlevselci Malinowski'ye göre bütün kültürlerin karşılamak zorunda olduğu 'üç temel gereksinim düzeyi' içerisinde aşağıdaki kavramlardan hangisi bulunmaz?
Seçenekler
A
Beslenme, cinsellik
B
Eğitim
C
Hukuk
D
Din, sanat
E
Kültürel kümelenme
Açıklama:
İşlevselci ve yapısalcı yaklaşımlar
Kültürel kümelenme
Kültürel kümelenme
Soru 51
'Antropologların görevi insanların dünyalarını nasıl kategorileştirdikleri değil, insan aklının bu kategorileri üreten örüntülerini keşfetmektir' diyen biri aşağıdaki hangi yaklaşımın içindedir?
Seçenekler
A
Yapısalcılık
B
Kültürel çeşitlilik
C
Evrimci
D
Etnik merkecilik
E
İşlevselcilik
Açıklama:
Yapısalcılık ve Claude Levi-Strauss
Soru 52
Kültürü, 'en önemli bileşeni teknoloji olan bütüncül, dinamik ve simgesel bir sistem' olarak tanımlayan antropolog aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Edward B.Taylor
B
Lewis Henry Morgan
C
Franz Boas
D
Leslie White
E
Levi-Sttrauss
Açıklama:
Yeni evrimcilik
Leslie White
Leslie White
Soru 53
Üretim tarzı ve ilişkileri üzerinden üst yapı bağlamında kültürün içindeki üretim ve dağıtım araçlarının nasıl şekillendiğine nasıl değişim geçirdiğine odaklanan yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kültürel ekoloji
B
Marksist antropoloji
C
Yapısalcılık
D
Yeni evrimcilik
E
İşlevselcilik
Açıklama:
Marksist antropoloji
Soru 54
Bazen 'insan doğası' olarak kabullenilen bir şeyin aslında kültürel bir ürün olabileceğini ve biyolojinin bu çerçevede yazgı olmadığının öne süren antropolog aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Margaret Mead
B
Clifford Geertz
C
Gordon V.Childe
D
Julian Steward
E
Leslie White
Açıklama:
Feminist antropoloji
Margaret Mead
Margaret Mead
Soru 55
Voltaire kültür kavramını ilk kez hangi anlamda kullanmıştır?
Seçenekler
A
İnsanların toplumla kaynaşması
B
İnsan zekâsının oluşumu ve geliştirilmesi
C
İnsanların eğitilmesi
D
Toplumun genel hal ve tavrı
E
İnsanların toplum içinde evrimleşmesi
Açıklama:
Cultura, onyedinci yüzyıla kadar Fransa’da işte bu anlamıyla kullanılmıştır. İnsan zekâsının oluşumu ve geliştirilmesi anlamında ise ilk kez Voltaire kullanmıştır.
Soru 56
Kültürün, on sekizinci yüzyılda, toplumsal değer ve davranış biçimlerini ifade eden “toplumsal”a dair bir anlama bürünmesinde aşağıdakilerden hangi düşüncenin önemli bir rolü vardır?
Seçenekler
A
Rönesans
B
Küreselleşme
C
Aydınlanma
D
Postmodernizm
E
Merkantalizm
Açıklama:
Kültürün, on sekizinci yüzyılda, toplumsal değer ve davranış biçimlerini ifade eden “toplumsal”a dair bir anlama bürünmesinde ise şüphesiz Aydınlanma düşüncesinin önemli bir rolü vardır.
Soru 57
Kültür terimi On sekizinci yüzyıla kadar hangi anlamda kullanılmıştır?
Seçenekler
A
Toprağı ıslah etme ve ürün yetiştirme
B
İnsanları toplumla bütünleştirme
C
Eğitimin toplumdaki yerini pekiştirme
D
İnsan neslini iyileştirme ve geliştirme
E
Farklı toplumları kaynaştırma
Açıklama:
Kültür terimi de On sekizinci yüzyıla kadar toprağı ıslah etme ve ürün yetiştirme/ekme gibi çoğunlukla tarımla ilgili anlamlara sahiptir.
Soru 58
Kültür kavramının özellikle son on yıldan beri kullanım alanı genişlemiş ve önceleri daha çok kullanılan bazı terimlerin yerini almıştır. Aşağıdakilerden hangisi bu terimlerden birisi değildir?
Seçenekler
A
Zihniyet
B
Düşünme biçimi
C
Gelenek
D
İdeoloji
E
Bireysellik
Açıklama:
Kültür kavramının özellikle birkaç on yıldan beri kullanım alanının daha da genişlediği ve önceleri daha çok kullanılan “zihniyet, düşünme biçimi, gelenek ve hatta ideoloji gibi terimlerin yerini aldığına” dikkat çekilmektedir.
Soru 59
Aşağıdaki kavramlardan hangisi 'bir grubun üyelerinin inandıkları değerlerden, izledikleri normlardan ve yarattıkları maddi şeylerden' oluşur?
Seçenekler
A
Toplum
B
Eğitim
C
Kültür
D
Birey
E
Dayanışma
Açıklama:
Kültür, bir grubun üyelerinin inandıkları değerlerden, izledikleri normlardan ve yarattıkları maddi şeylerden oluşur
Soru 60
Birçok antropolog, kültür ile ilgili olarak aşağıdakilerden en çok hangisinde hemfikir olmuştur?
Seçenekler
A
Kültür ve yüksek eğitimin ayrılmaz bir bütün oluşturduğuna
B
İnsanların öğrendiklerinin ve eylemlerinin niteliğiyle ilgili olduğuna
C
Bazı kültürlerin diğerlerine göre daha özel ve önemli olduğuna
D
Farklı kültürlerin birleşmesinin gerekli olduğuna
E
Kültür ve toplum kavramlarının ayrı tutulmaması gerektiğine
Açıklama:
Birçok antropolog, kültürün, insanların öğrendiklerinin ve eylemlerinin niteliğiyle ilgili olduğuna dair hemfikirdir
Soru 61
Aşağıdakilerden hangisi on dokuzuncu yüzyılda ortaya çıkmış ve aynı yüzyılın hâkim görüşü olan tarihsel ilerleme anlayışının etkisiyle, bütün toplum ve kültürleri tek hatlı bir gelişme çizgisinde görmüştür?
Seçenekler
A
Evrimcilik
B
Bireysellik
C
Küreselleşme
D
Şehirleşme
E
Sanayileşme
Açıklama:
On dokuzuncu yüzyılda ortaya çıkan Evrimcilik, bu yüzyılın hâkim görüşü olan tarihsel ilerleme anlayışının etkisiyle, bütün toplum ve kültürleri tek hatlı bir evrim, yani gelişme çizgisinde görür.
Soru 62
Aşağıdakilerden hangi kavram 'bir kültürün değişmesinde en önemli etkenin diğer kültürlerin maddi ve manevi öğelerinin o kültüre girmesi olduğunu insanlık tarihinde birkaç çekirdek bölge olduğunu ve kültürel öğelerin bu merkezlerden ilerlediğini' savunur?
Seçenekler
A
Evrimcilik
B
Özgücülük
C
Etnik-merkezcilik
D
Yayılmacılık
E
İşlevselcilik
Açıklama:
Bir kültürün değişmesinde en önemli etkenin diğer kültürlerin maddi ve manevi öğelerinin o kültüre girmesi olduğunu belirten yayılmacılık, insanlık tarihinde birkaç çekirdek bölge olduğunu ve kültürel öğelerin bu merkezlerden çevreye yayıldığını savunur.
Soru 63
Kültürün İngiliz dilindeki en karmaşık iki üç kavramdan biri olduğunu, 164 farklı tanım olduğuna dikkat çeken kültür kuramcısı aşağıkilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Raymond Williams
B
Stuart Hall
C
Claude Levi-Strauss
D
Walter Benjamin
E
Margaret Mead
Açıklama:
Kültürün İngiliz dilindeki en karmaşık iki üç kavramdan biri olduğunu, 164 farklı tanım olduğuna dikkat çeken kültür kuramcısı Raymond Williams'tır.
Soru 64
Evrimciliğin ilk ve en önemli temsilcilerinden biri olan _____________ antropolojinin konusunun kültür olduğunu belirten ilk bilim insanıdır.
Yukarıda boş bırakılan alana aşağıdaki bilim insanlarından hangisi gelmelidir?
Yukarıda boş bırakılan alana aşağıdaki bilim insanlarından hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Franz Boas
B
Edward B. Tylor
C
Ruth Fulton Benedict
D
Bronislaw Malinowski
E
Alfred Reginald Radcliffe-Brown
Açıklama:
Evrimciliğin ilk ve en önemli temsilcilerinden biri olan Edward B. Tylor antropolojinin konusunun kültür olduğunu belirten ilk bilim insanıdır.
Soru 65
Bizimkinden faklı hayat tarzları, kültürümüzden farklı kültürler olduğunu biliyoruz. Yaşadığımız topraklardan uzak coğrafyalarda, başka dilleri konuşan, farklı dinlere mensup ve değişik yaşam biçimlerine sahip milyarlarca insan yaşıyor. Hatta yaşadığımız şehirde, aynı mahallede, hatta oturduğumuz apartmanda da bizden farklı giyinen, konuşan ve bizimkinden farklı yaşam biçimlerine sahip insanlar görüyoruz. Bu açıklama düşünüldüğünde aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
İnsan olmanın farklı yollarının olduğunu anlarız.
B
Kendi kültürümüz içindeki çeşitlilikten haberdar oluruz.
C
Kültürler arasındaki farklılıklara âdil davranmayı öğreniriz.
D
Kendi kültürümüzü diğerlerinden üstün görmeyi öğreniriz.
E
Kültürümüzün farklı yorumlara açık olduğunu kavrarız.
Açıklama:
Bizimkinden faklı hayat tarzları, bizim kültürümüzden oldukça farklı kültürler olduğunu biliyoruz. Yaşadığımız topraklardan uzak coğrafyalarda, başka dilleri konuşan, farklı dinlere mensup ve çok değişik yaşam biçimlerine sahip milyarlarca insan yaşıyor. Sadece bizden binlerce kilometre uzakta, başka ülkelerde değil; yaşadığımız şehirde, aynı mahallede, hatta oturduğumuz apartmanda da bizden farklı giyinen, konuşan ve bizimkinden açık olarak farklı yaşam biçimlerine sahip insanlar görüyoruz. Bu durum insan olmanın farklı yollarının olduğunu, gündelik yaşam içinde bizimkinden farklı davranış biçimleri ve hayat tarzları olduğunu bize hatırlatır. Belki daha da önemlisi, bu gözlem sadece dünyada ya da başka bir coğrafyada değil, bir ülkede ve aynı toplum içinde bile tek bir kültürün değil, farklı kültürlerin olduğunu karşı çıkamayacağımız şekilde bize gösterir. İşte kültürlerin bu çeşitliliği bizi kendi kültürümüz içindeki çeşitlilikten de haberdar eder. Kültürler arasındaki farklılıkları görmeye alıştığımızda, bunları kendi kültürümüz içinde de arar ve bunlara âdil davranmayı öğreniriz. Kültürümüzün farklı etkilerin sonucu olduğunu, farklı düşünme biçimlerini barındırdığını ve farklı yorumlara açık olduğunu kavrarız
Soru 66
Bireyin kendi kültürel değerlerini ön plana alarak başka kültürleri kendi kültürünün değer sisteminden değerlendirerek yargılaması olarak adlandırılan kavram aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
Seçenekler
A
Irkçılık
B
Etnik-merkezcilik
C
Zenofobi
D
Şovenizm
E
Ben-merkezcilik
Açıklama:
Bireyin kendi kültürel değerlerini ön plana alarak başka kültürleri kendi kültürünün değer sisteminden değerlendirerek yargılaması etnik-merkezcilik olarak adlandırılır
Soru 67
I. Genel bir entelektüel, tinsel ve estetik gelişim süreci (uygarlık/medeniyet anlamında).
II. Entelektüel ve sanatsal etkinlik pratikleri (yüksek kültür anlamında).
III. Bir grubun ya da bir dönemin yaşam biçimi olarak kültür.
Yukarıda belirtilen üç anlam katmanı aşağıdaki olgulardan hangisine aittir?
II. Entelektüel ve sanatsal etkinlik pratikleri (yüksek kültür anlamında).
III. Bir grubun ya da bir dönemin yaşam biçimi olarak kültür.
Yukarıda belirtilen üç anlam katmanı aşağıdaki olgulardan hangisine aittir?
Seçenekler
A
Entelektüellik
B
Sanat
C
Estetik
D
Uygarlık olgusu
E
Kültür
Açıklama:
Yukarıda verilen katmanlar kültür olgusuna aittir. Estetik, sanat, uygarlık ve entelektüel olguları kültür olgusunun farklı katmanlarında karşımıza çıkan katmanlardaki çeşitli boyutlardır. Dolayısıyla kültür olgusu diğer hepsini kapsamaktadır.
Soru 68
I. Bir kültürün değişmesinde en önemli etkenin diğer kültürlerin maddi ve manevi öğelerinin o kültüre girmesi olduğunu belirtir.
II. İnsanlık tarihinde birkaç çekirdek bölge vardır.
III. Kültürel öğeler merkezlerden çevreye yayılır.
IV. Bu okulun ortaya çıkmasında müzecilik etkili olmuştur.
Yukarıda verilen özellikler antropolojide kültürü ele alan hangi okul/yaklaşıma aittir?
II. İnsanlık tarihinde birkaç çekirdek bölge vardır.
III. Kültürel öğeler merkezlerden çevreye yayılır.
IV. Bu okulun ortaya çıkmasında müzecilik etkili olmuştur.
Yukarıda verilen özellikler antropolojide kültürü ele alan hangi okul/yaklaşıma aittir?
Seçenekler
A
Evrimcilik
B
Kültürel görecilik
C
Yayılmacılık
D
Tarihsel özgücülük
E
Kültürel çeşitlilik
Açıklama:
Yukarıda verilen özellikler yayılmacılık (difüzyonizm) okuluna ait özelliklerdir.
Soru 69
'Bir topluluğun toplumsal davranışlarının bütün ifadelerini, bireylerin içinde yaşadıkları grubun alışkanlıklarından etkilenen tepkilerini ve bu alışkanlıkların belirlediği insan etkinliklerini' içerdiğini ifade eden ve kültürel göreciliğin en önemli mimarı olan kuramcı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ashley Montagu
B
Edward B. Tylor
C
Henry Morgan
D
Franz Boas
E
Raymond Williams
Açıklama:
Bir topluluğun toplumsal davranışlarının bütün ifadelerini, bireylerin içinde yaşadıkları grubun alışkanlıklarından etkilenen tepkilerini ve bu alışkanlıkların belirlediği insan etkinliklerini' içerdiğini ifade eden ve kültürel göreciliğin en önemli mimarı olan kuramcı Franz Boas'tır.
Soru 70
Bireyin kendi kültürel değerlerini ön plana alarak başka kültürleri kendi kültürünün değer sisteminden değerlendirerek yargılaması ______________ olarak adlandırılır.
Yukarıda boş bırakılan ve tanımı verilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Yukarıda boş bırakılan ve tanımı verilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Etnik-merkezcilik
B
İslamofobi
C
Heterofobi
D
Zenofobi
E
Şovenizm
Açıklama:
Bireyin kendi kültürel değerlerini ön plana alarak başka kültürleri kendi kültürünün değer sisteminden değerlendirerek yargılaması etnik-merkezcilik olarak adlandırılır. Şovenizm, heterofobi, İslamofobi, zenofobi gibi kavramlar etnik-merkezcilik kavramı ile yakından ilişkilidir.
Soru 71
Ruth Fulton Benedict her bir kültürün kültürel kümelenme adını verdiği, eşsiz bir örüntüye sahip olduğunu ve bu örüntünün, kültürün tüm üyelerinin temel kişilik özelliklerini belirlediğini savunan, insanların _________ yoluyla mensubu oldukları kültürün hakim kişilik tipi kalıbına döküldüklerini ileri sürer.
Yukarıda Benedict'in Franz Boas'ın kültürel görecilik kavramının ötesinde geliştirdiği, boşluk bırakılan yerde olması geren kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Yukarıda Benedict'in Franz Boas'ın kültürel görecilik kavramının ötesinde geliştirdiği, boşluk bırakılan yerde olması geren kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kültürel görecilik
B
Bütünleşme
C
Kültürlenme
D
Etnik-merkezcilik
E
Kültürel yayılmacılık
Açıklama:
Ruth Fulton Benedict her bir kültürün kültürel kümelenme adını verdiği, eşsiz bir örüntüye sahip olduğunu ve bu örüntünün, kültürün tüm üyelerinin temel kişilik özelliklerini belirlediğini savunan, insanların kültürlenme yoluyla mensubu oldukları kültürün hakim kişilik tipi kalıbına döküldüklerini ileri sürer.
Soru 72
Malinowski bütün kültürlerin karşılamak zorunda olduğu üç temel gereksinim düzeyini şöyle belirlemiştir:
1. Biyolojik gereksinimler
2. Araçsal gereksinimler
3. Bütünleştirici gereksinimler
Aşağıdakilerden hangisi Malinowski'ye göre bütün kültürlerin karşılamak zorunda olduğu bütünleştirici gereksinimlere örnek oluşturur?
1. Biyolojik gereksinimler
2. Araçsal gereksinimler
3. Bütünleştirici gereksinimler
Aşağıdakilerden hangisi Malinowski'ye göre bütün kültürlerin karşılamak zorunda olduğu bütünleştirici gereksinimlere örnek oluşturur?
Seçenekler
A
Beslenme
B
Sanat
C
Hukuk
D
Aile
E
Cinsellik
Açıklama:
Soruda Malinowski'nin bütün kültürlerin karşılamak zorunda olduğu üç temel gereksinim düzeylerini karşılamak için aşağıda verilen kurumlar din, sanat, aile, akrabalık ve hukuktur. Oysa bu gereksinimlerden bazılarını günümüz toplumlarında farklı biçimlerde karşılama potansiyeli olan internet ise yakın dönem bir gelişmedir. Malinowski'nin ele aldığı dönemde internet olgusu henüz ortada yoktu.
Malinowski bütün kültürlerin karşılamak zorunda olduğu din, sanat gibi bütünleştirici gereksinimlerden söz eder. Dolayısıyla doğru cevap: B - Sanat
Malinowski bütün kültürlerin karşılamak zorunda olduğu din, sanat gibi bütünleştirici gereksinimlerden söz eder. Dolayısıyla doğru cevap: B - Sanat
Soru 73
I. Antropoloji bireysel eylem üzerinde yoğunlaşmak yerine onları yöneten yapıya ulaşmalıdır.
II. Bir toplumun, bireysel davranışı bir anlamda kalıba döken ve normlarla yönetilen kendi içsel inanç ve pratikler yapısı vardır.
III. Antropologların görevi, gelenek ve inançların sistemi sürdürmek üzere işlev gösterdiği yöntemleri incelemektir.
IV. Toplumun çeşitli yönlerinin kurumları ve işlevleri açısından incelenmesi gerektiğini savunuyordu.
Yukarıda yapısal-işlevselci antropoloji geleneği içinde yer alan kuramcılardan hangisini görüşleri verilmiştir?
II. Bir toplumun, bireysel davranışı bir anlamda kalıba döken ve normlarla yönetilen kendi içsel inanç ve pratikler yapısı vardır.
III. Antropologların görevi, gelenek ve inançların sistemi sürdürmek üzere işlev gösterdiği yöntemleri incelemektir.
IV. Toplumun çeşitli yönlerinin kurumları ve işlevleri açısından incelenmesi gerektiğini savunuyordu.
Yukarıda yapısal-işlevselci antropoloji geleneği içinde yer alan kuramcılardan hangisini görüşleri verilmiştir?
Seçenekler
A
Bronislaw Malinowski
B
Alfred Reginald Radcliffe-Brown
C
Edward B. Tylor
D
Claude Levi-Strauss
E
Franz Boas
Açıklama:
I. Antropoloji bireysel eylem üzerinde yoğunlaşmak yerine onları yöneten yapıya ulaşmalıdır.
II. Bir toplumun, bireysel davranışı bir anlamda kalıba döken ve normlarla yönetilen kendi içsel inanç ve pratikler yapısı vardır.
III. Antropologların görevi, gelenek ve inançların sistemi sürdürmek üzere işlev gösterdiği yöntemleri incelemektir.
IV. Toplumun çeşitli yönlerinin kurumları ve işlevleri açısından incelenmesi gerektiğini savunuyordu.
Tüm bu özellikler yapısal-işlevselci antropoloji geleneği içinde yer alan Alfred Reginald Radcliffe-Brown görüşlerini yansıtmaktadır.
II. Bir toplumun, bireysel davranışı bir anlamda kalıba döken ve normlarla yönetilen kendi içsel inanç ve pratikler yapısı vardır.
III. Antropologların görevi, gelenek ve inançların sistemi sürdürmek üzere işlev gösterdiği yöntemleri incelemektir.
IV. Toplumun çeşitli yönlerinin kurumları ve işlevleri açısından incelenmesi gerektiğini savunuyordu.
Tüm bu özellikler yapısal-işlevselci antropoloji geleneği içinde yer alan Alfred Reginald Radcliffe-Brown görüşlerini yansıtmaktadır.
Soru 74
Amerikalı antropolog Leslie White ve Avusturyalı arkeolog Gordon Childe antropolojide aşağıdaki yaklaşımlardan hangisinin temsilcileridir?
Seçenekler
A
İşlevselcilik
B
Yapısalcılık
C
Çatışmacılık
D
Yapısal-işlevselcilik
E
Yeni Evrimcilik
Açıklama:
Amerikalı antropolog Leslie White ve Avusturyalı arkeolog Gordon Childe antropolojide yeni evrimcilik yaklaşımının iki temsilcisidir.
Soru 75
Aşağıdakilerden hangisi eril-merkezci düşünceye ait bir özellik sayılamaz?
Seçenekler
A
Toplumsal örgütlenmede kendi kültürünü temel alma ve yüceltme
B
Toplumsal örgütlenmede erkeği merkeze alarak davranma
C
Toplumsal örgütlenmede erkeği merkeze alarak tutum geliştirme
D
Toplumsal örgütlenmede erkeğin toplumsal rollerini merkeze alarak tutum geliştirmek
E
Toplumsal örgütlenmede erkeğin toplumsal rollerini merkeze alarak davranmak
Açıklama:
Antropolojide işlevselci ve yapısalcı yaklaşımların kültüre nasıl yaklaştığını değerlendirebileceksiniz.
Soru 76
Clifford Geertz’e kültüre ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi ile eleştirilmiştir?
Seçenekler
A
Yorumsamacı antropoloji
B
Eril-merkezcilik
C
Etnik merkezcilik
D
Kültürel belirlenimcilik
E
Kültürün paylaşılır ve kolektif olduğunu vurgular
Açıklama:
Çatışmacı ve uyarlanmacı yaklaşımlar tarafından kültürün nasıl değerlendirildiğini analiz edebileceksiniz.
Soru 77
Aşağıdakilerden hangisi J. Steward’ın Kültürel ekoloji yaklaşımına uygun bir önerme değildir?
Seçenekler
A
Teknoloji, kültür ve fiziksel çevre eşzamanlı olarak incelenmelidir.
B
İnsan kültürü üzerine bir bütün olarak odaklanmalı ve genel yasalar teşhis edilmelidir.
C
Kültürün teknoloji ve çevresi arasındaki karşılıklı ilişki çözümlenmelidir
D
Kültürün teknolojisiyle ilişkili davranış kalıpları çözümlenmelidir.
E
Davranış kalıpları ve kültürel sistemin ögeleri arasındaki ilişki belirlenmelidir
Açıklama:
Çatışmacı ve uyarlanmacı yaklaşımlar tarafından kültürün nasıl değerlendirildiğini analiz edebileceksiniz.
Soru 78
Antropolog Radcliffe-Brown bir toplumun tek tek üyelerinden farklı olduğu fikrini aşağıdaki hangi düşünürden almıştır?
Seçenekler
A
Leslie White
B
Julian Steward
C
Emile Durkheim
D
Levi-Strauss
E
Gordon Childe
Açıklama:
Antropolojide işlevselci ve yapısalcı yaklaşımların kültüre nasıl yaklaştığını değerlendirebileceksiniz.
Soru 79
Aşağıdakilerden hangisi Branislow Malinowski’ye göre Biyolojik gereksinime karşılık gelen kültürel karşılık değildir?
Seçenekler
A
Metabolizma -Beslenme sistemi
B
Ensest-Akrabalık
C
Güvenlik-Korunma ve savunma
D
Hareket -faaliyetler ve iletişim sistemleri
E
Sağlık-Hijyen
Açıklama:
Antropolojide işlevselci ve yapısalcı yaklaşımların kültüre nasıl yaklaştığını değerlendirebileceksiniz.
Soru 80
Voltaire'nin kültür kavramına kazandırdığı derinlik aşağıdaki tanımlardan hangisinde ifade edilmiştir?
Seçenekler
A
Kültür, insan zekasının oluşumu ve geliştirilmesidir.
B
Kültür, işleme üretme ve terbiye etmedir.
C
Kültür, ekip biçmek tarla sürmek anlamındadır.
D
Kültür, insanoğlunun hem-cinsleri ile etkileşimidir.
E
Kültür, sosyoloji ve antropolojinin en önemli kavramıdır.
Açıklama:
Voltaire'nin kültür kavramına kazandırdığı derinlik "insan zekasının oluşumu ve geliştirilmesidir." cümlesinde yatmaktadır.
Soru 81
Aşağıda verilen kültür tanımlarından hangisi antropolojik ve betimleyici bir tanımdır?
Seçenekler
A
İnsan zihninin etkin olarak geliştirilmesi.
B
Bir dönemin ya da bir halkın yaşam biçimi.
C
Zihniyet, düşünme biçimi ve ideoloji.
D
Doğaya karşı insanoğlunun yarattıkları.
E
Ekip-biçme ve üretim faaliyetleri.
Açıklama:
"Bir dönemin ya da bir halkın yaşam biçimi" şeklindeki tanım, betimleyici ve antropolojik bir tanımdır.
Soru 82
On dokuzuncu yüzyılda ortaya çıkan ve Antropolojinin ilk kuramsal yaklaşımı olan akım aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Milliyetçilik
B
Toplumculuk
C
Evrimcilik
D
Irkçılık
E
Seçkincilik
Açıklama:
On dokuzuncu yüzyılda ortaya çıkan ve Antropolojinin ilk kuramsal yaklaşımı olan akım "evrimcilik"tir.
Soru 83
Bazı antropologların kültürü "belirsiz bir soyutlama" olarak görmelerinin nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kimilerince medeniyetle kültürün farklı kavramlar olarak görülmesi.
B
Antropolojinin konusunun kültür olarak görülmesi.
C
Kültürel olanla biyolojik olan arasında ayrım yapılması.
D
Dar ve geniş anlamlı pek çok tanımının yapılmış olması.
E
Kültürle toplumun çok fazla birleştirilmesi gayreti.
Açıklama:
Bazı antropologların kültürü "belirsiz bir soyutlama" olarak görmelerinin nedeni, dar ve geniş anlamlı pek çok tanımının yapılmış olmasıdır.
Soru 84
Başka kültürleri kişinin kendi kültürünün değil, o kültürün bağlamı içinde görmeye çalışan ve değerlendiren ve etnik-merkezciliğin zıddı olan düşünce aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Liberalizm düşüncesi
B
Zenofobi
C
Heterofobi
D
Milliyetçilik düşüncesi
E
Kültürel rölativizm
Açıklama:
Başka kültürleri kişinin kendi kültürünün değil, o kültürün bağlamı içinde görmeye çalışan ve değerlendiren ve etnik-merkezciliğin zıddı olan düşünce: "Kültürel rölativizm"
Soru 85
Aşağıdaki önermelerden hangisi Benedict'in "Kültürel kümelenme" tanımı ile örtüşür?
Seçenekler
A
İnsanlar, kültürlenme yoluyla mensubu oldukları kültürün hâkim kişilik tipi kalıbına dökülürler.
B
Sosyal bilimlerde tartışmalı olsa da tüm kültürler değerlidir ve eşit saygıyı hak eder.
C
Taktığımız kültürel gözlükle çevremizdeki dünyayı algılar, toplumsal yaşamlarımızın anlamını yorumlarız.
D
Ortak bir kültürü ve kimliği sağlamak için tüm kültürlerin biraz etnik-merkezci olması lazımdır.
E
Kendi kültürümüz bizim için ne kadar anlamlı ve değerliyse, başka kültürler de onların üyeleri için o kadar değerli ve anlamlıdır.
Açıklama:
"İnsanlar, kültürlenme yoluyla mensubu oldukları kültürün hâkim kişilik tipi kalıbına dökülürler." önermesi, Benedict'in "Kültürel kümelenme" tanımıdır.
Soru 86
Kültürün, asıl gayesinin insanın temel ve türetilmiş gereksinimlerini karşılama hizmeti olduğu için işlevsel olduğu sonucuna varan kuramcı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ruth Fulton Benedict
B
Bronislaw Malinowski
C
Ashley Montagu
D
Franz Boas
E
Lewis Henry Morgan
Açıklama:
Kültürün, asıl gayesinin insanın temel ve türetilmiş gereksinimlerini karşılama hizmeti olduğu için işlevsel olduğu sonucuna varan kuramcı, Bronislaw Malinowski'dir.
Soru 87
Amerikalı Antropolog Leslie White'ın düşünceleri çerçevesinde değerlendirdiğimizde teknoloji ile ideoloji ve değerler sisteminin bağını kuran, aile, hukuk ve devlet gibi kurumlardan oluşan düzlem aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Psikolojik düzlem
B
Antropolojik düzlem
C
Sosyolojik düzlem
D
Filolojik düzlem
E
Etnolojik düzlem
Açıklama:
Amerikalı Antropolog Leslie White'ın düşünceleri çerçevesinde değerlendirdiğimizde teknoloji ile ideoloji ve değerler sisteminin bağını kuran, aile, hukuk ve devlet gibi kurumlardan oluşan düzlem: Sosyolojik düzlemdir.
Soru 88
Aşağıdaki kuram-kuramcı eşleştirmelerinden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Radcliffe-Brown: Toplumlar teknolojik gelişme düzeylerine göre farklılaşır ve kültürel evrim teknolojik gelişmeyle birlikte gerçekleşir.
B
Bronislaw Malinowski: Antropolojinin ana amacı, “insanlar arasındaki farklılıkların güvende olabileceği bir dünya yaratmak” olmalıdır.
C
Ruth Fulton Benedict: İnsanlar, doğal, biyolojik gereksinimlerine kültürel yanıtlar vermeye başladığı andan itibaren, bizatihi bu yanıtlar yeni kültürel gereksinimler üretmeye başlar.
D
Lévi-Strauss: Bir kültürün özü, onun yapısıdır. Bu hem tikel kültürler hem de genel kültür kavramı için geçerlidir.
E
Lewis Henry Morgan: Bir toplumun çeşitli yönlerinin kurumları ve işlevleri açısından incelenmesi gerekir. Kurumlar bir kültürün anlaşılmasında merkezi rol oynarlar.
Açıklama:
Lévi-Strauss: Bir kültürün özü, onun yapısıdır. Bu hem tikel kültürler hem de genel kültür kavramı için geçerlidir.
Soru 89
Kültürel gelişme ile üretim tarzları arasında ilişki kuran antropologların ilham kaynağı aşağıdaki düşünürlerden hangisidir?
Seçenekler
A
Friedrich Hegel
B
Thomas Hobbes
C
Adam Smith
D
Henri Bergson
E
Karl Marx
Açıklama:
Kültürel gelişme ile üretim tarzları arasında ilişki kuran antropologların ilham kaynağı: Karl Marx'dır.
Soru 90
Hars ve medeniyet arasında bir ayrım yaparak kültürü tanımlayan sosyolog aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kurtuluş Kayalı
B
Şerif Mardin
C
Ziya Gökalp
D
Mümtaz Turhan
E
Hilmi Ziya Ülken
Açıklama:
Ziya Gökalp
Soru 91
1952’de derledikleri Kültür: Kavramların ve Tanımların Eleştirisi başlıklı kitaplarında kültürün 164 ayrı tanımı olduğunu belirten antropologlar aşağıdakilerden hangisinde birlikte ve doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Raymond Williams ve Robin Williams
B
Alfred L. Kroeber ve Clyde Kluckhohn
C
Edward Burnett Tylor
D
Lewis Henry Morgan
E
Franz Boas ve Ashley Montagu
Açıklama:
Alfred L. Kroeber ve Clyde Kluckhohn
Soru 92
- Genel bir entelektüel, tinsel ve estetik gelişim süreci (uygarlık/medeniyet anlamında);
- Entelektüel ve sanatsal etkinlik pratikleri (yüksek kültür anlamında)
- Bir grubun ya da bir dönemin yaşam biçimi olarak kültür.
Ünlü kültür kuramcısı Raymond Williams’a göre yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri kültür olgusunun anlam katmanlarındandır?
Seçenekler
A
I
B
II ve III
C
I ve II
D
II
E
I, II ve III
Açıklama:
I, II ve III
Soru 93
Kültür’e dair en meşhur ve uzun yıllar rakipsiz olan “bilgi, inanç, ahlak, hukuk, gelenek ve insanın bir toplumun üyesi olarak edindiği her türlü yetenek ve alışkanlıkları içeren karmaşık bir bütün” şeklindeki tanımın sahibi olan ve sosyal antropolojinin kurucusu kabul edilen antropolog aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Radcliffe-Brown
B
Claude Lévi-Strauss
C
Lewis Henry Morgan
D
Clifford Geertz
E
Edward B. Tylor
Açıklama:
Edward B. Tylor
Soru 94
Aşağıdakilerden hangisi Tarihsel Tikelci/Özgücü yaklaşımının kültüre dair tartışmalara katkılarından biri değildir?
Seçenekler
A
Her bir kültürün nasıl geliştiğinin ayrı ayrı incelenmesi gerekir.
B
Kültürleri ilkel, uygar, geri, üstün vb. sıfatlarla tanımlamak ve karşılaştırmak oldukça sorunludur.
C
Her kültürün kendine özgü ve ayrı bir tarihi vardır.
D
Kültürel emperyalizm ve sömürgecilikle mücadele antropoloji disiplinin temel misyonudur.
E
Etnosentrizm ve ırkçılıkla mücadele antropoloji disiplinin temel misyonudur
Açıklama:
Kültürel emperyalizm ve sömürgecilikle mücadele antropoloji disiplinin temel misyonudur.
Soru 95
Kültürü, toplum içinde paylaşılan ve toplumsal ilişkiler yoluyla kavranılan simgesel anlamların genelleştirilmesi olarak gören, bu nedenle simgeci/ yorumsamacı antropolojinin kurucusu olarak görülen antropolog aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Franz Boas
B
Ruth Benedict
C
Clifford Geertz
D
Gordon Childe
E
Bronislaw Malinowski
Açıklama:
Clifford Geertz32
Soru 96
Aşağıdakilerden hangisinin sıklıkla kendi kültürünü yüceltme ve başka kültürleri küçümseme, ötekileştirme ya da aşağılama düzeyinde kendini gösterdiği, bu nedenle, heterofobi, zenofobi, islamofobi, şovenizm ve ırkçılık ile çok yakın bir ilişki içinde olduğu söylenebilir?
Seçenekler
A
Etnik merkezcilik
B
Kültürel determinizm
C
Kültürel çeşitlilik
D
Kültürel etkileşim
E
Kültürel rölativizm
Açıklama:
Etnik merkezcilik 33
Soru 97
Kültürler arasındaki farklılıkların bireyler arasındaki farklılıklara benzediğini öne süren Ruth Benedict'e göre kültürlerin de bireyler gibi ayırt edici özellikleri vardır. Kültürler bu bakımdan birey psikolojisinin geniş bir yansımasıdır. Benedict bu bütünleştirici öğeye ne ad verir?
Seçenekler
A
Kültürlenme
B
Kültürel kümelenme
C
Kültürel etkileşim
D
Kültürel relativizm
E
Kültürel işlev
Açıklama:
Kültürel kümelenme
Soru 98
Claude Lévi-Strauss, insan aklının, algıladığı toplumsal dünyayı temel bilgi parçacıklarına ve zihinsel kategorilere ayırarak bir düzen oluşturduğunu savunan ............................ en önemli ismidir.
Seçenekler
A
İşlevselci antropoloji
B
Feminist antropoloji
C
Marksist antropoloji
D
Yapısalcı antropoloji
E
Simgeci antropoloji
Açıklama:
Yapısalcı antropoloji
Soru 99
...............................'in gelişimi ile Antropoloji'de etnik merkezciliğin yanı sıra eril-merkezcilik de sorgulanmaya başlanmıştır.
Seçenekler
A
Yapısalcı antropoloji
B
Yorumsamacı antropoloji
C
Feminist antropoloji
D
Yapısalcı-işlevselci antropoloji
E
Evrimci antropoloji
Açıklama:
Feminist antropoloji
Ünite 3
Soru 1
Toplumsal Eylemin Yapısı adlı kitabında maddi güçlerle kültür arasındaki ilişkiyi birleşik görgül dünyanın analitik düzeyleri üzerinden kavramsallaştıran yazar aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Claude Lévi-Strauss
B
Talcott Parsons
C
Erving Goffman
D
Clifford Geertz
E
Louis Althusser
Açıklama:
Toplumsal öğeleri bir arada tutan, toplumsal düzen ve sürekliliği sağlayan bir unsur olarak kültür kavramını değerlendirebileceksiniz.
Soru 2
Yoğun betimleme örneği ile kişinin hem kendi hem de ötekilerin kültürünü anlamasına olanak tanıdığına inanır. Ona göre kültür insanın deneyimlerine anlam yüklediği simgesel bir sistem olduğu için kültürel süreçler okunmalı ve yorumlanmalıdır.Yukarıda görüşleri açıklanan yazar aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Clifford Geertz
B
Talcott Parsons
C
Claude Lévi-Strauss
D
Erving Goffman
E
Louis Althusser
Açıklama:
Toplumsal öğeleri bir arada tutan, toplumsal düzen ve sürekliliği sağlayan bir unsur olarak kültür kavramını değerlendirebileceksiniz.
Soru 3
Aşağıdakilerden hangisinde yazar ve eser eşleşmesi yanlış verilmiştir?
Seçenekler
A
Theodor Adorno - Max Horkheimer - Aydınlanmanın Diyalektiği
B
Clifford Geertz- Derin Oyun: Bali Horoz Dövüşü Üzerine Notlar
C
Ferdinand de Saussure - Dinsel Yaşamın Temel Biçimleri
D
Roland Barthes- Çağdaş Söylenler (Mitolojiler)
E
Talcott Parsons- Toplumsal Eylemin Yapısı
Açıklama:
Toplumsal öğeleri bir arada tutan, toplumsal düzen ve sürekliliği sağlayan bir unsur olarak kültür kavramını değerlendirebileceksiniz.
Soru 4
Neo-Marksist disiplinlerarası perspektifleriyle, psikanalitik yaklaşımı ve Hegelci bakış açısını barındıran yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Birmingham Kültürel Çalışmalar Okulu
B
Post-yapısalcı Kültür Analizi
C
Yapısal-İşlevselci Yaklaşım
D
Oyun kuramı
E
Frankfurt okulu
Açıklama:
Kültür olgusunun, sınıfsal eşitsizlik ve farklı toplumsal gruplar yönünden hangi açılardan bir çatışma öğesi olarak değerlendirildiğini saptayabileceksiniz.
Soru 5
Kültür olgusunun, iktidarın ve direnişin işlediği bir alan olarak ele alınmasını savunan ve kültüre özerklik veren yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Frankfurt okulu
B
Post-yapısalcı Kültür Analizi
C
Yapısal-İşlevselci Yaklaşım
D
Birmingham Kültürel Çalışmalar Okulu
E
Oyun kuramı
Açıklama:
Kültür olgusunun, sınıfsal eşitsizlik ve farklı toplumsal gruplar yönünden hangi açılardan bir çatışma öğesi olarak değerlendirildiğini saptayabileceksiniz.
Soru 6
Aşağıdakilerden hangisi "kollektif bilinç" kavramını din ve ritüeller yoluyla açıklamıştır?
Seçenekler
A
Durkheim
B
Saussure
C
Barthes
D
Strauss
E
Foucault
Açıklama:
Toplumsal öğeleri bir arada tutan, toplumsal düzen ve sürekliliği sağlayan bir unsur olarak kültür kavramını değerlendirebileceksiniz.
Soru 7
''Le Play toplumsal uyum ve bütünlüğün .................................. düzen ve uyumuna bağlı olduğu tezini ileri sürmüştür.'' cümlesindeki boşluğu tamamlayan doğru ifade aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
ahlaki normların
B
bilişsel simgelerin
C
aile yapısının
D
dini ritüellerin
E
maddi dünyanın
Açıklama:
Toplumsal öğeleri bir arada tutan, toplumsal düzen ve sürekliliği sağlayan bir unsur olarak kültür kavramını değerlendirebileceksiniz.
Soru 8
Frankfurt Okulunun ileri sürdüğü "kültür endüstrisi" kavramı aşağıdaki hangi ifadeyle yakından ilişkilidir?
Seçenekler
A
Meta haline getirilmiş kültür bireylerin özgürleşmesini sağlar.
B
Popülist kitle kültürü toplumsal entegrasyonun temel aracıdır.
C
Üretilen kültür eleştirel düşünce girişimlerinin önünü açar.
D
Popülist kitle kültürü bireylerin özgür katkısıyla kendiliğinden oluşur
E
Üretilen popülist kitle kültürü insanın dönüştürücü gücünü baskılar.
Açıklama:
Kültür olgusunun, sınıfsal eşitsizlik ve farklı toplumsal gruplar yönünden hangi açılardan bir çatışma öğesi olarak değerlendirildiğini saptayabileceksiniz.
Soru 9
Marksist yaklaşımlara göre hakim kültürün temel işlevlerinden birisi ......................................'' cümlesini doğru olarak tamamlayan seçeneği belirleyin.
Seçenekler
A
toplumun uyumunu sağlamaktır.
B
yönetici sınıfın çıkarlarına hizmet etmektir.
C
bireylerin refahına hizmet etmektir.
D
bireylerin özgürleşmesini sağlamaktır.
E
sınıf bilincinin oluşmasını sağlamaktır.
Açıklama:
Kültür olgusunun, sınıfsal eşitsizlik ve farklı toplumsal gruplar yönünden hangi açılardan bir çatışma öğesi olarak değerlendirildiğini saptayabileceksiniz.
Soru 10
Bugünün tüketim toplumunda, kültür ürünleriyle kitle iletişim araçları arasında nasıl bir ilişki vardır?
Seçenekler
A
İletişim araçları esas olarak bireylerin yüksek kültür ürünlerine ulaşmasını kolaylaştırmak için uğraşır.
B
İletişim araçları yerel kültür ürünlerinin yüksek kültür ürünlerine dönüşmesini sağlar.
C
İletişim araçları yüksek kültür ürünleri ile popüler kültür arasındaki farkın azalmasına katkı sağlar.
D
İletişim araçları popüler kültür ürünlerinin ticari bir meta olarak alınıp satılmasına katkı sağlar.
E
Kitle iletişim araçları yüksek kültür ürünlerinin geliştirilmesinin önündeki yegane engeldir.
Açıklama:
Toplumsal yaşamın dinamizmi içinde, kültürün işlevi ve kullanımını açıklayabileceksiniz.
Soru 11
Organik dayanışma hangi toplumlarda görülmektedir?
Seçenekler
A
Sanayi toplumlarında
B
Tarım toplumlarında
C
İlkel toplumlarda
D
Güney toplumlarında
E
Akraba toplumlarda
Açıklama:
Toplumsal öğeleri bir arada tutan, toplumsal düzen ve sürekliliği sağlayan bir unsur olarak kültür kavramını değerlendirebileceksiniz.
Soru 12
Louis Althusser’e göre aşağıdakilerden hangisi devletin baskı aygıtlarından biridir?
Seçenekler
A
Hükümet
B
Din
C
Aile
D
Sendika
E
Eğitim
Açıklama:
Kültür olgusunun, sınıfsal eşitsizlik ve farklı toplumsal gruplar yönünden hangi açılardan bir çatışma öğesi olarak değerlendirildiğini saptayabileceksiniz.
Soru 13
Louis Althusser’e göre aşağıdakilerden hangisi devletin ideoloji aygıtlarından biridir?
Seçenekler
A
Eğitim
B
Hükümet
C
Ordu
D
Polis
E
Hapishane
Açıklama:
Kültür olgusunun, sınıfsal eşitsizlik ve farklı toplumsal gruplar yönünden hangi açılardan bir çatışma öğesi olarak değerlendirildiğini saptayabileceksiniz.
Soru 14
“Tüketim Toplumu” isimli eserinde "Tüketim kültüründe kültür ürünleri, önce arzu nesnesi haline getirilip, ardından, kitlelerin beğenisine, kâr güdümlü politikalar eşliğinde sunulmaktadır" diyen araştırmacı kimdir?
Seçenekler
A
Jean Baudrillard
B
Frédéric Le Play
C
Robert Merton
D
Karl Marx
E
Emile Durkheim
Açıklama:
Toplumsal yaşamın dinamizmi içinde, kültürün işlevi ve kullanımını açıklayabileceksiniz.
Soru 15
Belirli bir toprak parçasında yerleşik, kendi özgün iç dinamiklerinin yanında ortak bir kültürü paylaşan insanlardan oluşan gruba ne ad verilir?
Seçenekler
A
Toplum
B
Tarikat
C
Akraba
D
Grup
E
Katman
Açıklama:
Toplumsal yaşamın dinamizmi içinde, kültürün işlevi ve kullanımını açıklayabileceksiniz.
Soru 16
Aşağıdakilerden sosyologlardan hangisi "Toplumsal İşbölümü" adlı çalışmasında dayanışma türleri üzerinden, basit toplumlarla sanayi toplumları arasındaki farklılıklara işaret eder?
Seçenekler
A
Emile Durkheim
B
Talcott Parsons
C
Karl Marx
D
Roland Barthes
E
Ferdinand de Saussure
Açıklama:
Toplumsal öğeleri bir arada tutan, toplumsal düzen ve sürekliliği sağlayan bir unsur olarak kültür kavramını değerlendirebileceksiniz.
Soru 17
Toplumsal eylemi oyun metaforu üzerinden ele alan sosyolojik yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Post-yapısalcı yaklaşım
B
İşlevselci yaklaşım
C
Yapısalcı yaklaşım
D
Dramaturjik yaklaşım
E
Çatışmacı yaklaşım
Açıklama:
Toplumsal yaşamın dinamizmi içinde, kültürün işlevi ve kullanımını açıklayabileceksiniz.
Soru 18
Aşağıdakilerden hangisi Louis Althusser'in geliştirdiği kavramsallaştırma çerçevesinde devletin baskı aygıtları içerisinde yer almaz?
Seçenekler
A
Hükümet
B
Ordu
C
Aile
D
Polis
E
Hapishaneler
Açıklama:
Kültür olgusunun, sınıfsal eşitsizlik ve farklı toplumsal gruplar yönünden hangi açılardan bir çatışma öğesi olarak değerlendirildiğini saptayabileceksiniz.
Soru 19
Pierre Bourdieu'nün en temel haliyle belirli bir dünya görüşüne işaret eden yaşam tarzını ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ekonomik sermaye
B
Kültürel sermaye
C
Yapılanmış yapılar
D
Sosyal sermaye
E
Habitus
Açıklama:
Kültür olgusunun, sınıfsal eşitsizlik ve farklı toplumsal gruplar yönünden hangi açılardan bir çatışma öğesi olarak değerlendirildiğini saptayabileceksiniz.
Soru 20
Tüketim ve kültürü ilişkisine dair noktaları "Tüketim Toplumu" adlı kitabında ele alan sosyolog aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Jean Baudrillard
B
Pierre Bourdieu
C
Louis Althusser
D
Roland Barthes
E
Claude Levi-Strauss
Açıklama:
Kültür olgusunun, sınıfsal eşitsizlik ve farklı toplumsal gruplar yönünden hangi açılardan bir çatışma öğesi olarak değerlendirildiğini saptayabileceksiniz.
Tüketim ve kültür ilişkisine dair noktaları “Tüketim Toplumu” eserinde ele alan Jean Baudrillard’a göre, kültür ürünleri fetişleştirildikçe, bireyin toplumsal aktör olarak donanımı basitleştirildikçe, toplumsal kimlik, tüketimin ekonomi politiğinin pratikleri ve değerler sistemi içinde tanımlanmaktadır (Baudrillard 1972:160).
Tüketim ve kültür ilişkisine dair noktaları “Tüketim Toplumu” eserinde ele alan Jean Baudrillard’a göre, kültür ürünleri fetişleştirildikçe, bireyin toplumsal aktör olarak donanımı basitleştirildikçe, toplumsal kimlik, tüketimin ekonomi politiğinin pratikleri ve değerler sistemi içinde tanımlanmaktadır (Baudrillard 1972:160).
Soru 21
Aşağıdaki sosyologlardan hangisi işlevselci bir yaklaşım doğrultusunda kültürü bütünleştirici öğelerin kaynağı olarak ele alır?
Seçenekler
A
E. Durkheim
B
R. Barthes
C
M. Weber
D
E. Goffman
E
P. Bourdieu
Açıklama:
Toplumsal öğeleri bir arada tutan, toplumsal düzen ve sürekliliği sağlayan bir unsur olarak kültür kavramını değerlendirebileceksiniz.
Doğru Cevap - A
Doğru Cevap - A
Soru 22
Toplumsal bütünlüğü sağlamak için uyulması gereken temeller üzerinde duran Le Play kültürün yeniden üretildiği hangi birimin yapısının düzenli ve uyumlu olması durumunda toplumun da o denli uyum içerisinde olacağını öngörmektedir?
Seçenekler
A
Eğitim
B
Din
C
Aile
D
Siyaset
E
Media
Açıklama:
Toplumsal öğeleri bir arada tutan, toplumsal düzen ve sürekliliği sağlayan bir unsur olarak kültür kavramını değerlendirebileceksiniz.
Doğru Cevap - C
Doğru Cevap - C
Soru 23
Kültürün bütünleştirici öğelerin kaynağı olarak işlevlerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Kültürün, hegemonik yapının otoritesini meşrulaştıran bir işlevi bulunmaktadır.
B
Kültür olgusunun, toplumsal uzlaşma ve toplumsal birlik sağlayana bir işlevi bulunmaktadır.
C
Kültür olgusunun, yönetici sınıfın çıkarlarına hizmet eden bir işlevi bulunmaktadır.
D
Kültür olgusunun, yönetilen sınıfının bilincinin oluşumunu engelleyen bir işlevi bulunmaktadır
E
Kültür, bir toplumda yabancılaşmaya yol açacak şekilde kullanılabilir.
Açıklama:
Kültür olgusunun, sınıfsal eşitsizlik ve farklı toplumsal gruplar yönünden hangi açılardan bir çatışma öğesi olarak değerlendirildiğini saptayabileceksiniz.
Doğru Cevap - B
Doğru Cevap - B
Soru 24
Aşağıdaki ifadelerden hangisi kültürü, bir toplumdaki çatışmacı öğelerin kaynağı olarak ele alarak değerlendirmektedir?
Seçenekler
A
Kültür, bir toplumun ortak bilincine işaret eder.
B
Kültür, toplumsal düzen ve sürekliliği sağlar.
C
Kültür, bir toplumdaki öğelerin, birbirleriyle olan ilişkilerinde bir denge unsurudur.
D
Kültür, toplumdaki egemen sınıfın baskı araçlarından biridir.
E
Kültür, sanayi toplumunda bir egemen ideoloji olarak işler.
Açıklama:
Kültür olgusunun, sınıfsal eşitsizlik ve farklı toplumsal gruplar yönünden hangi açılardan bir çatışma öğesi olarak değerlendirildiğini saptayabileceksiniz.
Doğru Cevap - D
Doğru Cevap - D
Soru 25
Talcott Parsons’ın Kültürel Sistem kavramına ilişkin aşağıda yer alan ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Kültürel sistemlerin kendi kendini sürdürebilen özelliğine dikkat çeker.
B
Kültürel sistemlerin kendi kuralları ve işleyiş mantıkları olduğunu ortaya koyar.
C
Kültürel sistemlerin kendi kendini sürdürebilen özelliğine dikkat çeker.
D
Kültür olgusunu bir çatışma öğesi olarak değerlendirir.
E
Toplumsal rolleri toplumsal sistem içerisinde kurumsallaştırır.
Açıklama:
Kültür olgusunun, sınıfsal eşitsizlik ve farklı toplumsal gruplar yönünden hangi açılardan bir çatışma öğesi olarak değerlendirildiğini saptayabileceksiniz.
Doğru Cevap - E
Doğru Cevap - E
Soru 26
Aşağıdaki ifadelerden hangisi Birmingham Kültürel Çalışmalar Okulu’nun görüşü olarak doğrudur?
Seçenekler
A
Kültür, gündelik hayatta sahnelen bir dramaya benzer
B
Kültür, bir toplumda iktidar ve direnişin işlediği alanlardan biridir.
C
Kültür endüstrisi, tanıdıklık ilkesine dayalı standartlaşmış ürünler sunar.
D
Kitle kültürü ürünleri "Akıl Tutulması"n yol açarak "tek boyutlu insan" yetiştirir.
E
Kültür yalnızca ilkel toplumlara ait bir kavramdır.
Açıklama:
Kültür olgusunun, sınıfsal eşitsizlik ve farklı toplumsal gruplar yönünden hangi açılardan bir çatışma öğesi olarak değerlendirildiğini saptayabileceksiniz.
Doğru Cevap - B
Doğru Cevap - B
Soru 27
Aşağıdakilerden hangisi L. Althusser’in “Devletin Baskı Aygıtları” olarak tanımladığı aygıtlardan biridir?
Seçenekler
A
Yargı
B
Eğitim
C
Aile
D
Din
E
Medya
Açıklama:
Kültür olgusunun, sınıfsal eşitsizlik ve farklı toplumsal gruplar yönünden hangi açılardan bir çatışma öğesi olarak değerlendirildiğini saptayabileceksiniz.
Doğru Cevap - A
Doğru Cevap - A
Soru 28
Aşağıdakilerden hangisi tüketim ve kültür ilişkisini “Tüketim Toplumu” eserinde inceleyen Baudrillard’ın görüşüdür?
Seçenekler
A
Kapitalist pazarla şekillenmiş yeni iletişim teknolojileri, kitle kültürü oluşumunu belirler.
B
Sanayi toplumlarında kültür, egemen ideoloji olarak işler.
C
Kültür ürünleri fetişleştirilmekte ve arzu nesnesi haline getirilip ardından kitlelerin beğenisine kâr güdümlü politikalar eşliğinde sunulur.
D
Kültür, bir toplumun maddi ve maddi olmayan tüm birikimlerini ifade eder.
E
Tüketim kültürü, toplumsal düzen ve eşitliği sağlayan bir öğedir.
Açıklama:
Kültür olgusunun, sınıfsal eşitsizlik ve farklı toplumsal gruplar yönünden hangi açılardan bir çatışma öğesi olarak değerlendirildiğini saptayabileceksiniz.
Doğru Cevap - C
Doğru Cevap - C
Soru 29
Toplumsal tabakalaşma kültür ekseninde incelendiğinde, özellikle hangi bağlamda bir ayrım olarak ön plana çıkmaktadır?
Seçenekler
A
Ulusal Kültür - Küresel Kültür
B
Anaakım Kültür - Folk Kültür
C
Yaygın Kültür - Halk Kültürü
D
Alt Kültür - Karşıt Kültür
E
Yüksek Kültür - Popüler Kültür
Açıklama:
Toplumsal yaşamın dinamizmi içinde, kültürün işlevi ve kullanımını açıklayabileceksiniz.
Doğru Cevap - E
Doğru Cevap - E
Soru 30
P. Bourdieu’nün Habitus kavramına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
Bireyin, güzel sanatlar, sisyaset, felsefe, vb. alanlardaki eğilimlerini ifade eder.
B
Oluşmasında ikincil toplumsallaşma araçları önemli rol oynar.
C
Ekonomik, sosyal ve kültürel sermaye olmak üzere üç çeşit sermaye ile ilişkilendirilir.
D
Yaşam tarzı anlamında kullanılıp belirli bir dünya görüşüne işaret eder.
E
Toplumsallaşma araçlarının şekillenmesinde önemli rol oynayan yapılanmış yapılardır.
Açıklama:
Toplumsal yaşamın dinamizmi içinde, kültürün işlevi ve kullanımını açıklayabileceksiniz.
Doğru Cevap - B
Doğru Cevap - B
Soru 31
Aşağıdakilerden hangisi, kültür olgusunun toplumsal yaşamın dinamizmi içindeki ikili kullanımlarına örnek teşkil etmez?
Seçenekler
A
Ana akım kültür - Alt-kültür
B
Yüksek kültür - Popüler kültür
C
Ciddi müzik - Hafif müzik
D
Halk kültürü - Folk kültür
E
Küresel kültür - Yerel kültür
Açıklama:
Toplumsal yaşamın dinamizmi içinde, kültürün işlevi ve kullanımını açıklayabileceksiniz.
Soru 32
Aşağıdakilerden hangisi Talcott Parson’ın AGIL modelinde yer alan, sistemler kuramının bir toplumdaki kültürel değerlerin üretimi aşamalarından biri değildir?
Seçenekler
A
Dışlama
B
Adaptasyon
C
Amaca ulaşma
D
Bütünleşme
E
Gizli örüntü sürekliliği ve gerilim yönetimi
Açıklama:
Toplumsal öğeleri bir arada tutan, toplumsal düzen ve sürekliliği sağlayan bir unsur olarak kültür kavramını değerlendirebileceksiniz.
Soru 33
Aşağıdakilerden hangisi Talcott Parson’ın AGIL modelinde yer alan, sistemler kuramının bir toplumdaki kültürel değerlerin üretimi aşamalarından biri değildir?
Seçenekler
A
Dışlama
B
Adaptasyon
C
Amaca ulaşma
D
Bütünleşme
E
Gizli örüntü sürekliliği ve gerilim yönetimi
Açıklama:
Toplumsal öğeleri bir arada tutan, toplumsal düzen ve sürekliliği sağlayan bir unsur olarak kültür kavramını değerlendirebileceksiniz.
Soru 34
Kültür ve toplumsal yaşam üzerindeki incelemelerini, toplumsal hayatı sahnelenen bir dramaya benzeterek gerçekleştiren düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Ervin Goffman
B
Theodor Adorno
C
Karl Marx
D
Stuart Hall
E
Emile Durkheim
Açıklama:
Toplumsal öğeleri bir arada tutan, toplumsal düzen ve sürekliliği sağlayan bir unsur olarak kültür kavramını değerlendirebileceksiniz.
Soru 35
Aşağıdakilerden hangisi, kültür olgusuna ilişkin değerlendirmelerde yapısalcı perspektifin özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Kültür ve dili, birbirine benzeyen paralel kavramlar olarak ele alır.
B
Mikro-yapılar arasındaki ilişkileri değerlendirir.
C
Benzeşen kavram ve sembolleri tanımlayarak sistem içinde nasıl düzenlendiğini inceler.
D
Kültürel sistemin rolü ve bu sistemin analizi odak noktasıdır.
E
Sınıfsız toplum modelini önerir.
Açıklama:
Toplumsal öğeleri bir arada tutan, toplumsal düzen ve sürekliliği sağlayan bir unsur olarak kültür kavramını değerlendirebileceksiniz.
Soru 36
Aşağıdaki ifadelerden hangisi, kültür olgusunu, bir toplumdaki bütünleştirici öğelerin kaynağı olarak değerlendirmez?
Seçenekler
A
Kültür, bir toplumdaki yönetici sınıfın ideolojik araçlarından biridir.
B
Kültür, bir toplumdaki öğelerin birbirleriyle olan ilişkilerinde bir denge unsurudur.
C
Kültür, bir toplumdaki ortak değer, görüşler ve eğilimleri ifade eder.
D
Kültür, toplumsal düzen ve sürekliliği sağlar.
E
Kültür, bir toplumun ortak bilincine işaret eder.
Açıklama:
Toplumsal öğeleri bir arada tutan, toplumsal düzen ve sürekliliği sağlayan bir unsur olarak kültür kavramını değerlendirebileceksiniz.
Soru 37
Pierre Bourdieu’nün “Habitus” kavramı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Toplumsal dayanışma ve toplumsal işbölümünü açıklar.
B
Yaşam tarzı anlamında kullanılıp belirli bir dünya görüşüne işaret eder.
C
Toplumsallaşma araçlarının şekillenmesinde önemli rol oynayan yapılanmış yapılardır.
D
Bireyin, güzel sanatlar, siyaset, felsefe, vb. alanlardaki eğilimlerini ifade eder.
E
Ekonomik, sosyal ve kültürel sermaye olmak üzere üç çeşit sermaye ile ilişkilendirilir.
Açıklama:
Kültür olgusunun, sınıfsal eşitsizlik ve farklı toplumsal gruplar yönünden hangi açılardan bir çatışma öğesi olarak değerlendirildiğini saptayabileceksiniz.
Soru 38
Özellikle müzikolojik analizlerinde 'ciddi müzik' ile 'hafif müzik' arasında bir ayrım yaparak, yüksek kültürle popüler kültür farklılığına işaret etmiş olan Frankurt Okulu düşünürü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Max Horkheimer
B
Antonio Gramsci
C
Herbert Marcuse
D
Theodor Adorno
E
Pierre Bourdieu
Açıklama:
Kültür olgusunun, sınıfsal eşitsizlik ve farklı toplumsal gruplar yönünden hangi açılardan bir çatışma öğesi olarak değerlendirildiğini saptayabileceksiniz.
Soru 39
Kültürü, toplumsal öğelerin karşılıklı ilişkilerinin bir dengesi olarak ele alan yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sembolik-etkileşimci yaklaşım
B
İşlevselci yaklaşım
C
Dramaturjik yaklaşım
D
Frankurt Okulu
E
Çatışmacı yaklaşım
Açıklama:
Kültür olgusunun, sınıfsal eşitsizlik ve farklı toplumsal gruplar yönünden hangi açılardan bir çatışma öğesi olarak değerlendirildiğini saptayabileceksiniz.
Soru 40
............., tanıdıklık ilkesine dayalı standartlaşmış ürünler sunarak, izleyicinin algısında gerilemeye neden olurken onlara, sahte-benlik imkanı sunarak, kapitalizmin yeniden üretiminde merkezi rol oynar. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yerleri uygun şekilde doldurunuz.
Seçenekler
A
Yüksek kültür
B
Kültür endüstrisi
C
Yerel kültür
D
Popüler kültür
E
Metâ fetişizmi
Açıklama:
Kültür olgusunun, sınıfsal eşitsizlik ve farklı toplumsal gruplar yönünden hangi açılardan bir çatışma öğesi olarak değerlendirildiğini saptayabileceksiniz.
Soru 41
............., finansal kaynakları ifade ederken, ............., kişiler arası ilişkiler ve her çeşit toplumsal bağları ifade eder. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yerleri uygun şekilde doldurunuz.
Seçenekler
A
Ekonomik sermaye/kültürel sermaye
B
Kültürel sermaye/sosyal sermaye
C
Sosyal sermaye/ekonomik sermaye
D
Sosyal sermaye/kültürel sermaye
E
Ekonomik sermaye/sosyal sermaye
Açıklama:
Kültür olgusunun, sınıfsal eşitsizlik ve farklı toplumsal gruplar yönünden hangi açılardan bir çatışma öğesi olarak değerlendirildiğini saptayabileceksiniz.
Soru 42
Kültür ürünlerinin, önce arzu nesnesi haline getirilip, ardından, kitlelerin beğenisine, kâr güdümlü politikalar eşliğinde sunulması, aşağıdaki kavramlardan hangisiyle açıklanmaktadır?
Seçenekler
A
Popüler kültür
B
Küresel kültür
C
Hafif müzik
D
Yerel kültür
E
Tüketim kültürü
Açıklama:
Kültür olgusunun, sınıfsal eşitsizlik ve farklı toplumsal gruplar yönünden hangi açılardan bir çatışma öğesi olarak değerlendirildiğini saptayabileceksiniz.
Soru 43
Kültürü, iktidar, bilgi ve söylem kavramları üzerinden inceleyen, post-yapısalcı yaklaşımın önemli temsilcisi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Michel Foucault
B
Roland Barthes
C
Ferdinand de Saussure
D
Claude Lévi-Strauss
E
Max Weber
Açıklama:
Toplumsal öğeleri bir arada tutan, toplumsal düzen ve sürekliliği sağlayan bir unsur olarak kültür kavramını değerlendirebileceksiniz.
Soru 44
Max Weber hangi kitabında, kapitalizmin ortaya çıkışında dinsel inançların rol oynadığını belirterek, materyalist görüşe karşı çıkmıştır?
Seçenekler
A
Sosyal Yapı ve Anomi
B
Toplumsal Eylemin Yapısı
C
Dinsel Yaşamın Temel Biçimleri
D
Protestan Etiği ve Kapitalizmin Ruhu
E
Sosyoloji Yazıları
Açıklama:
Toplumsal öğeleri bir arada tutan, toplumsal düzen ve sürekliliği sağlayan bir unsur olarak kültür kavramını değerlendirebileceksiniz.
Soru 45
Antonio Gramsci'nin geliştirdiği, devletin ve yönetici sınıfın, sivil toplum içindeki inançları düzenleme yetisi anlamına gelen kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Devletin Baskı Aygıtları
B
Üst yapı
C
Vulgar materyalizm
D
Hegemonya
E
Devletin İdeolojik Aygıtları
Açıklama:
Kültür olgusunun, sınıfsal eşitsizlik ve farklı toplumsal gruplar yönünden hangi açılardan bir çatışma öğesi olarak değerlendirildiğini saptayabileceksiniz.
Soru 46
Belirli bir dünya görüşü ve yaşam tarzı anlamına gelen, ekonomik, sosyal ve kültürel olmak üzere üç çeşit sermayeyle ilişkilendirilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Habitus
B
Yüksek kültür
C
Metâ fetişizmi
D
Birincil toplumsallaşma
E
Hegemonya
Açıklama:
Kültür olgusunun, sınıfsal eşitsizlik ve farklı toplumsal gruplar yönünden hangi açılardan bir çatışma öğesi olarak değerlendirildiğini saptayabileceksiniz.
Soru 47
............., bir dizi entellektüel ve sanatsal faaliyetle bunların ürünlerini tanımlamada kullanılırken, ............., yatırımcılar tarafından pazara sunulan kültür ürünlerine işaret eder. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yerleri uygun şekilde doldurunuz.
Seçenekler
A
Kitle kültürü/popüler kültür
B
Yüksek kültür/popüler kültür
C
Yüksek kültür/gençlik kültürü
D
Yerel kültür/küresel kültür
E
Yüksek kültür/küresel kültür
Açıklama:
Toplumsal öğeleri bir arada tutan, toplumsal düzen ve sürekliliği sağlayan bir unsur olarak kültür kavramını değerlendirebileceksiniz.
Soru 48
Aşağıdakilerden hangisi sosyolojinin kurucularından Emile Durkheim’ın, bir toplumda kültüre işaret eden “ortak değer ve düşünceler” anlamına gelen kavramını ifade eder?
Seçenekler
A
Toplumsal İşbölümü
B
Kolektif Bilinç
C
Anomi
D
İntihar
E
Organik Dayanışma
Açıklama:
Toplumsal öğeleri bir arada tutan, toplumsal düzen ve sürekliliği sağlayan bir unsur olarak kültür kavramını değerlendirebileceksiniz.
Soru 49
Aşağıdakilerden hangisi toplumsal öğeleri bir arada tutan, toplumsal düzen ve sürekliliği sağlayan bir unsur olarak kültür kavramını değerlendiren düşünürlerden değildir?
Seçenekler
A
Emile Durkheim
B
Karl Marx
C
Frédéric Le Play
D
Talcott Parsons
E
Robert Merton
Açıklama:
Toplumsal öğeleri bir arada tutan, toplumsal düzen ve sürekliliği sağlayan bir unsur olarak kültür kavramını değerlendirebileceksiniz.
Soru 50
Aşağıdakilerden hangisi kültür ile dili birbirine benzeyen paralel kavramlar olarak ele alan “post-yapısalcı” düşünürlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Ferdinand de Saussure
B
Roland Barthes
C
Claude Lévi-Strauss
D
Michel Foucault
E
Raymond Williams
Açıklama:
Toplumsal öğeleri bir arada tutan, toplumsal düzen ve sürekliliği sağlayan bir unsur olarak kültür kavramını değerlendirebileceksiniz.
Soru 51
Aşağıdakilerden hangisi kültür olgusuna Marksist bakış açısıyla yaklaşımlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Kültür burjuvazinin görüşünü yansıtmaktadır.
B
Sanayi toplumlarında kültür egemen ideoloji olarak işler.
C
Kültür, toplumsal düzen, uyum ve eşitliği sağlamaktadır.
D
Kültür, sınıf çatışmasında etkin rol oynayan unsurlardandır.
E
Kültürün, otoriteyi meşrulaştıran bir işlevi bulunmaktadır.
Açıklama:
Kültür olgusunun, sınıfsal eşitsizlik ve farklı toplumsal gruplar yönünden hangi açılardan bir çatışma öğesi olarak değerlendirildiğini saptayabileceksiniz.
Soru 52
Aşağıdakilerden hangisi “Habitus” kavramını tanımlamaz?
Seçenekler
A
Belirli bir dünya görüşü ve yaşam tarzı anlamına gelir.
B
Sanat, siyaset vb. alanlarda eğilimleri ifade eder.
C
Ekonomik, sosyal ve kültürel sermayeden oluşur.
D
Bireyin, yetenek, bilgi ve beğeni düzeyi ile oluşturulan yapılanmış yapılardır.
E
Sahte-ihtiyaçların tatmin edilmesi anlamına gelmektedir.
Açıklama:
Kültür olgusunun, sınıfsal eşitsizlik ve farklı toplumsal gruplar yönünden hangi açılardan bir çatışma öğesi olarak değerlendirildiğini saptayabileceksiniz.
Soru 53
Aşağıdakilerden hangisi Birmingham Kültürel Çalışmalar Okulunun savunduğu görüşlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Kültür, “Toplumsal İşbölümü” ile toplumda uzlaşma ve bütünlük sağlar.
B
Kültür, iktidar ve direniş alanlarından biridir.
C
Kültür özerk bir alandır.
D
Kültür analizlerinde, kitle iletişim araçlarının rolü de incelenmelidir.
E
Yeni iletişim teknolojileri kitlelerin düşünme biçimi üzerinde etkilidir.
Açıklama:
Toplumsal yaşamın dinamizmi içinde, kültürün işlevi ve kullanımını açıklayabileceksiniz.
Soru 54
Aşağıdakilerden hangisi toplumsal tabakalaşma olgusu kültür ekseninde incelendiğinde ortaya çıkan kavramlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Farklı kültür ürünleri ve bu ürünleri tüketen gruplar
B
Yüksek kültür ve popüler kültür gerilimi
C
Devletin Baskı Aygıtları
D
Farklı alt-kültürler
E
Habitus kavramı
Açıklama:
Kültür olgusunun, sınıfsal eşitsizlik ve farklı toplumsal gruplar yönünden hangi açılardan bir çatışma öğesi olarak değerlendirildiğini saptayabileceksiniz.
Soru 55
Aşağıdakilerden hangisi tüketim kültürünün özelliklerinden değildir?
Seçenekler
A
Kültür ürünleri arzu nesnesi haline getirilmektedir.
B
Geniş kitleler hedef alınmaktadır.
C
Kaydedilmiş ve çoğaltılmış kültür ürünleri kâr amacı güdülerek piyasaya pazarlanmaktadır.
D
Bir dizi entelektüel ve sanatsal faaliyetten oluşmaktadır.
E
Yarattığı değerler sistemi ile kimlik oluşturma sürecine etki eder.
Açıklama:
Toplumsal öğeleri bir arada tutan, toplumsal düzen ve sürekliliği sağlayan bir unsur olarak kültür kavramını değerlendirebileceksiniz.
Soru 56
Aşağıdakilerden hangisi kültür olgusunun toplumsal yaşamın dinamizmi içindeki ikili kullanımlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Ana-akım kültürler - alt-kültürler
B
Yüksek kültür - popüler kültür
C
Ciddi müzik - hafif müzik
D
Küresel kültür - yerel kültür
E
Disipliner iktidar - biyoiktidar
Açıklama:
Kültür olgusunun, sınıfsal eşitsizlik ve farklı toplumsal gruplar yönünden hangi açılardan bir çatışma öğesi olarak değerlendirildiğini saptayabileceksiniz.
Soru 57
“Science Sociale” okulunun kurucularından olan, toplumlarda dengeyi, barışı ve sabitliği sağlamak için, uyulması gereken temeller üzerinde aşağıdaki kuramcılardan hangisi durmuştur?
Seçenekler
A
Durkheim
B
Turner
C
Parsons
D
Weber
E
Le Play
Açıklama:
19.yüzyılın ilk yarısında, Fransa’da devrim sonrası yeniden yapılanma çalışlmalar sırasında, toplumbilime yön veren isimlerden Frédéric Le Play (1806-1882)Science Sociale” okulunun kurucularından olan, toplumlarda dengeyi, barışı ve sabitliği sağlamak için, uyulması gereken temeller üzerinde durmuştur.
Soru 58
Bir topluluktaki temizlik ve kirlilik kavramları üzerine olan algı ve inançların, kültür örüntüsüyle doğrudan ilgili olduğunu aşağıdaki isimlerden hangisi savunmuştur?
Seçenekler
A
Le Play
B
Durkheim
C
Weber
D
Douglas
E
Pareto
Açıklama:
Mary Douglas ise özellikle bir topluluktaki temizlik ve kirlilik kavramları üzerine olan algı ve inançların, kültür örüntüsüyle doğrudan ilgili olduğunu savunur.
Soru 59
Aşağıdaki kuramcılardan hangisi maddi güçlerle kültür arasındaki ilişkiyi, birleşik görgül dünyanın analitik düzeyleri üzerinden kavramsallaştırmıştır?
Seçenekler
A
Weber
B
Play
C
Durkheim
D
Pareto
E
Parsons
Açıklama:
Talcott Parsons,maddi güçlerle kültür arasındaki ilişkiyi, birleşik görgül dünyanın analitik düzeyleri üzerinden kavramsallaştırmaktadır.
Soru 60
Paylaşılan değerler bütünü olarak kültürün, yeniden yaratıldığını belirtirken bu aşamada, öznel anlamlarını ve aktif olarak eylemlerini kontrol eden bireyleri fail olarak değerlendiren sosyolog aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Weber
B
Durkheim
C
Aron
D
Kant
E
Hegel
Açıklama:
Weber, paylaşılan değerler bütünü olarak kültürün, yeniden yaratıldığını belirtirken bu aşamada, öznel anlamlarını ve aktif olarak eylemlerini kontrol eden bireyleri fail olarak değerlendirir.
Soru 61
Sosyal görüngülerin kültürel bakışı açısıyla incelenmesi gerektiğini savunurken kültürü, güçlü ve özerk bir alan olarak ortaya koyan kuramcı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kant
B
Weber
C
Durkheim
D
Dilthey
E
Aron
Açıklama:
Alman idealizmi’ni barındıran kuramsal çerçevesiyle Dilthey,sosyal görüngülerin kültürel bakışı açısıyla incelenmesi gerektiğini savunurken kültürü, güçlü ve özerk bir alan olarak ortaya koyar.
Soru 62
Eylemlerin kültürel amaçlar ve inançlarla yürütülmesine ne denir?
Seçenekler
A
Rasyonelleşme
B
Amaç rasyonel eylem
C
Değer rasyonel eylem
D
Doğal bilim
E
İnsani bilim
Açıklama:
Karşıt iki eylem tarzından ilki Wertrational (değer rasyonel eylem), kültürel amaçlar ve inançlarla yürütülmesine denir.
Soru 63
Alman sosyolog Weber'in karşıt iki eylem tarzlarından kültür kuramında, araçsal eylem ve verimlilik normlarıyla yürütülmesine ne denir?
Seçenekler
A
Doğa bilimi
B
Amaç rasyonel eylem
C
İnsani bilim
D
eğer rasyonel eylem
E
Anlama
Açıklama:
Zweckrational (amaç rasyonel eylem) kültür kuramında, araçsal eylem ve verimlilik normlarıyla yürütülür.
Soru 64
Hangi perspektif kültüre ilişkin kuramsal çerçevesinin temeli, yapısal dilbilim ile semiyoloji alanındaki çalışmalardan ortaya çıkmıştır?
Seçenekler
A
Kapitalist
B
Toplumsal
C
Dinsel
D
Yapısalcı
E
Kültürel
Açıklama:
Yapısalcı perspektif kültüre ilişkin kuramsal çerçevesinin temeli, yapısal dilbilim ile semiyoloji alanındaki çalışmalardan ortaya çıkmıştır.
Soru 65
Hangi dilbilimciye göre, dilbilim, toplumsal yaşamın bir parçası olarak simgelerin rollerini ve doğasını inceleyen bilim dalının, semiyolojinin (göstergebilim) dallarından yalnızca biridir?
Seçenekler
A
Barthes
B
Saussure
C
Lévi-Strauss
D
Durkheim
E
Weber
Açıklama:
İsviçreli dilbilimci Ferdinand de Saussure’e (1857-1913 ) göre, dilbilim, toplumsal yaşamın bir parçası olarak simgelerin rollerini ve doğasını inceleyen bilim dalının, semiyolojinin (göstergebilim) dallarından yalnızca biridir
Soru 66
Göstergeler sistemi hangi unsurlardan oluşur?
Seçenekler
A
Gösteren gösterilen
B
Akustik imge gösterilen
C
Akustik imge gösteren
D
Temsil edilen gösteren
E
Temsil edilen gösterilen
Açıklama:
Dil, bir göstergeler sistemidir. Gösterge, gösteren ve gösterilenden oluşur.
Soru 67
Kültür kavramının sosyal bilimler araştırmalarında en çok kullanılan kavramların başında gelmesinin sebebi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kapsamının genişliği
B
Güncel bir konu olması
C
Değişim halinde olması
D
Çeşitlilik göstermesi
E
İncelenmesinin kolay olması
Açıklama:
Kültür, tüm sosyal bilimler alanlarında gerçekleştirilen araştırmalarda, kapsamının zenginliğinden dolayı en çok kullanılan kavramların başında yer almaktadır. Nasıl toplumbilimin konusu, tek kelimeyle toplum olarak ifade edilebiliyorsa, kültürel antropolojinin konusu da kültürdür.
Bu nedenle doğru yanıt A'dır.
Bu nedenle doğru yanıt A'dır.
Soru 68
Aşağıdakilerden hangisi işlevselciliğin savunucuları arasında yer almaktadır?
Seçenekler
A
Victor Turner
B
Mary Douglas
C
Emile Durkheim
D
Robert K. Merton
E
Wilhelm Dilthey
Açıklama:
Toplumbilimin kurucuları arasında yer alan, pozitivizm ve işlevselciliğin savunucularından Emile Durkheim, bir toplumda kültüre işaret eden ortak değerler, düşünceler, ahlâki bilinç ve duygusal yaşamdan söz ederken kolektif bilinç kavramını kullanır. Buradaki kolektiviteden hareketle kültürün, toplumsal uzlaşma ve toplumsal bütünlük sağladığı görüşünü savunur.
Bu nedenle doğru yanıt C'dir.
Bu nedenle doğru yanıt C'dir.
Soru 69
“Science Sociale” okulunun kurucularından olan, toplumlarda dengeyi, barışı ve sabitliği sağlamak için, uyulması gereken temeller üzerinde duran ve bütünlüğü, toplumun temel yapılarından biri olan aile kurumunun yapısı üzerinden çözümleyen toplumbilimci hangisidir?
Seçenekler
A
Frédéric Le Play
B
Victor Turner
C
Mary Douglas
D
Max Weber
E
Raymond Aron
Açıklama:
19.yüzyılın ilk yarısında, Fransa’da devrim sonrası yeniden yapılanma çalışmaları sırasında, toplumbilime yön veren isimlerden Frédéric Le Play (1806-1882) “Science Sociale” okulunun kurucularından olup, toplumlarda dengeyi, barışı ve sabitliği sağlamak için, uyulması gereken temeller üzerinde durmuştur. Bu bütünlüğü, toplumun temel yapılarından biri olan aile kurumunun yapısı üzerinden çözümlemektedir. İşlevselci yaklaşımla kültürün yaşadığı, yeniden üretildiği en küçük birimlerden biri olan ailenin yapısı ne kadar düzenli ve uyum içindeyse toplumun da, o denli uyum içerisinde olacağı öngörülmektedir.
Bu nedenle doğru yanıt A'dır.
Bu nedenle doğru yanıt A'dır.
Soru 70
İnsan eyleminin normatif bir yapıya sahip olduğunu, idealler ve ortak bilinçten de etkilenerek, bireyi güdümlediğini savunan ve iradeci eylem modelini (voluntaristic model of action) ortaya koyan toplumbilimci aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Alfred L. Kroeber
B
Clyde Kluckhohn
C
Emile Durkheim
D
Talcott Parsons
E
Max Weber
Açıklama:
Talcott Parsons, insan eyleminin, normatif bir yapıya sahip olduğu, idealler ve ortak bilinçten de etkilenerek, bireyi güdümlediğini savunan iradeci eylem modelini (voluntaristic model of action) çizmektedir. Bu tezinde, Weber, Durkheim ve Pareto’nun kuramlarının bir sentezini görmek mümkündür. Parsons, geliştirdiği amaçlar, araçlar, şartlar, normlar ve çaba olmak üzere, beş temel birim edimine dayalı, çok boyutlu insan eylemi modelini çizer.
Bu nedenle doğru yanıt D'dir.
Bu nedenle doğru yanıt D'dir.
Soru 71
Toplumsal çözümlemelerinde "anlama" yaklaşımını savunan ve modern kültürün bir unsuru ve doğal bir getirisi olarak "rasyonelleşme" kavramını ortaya koyan toplumbilimci aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Wilhelm Dilthey
B
Robert K. Merton
C
Erving Goffman
D
Claude Lévi-Strauss
E
Max Weber
Açıklama:
Max Weber, kültür kavramının da yer aldığı tüm toplumsal çözümlemelerinde Verstehen (anlama) yaklaşımını savunmuştur. Weber’in kültür kuramına en önemli katkılarından biri de, modern kültürün bir unsuru ve doğal bir getirisi olarak rasyonelleşme kavramını ortaya koymuş olmasıdır.
Bu nedenle doğru yanıt E'dir.
Bu nedenle doğru yanıt E'dir.
Soru 72
Çatışmacı öğelerin kaynağı olarak kültür en çok kimin öğretilerinde görülmektedir?
Seçenekler
A
Clifford Geertz
B
Karl Marx
C
Emile Durkheim
D
Michel Foucault
E
Roland Barthes
Açıklama:
Kültür, çatışmacı öğelerin kaynağı olarak en net biçimde Karl Marx’ın öğretilerinde görülmektedir. Marx’a göre, sanayi toplumunda kültür, bir egemen ideoloji olarak işler. Çünkü; kültürün, yönetici sınıfın (burjuvazi) görüşlerini yansıtan, onun çıkarlarına hizmet eden ve yetkilerini meşrulaştıran bir işlevi bulunmaktadır.
Bu nedenle doğru yanıt B'dir.
Bu nedenle doğru yanıt B'dir.
Soru 73
Aşağıdakilerden hangisi devletin ideolojik aygıtlarından biri değildir?
Seçenekler
A
eğitim
B
mahkeme
C
din
D
aile
E
sendika
Açıklama:
Kültürel Marksistler’den olan Fransız düflünür Louis Althusser’e göre, üstyapı kapitalizmin yeniden üretimine olanak sağlamasıdır. Devlet, kapitalizmin yeniden üretimini sağlamada iki tür sistem kullanır. Hükümet, ordu, polis, mahkemeler, hapishane gibi zorlayıcı gücü kullanan kurumlar Devletin Baskı Aygıtları (DBA)dır. Devletin ideolojik Aygıtları (DİA) ise eğitim, din, aile, siyaset, sendika, haberleşme, basın-yayını içeren ideolojik yeniden üretim kavramlarını devletin işleyişine bağlayan örgütlenmelerdir.
Bu nedenle doğru yanıt B'dir.
Bu nedenle doğru yanıt B'dir.
Soru 74
Kültür olgusuna, "habitus" kavramıyla, hem öznel yorumu hem nesnel toplumsal ilişkileri kapsayan, fail ve yapıyı iç içe geçiren, kapsayıcı yeni bir boyut kazandıran toplumbilimci kimdir?
Seçenekler
A
Herbert Marcuse
B
Theodor Adorno
C
Pierre Bourdieu
D
Georg Simmel
E
Antonio Gramsci
Açıklama:
Pierre Bourdieu kültür olgusuna, habitus kavramıyla, hem öznel yorumu hem nesnel toplumsal ilişkileri kapsayan, fail ve yapıyı iç içe geçiren, kapsayıcı yeni bir boyut kazandırmıştır. En temel haliyle habitus, belirli bir dünya görüşüne işaret eden yaşam tarzını ifade etmektedir.
Bu nedenle doğru yanıt C'dir.
Bu nedenle doğru yanıt C'dir.
Soru 75
Kültürel sermayenin kazanılmasının, ekonomik ve sosyal sermayenin aksine uzun zaman aldığını ve toplumsal devingenliğine engel teşkil ettiğini ileri süren toplumbilimci kimdir?
Seçenekler
A
Raymond Williams
B
Pierre Bourdieu
C
Theodor Adorno
D
Herbert Marcuse
E
Karl Marx
Açıklama:
Pierre Bourdieu, kültürel sermayenin kazanılmasının, ekonomik ve sosyal sermayenin aksine uzun zaman aldığını ve toplumsal devingenliğine engel teşkil ettiğini ileri sürmektedir. Buna göre, iyi okullarda eğitim almış, küçüklüğünden beri operalara götürülüp evinde piyano ile klasik müzik parçalarını çalan ebeveynler tarafından yetiştirilen bir çocukla bu imkânlara sahip olmayan ailenin çocuğu, büyüdüklerinde gelir düzeyleri ekonomik sermaye olarak yakın seviyelerde bulunsa da, kültür sermayeleri bağlamında beğeni ve tercihlerinin farklı olacağını ifade etmektedir.
Bu nedenle doğru yanıt B'dir.
Bu nedenle doğru yanıt B'dir.
Soru 76
"Tüketim kültüründe kültür ürünleri, önce arzu nesnesi haline getirilip, ardından, kitlelerin beğenisine, kâr güdümlü politikalar eşliğinde sunulmaktadır" görüşünü savunan toplumbilimci kimdir?
Seçenekler
A
Louis Althusser
B
Wilhelm Windelband
C
Richard Hoggart
D
Jean Baudrillard
E
Theodor Adorno
Açıklama:
Tüketim ve kültür ilişkisine dair noktaları “Tüketim Toplumu” eserinde ele alan Jean Baudrillard’a göre, kültür ürünleri fetişleştirildikçe, bireyin toplumsal aktör olarak donanımı basitleştirildikçe, toplumsal kimlik, tüketimin ekonomi politiğinin pratikleri ve değerler sistemi içinde tanımlanmaktadır. Dolayısıyla tüketim kültüründe kültür ürünleri, önce arzu nesnesi haline getirilip, ardından, kitlelerin beğenisine, kâr güdümlü politikalar eşliğinde sunulmaktadır.
Bu nedenle doğru yanıt D'dir.
Bu nedenle doğru yanıt D'dir.
Soru 77
Aşağıdakilerden hangisi F. de Saussure'un dilbilim çözümlemesi ilgili olarak doğru bir ifade değildir?
Seçenekler
A
Dil bir göstergeler sistemidir
B
Gösterge, gösteren ve gösterilenden oluşur
C
Gösterilen akustik imge ya da yazılı işarettir.
D
Gösteren ve gösterilen arasındaki ilişki keyfi ve nedensizdir.
E
Gösterme bir göstereni gösterilene bağlayan ilişkidir.
Açıklama:
Toplumsal öğeleri bir arada tutan, toplumsal düzen ve sürekliliği sağlayan bir unsur olarak kültür kavramını değerlendirebileceksiniz.
Soru 78
Aşağıdakilerden hangisi E. Goffman'ın oyun metaforu ile toplumsal yaşam incelemelerini gerçekleştirdiği öğedir?
Seçenekler
A
Toplumsal eylem
B
Rol ayrışması
C
Sahne önü rolü
D
Sahne arkası rolü
E
Sahne donanımları
Açıklama:
Toplumsal öğeleri bir arada tutan, toplumsal düzen ve sürekliliği sağlayan bir unsur olarak kültür kavramını değerlendirebileceksiniz.
Soru 79
Aşağıdakilerden hangisi T. Adorno'ya göre kültür endüstrisinin özelliklerinden birisi sayılamaz?
Seçenekler
A
İzleyicinin algısında gerilemeye neden olur
B
Sahte-benlik imkanı sunar
C
Kitle kültürün önemini vurgular
D
Kapitalizmin yeniden üretiminde merkezi rol oynar.
E
Tanıdıklık ilkesine dayalı standartlanmış ürünler sunar
Açıklama:
Kültür olgusunun, sınıfsal eşitsizlik ve farklı toplumsal gruplar yönünden hangi açılardan bir çatışma öğesi olarak değerlendirildiğini saptayabileceksiniz.
Soru 80
Aşağıdakilerden hangisi kitle kültürünü popüler kültürden ayıran özelliklerden birisidir?
Seçenekler
A
Çok geniş kitleleri hedef alır
B
Kitleyi oluşturan bireylerin özgün şekilllendirmesiyle oluşur
C
Pazara sunulan kültür ürünleri tüketen grupları işaret eder.
D
Pazara sunulan kültür ürünlerinin içeriğini tüketen grupları işaret eder.
E
Kültür ürünlerinin izleyicilerinin sayısı
Açıklama:
Kültür olgusunun, sınıfsal eşitsizlik ve farklı toplumsal gruplar yönünden hangi açılardan bir çatışma öğesi olarak değerlendirildiğini saptayabileceksiniz.
Soru 81
Aşağıdakilerden hangisi F. Le Play'e göre mirasın yalnızca varis olarak seçilen çocuğa parçalanmadan geçtiği aile tipidir?
Seçenekler
A
Kök aile tipi
B
Ataerkil aile tipi
C
Kararsız aile tipi
D
Çekirdek aile
E
Geniş aile
Açıklama:
Toplumsal öğeleri bir arada tutan, toplumsal düzen ve sürekliliği sağlayan bir unsur olarak kültür kavramını değerlendirebileceksiniz.
Soru 82
Artan iş bölümünün eylem üzerinde geleneksel ve kültürel denetimlerin güçsüzleşmesine sebep olarak bozulma ve düzenleme yokluğuna yol açtığını söyleyen Durkheim, düzenleme yokluğu için aşağıdaki terimlerden hangisini kullanmıştır?
Seçenekler
A
Mekanik dayanışma
B
Organik dayanışma
C
Anomi
D
Kolektif bilinç
E
Kutsal olmayan
Açıklama:
Toplumsal öğelerin uyumlu bütünlüğü: işlevselci yaklaşım
Anomi
Anomi
Soru 83
Frederic Le Play toplumlarda dengeyi, barışı ve sabitliği sağlamak için uyulması gereken temeller üzerinde durarak; bu bütünlüğü aşağıdakilerden hangisi üzerinden çözümlemiştir?
Seçenekler
A
Komşuluk ilişkileri
B
Aile
C
Halklar
D
Politik yaptırımlar
E
Coğrafi koşullar
Açıklama:
Toplumsal öğelerin uyumlu bütünlüğü: işlevselci yaklaşım
Aile
Aile
Soru 84
Parson's ın insan eyleminin normatif bir yapıya sahip olduğu idealler ve ortak bilinçten de etkilenerek bireyi güdümlediğini savunduğu modeli aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İradeci eylem modeli
B
Çok boyutlu insan eylemi modeli
C
Sosyal sistem modeli
D
Rasyonelleşme modeli
E
Kolektif bilinç altı modeli
Açıklama:
Bir sistem olarak kültür: Yapısal- işlevselci yaklaşım
İradeci eylem modeli
İradeci eylem modeli
Soru 85
Aşağıdakilerden hangisi Robert K.Merton'un Sosyal Yapı ve Anomi Sistem Şeması nı oluşturan elementlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Uyma
B
Yenileme
C
Ritüelcilik
D
Üretim hatası
E
İsyan
Açıklama:
Bir sistem olarak kültür: işlevselci yaklaşım
Üretim hatası
Üretim hatası
Soru 86
İktidarı; egemen iktidar, disipliner iktidar ve biyo-iktidar gibi kavramlar üzerinden inceleyen ; iktidarın hegemonik etki alanının tüm nüfus üzerinde kılcal damarlar gibi yayıldığını söyleyen akademik çalışmacı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Erving Goffman
B
Michel Foucault
C
Ferdinand Saussure
D
Max Weber
E
Claude Levi-Strauss
Açıklama:
Semiyolojik ve Post-Yapısalcı Kültür analizi
Michel Foucault
Michel Foucault
Soru 87
Aşağıdakilerden hangisi Althusser'in Devletin İdeolojik Aygıtları (DİA) içinde değerlendirilemez?
Seçenekler
A
Eğitim
B
Din
C
Mahkemeler
D
Aile
E
Sendika
Açıklama:
Sınıf çatışması, ideoloji ve kültür : Marksizm ve sonrası
Mahkemeler
Mahkemeler
Soru 88
Gramsci' nin '…, devletin ve yönetici sınıfın, sivil toplum içinde inançları düzenleme yetkisidir' tanımı aşağıdaki terimlerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Organik aydın
B
Hegemonya
C
Kültür sermayesi
D
Adalet
E
Kültür felsefesi
Açıklama:
Sınıf çatışması, ideoloji ve kültür: Marksizm ve sonrası
Hegemonya
Hegemonya
Soru 89
Aşağıdaki kavramlardan hangisi Frankfurt okulunun kullandığı kavramlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Kültür endüstrisi
B
Sahte benlik
C
Habitus
D
Meta fetişizmi
E
Sahte ihtiyaç
Açıklama:
Kültür endüstrileri: Frankfurt okulu
Habitus
Habitus
Soru 90
Birmingham kültürel çalışmalar okulunun temsilcilerinden biri olan Richard Hoggart tüketim kültürüne neyin yol açtığını söylemiştir?
Seçenekler
A
Kültür sermayesinin üzerinde işlediği geniş toplumsal yapılar
B
Regresif söylem
C
Devletin işleyiş örgütlenmeleri
D
Statü rekabeti
E
Kapitalist pazarla çevrelenmiş yeni iletişim sistemleri
Açıklama:
Birmingham kültürel çalışmalar okulu
Kapitalist pazarla çevrelenmiş yeni iletişim sistemleri
Kapitalist pazarla çevrelenmiş yeni iletişim sistemleri
Soru 91
Toplumsal tabakalaşmaya dair aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
Toplumsal düzen ve çatışmanın temel getirilerinden biri olarak değerlendirilebilir
B
Kültür incelemesi bağlamında, yüksek ve popüler kültür olarak bir ayrım vardır
C
Bir toplumdaki sınıf ve statü gruplarına işaret eder
D
Toplumsal tabakalaşma yalnızca ekonomik yapıya işaret eder
E
Kitle kültürü ve popüler kültür aynı kavramlar değildir
Açıklama:
Toplumsal yaşamın dinamizmi içinde kültürün işlevi
Toplumsal tabakalaşma yalnızca ekonomik yapıya işaret eder
Toplumsal tabakalaşma yalnızca ekonomik yapıya işaret eder
Soru 92
_________________, bir toplumda kültüre işaret eden ortak değerler, düşünceler, ahlaki bilinç ve duygusal yaşamdan söz ederken kolektif bilinç kavramını kullanır. Buradaki kolektiviteden hareketle kültürün, toplumsal uzlaşma ve toplumsal bütünlük sağladığı görüşünü savunur.
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdaki kuramcılardan hangisi gelmelidir?
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdaki kuramcılardan hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Emile Durkheim
B
Talcott Parsons
C
Max Weber
D
Ferdinand de Saussure
E
Erving Goffman
Açıklama:
Emile Durkheim, bir toplumda kültüre işaret eden ortak değerler, düşünceler, ahlaki bilinç ve duygusal yaşamdan söz ederken kolektif bilinç kavramını kullanır. Buradaki kolektiviteden hareketle kültürün, toplumsal uzlaşma ve toplumsal bütünlük sağladığı görüşünü savunur.
Soru 93
I. Science Sociale okululunun kurucularındandır.
II. Toplumlarda dengeyi, barışı ve sabitliği sağlamak için, uyulması gereken temeller üzerinde durmuştur.
III. Toplumun temel yapılarından biri olan aile kurumunun yapısı üzerinden çözümleme yapmaktadır.
Yukarıda belirtilen ifadeler aşağıdaki kuramcılardan hangisi için doğrudur?
II. Toplumlarda dengeyi, barışı ve sabitliği sağlamak için, uyulması gereken temeller üzerinde durmuştur.
III. Toplumun temel yapılarından biri olan aile kurumunun yapısı üzerinden çözümleme yapmaktadır.
Yukarıda belirtilen ifadeler aşağıdaki kuramcılardan hangisi için doğrudur?
Seçenekler
A
Emile Durkheim
B
Frederic Le Play
C
Max Weber
D
Talcott Parsons
E
Erving Goffman
Açıklama:
I. Science Sociale okululunun kurucularındandır.
II. Toplumlarda dengeyi, barışı ve sabitliği sağlamak için, uyulması gereken temeller üzerinde durmuştur.
III. Toplumun temel yapılarından biri olan aile kurumunun yapısı üzerinden çözümleme yapmaktadır.
Yukarıda belirtilen ifadeler Frederic Le Play'in görüşlerini yansıtmaktadır.
II. Toplumlarda dengeyi, barışı ve sabitliği sağlamak için, uyulması gereken temeller üzerinde durmuştur.
III. Toplumun temel yapılarından biri olan aile kurumunun yapısı üzerinden çözümleme yapmaktadır.
Yukarıda belirtilen ifadeler Frederic Le Play'in görüşlerini yansıtmaktadır.
Soru 94
I. Semiyotik kültür modelini savunan önemli isimlerden biridir.
II. Dilbilim ve kültürel araştırma arasındaki yakın ilişkiyi, gösteren temsil işini yapan şeyle, gösterilen temsil edilen şey ya da kavram üzerinden yapılandırır.
III. İdeolojinin yeniden üretiminin karmaşık ağlarını yansıttığını savunur.
Yukarıda ifadeler aşağıdaki kuramcılardan hangisine aittir?
II. Dilbilim ve kültürel araştırma arasındaki yakın ilişkiyi, gösteren temsil işini yapan şeyle, gösterilen temsil edilen şey ya da kavram üzerinden yapılandırır.
III. İdeolojinin yeniden üretiminin karmaşık ağlarını yansıttığını savunur.
Yukarıda ifadeler aşağıdaki kuramcılardan hangisine aittir?
Seçenekler
A
Wilhelm Dilthey
B
Max Weber
C
Ferdinand de Saussure
D
Claude Levi-Strauss
E
Roland Barthes
Açıklama:
I. Semiyotik kültür modelini savunan önemli isimlerden biridir.
II. Dilbilim ve kültürel araştırma arasındaki yakın ilişkiyi, gösteren temsil işini yapan şeyle, gösterilen temsil edilen şey ya da kavram üzerinden yapılandırır.
III. İdeolojinin yeniden üretiminin karmaşık ağlarını yansıttığını savunur.
Yukarıda ifadeler Roland Barthes'a aittir.
II. Dilbilim ve kültürel araştırma arasındaki yakın ilişkiyi, gösteren temsil işini yapan şeyle, gösterilen temsil edilen şey ya da kavram üzerinden yapılandırır.
III. İdeolojinin yeniden üretiminin karmaşık ağlarını yansıttığını savunur.
Yukarıda ifadeler Roland Barthes'a aittir.
Soru 95
Aşağıdakilerden hangisi post-yapısalcı kültür kuramcılarının etkilendiği en önemli isimlerden biri olan Claude Levi-Strauss'un, akrabalığın batı-dışı toplumlarda toplumsal örgütlenmenin temelinde yer alması sebebiyle evlilik çeşitleri, akraba isimlendirmeleri, akraba temelli klan örgütlenmeleri, yerleşim biçimleri, mülkiyet sahipliği ile aile ilişkileri üzerine eserlerinden biridir?
Seçenekler
A
Avrupa İşçileri
B
Çağdaş Söylenler
C
Akrabalığın Temel Yapıları
D
Gündelik Yaşamda Benliğin Sunumu
E
Sosyal Yapı ve Anomi
Açıklama:
Post-yapısalcı kültür kuramcılarının etkilendiği en önemli isimlerden biri olan Claude Levi-Strauss'un, akrabalığın batı-dışı toplumlarda toplumsal örgütlenmenin temelinde yer alması sebebiyle evlilik çeşitleri, akraba isimlendirmeleri, akraba temelli klan örgütlenmeleri, yerleşim biçimleri, mülkiyet sahipliği ile aile ilişkileri ele alan eseri Akrabalığın Temel Yapıları'dır.
Soru 96
Aşağıdakilerden hangisi Althusser'in geliştirdiği kavrsamsallaştırma olan devletin baskı aygıtlarına örnektir?
Seçenekler
A
Aile
B
Basın
C
Sendika
D
Siyaset
E
Ordu
Açıklama:
Althusser'in geliştirdiği kavrsamsallaştırma olan devletin baskı aygıtlarına örnek olan ordudur. Diğerleri devletin ideolojik aygıtlarına örnektir.
Soru 97
Aşağıdakilerden hangisi Althusser'in geliştirdiği kavrsamsallaştırma olan devletin ideolojik aygıtlarına örnektir?
Seçenekler
A
Ordu
B
Polis
C
Mahkemeler
D
Hapishane
E
Aile
Açıklama:
Althusser'in geliştirdiği kavrsamsallaştırma olan devletin ideolojik aygıtlarına örnek olan ailedir. Diğerleri devletin baskı aygıtlarındandır.
Soru 98
Marksist bakış açısını, siyaset, kültür ve sosyalist strateji arasındaki bağlantılarla genişleten Antonio Gramsci'nin yazına kazandırdığı en önemli kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Biyo-iktidar
B
Dramaturjik metafor
C
Devletin baskı aygıtları
D
Hegemonya
E
Devletin ideolojik aygıtları
Açıklama:
Marksist bakış açısını, siyaset, kültür ve sosyalist strateji arasındaki bağlantılarla genişleten Antonio Gramsci'nin yazına kazandırdığı en önemli kavram hegemonyadır.
Soru 99
Aşağıdaki kavramlardan hangisi Fransız sosyolog Pierre Bourdieu'nün sosyolojisini anlamada önemli olan, kilit kavramlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Kültür sermayesi
B
Kültür endüstrisi
C
Ekonomik sermaye
D
Habitus
E
Alan
Açıklama:
Kültür endüstrisi Fransız sosyolog Pierre Bourdieu'nün sosyolojisini anlamada önemli olan, kilit kavramlardan biri değildir. Kültür endüstrisi Frankfurt Okulu temcilcilerinden Adorno ve Horkheimer'in geliştirdikleri bir kavramdır.
Soru 100
___________, bir dizi entelektüel ve sanatsal faaliyetle bunların ürünlerini tanımlamada kullanılırken bu ürünleri, ruhsal, estetik ve toplumsal kimlikleriyle bütünleştiren grup ya da gruplara işaret etmektedir.
Yukarıda boş bırakılan alana aşağıdaki kavramlardan hangisi gelmelidir?
Yukarıda boş bırakılan alana aşağıdaki kavramlardan hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Popüler kültür
B
Alt kültür
C
Küresel kültür
D
Yüksek kültür
E
Tüketim kültürü
Açıklama:
Yüksek kültür bir dizi entelektüel ve sanatsal faaliyetle bunların ürünlerini tanımlamada kullanılırken bu ürünleri, ruhsal, estetik ve toplumsal kimlikleriyle bütünleştiren grup ya da gruplara işaret etmektedir.
Soru 101
Aşağıdaki kuramcılardan hangisi kültür olgusunun, iktidarın ve direnişin işlediği bir alan olarak ele alınmasını ön planda tutan, kültüre özerklik veren çalışmalara odaklanan Birmingham Çağdaş Kültürel Çalışmalar Merkezi temsilcisidir?
Seçenekler
A
Raymond Willams
B
Theodor Adorno
C
Max Horkheimer
D
Herbert Marcuse
E
Walter Benjamin
Açıklama:
Raymond Williams kültür olgusunun, iktidarın ve direnişin işlediği bir alan olarak ele alınmasını ön planda tutan, kültüre özerklik veren çalışmalara odaklanan Birmingham Çağdaş Kültürel Çalışmalar Merkezi temsilcisidir. Diğer seçenekteki kuramcılar Frankfurt Okulu temsilcileridir.
Soru 102
''Durkheim’a göre, artan işbölümü, daha fazla bireysel özgürlük ve mutluluğa yol açmakla birlikte, eylem üzerinde geleneksel ve kültürel denetimlerin güçsüzleşmesi sebebiyle bozulmaya ve (...) olarak adlandırılan düzenleme yokluğuna neden olmaktadır.''
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere uygun olan terim hangi şıktadır?
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere uygun olan terim hangi şıktadır?
Seçenekler
A
Anomi
B
Organik
C
Profane
D
Sacré
E
Yorumsamacı
Açıklama:
Cümleye uygun düşen terim ''Anomi'' dir.
Soru 103
Durkheim’ın işlevselci bakış açısına, “Simgesel ve Yorumsamacı Antropoloji”nin temsilcilerinin kültür analizlerinde de rastlanmaktadır. Bunun örneği aşağıdaki şıklardan hangisinde görülmektedir?
Seçenekler
A
Talcott Parsons'ın maddi güçlerle kültür arasındaki ilişkiyi, birleşik görgül
dünyanın analitik düzeyleri üzerinden kavramsallaştırması.
dünyanın analitik düzeyleri üzerinden kavramsallaştırması.
B
Mary Douglas'ın özellikle bir topluluktaki temizlik ve kirlilik kavramları üzerine olan algı ve inançların, kültür örüntüsüyle ilgili olduğunu savunması.
C
Robert K. Merton’ın, bütünleşmenin sağlanabilmesi için, norm ve değerlerin taşıdıkları önem ile kültürel hedefler ve kurumsal araçlar üzerinde durması.
D
Robert K. Merton'ın, bilimin kültürel amacının yarar sağlayan yanından ziyade, doğru ve iyiye götürmesi oranında değerlendirildiğini savunması.
E
Weber'in, paylaşılan değerler bütünü olarak kültürün, yeniden yaratıldığını belirtirken, öznel anlamlarını ve aktif olarak eylemlerini kontrol eden bireyleri fail olarak değerlendirmesi.
Açıklama:
Durkheim’ın işlevselci bakış açısına, “Simgesel ve Yorumsamacı Antropoloji”nin temsilcilerinin kültür analizlerinde de rastlanmaktadır. Bunun örneği, Mary Douglas'ın özellikle bir topluluktaki temizlik ve kirlilik kavramları üzerine olan algı ve inançların, kültür örüntüsüyle ilgili olduğunu savunmasıdır.
Soru 104
Aile monografilerine dayanarak, aile sınıflama sistemi kuran ve ataerkil aile tipinde malların bir kuşaktan ötekine, kök aile tipinde sadece vâris olarak seçilen çocuğa parçalanmadan geçtiğini açıklayan toplum bilimci ve eseri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Robert K. Merton-Sosyal Yapı ve Anomi
B
Emile Durkheim-Dinsel Yaşamın Temel Biçimleri
C
Frédéric Le Play-Avrupa İşçileri
D
Talcott Parsons-Toplumsal Eylemin Yapısı
E
Emile Durkheim-Toplumsal İşbölümü
Açıklama:
Aile monografilerine dayanarak, aile sınıflama sistemi kuran ve ataerkil aile tipinde malların bir kuşaktan ötekine, kök aile tipinde sadece vâris olarak seçilen çocuğa parçalanmadan geçtiğini açıklayan toplum bilimci, Frédéric Le Play ve eseri ise Avrupa İşçileri'dir.
Soru 105
Robert K. Merton toplumsal yapılar arasındaki ilişkileri düzenlemede açık ve gizli işlevler olmak üzere bir ayrıma gitmiştir. Açık işlevlerden, örgütlerin açıklanan amaçları ve görevleri kastedilmiştir. Gizli işlevler için Merton'ın kastettiği aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Örgütlerin kültürel hedefleri.
B
Örgütlerin kurumsal düzeyleri.
C
Örgütlerin ne kadar işlevsel olduğu.
D
Örgütlerin faaliyetlerinden doğan sonuçlar.
E
Örgütlerin lider profillerinin rolü.
Açıklama:
Gizli işlevler için Merton'ın kastettiği, örgütlerin faaliyetlerinden doğan sonuçlardır.
Soru 106
Marx’a göre, sanayi toplumunda kültür kavramının egemen bir ideoloji olarak vurgulanmasının nedeni aşağıdaki düşüncelerden hangisi ile örtüşmektedir?
Seçenekler
A
Kültür üzeriden toplumsal statü rekabeti yaşanması.
B
Kültürün simgesel bir sistem olarak görülmesi.
C
Kültür aracılığıyla ötekilerin düşüncelerini anlama gayreti.
D
Bireyin kültürün dışında ve onu kullanan olarak görülmesi.
E
Kültürün yönetici sınıfın görüşlerini yansıtıyor olması.
Açıklama:
Marx’a göre, sanayi toplumunda kültür kavramının egemen bir ideoloji olarak vurgulanmasının nedenlerinden biri yönetici sınıfın görüşlerini yansıtıyor olmasıdır.
Soru 107
Devletin ve yönetici sınıfın, sivil toplum içinde inançları düzenleme yetisi aşağıdaki terimlerden hangisi ile ifade edilmiştir?
Seçenekler
A
Hegemonya
B
Çatışma
C
Statü
D
Marksizm
E
Aydınlanma
Açıklama:
Devletin ve yönetici sınıfın, sivil toplum içinde inançları düzenleme yetisi hegemonya terimi ile ifade edilmiştir.
Soru 108
İnsanların metâlarla baştan çıkarılarak sahte-özgürlükleriyle, sahte-ihtiyaçlarını tatmin etme çabasına girmeleri Herbert Marcuse tarafından hangi gerekçe ile eleştirilmiştir?
Seçenekler
A
Kültürün toplumsal ilişkileri düzenlemesinden dolayı.
B
Kültürün ideolojik olarak kontrol edilmesinden dolayı.
C
Kültürün ekonomik sermaye ile ilişkilendirilmesinden dolayı.
D
Kültürün sosyal sermaye olarak görülmesinden dolayı.
E
Kültürün güzel sanatlar ve siyasetle sınırlandırılmasından dolayı.
Açıklama:
İnsanların metâlarla baştan çıkarılarak sahte-özgürlükleriyle, sahte-ihtiyaçlarını tatmin etme çabasına girmeleri Herbert Marcuse tarafından kültürün ideolojik olarak kontrol edilmesi olarak görülmüş ve eleştirilmiştir.
Soru 109
Bir toplumdaki sınıf ve statü gruplarına işaret edip, insan grupları arasında toplumsal süreçler sonucu ortaya çıkan sistematik eşitsizliklerin incelenmesi sosyoloji alanında hangi terimle ifade edilmiştir?
Seçenekler
A
Toplumsal şiddet
B
Toplumsal inanç
C
Toplumsal tabakalaşma
D
Toplumsal eğilim
E
Toplumsal adalet
Açıklama:
Bir toplumdaki sınıf ve statü gruplarına işaret edip, insan grupları arasında toplumsal süreçler sonucu ortaya çıkan sistematik eşitsizliklerin incelenmesi sosyoloji alanında toplumsal tabakalaşma terimi ile ifade edilmiştir.
Soru 110
''İyi okullarda eğitim almış, küçüklüğünden beri operalara götürülüp evinde piyano ile klasik müzik parçalarını çalan ebeveynler tarafından yetiştirilen bir çocukla bu imkânlara sahip olmayan ailenin çocuğu, büyüdüklerinde gelir düzeyleri ekonomik sermaye olarak yakın seviyelerde bulunsa da, kültür sermayeleri bağlamında beğeni ve tercihleri farklı olur.''
Bu değerlendirmeden varılacak sonuç aşağıdaki şıklardan hangisinde ifade edilmiştir?
Bu değerlendirmeden varılacak sonuç aşağıdaki şıklardan hangisinde ifade edilmiştir?
Seçenekler
A
İletişim sistemleri kültürel sermaye ve toplumsal ayrışmayla tüketim kültürüne yol açmaktadır.
B
Habitus kavramı ile kültürel sermaye ve kültür olgusu farklı bir anlam kazanma noktasına gelmiştir.
C
Kültürel sermayeye sahip olan ailelerin çocukları toplumun diğer neferlerine göre geçmişe özlem duymaktadır.
D
Kültürel sermayenin kazanılması, ekonomik ve sosyal sermayenin aksine uzun zaman alır.
E
Kültürel sermaye ile ekonomik sermaye arasında kaçınılmaz bir ilişki örüntüsü vardır.
Açıklama:
Pierre Bourdieu'ya göre kültürel sermayenin kazanılması, ekonomik ve sosyal sermayenin aksine uzun zaman alır. Yukarıdaki değerlendirme de bunu izah etmektedir.
Soru 111
Sınırları belirli bir coğrafya üzerinde etnik özellikler barındıran yerel kültür, hangi olgu ile daha özgün ve folklorik bir anlam kazanma noktasına gelmiştir?
Seçenekler
A
Çatışma olgusu
B
Sermaye olgusu
C
Kapitalizm olgusu
D
Habitus olgusu
E
Küreselleşme olgusu
Açıklama:
Sınırları belirli bir coğrafya üzerinde etnik özellikler barındıran yerel kültür, küreselleşme olgusu ile daha özgün ve folklorik bir anlam kazanma noktasına gelmiştir.
Soru 112
Dayanışma türleri üzerinden, basit toplumlar ile sanayi toplumları arasındaki farklılıklara işaret eden Durkheim farklılaşma, uzmanlık ve yüksek işbölümü ile hangi dayanışma türünün sanayi toplumlarına özgü olduğunu belirtir?
Seçenekler
A
Organik Dayanışma
B
Mekanik Dayanışma
C
Modern Dayanışma
D
Kolektif Bilinç
E
Toplumsal İşbölümü
Açıklama:
Organik Dayanışma
Soru 113
Kültür kavramının sosyolojik boyutuyla ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Kültür, bir toplumdaki hem bütünleştirici hem de çatışmacı öğelerin kaynağı olarak nitelendirilir.
B
Kültür, sadece modern toplumlara ait bir olgu olarak görülür.
C
Kültür, bir toplumun maddi ve manevi tüm birikimlerini içerir.
D
Kültür, toplumun bir bileşenidir.
E
Bir toplumun yapısı ve işleyişinin analizinde “kültür” kavramına büyük önem atfedilir.
Açıklama:
Kültür, sadece modern toplumlara ait bir olgu olarak görülür.
Soru 114
Yapısal-işlevselci bakış açısıyla geliştirmiş olduğu modelinde toplumun yönlendiği nihai amaçları belirleyerek sistem istikrarını sağladığı belirterek kültüre birincil önem veren kuramcı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Emile Durkheim
B
Frédéric Le Play
C
Karl Marx
D
Max Weber
E
Talcott Parsons
Açıklama:
Talcott Parsons
Soru 115
Weber’in kültür kuramına en önemli katkılarından biri de, modern kültürün bir unsuru ve doğal bir getirisi olarak gördüğü hangikavramını ortaya koymuş olmasıdır?
Seçenekler
A
Bürokrasi
B
Kapitalizm
C
Rasyonelleşme
D
Hermönetik
E
Verstehen
Açıklama:
Rasyonelleşme
Soru 116
Çağdaş Söylenler adlı eserinde semiyotik yaklaşım ile kültür içindeki göstergelerin/işaretlerin masum olmadığını, aksine ideoloji yeniden üretimin karmaşık ağlarını yansıttığını savunan kuramcı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Roland Barthes
B
Michel Foucault
C
Georg Simmel
D
Pierre Bourdieu
E
Jean Baudrillard
Açıklama:
- Roland Barthes57
Soru 117
Modern devlette cinsellik ve arzu kavramlarının yalnızca bastırılması veya sansürle değil, onları harekete geçirerek denetime alınmasını içeren birleşik bir söyleme karşılık geldiğini Foucault hangi kavramı ile işaret eder?
Seçenekler
A
İktidar
B
Disipliner İktidar
C
Otoriter Popülizm
D
Biyo-İktidar
E
Habitus
Açıklama:
Biyo-İktidar
Soru 118
"Modern Kültürde Çatışma” eserinde, kültür kavramının büyük ve küçük yerleşim alanları üzerinden değerlendirilmesini gerçekleştiren kuramcı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Raymond Williams
B
George Orwell
C
George Simmel
D
Antonio Gramsci
E
Stuart Hall
Açıklama:
George Simmel
Soru 119
Aşağıdakilerden hangisi Frankfurt Okulu kuramcılarının eleştirisine maruz kalan olgulardan biri değildir?
Seçenekler
A
Kitle kültürü
B
Sanat sineması
C
Kültür Endüstrisi
D
Standartlaşmış kültürel ürünler
E
Meta fetişizmi
Açıklama:
Sanat sineması60
Soru 120
Pierre Bourdieu’nün Habitus kavramına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
Ekonomik, sosyal ve kültürel sermaye olmak üzere üç çeşit sermaye ile ilişkilendirilir.
B
Hem öznel yorumu hem nesnel toplumsal ilişkileri kapsar.
C
Belirli bir dünya görüşüne işaret eden yaşamtarzını ifade etmektedir.
D
Birincil toplumsallaşma araçlarının şekillenmesinde önemli rol oynayan yapılanmış yapılardır.
E
Toplumsal işbölümü ve toplumsal dayanışmayı açıklar.
Açıklama:
Toplumsal işbölümü ve toplumsal dayanışmayı açıklar.
Soru 121
"Tüketim Toplumu” adlı eserinde tüketim kültüründe kültür ürünleri önce arzu nesnesi haline getirilip ardından kitlelerin beğenisine kâr güdümlü politikalar eşliğinde sunulduğunu belirten kuramcı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Jean Paul Sartre
B
Jean Baudrillard
C
Michel Foucault
D
Pierre Bourdieu
E
Roland Barthes
Açıklama:
- Jean Baudrillard
Ünite 4
Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi 'ulus devlet' kavramıyla doğrudan ilişkilendirilemez?
Seçenekler
A
Farklılaşma
B
Tek bayrak
C
Tek millet
D
Tek dil
E
Asimilasyon
Açıklama:
Egemen ideolojilerin kültür kavramını nasıl şekillendirdiğini açıklayabileceksiniz.
Soru 2
Huntington'a göre 21. yüzyılda uluslararası ittifak oluşumunda tayin edici ana faktör ne olacaktır?
Seçenekler
A
Coğrafya
B
İdeolojiler
C
Medeniyetler
D
Modernleşme
E
Globelleşme
Açıklama:
İdeolojik temelli kültürel gerilimleri ayırt edebilecek
Soru 3
Aşağıdakilerden hangisi küreselleşmenin sonuçlarından sayılabilir?
Seçenekler
A
Üretim fazlası için yeni pazar arayışı
B
Ucuz iş gücüne ulaşma arzusu
C
Ucuz hammadde arayışı
D
Kar marjını artırma arzusu
E
Ulus devlet anlayışının zayıflaması
Açıklama:
Küreselleşme sürecinin kültür ve ideoloji kavramlarına yüklediği anlam ve kullanımlarını özetleyebileceksiniz.
Soru 4
Marcuse' (1969) a göre reklamların herkesi aynı şeyleri sevmeye veya aynı şeylerden nefret etmeye sevk ettiği gerçeği neye işaret eder?
Seçenekler
A
Kültürlerarası gerilime
B
Yerel olanı önemsemeye
C
Eşitlikçi yaklaşımlara
D
Bir tür homojenleşmeye
E
Farklılıklara saygıya
Açıklama:
Kültür kavramının ideolojik kullanımını postmodern bakış açısıyla değerlendirebileceksiniz.
Soru 5
Aşağıdakilerden hangisi, popüler kültüre eleştiri getiren Neo-Marksist disiplinlerarası eleştirel kuramcılardan biridir?
Seçenekler
A
Martin Heidegger
B
Theodor Adorno
C
George Lukacs
D
Immanuel Wallerstein
E
Jacques Derrida
Açıklama:
İdeolojik temelli kültürel gerilimleri ayırt edebilecek
Soru 6
Amerikan hızlı-yiyecek restoran zinciri McDonalds’ın, hazır yiyecek alanında geliştirdiği standartların tüm dünyada kullanılıyor ve tüketiliyor olmasını ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
McDonaldlaşma
B
Meta-fetişizmi
C
Postmodernizm
D
Hegemonya
E
Küreselleşme
Açıklama:
Egemen ideolojilerin kültür kavramını nasıl şekillendirdiğini açıklayabileceksiniz.
Soru 7
“Medeniyetler Çatışması” kavramını ortaya atan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Jacques Derrida
B
Immanuel Wallerstein
C
George Lukacs
D
Martin Heidegger
E
Samuel Huntington
Açıklama:
İdeolojik temelli kültürel gerilimleri ayırt edebilecek
Soru 8
Eğitim, din, aile, siyaset, sendika, haberleşme, basın-yayın kapsayacak şekilde Devletin İdeolojik Aygıtları (DİA) olduğunu ileri süren düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Martin Heidegger
B
Samuel Huntington
C
Louis Althusser
D
Immanuel Wallerstein
E
Jacques Derrida
Açıklama:
Egemen ideolojilerin kültür kavramını nasıl şekillendirdiğini açıklayabileceksiniz.
Soru 9
“Postmodern Durum” adlı kitabında büyük anlatılar ya da üst-anlatılar olarak adlandırdığı, ilerleme, aydınlanma, rasyonellik, evrensellik gibi modernist düşüncenin yapıtaşları olan ve modernliğin meşruiyetini sağlayan kavramlara karşı duyulan kuşku halini postmodern durum olarak nitelendiren yazar aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Jean François Lyoard
B
Louis Althusser
C
Samuel Huntington
D
Immanuel Wallerstein
E
Jacques Derrida
Açıklama:
Kültür kavramının ideolojik kullanımını postmodern bakış açısıyla değerlendirebileceksiniz.
Soru 10
"Sanayi toplumlarında kültür, egemen ideoloji olarak işlemektedir." görüşü kime aittir?
Seçenekler
A
Karl Marx
B
Destutt Tracey
C
Tylor
D
Voltaire
E
Condillac
Açıklama:
Egemen ideolojilerin kültür kavramını nasıl şekillendirdiğini açıklayabileceksiniz.
Soru 11
Althusser’e göre, aşağıdakilerden hangisi Devletin Baskı Aygıtlarındandır (DBA)?
Seçenekler
A
Din
B
Aile
C
Siyaset
D
Hükümet
E
Eğitim
Açıklama:
Egemen ideolojilerin kültür kavramını nasıl şekillendirdiğini açıklayabileceksiniz.
Soru 12
Althusser’e göre, aşağıdakilerden hangisi Devletin Baskı Aygıtlarındandır (DBA)?
Seçenekler
A
Din
B
Aile
C
Siyaset
D
Sendika
E
Ordu
Açıklama:
Egemen ideolojilerin kültür kavramını nasıl şekillendirdiğini açıklayabileceksiniz.
Soru 13
Althusser’e göre, aşağıdakilerden hangisi Devletin Baskı Aygıtlarındandır (DBA)?
Seçenekler
A
Din
B
Aile
C
Siyaset
D
Sendika
E
Polis
Açıklama:
Egemen ideolojilerin kültür kavramını nasıl şekillendirdiğini açıklayabileceksiniz.
Soru 14
Althusser’e göre, aşağıdakilerden hangisi Devletin İdeolojik Aygıtlarındandır (DİA)?
Seçenekler
A
Eğitim
B
Polis
C
Ordu
D
Hapishane
E
Mahkeme
Açıklama:
Egemen ideolojilerin kültür kavramını nasıl şekillendirdiğini açıklayabileceksiniz.
Soru 15
Aşağıdakilerden hangisi Tylor'un bir toplumun üyesi olarak insanın edindiği karmaşık bütünün bir parçası değildir?
Seçenekler
A
Bilgi
B
İnanç
C
Sanat
D
Gelenek
E
Ekin
Açıklama:
İdeolojik temelli kültürel gerilimleri ayırt edebilecek
Soru 16
Düşüncelerin sistematik analizi anlamına gelen ideoloji kavramı ilk kez aşağıdaki isimlerden hangisi kullanmıştır?
Seçenekler
A
Destutt Tracey
B
Voltaire
C
Rousseau
D
d'Holbach
E
Condillac
Açıklama:
Egemen ideolojilerin kültür kavramını nasıl şekillendirdiğini açıklayabileceksiniz.
Soru 17
Medeniyetler Çatışması isimli eser aşağıdaki sosyal bilimcilerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Edward Said
B
Samuel Huntington
C
Immanuel Wallerstein
D
Anthony Giddens
E
Zygmunt Bauman
Açıklama:
İdeolojik temelli kültürel gerilimleri ayırt edebilecek
Soru 18
Aşağıdakilerden hangisi Appadurai'nin küreselleşmeyi ulusların kendi içinde ve uluslararası planda yaşadığı sosyo-kültürel açıdan ele aldığı mekânlar arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Etno-mekân
B
Medya-mekân
C
Tekno-mekân
D
Finans-mekân
E
Küre-mekân
Açıklama:
Küreselleşme sürecinin kültür ve ideoloji kavramlarına yüklediği anlam ve kullanımlarını özetleyebileceksiniz.
Soru 19
Ritzer'in McDonaldlaşma kavramının analizi kapsamında aşağıdakilerden hangisi küresel dünyanın belirleyici unsurlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Hızlılık
B
Önceden tahmin edilebilirlik
C
Tektipleşme
D
Hesaplanabilirlik
E
İnsansız teknolojiler
Açıklama:
Küreselleşme sürecinin kültür ve ideoloji kavramlarına yüklediği anlam ve kullanımlarını özetleyebileceksiniz.
Soru 20
Destutt Tracey tarafından ideoloji kavramı hangi yılda kullanılmıştır?
Seçenekler
A
1896
B
1769
C
1795
D
1796
E
1869
Açıklama:
İdeolojik temelli kültürel gerilimleri ayırt edebilecek
Soru 21
1996 yılında yayınlanan "Medeniyetler Çatışması" adlı eserin yazarı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Karl Marx
B
Louis Althusser
C
Samuel Huntington
D
Immanuel Wallerstein
E
Jean François Lyoard
Açıklama:
İdeolojik temelli kültürel gerilimleri ayırt edebilecek
Soru 22
Devletin İdeolojik Aygıtları (DİA) kavramını ön plana çıkaran Marksist düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Samuel Huntington
B
Louis Althusser
C
Theodor Adorno
D
Immanuel Wallerstein
E
Antonio Gramsci
Açıklama:
Küresel ve yerel ideolojilerin nasıl iç içe geçtiğini saptayabileceksiniz.
Soru 23
İdeolojiyi, bir fikir sistemi olarak kültürü, kapitalist dünya ekonomisinin belirsizlikler ve karşıtlıklar içeren sosyo - politik sisteminin getirilerinden biri olarak değerlendiren düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Jean François Lyoard
B
Edward Said
C
Marx Horkheimer
D
Antonio Gramsci
E
Immanuel Wallerstein
Açıklama:
Egemen ideolojilerin kültür kavramını nasıl şekillendirdiğini açıklayabileceksiniz.
Soru 24
Kültürel ürün üretimi ve dağıtımı yapan medya şirketlerini kapsayan "kültürel endüstri" kavramı, Frankfurt Okulu'nun hangi düşünürleri tarafından literatüre kazandırılmıştır?
Seçenekler
A
Theodor Adorno - Marx Horkheimer
B
Theodor Adorno - Walter Benjamin
C
Max Horkheimer - Walter Benjamin
D
Walter Benjamin - Herbert Marcuse
E
Marx Horkheimer - Herbert Marcuse
Açıklama:
Egemen ideolojilerin kültür kavramını nasıl şekillendirdiğini açıklayabileceksiniz.
Soru 25
İdeoloji kavramını ilk kez 1796 yılında düşüncelerin ve fikirlerin sistematik analizi ve birleşimi anlamında kullanan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Destutt Tracey
B
Voltaire
C
Condillac
D
Jean Jacques Rousseau
E
Johann Gottfried von Herder
Açıklama:
Kültür kavramının ideolojik kullanımını postmodern bakış açısıyla değerlendirebileceksiniz.
Doğru Cevap - A
Doğru Cevap - A
Soru 26
Marx'a göre modern sanayi toplumlarında kültür nasıl işler?
Seçenekler
A
Yüksek kültür olarak
B
Egemen ideoloji olarak
C
Yaygın kültür olarak
D
Karşı kültür olarak
E
Karşı hegemonya olarak
Açıklama:
Kültür kavramının ideolojik kullanımını postmodern bakış açısıyla değerlendirebileceksiniz.
DoğruCevap - B
DoğruCevap - B
Soru 27
Kapitalist pazar sisteminde yer alan metâların, baskın ideoloji tarafından, arzu nesneleri haline sokulması sonucu değişim değerinin, kullanım değerinin önüne geçmesiyle gerçekleşen duruma ne ad verilir?
Seçenekler
A
Yabancılaşma
B
Şeyleşme
C
Meta Fetişizmi
D
Tüketimin üretilmesi
E
Gösterişçi Tüketim
Açıklama:
Küreselleşme sürecinin kültür ve ideoloji kavramlarına yüklediği anlam ve kullanımlarını özetleyebileceksiniz.
Dopru Cevap - C
Dopru Cevap - C
Soru 28
Hantington'un "Medeniyetler Çatışması" tezi ile ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Kapitalist dünya ekonomisi bir "dünya sistemi" oluşturmaktadır.
B
Uluslararası ittifaklarda, medeniyet kavramı yerini politik ideoloji kavramına bırakmaktadır.
C
Medeniyet kavramı, uluslararası arenada önemini yitirmiştir.
D
Medeniyet olgusu 19. yüzyılda uluslararası ilişkilerde oldukça önemli rol oynamıştır.
E
Kimlik ve medeniyet boyutu ön plana çıkarak, 21. yüzyıl uluslararası ilişkiler arenasında önemli rol oynayacağını belirtir.
Açıklama:
Küreselleşme sürecinin kültür ve ideoloji kavramlarına yüklediği anlam ve kullanımlarını özetleyebileceksiniz.
Doğru Cevap - E
Doğru Cevap - E
Soru 29
Wallerstein’ın geliştirdiği "Dünya-Sistemleri" kavramı ile evrensel ideolojilere yönelik analizi kapsamında aşağıdaki nitelemelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde, toplumsal eşitlik üzerine kurulu, düzenli, tutarlı ve sağlam bir toplumsal yapının bulunması
B
Yenilik, değişim ve ilerlemeye önem ve öncelik verilmemesi
C
Modernleşmenin Batılılaşma ile bir tutuluyor olması
D
Sistemin ideolojisini tehlikeye sokacak anti-sistemik hareketlerin kontrol altına alınması
E
Evrensel zaman ve ölçü birimlerinin kullanılmaması
Açıklama:
Küreselleşme sürecinin kültür ve ideoloji kavramlarına yüklediği anlam ve kullanımlarını özetleyebileceksiniz.
Doğru Cevap - D
Doğru Cevap - D
Soru 30
Aşağıdakilerden hangisi Lyoard’ın “Postmodern Durum” adlı eserinde büyük anlatılar ya da üst-anlatılar olarak adlandırdığı ve modernist düşüncenin yapıtaşları olan olgulardan biri değildir?
Seçenekler
A
İrrasyonellik
B
Evrensellik
C
İlerleme
D
Aydınlanma
E
Akılcılık
Açıklama:
Küreselleşme sürecinin kültür ve ideoloji kavramlarına yüklediği anlam ve kullanımlarını özetleyebileceksiniz.
Doğru Cevap - A
Doğru Cevap - A
Soru 31
Edward Said'in Postkolonyol düşünce açısından büyük önem taşıyan eseri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Küreselleşme ve Kültür
B
Medeniyetler Çatışması
C
Yen Emperyalizm
D
Oryantalizm
E
Yersiz Yurtsuz
Açıklama:
Küreselleşme sürecinin kültür ve ideoloji kavramlarına yüklediği anlam ve kullanımlarını özetleyebileceksiniz.
Doğru Cevap - D
Doğru Cevap - D
Soru 32
Appadurai sosyo-kültürel küreselleşmeyi analiz ederken göçmenler, turistler, mülteciler, sürgündekiler, işçiler gibi hareket halindeki bireylerden oluşan grupların oluşturduğu mekâna ne ad verir?
Seçenekler
A
Fikri-mekan
B
Etno-mekan
C
Medya-mekan
D
Finans-mekan
E
Tekno-mekan
Açıklama:
Kitle kültürü ve popüler kültür yaratmada ideolojilerin oynadığı rolü analiz edebileceksiniz.
Doğru Cevap - B
Doğru Cevap - B
Soru 33
Aşağıdakilerden hangisi küyerelleşme (glokalizasyon) olgusunu anlatan doğru bir ifadedir?
Seçenekler
A
Küresel kültürün içinde yerel kültürün erimesine işaret eder.
B
Küresel olmadan yerelin, yerel olmadan da küreselin var olamayacağına dikkat çeker
C
Yerel olmadan da küreselin var olabileceğine dikkat çeker.
D
Yerel olanı küresel olandan daha üstün ve nitelikli görür.
E
Küresel olanı yerel olandan daha üstün ve nitelikli görür.
Açıklama:
Kitle kültürü ve popüler kültür yaratmada ideolojilerin oynadığı rolü analiz edebileceksiniz.
Doğru Cevap - B
Doğru Cevap - B
Soru 34
Aşağıdakilerden hangisi Franfurt okulu kuramcılarının Kültür Endüstrisine yönelik temel eleştirisidir?
Seçenekler
A
Kültürün yeniden üretimini ideolojik olarak yukarıdan aşağıya doğru gerçekleştirir.
B
Kültürün yeniden üretimini ideolojik olarak aşağıdan yukarıya doğru gerçekleştirir.
C
Büyük ölçüde halk tarafından üretilen bir kültürü yeniden üretir.
D
Nitelikli ve estetik değeri yüksek olan bir kültür üretir.
E
Eleştirel fikirler ile özgün, yenilikçi ve yaratıcı düşünceleri destekler.
Açıklama:
Kitle kültürü ve popüler kültür yaratmada ideolojilerin oynadığı rolü analiz edebileceksiniz.
Doğru Cevap - A
Doğru Cevap - A
Soru 35
Samuel Huntington’ın “Medeniyetler Çatışması” kavramı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
1920’li yıllarda, dünya ekonomi politikası kolonileşme ile şekillenmiştir.
B
Medeniyet kavramı uluslararası arenada eski önemini yitirmiştir.
C
1960’lı yılları Sovyetler Birliği ve ABD çevresinde konumlanan ülkeler oluşturmakta ve bu yıllarda iki kutuplu dünya düzeni üzerinden ideolojik farklılaşmalar olmaktadır.
D
1990’lı yıllar, Sovyetler Birliği’nin parçalanması ve komünist bloğun çözülmesinin ardından şekillenmiştir.
E
Uluslararası ittifaklarda, politik ideoloji kavramı yerini medeniyet kavramına bırakmıştır.
Açıklama:
Küreselleşme sürecinin kültür ve ideoloji kavramlarına yüklediği anlam ve kullanımlarını özetleyebileceksiniz.
Soru 36
"Bir toplumun üyesi olarak insanın edindiği bilgi, inanç, sanat, yasalar, ahlak, gelenekler, diğer yetenekleri ve alışkanlıkları içeren karmaşık bir bütün" olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Örf
B
Uygarlık
C
Kültür
D
İdeoloji
E
Sosyal Psikoloji
Açıklama:
Kültür, bir dizi sosyal süreçlerin bileşkesi olarak, insan ve toplum kuramıdır (Güvenç 2005:97). Bu geniş anlam ve içerik yelpazesine sahip sözcüğün ilk bilimsel tanımıysa 1871 yılında, antropolog Tylor tarafından, bir toplumun üyesi olarak insanın edindiği bilgi, inanç, sanat, yasalar, ahlak, gelenekler, diğer yetenekleri ve alışkanlıkları içeren karmaşık bir bütün olarak tanımlanmıştır. Doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 37
"Bir toplumda, belirli bir sınıfın ya da belirli bir sosyal grubun davranışlarına yön veren siyasal bir öğreti olarak __________, kültürel bir düşünce formunu ifade etmektedir." ifadesindeki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Sanat
B
Perspektif
C
Fikir
D
Otorite
E
İdeoloji
Açıklama:
Bir toplumda, belirli bir sınıfın ya da belirli bir sosyal grubun davranışlarına yön veren siyasal bir öğreti olarak ideoloji, kültürel bir düşünce formunu ifade etmektedir. Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 38
Kültür kavramının ideolojik kullanımının en belirgin örneklerinden birini aşağıdaki düşünürlerden hangisi ortaya atmıştır?
Seçenekler
A
Louis Althusser
B
Hegel
C
Marx
D
Kant
E
Samuel Huntington
Açıklama:
Kültür kavramının ideolojik kullanımının en belirgin örneklerinden biri, Fransız Marksist düşünür Louis Althusser’in Devletin İdeolojik Aygıtları (DİA) kavramında ön plana çıkmaktadır. Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 39
“Medeniyetler Çatışması” kavramıyla uluslararası ittifakların kurulmasında, medeniyetlerin belirleyici olacağı, bu sebeple olası çatışmaların, medeniyetler arasında gerçekleşeceği görüşünü savunan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Antonio Gramsci
B
Immanuel Wallerstein
C
Destutt Tracey
D
Samuel Huntington
E
Louis Althusser
Açıklama:
Yeni dünya düzeni değerlendirmesiyle ilgili olarak, Samuel Huntington “Medeniyetler Çatışması” kavramıyla uluslararası ittifakların kurulmasında, medeniyetlerin belirleyici olacağı, bu sebeple olası çatışmaların, medeniyetler arasında gerçekleşeceği görüşünü savunmaktadır. Huntington, 1996 yılında yayınlanan “Medeniyetler Çatışmas›” (Clash of Civilizations) adlı eserinde, kimlik ve medeniyet unsurlarının ön plana çıkarak, yirmibirinci yüzyıl uluslararası ilişkiler ve politika arenasında rol oynayacağını belirtir. Doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 40
Postkolonyal düşünce açısından büyük önem teşkil eden "Oryantalizm"(1978) eseri hangi düşünüre aittir?
Seçenekler
A
Edward Said
B
Jean François Lyoard
C
Immanuel Wallerstein
D
Samuel Huntington
E
Louis Althusser
Açıklama:
Kültürel farklılıklar üzerine düşünmek açısından, Edward Said’in “Oryantalizm” (1978) eseri, postkolonyal düşünce açısından büyük önem teşkil eder. Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 41
Aşağıdakilerden hangisi Swidler'ın kültürü nitelemek için kullandığı 'tool-kit' kavramını kapsamamaktadır?
Seçenekler
A
İnançlar
B
Ritüel Pratikler
C
Sanat Formları
D
Törenler
E
Teknoloji
Açıklama:
Swidler’ın (1986), kültürü, inançlar, ritüel pratikler, sanat formları ve törenleri içeren simgesel bir anlam taşıtı olarak niteleyen “tool-kit” kavramını da göz önünde bulundurmakta yarar vardır. Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 42
Küresel olmadan yerel olamayacağı, aynı şekilde yerel olmadan da küresel olanın var olamayacağı anlamına işaret etmekte olan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İdeoloji
B
Küyerel
C
Popüler Kültür
D
Etno-mekan
E
Medya-mekan
Açıklama:
Kimlik, kültür ve ideolojilerin sorgulandığı eksende, küresel kültürle yerel kültürün etkileşimini ifade eden, Türkçe’de küyerel olarak da söylenebilen glokalizasyon kavramı, küresel olmadan yerel olamayacağı, aynı şekilde yerel olmadan da küresel olanın var olamayacağı anlamına işaret etmektedir. Doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 43
Aşağıdakilerden hangisi Appadurai'nin hem ulusların kendi içinde hem uluslararası planda yaşadığı sosyo-kültürel küreselleşmeyi açıklamak için kullandığı analizlerden birisi değildir?
Seçenekler
A
Etno-mekan
B
Medya-mekan
C
Tekno-Mekan
D
Finans-mekan
E
İdeoloji-mekan
Açıklama:
Küreselleşmenin sosyal ve kültürel açılımlarını, ilişkiler ve etkileşim ağlarını değerlendirerek açıklamak da mümkündür. Appadurai, hem ulusların kendi içinde, hem uluslararası planda yaşadığı sosyo-kültürel küreselleşmeyi, beş farklı grupta
topladığı mekânlar üzerinden analiz etmektedir. Buna göre, etno-mekân (ethnoscape), göçmenler, turistler, mülteciler, sürgündekiler, işçiler gibi hareket halindeki bireylerden oluşan grupların oluşturduğu mekânı ifade ederken medya-mekân
(mediascape), enformasyonun elektronik olarak üretildiği ve yayıldığı gazeteler, televizyon, radyo istasyonları, film stüdyoları gibi mekânları belirtmektedir. Teknomekân (technoscape) yüksek ve düşük teknolojilerin sınırları aşan, mekanik ve enformasyonel anlamda hızlı akışının mekânıdır. Finans-mekân (finanscape) uluslararası borsa gibi dünya çapındaki hızlı para akışının gerçekleştiği mekân olurken, fikri mekân (ideoscape) düşünce, fikir ve ideolojilerin yayıldığı mekânlara işaret etmektedir.
(Appadurai 1995:296-299). Doğru cevap E şıkkıdır.
topladığı mekânlar üzerinden analiz etmektedir. Buna göre, etno-mekân (ethnoscape), göçmenler, turistler, mülteciler, sürgündekiler, işçiler gibi hareket halindeki bireylerden oluşan grupların oluşturduğu mekânı ifade ederken medya-mekân
(mediascape), enformasyonun elektronik olarak üretildiği ve yayıldığı gazeteler, televizyon, radyo istasyonları, film stüdyoları gibi mekânları belirtmektedir. Teknomekân (technoscape) yüksek ve düşük teknolojilerin sınırları aşan, mekanik ve enformasyonel anlamda hızlı akışının mekânıdır. Finans-mekân (finanscape) uluslararası borsa gibi dünya çapındaki hızlı para akışının gerçekleştiği mekân olurken, fikri mekân (ideoscape) düşünce, fikir ve ideolojilerin yayıldığı mekânlara işaret etmektedir.
(Appadurai 1995:296-299). Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 44
Aşağıdakilerden hangisi küreselleşmenin açılımları olarak uluslararası kültürel akımları belirleyici kurumlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Birleşmiş Milletler
B
NATO
C
Birinci Enternasyonel
D
GATT
E
Dünya Ticaret Örgütü
Açıklama:
Haberleşme uyduları, bilgisayar ve internet gibi teknolojik boyutlarıyla iletişim devrimi niteliğinde Enformasyon Çağı’na geçiş, özellikle yirminci yüzyılın ikinci yarısında, dünyadaki siyasal çizgiyi denetim altında tutmaya yönelik Birleşmiş Milletler gibi dev ulusal örgütler, pek çok devleti içeren NATO gibi ulus-aşırı paktlar ve günümüzde de etkin gücünü koruyan Avrupa Birliği gibi ulus-aşırı birlikler, uluslararası iş bölümü, git gide artan iş göçü olgusu, uluslararası ticareti düzenleyen anlaşmalar, GATT ve Dünya Ticaret Örgütü gibi kurumlar, küreselleşmenin açılımları olarak uluslararası kültürel akımları belirleyici unsurlardır. Doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 45
Büyük anlatılar ya da üst-anlatılar olarak adlandırılan, ilerleme, aydınlanma, rasyonellik, evrensellik gibi modernist düşüncenin yapıtaşları olan ve modernliğin meşruiyetini sağlayan kavramlara karşı duyulan kuşku hali, postmodern durumu ifade etmekte olan “Postmodern Durum” (1979) (La condition Postmoderne) aşağıdakilerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Jean François Lyoard
B
Immanuel Wallerstein
C
Samuel Huntington
D
Theodor Adorno
E
Marx Horkheimer
Açıklama:
Büyük anlatılar ya da üst-anlatılar olarak adlandırılan, ilerleme, aydınlanma, rasyonellik, evrensellik gibi modernist düşüncenin yapıtaşları olan ve modernliğin meşruiyetini sağlayan kavramlara karşı duyulan kuşku hali, postmodern durumu ifade etmekte olan “Postmodern Durum” (1979) (La condition Postmoderne) Fransız düşünür Jean François Lyoard'a aittir. Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 46
Aşağıdakilerden hangisi kapitalist pazar sisteminde yer alan metaların değişim değerlerinin kullanım değerlerinin önüne geçmesiyle gerçekleşir?
Seçenekler
A
Kültür
B
Ekonomi
C
Meta fetişizmi
D
İdeoloji
E
Arzu nesnesi
Açıklama:
Egemen ideolojilerin kültür kavramını nasıl şekillendirdiğini açıklayabileceksiniz.
Soru 47
Küresel kitle kültüründe üretim aşağıdakilerden hangisinin egemenliği altında bulunur?
Seçenekler
A
Kaydedilmiş kültür
B
Kaydedilmemiş kültür
C
Kültür endüstrisi
D
Kitle kültürü
E
Kİtle iletişim araçları
Açıklama:
Kitle kültürü ve popüler kültür yaratmada ideolojilerin oynadığı rolü analiz edebileceksiniz.
Soru 48
J. F. Lyotard modernliğin meşruiyetini sağlayan kavramlara karşı duyulan kuşkuyu aşağıdaki hangi terimle ifade eder?
Seçenekler
A
Postmodern durum
B
İlerleme
C
Aydınlanma
D
Rasyonellik
E
Evrensellik
Açıklama:
Kültür kavramının ideolojik kullanımını postmodern bakış açısıyla değerlendirebileceksiniz.
Soru 49
Aşağıdakilerden hangisi Appadurai'nin yüksek ve düşük teknolojilerin sınırlarını aşan, mekanik ve formasyonel anlamda hızlı akışı tanımladığı mekanlardan birisidir?
Seçenekler
A
Etno-mekan
B
Tekno-mekan
C
Medya-mekan
D
Finans-mekan
E
Fikri-mekan
Açıklama:
Küreselleşme sürecinin kültür ve ideoloji kavramlarına yüklediği anlam ve kullanımlarını özetleyebileceksiniz.
Soru 50
İ. Wallerstein'a göre aşağıdakilerden hangisi merkezi ideolojik bir savaş alanı olarak görülen kültürün manipule ettiği kavramlardan birisi değildir?
Seçenekler
A
Dünya sistemi
B
Birlik ve çeşitlilik
C
Tüm insanlık ve farklı ırklar
D
Dünya ve ulus
E
Birey ve kadın/erkek
Açıklama:
İdeolojik temelli kültürel gerilimleri ayırt edebilecek
Soru 51
İdeoloji ve kültür kavramları arasındaki karşılıklı ilişki hangi bakış açıları üzerinden incelenir?
Seçenekler
A
sistematik analizci / çatışmacı
B
soyutlayıcı / somutlayıcı
C
indirgeyici ve saflaştırıcı / çoğulcu ve değişkenliği önceleyen
D
soruşturucu ve şüpheci / yeniden formüle edici
E
sosyal / kültürel
Açıklama:
Kültür Olgusunun İdeolojik Kullanımları
indirgeyici ve saflaştırıcı / çoğulcu ve değişkenliği önceleyen
indirgeyici ve saflaştırıcı / çoğulcu ve değişkenliği önceleyen
Soru 52
Karl Marx “ Kapitalist pazar sisteminde yer alan ‘şeylerin’, baskın ideoloji tarafından, arzu nesneleri haline sokulması sonucu değişim değerinin, kullanım değerinin önüne geçmesiyle gerçekleşir.” olarak betimlenen kavramı aşağıdakilerden hangi terimle ifade eder?
Seçenekler
A
üretim ilişkileri
B
üretim araçları
C
yabancılaşma
D
meta fetişizmi
E
emek sömürüsü
Açıklama:
Başlık: Kültür ve Egemen İdeoloji Eleştirisi: Marksist Bakış Açısı
meta fetişizmi
meta fetişizmi
Soru 53
Aşağıdakilerden hangisi Louis Althusser tarafından ortaya konan Devletin İdeolojik Aygıtları (DİA) arasında yer alır?
Seçenekler
A
hükümet
B
ordu
C
mahkemeler
D
basın-yayın
E
hapishane
Açıklama:
Başlık: Kültür ve Egemen İdeoloji Eleştirisi: Marksist Bakış Açısı
basın-yayın
basın-yayın
Soru 54
Ulusal kültür üzerine aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
Bilim, teknik, edebiyat ve felsefe alanlarında üretilmiş kültürel ürünler bütünüdür.
B
Ulusal ölçekte idari, ekonomik ve dinsel kurumsallıklara işaret eder.
C
Bireysel davranış temeline dayandırılır.
D
Bir toplumdaki bireylerin davranışları doğrudan gözlendiğinde açıkça görülebilir.
E
Tüm üyeler tarafından ortak paylaşılan davranışlar bütünüdür.
Açıklama:
Başlık: İdeolojik Anlamda Ulus-Devlet Kavramı: Kültürel Homojenleşme ve Asimilasyon
Bireysel davranış temeline dayandırılır.
Bireysel davranış temeline dayandırılır.
Soru 55
Samuel Huntington, özellikle Soğuk Savaş döneminden sonra, yeni dünya düzenine dair uluslararası ittifakların ve çatışmaların hangi kavram üzerinden belirleneceğini belirtmiştir?
Seçenekler
A
medeniyet
B
ekonomik güç
C
toplumsal bağ
D
bilimsel ilerleme
E
coğrafi konum
Açıklama:
Başlık: İdeolojik Tabanlı Kültürel Gerilim: Dünya Sistemleri ve Medeniyetler Çatışması
Soru 56
Immanuel Wallerstein’a göre tarihsel sistemin karşıt fikirleri içinde kültür hangi konumdadır?
Seçenekler
A
ortak payda
B
birleştirici unsur
C
devlet aygıtı
D
kültür endüstrisi
E
ideolojik savaş alanı
Açıklama:
Başlık: İdeolojik Tabanlı Kültürel Gerilim: Dünya Sistemleri ve Medeniyetler Çatışması
ideolojik savaş alanı
ideolojik savaş alanı
Soru 57
Hangisi, “ideolojiyi”, bir fikir sistemi olarak “kültürü”, kapitalist dünya ekonomisinin belirsizlikler ve karşıtlıklar içeren sosyo-politik sisteminin getirilerinden biri olarak değerlendiren Immanuel Wallerstein’ın görüşlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Bir dünya sistemi olan kapitalist dünya ekonomisi, evrensel ideolojilerin yansımasıdır.
B
Birleşmiş Milletler yapısı, uluslararası hukuk ve insanlığın ortak normlarının yansıtıldığı bir ağdır.
C
Yirmibirinci yüzyılda evrensel zaman ve ölçü birimlerinin kullanılıyor olması, bilimsel evrenselliğe işaret eder.
D
Egemen devletler belirli karasal sınırları olan, ulusal hukuk, meclis, dil, pasaport, bayrak, para ve en önemlisi vatandaşı olan ağları oluşturmaktadır.
E
Irkçılık ve cinsiyet ayrımcılığı, devletlerarası sistemde tek bir iş bölümünün varlığına dâhil olan bir ideoloji olarak görülemez.
Açıklama:
V, II, III, VI, I, IV
CEVAP: E
SAYFA NUMARASI: 73
KONU BAŞLIĞI: İdeolojik Tabanlı Kültürel Gerilim: Dünya Sistemleri ve Medeniyetler Çatışması
2.amaç
Irkçılık ve cinsiyet ayrımcılığı, devletlerarası sistemde tek bir iş bölümünün varlığına dâhil olan bir ideoloji olarak görülemez.
CEVAP: E
SAYFA NUMARASI: 73
KONU BAŞLIĞI: İdeolojik Tabanlı Kültürel Gerilim: Dünya Sistemleri ve Medeniyetler Çatışması
2.amaç
Irkçılık ve cinsiyet ayrımcılığı, devletlerarası sistemde tek bir iş bölümünün varlığına dâhil olan bir ideoloji olarak görülemez.
Soru 58
Post-kolonyal analiz eleştirisini ‘Oryantalizm’ (1978) eseriyle kim ortaya koymuştur?
Seçenekler
A
Edward Said
B
Theodor Adorno
C
Samuel Huntington
D
Jean François Lyoard
E
Ulf Hannerz
Açıklama:
Başlık: Kültür ve İdeoloji Kavramlarına Post-modern Yaklaşım
Edward Said
Edward Said
Soru 59
Aşağıdakilerden hangisi Appaduari’nin; ulusların kendi içinde ve uluslararası planda yaşadığı sosyo-kültürel küreselleşmeyi analiz ederken oluşturduğu gruplardan biri değildir?
Seçenekler
A
etno-mekan
B
medya-mekan
C
tekno- mekan
D
idari- mekan
E
finans-mekan
Açıklama:
Başlık: Küreselleşmenin Kültürel ve İdeolojik Açılımları
idari- mekan
idari- mekan
Soru 60
Bireyin, sahte ihtiyaçlar yaratımıyla baskın güçlerin ideolojisinin taşıyıcısı bir baskı aracı haline geldiği bir toplum aşağıdakilerden hangisiyle tanımlanabilir?
Seçenekler
A
tüketim toplumu
B
yarı-çevre ülke toplumu
C
merkez ülke toplumu
D
totaliter yönetim toplumu
E
ağ toplumu
Açıklama:
Başlık: İdeolojik Yanılsamalar ve Popüler Kültür
tüketim toplumu
tüketim toplumu
Soru 61
Kültür kavramının ideolojik kullanımının en belirgin örneklerinden biri olan 'devletin ideolojik aygıtları' kavramı aşağıdaki kuramcılardan hangisine aittir?
Seçenekler
A
Louis Althusser
B
Karl Marx
C
Theodor Adorno
D
Max Horkheimer
E
Antonio Gramsci
Açıklama:
Kültür kavramının ideolojik kullanımının en belirgin örneklerinden biri olan 'devletin ideolojik aygıtları' kavramı Louis Althusser tarafından geliştirilmiştir.
Soru 62
_______________ kavramı devletin ve yönetici sınıfın, sivil toplum içinde fikirleri düzenleme yetisidir.
Yukarıda tanımı yapılan kültürle ilişkili kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Yukarıda tanımı yapılan kültürle ilişkili kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Devletin ideolojik aygıtları
B
Hegemonya
C
Kültürel homojenleşme
D
Asimilasyon
E
Küreselleşme
Açıklama:
Hegemonya kavramı devletin ve yönetici sınıfın, sivil toplum içinde fikirleri düzenleme yetisidir.
Soru 63
Aşağıdaki tanımda boş bırakılan alana uygun olan terim, şıklardan hangisinde verilmiştir?
Bir toplumda, belirli bir sınıfın ya da belirli bir sosyal grubun davranışlarına yön veren siyasal bir öğreti olarak (...), kültürel bir düşünce formunu ifade etmektedir.
Bir toplumda, belirli bir sınıfın ya da belirli bir sosyal grubun davranışlarına yön veren siyasal bir öğreti olarak (...), kültürel bir düşünce formunu ifade etmektedir.
Seçenekler
A
İdeoloji
B
Davranış
C
Refleks
D
Ekin
E
Eylem
Açıklama:
Tanımda boş bırakılan yere uygun olan terim ''İdeoloji'' dir.
Bir toplumda, belirli bir sınıfın ya da belirli bir sosyal grubun davranışlarına yön veren siyasal bir öğreti olarak ideoloji, kültürel bir düşünce formunu ifade etmektedir.
Bir toplumda, belirli bir sınıfın ya da belirli bir sosyal grubun davranışlarına yön veren siyasal bir öğreti olarak ideoloji, kültürel bir düşünce formunu ifade etmektedir.
Soru 64
Aşağıdaki sözcüklerden hangisi Louis Althusser'in ''Devletin İdeolojik Aygıtları'' arasında zikrettiği kavramlardan birisidir?
Seçenekler
A
Mahkeme
B
Sendika
C
Hükümet
D
Ordu
E
Polis
Açıklama:
''Sendika'' Louis Althusser'in ''Devletin İdeolojik Aygıtları'' arasında zikrettiği kavramlardandır.
Soru 65
Huntington, özellikle 1990 sonrasında, uluslararası ittifaklarda belirleyici unsurun politik ideoloji kavramından medeniyet kavramına kaydığını belirtir. Burada söylenen medeniyet kavramının temel parametreleri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Politika, ideoloji ve sistem
B
Devlet, millet ve toprak
C
Din, dil ve tarih
D
Fikir, sosyal yapı ve sınıflar
E
Toplum, iktidar ve hegemonya
Açıklama:
Huntington, özellikle 1990 sonrasında, uluslararası ittifaklarda belirleyici unsurun politik ideoloji kavramından medeniyet kavramına kaydığını belirtir. Burada söylenen medeniyet kavramının temel parametreleri, din, dil ve tarihtir.
Soru 66
Aşağıdaki yaklaşımlardan hangisi postmodernizmin özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Batı uygarlığı kaynaklı evrensel ahlak görüşlerini eleştirmek.
B
Evrensel bütünlük yerine çoğulculuğu ve yerelliği savunmak.
C
Farklı okumaların kabulü ve söylem çeşitliliğine sınırsızlık getirmek.
D
İnsanlığı, bilgisizlik, irrasyonalizmden ve batıllıktan kurtarmak.
E
Sentez ve bütünleşme yerine parçalanma ve süreksizliği benimsemek.
Açıklama:
İnsanlığı, bilgisizlik, irrasyonalizmden ve batıllıktan kurtarmak, modernizmin söylemlerinden olup postmodernizmin özelliği değildir.
Soru 67
''Globalizasyon'' kelimesine Amerikanlaşma anlamının yüklenmesinde etkin olan gerekçe aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Amerika'nın kıta ötesine sunduğu eşitlikçi fırsatlar.
B
Batı menşeli modernizmin temel kavramlarına olan ilgi.
C
Soğuk savaş döneminin bitmesiyle oluşan yapı.
D
Dünyanın iki kutuplu bir güç dengesinde görülmesi.
E
Global ölçekte Amerika'nın baskın güç olması.
Açıklama:
''Globalizasyon'' kelimesine Amerikanlaşma anlamının yüklenmesinde etkin olan gerekçe, global ölçekte Amerika'nın baskın güç olmasıdır.
Soru 68
Küreselleşme teriminin uluslararası bir nitelik kazanması ve Tomlinson’a göre Sanayi Devrimi'nin uzun vadeli bir sonucu olarak görülmesine neden olan gelişme aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Fazla üretimi satacak yeni pazar arayışları.
B
Sanayi devrimi ile emeğin yaygınlaşması.
C
Sermayenin belli odaklarda toplanıyor olması.
D
Farklı ekonomik yaklaşımların benimsenmesi.
E
Hemen her yaş kesiminin iş gücü olarak görülmesi.
Açıklama:
Küreselleşme teriminin uluslararası bir nitelik kazanması ve Tomlinson'a göre Sanayi Devrimi'nin uzun vadeli bir sonucu olarak görülmesine neden olan gelişme, fazla üretimi satacak yeni pazar arayışlarıdır.
Soru 69
Küreselleşme süreci dahilinde göçmenlerin yerleştikleri ülkelerde ulus-devlet hakimiyetini zayıflattıkları düşüncesi hangi temele dayanmaktadır?
Seçenekler
A
Gittikleri yerlerde ana iş kollarına katkıları.
B
Kendi yerelliklerini gittikleri ülkede üretmeleri.
C
Farklı iş kollarında çalışıyor olmaları.
D
Asayiş problemlerine yol açmaları.
E
Yönetim mekanizmalarına dahil olma talepleri.
Açıklama:
Küreselleşme süreci dahilinde göçmenlerin yerleştikleri ülkelerde ulus-devlet hakimiyetini zayıflattıkları düşüncesi, kendi yerelliklerini gittikleri ülkede üretmelerinden kaynaklanmaktadır.
Soru 70
1980'li yıllarda kullanılan ve küresel yerelleşme anlamına gelen terim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Glokalizasyon
B
Globalizasyon
C
Dochakuka
D
Küyerel
E
McDonaldization
Açıklama:
1980'li yıllarda kullanılan ve küresel yerelleşme anlamına gelen terim, ''Dochakuka'' dır.
Soru 71
Frankfurt Okulu düşünürlerinden Theodor Adorno (1903-1969) ve Marx Horkheimer (1895-1973) tarafından yazına kazandırılmış bir kavram olan ''kültür endüstrisi'' ile kastedilen kurumlar aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kültür bakanlıkları
B
Sanat kuruluşları
C
Meslek örgütleri
D
Medya şirketleri
E
Sivil dernekler
Açıklama:
Frankfurt Okulu düşünürlerinden Theodor Adorno (1903-1969) ve Marx Horkheimer (1895-1973) tarafından yazına kazandırılmış bir kavram olan ''kültür endüstrisi'' ile kastedilen kurumlar, medya şirketleridir.
Soru 72
Aşağıdaki davranış biçimlerinden hangisi ''meta fetişizmi'' kavramı çerçevesinde değerlendirilebilir?
Seçenekler
A
Medya aracılığı ile siyasi sistemin ürettiği düşüncelere bireyleri yönlendirmeye çalışmak.
B
Kültürün yeniden inşasını elitler aracılığı ile ve seçkinci bir tavırla yapmaya çalışmak.
C
Geçmiş deneyim ve tecrübeleri öne çıkarmak suretiyle yeniliklere kapalı bir tavır sergilemek.
D
Küresel olan ürünlerle yerel ürünler arasında toplumu bir tercih yapmaya zorlamak.
E
Bireyi, tüketim açısından topluma hâkim olduğu gösterilen ne varsa ona doğru yönlendirmek.
Açıklama:
Bireyi, tüketim açısından toplumun geneline hâkim olduğu gösterilen ne varsa ona doğru yönlendirmek, meta-fetişizmi olarak değerlendirilmektedir.
Soru 73
Kapitalist dünya ekonomisinin bir dünya sistemi olduğunu ifade eden sosyolog aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Erik Olin Wright
B
Karl Marx
C
Louis Althusser
D
Antonio Gramsci
E
Immanuel Wallerstein
Açıklama:
Kapitalist dünya ekonomisinin bir dünya sistemi olduğunu ifade eden sosyolog Immanuel Wallerstein'dir.
Soru 74
Medeniyetler çatışması kavramıyla uluslararası ittifakların kurulmasıda, medeniyetlerin belirleyici olacağı, bu sebeple olası çatışmaların, medeniyetler arasında gerçekleşeceği görüşünü savunan kuramcı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Immanuel Wallerstein
B
Louis Althusser
C
Samuel Huntington
D
Ulf Hannerz
E
Theodor Adorno
Açıklama:
Medeniyetler çatışması kavramıyla uluslararası ittifakların kurulmasıda, medeniyetlerin belirleyici olacağı, bu sebeple olası çatışmaların, medeniyetler arasında gerçekleşeceği görüşünü savunan kuramcı Samuel Huntington'dır.
Soru 75
Postmodern Durum kitabında büyük anlatılar, üst-anlatılar olarak tanımlamalarını kullanan kuramcı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
François Lyotard
B
Pierre Bourdieu
C
Louis Althusser
D
Edward Said
E
Ulf Hannerz
Açıklama:
Postmodern Durum kitabında büyük anlatılar, üst-anlatılar olarak tanımlamalarını kullanan kuramcı Fraçois Lyotard'dır.
Soru 76
_____________ 1980'lerin başından itibaren, öncelikle ekonomik boyutu ön plana çıkan, iş gücünün, sermayenin ve mal piyasalarının, çok-uluslu şirketler (ÇUŞ) ile birlikte, uluslararası nitelik kazanmasını ifade etmektedir.
Yukarıda tanımı yapılan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Yukarıda tanımı yapılan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kültürleşme
B
Küreselleşme
C
İdeoloji
D
Küyerelleşme
E
Dünya sistemi
Açıklama:
Küreselleşme 1980'lerin başından itibaren, öncelikle ekonomik boyutu ön plana çıkan, iş gücünün, sermayenin ve mal piyasalarının, çok-uluslu şirketler (ÇUŞ) ile birlikte, uluslararası nitelik kazanmasını ifade etmektedir.
Soru 77
Appadurai, hem ulusların kendi içinde, hem uluslararası planda yaşadığı sosyo-kültürel küreselleşmeyi, beş farklı grupta topladığı mekânlar üzerinden analiz etmektedir. Aşağıdakilerden hangisi Appadurai'nin analizine göre etno-mekânı oluşturan hareket halindeki gruplardan biri değildir?
Seçenekler
A
Göçmenler
B
Turistler
C
Mülteciler
D
Sürgündekiler
E
İşverenler
Açıklama:
Appadurai, hem ulusların kendi içinde, hem uluslararası planda yaşadığı sosyo-kültürel küreselleşmeyi, beş farklı grupta topladığı mekânlar üzerinden analiz etmektedir. Buna göre etno-mekânı oluşturan gruplar işçiler, göçmenler, turistler, mülteciler, sürgündekilerdir.
Soru 78
Kimlik, kültür ve ideolojilerin sorgulandığı eksende, küresel kültürle yerel kültürün etkileşimini ifade eden, küresel olmadan yerel olamayacağı, aynı şekilde yerel olmadan da küresel olanın var olamayacağı, aynı şekilde yerel olmadan küresel olanın var olamayacağına dikkat çeker.
Yukarıda tanımı yapılan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Yukarıda tanımı yapılan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kültür
B
Küresel
C
Küyerel
D
İdeoloji
E
Yerlilik
Açıklama:
Küyerel; kimlik, kültür ve ideolojilerin sorgulandığı eksende, küresel kültürle yerel kültürün etkileşimini ifade eden, küresel olmadan yerel olamayacağı, aynı şekilde yerel olmadan da küresel olanın var olamayacağı, aynı şekilde yerel olmadan küresel olanın var olamayacağına dikkat çeker.
Soru 79
Kültürün ürün üretimi ve dağıtımı yapan medya şirketlerini kapsayan, Adorno ve Horkheimer tarafından yazına kazandırılmış kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kültür endüstrisi
B
Meta fetişizmi
C
Kültürleşme
D
Küreselleşme
E
Kültürel birikim
Açıklama:
Kültürün ürün üretimi ve dağıtımı yapan medya şirketlerini kapsayan, Adorno ve Horkheimer tarafından yazına kazandırılmış kavram kültür endüstrisidir.
Soru 80
Aşağıdaki kurumlardan hangisi Althusser'in devletin ideolojik aygıtları arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Eğitim
B
Aile
C
Din
D
Polis
E
Sendika
Açıklama:
Althusser'e göre polis devletin baskı aygıtları arasında yer alır.
Soru 81
Aşağıdakilerden hangisi Marksist yaklaşım doğrultusunda egemen ideoloji ve kültür olgularına yöneltilen eleştirilerden biri değildir?
Seçenekler
A
Kapitalizmde egemen ideoloji, piyasa sisteminde yer alan metaların değişim değerlerini kullanım değerlerinin önüne geçirmektedir
B
Kapitalizmde yanlış bilinç olarak tezahür eden ideoloji, özel mülkiyet ve emek sömürüsü etrafında şekillenmektedir.
C
Kapitalist sanayi toplumlarında kültür, egemen ideoloji olarak işlemektedir.
D
İdeoloji, içinde sınıf mücadelesinin verildiği bir alandır.
E
Egemen ideoloji, yönetilen sınıfın görüş ve çıkarlarını yansıtır.
Açıklama:
Egemen ideoloji, yönetilen sınıfın görüş ve çıkarlarını yansıtır.70
Soru 82
Aşağıdakilerden hangisi Louis Althusser’e göre Devletin Baskı Aygıtlarından biridir?
Seçenekler
A
Din
B
Medya
C
Aile
D
Mahkemeler
E
Sendikalar
Açıklama:
Mahkemeler
Soru 83
Gramsci’nin hegemonya kavramına ilişkin olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Hegemonik blok oluşturan toplumdaki hâkim güçler ile organik aydınların faaliyetleri aracılığıyla gerçekleşir.
B
Devletin ve yönetici sınıfın, sivil toplum içinde inançları düzenleme yetisidir.
C
Toplumsal eşitliği güçlendirir ve eleştirel düşünce girişimleri teşvik eder.
D
Kitleleri yönlendiren hakim kültürel motiflere işaret etmektedir.
E
Hegemonya ile egemen değerler toplum için doğal, normal ve olması gereken şeklinde görülmesi sağlanır.
Açıklama:
Toplumsal eşitliği güçlendirir ve eleştirel düşünce girişimleri teşvik eder.
Soru 84
Aşağıdaki ifadelerden hangisi asimilasyon kavramı ile ilgili doğru bir ifade değildir?
Seçenekler
A
Kısaca, birbirine benzetmek anlamına gelmektedir.
B
Çapraz-kültürel değişim ya da kültürel yayılmadan farklı olarak modern bir olgudur.
C
Genel olarak çoğulculuk ve farklılık ilkesine dayalıdır.
D
Tarihselliği dışlayarak, sosyal yaşamın bütün boyutlarını içeren bir bilincin inşasına işaret eder.
E
Otoritesini paylaşılan tarih, ortak ruh ve belirli bir yaşam tarzına dayandırır.
Açıklama:
Genel olarak çoğulculuk ve farklılık ilkesine dayalıdır.
Soru 85
Kapitalist dünya ekonomisini bir dünya-sistemi olarak nitelendiren kuramcı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
S. Huntington
B
I. Wallerstein
C
A. Gramsci
D
F. Fukuyama
E
E. Said
Açıklama:
I. Wallerstein
Soru 86
Aşağıdakilerden hangisi postmodern yaklaşımın özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Parçalanma ve süreksizlik yerine sentez ve bütünleşmeyi benimseme
B
Batı uygarlığı ve modernizmin yarattığı sanayileşme, ilerleme ve ulus-devlet olgularına karşı olma
C
Evrensel ahlâk görüşlerini destekleme
D
Evrensel bütünlük yerine, her türlü çoğulculuk ve yerellikten yana olma.
E
Aydınlanma ve rasyonellik gibi modernliğin meşruiyetini sağlayan kavramlara karşı kuşku duyma.
Açıklama:
Parçalanma ve süreksizlik yerine sentez ve bütünleşmeyi benimseme74
Soru 87
Aşağıdakilerden hangisi Arjun Appadurai’ın sosyo-kültürel küreselleşmeyi açıklamak için kullandığı mekân tipolojilerinden biri olarak hareket halindeki bireylerden oluşan grupların oluşturduğu mekâna karşılık gelir?
Seçenekler
A
Tekno-mekân
B
Etno-mekân
C
Finans-mekân
D
Medya-mekân
E
Fikri-mekân
Açıklama:
Etno-mekân
Soru 88
Küresel olmadan yerel olamayacağı, aynı şekilde yerel olmadan da küresel olanın var olamayacağına dikkat çeken kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Grobalizasyon
B
Lokalizasyon
C
Glokalizasyon
D
Kültürlerarasılık
E
Transnasyonalite
Açıklama:
Glokalizasyon
Soru 89
Glokalizasyon kavramı ile ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Küresel olduğu yerde yerelin, yerel olduğu yerde de küreselin olamayacağına dikkat çeker.
B
Küresel olanı yerel olandan daha üstün ve nitelikli görür.
C
Küresel ve yerelin birbiriyle karışmadan yan yana olmasını ifade eder.
D
Pazarlama stratejileri olarak tezahür eden ve “Küresel düşün yerel davran” sloganıyla hareket eden eğilimleri kapsar.
E
İlk kez 1980’lerde ABD iş dünyasında kullanılmıştır.
Açıklama:
Pazarlama stratejileri olarak tezahür eden ve “Küresel düşün yerel davran” sloganıyla hareket eden eğilimleri kapsar.
Soru 90
Frankfurt okulu kuramcılarından T. Adorno ve M. Horkheimer tarafından literatüre kazandırılan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kitle Kültürü
B
Meta Fetişizmi
C
Popüler Kültür
D
Yanlış Bilinçlilik
E
Kültür Endüstrisi
Açıklama:
Kültür Endüstrisi
Soru 91
Hangisi, “ideolojiyi”, bir fikir sistemi olarak “kültürü”, kapitalist dünya ekonomisinin belirsizlikler ve karşıtlıklar içeren sosyo-politik sisteminin getirilerinden biri olarak değerlendiren Immanuel Wallerstein’ın görüşlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Bir dünya sistemi olan kapitalist dünya ekonomisi, evrensel ideolojilerin yansımasıdır.
B
Birleşmiş Milletler yapısı, uluslararası hukuk ve insanlığın ortak normlarının yansıtıldığı bir ağdır.
C
Yirmibirinci yüzyılda evrensel zaman ve ölçü birimlerinin kullanılıyor olması, bilimsel evrenselliğe işaret eder.
D
Egemen devletler belirli karasal sınırları olan, ulusal hukuk, meclis, dil, pasaport, bayrak, para ve en önemlisi vatandaşı olan ağları oluşturmaktadır.
E
Irkçılık ve cinsiyet ayrımcılığı, devletlerarası sistemde tek bir iş bölümünün varlığına dâhil olan bir ideoloji olarak görülemez.
Açıklama:
İdeolojik Tabanlı Kültürel Gerilim: Dünya Sistemleri ve Medeniyetler Çatışması
Irkçılık ve cinsiyet ayrımcılığı, devletlerarası sistemde tek bir iş bölümünün varlığına dâhil olan bir ideoloji olarak görülemez.
Irkçılık ve cinsiyet ayrımcılığı, devletlerarası sistemde tek bir iş bölümünün varlığına dâhil olan bir ideoloji olarak görülemez.
Ünite 5
Soru 1
Seymour - Smith, gelenek kavramınının antropolojideki kullanımını nasıl tanımlamıştır?
Seçenekler
A
" Adet ve inançların kuşaktan kuşaklara aktarılması” ve “uzun süredir yerleşmiş, kuşaktan kuşağa aktarılan adet ve inançlar”
B
"Eskiden kalmış olmaları dolayısıyla saygın tutulup kuşaktan kuşağa iletilen, yaptırm gücü olan kültürel kalıntılar"
C
"Belirli bir topluluk içinde toplumsallaşma yoluyla bir kuşaktan diğerine aktarılan inanç, adet,değer, davranış, bilgi ya da uzmanlık örüntüleri"
D
"Adet haline gelmiş düşünme, eylem ve ya davranış örüntüleri"
E
Hiçbiri
Açıklama:
Gelenek kavramının sosyal bilimlerde ve gündelik yaşamdaki farklı kullanımlarını değerlendirebileceksiniz.
Soru 2
"Bir olgunun gelenek olarak nitelenebilmesi için; en az üç kuşak boyunca sürüyor/ tekrar ediyor olması, açık bir biçimde olmasa da bir değer yargısını taşıması, yani yaptırımcı/ kural koyucu olması ve geçmişle şimdiki zaman arasında devamlılık duygusunu vermesi gerekiyor" sözleri aşağıdakilerden hangisine aittir.
Seçenekler
A
Seymour - Smith
B
Glassie
C
Özbudun
D
Hobsbawm
E
Gross
Açıklama:
Gelenek kavramının sosyal bilimlerde ve gündelik yaşamdaki farklı kullanımlarını değerlendirebileceksiniz.
Soru 3
Aşağıdakilerden hangisi bir mücadele alanı olarak geleneğe yönelik kast edilen ifadelerden biri değildir?
Seçenekler
A
Geleneğin yaratıcılarının insanlar olduğu ve bu nedenle geleneğin kendi başına özne sayılamayacağı
B
Geleneğin her yerde ortaya çıkan ve değişmeyen bir olgu - durum olduğu, sürekli olarak dönüştürülmediği ve yeniden yaratılmadığı
C
Tek bir geleneğin değil, pek çok geleneğin olduğu ve bunların da birbiriyle her zaman tutarlı olmadığı
D
Geleneğin sadece geçmişe ait olmadığı, daha çok bugüne ve geleceğe ilişkin düşünce ve uygulamalar olduğu
E
Farklı kesimlerin ve sınıfların belli gelenekleri sahiplenme, benimseme ve yaratma mücadelesi içinde oldukları
Açıklama:
Geleneğin bir toplumsal mücadele alanı olması özelliğini açıklayabileceksiniz.
Soru 4
Aşağıdakilerden hangisi adetten"yaptırımcı ve kural koyucu" özellikleri ile ayırt edilebilir?
Seçenekler
A
Gelenek
B
Örf
C
Toplumsal Alışkanlık
D
Evrensel değerler
E
Kişisel alışkanlıklar
Açıklama:
Gelenek, âdet ve örflerin farklarını analiz edebileceksiniz.
Soru 5
"Gelenekler yoluyla aktarılan adet ve düşünce tarzlarına bağlılıkla belirlenen tavır;geleksel değerlerin korunup yaşatılması gerektiğini savunan, geleneği otorite kaynağı olarak benimseyen yaklaşım" ifadesi aşağıdakilerden hangisini tanımlamaktadır?
Seçenekler
A
Oryantalizm
B
Örf
C
Adet
D
Gelenekçilik
E
Öznellik
Açıklama:
Gelenek, âdet ve örflerin farklarını analiz edebileceksiniz.
Soru 6
“Geleneğin tarihselliği” denildiğinde aşağıdakilerden hangisi kastedilmemektedir?
Seçenekler
A
Geleneğin oluşumunda ve seçilmesinde belli toplumsal, tarihsel, iktisadi ve siyasi faktörlerin, çevresel koşul ve ilişkilerin belirleyici oldukları
B
Geleneklerin, değişen güç ilişkilerini ve aktörlerin bu konudaki rollerini yansıttığı
C
Geleneklerin genellikle değişmediği ve tarihin her döneminde görüldüğü
D
Geleneğin çeşitli toplumsal gruplar arasında bir mücadele alanı olduğu
E
Geleneklerin çoğunlukla bir ayıklanmaya tabi tutulduğu
Açıklama:
Gelenek ve modern kavramları arasındaki bağlantıları ayırt edebileceksiniz.
Soru 7
Gelenek kavramı modernlikle karşıtlık içinde düşünüldüğünde aşağıdaki görüşlerden hangisi ileri sürülemez?
Seçenekler
A
Gelenek ve modern terimleri birbirini tümüyle dışlayan terimlerdir.
B
Gelenek ve modern kavramları arasındaki karşıtlık hiçbir zaman aşılamaz.
C
Gelenek veya geleneksel pratikler modern olarak düşünülen uygulamalarla iç içedir.
D
Modern kavramı olmadan gelenek kavramı tanımlanamaz.
E
Gelenek ve modern kavramları arasındaki farklılıklar karşıtlık olmadan açıklanamaz.
Açıklama:
Gelenek ve modern kavramları arasındaki bağlantıları ayırt edebileceksiniz.
Soru 8
Aşağıdakilerden hangisi sosyoloji disiplininin açıklamayı hedeflediği bir toplum tipidir?
Seçenekler
A
Geleneksel
B
Modern
C
Pre-historik
D
Pre-modern
E
Avcı-toplayıcı
Açıklama:
Gelenek ve modern kavramları arasındaki bağlantıları ayırt edebileceksiniz.
Soru 9
Aşağıdakilerden hangisi “gelenek(sel) ve modern karşıtlığını” pekiştiren unsurlardan biri olarak görülemez?
Seçenekler
A
Geleneksel toplumların çoğunlukla geleneksel düşünce değerlerini benimsedikleri
B
Geleneksel toplumların daha fazla modern taleplere sahip oldukları
C
Geleneksel değerleri terk ettiklerinde toplumların modern olabilecekleri
D
Geleneksel ve modern toplumların tümüyle farklı özellikler gösterdikleri
E
Belli toplumların geleneksel sayılabileceği gibi belli toplumların da modern sayılabileceği
Açıklama:
Gelenek ve modern kavramları arasındaki bağlantıları ayırt edebileceksiniz.
Soru 10
Aşağıdakilerden hangisi sosyolojinin açıklamayı hedeflediği bir toplum tipidir?
Seçenekler
A
Geleneksel
B
Pre-historik
C
Pre-modern
D
Avcı-toplayıcı
E
Modern
Açıklama:
Gelenek ve modern kavramları arasındaki bağlantıları ayırt edebileceksiniz.
Soru 11
Sosyal bilimlerde “gelenek ve modern karşıtlığında” aslında karşıt olarak düşünülen iki ayrı şeyin aşağıdakilerden hangisi olduğu varsayılır?
Seçenekler
A
Sınıf
B
Gelenek türü
C
Toplum tipi
D
Kuşak
E
Yerleşim tipi
Açıklama:
Gelenek ve modern kavramları arasındaki bağlantıları ayırt edebileceksiniz.
Soru 12
Sosyal bilimlerde bir kavramın tek ve nihai bir tanımının olmadığından söz edildiğinde aşağıdakilerden hangisi kastedilmektedir?
Seçenekler
A
Kavramların hiçbir zaman tanımlanamayacağı
B
Kavramların her zaman farklı tanımlarının yapılabileceği
C
Kavramların tek bir tanımının olmamasının bilimsellik açısından bir sorun olduğu
D
Tek ve nihai bir tanım yapılamazsa bunun bir eksiklik olacağı
E
Toplumsal kavramları tanımlamanın daha zor olduğu
Açıklama:
Gelenek ve modern kavramları arasındaki bağlantıları ayırt edebileceksiniz.
Soru 13
Aşağıdakilerden hangisi Hobsbawm’ın ileri sürdüğü görüşlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Uzun bir geçmişe dayandığını sandığımız pek çok gelenek aslında yakın dönemlere aittir.
B
Kimi toplumlar gelenek icat ederken kimileri var olan geleneklerini sürdürmeye çalışırlar.
C
Toplumlar tarihlerinin belli bir döneminde belli gelenekleri “icat” ederler.
D
İcat edilmiş gelenek, geçmişle doğal bir süreklilik anıştırır şekilde tekrarlara dayanır.
E
İcat edilmiş gelenekler, belli değerler ve davranış normlarını aşılamaya çalışan bir pratikler kümesi olarak düşünülebilir.
Açıklama:
Gelenek kavramının sosyal bilimlerde ve gündelik yaşamdaki farklı kullanımlarını değerlendirebileceksiniz.
Soru 14
Belirli bir topluluk içinde toplumsallaşma yoluyla bir kuşaktan diğerine aktarılan inanç, âdet, değer, davranış, bilgi ya da uzmanlık örüntüleri şeklinde tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kanun
B
Adet
C
Gelenek
D
Örf
E
Yasa
Açıklama:
Gelenek kavramının sosyal bilimlerde ve gündelik yaşamdaki farklı kullanımlarını değerlendirebileceksiniz.
Soru 15
Aşağıdakilerden hangisi "adet"lerin "gelenek"lerden ayrılan yönleri arasında gösterilemez?
Seçenekler
A
Adetler geleneklere göre daha az değer yüklüdürler, daha az önemli toplumsal pratiklerdir.
B
Adetler zorunlu değildirler, sadece tavsiye edilirler.
C
Adetler, gelenekler kadar etkili bir şekilde benimsenmezler.
D
Selamlaşma biçimleri, âdetlere örnek olarak gösterilebilir.
E
Adetler, uyulması gereken toplumsal normlardır.
Açıklama:
Gelenek, âdet ve örflerin farklarını analiz edebileceksiniz.
Soru 16
Aşağıdakilerden hangisi geleneği bir mücadele alanı olarak gören yaklaşımın argümanları arasında gösterilebilir?
Seçenekler
A
Gelenek özcü bir anlayışa dayandırılabilir.
B
Geleneğin yaratıcıları insanlar değildir.
C
Gelenek sadece geçmişe aittir.
D
Gelenek, toplumu oluşturan farklı kesimlere eşit mesafededir.
E
Gelenek belli bir yerde ortaya çıkan, değişmeyen bir olgu ve durum değildir.
Açıklama:
Geleneğin bir toplumsal mücadele alanı olması özelliğini açıklayabileceksiniz.
Soru 17
20. yüzyılın ortalarında sosyal bilimlerde yaygın bir biçimde kabul bulan, hem geleneksel hem de modern unsurları bir arada taşıyan toplumlar için kullanılan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Geçiş toplumları
B
Geleneksel toplum
C
Modern toplum
D
Açık toplum
E
Kapalı toplum
Açıklama:
Geleneğin bir toplumsal mücadele alanı olması özelliğini açıklayabileceksiniz.
Soru 18
Birbirlerini tümüyle dışlayan terimler ya da kavramlar arasında bulunan, hiçbir şekilde ortadan kaldırılması mümkün olmayan durumu tanımlayan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Açık kavram
B
İkili karşıtlık
C
Kültürel kalıntı
D
Küresellik
E
Yabancılaşma
Açıklama:
Gelenek kavramının sosyal bilimlerde ve gündelik yaşamdaki farklı kullanımlarını değerlendirebileceksiniz.
Soru 19
Geleneksel değerlerin korunup yaşatılması gerektiğini savunan, geleneği otorite kaynağı, anlamın ve doğruluğun temel referansı olarak benimseyen yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Gelenekçilik
B
Oryantalizm
C
Geleneksel kültür
D
Örf
E
Adet
Açıklama:
Gelenek, âdet ve örflerin farklarını analiz edebileceksiniz.
Soru 20
Bir toplumdaki ahlak ve terbiye standartlarını belirleyen temel kurallar şeklinde tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Adet
B
Örf
C
Gelenek
D
Kültür
E
Kanun
Açıklama:
Gelenek, âdet ve örflerin farklarını analiz edebileceksiniz.
Soru 21
Coğrafyanın toplumsal ve kültürel düzenlemelere dayattığı kısıtlamaların azaldığı, insanların bu azalmayı giderek daha çok fark etmeye başladıkları bir toplumsal süreç olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yerelleşme
B
Gelenekselleşme
C
Küreselleşme
D
Modernleşme
E
Demokratikleşme
Açıklama:
Geleneğin bir toplumsal mücadele alanı olması özelliğini açıklayabileceksiniz.
Soru 22
Gündelik konuşmalarımızda ............. bugüne ve "modern dile" daha yakınken, ............. daha uzak görünmektedir. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yerleri uygun şekilde doldurunuz.
Seçenekler
A
kanun/gelenek
B
töre/örf
C
kural/gelenek
D
örf/gelenek
E
gelenek/örf
Açıklama:
Gelenek, âdet ve örflerin farklarını analiz edebileceksiniz.
Soru 23
Aşağıdakilerden hangisi sosyal bilimlerde "geleneksel toplum" şeklinde ifade edilen toplumların özelliklerinden değildir?
Seçenekler
A
Ekonomik etkinlik tarıma dayalıdır.
B
Yüz yüze ilişkiler hâkimdir.
C
Geleneksel düşünce ve değerler ön plandadır.
D
Uzmanlaşma ileri düzeydedir.
E
İş bölümü genellikle cinsiyet ve yaşa bağlı olarak yapılır.
Açıklama:
Gelenek ve modern kavramları arasındaki bağlantıları ayırt edebileceksiniz.
Soru 24
Aşağıdakilerden hangisi geleneğin özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Kuşaktan kuşağa aktarılan âdet ve inançlar
B
Âdet haline gelmiş düşünme, eylem veya davranış örüntüleri
C
Eskiden kalan, değişmeyen âdet, inanç ve alışkanlıklar
D
Belirli bir toplumdaki toplumsal tutum, âdetler ve kültürel süreklilikler
E
Bir topluluk içinde toplumsallaşma yoluyla aktarılan değer, davranış, bilgi ve uzmanlık örüntüleri
Açıklama:
Geleneğin “meşrulaştırıcı” niteliğini tartışabileceksiniz.
Soru 25
Gross’a göre, bir olgunun “gelenek” olarak nitelenebilmesi için aşağıdakilerden hangisinin olma zorunluluğu yoktur?
Seçenekler
A
En az üç kuşak boyunca sürüyor/tekrar ediyor olması
B
Açık bir biçimde olmasa da bir değer yargısını taşıması
C
Yaptırımcı ve kural koyucu olması
D
Geçmişle şimdiki zaman arasında devamlılık duygusunu vermesi
E
Sözlü olarak ya da yazılı kayıtlarla kuşaktan kuşağa aktarılması
Açıklama:
Gelenek, âdet ve örflerin farklarını analiz edebileceksiniz.
Soru 26
Aşağıdakilerden hangisi, geleneğin modernlikle karşıtlık içinde kullanılması sonucunda ortaya çıkan sonuçlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Geleneğin değişebilmesi ve aynı zamanda kimi kez modern olabilmesi
B
Geleneğin sadece eskiye ait bir olgu olarak görülmesi
C
Geleneğin günümüzde değeri, önemi ve hükmü olmayan bir şey olarak düşünülmesi
D
Geleneğin kalıntı olarak görülmesi
E
Geleneğin değişmeden kaldığı izlenimi vermesi
Açıklama:
Gelenek ve modern kavramları arasındaki bağlantıları ayırt edebileceksiniz.
Soru 27
Aşağıdakilerden hangisi sosyal bilimlerde “geleneksel toplum” olarak düşünülen toplumların özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Geleneksel toplumların kentleşmemiş olması
B
Yüz yüze ilişkilerin ön planda olması
C
Geleneksel düşünce ve değerlerin egemen olması
D
Belirgin bir uzmanlaşmanın görüldüğü toplumlar olması
E
Esas olarak iş bölümünde cinsiyet ve yaşa dayanan toplumlar olması
Açıklama:
Gelenek ve modern kavramları arasındaki bağlantıları ayırt edebileceksiniz.
Soru 28
Bu ünitede “bir mücadele alanı olarak gelenek” ifadesi ile kastedilen aşağıdakilerden hangisi değildir?
Seçenekler
A
Geleneğin belli bir zamanda ve yerde kendiliğinden ortaya çıkan yansız bir olgu olması
B
Geleneğin yaratıcılarının insanlar olması ve bu nedenle geleneğin özne sayılamaması
C
Geleneğin sürekli olarak dönüştürülmesi ve yeniden yaratılması
D
Tek bir geleneğin değil, pek çok geleneğin olması
E
Geleneğin farklı kesim ve sınıfların mücadelelerini içeren bir alanı olması
Açıklama:
Geleneğin bir toplumsal mücadele alanı olması özelliğini açıklayabileceksiniz.
Soru 29
Özbudun’a göre aşağıdakilerden hangisi geleneği âdetten ayıran özelliklerden biri değildir?
Seçenekler
A
Geleneğin, âdetten yaptırımcı ve kural koyucu özelliğiyle ayırt edilebilmesi
B
Geleneğin âdetten daha fazla değer yüklü olması
C
Geleneğin göreli olarak âdetten daha önemli toplumsal pratikler olarak görülmesi
D
Geleneğin âdetten farklı olarak süreğenlik duygusu yaratması
E
Geleneğin âdete göre daha etkin bir benimseme ve aktarım sürecini içermesi
Açıklama:
Gelenek, âdet ve örflerin farklarını analiz edebileceksiniz.
Soru 30
Gelenekçilik kavramı belli bir tavır ve yaklaşım olarak düşünüldüğünde aşağıdaki görüşlerden hangisini içermez?
Seçenekler
A
Gelenekler yoluyla aktarılan âdet ve düşünce tarzlarına bağlılık
B
Geleneksel olan kimi uygulamaların aynı zamanda modern olabileceğini savunan görüş
C
Geleneksel ve yerleşik veya kurumsallaşmış olanı tercih etme tutumu
D
Geleneksel değerlerin korunup yaşatılması gerektiğini savunan yaklaşım
E
Geleneği doğruluğun temel referansı olarak benimseyen düşünce akımı
Açıklama:
Gelenek kavramının sosyal bilimlerde ve gündelik yaşamdaki farklı kullanımlarını değerlendirebileceksiniz.
Soru 31
Geleneğin icadı kavramıyla toplumların uzun bir geçmişe dayandıklarını sandıkları pek çok geleneğin aslında yakın dönemlere ait “icatlar” olduğuna işaret eden kuramcı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Williams
B
Gross
C
Horkheimer
D
Hobsbawm
E
Hall
Açıklama:
Gelenek kavramının sosyal bilimlerde ve gündelik yaşamdaki farklı kullanımlarını değerlendirebileceksiniz.
Soru 32
Uzun bir zaman boyunca tekrar edilen, kurumsallaşmış toplumsal alışkanlıklara ne ad verilir?
Seçenekler
A
Gelenek
B
Kanun
C
Âdet
D
Örf
E
Kural
Açıklama:
Gelenek, âdet ve örflerin farklarını analiz edebileceksiniz.
Soru 33
Doğu toplumlarının ve kültürlerinin incelendiği Batı kökenli ve Batı merkezli araştırma alanlarına genel olarak ne ad verilir?
Seçenekler
A
Oksidentalizm
B
Kolonyalizm
C
Obskürantizm
D
Oryantalizm
E
Emperyalizm
Açıklama:
Geleneğin bir toplumsal mücadele alanı olması özelliğini açıklayabileceksiniz.
Soru 34
Aşağıdakilerden hangisi Glassie'ye göre 'gelenek" kavramı için doğru bir ifadedir?
Seçenekler
A
Gelenek sadece geçmişle ilgili bir kavramdır.
B
Gelenek, sadece bugünle ilgili bir kavramdır.
C
Gelenek sadece belirli bir zaman dilimiyle ilgili bir kavramdır.
D
Gelenek sadece geçmişle ve bugünle ilgili bir kavramdır.
E
Gelenek, sadece geçmişle değil aynı zamanda bugün ve gelecekle ilgili bir kavramdır.
Açıklama:
Gelenek kavramının sosyal bilimlerde ve gündelik yaşamdaki farklı kullanımlarını değerlendirebileceksiniz.
Doğru Cevap - E Kavramı
Doğru Cevap - E Kavramı
Soru 35
Eski gibi görülen ya da eski gibi sunulan geleneklerin bir bölümünün aslında oldukça yakın bir geçmişe dayandığını belirten Hobsbawm bu duruma ne ad verir?
Seçenekler
A
Trend
B
Yeni Gelenek
C
Geleneğin İcadı
D
Moda
E
Neo-Gelenek
Açıklama:
Gelenek kavramının sosyal bilimlerde ve gündelik yaşamdaki farklı kullanımlarını değerlendirebileceksiniz.
Doğru Cevap - C
Doğru Cevap - C
Soru 36
Gelenek ve Modernlik ilişkisi üzerine aşağıdakilerden hangisi doğru bir ifade değildir?
Seçenekler
A
Gelenek, genellikle modernlikle karşıtlık içinde düşünülür.
B
Gelenek ve modern karşıtlığında, karşıt olarak düşünülen aslında iki toplum tipidir.
C
Sosyoloji ve genel olarak sosyal bilimler açısından 'geleneksel-modern"bu karşıtlık ana motif olarak görülmektedir.
D
Gelenek, özellikle modernlik ile karşıtlık içinde kullanıldığında, eskimeyen, zamanı geçmeyen, hükmü ve değeri devam eden anlamında kullanılır.
E
Sosyolojinin ‘modern’ bir disiplin olarak kuruluşu, büyük oranda kendisinin ürettiği 'geleneksel-modern' ayrımı ve karşıtlığı yoluyla mümkün olmuştur.
Açıklama:
Gelenek kavramının sosyal bilimlerde ve gündelik yaşamdaki farklı kullanımlarını değerlendirebileceksiniz.
Doğru Cevap - D
Doğru Cevap - D
Soru 37
Aşağıdakilerden hangisi genel olarak sosyal bilimlerde 'geleneksel toplum"ların temel niteliklerinden biri olarak kabul edilmiştir?
Seçenekler
A
Kentleşmiş olması
B
Yüz yüze ilişkilerin hakim olması
C
Uzmanlaşmanın yüksek düzeyde olması
D
Ekonomik etkinliğin endüstriye dayalı olması
E
İş bölümünün esas olarak uzmanlaşmaya dayanması
Açıklama:
Gelenek ve modern kavramları arasındaki bağlantıları ayırt edebileceksiniz.
Doğru Cevap - B
Doğru Cevap - B
Soru 38
Aşağıdaki ifadelerden hangisi, gelenek bir mücadele alanı olarak kavramsallaştırldığında doğru değildir?
Seçenekler
A
Tek bir geleneğin değil, pek çok geleneğin olduğu ve bunların da birbiriyle her zaman tutarlı olmadığı
B
Geleneğin toplumu oluşturan farklı kesimlere eşit mesafede ve tarafsız olduğu
C
Geleneklerin, belli bir zamanda toplumsal ilişkiler içinde oluşturuldukları ve bu nedenle de tarihsel oldukları
D
Geleneğin yaratıcılarının insanlar olduğu ve bu nedenle geleneğin kendi başına özne sayılamayacağı
E
Geleneğin verili bir durum olmadığı, dolayısıyla özcü bir anlayışa dayandırılamayacağı
Açıklama:
Gelenek ve modern kavramları arasındaki bağlantıları ayırt edebileceksiniz.
Doğru Cevap - B
Doğru Cevap - B
Soru 39
Aşağıdakilerden hangisi geleneğin meşrulaştırıcı niteliği göz önüne alındığında doğru bir ifade değildir?
Seçenekler
A
Geleneğin meşrulaştırıcı olmasının önemli bir nedeni bireysel kimliğe göndermede bulunmasıdır.
B
Geleneğin değer yargısıyla yüklü yaptırımcı yönü ona yetkesel bir rol yüklemektedir.
C
Gelenek, belli toplumsal gruplar ve kişilerin düşünce ve pratiklerini meşrulaştırıcı bir rol üstlenmektedir.
D
Geleneğin kolektif kimliğin odağı olmas›, aynı zamanda, bu konuda bir mutabakat olduğu duygusunu vermektedir.
E
Geleneği gelenek yapan şey aktarıcı kuşağın aktarımı değil, alıcı kuşağın onu değerli bularak kabul etmesidir.
Açıklama:
Gelenek ve modern kavramları arasındaki bağlantıları ayırt edebileceksiniz.
Doğru Cevap-A
Doğru Cevap-A
Soru 40
Doğu toplumlarının ve kültürlerinin incelendiği Batı kölenli ve merkezli araştırma alanlarına verilen ortak ad aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Oksidentalizm
B
Emperyalizm
C
Garbiyatçılık
D
Oryantalizm
E
Fundementalizm
Açıklama:
Gelenek ve modern kavramları arasındaki bağlantıları ayırt edebileceksiniz.
Doğru Cevap-D
Doğru Cevap-D
Soru 41
Gelenek kavramı antropololojide hangi kavramla eş anlamlı olarak kullanılmaktadır?
Seçenekler
A
Toplum
B
Kimlik
C
Kültür
D
Habitus
E
Sosyalizasyon
Açıklama:
Geleneğin bir toplumsal mücadele alanı olması özelliğini açıklayabileceksiniz.
Doğru Cevap- C
Doğru Cevap- C
Soru 42
Ekonomik ve siyasal bakımdan Batı Avrupa merkezli bir yeniden örgütleniş olarak küreselleşme sürecinin kökenleri çeşitli kaynaklar tarafından hangi döneme/yüzyıla dayandırılmaktadır?
Seçenekler
A
Aydınlanma dönemine/18. yüzyıla
B
Sömürgeciliğin başlangıcına/16. yüzyıla
C
Endüstri devrimi dönemine/19. yüzyıla
D
Rönesans dönemine/ 15. yüzyıla
E
Soğuk savaş dönemine/20. yüzyıla
Açıklama:
Geleneğin bir toplumsal mücadele alanı olması özelliğini açıklayabileceksiniz.
Doğru Cevap-B
Doğru Cevap-B
Soru 43
Hem geleneksel hem de modern unsurları bir arada barındıram toplumlara ne ad verilmştir?
Seçenekler
A
Neo-Modern toplumlar
B
Post-Geleneksel toplumlar
C
Post-Modern toplumlar
D
Küyerel toplumlar
E
Geçiş toplumları
Açıklama:
Gelenek kavramının sosyal bilimlerde ve gündelik yaşamdaki farklı kullanımlarını değerlendirebileceksiniz.
Doğru Cevap- E
Doğru Cevap- E
Soru 44
Gündelik hayatta gelenek sözcüğü aşağıdakilerden hangisine işaret etmektedir?
Seçenekler
A
Geçmişe ait pratik ve değerlere
B
Adet haline gelmiş düşüncelere
C
Toplumsal alışkanlıklara
D
Ahlak standardını belirleyen kurallara
E
Kurumsallaşmış tutumlara
Açıklama:
Gelenek, sosyal bilimlerde sık kullanılan, ama üzerinde sistemli inceleme yeterince yapılmamış bir kavramdır. Gelenek üzerinde ayrıntılı ve titiz bir biçimde düşünme ve tanımlama çabaları bile sınırlıdır. Gündelik hayattaysa gelenek, genellikle geçmişe ait pratik ve değerlere işaret eden bir sözcük olarak kullanılmaktadır. Doğru cevap A’dır.
Soru 45
I.Geçmiş
II. Bugün
III. Gelecek
Glassie’ye göre gelenek kavramı, yukarıda verilenlerden hangisi/hangileriyle ilişkilidir?
II. Bugün
III. Gelecek
Glassie’ye göre gelenek kavramı, yukarıda verilenlerden hangisi/hangileriyle ilişkilidir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I-II
C
I-III
D
II-III
E
I-II-III
Açıklama:
Glassie, gelenek sözcüğünün kafa karıştırıcı ve zengin bir kavram olduğunu belirterek, onun sadece geçmişle değil, bugün ve gelecekle ilgili olduğuna dikkati çekmektedir. Başka bir ifadeyle gelenek, ilk başta geçmişi çağrıştırsa da esas olarak bugünkü ve gelecekteki hayatımıza yöneliktir. Doğru cevap E’dir.
Soru 46
I. Modern II. Kültür III. Değişmezlik
Gelenek kavramının içerisinde, yukarıdaki kavramlardan hangisi/hangileri arka planda, ama güçlü bir biçimde yer almaktadır?
Gelenek kavramının içerisinde, yukarıdaki kavramlardan hangisi/hangileri arka planda, ama güçlü bir biçimde yer almaktadır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız III
C
I-II
D
II-III
E
I-II-III
Açıklama:
Farkında olalım ya da olmayalım, gelenek kavramını kullanırken, modern ve kültür kavramları arka planda, ama güçlü bir biçimde yer almaktadır. Doğru cevap C’dir.
Soru 47
Aşağıdakilerden hangisi günümüzde bizim için anlamsız görülen ve işlevlerini yitirmiş birtakım uygulamaları tanımlayan kavramdır?
Seçenekler
A
Gelenek
B
Örf
C
Âdet
D
Kalıntı
E
Töre
Açıklama:
Antropolojiye Sir Edward Burnett Tylor’un (1832- 1917) kazandırdığı "kalıntılar" kavramı, günümüzde bizim için anlamsız görülen ve işlevlerini yitirmiş birtakım uygulamaların geçmişin "kalıntıları" olduğu görüşüne dayanmaktadır. Doğru cevap D’dir.
Soru 48
Aşağıdaki isimlerden hangisi eski gibi görülen ya da eski gibi sunulan geleneklerin bir bölümünün aslında, oldukça yakın bir geçmişe dayandığını ve icat edilmiş gelenek ya da “geleneğin icadı” kavramlarını ileri süren düşünürdür?
Seçenekler
A
Gross
B
Hobsbawm
C
Smith
D
Meriam
E
Williams
Açıklama:
İcat edilmiş gelenek ya da “geleneğin icadı” kavramıyla Hobsbawm, eski gibi görülen
ya da eski gibi sunulan geleneklerin bir bölümünün aslında, oldukça yakın
bir geçmişe dayandığını belirtir. Farklı bir ifadeyle oldukça eski ve köklü olma iddiasındaki
geleneklerin bir bölümü görece yakın zamanlarda ‘icat edilmiş olan geleneklerdir. Doğru cevap B’dir.
ya da eski gibi sunulan geleneklerin bir bölümünün aslında, oldukça yakın
bir geçmişe dayandığını belirtir. Farklı bir ifadeyle oldukça eski ve köklü olma iddiasındaki
geleneklerin bir bölümü görece yakın zamanlarda ‘icat edilmiş olan geleneklerdir. Doğru cevap B’dir.
Soru 49
Aşağıdakilerden hangisi geleneksel toplumların özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Ekonomik etkinliğin tarıma dayalı olması
B
Yüz yüze ilişkilerin ön planda olması
C
Uzmanlaşmanın sıklıkla görülmesi
D
İş bölümünün esas olarak cinsiyet ve yaşa dayanması
E
Cemaat toplumları olması
Açıklama:
Sosyolojide ve genel olarak sosyal bilimlerde, “geleneksel toplum” olarak adlandırılan toplumlar, ekonomik etkinliğin tarıma dayandığı, yüz yüze ilişkilerin ve “geleneksel düşünce ve değerlerin” ön planda olduğu, uzmanlaşmanın daha düşük düzeyde görüldüğü, iş bölümünün esas olarak cinsiyet ve yaşa dayandığı kentleşmemiş toplumlar olarak görülmektedir. Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevap C’dir.
Soru 50
I- Geleneğin yaratıcılarının insanlar olduğu ve bu nedenle geleneğin kendi başına özne sayılamayacağı;
II- Geleneğin belli bir yerde ortaya çıkan, değişmeyen bir olgu ve durum olmadığı, geleneklerin sürekli olarak dönüştürüldükleri ve yeniden yaratıldıkları; III- Geleneğin toplumu oluşturan farklı kesimlere eşit mesafede ve tarafsız olmadığı.Yukarıdakilerden hangisi/hangileri mücadele alanı olarak gelenekten kastedilenleri açıklamaktadır?
II- Geleneğin belli bir yerde ortaya çıkan, değişmeyen bir olgu ve durum olmadığı, geleneklerin sürekli olarak dönüştürüldükleri ve yeniden yaratıldıkları; III- Geleneğin toplumu oluşturan farklı kesimlere eşit mesafede ve tarafsız olmadığı.Yukarıdakilerden hangisi/hangileri mücadele alanı olarak gelenekten kastedilenleri açıklamaktadır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I-II
C
I-III
D
II-III
E
I-II-III
Açıklama:
Mücadele alanı olarak gelenekten şunlar kastedilmektedir.
- Geleneğin verili bir durum olmadığı, dolayısıyla özcü bir anlayışa dayandırılamayacağı;
- Geleneğin yaratıcılarının insanlar olduğu ve bu nedenle geleneğin kendi başına özne sayılamayacağı;
- Geleneğin belli bir yerde ortaya çıkan, değişmeyen bir olgu ve durum olmadı ğı, geleneklerin sürekli olarak dönüştürüldükleri ve yeniden yaratıldıkları;
- Geleneğin toplumu oluşturan farklı kesimlere eşit mesafede ve tarafsız olmadığı;
- Tek bir geleneğin değil, pek çok geleneğin olduğu ve bunların da birbiriyle her zaman tutarlı olmadığı;
- Geleneğin sadece geçmişe ait olmadığı, daha çok bugüne ve geleceğe ilişkin düşünce ve uygulamalar olduğu;
- Farklı kesimlerin ve sınıfların belli gelenekleri sahiplenme, benimseme ve ratmaz mücadelesi içinde oldukları;
- Geleneklerin, belli bir zamanda toplumsal ilişkiler içinde oluşturuldukları ve bu nedenle de tarihsel oldukları.
Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevap E’dir.
Soru 51
Aşağıdakilerden hangisi bir toplumdaki ahlak ve terbiye standartlarını belirleyen temel kuralları tanımlayan kavramdır?
Seçenekler
A
Âdet
B
Örf
C
Töre
D
Gelenek
E
İnanç
Açıklama:
Örfler, bir toplumdaki ahlak ve terbiye standartlarını belirleyen temel kuralları oluşturmaktadır. Doğru cevap B’dir.
Soru 52
Aşağıdaki kavramlardan hangisi gelenekler yoluyla aktarılan âdet ve düşünce tarzlarına bağlılıkla belirlenen tavır; geleneksel ve yerleşik veya kurumsallaşmış olanı yeni ve modern olana tercih etme tutumu; geleneksel değerlerin korunup yaşatılması gerektiğini savunan, geleneği otorite kaynağı, anlamın ve doğruluğun temel referansı olarak benimseyen yaklaşımı tanımlamaktadır?
Seçenekler
A
Gelenekçilik
B
Oryantalizm
C
Âdet
D
Töre
E
Örf
Açıklama:
Gelenekçilik kavramı belli bir tavır ve yaklaşıma karşılık gelmektedir:Gelenekler yoluyla aktarılan âdet ve düşünce tarzlarına bağlılıkla belirlenen tavır; geleneksel ve yerleşik veya kurumsallaşmış olanı yeni ve modern olana tercih etme tutumu; geleneksel değerlerin korunup yaşatılması gerektiğini savunan, geleneği otorite kaynağı, anlamın ve doğruluğun temel referansı olarak benimseyen yaklaşım olarak tanımlanır (Cevizci, 2005:753). Doğru cevap A’dır.
Soru 53
Aşağıdakilerden hangisi dünyayı tek bir yer olarak algılayan yeni bir kavrayışı içeren ve coğrafya ile kültürel ve toplumsal düzenlemeler arasındaki ilişkilere odaklanan kavramdır?
Seçenekler
A
Evrenselleşme
B
Küreselleşme
C
Batılılaşma
D
Oryantalizm
E
Yerelleşme
Açıklama:
Küreselleşme; dünyayı tek bir yer olarak algılayan yeni bir kavrayışı içerdiğini ileri sürmektedir. Küreselleşmenin başka bir tanımı, coğrafya ile kültürel ve toplumsal düzenlemeler arasındaki ilişkilere odaklanmaktadır. Doğru cevap B’dir.
Soru 54
Wittgenstein’ın (1889-1951) getirdiği bu kavram, yeni anlam ve yorumlara olanak tanıyan, dolayısıyla sürekli olarak geliştirilebilir kavramlar için kullanılmaktadır.
Yukarıdaki tanım aşağıdakilerden hangisine aittir?
Yukarıdaki tanım aşağıdakilerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
İkili karşıtlık
B
Açık kavram
C
Kalıntı ve kültürel kalıntı
D
Organizmacılık ve organizmacı yaklaşım
E
Geçiş toplumları
Açıklama:
Açık kavram: Felsefeye Wittgenstein’ın (1889-1951) getirdiği bu kavram, yeni anlam ve yorumlara olanak tanıyan, dolayısıyla sürekli olarak geliştirilebilir kavramlar için kullanılmaktadır. Doğru cevap B’dir.
Soru 55
Gelenek kavramının antropolojideki kullanımının “belirli bir topluluk içinde toplumsallaşma yoluyla bir kuşaktan diğerine aktarılan inanç, adet, değer, davranış, bilgi ya da uzmanlık örüntüleri”ne karşılık geldiğini belirten kişi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Meriam-Webster
B
Sir Edward Burnett Tylo
C
Wittgenstein
D
Seymour-Smith
E
Gross
Açıklama:
Seymour-Smith, gelenek kavramının antropolojideki kullanımının “belirli bir topluluk içinde toplumsallaşma yoluyla bir kuşaktan diğerine aktarılan inanç, adet, değer, davranış, bilgi ya da uzmanlık örüntüleri”ne karşılık geldiğini belirtmektedir. Doğru cevap D’dir.
Soru 56
Aşağıdakilerden hangisi geleneksel toplumun özelliklerinden değildir?
Seçenekler
A
Ekonomik etkinliği tarıma dayalıdır.
B
Uzmanlaşma daha düşük düzeydedir.
C
İş bölümünü esas olarak cinsiyet ve yaşa dayanır.
D
Kentleşmemiş toplumlardır.
E
Uzmanlaşma yüksek düzeyde görülür.
Açıklama:
Sosyolojide ve genel olarak sosyal bilimlerde, “geleneksel toplum” olarak adlandı- rılan toplumlar, ekonomik etkinliğin tarıma dayandığı, yüz yüze ilişkilerin ve “geleneksel düşünce ve değerlerin” ön planda olduğu, uzmanlaşmanın daha düşük düzeyde görüldüğü, iş bölümünün esas olarak cinsiyet ve yaşa dayandığı kentleşmemiş toplumlar olarak görülmektedir. Doğru cevap E’dir.
Soru 57
Geleneksel toplumları “kır toplumları” olarak tanımlayan kişi kimdir?
Seçenekler
A
Wittgenstein
B
Seymour-Smith
C
Robert Redfield
D
Meriam-Webster
E
Sir Edward Burnett Tylo
Açıklama:
Robert Redfield (1897-1958), “kır toplumları” olarak kavramsallaştırdığı bu toplumlar ile kentleşmiş toplumlar arasında ayrım yapmaktadır. Doğru cevap C’dir.
Soru 58
“Gelenek salt bir süreğenlik simgesi hizmetini görmekle kalmamakta, yaratıcılığın ve yeniliğin meşru sınırlarını belirlemektedir ve meşruluklarının başlıca ölçütüdür. ” sözünü kim söylemişitir?
Seçenekler
A
Robert Redfield
B
Meriam-Webster
C
Eisenstadt
D
Wittgenstein
E
Seymour-Smith
Açıklama:
Eisenstadt’a göre “gelenek salt bir süreğenlik simgesi hizmetini görmekle kalmamakta, yaratıcılığın ve yeniliğin meşru sınırlarını belirlemektedir ve meşruluklarının başlıca ölçütüdür. Geleneğin simgesel boyutunun, kendisinden önce gelen meşruiyetin simgeselliğini yıkan özellikle bir yenileştirici güç olması önemli değildir. Doğru cevap C’dir.
Soru 59
Geleneğin yaratılmasında aşağıdakilerden hangisi dikkate alınmaz?
Seçenekler
A
Toplumsal yeniden üretim
B
Çarpık kentleşme
C
Toplumsal değişmenin tarihsel süreci
D
Dinamikleriyle toplumdaki farklı gruplar
E
Değişen güç ilişkileri
Açıklama:
Geleneğin yaratılmasında, toplumsal yeniden üretim, toplumsal değişmenin tarihsel süreci ve dinamikleriyle toplumdaki farklı gruplar, değişen güç ilişkilerini ve aktörlerin rolünü hesaba katmak gerekmektedir. Doğru cevap B’dir.
Soru 60
Ahlak ve terbiye standartlarını belirleyen temel kurallarını oluşturmaya ne denir?
Seçenekler
A
Örf
B
Adet
C
Gelenek
D
Modern toplum
E
Geleneksel toplum
Açıklama:
Örf, bir toplumdaki “ahlak ve terbiye standartlarını belirleyen temel kuralları” oluşturmaktadır. Doğru cevap A’dır.
Soru 61
Doğu toplumlarının ve kültürlerinin incelendiği Batı kökenli ve merkezli araştırma alanlarına verilen ortak isime ne denir?
Seçenekler
A
Gelenekçilik
B
Açık kavram
C
İkili karşıtlık
D
Oryantalizm
E
Kültürel kalıntı
Açıklama:
Oryantalizm: şarkiyatçılık ya da Doğubilimi olarak da adlandırılan Oryantalizm, Doğu toplumlarının ve kültürlerinin incelendiği Batı kökenli ve merkezli araştırma alanlarına verilen ortak isimdir. Doğru cevap D’dir.
Soru 62
Gelenekçilik kavramı hangi kaynaklarda öne çıkmaz?
Seçenekler
A
Din çalışmaları
B
Dinler tarihi
C
Din felsefesi
D
Hırıstiyan teolojisi
E
Modern sanatlar
Açıklama:
Farklı alan ve çevrelerde ayrı anlamlar yüklenerek kullanılan gelenekçilik kavramı, en fazla karşılaştırmalı din çalışmaları, dinler tarihi, din felsefesi, Hıristiyan teolojisi ve İslam ilâhiyatı vb. kaynaklarda öne çıkmaktadır. Doğru cevap E’dir.
Soru 63
Gelenekçiliğin önemli bir özelliği aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kavramın “modernizm”e karşı bir biçimde kullanılmasıdır.
B
Kavramın “modernizm”le iç içe kullanılmasıdır.
C
Kavramın “oryantalizm”e karşı bir biçimde kullanılmasıdır.
D
Kavramın “oryantalizm”le iç içe kullanılmasıdır.
E
Kavramın “doğubilim”ine karşı bir biçimde kullanılmasıdır.
Açıklama:
Gelenekçiliğin önemli bir özelliği, kavramın “modernizm”e karşı bir biçimde kullanılmasıdır. Doğru cevap A’dır.
Soru 64
Yeni anlam ve yorumlara olanak tanıyan, dolayısıyla sürekli olarak geliştirilebilir kavramlar için kullanılan tanım aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İkili Karşıtlık
B
Kültürel Kalıntı
C
Zıtların Birliği
D
Açık Kavram
E
Organizmacı Yaklaşım
Açıklama:
Felsefeye Wittgenstein’ın (1889-1951) getirdiği bu kavram, yeni anlam ve yorumlara olanak tanıyan, dolayısıyla sürekli olarak geliştirilebilir kavramlar için kullanılmaktadır. Bir kavramın açık kavram haline getirilmesi, kimi kez çelişkili anlam ve durumlar içerse de kavramın ve o konudaki düşüncenin derinleştirilmesi imkânını tanır.
Soru 65
Aşağıdakilerden hangisi latince tradere sözcüğünden gelen gelenek kavramının taşıdığı sözcük anlamlarının arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Aktarmak
B
Vazgeçmek
C
Devretmek
D
Saklamak
E
Kazanmak
Açıklama:
Gelenek, Latince tradere sözcüğünden gelmektedir ve “aktarmak, vazgeçmek ya da devretmek anlamlarını taşımaktadır. Traditio bir şeyin aktarıldığı sürece, traditum ise aktarılan şeye” göndermede bulunmaktadır. Özbudun, tradere sözcüğünün aynı zamanda “bir şeyi saklaması için birine vermek anlamında” kullanıldığını ifade etmektedir.
Soru 66
Gelenek ya da geleneksel kavramının önemli bir güçlüğü genellikle modern ve modernlikle karşıtlık içinde düşünülmesinden kaynaklanır. Bu görüşün altında yatan asıl karşıtlık aşağıdakilerin hangisi arasındadır?
Seçenekler
A
Geleneksel Toplum - Modern Toplum
B
Köleci Toplum - Feodal Toplum
C
Dinî Devlet - Seküler Devlet
D
Çok Tanrıcılık - Tek Tanrıcılık
E
Liberal Düşünce - Toplumcu Düşünce
Açıklama:
Gelenek ya da geleneksel kavramının önemli bir güçlüğü genellikle modern ve modernlikle karşıtlık içinde düşünülmesinden kaynaklanmaktadır. Bu da önemli bir oranda toplum hakkındaki tahayyülümüze ve modern tarih anlayışımıza dayanır. Gündelik hayatta ve sosyal bilimlerde bunun pek çok örneğini görebiliriz. Dolayısıyla gelenek ve modern karşıtlığında, karşıt olarak düşünülen aslında iki toplum tipidir. Yani geleneksel toplumlarla modern toplumlar arasındaki karşıtlıktır. Oysa hangi toplumların geleneksel ve hangilerinin modern oldukları en azından bugün bakıldığında kolay yanıtlanabilecek bir soru görünmemektedir.
Soru 67
Türkiye ve benzeri toplumların hem geleneksel hem modern unsurları bir arada taşımalarından kaynaklanan sorunların ileride modern topluma geçişle ortadan kalkacağını savunan görüş, bu gibi toplumları aşağıdakilerden hangisi ile ifade etmektedir?
Seçenekler
A
Geleneksel toplumlar
B
Modern toplumlar
C
Geçiş toplumları
D
Tarım toplumları
E
Sanayi toplumu
Açıklama:
Türkiye ve benzeri toplumların birtakım sorunları ve çelişkileri yaşamaları, onların hem geleneksel hem modern unsurları bir arada taşımalarından kaynaklanmaktadır. "Geçiş toplumları"
düşüncesine göre, geçici olan bu durum, onların tam anlamıyla modern toplumlara dönüşmeleriyle
sona erecektir.
düşüncesine göre, geçici olan bu durum, onların tam anlamıyla modern toplumlara dönüşmeleriyle
sona erecektir.
Soru 68
Sosyolojide ekonomik etkinliğin tarıma dayandığı, yüz yüze ilişkilerin ve “geleneksel düşünce ve değerlerin” ön planda olduğu, uzmanlaşmanın daha düşük düzeyde görüldüğü, iş bölümünün esas olarak cinsiyet ve yaşa dayandığı kentleşmemiş toplumlar aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilmektedir?
Seçenekler
A
Modern toplum
B
Geleneksel toplum
C
Sanayi toplumu
D
İlkel toplum
E
Köleci toplum
Açıklama:
Geleneksel toplumlar sosyolojide ekonomik etkinliğin tarıma dayandığı, yüz yüze ilişkilerin ve “geleneksel düşünce ve değerlerin” ön planda olduğu, uzmanlaşmanın daha düşük düzeyde görüldüğü, iş bölümünün esas olarak cinsiyet ve yaşa dayandığı kentleşmemiş toplumlar olarak tanımlanmaktadırlar.
Soru 69
- Gelenek özcü bir anlayışa dayalıdır
- Gelenek kendi başına bir öznedir
- Gelenek, toplumun her kesimine eşit mesafededir
- Gelenek değişmeyen bir olgudur
- Gelenekler her zaman birbirleriyle tutarlı olmazlar
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve III
C
III ve IV
D
IV ve V
E
Yalnız V
Açıklama:
Gelenek özcü bir davranışa dayandırılamaz; kendi başına bir özne değildir; toplumu oluşturan farklı kesimlere karşı eşit mesafede değildir ve değişebilen bir olgudur. Bunlara karşın, gelenekler her zaman birbirleriyle tutarlı olmazlar.
Soru 70
Geleneğin meşrulaştırıcı yönüne baktığımızda “gerek değer yargısıyla yüklü yaptırımcı yönü gerekse geçmişle kurduğu ilişki ona, yetkesel bir rol yüklemekte onu, alıcı kuşağın davranışlarını “meşrulaştırıcı” kılmaktadır. Buna göre geleneğin meşrulaştırıcı olmasının en önemli nedeni aşağıdakilerden hangisi olabilir?
Seçenekler
A
Kolay aktarılabilmesi
B
Tüm sınıf, kesim ve tabakalara hitap etmesi
C
Ortak bir kimliğe gönderme yapması
D
Yaptırım gücünün etkili olması
E
Geçmişle kurduğu bağın güçlü olması
Açıklama:
Geleneğin meşrulaştırıcı olmasının önemli bir nedeni kolektif, yani ortak bir kimliğe gönderme yapmasıdır. Geleneğin kolektif kimliğin odağı olması, aynı zamanda, bu konuda bir mutabakat olduğu duygusunu vermektedir.
Soru 71
Uzun bir zaman boyunca tekrar edilen, kurumsallaşmış toplumsal alışkanlıklar aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilmektedir?
Seçenekler
A
Örf
B
Âdet
C
Gelenek
D
Kültür
E
Ahlak
Açıklama:
Âdet, geleneğe göre daha az müdahale edicidir. Âdet uzun bir zaman boyunca tekrar edilen, kurumsallaşmış toplumsal alışkanlıklar olarak tanımlanabilir.
Soru 72
Aşağıdakilerden hangisi ahlak ve terbiye standartlarını belirleyen temel kuralları; toplumsal normları ifade etmek için kullanılmaktadır?
Seçenekler
A
Örf
B
Adet
C
Gelenek
D
Kültür
E
Ahlak
Açıklama:
Örf, toplumsal norm olarak tanımlanabilir. Örfler, bir toplumdaki “ahlak ve terbiye standartlarını belirleyen temel kuralları” oluşturmaktadır. Bu nedenle de bir yandan ayrı kesimler tarafından benimsenirken bir yandan da sıkça ihlal edilirler.
Soru 73
Aşağıdaki önermelerden hangisi küreselleşme retoriğinin ana tezleri arasında gösterilemez?
Seçenekler
A
Dünya giderek küçülmektedir
B
Dünya "tek" bir yerdir
C
Küreselleşme belli bir bilince karşılık gelir
D
Küreselleşme, küresel ölçekte bir kültürel sistemin ortaya çıkmasıdır
E
Gelenekler belirli kesimler tarafından yeniden üretilemezler
Açıklama:
Günümüzde sosyal bilimlerde pek çok çalışmada küreselleşme kavramı, modernlik, kültür ve gelenek kavramlarında da olduğu gibi, açıklayıcı ve analitik bir biçimde değil, yaygın ve açıklayıcı olmayan bir biçimde kullanılmaktadır. Küreselleşme sürecinde gelenekler eğer farklılıklar olarak görülüyorsa, yukarıda ifade edildiği üzere bu süreçte de geleneklerin her zaman bir seçime tabi tutulduğu, belli kesimler ve gruplar tarafından sürekli yeniden oluşturulduğu söylenebilir.
Soru 74
Aşağıdakilerden hangisi “gelenek” kavramının tanımı içinde görülemez?
Seçenekler
A
Toplumsal değişme
B
Alışkanlıklar
C
Bilgi
D
Töre ve davranışlar
E
Ananeler
Açıklama:
Gelenek Kavramı ve Geleneği Tanımlama Sorunu
Toplumsal değişme
Toplumsal değişme
Soru 75
Eski gibi görülen ya da eski gibi sunulan geleneklerin bir bölümünün aslında, oldukça yakın bir geçmişe dayanıyor olması neye işaret eder?
Seçenekler
A
Geleneğin eski ve köklü olma iddiasına
B
Kültürel sürekliliğe
C
Geleneksel kültüre
D
Geleneğin icadına
E
Toplumsal dinamik ve çatışmalara
Açıklama:
Gelenek Kavramı ve Geleneği Tanımlama Sorunu
Geleneğin icadına
Geleneğin icadına
Soru 76
Geleneğin bir bütün olduğu ve tümüyle ‘benzer’ bir gruba dayandığı düşüncesi, hangi gerçeği görmemizi engellemektedir?
Seçenekler
A
Geleneğin sadece geçmişle değil, bugün ve gelecekle ilgili olduğunu.
B
Geleneğin yaratıcı, taşıyıcı ve aktarıcısının insanlar olduğunu.
C
Geleneğin saygın tutulup kuşaktan kuşağa iletildiğini.
D
Geleneğin “âdet haline gelmiş düşünme, eylem veya davranış” örüntüleri olmasını.
E
Geleneğin geçmişle şimdiki zaman arasında devamlılık duygusunu vermesini.
Açıklama:
BİR MÜCADELE ALANI OLARAK GELENEK
Geleneğin yaratıcı, taşıyıcı ve aktarıcısının insanlar olduğunu.
Geleneğin yaratıcı, taşıyıcı ve aktarıcısının insanlar olduğunu.
Soru 77
Hangi ifade ‘geleneği’ kastetmez?
Seçenekler
A
Gelenek, belli bir yerde ortaya çıkan, değişmeyen bir olgu ve durum değildir, sürekli olarak dönüştürülür ve yeniden yaratılır.
B
Gelenek, toplumu oluşturan farklı kesimlere eşit mesafede ve tarafsız değildir.
C
Gelenek, sadece geçmişe ait değildir, daha çok bugüne ve geleceğe ilişkin düşünce ve uygulamalardır.
D
Gelenekler, belli bir zamanda toplumsal ilişkiler içinde oluşturulur ve bu nedenle de tarihseldir.
E
Toplumsal gruplar arasında, gelenek yaratmada mücadele ve rekabet söz konusu değildir.
Açıklama:
BİR MÜCADELE ALANI OLARAK GELENEK
Toplumsal gruplar arasında, gelenek yaratmada mücadele ve rekabet söz konusu değildir.
Toplumsal gruplar arasında, gelenek yaratmada mücadele ve rekabet söz konusu değildir.
Soru 78
Hangisi geleneğin yaratılmasında önem taşıyan etkenler arasında sayılamaz?
Seçenekler
A
Geleneğin geçmişe ait olması.
B
Toplumsal yeniden üretim.
C
Toplumsal değişmenin tarihsel süreci ve dinamikleri.
D
Toplumdaki farklı gruplar.
E
Değişen güç ilişkileri ve aktörler.
Açıklama:
GELENEK, TARİH VE MEŞRUİYET
Geleneğin geçmişe ait olması.
Geleneğin geçmişe ait olması.
Soru 79
Hangisi cümleyi anlamlı olarak tamamlar?
“Gelenek, kolektif kimliğin odağı olmasına karşın ……………………………………………”
“Gelenek, kolektif kimliğin odağı olmasına karşın ……………………………………………”
Seçenekler
A
yaratıcılığın ve yeniliğin meşru sınırlarını belirlemektedir.
B
alıcı kuşağın davranışlarını “meşrulaştırıcı” kılmaktadır.
C
“geleneği gelenek yapan” şeyin, “aktarıcı kuşağın aktarımı değil, alıcı kuşağın, onu değerli bularak kabul etmesidir.
D
dinamik, işlevsel ve analitik bir kavramdır.
E
çeşitli toplumsal grupların ve kişilerin geleneğe karşı gelme, gelenekten çıkma durumu da en az gelenekler kadar mevcuttur ve devamlılık gösterir.
Açıklama:
GELENEK, TARİH VE MEŞRUİYET
çeşitli toplumsal grupların ve kişilerin geleneğe karşı gelme, gelenekten çıkma durumu da en az gelenekler kadar mevcuttur ve devamlılık gösterir.
çeşitli toplumsal grupların ve kişilerin geleneğe karşı gelme, gelenekten çıkma durumu da en az gelenekler kadar mevcuttur ve devamlılık gösterir.
Soru 80
Hangisi adet ile gelenek arasındaki farklılıklardan biri değildir?
Seçenekler
A
Adetler daha çok müdahale edicidirler.
B
Adetler daha az değer yüklüdürler.
C
Adetler göreli olarak daha az önemli toplumsal pratiklerdir.
D
Adetler zorunlu değildirler.
E
Adetler sadece tavsiye edilirler.
Açıklama:
GELENEKLER, ÂDET VE ÖRFLER
Adetler daha çok müdahale edicidirler.
Adetler daha çok müdahale edicidirler.
Soru 81
Hangisi “örfleri” tanımlamaz?
Seçenekler
A
Bir toplumdaki toplumsal normlardır.
B
Bir toplumdaki “ahlak ve terbiye standartlarını belirleyen temel kuralları” oluştururlar.
C
Bir yandan ayrı kesimler tarafından benimsenirken bir yandan da sıkça ihlal edilirler.
D
Kolektif kimliğin odağıdır.
E
Değişmeyi ifade ederler.
Açıklama:
GELENEKLER, ÂDET VE ÖRFLER
Kolektif kimliğin odağıdır.
Kolektif kimliğin odağıdır.
Soru 82
Aşağıdakilerden hangisi “gelenekçilik” kavramında karşılık bulmaz?
Seçenekler
A
Kavram gelenekçiliğin gelenekler yoluyla aktarılan âdet ve düşünce tarzlarına bağlılıkla belirlenen tavrı içerir.
B
Gelenekçilik geleneksel ve yerleşik veya kurumsallaşmış olanı yeni ve modern olana tercih etme tutumunu işaret eder.
C
Kavramın “modernizm” ile aynı anlamda kullanılması gelenekçiliğin önemli bir özelliğidir.
D
Kavram geleneksel değerlerin korunup yaşatılması gerektiğini savunan yaklaşımı ifade eder.
E
Gelenekçilik geleneği otorite kaynağı, anlamın ve doğruluğun temel referansı olarak benimseyen yaklaşımdır.
Açıklama:
Gelenekçilik
Kavramın “modernizm” ile eşdeğer bir biçimde kullanılması gelenekçiliğin önemli bir özelliğidir.
Kavramın “modernizm” ile eşdeğer bir biçimde kullanılması gelenekçiliğin önemli bir özelliğidir.
Soru 83
Aşağıdakilerden hangisi küreselleşmenin tanımlanmasındaki tartışmaların ve yaşanan güçlükler arasında görülemez?
Seçenekler
A
İktisadi ve kültürel küreselleşme arasındaki bağlantıların kurulmasında ortaya çıkan güçlükler.
B
Bu alanın temelde belli bir özgünlüğü ve tikelliği taşımadığının varsayılmasına bağlı güçlükler.
C
Küreselleşmenin gelenekle ve kültürle olan ilişkileri konusunda yaşanan güçlükler.
D
Kültürün özellikle antropoloji açısından esas olarak yerellikle bağlantılı olarak düşünülmesi nedeniyle ortaya çıkan tartışmalar.
E
Küreselleşme ve kültür ilişkisinde tam olarak nelere bakılabileceğinin bilinmemesinden kaynaklanan tartışmalar.
Açıklama:
KÜRESELLEŞME VE GELENEK
Bu alanın temelde belli bir özgünlüğü ve tikelliği taşımadığının varsayılmasına bağlı güçlükler.
Bu alanın temelde belli bir özgünlüğü ve tikelliği taşımadığının varsayılmasına bağlı güçlükler.
Soru 84
Glassie'nin gelenek konusunu işlediği çalışmasında kavramın üç zamanlılığına işaret ederken kast ettiği aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Gelenek sadece geçmişle değil, bugün ve gelecekle ilgili bir olgudur.
B
Üzerinde sistemli inceleme yeterince yapılmamış bir kavramdır.
C
Günümüz sosyal biliminde bu kavrama pek sıcak bakılmamaktadır.
D
Gelenek kavramını kültür ve modern terimleri ile beraber düşünmelidir.
E
Gelenek, günümüzde de yaptırım gücü olan kültürel kalıntıları taşır.
Açıklama:
Glassie'nin gelenek konusunu işlediği çalışmasında kavramın üç zamanlılığına işaret ederken kast ettiği: Gelenek sadece geçmişle değil, bugün ve gelecekle ilgili bir olgudur.
Soru 85
Aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi Gross’a göre, bir olgunun “gelenek” olarak nitelenebilmesi gerekli olan şartlardan değildir?
Seçenekler
A
En az üç kuşak boyunca sürüyor olması.
B
Toplum hayatına bir yenilik sunuyor olması.
C
Açık olmasa da bir değer yargısı taşıyor olması.
D
Yaptırımcı yani kural koyucu olması.
E
Geçmişle şimdiki zaman arasında devamlılık duygusu vermesi.
Açıklama:
''Toplum hayatına bir yenilik sunuyor olması'' Gross’a göre, bir olgunun “gelenek” olarak nitelenebilmesi gerekli olan şartlardan değildir.
Soru 86
Sosyolojinin ‘modern’ toplumu açıklamayı hedefleyen ‘modern’ bir disiplin olarak
kuruluşu, büyük oranda kendisinin ürettiği modern geleneksel ayrımı ve (...) yoluyla mümkün olmuştur.
Cümlesinde boş bırakılan yere uygun olan ifade aşağıdakilerden hangisidir?
kuruluşu, büyük oranda kendisinin ürettiği modern geleneksel ayrımı ve (...) yoluyla mümkün olmuştur.
Cümlesinde boş bırakılan yere uygun olan ifade aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Benzerliği
B
Eşitliği
C
Karşıtlığı
D
Göreceliliği
E
Etkileşimi
Açıklama:
Sosyolojinin ‘modern’ toplumu açıklamayı hedefleyen ‘modern’ bir disiplin olarak
kuruluşu, büyük oranda kendisinin ürettiği modern geleneksel ayrımı ve (...) yoluyla mümkün olmuştur.
Cümlesinde boş bırakılan yere uygun olan ifade: Karşıtlığı ifadesidir.
kuruluşu, büyük oranda kendisinin ürettiği modern geleneksel ayrımı ve (...) yoluyla mümkün olmuştur.
Cümlesinde boş bırakılan yere uygun olan ifade: Karşıtlığı ifadesidir.
Soru 87
Sosyal bilimler açısından kurucu bir niteliğe sahip olan karşıtlık teriminin bu alana belli bir körlük getirdiğinin düşünülmesi hangi temele dayanmaktadır?
Seçenekler
A
Sosyal bilimciler arasında henüz tartışılıyor olması.
B
Kuşaktan kuşağa geçen bir olgu olması.
C
Tarih ve coğrafya ile ilişkilendiriliyor olması.
D
İki ayrı toplum tipi ve anlayışına dayanması.
E
Konunun farklı disiplinlerde farklı değerlendiriliyor olması.
Açıklama:
Sosyal bilimler açısından kurucu bir niteliğe sahip olan karşıtlık teriminin bu alana belli bir körlük getirdiğinin düşünülmesi, iki ayrı toplum tipi ve anlayışına dayanmasından kaynaklanmaktadır.
Soru 88
Sosyolojide ve genel olarak sosyal bilimlerde, “geleneksel toplum” olarak adlandırılan toplumlar, Robert Redfield tarafından hangi adla kavramsallaştırılmıştır?
Seçenekler
A
Yarı göçebe toplumlar
B
Kentli toplumlar
C
Yerleşik toplumlar
D
Göçebe toplumlar
E
Kır toplumları
Açıklama:
Sosyolojide ve genel olarak sosyal bilimlerde, “geleneksel toplum” olarak adlandırılan toplumlar, Robert Redfield tarafından “kır toplumları” olarak kavramsallaştırılmıştır.
Soru 89
Geleneğin kendi başına özne olamayacağı düşüncesi aşağıdaki gerekçelerden hangisine dayanmaktadır?
Seçenekler
A
Geleneğin yaratıcılarının insanlar olmasına
B
Değişmeyen bir olgu ve durum olmadığına
C
Geleneklerin sürekli olarak dönüştürüldüklerine
D
Geleneğin sadece geçmişe ait olmadığına
E
Belli bir zamanda oluşturulup ve tarihsel oldukları
Açıklama:
Geleneğin kendi başına özne olamayacağı düşüncesi, geleneğin yaratıcılarının insanlar olmasına dayanmaktadır.
Soru 90
“Geleneğin gerek değer yargısıyla yüklü yaptırımcı yönü gerekse geçmişle kurduğu ilişki ona, yetkisel bir rol yüklemekte onu, alıcı kuşağın davranışlarını (...) kılmaktadır.” Cümlesinde boş bırakılan yere uygun olan ifade aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Düzenleyici
B
Meşrulaştırıcı
C
Ayrıştırıcı
D
Uzlaştırıcı
E
Ortaklaştırıcı
Açıklama:
“Geleneğin gerek değer yargısıyla yüklü yaptırımcı yönü gerekse geçmişle kurduğu ilişki ona, yetkisel bir rol yüklemekte onu, alıcı kuşağın davranışlarını (...) kılmaktadır.” Cümlesinde boş bırakılan yere uygun olan ifade: “Meşrulaştırıcı” olmalıdır.
Soru 91
Sibel Özbudun, geleneğin her zaman bir “ayıklanmaya” tâbi tutulduğunu ifade ederken hangi eylemden hareketle bu görüşü öne sürmektedir?
Seçenekler
A
Geleneğin, yaratıcılığın ve yeniliğin meşru sınırlarını belirleme hususiyetine.
B
Geleneğin salt bir süreğenlik simgesi hizmetini görmesine.
C
Kuşakların aktarımına değil, alıcı kuşağın onu değerli bularak kabul etmesine.
D
Geleneğin bir toplumsal mücadele alanı olmasına.
E
Geleneğin tarihselliğinin yanı sıra toplumsal meşruiyetle olan bağına.
Açıklama:
Sibel Özbudun, geleneğin her zaman bir “ayıklanmaya” tâbi tutulduğunu ifade ederken, bu düşüncesini kuşakların aktarımına değil, alıcı kuşağın onu değerli bularak kabul etmesine dayandırmaktadır.
Soru 92
Toplumların, uzun bir geçmişe dayandıklarını sandıkları pek çok geleneğin, aslında yakın dönemlere ait “icatlar” olduğuna işaret eden düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Terence Ranger
B
Henry Glassie
C
Şerif Mardin
D
Eric Hobsbawm
E
S. N. Eisenstadt
Açıklama:
Toplumların, uzun bir geçmişe dayandıklarını sandıkları pek çok geleneğin, aslında yakın dönemlere ait “icatlar” olduğuna işaret eden düşünür, Eric Hobsbawm'dır.
Soru 93
Coğrafyanın toplumsal ve kültürel düzenlemelere dayattığı kısıtlamaların azaldığı, insanların bu azalmayı giderek daha çok fark etmeye başladıkları bir toplumsal süreç olarak değerlendirilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sömürgecilik
B
Oryantalizm
C
Modernizm
D
Yerelleşme
E
Küreselleşme
Açıklama:
Coğrafyanın toplumsal ve kültürel düzenlemelere dayattığı kısıtlamaların azaldığı, insanların bu azalmayı giderek daha çok fark etmeye başladıkları bir toplumsal süreç olarak değerlendirilen kavram, küreselleşmedir.
Soru 94
I. Gelenek üzerinde ayrıntılı ve titiz bir biçimde düşünme çabaları ile sınırlıdır.
II. Gündelik hayatta gelenek genellikle geçmişe ait pratik ve değerlere işaret eden bir sözcük olarak kullanılmaktadır.
III. Gelenek ilk başta geçmişi çağrıştırır.
IV.esas olarak bugünkü ve gelecekteki hayatımıza yöneliktir.
Yukarıda gelenek ile ilgili olarak verilen ifadelerden hangileri doğrudur?
II. Gündelik hayatta gelenek genellikle geçmişe ait pratik ve değerlere işaret eden bir sözcük olarak kullanılmaktadır.
III. Gelenek ilk başta geçmişi çağrıştırır.
IV.esas olarak bugünkü ve gelecekteki hayatımıza yöneliktir.
Yukarıda gelenek ile ilgili olarak verilen ifadelerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I, II, III
B
I, III, IV
C
II, III, IV
D
I, IV
E
I, II, III, IV
Açıklama:
Yukarıda belirtilen ifadelerin hepsi doğrudur.
Soru 95
Eski gibi görülen ya da eski gibi sunulan geleneklerin bir bölümümün aslında, oldukça yakın bir geçmişe dayandığını ileri süren ve bu olguyu 'icat edilmiş gelenek' ya da 'geleneğin icadı' olarak kavramsallaştıran teorisyen aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Eric Hobsbawm
B
Stuart Hall
C
Max Horkheimer
D
Raymond Williams
E
Robert Redfield
Açıklama:
Eski gibi görülen ya da eski gibi sunulan geleneklerin bir bölümümün aslında, oldukça yakın bir geçmişe dayandığını ileri süren ve bu olguyu 'icat edilmiş gelenek' ya da 'geleneğin icadı' olarak kavramsallaştıran teorisyen Eric Hobsbawm'dır.
Soru 96
Aşağıdakilerden hangisi bir mücadele alanı olarak gelenek ile ilişkili doğru bir ifade değildir?
Seçenekler
A
Geleneğin verili bir durumdur, dolayısıyla özcü bir anlayışa dayandırılabilir.
B
Geleneğin yaratıcılarının insanlardır ve bu nedenle gelenek kendi başına özne sayılamaz.
C
Gelenek belli bir yerde ortaya çıkan, değişmeyen bir olgu ve durum değildir, gelenekler sürekli olarak dönüştürülürler ve yeniden yaratılırlar.
D
Gelenek yalnızca geçmişe ait değildir, daha çok bugüne ve geleceğe ilişkin düşünce ve uygulamalardır
E
Tek bir gelenek değil, pek çok gelenek bulunur ve bunlar da birbiriyle her zaman tutarlı değildir.
Açıklama:
Geleneğin verili bir durum değildir, dolayısıyla özcü bir anlayışa dayandırılamaz.
Soru 97
____________bir toplumdaki ahlak ve terbiye standartlarını belirleyen temel kurallardır.
Seçenekler
A
Ahlâk
B
Görenek
C
Adet
D
Gelenek
E
Örf
Açıklama:
Örf bir toplumdaki ahlak ve terbiye standartlarını belirleyen temel kurallardır.
Soru 98
_______________, ekonomik etkinliğin tarıma dayandığı, yüz yüze ilişkilerin ve "geleneksel düşünce ve değerlerin" ön planda olduğu, uzmanlaşmanın daha düşük düzeyde görüldüğü, iş bölümünün esas olarak cinsiyet ve yaşa dayandığı kentleşmemiş toplumlar olarak görülmektedir.
Yukarıda boş bırakılan alana aşağıdaki kavramlardan hangisi gelmelidir?
Yukarıda boş bırakılan alana aşağıdaki kavramlardan hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Modern toplum
B
Kent toplumu
C
Geleneksel toplum
D
Postmodern toplum
E
Burjuva toplumu
Açıklama:
Geleneksel toplum ekonomik etkinliğin tarıma dayandığı, yüz yüze ilişkilerin ve "geleneksel düşünce ve değerlerin" ön planda olduğu, uzmanlaşmanın daha düşük düzeyde görüldüğü, iş bölümünün esas olarak cinsiyet ve yaşa dayandığı kentleşmemiş toplumlar olarak görülmektedir.
Soru 99
Coğrafyanın toplumsal ve kültürel düzenlemelere dayattığı kısıtlamaların azaldığı, insanların bu azalmayı giderek daha çok fark etmeye başladıkları süreç aşağıdaki kavramlardan hangisi ile karşılanabilir?
Seçenekler
A
Gelenekselleşme
B
Küreselleşme
C
Toplumsallaşma
D
Yerelleşme
E
Küyerelleşme
Açıklama:
Coğrafyanın toplumsal ve kültürel düzenlemelere dayattığı kısıtlamaların azaldığı, insanların bu azalmayı giderek daha çok fark etmeye başladıkları süreç küreselleşme olarak tanımlanmaktadır.
Soru 100
Aşağıdakilerden hangisi gündelik yaşamda, sosyoloji ve antropolojide, geleneksel bilgi ve deneyimin daha somut bir biçimde kullanımlarını görebileceğimiz örneklerden biri değildir?
Seçenekler
A
Geleneksel tıp ve tedavi yöntemleri
B
Geleneksel giysiler
C
Geleneksel meslek ve zanaatlar
D
Geleneksel medya
E
Geleneksel ilişkiler ve ilişki ağları
Açıklama:
Geleneksel medya gündelik yaşamda, sosyoloji ve antropolojide, geleneksel bilgi ve deneyimin daha somut bir biçimde kullanımlarını görebileceğimiz örneklerden biri değildir.
Soru 101
__________________ gelenekler yoluyla aktarılan adet ve düşünce tarzlarına bağlılıkla belirlene tavır, geleneksel ve yerleşik veya kurumsallaşmış olanı yeni ve modern olana tercih etme tutumu, geleneksel değerlerin korunup yaşatılması gerektiğini savunan, geleneği otorite kaynağı, anlamın ve doğruluğun temel referansı olarak benimseyen yaklaşımdır.
Yukarıda boş bırakılan alana aşağıdaki kavramlardan hangisi gelmelidir?
Yukarıda boş bırakılan alana aşağıdaki kavramlardan hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Gelenekçilik
B
Oryantalizm
C
Adet
D
Örf
E
Modernizm
Açıklama:
Gelenekçilik gelenekler yoluyla aktarılan adet ve düşünce tarzlarına bağlılıkla belirlene tavır, geleneksel ve yerleşik veya kurumsallaşmış olanı yeni ve modern olana tercih etme tutumu, geleneksel değerlerin korunup yaşatılması gerektiğini savunan, geleneği otorite kaynağı, anlamın ve doğruluğun temel referansı olarak benimseyen yaklaşımdır.
Soru 102
I. Örf toplumsal norm olarak tanımlanabilir.
II. Örf bir toplumdaki ahlak ve terbiye standartlarını belirleyen temel kurallardır.
III. Adetler daha az değer yüklüdürler.
IV. Adetler göreli olarak daha az önemli toplumsal pratiklerdir.
V. Adet süregenlik duygusunu oluşturmaktadır.
Yukarıda örf ve adetle ilgili olarak verilen ifadelerden hangileri doğrudur?
II. Örf bir toplumdaki ahlak ve terbiye standartlarını belirleyen temel kurallardır.
III. Adetler daha az değer yüklüdürler.
IV. Adetler göreli olarak daha az önemli toplumsal pratiklerdir.
V. Adet süregenlik duygusunu oluşturmaktadır.
Yukarıda örf ve adetle ilgili olarak verilen ifadelerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I, II, III
B
I, III, IV
C
II, III, IV
D
III, IV, V
E
I, II, III, IV, V
Açıklama:
I. Örf toplumsal norm olarak tanımlanabilir.
II. Örf bir toplumdaki ahlak ve terbiye standartlarını belirleyen temel kurallardır.
III. Adetler daha az değer yüklüdürler.
IV. Adetler göreli olarak daha az önemli toplumsal pratiklerdir.
V. Adet süregenlik duygusunu oluşturmaktadır.
Yukarıdaki örf ve adetle ilgili olarak verilen ifadelerin hepsi doğrudur.
II. Örf bir toplumdaki ahlak ve terbiye standartlarını belirleyen temel kurallardır.
III. Adetler daha az değer yüklüdürler.
IV. Adetler göreli olarak daha az önemli toplumsal pratiklerdir.
V. Adet süregenlik duygusunu oluşturmaktadır.
Yukarıdaki örf ve adetle ilgili olarak verilen ifadelerin hepsi doğrudur.
Soru 103
Gelenek kavramının etimolojisi ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Gelenek Latince. tradere sözcüğünden gelmektedir.
B
Gelenek aktarmak, vazgeçmek ya da devretmek amlamlarını taşımaktadır.
C
Traditio bir şeyin aktarıldığı sürece denir.
D
Traditium aktarılan şeye göndermede bulunmaktadır.
E
Gelenek bir şeyin muhafazası anlamına gelir.
Açıklama:
Gelenek bir şeyin muhafazası anlamına gelmemektedir.
Soru 104
Aşağıdaki iafadelerden hangisi “organizmacı yaklaşım”ı tanımlamaktadır?
Seçenekler
A
Toplumun farklı organizmalardan oluşan bir varlık olarak görülmesi.
B
Gerçekte organik olan şeylerin toplumsal kurumların işlevlerine benzetilmesi.
C
Toplumsal dünya ile onun kurum ve işlevlerinin canlı bir organizmaya benzetilmesi
D
Organik olan şeyler ile toplumsal kurumlar arasında karşıtlık olduğunun düşünülmesi.
E
Toplumun canlı bir organizmaya benzetilmesinin mümkün olmadığının düşünülmesi
Açıklama:
Toplumsal dünya ile onun kurum ve işlevlerinin canlı bir organizmaya benzetilmesi85
Soru 105
Bir toplumda ya da toplulukta eskiden kalmış̧ olmaları nedeniyle saygın tutulup kuşaktan kuşağa iletilen, yaptırım gücü olan alışkanlık, töre ve davranışlara genel olarak ne ad verilir?
Seçenekler
A
Arkeolojik buluntu
B
Kültürel kalıntı
C
Anane
D
Norm
E
İcat edilmiş gelenek
Açıklama:
Kültürel kalıntı
Soru 106
Aşağıdakilerden hangisi Glassie’e göre doğru değildir?
Seçenekler
A
Gelenek kavramının zengin bir kavram olduğu.
B
Gelenek kavramının kafa karıştırıcı ama aynı zamanda zihin açıcı olduğu.
C
Gelenek kavramının sadece geçmişe ait olmadığı.
D
Gelenek kavramının bugünle ilgili olmadığı.
E
Gelenek kavramının gelecekle ilgili olduğu.
Açıklama:
Gelenek kavramının bugünle ilgili olmadığı.
Soru 107
Aşağıdakilerden hangisi Seymour-Smith’e göre geleneğin antropolojideki kullanımlarından biri olarak doğrudur?
Seçenekler
A
Geleneğin belli örüntülere hiçbir zaman karşılık gelemeyeceği.
B
Geleneğin toplumsallaşma yoluyla bir kuşaktan diğerine aktarıldığı.
C
Geleneğin belirli bir bilgi ve uzmanlaşma içerdiği.
D
Geleneğin sadece belli bir topluluk içinde üretilmediği.
E
Geleneğin inanç, adet ve değerlerden farklı olduğu.
Açıklama:
Geleneğin toplumsallaşma yoluyla bir kuşaktan diğerine aktarıldığı.87
Soru 108
Aşağıdakilerden hangisi Hobsbawm’ın “Geleneğin İcadı” (ya da "İcad edilmiş gelenek") kavramsallaştırması doğrultusunda doğrudur?
Seçenekler
A
“İcat edilmiş gelenek”ler, belli değerler ve davranış normlarını ortadan kaldırmaya çalışan bir pratikler kümesi olarak düşünülebilir.
B
Günümüz toplumlarında var olan geleneklerin çoğu aslında tarihin eski dönemlerine aittir.
C
“İcat edilmiş gelenek”, geçmişle doğal bir süreklilik anıştırır şekilde tekrarlara dayanır.
D
Günümüz toplumlarında var olan geleneklerin çoğu aslında tarihin eski dönemlerine aittir.
E
Toplumlar tarihlerinin belli bir döneminde belli gelenekleri daha fazla muhafaza ederler
Açıklama:
“İcat edilmiş gelenek”, geçmişle doğal bir süreklilik anıştırır şekilde tekrarlara dayanır.87
Soru 109
Gelenek kavramının modernlikle karşıtlık içinde kurulduğu düşünüldüğünde aşağıdaki görüşlerden hangisini ifade etmek mümkündür?
Seçenekler
A
Kimi geleneksel uygulamalar yeni ya da modern olarak düşünülen biçimleri oluşturur.
B
Geleneksel ve modern uygulamaların içiçeliği geçici bir durumdur.
C
Geleneksel ve modern uygulamaların biraradalığı herzaman çelişkilere yol açar.
D
Geleneksel olan toplumlar kısa sürede modern toplumlara dönüşürler.
E
Türkiye ve benzeri toplumların bazı sorunları geleneksel ve modern olanın yan yana olmasından kaynaklanmaktadır.
Açıklama:
Kimi geleneksel uygulamalar yeni ya da modern olarak düşünülen biçimleri oluşturur.
Soru 110
Aşağıdaki gerekçelerden hangisi nedeniyle “Geleneksel toplum” kavramsallaştırması eleştiriye maruz kalmıştır?
Seçenekler
A
Modern toplumları temsil etmediği için.
B
Farklı toplumlara dair genelleyici olmadığı için.
C
Benzer yapıdaki toplumları temsil edici bir biçimde kullanıldığı için.
D
Geleneksel-modern karşıtlığına dayanmayan bir kavram olduğu için.
E
Çok fazla sayıda topluma işaret eder şekilde kullanıldığı için.
Açıklama:
Çok fazla sayıda topluma işaret eder şekilde kullanıldığı için.
Soru 111
“Geleneksel olarak adlandırılan tüm pratikler aslında modern olarak düşünülen uygulamalarla iç içedir.” Aşağıdaki ifadelerden hangisi yukarıdaki önermenin sonuçlarından biridir?
Seçenekler
A
Geleneksel ve modern uygulamaların içiçeliği geçici bir durumdur.
B
Geleneksel ve modern uygulamaların biraradalığı herzaman çelişkilere yol açar.
C
Geleneksel olan toplumlar kısa sürede modern toplumlara dönüşürler.
D
Kimi geleneksel uygulamalar yeni ya da modern olarak düşünülen biçimleri oluşturur.
E
Türkiye ve benzeri toplumların bazı sorunları geleneksel ve modern olanın yan yana olmasından kaynaklanmaktadır.89
Açıklama:
Kimi geleneksel uygulamalar yeni ya da modern olarak düşünülen biçimleri oluşturur.
Soru 112
Doğu toplumlarının ve kültürlerinin incelendiği Batı merkezli araştırma alanlarına verilen ortak isim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Oksidentalizm
B
Küreselleşme
C
Garbiyatçılık
D
Doğu-Batı Sentezi
E
Oryantalizm
Açıklama:
Oryantalizm
Soru 113
Coğrafyanın toplumsal ve kültürel düzenlemelere dayattığı kısıtlamaların azaldığı, insanların bu azalmayı giderek daha çok fark etmeye başladıkları ve dünyanın tek bir yer olarak algılandığı süreçe ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Küreselleşme
B
Oksidentalizm
C
Batılılaşma
D
Emperyalizm
E
Postmodernism
Açıklama:
Küreselleşme
Ünite 6
Soru 1
Felsefe tarihinde “bilgi nedir?” problemi, kimlerle başlamıştır?
Seçenekler
A
Sofistlerle
B
Marksistlerle
C
Budistlerle
D
Ateistlerle
E
Şintoistlerle
Açıklama:
Bilginin değişen anlamını açıklayabilecek ve yeni bilgi tanımının tinsel-tarihsel-kültür temelli olduğunu saptayabileceksiniz.
Felsefe tarihinde “bilgi nedir?” problemi, Sofistlerle başlamıştır.
Felsefe tarihinde “bilgi nedir?” problemi, Sofistlerle başlamıştır.
Soru 2
Hartmann’a göre gerçek dünya birlikli bir oluş değil, ayrışık, bir cinsten olmayan, katmanlardan kurulmuş bir yapıdır. Hartmann bu yapıyı kaç katmana ayırmaktadır?
Seçenekler
A
1
B
2
C
3
D
4
E
5
Açıklama:
Bilginin değişen anlamını açıklayabilecek ve yeni bilgi tanımının tinsel-tarihsel-kültür temelli olduğunu saptayabileceksiniz.
Hartmann’a göre gerçek dünya birlikli bir oluş değil, ayrışık, bir cinsten olmayan, katmanlardan kurulmuş bir yapıdır. Hartmann bu yapıyı dört katmana ayırır
Hartmann’a göre gerçek dünya birlikli bir oluş değil, ayrışık, bir cinsten olmayan, katmanlardan kurulmuş bir yapıdır. Hartmann bu yapıyı dört katmana ayırır
Soru 3
Hartmann’a göre Anorganik Katman nelerden oluşur?
Seçenekler
A
Cansız nesnelerden oluşur.
B
Canlı varlıklardan oluşur.
C
Bilinçli varlıkların oluşturduğu katman.
D
Ruhlu varlıkların oluşturduğu katman.
E
Hiçliğin oluşturduğu katman.
Açıklama:
Bilginin değişen anlamını açıklayabilecek ve yeni bilgi tanımının tinsel-tarihsel-kültür temelli olduğunu saptayabileceksiniz.
Anorganik katman: Cansız nesnelerden oluşur. Bu katmanla fizik ilgilenir
Anorganik katman: Cansız nesnelerden oluşur. Bu katmanla fizik ilgilenir
Soru 4
Gurvitch bilgi türlerini kaç başlık altında incelemiştir?
Seçenekler
A
3
B
4
C
5
D
6
E
7
Açıklama:
Bilginin değişen anlamını açıklayabilecek ve yeni bilgi tanımının tinsel-tarihsel-kültür temelli olduğunu saptayabileceksiniz.
Gurvitch bilgi türlerini yedi başlık altında incelemiş.
Gurvitch bilgi türlerini yedi başlık altında incelemiş.
Soru 5
Gündelik bilgi önemli olmakla birlikte ondan daha kesin, daha mükemmel, daha üst derecede duran bilgiler vardır. Sanatsal, bilimsel, felsefi bilgiyi kapsayan bu bilgiyi evrensel bilgi başlığı altında toplayarak onu en üst derecede bilgi olarak görebiliriz. Bu bilgi türünü kaçıncı derece bilgi türü olarak sınıflanabilir?
Seçenekler
A
1. derece
B
2. derece
C
3. derece
D
4. derece
E
5. derece
Açıklama:
Bilginin değişen anlamını açıklayabilecek ve yeni bilgi tanımının tinsel-tarihsel-kültür temelli olduğunu saptayabileceksiniz.
4.dereceden bilgi: Gündelik bilgi önemli olmakla birlikte ondan daha kesin, daha mükemmel, daha üst derecede duran bilgiler vardır. Sanatsal, bilimsel, felsefi bilgiyi kapsayan bu bilgiyi evrensel bilgi başlığı altında toplayarak onu en üst derecede bilgi olarak görebiliriz.
4.dereceden bilgi: Gündelik bilgi önemli olmakla birlikte ondan daha kesin, daha mükemmel, daha üst derecede duran bilgiler vardır. Sanatsal, bilimsel, felsefi bilgiyi kapsayan bu bilgiyi evrensel bilgi başlığı altında toplayarak onu en üst derecede bilgi olarak görebiliriz.
Soru 6
“Bilgi zaten önceden bilinen bir şeyin hatırlanmasıdır” düşüncesini savunan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Platon
B
Aristoteles
C
Descartes
D
Sokrates
E
Empedokles
Açıklama:
Bilginin değişen anlamını açıklayabilecek ve yeni bilgi tanımının tinsel-tarihsel-kültür temelli olduğunu saptayabileceksiniz.
Soru 7
Toplumsal yapı tipleriyle bilgi arasında bir ilişki olduğunu söyleyen düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Max Scheler
B
A. Comte
C
E. Durkheim
D
K. Mannheim
E
Dilthey
Açıklama:
Bilginin değişen anlamını açıklayabilecek ve yeni bilgi tanımının tinsel-tarihsel-kültür temelli olduğunu saptayabileceksiniz.
Soru 8
Bilgiyi oluştan unsurun sosyal koşullar olduğunu ileri süren düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Max Scheler
B
A. Comte
C
E. Durkheim
D
K. Mannheim
E
Dilthey
Açıklama:
Bilginin değişen anlamını açıklayabilecek ve yeni bilgi tanımının tinsel-tarihsel-kültür temelli olduğunu saptayabileceksiniz.
Soru 9
Aşağıdakilerden hangisi Nicoloi Hartmann’ın belirlediği katmanlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Organik katman
B
Anorganik katman
C
Ruhlu varlıkların oluşturduğu katman
D
Bilinçli varlıkların oluşturduğu tinsel katman
E
Üst yapısal katman
Açıklama:
Kültürü öncelikle ontolojik bir tabakalar öğretisi olarak tanımlayabilecek, ayrıca kültürü bir toplumsal gerçeklik olarak kabul ederek, bu toplumsal gerçeğin katmanlarını açıklayabileceksiniz.
Soru 10
Aşağıdakilerden hangisi Gurvich'in tipolojisinde yer alan bilgi türlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Sağduyu bilgisi
B
Gündelik bilgi
C
Teknik bilgi
D
Metafizik bilgi
E
Politik bilgi
Açıklama:
Bilgi sistemlerini, bilgi türleriyle şekilleri olarak açıklayabileceksiniz.
Soru 11
Aşağıdakilerden hangisi Platon'un bilgiyle alakalı görüşünü yansıtmaktadır?
Seçenekler
A
İnsan bilgiyi bizzat kendisi yarattığından evrensel bilgiden bahsedilemez.
B
Bilgi önceden bilinen bir şeyin hatırlanmasıdır.
C
Bilgi tarihsel ve kültürel temelde ele alınmalıdır.
D
Bilgi kilisenin ortaya koyduğu sınır ve ilkeler içinde düşünülerek üretilir.
E
Bilgi akıl sahibi insanla doğa arasındaki ilişkiyle açıklanabilir.
Açıklama:
Bilginin değişen anlamını açıklayabilecek ve yeni bilgi tanımının tinsel-tarihsel-kültür temelli olduğunu saptayabileceksiniz.
Soru 12
Gurvitch'e göre, aşağıdakilerden hangisi toplumsal gerçeğin en iç tabakasıdır?
Seçenekler
A
Ekolojik ve morfolojik yüzey
B
Toplumsal rollerin atkıları
C
Toplumsal zihinsel haller ve psişik edimler
D
Toplumsal fikirler ve değerler
E
Yaratıcı ve yenileştirici kolektif haller
Açıklama:
Kültürü öncelikle ontolojik bir tabakalar öğretisi olarak tanımlayabilecek, ayrıca kültürü bir toplumsal gerçeklik olarak kabul ederek, bu toplumsal gerçeğin katmanlarını açıklayabileceksiniz.
Soru 13
Bir kültürün dil, ses, renk gibi araçlarla ve mekana biçim verme edimleriyle gerçekleştirdiği etkinlikler kültürün hangi ögesini işaret etmektedir?
Seçenekler
A
Sanat
B
Tarih
C
Din
D
Bilim ve teknik
E
Devlet ve siyaset
Açıklama:
Kültürü öncelikle ontolojik bir tabakalar öğretisi olarak tanımlayabilecek, ayrıca kültürü bir toplumsal gerçeklik olarak kabul ederek, bu toplumsal gerçeğin katmanlarını açıklayabileceksiniz.
Soru 14
Gurvitch bilgi şekillerini ikili karşıtlıklar halinde sınıflandırmıştır. Bu sınıflandırmaya göre, aşağıdakilerden hangisi 'simgesel' bilginin karşıtı olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Bireysel bilgi
B
Kolektif bilgi
C
Kavramsal bilgi
D
Mistik bilgi
E
Gerçek bilgi
Açıklama:
Bilgi sistemlerini, bilgi türleriyle şekilleri olarak açıklayabileceksiniz.
Soru 15
Toplum, kültür ve bilgi konularıyla ilgili aşağıdaki hangi görüş bir gerçeği ifade etmektedir?
Seçenekler
A
Dini bir toplumda en önemli bilgi türü felsefi bilgidir.
B
Positif bir toplum algısal bilgiyi çok önemser.
C
Teolojik-karizmatik bünyeli toplumlar için en önemli bilgi teknik bilgidir.
D
Bilgi türleri arasındaki hiyerarşi ve derece toplum ve kültüre göre değişir.
E
Örgütlenmiş kapitalist toplumlarda algısal bilgiye yer yoktur.
Açıklama:
Bilgi sistemlerini, bilgi türleriyle şekilleri olarak açıklayabileceksiniz.
Soru 16
Aşağıdakilerden hangisi Hartman'ın düşüncesinde gerçek dünyanın katmanlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Anorganik katman
B
Organik katman
C
Ruhlu varlıkların oluşturduğu katman
D
Bilinçli varlıkların oluşturduğu tinsel katman
E
Ekolojik katman
Açıklama:
Kültürü öncelikle ontolojik bir tabakalar öğretisi olarak tanımlayabilecek, ayrıca kültürü bir toplumsal gerçeklik olarak kabul ederek, bu toplumsal gerçeğin katmanlarını açıklayabileceksiniz.
Soru 17
Aşağıdaki düşünürlerden hangisi Dilthey'den önce bilginin toplumsallığından söz etmemiştir?
Seçenekler
A
Habermas
B
Condercet
C
St. Simon
D
Comte
E
Marx
Açıklama:
Bilgi sistemlerini çeşitli açılardan derecelendirebileceksiniz.
Soru 18
Aşağıdaki bilgi türlerinden hangisi Gurvitch'in belirlediği bilgi türlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Sağduyu
B
Gündelik
C
Dini
D
Bilimsel
E
Politik
Açıklama:
Bilgi sistemlerini, bilgi türleriyle şekilleri olarak açıklayabileceksiniz.
Soru 19
Aşağıdakilerden hangisi Gurvitch'in belirlediği bilgi şekillerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Mistik ve rasyonel bilgi
B
Ampirik bilgi ve kavramsal bilgi
C
Pozitif bilgi ve spekülatif bilgi
D
Simgesel bilgi ve gerçek bilgi
E
Enformasyona dayalı bilgi
Açıklama:
Bilgi sistemlerini, bilgi türleriyle şekilleri olarak açıklayabileceksiniz.
Soru 20
Aşağıdakilerden hangisi örgütlenmiş ve güdümlü kapitalist bünyeli toplumlar ve bilgi sistemlerine sahip olan ülkelerden biri değildir?
Seçenekler
A
Amerika Birleşik Devletleri
B
Almanya
C
Fransa
D
İngiltere
E
Türkiye
Açıklama:
Bilgi sistemleriyile onların toplumsal sıralanışı açıklayabileceksiniz.
Soru 21
Hangi ünlü sofiste göre bilgi bilen kişinin yaşama bakış açısı tarafından şekillenerek, bilenin ürünü olarak, onun sınırlandırılmasıyla karşımıza çıkar?
Seçenekler
A
Platon
B
Aristoteles
C
Protagoras
D
Imanuel Kant
E
Aquino'lu Thomas
Açıklama:
Bilginin değişen anlamını açıklayabilecek ve yeni bilgi tanımının tinsel-tarihsel-kültür temelli olduğunu saptayabileceksiniz.
Ünlü Sofistlerden biri olan Protagoras’a göre, bilgi bilen kişinin yaşama bakış açısı tarafından şekillenerek, bilenin ürünü olarak, onun sınırlandırılmasıyla karşımıza çıkar.
Ünlü Sofistlerden biri olan Protagoras’a göre, bilgi bilen kişinin yaşama bakış açısı tarafından şekillenerek, bilenin ürünü olarak, onun sınırlandırılmasıyla karşımıza çıkar.
Soru 22
"Devlet" hangi düşünüre ait bir eserdir?
Seçenekler
A
Aristoteles
B
Kant
C
Descartes
D
Platon
E
Dilthey
Açıklama:
Bilginin değişen anlamını açıklayabilecek ve yeni bilgi tanımının tinsel-tarihsel-kültür temelli olduğunu saptayabileceksiniz.
Her ikisi de Platon’un, Devlet isimli eserinin altıncı kitabında yer alan meşhur “bölünmüş çizgi” benzetmesiyle bir çizelgeyle ifade edilir
Her ikisi de Platon’un, Devlet isimli eserinin altıncı kitabında yer alan meşhur “bölünmüş çizgi” benzetmesiyle bir çizelgeyle ifade edilir
Soru 23
İlkçağın varlıksal bilgi anlayışını, ortaçağın imana dayalı bilgi anlayışını ve yeniçağın doğa bilimci ve mutlak akılcı bilgi anlayışını kabul etmeyen düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Platon
B
Dilthey
C
Durkheim
D
K.Marx
E
Hiçbiri
Açıklama:
Bilginin değişen anlamını açıklayabilecek ve yeni bilgi tanımının tinsel-tarihsel-kültür temelli olduğunu saptayabileceksiniz.
Dilthey, ne ilkçağın varlıksal bilgi anlayışı, ne ortaçağın imana dayalı bilgi anlayışı ne de Yeniçağın doğa bilimci ve mutlak akılcı bilgi anlayışını kabul etmiştir.
Dilthey, ne ilkçağın varlıksal bilgi anlayışı, ne ortaçağın imana dayalı bilgi anlayışı ne de Yeniçağın doğa bilimci ve mutlak akılcı bilgi anlayışını kabul etmiştir.
Soru 24
Hartmann'a göre gerçek dünya katmanlardan oluşan bir yapıdır. Bu katmanlardan hangisi kültür felsefesi ile ilgilenir?
Seçenekler
A
Bilinçli varlıkların oluşturduğu tinsel katman
B
Anorganik katman
C
Organik katman
D
Ruhlu varlıkların oluşturduğu katman
E
Yapısalcı katman
Açıklama:
Bilginin değişen anlamını açıklayabilecek ve yeni bilgi tanımının tinsel-tarihsel-kültür temelli olduğunu saptayabileceksiniz.
Bilinçli varlıukların oluşturduğu tinsel katman: Bu katmanla kültür felsefesi ilgilenir
Bilinçli varlıukların oluşturduğu tinsel katman: Bu katmanla kültür felsefesi ilgilenir
Soru 25
.......... olgulara dayanırken; .........., olgusal değil varsayımsal, hayal gücüne dayalı yani kurgusal olabilir. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yerleri uyguşekilde doldurunuz.
Seçenekler
A
Gerçek bilgi / mistik bilgi
B
Ampirik bilgi / spekülatif bilgi
C
Pozitif bilgi / spekülatif bilgi
D
Pozitif bilgi / bireysel bilgi
E
Ampirik bilgi / mistik bilgi
Açıklama:
Bilginin değişen anlamını açıklayabilecek ve yeni bilgi tanımının tinsel-tarihsel-kültür temelli olduğunu saptayabileceksiniz.
Pozitif bilgi olgulara dayanırken spekülatif bilgi olgusal değil varsayımsal, hayal gücüne dayalı yani kurgusal olabilir.
Pozitif bilgi olgulara dayanırken spekülatif bilgi olgusal değil varsayımsal, hayal gücüne dayalı yani kurgusal olabilir.
Soru 26
Aşağıdakilerden hangisi Sofistler'in "Bilgi Nedir?" sorusuna verdiği bir cevap olamaz?
Seçenekler
A
İnsan bilgiyi kendisi kurar ve üretir.
B
Bilgi, insandan yola çıkarak açıklanmaya çalışılabilir.
C
Bilgi, önceden var olan ve aranıp bulunması gereken bir şeydir.
D
Bilgi, toplumsal başarı ve mutluluğu sağlayabilmelidir.
E
bilgi önceden var olan ve aranıp bulunması gereken bir şey değildir.
Açıklama:
Bilginin değişen anlamını açıklayabilecek ve yeni bilgi tanımının tinsel-tarihsel-kültür temelli olduğunu saptayabileceksiniz.
Onlara göre bilgi önceden var olan ve bulunmas› gereken bir şey değildir.
Onlara göre bilgi önceden var olan ve bulunmas› gereken bir şey değildir.
Soru 27
"Bilinç yaşantılarının ya da durumlarının, kişinin benliğini oluşturduğunu varsayan düşünsel, duyumsal ve etik yetilerin bütünü" şeklinde ifade edilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Tin
B
Epistemoloji
C
Ontoloji
D
Skolastik düşünce
E
Töz
Açıklama:
Kültürü öncelikle ontolojik bir tabakalar öğretisi olarak tanımlayabilecek, ayrıca kültürü bir toplumsal gerçeklik olarak kabul ederek, bu toplumsal gerçeğin katmanlarını açıklayabileceksiniz.
Tin kavramı, bilinç yaşantılarının ya da durumlarının, kişinin benliğini oluşturduğunu varsayan düşünsel, duyumsal ve etik yetilerin bütününe verilen ad için kullanılmaktadır
Tin kavramı, bilinç yaşantılarının ya da durumlarının, kişinin benliğini oluşturduğunu varsayan düşünsel, duyumsal ve etik yetilerin bütününe verilen ad için kullanılmaktadır
Soru 28
.........., bilgi felsefesi anlamına gelip, bilginin ne olduğu, kaynağı, mümkünlüğü sorusuyla ilgilenirken; .......... bilginin sosyal yorumuyla meşgul olur. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yerleri uygun şekilde doldurunuz.
Seçenekler
A
Ontoloji / bilgi sosyolojisi
B
Epistemoloji / bilgi sosyolojisi
C
Epistemoloji / ontoloji
D
Ontoloji / epistemoloji
E
Bilgi sosyolojisi / epistemoloji
Açıklama:
Bilginin değişen anlamını açıklayabilecek ve yeni bilgi tanımının tinsel-tarihsel-kültür temelli olduğunu saptayabileceksiniz.
Bilginin ne olduğu, mümkünlüğü, kaynağı ve sınırlarıyla ilgilenen epistemolojinin de ilk konusu böylece “bilgi nedir?” problemi olmuştur
Bilginin ne olduğu, mümkünlüğü, kaynağı ve sınırlarıyla ilgilenen epistemolojinin de ilk konusu böylece “bilgi nedir?” problemi olmuştur
Soru 29
.........., iç his ile belirlenirken; .........., dış algı ve tecrübelere dayanır. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yerleri uygun şekilde doldurunuz.
Seçenekler
A
Gündelik bilgi / dış dünyanın algısal birliği
B
Gündelik bilgi / sağduyu bilgisi
C
Sağduyu bilgisi / gündelik bilgi
D
Sağduyu bilgisi / dış dünyanın algısal birliği
E
Felsefi bilgi / gündelik bilgi
Açıklama:
Bilginin değişen anlamını açıklayabilecek ve yeni bilgi tanımının tinsel-tarihsel-kültür temelli olduğunu saptayabileceksiniz.
Sağduyu bilgisi de iç his tarafından belirlenen bilgi türüdür. Bu bilgiyi başkası, biz ve dış dünya bilgisinden oluşan geleneksel bilgi olarak yorumlamaktadır
Sağduyu bilgisi de iç his tarafından belirlenen bilgi türüdür. Bu bilgiyi başkası, biz ve dış dünya bilgisinden oluşan geleneksel bilgi olarak yorumlamaktadır
Soru 30
P. A. Sorokin'in tanımlamasına göre,.........., bireylerin ya da grupların sahip oldukları anlam, değer ve kuralların tümünü ifade ederken; .........., anlamlı eylemlerin tümünü kapsar. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yerleri uygun şekilde doldurunuz.
Seçenekler
A
Maddi kültür / davranışsal kültür
B
İdeolojik kültür / davranışsal kültür
C
Maddi kültür / ideolojik kültür
D
İdeolojik kültür / maddi kültür
E
Davranışsal kültür / ideolojik kültür
Açıklama:
Bilgi sistemlerini, bilgi türleriyle şekilleri olarak açıklayabileceksiniz.
En üst düzey olarak kabul edilen ideolojik kültür, bireylerin ya da gruplar›n sahip oldukları anlamların değerlerin, kuralların tümünü ifade eder Davranışsal kültürse anlamlı eylemlerin tümünü kapsar.
En üst düzey olarak kabul edilen ideolojik kültür, bireylerin ya da gruplar›n sahip oldukları anlamların değerlerin, kuralların tümünü ifade eder Davranışsal kültürse anlamlı eylemlerin tümünü kapsar.
Soru 31
Aşağıdakilerden hangisi G. Gurvitch'in belirlediği kültürel katmanlar arasında gösterilemez?
Seçenekler
A
Toplumsal örnekler
B
Organik katman
C
Ekolojik ve morfolojik yüzey
D
Toplumsal rollerin atkıları
E
Yaratıcı ve yenileştirici kolektif davranışlar
Açıklama:
Bilginin değişen anlamını açıklayabilecek ve yeni bilgi tanımının tinsel-tarihsel-kültür temelli olduğunu saptayabileceksiniz.
Hartmann bu yapıyı dört katmana ayırır. Organik katman: Canlı varlıklardan oluşur. Bu katmanla biyoloji ilgilenir
Hartmann bu yapıyı dört katmana ayırır. Organik katman: Canlı varlıklardan oluşur. Bu katmanla biyoloji ilgilenir
Soru 32
N.Hartmann’a göre aşağıdakilerden hangisi kültür katmanlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Tinsel katman
B
Ruhlu varlıkların oluşturduğu katman
C
Toplumsal örnek katmanı
D
Organik katman
E
Anorganik katman
Açıklama:
Kültürü öncelikle ontolojik bir tabakalar öğretisi olarak tanımlayabilecek, ayrıca kültürü bir toplumsal gerçeklik olarak kabul ederek, bu toplumsal gerçeğin katmanlarını açıklayabileceksiniz.
Toplumsal örnek katman kültürel katmanlar arasında yer almamaktadır.
Toplumsal örnek katman kültürel katmanlar arasında yer almamaktadır.
Soru 33
Bilginin ne olduğu, kaynağı, mümkünlüğü sorusu ile ilgilenen ve bilgi felsefesi anlamına gelen felsefe dalı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ontoloji
B
Deontoloji
C
Fenomenoloji
D
Semiyoloji
E
Epistemoloji
Açıklama:
Kültürü öncelikle ontolojik bir tabakalar öğretisi olarak tanımlayabilecek, ayrıca kültürü bir toplumsal gerçeklik olarak kabul ederek, bu toplumsal gerçeğin katmanlarını açıklayabileceksiniz.
Doğru Cevap: E
Doğru Cevap: E
Soru 34
Felsefe tarihinde "Bilgi nedir?" sorusu hangi akımla başlamıştır?
Seçenekler
A
Sofistler ile
B
Stoacılar ile
C
Nihilistler ile
D
Septikler ile
E
Hedonistler ile
Açıklama:
Kültürü öncelikle ontolojik bir tabakalar öğretisi olarak tanımlayabilecek, ayrıca kültürü bir toplumsal gerçeklik olarak kabul ederek, bu toplumsal gerçeğin katmanlarını açıklayabileceksiniz.
Doğru Cevap: A
Doğru Cevap: A
Soru 35
Bilginin 19. yüzyıldan itibaren değişen anlamı ile aşağıdaki ilk çağ bilgi anlayışlarından hangisi arasında bir benzerlik söz konusu olabilir?
Seçenekler
A
Bilgiyi hatırlama olarak nitelendiren Platoncu bilgi anlayışı
B
Bilgiyi doğurtma yöntemi ile ortaya çıkaran Sokrates’in bilgi anlayışı
C
Bilginin bilen kişinin yaşama bakış açısı tarafından belirlendiği sofistlerin bilgi anlayışı
D
İlk nedenlerin bilgisine ulaşmaya çalışan Aristoteles’in bilgi anlayışı
E
Mutlak bilgiye ulaşmaya çalışan Platon Akademia’sının bilgi anlayışı
Açıklama:
Kültürü öncelikle ontolojik bir tabakalar öğretisi olarak tanımlayabilecek, ayrıca kültürü bir toplumsal gerçeklik olarak kabul ederek, bu toplumsal gerçeğin katmanlarını açıklayabileceksiniz.
Doğru Cevap: C
Doğru Cevap: C
Soru 36
Kültür katmanları ve bilgi ilişkisi üzerinde duran Nicoloj Hartman'ın modelinde kültür felsefesi ile ilgilenen katman aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ruhlu varlıkların oluşturduğu katman
B
Bilinçli varlıkların oluşturduğu tinsel katman
C
Organik katman
D
Anorganik katman
E
Mekanik katman
Açıklama:
Bilginin değişen anlamını açıklayabilecek ve yeni bilgi tanımının tinsel-tarihsel-kültür temelli olduğunu saptayabileceksiniz.
Doğru Cevap: B
Doğru Cevap: B
Soru 37
Gurvitch’e göre toplumsal gerçeklik on ayrı katmandan oluşur. Aşağıdakilerden hangisi giyim ya da yemek tarzı, terbiye kuralları gibi az çok standartlaşmış kolektif davranışları içeren katmandır?
Seçenekler
A
Toplumsal tutumlar
B
Toplumsal simgeler
C
Toplumsal fikir ve değerler
D
Toplumsal örnekler
E
Toplumsal örgütler
Açıklama:
Kültürü öncelikle ontolojik bir tabakalar öğretisi olarak tanımlayabilecek, ayrıca kültürü bir toplumsal gerçeklik olarak kabul ederek, bu toplumsal gerçeğin katmanlarını açıklayabileceksiniz.
Doğru Cevap: D
Doğru Cevap: D
Soru 38
Gurvitch'in "Bilgi türleri" sınıflandırmasında belli bir amaca hizmet etmeyen, çıkar gütmeyen ve belli bir yönteme dayalı olan bilgi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Teknik bilgi
B
Felsefi bilgi
C
Bilimsel bilgi
D
Sanatsal bilgi
E
Diesel bilgi
Açıklama:
Bilginin değişen anlamını açıklayabilecek ve yeni bilgi tanımının tinsel-tarihsel-kültür temelli olduğunu saptayabileceksiniz.
Doğru Cevap: C
Doğru Cevap: C
Soru 39
Gurvitch'in sınıflandırmasına göre sanatsal bilgi ile bilimsel bilgi arasındaki farkı aşağıdaki ifadelerden hangisi doğru bir şeklide belirtmektedir?
Seçenekler
A
Sanatsal bilgi güzelin peşinden, bilimsel bilgi ise doğrunun peşinden koşar.
B
Sanatsal bilgi politikanın alanına girmezken, bilimsel bilgi politik olabilir.
C
Sanatsal bilgi bir bilgi türüyken, bilimsel bilgi bir bilgi şeklidir.
D
Sanatsal bilgi bir çıkar gözetmezken bilimsel bilgi çıkar peşinde koşar.
E
Sanatsal bilgi yöntem ve deneye dayanırken, bilimsel bilgi dış dünyanın algısal bilgisine dayanır.
Açıklama:
Kültürü öncelikle ontolojik bir tabakalar öğretisi olarak tanımlayabilecek, ayrıca kültürü bir toplumsal gerçeklik olarak kabul ederek, bu toplumsal gerçeğin katmanlarını açıklayabileceksiniz.
Doğru Cevap: A
Doğru Cevap: A
Soru 40
Farklı türleri ve şekilleri olan bilgiler kronolojik olarak sınıflandırıldığında aşağıdakilerden hangisi en üst derecede (4. dereceden) bilgi türü olarak karşımıza çıkar yer alır?
Seçenekler
A
Dış dünyanın algısal bilgisi
B
Ampirik bilgi
C
Sağduyu bilgisi
D
Gündelik bilgi
E
Evrensel bilgi
Açıklama:
Kültürü öncelikle ontolojik bir tabakalar öğretisi olarak tanımlayabilecek, ayrıca kültürü bir toplumsal gerçeklik olarak kabul ederek, bu toplumsal gerçeğin katmanlarını açıklayabileceksiniz.
Doğru Cevap: E
Doğru Cevap: E
Soru 41
Antik dönem filozoflarından Parmenides hangi bilgi türünün önemini ilk kez fark ederek hakiki bilgiye ulaşmak için söz konusu bilginin yolundan geçmek gerektiğini vurgulamıştır?
Seçenekler
A
Sağduyu bilgisi
B
Gündelik bilgi
C
Felsefi bilgi
D
Teknik bilgi
E
Sanatsal bilgi
Açıklama:
Bilgi sistemleriyile onların toplumsal sıralanışı açıklayabileceksiniz.
Doğru Cevap: B
Doğru Cevap: B
Soru 42
Gurvitch'e göre aşağıdakilerden hangisi teolojik-karizmatik bünyeli toplumlarda teknik bilgi en önemli sıradayken bilimsel bilginin en alt sırada yer almasının nedenidir?
Seçenekler
A
Bu toplumda liderler tekniğin gelişimine bilimin gelişmesinden daha fazla önem verir.
B
Teknik bilgi bilimsel bilgiye göre daha kavramsaldır.
C
Teknik bilgi, liderlerin karizmatik niteliklerini kullanabilmeleri için önemliyken, bilimsel bilgi çok sınırlı bir grubun tekelindedir.
D
Toplumsal yaşamın örgütlenmesinde dinsel ve mitolojik bilgiye karşı teknik bilgi kullanılırken, bilimsel bilgi çok kavramsal kalmaktadır.
E
Bu toplumlarda nüfusun fazla olması bilimden çok teknik bilgiyi gerektirir.
Açıklama:
Bilgi sistemleriyile onların toplumsal sıralanışı açıklayabileceksiniz.
Doğru Cevap: C
Doğru Cevap: C
Soru 43
Bilgi felsefesi anlamına gelip bilginin ne olduğu, kaynağı, mümkünlüğü sorusuyla ilgilenen terim nedir?
Seçenekler
A
Bilgi sosyolojisi
B
Kültür katmanları
C
Bilginin değişen anlamı
D
Epistemoloji
E
Bilgi derecelerinin toplumsal sıralanışı
Açıklama:
Epistemoloji, bilgi felsefesi anlamına gelip, bilginin ne olduğu, kaynağı, mümkünlüğü sorusuyla ilgilenirken bilgi sosyolojisi, bilginin sosyal yorumuyla meşgul olur. Doğru yanıt D'dir.
Soru 44
"Herşeyin ancak ilk nedenini bildiğimizi düşündüğümüzde, onu bildiğimizi söylediğimize görebilmek, ilk nedenleri bilmektir." anlayışı kime aittir?
Seçenekler
A
Platon
B
Hilav
C
Descartes
D
Kant
E
Aristoteles
Açıklama:
Aristoteles’e göre herşeyin ancak ilk nedenini bildiğimizi düşündüğümüzde, onu bildiğimizi söylediğimize görebilmek, ilk nedenleri bilmektir. Doğru yanıt E'dir.
Soru 45
“İnanayım diye biliyorum, kavrıyorum." sözü kime aittir?
Seçenekler
A
Aristoteles
B
Platon
C
Thomas
D
Descartes
E
Kant
Açıklama:
Bilgi, quino’lu Thomas’ın (1225-1274) “İnanayım diye biliyorum,kavrıyorum" sözünde belirttiği gibi inancın hizmetinde ifade edilmiştir. Doğru yanıt C'dir.
Soru 46
Bilginin akıl sahibi varlık olarak insanla doğayı karşı karşıya koyan özne-nesne ilişkisine dayalı olarak tanımlanmasını kim yapmıştır?
Seçenekler
A
Descartes
B
Kant
C
Platon
D
Aristoteles
E
Vico
Açıklama:
Yeniçağda, René Descartes (1596-1650) bilginin akıl sahibi varlık olarak insanla doğayı karşı karşıya koyan özne-nesne ilişkisine dayalı olarak tanımlanmasını söylemiştir. Doğru yanıt A'dır.
Soru 47
Doğa bilgimizin nesnesi olamaz kuramı kime aittir?
Seçenekler
A
W.Dilthey
B
G.Vico
C
D.G. Herder
D
Descartes
E
Thomas
Açıklama:
G.Vico’ya (1668-1744) göre doğa bilgimizin nesnesi olamaz. Doğru yanıt B'dir.
Soru 48
Bilgi sosyolojisinin kurucuları kimlerdir?
Seçenekler
A
Dilthey-Comte-Simon
B
Marx-Comte Simon
C
Jerusalem-Durkheim-Levy-Bruhl
D
Jerusalem-Simon-Levy-Bruhl
E
Marx-Durkheim-Levy-Bruhl
Açıklama:
Bilgi sosyolojisinin de kurucusu olarak kabul edilen, W.Jerusalem (1854-1923), E.Durkheim (1858-1917), L.Levy-Bruhl genel olarak bilginin toplumsallığından söz etmektedirler. Doğru yanıt C'dir.
Soru 49
Cansız nesnelerden oluşan fizik biliminin ilgilendiği katman hangisidir?
Seçenekler
A
Organik katman
B
Bilinçli varlıkların oluşturduğu tinsel katman
C
Anorganik katman
D
Ruhlu varlıkların oluşturduğu katman
E
Hepsi
Açıklama:
Anorganik katman: Cansız nesnelerden oluşur. Bu katmanla fizik ilgilenir. Doğru yanıt C'dir.
Soru 50
Belli bir gerçeği kısmen de olsa ifade eden işaretlere ne denir?
Seçenekler
A
Toplumsal rollerin atkıları
B
Toplumsal Simgeler
C
Toplumsal Tutumlar
D
Toplumsal Örnekler
E
Ekolojik ve Morfolojik Yüzey
Açıklama:
Toplumsal simgeler, belli bir gerçeği, kısmen de olsa, ifade eden işaretlerdir. Doğru yanıt B'dir.
Soru 51
Demografik olarak kümeleşmiş insan grupları arasındaki temel iletişim formuna ne denir?
Seçenekler
A
Demografik taban
B
Din
C
Sanat
D
Felsefe
E
Dil
Açıklama:
Dil: Demografik olarak kümeleşmiş insan grupları arasındaki temel iletişim formudur. Doğru yanıt E'dir.
Soru 52
Belli bir amaca hizmet etmeyen, çıkar gütmeyen, yönteme ve deneye dayanan bilgi türüne ne denir?
Seçenekler
A
Felsefi bilgi
B
Gündelik bilgi
C
Teknik bilgi
D
Bilimsel bilgi
E
Sağduyu bilgisi
Açıklama:
Bilimsel bilgi: Belli bir amaca hizmet etmeyen, çıkar gütmeyen, yönteme ve deneye dayanan bilgi türüdür. Doğru yanıt D'dir.
Soru 53
Aşağıdakilerden hangisi Platon'un bilgi anlayışında İdealar Dünya'sını temsil eder?
Seçenekler
A
Değişken olan Görünüşler Dünya'sı
B
Karanlık olan Görünüşler Dünya'sı
C
Değişken olan İdealar Dünya'sı
D
Aydınlık olan İdealar Dünya'sı
E
Bölünmüş Çizgi
Açıklama:
Bilginin değişen anlamını açıklayabilecek ve yeni bilgi tanımının tinsel-tarihsel-kültür temelli olduğunu saptayabileceksiniz.
Soru 54
Aşağıdakilerden hangisi Sofistlerin bilgi ile ilgili görüşlerinden birisi değildir?
Seçenekler
A
Bilginin önceden var olması ve bulunması gerekmez
B
İnsan bilgiyi kendisi kurar ve üretir.
C
İnsan bilgiyi pratik yaşamın nesnesi haline getirir.
D
Bilgi toplumsal açıdan başarı ve mutluluk sağlar.
E
Bilgi önceden var olan bilgiye dayanır.
Açıklama:
Bilginin değişen anlamını açıklayabilecek ve yeni bilgi tanımının tinsel-tarihsel-kültür temelli olduğunu saptayabileceksiniz.
Bilgi insanın tarafından üretilir ve koşullara uygun şekilde yaşam pratiklerine dönüştürmektedir.
Bilgi insanın tarafından üretilir ve koşullara uygun şekilde yaşam pratiklerine dönüştürmektedir.
Soru 55
Aşağıdakilerden hangisi G. Gurvitch'in kültürle ilgili katmanlarından Toplumsal Örnekler'e karşılık gelir?
Seçenekler
A
Giyim tarzı, terbiye kuralları, eğitim
B
Dil, üniformalar ve totemler
C
Savaş zamanında rastlanan davranışlar
D
Hukuki ve idari usuller
E
Toplumsal acı ve sevinçler
Açıklama:
Bilginin değişen anlamını açıklayabilecek ve yeni bilgi tanımının tinsel-tarihsel-kültür temelli olduğunu saptayabileceksiniz.
Az çok standartlaştırlmış ve beklenen kolektif davranışlardır.
Az çok standartlaştırlmış ve beklenen kolektif davranışlardır.
Soru 56
Aşağıdakilerden hangisi G. Gurvitch'e göre belli bir amaca hizmet etmeyen, çıkar gütmeyen, yönteme ve deneye dayanan bilgi türüdür?
Seçenekler
A
Bilimsel bilgi
B
Teknik bilgi
C
Felsefi bilgi
D
Gündelik bilgi
E
Sağduyu bilgisi
Açıklama:
Bilginin değişen anlamını açıklayabilecek ve yeni bilgi tanımının tinsel-tarihsel-kültür temelli olduğunu saptayabileceksiniz.
Bilimsel bilgi kapitalizmin gelişmesi ile ön plana çıkmıştır.
Bilimsel bilgi kapitalizmin gelişmesi ile ön plana çıkmıştır.
Soru 57
Bilimsel bilgi gibi çıkar gözetmeyen bilgi olmasına rağmen güzelin peşinden koşan bilgi türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Dış dünyanın algısal birliği
B
Sanatsal bilgi
C
Dini bilgi
D
Teknik bilgi
E
Sağduyu bilgisi
Açıklama:
Bilginin değişen anlamını açıklayabilecek ve yeni bilgi tanımının tinsel-tarihsel-kültür temelli olduğunu saptayabileceksiniz.
Sanatsal bilgi bilimsel bilgiden farklı olarak sanatsal güzelliği ön plana çıkartmaktadır.
Sanatsal bilgi bilimsel bilgiden farklı olarak sanatsal güzelliği ön plana çıkartmaktadır.
Soru 58
Aşağıdakilerden hangisi Platon'a göre kesin bilgi anlamına gelmektedir?
Seçenekler
A
Episteme
B
Eikasia
C
Pistis
D
Doxa
E
İdea
Açıklama:
Platon’un bilgi anlayışı onun varlık anlayışıyla iç içe geçmiştir. Her ikisi de Platon’un, Devlet isimli eserinin altıncı kitabında yer alan meşhur “bölünmüş çizgi” benzetmesiyle bir çizelgeyle ifade edilir (akt, Uslu: 2009: 97-98). Platon burada, ortasından iki eşit parçaya bölünmüş bir çizgi varsayar. Bu iki eşit parçanın biri değişken ve karanlık olan Görünüşler Dünya’sını, ötekiyse değişmez ve aydınlık olan kavranan dünyayı, yani; İdealar Dünya’sını temsil etmektedir. Platon, sonra bu iki eşit parçanın her birini yine ortasından ikiye ayırır ve böylece dört eşit parçadan oluşan bir çizgi ortaya çıkmış olur. Bu dört parça aşağıdan yukarıya doğru düşünüldüğünde, en üstte, değişmez ideaların alanı yer alır. Onun altındaysa sayıların ve geometrik şekillerin alanı bulunur.
Platon’a göre yalnızca bu iki alan bize kesin bilgi (episteme) sağlar.
Bu nedenle doğru yanıt A'dır.
Platon’a göre yalnızca bu iki alan bize kesin bilgi (episteme) sağlar.
Bu nedenle doğru yanıt A'dır.
Soru 59
Skolastik düşünce hangi dönemde ortaya çıkmıştır?
Seçenekler
A
İlkçağ
B
Ortaçağ
C
Rönesans
D
Sanayi Devrimi
E
20. yüzyıl
Açıklama:
Ortaçağa gelindiğinde, bu bilgi tanımına teolojik yoldan ulaşılmaya çalışılmaktadır. İmanla aklı yani imanla bilgiyi uzlaştırma olarak tanımlanan Skolastik düşünce, belli sınırlar ve ilkeler içinde düşünmektedir. Kilisenin ileri sürdüğü dogmalar, felsefe ve bilgi açısından yorumlanarak dinsel-bilimsel bir sistem haline getirilmiştir (Hilav, 2009: 110). Bilenle bilinen arasındaki ilişki ortaçağda inanan ve inanılan arasındaki ilişkiye dönüşmüş, bilgi Aquino’lu Thomas’ın(1225-1274) “İnanayım diye biliyorum, kavrıyorum” (akt, Hilav, 2009:111) sözünde belirttiği gibi inancın hizmetinde ifade edilmiştir.
Bu nedenle doğru yanıt B'dir.
Bu nedenle doğru yanıt B'dir.
Soru 60
Aşağıdakilerden hangisi Yeniçağ'ın bilgi anlayışının en belirgin özelliğidir?
Seçenekler
A
Bilgi doğa bilimlerine odaklıdır.
B
Bilgi kültürel gerçeklik odaklıdır.
C
Bilgi sosyal gerçeklik odaklıdır.
D
Bilgi din odaklıdır.
E
Bilgi tarihsel gerçeklik odaklıdır.
Açıklama:
Yeniçağda ise René Descartes (1596-1650) ile birlikte, bilgi akıl sahibi varlık olarak insanla doğayı karşı karşıya koyan özne-nesne ilişkisine dayalı olarak tanımlanır (Özlem, 2008: 81). Bilen özne özellikle Imanuel Kant (1724-1804) ile birlikte salt akıl varlığı, duygularından, tarihinden, kültüründen kısacası bütünsel kimliğinden koparılmış olarak karşımıza çıkar. Yeniçağın bilgi anlayışı böylece doğa bilimiyle sınırlı kalmış, bilgiyi tarihsel, toplumsal, kültürel gerçeklikten soyutlayarak tanımlamıştır.
Bu nedenle doğru yanıt A'dır.
Bu nedenle doğru yanıt A'dır.
Soru 61
Tin bilimleri, "her şeyden önce insanın kendisi hakkında bir anlama ulaşması gibi pratik bir amaca hizmet ettiklerinden doğa bilimlerinden daha büyük önem taşır" görüşünü savunan düşünür kimdir?
Seçenekler
A
A. Comte
B
E. Durkheim
C
St. Simon
D
R. Descartes
E
W.Dilthey
Açıklama:
Dilthey için, “Bizim gerçeklik hakkındaki tasarım ve bilgimizin en önemli yapıtaşları, kişisel yaşamın birliği, dış dünya, dışımızdaki bireyler, onların zaman içindeki yaşamları ve bu yaşamların birbirlerine karşı etkileridir ve tüm bunlar, ancak insanın bütüncül oluşumundan yola çıkılarak açıklanabilir” (Akt, Özlem,2008: 82). Görülüyor ki Dilthey, ne ilkçağın varlıksal bilgi anlayışı, ne ortaçağın imana dayalı bilgi anlayışı ne de Yeniçağın doğa bilimci ve mutlak akılcı bilgi anlayışını kabul etmiştir. Onun ortaya koyduğu başka bir bilgi kuramıdır. Bilgi sadece doğa ile sınırlı kalmayıp, tinsel-tarihsel-kültürel temelde ele alınmalıdır. İşte bu nedenle doğa bilimlerinin yanı sıra tin bilimlerinden söz eder.
Bu nedenle doğru yanıt E'dir.
Bu nedenle doğru yanıt E'dir.
Soru 62
Aşağıdakilerden hangisi Hartmann'a göre gerçek dünyayı oluşturan katmanlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Anorganik katman
B
Organik katman
C
Ruhlu varlıkların oluşturduğu katman
D
Ruhsuz varlıkların oluşturduğu katman
E
Bilinçli varlıkların oluşturduğu tinsel katman
Açıklama:
Hartmann’a göre gerçek dünya birlikli bir oluş değil, ayrışık, bir cinsten olmayan, katmanlardan kurulmuş bir yapıdır. Hartmann bu yapıyı dört katmana ayırır.
1. Anorganik katman: Cansız nesnelerden oluşur. Bu katmanla fizik ilgilenir.
2. Organik katman: Canlı varlıklardan oluşur. Bu katmanla biyoloji ilgilenir.
3. Ruhlu varlıkların oluşturduğu katman: Bu katmanla ruhbilimi ilgilenir.
4. Bilinçli varlıkların oluşturduğu tinsel katman: Bu katmanla kültür felsefesi ilgilenir.
Bu nedenle doğru yanıt D'dir.
1. Anorganik katman: Cansız nesnelerden oluşur. Bu katmanla fizik ilgilenir.
2. Organik katman: Canlı varlıklardan oluşur. Bu katmanla biyoloji ilgilenir.
3. Ruhlu varlıkların oluşturduğu katman: Bu katmanla ruhbilimi ilgilenir.
4. Bilinçli varlıkların oluşturduğu tinsel katman: Bu katmanla kültür felsefesi ilgilenir.
Bu nedenle doğru yanıt D'dir.
Soru 63
Gurvitch'in standartlaşmış ve beklenen davranışlar olarak tanımladığı kültürel katman hangisidir?
Seçenekler
A
Ekolojik ve morfolojik yüzey
B
Toplumsal örnekler
C
Toplumsal tutumlar
D
Yaratıcı ve yenileştirici kolektif davranışlar
E
Toplumsal fikir ve değerler
Açıklama:
Kültürün daha ayrıntılı katmanlara ayrılması ve bilginin kültürün ürünü olarak ortaya çıkması, G.Gurvitch’in düşüncesinde daha açık bir şekilde karışımıza çıkmaktadır. Gurvitch birbirlerinden farklı olsalar da birbirleriyle karşılıklı etki halinde olan on ayrı katmandan bahseder. Bunlar temelde toplumsal gerçeğin tabakalarıdır.
Toplumsal Örnekler: Bunlar az çok standartlaşmış ve beklenen kolektif davranışlardır. Örneğin; giyim tarzı, terbiye kuralları, yemek tarzı, eğitim vb.
Bu nedenle doğru yanıt B'dir.
Toplumsal Örnekler: Bunlar az çok standartlaşmış ve beklenen kolektif davranışlardır. Örneğin; giyim tarzı, terbiye kuralları, yemek tarzı, eğitim vb.
Bu nedenle doğru yanıt B'dir.
Soru 64
Aşağıdakilerden hangisi bilgi türlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Bilimsel bilgi
B
Teknik bilgi
C
Felsefi bilgi
D
Doğa bilgisi
E
Sağduyu bilgisi
Açıklama:
Bilgi türleri aşağıdaki şekilde gruplanabilir:
1-Dış dünyanın algısal birliği
2. Toplum, Grup, Biz, Başkası Bilgisi
3. Sağduyu bilgisi
4. Gündelik bilgi
5. Teknik bilgi
6. Politik bilgi
7. Bilimsel bilgi
8. Felsefi bilgi
9. Sanatsal bilgi
10. Dinsel bilgi
Bu nedenle doğru yanıt D'dir.
1-Dış dünyanın algısal birliği
2. Toplum, Grup, Biz, Başkası Bilgisi
3. Sağduyu bilgisi
4. Gündelik bilgi
5. Teknik bilgi
6. Politik bilgi
7. Bilimsel bilgi
8. Felsefi bilgi
9. Sanatsal bilgi
10. Dinsel bilgi
Bu nedenle doğru yanıt D'dir.
Soru 65
Gurvitch’e göre, bilgi türleri ağırlıkları değişen ikili beş bilgi şeklinden oluşmaktadır. Aşağıdakilerden hangisi bu bilgi şekillerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Mistik bilgi ve rasyonel bilgi
B
Ampirik bilgi ve kavramsal bilgi
C
Pozitif bilgi ve normatif bilgi
D
Simgesel bilgi ve gerçek bilgi
E
Bireysel bilgi ve kolektif bilgi
Açıklama:
Bilgi Şekilleri:
a. Mistik bilgi- Rasyonel bilgi
b. Ampirik bilgi-Kavramsal bilgi
c. Pozitif bilgi-Spekülatif bilgi
d. Simgesel Bilgi-Gerçek Bilgi
e. Bireysel Bilgi- Kollektif Bilgi
Bu nedenle doğru yanıt C'dir.
a. Mistik bilgi- Rasyonel bilgi
b. Ampirik bilgi-Kavramsal bilgi
c. Pozitif bilgi-Spekülatif bilgi
d. Simgesel Bilgi-Gerçek Bilgi
e. Bireysel Bilgi- Kollektif Bilgi
Bu nedenle doğru yanıt C'dir.
Soru 66
İç his olarak da tanımlanan ve farklı algıları bir bütünlük ve tutarlılık içerisinde tutmaya yarayan sağduyu bilgisi kaçıncı dereceden bilgidir?
Seçenekler
A
Birinci derece
B
İkinci derece
C
Üçüncü derece
D
Dördüncü derece
E
Beşinci derece
Açıklama:
2.dereceden bilgi: Birinci dereceden bilgimizi oluşturan dış hissin sınırlı olduğunu ve bu sınırlılığın da tikelin bütünlüğünü veremediği için olduğunu söylemiştik. İşte bu bütünlüğü sağlayan başka bir bilgi aracı olan iç his vardır ki bu yukarıda belirttiğimiz sağduyu bilgisini oluşturur. Sağduyu bilgisi farklı algılarımızı bir bütünlük ve tutarlılık içerisinde tutmaya yarar. İç hisse örnek olarak hafıza ve tahayyül verilebilir. Hafıza algılarımızı korur, tutar ve hatırlatır. Dış dünyanın algısı bize sadece şimdiyi verirken hafıza geçmişi, tahayyülse geleceği verir. Böylece sağduyu bilgisi dış dünyanın algısal bilgisinden sonra geldiği için ikincil bir bilgi olup, diğer bilgi türleri için de zorunludur.
Bu nedenle doğru yanıt B'dir.
Bu nedenle doğru yanıt B'dir.
Soru 67
Aşağıdaki toplumların hangisinde devlet-kilise otoritesi egemendir?
Seçenekler
A
Teolojik ve karizmatik bünyeli toplumlar
B
Patriarkal toplumlar
C
Feodal toplumlar
D
Demokratik-Liberal toplumlar
E
Kolektivist Devletçilik İlkelerine dayanan planlı toplumlar
Açıklama:
Teolojik-Karizmatik Bünyeli toplumlarda bilgi sistemi: Bu toplumlar devlet-kilise otoritesinin egemen olduğu toplumlardır. Devlet ve din görevlisinin yetkileri iç içe geçmiştir ve bu yetkilerin toplandığı karizmatik bir lider vardır. Bu tip toplumlarının en belirgin örneklerine Eski Mısır’da rastlanmaktadır. Babilliler, Asurlular, Persler, Çinliler bu tipte toplumlar olarak kabul edilebilirler.
Bu nedenle doğru yanıt A'dır.
Bu nedenle doğru yanıt A'dır.
Soru 68
Aşağıdaki kavramlardan hangisi bilgi felsefesi anlamına gelip, bilginin ne olduğu, kaynağı, mümkünlüğü sorusuyla ilgilenir?
Seçenekler
A
Epistemoloji
B
Ontoloji
C
Fenomenoloji
D
Poligami
E
Genoloji
Açıklama:
Epistemoloji, bilgi felsefesi anlamına gelip, bilginin ne olduğu, kaynağı, mümkünlüğü sorusuyla ilgilenir.
Soru 69
Bilginin sosyal yorumuyla meşgul olan bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Psikoloji
B
Bilgi sosyolojisi
C
Tarih
D
Gelişim sosyolojisi
E
Ontoloji
Açıklama:
Bilginin sosyal yorumuyla meşgul olan bilim dalı bilgi sosyolojisidir.
Soru 70
Aşağıdakilerden hangisi bilgi sosyolojisinin özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Bilginin toplumsal anlamını konu edinir.
B
Bilginin kültürel anlamını konu edinir.
C
Bilginin mümkünlüğü, kaynağı, sınırları konu edinir.
D
Bilginin sosyal yorumuyla meşgul olur.
E
Bilgi felsefesinden farklı özellikler taşır.
Açıklama:
Bilgi sosyolojisinin konusunun artık bilgi felsefesinin tersine bilginin mümkünlüğü, kaynağı, sınırları değil, bilginin toplumsal ve kültürel anlamı olmuştur. Bilgi sosyolojisi, bilginin sosyal yorumuyla meşgul olur.
Soru 71
Sofistlerle ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Felsefe tarihinde “bilgi nedir?” problemi, Sofistlerle başlamıştır.
B
Onlara göre bilgi önceden var olan ve bulunması gereken bir şey değildir.
C
İnsan bilgiyi, hakikati tıpkı varlıkta olduğu gibi bizzat kendisi kurar ve üretir.
D
İnsan, bilgiyi kendi yararı ve ihtiyaçları doğrultusunda şekillendirir.
E
Bilgi, insandan yola çıkılarak açıklanamaz.
Açıklama:
Felsefe tarihinde “bilgi nedir?” problemi, Sofistlerle başlamıştır. Onlara göre
bilgi önceden var olan ve bulunması gereken bir şey değildir. İnsan bilgiyi, hakikati tıpkı varlıkta olduğu gibi bizzat kendisi kurar ve üretir. Bilgiyi kendi yararı ve ihtiyaçları doğrultusunda şekillendirir. Onu pratik yaşamın nesnesi haline getirir ve bilginin toplumsal bakımdan başarı ve mutluluğu sağlamasını amaç edinir. İnsanın herşeyin ölçüsü olduğu, yani bilginin insandan yola çıkılarak açıklanmaya çalışıldığı bir bilgi anlayışı hâkimdir. İnsan-merkezcilik olarak nitelediğimiz bu anlayış Sofistler’in sadece bilgi değil, varlık görüşünü de belirtir. Zira varlığın algısı da kişiden kişiye değişmektedir. Öyleyse, Sofistler başta varlık ve bilgi olmak üzere evrendeki tüm olguları insandan yola çıkarak açıklamaya çalışır. Bu nedenle de kesin ve genel-geçer bir bilgi mümkün değildir.
bilgi önceden var olan ve bulunması gereken bir şey değildir. İnsan bilgiyi, hakikati tıpkı varlıkta olduğu gibi bizzat kendisi kurar ve üretir. Bilgiyi kendi yararı ve ihtiyaçları doğrultusunda şekillendirir. Onu pratik yaşamın nesnesi haline getirir ve bilginin toplumsal bakımdan başarı ve mutluluğu sağlamasını amaç edinir. İnsanın herşeyin ölçüsü olduğu, yani bilginin insandan yola çıkılarak açıklanmaya çalışıldığı bir bilgi anlayışı hâkimdir. İnsan-merkezcilik olarak nitelediğimiz bu anlayış Sofistler’in sadece bilgi değil, varlık görüşünü de belirtir. Zira varlığın algısı da kişiden kişiye değişmektedir. Öyleyse, Sofistler başta varlık ve bilgi olmak üzere evrendeki tüm olguları insandan yola çıkarak açıklamaya çalışır. Bu nedenle de kesin ve genel-geçer bir bilgi mümkün değildir.
Soru 72
Bilginin, akıl sahibi varlık olarak insanla doğayı karşı karşıya koyan özne-nesne ilişkisine dayalı olarak tanımlanması kim ile mümkün olmuştur?
Seçenekler
A
Descartes
B
Protagoras
C
Aristo
D
Farabi
E
İbn-i Sina
Açıklama:
Yeniçağda, René Descartes (1596-1650) ile birlikte, bilgi akıl sahibi varlık
olarak insanla doğayı karşı karşıya koyan özne-nesne ilişkisine dayalı olarak tanımlanır.
olarak insanla doğayı karşı karşıya koyan özne-nesne ilişkisine dayalı olarak tanımlanır.
Soru 73
"Bilgi ekonomik altyapı, üretici kuvvetler ve üretim ilişkileri arasındaki karmaşık bir diyalektiğin sonucunda ortaya çıkmaktadır" sözü aşağıdaki düşünürlerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Marx
B
Simon
C
Comte
D
Condorcet
E
Weber
Açıklama:
K.Marx (1818-1883)’a göre, bilgi ekonomik altyapı, üretici kuvvetler ve üretim
ilişkileri arasındaki karmaşık bir diyalektiğin sonucunda ortaya çıkmaktadır.
ilişkileri arasındaki karmaşık bir diyalektiğin sonucunda ortaya çıkmaktadır.
Soru 74
Aşağıdakilerden hangisi Gurvitch'in bahsettiği kültürel katmanlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Ekolojik ve morfolojik yüzey
B
Toplumsal roller
C
Toplumsal örgütler
D
Toplumsal zihinsel haller
E
Toplumsal ayrışmalar
Açıklama:
Gurvitch şöyle gruplandırmıştır:
Kültürel Katmanlar
1. Ekolojik ve Morfolojik
Yüzey
2. Toplumsal Örgütler
3. Toplumsal Örnekler
4. Kollektif Davranışlar
5. Toplumsal roller
6. Toplumsal tutumlar
7. Toplumsal Simgeler
8. Yaratıcıve yenileştirici
kollektif davranışlar
9. Toplumsal fikir ve değerler
10.Toplumsal zihinsel haller
Kültürel Katmanlar
1. Ekolojik ve Morfolojik
Yüzey
2. Toplumsal Örgütler
3. Toplumsal Örnekler
4. Kollektif Davranışlar
5. Toplumsal roller
6. Toplumsal tutumlar
7. Toplumsal Simgeler
8. Yaratıcıve yenileştirici
kollektif davranışlar
9. Toplumsal fikir ve değerler
10.Toplumsal zihinsel haller
Soru 75
Gurvitch’e göre, hiçbir sosyal ortam bu bilgi tipi olmadan anlaşılamaz. Zira bu bilgi sosyal ortamı meydana getiren bir bilgidir. Böylece burada bilgiyle sosyal gerçeklik arasındaki ilişkinin tek yönlü olmadığı da ortaya çıkmaktadır.
Bahsedilen bilgi türü aşağıdakilerden hangisidir?
Bahsedilen bilgi türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bilimsel bilgi
B
Felsefi bilgi
C
Sanatsal bilgi
D
Toplum, grup, biz, başkası bilgisi
E
Gündelik bilgi
Açıklama:
Toplum, Grup, Biz, Başkası Bilgisi: Gurvitch’e göre, hiçbir sosyal ortam
bu bilgi tipi olmadan anlaşılamaz. Zira bu bilgi sosyal ortamı meydana getiren bir bilgidir. Böylece burada bilgiyle sosyal gerçeklik arasındaki ilişkinin
tek yönlü olmadığı da ortaya çıkmaktadır. Toplumsal gerçeklik kendi başına üretilen ve iletilen, anlamı bu iletişim sistemleri içinde ve aracılığıyla
oluşturulan bir şey olduğunu belirtmektedir.
bu bilgi tipi olmadan anlaşılamaz. Zira bu bilgi sosyal ortamı meydana getiren bir bilgidir. Böylece burada bilgiyle sosyal gerçeklik arasındaki ilişkinin
tek yönlü olmadığı da ortaya çıkmaktadır. Toplumsal gerçeklik kendi başına üretilen ve iletilen, anlamı bu iletişim sistemleri içinde ve aracılığıyla
oluşturulan bir şey olduğunu belirtmektedir.
Soru 76
Dış dünyanın algısal bilgisi bilginin hangi derecesine tekabül etmektedir?
Seçenekler
A
Birinci dereceden bilgi
B
İkinci dereceden bilgi
C
Üçüncü dereceden bilgi
D
Dördüncü dereceden bilgi
E
Beşinci dereceden bilgi
Açıklama:
Birinci dereceden bilgi diğer bilgi türlerine temel olan bilgidir. Bu bilgi de ancak dış dünyanın algısal bilgisidir. Dış dünyanın algısal birliğinin duyumsanır, olduğunu söylemiştik. Burada söz konusu olan mükemmellik açısından derecelendirme değildir. Zira bu duyumsanır bilgi tikelin bilgisidir. Her duyu organı kendi nesnesine uygundur. Yani göz görebilir, kulak işitebilir. Ayrıca algısal bilgi sınırlıdır. Sınırlı oldukları için de özerk değillerdir. Örneğin; ışık yokluğunda karanlıkta göremeyiz. Bu nedenle olgunlaşmamış bir bilgi olarak da nitelendirilebilirler.
Soru 77
Birincisi duyumsal üst sistem, ikincisi duyum-üstü ve akıl-üstü bir Tanrı, üçüncüsü ülkücü üst sistem olmak üzere üç kültür üst sisteminden bahseden düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sorokin
B
Comte
C
Marx
D
Weber
E
Durkheim
Açıklama:
Sorokin bize üç tane kültür üst sisteminden sözeder.
Birincisi duyumsal üst sistem, ikincisi duyum-üstü ve akıl-üstü bir Tanrı, üçüncüsü ülkücü üst sistemdir. Sorokin bu sistemleri toplumlara göre sınıflandırmıştır. Ona göre, İlk Çağ kültürü ülkücü bir sistemken, Ortaçağ Avrupa kültüründe de düşünsel üst sistem egemendir. On altıncı yüzyıldan itibarense artık duyumsal üst sistem egemendir. Bu düzeyleri bilgi türlerine uyarlarsak, ilkçağda mitosların, ortaçağda dinsel bilginin, modern çağdan itibaren teknik ve bilimsel bilginin hakim olduğu görülecektir
Birincisi duyumsal üst sistem, ikincisi duyum-üstü ve akıl-üstü bir Tanrı, üçüncüsü ülkücü üst sistemdir. Sorokin bu sistemleri toplumlara göre sınıflandırmıştır. Ona göre, İlk Çağ kültürü ülkücü bir sistemken, Ortaçağ Avrupa kültüründe de düşünsel üst sistem egemendir. On altıncı yüzyıldan itibarense artık duyumsal üst sistem egemendir. Bu düzeyleri bilgi türlerine uyarlarsak, ilkçağda mitosların, ortaçağda dinsel bilginin, modern çağdan itibaren teknik ve bilimsel bilginin hakim olduğu görülecektir
Soru 78
Hangi düşünüre göre her türlü zihin ürünü, düşünce şekilleri ve bunlara bağlı olarak ortaya çıkan bilgiler toplumsal kültürün etkisi altında oluşur?
Seçenekler
A
Sorokin
B
Mannheim
C
Durkheim
D
Marx
E
Kant
Açıklama:
BİLGİNİN DEĞİŞEN ANLAMI
Sorokin
Sorokin
Soru 79
Aşağıdakilerden hangisi, gerçek dünyanın birlikli bir oluş değil, ayrışık, bir cinsten olmayan, katmanlardan kurulmuş bir yapı olduğunu öne süren Hartmann’ın bu yapıyı ayırdığı katmanlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Anorganik katman
B
Organik katman
C
Bilincin oluşturduğu katman
D
Ruhlu varlıkların oluşturduğu katman
E
Bilinçli varlıkların oluşturduğu tinsel katman
Açıklama:
KÜLTÜR KATMANLARI
Bilincin oluşturduğu katman
Bilincin oluşturduğu katman
Soru 80
Gurvitch’in düşüncesine göre, giyim tarzı, terbiye kuralları, yemek tarzı, eğitim vb. az çok standartlaşmış ve beklenen kolektif davranışlar kültürel katmanlardan hangisini ifade eder?
Seçenekler
A
Ekolojik ve Morfolojik Yüzey
B
Yaratıcı ve Yenileştirici kolektif davranışlar
C
Toplumsal zihinsel haller ve psişik edimler
D
Örgütlenmiş üstyapıların dışında kalan ve belli bir düzenliliğe sahip kolektif davranışlar
E
Toplumsal Örnekler
Açıklama:
KÜLTÜR KATMANLARI
Toplumsal Örnekler
Toplumsal Örnekler
Soru 81
Aşağıdakilerden hangisi kültür öğeleri arasında demografik olarak kümeleşmiş insan grupları arasındaki temel iletişim formu olarak görülür?
Seçenekler
A
Dil
B
Demografik taban
C
Tarih
D
Devlet ve Siyaset
E
Sanat
Açıklama:
KÜLTÜR KATMANLARI
Dil
Dil
Soru 82
Aşağıdakilerden hangisi bilgi türleri arasında sayılamaz?
Seçenekler
A
Toplum, grup, biz, başkası bilgisi
B
Gündelik bilgi
C
Politik bilgi
D
Felsefi bilgi
E
Spekülatif bilgi
Açıklama:
BİLGİ SİSTEMLERİ
Spekülatif bilgi
Spekülatif bilgi
Soru 83
Hangi bilgi türü aşağıdaki cümleyi tamamlar?
“..... ….. olgulara dayanırken ….. ….. olgusal değil varsayımsal, hayal gücüne dayalı yani kurgusal olabilir.”
“..... ….. olgulara dayanırken ….. ….. olgusal değil varsayımsal, hayal gücüne dayalı yani kurgusal olabilir.”
Seçenekler
A
Mistik bilgi- Rasyonel bilgi
B
Ampirik bilgi-Kavramsal bilgi
C
Pozitif bilgi-Spekülatif bilgi
D
Simgesel bilgi-Gerçek bilgi
E
Bireysel bilgi- Kollektif bilgi
Açıklama:
Bilgi Şekilleri
Pozitif bilgi-Spekülatif bilgi
Pozitif bilgi-Spekülatif bilgi
Soru 84
Aşağıdaki ifade hangi dereceden bilgiyi işaret eder?
“Sağduyu bilgisi farklı algılarımızı bir bütünlük ve tutarlılık içerisinde tutmaya yarar. İç hisse örnek olarak hafıza ve tahayyül verilebilir. Hafıza algılarımızı korur, tutar ve hatırlatır. Dış dünyanın algısı bize sadece şimdiyi verirken hafıza geçmişi, tahayyülse geleceği verir.”
“Sağduyu bilgisi farklı algılarımızı bir bütünlük ve tutarlılık içerisinde tutmaya yarar. İç hisse örnek olarak hafıza ve tahayyül verilebilir. Hafıza algılarımızı korur, tutar ve hatırlatır. Dış dünyanın algısı bize sadece şimdiyi verirken hafıza geçmişi, tahayyülse geleceği verir.”
Seçenekler
A
2.dereceden bilgi
B
1.dereceden bilgi
C
5.dereceden bilgi
D
3.dereceden bilgi
E
4.dereceden bilgi
Açıklama:
BİLGİ DERECELERİ
2.dereceden bilgi
2.dereceden bilgi
Soru 85
Hangisi Sorokin’in varsaydığı kültür üst sistemleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Duyumsal üst sistem
B
Duyum-üstü ve akıl-üstü bir Tanrı
C
Ülkücü üst sistem
D
En çok toplumsal, kültürel, tarihsel etkiyi taşıyan gündelik bilgi
E
İlk Çağ kültürü ülkücü sistem
Açıklama:
BİLGİ SİSTEMLERİ VE TOPLUMLAR
En çok toplumsal, kültürel, tarihsel etkiyi taşıyan gündelik bilgi
En çok toplumsal, kültürel, tarihsel etkiyi taşıyan gündelik bilgi
Soru 86
Gurvitch’e göre, XVII ve XVIII’inci yüzyıl Avrupası hangi toplum tipine örnek verilebilir?
Seçenekler
A
Tekno-bürokratik temele dayanan faşist toplumlar
B
Kolektivist devletçilik ilkelerine dayanan planlı toplumlar.
C
Çokçu kolektivist devletçilik ilkelerine dayanan planlı toplumlar.
D
Demokratik-liberal toplumlar.
E
Kapitalizmin doğmasına yol açan toplumlar.
Açıklama:
BİLGİ SİSTEMLERİ VE TOPLUMLAR
Kapitalizmin doğmasına yol açan toplumlar.
Kapitalizmin doğmasına yol açan toplumlar.
Soru 87
Hangi ülke Gurvitch’e göre örgütlenmiş ve güdümlü kapitalist bünyeli toplumlar arasında sayılamaz?
Seçenekler
A
Hindistan
B
Birleşik Amerika
C
Almanya
D
İngiltere
E
Japonya
Açıklama:
BİLGİ SİSTEMLERİ VE TOPLUMLAR
Hindistan
Hindistan
Soru 88
"Bilgi bilen kişinin yaşama bakış açışı tarafından şekillenerek, bilenin ürünü olarak, onun sınırlandırılmasıyla karşımıza çıkar." görüşünü savunan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Protagoras
B
Platon
C
Aquino’lu Thomas
D
Aristoteles
E
Descartes
Açıklama:
Felsefe tarihinde “bilgi nedir?” problemi, Sofistlerle başlamıştır. Onlara göre bilgi önceden var olan ve bulunması gereken bir şey değildir. İnsan bilgiyi, hakikati tıpkı varlıkta olduğu gibi bizzat kendisi kurar ve üretir. Bilgiyi kendi yararı ve ihtiyaçları doğrultusunda şekillendirir. Onu pratik yaşamın nesnesi haline getirir ve bilginin toplumsal bakımdan başarı ve mutluluğu sağlamasını amaç edinir. İnsanın her şeyin ölçüsü olduğu, yani bilginin insandan yola çıkılarak açıklanmaya çalışıldığı bir bilgi anlayışı hâkimdir. İnsan-merkezcilik olarak nitelediğimiz bu anlayış Sofistler’in sadece bilgi değil, varlık görüşünü de belirtir. Zira varlığın algısı da kişiden kişiye değişmektedir. Öyleyse, Sofistler başta varlık ve bilgi olmak üzere evrendeki tüm olguları insandan yola çıkarak açıklamaya çalışır. Bu nedenle de kesin ve genel-geçer bir bilgi mümkün değildir. Ünlü Sofistlerden biri olan Protagoras’a göre, bilgi bilen kişinin yaşama bakış açışı tarafından şekillenerek, bilenin ürünü olarak, onun sınırlandırılmasıyla karşımıza çıkar.
Soru 89
Bilginin sadece doğa ile sınırlı kalmayıp, tinsel-tarihsel-kültürel temelde ele alınması gerektiğini ve bu nedenle doğa bilimlerinin yanı sıra tin bilimlerinden de söz edilmesi gerektiğini savunan kuramcı hangisidir?
Seçenekler
A
G.Vico
B
W. Dilthey
C
D.G. Herder
D
E.Durkheim
E
A.Comte
Açıklama:
Dilthey, ne ilkçağın varlıksal bilgi anlayışı, ne ortaçağın imana dayalı bilgi anlayışı ne de Yeniçağın doğa bilimci ve mutlak akılcı bilgi anlayışını
kabul etmiştir. Onun ortaya koyduğu başka bir bilgi kuramıdır. Bilgi sadece doğa ile sınırlı kalmayıp, tinsel-tarihsel-kültürel temelde ele alınmalıdır. İşte bu nedenle doğa bilimlerinin yanı sıra tin bilimlerinden söz eder. Ona göre tin bilimleri, her şeyden önce insanın kendisi hakkında bir anlama ulaşması gibi pratik bir amaca hizmet ettiklerinden doğa bilimlerinden daha büyük önem taşırlar. Bilgi artık tamamen insan yapısı ve toplumsal bir ürün olarak tanımlanmaktadır.
kabul etmiştir. Onun ortaya koyduğu başka bir bilgi kuramıdır. Bilgi sadece doğa ile sınırlı kalmayıp, tinsel-tarihsel-kültürel temelde ele alınmalıdır. İşte bu nedenle doğa bilimlerinin yanı sıra tin bilimlerinden söz eder. Ona göre tin bilimleri, her şeyden önce insanın kendisi hakkında bir anlama ulaşması gibi pratik bir amaca hizmet ettiklerinden doğa bilimlerinden daha büyük önem taşırlar. Bilgi artık tamamen insan yapısı ve toplumsal bir ürün olarak tanımlanmaktadır.
Soru 90
Nicoloi Hartmann’a göre gerçek dünya birlikli bir oluş değil, ayrışık, bir cinsten olmayan yapılardan kurulmuştur. Hangisi Hartmann'ın belirttiği bu yapılar arasında yer alır?
Seçenekler
A
Toplumsal rollerin atkıları
B
Ekolojik ve morfolojik yüzey
C
Organik katman
D
Toplumsal tutumlar
E
Yaratıcı ve yenileştirici kolektif davranışlar
Açıklama:
Nicoloi Hartmann’a göre gerçek dünya birlikli bir oluş değil, ayrışık, bir cinsten olmayan, katmanlardan kurulmuş bir yapıdır. Hartmann bu yapıyı dört katmana ayırır.
1. Anorganik katman: Cansız nesnelerden oluşur. Bu katmanla fizik ilgilenir.
2. Organik katman: Canlı varlıklardan oluşur. Bu katmanla biyoloji ilgilenir.
3. Ruhlu varlıkların oluşturduğu katman: Bu katmanla ruhbilimi ilgilenir.
4. Bilinçli varlıkların oluşturduğu tinsel katman: Bu katmanla kültür felsefesi ilgilenir.
Hartmann’a göre, bu katmanlar içiçe geçmiş değillerdir ancak, birbiri üzerine bir evin katları gibi sıralanmışlardır. Birinci katmanın dördüncü katmana ihtiyacı yoktur ancak, dördüncü katmanın zeminde duran katmana ihtiyacı vardır. Bu anlamda, kültürün içerisine girdiği son katman, diğer bütün katmanları içinde barındırır. Ancak şunu da söylemek gerekir ki bir yüksek katman, kendisine temel olan aşağı katmana göre daha özgürdür. Böylece kültür, hem maddi, hem ruhsal, hem de tinsel olarak en özgür olandır.
1. Anorganik katman: Cansız nesnelerden oluşur. Bu katmanla fizik ilgilenir.
2. Organik katman: Canlı varlıklardan oluşur. Bu katmanla biyoloji ilgilenir.
3. Ruhlu varlıkların oluşturduğu katman: Bu katmanla ruhbilimi ilgilenir.
4. Bilinçli varlıkların oluşturduğu tinsel katman: Bu katmanla kültür felsefesi ilgilenir.
Hartmann’a göre, bu katmanlar içiçe geçmiş değillerdir ancak, birbiri üzerine bir evin katları gibi sıralanmışlardır. Birinci katmanın dördüncü katmana ihtiyacı yoktur ancak, dördüncü katmanın zeminde duran katmana ihtiyacı vardır. Bu anlamda, kültürün içerisine girdiği son katman, diğer bütün katmanları içinde barındırır. Ancak şunu da söylemek gerekir ki bir yüksek katman, kendisine temel olan aşağı katmana göre daha özgürdür. Böylece kültür, hem maddi, hem ruhsal, hem de tinsel olarak en özgür olandır.
Soru 91
Aşağıdakilerden hangisi, G. Gurvitch'in tanımladığı kültürel katmanlardan "örgütlenmiş üstyapıların dışında kalan ve belli bir düzenliliğe sahipkolektif davranışlar" katmanın unsurlarına örnek olarak verilebilir?
Seçenekler
A
Terbiye kuralları
B
Totemler
C
İdeolojiler
D
Hukuki ve idari usuller
E
Üniformalar
Açıklama:
G.Gurvitch birbirlerinden farklı olsalar da birbirleriyle karşılıklı etki halinde olan on ayrı katmandan bahseder. Bunlar temelde toplumsal gerçeğin tabakalarıdır. Ancak kültür de bu tabakalardan birinin altına girdiği için, onun da katmanları olarak kabul edilebilir. Gurvitch’e göre bu katmanlar sabit ve mutlak olmayıp, hareket halinde dinamik bir karaktere sahiplerdir. Gurvitch bunları dıştan içe doğru on ayrı şekilde ifade eder Bu katmanlardan dördüncüsü olan örgütlenmiş üstyapıların dışında kalan ve belli bir düzenliliğe sahip kolektif davranışlar, toplumsal örneklerden sonra yer alırlar ve aynı zamanda toplumsal örneklerin gerçekleşmesine hizmet ederler. Örneğin; hukuki ve idari usuller vb. gibi
Soru 92
Hangisi Gurvitch'e göre sosyal ortamların anlaşılması için mutlaka gerekli olan bilgi türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Gündelik bilgi
B
Sağduyu bilgisi
C
Bilimsel bilgi
D
Dış dünyanın algısal birliği
E
Toplum, grup, biz, başkası bilgisi
Açıklama:
Gurvitch bilgi türlerini yedi başlık altında incelemiştir. Bu bilgi türleri; dış dünyanın algısal bilgisi; toplum, grup, biz, başkası bilgisi; sağduyu bilgisi; gündelik bilgi; teknik bilgi; politik bilgi; bilimsel bilgidir. Gurvitch’e göre, hiçbir sosyal ortam toplum, grup, biz, başkası bilgisi olmadan anlaşılamaz. Zira bu bilgi sosyal ortamı meydana getiren bir bilgidir. Böylece burada bilgiyle sosyal gerçeklik arasındaki ilişkinin tek yönlü olmadığı da ortaya çıkmaktadır. Toplumsal gerçeklik kendi başına üretilen ve iletilen, anlamı bu iletişim sistemleri içinde ve aracılığıyla oluşturulan bir şey olduğunu belirtmektedir.
Soru 93
Gurvitch’in belirttiği bilgi şekillerine göre mistik bilgi ve rasyonel bilgi arasındaki ayrımın temeli neye dayanmaktadır?
Seçenekler
A
Bilginin doğrulama olanakları
B
Bilginin olgulara dayanıp dayanmaması
C
Bilginin dolaylı yada dolaysız ifade edilmesi
D
Bilginin bireysel ya da kolektif öğeler taşıması
E
Bilginin kavramsal olup olmaması
Açıklama:
Yine Gurvitch’e göre, bilgi türleri ağırlıkları değişen ikili beş bilgi şeklinden oluşmaktadır. Bunlar; mistik bilgi-rasyonel bilgi; ampirik bilgi-kavramsal bilgi; pozitif bilgi-spekülatif bilgi; simgesel bilgi-gerçek bilgi; bireysel bilgi-kollektif bilgidir. Mistik bilgiyle rasyonel bilgi arasındaki ayrım onların doğrulanma olanaklarıyla ilgilidir. Mistik bilgi doğrulama olanağından yoksunken akla dayanan rasyonel bilgi, doğrulanabilir ya da yanlışlanabilir. Mistik bilgi daha çok ilkel toplumlarda ağır basarken toplumların gelişmesi ve doğaya egemen olmasıyla rasyonel bilgi ağır basmaya başlamıştır.
Soru 94
Hangisi, bilginin kronolojik derecelendirilmesinde birinci dereceden bilgi altındadır?
Seçenekler
A
Evrensel bilgi
B
Dış dünyanın algısal bilgisi
C
Sağduyu bilgisi
D
Gündelik bilgi
E
Bilimsel bilgi
Açıklama:
Birinci dereceden bilgi diğer bilgi türlerine temel olan bilgidir. Bu bilgi de ancak dış dünyanın algısal bilgisidir. Dış dünyanın algısal birliğinin duyumsanır, olduğunu söylemiştik. Burada söz konusu olan mükemmellik açısından derecelendirme değildir. Zira bu duyumsanır bilgi tikelin bilgisidir. Her duyu organı kendi nesnesine uygundur. Yani göz görebilir, kulak işitebilir. Ayrıca algısal bilgi sınırlıdır. Sınırlı oldukları için de özerk değillerdir. Bu nedenle olgunlaşmamış bir bilgi olarak da nitelendirilebilirler. Ama bu bilgi olmaksızın hiçbir bilgi türü de oluşamaz. Hissetmeye dayalı algısal bilgi bilgimizin temelinde yatar. Öyleyse dış dünyanın algısal bilgisi birincil bilgidir, temel ve zorunlu olarak karşımıza çıkar.
Soru 95
Bilginin kronolojik derecelendirmesine göre sanatsal, bilimsel, felsefi bilgiyi kapsayan, en üst derece olarak değerlendirilen bilgi hangisidir?
Seçenekler
A
Rasyonel bilgi
B
Pozitif bilgi
C
Evrensel bilgi
D
Gerçek bilgi
E
Algısal bilgi
Açıklama:
3. dereceden gündelik bilgi önemli olmakla birlikte ondan daha kesin, daha mükemmel, daha üst derecede duran 4. dereceden bilgiler de vardır. Sanatsal, bilimsel, felsefi bilgiyi kapsayan bu bilgiyi evrensel bilgi başlığı altında toplayarak onu en üst derecede bilgi olarak görebiliriz. Aristoteles’e göre sadece insan bu bilgiye sahiptir. Hatta insanı hayvandan ayıran en önemli özelliği de bu bilgiye sahip olmasıdır. Öyleyse, gündelik bilginin aşılmasıyla, onun veremediği kesinliği ve bütünlüğü veren, nedensel bağlantıları açıklayabilen bu evrensel bilgiler bütün tikellere uygulanabilir. Zaten burada kastedilen evrensel bilginin tikel nesnelerin özünü vermesi açısındandır. Ama bu bilgiye, gündelik bilgi üzerinden ulaşıldığı için, evrensel bilgi içinden gelinen kültürün etkisini taşır. Böylece bu bilgi türü, kendinden altta bulunan bilgileri mükemmelleştirerek, kesinleştirerek, tam ve sağlam kılar, en üst derecede bilgiyi oluşturur.
Soru 96
Aşağıdakilerden hangisi teolojik-karizmatik bünyeli toplumlarda bilgi sisteminin özellikleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Bilimsel bilgi çok sınırlı bir grubun tekelinde olup, geri kalan kesim için önemli sayılmamaktadır.
B
Teknik bilgi tanrı-kralların karizmatik niteliklerini güçlendirmek için kullanılır.
C
Politik bilgi daha çok karizmatik liderin çevresini oluşturan idareciler, askerler arasında gelişmiştir.
D
Felsefi bilgi bilimsel bilgiyle iç içe geçmiş olsa da onu, bilimsel bilgiden ayırarak bu sıralamanın içerisinde tutmak gerekir.
E
Dinsel ve mitolojik bilgiyi içine alan dış dünyanın algısal bilgisi bu toplumlarda ikinci derecede önemlidir.
Açıklama:
Teolojik-karizmatik bünyeli toplumlar devlet-kilise otoritesinin egemen olduğu toplumlardır. Devlet ve din görevlisinin yetkileri iç içe geçmiştir ve bu yetkilerin toplandığı karizmatik bir lider vardır. Bu tip toplumlarının en belirgin örneklerine Eski Mısır’da rastlanmaktadır. Babilliler,
Asurlular, Persler, Çinliler bu tipte toplumlar olarak kabul edilebilirler. Bu toplumda bilgi türleri önem sıralarına göre şöyle derecelendirilebilir.
1. Teknik bilgi: Tanrı-krallar bu bilgiyi karizmatik niteliklerini güçlendirmek için kullanırlar.
2. Dış dünyanın algısal bilgisi: Dinsel ve mitolojik bilgiyi içine alan bilgi türü, bu toplumlarda ikinci derecede önemlidir. Toplumsal yaşamın örgütlenmesinde bu bilginin önemi büyüktür.
3. Politik bilgi: Bu bilgi daha çok karizmatik liderin çevresini oluşturan idareciler, askerler arasında gelişmiştir.
4. Gündelik bilgi: Çeşitli sosyal grupların niteliklerine bağlı olarak değişen bu bilgi türü dördüncü sırada yer alır.
5. Bilimsel bilgi: Bu toplumlarda bilimsel bilgi çok sınırlı bir grubun tekelinde olup, geri kalan kesim için önemli sayılmamaktadır.
Görüldüğü üzere sadece bu beş çeşit bilgi türü bu toplumda önemli sayılmaktadır. Diğer bilgi türleri toplumsal yapıyı etkileyecek bir güce sahip olmadığı için bilgi hiyerarşisine girmemektedir.
Asurlular, Persler, Çinliler bu tipte toplumlar olarak kabul edilebilirler. Bu toplumda bilgi türleri önem sıralarına göre şöyle derecelendirilebilir.
1. Teknik bilgi: Tanrı-krallar bu bilgiyi karizmatik niteliklerini güçlendirmek için kullanırlar.
2. Dış dünyanın algısal bilgisi: Dinsel ve mitolojik bilgiyi içine alan bilgi türü, bu toplumlarda ikinci derecede önemlidir. Toplumsal yaşamın örgütlenmesinde bu bilginin önemi büyüktür.
3. Politik bilgi: Bu bilgi daha çok karizmatik liderin çevresini oluşturan idareciler, askerler arasında gelişmiştir.
4. Gündelik bilgi: Çeşitli sosyal grupların niteliklerine bağlı olarak değişen bu bilgi türü dördüncü sırada yer alır.
5. Bilimsel bilgi: Bu toplumlarda bilimsel bilgi çok sınırlı bir grubun tekelinde olup, geri kalan kesim için önemli sayılmamaktadır.
Görüldüğü üzere sadece bu beş çeşit bilgi türü bu toplumda önemli sayılmaktadır. Diğer bilgi türleri toplumsal yapıyı etkileyecek bir güce sahip olmadığı için bilgi hiyerarşisine girmemektedir.
Soru 97
Aşağıdakilerden hangisi, Gurvitch’e göre örgütlenmiş ve güdümlü kapitalist bünyeli toplumlar arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Birleşik Amerika
B
Almanya
C
Fransa
D
İngiltere
E
SSCB
Açıklama:
Gurvitch’e göre örgütlenmiş ve güdümlü kapitalist bünyeli toplum tipi kapitalizmin egemen olduğu çağdaş toplumların en önemlileri olan Birleşik Amerika, Almanya, Fransa, İngiltere, İtalya ve Japonya’dır. Başka bir deyişle endüstrileşmiş toplum tipini tarif eder bu tanım. Bu ülkelerin kapitalizmi klasik serbest rekabet kapitalizminden farklı olarak hem örgütlenmiş hem de güdümlüdür. Bu toplumlarda teknikleşme yalnızca bilgiler sistemini değil, aynı zamanda, bütün insan ilişkilerini de etkilemektedir. Buna göre şöyle bir bilgi sıralaması yapılabilir.
Soru 98
Bilginin ne olduğu, mümkünlüğü, kaynağı ve sınırlarıyla ilgilenen (...)nin ilk konusu “bilgi nedir?” problemi olmuştur.
Yukarıdaki cümlede boşluğa getirilmesi gereken uygun terim nedir?
Yukarıdaki cümlede boşluğa getirilmesi gereken uygun terim nedir?
Seçenekler
A
epistemoloji
B
ontoloji
C
psikoloji
D
ampirizm
E
fenomonoloji
Açıklama:
Epistemoloji, bilgi felsefesi anlamına gelip, bilginin ne olduğu, kaynağı,
mümkünlüğü sorusuyla ilgilendiği için doğru cevaptır.
mümkünlüğü sorusuyla ilgilendiği için doğru cevaptır.
Soru 99
Aşağıda bilgi konusunda verilen verilen hükümlerden hangisi sofistlere ait değildir?
Seçenekler
A
İnsan bilgiyi, tıpkı varlıkta olduğu gibi bizzat kendisi üretir.
B
Bilgi önceden var olan ve insanlarca bulunması gereken bir şeydir.
C
İnsan bilgiyi kendi yararı ve ihtiyaçları doğrultusunda şekillendirir.
D
İnsan bilgiyi pratik yaşamın nesnesi haline getirir.
E
İnsan bilginin toplumsal bakımdan başarı ve mutluluğu sağlamasını amaç edinir.
Açıklama:
Sofistlere göre bilgi önceden var olan ve bulunması gereken bir şey değildir.
Soru 100
Bilginin toplumsal ürün olarak düşünülmesi aşağıdaki alanlardan hangisinin doğmasına vesile olmuştur?
Seçenekler
A
Doğa bilimi
B
Kültür felsefesi
C
Bilgi sosyolojisi
D
Pozitivizm
E
Analitik felsefe
Açıklama:
Bilginin toplumsal ürün olarak düşünülmesi özsel bilgiyi inceleyen bilgi felsefesinin karşısında bilgi sosyolojisinin doğmasını da gerektirmiştir.
Soru 101
Kültür katmanları ve bilgi ilişkisi üzerinde duran Nicoloi Hartmann’ın dördüncü katman olarak gördüğü ''Bilinçli varlıkların oluşturduğu tinsel katman'' ile hangi alan ilgilenir?
Seçenekler
A
Biyoloji
B
Fizik
C
Ruh bilimi
D
Kültür felsefesi
E
Bilgi sosyolojisi
Açıklama:
Nicoloi Hartmann’ın dördüncü katman olarak gördüğü ''Bilinçli varlıkların oluşturduğu tinsel katman'' ile kültür felsefesi ilgilenir.
Soru 102
P.A.Sorokin’in “Kültür, anlamların, değerlerin ve kuralların nesneleşmesinin taşıyıcıları olarak kullanılan biyolojik, fizik nesne ve enerjilerin toplamından oluşur” tanımı aşağıdaki düşünürlerden hangisinin yaptığı değerlendirme ile örtüşmektedir?
Seçenekler
A
W.Dilthey
B
Aquino’lu Thomas
C
René Descartes
D
Imanuel Kant
E
Nicoloi Hartmann
Açıklama:
P.A.Sorokin’in “Kültür, anlamların, değerlerin ve kuralların nesneleşmesinin taşıyıcıları olarak kullanılan biyolojik, fizik nesne ve enerjilerin toplamından oluşur” tanımı Nicoloi Hartmann dört katmanlı değerlendirmesi ile örtüşmektedir.
Soru 103
Gurvitch’e göre, bireylerin dünyaya egemen olma arzusundan doğan bilgi türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Teknik bilgi
B
Politik bilgi
C
Bilimsel bilgi
D
Gündelik bilgi
E
Felsefi bilgi
Açıklama:
Gurvitch’e göre, bireylerin dünyaya egemen olma arzusundan doğan bilgi türü, teknik bilgidir.
Soru 104
Pozitif bilgiyle spekülatif bilgi arasındaki ayrım, bilginin daha çok hangi özelliği ile ilgilidir?
Seçenekler
A
Bilginin akla dayanıp dayanmaması ile ilgilidir.
B
Bilginin olgulara dayanıp dayanmasıyla ilgilidir.
C
Bilginin inançlara dayanıp dayanmaması ile ilgilidir.
D
Bilginin deneysel olup olmaması ile ilgilidir.
E
Bilginin dolaylı veya dolaysız ifade edilmesi ile ilgilidir.
Açıklama:
Pozitif bilgiyle spekülatif bilgi arasındaki ayrım, bilginin daha çok olgulara dayanıp dayanmasıyla ilgilidir.
Soru 105
İç his sağduyu bilgisini oluşturur ve sağduyu bilgisi farklı algılarımızı bir bütünlük ve tutarlılık içerisinde tutmaya yarar. Bu değerlendirme ile ilişkilendirilen örnek terimler aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İtimat ve güven
B
İnanç ve istikrar
C
Hafıza ve tahayyül
D
Azim ve kararlılık
E
Paylaşım ve dayanışma
Açıklama:
İç his sağduyu bilgisini oluşturur ve sağduyu bilgisi farklı algılarımızı bir bütünlük ve tutarlılık içerisinde tutmaya yarar. Bu değerlendirme ile ilişkilendirilen örnek terimler ''hafıza ve tahayyüldür''.
Soru 106
''Dinbilimsel toplumda dini bilgi daha önemli yerdeyken, pozitif toplumdaysa pozitif bilgi ön plana çıkmaktadır.''
Yukarıda yapılan tespit bilginin hangi özelliğine işaret etmektedir?
Yukarıda yapılan tespit bilginin hangi özelliğine işaret etmektedir?
Seçenekler
A
Bilgi tarih çağlarına göre farklı tasniflere tabi olmuştur.
B
Evrensel bilgi bütün tikellere uygulanabilir.
C
Bilgi ampiriktir ve bu yönüyle yaşamsaldır.
D
Bilgi ile toplumsal yapı tipleri arasında ilişki vardır.
E
Bilgi farklı algılarımızı bir bütünlük içinde tutar.
Açıklama:
''Dinbilimsel toplumda dini bilgi daha önemli yerdeyken, pozitif toplumdaysa pozitif bilgi ön plana çıkmaktadır.'' tespiti Bilgi ile toplumsal yapı tipleri arasında bir ilişki olduğuna işaret eder.
Soru 107
Bilgide mitosların hakim olarak görüldüğü tarih çağı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ortaçağ
B
Yakınçağ
C
Yeniçağ
D
Modern çağ
E
İlkçağ
Açıklama:
Bilgide mitosların hakim olarak görüldüğü tarih çağı, ilkçağdır.
Soru 108
Bilginin ne olduğu, mümkünlüğü, kaynağı ve sınırlarıyla ilgilenen epistemolojinin ilk konusu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bilgi nedir?
B
Araştırma nedir?
C
Bilim nedir?
D
Yöntem nedir?
E
Düşünme nedir?
Açıklama:
Bilginin ne olduğu, mümkünlüğü, kaynağı ve sınırlarıyla ilgilenen epistemolojinin ilk konusu bilgi nedir? olmuştur.
Soru 109
Bilgi sosyolojisinin konusu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bilginin mümkünlüğü
B
Bilginin kaynağı
C
Bilginin ne olduğu
D
Bilginin sınırları
E
Bilginin toplumsal ve kültürel kaynağı
Açıklama:
Bilgi sosyolojisinin konusu ilginin toplumsal ve kültürel kaynağıdır.
Soru 110
Hartmann'a göre gerçek dünya birlikli bir oluş değil, ayrışık, bir cinsten olmayan, katmanlardan kurulmuş bir yapıdır. Hartmann bu yapıyı dört katmana ayırır. Aşağıdakilerden hangisi bu katmanlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Anorganik katman
B
Metafizik katman
C
Organik katman
D
Ruhlu varlıkların oluşturduğu katman
E
Bilinçli varlıkların oluşturduğu tinsel katman
Açıklama:
Hartmann'ın belirlediği katmanlar sırasıyla:
1. Anorganik katman
2. Organik katman
3. Ruhlu varlıkların oluşturduğu katman
4. Bilinçli varlıkların oluşturduğu tinsel katman
1. Anorganik katman
2. Organik katman
3. Ruhlu varlıkların oluşturduğu katman
4. Bilinçli varlıkların oluşturduğu tinsel katman
Soru 111
Aşağıdakilerden hangisi Gurvitch'in belirlediği kültürel katmanlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Ekolojik ve morfolojik yüzey
B
Toplumsal örnekler
C
Toplumsal tabakalaşma
D
Toplumsal rollerin atkıları
E
Toplumsal tutumlar
Açıklama:
Gurvitch'in belirlediği kültürel katmanlar ekolojik ve morfolojik yüzey, toplumsal örgütler, toplumsal örnekler, örgütlenmiş üstyapıların dışında kalan ve belli bir düzenliliğe sahip kolektif davranışlar, toplumsal rollerin atkıları, toplumsal tutumlar, toplumsal simgeler, yaratıcı ve yenileştirici kolektif davranışlar, toplumsal fikir ve değerler, toplumsal zihinsel haller ve psişik edimler şeklindedir.
Soru 112
Aşağıdakilerden hangisi Gurvitch'in belirlediği bilgi türlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Dış dünyanın algısal birliği
B
Toplum, grup, biz başkası bilgisi
C
Sağduyu bilgisi
D
Deneysel bilgi
E
Gündelik bilgi
Açıklama:
Gurvitch bilgi türlerini yedi başlık altında toplamıştır. Bunlar dış dünyanın algısal birliği, toplum, grup, biz, başkası bilgisi, sağduyu bilgisi, gündelik bilgi, teknik bilgi, politik bilgi, bilimsel bilgi, felsefi bilgi, sanatsal bilgi ve dinsel bilgidir.
Soru 113
I. Mistik bilgi ve rasyonel bilgi: Mistik bilgiyle rasyonel bilgi arasındaki ayrım onların doğrulanma olanaklarıyla ilgilidir.
II. Ampirik bilgi ve kavramsal bilgi: Dış dünyanın algılanmasıyla oluşan bilginin şekli ampirikken, kavramlar kullanarak bilgiyi şekillendirense kavramsal bilgidir.
III. Pozitif bilgi ve spekülatif bilgi: Pozitif bilgiyle spekülatif bilgi arasındaki ayrım daha çok bilginin olgulara dayanıp dayanmasıyla ilgilidir.
IV. Simgesel bilgi ve gerçek bilgi: Simgesel bilgi, simgelerle dolaylı olarak ifade edilen bilgiyken gerçek bilgi dolaysız ifade edilen bilgi şeklidir.
V. Bireysel bilgi ve kolektif bilgi: Her bilgi türünün içerisinde hem bireysel, hem de kolektif öğeler yer alır ama bu öğelerin ağırlığına göre bireysel ve kolektif olarak adlandırılırlar.
Yukarıda Gurvitch'in belirlediği bilgi şekilleri ve açıklamaları yer almaktadır. Bunlardan hangileri doğrudur?
II. Ampirik bilgi ve kavramsal bilgi: Dış dünyanın algılanmasıyla oluşan bilginin şekli ampirikken, kavramlar kullanarak bilgiyi şekillendirense kavramsal bilgidir.
III. Pozitif bilgi ve spekülatif bilgi: Pozitif bilgiyle spekülatif bilgi arasındaki ayrım daha çok bilginin olgulara dayanıp dayanmasıyla ilgilidir.
IV. Simgesel bilgi ve gerçek bilgi: Simgesel bilgi, simgelerle dolaylı olarak ifade edilen bilgiyken gerçek bilgi dolaysız ifade edilen bilgi şeklidir.
V. Bireysel bilgi ve kolektif bilgi: Her bilgi türünün içerisinde hem bireysel, hem de kolektif öğeler yer alır ama bu öğelerin ağırlığına göre bireysel ve kolektif olarak adlandırılırlar.
Yukarıda Gurvitch'in belirlediği bilgi şekilleri ve açıklamaları yer almaktadır. Bunlardan hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I, II, III
B
I, II, III, IV
C
I, III, V
D
II, III, IV, V
E
I, II, III, IV, V
Açıklama:
Yukarıda Gurvitch'in belirlediği bilgi şekilleri ve tanımlarının hepsi doğrudur.
Soru 114
Gündelik bilginin önemini ilk fark eden filozof aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Parmenides
B
St. Augustinus
C
John Dewey
D
Paul Feyerabend
E
Aristoteles
Açıklama:
Gündelik bilginin önemini ilk fark eden filozof Parmenides'tir.
Soru 115
Duyumsal üst-sistem, duyum-üstü sistem, ülkücü üst sistem olmak üzere 3 kültür üst sisteminden bahseden düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Comte
B
Sorokin
C
Durkheim
D
Gurvitch
E
Dilthey
Açıklama:
Duyumsal üst-sistem, duyum-üstü sistem, ülkücü üst sistem olmak üzere 3 kültür üst sisteminden bahseden düşünür Sorokin'dir.
Soru 116
I. Kapitalizmin doğmasına yol açan toplumlar
II. Demokratik-liberal toplumlar
III. Güdümlü toplumlar
IV. Tekno-bürokratik temele dayanan faşist toplumlar
V. Kolektivist devletçilik ilkelerine dayanan planlı toplumlar
Yukarıda toplum tiplerinden hangileri Gurvitch'in belirlediği toplum tiplerindendir?
II. Demokratik-liberal toplumlar
III. Güdümlü toplumlar
IV. Tekno-bürokratik temele dayanan faşist toplumlar
V. Kolektivist devletçilik ilkelerine dayanan planlı toplumlar
Yukarıda toplum tiplerinden hangileri Gurvitch'in belirlediği toplum tiplerindendir?
Seçenekler
A
I, II, III
B
I, III, V
C
II, IV, V
D
I, II, III, IV
E
I, II, III, IV, V
Açıklama:
Yukarıda verilen toplum tiplerinin hepsi Gurvitch'e aittir.
Soru 117
______ göre, toplumsal yapı tipleriyle bilgi arasında sıkı bir ilişki bulunmaktadır. Dinbilimsel toplumda dini bilgi daha önemli yerdeyken, pozitif toplumdaysa pozitif bilgi ön plana çıkmaktadır.
Yukarıda boş bırakılan alana aşağıdaki düşünürlerden hangisi gelmelidir.
Yukarıda boş bırakılan alana aşağıdaki düşünürlerden hangisi gelmelidir.
Seçenekler
A
Comte
B
Sorokin
C
Dilthey
D
Gurvitch
E
Hartmann
Açıklama:
Comte'a göre, toplumsal yapı tipleriyle bilgi arasında sıkı bir ilişki bulunmaktadır. Dinbilimsel toplumda dini bilgi daha önemli yerdeyken, pozitif toplumdaysa pozitif bilgi ön plana çıkmaktadır.
Soru 118
Doğanın bilgimizin nesnesi olamayacağını, çünkü insanın nesnelerin doğası hakkında gerçek nedenleri bilemeyeceğini belirterek insanın ancak kendi yapıp etmelerinin ürünü olan tarihi, toplumu kendisine bilgi nesnesi edinebileceğini ifade etmiş olan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
W. Dilthey
B
D. G. Herder
C
G. Vico
D
J. Locke
E
M. Gurvitch 109
Açıklama:
G. Vico
Soru 119
Hartmann’ın belirlediği kültür katmanları için aşağıdaki ifadelerden hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
Bilgi, tinsel katmanda ortaya çıkar.
B
Tinsel katman, kendini önceleyen üç katmanı da içerir.
C
Ruhlu varlıkların oluşturduğu katman, organik katmana kıyasla daha özgürdür.
D
Tinsel katman, anorganik katmana ihtiyaç duyar
E
Anorganik katman, organik katmandan daha özgürdür.
Açıklama:
Anorganik katman, organik katmandan daha özgürdür.
Soru 120
Kültürün, “anlamların, değerlerin ve kuralların nesneleşmesinin taşıyıcıları olarak kullanılan biyolojik-fizik nesne ve enerjilerin toplamından” oluştuğunu belirten Sorokin’in bu tanımından aşağıdaki kültür düzeylerinden hangisi çıkartılamaz?
Seçenekler
A
İdeolojik Kültür
B
Öznel Kültür
C
Davranışsal Kültür
D
Maddi Kültür
E
Nesnel Kültür
Açıklama:
Öznel Kültür
Soru 121
Gurvitch’in sıralamış olduğu toplumsal gerçeklik katmanlarının hangisi bilgiler sistemini oluşturur?
Seçenekler
A
Toplumsal zihinsel haller ve psişik edimler
B
Toplumsal simgeler
C
Toplumsal Örnekler
D
Toplumsal rollerin atkıları
E
Ekolojik ve Morfolojik Yüzey
Açıklama:
Toplumsal zihinsel haller ve psişik edimler
Soru 122
Teolojik-Karizmatik bünyeli toplumlarda aşağıdakilerden hangi bilgi türü diğerlerine göre daha az önemlidir?
Seçenekler
A
Dinsel bilgi
B
Politik bilgi
C
Teknik bilgi
D
Bilimsel bilgi
E
Dış dünyanın algısal bilgisi
Açıklama:
Bilimsel bilgi
Ünite 7
Soru 1
1980’lerin başlarında hangi Hollandalı kültür eleştirmeni “Viva” isimli bir kadın magazin dergisine aşağıdaki ilânı vermiştir? “Dallas dizisini seyretmeyi seviyorum; ancak bu konuda sık sık garip tepkiler alıyorum. Lütfen bana, bu diziyi neden sevdiğinizi ya da sevmediğinizi yazar mısınız? Yazacaklarınızı bitirme tezimde kullanacağım.”
Seçenekler
A
John Fiske
B
Laura Mulvey
C
Ien Ang
D
Stuart Hall
E
Atholl Douglas
Açıklama:
Çağdaş popüler kültür çalışmalarını tanımlayabilecek, bu çalışmaların üzerine temellendiği kavram, kuram, yöntem ve pratikleri tartışarak, kültürel çalışmaların gelişim haritasını çıkarabileceksiniz.
Ien Ang 1980’lerin başlarında “Viva” isimli bir kadın magazin dergisine aşağıdaki ilânı vermiştir: “Dallas dizisini seyretmeyi seviyorum; ancak bu konuda sık sık garip tepkiler alıyorum. Lütfen bana, bu diziyi neden sevdiğinizi ya da sevmediğinizi yazar mısınız? Yazacaklarınızı bitirme tezimde kullanacağım.”
Ien Ang 1980’lerin başlarında “Viva” isimli bir kadın magazin dergisine aşağıdaki ilânı vermiştir: “Dallas dizisini seyretmeyi seviyorum; ancak bu konuda sık sık garip tepkiler alıyorum. Lütfen bana, bu diziyi neden sevdiğinizi ya da sevmediğinizi yazar mısınız? Yazacaklarınızı bitirme tezimde kullanacağım.”
Soru 2
Hangi kavram Barthes’a göre, bir şey üzerinde fikir yürütmek, onu kavramlaştırmak ya da anlamanın kültürel yoludur?
Seçenekler
A
İkon
B
İşaret
C
Kod
D
Simge
E
Mit
Açıklama:
İletişim kavramını ve kapsamını, anlam ve göstergeler çerçevesinde tanımlayabilecek, simgesel bakışın anlamını, niteliğini ve toplumsal geçerliliğini açıklayabileceksiniz.
Barthes’a göre, "mit" bir şey üzerinde fikir yürütme, onu kavramlaştırma ya da anlamanın kültürel yoludur.
Barthes’a göre, "mit" bir şey üzerinde fikir yürütme, onu kavramlaştırma ya da anlamanın kültürel yoludur.
Soru 3
“Kültür, bir ittifak ve direniş arenasıdır. Kısmen de olsa, hegemonyanın ortaya çıktığı, güvence altına alındığı yerdir. Bununla birlikte kültür, sosyalizmin ve sosyalist kültürün, yalnızca basitçe ifade edilebileceği bir alan değil aynı zamanda üzerine tesis edileceği yerlerden biridir. Popüler kültürün önemi de bundan kaynaklanır.” Aşağıdakilerden hangi kuramcı popüler kültüre yaklaşımını yukarıdaki sözler ile ifade etmiştir?
Seçenekler
A
Stuart Hall
B
Roland Barthes
C
Angela McRobbie
D
Antonio Gramsci
E
John Fiske
Açıklama:
İletişim kavramını ve kapsamını, anlam ve göstergeler çerçevesinde tanımlayabilecek, simgesel bakışın anlamını, niteliğini ve toplumsal geçerliliğini açıklayabileceksiniz.
Stuart Hall popüler kültüre yaklaşımını “Kültür, bir ittifak ve direniş arenasıdır. Kısmen de olsa, hegemonyanın ortaya çıktığı, güvence altına alındığı yerdir. Bununla birlikte kültür, sosyalizmin ve sosyalist kültürün, yalnızca basitçe ifade edilebileceği bir alan değil aynı zamanda üzerine tesis edileceği yerlerden biridir. Popüler kültürün önemi de bundan kaynaklanır.” şeklinde açıklar.
Stuart Hall popüler kültüre yaklaşımını “Kültür, bir ittifak ve direniş arenasıdır. Kısmen de olsa, hegemonyanın ortaya çıktığı, güvence altına alındığı yerdir. Bununla birlikte kültür, sosyalizmin ve sosyalist kültürün, yalnızca basitçe ifade edilebileceği bir alan değil aynı zamanda üzerine tesis edileceği yerlerden biridir. Popüler kültürün önemi de bundan kaynaklanır.” şeklinde açıklar.
Soru 4
Gösteri (tüketim düzeni), “metânın toplumsal yaşamı tümüyle işgal etmeyi başardığı andır.”Tüketim kültürü ile ilgili yukarıdaki ifade hangi kuramcıya aittir?
Seçenekler
A
Jacques Lacan
B
Guy Debord
C
Jean Baudrillard
D
Paul Willis
E
Max Weber
Açıklama:
Tüketim kültürünün, bir toplumsal ilişkiler ve simgeler bütünü olarak, bazı temel özellik ve işlevlerini tanımlayabilecek, bir popüler kültür alanı olarak farklı biçimlerini analiz edebileceksiniz.
Guy Debord Gösteri'yi (tüketim düzeni), “metânın toplumsal yaşamı tümüyle işgal etmeyi başardığı andır.” diye tanımlamaktadır.
Guy Debord Gösteri'yi (tüketim düzeni), “metânın toplumsal yaşamı tümüyle işgal etmeyi başardığı andır.” diye tanımlamaktadır.
Soru 5
Aşağıdakilerden hangisi bir simge olarak değerlendirilebilir?
Seçenekler
A
Dünya haritası üzerinde ülkelerin yerlerini gösteren bayraklar.
B
Bir toplumsal gösteride bir katılımcının taşıdığı bayrak.
C
İki farklı ülke arasında sınırı belirleyen bayrak.
D
Futbol sahasında korner köşesine dikilmiş bayrak.
E
Hafta sonu veya milli bir tatil günü bir resmi daire gönderindeki bayrak.
Açıklama:
Popüler kültürün kalıcı ve dönüştürücü biçimlerini irdeleyerek, bunların toplumsal simge üretim süreçlerini saptayabileceksiniz.
Bir toplumsal gösteride bir katılımcının taşıdığı bayrak.
Bir toplumsal gösteride bir katılımcının taşıdığı bayrak.
Soru 6
Marksizm'e göre kültür nasıl açıklanmalıdır?
Seçenekler
A
üretim ve tüketim koşulları içerisinde analiz edilmelidir.
B
ırk konusunu öncelikle ele almalıdır.
C
cinsiyet konusunu öncelemelidir.
D
estetik mükemmeliyet olarak tanımlanmalıdır.
E
düşünsel ve ruhsal gelişim süreci olarak görülmelidir.
Açıklama:
Popüler kültürün kalıcı ve dönüştürücü biçimlerini irdeleyerek, bunların toplumsal simge üretim süreçlerini saptayabileceksiniz.
üretim ve tüketim koşulları içerisinde analiz edilmelidir.
üretim ve tüketim koşulları içerisinde analiz edilmelidir.
Soru 7
Kültürel ekonomide gerçek bir üretim-tüketim ayrımı olmaması ne anlama gelir?
Seçenekler
A
Üreticiler aynı zamanda tüketicidirler.
B
İzleyiciler tüketicidirler.
C
Yapımcı üretir, izleyici tüketir.
D
Esas olan mananın üretimine izleyici de katılır.
E
Kültürel ekonomide paraya yer yoktur.
Açıklama:
İletişim kavramını ve kapsamını, anlam ve göstergeler çerçevesinde tanımlayabilecek, simgesel bakışın anlamını, niteliğini ve toplumsal geçerliliğini açıklayabileceksiniz.
Anlamlar, iletiler ve simgeler basitçe aktarılmazlar; ilk olarak gündelik hayatta “işlenmemiş” materyali kodlayan kişi, ikinci olarak da, diğer iletişimlerdeki konumuyla bağlantılı olarak, izleyici tarafından devamlı üretilirler. sonuç olarak tükeci manayı üreten kişidir.
Anlamlar, iletiler ve simgeler basitçe aktarılmazlar; ilk olarak gündelik hayatta “işlenmemiş” materyali kodlayan kişi, ikinci olarak da, diğer iletişimlerdeki konumuyla bağlantılı olarak, izleyici tarafından devamlı üretilirler. sonuç olarak tükeci manayı üreten kişidir.
Soru 8
Aşağıdakilerden hangisi popüler müzik tüketicisinin güçsüz bir figür olarak değerlendirilemeyeceğine kanıt olabilir?
Seçenekler
A
Müzik ürününün kullanım değerini dinleyici belirler.
B
Repertuarın belirlenmesini müzik endüstrisi yapar.
C
Standart hit şarkılar dinleyiciyi aynılaştırır.
D
Popüler müzik tüketicisi edilgendir.
E
Popüler müzik toplumsal bir çimento işlevi görür.
Açıklama:
Çağdaş popüler kültür çalışmalarını tanımlayabilecek, bu çalışmaların üzerine temellendiği kavram, kuram, yöntem ve pratikleri tartışarak, kültürel çalışmaların gelişim haritasını çıkarabileceksiniz.
Müzik endüstrisi, belki müziğin üretildiği repertuvarı belirleyip kontrol edebilir; ancak, asla müziğin nasıl kullanılacağını ve kullanacak olanların ona yükleyeceği anlamları, belirleyip kontrol edemez. Sonuç olarak Müzik ürününün kullanım değerini dinleyici belirler.
Müzik endüstrisi, belki müziğin üretildiği repertuvarı belirleyip kontrol edebilir; ancak, asla müziğin nasıl kullanılacağını ve kullanacak olanların ona yükleyeceği anlamları, belirleyip kontrol edemez. Sonuç olarak Müzik ürününün kullanım değerini dinleyici belirler.
Soru 9
Aşağıdakilerden hangisi maddi gerekliliklerden daha ziyade simgesel bir mana içermekte ve "Ben varlıklı bir insanım." anlamına gelmektedir?
Seçenekler
A
Daha çok insanın görebileceği şehir merkezindeki bir lokantada karnını doyurmak.
B
Ulaşımını daha rahat ve sorunsuz sağlamak için kaliteli bir araba satın almak.
C
Ekonomi sınıfı uçak bileti alarak daha uzun mesafelere yolculuk etmek.
D
Bir resmi merasimde takım elbise giyip, kravat takmak.
E
Sosyo-ekonomik olarak üst sınıftan insanların gittiği bir lokantada akşam yemeği yemek.
Açıklama:
Tüketim kültürünün, bir toplumsal ilişkiler ve simgeler bütünü olarak, bazı temel özellik ve işlevlerini tanımlayabilecek, bir popüler kültür alanı olarak farklı biçimlerini analiz edebileceksiniz.
Sosyo-ekonomik olarak üst sınıftan insanların gittiği restoranın yaratacağı algı "sözü edilen restoranda yemek yiyorsan, o sınıfa aitsin" olacaktır. Bu nedenle o restoranı tercih ederek sadece akşam yemeği yeme ihtiyacı giderilmemekte, bir sınıfa ait olma mesajı da verilmektedir.
Sosyo-ekonomik olarak üst sınıftan insanların gittiği restoranın yaratacağı algı "sözü edilen restoranda yemek yiyorsan, o sınıfa aitsin" olacaktır. Bu nedenle o restoranı tercih ederek sadece akşam yemeği yeme ihtiyacı giderilmemekte, bir sınıfa ait olma mesajı da verilmektedir.
Soru 10
Anlamın yazar, okur ve metin arasında, bir müzakere süreci olduğunu öne sürerek, bu etkileşimli anlam düşüncesinin çözümlenebileceği sistemli bir modeli geliştiren kişi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ferdinand de Saussure
B
Roland Barthes
C
Umberto Eco
D
Harold Bloom
E
Fredric Jameson
Açıklama:
İletişim kavramını ve kapsamını, anlam ve göstergeler çerçevesinde tanımlayabilecek, simgesel bakışın anlamını, niteliğini ve toplumsal geçerliliğini açıklayabileceksiniz.
Roland Barthes
Roland Barthes
Soru 11
Bir kültürün, gerçekliğin ya da doğanın bazı görünümlerini açıklamasını ya da anlamasını sağlayan bir öykü olarak adlandırılan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mit
B
Yan anlam
C
Düz anlam
D
Masal
E
Hikâye
Açıklama:
İletişim kavramını ve kapsamını, anlam ve göstergeler çerçevesinde tanımlayabilecek, simgesel bakışın anlamını, niteliğini ve toplumsal geçerliliğini açıklayabileceksiniz.
Mit bir kültürün, gerçekliğin ya da doğanın bazı görünümlerini açıklamasını ya da anlamasını sağlayan bir öykü
Mit bir kültürün, gerçekliğin ya da doğanın bazı görünümlerini açıklamasını ya da anlamasını sağlayan bir öykü
Soru 12
Bir kültürel konu (text) ve uygulamanın (practice) kavranabilmesi için bunların, toplumsal ve tarihsel üretim ve tüketim koşulları içerisinde analiz edilmesi gerektiğini düşünen bakış açısı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Marksizm
B
Psikanalizm
C
Yapısalcılık
D
Psikanalizm
E
Marksizm
Açıklama:
İletişim kavramını ve kapsamını, anlam ve göstergeler çerçevesinde tanımlayabilecek, simgesel bakışın anlamını, niteliğini ve toplumsal geçerliliğini açıklayabileceksiniz.
Marksizm'ed göre bir kültürel konu (text) ve uygulamanın (practice) kavranabilmesi için bunların, toplumsal ve tarihsel üretim ve tüketim koşulları içerisinde analiz edilmesi gerekir.
Marksizm'ed göre bir kültürel konu (text) ve uygulamanın (practice) kavranabilmesi için bunların, toplumsal ve tarihsel üretim ve tüketim koşulları içerisinde analiz edilmesi gerekir.
Soru 13
“Hegemonya” kavramı çerçevesinde “eklemlenme (articulation) kuramını” geliştiren yazar aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Roland Barthes
B
Ferdinand de Saussure
C
Stuart Hall
D
Umberto Eco
E
Antonio Gramsci
Açıklama:
Çağdaş popüler kültür çalışmalarını tanımlayabilecek, bu çalışmaların üzerine temellendiği kavram, kuram, yöntem ve pratikleri tartışarak, kültürel çalışmaların gelişim haritasını çıkarabileceksiniz.
Hall, Antonio Gramsci’nin (1891-1937) “hegemonya” kavramı çerçevesinde “eklemlenme (articulation) kuramını” geliştirmiştir (Hall burada “eklemlenme” sözcüğünü hem “ifade etmek”, hem de “katılmak” anlamıyla kullanmıştır).
Hall, Antonio Gramsci’nin (1891-1937) “hegemonya” kavramı çerçevesinde “eklemlenme (articulation) kuramını” geliştirmiştir (Hall burada “eklemlenme” sözcüğünü hem “ifade etmek”, hem de “katılmak” anlamıyla kullanmıştır).
Soru 14
Kültürel ekonomide izleyicinin üretici olarak gücünün çok fazla olduğunu ileri süren yazar aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Antonio Gramsci
B
Roland Barthes
C
Ferdinand de Saussure
D
John Fiske
E
Umberto Eco
Açıklama:
Çağdaş popüler kültür çalışmalarını tanımlayabilecek, bu çalışmaların üzerine temellendiği kavram, kuram, yöntem ve pratikleri tartışarak, kültürel çalışmaların gelişim haritasını çıkarabileceksiniz.
John Fiske
John Fiske
Soru 15
Aşağıdakilerden hangisi "kendilerinden başka bir şeye gönderme yapan eylemler ya da yapılar" olarak tanımlanır?
Seçenekler
A
Gösterge
B
İletişim
C
Kod
D
Aktarım
E
İleti
Açıklama:
İletişim kavramını ve kapsamını, anlam ve göstergeler çerçevesinde tanımlayabilecek, simgesel bakışın anlamını, niteliğini ve toplumsal geçerliliğini açıklayabileceksiniz.
Göstergeler kendilerinden başka bir şeye gönderme yapan eylemler ya da yapılar, bir başka deyişle anlamlandırma yapılarıdır.
Göstergeler kendilerinden başka bir şeye gönderme yapan eylemler ya da yapılar, bir başka deyişle anlamlandırma yapılarıdır.
Soru 16
Anlamın yazar, okur ve metin arasında bir müzakere süreci olduğunu öne süren dilbilimci aşağıdaki kuramcılardan hangisidir?
Seçenekler
A
Roland Barthes
B
Guy Debord
C
Ferdinand de Saussure
D
Mary Douglas
E
Antonio Gramsci
Açıklama:
İletişim kavramını ve kapsamını, anlam ve göstergeler çerçevesinde tanımlayabilecek, simgesel bakışın anlamını, niteliğini ve toplumsal geçerliliğini açıklayabileceksiniz.
Anlamın yazar, okur ve metin arasında, bir müzakere süreci olduğunu öne sürerek, bu etkileşimli anlam düşüncesinin çözümlenebileceği sistemli bir modeli geliştiren kişi, Roland Barthes’tır.
Anlamın yazar, okur ve metin arasında, bir müzakere süreci olduğunu öne sürerek, bu etkileşimli anlam düşüncesinin çözümlenebileceği sistemli bir modeli geliştiren kişi, Roland Barthes’tır.
Soru 17
Tüketim toplumunun var olmak için nesnelere gereksinim duyduğunun altını çizen teorisyen aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Stuart Hall
B
Theodor W. Adorno
C
Guy Debord
D
Jean Baudrillard
E
Ferdinand de Saussure
Açıklama:
Tüketim kültürünün, bir toplumsal ilişkiler ve simgeler bütünü olarak, bazı temel özellik ve işlevlerini tanımlayabilecek, bir popüler kültür alanı olarak farklı biçimlerini analiz edebileceksiniz.
Tüketim toplumunun var olmak için nesnelere gereksinim duyduğunun altını çizen teorisyen Jean Baudrillard'dır.
Tüketim toplumunun var olmak için nesnelere gereksinim duyduğunun altını çizen teorisyen Jean Baudrillard'dır.
Soru 18
Tüketimi kültürel düzeyde ele alan ve tüketicinin en genel amacının, seçtiği mal ve hizmetlerle anlaşılabilir bir evreni inşa etmeye çalışmak olduğunu ileri süren kuramcı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Jean Baudrillard
B
Simon Frith
C
Thorstein Veblen
D
Georg Simmel
E
Mary Douglas
Açıklama:
Tüketim kültürünün, bir toplumsal ilişkiler ve simgeler bütünü olarak, bazı temel özellik ve işlevlerini tanımlayabilecek, bir popüler kültür alanı olarak farklı biçimlerini analiz edebileceksiniz.
Mary Douglas tüketimi kültürel düzeyde ele alarak tüketicinin en genel amacının, seçtiği mal ve hizmetlerle anlaşılabilir bir evreni inşa etmeye çalışmak olduğunu ileri sürer.
Mary Douglas tüketimi kültürel düzeyde ele alarak tüketicinin en genel amacının, seçtiği mal ve hizmetlerle anlaşılabilir bir evreni inşa etmeye çalışmak olduğunu ileri sürer.
Soru 19
Popüler kültüre yaklaşımında "kültür bir ittifak ve direniş arenasıdır" görüşünü benimseyen kuramcı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Guy Debord
B
Stuart Hall
C
Antonio Gramsci
D
John Fiske
E
Roland Barthes
Açıklama:
Çağdaş popüler kültür çalışmalarını tanımlayabilecek, bu çalışmaların üzerine temellendiği kavram, kuram, yöntem ve pratikleri tartışarak, kültürel çalışmaların gelişim haritasını çıkarabileceksiniz.
Stuart Hall'a göre kültür bir ittifak ve direniş arenasıdır.
Stuart Hall'a göre kültür bir ittifak ve direniş arenasıdır.
Soru 20
İletişim araştırmalarında kaç tane temel yönelim bulunmaktadır?
Seçenekler
A
1
B
2
C
3
D
4
E
5
Açıklama:
İletişim kavramını ve kapsamını, anlam ve göstergeler çerçevesinde tanımlayabilecek, simgesel bakışın anlamını, niteliğini ve toplumsal geçerliliğini açıklayabileceksiniz.
İletişim araştırmalarında iki temel yönelim göze çarpmaktadır.
İletişim araştırmalarında iki temel yönelim göze çarpmaktadır.
Soru 21
Kültürel çalışmalar, siyasal açıdan ele aldığı kültürü, bir “çatışma ve mücadele alanı” olarak görür. Bu bakış açısına göre kültür, ayrıcagündelik yaşamdaki toplumsal ilişkilerin üretimi ve yeniden üretimi sürecinde anahtar rol oynar. Kültürü bu bakış açısıyla ele alan başlıca kuramcı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Stuart Hall
B
John Fiske
C
Angela McRobbie
D
Antonio Gramsci
E
Karl Marx
Açıklama:
İletişim kavramını ve kapsamını, anlam ve göstergeler çerçevesinde tanımlayabilecek, simgesel bakışın anlamını, niteliğini ve toplumsal geçerliliğini açıklayabileceksiniz.
Stuart Hall
Stuart Hall
Soru 22
Sinema araştırmalarına ilk yaklaşım,klasik yapısalcı bakış açısıyla şekillenmiştir. ............'nın (1857-1913) kuramsal çalışmaları sonucu ortaya çıkmış bir yöntem olan yapısalcılık çerçevesinde anlam bütünleştirme ve seçme süreçleriyle üretilir. Boş bırakılan yere gelecek isim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ferdinand de Saussure
B
Claude Lévi-Strauss
C
Laura Mulvey
D
Jacques Lacan
E
Michel de Certeau
Açıklama:
Çağdaş popüler kültür çalışmalarını tanımlayabilecek, bu çalışmaların üzerine temellendiği kavram, kuram, yöntem ve pratikleri tartışarak, kültürel çalışmaların gelişim haritasını çıkarabileceksiniz.
Ferdinand de Saussure
Ferdinand de Saussure
Soru 23
Hangi araştırmacıya göre pop müzik standartlaştırılmıştır ve bu nedenle mekaniktir?
Seçenekler
A
Theodor W. Adorno
B
Stuart Hall
C
Atholl Douglas
D
Paul Willis
E
David Riesman
Açıklama:
Çağdaş popüler kültür çalışmalarını tanımlayabilecek, bu çalışmaların üzerine temellendiği kavram, kuram, yöntem ve pratikleri tartışarak, kültürel çalışmaların gelişim haritasını çıkarabileceksiniz.
Adorno’ya göre pop müzik standartlaştırılmıştır; mekaniktir
Adorno’ya göre pop müzik standartlaştırılmıştır; mekaniktir
Soru 24
Aşağıdakilerden hangisi tüketim toplumunun, var olmak için, nesnelere gereksinim duyduğunun altını çizmektedir?
Seçenekler
A
Jean Baudrillard
B
Guy Debord
C
Jacques Lacan
D
Max Weber
E
Mary Douglas
Açıklama:
Çağdaş popüler kültür çalışmalarını tanımlayabilecek, bu çalışmaların üzerine temellendiği kavram, kuram, yöntem ve pratikleri tartışarak, kültürel çalışmaların gelişim haritasını çıkarabileceksiniz.
Jean Baudrillard tüketim toplumunun, var olmak için, nesnelere gereksinim duyduğunun altını çizmektedir
Jean Baudrillard tüketim toplumunun, var olmak için, nesnelere gereksinim duyduğunun altını çizmektedir
Soru 25
Aşağıdakilerden hangisi iletişim sürecine ait kavramlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Eğretileme
B
Kod
C
Gösterge
D
İleti
E
Alımlama
Açıklama:
İletişim kavramını ve kapsamını, anlam ve göstergeler çerçevesinde tanımlayabilecek, simgesel bakışın anlamını, niteliğini ve toplumsal geçerliliğini açıklayabileceksiniz.
Takip eden açıklamada da görüldüğü gibi, iletişim süreci açıklanırken "eğretileme" sözcüğü dışındaki, tüm ifadeler kullanılmaktadır. "Bu gösterge ve kodlar başkalarına aktarılmakta ya da başkaları için hazır hale getirilmektedir. Göstergeleri, kodları, iletişimi aktarma ya da alımlama, bir toplumsal ilişkile pratiği olarak görülebilir."
Takip eden açıklamada da görüldüğü gibi, iletişim süreci açıklanırken "eğretileme" sözcüğü dışındaki, tüm ifadeler kullanılmaktadır. "Bu gösterge ve kodlar başkalarına aktarılmakta ya da başkaları için hazır hale getirilmektedir. Göstergeleri, kodları, iletişimi aktarma ya da alımlama, bir toplumsal ilişkile pratiği olarak görülebilir."
Soru 26
Aşağıdakilerden hangisi kültür kuramcısı Angela McRobbie’nin kültürel çalışmalarla ilgili yaklaşımını yansıtmaktadır?
Seçenekler
A
Ekonomik indirgemeci analiz biçimleri tamamen reddedilmelidir.
B
Tüketimin sadece zevk ve anlam yaratmak olarak algılandığı tüketicilik kavramı eleştirilmelidir.
C
Popüler alan, tüketilen şeylerin aynı zamanda karşıtlarını yaratmamaktadır.
D
Kültür analizi genişletilmemelidir.
E
Popüler kültür cansız nesnelere hayat veren etnografik kültürel analize dönülmelidir.
Açıklama:
Çağdaş popüler kültür çalışmalarını tanımlayabilecek, bu çalışmaların üzerine temellendiği kavram, kuram, yöntem ve pratikleri tartışarak, kültürel çalışmaların gelişim haritasını çıkarabileceksiniz.
Angela McRobbie popüler kültürün analizinde/ tanımlanmasında “Gramsci'ci kültür analizinin genişletilerek yaşanmış deneyimleri konu edinen, cansız nesnelere hayat veren etnografik kültürel analize dönülmelidir fikrini savunmaktadır.
Angela McRobbie popüler kültürün analizinde/ tanımlanmasında “Gramsci'ci kültür analizinin genişletilerek yaşanmış deneyimleri konu edinen, cansız nesnelere hayat veren etnografik kültürel analize dönülmelidir fikrini savunmaktadır.
Soru 27
Aşağıdakilerden hangisi tüketim toplumu için söylenemez?
Seçenekler
A
Nesneler duyulan şiddetli bir gereksinim vardır.
B
Bireyler mal ve hizmetleri tüketmekten zevk alırlar.
C
Nesneler, toplumdaki kişiler arası ilişkilerin yönünü kendine doğru çevirmiştir.
D
Nesneler, toplumsal statü elde etme aracı olarak işlev görebilirler.
E
Eylemlerin yönü, egemen toplumsal değerlere yöneliktir.
Açıklama:
Tüketim kültürünün, bir toplumsal ilişkiler ve simgeler bütünü olarak, bazı temel özellik ve işlevlerini tanımlayabilecek, bir popüler kültür alanı olarak farklı biçimlerini analiz edebileceksiniz.
Tüketim toplumları için "Eylemlerin yönü, egemen toplumsal değerlere yöneliktir" denemez.
Tüketim toplumları için "Eylemlerin yönü, egemen toplumsal değerlere yöneliktir" denemez.
Soru 28
Aşağıdakilerden hangisi ilkel dönemde egemen olan mitlerle ilintilendirilemez?
Seçenekler
A
Tanrı
B
İnsan
C
Ölüm
D
Yaşam
E
Bilim
Açıklama:
İletişim kavramını ve kapsamını, anlam ve göstergeler çerçevesinde tanımlayabilecek, simgesel bakışın anlamını, niteliğini ve toplumsal geçerliliğini açıklayabileceksiniz.
İlkel mitler; yaşam ve ölüm, insan ve tanrılar, iyi ve kötü hakkındadır.
İlkel mitler; yaşam ve ölüm, insan ve tanrılar, iyi ve kötü hakkındadır.
Soru 29
.........., kendilerinden başka bir şeye gönderme yapan eylemler ya da yapılarken; .........., içinde göstergelerin düzenlendiği ve göstergelerin birbirleriyle nasıl ilişkilendirilebileceğini belirleyen sistemlerdir. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yerleri uygun şekilde doldurunuz.
Seçenekler
A
Kodlar / göstergeler
B
İşaretler / göstergeler
C
Göstergeler / kodlar
D
Semboller / göstergeler
E
Kodlar / simgeler
Açıklama:
İletişim kavramını ve kapsamını, anlam ve göstergeler çerçevesinde tanımlayabilecek, simgesel bakışın anlamını, niteliğini ve toplumsal geçerliliğini açıklayabileceksiniz.
Göstergeler, kendilerinden başka bir şeye gönderme yapan eylemler ya da yapılarken; kodlar, içinde göstergelerin düzenlendiği ve göstergelerin birbirleriyle nasıl ilişkilendirilebileceğini belirleyen sistemlerdir.
Göstergeler, kendilerinden başka bir şeye gönderme yapan eylemler ya da yapılarken; kodlar, içinde göstergelerin düzenlendiği ve göstergelerin birbirleriyle nasıl ilişkilendirilebileceğini belirleyen sistemlerdir.
Soru 30
"Kültürel Sermaye" kavramı aşağıdaki kuramcılardan hangisine aittir?
Seçenekler
A
Pierre Bourdieu
B
Jean Baudrillard
C
Mary Douglas
D
Thorstein Veblen
E
Stuart Hall
Açıklama:
Tüketim kültürünün, bir toplumsal ilişkiler ve simgeler bütünü olarak, bazı temel özellik ve işlevlerini tanımlayabilecek, bir popüler kültür alanı olarak farklı biçimlerini analiz edebileceksiniz.
"Kültürel Sermaye" (cultural capital) Pierre Bourdieu'ya ait bir kavramdır.
"Kültürel Sermaye" (cultural capital) Pierre Bourdieu'ya ait bir kavramdır.
Soru 31
Aşağıdakilerden hangisi kültürel çalışmalar alanı içerisinde kültür olgusuna yönelik söylenebilecek ifadelerden biri olamaz?
Seçenekler
A
Kültür kavramı estetik anlamdan çok, siyasal anlamıyla tanımlanmaktadır.
B
Kültür, bir "çatışma ve mücadele alanı" olarak tanımlanmaktadır.
C
Kültür, toplumsal ilişkilerin üretimi ve yeniden üretimi sürecinde önemli rol oynar.
D
Kültür, hegemonyanın ortaya çıktığı ve güvence altına alındığı yerdir.
E
Kültür, toplumsal düzeni sağlamada işlevsel bir role sahiptir.
Açıklama:
Çağdaş popüler kültür çalışmalarını tanımlayabilecek, bu çalışmaların üzerine temellendiği kavram, kuram, yöntem ve pratikleri tartışarak, kültürel çalışmaların gelişim haritasını çıkarabileceksiniz.
E seçeneği dışındaki tüm ifadeler kültürel çalışmalar alanı içerisinde kültür olgusuna yönelik söylenebilecek ifadelerdendir.
E seçeneği dışındaki tüm ifadeler kültürel çalışmalar alanı içerisinde kültür olgusuna yönelik söylenebilecek ifadelerdendir.
Soru 32
Aşağıdakilerden hangisi izleyicileri tüketici olarak içine almaya çalışan kültür endüstrisi ile, televizyon metnini (ürününü) kendi menfatleri doğrultusunda ele alan izleyici arasında geçen mücadeleyi ifade eden kuramcıdır?
Seçenekler
A
Stuart Hall
B
Laura Mulvey
C
Ferdinand de Saussure
D
Antonio Gramsci
E
John Fiske izleyicileri tüketici olarak içine almaya çalışan kültür endüstrisi ile, televizyon metnini (ürününü) kendi menfatleri doğrultusun ele alan izleyici arasında geçen mücadeleyi ifade eder.
Açıklama:
Çağdaş popüler kültür çalışmalarını tanımlayabilecek, bu çalışmaların üzerine temellendiği kavram, kuram, yöntem ve pratikleri tartışarak, kültürel çalışmaların gelişim haritasını çıkarabileceksiniz.
John Fiske
John Fiske
Soru 33
.........., göstergenin, ortakduyusal anlamına gönderme yaparken, ..........; göstergenin, kullanıcıların, duygularıyla ya da heyecanlarıyla ve kültürel değerleriyle buluştuğunda meydana gelen etkileşimi betimlemektedir. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yerleri uygun şekilde doldurunuz.
Seçenekler
A
Yananlam / düzanlam
B
Mit / işaret
C
Simge / işaret
D
Düzanlam / yananlam
E
İşaret / simge
Açıklama:
İletişim kavramını ve kapsamını, anlam ve göstergeler çerçevesinde tanımlayabilecek, simgesel bakışın anlamını, niteliğini ve toplumsal geçerliliğini açıklayabileceksiniz.
Düzanlam, göstergenin, ortakduyusal anlamına gönderme yaparken, yananlam; göstergenin, kullanıcıların, duygularıyla ya da heyecanlarıyla ve kültürel değerleriyle buluştuğunda meydana gelen etkileşimi betimlemektedir.
Düzanlam, göstergenin, ortakduyusal anlamına gönderme yaparken, yananlam; göstergenin, kullanıcıların, duygularıyla ya da heyecanlarıyla ve kültürel değerleriyle buluştuğunda meydana gelen etkileşimi betimlemektedir.
Soru 34
Aşağıdakilerden hangisi mitler için söylenemez?
Seçenekler
A
Mitlerin ana işlevi tarihi doğallaştırmaktır.
B
Mitlerin işlerlik kazanabilmesi için, yaydıkları anlamların doğal olduğunun vurgulanması gerekir.
C
Mitler kendi kökenlerini, toplumsal ya da siyasal boyutlarını gizlerler.
D
Mitlerin işlerlik kazanabilmesi için yaydıkları anlamların tarihsel oldukları vurgulanmalıdır.
E
Mitler yaydıklarını anlamların tarihsel kökenlerini gizlerler.
Açıklama:
İletişim kavramını ve kapsamını, anlam ve göstergeler çerçevesinde tanımlayabilecek, simgesel bakışın anlamını, niteliğini ve toplumsal geçerliliğini açıklayabileceksiniz.
Ancak mit olarak işleyebilmeleri için yaydıkları anlamların tarihsel ya da toplumsal değil, doğal olduğunun vurgulanması gerekmektedir. Bu nedenle D doğru cevap değildir.
Ancak mit olarak işleyebilmeleri için yaydıkları anlamların tarihsel ya da toplumsal değil, doğal olduğunun vurgulanması gerekmektedir. Bu nedenle D doğru cevap değildir.
Soru 35
Bir nesne, toplumsal uzlaşım ve kullanım aracılığıyla başka bir şeyin yerine geçmesini olası kılan bir anlam kazandığında .......... haline gelir. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri uygun şekilde doldurunuz.
Seçenekler
A
İşaret
B
Simge
C
Yananlam
D
Mit
E
Kod
Açıklama:
İletişim kavramını ve kapsamını, anlam ve göstergeler çerçevesinde tanımlayabilecek, simgesel bakışın anlamını, niteliğini ve toplumsal geçerliliğini açıklayabileceksiniz.
Bir nesne, toplumsal uzlaşım ve kullanım aracılığıyla başka bir şeyin yerine geçmesini olası kılan bir anlam kazandığında SİMGE haline gelir.
Bir nesne, toplumsal uzlaşım ve kullanım aracılığıyla başka bir şeyin yerine geçmesini olası kılan bir anlam kazandığında SİMGE haline gelir.
Soru 36
Ürünlerin, nesnelerin toplumsal değer kazandığı, kültürel düzen olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisine karşılık gelmektedir?
Seçenekler
A
Kitle kültürü
B
Tüketim kültürü
C
Popüler kültür
D
Postmodernizm
E
Modernizm
Açıklama:
Tüketim kültürünün, bir toplumsal ilişkiler ve simgeler bütünü olarak, bazı temel özellik ve işlevlerini tanımlayabilecek, bir popüler kültür alanı olarak farklı biçimlerini analiz edebileceksiniz.
Tüketim Kültürü ürünlerin, nesnelerin toplumsal değer kazandığı, kültürel düzen olarak tanımlanır.
Tüketim Kültürü ürünlerin, nesnelerin toplumsal değer kazandığı, kültürel düzen olarak tanımlanır.
Soru 37
Aşağıdakilerden hangisi gösterge ile aynı anlamda kullanılabilir?
Seçenekler
A
İlişkiler sistemi
B
Anlamlandırma yapısı
C
İşaret
D
Mit
E
Gösteri
Açıklama:
İletişim kavramını ve kapsamını, anlam ve göstergeler çerçevesinde tanımlayabilecek, simgesel bakışın anlamını, niteliğini ve toplumsal geçerliliğini açıklayabileceksiniz.
Göstergeler, kendilerinden başka bir şeye gönderme yapan eylemler ya da yapılardır; bir başka deyişle anlamlandırma yapılarıdır. Bu nedenle doğru cevap "anlamlandırma yapısı" olmalıdır.
Göstergeler, kendilerinden başka bir şeye gönderme yapan eylemler ya da yapılardır; bir başka deyişle anlamlandırma yapılarıdır. Bu nedenle doğru cevap "anlamlandırma yapısı" olmalıdır.
Soru 38
Aşağıdakilerden hangisi kültürel çalışmaların niteliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Kültürel çalışmalardaki “kültür” kavramının estetik anlamdan çok siyasal anlamıyla tanımlanması.
B
Kültürel çalışmaların, siyasal açıdan ele aldığı kültürü, bir “çatışma ve mücadele alanı” olarak görmesi.
C
Kültürel çalışmaların salt sınıf merkezli bir bakış açısına sahip olması.
D
Kültürel çalışmalara göre, kültürün gündelik yaşamdaki toplumsal ilişkilerin üretiminde kilit bir rol üstlenmesi.
E
Kültürel çalışmaların konusunun gündelik yaşamın metinleri ve uygulamaları olması.
Açıklama:
Çağdaş popüler kültür çalışmalarını tanımlayabilecek, bu çalışmaların üzerine temellendiği kavram, kuram, yöntem ve pratikleri tartışarak, kültürel çalışmaların gelişim haritasını çıkarabileceksiniz.
Ders kitabı 126 ve 127. sayfalarda kültürel çalışmaların özellikleri açıklanırken C şıkkı ("Kültürel çalışmaların salt sınıf merkezli bir bakış açısına sahip olması") kültürel çalıştırmaların eleştirildiği nokta olarak belirtilmiştir. Diğerleri ise kültürel çalışmaların özellikleridir. .
Ders kitabı 126 ve 127. sayfalarda kültürel çalışmaların özellikleri açıklanırken C şıkkı ("Kültürel çalışmaların salt sınıf merkezli bir bakış açısına sahip olması") kültürel çalıştırmaların eleştirildiği nokta olarak belirtilmiştir. Diğerleri ise kültürel çalışmaların özellikleridir. .
Soru 39
Aşağıdakilerden hangisi kültürel ekonomideki ürünlerin özelliklerinden biridir?
Seçenekler
A
Kültürel ekonomideki ürünlerin üretimden tüketime doğru, doğrusal bir hat üzerinde ilerlemesi
B
Kültürel ekonomide belirgin bir üretim-tüketim ayrımının olması.
C
Kültürel ekonomide üreticinin ürettiği şeyin ne sonuç vereceğini önceden belirleyebilmesi.
D
Kültürel ekonomide izleyicinin anlam üreticisi olarak güçlü bir konumda olması.
E
Kültürel ekonomide “semiyotik direnişin” kapitalist sistemin ideolojik homojenliğini sağlama yönündeki çabalarını zayıflatması.
Açıklama:
Çağdaş popüler kültür çalışmalarını tanımlayabilecek, bu çalışmaların üzerine temellendiği kavram, kuram, yöntem ve pratikleri tartışarak, kültürel çalışmaların gelişim haritasını çıkarabileceksiniz.
Televizyon düşünüldüğünde anlamı tükecici olan izleyici üretmektedir. İzleyici anlam üretmediği sürece üretimin değeri yoktur, bu da izleyiciyi anlam üreticisi olarak güçlü kılmaktadır.
Televizyon düşünüldüğünde anlamı tükecici olan izleyici üretmektedir. İzleyici anlam üretmediği sürece üretimin değeri yoktur, bu da izleyiciyi anlam üreticisi olarak güçlü kılmaktadır.
Soru 40
Aşağıdakilerden hangisi yapısalcılık-sonrası görüşün özelliklerindendir?
Seçenekler
A
Dünyayı algılama ve kavramsallaştırma biçimimizin, konuştuğumuz dile ve edindiğimiz kültüre bağlı olması.
B
Anlamın, her zaman, temel yapı aracılığıyla uygulanan seçme ve bütünleştirme işlemi arasındaki ilişkinin karşılıklı etkileşimi sonucunda oluştuğu.
C
Anlamın daima süreç içerisinde ve olasılıkların akışı içinde anlık bir duruş eylemiyle üretilmesi.
D
Temel yapının kültürel metnin anlamını belirlemesi.
E
Anlam üretimini yönetecek belirgin kurallar ve düzenler oluşturulması.
Açıklama:
Çağdaş popüler kültür çalışmalarını tanımlayabilecek, bu çalışmaların üzerine temellendiği kavram, kuram, yöntem ve pratikleri tartışarak, kültürel çalışmaların gelişim haritasını çıkarabileceksiniz.
C şıkkında belirtilen özellik dışındakiler yapısalcı bakış açısına aittir.
C şıkkında belirtilen özellik dışındakiler yapısalcı bakış açısına aittir.
Soru 41
Aşağıdakilerden hangisi tüketim olgusunun başlıca öğesidir?
Seçenekler
A
Mitler ve İkonlar
B
Mal ve hizmetler
C
İkonlar ve mallar
D
İşaretler ve mitler
E
Bilgi ve hizmetler
Açıklama:
Tüketim kültürünün, bir toplumsal ilişkiler ve simgeler bütünü olarak, bazı temel özellik ve işlevlerini tanımlayabilecek, bir popüler kültür alanı olarak farklı biçimlerini analiz edebileceksiniz.
Tüketim olgusunun temelini mal ve hizmetler oluşturmaktadır zira bunların tüketimi sonucu duyulan haz ve tatmin duygusu önemlidir.
Tüketim olgusunun temelini mal ve hizmetler oluşturmaktadır zira bunların tüketimi sonucu duyulan haz ve tatmin duygusu önemlidir.
Soru 42
Aşağıdakilerden hangisi tüketim ürünleri için söylenemez?
Seçenekler
A
Bilgi sistemi içerisinde nesnelerin simgesel değerlerinin nesnelerin kendisi içinde saklı olmaması.
B
Tüketim mallarının yalnızca mesajdan ibaret olmadığı.
C
Tüketim mallarının esas olarak bilgi sisteminin kendisini oluşturduğu.
D
Tüketim mallarının, insanları toplumsal yaşamdan kopardığı.
E
Tüketim ürünlerinin, toplumsal ilişkilerin, sınıflandırmaların ve konumların imleyicisi olarak işlev görmesi.
Açıklama:
Tüketim kültürünün, bir toplumsal ilişkiler ve simgeler bütünü olarak, bazı temel özellik ve işlevlerini tanımlayabilecek, bir popüler kültür alanı olarak farklı biçimlerini analiz edebileceksiniz.
Tüketim mallarının insanları toplumsal yaşama dahil olmasına olanak sağlamaktadır. Maddi gereklilikler ya da faydalı nesneler olmaktan çok toplumsal ilişkileri, sınıflandırmaların, ve konumların imleyicileri olarak işlev gören araçlardır.
Tüketim mallarının insanları toplumsal yaşama dahil olmasına olanak sağlamaktadır. Maddi gereklilikler ya da faydalı nesneler olmaktan çok toplumsal ilişkileri, sınıflandırmaların, ve konumların imleyicileri olarak işlev gören araçlardır.
Soru 43
Aşağıdakilerden hangisi reklâmların işleyiş mekanizmasını tanımlamaktadır?
Seçenekler
A
Reklâmların toplumsal düzeni bire bir yansıtarak, toplumsal bir ayna işlevi görmesi.
B
Reklâmların toplum inşası sürecindeki en temel unsur olarak salt kültürel anlamlar üretmesi.
C
Reklâmların yalnızca ürün ve hizmetlerle ilgili bilgi aktarımında bulunması.
D
Reklâmların basmakalıp kimlik ve yaşam biçimi şablonları üreterek bireylere kestirme biçimler sunması.
E
Reklâmlar ürünler ve gereksinimleri ilişkilendirerek tüketicilere seçenekler sunmaktadır.
Açıklama:
Tüketim kültürünün, bir toplumsal ilişkiler ve simgeler bütünü olarak, bazı temel özellik ve işlevlerini tanımlayabilecek, bir popüler kültür alanı olarak farklı biçimlerini analiz edebileceksiniz.
Sayfa 136'da reklamların işlevleri açıklanırken gereksinimlerin karmaşıklığı ve ürün çeşitliliği vurgulanarak, reklamların bunlar arasındaki ilişkiyi kurarak tüketiciye seçenek sunduğunu belirtilmektedir.
Sayfa 136'da reklamların işlevleri açıklanırken gereksinimlerin karmaşıklığı ve ürün çeşitliliği vurgulanarak, reklamların bunlar arasındaki ilişkiyi kurarak tüketiciye seçenek sunduğunu belirtilmektedir.
Soru 44
Yaşamın her alanında karşımıza çıkan, herkes tarafından bilinen ancak, çok az kaynağın doyurucu biçimde tanımlayabildiği bir insan etkinliğine ne denir?
Seçenekler
A
Göstergeler
B
Kodlar
C
İletilerin aktarılması
D
Gösterge bilimi
E
İletişim
Açıklama:
İletişim,yaşamın her alanında karşımıza çıkan, herkes tarafından bilinen ancak, çok az kaynağın doyurucu biçimde tanımlayabildiği bir insan etkinliğidir.
Soru 45
Kendilerinden başka bir şeye gönderme yapan eylemler ya da yapılara ne denir?
Seçenekler
A
İletişim
B
İletilerin aktarılması
C
Kodlar
D
Göstergeler
E
Göstergebilim
Açıklama:
Göstergeler, kendilerinden başka bir şeye gönderme yapan eylemler ya da yapılara denir.
Soru 46
Toplumsal etkileşimi, bireyi, belirli bir kültürün ya da toplumun bir üyesi olarak inşa eden etkileşim biçimine ne denir?
Seçenekler
A
Göstergebilim
B
Göstergeler
C
İletişim
D
İletilerin aktarılması
E
Kodlar
Açıklama:
Göstergebilim, toplumsal etkileşimi, bireyi, belirli bir kültürün ya da toplumun bir üyesi olarak inşa eden etkileşim biçimine denir.
Soru 47
Bir kültürün, gerçekliğin ya da doğanın bazı görünümlerini açıklamasını ya da anlamasını sağlayan öyküye ne denir?
Seçenekler
A
Simgeler
B
Gösterge
C
İletişim
D
Mit
E
Anlamlandırma
Açıklama:
Mit, bir kültürün, gerçekliğin ya da doğanın bazı görünümlerini açıklamasını ya da anlamasını sağlayan öyküye denir.
Soru 48
Bir nesnenin, toplumsal uzlaşım ve kullanım aracığıyla başka bir şeyin yerine geçmesini olası kılan bir anlam kazanmasına ne denir?
Seçenekler
A
Mit
B
Simge
C
Anlamlandırma
D
Gösterge
E
İletişim
Açıklama:
Bir nesnenin, toplumsal uzlaşım ve kullanım aracığıyla başka bir şeyin yerine geçmesini olası kılan bir anlam kazanmasına simge denir.
Soru 49
A. Gramsci'nin kültür analizinin postmodern düşünce ekseninde genişletilmiş şeklini 'Postmodermizm ve Popüler Kültür' kitabında ele alan kimdir?
Seçenekler
A
Angela McRobbie
B
John Fiske
C
Roland Barthes
D
Karl Marks
E
Ien Ang
Açıklama:
Gramsci’ci kültür analizinin postmodern düşünce ekseninde genişletilmiş şeklinin ele alınışını, popüler kültür örnekleri üzerinden daha derinlemesine incelemek ve bu konuda kapsamlı bilgi edinmek için Angela McRobbie’nin Postmodernizm ve Popüler Kültür (Sarmal Yayınevi, İstanbul, 1999) adlı kitabını okuyabilirsiniz.
Soru 50
Yapısalcılık yöntemi kimin kuramsal çalışmaları sonucu ortaya çıkmıştır?
Seçenekler
A
John Fiske
B
Stuart Hall
C
Will Wright
D
Claude Lévi-Strauss
E
Ferdinand de Saussure
Açıklama:
Yapısalcılık, Ferdinand de Saussure’ün (1857-1913) kuramsal çalışmaları sonucu ortaya çıkmış bir yöntemdir.
Soru 51
................’ya/a göre müzik endüstrisi, pop müziğinin standartlaştırılmış ve mekanik olma gerçeğini gizleyebilmek için “sahte-bireyselleştirme” olarak adlandırdığı bir sürece bağlanır.
Soruda boş bırakılan yere hangi isim gelmelidir?
Soruda boş bırakılan yere hangi isim gelmelidir?
Seçenekler
A
Mulvey
B
Lacan
C
Adorno
D
Hall
E
Douglas
Açıklama:
Frankfurt Okulu’nun öncülerinden olan Theodor W. Adorno’nun (1903-1969) yaptığı çalışmalar, hem kitle kültürünün en sistemli analizlerinden birini teşkil eder, hem müzik endüstrisinin seri üretim ürünlerini önemli ve gerekli olarak gö renlere karşı etkili bir mücadele noktası niteliğindedir. Adorno’ya göre pop müzik standartlaştırılmıştır; mekaniktir. Müzik endüstrisi, bu standartlaştırma işlemini gizleyebilmek için, Adorno’nun “sahte-bireyselleştirme” olarak adlandırdığı sürece bağlanır. “Hit” şarkıların standartlaştırılmasının amacı, dinleyicilerin aynılaştırılmasıdır. Sahte-bireyselleştirme, dinleyiciye, şu anda dinledikleri şarkıların, onlar adına çoktan dinlenildiğini ya da önceden sindirildiğini unutturmak suretiyle onları, aynı çizgide tutar. Adorno’nun ikinci savı, popüler müziğin edilgen dinlemeyi yarattığıdır. Kapitalist düzen altında çalışmak sıkıcı olduğundan, işten kaçma gereksinimini yaratır; çok enerji gerektirmeyen bir sığınma alanı olarak pop müzik gibi oluşumların peşinden gidilir. Adorno’nun üçüncü savıysa popüler müziğin “toplumsal bir çimento” işlevi olduğudur.
Soru 52
Pop müziğin 'toplumsal bir çimento' işlevini gördüğü fikri hangi düşünüre aittir?
Seçenekler
A
Simon Frith
B
Theodor Adorno
C
Jacques Lacan
D
David Riesman
E
Paddy Whannel
Açıklama:
Frankfurt Okulu’nun öncülerinden olan Theodor W. Adorno’nun (1903-1969) yaptığı çalışmalar, hem kitle kültürünün en sistemli analizlerinden birini teşkil eder, hem müzik endüstrisinin seri üretim ürünlerini önemli ve gerekli olarak gö renlere karşı etkili bir mücadele noktası niteliğindedir. Adorno’ya göre pop müzik standartlaştırılmıştır; mekaniktir. Müzik endüstrisi, bu standartlaştırma işlemini gizleyebilmek için, Adorno’nun “sahte-bireyselleştirme” olarak adlandırdığı sürece bağlanır. “Hit” şarkıların standartlaştırılmasının amacı, dinleyicilerin aynılaştırılmasıdır. Sahte-bireyselleştirme, dinleyiciye, şu anda dinledikleri şarkıların, onlar adına çoktan dinlenildiğini ya da önceden sindirildiğini unutturmak suretiyle onları, aynı çizgide tutar. Adorno’nun ikinci savı, popüler müziğin edilgen dinlemeyi yarattığıdır. Kapitalist düzen altında çalışmak sıkıcı olduğundan, işten kaçma gereksinimini yaratır; çok enerji gerektirmeyen bir sığınma alanı olarak pop müzik gibi oluşumların peşinden gidilir. Adorno’nun üçüncü savıysa popüler müziğin “toplumsal bir çimento” işlevi olduğudur.
Soru 53
Tarihsel, epistemolojik, teknolojik ve kültürel bağlantıların ötesinde, ürünlerin, nesnelerin toplumsal değer kazandığı kültürel düzene ne denir?
Seçenekler
A
Tüketim ürünü
B
Simgesel ürün
C
Simgesel kültür
D
Toplumsal kültür
E
Tüketim kültürü
Açıklama:
Tüketim kültürü ,tarihsel, epistemolojik, teknolojik ve kültürel bağlantıların ötesinde, ürünlerin, nesnelerin toplumsal değer kazandığı kültürel düzen olarak tanımlanır.
Soru 54
Aşağıda yer alan ifadelerden hangisi iletişim kavramının özellikleri arasında yer almamaktadır?
Seçenekler
A
Disiplinler arasıdır.
B
Göstergeler ve kodlar içermemektedir.
C
Yüz yüze konuşarak meydana gelir.
D
Dijital boyutta gerçekleştirilebilir.
E
Kültürel yaşamın merkezinde yer alan bir olgudur.
Açıklama:
İletişim kavramı, yaşamın her alanında karşımıza çıkan, herkes tarafından bilinen ancak, çok az kaynağın doyurucu biçimde tanımlayabildiği bir insan etkinliğidir. Yüz yüze konuşma, televizyon, enformasyon yayma, saç biçimi, yazınsal eleştiri, film eleştirisi, retorik analiz, tüketim pratikleri olarak çok farklı biçimlerde, disiplinlerarası bir kavram olarak ele alınabilmektedir. Tüm bu iletişim biçimleri göstergeler ve kodlar içerir. Bu kapsamda doğru seçenek B'dir.
Soru 55
Toplumsal etkileşimi, bireyi, belirli bir kültürün ya da toplumun bir üyesi olarak inşa eden etkileşim biçimi olarak tanımlanan kavramın adı aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru olarak verilmektedir?
Seçenekler
A
İletişim
B
Etkileşim
C
Kodlar
D
Göstergebilim
E
Simge
Açıklama:
Göstergebilim, toplumsal etkileşimi, bireyi, belirli bir kültürün ya da toplumun bir üyesi olarak inşa eden etkileşim biçimi olarak tanımlar. Bu kapsamda doğru seçenek D seçeneğidir.
Soru 56
Aşağıda yer alan seçeneklerden hangisi Roland Barthes’in üzerinde durduğu anlamlandırmanın iki boyutu doğru olarak verilmektedir?
Seçenekler
A
Doğru anlam- sanal anlam
B
Düzanlam- yananlam
C
Gerçek anlam-gerçek dışı anlam
D
Metin anlam- okur anlam
E
Sözel anlam- ifadeci anlam
Açıklama:
Barthes, anlamlandırmanın iki düzeyi üzerinde durur: Anlamlandırmanın birinci düzeyi düzanlamdır. İkicisi ise yananlamdır. Bu kapsamda doğru seçenek B'dir.
Soru 57
Barthes, bir sokak fotoğrafının çeşitli sanatçılar tarafından fotoğrafa duygu yüklenerek yorumlanmasını aşağıda yer alan seçeneklerin hangisi üzerinden aktarmaktadır?
Seçenekler
A
Düzanlam
B
Okur anlam
C
Yananlam
D
Resim anlam
E
Doğru anlam
Açıklama:
Ancak aynı sokak, farklı kişilerce, önemli derecede farklı biçimlerde fotoğraflanabilir. Renkli film kullanılabilir, çekim için donuk bir gün ışığı seçilebilir, yumuşak bir odak ayarı yapılabilir; sokak, çocuklar açısından mutlu, sıcak, sevgi dolu bir oyun alanı haline dönüştürülebilir. Siyah beyaz bir film, sert odak ayarı ve kontrastlar kullanılarak aynı sokak, soğuk, zalim, barınılamaz ve yıkıcı bir mekân haline dönüştürülebilir. Bu iki fotoğrafın düzanlamsal anlamı aynı olacaktır. Farklılığı yaratan yananlamlarıdır. Yananlam, göstergenin, kullanıcıların, duygularıyla ya da heyecanlarıyla ve kültürel değerleriyle buluştuğunda meydana gelen etkileşimi betimlemektedir.
Soru 58
Aşağıdaki seçeneklerde yer alan tanımlardan hangisi mit kavramının açıklamasını vermektedir?
Seçenekler
A
Mit bir kültürün, gerçekliğin ya da doğanın bazı görünümlerini açıklamasını ya da anlamasını sağlayan bir öyküdür.
B
Bir ulusla, bir dinle, özellikle Yunan ve Latin uygarlığıyla ilgili hikâyelerin, söylencelerin tümüdür.
C
Bireylerin yaşam öykülerini konu alan öykülerdir.
D
İnsanın veya çevrenin karakterlerini, göreneklerini inceleyen, serüvenlerini anlatan, duygu ve tutkularını çözümleyen, kurmaca veya gerçek olaylara dayanan uzun metinlerdir.
E
Zengin sembollerle, ritimli sözlerle, seslerin uyumlu kullanımıyla ortaya çıkan, hece ve durak bakımından denk ve kendi başına bir bütün olan anlatım biçimidir.
Açıklama:
Mit bir kültürün, gerçekliğin ya da doğanın bazı görünümlerini açıklamasını ya da anlamasını sağlayan bir öyküdür.
Soru 59
Bathes’e göre mitlerin ana işlevi, aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru olarak verilmektedir?
Seçenekler
A
Topluma gerçeküstü hikayeler aktarmaktır.
B
Toplumu gerçeklikten uzaklaştırmaktır.
C
Kültürel konuları topluma aktarmaktır.
D
Mitolojik olayları ve karakterleri topluma aktarmaktır.
E
Tarihi doğallaştırmaktır.
Açıklama:
Barthes, mitlerin ana işlevinin, tarihi doğallaştırmak olduğunu ileri sürer. Bu işlev, mitlerin aslında belirli bir tarihsel dönemde egemen olmayı başarmış toplumsal sınıfın ürünü olduğu gerçeğine işaret etmektedir. Mitlerin yaydıkları anlamlar bu tarihi beraberinde taşırlar. Ancak mit olarak işleyebilmeleri için yaydıkları anlamların tarihsel ya da toplumsal değil, doğal olduğunun vurgulanması gerekmektedir.
Soru 60
Marksizm’e göre kültürel çalışmalar aşağıda verilen hangi iki ana boyuta göre ele alınmaktadır?
Seçenekler
A
Tarihi ve güncel
B
Milattan Önce ve Milattan Sonra
C
Kültürel ve modern
D
Konu ve uygulama
E
Yazılı ve sözel
Açıklama:
Kültürel çalışmaların günümüzde Marksizm’e dayandırılmakta olduğu görülür. Marksizm, kültürel çalışmaları iki ana boyutta ele alır. Bu bakış açısına göre, bir kültürel konu (text) ve uygulamanın (practice) kavranabilmesi için bunların, toplumsal ve tarihsel üretim ve tüketim koşulları içerisinde analiz edilmesi gerekir.
Soru 61
İdeolojik mücadele sürecini açıklayabilmek amacıyla Antonio Gramsci’nin “hegemonya” kavramı çerçevesinde “eklemleme kuramını” geliştiren kuramcı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Immanuel Kant
B
Karl Marx
C
Stuart Hall
D
Atholl Douglas
E
Simon Frith
Açıklama:
Hall, ideolojik mücadele sürecini açıklayabilmek amacıyla Antonio Gramsci’nin (1891-1937) “hegemonya” kavramı çerçevesinde “eklemlenme (articulation) kuramını” geliştirmiştir (Hall burada “eklemlenme” sözcüğünü hem “ifade etmek”, hem de “katılmak” anlamıyla kullanmıştır). Bu kapsamda doğru seçenek C'dir.
Soru 62
Toplumsal tabakalaşma ile ilgili çözümlemesinde, her durumda bütün kültürlerin gerçekte farklı güç, zenginlik ve statü konumlarını barındırdığını işaret eden kuramcı aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer almaktadır?
Seçenekler
A
Max Weber
B
Stuart Hall
C
Karl Marx
D
Atholl Douglas
E
Mary Dauglas
Açıklama:
Max Weber’in (1864-1920), toplumsal tabakalaşmayla ilgili çözümlemesinde işaret etmiş olduğu gibi, her durumda bütün kültürler gerçekte farklı güç, zenginlik ve statü konumlarını barındırmaktadır.
Soru 63
İyi bir işe girme fırsatı, toplumsal olanakların ve ayrıcalıkların bilgi akışını içeren sosyal bağlantılara sahip olması gerektiğine yönelik Pierre Bourdieu tarafından geliştirilen kavram aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer almaktadır?
Seçenekler
A
Kültürel miras
B
Kültür Sermayesi
C
Ekonomik kültür
D
Tüketim kültürü
E
Pazarlama kültürü
Açıklama:
İyi bir işe girme fırsatı, toplumsal olanakların ve ayrıcalıkların bilgi akışını içeren sosyal bağlantılara ya da Pierre Bourdieu’nün (1930-2002) deyimiyle “kültür sermayesi”ne (cultural capital) sahip olmayı zorunlu kılmaktadır. Bu tür bağlantılara erişim, malların kodlarını bilmeyi, onların törensel kullanımlarını “uygun” bir şekilde gerçekleştirmeyi gerektirir. O halde, toplumsal kullanımlara sahip olan mallar, bir gruba dâhil edilme ya da dışlanma araçları olarak kullanılabilir.
Soru 64
"Dilin kullanımı sırasındaki üretimin etkin bir sürecidir."
Yukarıda tanımı verilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Yukarıda tanımı verilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hegemonya
B
Bağlam
C
Eklemlenme
D
Çok vurgululuk
E
Birleşme
Açıklama:
Hall’a göre kültürel konu ve uygulamalar, dil üretimindeki niyetin ne olduğu bağlamında bir sefere dair, bütün hepsi için, garanti edilen anlamla birlikte kayda geçirilmezler. Anlam, her zaman eklemlenme eyleminin bir sonucudur. Eklemlenmeyse dilin “kullanım› sırasındaki üretimin” etkin bir sürecidir. Bu sürecin eklemlenme olarak adlandırılmasının nedeni, anlamın ifade edilmesinin zorunluluğudur. Ancak bu ifade edifl, belirli bir söylem içerisindeki belirli bir bağlam (context) ve belirli bir tarihsel anda gerçekleştirilmelidir. Bu açıdan ifade, her zaman bağlamla ilintilidir. Kültürel konu ve uygulamalar “çok vurguludur” (multiaccentual); bir başka deyişle, farklı bağlamlarda, farklı politikaları amaçlayan farklı kişiler tarafından, farklı vurgularla telaffûz edilebilirler. Sonuç olarak, anlam, toplumsal bir üretimdir ve dünya, anlam üzerine kurulmak zorundadır. Bu yüzden, kültürel çalışmalar için kültür alanı hem ideolojik mücadelenin ortaya koyulduğu, “birleşme” ve “direniş”lerin olduğu hem hegemonyanın kazanılıp kaybedildiği bir alandır. Doğru yanıt C'dir.
Soru 65
Reklamcıların "meslek sahibi kadın" ya da "yeni çağın duyarlı erkeği" gibi yeni toplumsal cinsiyet mitleri üretmeleri mitlerle ilgili aşağıdaki hangi değişimi açıklar?
Seçenekler
A
Evrimsel değişim
B
Devrimsel değişim
C
Evrensel değişim
D
Aile yapısında değişme
E
Toplumsal cinsiyet rollerinde değişme
Açıklama:
İletişim kavramını ve kapsamını, anlam ve göstergeler çerçevesinde tanımlayabilecek, simgesel bakışın anlamını, niteliğini ve toplumsal geçerliliğini açıklayabileceksiniz.
Yeni mitler eski mitleri tümüyle reddetmez, ancak kavramlar zincirinden bazı halkaları çıkarıp yerine yenilerini koydukları için evrimseldir.
Yeni mitler eski mitleri tümüyle reddetmez, ancak kavramlar zincirinden bazı halkaları çıkarıp yerine yenilerini koydukları için evrimseldir.
Soru 66
Aşağıdakilerden hangisi Stuart Hall'un popüler kültüre yaklaşımını ortaya koyan bir ifadedir?
Seçenekler
A
Kültür estetik mükemmelliyet sürecidir.
B
Kültür estetik gelişim sürecidir.
C
Kültür düşünsel gelişim sürecidir.
D
Kültür bir ittifak ve direniş arenasıdır.
E
Kültür ruhsal gelişim sürecidir.
Açıklama:
İletişim kavramını ve kapsamını, anlam ve göstergeler çerçevesinde tanımlayabilecek, simgesel bakışın anlamını, niteliğini ve toplumsal geçerliliğini açıklayabileceksiniz.
“Kültür, bir ittifak ve direnifl arenasıdır." Hall'ın kendi ifadesidir.
“Kültür, bir ittifak ve direnifl arenasıdır." Hall'ın kendi ifadesidir.
Soru 67
Televizyonda anlamlar görsel iletişim şeklini aldığında aşağıdakilerden hangisi baskın hale gelir?
Seçenekler
A
Dilin resmi kuralları
B
İletişimin resmi kuralları
C
Dilin ve iletişimin resmi kuralları
D
İşlenmemiş toplumsal olayın kuralları
E
İdeolojilerin kuralları
Açıklama:
İletişim kavramını ve kapsamını, anlam ve göstergeler çerçevesinde tanımlayabilecek, simgesel bakışın anlamını, niteliğini ve toplumsal geçerliliğini açıklayabileceksiniz.
Anlamlar görsel iletiştim şeklini aldıkları zaman, dilin ve iletişimin resmi kuralları baskındır
Anlamlar görsel iletiştim şeklini aldıkları zaman, dilin ve iletişimin resmi kuralları baskındır
Soru 68
Aşağıdakilerden hangisi Laura Mulvey'e göre çocuğun egosunun oluşumunun(J. Lacan) sinemadaki karşılığıdır?
Seçenekler
A
Sinemada özdeşleşme zevki
B
Sinemada kontrolcü göz
C
Sinemada izleme zevki
D
Sinemada erkek bakışı
E
İzleyicinin narsist yönü
Açıklama:
İletişim kavramını ve kapsamını, anlam ve göstergeler çerçevesinde tanımlayabilecek, simgesel bakışın anlamını, niteliğini ve toplumsal geçerliliğini açıklayabileceksiniz.
Mulvey, Lacan’ın “ayna evresi” kavramından faydalanarak, çocuğun egosunun oluşumuyla sinemada özdeşleşme zevki arasında bir benzerlik olduğunu açıklamaya çalışır. Bir başka deyişle nasıl çocuk, kendini aynada yanlış tanıyorsa, izleyici de kendini, ekran karşısında yanlış tanımaktadır.
Mulvey, Lacan’ın “ayna evresi” kavramından faydalanarak, çocuğun egosunun oluşumuyla sinemada özdeşleşme zevki arasında bir benzerlik olduğunu açıklamaya çalışır. Bir başka deyişle nasıl çocuk, kendini aynada yanlış tanıyorsa, izleyici de kendini, ekran karşısında yanlış tanımaktadır.
Soru 69
Aşağıdakilerden hangisi tüketim malları ile ilgili olarak doğru bir tanımlama değildir?
Seçenekler
A
Tüketim malları faydalı nesnelerdir.
B
Tüketim malları toplumsal ilişkilerin imleyicileridir.
C
Tüketim malları toplumsal sınıflandırmaların imleyicileridir.
D
Tüketim malları toplumsal konumların imleyicileridir.
E
Tüketim malları kültür kategorilerini görünür kılan araçlardır.
Açıklama:
Tüketim kültürünün, bir toplumsal ilişkiler ve simgeler bütünü olarak, bazı temel özellik ve işlevlerini tanımlayabilecek, bir popüler kültür alanı olarak farklı biçimlerini analiz edebileceksiniz.
Tüketim mallarının açıklamaları arasında "tüketim malları faydalıdır" bulunmamaktadır.
Tüketim mallarının açıklamaları arasında "tüketim malları faydalıdır" bulunmamaktadır.
Soru 70
Hangisi toplumsal etkileşimi, bireyi, belirli bir kültürün ya da toplumun bir üyesi olarak inşa eden etkileşim biçimi olarak tanımlar?
Seçenekler
A
Göstergebilim
B
Kültür olgusu
C
Sanatsal bilgi
D
Toplumsal simge
E
Tinsel katman
Açıklama:
İLETİŞİM, ANLAM VE GÖSTERGELER
Göstergebilim
Göstergebilim
Soru 71
Hangisi bir kültürün, gerçekliğin ya da doğanın bazı görünümlerini açıklamasını ya da anlamasını sağlayan bir öyküdür?
Seçenekler
A
Düzanlam
B
Yananlam
C
Simge
D
Mit
E
Semiyotik
Açıklama:
Anlamlandırma, Mit, Simgeler
Soru 72
Aşağıdaki cümleyi seçeneklerde yer alan ifadelerden hangisi en doğru şekilde tamamlar?
“Barthes’e göre bir nesne, toplumsal uzlaşım ve kullanım aracılığıyla başka bir şeyin yerine geçmesini olası kılan bir anlam kazandığında ………. haline gelir.”
“Barthes’e göre bir nesne, toplumsal uzlaşım ve kullanım aracılığıyla başka bir şeyin yerine geçmesini olası kılan bir anlam kazandığında ………. haline gelir.”
Seçenekler
A
sistemli bir model
B
simge
C
işaret
D
kanun
E
mit
Açıklama:
Anlamlandırma, Mit, Simgeler
Soru 73
Kültürel çalışmalar, siyasal açıdan ele aldığı kültürü nasıl görür?
Seçenekler
A
Estetik mükemmeliyet süreci olarak
B
Düşünsel ve ruhsal gelişim süreci olarak
C
Tarihsel ve siyasal koşullara uyum süreci olarak
D
Sınıf-merkezli kültürel çalışmalar olarak
E
Bir çatışma ve mücadele alanı olarak
Açıklama:
KÜLTÜREL ÇALIŞMALAR VE POPÜLER KÜLTÜR
Bir çatışma ve mücadele alanı olarak
Bir çatışma ve mücadele alanı olarak
Soru 74
Marksist bakış açısına göre, bir kültürel konu ve uygulamanın kavranabilmesi için nasıl analiz edilmesi gerekir?
Seçenekler
A
Toplumsal ve tarihsel üretim ve tüketim koşulları içerisinde.
B
Gündelik yaşamdaki toplumsal ilişkilerin üretimi sürecinde.
C
Popüler kültür bağlamında.
D
Semiyolojik bir bağlamda
E
Simgeler sisteminde.
Açıklama:
Marksizm ve İdeoloji
Toplumsal ve tarihsel üretim ve tüketim koşulları içerisinde.
Toplumsal ve tarihsel üretim ve tüketim koşulları içerisinde.
Soru 75
Hangisi kültürü ideolojik kılan şeyi ifade eder?
Seçenekler
A
Popüler kültürün önemi
B
Egemen grupların çıkarlarını yansıtan anlamlar
C
Sürekli mücadele alanı
D
Ekonomik indirgemeci analiz
E
Tüketimcilik
Açıklama:
Marksizm ve İdeoloji
Sürekli mücadele alanı
Sürekli mücadele alanı
Soru 76
Hangisi Adorno’nun pop müzike yönelik savlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Pop müzik standart değildir.
B
Pop müzik mekaniktir.
C
Pop müzik edilgen dinlemeyi yaratır.
D
Pop müzik çok enerji gerektirmeyen bir sığınma alanıdır.
E
Popüler müziğin “toplumsal bir çimento” işlevi söz konusudur.
Açıklama:
Popüler Müziğin Ekonomi Politiği
Adorno’ya göre pop müzik standartlaştırılmış ve mekanik bir müziktir. Dolayısyla, doğru cevap, A.
Adorno’ya göre pop müzik standartlaştırılmış ve mekanik bir müziktir. Dolayısyla, doğru cevap, A.
Soru 77
Hangisi tüketim ideolojisinin alternatif yer değiştirme stratejilerinden sayılamaz?
Seçenekler
A
Bireylere bir şeylerin eksik olduğu duygusu aşılanır.
B
Hayatın geri kalan bölümü hayalî alandaki bütünlüğü yeniden yakalama çabasıyla harcanır.
C
Anne bedenindeki bütünlük duygusuna geri dönmek için sonsuz bir arayış söz konusudur.
D
Başka objelerle, tecrübelerle bütünlük duygusu ikâme edilir.
E
Göstergeler bir toplumsal ilişkiler pratiği olarak görülür.
Açıklama:
TÜKETİM KÜLTÜRÜ VE TÜKETİM ÜRÜNLERİNİN
TOPLUMSAL VE SİMGESEL KULLANIMLARI
Göstergeler bir toplumsal ilişkiler pratiği olarak görülür.
TOPLUMSAL VE SİMGESEL KULLANIMLARI
Göstergeler bir toplumsal ilişkiler pratiği olarak görülür.
Soru 78
Hangisi içerisinde bireylerin kendilerini ifade edebilecekleri, dış dünyaya mesaj iletebilecekleri bir anlamlar sistemini somutlaştırır?
Seçenekler
A
Geleneksel bilgi ve deneyim
B
Tüketim ürünleri
C
Bilgi sistemleri
D
Popüler kültür
E
Kültürel sermaye
Açıklama:
Mal ve Hizmetlerin Simgesel Anlamları
Tüketim ürünleri
Tüketim ürünleri
Soru 79
Seçeneklerde yer verilen ifadelerden hangisi aşağıdaki cümleyi anlamlı ve doğru bir şekilde tamamlar?
“Mal ve hizmetler, farklı sınıflandırmalar ve kategoriler tarafından yapılandırılan toplumsal düzenin bir haritasını oluşturan tüketim kalıpları çerçevesinde …………………………………………… olarak tüketilir ve mübadele edilir.”
“Mal ve hizmetler, farklı sınıflandırmalar ve kategoriler tarafından yapılandırılan toplumsal düzenin bir haritasını oluşturan tüketim kalıpları çerçevesinde …………………………………………… olarak tüketilir ve mübadele edilir.”
Seçenekler
A
toplumsal bağların ve ahlâki yapıların bir parçası
B
bireyin kendi kültürüne ilişkin tüketim kodlarını bilmesi ve kullanımı
C
güç, zenginlik ve statü konumları
D
simgesel bir amaç
E
dış dünyaya mesaj iletilen bir anlamlar sistemi
Açıklama:
Simgesel Tüketim
Mal ve hizmetler, farklı sınıflandırmalar ve kategoriler tarafından yapılandırılan toplumsal düzenin bir haritasını oluşturan tüketim kalıpları çerçevesinde toplumsal bağların ve ahlâki yapıların bir parçası olarak tüketilir ve mübadele edilir. Dolayısıyla, doğru cevap: A
Mal ve hizmetler, farklı sınıflandırmalar ve kategoriler tarafından yapılandırılan toplumsal düzenin bir haritasını oluşturan tüketim kalıpları çerçevesinde toplumsal bağların ve ahlâki yapıların bir parçası olarak tüketilir ve mübadele edilir. Dolayısıyla, doğru cevap: A
Soru 80
(...), kendilerinden başka bir şeye gönderme yapan eylemler ya da yapılardır; bir başka deyişle anlamlandırma yapılarıdır.
Yukarıdaki tanımda boş bırakılan yere uygun olan terim aşağıdakilerden hangisidir?
Yukarıdaki tanımda boş bırakılan yere uygun olan terim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Göstergeler
B
Kodlar
C
Simgeler
D
İletiler
E
Mitler
Açıklama:
(...), kendilerinden başka bir şeye gönderme yapan eylemler ya da yapılardır; bir başka deyişle anlamlandırma yapılarıdır. Cümlesinde boş bırakılan yere uygun olan terim göstergelerdir.
Soru 81
Roland Barthes'in anlamlandırmanın iki düzeyinden bahsederken yan anlam terimi ile kastettiği aşağıdaki örneklerden hangisi ile uyuşuyor?
Seçenekler
A
Nesnenin miktarının ne olduğu
B
Nesnenin nasıl fotoğraflandığı
C
Nesnenin sayısal değeri
D
Hangi nesnenin fotoğraflandığı
E
Fotoğraflanan nesnenin özelliği
Açıklama:
Roland Barthes'in anlamlandırmanın iki düzeyinden bahsederken yan anlam terimi ile kastettiği, göstergenin, kullanıcıların, duygularıyla ya da heyecanlarıyla ve kültürel değerleriyle buluştuğunda meydana gelen etkileşimi betimlemektedir.
Yani nesnenin nasıl fotoğraflandığı konusu yan anlam kapsamına girmektedir.
Yani nesnenin nasıl fotoğraflandığı konusu yan anlam kapsamına girmektedir.
Soru 82
Aşağıda, mitler için kullanılan ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Mitlerdeki değişme evrimsel değil, devrimseldir.
B
Bir kültürdeki mitlerin tamamı aynı zamanda evrenseldir.
C
Baskın mitler olduğu gibi, karşı mitler de vardır.
D
Mitler doğanın bir parçasıdırlar.
E
Mitler toplumsal sınıfların ürünü değildir.
Açıklama:
Baskın mitler olduğu gibi, karşı mitler de vardır.
Soru 83
Simge ile işaret arasındaki fark hangi özelliklerinde görülmektedir?
Seçenekler
A
Sayısal özellikleri
B
Renksel özellikleri
C
Maddi özellikleri
D
Anlamsal özellikleri
E
Yönetsel özellikleri
Açıklama:
Simge ile işaret arasındaki fark anlamsal özelliklerinde görülmektedir. İşaret,
toplum içinde kullanılmakla beraber, anlamı nötr (değeryüksüz) olan bir soyutlaştırmadır. Simgede birçok karışık ve farklı yönlere uzanan çağrışımlar
söz konusudur.
toplum içinde kullanılmakla beraber, anlamı nötr (değeryüksüz) olan bir soyutlaştırmadır. Simgede birçok karışık ve farklı yönlere uzanan çağrışımlar
söz konusudur.
Soru 84
''Bir kültürel konu (text) ve uygulamanın (practice) kavranabilmesi için bunların, toplumsal ve tarihsel üretim ve tüketim koşulları içerisinde analiz edilmesi gerekir.'' düşüncesi aşağıdaki akımlardan hangisine aittir?
Seçenekler
A
Naturizm
B
Liberalizm
C
Oryantalizm
D
Kapitalizm
E
Marksizm
Açıklama:
Marksizm
Soru 85
Stuart Hall, ideolojik mücadele sürecini açıklayabilmek amacıyla Antonio Gramsci’nin (1891-1937) “hegemonya” kavramı çerçevesinde “eklemlenme
(articulation) kuramını” geliştirmiştir. Hall “eklemlenme” sözcüğünü aşağıdakilerden hangisinin yerine kullanmıştır?
(articulation) kuramını” geliştirmiştir. Hall “eklemlenme” sözcüğünü aşağıdakilerden hangisinin yerine kullanmıştır?
Seçenekler
A
İfade etmek, katılmak
B
Çözümlemek, çözmek
C
Anlamlandırmak, yerine koymak
D
İşaretlemek, belirtmek
E
Eşleştirmek, karşılaştırmak
Açıklama:
Hall “eklemlenme” sözcüğünü ''İfade etmek, katılmak'' yerine kullanmıştır.
Soru 86
Kültürel ekonomi ile finansal ekonomiyi mukayese ederek, iki ekonominin tüketici profillerini ortaya koyan yazar aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ien Ang
B
John Fiske
C
Angela McRobbie
D
Antonio Gramsci
E
Stuart Hall
Açıklama:
John Fiske
Soru 87
Popüler müziğin ekonomi politiği konusunda aşağıdaki görüşlerden hangisi Theodor W. Adorno’ya aittir?
Seçenekler
A
Müzik endüstrisi müziğin nasıl kullanılacağını belirleyip kontrol edemez.
B
Popüler müzik dinleyicisi güçsüz bir birey olarak değerlendirilemez.
C
Müzik endüstrisi dinleyicilerin zevklerini kontrol etmekte zorlanmaktadır.
D
Popüler müzik edilgen dinlemeyi yaratır.
E
Ürünün ekonomik değeri ile kültürel değeri arasında bir fark bulunmaktadır.
Açıklama:
Adorno’nun popüler müziğin ekonomi politiği konusundaki ikinci savı, ‘’popüler müziğin edilgen dinlemeyi yarattığıdır.’’
Soru 88
Daniel Miller’a göre (...) toplum tarafından edilgen olarak yapılandırılmış bir şablon içinde ortaya çıkarlar.
Cümlesinde boş bırakılan yere uygun olan ifade aşağıdakilerden hangisidir?
Cümlesinde boş bırakılan yere uygun olan ifade aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Popüler kültür
B
Kültürel sermaye
C
Tüketim pratikleri
D
Mit oluşumu
E
Haz duygusu
Açıklama:
Daniel Miller’a göre (...) toplum tarafından edilgen olarak yapılandırılmış bir şablon içinde ortaya çıkarlar. Cümlesinde boş bırakılan yere uygun olan ifade ''Tüketim pratikleri'' dir.
Soru 89
Aşağıda verilen hükümlerden hangisi simgesel tüketim çerçevesinde değerlendirilemez?
Seçenekler
A
Tüketim kalıpları, farklı sınıflandırmalar ve kategoriler tarafından yapılandırılan
toplumsal düzenin bir haritasını oluştururlar.
toplumsal düzenin bir haritasını oluştururlar.
B
Mal ve hizmetler, toplumsal bağların ve ahlâki yapıların bir parçası olarak tüketilir ve mübadele edilir.
C
Üstlendikleri işlevler ya da taşıdıkları anlamlar açısından değerlendirilebilen
mal ve hizmetler, kültür kategorilerini görünür ve tutarlı kılmak için gereklidir.
mal ve hizmetler, kültür kategorilerini görünür ve tutarlı kılmak için gereklidir.
D
Tüketim malları, maddi gereklilikler ya da faydalı nesneler olmaktan çok toplumsal ilişkilerin, sınıflandırmaların ve konumların imleyicileri olarak işlev gören araçlardır.
E
Ürün bolluğunun yoğunlaşması, sadece ürünün tüketimi ya da sonsuz bir tüketim arzusuyla sonuçlanmaz; nesnelere duyulan şiddetli bir gereksinimi doğurur.
Açıklama:
''Ürün bolluğunun yoğunlaşması, sadece ürünün tüketimi ya da sonsuz bir tüketim arzusuyla sonuçlanmaz; nesnelere duyulan şiddetli bir gereksinimi doğurur.'' seçeneği simgesel tüketim çerçevesinde değerlendirilemez
Soru 90
İletişim kavramı disiplinlerarası bir kavram olarak ele alınabilmektedir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi bu kavramsal biçimlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Yüz yüze konuşma
B
Televizyon
C
Enformasyon yayma
D
Film eleştirisi
E
Günlük yazma
Açıklama:
Yüz yüze konuşma, televizyon, enformasyon yayma, saç biçimi, yazınsal eleştiri, film eleştirisi, retorik analiz, tüketim pratikleri çok farklı biçimlerde, disiplinlerarası bir kavram olarak ele alınabilmektedir.
Soru 91
Anlamın yazar, okur ve metin arasında, bir müzakere süreci olduğunu öne sürerek, bu etkileşimli anlam düşüncesinin çözümlenebileceği sistemli bir modeli geliştiren, dilbilimci Ferdinand de Saussure'ün takipçisi olan kuramcı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Roland Barthes
B
Pierre Bourdieu
C
Stuart Hall
D
Antonio Gramsci
E
John Fiske
Açıklama:
Anlamın yazar, okur ve metin arasında, bir müzakere süreci olduğunu öne sürerek, bu etkileşimli anlam düşüncesinin çözümlenebileceği sistemli bir modeli geliştiren, dilbilimci Ferdinand de Saussure'ün takipçisi olan kuramcı Roland Barthes'tir.
Soru 92
Kültür kavramını estetik anlamdan çok, siyasal anlamıyla tanımlayarak, çalışmarının konusunu estetik, düşünsel ve ruhsal gelişim süreci olarak ifade edilen kültür değil gündelik yaşamın konusu ve uygulaması olarak ele alan yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Popüler çalışmalar
B
Kültürel çalışmalar
C
Siyasal çalışmalar
D
Ekonomik çalışmalar
E
Dinsel çalışmalar
Açıklama:
Kültürel çalışmalardaki kültür kavramı estetik anlamdan çok, siyasal anlamıyla tanımlanmaktadır. Bu çalışmaların konusu dar anlamıyla estetik, düşünsel ve ruhsal gelişim süreci olarak ifade edilen kültür değil gündelik yaşamın konusu ve uygulaması olarak ele alınan kültürdür. Kültürel çalışmalar, siyasal açıdan ele aldığı kültürü, bir çatışma ve mücadele alanı olarak görür.
Soru 93
Kültürel çalışmalar, siyasal açıdan ele aldığı kültürü, bir "çatışma ve mücadele alanı" olarak görür. Bu bakış açısında göre kültür, ayrıca gündelik yaşamdaki toplumsal ilişkilerin üretimi ve yeniden üretimi sürecinde anahtar rol oynar. Kültürü bu bakış açısıyla ele alan başlıca kuramcı aşağıdaki isimlerden hangisidir?
Seçenekler
A
Pierre Bourdieu
B
Antonio Gramsci
C
Stuart Hall
D
Roland Barthes
E
Ferdinand de Saussure
Açıklama:
Kültürel çalışmalar, siyasal açıdan ele aldığı kültürü, bir "çatışma ve mücadele alanı" olarak görür. Bu bakış açısında göre kültür, ayrıca gündelik yaşamdaki toplumsal ilişkilerin üretimi ve yeniden üretimi sürecinde anahtar rol oynar. Kültürü bu bakış açısıyla ele alan başlıca kuramcı Stuart Hall'dur.
Soru 94
Kültürel çalışmalar okulunun kurucu ismi Stuart Hall, ideolojik mücadele sürecini açıklayabilmek amacıyla Gramsci'nin hegemonya kavramı çerçevesinde aşağıdaki kuramlardan hangisini geliştirmiştir?
Seçenekler
A
Mücadele kuramı
B
İdeoloji kuramı
C
Hegemonya kuramı
D
Kültürel kuram
E
Eklemlenme kurama
Açıklama:
Kültürel çalışmalar okulunun kurucu ismi Stuart Hall, ideolojik mücadele sürecini açıklayabilmek amacıyla Gramsci'nin hegemonya kavramı çerçevesinde eklemlenme kuramını geliştirmiştir.
Soru 95
Bütün mitlerin toplum içinde benzer sosyo-kültürel işlevlere sahip olduğunu, amaçlarının dünyayı açıklanabilir kılmak, onun sorun ve çelişkilerini, sihirli bir biçimde çözmek olduğunu ileri süren düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
John Fiske
B
Ferdinand de Saussure
C
Roland Barthes
D
Claude Levi-Strauss
E
Stuart Hall
Açıklama:
Bütün mitlerin toplum içinde benzer sosyo-kültürel işlevlere sahip olduğunu, amaçlarının dünyayı açıklanabilir kılmak, onun sorun ve çelişkilerini, sihirli bir biçimde çözmek olduğunu ileri süren düşünür Claude Levi-Strauss'tur.
Soru 96
Yaptığı çalışmalar hem kitle kültürünün en sistemli analizlerinden birini, hem müzik endüstrisinin seri üretim ürünlerini önemli ve gerekli olarak görenlere karşı etkili bir mücadele noktası niteliğinde, Frankfurt Okulu'nın öncülerinden olan kuramcı aşağıdaki isimlerden hangisidir?
Seçenekler
A
Stuart Hall
B
John Fiske
C
Theodor W. Adorno
D
Walter Benjamin
E
Herbert Marcuse
Açıklama:
Yaptığı çalışmalar hem kitle kültürünün en sistemli analizlerinden birini, hem müzik endüstrisinin seri üretim ürünlerini önemli ve gerekli olarak görenlere karşı etkili bir mücadele noktası niteliğinde, Frankfurt Okulu'nın öncülerinden olan kuramcı Theodor W. Adorno'dur.
Soru 97
_____________, tarihsel, epistemolojik, teknolojik ve kültürel bağlantıların ötesinde, ürünlerin, nesnelerin toplumsal değer kazandığı, kültürel düzen olarak tanımlanabilir.
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdaki kavramlardan hangisi gelmelidir?
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdaki kavramlardan hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Müzik kültürü
B
Görsel kültür
C
Moda kültürü
D
Çalışma kültürü
E
Tüketim kültürü
Açıklama:
Tüketim kültürü, tarihsel, epistemolojik, teknolojik ve kültürel bağlantıların ötesinde, ürünlerin, nesnelerin toplumsal değer kazandığı, kültürel düzen olarak tanımlanabilir.
Tüketim kültürü, tarihsel, epistemolojik, teknolojik ve kültürel bağlantıların ötesinde, ürünlerin, nesnelerin toplumsal değer kazandığı, kültürel düzen olarak tanımlanabilir.
Tüketim kültürü, tarihsel, epistemolojik, teknolojik ve kültürel bağlantıların ötesinde, ürünlerin, nesnelerin toplumsal değer kazandığı, kültürel düzen olarak tanımlanabilir.
Soru 98
Aşağıdaki isimlerden hangisi yapısalcılık-sonrası psikanalizi tüketim konusuna eleştirel bir bakış açısı getirir?
Seçenekler
A
Jacques Lacan
B
Guy Debord
C
Jean Baudrillard
D
Pierre Bourdieu
E
David Riesman
Açıklama:
Jacques Lacan yapısalcılık-sonrası psikanalizi tüketim konusuna eleştirel bir bakış açısı getirir.
Soru 99
Tüketimi kültürel bir düzeyde ele alan, tüketicinin en genel amacının, seçtiği mal ve hizmetlerle anlaşılabilir bir evreni inşa etmeye çalışmak olduğunu ileri süren kuramcı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Thorstein Veblen
B
Mary Douglas
C
Georg Simmel
D
Jean Baudrillard
E
Guy Debord
Açıklama:
Tüketimi kültürel bir düzeyde ele alan, tüketicinin en genel amacının, seçtiği mal ve hizmetlerle anlaşılabilir bir evreni inşa etmeye çalışmak olduğunu ileri süren kuramcı Mary Douglas'tır.
Ünite 8
Soru 1
Roman, resim gibi sanat dallarında dahi sanat etkinliğinin sadece sanatçının değil, malzeme sağlayıcılar, aracı kişi ve kurumlar ve alımlayıcıların ortak ürünü olduğu fikri sanatın hangi temel özelliğini işaret eder?
Seçenekler
A
Sanat kolektif bir etkinliktir.
B
Sanat estetik bir anlayışla üretilir.
C
Sanat işlevsel bir değere sahiptir.
D
Erken dönemde sanat zanaatla eş anlamlıdır.
E
Sanat tarihsel koşullarla doğrudan bağlantılıdır.
Açıklama:
Sanat üretiminin kolektif doğasını analiz edebileceksiniz.
Becker’a göre sanat etkinliği, sadece sanatçının değil, malzeme sağlayıcılardan maddi destekçilere, her türlü aracı kişi ve kurumdan alımlayıcıya dek uzanan geniş bir insan topluluğunun ortak bir ürünüdür. Örneğin; bir roman, editör, yayınevi, matbaacı, dağıtıcı, okur, eleştirmen gibi kalabalık bir insan grubunun varlığına bağlı olarak üretilir ve alımlanır. Ayrıca Becker, sanat ürününün üretilmesi için gerekli olan teknolojinin geliştirilmesi, sanatsal kavramların üretilmesi, icracıların yetişmesi gibi, daha uzun bir vadede gerçekleşen süreçleri de aynı kolektif üretimin öğeleri olarak görür.
Becker’a göre sanat etkinliği, sadece sanatçının değil, malzeme sağlayıcılardan maddi destekçilere, her türlü aracı kişi ve kurumdan alımlayıcıya dek uzanan geniş bir insan topluluğunun ortak bir ürünüdür. Örneğin; bir roman, editör, yayınevi, matbaacı, dağıtıcı, okur, eleştirmen gibi kalabalık bir insan grubunun varlığına bağlı olarak üretilir ve alımlanır. Ayrıca Becker, sanat ürününün üretilmesi için gerekli olan teknolojinin geliştirilmesi, sanatsal kavramların üretilmesi, icracıların yetişmesi gibi, daha uzun bir vadede gerçekleşen süreçleri de aynı kolektif üretimin öğeleri olarak görür.
Soru 2
Aşağıdakilerden hangisi kapitalizmin sanatçının yaratıcılığına kısmen daha geniş alan açmasına sebep olmuş olabilir?
Seçenekler
A
Alıcı olan aristokrat sayısının artması
B
Sanat ürünü alıcısının çeşitlenip çoğalması
C
Sanat destekçisi kiliselerin daha saygın hale gelmesi
D
Devletlerin en büyük alıcı haline gelmesi
E
Sanatçı sayısının artması
Açıklama:
Sanat üretiminin kolektif doğasını analiz edebileceksiniz.
Günümüzde sanatın başlıca maddi destekçileri büyük şirketler ve devlettir. Modern devletin kuruluşu, sanatın desteklenmesinin devlet tarafından, kültür politikalarına bağlı olarak, kurumsal bir biçimde yürütülmesini beraberinde getirir. Devlet, sanatçılara yönelik doğrudan ödeneklerin yanı sıra, müzeler, galeriler, festivaller, devlet tiyatro ve müzik kurumları gibi, bir dizi araçla sanatın üretimine katkıda bulunur.
Günümüzde sanatın başlıca maddi destekçileri büyük şirketler ve devlettir. Modern devletin kuruluşu, sanatın desteklenmesinin devlet tarafından, kültür politikalarına bağlı olarak, kurumsal bir biçimde yürütülmesini beraberinde getirir. Devlet, sanatçılara yönelik doğrudan ödeneklerin yanı sıra, müzeler, galeriler, festivaller, devlet tiyatro ve müzik kurumları gibi, bir dizi araçla sanatın üretimine katkıda bulunur.
Soru 3
Aşağıdakilerden hangisi kültür endüstrisinin yerine getirdiği işlevlerle ilişkilendirilemez?
Seçenekler
A
Metalaşmış, sözde bir kültür üretmek
B
Burjuva değerlerinin kabulünü kolaylaştırmak
C
Büyük bir eleştiri ve dönüştürücü güce sahip olmak
D
En büyük karı getirecek ürünlere yönelmek
E
Kültür ürünlerini içerik ve biçim açısından standartlaştırmak
Açıklama:
Sanatın üretiminin, tarih boyunca hangi toplumsal sınıflar tarafından, hangi temel mekanizmalarla yönlendirilmiş olduğunu açıklayabileceksiniz.
Kültürel ürün, içinden çıktığı kapitalist sistemin, hem ekonomik, hem de düşünsel düzeyde kendini yeniden üretebilmesinin aracı haline gelmektedir. Dolayısıyla, eleştiri ve dönüştürücü güç ifadesi ile çelişmektedir.
Kültürel ürün, içinden çıktığı kapitalist sistemin, hem ekonomik, hem de düşünsel düzeyde kendini yeniden üretebilmesinin aracı haline gelmektedir. Dolayısıyla, eleştiri ve dönüştürücü güç ifadesi ile çelişmektedir.
Soru 4
Popüler kültür çalışmalarının hangi bulgusu Frankfurt Okulu düşünürlerinin görüşleri ile çelişir?
Seçenekler
A
Popüler kültür ürünü sistemin kendini hem ekonomik hem de düşünsel düzeyde yeniden üretebilmesinin aracıdır.
B
Popüler kültür ürünleri çalışanların boş zamanlarını nasıl geçirmeleri gerektiği hususunda yön verir.
C
Popüler kültür ürünleri hakim sınıfın toplum üzerindeki hegomanyasını pekiştirir ve sürekli kılar.
D
İzleyici, dinleyici de (popüler kültür ürünlerinin tüketicileri) belli tercihler yaparak popüler kültür ürünlerini etkilerler.
E
Popüler kültür ürünleri burjuva değerlerinin yeniden üretip devamlılığını sağlar.
Açıklama:
Popüler kültür ürünlerinin sosyolojik olarak hangi bakış açılarıyla değerlendirildiğini özetleyebileceksiniz.
Kültürel Çalışmalar, kitle kültürünün ele alınışında popüler olana değer atfetmesi açısından, Frankfurt Okuluyla karşıt bir konuma yerleşir. Bu alana giren çalışmalarda kültür, yalnızca ekonomik altyapı tarafından belirlenmez; aynı zamanda, kültürün alımlayıcıları tarafından şekillendirilen, dinamik bir yapı gösterir. İzleyici, dinleyici de (popüler kültür ürünlerinin tüketicileri) belli tercihler yaparak popüler kültür ürünlerini etkilerler.
Kültürel Çalışmalar, kitle kültürünün ele alınışında popüler olana değer atfetmesi açısından, Frankfurt Okuluyla karşıt bir konuma yerleşir. Bu alana giren çalışmalarda kültür, yalnızca ekonomik altyapı tarafından belirlenmez; aynı zamanda, kültürün alımlayıcıları tarafından şekillendirilen, dinamik bir yapı gösterir. İzleyici, dinleyici de (popüler kültür ürünlerinin tüketicileri) belli tercihler yaparak popüler kültür ürünlerini etkilerler.
Soru 5
Aşağıdakilerden hangisi internetin sanatçıyı özgürleştirici yanına işaret etmektedir?
Seçenekler
A
Sanatçının müşteriye ulaşmasında hız kazandırır.
B
Müşterinin sipariş vermesini kolaylaştırır.
C
Tüketicinin eğilimlerini yönlendirmede önemli bir araçtır.
D
Yeni sanatsal uygulamaların ortaya çıkmasına yardımcı olur.
E
Alt kültürler de kendini ifade edebilir ve denetlenmesi zordur.
Açıklama:
Özgürleştirici sanat üretim alanları ve bunların sınırlarını saptayabileceksiniz.
Bilgisayar teknolojisi ve internet, isteyen herkese, hazır ses malzemelerini kullanarak beste yapma olanağı tanımakta; böylece, müzik yazma (besteleme) ve icrasını, özel bir yetenek ve “kimi durumlarda yalnızca ayrıcalıklı kişilerin ulaşabildiği” uzun bir eğitim süreci gerektiren faaliyetler olmaktan çıkartabilmektedir. Burada kastedilen, teknolojinin sanat üretimini kolaylaştırmakta olduğu değil, geleneksel sanat yapma biçimlerinin dışında ve “bu alana dâhil olamayan kişilere” olanaklar sunmakta olduğudur.
Bilgisayar teknolojisi ve internet, isteyen herkese, hazır ses malzemelerini kullanarak beste yapma olanağı tanımakta; böylece, müzik yazma (besteleme) ve icrasını, özel bir yetenek ve “kimi durumlarda yalnızca ayrıcalıklı kişilerin ulaşabildiği” uzun bir eğitim süreci gerektiren faaliyetler olmaktan çıkartabilmektedir. Burada kastedilen, teknolojinin sanat üretimini kolaylaştırmakta olduğu değil, geleneksel sanat yapma biçimlerinin dışında ve “bu alana dâhil olamayan kişilere” olanaklar sunmakta olduğudur.
Soru 6
Aşağıdakilerden hangisi "belirli bir mekâna, çoğu kez gündelik yaşama dair nesnelerin özel olarak yerleştirilmesiyle oluşan, mekânın olanaklarını kullanan, izleyicinin katılımıyla anlam kazanan çağdaş bir sanat uygulaması" olarak tanımlanır?
Seçenekler
A
Birleştirme
B
Yerleştirme
C
Gerçekleştirme
D
Parçalama
E
Bütünleştirme
Açıklama:
Sanat üretiminin kolektif doğasını analiz edebileceksiniz.
Yerleştirme (enstalasyon) belirli bir mekâna, çoğu kez gündelik yaşama dair nesnelerin özel olarak yerleştirilmesiyle oluşan, mekânın olanaklarını kullanan, izleyicinin katılımıyla anlam kazanan çağdaş bir sanat uygulamasıdır.
Yerleştirme (enstalasyon) belirli bir mekâna, çoğu kez gündelik yaşama dair nesnelerin özel olarak yerleştirilmesiyle oluşan, mekânın olanaklarını kullanan, izleyicinin katılımıyla anlam kazanan çağdaş bir sanat uygulamasıdır.
Soru 7
Aşağıdaki kuramcılardan hangisi sanatın kolektif doğasının yalnızca toplu halde icra edilen sanatsal ürünlerde değil, bireysel etkinlikler olarak değerlendirebileceğimiz, roman, resim gibi sanatlarda bulunabileceğini vurgular?
Seçenekler
A
Max Horkheimer
B
Theodor Adorno
C
Pierre Bourdieu
D
Larry Shiner
E
Howard S. Becker
Açıklama:
Sanat üretiminin kolektif doğasını analiz edebileceksiniz.
Howard S. Becker
Howard S. Becker
Soru 8
Hegemonya kavramını aşağıdaki kuramcılardan hangisi geliştirmiştir?
Seçenekler
A
Theodor Adorno
B
Walter Benjamin
C
Pierre Bourdieu
D
Antonio Gramsci
E
Max Horkheimer
Açıklama:
Sanatın üretiminin, tarih boyunca hangi toplumsal sınıflar tarafından, hangi temel mekanizmalarla yönlendirilmiş olduğunu açıklayabileceksiniz.
Antonio Gramsci
Antonio Gramsci
Soru 9
Kültürü disiplinlerarası bakış açısıyla inceleyen kültürel çalışmalar 1960'lı yıllarda nerede başlamıştır?
Seçenekler
A
Britanya
B
Avustralya
C
ABD
D
Almanya
E
Japonya
Açıklama:
Popüler kültür ürünlerinin sosyolojik olarak hangi bakış açılarıyla değerlendirildiğini özetleyebileceksiniz.
Britanya
Britanya
Soru 10
Aşağıdaki kavramlardan hangisi egemen kültür içinde, bazı genel kültürel normlara uyum göstermekle birlikte, kendilerine özgü davranış kalıpları geliştiren grupları tanımlamak için kullanılan bir terimdir?
Seçenekler
A
Karşıt kültür
B
Alternatif kültür
C
Alt kültür
D
Yüksek kültür
E
Halk kültürü
Açıklama:
Popüler kültür ürünlerinin sosyolojik olarak hangi bakış açılarıyla değerlendirildiğini özetleyebileceksiniz.
Alt kültür
Alt kültür
Soru 11
Sanatın kolektif doğasının yalnızca toplu halde icra edilen sanatsal ürünlerde değil, bireysel etkinlikler olarak değerlendirebileceğimiz, roman, resim vb. sanatlarda da bulunduğunu vurgulayan yazar aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
John Storey
B
Howard S. Becker
C
Roland Barthes
D
Jean Baudrillard
E
Umberto Eco
Açıklama:
Sanat üretiminin kolektif doğasını analiz edebileceksiniz.
Howard S. Becker
Howard S. Becker
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi yirminci yüzyılın ilk yarısında oluşan Frankfurt Okulu'nun düşünürlerinden biridir?
Seçenekler
A
Theodor Adorno
B
Howard S. Becker
C
John Storey
D
Roland Barthes
E
Jean Baudrillard
Açıklama:
Sanatın üretiminin, tarih boyunca hangi toplumsal sınıflar tarafından, hangi temel mekanizmalarla yönlendirilmiş olduğunu açıklayabileceksiniz.
Theodor Adorno
Theodor Adorno
Soru 13
Üretim araçlarına sahip olmanın, hakim sınıfların toplum üzerindeki etkisini tekelleştirmesinde yeterli olmadığını ileri süren yazar aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Theodor Adorno
B
Roland Barthes
C
Antonio Gramsci
D
Jean Baudrillard
E
Umberto Eco
Açıklama:
Sanatın üretiminin, tarih boyunca hangi toplumsal sınıflar tarafından, hangi temel mekanizmalarla yönlendirilmiş olduğunu açıklayabileceksiniz.
Antonio Gramsci
Antonio Gramsci
Soru 14
Aşağıdakilerden hangisi "Özgün sanat ürünü, üretildiği zaman ve mekâna özgü bir tarihsellik taşır. Bir sanat ürününün, en yetkin yeniden üretimi (kopyası) bile aslının, üretildiği zaman ve mekân içindeki özel konumundan, tarihsel tanıklıktan yoksundur." fikrini savunur?
Seçenekler
A
Antonio Gramsci
B
Theodor Adorno
C
Roland Barthes
D
Walter Benjamin
E
Jean Baudrillard
Açıklama:
Sanatın üretiminin, tarih boyunca hangi toplumsal sınıflar tarafından, hangi temel mekanizmalarla yönlendirilmiş olduğunu açıklayabileceksiniz.
Walter Benjamin
Walter Benjamin
Soru 15
Sanat’ın İcadı adlı kitabında, çağdaş sanatın gündelik olana yaklaşmasını, sanat ve yaşam arasındaki eski bir ilişkinin bizzat sanat dünyası tarafından yeniden kurulması olarak değerlendiren yazar aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Walter Benjamin
B
Antonio Gramsci
C
Theodor Adorno
D
Roland Barthes
E
Larry Shiner
Açıklama:
Sanat üretiminin kolektif doğasını analiz edebileceksiniz.
Larry Shiner
Larry Shiner
Soru 16
“Sanatın kolektif doğasının yalnızca toplu halde icra edilen sanatsal ürünlerde değil, bireysel etkinlikler olarak değerlendirebileceğimiz, roman, resim vb. sanatlarda da bulunduğunu” vurgulayan toplumbilimci aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Howard S. Becker
B
Larry Shiner
C
Pierre Bourdieu
D
Theodor Adorno
E
Max Horkheimer
Açıklama:
Sanat üretiminin kolektif doğasını analiz edebileceksiniz.
Howard S. Becker
Howard S. Becker
Soru 17
Modern devlet öncesinde sanatçılar, ihtiyaç duydukları maddi destekleri bazı kurum ve toplumsal sınıflardan karşılamışlardır. Aşağıdakilerden hangisi sanatçıların maddi destek aldıkları toplumsal sınıf veya kurum değildir?
Seçenekler
A
Aristokrasi
B
Kilise
C
Burjuva
D
Alt Sınıf
E
Devlet
Açıklama:
Sanatın üretiminin, tarih boyunca hangi toplumsal sınıflar tarafından, hangi temel mekanizmalarla yönlendirilmiş olduğunu açıklayabileceksiniz.
Alt sınıf sanatçıların maddi destek aldıkları toplumsal sınıf veya kurum değildir.
Alt sınıf sanatçıların maddi destek aldıkları toplumsal sınıf veya kurum değildir.
Soru 18
Hangi yüzyılda sanat kitlesel olarak üretilen, standartlaşmış beğenilere hitap eden bir etkinliğe dönüşerek kültür endüstrisi tarafından kurgulanır olmuştur.
Seçenekler
A
17.yy
B
18.yy
C
19.yy
D
20.yy
E
21.yy
Açıklama:
Sanatın üretiminin, tarih boyunca hangi toplumsal sınıflar tarafından, hangi temel mekanizmalarla yönlendirilmiş olduğunu açıklayabileceksiniz.
20. YY
20. YY
Soru 19
"Üretim araçlarına sahip olmanın, hakim sınıfların toplum üzerindeki etkisini tekelleştirmesinde yeterli olmadığını" ileri süren düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Walter Benjamin
B
Antonio Gramsci
C
Theodor Adorno
D
Max Horkheimer
E
Hiçbiri
Açıklama:
Sanatın üretiminin, tarih boyunca hangi toplumsal sınıflar tarafından, hangi temel mekanizmalarla yönlendirilmiş olduğunu açıklayabileceksiniz.
Kapitalizm gücünü, yalnızca ekonomik etkinlikten almaz; aynı zamanda, toplumun her kesimini etkisi altına alan, bir hegemonyaya sahiptir. Gramsci, üretim araçlarına sahip olmanın, hakim sınıfların toplum üzerindeki etkisini tekelleştirmesinde yeterli olmadığını ileri sürer.
Kapitalizm gücünü, yalnızca ekonomik etkinlikten almaz; aynı zamanda, toplumun her kesimini etkisi altına alan, bir hegemonyaya sahiptir. Gramsci, üretim araçlarına sahip olmanın, hakim sınıfların toplum üzerindeki etkisini tekelleştirmesinde yeterli olmadığını ileri sürer.
Soru 20
Aşağıdakilerden hangisi popüler kültür çalışmaları ile ilgili doğru değildir?
Seçenekler
A
1930’lardan itibaren evlere girmeye başlayan televizyonun yüzyılın ikinci yarısında yaygınlaşması yeni bir araştırma alanı olarak medya çalışmalarını beraberinde getirmiştir.
B
İzleyici odaklı medya araştırmaları, 1960’lı yıllarda görülmeye başlayan kültürel çalışmaların merkezinde yer almıştır.
C
1960'lı yıllarda zengin sınıfın ve kiliselerin sanata desteği sürerken sanat ürünleri, büyük ölçüde sipariş üzerine üretilmiştir.
D
Etnik, cinsel ve sınıfsal açıdan, eşitlikçi olmayan temeller üzerinde oturtulan kapitalist toplumda, bu eşitsizliklerin oluştuğu kültür, aynı zamanda yönetilen gruplar için, egemen grupların çıkar ve değerlerine karşı bir direnme alanıdır.
E
Kültürel Çalışmalar, kitle kültürünün ele alınışında popüler olana değer atfetmesi açısından, Frankfurt Okuluyla karşıt bir konumdadır.
Açıklama:
Popüler kültür ürünlerinin sosyolojik olarak hangi bakış açılarıyla değerlendirildiğini özetleyebileceksiniz.
1960'lı yıllarda zengin sınıfın ve kiliselerin sanata desteği sürerken sanat ürünleri, büyük ölçüde sipariş üzerine üretilmiştir ifadesi popüler kültür çalışmaları ile ilgili doğru değildir.
1960'lı yıllarda zengin sınıfın ve kiliselerin sanata desteği sürerken sanat ürünleri, büyük ölçüde sipariş üzerine üretilmiştir ifadesi popüler kültür çalışmaları ile ilgili doğru değildir.
Soru 21
Popüler kültür ürünlerini kutsayan anlayış ne zaman ortaya çıkmıştır?
Seçenekler
A
1950'lerden itibaren
B
1960'lardan itibaren
C
1970'lerden itibaren
D
1980'lerden itibaren
E
2000'lerden itibaren
Açıklama:
Popüler kültür ürünlerinin sosyolojik olarak hangi bakış açılarıyla değerlendirildiğini özetleyebileceksiniz.
Yirminci yüzyılın başlarında, teknolojinin ve kitle iletişim araçlarının gelişimi, kitle kültürü olarak değerlendirilen ve piyasa koşullarına tâbi yeni bir kültürel biçim ortaya çıkarır. Bu kültürel biçim, yüzyılın ilk yarısında büyük ölçüde olumsuz bir bakış açısıyla eleştirilmiş, 1960’lardan itibarense, popüler kültür ürünlerini kutsayan bir anlayış ortaya çıkmıştır.
Yirminci yüzyılın başlarında, teknolojinin ve kitle iletişim araçlarının gelişimi, kitle kültürü olarak değerlendirilen ve piyasa koşullarına tâbi yeni bir kültürel biçim ortaya çıkarır. Bu kültürel biçim, yüzyılın ilk yarısında büyük ölçüde olumsuz bir bakış açısıyla eleştirilmiş, 1960’lardan itibarense, popüler kültür ürünlerini kutsayan bir anlayış ortaya çıkmıştır.
Soru 22
Aşağıdakilerden hangisi günümüzde sanatın başlıca maddi destekçilerindendir?
Seçenekler
A
Büyük şirketler
B
Burjuva sınıfı
C
Kiliseler
D
Aristokratlar
E
İşçiler
Açıklama:
Sanatın üretiminin, tarih boyunca hangi toplumsal sınıflar tarafından, hangi temel mekanizmalarla yönlendirilmiş olduğunu açıklayabileceksiniz.
Günümüzde sanatın başlıca maddi destekçileri büyük şirketler ve devlettir.
Günümüzde sanatın başlıca maddi destekçileri büyük şirketler ve devlettir.
Soru 23
Hegemonya kavramını hangi düşünür geliştirmiştir?
Seçenekler
A
Antonio Gramsci
B
Theodor Adorno
C
Max Horkheimer
D
Walter Benjamin
E
Pierre Bourdieu
Açıklama:
Sanatın üretiminin, tarih boyunca hangi toplumsal sınıflar tarafından, hangi temel mekanizmalarla yönlendirilmiş olduğunu açıklayabileceksiniz.
Antonio Gramsci
Antonio Gramsci
Soru 24
Kültürel çalışmalar hangi yıllarda görülmeye başlamıştır?
Seçenekler
A
1950'li yıllar
B
1960'lı yıllar
C
1970'li yıllar
D
1980'li yıllar
E
1990'lı yıllar
Açıklama:
Popüler kültür ürünlerinin sosyolojik olarak hangi bakış açılarıyla değerlendirildiğini özetleyebileceksiniz.
İzleyici odaklI medya araştırmaları, 1960’l› y›llarda görülmeye başlayan kültürel çalışmaların merkezinde yer almıştır.
İzleyici odaklI medya araştırmaları, 1960’l› y›llarda görülmeye başlayan kültürel çalışmaların merkezinde yer almıştır.
Soru 25
Günümüzde, sanatı; ekonomik, kültürel, siyasal iktidarın karşısında bir direniş alanı olarak gören sanatçı grubu için aşağıdakilerden hangisi verimli bir çalışma ortamı sunmaktadır?
Seçenekler
A
İnternet
B
Televizyon
C
Gazete
D
Dergi
E
Radyo
Açıklama:
Özgürleştirici sanat üretim alanları ve bunların sınırlarını saptayabileceksiniz.
INTERNET
INTERNET
Soru 26
Aşağıdakilerden hangisi günümüzde devletin sanatı desteklemek için yaptığı eylemlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Devlet orkestraları ve tiyatroları gibi kurumlar kurmak
B
Sanat kurumlarını özelleştirmek
C
Özel tiyatrolara maddi destek vermek
D
Sanat üretimini destekleyen şirketlere vergi indirimi sağlamak
E
Festivaller düzenlemek
Açıklama:
Sanat üretiminin kolektif doğasını analiz edebileceksiniz.
Devlet doğrudan ya da vergi indirimi sağlamak gibi dolaylı yollarla sanata destek vermektedir. Devletin verdiği destekler arasında Sanat kurumlarının özelleştirilmesi bulunmamaktadır.
Devlet doğrudan ya da vergi indirimi sağlamak gibi dolaylı yollarla sanata destek vermektedir. Devletin verdiği destekler arasında Sanat kurumlarının özelleştirilmesi bulunmamaktadır.
Soru 27
Aşağıdakilerden hangisi "alımlayıcı" kavramına örnek olarak verilemez?
Seçenekler
A
Dinleyici
B
Okuyucu
C
Yazar
D
Tüketici
E
İzleyici
Açıklama:
Sanat üretiminin kolektif doğasını analiz edebileceksiniz.
Alımlayıcı üretilen sanat eserini tüketen kişidir. BU tanıma göre yazar alımlayıcı örneği olamaz.
Alımlayıcı üretilen sanat eserini tüketen kişidir. BU tanıma göre yazar alımlayıcı örneği olamaz.
Soru 28
Okul ve kilise gibi kurumlar aracılığıyla, egemen değer yargılarının topluma kabul ettirilmesi ve hâkim sınıfların toplum üzerindeki etkisinin sürekli kılınmasına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Ekonomik Altyapı
B
Yüksek Kültür
C
Küreselleşme
D
Hegemonya
E
Sanatın Yeniden Üretimi
Açıklama:
Popüler kültür ürünlerinin sosyolojik olarak hangi bakış açılarıyla değerlendirildiğini özetleyebileceksiniz.
Okul ve kilise gibi kurumlar aracılığıyla, egemen değer yargılarının topluma kabul ettirilmesi ve hâkim sınıfların toplum üzerindeki etkisinin sürekli kılınması hegemonya olarak adlandırılır.
Okul ve kilise gibi kurumlar aracılığıyla, egemen değer yargılarının topluma kabul ettirilmesi ve hâkim sınıfların toplum üzerindeki etkisinin sürekli kılınması hegemonya olarak adlandırılır.
Soru 29
Aşağıdakilerden hangisi günümüzde devletin sanatı desteklemek için yaptığı eylemlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Sanat kurumlarını özelleştirmek
B
Devlet orkestraları tiyatroları gibi kurumlar kurmak
C
Özel tiyatrolara maddi destek vermek
D
Sanat üretimini destekleyen özel şirketlere vergi indirimi sağlamak
E
Festivaller düzenlemek
Açıklama:
Sanat üretiminin kolektif doğasını analiz edebileceksiniz.
Sanat kurumlarını özelleştirmek devletin sanata verdiği direk ya da dolaylı destekler arasında bulunmamaktadır.
Sanat kurumlarını özelleştirmek devletin sanata verdiği direk ya da dolaylı destekler arasında bulunmamaktadır.
Soru 30
Egemen kültür içinde, bazı genel kültürel normlara uyum göstermekle birlikte, kendilerine özgü davranış kalıpları geliştiren grupları tanımlamak için kullanılan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Alt-kültür
B
Azınlık
C
Aykırı
D
Dezavantajlı
E
Ortasınıf
Açıklama:
Özgürleştirici sanat üretim alanları ve bunların sınırlarını saptayabileceksiniz.
Egemen kültür içinde, bazı genel kültürel normlara uyum göstermekle birlikte, kendilerine özgü davranış kalıpları geliştiren gruplara alt-kültğr denir.
Egemen kültür içinde, bazı genel kültürel normlara uyum göstermekle birlikte, kendilerine özgü davranış kalıpları geliştiren gruplara alt-kültğr denir.
Soru 31
Aşağıdaki ifadelerden hangisi internet için söylenemez?
Seçenekler
A
Küresel kültürel değerlerin üretilerek büyük ölçüde paylaşıldığı bir mekandır.
B
Denetim mekanizmalarının işlemediği, bireylerin tamamiyle özgür olduğu bir mekandır.
C
Küreselleşmenin hız kazanmasında önemli bir role sahip olan bir mekandır.
D
Geleneksel sanat biçimleri için özgürleştirici bir üretim ve paylaşım alanı sunmaktadır.
E
Ürünlerin, reklam maliyeti olmaksızın küresel alanda paylaşılmasına imkan verir.
Açıklama:
Özgürleştirici sanat üretim alanları ve bunların sınırlarını saptayabileceksiniz.
İnternet ortamının denetlenmediği ve bireylerin bütünüyle özgür olduğu iddia edilemez.
İnternet ortamının denetlenmediği ve bireylerin bütünüyle özgür olduğu iddia edilemez.
Soru 32
Aşağıdakilerden hangisi kültür endüstrisi kavramı açıklarken kullanılabilecek ifadelerden değildir?
Seçenekler
A
Kültür endüstrisi sahte ihtiyaçlar oluşturur.
B
Hangi ürünlerin satışa sunulacağını önceden belirleyen çeşitli aktörler vardır.
C
Kültür ürünleri standartlaşmış ve öznellikten uzaklaşmıştır.
D
Sanatın üretiminden çok, kitleler üzerinde yarattığı etkiyle ilgilidir.
E
Üretim, toplumun ihtiyaçları doğrultusunda gerçekleştirilir.
Açıklama:
Popüler kültür ürünlerinin sosyolojik olarak hangi bakış açılarıyla değerlendirildiğini özetleyebileceksiniz.
Bu endüstri içinde, sanat ürününün üretimi ve tüketimi, sanatçı ve aımlayıcı (bu durumda tüketici) arasında gerçekleşmez; hangi ürünü satacağına karar veren, bu doğrultuda pazarlama stratejilerini belirleyen bir dizi aktör, sanat ürününün kaderi üzerinde belirleyici rol oynar. Her ne kadar üretim, toplumun ihtiyaçları doğrultusunda gerçekleştirilmekteymiş gibi görünmekteyse de aslında, toplumda sahte ihtiyaçlar oluşturulmaktadır.
Bu endüstri içinde, sanat ürününün üretimi ve tüketimi, sanatçı ve aımlayıcı (bu durumda tüketici) arasında gerçekleşmez; hangi ürünü satacağına karar veren, bu doğrultuda pazarlama stratejilerini belirleyen bir dizi aktör, sanat ürününün kaderi üzerinde belirleyici rol oynar. Her ne kadar üretim, toplumun ihtiyaçları doğrultusunda gerçekleştirilmekteymiş gibi görünmekteyse de aslında, toplumda sahte ihtiyaçlar oluşturulmaktadır.
Soru 33
Sanatın kolektif doğasının, bireysel etkinlik olarak adlandırılan roman, resim, vb. sanatlarda da bulunduğunu söyleyen toplumbilimci aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Pierre Bourdieu
B
Howard Becker
C
Larry Shiner
D
T. Adorno
E
W. Benjamin
Açıklama:
Sanat üretiminin kolektif doğasını analiz edebileceksiniz.
Howard Becker sanatın kolektif doğasının, bireysel etkinlik olarak adlandırılan roman, resim, vb. sanatlarda da bulunduğunu ifade eder.
Howard Becker sanatın kolektif doğasının, bireysel etkinlik olarak adlandırılan roman, resim, vb. sanatlarda da bulunduğunu ifade eder.
Soru 34
Aşağıdakilerden hangisi Frankfurt Okulu üyelerinden T. Adorno'nun, popüler müzikle ilgili yaptığı tespitlerden biri olamaz?
Seçenekler
A
Popüler müzik standartlaşmıştır.
B
Popüler müzikteki standartlaşma, dinleyiciyi tektipleştirmeye yöneliktir.
C
Popüler müzik parçalarındaki ayrıntılar özgündür.
D
Popüler müzik dinleyiciyi pasifize ederek, onu yaratıcılıktan uzaklaştırır.
E
Gündelik yaşam temposundan sahte bir kaçışa hizmet eder.
Açıklama:
Popüler kültür ürünlerinin sosyolojik olarak hangi bakış açılarıyla değerlendirildiğini özetleyebileceksiniz.
Frankfurt Okulu üyelerinden T. Adorno'nun, popüler müzikle ilgili olarak bu müziklerin özgün olduğu yorumunu yapamaz.
Frankfurt Okulu üyelerinden T. Adorno'nun, popüler müzikle ilgili olarak bu müziklerin özgün olduğu yorumunu yapamaz.
Soru 35
Yirminci yüzyılın ilk yarısında, ortaya attıkları kültür endüstrisi kavramıyla, kapitalist üretim ilişkilerinin kültürü bir endüstri haline getirdiğini öne süren kuramcılar aşağıdakilerin hangisinde beraber verilmiştir?
Seçenekler
A
T. Adorno / W. Benjamin
B
W. Benjamin / M. Horkheimer
C
M. Horkheimer / L. Althusser
D
W. Benjamin / T. Adorno
E
T. Adorno / M. Horkheimer
Açıklama:
Sanat üretiminin kolektif doğasını analiz edebileceksiniz.
Yirminci yüzy›l›n ilk yar›s›nda, Frankfurt Okulu düflünürleri, özellikle Theodor Adorno (1903-1969) ve Max Horkheimer (1895-1973), kültür endüstrisi ıkapitalist üretim ilişkilerinin, kültürü bir endüstri, kültür ürünleriniyse metâ haline getirdiğini öne süren eleştirel bir yaklaşım ortaya koyarlar.
Yirminci yüzy›l›n ilk yar›s›nda, Frankfurt Okulu düflünürleri, özellikle Theodor Adorno (1903-1969) ve Max Horkheimer (1895-1973), kültür endüstrisi ıkapitalist üretim ilişkilerinin, kültürü bir endüstri, kültür ürünleriniyse metâ haline getirdiğini öne süren eleştirel bir yaklaşım ortaya koyarlar.
Soru 36
Yeniden üretimi sağlanan bir sanat ürününün, bir taraftan kutsallığını kaybederken, bir taraftan da güncelleştiğini öne süren kuramcı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Max Horkheimer
B
Walter Benjamin
C
Theodor Adorno
D
Antonio Gramsci
E
Louis Althusser
Açıklama:
Sanatın üretiminin, tarih boyunca hangi toplumsal sınıflar tarafından, hangi temel mekanizmalarla yönlendirilmiş olduğunu açıklayabileceksiniz.
Walter Benjamin
Walter Benjamin
Soru 37
Aşağıdaki ifadelerden hangisi sanat ürününün kolektif bir ürün olduğu fikri ile çelişir?
Seçenekler
A
Sanat ürünü sanatçı, icracı, aracı kurumlar, izleyici vb. tarafından üretilen kolektif bir üründür.
B
Halk dansları gibi yer yer kutsal simgeler içeren sanat biçimleri kollektif bir özellik gösterir.
C
Sanatçı olağanüstü yeteneğe ve yaratıcılığa sahip, yalnız bir kişidir.
D
Rönesans öncesinde sanatsal ürünler genellikle usta çırak ilişkisi içinde ortaklaşa üretilmiştir.
E
Rönesans döneminde resim, heykel gibi sanatsal ürünler genellikle usta çırak ilişkisi içinde ortaklaşa üretilmiştir.
Açıklama:
Sanat üretiminin kolektif doğasını analiz edebileceksiniz.
On dokuzuncu yüzyılda belirginleşen, sanatçıyı olağanüstü bir yeteneğe sahip, yalnız ve içinde bulunduğu koşullardan bağımsız bir birey olarak değerlendiren bakış açısı, sanatın kolektif doğasını görmezden gelir.
On dokuzuncu yüzyılda belirginleşen, sanatçıyı olağanüstü bir yeteneğe sahip, yalnız ve içinde bulunduğu koşullardan bağımsız bir birey olarak değerlendiren bakış açısı, sanatın kolektif doğasını görmezden gelir.
Soru 38
On sekizinci yüzyıl öncesi sanat ürünü ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Sanat işlevsel bir özellik göstermektedir.
B
Erken dönemlerde sanat büyü ve kutsal olanla ilişkilidir.
C
Sanatın üretimi pek çok durumda kolektif olarak gerçekleşmektedir.
D
Sanatçı ürününü ortaya koyarken toplumsal koşullardan tamamen bağımsızdır.
E
Erken dönemlerde sanat dinle ilişkilidir.
Açıklama:
Sanat üretiminin kolektif doğasını analiz edebileceksiniz.
İnsanlıkla başlayan erken dönemde sanatın, sonraki dönemlerde taşıdığı türden estetik kaygılardan uzak olduğu varsayılmaktadır. Bu dönem sanatın toplumsal yaşamın ayrılmaz bir parçası olduğu, sanatsal etkinliğin, özellikle dini etkinlikten ayrılamayacağı bir dönemdir.
İnsanlıkla başlayan erken dönemde sanatın, sonraki dönemlerde taşıdığı türden estetik kaygılardan uzak olduğu varsayılmaktadır. Bu dönem sanatın toplumsal yaşamın ayrılmaz bir parçası olduğu, sanatsal etkinliğin, özellikle dini etkinlikten ayrılamayacağı bir dönemdir.
Soru 39
Aşağıdakilerden hangisi sanatın üretiminde etkili değildir?
Seçenekler
A
Ekonomik güç ilişkileri
B
Sanatın dallara ayrılması
C
Siyasi güç ilişkileri
D
Sanatçının kullanacağı teknolojinin gelişimi
E
İdeolojik güç ilişkileri
Açıklama:
Sanatın üretiminin, tarih boyunca hangi toplumsal sınıflar tarafından, hangi temel mekanizmalarla yönlendirilmiş olduğunu açıklayabileceksiniz.
Sanatın dallara ayrılması
Sanatın dallara ayrılması
Soru 40
Aşağıdakilerden hangisi tarih boyunca sanatın hamisi veya destekçisi durumuna gelmemiştir?
Seçenekler
A
Aristokrasi
B
Bilim insanları
C
Büyük şirketler
D
Burjuvazi
E
Saray
Açıklama:
Sanatın üretiminin, tarih boyunca hangi toplumsal sınıflar tarafından, hangi temel mekanizmalarla yönlendirilmiş olduğunu açıklayabileceksiniz.
Bilim insanları
Bilim insanları
Soru 41
Aşağıdaki ifadelerden hangisi Frankfurt Okulu’nun kültür endüstrisi ve kitle kültürü ile ilgili görüşleri ile çelişir?
Seçenekler
A
Popüler kültür, izleyici kitlenin kendi tercih ve taleplerini yansıtması bakımından özgürleştiricidir.
B
Kitle kültürü sanat ürününün standartlaşmasını getirir.
C
Kültür endüstrisi ürünleri sanatın umut veren, olumlu yanını içermez.
D
Kitle kültürü kapitalizmin kendisini sürdürebilmesinin araçlarından biridir.
E
Kitle kültürü ürünleri bayağı ve yozdur.
Açıklama:
Popüler kültür ürünlerinin sosyolojik olarak hangi bakış açılarıyla değerlendirildiğini özetleyebileceksiniz.
Frankfurt Okulu’nun kültür endüstrisi yaklaşımı, sanatın üretiminden çok, kitleler üzerinde yarattığı etkiyle ilgilidir. Bu endüstri içinde, sanat ürününün üretimi ve tüketimi, sanatçı ve alımlayıcı (bu durumda tüketici) arasında gerçekleşmez; hangi ürünü satacağına karar veren, bu doğrultuda pazarlama stratejilerini belirleyen bir dizi aktör, sanat ürününün kaderi üzerinde belirleyici rol oynar. Her ne kadar üretim, toplumun ihtiyaçları doğrultusunda gerçekleştirilmekteymiş gibi görünmekteyse de aslında, toplumda sahte ihtiyaçlar oluşturulmaktadır.
Frankfurt Okulu’nun kültür endüstrisi yaklaşımı, sanatın üretiminden çok, kitleler üzerinde yarattığı etkiyle ilgilidir. Bu endüstri içinde, sanat ürününün üretimi ve tüketimi, sanatçı ve alımlayıcı (bu durumda tüketici) arasında gerçekleşmez; hangi ürünü satacağına karar veren, bu doğrultuda pazarlama stratejilerini belirleyen bir dizi aktör, sanat ürününün kaderi üzerinde belirleyici rol oynar. Her ne kadar üretim, toplumun ihtiyaçları doğrultusunda gerçekleştirilmekteymiş gibi görünmekteyse de aslında, toplumda sahte ihtiyaçlar oluşturulmaktadır.
Soru 42
Sanatın yeniden üretimi hakkında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Sanatın yeniden üretimi teknolojinin etkisiyle mümkün olmuştur.
B
Sanatın yeniden üretimi sanat ürününün biricikliğini ortadan kaldırır.
C
Walter Benjamin’e göre, sanat ürününü güncelleştirir.
D
Sanatın yeniden üretimi ürünün orijinalini daha değerli kılar.
E
Sanatın yeniden üretimi sanat ürününün halesini ortadan kaldırır.
Açıklama:
Popüler kültür ürünlerinin sosyolojik olarak hangi bakış açılarıyla değerlendirildiğini özetleyebileceksiniz.
Sanatın yeniden üretimi ürünün orijinalini daha değerli kılmaz.
Sanatın yeniden üretimi ürünün orijinalini daha değerli kılmaz.
Soru 43
Aşağıdakilerden hangisi popüler kültürü olumlayan çalışmaların temel görüşlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
İzler kitle, kitle iletişim araçlarından aldığı mesajları yorumlama becerisine sahiptir.
B
Kültür bir mücadele alanıdır.
C
Sanat yalnızca egemen ideolojinin mesaj ve kodlarını taşır.
D
Sanatçı hem yüksek hem de popüler sanat biçimlerinde benzer bağımlılık ve özgürlüklere sahiptir.
E
Popüler kültür ürünleri çoğul anlama sahiptir.
Açıklama:
Popüler kültür ürünlerinin sosyolojik olarak hangi bakış açılarıyla değerlendirildiğini özetleyebileceksiniz.
Kültürel Çalışmalar, kitle kültürünün ele alınışında popüler olana değer atfetmesi açısından, Frankfurt Okuluyla karşıt bir konuma yerleşir. Kültürün bir mücadele alanı olduğu kabul edilirse popüler kültür ürünleri, yalnızca egemen ideolojinin araçları olarak değerlendirilemez ve en az yüksek kültür ürünleri kadar incelenmeyi hak etmektedir.
Kültürel Çalışmalar, kitle kültürünün ele alınışında popüler olana değer atfetmesi açısından, Frankfurt Okuluyla karşıt bir konuma yerleşir. Kültürün bir mücadele alanı olduğu kabul edilirse popüler kültür ürünleri, yalnızca egemen ideolojinin araçları olarak değerlendirilemez ve en az yüksek kültür ürünleri kadar incelenmeyi hak etmektedir.
Soru 44
Aşağıdakilerden hangisi “bir mücadele alanı olarak kültür” kavramsallaştırmasını açıklayan bir ifadedir?
Seçenekler
A
Kültür tartışmalı bir kavramdır.
B
Kültür hem hegemonyanın ortaya çıktığı hem ona karşı bir direncin geliştiği ve ifade edildiği alandır.
C
Kültüre dair tartışmalar günümüzde de sürmektedir.
D
Kültüre ilişkin farklı görüşler vardır.
E
Kültür terimini tanımlama da mücadele devam etmektedir.
Açıklama:
Popüler kültür ürünlerinin sosyolojik olarak hangi bakış açılarıyla değerlendirildiğini özetleyebileceksiniz.
Etnik, cinsel ve sınıfsal açıdan, eşitlikçi olmayan temeller üzerinde oturtulan kapitalist toplumda, bu eşitsizliklerin oluştuğu temel alanlardan biri olan kültür, aynı zamanda tâbi (yönetilen) gruplar için, egemen grupların çıkar ve değerlerine karşı bir direnme alanıdır (Storey, 2000:11).
Etnik, cinsel ve sınıfsal açıdan, eşitlikçi olmayan temeller üzerinde oturtulan kapitalist toplumda, bu eşitsizliklerin oluştuğu temel alanlardan biri olan kültür, aynı zamanda tâbi (yönetilen) gruplar için, egemen grupların çıkar ve değerlerine karşı bir direnme alanıdır (Storey, 2000:11).
Soru 45
Aşağıdakilerden hangisi internet için doğru bir ifade değildir?
Seçenekler
A
Küresel bir kültürel mekân sunar.
B
Sanat üretimini engeller.
C
Sanat ürünlerinin paylaşımını kolaylaştırır.
D
Küresel bir pazar oluşturur.
E
Sanat ürünlerinin görülmesini kolaylaştırır.
Açıklama:
Özgürleştirici sanat üretim alanları ve bunların sınırlarını saptayabileceksiniz.
Öte yandan internet, diğer sanat biçimleri için de özgürleştirici bir üretim ve paylaşım alanı oluşturmaktadır. Örneğin; bilgisayar teknolojisi ve internet, isteyen herkese, hazır ses malzemelerini kullanarak beste yapma olanağı tanımakta; böylece, müzik yazma (besteleme) ve icrasını, özel bir yetenek ve “kimi durumlarda yalnızca ayrıcalıklı kişilerin ulaşabildiği” uzun bir eğitim süreci gerektiren faaliyetler olmaktan çıkartabilmektedir.
Öte yandan internet, diğer sanat biçimleri için de özgürleştirici bir üretim ve paylaşım alanı oluşturmaktadır. Örneğin; bilgisayar teknolojisi ve internet, isteyen herkese, hazır ses malzemelerini kullanarak beste yapma olanağı tanımakta; böylece, müzik yazma (besteleme) ve icrasını, özel bir yetenek ve “kimi durumlarda yalnızca ayrıcalıklı kişilerin ulaşabildiği” uzun bir eğitim süreci gerektiren faaliyetler olmaktan çıkartabilmektedir.
Soru 46
Alt-kültür grupları için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
Alt-kültür kavramı daima egemen sınıfların kültürel formlarını ifade etmek için kullanılır.
B
Alt-kültür grupları egemen anlayışlara karşı kendi sanatsal estetik anlayışlarını geliştirirler.
C
Bir alt-kültür grubuna ait sanatsal/müzikal bir tür müzik piyasası tarafından ticarileştirilebilir.
D
Müzik piyasası alt-kültür gruplarının ürettiği müzik türlerini kopyalayarak daha geniş kitlelere yayabilir.
E
Alt-kültür grupları egemen değerlere karşı kendi davranış biçimlerini geliştirirler.
Açıklama:
Özgürleştirici sanat üretim alanları ve bunların sınırlarını saptayabileceksiniz.
Egemen değer yargılarına direniş ve yeni, özgün davranış kalıplarının oluşturulması, alt-kültürlerin tanımlanmasında belirleyici rol oynamaktadır. Bu açıdan, alt-kültür incelemelerinde, günlük eylemler politik bir çerçevede yorumlanmakta ve toplumsal faaliyetler, hâkim toplumsal düzene karşı direniş biçimleri olarak değerlendirilmektedir.
Egemen değer yargılarına direniş ve yeni, özgün davranış kalıplarının oluşturulması, alt-kültürlerin tanımlanmasında belirleyici rol oynamaktadır. Bu açıdan, alt-kültür incelemelerinde, günlük eylemler politik bir çerçevede yorumlanmakta ve toplumsal faaliyetler, hâkim toplumsal düzene karşı direniş biçimleri olarak değerlendirilmektedir.
Soru 47
Belirli bir mekâna, çoğu kez gündelik yaşama dair nesnelerin özel olarak yerleştirilmesiyle oluşan, mekânın olanaklarını kullanan ve izleyicinin katılımıyla anlam kazanan çağdaş sanat uygulamasına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Sergi
B
Atölye
C
Yerleştirme
D
Binael
E
Kolokyum
Açıklama:
Belirli bir mekâna, çoğu kez gündelik yaşama dair nesnelerin özel olarak yerleştirilmesiyle oluşan, mekânın olanaklarını kullanan ve izleyicinin katılımıyla anlam kazanan çağdaş sanat uygulamasına "yerleştirme" adı verilir. Dolayısıya, doğru cevap: C'dir.
Soru 48
Erken dönemde sanat etkinliğinin en önemli belirleyicisi aşağıdakilerden hangisi olmuştur?
Seçenekler
A
Gruplara ait olması
B
Kolektif olması
C
Estetik olması
D
Gösterişli olması
E
İşlevsel olması
Açıklama:
Erken dönemde sanat etkinliğinin en önemli belirleyicisi kolektif bir eylem olarak ortaya koyulmuş olmasıdır. Dolayısıyla, doğru cevap: B'dir.
Soru 49
Sanatın kolektif doğasının yalnızca toplu halde icra edilen sanatsal ürünlerde değil, bireysel etkinlikler olarak değerlendirebileceğimiz, roman, resim vb. sanatlarda da bulunduğunu aşağıdaki kuramcılardan hangisi vurgulamıştır?
Seçenekler
A
V. Mayakovski
B
H. S. Becker
C
A. Smith
D
T. W. Adorno
E
M. Horkheimer
Açıklama:
Toplumbilimci Howard S. Becker sanatın kolektif doğasının yalnızca toplu halde icra edilen sanatsal ürünlerde değil, bireysel etkinlikler olarak değerlendirebileceğimiz, roman, resim vb. sanatlarda da bulunduğunu vurgulamıştır.
Soru 50
Kültür endüstrisi kuramıyla kapitalist üretim ilişkilerinin, kültürü bir endüstri, kültür ürünlerini ise metâ haline getirdiğini öne süren eleştirel bir yaklaşımı aşağıdaki kuramcılardan hangileri ortaya koymuştur?
Seçenekler
A
Adorno ve Gramsci
B
Adorno ve Horkheimer
C
Horkheimer ve Gramsci
D
Marcuse ve Bourdieu
E
Gramsci ve Bourdieu
Açıklama:
Yirminci yüzyılın ilk yarısında, Frankfurt Okulu düşünürleri,özellikle Theodor Adorno (1903-1969) ve Max Horkheimer (1895-1973) kültür endüstrisi kuramıyla kapitalist üretim ilişkilerinin, kültürü bir endüstri, kültür ürünleriniyse metâ haline getirdiğini öne süren eleştirel bir yaklaşımı ortaya koymuşlardır.
Soru 51
Topluma dayatılan egemen değerlerin, eğitim ve kültürün de içinde bulunduğu bir dizi toplumsal pratik aracılığıyla sorgulanmaksızın kabul görmesiyle kabul görmesi sonucu oluşan egemenlik durumuna Gramsci ne ad verir?
Seçenekler
A
Egemen ideoloji
B
Hegemonya
C
Otokrasi
D
Otarşi
E
Monarşi
Açıklama:
Topluma dayatılan egemen değerlerin, eğitim ve kültürün de içinde bulunduğu bir dizi toplumsal pratik aracılığıyla sorgulanmaksızın kabul görmesiyle kabul görmesi sonucu oluşan egemenlik durumunu Gramsci Hegemonya olarak tanımlar. Dolayısıyla, doğru cevap: B
Soru 52
Burjuva değerleri ve egemen ideolojiyi sürekli olarak yeniden üreten ve devamlılığını sağlayan araç Adorno'ya göre aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kültür sistemi
B
Kültür hegemonyası
C
Kültür hareketleri
D
Kültür düzeyi
E
Kültür endüstrisi
Açıklama:
Adorno'ya göre, kültür endüstrisi burjuva değerleri ve egemen ideolojiyi sürekli olarak yeniden üreten ve devamlılığını sağlayan araçtır.
Soru 53
Sanat ürününün ticari bir amaçla üretilmesi, hatta teknoloji aracığıyla yeniden üretilebilir hale gelmesine en iyi örnek aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Resim
B
Heykel
C
Mimari
D
Fotoğraf
E
Seramik
Açıklama:
Sanat ürününün ticari bir amaçla üretilmesi, hatta teknoloji aracığıyla yeniden üretilebilir hale gelmesine en iyi örnek çok sayıda baskısı yapılabilen fotoğraftır.
Soru 54
Görüntü, müzik, metin gibi çok sayıda öğeyi bir arada kullanma olanağı sağlayan bilgisayar teknolojileri ve dijital sanat hangi sanatın doğmasına yol açmışlardır?
Seçenekler
A
Görsel sanat
B
İşitsel sanat
C
Endüstriyel sanat
D
Fonetik sanat
E
İnternet sanatı
Açıklama:
Görüntü, müzik, metin gibi çok sayıda öğeyi bir arada kullanma olanağı sağlayan bilgisayar teknolojileri ve dijital sanat internet sanatının doğmasına yol açmıştır.
Soru 55
Egemen kültür içinde, bazı genel kültürel normlara uyum göstermekle birlikte, kendilerine özgü davranış kalıpları geliştiren grupları tanımlamak için kullanlan terime ne ad verilir?
Seçenekler
A
Karşı-Kültür
B
Alt-Kültür
C
Kültür Endüstrisi
D
Folk-kültür
E
Üst-kültür
Açıklama:
Egemen kültür içinde, bazı genel kültürel normlara uyum göstermekle birlikte, kendilerine özgü davranış kalıpları geliştiren grupları tanımlamak için kullanlan terime "alt-kültür" denir.
Soru 56
Alt-kültür grupları için temel değerlerin yansıtıldığı ve aynı zamanda kolektif bir üretim ve tüketim alanı olan sanat dalı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Fotoğraf
B
Resim
C
Müzik
D
Heykel
E
Seramik
Açıklama:
Alt-kültür grupları için temel değerlerin yansıtıldığı ve aynı zamanda kolektif bir üretim ve tüketim alanı olan sanat dalı müzik'tir.
Soru 57
Popüler kültür ürünlerini kutsayan bir anlayış hangi yıllarda ortaya çıkmıştır?
Seçenekler
A
1930'lar
B
1950'ler
C
1960'lar
D
1990'lar
E
2010'lar
Açıklama:
Yirminci yüzyılın başlarında, teknolojinin ve kitle iletişim araçlarının gelişimi, kitle kültürü olarak değerlendirilen ve piyasa koşullarına tâbi yeni bir kültürel biçim ortaya çıkarır. Bu kültürel biçim, yüzyılın ilk yarısında büyük ölçüde olumsuz bir bakış açısıyla eleştirilmiş, 1960’lardan itibarense, popüler kültür ürünlerini kutsayan bir anlayış ortaya çıkmıştır. Doğru cevap C'dir.
Soru 58
"On dokuzuncu yüzyılın ikinci yarısında sanatçının, dev servetlere sahip, ancak kültür birikiminden yoksun sanayici ve tacirlere, önceki dönemlerden farklı bir biçimde bağımlı olduğunu ileri sürer. Bu bağımlılık iki araçla gerçekleşir: Birincisi, sanatçı üzerinde dolaylı olarak etkili olan piyasa ilişkileridir (örneğin yazarlar için satış rakamları ve sanatçıya sağlanması olası gazetecilik, yayıncılık gibi yeni iş olanaklarına ulaşma olanağı). Diğeri özellikle burjuva ev sahiplerinin düzenlediği salon toplantıları aracılığıyla sanatçılar ve yüksek sosyetenin kimi kesimleri arasında kurulan kalıcı ilişkilerdir.”
Yukarıdaki düşünceler aşağıdaki kuramcılardan hangisine aittir?
Yukarıdaki düşünceler aşağıdaki kuramcılardan hangisine aittir?
Seçenekler
A
Pierre Bourdieu
B
Theodor Adorno
C
Max Horkheimer
D
Antonio Gramsci
E
Walter Benjamin
Açıklama:
Fransız toplumbilimci Pierre Bourdieu on dokuzuncu yüzyılın ikinci yarısında sanatçının, dev servetlere sahip, ancak kültür birikiminden yoksun sanayici ve tacirlere, önceki dönemlerden farklı bir biçimde bağımlı olduğunu ileri sürer. Bu bağımlılık iki araçla gerçekleşir: Birincisi, sanatçı üzerinde dolaylı olarak etkili olan piyasa ilişkileridir (örneğin yazarlar için satış rakamları ve sanatçıya sağlanması olası gazetecilik, yayıncılık gibi yeni iş olanaklarına ulaşma olanağı). Diğeri özellikle burjuva ev sahiplerinin düzenlediği salon toplantıları aracılığıyla sanatçılar ve yüksek sosyetenin kimi kesimleri arasında kurulan kalıcı ilişkilerdir. Doğru cevap A’dır.
Soru 59
Aşağıdaki isimlerden hangisi ‘hegemonya’ kavramını/kuramını geliştirmiştir?
Seçenekler
A
Luis Althusser
B
Theodor W. Adorno
C
Antonio Gramsci
D
Walter Benjamin
E
Pierre Bourdieu
Açıklama:
Hegemonya kavramı, İtalyan düşünür Antonio Gramsci tarafından geliştirilmiştir.
Soru 60
Aşağıdakilerden hangisi yirminci yüzyılın ilk yarısında, Frankfurt Okulu düşünürleri, özellikle Theodor Adorno (1903-1969) ve Max Horkheimer'ın (1895-1973), kapitalist üretim ilişkilerinin, kültürü bir endüstri, kültür ürünlerini de metâ haline getirdiğini öne süren eleştirel yaklaşımlarının isimlendirmesidir?
Seçenekler
A
Hegemonya
B
Kültür endüstrisi
C
Küresel Kültür
D
Yabancılaşma
E
Metâlaşma
Açıklama:
Yirminci yüzyılın ilk yarısında, Frankfurt Okulu düşünürleri, özellikle Theodor Adorno (1903-1969) ve Max Horkheimer (1895-1973), kültür endüstrisi kuramı ile kapitalist üretim ilişkilerinin, kültürü bir endüstri, kültür ürünlerini de metâ haline getirdiğini öne süren eleştirel bir yaklaşım ortaya koyarlar. Doğru cevap B’dir.
Soru 61
Aşağıdakilerden hangisi Adorno’nun kitle kültürü ürünlerinin standartlaşmasına dair fikirlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Popüler müziğin, dinleyiciyi pasif bir konuma ittiği
B
Popüler müziğin, dinleyiciyi tektipleştirmeye yönelttiği
C
Popüler müziğin, gündelik çalışma temposundan sahte bir kaçışa hizmet ettiği
D
Popüler müziğin, standartlaşmış olduğu
E
Popüler müziğin, dinleyicinin farklı bir dünya tahayyülü oluşturmasına yardımcı olması
Açıklama:
Verilen şıklardan dördü Adorno’nun kitle kültürü ürünlerinin standartlaşmasına dair fikirleri arasında sıralanabilecek iken; düşünür popüler müziklerin farklı bir dünya tahayyülünü olanaksız kıldığını öne sürmektedir. Doğru cevap E’dir.
Soru 62
Aşağıdaki isimlerden hangisi özgün sanat ürününün, üretildiği zaman ve mekâna özgü bir tarihsellik taşıdığını; bir sanat ürününün, en yetkin yeniden üretiminin (kopyasının) bile aslının, üretildiği zaman ve mekân içindeki özel konumundan, tarihsel tanıklıktan yoksun olduğunu öne süren düşünürdür?
Seçenekler
A
Pierre Bourdieu
B
Antonio Gramsci
C
Theodor Adorno
D
Walter Benjamin
E
Max Horkheimer
Açıklama:
Walter Benjamin’e (1892-1940) göre, özgün sanat ürünü, üretildiği zaman ve mekâna özgü bir tarihsellik taşır. Bir sanat ürününün, en yetkin yeniden üretimi (kopyası) bile aslının, üretildiği zaman ve mekân içindeki özel konumundan, tarihsel tanıklıktan yoksundur. Diğer yandan, sanat ürününün biricikliği, erken dönem sanatının taşıdığı büyüsel ve törensel işleve dayanmaktadır. Doğru cevap D’dir.
Soru 63
Kültürel Çalışmalar, hangi düşünceleri nedeniyle, Frankfurt Okulu’yla karşıt bir konuma yerleşmektedir?
Seçenekler
A
Popüler olana değer atfetmesi
B
Sınıfsal farklılıklar gözetmesi
C
Kültürel temelli olması
D
Statik bir düşünce yapısında olması
E
Klasik sanatı savunması
Açıklama:
Kültürel Çalışmalar, kitle kültürünün ele alınışında popüler olana değer atfetmesi açısından, Frankfurt Okulu’yla karşıt bir konuma yerleşir. Bu alana giren çalışmalarda kültür, yalnızca ekonomik altyapı tarafından belirlenmez; aynı zamanda, kültürün alımlayıcıları tarafından şekillendirilen, dinamik bir yapı gösterir. Doğru cevap A’dır.
Soru 64
Aşağıdakilerden hangisi internetin müzik alanındaki katkılarından biri değildir?
Seçenekler
A
Özgürleştirici olması
B
Reklam maliyetini ortadan kaldırması
C
Dağıtım maliyetini ortadan kaldırması
D
Müzisyene, ürününü küresel alanda paylaşma şansı sunması
E
Ekipman maliyetini ortadan kaldırması
Açıklama:
Seçeneklerde verilen dört bilgi internetin müzik alanındaki katkılarını doğru şekilde vermişken, ekipman maliyetini ortadan kaldırması bu katkılardan biri değildir. Doğru cevap E’dir.
Soru 65
Aşağıdakilerden hangisi, egemen kültür içinde, bazı genel kültürel normlara uyum göstermekle birlikte, kendilerine özgü davranış kalıpları geliştiren grupları tanımlamak için kullanılan bir terimdir?
Seçenekler
A
Alt-kültür
B
Üst-kültür
C
Kitle kültürü
D
Kültür endüstrisi
E
Kültürel hegemonya
Açıklama:
Alt-kültür, egemen kültür içinde, bazı genel kültürel normlara uyum göstermekle birlikte, kendilerine özgü davranış kalıpları geliştiren grupları tanımlamak için kullanılan bir terimdir. Doğru cevap A’dır.
Soru 66
I. Gündelik yaşam
II. Ekonomik ilişkiler ağı
III. Egemen ideoloji
Tarih boyunca koşullar farklılık gösterse de sanat yukarıdakilerden hangisi/hangileriyle her dönemde etkileşim içinde olmuştur?
II. Ekonomik ilişkiler ağı
III. Egemen ideoloji
Tarih boyunca koşullar farklılık gösterse de sanat yukarıdakilerden hangisi/hangileriyle her dönemde etkileşim içinde olmuştur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I-II
C
II-III
D
I-III
E
I-II-III
Açıklama:
Koşullar tarih boyunca farklılık göstermekteyse de sanat, her dönemde gündelik yaşamla, ekonomik ilişkiler ağıyla ve egemen ideolojiyle etkileşim içinde olmuştur. Doğru cevap E’dir.
Soru 67
Sanatın, bugün anladığımız anlamda bağımsız bir estetik olgu olarak ortaya çıkışı, pek çok sanat tarihçisine göre hangi dönemde gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
Ortaçağ
B
Rönesans
C
Onyedinci yüzyıl
D
Ondokuzuncu yüzyıl
E
Yirminci yüzyıl
Açıklama:
Sanatın, bugün anladığımız anlamda bağımsız bir estetik olgu olarak ortaya çıkışı, pek çok sanat tarihçisine göre Rönesans döneminde, Shiner’e göreyse on sekizinci yüzyılda gerçekleşir. Ondan önce yaklaşık iki bin yıllık bir dönemdeyse sanat, zanaatle neredeyse ayrılmaz durumdadır. Doğru cevap B’dir.
Soru 68
Hangisi erken dönemde sanat etkinliğinin, özellikle müzik ve dansın önemli bir belirleyicisidir?
Seçenekler
A
Sanatın kolektif bir eylem olarak ortaya koyulması.
B
Sanatın simgesel ve ritüel özellik taşıması.
C
Gerekli olan teknolojinin geliştirilmesi.
D
Sanatçının yaratıcılığı.
E
Sanatçının yalnız ve içinde bulunduğu koşullardan bağımsız bir birey olarak görülmesi.
Açıklama:
KOLEKTİF ÜRETİM ALANI OLARAK SANAT ETKİNLİĞİ
Sanatın kolektif bir eylem olarak ortaya koyulması.
Sanatın kolektif bir eylem olarak ortaya koyulması.
Soru 69
Hangisi Bourdieu’a göre on dokuzuncu yüzyılın ikinci yarısında sanatçının durumunu ifade etmez?
Seçenekler
A
Sanatçı dev servetlere sahip, ancak kültür birikiminden yoksun sanayici ve tacirlere, önceki dönemlerden farklı bir biçimde bağımlıdır.
B
Salon toplantıları sanatçıya gazetecilik, yayıncılık gibi yeni iş olanaklarına ulaşma olanağı sağlamıştır.
C
Piyasa ilişkileri sanatçı üzerinde doğrudan etkili olmuştur.
D
Sanatçılar ile yüksek sosyetenin kimi kesimleri arasında kalıcı ilişkiler söz konusudur.
E
Siyasi iktidar burjuva ev sahiplerinin düzenlediği salon toplantıları aracılığıyla kendi dünya görüşlerini sanatçıya benimsetmeyi amaçlamıştır.
Açıklama:
KOLEKTİF ÜRETİM ALANI OLARAK SANAT ETKİNLİĞİ
Siyasi ve Ekonomik Güç İlişkilerinin Sanat Üretimine Etkisi
Siyasi ve Ekonomik Güç İlişkilerinin Sanat Üretimine Etkisi
Soru 70
Hangisi Frankfurt Okulu düşünürlerinden Adorno ve Horkheimer’in geliştirdiği kültür endüstrisi kuramına bir gönderme yapar?
Seçenekler
A
Kültür ve sanat ürünleri, içerik ya da form bakımından standart değildir.
B
Kültür ve sanat ürünleri sanatçılar ve düşünürler tarafından dağıtılır ve pazarlanır.
C
Kültür ve sanat ürünleri standartlaşmış beğenilere hitap etmez.
D
Kültür ve sanat ürünleri, kapitalist üretim ilişkileri içinde bir endüstri ve metâ haline getirilir.
E
Kültür endüstrisinin temel işlevi gündelik yaşamın rutin işleyişi içinde görülür.
Açıklama:
SANAT ÜRETİMİNDE KÜLTÜR ENDÜSTRİSİNİN GÜCÜ VE ÖNEMİ
Kültür ve sanat ürünleri, kapitalist üretim ilişkileri içinde bir endüstri ve metâ haline getirilir.
Kültür ve sanat ürünleri, kapitalist üretim ilişkileri içinde bir endüstri ve metâ haline getirilir.
Soru 71
Aşağıdaki gelişme hangi yıllarda başlamıştır?
“ ………. yıllardan itibaren sanat destekçiliğinin büyük ölçüde müze, sergi, festival ya da senfoni orkestrası gibi kurum ve organizasyonlara destek veren bir tür ticari girişim örneği şirketlerin hâkimiyetine geçmiş olduğu söylenebilir.”
“ ………. yıllardan itibaren sanat destekçiliğinin büyük ölçüde müze, sergi, festival ya da senfoni orkestrası gibi kurum ve organizasyonlara destek veren bir tür ticari girişim örneği şirketlerin hâkimiyetine geçmiş olduğu söylenebilir.”
Seçenekler
A
1970’li
B
1980’li
C
1990’lı
D
2000’li
E
2010’lu
Açıklama:
Günümüzde Sanat Destekçileri
1980’li
1980’li
Soru 72
Hangisi Gramsci’nin geliştirdiği, hegemonya kavramını ifade etmez?
Seçenekler
A
Kapitalizm gücünü, yalnızca ekonomik etkinlikten almaz; aynı zamanda, toplumun her kesimini etkisi altına alan, bir hegemonyaya sahiptir.
B
Egemen değer yargılarının topluma kabul ettirilmesi de okul, kilise, aile gibi kurumlar rol oynar.
C
Egemen ideoloji yalnızca kaba kuvvet aracılığıyla değil, bir tür ikna yöntemiyle toplumu kontrol altına alır.
D
Üretim araçlarına sahip olmak, hakim sınıfların toplum üzerindeki etkisini tekelleştirmesinde yeterlidir.
E
Kültür endüstrisi burjuva değerleri ve egemen ideolojiyi sürekli olarak yeniden üreten ve devamlılığını sağlayan araçlardan biridir.
Açıklama:
SANAT ÜRETİMİNDE KÜLTÜR ENDÜSTRİSİNİN GÜCÜ VE ÖNEMİ
Üretim araçlarına sahip olmak, hakim sınıfların toplum üzerindeki etkisini tekelleştirmesinde yeterlidir.
Üretim araçlarına sahip olmak, hakim sınıfların toplum üzerindeki etkisini tekelleştirmesinde yeterlidir.
Soru 73
Hangi düşünüre göre sanat ürününün metâlaşması, diğer bir deyişle yeniden üretimi sanat ürününü hem zedeler hem de ona bir kolektifleşme potansiyeli katar?
Seçenekler
A
Adorno
B
Benjamin
C
Gramsci
D
Bourdieu
E
Becker
Açıklama:
Sanat Ürününün Yeniden Üretimi ve Kopyalanması
Benjamin
Benjamin
Soru 74
Hangisi 1960’lı yıllarda, Britanya’da gelişmeye başlayan, kültürü disiplinlerarası bir bakış açısıyla inceleyen yaklaşım veya alandır?
Seçenekler
A
Kültürel Antropoloji
B
Evrimci ve Tarihselci Yaklaşımlar
C
Kültürel Çalışmalar
D
İşlevselci ve Yapısalcı Yaklaşımlar
E
Çatışmacı ve Uyarlanmacı Yaklaşımlar
Açıklama:
POPÜLER KÜLTÜR ÇALIŞMALARI
Kültürel Çalışmalar
Kültürel Çalışmalar
Soru 75
Hangisi ifadeyi doğru tamamlamaz?
“Kültürel çalışmalar, ……………………………………………….”
“Kültürel çalışmalar, ……………………………………………….”
Seçenekler
A
kültürün yalnızca ekonomik altyapı tarafından belirlenmediğini; aynı zamanda, kültürün alımlayıcıları tarafından şekillendirilen, dinamik bir yapı gösterdiğini varsayar.
B
kültürü yönetilen gruplar açısından bir razı olma ve egemen grupların çıkar ve değerlerine karşı bir direnme alanı olarak görür.
C
kültürü, kapitalist toplumda etnik, cinsel ve sınıfsal eşitsizliklerin oluştuğu temel alanlardan biri olarak değerlendirir.
D
popüler kültür ürünlerinin yalnızca egemen ideolojinin araçları olarak değil, en az yüksek kültür ürünleri kadar incelenmesi gerektiğini öne sürer.
E
kitle kültürünün ele alınışında popüler olana değer atfetmesi açısından, Frankfurt Okuluyla aynı konuma yerleşir.
Açıklama:
POPÜLER KÜLTÜR ÇALIŞMALARI
kitle kültürünün ele alınışında popüler olana değer atfetmesi açısından, Frankfurt Okuluyla aynı konuma yerleşir.
kitle kültürünün ele alınışında popüler olana değer atfetmesi açısından, Frankfurt Okuluyla aynı konuma yerleşir.
Soru 76
Hangi ifade “internet”in özelliğini yansıtmaz?
“İnternet, …………………………….”
“İnternet, …………………………….”
Seçenekler
A
sanat üretimi ve paylaşımı açısından özgürlük alanını denetler.
B
denetime direnen, geçici deneyimler sunan, ticarileşmeye karşı serbest paylaşıma olanak tanır.
C
yeni bir ekonomik pazar oluşturur.
D
küresel kültürel değerlerin ve kimliklerin, üretilerek paylaşıldığı kültürel bir mekândır.
E
küresel sermaye tarafından tüketicinin eğilimlerinin izlenmesi ve yönlendirilmesi için araçsallaştırılır.
Açıklama:
ÖZGÜRLEŞTİRİCİ VE STANDARTLAŞTIRICI GÜÇLER ARASINDA SANAT
sanat üretimi ve paylaşımı açısından özgürlük alanını denetler.
sanat üretimi ve paylaşımı açısından özgürlük alanını denetler.
Soru 77
Hangisi egemen değer yargılarına direniş ve yeni, özgün davranış kalıplarının oluşturulmasına işaret eder?
Seçenekler
A
etnik kültür
B
alt-kültür
C
yerel kültür
D
popüler kültür
E
geleneksel kültür
Açıklama:
alt-kültür
Soru 78
___________________, sanatın kolektif doğasının yalnızca toplu halde icra edilen sanatsal ürünlerde değil, bireysel etkinlikler olarak değerlendirebileceğimiz, roman, resim vb. sanatlarda da bulunduğunu vurgular.
Yukarıda verilen ifadeyi vurgulayan, boş bırakılan alana aşağıdaki kuramcılardan hangisi gelmelidir?
Yukarıda verilen ifadeyi vurgulayan, boş bırakılan alana aşağıdaki kuramcılardan hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Howard S. Becker
B
Larry Shiner
C
Pierre Bourdieu
D
Theodor W. Adorno
E
Max Horkheimer
Açıklama:
Howard S. Becker, sanatın kolektif doğasının yalnızca toplu halde icra edilen sanatsal ürünlerde değil, bireysel etkinlikler olarak değerlendirebileceğimiz, roman, resim vb. sanatlarda da bulunduğunu vurgular.
Soru 79
Kültür endüstrisi kuramı aşağıdaki teorisyenlerden hangisi ya da hangilerine aittir?
Seçenekler
A
Pierre Bourdieu
B
Theodor W. Adorno ve Max Horkheimer
C
Theodor W. Adorno ve Pierre Bourdieu
D
Max Horkheimer ve Antonio Gramsci
E
Antonio Gramsci ve Theodor W. Adorno
Açıklama:
Kültür endüstrisi kuramı Theodor W. Adorno ve Max Horkheimer'a aittir.
Soru 80
Hegemonya kavramını aşağıdaki kuramcılardan hangisi geliştirmiştir?
Seçenekler
A
Max Horkheimer
B
Pierre Bourdieu
C
Antonio Gramsci
D
Theodor W. Adorno
E
Walter Benjamin
Açıklama:
Hegemonya kavramını Antonio Gramsci geliştirmiştir.
Soru 81
______________, 1960'lı yıllarda, Britanya'da özellikle Birmingham Çağdaş Kültürel Çalışmalar Merkezi çevresinde gelişmeye başlayan, kültürü disiplinlerarası bir bakış açısıyla inceleyen alan aşağıdakilerden hangidir?
Seçenekler
A
Feminist çalışmalar
B
Ekonomik çalışmalar
C
Toplumsal cinsiyet çalışmaları
D
Gıda çalışmaları
E
Kültürel çalışmalar
Açıklama:
Kültürel çalışmalar, 1960'lı yıllarda, Britanya'da özellikle Birmingham Çağdaş Kültürel Çalışmalar Merkezi çevresinde gelişmeye başlayan, kültürü disiplinlerarası bir bakış açısıyla inceleyen alandır.
Soru 82
Egemen kültür içinde bazı genel kültürel normlara uyum göstermekle birlikte, kendilerine özgü davranış kalıpları geliştiren grupları tanımlamak için kullanılan terim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Alt-kültür
B
Kitle kültürü
C
Karşıt kültür
D
Yüksek kültür
E
Popüler kültür
Açıklama:
Egemen kültür içinde bazı genel kültürel normlara uyum göstermekle birlikte, kendilerine özgü davranış kalıpları geliştiren grupları tanımlamak için kullanılan terim alt-kültürdür.
Soru 83
Aşağıdaki teorisyenlerden hangileri Frankfurt Okulu düşünürleri arasında yer alır?
Seçenekler
A
Pierre Bourdieu-Max Horkheimer
B
Max Horkheimer-Theodor W. Adorno
C
Theodor W. Adorno-Antonio Gramsci
D
Antonio Gramsci-Walter Benjamin
E
Walter Benjamin-Pierre Bourdieu
Açıklama:
Max Horkheimer-Theodor W. Adorno
Soru 84
Aşağıdakilerden hangisi modern devlet öncesinde sanatçı, ihtiyaç duyduğu maddi destek sağlayanlar arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Aristokratlar
B
Soylu sınıflar
C
Kilise
D
Burjuva sınıfı
E
İşçi sınıfı
Açıklama:
Modern devlet öncesinde sanatçılar işçi sınıfı henüz oluşmadığı için, bu sınıftan maddi destek alamazdı.
Soru 85
Günümüzde sanatın başlıca maddi destekçileri aşağıdakilerden hangileridir?
Seçenekler
A
Kilise
B
Aristokrasi
C
Burjuvazi
D
Devlet
E
Büyük şirketler ve devlet
Açıklama:
Günümüzde sanatın başlıca maddi destekçileri büyük şirketler ve devlettir.
Soru 86
Üretim araçlarına sahip olmanın, hakim sınıfların toplum üzerindeki etkisini tekelleştirmesinde yeterli olmadığını ileri sürerek, bu etkinin sağlanmasında, okul, kilise, aile gibi kurumlar aracılığıyla egemen değer yargılarının topluma kabul ettirilmesinde rol oynadığını ileri süren kuramcı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Max Horkheimer
B
Walter Benjamin
C
Antonio Gramsci
D
Theodor W. Adorno
E
Pierre Bourdieu
Açıklama:
Üretim araçlarına sahip olmanın, hakim sınıfların toplum üzerindeki etkisini tekelleştirmesinde yeterli olmadığını ileri sürerek, bu etkinin sağlanmasında, okul, kilise, aile gibi kurumlar aracılığıyla egemen değer yargılarının topluma kabul ettirilmesinde rol oynadığını ileri süren kuramcı Antonio Gramsci'dir.
Soru 87
19. yüzyılın ikinci yarısında sanatçının, dev servetlere sahip, ancak kültür birikiminden yoksun sanayici ve tacirlere, önceki dönemlerden farklı bir biçimde bağımlı olduğunu ileri süren Fransız sosyolog aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Pierre Bourdieu
B
Antonio Gramsci
C
Max Horkheimer
D
Theodor W. Adorno
E
Walter Benjamin
Açıklama:
19. yüzyılın ikinci yarısında sanatçının, dev servetlere sahip, ancak kültür birikiminden yoksun sanayici ve tacirlere, önceki dönemlerden farklı bir biçimde bağımlı olduğunu ileri süren Fransız sosyolog Pierre Bourdieu'dür.
Ünite 9
Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi, kültür ürünü ile ekonomik yatırımın birleşmesinin örneği olarak verilemez?
Seçenekler
A
Sanatçıların, ürünlerinin tanıtımlarını internet üzerinden yapmaları
B
Şirketlerin resim koleksiyonlarına sahip olmaları
C
Müze ve galerilerin endüstriyel bir sektör oluşturmaları
D
Finans kuruluşlarının hizmetleri arasına sanat danışmanlığını eklemeleri
E
Kültür ürünlerinin müzayedelerde satışa sunulması
Açıklama:
Sanat etkinliğinin biçimlerini ayırt edebilecek ve bunları açıklayabileceksiniz.
Yirmibirinci yüzyılda yaşayan pek çok iş adamının ve şirketin tablo koleksiyonlarına sahip olması, kültür ürünüyle ekonomik yatırımın nasıl birleştiğine dair bilgi sunabilir. Nitekim görsel sanat ürünleri, bugün müzeler ve sanat galerilerinin oluşturduğu endüstri nedeniyle ekonomik hayatın da önemli bir parçası haline gelmiştir.
Yirmibirinci yüzyılda yaşayan pek çok iş adamının ve şirketin tablo koleksiyonlarına sahip olması, kültür ürünüyle ekonomik yatırımın nasıl birleştiğine dair bilgi sunabilir. Nitekim görsel sanat ürünleri, bugün müzeler ve sanat galerilerinin oluşturduğu endüstri nedeniyle ekonomik hayatın da önemli bir parçası haline gelmiştir.
Soru 2
Aşağıdakilerden hangisi edebi sanatlar için söylenemez?
Seçenekler
A
Edebi sanatların yazıyla başladığı bilinmektedir.
B
Antik çağlarda ozanların, tarihsel bir esinlenmeyle ürün verdiğine inanılmıştır.
C
Alımlanma ve tüketim biçimleri 19. yüzyılın ikinci yarısından sonra ayrıcalıklı sınıf etkili olmaya başlamıştır.
D
Hikâye anlatıcılığı, şiir düzme ve şiirsel konuşma gibi biçimler edebi sanatların atalarıdır.
E
Elektronik kitaplar, edebi sanatların alımlanma ve tüketim biçimlerini değiştirmiştir.
Açıklama:
Sanat etkinliğinin biçimlerini ayırt edebilecek ve bunları açıklayabileceksiniz.
Hikâye veya masal anlatıcılığı, şiir düzme ve şiirsel konuşma gibi biçimler bugünün edebi sanatlarının atalarıdır. Malzemesi ve aracı dil olan, bugün şiir, öykü ve roman biçimlerinde karşımıza çıkan edebi sanatların yazıyla başladığını düşünmek yanlış olur.
Hikâye veya masal anlatıcılığı, şiir düzme ve şiirsel konuşma gibi biçimler bugünün edebi sanatlarının atalarıdır. Malzemesi ve aracı dil olan, bugün şiir, öykü ve roman biçimlerinde karşımıza çıkan edebi sanatların yazıyla başladığını düşünmek yanlış olur.
Soru 3
T. Adorno kültür endüstrisi kavramını ilk kez hangi eserinde kullanmıştır?
Seçenekler
A
Sanatın Kuralları
B
Aydınlanma'nın Diyalektiği
C
Minima Moralia
D
Popüler Müzik Üzerine
E
Küresel Köy
Açıklama:
Sanat ürününün, salt sanat işlevinin ötesinde ve onun bir tamamlayıcısı olarak, bireylerin ve sosyal grupların kendilerini diğerlerinden ayrıştırmakta bir araç olarak kullanıldığını sorgulayabilecek
Aydınlanma'nın Diyalektiği
Aydınlanma'nın Diyalektiği
Soru 4
Daha çok orta ve üst sınıf ailelerin çocuklarına aktardıkları, dil, uygun sosyal ilişki tarzları gibi okul ve eğitim kurumlarından edinilemeyen değerleri ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yüksek kültür
B
Ekonomik sermaye
C
Seçkin kültür
D
Yüksek sanat
E
Kültürel sermaye
Açıklama:
Sanat ürününün, salt sanat işlevinin ötesinde ve onun bir tamamlayıcısı olarak, bireylerin ve sosyal grupların kendilerini diğerlerinden ayrıştırmakta bir araç olarak kullanıldığını sorgulayabilecek
KÜLTÜREL SERMAYE
KÜLTÜREL SERMAYE
Soru 5
Aşağıdakilerden hangisi dijital yayınlarla birlikte, edebi sanatların alımlanma ve tüketim biçimlerinde meydana gelen değişiklikler arasında gösterilemez?
Seçenekler
A
Kağıda olan ihtiyaç ortadan kalkmıştır.
B
Fiziksel olarak var olmayan pek çok metin, dijital dünyada dolaşıma girmiştir.
C
Yayın endüstrisine internet siteleri de dahil olmuştur.
D
Okuyucular, yeni okuma yöntemleri geliştirmişlerdir.
E
Kağıda olan ihtiyaç daha da artmıştır.
Açıklama:
Sanat etkinliğinin biçimlerini ayırt edebilecek ve bunları açıklayabileceksiniz.
Elektronik kitap olarak adlandırılan dijital yay›n biçimi, kağıda olan ihtiyacı ortadan kaldırmıştır.
Elektronik kitap olarak adlandırılan dijital yay›n biçimi, kağıda olan ihtiyacı ortadan kaldırmıştır.
Soru 6
Egemen sınıfların siyasi ve ekonomik liderliklerinin beraberlerinde düşünsel liderliği de getirdiğini, böylelikle kitlelerin düşünsel alanda da bu egemen sınıflar tarafından yönlendirildiğini ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kültür endüstrisi
B
Hegemonya
C
Aşağı kültür
D
Kültürel sermaye
E
Kitle kültürü
Açıklama:
Sanat ürünü tüketiminin, ekonomik göstergeli sosyolojik bir olgu olduğunu değerlendirebileceksiniz.
Hegemonya
Hegemonya
Soru 7
Aşağıdakilerden hangisi görsel sanatlar arasında gösterilemez?
Seçenekler
A
Resim
B
Heykel
C
Dans
D
Seramik
E
Mimari
Açıklama:
Sanat etkinliğinin biçimlerini ayırt edebilecek ve bunları açıklayabileceksiniz.
Genel olarak görsel sanatları, görsel olarak algılanan ve maddi varlığını uzun süre koruyan sanatlar olarak tanımlayabiliriz. Dans bu tanıma uymamaktadır. Alan; resim, heykel, seramik ve mimari gibi oldukça eski zamanlardan bugüne ulaşan dallar kadar, yerleştirme çalışmaları (enstlasyon), video-art gibi yeni biçimleri de kapsar.
Genel olarak görsel sanatları, görsel olarak algılanan ve maddi varlığını uzun süre koruyan sanatlar olarak tanımlayabiliriz. Dans bu tanıma uymamaktadır. Alan; resim, heykel, seramik ve mimari gibi oldukça eski zamanlardan bugüne ulaşan dallar kadar, yerleştirme çalışmaları (enstlasyon), video-art gibi yeni biçimleri de kapsar.
Soru 8
.........., bireyin ya da grupların varlıklarını tanımlayarak kendilerini diğerlerinden farklılaştıran ya da benzeştiren nitelikleridir. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri uygun şekilde doldurunuz.
Seçenekler
A
Kişilik
B
Alımlama
C
İzlenim yönetimi
D
Benlik saygısı
E
Kimlik
Açıklama:
Sanat ürününün, salt sanat işlevinin ötesinde ve onun bir tamamlayıcısı olarak, bireylerin ve sosyal grupların kendilerini diğerlerinden ayrıştırmakta bir araç olarak kullanıldığını sorgulayabilecek
Kimlik
Kimlik
Soru 9
Kültürel sermaye kavramı, aşağıdaki kuramcılardan hangisine aittir?
Seçenekler
A
Jean Baudrillard
B
Marshall McLuhan
C
Manuel Castells
D
Pierre Bourdieu
E
Max Horkheimer
Açıklama:
Sanat ürününün, salt sanat işlevinin ötesinde ve onun bir tamamlayıcısı olarak, bireylerin ve sosyal grupların kendilerini diğerlerinden ayrıştırmakta bir araç olarak kullanıldığını sorgulayabilecek
Pierre Bourdieu
Pierre Bourdieu
Soru 10
Web tabanlı ve mobil teknolojilerin interaktif iletişime imkan veren ortamları için kullanılan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İnternet sanatı
B
Telekonferans
C
Sosyal medya
D
Web 1.0
E
Kültürel sermaye
Açıklama:
Küreselleşme olgusunun sanatın alımlanma ve tüketim süreçlerinde ne şekilde etkin olabildiğini analiz edebileceksiniz.
Sosyal medya
Sosyal medya
Soru 11
Tüketimin sembol ve göstergelere dayalı olduğunu ve satın alınan malların bir kimlik duygusu yarattığını söyleyen kuramcı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Pierre Bourdieu
B
Theodor Adorno
C
Jean Baudrillard
D
Marshall McLuhan
E
George Ritzer
Açıklama:
Sanat ürünü tüketiminin, ekonomik göstergeli sosyolojik bir olgu olduğunu değerlendirebileceksiniz.
Jean Baudrillard
Jean Baudrillard
Soru 12
Soylu sınıfın Avrupa’da on dokuzuncu yüzyıla kadar edebi sanatlarda belirleyici olmasının altında yatan en önemli neden nedir?
Seçenekler
A
Soylu sınıfın politik gücü elinde bulundurması
B
Dönemin edebi sanatlarının mitolojik konuları işlemesi
C
Okur yazarlığın diğer sınıflarda yaygın olmaması
D
Tefrika romanın henüz ortaya çıkmamış olması
E
Soylu sınıfın ekonomik gücü elinde bulundurması
Açıklama:
Sanat etkinliğinin biçimlerini ayırt edebilecek ve bunları açıklayabileceksiniz.
Modern dönemlere yaklaştıkça edebi sanatların, yazıya sahip olan ayrıcalıklı sınıfların kontrolünde, bugünkü biçimlerine kavuştuğu görülür. Bu durum elbette alımlanma ve tüketim şekillerinin de ayrıcalıklı sınıf tarafından belirlendiği sonucunu çıkarır.
Modern dönemlere yaklaştıkça edebi sanatların, yazıya sahip olan ayrıcalıklı sınıfların kontrolünde, bugünkü biçimlerine kavuştuğu görülür. Bu durum elbette alımlanma ve tüketim şekillerinin de ayrıcalıklı sınıf tarafından belirlendiği sonucunu çıkarır.
Soru 13
Aşağıdakilerden hangisi müziğin kitlesel bir tüketim biçimi olmasında etkili olmamıştır?
Seçenekler
A
Bestecilerin aristokrat hamilerinden bağımsızlık talebi
B
Kayıt teknolojilerinin ortaya çıkması
C
Bağımsız konser salonlarının açılması
D
Müzikte notanın ancak ana hatları veren kısıtlı bir araç olması
E
Opera evlerinin açılması
Açıklama:
Sanat etkinliğinin biçimlerini ayırt edebilecek ve bunları açıklayabileceksiniz.
Müzikte notanın ancak ana hatları veren kısıtlı bir araç olması
Müzikte notanın ancak ana hatları veren kısıtlı bir araç olması
Soru 14
Kültür endüstrisi kavramına göre kitlenin sanat ürününün üretim ve tüketimindeki ilişkisi nasıl nitelenebilir?
Seçenekler
A
Üretimde edilgen, tüketimde etken
B
Üretimde etken, tüketimde edilgen
C
Üretimde etken, tüketimde etken
D
Üretimde tüketimde değişken
E
Üretimde edilgen, tüketimde edilgen
Açıklama:
Sanat ürününün, salt sanat işlevinin ötesinde ve onun bir tamamlayıcısı olarak, bireylerin ve sosyal grupların kendilerini diğerlerinden ayrıştırmakta bir araç olarak kullanıldığını sorgulayabilecek
Kültür endüstrisi kavramı, kitle tarafından değil endüstri tarafından üretilen ürünleri karşılamaktadır. Böylece kavram, kitlenin üretimde edilgen, tüketimde etken olmasına ve değerlerin endüstriyel kıstaslarla belirlenmesine vurgu yapar.
Kültür endüstrisi kavramı, kitle tarafından değil endüstri tarafından üretilen ürünleri karşılamaktadır. Böylece kavram, kitlenin üretimde edilgen, tüketimde etken olmasına ve değerlerin endüstriyel kıstaslarla belirlenmesine vurgu yapar.
Soru 15
Aşağıdakilerden hangisi sanat ürününün tüketimin bir parçası haline geldiğini gösterir?
Seçenekler
A
Yerleştirme çalışmalarının (enstlasyon) ortaya çıkması
B
Sanat ürününün değişim değeri kazanması
C
Sanatın devlet tarafından finanse edilmesi
D
Sanat ürününde biçimin işlemin önüne geçmesi
E
Sanat ürünlerinin niteliğinin artması
Açıklama:
Sanat etkinliğinin biçimlerini ayırt edebilecek ve bunları açıklayabileceksiniz.
Sanatın varlık ve eylem bakımından üst düzey kültür etkinliği niteliğini kazanması, sanat ürününe zaten maddi-manevi bir değer yüklemişti. Önceleri sanatçıyı desteklemek amacıyla verilen bireysel ya da kurumsal destekler, giderek maddi varlığını uzun süre koruyan sanat ürününe değişim değeri yükledi. Ekonomik seçkinler tarafından oluşturulan bu değer, sanat ürünlerinin alımlanmasında yeni biçimler ortaya çıkardı.
Sanatın varlık ve eylem bakımından üst düzey kültür etkinliği niteliğini kazanması, sanat ürününe zaten maddi-manevi bir değer yüklemişti. Önceleri sanatçıyı desteklemek amacıyla verilen bireysel ya da kurumsal destekler, giderek maddi varlığını uzun süre koruyan sanat ürününe değişim değeri yükledi. Ekonomik seçkinler tarafından oluşturulan bu değer, sanat ürünlerinin alımlanmasında yeni biçimler ortaya çıkardı.
Soru 16
Aşağıdakilerden hangisi bireyin sanat ürününü alımlayışını etkilediği düşünülen kavramlardan değildir?
Seçenekler
A
Kimlik örgütlenmesi
B
Kültürel sermaye
C
Güncel sanat akımları
D
Toplumsal sınıflar
E
Eğitim
Açıklama:
Sanat ürünü tüketiminin, ekonomik göstergeli sosyolojik bir olgu olduğunu değerlendirebileceksiniz.
Sanat ürününün, endüstrinin kontrol alanına girmesi, alımlanmasında manevi değerden çok mübadele değerinin etkin olmasına neden oldu (Featherstone, 1996: 38). Böylece sanat ürününün alımlayıcıları, pazarlama stratejileriyle yönlendirilebilen ya da bazen bu stratejiler tarafından oluşturulan kimliklere ve kimi zaman sosyal statülere, salt ekonomik hareketlerle sahip olan tüketiciler haline geldi.
Sanat ürününün, endüstrinin kontrol alanına girmesi, alımlanmasında manevi değerden çok mübadele değerinin etkin olmasına neden oldu (Featherstone, 1996: 38). Böylece sanat ürününün alımlayıcıları, pazarlama stratejileriyle yönlendirilebilen ya da bazen bu stratejiler tarafından oluşturulan kimliklere ve kimi zaman sosyal statülere, salt ekonomik hareketlerle sahip olan tüketiciler haline geldi.
Soru 17
Hangi sanat dalı, diğerlerinin aksine başlangıcından itibaren endüstriyle içiçe olmuştur?
Seçenekler
A
Müzik
B
Sinema
C
Mimari
D
Resim
E
Heykel
Açıklama:
Sanat etkinliğinin biçimlerini ayırt edebilecek ve bunları açıklayabileceksiniz.
Sinemada diğer sanat dallarında olduğu gibi sonradan endüstrileşme değil, sonradan sanatsallaşma söz konusudur. Başka bir deyişle sinema, başlangıcından bugüne değin metâ oluşunun izlerini taşır. Dolayısıyla endüstriyel süreçlerin farklı aşamaları üretim, dağıtım tüketim, sanat olan sinema ürünü için de geçerlidir.
Sinemada diğer sanat dallarında olduğu gibi sonradan endüstrileşme değil, sonradan sanatsallaşma söz konusudur. Başka bir deyişle sinema, başlangıcından bugüne değin metâ oluşunun izlerini taşır. Dolayısıyla endüstriyel süreçlerin farklı aşamaları üretim, dağıtım tüketim, sanat olan sinema ürünü için de geçerlidir.
Soru 18
Aşağıdaki kavramlardan hangisi egemen güçlerin, birey ve gruplar üzerindeki etkisine işaret etmez?
Seçenekler
A
Hegemonya
B
Kimlik
C
Kültür endüstrisi
D
İdeoloji
E
Propaganda
Açıklama:
Sanat ürününün, salt sanat işlevinin ötesinde ve onun bir tamamlayıcısı olarak, bireylerin ve sosyal grupların kendilerini diğerlerinden ayrıştırmakta bir araç olarak kullanıldığını sorgulayabilecek
Gerekce yazılmıstır
Gerekce yazılmıstır
Soru 19
‘McDonaldslaşma’ nitelemesi hangi süreci tanımlamak için kullanılmıştır?
Seçenekler
A
Ulusallaşma
B
Küreselleşme
C
Yerelleşme
D
Kentleşme
E
Endüstrileşme
Açıklama:
Küreselleşme olgusunun sanatın alımlanma ve tüketim süreçlerinde ne şekilde etkin olabildiğini analiz edebileceksiniz.
McDonaldlaşma’ George Ritzer’in tanımladığı bir türdeşlik halidir. Bu kavramla, ideolojik kutuplaşmaların olmadığı, herkesin Amerikan aksanıyla İngilizce konuştuğu, kot pantolon giydiği, Amerikan fast-food (hızlı yemek) zincirlerinde yemek yediği, Hollywood yapımı sinema film ve dizilerini izlediği türdeş bir dünya (Storey, 2003: 109), nitelendirilmektedir. Türdeşleşme tezi küreselleşmeyi, standartlaştırılmış bir tüketim kültürünün gereklerine uyulması ve her yerin aşağı yukarı aynılaştırılması olarak sunar (Tomlinson, 2004: 18).
McDonaldlaşma’ George Ritzer’in tanımladığı bir türdeşlik halidir. Bu kavramla, ideolojik kutuplaşmaların olmadığı, herkesin Amerikan aksanıyla İngilizce konuştuğu, kot pantolon giydiği, Amerikan fast-food (hızlı yemek) zincirlerinde yemek yediği, Hollywood yapımı sinema film ve dizilerini izlediği türdeş bir dünya (Storey, 2003: 109), nitelendirilmektedir. Türdeşleşme tezi küreselleşmeyi, standartlaştırılmış bir tüketim kültürünün gereklerine uyulması ve her yerin aşağı yukarı aynılaştırılması olarak sunar (Tomlinson, 2004: 18).
Soru 20
Mimaride Bauhaus akımının temel önermesi nedir?
Seçenekler
A
İşlevin önceliği söz konusudur.
B
İşlevin, biçim tarafından belirlemesi gerekir.
C
Biçim ve işlev arasında bir denge oluşturulması gerekir
D
Biçimin önceliği söz konusudur.
E
İşlev önemsizdir.
Açıklama:
Sanat etkinliğinin biçimlerini ayırt edebilecek ve bunları açıklayabileceksiniz.
Walter Gropius öncülüğünde gelişen Bauhaus akımının önermesi, sanat ürününün toplumsal ihtiyaçlara karşılık vermesi gerektiğidir. Buna göre, sanat ürününün biçimi işlevle ters düşmemeli, ancak işlev de biçimi dışlamamalıdır. Yapılması gereken, biçim ve işlev arasında bir denge oluşturarak, toplumsal ihtiyacı karşılamaktır.
Walter Gropius öncülüğünde gelişen Bauhaus akımının önermesi, sanat ürününün toplumsal ihtiyaçlara karşılık vermesi gerektiğidir. Buna göre, sanat ürününün biçimi işlevle ters düşmemeli, ancak işlev de biçimi dışlamamalıdır. Yapılması gereken, biçim ve işlev arasında bir denge oluşturarak, toplumsal ihtiyacı karşılamaktır.
Soru 21
Aşağıdaki kavramlardan hangisi birey ve grupların varlıklarını tanımlayarak kendilerini diğerlerinden farklılaştıran nitelikler toplamını ifade etmek için kullanılır?
Seçenekler
A
Kimlik
B
Kültürel sermaye
C
Kültür endüstrisi
D
Hegemonya
E
İdeoloji
Açıklama:
Sanat ürününün, salt sanat işlevinin ötesinde ve onun bir tamamlayıcısı olarak, bireylerin ve sosyal grupların kendilerini diğerlerinden ayrıştırmakta bir araç olarak kullanıldığını sorgulayabilecek
Tanımlanan kavram kimliktir
Tanımlanan kavram kimliktir
Soru 22
"Kültürel sermaye" kavramı kim tarafından ortaya konmuştur?
Seçenekler
A
Pierre Bourdieu
B
Theodor W. Adorno
C
Arthur Schopenhauer
D
Gordon Byron
E
Gotthold Ephraim Lessing
Açıklama:
Kültürel sermaye kavramı Sosyolog Pierre Bourdieu'nün ortaya koyduğu bir kavramdır. Doğru cevap A'dır.
Soru 23
Sanatın alımlanması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Bir sanat ürününün sadece düşünsel şekilde algılanmasıdır.
B
Söz konusu sanat ürününün değerlendirmesine ilişkindir.
C
Birey, sanat ürününe bilgisel ve kavramsal açıdan yaklaşır.
D
Birey, sanat ürününün alımlanmasında ikincil belirleyicidir.
E
Bireyin sanat ürününe karşı öznel yaklaşımları önemlidir.
Açıklama:
Sanatın alımlanması, bir sanat ürününün hem düşünsel hem duygusal şekilde algılanmasıdır. Alımlanma ile söz konusu sanat ürününün değerlendirmesini birbirine karıştırmamak gerekir. Bireylerin sanat ürününe bilgisel ve kavramsal açıdan yaklaşması alımlamanın değil, değerlendirmenin bir parçasıdır. Sanat ürününün alımlanmasında birey, birincil belirleyicidir. Bireyin sanat ürününe karşı öznel yaklaşımları önemlidir. Doğru cevap E'dir.
Soru 24
Aşağıdakilerden hangisi Antonio Gramsci'nin hegemonya kavramının özelliklerinden biridir?
Seçenekler
A
Birey ve sanat ürünü ilişkisinin tek taraflı olduğunu savunması
B
Sanat ürününü öncelikle bireysel olarak alımlaması
C
Egemen sınıfları, diğer sınıflara ait zannedilen fikirlerin sahibi olarak görmesi
D
Tüketim olgusunun modern toplumların analizi için gerekleri verileri sunduğunu belirtmesi
E
Sanat ürünü üretiminin endüstriyel ilişkilerle belirlendiğini savunması
Açıklama:
Antonio Gramsci'nin hegemonya kavramına göre egemen sınıflar, diğer sınıflara ait zannettiğimiz pek çok fikrin gerçek sahipleridir. Doğru cevap C'dir.
Soru 25
I. Kitlenin üretimde edilgen, tüketimde etken olmasına
II. Değerlerin endüstriyel kıstaslarla belirlenmesine
III. Sanat ürünlerinin politik söylem, hareket ve kurumlarla iç içe olmasına
Kültür endüstrisi kavramı yukarıdakilerden hangisine/hangilerine vurgu yapmaktadır?
II. Değerlerin endüstriyel kıstaslarla belirlenmesine
III. Sanat ürünlerinin politik söylem, hareket ve kurumlarla iç içe olmasına
Kültür endüstrisi kavramı yukarıdakilerden hangisine/hangilerine vurgu yapmaktadır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
Yalnız II
D
II ve III
E
Yalnız III
Açıklama:
Kültür endüstrisi kavramı, kitlenin üretimde edilgen, tüketimde etken olmasına ve değerlerin endüstriyel kıstaslarla belirlenmesine vurgu yapar. Doğru cevap B'dir.
Soru 26
Aşağıdaki ifadelerden hangisi endüstriyel olmadığı varsayılan ürünlerde de alımlamayı etkileyen küresel kanonların yol açtığı bir durumdur?
Seçenekler
A
Alımlayıcı ve tüketici profesyonel dünyaya ait görünen sabit değerler bütününden bağımsızlaşır.
B
Tüketimin toplumsal sınıfları muğlaklaştırması ile çalışmalar toplumsal cinsiyet gruplarına kayar.
C
Hem eski döneme hem yeni döneme ait ürünler, anlam dünyalarını oluşturacak bir belirleyiciliğe kavuşur.
D
Sanat ürünü endüstrinin kontrol alanına girmesi ile alımlanmasındaki manevi değerler azalmıştır.
E
Sanat ürününün alımlanmasında süreklilik sağlanır ve zaman ile mekan bağlamındaki değişkenler gün yüzüne çıkar.
Açıklama:
Hem eski döneme hem yeni döneme ait ürünlerin, anlam dünyalarını oluşturacak bir belirleyiciliğe kavuşması, endüstriyel olmadığı varsayılan ürünlerde de alımlamayı etkileyen küresel kanonların yol açtığı bir durumdur. Doğru cevap C'dir.
Soru 27
Günümüzde sanatın sınıflandırılma biçimi aşağıdakilerden hangisine göre gerçekleşmektedir?
Seçenekler
A
Kullanılan malzemenin niteliği ve etkinlik biçimine göre
B
Kültürel sermayenin kıstaslarına göre
C
Yüksek ve aşağı kültür kavramlarına göre
D
Sanatın alımlanmasına göre
E
Endüstriyel üretim ve tüketim ilişkilerine göre
Açıklama:
Günümüzde sanatın sınıflandırılma biçimi, kullanılan malzemenin niteliğine ve etkinlik biçimine göre yapılmaktadır. Doğru cevap A'dır.
Soru 28
Tarih açısından diğer sanat biçimlerine göre daha az spekülatif olan sanat dalı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Edebi sanatlar
B
Görsel sanatlar
C
Sahne Sanatları
D
Kitlesel sanat
E
Postmodern sanat
Açıklama:
Tarih açısından diğer sanat biçimlerine göre daha az spekülatif olan sanat dal, görsel sanatlardır. Doğru cevap B'dir.
Soru 29
Sahne sanatları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Maddi varlığını uzun süre korur.
B
Genellikle sözel bir dilin olmayışı söz konusudur.
C
Yerleştirme (entlasyon) gibi yeni biçimleri kapsar.
D
Kolektif bir doğaya sahiptir.
E
Bireylerin tüketimine muhtaç değildir.
Açıklama:
Sahne sanatları kolektif doğalarıyla tarih boyunca düşünürlerin ilgisini çekmiş, bu ürünlerin toplumsal yapının yansımalarını taşıdığı kabul edilmiştir. Doğru cevap D'dir.
Soru 30
Hangi etkinliklerin sanat olabileceği konusunda sanatı "anlamsal değeri bağlamında" ele alan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Platon
B
Cicero
C
Konfüçyus
D
Pythagoras
E
Sokrates
Açıklama:
Hangi etkinliklerin sanat olabileceği konusunda sanatı "anlamsal değeri bağlamında" ele alan düşünür Cicero'dur. Doğru cevap B'dir.
Soru 31
I. Çalgısal müziğin ön plana çıkması
II. Bestecinin bağımsızlık talebi
III. Kayıt teknolojilerinin ortaya çıkması
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri müziğin Batılı uygarlıklarda 19. yy'dan itibaren kitlesel bir tüketim biçimi haline gelmesinin sebepleri arasında yer almaktadır?
II. Bestecinin bağımsızlık talebi
III. Kayıt teknolojilerinin ortaya çıkması
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri müziğin Batılı uygarlıklarda 19. yy'dan itibaren kitlesel bir tüketim biçimi haline gelmesinin sebepleri arasında yer almaktadır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
Yalnız II
D
II ve III
E
Yalnız III
Açıklama:
Müziğin Batılı uygarlıklarda 19. yy'dan itibaren kitlesel bir tüketim biçimi haline gelmesinin sebepleri arasında, bestecinin bağımsızlık talebi ve kayıt teknolojilerinin ortaya çıkması yer almaktadır. Doğru cevap D'dir.
Soru 32
Bir sanat ürününün duyusal ve düşünsel şekilde algılanması ya da deneyimlenmesine ne denir?
Seçenekler
A
Kültürel sermaye
B
Sanat kimliği
C
Eser kimliği
D
Sermaye
E
Alımlanma
Açıklama:
Bir sanat ürününün duyusal ve düşünsel şekilde algılanması ya da deneyimlenmesine alımlanma denir.
Soru 33
Daha çok orta ve üst sınıf ailelerin çocuklarına aktardıkları, dil, uygun sosyal ilişki tarzları gibi okul ve eğitim kurumlarından edinilemeyen değerlere ne denir?
Seçenekler
A
Alımlanma
B
Özel sanat çalışmaları
C
Kültürel değer
D
Kültürel sermaye
E
Yüksek kültür
Açıklama:
Daha çok orta ve üst sınıf ailelerin çocuklarına aktardıkları, dil, uygun sosyal ilişki tarzları gibi okul ve eğitim kurumlarından edinilemeyen değerlere kültürel sermaye denir.
Soru 34
Bireyin ya da grupların varlıklarını tanımlayarak kendilerini diğerlerinden farklılaştıran ya da benzeştiren niteliklere ne denir?
Seçenekler
A
Kişi
B
Kimlik
C
Soy
D
Toplum
E
Ülke
Açıklama:
Bireyin ya da grupların varlıklarını tanımlayarak kendilerini diğerlerinden farklılaştıran ya da benzeştiren niteliklere kimlik denir.
Soru 35
Egemen sınıfların siyasi ve ekonomik liderliklerinin beraberlerinde düşünsel liderliği de getirdiğini, böylelikle kitlelerin düşünsel alanda da bu egemen sınıflar tarafından yönlendirilmesine ne denir?
Seçenekler
A
Yüksek kültür
B
Alımlanma
C
Aşağı kültür
D
Kültürel sermaye
E
Hegemonya
Açıklama:
Egemen sınıfların siyasi ve ekonomik liderliklerinin beraberlerinde düşünsel liderliği de getirdiğini, böylelikle kitlelerin düşünsel alanda da bu egemen sınıflar tarafından yönlendirilmesine hegemonya denir.
Soru 36
"Egemen sınıflar, diğer sınıflara ait zannettiğimiz pek çok fikrin gerçek sahipleridir" şeklindeki düşünce aşağıdakilerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Baudrillard
B
Adorno
C
Gramsci
D
Nietzsche
E
Schopenhauer
Açıklama:
Antonio Gramsci’nin (1891-1937) hegemonya kavramı, konuya biraz daha farklı bir bakışl açısı getirir. Buna göre egemen sınıflar, diğer sınıflara ait zannettiğimiz pek çok fikrin gerçek sahipleridir.
Soru 37
Kar amacı güden ve eğlence için üretilen endüstriyel kültür biçimlerine ne denir?
Seçenekler
A
Popüler kültür
B
Kültür_Endüstrisi
C
Pop müzik
D
Sanat galerileri
E
Müzeler
Açıklama:
Kar amacı güden ve eğlence için üretilen endüstriyel kültür biçimlerine kültür endüstrisi denir.
Soru 38
Diğer ilkelere esas oluşturacak nitelikte temel kabul edilen ilkeye ne denir?
Seçenekler
A
Kanon
B
Küreselleşme
C
Kültür endüstrisi
D
Toplumsal kültür
E
Yüksek kültür
Açıklama:
Diğer ilkelere esas oluşturacak nitelikte temel kabul edilen ilkeye kanon denir.
Soru 39
Bütün diğer sanatların müzikten doğduğunu, müziğin mayasının bütün estetik ürünlerin mayası olduğunu kim söylemiştir?
Seçenekler
A
Adorno
B
Schopenhauer
C
Corbusier
D
Gropius
E
Nietzsche
Açıklama:
Filozof Friedrich Nietzsche (1844-1900), (1872) Arthur Schopenhauer’ın (1788- 1860) da etkisiyle, Müziğin Ruhundan Tragedyanın Doğuşu adlı kitabında bütün diğer sanatların müzikten doğduğunu, müziğin mayasının bütün estetik ürünlerin mayası olduğunu söyler.
Soru 40
Görsel olarak algılanan ve maddi varlığını uzun süre koruyan sanatlara ne denir?
Seçenekler
A
Popüler sanatlar
B
Edebi sanatlar
C
Sahne sanatları
D
Kültürel sanatlar
E
Görsel sanatlar
Açıklama:
Görsel olarak algılanan ve maddi varlığını uzun süre koruyan sanatlara görsel sanatlar denir.
Soru 41
Görüntüleri kaydetmeye ve bir ekran üzerinde yansıtmayı sağlayan aygıta ne denir?
Seçenekler
A
Projeksyon
B
Televizyon
C
Kamera
D
Sinematograf
E
Yansıtıcı
Açıklama:
Görüntüleri kaydetmeye ve bir ekran üzerinde yansıtmayı sağlayan aygıta sinematograf denir.
Soru 42
Bir sanat ürününün duyusal ve düşünsel şekilde algılanması ya da deneyimlenmesine ne denir?
Seçenekler
A
Benzeşme
B
Alımlanma
C
Özümseme
D
Özümleme
E
Benimseme
Açıklama:
Alımlanma: Bir sanat ürününün duyusal ve düşünsel şekilde algılanması ya da deneyimlenmesidir. Doğru cevap B'dir.
Soru 43
Daha çok orta ve üst sınıf ailelerin çocuklarına aktardıkları, dil, uygun sosyal ilişki tarzları gibi okul ve eğitim kurumlarından edinilemeyen değerleri ifade eden kavram hangisidir?
Seçenekler
A
Ekonomik sermaye
B
Sosyal sermaye
C
Sembolik sermaye
D
Duyuşsal sermaye
E
Kültürel sermaye
Açıklama:
Kültürel Sermaye: Sosyolog Pierre Bourdieu’nün ortaya koyduğu bu kavram, daha çok orta ve üst sınıf ailelerin çocuklarına aktardıkları, dil, uygun sosyal ilişki tarzları gibi okul ve eğitim kurumlarından edinilemeyen değerleri ifade eder. Doğru cevap E'dir.
Soru 44
Egemen sınıfların siyasi ve ekonomik liderliklerinin beraberlerinde düşünsel liderliği de getirdiğini, böylelikle kitlelerin düşünsel alanda da bu egemen sınıflar tarafından yönlendirildiğini ifade eden kavram hangisidir?
Seçenekler
A
İdeoloji
B
Emperyalizm
C
Hegemonya
D
Tek kutupluluk
E
Hiyerarşi
Açıklama:
Hegemonya, Gramsci’nin kavramsallaştırdığı şekliyle, egemen sınıfların siyasi ve ekonomik liderliklerinin beraberlerinde düşünsel liderliği de getirdiğini, böylelikle kitlelerin düşünsel alanda da bu egemen sınıflar tarafından yönlendirildiğini ifade eder. Doğru cevap C'dir.
Soru 45
Kültürel sermaye kavramını ortaya atan sosyolog kimdir?
Seçenekler
A
Pierre Bourdieu
B
Antonio Gramsci
C
Jean Baudrillard
D
Theodor W. Adorno
E
Marshall McLuhan
Açıklama:
Kültürel Sermaye: Sosyolog Pierre Bourdieu’nün ortaya koyduğu bu kavram, daha çok orta ve üst sınıf ailelerin çocuklarına aktardıkları, dil, uygun sosyal ilişki tarzları gibi okul ve eğitim kurumlarından edinilemeyen değerleri ifade eder. Doğru cevap A'dır.
Soru 46
Diğer ilkelere esas oluşturacak nitelikte temel kabul edilen ilkeye ne ad verilir?
Seçenekler
A
Akide
B
Tüze
C
Kanon
D
Nikon
E
Prensip
Açıklama:
Kanon: Diğer ilkelere esas oluşturacak nitelikte temel kabul edilen ilkedir. Doğru cevap C'dir.
Soru 47
Müziğin Ruhundan Tragedyanın Doğuşu adlı kitap kimin eseridir?
Seçenekler
A
Theodor W. Adorno
B
Pierre Bourdieu
C
Marshall McLuhan
D
Friedrich Nietzsche
E
Arthur Schopenhauer
Açıklama:
Müziğin Ruhundan Tragedyanın Doğuşu adlı kitap Friedrich Nietzsche'nin eseridir. Doğru cevap D'dir.
Soru 48
Görüntüleri kaydetmeye ve bir ekran üzerinde yansıtmayı sağlayan aygıtın adı nedir?
Seçenekler
A
Sinematografi
B
Kadraj
C
Projektör
D
Projeksiyon
E
Arketip
Açıklama:
Sinematografi: Auguste ve Louis Lumière kardeşlerin tasarladığı, 13 Nisan 1895’te Fransa için patentini aldıkları, görüntüleri kaydetmeye ve bir ekran üzerinde yansıtmayı sağlayan aygıt. Doğru cevap A'dır.
Soru 49
Venedik Taciri kimin eseridir?
Seçenekler
A
Anton Çehov
B
Bertolt Brecht
C
Goethe
D
Sophokles
E
William Shakespeare
Açıklama:
Venedik Taciri William Shakespeare’in eseridir. Doğru cevap E'dir.
Soru 50
Web tabanlı ve mobil teknolojilerin interaktif iletişime imkân veren ortamları için kullanılan kavram hangisidir?
Seçenekler
A
Dijital medya
B
Etkileşimli medya
C
Elektronik medya
D
Sosyal medya
E
Online medya
Açıklama:
Sosyal medya, web tabanlı ve mobil teknolojilerin interaktif iletişime imkân veren ortamları için kullanılan bir kavramdır. Doğru cevap D'dir.
Soru 51
Kültür çalışmaları, eleştirel kuram ve sosyolojide kültür ürünlerini, alımlayan grubun eğitim düzeyi, ekonomik üstünlüğü ya da yoksunluğu temelinden hareketle sınıflandırmada kullanılan kavramlar hangisidir?
Seçenekler
A
Sağa Kültür ve Sola Kültür
B
Yüksek Kültür ve Aşağı Kültür
C
İleri Kültür ve Geri Kültür
D
Yukarı Kültür ve Aşağı Kültür
E
Yüksek Kültür ve Alt Kültür
Açıklama:
Yüksek Kültür ve Aşağı Kültür: Kültür çalışmaları, eleştirel kuram ve sosyolojide kültür ürünlerini, alımlayan grubun eğitim düzeyi, ekonomik üstünlüğü ya da yoksunluğu temelinden hareketle sınıflandırmada kullanılan kavramlardır. Doğru cevap B'dir.
Soru 52
Aşağıdaki kavramlardan hangisi bir sanat ürününün duyusal ve düşünsel şekilde algılanması
ya da deneyimlenmesi anlamına gelmektedir?
ya da deneyimlenmesi anlamına gelmektedir?
Seçenekler
A
Alımlanma
B
Kültürel sermaye
C
Sosyal sermaye
D
Kimlik
E
Kültürleşme
Açıklama:
Alımlanma ; bir sanat ürününün duyusal ve düşünsel şekilde algılanması ya da deneyimlenmesidir.
Soru 53
Aşağıdaki kavramlardan hangisi Sosyolog Pierre Bourdieu’nün ortaya koyduğu bir kavram olup, daha çok orta ve üst sınıf ailelerin çocuklarına aktardıkları, dil, uygun sosyal ilişki tarzları gibi okul ve eğitim kurumlarından edinilemeyen değerleri ifade eder?
Seçenekler
A
Alımlanma
B
Kültürel sermaye
C
Sosyal sermaye
D
Kültürleşme
E
Kimlik
Açıklama:
Kültürel sermaye; Sosyolog Pierre Bourdieu’nün ortaya koyduğu bir kavram olup, daha çok orta ve üst sınıf ailelerin çocuklarına aktardıkları, dil, uygun sosyal ilişki tarzları gibi okul ve eğitim kurumlarından edinilemeyen değerleri ifade eder.
Soru 54
Aşağıdaki kavramlardan hangisi bireyin ya da grupların varlıklarını tanımlayarak kendilerini diğerlerinden farklılaştıran ya da benzeştiren nitelikleridir?
Seçenekler
A
Alımlama
B
Kültürel sermaye
C
Kimlik
D
Sosyal sermaye
E
Kültürleşme
Açıklama:
Kimlik, bireyin ya da grupların varlıklarını tanımlayarak kendilerini diğerlerinden farklılaştıran ya da benzeştiren nitelikleridir.
Soru 55
Aşağıdaki kavramlardan hangisi Gramsci’nin tarafından kavramsallaştırılmış olup, egemen sınıfların siyasi ve ekonomik liderliklerinin beraberlerinde düşünsel liderliği de getirdiğini, böylelikle kitlelerin düşünsel alanda da bu egemen sınıflar tarafından yönlendirildiğini ifade eder?
Seçenekler
A
Yüksek kültür
B
Aşağı kültür
C
Kültür endüstrisi
D
Hegemonya
E
Kültürlenme
Açıklama:
Hegemonya, Gramsci’nin kavramsallaştırdığı şekliyle, egemen sınıfların siyasi ve ekonomik liderliklerinin beraberlerinde düşünsel liderliği de getirdiğini, böylelikle kitlelerin düşünsel alanda da bu egemen sınıflar tarafından yönlendirildiğini ifade eder.
Soru 56
Aşağıdaki düşünürlerden hangisi veya hangileri kültür endüstrisi kavramını eleştirel kurama kazandırmıştır?
Seçenekler
A
Jean Baudrillard
B
Antonio Gramsci
C
Pierre Bourdieu
D
Marshall McLuhan
E
Adorno ve Horkheimer
Açıklama:
Kültür Endüstrisi: Eleştirel kurama Adorno ve Horkheimer tarafından sokulan, kar amacı güden ve eğlence için üretilen endüstriyel kültür biçimlerine işaret eden terimdir.
Soru 57
Aşağıdakilerden hangisi küreselleşmenin boyutlarından değildir?
Seçenekler
A
Dünya finans piyasalarının yükselişi ile belirlenen küreselleşme
B
Mal ve hizmetlerin dolaşım alanının genişlemesi, ulusötesi şirketlerin büyümesiyle belirlenen ekonomik küreselleşme.
C
Uluslararası örgütlerin ulus-devletlerin üzerine konumlanmasıyla belirlenen politik küreselleşme.
D
Bilginin, gösterge ve sembollerin akışı ve bu akışa tepkilerle belirlenen kültürel küreselleşme
E
Hegemonyanın dünyaya aşırı derece hakim olmasıyla yaşanan küreselleşme
Açıklama:
Küreselleşme kavramı, bugün içinde bulunduğumuz durumu ve geleceğimize dair düşüncelerimizi tarif eden belli başlı referanslardan biri olmasına rağmen, kavramın nasıl bir yaşamı, ilişkiler ağını ve kültürü nitelediğiyle ilgili açık olmayan noktalar vardır. Bu noktaların anlaşılabilir hale gelmesi için, öncelikle küreselleşmenin üç boyutlu bir süreç olduğu ifade edilmelidir:
• Dünya finans piyasalarının ve serbest ticaret bölgelerinin yükselişi, mal ve hizmetlerin dolaşım alanının genişlemesi, ulusötesi şirketlerin büyümesiyle belirlenen ekonomik küreselleşme.
• Uluslararası örgütlerin ulus-devletlerin üzerine konumlanmasıyla belirlenen politik küreselleşme.
• Bilginin, gösterge ve sembollerin akışı ve bu akışa tepkilerle belirlenen kültürel küreselleşme
• Dünya finans piyasalarının ve serbest ticaret bölgelerinin yükselişi, mal ve hizmetlerin dolaşım alanının genişlemesi, ulusötesi şirketlerin büyümesiyle belirlenen ekonomik küreselleşme.
• Uluslararası örgütlerin ulus-devletlerin üzerine konumlanmasıyla belirlenen politik küreselleşme.
• Bilginin, gösterge ve sembollerin akışı ve bu akışa tepkilerle belirlenen kültürel küreselleşme
Soru 58
Aşağıdaki düşünürlerden hangisi 'McDonaldlaşma' kavramını ortaya atmıştır?
Seçenekler
A
Marshall McLuhan
B
George Ritzer
C
Theodor W. Adorno
D
Jean Baudrillard
E
Antonio Gramsci
Açıklama:
Ekonominin, sınırların ortadan kaldırılmasına duyduğu ihtiyaç bir bakıma farklılıkların ortadan kaldırılması talebidir. Bu talep, toplumsal olarak da türdeşliği beraberinde getirebilir: Marshall McLuhan’ın 1960’larda ‘küresel köy’ ya da George Ritzer’in ‘McDonaldlaşma’ olarak tanımladığı bir türdeşlik halidir. İdeolojik kutuplaşmaların olmadığı, herkesin Amerikan aksanıyla İngilizce konuştuğu, kot pantolon giydiği, Amerikan fast-food (hızlı yemek) zincirlerinde yemek yediği, Hollywood yapımı sinema film ve dizilerini izlediği bir dünya, türdeş olarak nitelenebilir. Türdeşleşme tezi küreselleşmeyi, standartlaştırılmış bir tüketim kültürünün gereklerine uyulması ve her yerin aşağı yukarı aynılaştırılması olarak sunar.
Soru 59
Aşağıdakilerden hangisi Auguste ve Louis Lumière kardeşlerin tasarladığı, 13 Nisan 1895’te Fransa için patentini aldıkları, görüntüleri kaydetmeye ve bir ekran üzerinde yansıtmayı sağlayan aygıttır?
Seçenekler
A
Sinematografi
B
Projeksiyon cihazı
C
Ekran kartı
D
Film kartı
E
Perde tepegözü
Açıklama:
Sinematografı: Auguste ve Louis Lumière kardeşlerin tasarladığı, 13 Nisan 1895’te Fransa için patentini aldıkları, görüntüleri kaydetmeye ve bir ekran üzerinde yansıtmayı sağlayan aygıttır.
Soru 60
Aşağıdaki bilim insanlarından hangisi 'Müziğin Ruhundan Tragedyanın Doğuşu' adlı kitabı ortaya koymuştur?
Seçenekler
A
Arthur Schopenhauer
B
Friedrich Nietzsche
C
Lee U-Fan
D
Le Corbusier
E
William Shakespeare
Açıklama:
Filozof Friedrich Nietzsche (1844-1900), (1872) Arthur Schopenhauer’ın (1788- 1860) da etkisiyle, Müziğin Ruhundan Tragedyanın Doğuşu adlı kitabında bütün diğer sanatların müzikten doğduğunu, müziğin mayasının bütün estetik ürünlerin mayası olduğunu söyler.
Soru 61
Venedik Taciri adlı sahne sanatı aşağıdaki isimlerden hangisi tarafından ortaya koyulmuştur?
Seçenekler
A
Gordon Byron
B
John Keats
C
William Shakespeare
D
Gotthold Ephraim Lessing
E
Percy Bysshe Shelley
Açıklama:
Sahne sanatları kolektif doğalarıyla tarih boyunca düşünürlerin ilgisini çekmiş, bu ürünlerin toplumsal yapının yansımalarını taşıdığı kabul edilmiştir. Gerçekten de her dönemin toplumsal yapısı, o dönemin sanat ürünleriyle sabitlenmiştir. Örneğin; William Shakespeare’in (1564-1616) Venedik Taciri’ndeki on yedinci yüzyılın toplumsal sınıflarını ya da Gotthold Ephraim Lessing’in (1729-1781) Emilia Galotti’sindeki Aydınlanmacı fikirleri görmemek neredeyse imkansızdır.
Soru 62
Egemen sınıfların, diğer sınıflara ait zannettiğimiz pek çok fikrin gerçek sahipleri olduğunu ifade eden ve hegemonya kavramını ortaya koyan kişi kimdir?
Seçenekler
A
Jean Baudrillard
B
Antonio Gramsci
C
Pythagoras
D
Konfüçyus
E
Pierre Bourdieu
Açıklama:
Hegemonya, Gramsci’nin kavramsallaştırdığı şekliyle, egemen sınıfların siyasi ve ekonomik liderliklerinin beraberlerinde düşünsel liderliği de getirdiğini, böylelikle kitlelerin düşünsel alanda da bu egemen sınıflar tarafından yönlendirildiğini ifade eder.
Soru 63
Auguste ve Louis Lumière kardeşlerin tasarısı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sinematograf
B
Fotoğraf makinesi
C
Kamera obscura
D
Kanon
E
Nota yazısı
Açıklama:
Sinematografı: Auguste ve Louis Lumière kardeşlerin tasarladığı, 13 Nisan 1985’te Fransa için patentini aldıkları, görüntüleri kaydetmeye ve bir ekran üzerinde yansıtmayı sağlayan aygıt.
Soru 64
Tefrika romanın konusunu neler oluşturmaktadır?
Seçenekler
A
Mitoloji
B
Fantastik olaylar
C
Günlük olaylar
D
Tarihsel olaylar
E
Doğaüstü olaylar
Açıklama:
Yine aynı dönemlerde Sanayi ve Fransız devrimleriyle yükselen, politik ve
ekonomik alanlarda daha fazla söz sahibi olan burjuvazi ve yeni işçi sınıfı, edebi
sanatların tüketimine de dâhil oldu. Endüstri merkezlerinde bir araya gelen ve
o güne kadar okuma-yazma ayrıcalığından yoksun olan işçi sınıfı, yeni edindiği
bu zevki kendi kültür yaşantısına uygun şekilde tüketmek istedi. Hayal gücünün
ürünü olan mitolojinin ve tarihin anlatıldığı romantik edebiyat, bu ihtiyacı karşılamıyordu.
Fransız gazetelerinin öncülüğünde romanların tefrika halinde yayınlanmaya
başlaması bu tarihlere rastlar. Tefrika romanın ortaya çıkışı, roman yazarının
ait olduğu sınıfa bakılmaksızın günlük olayları ve sıradan insanları konu
etmesine neden oldu.
ekonomik alanlarda daha fazla söz sahibi olan burjuvazi ve yeni işçi sınıfı, edebi
sanatların tüketimine de dâhil oldu. Endüstri merkezlerinde bir araya gelen ve
o güne kadar okuma-yazma ayrıcalığından yoksun olan işçi sınıfı, yeni edindiği
bu zevki kendi kültür yaşantısına uygun şekilde tüketmek istedi. Hayal gücünün
ürünü olan mitolojinin ve tarihin anlatıldığı romantik edebiyat, bu ihtiyacı karşılamıyordu.
Fransız gazetelerinin öncülüğünde romanların tefrika halinde yayınlanmaya
başlaması bu tarihlere rastlar. Tefrika romanın ortaya çıkışı, roman yazarının
ait olduğu sınıfa bakılmaksızın günlük olayları ve sıradan insanları konu
etmesine neden oldu.
Soru 65
Bireysel okuyucuların sayfa kenarlarına düştükleri notlar, altını çizdikleri satırlar belirlenerek metinlere verilen tepkiler aracılığıyla toplanan veriler ile ne saptanmaktadır?
Seçenekler
A
Okuyucuların eserin devamını isteyip istemediği
B
Toplumun okuma yazma oranı
C
Eserin okuyucular tarafından ne kadar sevildiği
D
Eserin belirli bir dönemde ne kadar sattığı
E
Eserin farklı birey ve gruplar tarafından nasıl alımladığı
Açıklama:
Okuma tarihi çözümlemelerine eklenen yeni bir yöntem, direkt olarak alımlanmayı saptamaya çalışır. Bu doğrultuda bireysel okuyucuların sayfa kenarlarına düştükleri notlar, altını çizdikleri satırlar belirlenerek metinlere verilen tepkiler aracılığıyla aynı eserin farklı birey ve gruplar tarafından nasıl alımladığına dair veri toplanır.
Soru 66
Müziğe özel bir konum atfederken bahsettiği tamamlanmamışlık halinden bahseden düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Aleksandr Puşkin
B
William Shakespeare
C
Friedrich Nietzsche
D
Gotthold Ephraim Lessing
E
Victor Hugo
Açıklama:
Müziğin o zaman ve mekândaki varlığı,
hem dinleyici hem de müzisyen için tekrarlanamaz bir deneyimdir. Aslında
Nietzsche’nin müziğe özel bir konum atfederken bahsettiği tamamlanmamışlık
hali de bunu vurgular.
hem dinleyici hem de müzisyen için tekrarlanamaz bir deneyimdir. Aslında
Nietzsche’nin müziğe özel bir konum atfederken bahsettiği tamamlanmamışlık
hali de bunu vurgular.
Soru 67
Tüketimin sembol ve göstergelere dayalı olduğunu, anlamın bu sembol ve göstergeler sisteminde oluştuğunu, satın alınan malların bir kimlik duygusu yarattığını savunan sosyolog kimdir?
Seçenekler
A
Theodor W. Adorno
B
Jean Baudrillard
C
George Ritzer
D
Marshall McLuhan
E
Arthur Schopenhauer
Açıklama:
Sosyolog Jean Baudrillard (1929-2007), tüketimin sembol ve göstergelere dayalı
olduğunu, anlamın bu sembol ve göstergeler sisteminde oluştuğunu, satın alınan
malların bir kimlik duygusu yarattığını savunur.
olduğunu, anlamın bu sembol ve göstergeler sisteminde oluştuğunu, satın alınan
malların bir kimlik duygusu yarattığını savunur.
Soru 68
"Pek çok insanın bilinçli olarak seçtiği anlamın, ürettiklerinden çok tükettikleriyle oluştuğunu" söyleyen kişi kimdir?
Seçenekler
A
Marshall McLuhan
B
George Ritzer
C
Theodor W. Adorno
D
Judith Williamson
E
Max Weber
Açıklama:
Judith Williamson
da pek çok insanın bilinçli olarak seçtiği anlamın, ürettiklerinden çok
tükettikleriyle oluştuğunu söyler.
da pek çok insanın bilinçli olarak seçtiği anlamın, ürettiklerinden çok
tükettikleriyle oluştuğunu söyler.
Soru 69
Eleştirel kurama Adorno ve Horkheimer tarafından sokulan, kar amacı güden ve eğlence için üretilen
endüstriyel kültür biçimlerine işaret eden terim hangisidir?
endüstriyel kültür biçimlerine işaret eden terim hangisidir?
Seçenekler
A
Kültür Endüstrisi
B
Kültür hegemonyası
C
Kültürel Sermaye
D
Kültürel mübadele
E
Kültürel kimlik
Açıklama:
Kültür Endüstrisi: Eleştirel
kurama Adorno ve Horkheimer
tarafından sokulan, kar amacı
güden ve eğlence için üretilen
endüstriyel kültür biçimlerine
işaret eden terimdir.
kurama Adorno ve Horkheimer
tarafından sokulan, kar amacı
güden ve eğlence için üretilen
endüstriyel kültür biçimlerine
işaret eden terimdir.
Soru 70
Diğer ilkelere esas oluşturacak nitelikte temel kabul edilen ilke anlamına gele kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Otorite
B
Hegemonya
C
Propaganda
D
İdeoloji
E
Kanon
Açıklama:
Kanon: Diğer ilkelere esas
oluşturacak nitelikte temel
kabul edilen ilkedir
oluşturacak nitelikte temel
kabul edilen ilkedir
Soru 71
Biçim ve işlev arasında bir denge oluşturarak, toplumsal ihtiyacı karşılamak gerektiğini öne süren akım aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Minimalizm
B
Pop Art
C
Fütürizm
D
Bauhaus
E
Ekspresyonizm
Açıklama:
yirminci yüzyılın ilk yarısında mimar
Walter Gropius öncülüğünde gelişen Bauhaus akımı bu temelden hareket
eder. Akımın önermesi, sanat ürününün toplumsal ihtiyaçlara karşılık vermesi
gerektiğidir. Buna göre, sanat ürününün biçimi işlevle ters düşmemeli, ancak işlev
de biçimi dışlamamalıdır. Yapılması gereken, biçim ve işlev arasında bir denge
oluşturarak, toplumsal ihtiyacı karşılamaktır.
Walter Gropius öncülüğünde gelişen Bauhaus akımı bu temelden hareket
eder. Akımın önermesi, sanat ürününün toplumsal ihtiyaçlara karşılık vermesi
gerektiğidir. Buna göre, sanat ürününün biçimi işlevle ters düşmemeli, ancak işlev
de biçimi dışlamamalıdır. Yapılması gereken, biçim ve işlev arasında bir denge
oluşturarak, toplumsal ihtiyacı karşılamaktır.
Soru 72
Hangisi daha çok orta ve üst sınıf ailelerin çocuklarına aktardıkları, dil, uygun sosyal ilişki tarzları gibi okul ve eğitim kurumlarından edinilemeyen değerleri ifade eder?
Seçenekler
A
Kültürel sermaye
B
Kültür katmanları
C
Popüler kültür
D
Gelenekler
E
Kültürel homojenleşme
Açıklama:
Kültürel Sermaye ve Kimliğin Etkisi
Soru 73
Hangi düşünür farklı toplumsal sınıfların sanat ürününün alımlamasında kendi iç dinamiklerinden ziyade egemen sınıfların belirleyici olduğunu ileri sürer?
Seçenekler
A
Bourdieu
B
Adorno
C
Benjamin
D
Becker
E
Gramsci
Açıklama:
İdeolojinin ve Toplumsal Sınıfların Etkisi
Gramsci
Gramsci
Soru 74
Adorno’ya göre, endüstriyel organizasyonlar tüketici konumundaki bireylerin hangi ihtiyacını karşılar?
Seçenekler
A
Bireyin kendine ait bir düşünce üretebileceği bir boş zaman ihtiyacı
B
Bireylerin sanat ürününü alımlama ihtiyacı
C
Mekanikleşmiş emek süreciyle baş edebilmek ve ondan kaçmak isteyenlerin aradığı eğlence ihtiyacı
D
Bireylerin taleplerini ortaya koyma ihtiyacı
E
Sosyal statü gruplarında bireylerin iletişim ihtiyacı
Açıklama:
Endüstrinin Etkisi
Mekanikleşmiş emek süreciyle baş edebilmek ve ondan kaçmak isteyenlerin aradığı eğlence
Mekanikleşmiş emek süreciyle baş edebilmek ve ondan kaçmak isteyenlerin aradığı eğlence
Soru 75
Hangisi hem eski döneme ait hem de yeni ürünler, anlam dünyaları oluşturarak, örneğin Michelangelo ile çizgi dizi The Simpsons’ı alımlama bakımından birbirine bağlar?
Seçenekler
A
Hollywood filmleri
B
Küresel kanonlar
C
Popüler kültür
D
Metâ fetişizmi
E
Göstergeler sistemi
Açıklama:
Küreselleşmenin Etkisi
Küresel kanonlar
Küresel kanonlar
Soru 76
Günümüzde sanatın daha çok neye/nelere göre sınıflandırıldığı söylenebilir?
Seçenekler
A
Sanatta yer alan estetik ve uygulama biçimleri
B
Sanatın işlevi ve verdiği hazlar
C
Sanatın gerçeklikle ilişkisi
D
Sanatın anlamsal değeri
E
Sanatta kullanılan malzemenin niteliği ve etkinlik biçimi
Açıklama:
SANAT ETKİNLİĞİNİN BİÇİMLERİ
Sanatta kullanılan malzemenin niteliği ve etkinlik biçimine göre.
Sanatta kullanılan malzemenin niteliği ve etkinlik biçimine göre.
Soru 77
Hangisi Yirminci yüzyılın sonlarından itibaren Batılı kapitalist demokrasilerde sanat ürünlerinin alımlanmasında oluşan yeni biçimlere yönelik eğilimi ifade etmez?
Seçenekler
A
Sanatçı olağanüstü bir yeteneğe sahip, yalnız ve içinde bulunduğu koşullardan bağımsız bir birey olarak değerlendirilmeye başlandı.
B
Çağdaş sanat, diğer kültür ürünleriyle birlikte şirketler ve üst düzey yöneticiler için simgesel değer taşıyan bir yatırım aracı haline geldi.
C
Ekonomik seçkinlere bağlı olarak sanat ürünlerinin alımlanmasında yeni biçimler ortaya çıktı.
D
Sanatın varlık ve eylem bakımından üst düzey kültür etkinliği niteliğini kazanması sanat ürününe maddi-manevi bir değer yükledi.
E
Önceleri sanatçıyı desteklemek amacıyla verilen bireysel ya da kurumsal destekler, giderek maddi varlığını uzun süre koruyan sanat ürününe değişim değeri yükledi.
Açıklama:
Görsel Sanatlar
Sanatçı olağanüstü bir yeteneğe sahip, yalnız ve içinde bulunduğu koşullardan bağımsız bir birey olarak değerlendirilmeye başlandı.
Sanatçı olağanüstü bir yeteneğe sahip, yalnız ve içinde bulunduğu koşullardan bağımsız bir birey olarak değerlendirilmeye başlandı.
Soru 78
Modern dönemlere yaklaştıkça edebi sanatların, yazıya sahip olan ayrıcalıklı sınıfların kontrolünde, bugünkü biçimlerine kavuşması neyin bir göstergesi olabilir?
Seçenekler
A
Edebi sanatların ulus kurgusunun oluşturulmasında ve ideolojik propagandalarda etkin rol alması
B
Edebi sanatlarda sonradan sanatsallaşmanın söz konusu olması
C
Edebi sanatlarda toplumsal açıdan farklı özelliklere sahip bütün coğrafyalarda aynı mesaj, anlam ve hiyerarşik konumun kazanması
D
Edebi sanatların alımlanma ve tüketim şekillerinin ayrıcalıklı sınıf tarafından belirlenmesi
E
Edebi sanatlarda toplumsal ihtiyaçların kimi zaman estetik anlayışlı belirlenmesi
Açıklama:
Edebi sanatların alımlanma ve tüketim şekillerinin ayrıcalıklı sınıf tarafından belirlendiğinin.
Soru 79
Hangisi sahne sanatlarının ayırıcı özelliği olarak görülebilir?
Seçenekler
A
Sahne sanatlarının aktarımda değil oluşumda icra içermesi.
B
Oluşumunda ya da aktarımında icra da içermesi; çoğunlukla toplu olarak alımlanması ve tüketilmesi.
C
Sahne sanatlarının bireylerin üretimde aktif olmadığı bir sosyal etkinlik biçimi olması.
D
On dokuzuncu yüzyıldan itibaren sahne sanatlarının kitlesel bir tüketim biçimi haline gelmesi.
E
Sahne sanatlarının zaman ve mekana bağlılığının ortadan kalkması.
Açıklama:
Sahne Sanatları
Oluşumunda ya da aktarımında icra da içermesi; çoğunlukla toplu olarak alımlanması ve tüketilmesi.
Oluşumunda ya da aktarımında icra da içermesi; çoğunlukla toplu olarak alımlanması ve tüketilmesi.
Soru 80
Hangisi sanat ürünleri açısından tüketici talebinin oluşturulması ve ürünün alımlanmasının yönlendirilmesi bakımından önemli rol oynar?
Seçenekler
A
Çokuluslu sermaye
B
Sosyal medya
C
Televizyon yayınları
D
Popüler kültür
E
Kültürel sermaye
Açıklama:
Küreselleşme ve Sanat Etkinliği
Sosyal medya
Sosyal medya
Soru 81
Hangisi teknolojik gelişmelere bağlı olarak sanat etkinliğinin yeni bir biçiminin ortaya çıkmasına, geçmişte daha net şekilde ayrılan üretici-tüketici ilişkisinin giderek ortadan kalkmasına neden olmuştur?
Seçenekler
A
Kültürel çeşitliliğin paylaşılması
B
Tüketim kültürünün yerleşmesi
C
Sosyal medya platformlarının yaygınlaşması
D
Küyerel ideolojilerin oluşması
E
Simgesel tüketimin güçlenmesi
Açıklama:
Küreselleşme ve Sanat Etkinliği
Sosyal medya platformlarının yaygınlaşması
Sosyal medya platformlarının yaygınlaşması
Soru 82
________________ bir sanat ürününün duyusal ve düşünsel şekilde algılanması ya da deneyimlenmesidir.
Yukarıda boş bırakılan alanda olması gereken kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Yukarıda boş bırakılan alanda olması gereken kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Alımlanma
B
Kültürel sermaye
C
Kimlik
D
Toplumsal sınıf
E
Hegemonya
Açıklama:
Alımlanma bir sanat ürününün duyusal ve düşünsel şekilde algılanması ya da deneyimlenmesidir.
Soru 83
Kültürel sermaye kavramı aşağıdaki sosyologlardan hangisinin ortaya koyduğu bir kavramdır?
Seçenekler
A
Antonio Gramsci
B
Pierre Bourdieu
C
Jean Baudrillard
D
Theodor W. Adorno
E
George Ritzer
Açıklama:
Kültürel sermaye kavramı Pierre Bourdieu'nün daha çok orta ve üst sınıf ailelerin çocuklarına aktardıkları, dil, uygun sosyal ilişki tarzları gibi okul ve eğitim kurumlarından edinilemeyen değerleri ifade eden bir kavramdır.
Soru 84
Tüketimin sembol ve göstergelere dayalı olduğunu, anlamın bu sembol ve göstergeler sisteminde oluştuğunu, satın alınan malların bir kimlik duygusu yarattığını savunan sosyolog aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Pierre Bourdeiu
B
Antonio Gramsci
C
Jean Baudrillard
D
Theodor W. Adorno
E
George Ritzer
Açıklama:
Jean Baudrillard tüketimin sembol ve göstergelere dayalı olduğunu, anlamın bu sembol ve göstergeler sisteminde oluştuğunu, satın alınan malların bir kimlik duygusu yarattığını savunur.
Soru 85
________________ Eleştirel Kuram'a Adorno ve Horkheimer tarafından sokulan, kâr amacı güden ve eğlence için üretilen endüstriyel kültür biçimlerine işaret eden terimdir.
Yukarıda boş bırakılan alana aşağıdaki kavramlardan hangisi gelmelidir?
Yukarıda boş bırakılan alana aşağıdaki kavramlardan hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
McDonaldlaşma
B
Küresel köy
C
Hegemonya
D
Kültür endüstrisi
E
Kültürel sermaye
Açıklama:
Kültür endüstrisi Eleştirel Kuram'a Adorno ve Horkheimer tarafından sokulan, kâr amacı güden ve eğlence için üretilen endüstriyel kültür biçimlerine işaret eden terimdir.
Soru 86
Aşağıda küreselleşme ile ilgili verilen ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Modern kültürün merkezinde küreselleşme, küreselleşmenin merkezinde de kültürel pratikler yatar.
B
Küreselleşme, kültüre ve sanat ürününe yeni pratikler ve anlamlar eklemektedir.
C
Küreselleşme ile birlikte alımlama ve tüketimin büyük oranda türdeş olduğu düşünülebilir.
D
Türdeşleştirme tezi küreselleşmeyi, standartlaştırılmış bir tüketim kültürünün gereklerine uyulması ve her yerin aşağı yukarı aynılaştırılması olarak sunar.
E
Küreselleşme ile birlikte alımlama ve tüketimin büyük oranda farklılaşmış olduğu düşünülebilir.
Açıklama:
Küreselleşme ile birlikte alımlama ve tüketimin büyük oranda farklılaşmış değil, türdeşleşmiştir.
Soru 87
Aşağıdaki ifadelerden hangisi edebi sanatlar ile ilişkilidir?
Seçenekler
A
Hikaye ve masal anlatıcılığı, şiir düzme ve şiirsel konuşma gibi biçimler bugünün edebi sanatlarının atalarıdır.
B
Görsel olarak algılanan ve maddi varlığını uzun süre koruyan sanatlar olarak tanımlanabilir.
C
Resim, heykel, seramik, mimari gibi oldukça eski zamanlardan bugüne ulaşan dalları kapsar.
D
Yerleştirme çalışmaları, video-art gibi yeni biçimleri kapsar.
E
Çoğunlukla sözel bir dilin olmayışı, alımlayıcının ürünü daha çok göstergeler üzerinden yorumlamasına neden olur.
Açıklama:
Hikaye ve masal anlatıcılığı, şiir düzme ve şiirsel konuşma gibi biçimler bugünün edebi sanatlarının atalarıdır.
Soru 88
Aşağıdaki hangi sanat dalı diğerlerinden oluşumunda ve aktarımında icra da içermesi, çoğunlukla toplu olarak alımlanması ve tüketilmesi bakımından diğerlerinden ayrılmaktadır?
Seçenekler
A
Roman
B
Tiyatro
C
Mimari
D
Resim
E
Heykel
Açıklama:
Roman, oluşumunda ve aktarımında icra da içermesi, çoğunlukla toplu olarak alımlanması ve tüketilmesi bakımından diğerlerinden ayrılır. Zira müzik, dans, opera, tiyatro, sinema bu bakımdan ortak özellik taşımaktadır. Roman genellikle bireysel olarak alımlanır ve tüketilir.
Soru 89
______________ web tabanlı ve mobil teknolojilerin interaktif iletişime imkan veren ortamları için kullanılan bir kavramdır.
Yukarıda boş bırakılan alana aşağıdaki kavramlardan hangisi gelmelidir?
Yukarıda boş bırakılan alana aşağıdaki kavramlardan hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Klasik medya
B
Geleneksel medya
C
Sosyal medya
D
Endüstriyel medya
E
Kitle iletişim araçları
Açıklama:
Sosyal medya web tabanlı ve mobil teknolojilerin interaktif iletişime imkan veren ortamları için kullanılan bir kavramdır.
Soru 90
Aşağıdaki destanlardan hangisi yazıyla sabitleninceye kadar sözlü olarak aktarılmıştır?
Seçenekler
A
Nibelungen destanı
B
Odysse destanı
C
İlyada destanı
D
Gılgamış destanı
E
Ramayana destanı
Açıklama:
Gılgamış Destanı'nın kahramanı M.Ö. 27. yüzyılda yaşamıştır; ancak destanın yazılı olduğu tabletler M.Ö. 7. yüzyıla aittir. Gılgamış'ın öyküsü yazıyla sabitleninceye dek sözlü olarak aktarılmıştır.
Soru 91
Küreselleşmenin üç boyutlu bir süreç olmasından hareketle aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Küreselleşme kavramı bugün içinde bulunduğumuz durumu ve geleceğimize dair düşüncelerimizi tarif eden belli başlı referanslarımızdan biridir.
B
Dünya finans piyasalarının ve serbest ticaret bölgelerinin yükselişi, mal ve hizmetlerin dolaşım alanınıngenişlemesi, ulusötesi şirketlerin büyümesi ile belirlenen ekonomik küreselleşme.
C
Uluslararası örgütlerin ulus-devletlerin üzerine konumlanmasıyla belirlenen politik küreselleşme.
D
Bilginin, gösterge ve sembollerin akışı ve bu akışa tepkilerle belirlenen kültürel küreselleşme.
E
Dünyanın birbirinden giderek uzaklaşan, ayrışan ve farklılaşan, izole olan toplumlardan ve kültürlerden müteşekkil olması.
Açıklama:
Günümüzde küreselleşme olgusu bu şıkta belirtilen özelliklerin tam tersi gelişmeler çerçevesinde cereyan etmektedir. Dünyanın birbirinden giderek uzaklaşan değil, ayrışan ve farklılaşan değil, izole değil tam tersine iç içe geçmiş toplumlardan ve kültürlerden müteşekkil olması.
Ünite 10
Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi, Cumhuriyet döneminde kültürü etkileyen çalışmalardan biri değildir?
Seçenekler
A
Yurt gezileri
B
İnkılâp sergileri
C
Giuseppe Donizetti’nin görevlendirilmesi
D
Anadolu’ya yapılan türkü derleme çalışmaları
E
Halkevlerinin açılması
Açıklama:
Türkiye’deki modernleşme sürecinin, kurumsal yapılanmalar ve kültür olguları arasındaki etkileşim çerçevesinde ele alınması gerektiğini ayırt edebileceksiniz.
Giuseppe Donizetti Osmanl› padişahı II. Mahmut döneminde görevlendirilmiştir.
Giuseppe Donizetti Osmanl› padişahı II. Mahmut döneminde görevlendirilmiştir.
Soru 2
Aşağıdakilerden hangisi, küreselleşme olgusunun öncelikli olarak gözlemlendiği alanlardan değildir?
Seçenekler
A
Ekonomi
B
Teknoloji
C
Politika
D
Mimari
E
Kültür
Açıklama:
Küreselleşme döneminde Türkiye’deki kültür olgularının neler olduğunu açıklayabileceksiniz.
Küreselleşme bir önceki ünitede anlatıldığı gibi teknolojik, ekonomik ve politik pek çok gelişmenin doğurduğu bir süreç olduğuna göre, basit bir mantık yürütmeyle bu alanlarda egemen olan güçlerin, kültürel alanlarda da egemen olacağı sonucuna ulaşılabilir
Küreselleşme bir önceki ünitede anlatıldığı gibi teknolojik, ekonomik ve politik pek çok gelişmenin doğurduğu bir süreç olduğuna göre, basit bir mantık yürütmeyle bu alanlarda egemen olan güçlerin, kültürel alanlarda da egemen olacağı sonucuna ulaşılabilir
Soru 3
Aşağıdakilerden hangisi Cumhuriyet'in kuruluşuna fiili katkı yapan Ziya Gökalp'in çözümlediği kavramlardır?
Seçenekler
A
Ulusallaşma ve endüstrileşme
B
Kültür ve uygarlık
C
Batılılaşma ve kentleşme
D
Küreselleşme ve yerellik
E
Küreselleşme ve Batılılaşma
Açıklama:
Kültür ve kültür olgularının Türkiye’de ele alınışında hangi etmenlerin belirleyici olduğunu değerlendirebileceksiniz.
Cumhuriyet’in kuruluş dönemi, kendi açısından en önemli üç kavramı, Batılılaşma, uluslaşma ve çağdaşlaşma arasında aradığı dengeyi Gökalp’in kültür ve uygarlık tanımlarında buldu. Gökalp’e göre hem kültür, hem de uygarlık, toplumsal hayatı içine almasına rağmen birbirlerinden farklıdır. Ona göre uygarlık, yöntem aracılığıyla ve bireysel iradeyle oluşan toplumsal olguların bir toplamıdır ve uluslararasıdır; bu haliyle ithal edilebilir bir eğilim gösterir. Buna karşın kültür, bir ulusun kendine özgü varlıklar toplamıdır.
Cumhuriyet’in kuruluş dönemi, kendi açısından en önemli üç kavramı, Batılılaşma, uluslaşma ve çağdaşlaşma arasında aradığı dengeyi Gökalp’in kültür ve uygarlık tanımlarında buldu. Gökalp’e göre hem kültür, hem de uygarlık, toplumsal hayatı içine almasına rağmen birbirlerinden farklıdır. Ona göre uygarlık, yöntem aracılığıyla ve bireysel iradeyle oluşan toplumsal olguların bir toplamıdır ve uluslararasıdır; bu haliyle ithal edilebilir bir eğilim gösterir. Buna karşın kültür, bir ulusun kendine özgü varlıklar toplamıdır.
Soru 4
Kültür kavramı 19. yüzyıl başlarında aşağıdakilerden hangisiyle eşanlamlı olarak kullanılmıştır?
Seçenekler
A
Terbiye
B
Uygarlık
C
Kırsal emek
D
İnanç
E
Ekonomi
Açıklama:
Kültür ve kültür olgularının Türkiye’de ele alınışında hangi etmenlerin belirleyici olduğunu değerlendirebileceksiniz.
Etimolojik kökeni ‘kırsal emek’ olan kültür, önceleri ‘terbiye’ kelimesiyle karşılanırdı. On dokuzuncu yüzyıl başlarındaysa Aydınlanma düşüncesinin ruhuna uygun olarak ‘uygarlık’ kelimesiyle eşanlamlı hale gelmiştir. Nihayet on dokuzuncu yüzyılın sonlarında, uygarlığın bir değer atfetme terimi olarak giderek daha az makul bulunmasıyla kültürün, toplumsal yaşamı daha fazla niteleyebildiği görüşü hâkim olur.
Etimolojik kökeni ‘kırsal emek’ olan kültür, önceleri ‘terbiye’ kelimesiyle karşılanırdı. On dokuzuncu yüzyıl başlarındaysa Aydınlanma düşüncesinin ruhuna uygun olarak ‘uygarlık’ kelimesiyle eşanlamlı hale gelmiştir. Nihayet on dokuzuncu yüzyılın sonlarında, uygarlığın bir değer atfetme terimi olarak giderek daha az makul bulunmasıyla kültürün, toplumsal yaşamı daha fazla niteleyebildiği görüşü hâkim olur.
Soru 5
Kültür ve kültür olgularının Türkiye’de ele alınmaya başlanmasında hangi alan belirleyici rol oynamıştır?
Seçenekler
A
Politika
B
Ekonomi
C
Teknoloji
D
Endüstrileşme
E
Kentleşme
Açıklama:
Kültür ve kültür olgularının Türkiye’de ele alınışında hangi etmenlerin belirleyici olduğunu değerlendirebileceksiniz.
Kültür ve kültür olgularına duyulan bilimsel ilgi, Avrupa’da endüstrileşme, kentleşme ve uluslaşma gibi süreçlerin neden olduğu toplumsal değişmeleri anlamak üzere sistemleşti. Aynı dönemde bu süreçleri henüz tam anlamıyla yaşamayan son dönem Osmanlı imparatorluğu ve Cumhuriyet dönemi düşünürleri, kültür ve kültür olgularını ilkin politik yönelimler çerçevesinde ele aldılar. Bu durumun bir uzantısı olarak Türkiye’de sosyolojinin de politik fikirlerin etkisinde geliştiği söylenebilir.
Kültür ve kültür olgularına duyulan bilimsel ilgi, Avrupa’da endüstrileşme, kentleşme ve uluslaşma gibi süreçlerin neden olduğu toplumsal değişmeleri anlamak üzere sistemleşti. Aynı dönemde bu süreçleri henüz tam anlamıyla yaşamayan son dönem Osmanlı imparatorluğu ve Cumhuriyet dönemi düşünürleri, kültür ve kültür olgularını ilkin politik yönelimler çerçevesinde ele aldılar. Bu durumun bir uzantısı olarak Türkiye’de sosyolojinin de politik fikirlerin etkisinde geliştiği söylenebilir.
Soru 6
Aşağıdaki gelişmelerden hangisi on dokuzuncu yüzyılın ikinci yarısında yazı dilinin sadeleşmesini gündeme getirmiştir?
Seçenekler
A
Eğitimin belli başlı kurumlarda ağırlıklı olarak Fransızca yapılması
B
Edebi ürünlerde köy yaşantısının konu edilmesi
C
Gazeteciliğin gelişmesi
D
Dil ve tarih konularının birlikte ele alınması
E
Edebi ürünlerde kent yaşantısının konu edilmesi
Açıklama:
Türkiye’deki modernleşme sürecinin, kurumsal yapılanmalar ve kültür olguları arasındaki etkileşim çerçevesinde ele alınması gerektiğini ayırt edebileceksiniz.
II. Mahmut, öğrencilerin Türkçe eğitim talebine binaen Mekteb-i Tıbbiye’nin 1839’daki açılışında bunun önemini vurgulayan bir konuşma yapmıştı. Her ne kadar II. Mahmut döneminde Türkçe eğitime geçilememişse de bu yönde bir talebin gelmiş olması önemlidir. Nitekim bu talepler, on dokuzuncu yüzyılın ikinci yarısında gazeteciliğin de gelişmesiyle birleşerek dilde, özellikle de yazı dilinde sadeleşme ve standartlaşma konusunu gündeme getirmiştir (Sadoğlu, 2010: 70).
II. Mahmut, öğrencilerin Türkçe eğitim talebine binaen Mekteb-i Tıbbiye’nin 1839’daki açılışında bunun önemini vurgulayan bir konuşma yapmıştı. Her ne kadar II. Mahmut döneminde Türkçe eğitime geçilememişse de bu yönde bir talebin gelmiş olması önemlidir. Nitekim bu talepler, on dokuzuncu yüzyılın ikinci yarısında gazeteciliğin de gelişmesiyle birleşerek dilde, özellikle de yazı dilinde sadeleşme ve standartlaşma konusunu gündeme getirmiştir (Sadoğlu, 2010: 70).
Soru 7
Mekân olgusu aşağıdaki süreçlerden hangisi tarafından büyük bir değişikliğe uğratılmıştır?
Seçenekler
A
Modernleşme
B
Batılılaşma
C
Yerelleşme
D
Küreselleşme
E
Endüstrileşme
Açıklama:
Küreselleşme döneminde Türkiye’deki kültür olgularının neler olduğunu açıklayabileceksiniz.
Küreselleşme çağında mekânın uğradığı bir başka değişme, zaman tarafından yok ediliyor olmasıdır. Zaman-mekân sıkıştırılması olarak adlandırılan bu durum, uzaklıkları aşmak için harcanan fiziksel zamanın kısalmasıyla, uzaklıkları n azalması duygusunun ortaya çıkması ve mekânsal uzaklıkların değişmesianlamına gelir.
Küreselleşme çağında mekânın uğradığı bir başka değişme, zaman tarafından yok ediliyor olmasıdır. Zaman-mekân sıkıştırılması olarak adlandırılan bu durum, uzaklıkları aşmak için harcanan fiziksel zamanın kısalmasıyla, uzaklıkları n azalması duygusunun ortaya çıkması ve mekânsal uzaklıkların değişmesianlamına gelir.
Soru 8
Politik ve ekonomik güç kullanarak bir kültürün değer ve özelliklerinin, yerel kültürün kaybolması pahasına yüceltilmesi ve yayılmasını ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kültür emperyalizmi
B
Uluslaşma
C
Uygarlaşma
D
Modernleşme
E
Batılılaşma
Açıklama:
Kültür emperyalizmi, politik ve ekonomik güç kullanarak bir kültürün değer ve özelliklerinin, yerel kültürün kaybolması pahasına yüceltilmesi ve yayılmasıdır.
Soru 9
Osmanlı İmparatorluğu'nun yüksek öğretim kurumu olan Darülfünun'da ilk sosyoloji kürsüsünü kuran sosyolog kimdir?
Seçenekler
A
Behice Boran
B
İbrahim Yasa
C
Ziya Gökalp
D
Prens Sabahattin
E
Mümtaz Turhan
Açıklama:
Osmanlı İmparatorluğu’nun yüksek öğretim kurumu olan Darülfünun’da ilk sosyoloji kürsüsünü kuran Ziya Gökalp’in (1875-1924), hem sosyolojinin hem de Cumhuriyet’in kuruluş dönemi politikalarının parçası olması ve kültürün, bu süreçte politik bir misyon yüklenmesinin nedenleri de burada aranmalıdır. Doğru cevap C'dir.
Soru 10
Ulus olma niteliğinin en önemli ve birincil unsuru olan türdeşlik halinin en erken ortaya çıktığı alan aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Din
B
Dil
C
Tarih
D
Ekonomi
E
Kültür
Açıklama:
Modern ulus-devletlere giden çizgide dil, hemen her coğrafyada, gelişimini en önce tamamlayan alandır. Başka bir deyişle dil, uluslaşma sürecinin, ulus olma niteliğinin en önemli ve birincil unsuru olan türdeşlik halinin, en erken ortaya çıktığı alandır. Doğru cevap B'dir.
Soru 11
Aşağıdaki ifadelerden hangisi Cumhuriyet dönemi güncel sanat ürünlerinin niteliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Halk ürünlerine yüklenen anlam artmıştır.
B
Halk ezgileri çoksesli Batı müziği tekniğiyle işlenmiştir.
C
Besteciler türkü derleme çalışmaları için Anadolu'ya gönderilmiştir.
D
Yurt Gezileri projesi kapsamında ressamlar çeşitli illere gönderilmiştir.
E
Özel sektör sanatı finanse eden temel kaynaklardan biridir.
Açıklama:
Cumhuriyet döneminin kültüre bakış açısı, dönemin güncel sanat ürünlerinin niteliğinde de etkili oldu. Özellikle halk ürünlerine yüklenen önemin artması, sanatçının üretiminin kaynağını burada aramasına yol açtı. Müzikte halk ezgilerinin çoksesli Batı müziği teknikleriyle işlenmesi, bestecilerin türkü derleme çalışmaları için Anadolu’nun çeşitli yerlerine gönderilmeleri ya da resimde İnkılâp Sergileri ve Yurt Sergileri’nin düzenlenmesi, Yurt Gezileri projesi kapsamında ressamların çeşitli illere gönderilmesi, sanat üretiminde ana eğilimi oluşturdu. Bu durumun ortaya çıkmasında sanatçıların kişisel eğitimleriyle beraber, devletin sanata maddi kaynak yaratan tek organ olmasının da etkisi dışlanamaz. Doğru cevap E'dir.
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi 1950 sonrası oluşan yeni toplumsal yapının kültür ürünlerindeki yansımalarından biridir?
Seçenekler
A
Romanlarda Doğu/Batı meselesi ön plana çıkmıştır.
B
Müzikte halk ezgileri ön plandadır.
C
Müzik türleri ve müziği üretenler yakın ilişki içerisindedir.
D
Türk sinemasında köyden kente göç teması sıklıkla işlenmiştir.
E
Tüm eğitim ve birikim seviyesindeki dinleyicilere ulaşmayı hedefler.
Açıklama:
Yeni toplumsal yapı, kültür ürünlerinin üretiminden, içerik ve tüketimine dek pek çok farklı aşamada kendine yer buldu. Örneğin; 1950’li yıllara dek Doğu/Batı ekseninde üretilen romanlarda, 1950’lerden sonra ekonomi ve sınıf konusunun öne çıktığı görülür. Benzer şekilde Türk sinemasında köyden kente göç, kent içinde madden ve mânen kaybolan Anadolu insanı etrafında dönen filmler üretildi. Müzikteyse bu odak değişmesi farklı şekillerde ortaya çıktı. Batı tekniğiyle ürün veren besteciler, bir önceki kuşağın aksine, yüzlerini halk ezgilerine ve ulusal olmaya değil, Avrupa ve ABD’deki güncel kaynaklara ve üslûplara çevirdiler. Bu yönelimin, Kuzey Yarımküre’nin hemen hepsinde olduğu gibi, Türkiye’de de ortaya çıkardığı sonuç, müzik türlerinin ve müziği üretenlerin önceki dönemden daha keskin bir şekilde birbirinden ayrılması ve dinleyicilerin belli kategoriler içinde değerlendirilmesi oldu. Modernist akımlar, belli bir eğitim ve birikim seviyesindeki dinleyicilere ulaşmayı hedefledikçe ve bunu yeterli gördükçe, bıraktıkları alana popüler türler yerleşti ve kitle iletişim araçlarının kültür üretimindeki artan etkisiyle giderek daha çok güçlendi. Doğru cevap D'dir.
Soru 13
Aşağıdakilerden hangisi 1980 sonrası üretilen kültür ürünlerinin özelliklerinden biridir?
Seçenekler
A
Kültür olguları devletin kontrolü altındadır.
B
Kültür ürünlerinde sınıf teması ön plana çıkmaktadır.
C
Sinemada toplumsal mesaj kaygısı yaygın olarak ön plandadır.
D
Kültür ürünleri ideoloji temelinde şekillenir.
E
Pembe diziler bu dönemde artış göstermiştir
Açıklama:
Nihayet 12 Eylül 1980 darbesinin etkisiyle içe kapanan Türkiye’de, kültürün bileşenleri, daha az görünür ve daha az tartışılır oldu. Temel yönelimleri ideolojik ve sınıfsal ayrımlarla belirlenen türler içe kapandı ya da göçle Türkiye dışına taşındı. Bunun yerine, toplumsal mesajlarından arındırılan popüler kültür ürünleri ön plana çıktı. Sinema sektörü, öncelikle ideolojik ya da toplumsal mesaj kaygısını terk etti. Arkasından müzikte yaşanan yönelimi ‘şarkıcı filmleri’ olarak adlandırılan türü kendi üretimine dâhil etti. Belli başlı popüler kültür figürleri ve onların müzik üretimleri, çoğunlukla üretim koşulları ve içeriği korunarak sinema diline aktarılmaya çalışıldı. Cumhuriyet döneminin ve sonraki yaklaşık yirmi yılın edebiyatına egemen olan içerikler, yerlerini pembe dizi olarak adlandırılan aşk romanlarına ve fotoromanlara bıraktı.Bunun yanında özellikle özel sektörün yazılı ve görsel basında devlete ait kurumlardan daha fazla toplum üzerinde etkili olmaya başlamasıyla kültür, çeşitli politikalarla devletin toplumu biçimlendirme araçlarından biri olmaktan çıkmaya başlamıştır. Doğru cevap E'dir.
Soru 14
Sovyetler Birliği'nin ve Doğu Bloğu'nun çökmesiyle pek çok alanda ama özellikle kitle iletişim alanında başı çeken ülke hangisidir?
Seçenekler
A
İngiltere
B
Rusya
C
Amerika Birleşik Devletleri
D
Fransa
E
Almanya
Açıklama:
Sovyetler Birliği'nin ve Doğu Bloğu'nun çökmesiyle pek çok alanda ama özellikle kitle iletişim alanında başı çeken ülkenin Amerika Birleşik Devletleri olması, Amerikan kültür kodlarının dünyaya bir ölçüde egemen olmasını sağlamıştır. Doğru cevap C'dir.
Soru 15
Uzaklıkları aşmak için harcanan fiziksel zamanın kısalmasıyla uzaklıkların azalması duygusunun ortaya çıkması ve mekansal uzaklıkların değişmesi anlamına gelen kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yerelleşme
B
Kültür emperyalizmi
C
Zaman-mekan sıkıştırılması
D
Akışkanlık
E
Küresel akıntı
Açıklama:
Uzaklıkları aşmak için harcanan fiziksel zamanın kısalmasıyla uzaklıkların azalması duygusunun ortaya çıkması ve mekansal uzaklıkların değişmesi anlamına gelen kavram zaman-mekan sıkıştırılmasıdır. Doğru cevap C'dir.
Soru 16
Yeni kentlileşmekte olan iç göçmenin kendi yaşamlarının, özellikle de yaşamlardaki zorluk ve travmaların ifadesini bulduğu müzik türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Anadolu-Rock
B
Pop müzik
C
Halk müziği
D
Arabesk
E
Türk sanat müziği
Açıklama:
Alaturkaya yaslanan ve yeni kentlileşmekte olan iç göçmenin kendi yaşamının, daha çok da bu yaşamın zorluk ve travmalarının ifadesini bulduğu müzik türü arabesk, serbest icra veya fantazi olarak adlandırılır. Doğru cevap D'dir.
Soru 17
Pasif alımlayıcı olan izleyicinin aktifleşerek sektörün üretici güçlerinden biri olmasına olanak sağlayan gelişme aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Romanların geniş kitlelere ulaşması
B
Müzik türlerinin birbirinden ayrılması
C
İnternetin yaygınlaşması
D
Televizyon kanallarının çoğalması
E
İzleyicilerin sinemaya ilgisinin artması
Açıklama:
İnternet, yaşamımıza katılışıyla daha ileri giderek, yayıncı ve izleyici arasındaki keskin çizgiyi de yok etti. İnternet üzerinden görüntülü ve sesli yayına imkân veren siteler, televizyon yayıncılığının bu zamana kadar isteyip de yapamadığı kadar izleyiciyi aktif hale getirdi. Daha da ötesinde, sektörün gelişeceği yön artık daha fazla izleyici tarafından belirlenir oldu. Diğer taraftan, sektörün dışındaki insanları, yani bir zamanların pasif izleyicilerini de yayıncı hale getirdi. Bu noktada, pasif alımlayıcı olan izleyicinin aktişeşerek sektörün üretici güçlerinden, bir anlamda yetki çaldığını söylemek mümkündür. Doğru cevap C'dir.
Soru 18
Politik ve ekonomik güç kullanarak bir kültürün değer ve özelliklerinin, yerel kültürün kaybolması pahasına yüceltilmesi ve yayılması anlamına gelen kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kültür emperyalizmi
B
Kültürleşme
C
Küreselleşme
D
Modernleşme
E
Yerelleşme
Açıklama:
Küreselleşmenin teknolojik, ekonomik ve politik pek çok gelişmenin doğurduğu bir süreç olması egemen olan güçlerin, kültürel alanlarda da egemen olacağı sonucunu doğurmaktadır bu durum da kültür emperyalizmi olarak adlandırılan bir kavramı öne çıkarmaktadır. Bu anlamda Kültür emperyalizmi politik ve ekonomik güç kullanarak bir kültürün değer ve özelliklerinin, yerel kültürün kaybolması pahasına yüceltilmesi ve yayılması anlamına gelmektedir.
Soru 19
Aşağıdakilerden hangisi Darülfünun’da ilk sosyoloji kürsüsünü kuran düşünürdür?
Seçenekler
A
Ziya Gökalp
B
Şerif Mardin
C
Hilmi Ziya Ülken
D
Behice Boran
E
Cemil Meriç
Açıklama:
Osmanlı imparatorluğu’nun yüksek öğretim kurumu olan Darülfünun’da ilk sosyoloji kürsüsünü kuran Ziya Gökalp’in (1875-1924), hem sosyolojinin hem de Cumhuriyet’in kuruluş dönemi politikalarının parçası olması ve kültürün, bu süreçte politik bir misyon yüklenmesinin nedenleri de burada aranmalıdır.
Soru 20
Kültür kelimesi Aydınlanma düşüncesinin ruhuna uygun olarak hangi kelimeyle eş anlamlı hale gelmiştir?
Seçenekler
A
Kırsal emek
B
Tarım
C
Uygarlık
D
Toplum
E
Gelişim
Açıklama:
Kültür kelimesi tarih boyunca üç temel kapsamda algılanmış ve kullanılmıştır. Etimolojik kökeni ‘kırsal emek’ olan kültür, önceleri ‘terbiye’ kelimesiyle karşılanırdı. On dokuzuncu yüzyıl başlarındaysa Aydınlanma düşüncesinin ruhuna uygun olarak ‘uygarlık’ kelimesiyle eş anlamlı hale gelmiştir.
Soru 21
Aşağıdaki gelişmelerden hangisi Tanzimat'tan önce gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılması
B
Hanedan üyelerinin Donizetti'den müzik dersi almaya başlaması
C
Franz Liszt konserler vermek üzere İstanbul'a gelmesi
D
Naum Tiyatrosu'nun açılması
E
Dönemin romanlarında piyano çalan kadın ya da Fransızca meraklısı erkek karakterler yer bulunmaya başlaması.
Açıklama:
Tanzimat Dönemi’ne gelindiğinde Osmanlı hanedanının üyeleri, Paşa rütbesini kazanmış Donizetti’den müzik dersleri almaya başlayacak, tanınmış besteci ve piyanist Franz Liszt konserler vermek üzere İstanbul’a gelecek, Naum Tiyatrosu açılarak operalar sahnelemeye başlayacaktı. Bütün bunlar kurumsal değişimlerin, geleneksel kültür yaşamı üzerinde dikkat çekici bir şekilde etkili olduğunu gösterir. Dolayısıyla, doğru cevap: A'dır.
Soru 22
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye'nin modernleşme sürecinde ulusal kimlik ve kültürü yaratmak için kurumlaşma çabalarına örnek olarak verilemez?
Seçenekler
A
Türk Dil Kurumu
B
Türk Tarih Kurumu
C
Hacettepe Üniversitesi
D
Dil ve Tarih - Coğrafya Fakültesi
E
Ankara Devlet Konservatuarı
Açıklama:
Ulusal kimlik ve kültürü yaratmak, ona köklü dayanak noktaları oluşturabilmek için izlenen diğer önemli yol, kurumlaşma çalışlmalarıdır. Türk Dil Kurumu, Türk Tarih Kurumu, Dil ve Tarih- Coğrafya Fakültesi’nin ve Ankara Devlet Konservatuarının açılması, kültür konularının ilgilendiren kurumlaşma çalışmalarının en önemlileridir. Dolayısıyla, doğru cevap:C
Soru 23
Ziya Gökalp sınıf bilincinin ulusal bilinçten sonra ortaya çıktığı görüşünü hangi düşünürden almıştır?
Seçenekler
A
Max Weber
B
Theodor W. Adorno
C
Emile Durkheim
D
Talcott Parsons
E
Karl Marx
Açıklama:
Ziya Gökalp, sınıf bilincinin ulusal bilinçten sonra ortaya çıktığı görüşünü Fransız sosyolog Èmile Durkheim’dan (1858-1917) alıyordu.
Soru 24
Gökalp Osmanlı İmparatorluğu'nun hangi durumundan dolayı Durkheim'ın düşünce biçimini daha elverişli olduğunu düşünmüştür?
Seçenekler
A
Osmanlı'nın dağılmak üzere olan bir imparatorluk olması.
B
Endüstri ve sınıf bilincine sahip toplumsal grupları olmaması.
C
Fransa ile benzer bir yoldan geçtiğinden.
D
Bir savaş içerisinde olması
E
Henüz modernleşememiş bir durumda olması
Açıklama:
Gökalp, endüstrisi, sınıf bilincine sahip toplumsal gruplar› olmayan Osmanlı İmparatorluğu için, olguları salt ekonomik ilişkilerle açıklamayan Durkheim’ın düşünce biçiminin daha elverişli olduğunu düşünüyor, çözümün merkezi ve ulus-devlet yapılanması olduğunu savunuyordu.
Soru 25
Sanayi devrimi sonrası Batı'nın Osmanlı devletinde ilk etkilediği kurum hangisidir?
Seçenekler
A
Eğitim
B
Ordu
C
Endüstri
D
Ekonomi
E
Kültür
Açıklama:
Batı, ilk olarak kendini, teknoloji alanındaki üstünlüğüyle kabul ettirmiş ve gücü Osmanlı’ya karşı sürekli kazanan ordusuyla ilişkilendirilmiştir. Bu nedenle de Batı'nın, Osmanlı devletinde ilk etkilediği kurum ordu olmuştur.
Soru 26
Aşağıdakilerden hangisi halk müziği ile Batılı popüler müzik biçimlerini sentezlemeye çalışan türlerden biridir?
Seçenekler
A
Anadolu-Pop
B
Alaturka
C
Arabesk
D
Serbest icra
E
Fantazi
Açıklama:
Bir tarafta halk müziğiyle Batılı popüler müzik biçimlerini sentezlemeye çalışan Anadolu-Pop ve Anadolu-Rock varken diğer taraftan ‘alaturka’ya yaslanan ve yeni kentlileşmekte olan iç göçmenin kendi yaşamının , daha çok da bu yaşamın zorluk ve travmalarının ifadesini bulduğu arabesk, serbest icra veya fantazi olarak adlandırılan türler vardı.
Soru 27
Sovyetler Birliği'nin ve Doğu Bloğu'nun çöküşüyle özellikle iletişim alanında başı çeken hangi ülkenin kültür kodları dünyaya egemen olduğu söylenebilir?
Seçenekler
A
Fransa
B
Amerika Birleşik Devletleri
C
Almanya
D
İtalya
E
İngiltere
Açıklama:
Sovyetler Birliği’nin ve Doğu Bloğu’nun çöküşüyle pek çok alanda ama özellikle kitle iletişim alanında başı çeken ülkenin Amerika Birleşik Devletleri olması, Amerikan kültür kodlarının dünyaya bir ölçüde egemen kılınmasını sağlamıştır.
Soru 28
Aşağıdakilerden hangisi modern ulus-devletlere giden çizgide hemen her coğrafyada, gelişimini en önce tamamlayan unsurdur?
Seçenekler
A
Dil
B
Kültür
C
Eğitim
D
Ekonomi
E
Politika
Açıklama:
Modern ulus-devletlere giden çizgide dil, hemen her coğrafyada, gelişimini en önce tamamlayan alandır. Başka bir deyişle dil, uluslaşma sürecinin, ulus olma niteliğinin en önemli ve birincil unsuru olan türdeşlik halinin, en erken ortaya çıktığı alandır.
Soru 29
Ziya Gökalp, sınıf bilincinin ulusal bilinçten sonra ortaya çıktığı görüşünü kimden almıştır?
Seçenekler
A
Giuseppe Donizetti
B
Èmile Durkheim
C
Franz Liszt
D
Mustafa Celaleddin Paşa
E
Wagner
Açıklama:
Ziya Gökalp, sınıf bilincinin ulusal bilinçten sonra ortaya çıktığı görüşünü Èmile Durkheim'dan almıştır.
Soru 30
Hangisi batılı bandonun yerleştirilmesi için sarayda görevlendirilmiştir?
Seçenekler
A
Giuseppe Donizetti
B
Èmile Durkheim
C
Franz Liszt
D
Wagner
E
Keyman
Açıklama:
Giuseppe Donizetti batılı bandonun yerleştirilmesi için sarayda görevlendirilmiştir.
Soru 31
Batı’nın, Osmanlı devletinde ilk etkilediği kurum hangisidir?
Seçenekler
A
Eğitim kurumları
B
Bando
C
Ordu
D
Saray
E
Sağlık kurumları
Açıklama:
Batı’nın, Osmanlı devletinde ilk etkilediği kurum ordudur.
Soru 32
- Osmanlı hanedan üyelerinin Donizetti’den ders almaları
- Franz Liszt’in konserler vermek üzere İstanbul’a gelmesi
- Naum Tiyatrosu açılarak operalar sahnelemesi
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve III
E
I, II, III
Açıklama:
Osmanlı hanedan üyelerinin Donizetti’den ders almaları, Franz Liszt’in konserler vermek üzere İstanbul’a gelmesi, Naum Tiyatrosu açılarak operalar sahnelemesi kurumsal değişimlerin, geleneksel kültür yaşamı üzerinde dikkat çekici bir şekilde etkili olduğunu göstermektedir
Soru 33
Mekteb-i Tıbbiye hangi tarihte açılmıştır?
Seçenekler
A
1820
B
1827
C
1839
D
1845
E
1850
Açıklama:
Mekteb-i Tıbbiye 1839'da açılmıştır.
Soru 34
Türk Derneği hangi tarihte kurulmuştur?
Seçenekler
A
1905
B
1917
C
1920
D
1908
E
1913
Açıklama:
Türk Derneği 1908'de kurulmuştur
Soru 35
Sovyetler Birliği’nin ve Doğu Bloğu’nun çöküşüyle pek çok alanda ama özellikle kitle iletişim alanında başı çeken ülke hangisidir?
Seçenekler
A
İngiltere
B
ABD
C
Fransa
D
İtalya
E
Almanya
Açıklama:
Sovyetler Birliği’nin ve Doğu Bloğu’nun çöküşüyle pek çok alanda ama özellikle kitle iletişim alanında başı çeken ülke ABD'dir.
Soru 36
Türkiye’de toplumsal yapı hangi tarihten sonra keskin bir değişim yaşamıştır?
Seçenekler
A
1940
B
1950
C
1960
D
1970
E
1980
Açıklama:
Türkiye’de toplumsal yapı 1950'den sonra keskin bir değişim yaşamıştır.
Soru 37
Hangisi Türk filolojisinin temellerini atmıştır?
Seçenekler
A
Mustafa Celaleddin Paşa
B
Süleyman Paşa
C
II. Mahmut
D
Mehmet Paşa
E
Ahmet Paşa
Açıklama:
Mustafa Celaleddin Paşa Türk filolojisinin temellerini atmıştır.
Soru 38
Hangisi Türk dili ve tarihi üzerine ürün veren ilk araştırmacılardandır?
Seçenekler
A
Mahmut Paşa
B
Mehmet Paşa
C
Ahmet Paşa
D
Süleyman Paşa
E
Salih Paşa
Açıklama:
Süleyman Paşa Türk dili ve tarihi üzerine ürün veren ilk araştırmacılardandır.
Soru 39
..........., yöntem aracılığıyla ve bireysel iradeyle oluşan toplumsal olguların bir toplamıdır ve uluslararasıdır. ........ ise bir ulusun kendine özgü varlıkları toplamıdır.
Yukarıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri sırasıyla en doğru şekilde tamamlayacak kavramlar aşağıdaki seçeneklerden hangisinde verilmiştir?
Yukarıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri sırasıyla en doğru şekilde tamamlayacak kavramlar aşağıdaki seçeneklerden hangisinde verilmiştir?
Seçenekler
A
Küresellik- Yerellik
B
Medeniyet- Yerellik
C
Uygarlık- Kültür
D
Modernleşme- medeniyet
E
Hars- Medeniyet
Açıklama:
Ziya Gökalp'e göre, uygarlık, yöntem aracılığıyla ve bireysel iradeyle oluşan toplumsal olguların bir toplamıdır ve uluslararasıdır; bu haliyle ithal edilebilir bir eğilim gösterir. Buna karşın kültür, bir ulusun kendine özgü varlıklar toplamıdır.
Soru 40
Kültür ve uygarlık ayrımı yaparak bu kavramların kendine özgü yerel ve küresel özelliklerine vurgu yapan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Emile Durkheim
B
Ziya Gökalp
C
Fuat Keyman
D
Kurtuluş Kayalı
E
Enver Özkalp
Açıklama:
Ziya Gökalp'e göre, uygarlık, yöntem aracılığıyla ve bireysel iradeyle oluşan toplumsal olguların bir toplamıdır ve uluslararasıdır; bu haliyle ithal edilebilir bir eğilim gösterir. Buna karşın kültür, bir ulusun kendine özgü varlıklar toplamıdır.
Soru 41
Kurumlaşma çalışmaları, ulusal kimlik ve kültürü yaratmak, ona köklü dayanak noktaları oluşturabilmek için izlenen önemli yollardandır. Buna göre aşağıdakilerden hangileri kültür konularını ilgilendiren kurumlaşma çalışmaları arasında sıralanamaz?
Seçenekler
A
Türk Tarih Kurumu
B
Türk Dil Kurumu
C
Dil ve Tarih- Coğrafya Fakültesi
D
Türkiye İstatistik Kurumu
E
Ankara Devlet Konservatuarı
Açıklama:
Ulusal kimlik ve kültürü yaratmak, ona köklü dayanak noktaları oluşturabilmek için izlenen önemli yollardan biri, kurumlaşma çalışmalarıdır. Türk Dil Kurumu, Türk Tarih Kurumu, Dil ve Tarih- Coğrafya Fakültesi’nin ve Ankara Devlet Konservatuarı’nın açılması, kültür konularını ilgilendiren kurumlaşma çalışmalarının en önemlileridir.
Soru 42
Cumhuriyet döneminin kültüre bakış açısı göz önünde bulundurulduğunda bu dönemde aşağıdakilerden hangisi veya hangilerinin yapıldığı söylenebilir?
I. Halk ezgileri Batı müziği tekniğiyle işlenmiştir
II. Besteciler türkü derlemeleri için Anadolu illerine gönderilmiştir
III. Halk ürünlerine verilen önem artmıştır
I. Halk ezgileri Batı müziği tekniğiyle işlenmiştir
II. Besteciler türkü derlemeleri için Anadolu illerine gönderilmiştir
III. Halk ürünlerine verilen önem artmıştır
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve III
C
Yalnız II
D
Yalnız III
E
I, II ve III
Açıklama:
Cumhuriyet döneminin kültüre bakış açısı, dönemin güncel sanat ürünlerinin niteliğinde de etkili olmuştur. Özellikle halk ürünlerine yüklenen önemin artması, sanatçının üretiminin kaynağını burada aramasına yol açmıştır. Müzikte halk ezgilerinin çok sesli Batı müziği teknikleriyle işlenmesi, bestecilerin türkü derleme çalışmaları için Anadolu'nun çeşitli yerlerine gönderilmeleri ya da resimde İnkılâp Sergileri ve Yurt Sergileri’nin düzenlenmesi, Yurt Gezileri projesi kapsamında ressamların çeşitli illere gönderilmesi, sanat üretiminde ana eğilimi oluşturmuştur.
Soru 43
Türkiye'de 1950'lerle ilgili kültür anlamında aşağıdakilerden hangisi veya hangileri söylenebilir?
I. Romanlarda sınıf ve ekonomi vurguları ön plandadır
II. Sinemada ana tema köyden kente göçtür
III. Müzik alanında besteciler halk ezgilerine yönelmiştir
I. Romanlarda sınıf ve ekonomi vurguları ön plandadır
II. Sinemada ana tema köyden kente göçtür
III. Müzik alanında besteciler halk ezgilerine yönelmiştir
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
Yalnız II
D
II ve III
E
Yalnız III
Açıklama:
1950’lerde başlayan kırsal ve kentsel ekonomide yaşanan değişme, kentleri cazibe merkezi haline getirmiştir. Kırsal alanın terk edilmesiyle yaşanan iç göç sonrasında, çoğunlukla Avrupa’ya yönelen dış göç, yaşamı ve dolayısıyla toplumsal yapıyı büyük oranda değiştirmiştir. Bu değişme elbette kültür ürünlerinin içeriğinde de kendini gösterdi. Örneğin; 1950’li yıllara dek Doğu/Batı ekseninde üretilen romanlarda, 1950’lerden sonra ekonomi ve sınıf konusunun öne çıktığı görülür. Benzer şekilde Türk sinemasında köyden kente göç, kent içinde madden ve mânen kaybolan Anadolu insanı etrafında dönen filmler üretilmiştir. Müzikteyse bu odak değişmesi farklı şekillerde ortaya çıkmıştır. Batı tekniğiyle ürün veren besteciler, bir önceki kuşağın aksine, yüzlerini halk ezgilerine ve ulusal olmaya değil, Avrupa ve ABD’deki güncel kaynaklara ve üslûplara çevirmişlerdir.
Soru 44
Politik ve ekonomik güç kullanarak bir kültürün değer ve özelliklerinin, yerel kültürün kaybolması pahasına yüceltilmesi ve yayılmasını ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Etnosantrik kültür
B
Kültürel entegrasyon
C
Kültürleme
D
Kültür endüstrisi
E
Kültür emperyalizmi
Açıklama:
Kültür emperyalizmi; politik ve ekonomik güç kullanarak bir kültürün değer ve özelliklerinin, yerel kültürün kaybolması pahasına yüceltilmesi ve yayılmasını ifade etmektedir.
Soru 45
Aşağıdakilerden hangisi veya hangileri küreselleşmenin Türkiye'deki kültür olguları üzerindeki etkileri arasında sıralanamaz?
Seçenekler
A
Prime-time programlarının artması
B
İnternetin kitle iletişim aracı olarak güçlenmesi
C
Gece kulübü gibi eğlence mekanlarının tüketiminin giderek daha yaygınlaşması
D
Sanal ve fizik gerçeklik arasındaki mesafenin bulanıklaşması
E
Zaman ve mekandan bağımsız parçalı yayın yapısının gelişmesi
Açıklama:
Türkiye gibi, insanların vakitlerinin büyük kısmını TV seyrederek geçiren ülkelerde televizyon aynı zamanda kültürel etkinlik alanıdır. İzleyici sayısını artırmak zorunda olan televizyonun, bireyin ihtiyaç duyduğu ya da katılmayı arzuladığı kültürel etkinlikleri onun ayağına getirmektedir. Eskinin gazino ve gece kulüplerinin etkinlikleri, artık her gün birden çok televizyon kanalının akşam saatlerini (prime-time) kapsayan programlarıdır. Aynı şekilde küreselleşmenin etkisiyle, internetin bir kitle iletişim aracı olarak giderek güçlenmesi ve internet üzerinden yayın yapan kanalların ortaya çıkması ortaya çok kanallı ve çok parçalı bir yapı çıkarmıştır. Mesafe, zaman ve mekân kavramları, gerçek (fizik gerçeklik) ve sanal (sanal gerçeklik) olmak üzere ayrılsa da kimi zaman, gerçeklikle sanallık arasındaki çizgi dahi bulanıklaşmıştır.
Soru 46
1980 sonrası Türkiye'nin kültür ürünleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
İdeolojik ve sınıfsal kültürel ürün türleri içe kapanmıştır
B
Sinemada ideolojik kaygılar terk edilmiştir
C
Pembe diziler önemli bir yer işgal etmeye başlamıştır
D
Mesaj içerikli kültür ürünleri ön plana çıkmıştır
E
Şarkıcı filmleri olarak ifade edilen bir tür ortaya çıkmıştır
Açıklama:
Türkiye'de 12 Eylül 1980 darbesinin de etkisiyle sinema dahil pek çok alanda ideolojik, sınıfsal ve mesaj içerikli yapım ve ürünlerden vazgeçilmiş, daha çok şarkıcı filmleri olarak bilinen filmler, fotoromanlar ve pembe diziler ön plana çıkmıştır.
Soru 47
Aşağıdakilerden hangisi Cumhuriyet dönemi kültür ürünlerinin üretilmesi, değerlendirilmesi ve vatandaşlara aktarılmasında önemli işlev gören kurumlar arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Tercümanı Ahval gazetesi
B
Millet mektepleri
C
Kütüphane ve neşriyat şubesi
D
Halkevleri
E
Dil, tarih, edebiyat şubesi
Açıklama:
Millet Mektepleri’nin ve Halkevleri’nin kurulması, kültürün ve kültür ürünlerinin sınıflandırılması, değerlendirilmesi ve yeniden kullanıma sunulması bakımından önemlidir. İdari olarak Dil, Tarih, Edebiyat şubesi, Güzel Sanatlar şubesi, Temsil (Tiyatro) şubesi, spor şubesi, içtimaî (Sosyal) Yardım şubesi, Halk Dershaneleri ve Kurslar şubesi, Kütüphane ve Neşriyat (Yayın) şubesi, Köycüler şubesi, Müze ve Sergi şubesi olmak üzere dokuz alanda çalışmak üzere kurulan Halkevleri, devletin kültüre bakışının vatandaşa aktarılmasında en önemli aracı kurumlardır. Devlet desteğiyle bu alanlarda çalışan sanatçı ve akademisyenler, ürünlerini çoğunlukla Halkevleri’nde sunmuşlardır.
Soru 48
Aşağıdakilerden hangisi veya hangileri Türk filolojisinin temellerini atan ve Türk dili ve tarihi üzerine ürün veren ilk araştırmacılar arasında sıralanabilir?
I. Süleyman Paşa
II. Ziya Gökalp
III. Mustafa Celaleddin Paşa
IV. Niyazi Berkes
I. Süleyman Paşa
II. Ziya Gökalp
III. Mustafa Celaleddin Paşa
IV. Niyazi Berkes
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve III
C
II, III ve IV
D
II ve IV
E
III ve IV
Açıklama:
Türk filolojisinin temellerini atan Leh asıllı Mustafa Celaleddin Paşa (1826-1876), gerekse onun çağdaşı askeri okullar nâzırı Süleyman Paşa (1838-1892), Türk dili ve tarihi üzerine ürün veren ilk araştırmacılardandır.
Soru 49
Ziya Gökalp'in Avrupa’da iki ana kolu oluşturan Alman ekolünün değil, Fransız
düşünce ve sosyolojisinin bakış açısını tercih etmiş olmasının sebebi aşağıdakilerden hangisidir?
düşünce ve sosyolojisinin bakış açısını tercih etmiş olmasının sebebi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Almanlara antipati beslemesi
B
Fransızların sempatik gelmesi
C
Almanların iktidar partisinin haksızlık yapması
D
Toplumsal yapıları sınıfsal ayrımlar üzerinden yorumlayan Alman düşünce ekolünün, Osmanlı toplumu için geçerli olmadığını düşünmesi
E
Fransa iktidarının Osmanlı'yı değiştirmeye çalışması
Açıklama:
Ziya Gökalp gibi, on dokuzuncu ve yirminci yüzyıllarda Osmanlı’nın fikir önderleri, aldıkları eğitimin de etkisiyle Avrupa’ya daha yakın durabiliyorlar, yaşanan kavramsal değişmeleri takip edebiliyor ve düşünce dünyalarını ona göre düzenliyorlardı. Bu noktada asıl belirleyici olan Gökalp’in, Avrupa’da iki ana kolu oluşturan Alman ekolünün değil, Fransız düşünce ve sosyolojisinin bakış açısını tercih etmiş olmasıdır. Yukarıda da bahsedildiği gibi Gökalp, toplumsal yapıları sınıfsal ayrımlar üzerinden yorumlayan Alman düşünce ekolünün, Osmanlı toplumu için geçerli olmadığını düşünüyordu.
Soru 50
Türkiye için modernleşmenin ipuçları ne zaman belirginleşmiştir?
Seçenekler
A
Tanzimat dönemi
B
Cumhuriyetin ilanı
C
TBMM'nin kurulması
D
Çok partili dönemde
E
Tek partili dönemde
Açıklama:
Türkiye özelinde düşünüldüğünde, modernleşmenin ipuçlarının Tanzimat
Dönemi’nden itibaren, yani kabaca Tanzimat Fermanı’nın ilan edildiği 1836’dan itibaren görülmeye başladığı kabul edilir. Bunun en önemli nedeni kuşkusuz geleneksel Osmanlı devlet ve toplum yapısının Batı kurumlarıyla sentezlenme çabalarının Tanzimat Dönemi’nde görece yoğunlaşmasıdır
Dönemi’nden itibaren, yani kabaca Tanzimat Fermanı’nın ilan edildiği 1836’dan itibaren görülmeye başladığı kabul edilir. Bunun en önemli nedeni kuşkusuz geleneksel Osmanlı devlet ve toplum yapısının Batı kurumlarıyla sentezlenme çabalarının Tanzimat Dönemi’nde görece yoğunlaşmasıdır
Soru 51
Batı'nın Osmanlı Devleti'nde ilk etkilediği kurum aşağıdakilerden hangisi olmuştur?
Seçenekler
A
Eğitim
B
Aile
C
Ordu
D
Sağlık
E
Siyasal anlayış
Açıklama:
Batı, ilk olarak kendini, teknoloji alanındaki üstünlüğüyle kabul ettirmiş ve gücü Osmanlı’ya karşı sürekli kazanan ordusuyla ilişkilendirilmiştir. Batı’nın, Osmanlı devletinde ilk etkilediği kurum ordu olmuştur. Osmanlı padişahı II. Mahmut döneminde Yeniçeri Ocağı’nın kapatılıp yerine Batı modelinde bir ordu kurulması, ordunun simgesi Mehter müziğinin de kaldırılmasına neden olmuştu. Zira
Batı modelindeki ordunun Batı modelindeki askeri müziğe gereksinim duyacağı
düşünülmüştü. İtalyan besteci Giuseppe Donizetti (1788-1856) Batılı bandonun
yerleştirilmesi için sarayda görevlendirildi. Bu durumu, salt bir ordu modeli değişimi olarak görmek mümkün değildir. Aksine Batı modelinde bir ordunun kurulması, kurumsal ve toplumsal olarak ciddi bir yöneliş ve anlayış değişmesine
işaret eder.
Batı modelindeki ordunun Batı modelindeki askeri müziğe gereksinim duyacağı
düşünülmüştü. İtalyan besteci Giuseppe Donizetti (1788-1856) Batılı bandonun
yerleştirilmesi için sarayda görevlendirildi. Bu durumu, salt bir ordu modeli değişimi olarak görmek mümkün değildir. Aksine Batı modelinde bir ordunun kurulması, kurumsal ve toplumsal olarak ciddi bir yöneliş ve anlayış değişmesine
işaret eder.
Soru 52
Aşağıdakilerden hangisi kültür konularını ilgilendiren kurumlaşma çalışmalarının en önemlileri arasında sayılamaz?
Seçenekler
A
Türk Dil Kurumu'nun açılması
B
Ankara Devlet Konservatuarı’nın açılması
C
Türk Tarih Kurumu'nun açılması
D
Dil ve Tarih- Coğrafya Fakültesi’nin açılması
E
Alışveriş merkezi açılması
Açıklama:
Ulusal kimlik ve kültürü yaratmak, ona köklü dayanak noktaları oluşturabilmek için izlenen diğer önemli yol, kurumlaşma çalışmalarıdır. Türk Dil Kurumu, Türk Tarih Kurumu, Dil ve Tarih- Coğrafya Fakültesi’nin ve Ankara Devlet
Konservatuarı’nın açılması, kültür konularını ilgilendiren kurumlaşma çalışmalarının en önemlileridir.
Konservatuarı’nın açılması, kültür konularını ilgilendiren kurumlaşma çalışmalarının en önemlileridir.
Soru 53
Türkiye'de görülen kültürel değişikliklerle ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
1960’ların sonlarında dünyadan esen politik rüzgârlar, toplumsal sınıf bilincini geliştirirken kültür ürünlerinin öncekinden farklı ideolojik ve sınıfsal söylemler içine oturmasına neden olmuştur.
B
Hem popüler üretim, hem Batı tekniğinde yapılan üretimler 1980’lere kadar temel dinamiklerini fazlaca değiştirmediler.
C
12 Eylül 1980 darbesinin etkisiyle içe kapanan Türkiye’de, kültürün bileşenleri, daha az görünür ve daha az tartışılır oldu.
D
1980 sonrası sinema sektörü, öncelikle ideolojik ya da toplumsal mesaj kaygısı gütmüştür.
E
Cumhuriyet döneminin ve sonraki yaklaşık yirmi yılın edebiyatına egemen olan içerikler, yerlerini pembe dizi olarak adlandırılan aşk romanlarına ve fotoromanlara bırakmıştır.
Açıklama:
Nihayet 12 Eylül 1980 darbesinin etkisiyle içe kapanan Türkiye’de, kültürün bileşenleri, daha az görünür ve daha az tartışılır oldu. Temel yönelimleri ideolojik ve sınıfsal ayrımlarla belirlenen türler içe kapandı ya da göçle Türkiye dışına
taşındı. Bunun yerine, toplumsal mesajlarından arındırılan popüler kültür ürünleri ön plana çıktı. Sinema sektörü, öncelikle ideolojik ya da toplumsal mesaj kaygısını terk etti.
taşındı. Bunun yerine, toplumsal mesajlarından arındırılan popüler kültür ürünleri ön plana çıktı. Sinema sektörü, öncelikle ideolojik ya da toplumsal mesaj kaygısını terk etti.
Soru 54
"Politik ve ekonomik güç kullanarak bir kültürün değer ve özelliklerinin, yerel
kültürün kaybolması pahasına yüceltilmesi ve yayılmasıdır" şeklinde tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
kültürün kaybolması pahasına yüceltilmesi ve yayılmasıdır" şeklinde tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Etnosentrizm
B
Kültür emperyalizmi
C
Kültürel görecelik
D
Üst kültür
E
Alt kültür
Açıklama:
Kültür Emperyalizmi: Politik ve ekonomik güç kullanarak bir kültürün değer ve özelliklerinin, yerel kültürün kaybolması pahasına yüceltilmesi ve yayılmasıdır.
Soru 55
"..............yerelliği dışlamadığı gibi, geçmişin evrenselciliğinde olduğu gibi, yerelliğin karşıtı olarak da konumlandırılamaz" şeklindeki ifadede noktalı yere aşağıdaki kavramlardan hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Küreselleşme
B
Teknoloji
C
Uluslaşma
D
Rasyonelleşme
E
Gelişme
Açıklama:
Küreselleşme yerelliği dışlamadığı gibi, geçmişin evrenselciliğinde olduğu gibi, yerelliğin karşıtı olarak da konumlandırılamaz. Küreselleşme yerelliği eşzamanlı bir olgu olarak bünyesinde eritir. Küresel ve yerel, artık birbirinden ayrı ve karşıt gerçeklikler olarak değil, karşılıklı olarak birbirini oluşturan gerçeklikler olarak algılanmaktadır.
Soru 56
Türkiye'de müzeler ve sanat galerileri aracılığıyla küresel pazara girmeye çalışan sektör aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sanat sektörü
B
Ekonomi sektörü
C
Ticaret sektörü
D
Dini kurumlar
E
Aile kurumu
Açıklama:
Türkiye’de sanat sektörü, özellikle de görsel sanatlarla ilgili sektör, sanat ürününün mübadele değerini artırmak için, müzeler ve sanat galerileri aracılığıyla
küresel pazara girmeye çalışmaktadır. Nitekim bu çaba, sanat ürününün yurtiçindeki mübadele değerinin de artmasına neden olmuştur. Diğer taraftan ürününün küresel pazarda yer alabileceğini düşünen sanatçı, algılarını küresel malzemelere, küresel anlatım biçimlerine ve farklı kültürlere açmıştır.
küresel pazara girmeye çalışmaktadır. Nitekim bu çaba, sanat ürününün yurtiçindeki mübadele değerinin de artmasına neden olmuştur. Diğer taraftan ürününün küresel pazarda yer alabileceğini düşünen sanatçı, algılarını küresel malzemelere, küresel anlatım biçimlerine ve farklı kültürlere açmıştır.
Soru 57
Gerçeklikle sanallık arasındaki ilişkinin bulanıklaşması aşağıdaki gelişmelerden hangisi ile baş göstermiştir?
Seçenekler
A
Televizyon
B
Telefon
C
İnternet
D
Telgraf
E
Mektup
Açıklama:
İnternetin bir kitle iletişim aracı olarak giderek güçlenmesi ve internet üzerinden yayın yapan kanalların ortaya çıkmasıysa bu parçalı yapıyı daha da böldü,
zaman ve mekândan soyutladı. Mesafe, zaman ve mekân kavramları, gerçek (fizik gerçeklik) ve sanal (sanal gerçeklik) olmak üzere ayrılsa da kimi zaman, gerçeklikle sanallık arasındaki çizgi dahi bulanıklaştı.
zaman ve mekândan soyutladı. Mesafe, zaman ve mekân kavramları, gerçek (fizik gerçeklik) ve sanal (sanal gerçeklik) olmak üzere ayrılsa da kimi zaman, gerçeklikle sanallık arasındaki çizgi dahi bulanıklaştı.
Soru 58
İmparatorluk döneminde aşağıdaki alanlardan hangisinde Modernleşmenin işareti sayılacak gelişmeler görülmemiştir?
Seçenekler
A
Ekonomi ve endüstri
B
Dil ve ekonomi
C
Endüstri ve tarih
D
Endüstri ve aile
E
Aile ve sanat
Açıklama:
Osmanlı İmparatorluğu’nda on sekizinci yüzyıldan itibaren kurumsal
alanda ve toplumsal hayatta bazı değişmelerin görülmeye başlandığı söylenebilir.
Yine de modernleşmeyi niteleyen diğer önemli olguların henüz ortaya çıkmadığı,
mevcut değişmelerin saray, imparatorluk başkenti İstanbul ve İzmir gibi dönemin büyük kentlerinin dışına çıkmadığı da unutulmamalıdır. Bunun da ötesinde, toplumsal sınıfları belirleyen en önemli alanlar olan ekonomi ve endüstride
modernleşmenin işareti olacak değişmeler imparatorluk döneminde görülmez.
alanda ve toplumsal hayatta bazı değişmelerin görülmeye başlandığı söylenebilir.
Yine de modernleşmeyi niteleyen diğer önemli olguların henüz ortaya çıkmadığı,
mevcut değişmelerin saray, imparatorluk başkenti İstanbul ve İzmir gibi dönemin büyük kentlerinin dışına çıkmadığı da unutulmamalıdır. Bunun da ötesinde, toplumsal sınıfları belirleyen en önemli alanlar olan ekonomi ve endüstride
modernleşmenin işareti olacak değişmeler imparatorluk döneminde görülmez.
Soru 59
Modernleşme sürecinde Batı'nın Osmalı devletinde ilk etkilediği alan aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Askeriye
B
Eğitim
C
Aile
D
Ticaret
E
Sanat
Açıklama:
Batı, ilk olarak kendini, teknoloji alanındaki üstünlüğüyle kabul ettirmiş ve gücü Osmanlı’ya karşı sürekli kazanan ordusuyla ilişkilendirilmiştir. Bu nedenle de Batı’nın, Osmanlı devletinde ilk etkilediği kurum ordu olmuştur.
Soru 60
Aşağıdakilerden hangisi Halkevleri ile ilgili yanlış bir ifade içermektedir?
Önce Millet Mektepleri’nin, daha sonra Halkevleri’nin kurulması, kültürün ve kültür ürünlerinin sınıflandırılması, değerlendirilmesi ve yeniden kullanıma sunulması bakımından önemlidir.
Önce Millet Mektepleri’nin, daha sonra Halkevleri’nin kurulması, kültürün ve kültür ürünlerinin sınıflandırılması, değerlendirilmesi ve yeniden kullanıma sunulması bakımından önemlidir.
Seçenekler
A
Halkevleri, kültür ve kültür ürünlerinin sınıflandırılmasını sağlamaktaydı.
B
Halkevler, devletin kültüre bakışının vatandaşa aktarılması için önemli bir aracı kurumdu.
C
Halkevleri, kültür ürünlerinin yeniden kullanıma sunulmasını amaçlamıştı.
D
Halkevleri dokuz farklı şube aracılığıyla işlevini yerine getirmekteydi.
E
Halkevleri siyasi iktidara yakın sanatçı ve akademisyenlere istihdam sağlamayı amaçlamıştı.
Açıklama:
Önce Millet Mektepleri’nin, daha sonra Halkevleri’nin kurulması, kültürün ve kültür ürünlerinin sınıflandırılması, değerlendirilmesi ve yeniden kullanıma sunulması bakımından önemlidir. İdari olarak Dil, Tarih, Edebiyat Şubesi, Güzel Sanatlar Şubesi, Temsil (Tiyatro) Şubesi, Spor Şubesi, İçtimaî (Sosyal) Yardım Şubesi, Halk Dershaneleri ve Kurslar Şubesi, Kütüphane ve Neşriyat (Yayın) Şubesi, Köycüler Şubesi, Müze ve Sergi Şubesi olmak üzere dokuz alanda çalışmak üzere kurulan Halkevleri, devletin kültüre bakışının vatandaşa aktarılmasında en önemli aracı kurumdu. Devlet desteğiyle bu alanlarda çalışan sanatçı ve akademisyenler, ürünlerini çoğunlukla Halkevleri’nde sundular. Ancak 1950’den sonra siyasi iktidarın değişmesi pek çok farklı nedenle birleşerek, herkese açık olan fakat yöneticileri Halk Fırkası üyelerinden oluşan bu kurumların varlıklarını ve eski işlevlerini sürdürmesine engel oldu.
Soru 61
Aşağıdakilerden hangisi Ziya Gökalp ile ilgili doğru bir ifade içermektedir?
Seçenekler
A
Gökalp'e göre kültür ve uygarlık toplumsal hayat içerisine alan benzer kavramlardır.
B
Ziya Gökalp, sınıf bilinci konusunda Emile Durkheim'dan etkilenmiştir.
C
Ziya Gökalp'e göre uygarlık ulusal kültür ise uluslararası bir kavramdır.
D
Gökalp'in bakış açısı Cumhuriyetin ulus ve kültür anlayışından farklı idi.
E
Ziya Gökalp sınıf bilincinin ulusal bilinçten önce öne çıktığını savunmaktaydı.
Açıklama:
Ziya Gökalp, sınıf bilincinin ulusal bilinçten sonra ortaya çıktığı görüşünü Fransız sosyolog Èmile Durkheim’dan (1858-1917) alıyordu.
Gökalp’in bakış açısı ve çözümlemeleri, Cumhuriyet’in kuruluş ideolojisine fiili bir katkı yapıyor, Cumhuriyet’in ulus ve kültür anlayışının mayasını oluşturuyordu (Aktay, 2010: 23-24).
Cumhuriyet’in kuruluş dönemi, kendi açısından en önemli üç kavramı, Batılılaşma, uluslaşma ve çağdaşlaşma arasında aradığı dengeyi Gökalp’in kültür ve uygarlık tanımlarında buldu. Gökalp’e göre hem kültür, hem de uygarlık, toplumsal hayatı içine almasına rağmen birbirlerinden farklıdır. Ona göre uygarlık, yöntem aracılığıyla ve bireysel iradeyle oluşan toplumsal olguların bir toplamıdır ve uluslararasıdır; bu haliyle ithal edilebilir bir eğilim gösterir. Buna karşın kültür, bir ulusun kendine özgü varlıklar toplamıdır.
Gökalp’in bakış açısı ve çözümlemeleri, Cumhuriyet’in kuruluş ideolojisine fiili bir katkı yapıyor, Cumhuriyet’in ulus ve kültür anlayışının mayasını oluşturuyordu (Aktay, 2010: 23-24).
Cumhuriyet’in kuruluş dönemi, kendi açısından en önemli üç kavramı, Batılılaşma, uluslaşma ve çağdaşlaşma arasında aradığı dengeyi Gökalp’in kültür ve uygarlık tanımlarında buldu. Gökalp’e göre hem kültür, hem de uygarlık, toplumsal hayatı içine almasına rağmen birbirlerinden farklıdır. Ona göre uygarlık, yöntem aracılığıyla ve bireysel iradeyle oluşan toplumsal olguların bir toplamıdır ve uluslararasıdır; bu haliyle ithal edilebilir bir eğilim gösterir. Buna karşın kültür, bir ulusun kendine özgü varlıklar toplamıdır.
Soru 62
Uluslaşma sürecinin, ulus olma niteliğinin en önemli ve birincil unsuru olan türdeşlik halinin, en erken ortaya çıktığı alan aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?
Seçenekler
A
Müzik
B
Resim
C
Dil
D
Bürokrasi
E
Aile
Açıklama:
Dil, uluslaşma sürecinin, ulus olma niteliğinin en önemli ve birincil unsuru olan türdeşlik halinin, en erken ortaya çıktığı alandır.
On sekizinci yüzyılda önce Batı dillerinden, özellikle de Fransızca’dan alınma sözcükler resmi yazı diline girmiş, eğitim dili belli başlı kurumlarda Fransızca olarak yerleşmişti. Fakat on dokuzuncu yüzyıla gelindiğinde farklı taleplerin dillendirilmeye başlandığı görülür. II. Mahmut, öğrencilerin Türkçe eğitim talebine binaen Mekteb-i Tıbbiye’nin 1839’daki açılışında bunun önemini vurgulayan bir konuşma yapmıştı. Her ne kadar II. Mahmut döneminde Türkçe eğitime geçilememişse de bu yönde bir talebin gelmiş olması önemlidir. Nitekim bu talepler, on dokuzuncu yüzyılın ikinci yarısında gazeteciliğin de gelişmesiyle birleşerek dilde, özellikle de yazı dilinde sadeleşme ve standartlaşma konusunu gündeme getirmiştir. Bu iki alandaki süreç, ilk bakışta farklı görünse de esas fark, değişmenin hızındadır. Modern ulus-devletlere giden çizgide dil, hemen her coğrafyada, gelişimini en önce tamamlayan alandır. Başka bir deyişle dil, uluslaşma sürecinin, ulus olma niteliğinin en önemli ve birincil unsuru olan türdeşlik halinin, en erken ortaya çıktığı alandır.
On sekizinci yüzyılda önce Batı dillerinden, özellikle de Fransızca’dan alınma sözcükler resmi yazı diline girmiş, eğitim dili belli başlı kurumlarda Fransızca olarak yerleşmişti. Fakat on dokuzuncu yüzyıla gelindiğinde farklı taleplerin dillendirilmeye başlandığı görülür. II. Mahmut, öğrencilerin Türkçe eğitim talebine binaen Mekteb-i Tıbbiye’nin 1839’daki açılışında bunun önemini vurgulayan bir konuşma yapmıştı. Her ne kadar II. Mahmut döneminde Türkçe eğitime geçilememişse de bu yönde bir talebin gelmiş olması önemlidir. Nitekim bu talepler, on dokuzuncu yüzyılın ikinci yarısında gazeteciliğin de gelişmesiyle birleşerek dilde, özellikle de yazı dilinde sadeleşme ve standartlaşma konusunu gündeme getirmiştir. Bu iki alandaki süreç, ilk bakışta farklı görünse de esas fark, değişmenin hızındadır. Modern ulus-devletlere giden çizgide dil, hemen her coğrafyada, gelişimini en önce tamamlayan alandır. Başka bir deyişle dil, uluslaşma sürecinin, ulus olma niteliğinin en önemli ve birincil unsuru olan türdeşlik halinin, en erken ortaya çıktığı alandır.
Soru 63
Aşağıdakilerden hangisi 1950'lerde yaşanan kırsal ve kentsel ekonomideki gelişmenin etkilerinden biridir?
Seçenekler
A
Köyden kente göç oranında gözle görünür azalma yaşandı.
B
Kültür ürünlerindeki değişim duraklama noktasına geldi.
C
Müzik türleri öncekinin aksine kesin çizgilerle birbirinden ayrılır oldu.
D
Edebiyatta toplumsal gerçekçi akım yerini başka türlere bıraktı.
E
Filmlerde gerçeküstü temalar işlenmeye başlandı.
Açıklama:
Aşağıdaki alıntıdan da anlaşılacağı üzere 1950'lerde yaşanan bu değişim kırsaldan kente göçü hızlandırdığı için bir çok kültürel alanda değişim yaşanmıştır. Kentlerin cazibe merkezi haline gelmesi, kaset ve gazino sektörü ile müzik alanında türlerin birbirinden tamamen ayrışması, filmlerde anadolu insanına eğilinmesi, romanlarda ekonomi ve sınıf sorununun işlenmesi bu değişimlerden bazılarıdır.
1950’lerde başlayan kırsal ve kentsel ekonomide yaşanan değişme, kentleri cazibe merkezi haline getirdi. Kırsal alanın terk edilmesiyle yaşanan iç göç sonrasında, çoğunlukla Avrupa’ya yönelen dış göç, yaşamı ve dolayısıyla toplumsal yapıyı büyük oranda değiştirdi. İç ve dış göç, kültür alanında da yarattığı hatırı sayılır değişmelerle Türkiye’deki sosyolojinin odaklandığı belli başlı konulardan biri haline geldi.
Yeni toplumsal yapı, kültür ürünlerinin üretiminden, içerik ve tüketimine dek pek çok farklı aşamada kendine yer buldu. Önceki dönemlerde, sınırlı sosyal mekânlarda üretilen türler, kırsaldan kente göçün etkisiyle ve gelişmekte olan kaset ve gazino sektörünün desteğiyle hem değişti, hem etki alanını genişletti. Bu değişme elbette kültür ürünlerinin içeriğinde de kendini gösterdi. Örneğin; 1950’li yıllara dek Doğu/Batı ekseninde üretilen romanlarda, 1950’lerden sonra ekonomi ve sınıf konusunun öne çıktığı görülür.
Benzer şekilde Türk sinemasında köyden kente göç, kent içinde madden ve mânen kaybolan Anadolu insanı etrafında dönen filmler üretildi. Müzikteyse bu odak değişmesi farklı şekillerde ortaya çıktı. Batı tekniğiyle ürün veren besteciler, bir önceki kuşağın aksine, yüzlerini halk ezgilerine ve ulusal olmaya değil, Avrupa ve ABD’deki güncel kaynaklara ve üslûplara çevirdiler. Bu yönelimin, Kuzey Yarımküre’nin hemen hepsinde olduğu gibi, Türkiye’de de ortaya çıkardığı sonuç, müzik türlerinin ve müziği üretenlerin önceki dönemden daha keskin bir şekilde birbirinden ayrılması ve dinleyicilerin belli kategoriler içinde değerlendirilmesi oldu. Modernist akımlar, belli bir eğitim ve birikim seviyesindeki dinleyicilere ulaşmayı hedefledikçe ve bunu yeterli gördükçe, bıraktıkları alana popüler türler yerleşti ve kitle iletişim araçlarının kültür üretimindeki artan etkisiyle giderek daha çok güçlendi.
1950’lerde başlayan kırsal ve kentsel ekonomide yaşanan değişme, kentleri cazibe merkezi haline getirdi. Kırsal alanın terk edilmesiyle yaşanan iç göç sonrasında, çoğunlukla Avrupa’ya yönelen dış göç, yaşamı ve dolayısıyla toplumsal yapıyı büyük oranda değiştirdi. İç ve dış göç, kültür alanında da yarattığı hatırı sayılır değişmelerle Türkiye’deki sosyolojinin odaklandığı belli başlı konulardan biri haline geldi.
Yeni toplumsal yapı, kültür ürünlerinin üretiminden, içerik ve tüketimine dek pek çok farklı aşamada kendine yer buldu. Önceki dönemlerde, sınırlı sosyal mekânlarda üretilen türler, kırsaldan kente göçün etkisiyle ve gelişmekte olan kaset ve gazino sektörünün desteğiyle hem değişti, hem etki alanını genişletti. Bu değişme elbette kültür ürünlerinin içeriğinde de kendini gösterdi. Örneğin; 1950’li yıllara dek Doğu/Batı ekseninde üretilen romanlarda, 1950’lerden sonra ekonomi ve sınıf konusunun öne çıktığı görülür.
Benzer şekilde Türk sinemasında köyden kente göç, kent içinde madden ve mânen kaybolan Anadolu insanı etrafında dönen filmler üretildi. Müzikteyse bu odak değişmesi farklı şekillerde ortaya çıktı. Batı tekniğiyle ürün veren besteciler, bir önceki kuşağın aksine, yüzlerini halk ezgilerine ve ulusal olmaya değil, Avrupa ve ABD’deki güncel kaynaklara ve üslûplara çevirdiler. Bu yönelimin, Kuzey Yarımküre’nin hemen hepsinde olduğu gibi, Türkiye’de de ortaya çıkardığı sonuç, müzik türlerinin ve müziği üretenlerin önceki dönemden daha keskin bir şekilde birbirinden ayrılması ve dinleyicilerin belli kategoriler içinde değerlendirilmesi oldu. Modernist akımlar, belli bir eğitim ve birikim seviyesindeki dinleyicilere ulaşmayı hedefledikçe ve bunu yeterli gördükçe, bıraktıkları alana popüler türler yerleşti ve kitle iletişim araçlarının kültür üretimindeki artan etkisiyle giderek daha çok güçlendi.
Soru 64
* Bir yakınımızın evliliğe giden sürecini ve nikâh törenini, tören sonrası ilk danslarını ve törene katılanların nasıl eğlendiklerini, televizyon programından takip etmemiz mümkündür.
* Bireyin ihtiyaç duyduğu ya da katılmayı arzuladığı kültürel etkinlikler televizyon sağlamaktadır. Eskinin gazino ve gece klüplerinin etkinlikleri, artık her gün birden çok televizyon kanalının akşam saatlerini (prime-time) kapsayan programlarıdır.
Yukarıda verilenler televizyonun hangi işlevine örnek olarak verilebilir?
* Bireyin ihtiyaç duyduğu ya da katılmayı arzuladığı kültürel etkinlikler televizyon sağlamaktadır. Eskinin gazino ve gece klüplerinin etkinlikleri, artık her gün birden çok televizyon kanalının akşam saatlerini (prime-time) kapsayan programlarıdır.
Yukarıda verilenler televizyonun hangi işlevine örnek olarak verilebilir?
Seçenekler
A
Eğitici bir araç olmasına
B
Kültürel etkinlik alanı olmasına
C
Kitleleri uyuşturma etkisinin olmasına
D
Maddi olarak ulaşılabilir olmasına
E
Toplumsal tabakalaşmaya neden olmasına
Açıklama:
Türkiye gibi, insanların, günün büyük bir kısmını televizyon izlemekle geçirdiği ülkeler için, televizyon aynı zamanda kültürel etkinlik alanıdır.
Sunulan ürünler, çoğunlukla çok büyük oranda kültürel ürün olarak kabul edilirler. Kültür üreticisi ve ürününün niteliği, televizyonda göründüğü oranda yükselir ya da tersine düşer.
Sunulan ürünler, çoğunlukla çok büyük oranda kültürel ürün olarak kabul edilirler. Kültür üreticisi ve ürününün niteliği, televizyonda göründüğü oranda yükselir ya da tersine düşer.
Soru 65
Politik ve ekonomik güç kullanarak bir kültürün değer ve özelliklerinin, yerel kültürün kaybolması pahasına yüceltilmesi ve yayılmasıdır.
Aşağıdakilerden hangisi yukarıda verilen tanımla ilgilidir?
Aşağıdakilerden hangisi yukarıda verilen tanımla ilgilidir?
Seçenekler
A
Kültür sosyolojisi
B
Kültür ekonomisi
C
Kültür politikası
D
Kültür emperyalizmi
E
Kültür çatışması
Açıklama:
Verilen tanım kültür emperyalizmine aittir.
Politik ve ekonomik güç kullanarak bir kültürün değer ve özelliklerinin, yerel kültürün kaybolması pahasına yüceltilmesi ve yayılması "kültür emperyalizmi" olarak adlandırılmaktadır.
Politik ve ekonomik güç kullanarak bir kültürün değer ve özelliklerinin, yerel kültürün kaybolması pahasına yüceltilmesi ve yayılması "kültür emperyalizmi" olarak adlandırılmaktadır.
Soru 66
I. Küreselleşme yerelliği dışlar.
II. Küreselleşme yerelliğin karşıtıdır.
III. Küresel ve yerel karşılıklı olarak birbirini oluşturan gerçekliklerdir.
IV.Küresellik yaşamla ilgili alışkınlıklarımızı sekteye uğratır.
V. Bir yerel öğe küresel imge haline gelebilir.
Yukarıda verilenlerden hangisi ya da hangileri küreselleşme ile ilgili olarak doğrudur?
II. Küreselleşme yerelliğin karşıtıdır.
III. Küresel ve yerel karşılıklı olarak birbirini oluşturan gerçekliklerdir.
IV.Küresellik yaşamla ilgili alışkınlıklarımızı sekteye uğratır.
V. Bir yerel öğe küresel imge haline gelebilir.
Yukarıda verilenlerden hangisi ya da hangileri küreselleşme ile ilgili olarak doğrudur?
Seçenekler
A
I, II
B
III, IV
C
II
D
III, V
E
I, IV
Açıklama:
Küresel kültür türdeşleşirken aynı zamanda yerelleşmesi, pek çok farklı şekilde yorumlanmaktadır. Küresel kültürü, farklı yerelliklerin yanyana duruşu olarak değerlendirenler olduğu gibi, yerelliğin sahiciliğinin tehdit altında olduğunu söyleyenler de bulunmaktadır. Küreselin yerelle hangi şekilde olursa olsun ilişkide olduğu açıktır. Fakat küreselleşme yerelliği dışlamadığı gibi, geçmişin evrenselciliğinde olduğu gibi, yerelliğin karşıtı olarak da konumlandırılamaz.
Küreselleşme yerelliği eşzamanlı bir olgu olarak bünyesinde eritir. Küresel ve yerel, artık birbirinden ayrı ve karşıt gerçeklikler olarak değil, karşılıklı olarak birbirini oluşturan gerçeklikler olarak algılanmaktadır. Elbette bu süreçte yerelin tek biçimli ve standart bir hal alarak, yani tek tipleşerek sahiciliğini yitirmesi de olasıdır. Örneğin; bugün dünyanın büyük şehirlerinde, birbiriyle rekabet eden kebap, pizza ve hamburgerlerin belli bir kültüre ait olduklarını biliriz; ancak, bunları tüketirken ne oranda yerelliğe sâdık kalındığını düşünmeyiz; önceliğimiz bu değildir. Aksine, öncelik küresel coğrafyanın neresinde olursak olalım yaşamla ilgili alışkanlıklarımızın sekteye uğramamasıdır. Küresel hareketliliğin yaratabileceği uyum sorunlarının önüne geçmeyi hedefleyen ortak ve belli bir standarttaki sunuşla, bu ürünleri İstanbul’da ya da Londra’da bulmak ve yabancılık çekmeden tüketmek mümkündür. Hatta çok daha yakından tanıdığımızı varsaydığımız kendi ülkemizin içindeki yerelliklerin de küresel imgeler halinde nasıl şekillendirilmiş olduğunu çoğu kez farketmeyiz.
Diğer taraftan yerelliği, küreselin içinde yitip giden pasif bir olgu olarak da görmek doğru değildir. Biçimin ya da yüzeyde görünen kısmın yerel tarafından belirlendiği durumlar da vardır. İnternetin gelişine dek yirminci yüzyılın en güçlü kitle iletişim aracı olan televizyon, yüzyılın sonlarından itibaren daha küresel bir nitelik kazandı. Olimpiyatlar ve dünya şampiyonalarıyla başlayan ortak yayın, 2000’lerde aynı formatlardaki programların, televizyon kanalları tarafından ülkenin özelliklerine göre yayınladığı bir aynılığa döndü. Gerek televizyon dizileri, gerekse yarışma programları dışarıdan alınan belli bir format temel alınarak yerelleştirildi. Büyük bir yerellik vurgusuyla şekillendirilen bu ithal formatların küresel biçimleri görünmez kılındı.
Küreselleşme yerelliği eşzamanlı bir olgu olarak bünyesinde eritir. Küresel ve yerel, artık birbirinden ayrı ve karşıt gerçeklikler olarak değil, karşılıklı olarak birbirini oluşturan gerçeklikler olarak algılanmaktadır. Elbette bu süreçte yerelin tek biçimli ve standart bir hal alarak, yani tek tipleşerek sahiciliğini yitirmesi de olasıdır. Örneğin; bugün dünyanın büyük şehirlerinde, birbiriyle rekabet eden kebap, pizza ve hamburgerlerin belli bir kültüre ait olduklarını biliriz; ancak, bunları tüketirken ne oranda yerelliğe sâdık kalındığını düşünmeyiz; önceliğimiz bu değildir. Aksine, öncelik küresel coğrafyanın neresinde olursak olalım yaşamla ilgili alışkanlıklarımızın sekteye uğramamasıdır. Küresel hareketliliğin yaratabileceği uyum sorunlarının önüne geçmeyi hedefleyen ortak ve belli bir standarttaki sunuşla, bu ürünleri İstanbul’da ya da Londra’da bulmak ve yabancılık çekmeden tüketmek mümkündür. Hatta çok daha yakından tanıdığımızı varsaydığımız kendi ülkemizin içindeki yerelliklerin de küresel imgeler halinde nasıl şekillendirilmiş olduğunu çoğu kez farketmeyiz.
Diğer taraftan yerelliği, küreselin içinde yitip giden pasif bir olgu olarak da görmek doğru değildir. Biçimin ya da yüzeyde görünen kısmın yerel tarafından belirlendiği durumlar da vardır. İnternetin gelişine dek yirminci yüzyılın en güçlü kitle iletişim aracı olan televizyon, yüzyılın sonlarından itibaren daha küresel bir nitelik kazandı. Olimpiyatlar ve dünya şampiyonalarıyla başlayan ortak yayın, 2000’lerde aynı formatlardaki programların, televizyon kanalları tarafından ülkenin özelliklerine göre yayınladığı bir aynılığa döndü. Gerek televizyon dizileri, gerekse yarışma programları dışarıdan alınan belli bir format temel alınarak yerelleştirildi. Büyük bir yerellik vurgusuyla şekillendirilen bu ithal formatların küresel biçimleri görünmez kılındı.
Soru 67
Aşağıdakilerden hangisi 12 Eylül 1980 darbesi sonrasında Türkiye'de kültürel anlamda yaşanan değişikliklerden biridir?
Seçenekler
A
Şarkıcı filmleri önemini kaybetmeye başladı.
B
Toplumsal mesaj veren filmler yapıldı.
C
İdeolojik farklılıklar edebi eserlerde incelenmeye başlandı.
D
Pembe dizi ve fotoromanlar yaygın hale geldi.
E
Aşk romanları önemini kaybetti.
Açıklama:
12 Eylül 1980 darbesinin etkisiyle içe kapanan Türkiye’de, kültürün bileşenleri, daha az görünür ve daha az tartışılır oldu. Temel yönelimleri ideolojik ve sınıfsal ayrımlarla belirlenen türler içe kapandı ya da göçle Türkiye dışına taşındı. Bunun yerine, toplumsal mesajlarından arındırılan popüler kültür ürünleri ön plana çıktı. Sinema sektörü, öncelikle ideolojik ya da toplumsal mesaj kaygısını terk etti. Arkasından müzikte yaşanan yönelimi ‘şarkıcı filmleri’ olarak adlandırılan türü kendi üretimine dâhil etti. Belli başlı popüler kültür figürleri ve onların müzik üretimleri, çoğunlukla üretim koşulları ve içeriği korunarak sinema diline aktarılmaya çalışıldı. Cumhuriyet döneminin ve sonraki yaklaşık yirmi yılın edebiyatına egemen olan içerikler, yerlerini pembe dizi olarak adlandırılan aşk romanlarına ve fotoromanlara bıraktı.
Soru 68
Hangi dönemde Batılılaşma tutarlı ve programlı ülkemizde bir devlet siyasetine dönüşmüştür?
Seçenekler
A
Meşrutiyet dönemi
B
Osmanlı İmparatorluğu Dönemi
C
1980 darbesi sonrası
D
1950 sonrası
E
Cumhuriyet Dönemi
Açıklama:
Cumhuriyet’in kuruluşu, Osmanlı İmparatorluğu’yla bir çok yönden bir süreklilik ilişkisi taşımaktadır. Bu haliyle imparatorluk döneminden aktarılanların bir tür yeniden düzenlenmesidir. Ancak Cumhuriyet, önemli bir kopuşu da yaşama geçirir; çünkü Cumhuriyet, bir ulus-devlet olarak kavramsallaştırılmıştır. Batılılaşma tutarlı ve programlı bir devlet siyasetine Cumhuriyet döneminde dönüşmüştür.
Soru 69
Osmanlı İmparatorluğu’nun yüksek öğretim kurumu olan Darülfünun’da ilk sosyoloji kürsüsünü kuran kimdir?
Seçenekler
A
Prens Sabahattin
B
Ziya Gökalp
C
Mehmet İzzet
D
Hilmi Ziya Ülken
E
Niyazi Berkes
Açıklama:
Osmanlı İmparatorluğu’nun yüksek öğretim kurumu olan Darülfünun’da
ilk sosyoloji kürsüsünü kuran Ziya Gökalp’tir.
ilk sosyoloji kürsüsünü kuran Ziya Gökalp’tir.
Soru 70
Aşağıdakilerden hangisi modernleşme hakkında yanlış bilgidir?
Seçenekler
A
Diğer ülkelerin Batılı modellere yaklaşması anlamına gelir.
B
Batılı kurumları kendi ülkelerinde tesis etmesi anlamına gelir.
C
Modern Doğu'dur.
D
Modern toplum kavramı en genel şekliyle son birkaç yüzyıl içindeki değişimlerle meydana gelen toplumsal koşulları nitelemek için kullanılır.
E
Modernleşme, kurumsal düzeyde Batılılaşma şeklinde yaşansa bile bu yönde bir kültürel modernleşmeden söz etmek mümkün olmayabilir; kültürel farklılıklar, tek tip bir modernleşmenin önüne geçebilir.
Açıklama:
Modernleşme, geleneksel olarak iki temel bakış açısıyla irdelenir: Birinci bakış
açısına göre modern Batı’dır, modernleşmeyse diğer ülkelerin Batılı modellere
yaklaşması ve Batılı kurumları kendi ülkelerinde tesis etmesi anlamına gelir.
Diğer bakış açısına göre modernleşme, kurumsal düzeyde Batılılaşma şeklinde
yaşansa bile bu yönde bir kültürel modernleşmeden söz etmek mümkün olmayabilir;
kültürel farklılıklar, tek tip bir modernleşmenin önüne geçebilir (Keyman,
2009: 41). Görülüyor ki bu bakış açıları arasındaki temel fark, Batılılaşma ve modernleşme
ilişkisinin koşut olup olmadığıdır.
açısına göre modern Batı’dır, modernleşmeyse diğer ülkelerin Batılı modellere
yaklaşması ve Batılı kurumları kendi ülkelerinde tesis etmesi anlamına gelir.
Diğer bakış açısına göre modernleşme, kurumsal düzeyde Batılılaşma şeklinde
yaşansa bile bu yönde bir kültürel modernleşmeden söz etmek mümkün olmayabilir;
kültürel farklılıklar, tek tip bir modernleşmenin önüne geçebilir (Keyman,
2009: 41). Görülüyor ki bu bakış açıları arasındaki temel fark, Batılılaşma ve modernleşme
ilişkisinin koşut olup olmadığıdır.
Soru 71
Türkiye'de modernleşme ne zaman başlamıştır?
Seçenekler
A
Tanzimat döneminde
B
Birinci dünya savaşı döneminde
C
İkinci dünya savaşı döneminde
D
Malazgirt savaşı döneminde
E
Eski Türkçe döneminde
Açıklama:
Türkiye özelinde düşünüldüğünde, modernleşmenin ipuçlarının Tanzimat
Dönemi’nden itibaren, yani kabaca Tanzimat Fermanı’nın ilan edildiği 1836’dan itibaren
görülmeye başladığı kabul edilir.
Dönemi’nden itibaren, yani kabaca Tanzimat Fermanı’nın ilan edildiği 1836’dan itibaren
görülmeye başladığı kabul edilir.
Soru 72
Uluslaşma sürecinin, ulus olma niteliğininin en önemli ve birincil unsuru olan türdeşlik halinin, en erken ortaya çıktığı alan nedir?
Seçenekler
A
Toprak
B
Dil
C
Yemek
D
Çevre
E
Coğrafya
Açıklama:
Dil, uluslaşma sürecinin, ulus olma niteliğinin
en önemli ve birincil unsuru olan türdeşlik halinin, en erken ortaya çıktığı alandır.
en önemli ve birincil unsuru olan türdeşlik halinin, en erken ortaya çıktığı alandır.
Soru 73
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye'de kurumsallaşma çabalarından biri değildir?
Seçenekler
A
Türk Dil Kurumu açılması.
B
Türk Tarih Kurumu açılması.
C
Dil ve Tarih- Coğrafya Fakültesi açılması.
D
Gezi düzenlemesi.
E
Ankara Devlet Konservatuarı’nın açılması.
Açıklama:
Ulusal kimlik ve kültürü yaratmak, ona köklü dayanak noktaları oluşturabilmek
için izlenen diğer önemli yol, kurumlaşma çalışmalarıdır. Türk Dil Kurumu,
Türk Tarih Kurumu, Dil ve Tarih- Coğrafya Fakültesi’nin ve Ankara Devlet
Konservatuarı’nın açılması, kültür konularını ilgilendiren kurumlaşma çalışmalarının
en önemlileridir.
için izlenen diğer önemli yol, kurumlaşma çalışmalarıdır. Türk Dil Kurumu,
Türk Tarih Kurumu, Dil ve Tarih- Coğrafya Fakültesi’nin ve Ankara Devlet
Konservatuarı’nın açılması, kültür konularını ilgilendiren kurumlaşma çalışmalarının
en önemlileridir.
Soru 74
Aşağıdakilerden hangisi Türk dili ve tarihi üzerine ürün veren ilk araştırmacılarındandır?
Seçenekler
A
Mustafa Celaleddin Paşa
B
I. Osman
C
Orhan Gazi
D
Abaza Hasan Paşa
E
Osman Tufan
Açıklama:
Dil konusunun, kültür siyasetinin ve kültür tarihinin bir parçası haline gelişi
çok daha eskiye, Tanzimat Dönemi’ne dayanır. Gerek Türk filolojisinin temellerini
atan Leh asıllı Mustafa Celaleddin Paşa (1826-1876), gerekse onun çağdaşı askeri
okullar nâzırı Süleyman Paşa (1838-1892), Türk dili ve tarihi üzerine ürün veren
ilk araştırmacılardandır.
çok daha eskiye, Tanzimat Dönemi’ne dayanır. Gerek Türk filolojisinin temellerini
atan Leh asıllı Mustafa Celaleddin Paşa (1826-1876), gerekse onun çağdaşı askeri
okullar nâzırı Süleyman Paşa (1838-1892), Türk dili ve tarihi üzerine ürün veren
ilk araştırmacılardandır.
Soru 75
Aşağıdakilerden hangisi devletin kültüre bakışının vatandaşa aktarılmasındaki kurumlar arasında sayılmaz?
Seçenekler
A
Spor Şubesi
B
Güzel Sanatlar Şubesi
C
Müze
D
Sergi Şubesi
E
Kantin
Açıklama:
Önce Millet Mektepleri’nin, daha sonra Halkevleri’nin kurulması, kültürün
ve kültür ürünlerinin sınıflandırılması, değerlendirilmesi ve yeniden kullanıma
sunulması bakımından önemlidir. İdari olarak Dil, Tarih, Edebiyat Şubesi, Güzel
Sanatlar Şubesi, Temsil (Tiyatro) Şubesi, Spor Şubesi, İçtimaî (Sosyal) Yardım
Şubesi, Halk Dershaneleri ve Kurslar Şubesi, Kütüphane ve Neşriyat (Yayın) Şubesi,
Köycüler Şubesi, Müze ve Sergi Şubesi olmak üzere dokuz alanda çalışmak
üzere kurulan Halkevleri, devletin kültüre bakışının vatandaşa aktarılmasında en
önemli aracı kurumdu.
ve kültür ürünlerinin sınıflandırılması, değerlendirilmesi ve yeniden kullanıma
sunulması bakımından önemlidir. İdari olarak Dil, Tarih, Edebiyat Şubesi, Güzel
Sanatlar Şubesi, Temsil (Tiyatro) Şubesi, Spor Şubesi, İçtimaî (Sosyal) Yardım
Şubesi, Halk Dershaneleri ve Kurslar Şubesi, Kütüphane ve Neşriyat (Yayın) Şubesi,
Köycüler Şubesi, Müze ve Sergi Şubesi olmak üzere dokuz alanda çalışmak
üzere kurulan Halkevleri, devletin kültüre bakışının vatandaşa aktarılmasında en
önemli aracı kurumdu.
Soru 76
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi 12 Eylül 1980 darbesi sonrası Türkiye'de gözlemlenen değişikliklerden biri değildir?
Seçenekler
A
Popüler kültür ürünleri ön plana çıktı.
B
Sinema sektörü toplumsal mesaj kaygısını yitirdi.
C
İdeolojik antatımlardan ziyade "şarkıcı filmler" sinema sanatının odağı oldu.
D
Kültürel ögeler, daha az görünür ve tartışılır oldu.
E
Cumhuriyet dönemi ve onu takip eden 20 yılı etkisi altına alan edebiyata egemen olan içerikler, tekrar önemsenmiştir.
Açıklama:
12 Eylül 1980 darbesinin etkisiyle içe kapanan Türkiye’de, kültürün bileşenleri, daha az görünür ve daha az tartışılır oldu. Temel yönelimleri ideolojik ve sınıfsal ayrımlarla belirlenen türler içe kapandı ya da göçle Türkiye dışına taşındı. Bunun yerine, toplumsal mesajlarından arındırılan popüler kültür ürünleri ön plana çıktı. Sinema sektörü, öncelikle ideolojik ya da
toplumsal mesaj kaygısını terk etti. Arkasından müzikte yaşanan yönelimi ‘şarkıcı filmleri’ olarak adlandırılan türü kendi üretimine dâhil etti. Belli başlı popüler kültür figürleri ve onların müzik üretimleri, çoğunlukla üretim koşulları ve içeriği korunarak sinema diline aktarılmaya çalışıldı. Cumhuriyet döneminin ve sonraki yaklaşık yirmi yılın edebiyatına egemen olan içerikler, yerlerini pembe dizi olarak adlandırılan aşk romanlarına ve fotoromanlara bıraktı. Bu kapsamda doğru yanıt E seçeneğidir.
toplumsal mesaj kaygısını terk etti. Arkasından müzikte yaşanan yönelimi ‘şarkıcı filmleri’ olarak adlandırılan türü kendi üretimine dâhil etti. Belli başlı popüler kültür figürleri ve onların müzik üretimleri, çoğunlukla üretim koşulları ve içeriği korunarak sinema diline aktarılmaya çalışıldı. Cumhuriyet döneminin ve sonraki yaklaşık yirmi yılın edebiyatına egemen olan içerikler, yerlerini pembe dizi olarak adlandırılan aşk romanlarına ve fotoromanlara bıraktı. Bu kapsamda doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 77
Zaman-mekân sıkıştırılması nedir?
Seçenekler
A
Uzaklıkları aşmak için harcanan fiziksel zamanın kısalmasıyla, uzaklıkların azalması duygusunun ortaya çıkması ve mekânsal uzaklıkların değişmesi anlamına gelir.
B
Zamanın uzaması anlamına gelir.
C
Fiziksel zamanın artması anlamına gelir.
D
Mekanın daralması anlamına gelir.
E
Mekanın Ferah olması anlamına gelir.
Açıklama:
Küreselleşme çağında mekânın uğradığı bir başka değişme, zaman tarafından
yok ediliyor olmasıdır. Zaman-mekân sıkıştırılması olarak adlandırılan bu durum,
uzaklıkları aşmak için harcanan fiziksel zamanın kısalmasıyla, uzaklıkların azalması
duygusunun ortaya çıkması ve mekânsal uzaklıkların değişmesi anlamına
gelir.
yok ediliyor olmasıdır. Zaman-mekân sıkıştırılması olarak adlandırılan bu durum,
uzaklıkları aşmak için harcanan fiziksel zamanın kısalmasıyla, uzaklıkların azalması
duygusunun ortaya çıkması ve mekânsal uzaklıkların değişmesi anlamına
gelir.
Soru 78
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye’de sanat sektörü ile ilgili yanlış bilgidir?
Seçenekler
A
Sanat ürününün mübadele değerini artırmak için, müzeler ve sanat galerileri aracılığıyla küresel pazara girmeye çalışmaktadır.
B
Ürününün küresel pazarda yer alabileceğini düşünen sanatçı, algılarını küresel malzemelere, açmıştır.
C
Ürününün küresel pazarda yer alabileceğini düşünen sanatçı, algılarını küresel anlatım biçimlerine açmıştır.
D
Ürününün küresel pazarda yer alabileceğini düşünen sanatçı, algılarını farklı kültürlere açmıştır.
E
Görsel sanatlarla ilgili sektör sadeleşmeye gitmektedir.
Açıklama:
Türkiye’de sanat sektörü, özellikle de görsel sanatlarla ilgili sektör, sanat ürününün
mübadele değerini artırmak için, müzeler ve sanat galerileri aracılığıyla
küresel pazara girmeye çalışmaktadır. Nitekim bu çaba, sanat ürününün yurtiçindeki
mübadele değerinin de artmasına neden olmuştur. Diğer taraftan ürününün
küresel pazarda yer alabileceğini düşünen sanatçı, algılarını küresel malzemelere,
küresel anlatım biçimlerine ve farklı kültürlere açmıştır.
mübadele değerini artırmak için, müzeler ve sanat galerileri aracılığıyla
küresel pazara girmeye çalışmaktadır. Nitekim bu çaba, sanat ürününün yurtiçindeki
mübadele değerinin de artmasına neden olmuştur. Diğer taraftan ürününün
küresel pazarda yer alabileceğini düşünen sanatçı, algılarını küresel malzemelere,
küresel anlatım biçimlerine ve farklı kültürlere açmıştır.
Soru 79
".................., sınıf bilincinin ulusal bilinçten sonra ortaya çıktığı görüşünü
Fransız sosyolog Èmile Durkheim’dan (1858-1917) alıyordu." Boşluğa hangisi gelmelidir?
Fransız sosyolog Èmile Durkheim’dan (1858-1917) alıyordu." Boşluğa hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Ziya Gökalp
B
Halide edip adıvar
C
Namık kemal
D
Nazım hikmet
E
yaşar kemal
Açıklama:
Ziya Gökalp, sınıf bilincinin ulusal bilinçten sonra ortaya çıktığı görüşünü
Fransız sosyolog Èmile Durkheim’dan (1858-1917) alıyordu.
Fransız sosyolog Èmile Durkheim’dan (1858-1917) alıyordu.
Soru 80
"Osmanlı padişahı ........... döneminde Yeniçeri Ocağı’nın kapatılıp yerine Batı modelinde bir ordu kurulması, ordunun simgesi Mehter müziğinin de kaldırılmasına neden olmuştu. Zira Batı modelindeki ordunun Batı modelindeki askeri müziğe gereksinim duyacağı düşünülmüştü. İtalyan besteci Giuseppe Donizetti (1788-1856) Batılı bandonun yerleştirilmesi için sarayda görevlendirildi." Boşluğa hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
II. Mahmut
B
Abdülmecit
C
II.Abdülhamit
D
V.Murat
E
Abdülaziz
Açıklama:
Osmanlı padişahı II. Mahmut
döneminde Yeniçeri Ocağı’nın kapatılıp yerine Batı modelinde bir ordu kurulması, ordunun simgesi Mehter müziğinin de kaldırılmasına neden olmuştu. Zira
Batı modelindeki ordunun Batı modelindeki askeri müziğe gereksinim duyacağı
düşünülmüştü. İtalyan besteci Giuseppe Donizetti (1788-1856) Batılı bandonun
yerleştirilmesi için sarayda görevlendirildi.
döneminde Yeniçeri Ocağı’nın kapatılıp yerine Batı modelinde bir ordu kurulması, ordunun simgesi Mehter müziğinin de kaldırılmasına neden olmuştu. Zira
Batı modelindeki ordunun Batı modelindeki askeri müziğe gereksinim duyacağı
düşünülmüştü. İtalyan besteci Giuseppe Donizetti (1788-1856) Batılı bandonun
yerleştirilmesi için sarayda görevlendirildi.
Soru 81
".......................: Politik ve ekonomik güç kullanarak bir kültürün değer ve özelliklerinin, yerel kültürün kaybolması pahasına yüceltilmesi ve yayılmasıdır." Boşluğa hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Kültür Emperyalizmi
B
Kapitalizm
C
Sosyalizm
D
Küreselleşme
E
Çok kültürcülük
Açıklama:
Kültür Emperyalizmi:
Politik ve ekonomik güç
kullanarak bir kültürün
değer ve özelliklerinin, yerel
kültürün kaybolması pahasına
yüceltilmesi ve yayılmasıdır.
Politik ve ekonomik güç
kullanarak bir kültürün
değer ve özelliklerinin, yerel
kültürün kaybolması pahasına
yüceltilmesi ve yayılmasıdır.
Soru 82
"......Amerikan kültür kodlarının dünyaya bir ölçüde egemen kılınmasını sağlamıştır." Boşluğa hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Sovyetler Birliği’nin ve Doğu Bloğu’nun çöküşüyle
B
İkinci dünya savaşının bitmesiyle
C
II.dünya savaşında Almanya'nın yenilmesiyle
D
Fransız ihtilaliyle
E
Pearl harbor ile
Açıklama:
Sovyetler Birliği’nin ve Doğu Bloğu’nun çöküşüyle pek çok alanda ama özellikle kitle iletişim alanında başı çeken ülkenin Amerika Birleşik Devletleri olması,
Amerikan kültür kodlarının dünyaya bir ölçüde egemen kılınmasını sağlamıştır.
Amerikan kültüründe yemek, müzik, sinema, kısacası bir yaşam tarzını belirleyen
bütün elemanlar, bugün değişik coğrafyalarda pek çok insanın yaşamının da elemanlarıdır.
Amerikan kültür kodlarının dünyaya bir ölçüde egemen kılınmasını sağlamıştır.
Amerikan kültüründe yemek, müzik, sinema, kısacası bir yaşam tarzını belirleyen
bütün elemanlar, bugün değişik coğrafyalarda pek çok insanın yaşamının da elemanlarıdır.
Soru 83
Kültürel emperyalizmin en etkili iletişim aracı aşağıdakilerden hangisi olabilir?
Seçenekler
A
Televizyon
B
Dergiler
C
Kitaplar
D
Tiyatrolar
E
Gölge oyunları
Açıklama:
Diğer taraftansa televizyon, Türkiye’deki sosyal hayata girişinden beri kültürel
etkinliğin bir biçimidir. Tek kanallı televizyonun yaptığı yayın, onu aynı anda seyreden ve hakkında konuşan izleyici nedeniyle çoğunluk tarafından paylaşılan bir
kültür yaratıyordu. Böylelikle televizyon, kültür alanınında çoğunluğun en büyük
temsilcisi ve belirleyicisi haline geliyordu. Fakat televizyon kanalları çoğaldıkça
televizyonun yarattığı kültür alanı da parçalandı. Televizyonlar ve programlar
farklı alanlara, politik görüşlere ya da çağın toplumsal tabakalaşması hangi grupları yaratıyorsa o gruplara yöneldi (Ahıska, 1995: 18-19). Fakat televizyon, bir araç
olarak üstünlüğünü korudu.
etkinliğin bir biçimidir. Tek kanallı televizyonun yaptığı yayın, onu aynı anda seyreden ve hakkında konuşan izleyici nedeniyle çoğunluk tarafından paylaşılan bir
kültür yaratıyordu. Böylelikle televizyon, kültür alanınında çoğunluğun en büyük
temsilcisi ve belirleyicisi haline geliyordu. Fakat televizyon kanalları çoğaldıkça
televizyonun yarattığı kültür alanı da parçalandı. Televizyonlar ve programlar
farklı alanlara, politik görüşlere ya da çağın toplumsal tabakalaşması hangi grupları yaratıyorsa o gruplara yöneldi (Ahıska, 1995: 18-19). Fakat televizyon, bir araç
olarak üstünlüğünü korudu.
Soru 84
"................ üzerinden yayın yapan kanalların ortaya çıkmasıysa bu parçalı yapıyı daha da böldü, zaman ve mekândan soyutladı. Mesafe, zaman ve mekân kavramları, gerçek (fizik gerçeklik) ve sanal (sanal gerçeklik) olmak üzere ayrılsa da kimi zaman, gerçeklikle sanallık arasındaki çizgi dahi bulanıklaştı." Boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
İnternet
B
televizyon
C
dergiler
D
kitaplar
E
sinema
Açıklama:
İnternetin bir kitle iletişim aracı olarak giderek güçlenmesi ve internet üzerinden yayın yapan kanalların ortaya çıkmasıysa bu parçalı yapıyı daha da böldü,
zaman ve mekândan soyutladı. Mesafe, zaman ve mekân kavramları, gerçek (fizik
gerçeklik) ve sanal (sanal gerçeklik) olmak üzere ayrılsa da kimi zaman, gerçeklikle sanallık arasındaki çizgi dahi bulanıklaştı.
zaman ve mekândan soyutladı. Mesafe, zaman ve mekân kavramları, gerçek (fizik
gerçeklik) ve sanal (sanal gerçeklik) olmak üzere ayrılsa da kimi zaman, gerçeklikle sanallık arasındaki çizgi dahi bulanıklaştı.
Soru 85
"..................etkisiyle içe kapanan Türkiye’de, kültürün bileşenleri, daha az görünür ve daha az tartışılır oldu. Temel yönelimleri ideolojik ve sınıfsal ayrımlarla belirlenen türler içe kapandı ya da göçle Türkiye dışına taşındı. Bunun yerine, toplumsal mesajlarından arındırılan popüler kültür ürünleri ön plana çıktı." Boşluğa hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
12 Eylül 1980
B
Köy enstitülerinin kapanması
C
Cumhuriyetin ilanı
D
Kıbrıs Barış harekatı
E
Çok partili sisteme geçiş ile
Açıklama:
Nihayet 12 Eylül 1980 darbesinin etkisiyle içe kapanan Türkiye’de,
kültürün bileşenleri, daha az görünür ve daha az tartışılır oldu. Temel yönelimleri ideolojik ve sınıfsal ayrımlarla belirlenen türler içe
kapandı ya da göçle Türkiye dışına
taşındı. Bunun yerine, toplumsal
mesajlarından arındırılan popüler
kültür ürünleri ön plana çıktı.
kültürün bileşenleri, daha az görünür ve daha az tartışılır oldu. Temel yönelimleri ideolojik ve sınıfsal ayrımlarla belirlenen türler içe
kapandı ya da göçle Türkiye dışına
taşındı. Bunun yerine, toplumsal
mesajlarından arındırılan popüler
kültür ürünleri ön plana çıktı.
Soru 86
"..............., belli bir eğitim ve birikim seviyesindeki dinleyicilere ulaşmayı hedefledikçe ve bunu yeterli gördükçe, bıraktıkları alana popüler türler yerleşti ve kitle iletişim araçlarının kültür üretimindeki artan etkisiyle giderek daha çok güçlendi." Boşluğa hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Modernist akımlar
B
Gelenekselci akımlar
C
Post-modernizim
D
Neo-modernizm
E
Tanzimat
Açıklama:
Modernist akımlar, belli bir eğitim ve birikim seviyesindeki dinleyicilere ulaşmayı hedefledikçe ve bunu yeterli gördükçe, bıraktıkları alana popüler türler yerleşti ve kitle iletişim araçlarının kültür üretimindeki
artan etkisiyle giderek daha çok güçlendi.
artan etkisiyle giderek daha çok güçlendi.
Soru 87
İtalyan besteci Giuseppe Donizetti (1788-1856) Batılı bandonun
yerleştirilmesi için sarayda görevlendirildi.
yerleştirilmesi için sarayda görevlendirildi.
Seçenekler
A
Giuseppe Donizetti
B
Franz Liszt
C
Frédéric Chopin
D
Richard Wagner
E
Béla Bartók
Açıklama:
İtalyan besteci Giuseppe Donizetti (1788-1856) Batılı bandonun
yerleştirilmesi için sarayda görevlendirildi.
yerleştirilmesi için sarayda görevlendirildi.
Soru 88
Türkiye özelinde düşünüldüğünde, modernleşmenin ipuçları ne atılmıştır?
Seçenekler
A
Tanzimat Dönemi
B
Fransız ihtilali
C
1.dünya savaşı
D
Çanakkale savaşı
E
Kurtuluş Savaşı
Açıklama:
Türkiye özelinde düşünüldüğünde, modernleşmenin ipuçlarının Tanzimat
Dönemi’nden itibaren, yani kabaca Tanzimat Fermanı’nın ilan edildiği 1836’dan itibaren görülmeye başladığı kabul edilir. Bunun en önemli nedeni kuşkusuz geleneksel Osmanlı devlet ve toplum yapısının Batı kurumlarıyla sentezlenme çabalarının
Tanzimat Dönemi’nde görece yoğunlaşmasıdır.
Dönemi’nden itibaren, yani kabaca Tanzimat Fermanı’nın ilan edildiği 1836’dan itibaren görülmeye başladığı kabul edilir. Bunun en önemli nedeni kuşkusuz geleneksel Osmanlı devlet ve toplum yapısının Batı kurumlarıyla sentezlenme çabalarının
Tanzimat Dönemi’nde görece yoğunlaşmasıdır.
Soru 89
Ziya Gökalp, sınıf bilincinin ulusal bilinçten sonra ortaya çıktığı görüşünü hangi düşünürden almıştır?
Seçenekler
A
Durkheim
B
Engels
C
Weber
D
Marx
E
Locke
Açıklama:
TARİHSEL ÇERÇEVE
Durkheim
Durkheim
Soru 90
Kültür kelimesi on dokuzuncu yüzyıl başlarında hangi kapsamda algılanmış ve kullanılmıştır?
Seçenekler
A
Terbiye
B
Eğitim
C
Uygarlık
D
Disiplin
E
Kurallar
Açıklama:
TARİHSEL ÇERÇEVE
Uygarlık
Uygarlık
Soru 91
Türkiye özelinde düşünüldüğünde, modernleşmenin ipuçlarının hangi dönemden itibaren görülmeye başladığı kabul edilir?
Seçenekler
A
Lale Devri
B
Kanuni Sultan Süleyman Dönemi
C
Meşrutiyet Dönemi
D
Mütareke Yılları
E
Tanzimat Dönemi
Açıklama:
MODERNLEŞME SÜRECİNDE KÜLTÜRÜN KONUMU VE ÖNEMİ
Tanzimat Dönemi
Tanzimat Dönemi
Soru 92
Hangi ifade Cumhuriyet’in kuruluş döneminde kültür ve uygarlık bakışını ifade eder?
Seçenekler
A
Batılılaşma, uluslaşma ve çağdaşlaşma arasındaki denge Gökalp’in kültür ve uygarlık tanımlarına temellendirildi.
B
Türdeşliğin yirminci yüzyılın başlarında ulus kavramının temelini oluşturmadığı görüşü ağırlık kazandı.
C
Ulus ile halk arasında belirgin bir fark ortaya konmuştu. Bu nedenle ulusa ait türdeşlik fikri halk kavramı için geçerli görülmedi.
D
Batı modern değildi, buna bağlı olarak modernleşme diğer ülkelerin Batılı modellere yaklaşması ve Batılı kurumları kendi ülkelerinde tesis etmesi anlamına gelemezdi.
E
Kurumsal düzeyde batılılaşma şeklinde yaşanan modernleşmeye, kültürel modernleşmeye eleştirel yaklaşıldı.
Açıklama:
TARİHSEL ÇERÇEVE
Batılılaşma, uluslaşma ve çağdaşlaşma arasındaki denge Gökalp’in kültür ve uygarlık tanımlarına temellendirildi.
Batılılaşma, uluslaşma ve çağdaşlaşma arasındaki denge Gökalp’in kültür ve uygarlık tanımlarına temellendirildi.
Soru 93
Hangisi ulusal kimlik ve kültürü yaratmak, ona köklü dayanak noktaları oluşturabilmek için izlenen önemli yollardan biri olan, kurumlaşma çalışmaları arasında görülemez?
Seçenekler
A
Türk Dil Kurumu
B
Naum Tiyatrosunun açılması ve operaların sahnelenmesi
C
Türk Tarih Kurumu
D
Dil ve Tarih- Coğrafya Fakültesinin açılması
E
Ankara Devlet Konservatuarının açılması
Açıklama:
MODERNLEŞME SÜRECİNDE KÜLTÜRÜN KONUMU VE ÖNEMİ
Naum Tiyatrosunun açılması ve operaların sahnelenmesi
Naum Tiyatrosunun açılması ve operaların sahnelenmesi
Soru 94
Hangi gelişme 1980’lerde içe kapanan Türkiye’de görülmedi?
Seçenekler
A
Kültürün bileşenleri daha çok görünür ve tartışılır oldu.
B
Temel yönelimleri ideolojik ve sınıfsal ayrımlarla belirlenen türler içe kapandı ya da göçle ülke dışına taşındı.
C
Toplumsal mesajlarından arındırılan popüler kültür ürünleri ön plana çıktı.
D
Sinema sektörü, öncelikle ideolojik ya da toplumsal mesaj kaygısını terk etti.
E
Cumhuriyet döneminin ve sonraki yaklaşık yirmi yılın edebiyatına egemen olan içerikler, yerlerini pembe dizi olarak adlandırılan aşk romanlarına ve fotoromanlara bıraktı.
Açıklama:
MODERNLEŞME SÜRECİNDE KÜLTÜRÜN KONUMU VE ÖNEMİ
Kültürün bileşenleri daha çok görünür ve tartışılır oldu.
Kültürün bileşenleri daha çok görünür ve tartışılır oldu.
Soru 95
Hangisi politik ve ekonomik güç kullanarak bir kültürün değer ve özelliklerinin, yerel kültürün kaybolması pahasına yüceltilmesi ve yayılmasını ifade eder?
Seçenekler
A
Kültür emperyalizmi
B
Toplumsal değişme
C
Küreselleşme
D
Kurumların dönüşümü
E
Toplumsal hareketler
Açıklama:
KÜRESELLEŞME ÇAĞINDA TÜRKİYE’DE KÜLTÜR YAŞAMI VE OLGULARI
Kültür emperyalizmi
Kültür emperyalizmi
Soru 96
Hangisi kültürel emperyalizmi ifade etmez?
Seçenekler
A
Amerikan kültüründe yemek, müzik, sinema, kısacası bir yaşam tarzını belirleyen bütün elemanların günümüzde değişik coğrafyalarda pek çok insanın yaşamının da elemanları haline gelmesi.
B
Giderek dünyanın ortak dili haline gelen İngilizceye özgü değer yargılarının ve sembollerin başka kültürlere aktarılması.
C
Küreselleşme ile birlikte toplumsal ve kültürel süreçler birbirinden bağımsız hale gelmiştir.
D
Küresel kültürün türdeşleşerek yerelleşmesi, yerelin tektipleşerek sahiciliğini yitirmesi.
E
Küresel ve yerelin artık birbirinden ayrı ve karşıt gerçeklikler olarak değil, karşılıklı olarak birbirini oluşturan gerçeklikler olarak algılanması.
Açıklama:
KÜRESELLEŞME ÇAĞINDA TÜRKİYE’DE KÜLTÜR YAŞAMI VE OLGULARI
Küreselleşme ile birlikte toplumsal ve kültürel süreçler birbirinden bağımsız hale gelmiştir.
Küreselleşme ile birlikte toplumsal ve kültürel süreçler birbirinden bağımsız hale gelmiştir.
Soru 97
Hangisi izleyicinin üretime aktif katılımının yayıncılık açısından ortaya çıkmasına neden olduğu sorunlardan biri değildir?
Seçenekler
A
İzleyici, elindeki teknolojik imkânlarla kurumsal yayıncının sunduğu bir bütünü bozabilir hale geldi.
B
İzleyici, elindeki teknolojik imkânlarla kurumsal yayıncının sunduğu bir bütünü tamamen farklı bir bütünlük olarak yeniden oluşturabilir hale geldi.
C
Aktif izleyici, televizyonda tüketicisi olduğu kültürel etkinliğin, internette üreticisi, hatta sosyal iletişim ağlarıyla üretiminin dağıtıcısı olabildi.
D
Uzaklıkların azalması duygusu ortaya çıktı ve mekânsal uzaklıklar değişti.
E
Kültür ürünleri, aynı temel malzeme kullanılsa da giderek çok-katmanlı ve çok-anlamlı hale geldi.
Açıklama:
KÜRESELLEŞME ÇAĞINDA TÜRKİYE’DE KÜLTÜR YAŞAMI VE OLGULARI
Uzaklıkların azalması duygusu ortaya çıktı ve mekânsal uzaklıklar değişti.
Uzaklıkların azalması duygusu ortaya çıktı ve mekânsal uzaklıklar değişti.
Soru 98
Hangisi ifadeyi anlamlı olarak tamamlar?
“İnternetin bir kitle iletişim aracı olarak giderek güçlenmesi ve internet üzerinden yayın yapan kanalların ortaya çıkması, parçalı yapıyı daha da böldü, ………………………. soyutladı.”
“İnternetin bir kitle iletişim aracı olarak giderek güçlenmesi ve internet üzerinden yayın yapan kanalların ortaya çıkması, parçalı yapıyı daha da böldü, ………………………. soyutladı.”
Seçenekler
A
iletişim kanallarından
B
sosyal gruplardan
C
güncel gelişmelerden
D
geleneksel değerlerden
E
zaman ve mekândan
Açıklama:
KÜRESELLEŞME ÇAĞINDA TÜRKİYE’DE KÜLTÜR YAŞAMI VE OLGULARI
zaman ve mekândan
zaman ve mekândan
Soru 99
Darülfünun'da (bugünkü İstanbul Üniversitesi) ilk sosyoloji kürsüsünü kuran sosyolog aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ziya Gökalp
B
Sabri Ülgener
C
Prens Sabahaddin
D
Cahit Tanyol
E
Hilmi Ziya Ülken
Açıklama:
İlk sosyolojisi kürsüsünü (bugünkü İstanbul Üniversitesi) Darülfünun'da kuran isim Ziya Gökalp'tir.
Soru 100
Modern toplum kavramı en genel şekliyle son birkaç yüzyıl içindeki değişimlerle meydana gelen toplumsal koşulları nitelemek için kullanılır. Bu kullanımın temelinde, geleneksel toplum düzeninden ve toplumsal sınıflardan kopuş vardır.
Yukarıda verilen bilgilere dayanarak bu kopuş, modern toplumla ilişkili aşağıdaki olguların hangilerine göndermede bulunmaz?
Yukarıda verilen bilgilere dayanarak bu kopuş, modern toplumla ilişkili aşağıdaki olguların hangilerine göndermede bulunmaz?
Seçenekler
A
Kentleşme
B
Endüstrileşme
C
Demokratikleşme
D
Deneysel ve analitik bilginin ortaya çıkışı
E
İdeolojik ayrışmalar
Açıklama:
Modern toplum kavramı en genel şekliyle son birkaç yüzyıl içindeki değişimlerle meydana gelen toplumsal koşulları nitelemek için kullanılır. Bu kullanımın temelinde, geleneksel toplum düzeninden ve toplumsal sınıflardan kopuş vardır. Bu kopuş, kentleşme, endüstrileşme, demokratikleşme süreçlerine ve deneysel ve analitik bilginin ortaya çıkışına gönderme yapar.
Soru 101
Batı'nın Osmanlı devletinde ilk etkilediği kurum aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Eğitim
B
Ordu
C
Hukuk
D
Ekonomi
E
Sanayi
Açıklama:
Batı'nın Osmanlı devletinde ilk etkilediği kurum ordudur.
Soru 102
I. 18. yüzyıldan önce Batı dillerinden, özellikle Fransızca'dan alınma sözcükler resim yazı diline girmiş,
II. Eğitim dili belli başlı kurumlarda Fransızca olarak yerleşmiş,
III. 19. yüzyılın ikinci yarısında gazeteciliğin gelişmesiyle birleşerek dilde, özellikle de yazı dilinde sadeleşme ve standartlaşma konusunu gündeme getirmiştir.
Yukarıda dil alanında yaşanan gelişmelerden hangisi ya da hangileri doğrudur?
II. Eğitim dili belli başlı kurumlarda Fransızca olarak yerleşmiş,
III. 19. yüzyılın ikinci yarısında gazeteciliğin gelişmesiyle birleşerek dilde, özellikle de yazı dilinde sadeleşme ve standartlaşma konusunu gündeme getirmiştir.
Yukarıda dil alanında yaşanan gelişmelerden hangisi ya da hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnızca I
B
Yalnızca II
C
II, III
D
I, II
E
I, II, III
Açıklama:
I. 18. yüzyıldan önce Batı dillerinden, özellikle Fransızca'dan alınma sözcükler resim yazı diline girmiş,
II. Eğitim dili belli başlı kurumlarda Fransızca olarak yerleşmiş,
III. 19. yüzyılın ikinci yarısında gazeteciliğin gelişmesiyle birleşerek dilde, özellikle de yazı dilinde sadeleşme ve standartlaşma konusunu gündeme getirmiştir.
Yukarıdaki tüm özellikle dil alanında yaşanan gelişmeler arasındadır.
II. Eğitim dili belli başlı kurumlarda Fransızca olarak yerleşmiş,
III. 19. yüzyılın ikinci yarısında gazeteciliğin gelişmesiyle birleşerek dilde, özellikle de yazı dilinde sadeleşme ve standartlaşma konusunu gündeme getirmiştir.
Yukarıdaki tüm özellikle dil alanında yaşanan gelişmeler arasındadır.
Soru 103
______________ politik ve ekonomik güç kullanarak bir kültürün değer ve özelliklerinin, yerel kültürün kaybolması pahasına yüceltilmesi ve yayılmasıdır.
Yukarıda boş bırakılan alana aşağıdaki kavramlardan hangisi gelmelidir?
Yukarıda boş bırakılan alana aşağıdaki kavramlardan hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Kültür endüstrisi
B
Kültürel yayılma
C
Kültürel küreselleşme
D
Kültür emperyalizmi
E
Kültürel görecelilik
Açıklama:
Kültür emperyalizmi politik ve ekonomik güç kullanarak bir kültürün değer ve özelliklerinin, yerel kültürün kaybolması pahasına yüceltilmesi ve yayılmasıdır.
Soru 104
Aşağıdakilerden hangisi, Cumhuriyet dönemi sanat üretiminde ana eğilimi oluşturan örneklerden biri olarak ressamların çeşitli illere gönderilmesi projesinin adıdır?
Seçenekler
A
Yurt Gezileri
B
Yurt Sergileri
C
İnkılap Sergileri
D
Yurt Konserleri
E
Yurt Toplantıları
Açıklama:
Cumhuriyet dönemi sanat üretiminde ana eğilimi oluşturan örneklerden biri olarak ressamların çeşitli illere gönderilmesi Yurt Gezileri'dir.
Soru 105
Tarih boyunca kırsal emek, terbiye ve uygarlık gibi üç temel kapsamda algılanan ve kullanılan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Siyaset
B
Kültür
C
Toplum
D
Sanat
E
Halk
Açıklama:
Tarih boyunca kırsal emek, terbiye ve uygarlık gibi üç temel kapsamda algılanan ve kullanılan kavram kültürdür.
Soru 106
Tanzimat'tan kısa bir süre sonra II. Mahmut döneminde Yeniçeri Ocağı'nın kapatılıp, Batı modelinde bir ordu kurulması, Batı modeli bir ordunun Batılı bandonun yerleştirilmesi sonucu göreve gelen isim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Guiseppe Donizetti
B
Ziya Gökalp
C
Prens Sabahaddin
D
II. Mahmut
E
Franz Liszt
Açıklama:
Tanzimat'tan kısa bir süre sonra II. Mahmut döneminde Yeniçeri Ocağı'nın kapatılıp, Batı modelinde bir ordu kurulması, Batı modeli bir ordunun Batılı bandonun yerleştirilmesi sonucu göreve gelen isim Guiseppe Donizetti'dir.
Soru 107
Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı İmparatorluğu'nda 18. yüzyıldan itibaren kurumsal alanda ve toplumsal hayatta modernleşme çabaları olmasına rağmen sonucun kalıcı ve kökten olmamasının nedenlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Modernleşme çabaları sonucu değişimler İstanbul ve İzmir dışına çıkamaması
B
Toplumsal sınıfları belirleyen en önemli alanlar olan ekonomi ve endüstride modernleşmenin işaret olacak değişmelerin imparatorluk döneminde görülmemesi
C
Özel mülkiyete dayalı bir ekonominin ve girişimciliğin güçlü bir biçimde olması
D
Kendi topraklarında devletin egemenliğine aykırı ayrıcalıklar edinmiş dış kaynaklı ekonomik gücün varlığı
E
Modern bir devletin önemli bir özelliği olan demokratik devlet yönetiminin uzun süreli işlerlik kazanamadı
Açıklama:
Osmanlı İmparatorluğu'nda 18. yüzyıldan itibaren kurumsal alanda ve toplumsal hayatta modernleşme çabaları olmasına rağmen sonucun kalıcı ve kökten olmamasının nedenlerinden biri özel mülkiyete dayalı bir ekonominin ve girişimciliğin güçlü bir biçimde olması değil tam tersine olmamasıdır.
Soru 108
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye'deki sosyal hayata girişinden beri kültürel etkinliğin bir biçimi olarak değerlendirilebilir?
Seçenekler
A
Edebiyat
B
Radyo
C
Bilgisayar
D
Televizyon
E
İnternet
Açıklama:
Televizyon Türkiye'deki sosyal hayata girişinden beri kültürel etkinliğin bir biçimi olarak değerlendirilebilir.
Ünite 11
Soru 1
Kimlik oluşumunda aşağıdakilerden hangisi kaçınılmaz olarak var olmalıdır?
Seçenekler
A
Fırsatlara erişimde eşitsizlik
B
Mekânsal aidiyet
C
Benzer insan gruplarının karşılaşmaları
D
İnsanlar arasında fark oluşturan özellikler
E
İnsanlar arasındaki köken farklılıkları
Açıklama:
Kimlik kavramını açıklayabileceksiniz.
Elimizde bir takım veriler var: Bir yanda fırsatlar duruyor, diğer yanda ikili karşıtlıklar. Bu fırsatlara erişimde nerede eşitsizlik varsa, orda ikili karşıtlık toplumsal kimliğe dönüşüyor. Bu kimlikler hayatın içinde, hareket halinde birbirleriyle durmaksızın karşılaşıyorlar. Bu karşılaşmalar bize adına “kültür” dediğimiz olguyu veriyor.
Elimizde bir takım veriler var: Bir yanda fırsatlar duruyor, diğer yanda ikili karşıtlıklar. Bu fırsatlara erişimde nerede eşitsizlik varsa, orda ikili karşıtlık toplumsal kimliğe dönüşüyor. Bu kimlikler hayatın içinde, hareket halinde birbirleriyle durmaksızın karşılaşıyorlar. Bu karşılaşmalar bize adına “kültür” dediğimiz olguyu veriyor.
Soru 2
1970’li yıllarda beliren “yeni bireycilik” kavramı aşağıdakilerden hangisiyle eşleştirilebilir?
Seçenekler
A
Modernizm
B
Pesimizm
C
Pre-modernizm
D
Sosyalizm
E
Post-modernizm
Açıklama:
Kültürel hak kavramını tanımlayabilecek ve tarihçesini özetleyebileceksiniz.
Ne zaman ki 1970’lerle birlikte Batı toplumlarında “yeni bireycilik” diye adlandırılan rüzgâr esmeye başladı (bu rüzgârın etkisiyle biçimlenen zihinsel topografyaya zaman zaman post-modernizm denilecekti) ve iki bloklu dünyanın taşlarından biri çöktü, işte o zaman el ele veren bazı gelişmeler sosyal bilimleri kimlik kategorisini irdelemeye mecbur kıldı.
Ne zaman ki 1970’lerle birlikte Batı toplumlarında “yeni bireycilik” diye adlandırılan rüzgâr esmeye başladı (bu rüzgârın etkisiyle biçimlenen zihinsel topografyaya zaman zaman post-modernizm denilecekti) ve iki bloklu dünyanın taşlarından biri çöktü, işte o zaman el ele veren bazı gelişmeler sosyal bilimleri kimlik kategorisini irdelemeye mecbur kıldı.
Soru 3
Çoklu kültürlerin kabulü ve ilerletilmesi olarak ifade edilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kimlik
B
Çokkültürcülük
C
Benlik
D
Kültürel bütünleşme
E
Aidiyet
Açıklama:
Demokrasi ve kültürel haklar ilişkisi üzerine düşünerek, bu ilişkiyi açıklayabileceksiniz.
Çoklu kültürlerin kabulü ve ilerletilmesi olarak tarif edilen çokkültürcülük, siyasal bağlamlara uygulandığında herhangi bir etnik, dinsel ya da kültürel cemaat öne çıkartılmadan her bir cemaatin siyasal sistem içinde yer alması, kültürel alanda da bir değerler hiyerarşisi yaratılmadan varlıklarını sürdürmelerine olanak tanınması olarak anlaşılıyor.
Çoklu kültürlerin kabulü ve ilerletilmesi olarak tarif edilen çokkültürcülük, siyasal bağlamlara uygulandığında herhangi bir etnik, dinsel ya da kültürel cemaat öne çıkartılmadan her bir cemaatin siyasal sistem içinde yer alması, kültürel alanda da bir değerler hiyerarşisi yaratılmadan varlıklarını sürdürmelerine olanak tanınması olarak anlaşılıyor.
Soru 4
Aşağıdakilerden hangisi üçüncü kuşak haklar için söylenebilecek doğru bir ifade değildir?
Seçenekler
A
“Kolektif” niteliktedirler.
B
Üçüncü kuşak haklarda birden fazla bireyin aynı hak etrafında birleşmesi gerekir.
C
“Dayanışma hakları” da denilebilir.
D
Kültürel haklar, üçüncü kuşak haklara örnek olarak verilebilir.
E
Mülkiyet hakkı üçüncü kuşak haklar içinde değerlendirilir.
Açıklama:
Demokrasi ve kültürel haklar ilişkisi üzerine düşünerek, bu ilişkiyi açıklayabileceksiniz.
Üçüncü kuşak haklar, çevre haklar›, kültürel haklar, insanlığın ortak varlığından faydalanma ve uluslararası barış ortam›nda yaşama gibi haklard›r.
Üçüncü kuşak haklar, çevre haklar›, kültürel haklar, insanlığın ortak varlığından faydalanma ve uluslararası barış ortam›nda yaşama gibi haklard›r.
Soru 5
Aşağıdakilerden hangisi “öteki” kavramını sosyolojik olarak açıklarken kullanılabilecek doğru bir ifade değildir?
Seçenekler
A
Toplumsal yapı içerisinde yer alan “asıl” kimlikler tarafından dışlanırlar.
B
Üzerlerinde yaptırım uygulanır.
C
Toplum içerisinde ikincil konumdadırlar.
D
Eşcinseller toplumsal yapı içerisinde ötekileştirilen gruplara örnek olarak verilebilir.
E
“Öteki” kimlikler, “asıl” kimlikleri baskı altında tutabilirler.
Açıklama:
Kimlik kavramını açıklayabileceksiniz.
“Öteki” kimlikler, “asıl” kimlikler tarafından baskı altında tutulabilirler
“Öteki” kimlikler, “asıl” kimlikler tarafından baskı altında tutulabilirler
Soru 6
Ülkemizde, "Türk vatandaşlarının günlük yaşamlarında geleneksel olarak kullandıklarıfarklı dil ve lehçeler"in bulunduğunu tescil eden kanun hangi tarihte yürürlüğe girmiştir?
Seçenekler
A
1 Ocak 2009
B
1 Ocak 2010
C
3 Ağustos 2003
D
3 Ağustos 2002
E
2 Ağustos 2002
Açıklama:
Kültürel hak kavramını tanımlayabilecek ve tarihçesini özetleyebileceksiniz.
3 Ağustos 2002
3 Ağustos 2002
Soru 7
Avrupa Birliği’ne adaylık başvurusunda bulunan ülkelere sunulan Kopenhag Kriterleri’nden biri olan ve ülkemizde de tartışmalara yol açan “hak” aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mülkiyet hakkı
B
Anadil hakkı
C
Örgütlenme hakkı
D
Seyahat hakkı
E
Düşünce özgürlüğü
Açıklama:
Demokrasi ve kültürel haklar ilişkisi üzerine düşünerek, bu ilişkiyi açıklayabileceksiniz.
Kültürel hakların başında da anadil hakkı gelmektedir. Bu, yurttaşların anadillerini kullanma ve geliştirme hakkı şeklinde özetlenebilir. Bilindiği gibi bu husus Avrupa Birliği tarafından adaylık başvurusunda bulunan ülkelerin önüne Kopenhag kriterlerinin bir parçası olarak konmuş ve ülkemizde de yoğun tartışmalara yol açmıştır.
Kültürel hakların başında da anadil hakkı gelmektedir. Bu, yurttaşların anadillerini kullanma ve geliştirme hakkı şeklinde özetlenebilir. Bilindiği gibi bu husus Avrupa Birliği tarafından adaylık başvurusunda bulunan ülkelerin önüne Kopenhag kriterlerinin bir parçası olarak konmuş ve ülkemizde de yoğun tartışmalara yol açmıştır.
Soru 8
Aşağıdakilerden hangisi ikili karşıtlıklara örnek olarak gösterilemez?
Seçenekler
A
Uhrevi-dünyevi
B
Beyaz-Siyah
C
Garp-Batı
D
Çiğ-pişmiş
E
Aydınlık, karanlık
Açıklama:
Kimlik kavramını açıklayabileceksiniz.
Kültür hemen her yerde, çiğ-pişmiş, aydınlık-karanlık, doğal olan-doğal olmayan, batı-doğu, uhrevi-dünyevi, beyaz-siyah, eril-dişil ve benzeri gibi sizin de bir durup düşünseniz onlarcasını üretebileceğiniz ikili karşıtlıklar üzerinden kuruluyor.
Kültür hemen her yerde, çiğ-pişmiş, aydınlık-karanlık, doğal olan-doğal olmayan, batı-doğu, uhrevi-dünyevi, beyaz-siyah, eril-dişil ve benzeri gibi sizin de bir durup düşünseniz onlarcasını üretebileceğiniz ikili karşıtlıklar üzerinden kuruluyor.
Soru 9
Claude Lévi- Strauss, dünya üzerindeki bütün kültürlerin sahip olduğu ortak ve temel özelliği aşağıdaki kavramların hangisiyle ifade etmiştir?
Seçenekler
A
Yabancı
B
Etnosantrizm
C
Aidiyet
D
Öteki
E
İkili karşıtlık
Açıklama:
Kimlik kavramını açıklayabileceksiniz.
Claude Lévi-Strauss’un bize öğrettiğine göre, insan türünün, dünyanın neresinde olursa olsun inşa ettiği kültürlerin istisnasız hepsi temel bir özellik gösteriyor: Bütün kültürler “ikili karşıtlıkların” (binary oppositions) oluşturduğu dokular üretiyorlar.
Claude Lévi-Strauss’un bize öğrettiğine göre, insan türünün, dünyanın neresinde olursa olsun inşa ettiği kültürlerin istisnasız hepsi temel bir özellik gösteriyor: Bütün kültürler “ikili karşıtlıkların” (binary oppositions) oluşturduğu dokular üretiyorlar.
Soru 10
1980'lerden itibaren kültür olgusunun tanımında vurgulanmaya başlayan nokta aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Durağanolması
B
Hoşgörüyü ön plana çıkarması
C
Siyasal bir tanım olması
D
Değişken olması
E
Dışlayıcı olması
Açıklama:
Kimlik kavramını açıklayabileceksiniz.
1980’lerden itibaren sosyal bilim çevrelerinde kültürün daha dinamik bir tanımının aranmasını zorunlu kıldı. Artık kültür, alış-veriş süreçlerinden, karşılıklı etkileşim dinamiklerinden oluşan bir zemin olarak tanımlanıyor. Kültür, bizim de kullanacağımız çerçevede “bireylerin anlam üretimleri, tüketimleri ve de esasen değiş tokuş girişimlerinden oluşan etkinlikler bütünü” olarak algılanıyor.-Farkındaysanız vurgu değiş tokuşun üzerinde. Böyle olunca değişmeye kapı açık.
1980’lerden itibaren sosyal bilim çevrelerinde kültürün daha dinamik bir tanımının aranmasını zorunlu kıldı. Artık kültür, alış-veriş süreçlerinden, karşılıklı etkileşim dinamiklerinden oluşan bir zemin olarak tanımlanıyor. Kültür, bizim de kullanacağımız çerçevede “bireylerin anlam üretimleri, tüketimleri ve de esasen değiş tokuş girişimlerinden oluşan etkinlikler bütünü” olarak algılanıyor.-Farkındaysanız vurgu değiş tokuşun üzerinde. Böyle olunca değişmeye kapı açık.
Soru 11
Kültürü, "bir insan topluluğunun paylaştığı maddi, manevi değerlerin bütününe verilen ad" şeklinde tanımlayan modern antropolojinin kurucusu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Franz Boas
B
Leslie White
C
Clifford Geertz
D
Julian Steward
E
Margaret Mead
Açıklama:
Kimlik kavramını açıklayabileceksiniz.
Frans Boas
Frans Boas
Soru 12
Kültür tanımlanırken kullanılan 'paylaşılan maddi ve manevi değerler' kavramının sorunu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Değişmeyi dışlayan bir öz oluşturması
B
Benimsenen bir değer olması
C
Kişi bu değeri uygun görmese bile toplum tarafından uygun görülmesi
D
Değerlerin kanıksanması
E
Değiştirilebilir olması
Açıklama:
Tanımdaki sorun, kültüre kendi içine kilitlenmiş, değişmeyi dışlayan bir öz, çekirdekte yer alan bir içerik atfetmesinde yatıyor. Doğru yanıt A seçeneğidir.
Soru 13
Bütün kültürler “ikili karşıtlıkların” (binary oppositions) oluşturduğu dokular üretmektedirler. Aşağıdakilerden hangisi bu karşıtlıklardan biri değildir?
Seçenekler
A
çiğ-pişmiş
B
doğal-sıradan
C
eril-dişil
D
siyah-beyaz
E
batı-doğu
Açıklama:
Bütün kültürler “ikili karşıtlıkların” (binary oppositions) oluşturduğu dokular üretiyorlar. Kültür hemen her yerde, çiğ-pişmiş, aydınlık-karanlık, doğal olan-doğal olmayan, batı-doğu, uhrevi-dünyevi, beyaz-siyah, eril-dişil ve benzeri gibi sizin de bir durup düşünseniz onlarcasını üretebileceğiniz ikili karşıtlıklar üzerinden kuruluyor. Dolayısıyla, doğru yanıt B seçeneğidir.
Soru 14
Aşağıdakilerden hangisi kimliğin özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Zihinde oluşur.
B
Maddi toplumsal ilişkileri biçimlendirir.
C
Özsel bir kavramdır.
D
'Biz' diye bir şey oluşturmamızı mümkün kılar.
E
İlişkisel bir kavramdır.
Açıklama:
Kimlik bir özsel kavram değil; ilişkisel bir kavramdır. Doğru yanıt C seçeneğidir.
Soru 15
Yunanistan’ın Gümülcine’sinde yaşayan anadili Türkçe, dini Müslüman bir Yunan vatandaşı ele alındığında Almanya'da ya da Konya'da olduğunda kimlik tanımlarının değiştiği görülmekte olup bu değişimi belirleyen aşağıdaki faktörlerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kimlik kartı
B
Eylemler
C
'Biz'i ortaya çıkarma
D
Dışımızdakiler
E
Doğulan yer
Açıklama:
Teknik deyimiyile, aidiyet stratejileri mi geliştirmektedir? Kuşkusuz evet. Her iki örnek de gösteriyor ki modern yaşamda kimliklerimiz akışkan ve ötekilerle sürekli müzakere halindedir. Kendimizi kim olarak hissettiğimizi belirleyen, bizim içimiz değil, dışımızdakilerdir. Doğru yanıt D seçeneğidir.
Soru 16
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye'yi kateden fay hatlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Zengin-fakir
B
Erkek-kadın
C
Sermaye sahipleri-emekçiler
D
Kentte yaşayanlar-köyde yaşayanlar
E
Suçlu-şuçsuz
Açıklama:
Belli ki Türkiye toplumunu kat eden birinci fay hattı/ikili karşıtlık ekseni ya da toplumsal kimlik çifti, zengin-fakir. İkincisi, erkek-kadın. Üçüncüsü Türk-Kürt olsun. Dördüncüsü, kentte yaşayanlar-köyde yaşayanlar. Beşincisi, kent merkezindekiler-varoştakiler. Altıncısı, belki de Sünniler-Aleviler. Yedincisi, dinin toplumsal yaşamdaki yerinin artmasını isteyenler-istemeyenler. Herhalde bir de sekizinci eksen için sermaye sahipleri-emekçiler diyebiliriz. Değerlerde değişmeyi olumlu karşılayanlar-muhafazakârlar karşıtlığını dokuzuncu eksen olarak koyulabilir. Dolayısıyla, doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 17
Aşağıdakilerden hangisi bu bölümde kültür hayatımız olarak ifade edilen kısmın özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Kültür, toplumsal kimliklerin karşılaşmasından ibarettir.
B
Toplumsal kimlik, çatışmaların ete kemiğe bürünmüş halidir.
C
Kimliklerimiz sürekli değişme halindedir.
D
Kimliksel stratejiler geliştirmekteyiz.
E
Hepimiz tek bir kimlik geliştiriyoruz.
Açıklama:
Kültür, toplumsal kimliklerin karşılaşmasından ibarettir; toplumsal kimlik dediğimizse, çatışmalarımızın ete kemiğe bürünmesidir; kimliklerimiz sabit değil, sürekli değişme halindedir; her birimiz tek bir kimlik kullanmıyoruz, bir sürü kimlik arasından bazılarını seçip kimliksel stratejiler geliştiriyoruz. İşte bu saptamaların doğal sonucu olarak, kültür bir defaya özgü olarak tanımlan(a)mıyor kültürün tanımı akışkan ve değişkendir. Yani, doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 18
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye’de bir “değerler fırtınası” yaratmıştır?
Seçenekler
A
Bülent Ecevit
B
Tansu Çiller
C
Mesut Yılmaz
D
Turgut Özal
E
Süleyman Demirel
Açıklama:
Ülkemizde, özellikle, Turgut Özal’la birlikte bafllayan yeni iklimi hatırlayalım. Türkiye, Özal’la birlikte bir “değerler fırtınasına” girmişti. Doğru yanıt D seçeneğidir.
Soru 19
Aşağıdakilerden hangisi Özal'ın Türkiye'ye getirdiği bakış açısına bağlı fikirlerden biri arasında gösterilemez?
Seçenekler
A
Bireyin daha fazla öne çıkması.
B
"Ben"in haklarının saygı görmesi.
C
Bireycilikle bencilliğin birbirinden ayrılmaması.
D
Farklılıklarla kabul edilme isteği.
E
Devlet her dediği kabul edilen bir patron olmaktan çıkması.
Açıklama:
Diğer dört seçenekte verilen yorumlar Özal'ın görüşleriyle uyumludur. Fakat Özal'ın söylemlerinde bireycilikle bencillik arasındaki ciddi farkın sık sık gözden kaçırıldığı vurgulanmaktadır. Doğru yanıt C seçeneğidir.
Soru 20
İlhan Tekeli insan haklarının oluşumunun aşamalarını anlatırken Sosyalist Devrim ve 1929 krizi sonrasında hangi gelişmenin olduğuna dikkat çeker?
Seçenekler
A
Seem ve seçilme hakkının verilmesi
B
Sağlık hakkının verilmesi
C
Özgürlük hakkının verilmesi
D
Söz ve vicdan özgürlüğünün verilmesi
E
Kişi güvenliğinin sağlanması
Açıklama:
Birinci aşamada, burjuvazinin aristokrasi karşısında yükselmesiyle ortaya çıkan Fransız Devrimi’nin İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirisi’nin getirdiği daha çok bireyi devletten koruyucu, özgürlük hakkı, mülkiyet hakkı, yaşama hakkı, kişi güvenliği, düşünce, söz, yazı ve vicdan özgürlükleri gibi klasik hak ve özgürlükler gelişmiş ve kurumsallaşmıştır. Birinci aşamadaki hakların toplumdaki kişilere eşit fırsatlar sağlamadığı ve refahı yaygınlaştırmadığı ortaya çıkmıştır. Bu da kişisel haklardan toplumsal haklara geçiş gereksinmesini yaratmıştır. 1917’de yaşanan Sosyalist Devrim, 1929 krizi sonrasındaki gelişmeler sonucunda refah devleti kavramının gerçekleşmesine paralel olarak, çalışma, sosyal güvenlik, çalışanların örgütlenebilmesi, sağlık, eğitim, konut vb. gibi sosyal haklar kurumsallaşmıştır. Doğru yanıt B seçeneğidir.
Soru 21
'Paylaşılan maddi ve manevi değerler' tanımının sorunu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Değişmeyi dışlayan bir öz ifade etmesi
B
Benimsenen bir değer olması
C
Kişi benimsemese bile toplum içinde yer edinmesi
D
Toplumun oluşturması
E
Toplumu şekillendirmesi
Açıklama:
Tanımdaki sorun, kültüre kendi içine kilitlenmiş, değişmeyi dışlayan bir öz, çekirdekte
yer alan bir içerik atfetmesinde yatmaktadır. Dolayısıyla doğru cevap: A
yer alan bir içerik atfetmesinde yatmaktadır. Dolayısıyla doğru cevap: A
Soru 22
Bir insan topluluğunun paylaştığı, maddi manevi değerlerin tümüne ne ad verilir?
Seçenekler
A
Uygarlık
B
Kültür
C
Toplum
D
Etnosantrizm
E
Yapı
Açıklama:
Klasik sosyolojik tanımında kültür, “bir insan topluluğunun paylaştığı maddi, manevi değerlerin bütününe verilen addır”. Yani, doğru ceva, B: Kültür
Soru 23
Bütün kültürlerin “ikili karşıtlıkların" oluşturduğu dokular ürettikleri savı aşağıdaki düşünürlerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Levi Strauss
B
Saussure
C
Durkheim
D
Bacon
E
Montesquieu
Açıklama:
Bütün kültürlerin “ikili karşıtlıkların" oluşturduğu dokular ürettikleri fikri Levi-Strauss'a aittir. Kültür hemen her yerde, çiğ-pişmiş, aydınlık-karanlık, doğal olan-doğal olmayan, batı-doğu, uhrevi-dünyevi, beyaz-siyah, eril-dişil ve benzeri gibi sizin de bir durup düşünseniz onlarcasını üretebileceğiniz ikili karşıtlıklar üzerinden kuruluyor. Yani, doğru cevap, A: Levi Strauss
Soru 24
Aşağıdaki kimliklerden hangisi ülkemizde ötekileştirmeye maruz kalmamaktadır?
Seçenekler
A
"Varoş insanları"
B
Mülteciler
C
Eşcinseller
D
Erkekler
E
Azınlık dinlerine mensup olanlar
Açıklama:
Toplumsal düzlemde düşündüğümüzde ülkemizde ötekileştirmeye maruz kalanların eşcinseller, mülteciler, “varoş insanlar›”, Kürtler, Aleviler, kadınlar, azınlık dinlerine mensup olanlar olduğu görülmektedir. Dolayısıyla, doğru cevap: D- Erkekler
Soru 25
"Modern insan aynı zamanda modüler bir insandır" sözü aşağıdaki kuramcılardan hangisine aittir?
Seçenekler
A
Ernest Gellner
B
Richard Sennett
C
Zgymunt Bauman
D
Jean Baudrillard
E
Francis Bacon
Açıklama:
"Modern insan aynı zamanda modüler bir insandır" sözü Ernest Gellner'a aittir.
Soru 26
Hoşgörü kavramının yerine aşağıdakilerden hangisinin kimlik çatışmalarının önüne geçilmesinde daha etkili olacağı düşünülmektedir?
Seçenekler
A
Tanımak
B
Üzmek
C
Sevmemek
D
Nefret etmek
E
Ayrım yapmak
Açıklama:
Hoşgörü kavramı kimlik konusunda sorunlu bir kavramdır. Bunun yerine bir başka kavramı koymak ve bu kavramla ilintili siyasal/ahlaki duruşu geliştirmek durumundayız. Bu kavram tanımak (recognition) olabilir. Tanımak derken kastımız, varlığını kabullenmek, sevsek de sevmesek de beraber yaşama zorunluluğuna boyun eğmektir. Yani, doğru cevap: A-Tanımak
Soru 27
Kimlik olgusuna dair aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Kimlikler sabittir, değişmez
B
Kültür, toplumsal kimliklerin karşılaşmasından ibarettir
C
Toplumsal kimlik, bir anlamda çatışmaların ete kemiğe bürünmesidir.
D
Tek bir kimlik yoktur, içlerinden bazıları seçilerek kimlik stratejileri uygulanır
E
Bireyler farklı kimlikler arasından bazılarını seçerek kimlik stratejileri geliştirir.
Açıklama:
Kültür, toplumsal kimliklerin karşılaşmasından ibarettir; toplumsal kimlik dediğimizse, çatışmalarımızın ete kemiğe bürünmesidir; kimliklerimiz sabit değil, sürekli değişme halindedir; her birimiz tek bir kimlik kuşanmıyoruz, bir sürü kimlik arasından bazılarını seçip kimliksel stratejiler geliştiriyoruz. Dolayısıyla, doğru cevap: A
Soru 28
Aşağıdaki ifadelerden hangisi yeni bireycilik açısından Turgut Özal dönemi için doğru bir ifadedir?
Seçenekler
A
Birey arka plandadır.
B
Özal'ın etkisi siyasi tercihler düzleminde yaşanmıştır.
C
Farklılıklara karşı duruş daha fazla ön plandadır.
D
Düz bir siyasal figür olmanın ötesine geçerek birey-toplum ilişkisini herkese sorgulatmıştır.
E
Hak ve sorumluluk kavramlarına önem verilmemiştir.
Açıklama:
Özal’ın etkisi siyasi tercihler düzleminden çok, siyasal kültür düzleminde yaşandı. Özal oylardan çok zihniyetleri yerinden oynattı. Düz bir siyasal figür olmanın ötesine geçti, birey-toplum ilişkisini herkese sorgulattı. Özal’ın söyleminde birey öne çıkıyordu. Gerçi, Özal’ın söyleminde birey oldukça kaba bir yorumla dile getiriliyordu; bireycilikle bencillik arasındaki ciddi ayrım sık sık gözden kaçıyordu; ama, bireyin hakları ve bu hakların uzantısı olan sorumlulukları konusunda söyledikleri, demokrasi terbiyesinde epey mesafe almış olan toplumumuzun arayışına denk düşüyordu.
Soru 29
Aşağıdakilerden hangisi ya da hangileri yeni kimliklerin öncelikli taleplerindendir?
I) Hoşgörü
II) Tanınmak
III) Kendilerinin ötekilerle eşdeğerde olduğunu savunmak ve saygı görmek
IV) Ekonomik pastadan pay almak
I) Hoşgörü
II) Tanınmak
III) Kendilerinin ötekilerle eşdeğerde olduğunu savunmak ve saygı görmek
IV) Ekonomik pastadan pay almak
Seçenekler
A
I-II
B
III-IV
C
II-III
D
II-IV
E
Hepsi
Açıklama:
Yeni kimliklerin hemen hepsi Feministler de, eşcinseller de, tesettürlüler de, hatta Kürtler bile öncelikli taleplerini sadece ekonomik pastadan daha fazla pay almak üzerine kurmuyorlar. Öncelikle kendilerinin ötekilerle eşdeğerde olduğunun kabul edilmesini istiyorlar. Farklılıkları ile “tanınmak”, saygı görmek istiyorlar; bir nihai mercinin yüce gönüllülüğüne bağlı olan “hoşgörü”nün peşinde değiller. Yani, doğru cevap:C
Soru 30
Farklı etnik unsurların birbirleriyle fazla temas etmeden dikey yapılanmalar içinde varlıklarını sürdürdüğü model aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sütun model
B
Çokkültürcülük
C
Asimilasyon
D
Entegrasyon
E
Yabancılaşma
Açıklama:
Belçika ve İsviçre’de uygulanan “sütun modelidir” (pillar model). Bu modelde farklı etnik unsurlar birbirleriyle fazla temas etmeden dikey yapılanmalar içinde varlıklarını sürdürürler. Bu modelin karşılaşmaları ve müzakereyi öne çıkartan kültür tanımı içinde yer alamayacağı açıktır. Yani, böyle yapılanmış bir toplumda kültürel dokunun bütünleştirici özelliği bulunmayacaktır-ancak farklı unsurların çatışması gibi sorunlar ortadan kaldırılıyor olabilir. Yani, doğru cevap: A
Soru 31
Herhangi bir etnik, dinsel ya da kültürel cemaat öne çıkartılmadan her bir cemaatin siyasal sistem içinde yer alması, kültürel alanda da bir değerler hiyerarşisi yaratılmadan varlıklarını sürdürmelerine olanak tanınması şeklindeki tanım aşağıdaki kavramlardan hangisine aittir?
Seçenekler
A
Entegrasyon
B
Asimilasyon
C
Çokkültürcülük
D
Yabancılaşma
E
Ötekileştirme
Açıklama:
Çoklu kültürlerin kabulü ve ilerletilmesi olarak tarif edilen çokkültürcülük, siyasal bağlamlara uygulandığında herhangi bir etnik, dinsel ya da kültürel cemaat
öne çıkartılmadan her bir cemaatin siyasal sistem içinde yer alması, kültürel alanda da bir değerler hiyerarşisi yaratılmadan varlıklarını sürdürmelerine olanak tanınması olarak anlaşılıyor. Dolayısıyla, doğru cevap: C
öne çıkartılmadan her bir cemaatin siyasal sistem içinde yer alması, kültürel alanda da bir değerler hiyerarşisi yaratılmadan varlıklarını sürdürmelerine olanak tanınması olarak anlaşılıyor. Dolayısıyla, doğru cevap: C
Soru 32
İnsanların işyeri ortamını kendi istediği gibi tasarlamaya çalışması hangi özelliğinden dolayıdır?
Seçenekler
A
Kimlik sahibi olması
B
Aidiyet duygusu
C
Ego duygusu
D
Görsellik duygusu
E
Fırsatı değerlendirme
Açıklama:
-
Çalışan insanlar yeni bir ofise taşındıkları andan itibaren masalarına, eğer uygun durumda ise, ofis duvarlarına özünde işle ilişki olmayan süsler, hatıra eşyaları, eş veya çocuklarının fotoğraflarını neden koyarlar? Koyarlar; çünkü ofis doğası gereği soğuk, belli bir kişiye değil bir kuruma ait olan, adı üstünde, içinde iş üretilsin diye tasarlanmış bir mekândır. ‹nsanlar bu soğuk mekâna elbette yalnızca işle ilişkili kimliklerini değil, özel yaşamlarına (örneğin aile hayatına) dair kimliklerini de taşırlar. Ofis mekânını, kimliklerinin bu diğer boyutuna uygun kılmak, bu mekânı sadece bir kuruma değil, aynı zamanda kendilerine de ait kılmak için bu tip küçük değişiklikler yaparlar. Peki, bunu neden yaparlar? Çünkü aidiyet, insan varoluşunun en vazgeçilmez unsurlarından biridir. Adeta bir yere, bir kişiye, bir inanca, bir futbol takımına, bir mesleğe vb. ait olmak zorundayızdır ve bu, çok temel ihtiyaçlarımızdan biridir. Doğru cevap B'dir.
Çalışan insanlar yeni bir ofise taşındıkları andan itibaren masalarına, eğer uygun durumda ise, ofis duvarlarına özünde işle ilişki olmayan süsler, hatıra eşyaları, eş veya çocuklarının fotoğraflarını neden koyarlar? Koyarlar; çünkü ofis doğası gereği soğuk, belli bir kişiye değil bir kuruma ait olan, adı üstünde, içinde iş üretilsin diye tasarlanmış bir mekândır. ‹nsanlar bu soğuk mekâna elbette yalnızca işle ilişkili kimliklerini değil, özel yaşamlarına (örneğin aile hayatına) dair kimliklerini de taşırlar. Ofis mekânını, kimliklerinin bu diğer boyutuna uygun kılmak, bu mekânı sadece bir kuruma değil, aynı zamanda kendilerine de ait kılmak için bu tip küçük değişiklikler yaparlar. Peki, bunu neden yaparlar? Çünkü aidiyet, insan varoluşunun en vazgeçilmez unsurlarından biridir. Adeta bir yere, bir kişiye, bir inanca, bir futbol takımına, bir mesleğe vb. ait olmak zorundayızdır ve bu, çok temel ihtiyaçlarımızdan biridir. Doğru cevap B'dir.
Soru 33
Claude Lévi-Straus insan türünün, dünyanın neresinde olursa olsun inşa ettiği kültürlerin istisnasız göstermiş olduğu temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Benzerliklerin uyuşması
B
Gücün hakimiyeti
C
İkili karşıtlıklar
D
Aidiyet
E
Kimlik
Açıklama:
Claude Lévi-Strauss’un bize öğrettiğine göre, insan türünün, dünyanın neresinde olursa olsun inşa ettiği kültürlerin istisnasız hepsi temel bir özellik gösteriyor: Bütün kültürler “ikili karşıtlıkların” (binary oppositions) oluşturduğu dokular üretiyorlar. Kültür hemen her yerde, çiğ-pişmiş, aydınlık-karanlık, doğal olan-doğal olmayan, batı-doğu, uhrevidünyevi, beyaz-siyah, eril-dişil ve benzeri gibi sizin de bir durup düşünseniz onlarcasını üretebileceğiniz ikili karşıtlıklar üzerinden kuruluyor.Doğru cevap C'dir.
Soru 34
- Öze göre değil, öteki ile olan ilişkiye bağlı kurulur.
- Özsel bir kavram değil ilişsel bir kavramdır.
- Kimlikler tasarım katına aittir.
- Kimlikler tasavvurlarımızla kurulur.
Yukarıdakilerden hangileri kimliğin özellikleri arasındadır?
Seçenekler
A
II ve III
B
I ve IV
C
I,II ve III
D
II,III ve IV
E
I,II,III ve IV
Açıklama:
-
- Öze göre değil , öteki ile olan ilişkiye bağlı kurulur.
- Özsel bir kavram değil ilişsel bir kavramdır.
- Kimlikler tasarım katına aittir.
- Kimlikler tasavvurlarımızla kurulur. Bu özelliklerin hepsi kimlik özellikleri arasında yer almaktadır. Doğru cevap E ' dir.
Soru 35
Fırsatlara erişimde hangi ‘çift’ bakımından eşitsizlik yaşanıyorsa, o çift “...........................”dır.
Boşluk bırakılan alana aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Boşluk bırakılan alana aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Seçenekler
A
Aidiyet
B
Kimlik
C
Kimlik doğurganı
D
Kimlik çatışması
E
Kimlik kargaşası
Açıklama:
-
Fırsatlara erişimde hangi ‘çift’ bakımından eflitsizlik yaşanıyorsa, o çift “kimlik doğurganı”dır. Doğru cevap C'dir.
Fırsatlara erişimde hangi ‘çift’ bakımından eflitsizlik yaşanıyorsa, o çift “kimlik doğurganı”dır. Doğru cevap C'dir.
Soru 36
İçerisinde iki karşıtlık bulunduran hoşgörü yerine aşağıdakilerden hangisini yaşama geçirmek daha önemlidir?
Seçenekler
A
Tanımak
B
Sabretmek
C
Kabullenmek
D
Sevmek
E
İncitmemek
Açıklama:
-
Hoşgörü sorunlu bir kavram. Bunun yerine bir başka kavramı koymak ve bu kavramla ilintili siyasal/ahlaki duruşu geliştirmek durumundayız. Bu kavram tanımak (recognition) olabilir. Tanımak derken kastımız, varlığını kabullenmek, sevsek de sevmesek de beraber yaşama zorunluluğuna boyun eğmektir.Doğru cevap A'dır.
Hoşgörü sorunlu bir kavram. Bunun yerine bir başka kavramı koymak ve bu kavramla ilintili siyasal/ahlaki duruşu geliştirmek durumundayız. Bu kavram tanımak (recognition) olabilir. Tanımak derken kastımız, varlığını kabullenmek, sevsek de sevmesek de beraber yaşama zorunluluğuna boyun eğmektir.Doğru cevap A'dır.
Soru 37
Türkiye'yi kat ettiği düşünülen fay hatları içerisinde hangisi daha öncelikli ya da önemlidir?
Seçenekler
A
Batılı-Doğulu
B
Yerli-Yabancı
C
Kadın-Erkek
D
Zengin-Fakir
E
Şehirli-Köylü
Açıklama:
Belli ki Türkiye toplumunu kat eden birinci fay hattı/ikili karşıtlık ekseni ya da toplumsal kimlik çifti, zengin-fakir. İkincisi, erkek-kadın. Üçüncüsünü siz söyleyin, Türk-Kürt olsun mu? O zaman bir dördüncüsü, kentte yaşayanlar-köyde yaşayanlar. Beşincisi, kent merkezindekiler-varoştakiler. Altıncısı, belki de Sünniler-Aleviler. Yedincisi, dinin toplumsal yaşamdaki yerinin artmasını isteyenler-istemeyenler. Herhalde bir de sekizinci eksen için sermaye sahipleri-emekçiler diyebiliriz. De¤erlerde de¤işmeyi olumlu karşılayanlar-muhafazakârlar karşıtlığını dokuzuncu eksen olarak koymamıza fazla itiraz eden olmaz. Onu da koyalım. Batılı-do¤ulu karşıtlı¤ına ne dersiniz? Burada da bir gerilim yatmıyor mu? Yanıtınız evetse, onuncu ekseni de koydunuz. İsterseniz son olarak on birinci fay hattı ile bu işi kapatalım. On birinci eksen olarak sağcı-solcu ayrımını koyalım haritamıza. Buna göre doğru cevap D'dir.
Soru 38
Günümüzde kimlikler ile ilgili en büyük gelişme aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Daha uçucu, yeni kimlik öbeklerinin oluşması
B
Fotografların daha tanınır bir şekilde çekilmesi
C
Kimlik fay hatlarının oluşması
D
Yeni kimlik kartlarının oluşması
E
Kimlik numaralarının var oluşu
Açıklama:
Kökenlerini geçmişte bulan bu kimlik arayışlarının yanına günün içinden filizlenen, daha uçucu, yeni kimlik öbekleri eklendi. Kentlerde, gençlik katında, duygudaşlığa dayalı, örneğin aynı müziği dinlemekten, aynı mekânları paylaşmaktan ileri gelen, daha çok yaşam tarzına dayalı yeni kimlik grupları biçimlendi. Gelgelelim, bu yeni arayışların çoğunda sosyo-ekonomik parametrelerin koyduğu çerçevenin dışına çıkılıyor. Söz alanlar, dile gelenler kendi tariflerini kültürel zeminde üretiyorlar.Doğru cevap A'dır.
Soru 39
- Kültür, toplumsal kimliklerin karışlaşmasından ibarettir
- Toplumsal kimlik dediğimizse, çatşmalarımızın ete kemiğe bürünmesidir
- Kimliklerimiz sabit değil, sürekli değiıme halindedir
- Her birimiz tek bir kimlik kulanmıyoruz, bir sürü kimlik arasından bazılarını seçip kimliksel stratejiler geliıtiriyoruz
- Bu saptamaların doğal sonucu olarak, kültür bir defaya özgü olarak tanımlan(a)mıyor kültürün tanımı akşkan ve değişkendir.
Kimlik olgusuna dair yukarıdaki bilgilerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
II,III ve IV
B
I,II,IV ve V
C
III,IV ve V
D
I,III,IV
E
I,II,III,IV ve V
Açıklama:
-
Bilgilerin tümü doğrudur. Doğru cevap E'dir.
- Kültür, toplumsal kimliklerin karışlaşmasından ibarettir
- Toplumsal kimlik dediğimizse, çatşmalarımızın ete kemiğe bürünmesidir
- Kimliklerimiz sabit değil, sürekli değiıme halindedir
- Her birimiz tek bir kimlik kulanmıyoruz, bir sürü kimlik arasından bazılarını seçip kimliksel stratejiler geliıtiriyoruz
- Bu saptamaların doğal sonucu olarak, kültür bir defaya özgü olarak tanımlan(a)mıyor kültürün tanımı akşkan ve değişkendir.
Bilgilerin tümü doğrudur. Doğru cevap E'dir.
Soru 40
Kimlik kavramının kullanımının artmasında aşağıdaki faktörlerden hangisi belirleyici olmuştur?
Seçenekler
A
Kişisel farklılıkların artması
B
İkili fay hattının çoğalması
C
Çok fazla kimlik çatışması olması
D
Yeni bireycilik akımının başlaması
E
Birey çeşitliliğinin artması
Açıklama:
Kimlik kavramı ile ilgili ufuk turumuzu devam ettirelim. Bu kavram 1980’li yıllara kadar daha çok psikolojiyle sosyal psikoloji söz dagarcığındaydı. Sosyoloji ve siyaset biliminin, elbette, bu kavramla tanışıklığı vardı. Ama yoğun biçimde kullanılmaz, anlamı üzerinde fazla durulmazdı. Ne zaman ki 1970’lerle birlikte Batı toplumlarında “yeni bireycilik” diye adlandırılan rüzgâr esmeye başladı (bu rüzgârın etkisiyle biçimlenen zihinsel topografyaya zaman zaman post-modernizm denilecekti) ve iki bloklu dünyanın taraflarından biri çöktü, işte o zaman el ele veren bazı gelişmeler sosyal bilimleri kimlik kategorisini irdelemeye mecbur kıldı.Doğru cevap D'dir.
Soru 41
Türkiye hangi siyasi figürün iktidarında ''değerler fırtınasına'' girmiştir?
Seçenekler
A
Süleyman Demirel
B
Turgut Özal
C
Mesut Yılmaz
D
Tansu Çiller
E
Bülent Ecevit
Açıklama:
Yeni bireyciliğin içeriğini, onu ortaya çıkartan dinamikleri burada uzun uzadıya anlatmak için yerimiz yok. Ama 1990’lı yıllardaki neo-liberalizmin bu yeni bireyciliğin uca taşınmış ifadesi olduğunu söylersek meramımızı izlemek kolaylaşır. Ülkemizde, özellikle, Turgut Özal’la birlikte başlayan yeni iklimi hatırlayalım. Türkiye, Özal’la birlikte bir “değerler fırtınasına” girmişti. Kökenleri Cumhuriyet’in de gerisine uzanan bazı temel değerler sarsıntıya uğramıştı. Bu sarsıntının odağında birey-toplum ilişkisinin kendi içindeki dinamikleri yer alıyordu. Sarsıntı, siyasal yelpazenin hem sağındakileri, hem de solundakileri ayrı ayrı ve apansız yakalamıştı.Doğru cevap B'dir.
Soru 42
Kültürü, bir insan topluluğunun paylaştığı maddi, manevi değerlerin bütününe verilen ad olarak tanımlayan ve Amerikan antropolojisinin babası ya da modern antropolojinin kurucusu sıfatlarıyla anılan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Immanuel Wallerstein
B
Thorstein Veblen
C
Louis Dumont
D
Franz Boas
E
Hamish Hamilton
Açıklama:
Amerikan antropolojisinin babası ya da modern antropolojinin kurucusu sıfatlarıyla anılan Franz Boas’ın kültür, bir insan topluluğunun paylaştığı maddi, manevi değerlerin bütününe verilen addır şeklindeki biraz daha uzunca tanımının sadeleştirilmiş hali diyebileceğimiz- bu tanımı aynı zamanda kültürün antropolojik tanımı olarak da anılabilir. Doğru cevap D'dir.
Soru 43
Çalışan insanların yeni bir ofise taşındıkları andan itibaren masalarına, eğer uygun durumda ise, ofis duvarlarına özünde işle ilişkili olmayan süsler, hatıra eşyaları, eş veya çocuklarının fotoğraflarını koyma nedenleri hangi durumla açıklanır?
Seçenekler
A
Kültür
B
Aidiyet
C
Benimseme
D
Özümseme
E
Uyma
Açıklama:
Çalışan insanlar yeni bir ofise taşındıkları andan itibaren masalarına, eğer uygun durumda ise, ofis duvarlarına özünde işle ilişki olmayan süsler, hatıra eşyaları, eş veya çocuklarının fotoğraflarını neden koyarlar? Koyarlar; çünkü ofis doğası gereği soğuk, belli bir kişiye değil bir kuruma ait olan, adı üstünde, içinde iş üretilsin diye tasarlanmış bir mekândır. İnsanlar bu soğuk mekâna elbette yalnızca işle ilişkili kimliklerini değil, özel yaşamlarına (örneğin aile hayatına) dair kimliklerini de taşırlar. Ofis mekânını,kimliklerinin bu diğer boyutuna uygun kılmak, bu mekânı sadece bir kuruma değil, aynı zamanda kendilerine de ait kılmak için bu tip küçük değişiklikler yaparlar. Peki, bunu neden yaparlar? Çünkü aidiyet, insan varoluşunun en vazgeçilmez unsurlarından biridir. Adeta bir yere, bir kişiye, bir inanca, bir futbol takımına, bir mesleğe vb. ait olmak zorundayızdır ve bu, çok temel ihtiyaçlarımızdan biridir.Doğru cevap B'dir.
Soru 44
- Batı-Doğu
- Eril-Dişil
- Beyaz-Siyah
- Aşağı-Yukarı
- Aydınlık-Karanlık
Seçenekler
A
III ve V
B
I ve II
C
I,IV ve V
D
I,II,IV ve V
E
I,II,III ve V
Açıklama:
Bütün kültürler “ikili karşıtlıkların” (binary oppositions) oluşturduğu dokular üretiyorlar. Kültür hemen her yerde, çiğ-pişmiş, aydınlık-karanlık, doğal olan-doğal olmayan, batı-doğu, uhrevi-dünyevi, beyaz-siyah, eril-dişil ve benzeri gibi sizin de bir durup düşünseniz onlarcasını üretebileceğiniz ikili karşıtlıklar üzerinden kuruluyor.Doğru cevap E'dir.
Soru 45
- Kuzeyde yaşayanlar-güneyde yaşayanlar
- Aleviler-Sünniler
- Keller-saçlılar
- Geniş aileciler-çekirdek aileciler
Seçenekler
A
Yanlız I
B
Yanlız III
C
Yanlız II
D
I ve II
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
Bir ülkede kuzeyde yaşayanlar-güneyde yaşayanlar, falanca etnik kökenden gelenler-filanca etnik kökenden gelenler, şu din mensupları-bu din mensupları vb. arasında fırsatlar anlamında eşitsizlik yaşanıyorsa; o zaman bölgesel, etnik ve dinsel toplumsal kimlikler belirginleşiyor ve çelişkilere, çatışmalara neden olabiliyor. Bu durumda gözlemlerimize falanca etnik kimlik mensupları ile filanca etnik kimlik mensupları arasında çıkan çatışma, kuzeylilerin isyanı, bu dinden olanların ibadet haklarında kayıplar gibi olgular takılabiliyor. Doğru cevap D'dir.
Soru 46
Türkiye'de kimlik karşıtlığı ekseninin oluşmasında rol oynayan etken hangisidir?
Seçenekler
A
Çelişkileri barındırması
B
Çatışma ortamının olması
C
Fırsatlara erişimde eşitsizliklerin olması
D
Hoşgörün ve hoşgörülen algısının olması
E
Toplumsal normların farklılık göstermesi
Açıklama:
Türkiye toplumunu en azından on bir adet toplumsal kimlik karşıtlığı boydan boya kat ediyor. Bunların kimisi coğrafyadan kaynaklanıyor. Kimisi inanç, kimisi de sosyo-ekonomik temellidir. Ama hepsinin ortak özelliği eksenin iki ucunu oluşturanlar arasında fırsatlara erişimde eşitsizlikler olması, hak mağduriyetleri bulunması, ya da bu kimliklere sahip çıkanların böylesi bir eşitsizlik ve mağduriyet yaşandığına dair inanç beslemeleridir.Doğru cevap C'dir.
Soru 47
Aşağıda verilen ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Her birimiz bir sürü kimlik arasından bazılarını seçip kimliksel stratejiler geliştiriyoruz
B
Kültür, toplumsal kimliklerin karşılaşmasından ibaret değildir.
C
Kimliklerimiz sabittir, sürekli değişemez.
D
Kültür bir defaya özgü olarak tanımlanmaktadır.
E
Toplumsal kimlik toplumsal normlara uyum ile şekillenmektedir.
Açıklama:
Hayata dair soluduğumuz bütün anlam parçacıkları bir biçimde bu karşıtlıkların içinden, arasından ya da üzerinden türüyor.
Toparlarsak iddiamız şu:
1. Kültür, toplumsal kimliklerin karşılaşmasından ibarettir;
2. Toplumsal kimlik dediğimizse, çatışmalarımızın ete kemiğe bürünmesidir;
3. Kimliklerimiz sabit değil, sürekli değişme halindedir;
4. Her birimiz tek bir kimlik kuşanmıyoruz, bir sürü kimlik arasından bazılarını seçip kimliksel stratejiler geliştiriyoruz;
5. Bu saptamaların doğal sonucu olarak, kültür bir defaya özgü olarak tanımlan(a)mıyor kültürün tanımı akışkan ve değişkendir.
Doğru cevap A'dır.
Toparlarsak iddiamız şu:
1. Kültür, toplumsal kimliklerin karşılaşmasından ibarettir;
2. Toplumsal kimlik dediğimizse, çatışmalarımızın ete kemiğe bürünmesidir;
3. Kimliklerimiz sabit değil, sürekli değişme halindedir;
4. Her birimiz tek bir kimlik kuşanmıyoruz, bir sürü kimlik arasından bazılarını seçip kimliksel stratejiler geliştiriyoruz;
5. Bu saptamaların doğal sonucu olarak, kültür bir defaya özgü olarak tanımlan(a)mıyor kültürün tanımı akışkan ve değişkendir.
Doğru cevap A'dır.
Soru 48
Ülkemizde bireyin hakları ve bu hakların uzantısı olan sorumlulukları yani yeni bireycilik anlayışı hangi siyasetçi döneminde demokrasimize yerleşmiştir?
Seçenekler
A
Turgut Özal
B
Süleyman Demirel
C
R. Tayyip Erdoğan
D
Bülent Ecevit
E
Necmettin Erbakan
Açıklama:
Özal’ın söyleminde birey öne çıkıyordu. Gerçi, Özal’ın söyleminde birey oldukça kaba bir yorumla dile getiriliyordu; bireycilikle bencillik arasındaki ciddi ayrım sık sık gözden kaçıyordu; ama, bireyin hakları ve bu hakların uzantısı olan sorumlulukları konusunda söyledikleri, demokrasi terbiyesinde epey mesafe almış olan toplumumuzun arayışına denk düşüyordu. Doğru cevap A'dır.
Soru 49
Bir kültürel hakkın önündeki engelin ortadan kaldırılması niteliğindeki TRT-6’nın (TRT Şeş) Kürtçe yayını hangi tarihte başlamıştır?
Seçenekler
A
3 Ağustos 2002
B
1 Ocak 2009
C
22 Ocak 2008
D
6 Eylül 2013
E
28 Haziran 2007
Açıklama:
Yine de, 1 Ocak 2009 tarihinde yayına başlayan TRT-6’nın (TRT Şeş) Kürtçe yayınıyla, en azından devlet eliyle ve somut olarak yıllardan beri adeta bir tabu niteliğinde olan bir kültürel hakkın önündeki engel ortadan kaldırılmış oldu. Doğru cevap B'dir.
Soru 50
- Düşünce özgürlüğü
- Yaşama hakkı
- Çalışanların örgütlenebilmesi hakkı
- Eğitim hakkı
- Mülkiyet hakkı Yukarıda verilenlerden hangileri Fransız Devrimi’nin İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirisi’nin geliştirdiği ve kurumsallaşmasına zemin hazırladığı hak ve özgürlükler arasındadır?
Seçenekler
A
Yanlız III
B
I, II ve III
C
III, IV ve V
D
I, II ve V
E
I, II, III, IV ve V
Açıklama:
Birinci aşamada, burjuvazinin aristokrasi karşısında yükselmesiyle ortaya çıkan Fransız Devrimi’nin İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirisi’nin getirdiği daha çok bireyi devletten koruyucu, özgürlük hakkı, mülkiyet hakkı, yaşama hakkı, kişi güvenliği, düşünce, söz, yazı ve vicdan özgürlükleri gibi klasik hak ve özgürlükler gelişmiş ve kurumsallaşmıştır. Doğru cevap D'dir.
Soru 51
- Çevre hakları
- İfade hakkı
- Kültürel haklar
- İnsanlığın ortak varlığından faydalanma
- Üretim hakkı
"Üçüncü kuşak haklar" olarak adlandırılan haklar hangi seçenekte birlikte verilmiştir?
Seçenekler
A
I,II ve III
B
I,III ve IV
C
I,III ve V
D
III,IV ve V
E
II,IV ve V
Açıklama:
Çevre hakları, kültürel haklar, insanlığın ortak varlığından faydalanma ve uluslararası barış ortamında yaşama gibi haklar üçüncü kuşak haklardır. Bunların birinci ve ikinci kuşak haklardan farklı olarak “kolektif” nitelikte oldukları görülüyor. Örneğin mülkiyet hakkı devletle tek bir birey arasında garantilenebilirken, kültürel hakkın gerçekleşebilmesi için birden fazla bireyin aynı hak etrafında buluşması, dayanışması gere-ği bulunmaktadır. Bu özellik dolayısıyla üçüncü kuşak haklara “dayanışma hakları” da denmektedir.Doğru cevap B'dir.
Soru 52
Aşağıdaki kavramlardan hangisi kültürün değişmesi veya özünden sapması anlamında kullanılmaktadır?
Seçenekler
A
Dejenerasyon
B
Dezenformasyon
C
Adaptasyon
D
Etnisite
E
Akreditasyon
Açıklama:
Kültür tanımları açıkça değişme boyutuna kapatılmıştır. Oysa ki kültür, değişim ve gelişime açık bir yapıdadır. Üstelik kültürün değişmesi bir başka tartışmayı gündeme getirecektir. Kültür değişirse “dejenere” olur, “yozlaşır”, “aslından uzaklaşır, özünden sapar”.
Soru 53
Aşağıdakilerden hangisi kimlik kavramının bireysel olmaktan çıkıp bir üst yapıya ulaştığını açıklayan kavramdır?
Seçenekler
A
Bireysel kimlik
B
Toplumsal kimlik
C
Siyasi kimlik
D
Ekonomik kimlik
E
Organizasyonel kimlik
Açıklama:
“Biz” dediğimiz noktadaki haliyle kimlik bir özdeşleşme operasyonu içeriyor. Televizyonda milli futbol karşılaşması naklen yayınlanırken milyonlarca kişinin aynı duygularla heyecanlandığını adeta duyumsuyoruz; yabancı bir ülkeyi ziyaret ederken aynı dili konuştuğumuz bir kişiyle karşılaştığımızda o kişiyle farklı bir duygudaşlık kuruyoruz; yeni bir semte taşındığımızda gözlerimiz hemen kendimiz gibi olan insanları arıyor... Bütün bu örnekler, kimliğin toplumsal boyutuna işaret eder. O halde toplumsal kimlik bize ait bir şey değildir. Tam tersine, biz o kimliğe aitiz.
Soru 54
Bir kişinin yeni başladığı işinde ofisine ufak da olsa ailevi eşyalarını yerleştirmesini hangi kavram açıklamaktadır?
Seçenekler
A
Toplumsal kimlik
B
Kültürel mesafe
C
Aidiyet
D
Örgütsel vatandaş
E
Kişilik
Açıklama:
Bu davranışın nedeni ofis doğası gereği soğuk, belli bir kişiye değil bir kuruma ait olan, adı üstünde, içinde iş üretilsin diye tasarlanmış bir mekândır. İnsanlar bu soğuk mekâna elbette yalnızca işle ilişkili kimliklerini değil, özel yaşamlarına (örneğin aile hayatına) dair kimliklerini de taşırlar. Ofis mekânını, kimliklerinin bu diğer boyutuna uygun kılmak, bu mekânı sadece bir kuruma değil, aynı zamanda kendilerine de ait kılmak için bu tip küçük değişiklikler yaparlar. Peki, bunu neden yaparlar? Çünkü aidiyet, insan varoluşunun en vazgeçilmez unsurlarından biridir.
Soru 55
Aşağıdakilerden hangisi hemen hemen bütün kültürlerin ürettiği olumlu, olumsuz, iyi ve kötü dokuları açıklayan kavramdır?
Seçenekler
A
Kültür şoku
B
Kültürel yozlaşma
C
Kültürel mesafe
D
İkili karşıtlıklar
E
Kültürlenme
Açıklama:
Bütün kültürler “ikili karşıtlıkların” (binary oppositions) oluşturduğu dokular üretiyorlar. Kültür hemen her yerde, çiğ-pişmiş, aydınlık-karanlık, doğal olan-doğal olmayan, batıdoğu, uhrevi-dünyevi, beyaz-siyah, eril-dişil ve benzeri gibi sizin de bir durup düşünseniz onlarcasını üretebileceğiniz ikili karşıtlıklar üzerinden kuruluyor.
Soru 56
Bir bireyin kimliğe dayalı söylemleri içinde bulunduğu coğrafyaya veya toplumsal çevresine göre değişkenlik gösterebilmektedir. Bu durum sosyoloji literatüründe hangi kavramla açıklanmaktadır?
Seçenekler
A
Etnosentrizm
B
Zihinsel mesafe
C
Coğrafi mesafe
D
Kültür algısı
E
Aidiyet stratejisi
Açıklama:
Coğrafya içinde ve insani farklılıklar arasında gezindikçe, kimlik beyanlarımız da değişiyor. Örneğin, şimdi İstanbul’dasınız. “Sen kimsin?” sorusuna “ben Türküm” diye yanıt vermek aklınıza gelir mi? Ne zaman ki yurt dışında, diyelim Belçika’da bir bilimsel kongreye katıldınız, orada “ben Türküm” demek aklınıza gelir. Bu durum ise bireyin aidiyet stratejisi olarak tanımlanmaktadır.
Soru 57
Bir ülkede kuzeyde yaşayanlar, güneyde yaşayanlar, herhangi bir milliyetten gelenler gibi durumlarda hangi sorunların belirginleştiği söylenebilir?
Seçenekler
A
Bölgesel ve etnik
B
Dini ve etnik
C
Ekonomik ve siyasi
D
Kültürel
E
Etnik ve kültürel
Açıklama:
Bir ülkede kuzeyde yaşayanlar-güneyde yaşayanlar, falanca etnik kökenden gelenler-filanca etnik kökenden gelenler arasında fırsatlar anlamında eşitsizlik yaşanıyorsa; o zaman bölgesel ve etnik toplumsal kimlikler belirginleşiyor ve çelişkilere, çatışmalara neden olabiliyor.
Soru 58
Hoşgörü, hoşgören ve hoşgörülen olarak iki karşıt kavram barındırdığı için buna alternatif olarak hangi kavram kullanılabilir?
Seçenekler
A
Sağduyu
B
Tanımak
C
Merhamet
D
Acıma
E
Saygı
Açıklama:
Hoşgörü sorunlu bir kavram. Bunun yerine bir başka kavramı koymak ve bu kavramla ilintili siyasal/ahlaki duruşu geliştirmek durumundayız. Bu kavram tanımak (recognition) olabilir. Tanımak derken kastımız, varlığını kabullenmek, sevsek de sevmesek de beraber yaşama zorunluluğuna boyun eğmektir.
Soru 59
Aşağıdaki Türkiye toplumunu kat eden ikili karşıtlık ekseni ya da toplumsal kimlik çiftinden hangisi sosyo-demografik faktörlerden kaynaklanmaktadır?
Seçenekler
A
Alevi-Sünni
B
Sermaye sahibi- Emekçi
C
Erkek-Kadın
D
Türk-Kürt
E
Kent merkezindekiler- Varoştakiler
Açıklama:
Türkiye toplumunu en azından on bir adet toplumsal kimlik karşıtlığı boydan boya kat ediyor. Bunların kimisi coğrafyadan kaynaklanıyor. Kimisi inanç, kimisi de sosyo-ekonomik temellidir. Erkek-kadın çifti ise sosyo-demografik faktörler arasında yer almaktadır.
Soru 60
Hangisi 1990'lı yıllarda farklı olan kimliklerin yan yana bulunması için ortaya atılan kavramdır?
Seçenekler
A
Kültürlenme
B
Kültürleşme
C
Alt kültür
D
Çokkültürcülük
E
Kültür şoku
Açıklama:
Farklı olan kimliklerin yan yana bulunması için 1990’lı yıllardan itibaren önerilen kavram “çokkültürcülük” (multiculturalism) olarak adlandırılmaktadır.
Soru 61
Hangisi farklı etnik unsurların birbirleriyle fazla temas etmeden dikey yapılanmalar içinde varlıklarını sürdürmelerini sağlayan modeldir?
Seçenekler
A
Sosyolojik fay hattı
B
Bürokrasi
C
Yatay model
D
Çokkültürcülük
E
Sütun modeli
Açıklama:
Sütun modeli (pillar model), farklı etnik unsurların birbirleriyle fazla temas etmeden dikey yapılanmalar içinde varlıklarını sürdürmesine yöneliktir.
Soru 62
Bütün kültürler “ikili karşıtlıkların” oluşturduğu dokular ürettiğini savunan sosyolog kimdir?
Seçenekler
A
Friedrich Engels
B
İbn-i Haldun
C
Zygmunt Bauman
D
Karl Marx
E
Claude LéviStrauss
Açıklama:
Claude LéviStrauss’un
bize öğrettiğine göre, insan türünün, dünyanın neresinde olursa olsun
inşa ettiği kültürlerin istisnasız hepsi temel bir özellik gösteriyor: Bütün kültürler
“ikili karşıtlıkların” (binary oppositions) oluşturduğu dokular üretiyorlar.
bize öğrettiğine göre, insan türünün, dünyanın neresinde olursa olsun
inşa ettiği kültürlerin istisnasız hepsi temel bir özellik gösteriyor: Bütün kültürler
“ikili karşıtlıkların” (binary oppositions) oluşturduğu dokular üretiyorlar.
Soru 63
"Kültür, bir insan topluluğunun paylaştığı maddi, manevi değerlerin tümüne verilen addır" şeklindeki tanımını kim yapmıştır?
Seçenekler
A
Franz Boas
B
Karl Marx
C
Friedrich Engels
D
Yevgeni Zamyatin
E
Emile Durkheim
Açıklama:
Amerikan antropolojisinin babası ya da modern antropolojinin
kurucusu sıfatlarıyla anılan Franz Boas’ın kültür, bir insan topluluğunun
paylaştığı maddi, manevi değerlerin bütününe verilen addır şeklindeki -biraz daha
uzunca tanımının sadeleştirilmiş hali diyebileceğimiz- bu tanımı aynı zamanda
kültürün antropolojik tanımı olarak da anılabilir.
kurucusu sıfatlarıyla anılan Franz Boas’ın kültür, bir insan topluluğunun
paylaştığı maddi, manevi değerlerin bütününe verilen addır şeklindeki -biraz daha
uzunca tanımının sadeleştirilmiş hali diyebileceğimiz- bu tanımı aynı zamanda
kültürün antropolojik tanımı olarak da anılabilir.
Soru 64
Aşağıdakilerden hangisi ikili karşıtlıklar arasında yer almaz?
Seçenekler
A
eril-dişil
B
ak-beyaz
C
uhrevi-dünyevi
D
çiğ-pişmiş
E
aydınlık-karanlık
Açıklama:
Kültür
hemen her yerde, çiğ-pişmiş, aydınlık-karanlık, doğal olan-doğal olmayan, batıdoğu,
uhrevi-dünyevi, beyaz-siyah, eril-dişil ve benzeri gibi sizin de bir durup
düşünseniz onlarcasını üretebileceğiniz ikili karşıtlıklar üzerinden kuruluyor.
hemen her yerde, çiğ-pişmiş, aydınlık-karanlık, doğal olan-doğal olmayan, batıdoğu,
uhrevi-dünyevi, beyaz-siyah, eril-dişil ve benzeri gibi sizin de bir durup
düşünseniz onlarcasını üretebileceğiniz ikili karşıtlıklar üzerinden kuruluyor.
Soru 65
Kültür kavramının tarihi "culture" kelimesi olarak batı dillerinden gelişi ilk olarak hangi yüzyıla rastlamaktadır?
Seçenekler
A
13. Yüzyıl
B
14. Yüzyıl
C
15. Yüzyıl
D
16. Yüzyıl
E
17. Yüzyıl
Açıklama:
-
Batı dillerinden 15. Yüzyıldan beri “culture” biçimiyle süregelmiş bir kavram.Doğru cevap C'dir.
Batı dillerinden 15. Yüzyıldan beri “culture” biçimiyle süregelmiş bir kavram.Doğru cevap C'dir.
Soru 66
Aşağıdakilerden hangisi bir ideoloji belgesidir ?
Seçenekler
A
Üniversite Kimlik Kartı
B
Ehliyet
C
Kurum Çalışan Kartı
D
T.C. Kimlik Kartı
E
Aile Cüzdanı
Açıklama:
-
Türkiye Cumhuriyeti Nüfus Cüzdanı bir ideoloji belgesi olarak kabul edilebilir.
Türkiye Cumhuriyeti Nüfus Cüzdanı bir ideoloji belgesi olarak kabul edilebilir.
Soru 67
Fırsatlara erişimde hangi ‘çift’ bakımından eşitsizlik yaşanıyorsa, o çift “............. ...............”dır.
Yukarıdaki ifadede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir ?
Yukarıdaki ifadede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir ?
Seçenekler
A
Kimlik karmaşası
B
Kimlik çatışması
C
Kimlik doğurganı
D
Kimlik eşitsizliği
E
Kimlik yanılgısı
Açıklama:
Fırsatlara erişimde hangi ‘çift’ bakımından eşitsizlik yaşanıyorsa, o çift “kimlik doğurganı”dır. Verimli toprak özelliği o tür çiftlerde etkili oluyor. Örneğin bir toplumda keller ile saçlılar, kısa boylular ile uzun boylular, geniş ailede yaşayanlar ile çekirdek ailede yaşayanlar arasında toplumun sunduğu fırsatlar (yani, eğitim, gelir, iş, sağlık hizmeti, güvenlik, emeklilik, saygınlık, ün, şan, ve benzerleri) bakımından bir eşitsizlik yoksa; o toplumda keller-saçlılar, kısalar-uzunlar, geniş aileciler-çekirdek aileciler temelinde toplumsal kimlik belirginleşmesi yaşanmıyor. Böylesi ikili karşıtlıklar varolmaya devam ediyor ama toplumda bir sorun oluşturmuyor.Doğru cevap C'dir.
Soru 68
Aşağıdakilerden hangisinde kimlik ile ilgili bilgiler doğru olarak verilmiştir ?
Seçenekler
A
Kültür, toplumsal kimliklerin dayanışmasından ibarettir.
B
Toplumsal kimlik dediğimizse, çatışmalarımızın yüzeyselliği söz konusudur.
C
Kimliklerimiz sürekli değil, sabit haldedir.
D
Her birimiz tek bir kimlik kuşanırız.
E
Kültürün tanımı akışkan ve değişkendir.
Açıklama:
Türkiye toplumunu en azından on bir adet toplumsal kimlik karşıtlığı boydan boya kat ediyor. Bunların kimisi coğrafyadan kaynaklanıyor. Kimisi inanç, kimisi de sosyo-ekonomik temellidir. Ama hepsinin ortak özelliği eksenin iki ucunu oluşturanlar arasında fırsatlara erişimde eşitsizlikler olması, hak mağduriyetleri bulunması, ya da bu kimliklere sahip çıkanların böylesi bir eşitsizlik ve mağduriyet yaşandığına dair inanç beslemeleridir. On bir eksen bir arada kimi kez buluşarak, kimi kez mücadele ederek bizim “kültür hayatımız” dediğimiz şeyi oluşturuyorlar. Hayata dair soluduğumuz bütün anlam parçacıkları bir biçimde bu karşıtlıkların içinden, arasından ya da üzerinden türüyor. Toparlarsak iddiamız şu:
1. Kültür, toplumsal kimliklerin karşılaşmasından ibarettir;
2. Toplumsal kimlik dediğimizse, çatışmalarımızın ete kemiğe bürünmesidir;
3. Kimliklerimiz sabit değil, sürekli değişme halindedir;
4. Her birimiz tek bir kimlik kuşanmıyoruz, bir sürü kimlik arasından bazılarını seçip kimliksel stratejiler geliştiriyoruz;
5. Bu saptamaların doğal sonucu olarak, kültür bir defaya özgü olarak tanımlan(a)mıyor kültürün tanımı akışkan ve değişkendir.
Doğru cevap E'dir.
1. Kültür, toplumsal kimliklerin karşılaşmasından ibarettir;
2. Toplumsal kimlik dediğimizse, çatışmalarımızın ete kemiğe bürünmesidir;
3. Kimliklerimiz sabit değil, sürekli değişme halindedir;
4. Her birimiz tek bir kimlik kuşanmıyoruz, bir sürü kimlik arasından bazılarını seçip kimliksel stratejiler geliştiriyoruz;
5. Bu saptamaların doğal sonucu olarak, kültür bir defaya özgü olarak tanımlan(a)mıyor kültürün tanımı akışkan ve değişkendir.
Doğru cevap E'dir.
Soru 69
Türk vatandaşlarının günlük yaşamlarında geleneksel olarak kullandıkları farklı dil ve lehçeler”in bulunduğunu tescil ederek, televizyon ile radyo yayınlarında bu dil ve lehçelerin kullanılabilmesinin, bu dillerin öğretilmesinin bir hak niteliğinde olduğunu vurgulayan kanun hangi tarihte kabul edilmiştir ?
Seçenekler
A
3 Ağustos 2002
B
5 Aralık 2003
C
11 Aralık 2004
D
12 Temmuz 2001
E
24 Mart 2002
Açıklama:
-
Türkiye de TBMM’den 3 Ağustos 2002 tarihinde geçen 4771 sayılı kanunla bu yönde bir adım attı. 4771 sayılı Uyum Yasası’nın 8. ve 11. maddelerinde daha önce yüksek mahkemelerin sadece bir sosyolojik gerçek olarak varlığını kabul ettiği resmi dil dışındaki diller konusunda bir aşama daha kaydedildi. Bu maddeler, “Türk vatandaşlarının günlük yaşamlarında geleneksel olarak kullandıkları farklı dil ve lehçeler”in bulunduğunu tescil ediyor ve televizyon ile radyo yayınlarında bu dil ve lehçelerin kullanılabilmesinin, bu dillerin öğretilmesinin bir hak niteliğinde olduğunu vurguluyor.Doğru cevap A'dır.
Türkiye de TBMM’den 3 Ağustos 2002 tarihinde geçen 4771 sayılı kanunla bu yönde bir adım attı. 4771 sayılı Uyum Yasası’nın 8. ve 11. maddelerinde daha önce yüksek mahkemelerin sadece bir sosyolojik gerçek olarak varlığını kabul ettiği resmi dil dışındaki diller konusunda bir aşama daha kaydedildi. Bu maddeler, “Türk vatandaşlarının günlük yaşamlarında geleneksel olarak kullandıkları farklı dil ve lehçeler”in bulunduğunu tescil ediyor ve televizyon ile radyo yayınlarında bu dil ve lehçelerin kullanılabilmesinin, bu dillerin öğretilmesinin bir hak niteliğinde olduğunu vurguluyor.Doğru cevap A'dır.
Soru 70
Türkiye aşağıdakilerden hangisiyle değerler fırtınasına girmiştir ?
Seçenekler
A
Süleyman Demirel
B
Turgut Özal
C
Tansu Çiller
D
Recep Tayyip Erdoğan
E
Alparslan Türkeş
Açıklama:
Ülkemizde, özellikle, Turgut Özal’la birlikte başlayan yeni iklimi hatırlayalım. Türkiye, Özal’la birlikte bir “değerler fırtınasına” girmişti. Kökenleri Cumhuriyet’in de gerisine uzanan bazı temel değerler sarsıntıya uğramıştı. Bu sarsıntının odağında birey-toplum ilişkisinin kendi içindeki dinamikleri yer alıyordu. Sarsıntı, siyasal yelpazenin hem sağındakileri, hem de solundakileri ayrı ayrı ve apansız yakalamıştı.Doğru cevap B'dir.
Soru 71
Batı toplumlarında “yeni bireycilik” diye adlandırılan yaklaşım hangi tarihte kendisini göstermeye başlamıştır ?
Seçenekler
A
1950
B
1960
C
1970
D
1980
E
1990
Açıklama:
-
Ama yoğun biçimde kullanılmaz, anlamı üzerinde fazla durulmazdı. Ne zaman ki 1970’lerle birlikte Batı toplumlarında “yeni bireycilik” diye adlandırılan rüzgâr esmeye başladı (bu rüzgârın etkisiyle biçimlenen zihinsel topografyaya zaman zaman postmodernizm denilecekti) ve iki bloklu dünyanın taraflarından biri çöktü, işte o zaman el ele veren bazı gelişmeler sosyal bilimleri kimlik kategorisini irdelemeye mecbur kıldı.Doğru cevap C'dir.
Ama yoğun biçimde kullanılmaz, anlamı üzerinde fazla durulmazdı. Ne zaman ki 1970’lerle birlikte Batı toplumlarında “yeni bireycilik” diye adlandırılan rüzgâr esmeye başladı (bu rüzgârın etkisiyle biçimlenen zihinsel topografyaya zaman zaman postmodernizm denilecekti) ve iki bloklu dünyanın taraflarından biri çöktü, işte o zaman el ele veren bazı gelişmeler sosyal bilimleri kimlik kategorisini irdelemeye mecbur kıldı.Doğru cevap C'dir.
Soru 72
"Kimlik" kavramının söz dağarcığımızda yükselmeye başladığı dönem aşağıdakilerden hangisidir ?
Seçenekler
A
1940'lı yıllar
B
1950'li yıllar
C
1960'lı yıllar
D
1970'li yıllar
E
1980'li yıllar
Açıklama:
-
Kimlik kavramı ile ilgili ufuk turumuzu devam ettirelim. Bu kavram 1980’li yıllara kadar daha çok psikolojiyle sosyal psikoloji söz dağarcığındaydı. Sosyoloji ve siyaset biliminin, elbette, bu kavramla tanışıklığı vardı. Ama yoğun biçimde kullanılmaz, anlamı üzerinde fazla durulmazdı. Ne zaman ki 1970’lerle birlikte Batı toplumlarında “yeni bireycilik” diye adlandırılan rüzgâr esmeye başladı (bu rüzgârın etkisiyle biçimlenen zihinsel topografyaya zaman zaman postmodernizm denilecekti) ve iki bloklu dünyanın taraflarından biri çöktü, işte o zaman el ele veren bazı gelişmeler sosyal bilimleri kimlik kategorisini irdelemeye mecbur kıldı.
Kimlik kavramı ile ilgili ufuk turumuzu devam ettirelim. Bu kavram 1980’li yıllara kadar daha çok psikolojiyle sosyal psikoloji söz dağarcığındaydı. Sosyoloji ve siyaset biliminin, elbette, bu kavramla tanışıklığı vardı. Ama yoğun biçimde kullanılmaz, anlamı üzerinde fazla durulmazdı. Ne zaman ki 1970’lerle birlikte Batı toplumlarında “yeni bireycilik” diye adlandırılan rüzgâr esmeye başladı (bu rüzgârın etkisiyle biçimlenen zihinsel topografyaya zaman zaman postmodernizm denilecekti) ve iki bloklu dünyanın taraflarından biri çöktü, işte o zaman el ele veren bazı gelişmeler sosyal bilimleri kimlik kategorisini irdelemeye mecbur kıldı.
Soru 73
Aşağıdakilerden hangisi üçüncü kuşak haklarıdır ?
Seçenekler
A
Çalışma hakları
B
Sendika kurma hakkı
C
Sosyal güvenlik hakkı
D
Parasız eğitim görme hakkı
E
Kültürel haklar
Açıklama:
-
Kültürel haklar üçüncü kuşak haklarıdır. Doğru cevap E'dir.
Kültürel haklar üçüncü kuşak haklarıdır. Doğru cevap E'dir.
Soru 74
Avrupa Birliği tarafından adaylık başvurusunda bulunan ülkelerin önüne hangi kriterler şart konulmuştur ?
Seçenekler
A
Uluslararası Kriterler
B
Avrupa Kriterleri
C
Kopenhag kriterleri
D
Ekonomik Kriterler
E
Sanatsal Kriterler
Açıklama:
-
Kolektif yanı ağır basan bu hakların kimliklerle en fazla ilgili olanı kültürel haklardır. Kültürel hakların başında da anadil hakkı gelmektedir. Bu, yurttaşların anadillerini kullanma ve geliştirme hakkı şeklinde özetlenebilir. Bilindiği gibi bu husus Avrupa Birliği tarafından adaylık başvurusunda bulunan ülkelerin önüne Kopenhag kriterlerinin bir parçası olarak konmuş ve ülkemizde de yoğun tartışmalara yol açmıştır. Tartışmalar yalnızca Türkiye’ye özgü değildir.Doğru cevap C'dir.
Kolektif yanı ağır basan bu hakların kimliklerle en fazla ilgili olanı kültürel haklardır. Kültürel hakların başında da anadil hakkı gelmektedir. Bu, yurttaşların anadillerini kullanma ve geliştirme hakkı şeklinde özetlenebilir. Bilindiği gibi bu husus Avrupa Birliği tarafından adaylık başvurusunda bulunan ülkelerin önüne Kopenhag kriterlerinin bir parçası olarak konmuş ve ülkemizde de yoğun tartışmalara yol açmıştır. Tartışmalar yalnızca Türkiye’ye özgü değildir.Doğru cevap C'dir.
Soru 75
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye toplumunu kat eden, ikili karşıtlık eksenleri veya
toplumsal kimlik çiftleri arasında sayılmaz?
toplumsal kimlik çiftleri arasında sayılmaz?
Seçenekler
A
Siyah-beyaz
B
Kentte yaşayanlar-köyde yaşayanlar
C
Türk-Kürt
D
Erkek-kadın
E
Zengin-fakir
Açıklama:
Türkiye toplumunu kat eden birinci fay hattı/ikili karşıtlık ekseni ya da
toplumsal kimlik çifti, zengin-fakir. İkincisi, erkek-kadın. Üçüncüsü
Türk-Kürt. O zaman bir dördüncüsü, kentte yaşayanlar-köyde
yaşayanlar. Beşincisi, kent merkezindekiler-varoştakiler. Altıncısı, belki de Sünniler-Aleviler. Yedincisi, dinin toplumsal yaşamdaki yerinin artmasını isteyenler istemeyenler. Sekizinci eksen için sermaye sahipleri-emekçilerdir. Dolaysıyla, doğru cevap: A'dır.
toplumsal kimlik çifti, zengin-fakir. İkincisi, erkek-kadın. Üçüncüsü
Türk-Kürt. O zaman bir dördüncüsü, kentte yaşayanlar-köyde
yaşayanlar. Beşincisi, kent merkezindekiler-varoştakiler. Altıncısı, belki de Sünniler-Aleviler. Yedincisi, dinin toplumsal yaşamdaki yerinin artmasını isteyenler istemeyenler. Sekizinci eksen için sermaye sahipleri-emekçilerdir. Dolaysıyla, doğru cevap: A'dır.
Soru 76
Türkiye “değerler fırtınası"na” hangi siyasetçi döneminde girmiştir?
Seçenekler
A
Necmettin Erbakan
B
Turgut Özal
C
Bülent Ecevit
D
Tansu Çiller
E
Süleyman Demirel
Açıklama:
- Türkiye, Özal’la birlikte bir “değerler fırtınasına” girmişti.
Kökenleri Cumhuriyet’in de gerisine uzanan bazı temel değerler sarsıntıya uğramıştı. Bu sarsıntının odağında birey-toplum ilişkisinin kendi içindeki dinamikleri yer alıyordu. Sarsıntı, siyasal yelpazenin hem sağındakileri, hem de solundakileri ayrı ayrı ve apansız yakalamıştı. Dolayısıyla, doğru cevap: B
Soru 77
"Çokkültürcülük" kavramının anlamı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Çoklu kültürlerin kabulü ve ilerletilmesi.
B
Çoklu kültürlerin reddi.
C
Çoklu kültürlerin kabul olmaması.
D
Çoğunluk iradesinin üstünlüğü.
E
İnsanların yan yana mutlu bir biçimde yaşamaları.
Açıklama:
Çoklu kültürlerin kabulü ve ilerletilmesi olarak tarif edilen çokkültürcülük,
siyasal bağlamlara uygulandığında herhangi bir etnik, dinsel ya da kültürel cemaat öne çıkartılmadan her bir cemaatin siyasal sistem içinde yer alması, kültürel alanda da bir değerler hiyerarşisi yaratılmadan varlıklarını sürdürmelerine olanak tanınması olarak anlaşılıyor. Dolayısıyla, doğru cevap: A'dır.
siyasal bağlamlara uygulandığında herhangi bir etnik, dinsel ya da kültürel cemaat öne çıkartılmadan her bir cemaatin siyasal sistem içinde yer alması, kültürel alanda da bir değerler hiyerarşisi yaratılmadan varlıklarını sürdürmelerine olanak tanınması olarak anlaşılıyor. Dolayısıyla, doğru cevap: A'dır.
Soru 78
Multikulti nedir?
Seçenekler
A
Çokkültürlü bir toplum kurma girişimi
B
Çoklu kültürlerin kabulü ve ilerletilmesi.
C
Çoğunluk iradesinin üstünlüğü
D
Temel hak ve özgürlüklerini kullanması.
E
Siyasal ortamların tarifi.
Açıklama:
Almanya'da (ve Almanca'da) çok kültürlü bir toplum kurma girişimine
‘multikulti’ denir. Dolayısıyla, doğru cevap: A'dır.
‘multikulti’ denir. Dolayısıyla, doğru cevap: A'dır.
Soru 79
Aşağıdakilerden hangisi Belçika ve İsviçre’de uygulanan "sütun modeli " hakkında doğru bir ifade değildir?
Seçenekler
A
Bu modelde farklı etnik unsurlar birbirleriyle fazla temas etmeden dikey yapılanmalar içinde varlıklarını sürdürürler.
B
Bu modelin karşılaşmaları ve müzakereyi öne çıkartan kültür tanımı içinde yer alamayacağı açıktır.
C
Bu model doğrultusunda yapılanmış bir toplumda kültürel dokunun bütünleştirici özelliği vardır.
D
Bu model doğrultusunda yapılanmış bir toplumda kültürel dokunun bütünleştirici özelliği söz konusu değildir.
E
Bu model farklı unsurların çatışması gibi sorunları ortadan kaldırılıyor olabilir.
Açıklama:
Dünyada karşımıza çıkan bir başka model Belçika ve İsviçre’de uygulanan “sütun modelidir” (pillar model). Bu modelde farklı etnik unsurlar birbirleriyle fazla
temas etmeden dikey yapılanmalar içinde varlıklarını sürdürürler. Bu modelin karşılaşmaları ve müzakereyi öne çıkartan kültür tanımı içinde yer alamayacağı
açıktır. Yani, böyle yapılanmış bir toplumda kültürel dokunun bütünleştirici özelliği bulunmayacaktır ancak farklı unsurların çatışması gibi sorunlar ortadan kaldırılıyor olabilir. Dolayısıyla, doğru cevap: C'dir.
temas etmeden dikey yapılanmalar içinde varlıklarını sürdürürler. Bu modelin karşılaşmaları ve müzakereyi öne çıkartan kültür tanımı içinde yer alamayacağı
açıktır. Yani, böyle yapılanmış bir toplumda kültürel dokunun bütünleştirici özelliği bulunmayacaktır ancak farklı unsurların çatışması gibi sorunlar ortadan kaldırılıyor olabilir. Dolayısıyla, doğru cevap: C'dir.
Soru 80
Aşağıdakilerden hangisi Japon kültürü arasında sayılmaz?
Seçenekler
A
Dakik ve sistemli bir toplum,
B
Geniş otoyollar ve havaalanları,
C
Japon bahçeleri,
D
Yavaş yaşamı,
E
Kiraz çiçekleri,
Açıklama:
Dakik ve sistemli bir toplum, geniş
otoyollar ve havaalanları, kiraz çiçekleri ve geyşalar, “Japon bahçeleri” vs. Bu neredeyse
evrenselleşmiş Japon imgesinin, gerçekte deneyimlenen Japon kültürünün
ancak bir karikatürü olabileceğini söylemek çok yanlış olmaz. Bir resim ya da
karikatürün anlattığı, anlatabildiği kültür, açıkça değişme boyutuna kapatılmıştır.
otoyollar ve havaalanları, kiraz çiçekleri ve geyşalar, “Japon bahçeleri” vs. Bu neredeyse
evrenselleşmiş Japon imgesinin, gerçekte deneyimlenen Japon kültürünün
ancak bir karikatürü olabileceğini söylemek çok yanlış olmaz. Bir resim ya da
karikatürün anlattığı, anlatabildiği kültür, açıkça değişme boyutuna kapatılmıştır.
Soru 81
Aşağıdakilerden hangisi “üçüncü kuşak haklar” arasındadır?
Seçenekler
A
Anadil hakkı.
B
Mülkiyet hakkı.
C
Seyahat hakkı.
D
Örgütlenme hakkı.
E
Düşünce ve ifade özgürlüğü.
Açıklama:
Tekeli’nin sözünü ettiği haklar, çevre hakları, kültürel haklar, insanlığın ortak
varlığından faydalanma ve uluslararası barış ortamında yaşama gibi haklardır. Bu
üçüncü kuşak haklara yakından bakalım. Bunların birinci ve ikinci kuşak haklardan
farklı olarak “kolektif ” nitelikte oldukları görülüyor. Örneğin mülkiyet hakkı
devletle tek bir birey arasında garantilenebilirken, kültürel hakkın gerçekleşebilmesi
için birden fazla bireyin aynı hak etrafında buluşması, dayanışması gereği
bulunmaktadır. Bu özellik dolayısıyla üçüncü kuşak haklara “dayanışma hakları”
da denmektedir.
varlığından faydalanma ve uluslararası barış ortamında yaşama gibi haklardır. Bu
üçüncü kuşak haklara yakından bakalım. Bunların birinci ve ikinci kuşak haklardan
farklı olarak “kolektif ” nitelikte oldukları görülüyor. Örneğin mülkiyet hakkı
devletle tek bir birey arasında garantilenebilirken, kültürel hakkın gerçekleşebilmesi
için birden fazla bireyin aynı hak etrafında buluşması, dayanışması gereği
bulunmaktadır. Bu özellik dolayısıyla üçüncü kuşak haklara “dayanışma hakları”
da denmektedir.
Soru 82
Hangisi “kimlikleri” ifade etmez?
Seçenekler
A
Kimlikler tasavvur dünyasında ikili karşıtlıklar oluşturacak şekilde inşa edilir; oluşan kimlik haritası dönüp kaynaklandıkları maddi toplumsal ilişkileri biçimlendirir.
B
Kimlikler yaşanan maddi ilişkileri biçimlendir.
C
Maddi toplumsal ilişkiler tasavvur dünyasında kimliklerin kurulmasının temelini hazırlar.
D
Kimlikler tasarım katına aittir, zihinsel oluşumlardır, tasavvurlarımızda kurulur.
E
Kimlikler alış-veriş süreçlerinden, karşılıklı etkileşim dinamiklerinden oluşan bir zemindir.
Açıklama:
Kimlik ve Aidiyet
Kimlikler alış-veriş süreçlerinden, karşılıklı etkileşim dinamiklerinden oluşan bir zemindir.
Kimlikler alış-veriş süreçlerinden, karşılıklı etkileşim dinamiklerinden oluşan bir zemindir.
Soru 83
Aşağıdaki hangisi "kimlik" olgusuna dair günümüzde genel kabul gören doğru bir ifadededir?
Seçenekler
A
Kimlikler akışkan ve ötekilerle sürekli müzakere halindedir.
B
Kimlik ilişkisel değil, özsel bir kavramdır.
C
Kimlikler daima “biz” ile ilişkiye bağlı olarak kurulur, bu süreçte "öteki" nin rolü yoktur.
D
Kimlikler sabittir.
E
Kimlikler değişmez.
Açıklama:
Kimlik ve Aidiyet
Kimlik özsel değil, ilişkisel bir olgudur ve kimlikler daima “öteki” ile ilişkiye bağlı olarak kurulur. Kimlikler akışkan ve ötekilerle sürekli müzakere halindedir. Dolayısısyla, doğru cevap: A'dır.
Kimlik özsel değil, ilişkisel bir olgudur ve kimlikler daima “öteki” ile ilişkiye bağlı olarak kurulur. Kimlikler akışkan ve ötekilerle sürekli müzakere halindedir. Dolayısısyla, doğru cevap: A'dır.
Soru 84
"Kimlik ve Aidiyet" ilişkisine dair verilen cümleyi aşağıdaki seçeneklerde yer alan ifadelerden hangisi anlamlı ve doğru olarak tamamlar?
“Modern bir toplumda ………………………. hem arzulanır değil, hem de mümkün değildir.
“Modern bir toplumda ………………………. hem arzulanır değil, hem de mümkün değildir.
Seçenekler
A
çoklu aidiyet ilişkisi
B
aidiyet stratejileri
C
tek bir aidiyet ilişkisi
D
Kimlikli bir yaşam
E
“Öteki” ile ilişki
Açıklama:
Kimlik ve Aidiyet
Modern bir toplumda tek bir aidiyet ilişkisi hem arzulanır değil, hem de mümkün değildir. Doğru cevap: C
Modern bir toplumda tek bir aidiyet ilişkisi hem arzulanır değil, hem de mümkün değildir. Doğru cevap: C
Soru 85
Hangi ifade doğrudur?
Seçenekler
A
Kültür ve kimlik olguları tarihin basit bir yansıması olarak algılanamaz.
B
Kimlik toplumsal bir üretimdir ve dünya anlam üzerine kurulmak zorundadır.
C
Belirli bir toplumun yapısal “biçimini” devam ettirmeyi sağlayan unsur, bir toplulukta yaşayan herkesin, içinde taşıdığı simgelerden oluşan dağarcıktır.
D
Bir şey üzerinde fikir yürütmek, onu kavramlaştırmak ya da anlamanın kültürel yollarından biri “mit”dir.
E
Kimliklerimiz çelişkiyi ve çatışmayı barındıran bütün toplumların bu gerilim ortamında varlık bulur.
Açıklama:
KÜLTÜREL HAKLAR VE FIRSAT EŞİTLİĞİ
Kimliklerimiz çelişkiyi ve çatışmayı barındıran bütün toplumların bu gerilim ortamında varlık bulur.
Kimliklerimiz çelişkiyi ve çatışmayı barındıran bütün toplumların bu gerilim ortamında varlık bulur.
Soru 86
Bir ülkede yaşanan bölge, etnik köken, dini aidiyet vb. nedeniyle kişiler arasında fırsatlar anlamında eşitsizlik yaşandığında bölgesel, etnik ve dinsel toplumsal kimlikler belirginleşerek genellikle………………………….. neden olabilir.
Yukarıdaki cümleyi aşağıdaki ifadelerden hangisi en doğru şekilde tamamlar?
Yukarıdaki cümleyi aşağıdaki ifadelerden hangisi en doğru şekilde tamamlar?
Seçenekler
A
Barış ortamına
B
Çelişkilere ve çatışmalara
C
Yeni aidiyet stratejilerine
D
Tek bir aidiyet ilişkisine
E
Hoşgörü kültürüne
Açıklama:
KÜLTÜREL HAKLAR VE FIRSAT EŞİTLİĞİ
çelişkilere ve çatışmalara
çelişkilere ve çatışmalara
Soru 87
Hangisi ifadeyi anlamlı olarak tamamlar?
“………………. çatışmaya dönme potansiyeli taşıyan ikili karşıtlıkların diliyle uyum içinde bir kavramdır.”
“………………. çatışmaya dönme potansiyeli taşıyan ikili karşıtlıkların diliyle uyum içinde bir kavramdır.”
Seçenekler
A
Hoşgörü
B
Kültür
C
Kimlik
D
Toplumsal kimlik
E
Aidiyet
Açıklama:
KÜLTÜREL HAKLAR VE FIRSAT EŞİTLİĞİ
Hoşgörü
Hoşgörü
Soru 88
Hangi ifade doğru olarak kabul edilemez?
Seçenekler
A
Kültür, toplumsal kimliklerin karşılaşmasından ibarettir.
B
Toplumsal kimlik, çatışmalarımızın ete kemiğe bürünmesidir.
C
Kimliklerimiz sabittir, değişmez.
D
Her birimiz tek bir kimlik kuşanmıyoruz, bir sürü kimlik arasından bazılarını seçip kimliksel stratejiler geliştiriyoruz.
E
Kültür bir defaya özgü olarak tanımlanamaz, kültürün tanımı akışkan ve değişkendir.
Açıklama:
Demokrasi ve Kültürel Haklar ya da Türkiye’yi Kat Eden Fay Hatları
Kimliklerimiz sabittir, değişmez.
Kimliklerimiz sabittir, değişmez.
Soru 89
Batı toplumlarında “yeni bireycilik” olarak adlandırılan eğilim ne zaman ivme kazandı?
Seçenekler
A
1950’lerde
B
1960’larda
C
1970’lerde
D
1980’lerde
E
2000’lerde
Açıklama:
Demokrasi ve Kültürel Haklar ya da Türkiye’yi Kat Eden Fay Hatları
1970’lerde
1970’lerde
Soru 90
Yeni kimlik arayışları bazı durumlarda hangi ulusötesi aidiyet bağlarını öne çıkartıyor?
Seçenekler
A
Avrupalılık kimliğini
B
çelişkileri ve çatışmaları
C
tek bir aidiyet stratejisini
D
toplumsal kimliği
E
hoşgörü kültürünü
Açıklama:
Yeni Bireycilik
toplumsal kimliği
toplumsal kimliği
Soru 91
Hangisi üçüncü kuşak haklar arasında görülemez?
Seçenekler
A
Eğitim hakları
B
Çevre hakları
C
Kültürel haklar
D
İnsanlığın ortak varlığından faydalanma hakları
E
Uluslararası barış ortamında yaşama hakları
Açıklama:
Yeni Bireycilik
Eğitim hakları
Eğitim hakları
Soru 92
Kültür sözcüğü, (culture) biçimiyle Batı dillerinde hangi yüzyıldan beri süregelmiş bir kavramdır?
Seçenekler
A
15. yüzyıl
B
16. yüzyıl
C
17. yüzyıl
D
18. yüzyıl
E
19. yüzyıl
Açıklama:
Kültür sözcüğü, (culture) biçimiyle Batı dillerinde 15. yüzyıldan beri süregelmiş bir kavramdır.
Soru 93
'Kültür, bir insan topluluğunun paylaştığı maddi, manevi değerlerin bütününe verilen addır' tanımı aşağıdaki kuramcılardan hangisine aittir?
Seçenekler
A
Bronislaw Malinowski
B
Frans Boas
C
Edward B. Tylor
D
Raymond Williams
E
Stuart Hall
Açıklama:
'Kültür, bir insan topluluğunun paylaştığı maddi, manevi değerlerin bütününe verilen addır' tanımı Franz Boas'a aittir.
Soru 94
'Bütün kültürler ikili karşıtlıkların oluşturduğu dokular üretiyor' sözü aşağıdaki kuramcılardan hangisine aittir?
Seçenekler
A
Margaret Mead
B
Clause Levi-Strauss
C
Marx Weber
D
Richard Sennet
E
Henri Lefebvre
Açıklama:
Kültür hemen her yerde, çiğ-pişmiş, aydınlık-karanlık, doğal olan-doğal olmayan, batı- doğu, uhrevi-dünyevi, beyaz-siyah, eril-dişil ve benzeri gibi sizin de bir durup düşünseniz onlarcasını üretebileceğiniz ikili karşıtlıklar üzerinden kuruluyor.
Claude Lévi- Strauss’un bize öğrettiğine göre, insan türünün, dünyanın neresinde olursa olsun inşa ettiği kültürlerin istisnasız hepsi temel bir özellik gösteriyor: Bütün kültürler “ikili karşıtlıkların” (binary oppositions) oluşturduğu dokular üretiyorlar.
Claude Lévi- Strauss’un bize öğrettiğine göre, insan türünün, dünyanın neresinde olursa olsun inşa ettiği kültürlerin istisnasız hepsi temel bir özellik gösteriyor: Bütün kültürler “ikili karşıtlıkların” (binary oppositions) oluşturduğu dokular üretiyorlar.
Soru 95
Kimlikler aşağıdaki hangi kavrama bağlı olarak kurulur?
Seçenekler
A
Toplum
B
Kişiler
C
Öteki
D
Ekonomi
E
Kültür
Açıklama:
'Kimliklere ilişkin bir başka temel özellikten söz açmanın tam sırası. Kimlikleri zihinlerimizde kurarken, biraz önce belirttiğimiz gibi, “biz” diye bir şey oluşturu- yoruz. Bize benzeyenlerden kurduğumuz bu şeyin bize benzediğine karar verir- ken, bize benzemeyenlere göz ucuyla bakıyoruz. Benzemeyenlersiz benzeyenler yok. Bu ne demek olabilir? En basit ifadesiyle kimliklerin içi ilişkisel olarak dol- duruluyor demek. Yani, kimlik bir özsel kavram değil; ilişkisel bir kavram. Tekrar söyleyelim, kimlikler kurulurken öze değil, Öteki ile ilişkiye bağlı olarak kuruluyor.' (s.207)
Kimlik özsel değil, ilişkisel bir olgudur ve kimlikler daima Öteki ile ilişkiye bağlı olarak kurulur.
Kimlik özsel değil, ilişkisel bir olgudur ve kimlikler daima Öteki ile ilişkiye bağlı olarak kurulur.
Soru 96
Sosyal bilimlerde kimlik kategorisini irdelemeye yönlendiren olaylar aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
Seçenekler
A
Sosyalizm-İki bloklu dünyanın taraflarının birinin çökmesi
B
Yeni Bireycilik-Küreselleşme
C
Küreselleşme-Liberalizm
D
Yeni bireycilik rüzgarı-İki bloklu dünyanın taraflarının birinin çökmesi
E
Kapitalizm-postmodernizm
Açıklama:
Batı toplumlarında 1970'li yıllardan itibaren “yeni bireycilik” diye adlandırılan rüzgâr esmeye başladı ve iki bloklu dünyanın taraflarından biri çöktü bu sebeplerle sosyal bilimlerde kimlik kategorisi incelenmeye başlandı.
1970’lerle birlikte Batı toplumlarında “yeni bireycilik” diye adlandırılan rüzgâr esmeye başla- dı (bu rüzgârın etkisiyle biçimlenen zihinsel topografyaya zaman zaman post- modernizm denilecekti) ve iki bloklu dünyanın taraflarından biri çöktü, işte o zaman el ele veren bazı gelişmeler sosyal bilimleri kimlik kategorisini irdelemeye mecbur kıldı.
1970’lerle birlikte Batı toplumlarında “yeni bireycilik” diye adlandırılan rüzgâr esmeye başla- dı (bu rüzgârın etkisiyle biçimlenen zihinsel topografyaya zaman zaman post- modernizm denilecekti) ve iki bloklu dünyanın taraflarından biri çöktü, işte o zaman el ele veren bazı gelişmeler sosyal bilimleri kimlik kategorisini irdelemeye mecbur kıldı.
Soru 97
Üçüncü kuşak hakların birinci ve ikinci kuşak haklardan farkı nedir?
Seçenekler
A
Kollektif oluşu
B
Bireyci Oluşu
C
Hümanist oluşu
D
Özgürlükçü oluşu
E
Evrensel oluşu
Açıklama:
Üçüncü kuşak hakların birinci ve ikinci kuşak haklardan farkı “kolektif ” nitelikte olmalarıdır.
Üçüncü kuşak haklar, çevre hakları, kültürel haklar, insanlığın ortak varlığından faydalanma ve uluslararası barış ortamında yaşama gibi haklardır. Bu üçüncü kuşak hakların birinci ve ikinci kuşak haklardan farklı olarak “kolektif ” nitelikte oldukları görülüyor.
Üçüncü kuşak haklar, çevre hakları, kültürel haklar, insanlığın ortak varlığından faydalanma ve uluslararası barış ortamında yaşama gibi haklardır. Bu üçüncü kuşak hakların birinci ve ikinci kuşak haklardan farklı olarak “kolektif ” nitelikte oldukları görülüyor.
Soru 98
Kollektif yanı ağır basan üçüncü kuşak hakların kimliklerle en fazla ilgili olanı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mülkiyet hakları
B
Kültürel Haklar
C
Çevre Hakları
D
Bireysel Haklar
E
Ekonomik Haklar
Açıklama:
Kolektif yanı ağır basan bu hakların kimliklerle en fazla ilgili olanı kültürel haklardır.
Soru 99
'Çoklu kültürlerin kabulü ve ilerletilmesi' olarak tarif edilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Küreselleşme
B
Demokrasi
C
Yerelleşme
D
Çokkültürcülük
E
Sütun Modeli
Açıklama:
Çoklu kültürlerin kabulü ve ilerletilmesi olarak tarif edilen çokkültürcülük, siyasal bağlamlara uygulandığında herhangi bir etnik, dinsel ya da kültürel ce- maat öne çıkartılmadan her bir cemaatin siyasal sistem içinde yer alması, kültürel alanda da bir değerler hiyerarşisi yaratılmadan varlıklarını sürdürmelerine olanak tanınması olarak anlaşılıyor.
Çokkültürcülük, çoklu kültürlerin kabulü ve ilerletilmesi olarak tarif edilmektedir.
Çokkültürcülük, çoklu kültürlerin kabulü ve ilerletilmesi olarak tarif edilmektedir.
Soru 100
'Farklı etnik unsurların birbirleriyle fazla temas etmeden dikey yapılanmalar içinde varlıklarını sürdürmeleri' olarak tanımlanan model aşağıdakilerden hangidir?
Seçenekler
A
Çokkültürcülük Modeli
B
Küreselleşme Modeli
C
Kimlik Modeli
D
Demokrasi Modeli
E
Sütun Modeli
Açıklama:
Dünyada karşımıza çıkan bir başka model Belçika ve İsviçre’de uygulanan “sü- tun modelidir” (pillar model). Bu modelde farklı etnik unsurlar birbirleriyle fazla temas etmeden dikey yapılanmalar içinde varlıklarını sürdürürler.
Farklı etnik unsurların birbirleriyle fazla temas etmeden dikey yapılanmalar içinde varlıklarını sürdürmelerine sütun modeli denir.
Farklı etnik unsurların birbirleriyle fazla temas etmeden dikey yapılanmalar içinde varlıklarını sürdürmelerine sütun modeli denir.
Soru 101
Turgut Özal'ın Türkiye siyasalına etkisi aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
Seçenekler
A
Siyasi Tercihler
B
Siyasal Kültür
C
Liberalleşme
D
Çokkültürcülük
E
Ekonomi
Açıklama:
Özal’ın etkisi siyasi tercihler düzleminden çok, siyasal kültür düzleminde yaşandı. Özal oylardan çok zihniyetleri yerinden oynattı. Düz bir siyasal figür olmanın ötesine geçti, birey-toplum ilişkisini herkese sorgulattı.
Özal’ın Türkiye siyasına etkisi siyasi tercihler düzleminden çok, siyasal kültür düzleminde yaşandı.
Özal’ın Türkiye siyasına etkisi siyasi tercihler düzleminden çok, siyasal kültür düzleminde yaşandı.
Ünite 12
Soru 1
Kapitalizm dönemsel krizlerinden çıkma olanağı veren yaşamsal bir özellik olan esneklik aşağıdakilerden hangisi ile tanımlanır?
Seçenekler
A
Finans kapitalizmi
B
Fordist üretim biçimi
C
Taylorist model
D
Hipergerçeklik
E
Gösterge değeri
Açıklama:
Emperyalist aşamada, dünyanın tamamı, kapitalist ekonomi için bir pazar olarak
görülmeye başlanmıştır. Rudolf Hilferding (1877-1941) ve Rosa Luxemburg (1871-1919) gibi düşünürler, kapitalizmin doğasında bir dönüşüm olduğunu fark etmişler ve bu dönüşümü çözümlemeye çalışmışlardır. Burada söz konusu olan,kapitalizme dönemsel krizlerinden çıkma olanağı veren yaşamsal bir özellik olan esnekliktir. Finans kapitalizmi olarak da adlandırılan bu yeni ekonomide, artık üretilen metânın doğası değişmiştir.Ekonominin artı değerini oluşturan üretimin nesnesi, sanayi kapitalizminde olduğu gibi somut metâ üretimi olmaktan çok, esnek pazarın koşullarına uyum sağlayan varsayımsal bir üretimdir.
görülmeye başlanmıştır. Rudolf Hilferding (1877-1941) ve Rosa Luxemburg (1871-1919) gibi düşünürler, kapitalizmin doğasında bir dönüşüm olduğunu fark etmişler ve bu dönüşümü çözümlemeye çalışmışlardır. Burada söz konusu olan,kapitalizme dönemsel krizlerinden çıkma olanağı veren yaşamsal bir özellik olan esnekliktir. Finans kapitalizmi olarak da adlandırılan bu yeni ekonomide, artık üretilen metânın doğası değişmiştir.Ekonominin artı değerini oluşturan üretimin nesnesi, sanayi kapitalizminde olduğu gibi somut metâ üretimi olmaktan çok, esnek pazarın koşullarına uyum sağlayan varsayımsal bir üretimdir.
Soru 2
Aşağıdakilerden hangisi Taylorist modelin bir sonucu değildir?
Seçenekler
A
Kitle üretimi
B
Kitle tüketimi
C
Esnek olma
D
Standartlaşma
E
Demokratiklik
Açıklama:
Taylorist model (Taylorizm):Bilimsel, rasyonel bir çalışma yöntemi bulmak için yola çıkan Frederick Winslow Taylor’ın (1856-1915) geliştirdiği bir iş organizasyonu biçimidir.Bu model sayesinde standartlaşma meydana gelir ve bu da işçiler dâhil herkesin aynı ürünü satın alabilmesine olanak verdiğinden, demokratik bir tutumun göstergesidir.Ayrıca bu kitle üretimi, kitle tüketimini teşvik etmesinin yanında, üretimin standartlaşmasından dolayı, ürününde standartlaşması demektir.Fakat bu üretim biçiminin en önemli kusuru, yeteri kadar esnek olmamasıydı.
Soru 3
Kültür ürünlerinin endüstrileşmesi aşağıdakilerden hangisinin oluşmasına sebep olmaz?
Seçenekler
A
Önceden tasarlanma
B
Bilinmedik ögelerin işlenmesi
C
Standartlaşma
D
Yönlendirici olma
E
Regresif olma
Açıklama:
Kültür ürününün mümkün olduğunca en geniş kitleye ulaşması hedeşendiğinden, önceden tasarlanır ve bir yönlendirme içerir. Gündelik olanın, kültür endüstrisi tarafından işlenip pazarlanması durumu, bildik olanın bize sunulmasıdır. Theodor W. Adorno’ya göre kültür endüstrisi, ürünlerinin regresif (geriye giden) özelliğini ortaya çıkarır; kültür ürünleri standartlaştıkça, bunların birey üzerindeki etkisi artar. Buna göre, popülerleşen kültür ürünlerinin bize, bildik olanı tekrarlamasını arzularız. Zira bildik olan, bizim güvenli sığınağımızdır.
Soru 4
Pop bir şarkının popüler olması sebebi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Özgün olması
B
Farklı ritmler içermesi
C
Bilindik olması
D
Basit olmaması
E
Belirsiz olması
Açıklama:
Popüler kültür ürünü olan pop müziğin de temel özelliği, dinleyiciye bildik olanı tekrarlıyor olmasıdır. Örneğin; bir pop müzik ürününü dinlediğimizde sürekli tekrarlayan ritmin, müziğin ana hatlarını oluşturduğunu kolaylıkla fark edebiliriz. Bu anlamda, tıpkı bir çocuğun ezbere bildiği bir masalın yeniden ve yeniden anlatılmasını arzulaması gibi, dinleyici de kendisine tanıdık olan temponun tekrarlanmasını arzu eder; çünkü, bildik olanın tekrarlanması bize güven verir. Popüler müzikte belirli seslerin belirli aralıklarla tekrarlanması, aynı zamanda müziğin basitleşmesi, fakat daha da önemlisi standartlaşması anlamına gelir. Bu standartlaşma piyasa açısından üretilecek olan pop müzik ürününün öngörülmesi ve bu sebeple kolay pazarlanması demektir. Çünkü; böyle bir standartlaşma, hangi tür müziğin dinleyicinin kulağına daha hoş geldiğine dair bir ölçüt sunar.
Soru 5
Yaşanan korkunç bir olayın haber programlarında daha da korkunç bir şekilde işlenerek izleyiciye yansıtılması aşağıdakilerden hangisinin tanımıdır?
Seçenekler
A
Direnen kimlik
B
Sanal gerçeklik
C
Steorotyping
D
Hipergerçeklik
E
Gösterge değeri
Açıklama:
Hipergerçeklik: Bu kavram, günümüzde gerçekliğin dayanağının fizik gerçekliği aşarak inşa edilebilir bir şey olabileceğini vurgular. Fizik gerçekliğin herhangi bir düzeydeki temsili, gerçekten daha gerçek olarak algılanabilir.Gerçekliğin yeniden inşa edilmesi, bir anlamda gerçekliğin yeniden kurgulanması sayesinde olur. Bu noktada kurgu, gündelik yaşamın gerçekliğini, onu bir açıklama çerçevesi olarak kullanma eğilimi gösteren izleyici için, gerçekten daha gerçek hipergerçek alana taşır.
Soru 6
Aşağıdakilerden hangisi toplumların küresel bütünleşmesinin bir sonucu değildir?
Seçenekler
A
Toplumsal hareketlerin örgütlenebilmesi
B
Farklı kimliklerin seslerini duyurabilmesi
C
Yeni kültürel bileşimlerin ortaya çıkması
D
Küresel olaylarla ilgi farkındalık artışı
E
Ülke bütünlüğünün artması
Açıklama:
Dünya üzerinde yaşanan, hatta yaşanmakta olan her olayı takip etmemiz, farklı ülkelerden insanlarla iletişim halinde olmamız mümkün hale gelmiştir. Bu durum, bireysel etkileşimleri artırdığı gibi, toplumların küresel düzenle bütünleşip dünyaya açılmasına, toplumsal hareketlerin örgütlenebilmesine, farklı kimliklerin seslerini duyurabilmelerine ve yeni kültürel bileşimlerin ortaya çıkmasına olanak tanımaktadır.
Soru 7
Bilgisayar aracılığıyla tasarlanan etkileşim ortamlarında bireylerin toplumsal gerçekliği dönüştürme kapasitesine sahip olması aşağıdakilerden hangisinin tanımıdır?
Seçenekler
A
Steorotyping
B
Sanal gerçeklik
C
Hipergerçeklik
D
Salt gösterge
E
Gösterge değeri
Açıklama:
Yeni toplumsal alanlar ve yeni toplumsallıklar bireyi, içinde yaşamaktan hoşnut olmadığı, içinde yaşamayı eleştirdiği ya da içinde olmanın onu tatmin etmediği fizik gerçekliğin dışında, bir sanal gerçeklik ortamına taşımaktadır. Ralph Schroeder’e göre sanal gerçeklik, bilgisayar aracılığıyla tasarlanan ortamlarda, insanların birbirleriyle etkileşim kurabilmeleri sayesinde, toplumsal gerçekliği dönüştürme kapasitesine sahiptir.
Soru 8
Aşağıdakilerden hangisi sanal ortamda kurulan iletişim ile televizyonla kurulan iletişi arasındaki farklardan bir değildir?
Seçenekler
A
Karşılıklı olma
B
Tek kaynaklı olma
C
Müdahale fırsatı
D
Toplumsallık
E
Kolay bozulabilir yapı
Açıklama:
Sanal ortamda, bireysel ve etkileşimsel karşılaşmaları mümkün kılan en etkili mecralar sosyal ağlar, bloglar ve forumlardır. Bu tür mecralar, milyonlarca insanın bir araya gelerek düşüncelerini paylaştıkları, bilgi aktardıkları platformlar haline gelmiştir. Bu mecraların en önemli özelliği, daha önce de belirtildiği gibi, kurulmasına olanak sağladığı iletişimin karşılıklı oluşudur. Örneğin; radyo ve televizyon üzerinden kurulan iletişim, genellikle tek bir kaynaktan beslenirken internet üzerinden kurulan iletişim bireylere, verilen iletiye müdahale edebilme fırsatı tanır. Öte yandan sanal ortamda kurulan bir toplumsallık, fizik ortamda kurulan aile bağları, arkadaşlık, komşuluk gibi toplumsallıklara kıyasla görece daha kolay yapılıp bozulabilen bir yapıya sahiptir. Bu açıdan da bireyin, kurduğu karşılıklı ilişkide, daha esnek davranmasını mümkün kılar.
Soru 9
Aşağıdakilerden hangisi siyasi görüşünden dolayı dışlanmış kimliklerin kendilerini ifade etme kolaylığı bulmasının tanımıdır?
Seçenekler
A
Steorotyping
B
Direnen kimlik
C
Sanal gerçeklik
D
Küreselleşme
E
Salt gösterge
Açıklama:
Küreselleşme deneyiminin mümkün kıldığı bu kimlik inşa sürecinde aynı zamanda Etzioni’nin vurguladığı direnen kimlik kavramsallaştırması, günümüz toplumlarını anlamada çok önemlidir. Buna göre direnen kimlik, toplulukların ve cemaatlerin ortaya çıkmasını mümkün kılar. Böylelikle bu cemaatler mevcut kurumsal, geleneksel, ideolojik baskılara karşı direniş gösterirler. Bu direnişler söz konusu ötekileştirilmiş, dışlanmış kimliklerin bir araya gelmesiyle oluşan farklı cemaatlerin taleplerini dile getirme yolu olarak yorumlanabilir.
Soru 10
Aşağıdakilerden hangisi küreselleşmenin olumlu etkilerinden biridir?
Seçenekler
A
Yurt dışından gelen birinin Türkiye de ev alarak ev fiyatlarını artırması
B
Yurt dışında üretilen bir malın yerel piyasaya ucuza girmesi yerel üreticiyi zora sokması
C
Farklı kültürlerden gelen insanların birbirlerini daha iyi anlaması
D
Yerel adetlerin baskın kültür tarafından yok edilmesi
E
Turizme dayalı ekonomilerin yerel dokuyu zedelemesi
Açıklama:
Küreselleşme, kültür pratiklerini ne yalnızca standartlaştırma eğilimdedir, ne yalnızca bireylerin bu standartlaşmanın etkisinden çıkabilmelerine olanak sağlar. Bu bağlamda, küreselleşmenin bu iki boyutu, kültür yaşamına kaçınılmaz olarak aynı anda etki ederek, toplumsal hayatta, bir tür karşıtlıklar silsilesi yaratır; çünkü, bir yandan baskılardan ve standartlaşmadan kurtulma olanağı verirken diğer yandan, toplumsal eşitsizlikleri besler. Bu nedenle küreselleşme, toplumsal hiyerarşileri yeniden üretmekle kalmaz, toplumsal katmanlar arasındaki uçurumu daha da büyütür.
Soru 11
Üretimin kaynağını sınai üretimden değil varsayımsal değerlerin dolaşımı ve işlenmesinden alan kapitalizm biçimi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sınai kapitalizm
B
Endüstriyel kapitalizm
C
Finans kapitalizmi
D
Devlet kapitalizmi
E
Kolonyal kapitalizm
Açıklama:
Kapitalist üretim biçiminin XX. yy’ın başları itibariyle gelişmiş olan finansal kapitalizm safhasında üretim, kaynağını sanayiden değil, varsayımsal değerlerin işlenmesi olan finansal hareketlilikten alır.
Soru 12
Fordizmin rasyonel seri üretime sahip kimliğini ve katılıkları ortadan kaldırarak ortaya çıkan yeni emek birikimini tanımlayan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Esnek birikim
B
Kapitalist birikim
C
Fordist birikim
D
Taylorist birikim
E
Toyotaist birikim
Açıklama:
Esnek birikim, Fordizm’in rasyonel seri üretim hattındaki katılıkları ortadan kaldırmak amacıyla devreye girmiş bir sistemdir. Eğer küresel ölçekli bir ekonomiden bahsediyorsak, burada ekonomiyi ayakta tutan hız, esneklik ve bilgi
akışıdır. Dolayısıyla, doğru cevap:A
akışıdır. Dolayısıyla, doğru cevap:A
Soru 13
Aşağıdakilerden hangisi kültür endüstrisi kavramıyla ilgili yanlış bir bilgidir?
Seçenekler
A
XX. yy’ın ilk yarısında Frankfurt Okulu düşünürlerinden Max Horkheimer ve Theodor W. Adorno tarafından Marksist altyapı-üstyapı ilişkilerine referansla kavramsallaştırılmış bir olgudur.
B
Kavram, kültür ürünlerinin endüstrileşmesi, ekonomik kârlılık esasıyla yaratılması, sanayileşmeyle birlikte kültür ve sanat ürünlerinin metâlaşması olgusunun altını çizer.
C
Kavramın işaret ettiği üzere bir metâ haline dönüşen yalnızca kültür ürünleri değil, toplumsal ilişkilerin, kültürel pratiklerin bizzat kendisidir.
D
Sanatçı, bir kültür endüstrisi aktörüne dönüşerek, var olanı tekrarlama eğilimi gösterir.
E
Kültür endüstrisi, ürünlerinin progresif (ileriye giden) özelliğini ortaya çıkarır;
Açıklama:
Theodor W. Adorno’ya göre kültür endüstrisi, ürünlerinin regresif (geriye giden) özelliğini ortaya çıkarır. Dolayısıyla, doğru cevap: E
Soru 14
Küreselleşme ortak bir beğeni kültürü oluşturur. Buna göre tüm yerel kültürel beğenilerin ve pratiklerin yerini standartlaşmaya bırakması söz konusudur. George Ritzer bu durumu hangi kavramla açıklamaktadır?
Seçenekler
A
Hayali cemaatler
B
Küresel köy
C
Küyerelleşme
D
Mcdonaldslaştırma
E
Kültür endüstrisi
Açıklama:
George Ritzer’in Mcdonaldslaştırma dediği olgu, dünyanın hemen hemen her yerinde var olan bu restoranın, yeme içme beğenileri dışında da tüm kültürel pratiklerin standartlaşması anlamına gelir. Dolayısıyla, doğru cevap: D
Soru 15
Baudrillard'ın önemli bir kavramı olan 'hipergerçeklik' ne demektir?
Seçenekler
A
Kültür ürünlerinin standartlaşmasını ifade eder.
B
Gerçekliğin dayanağının fizik gerçekliği aşarak inşa edilebilir bir şey olabileceğini vurgular.
C
Gerçekliğin uzay bilimlerinin etkisiyle dönüştürüldüğünü ifade eder.
D
Gerçekliğin feodalizmle birlikte yok olduğunu ve sanayileşmeyle birlikte yeniden ortaya çıktığını vurgular.
E
Gerçekliğin ve özgürlüğün ayrılmaz olduğunu vurgular.
Açıklama:
Hipergerçeklik kavramı, günümüzde gerçekliğin dayanağının fizik gerçekliği aşarak inşa edilebilir bir şey olabileceğini vurgular. Dolayısıyla, doğru cevap: B
Soru 16
Karl Marx'ın kullanım değeri ve değişim değeri kavramlarına ek olarak "gösterge değeri" kavramını ortaya atan kuramcı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
George Ritzer
B
Roland Robertson
C
Jean Baudrillard
D
Guy Debord
E
Max Weber
Açıklama:
Jean Baudrillard gerçekten daha gerçek olarak kurgulanmanın değerini salt göstergeden aldığını vurgulayarak, Karl Marx’ın analizine gösterge değeri kavramını ekler.
Soru 17
Bilgisayar aracılığıyla tasarlanan ortamlarda, insanların birbirleriyle etkileşim kurabilmeleri sayesinde, toplumsal gerçekliği dönüştürme kapasitesine sahip olan bir sanal gerçeklik olduğunu savunan düşünür kimdir?
Seçenekler
A
George Ritzer
B
Jean Baudrillard
C
Ralph Schroeder
D
Manuel Castells
E
Zygmunt Bauman
Açıklama:
Ralph Schroeder’e göre sanal gerçeklik, bilgisayar aracılığıyla tasarlanan ortamlarda, insanların birbirleriyle etkileşim kurabilmeleri sayesinde, toplumsal gerçekliği dönüştürme kapasitesine sahiptir. Dolayısıyla, doğru cevap: C
Soru 18
Aşağıdakilerden hangisi Zygmunt Bauman'ın küreselleşme hakkındaki düşüncesidir?
Seçenekler
A
Kültür ürünleri küresel ölçekte üretilmekte ve bir endüstriye dönüşmektedir.
B
Küreselleşme ile toplumsal eşitlik sağlanamamış, aksine eşitsizlikler ve kutuplaşmalar artmıştır.
C
Kültürel üretim küresel ölçekte standartlaşmaktadır.
D
Kaynaklara erişim herkes için mümkün hale gelmiştir.
E
Herkes küresel hareketliliğe sahip olmuştur.
Açıklama:
Zamansal ve mekânsal uzaklığın göreceli olarak ortadan kalkmış olması, toplumsal eşitliği getirmekten çok, toplumsal ve toplumlararası kutuplaşmaya neden olur. Çünkü; küresel kaynaklara erişim, toplumsal hiyerarşilerin olanak verdiği ölçüde gerçekleşmektedir. Dolayısıyla, doğru cevap: B
Soru 19
Bütünleşme/parsellenme, küreselleşme/yerelleşme, ayrıcalıklılık/mahrumiyet, özgürlük/kısıtlanma, servet ve yoksulluk gibi ikilikleri birbirlerini tamamlayan süreçler olarak gören düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Zygmunt Bauman
B
George Ritzer
C
Roland Robertson
D
Karl Marx
E
Jean Baudrillard
Açıklama:
Zygmunt Bauman küreselleşmeyi, modern bireyin mâruz kaldığı kaçınılmaz bir olgu olarak tanımlar. Bütünleşme/parsellenme, küreselleşme/yerelleşme, ayrıcalıklılık/mahrumiyet, özgürlük/kısıtlanma, servet ve yoksulluk birbirlerini tamamlayan süreçler olarak karşımıza çıkmaktadır. Dolayısıyla, doğru cevap: A
Soru 20
Modern kültürü anlamak için "bezginlik davranışı" kavramını hangi kuramcı geliştirmiştir?
Seçenekler
A
George Ritzer
B
Manuel Castells
C
Zygmunt Bauman
D
Georg Simmel
E
Jean Baudrillard
Açıklama:
Simmel’in modern kültür için geliştirmiş olduğu bezginlik davranışı kavramının, bugünün dünyası için de geçerli olduğunu, bireyi, direniş stratejilerinden alıkoyduğunu söylemek de mümkündür. Buna göre birey olan bitene karşı umursamaz bir yaklaşım sergiler. Dolayısıyla, doğru cevap:D
Soru 21
Theodor W. Adorno kültür endüstrisinin ürünlerini talep eden kişilere bu ürünlerin nasıl bir etki ettiğini düşünmektedir?
Seçenekler
A
Olgunlaştırdığını
B
Çocuklaştırdığını
C
Güçlendirdiğini
D
Zayıflattığını
E
Talepkarlaştırdığını
Açıklama:
Theodor W. Adorno bu ürünlerin, bu ürünleri talep eden kişileri çocuklaştırdığını öne sürer. Kişi çocuklaştıkça, kültür endüstrisi tarafından yönlendirilmesi giderek daha kolay hale gelir. Dolayısıyla, doğru cevap: B
Soru 22
George Ritzer tüm kültürel pratiklerin standartlaşması ve dünyanın her yerine yayılması durumunu hangi kavram ile açıklar?
Seçenekler
A
Mcdonaldslaştırma
B
Küreselleşme
C
Finans kapitalizmi
D
Bezginlik davranışı
E
Gösterge
Açıklama:
George Ritzer’in Mcdonaldslaştırma dediği bu olgu, dünyanın hemen hemen her yerinde var olan bu restoranın, yeme içme beğenileri dışında da tüm kültürel pratiklerin standartlaşması anlamına gelir. Bu durumun diğer örneklerini kot pantolon, tişört, kola gibi kültürel ürünlerin dünyanın her yerine, hatta kasaba ve köylere kadar yayılması oluşturur. Dolayısıyla, doğru cevap: A
Soru 23
Aşağıdakilerden hangisi matbaa tekniklerinin gelişmesi ve gazetenin yaygınlaşmasıyla birlikte, gazetelerde yayınlanmaya başlayan ve ilk popüler kültür ürünlerinden birisi olarak kabul edilebilir?
Seçenekler
A
Çizgi romanlar
B
TV Dizileri
C
XIX. yüzyıl romanları
D
Reklamlar
E
Bulmacalar
Açıklama:
Popüler kültürün ortaya çıkışı, belli teknolojilerin ortayaçıkışıyla eş zamanlıdır. Örneğin; matbaa tekniklerinin gelişmesi ve gazetenin yaygınlaşmasıyla birlikte, gazetelerde yayınlanmaya başlayan XIX. yy. romanları, ilk popüler kültür ürünlerinden birisi olarak kabul edilebilir. Dolayısıyla, doğru cevap: C
Soru 24
Aşağıdakilerden hangisi müzik eserinin piyasaya yönelik standartlaştırılmasının bir örneği olarak verilebilir?
Seçenekler
A
Bildik olanın tekrarlaması
B
Karmaşık olması
C
Beklenmedik olması
D
Ana hatlarının ayırt edilemez olması
E
Yenilikçi olması
Açıklama:
Popüler kültür ürünü olan pop müziğin de temel özelliği, dinleyiciye bildik olanı tekrarlıyor olmasıdır. Örneğin; bir pop müzik ürününü dinlediğimizde sürekli tekrarlayan ritmin, müziğin ana hatlarını oluşturduğunu kolaylıkla fark edebiliriz. Bu anlamda, tıpkı bir çocuğun ezbere bildiği bir masalın yeniden ve yeniden anlatılmasını arzulaması gibi, dinleyici de kendisine tanıdık olan temponun tekrarlanmasını arzu eder; çünkü, bildik olanın tekrarlanması bize güven verir. Dolayısıyla, doğru cevap: A
Soru 25
Aşağıdaki düşünürlerden hangisine göre sanat eserinin mekanik olarak yeniden üretilebiliyor olması ona yeryüzündeki biricikliğini kaybettirmiştir?
Seçenekler
A
Max Horkheimer
B
Max Weber
C
Georg Simmel
D
Theodor Adorno
E
Walter Benjamin
Açıklama:
Walter Benjamin’e göre, sanat eserinin mekanik olarak yeniden üretilebiliyor olması, ona yeryüzündeki biricikliğini kaybettirmiştir. Dolayısıyla, doğru cevap:E
Soru 26
Bir televizyon programının (ticari) başarısını belirlemede en önemli unsur aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İçeriğinin kaliteli olması
B
Entelektüel seviyesinin olması
C
Çok kişi tarafından takip edilmesi
D
Gerçekleri yansıtması
E
Eğitici olması
Açıklama:
Bir TV yayının (ticari) başarısı, kaç kişi tarafından takip edildiğiyle doğru orantılıdır.
Soru 27
Aşağıdakilerden hangisi popüler kültür ürünlerindeki steorotiplerin yarattığı karşıtlık duruma örnek olarak verilebilir?
Seçenekler
A
Sarışın - Kızıl
B
Doğal - Sıradan
C
Okuyan - Gezen
D
Çalışkan - Tembel
E
Aklı karışık - Kararsız
Açıklama:
Theodor W. Adorno’nun steorotyping olarak ifade ettiği bir takım gerçek olmayan olay ve karakterlerin karşıtlıklar halinde sunularak tekrarlanmasıyla bireylerin kendi yaşamlarına dair anlamlandırmalarını şekillendirir. Steorotiplerin yarattığı karşıtlık durumu, her türlü olayda karşıt iki tür davranış biçimini, iki tür olma halini vurgular. Bu durumda iyi-kötü, güzel-çirkin, zengin-fakir, çalışkan-tembel, aklı bir karış havada olgun gibi tipler karşımıza çıkar. Dolayısıyla, doğru cevap: D
Soru 28
Aşağıdakilerden hangisi Jean Baudrillard'ın değişiyle hipergerçek bir duruma örnek olacak bir haber özelliği olabilir?
Seçenekler
A
Şehit sayısının olduğundan düşük gösterilmesi
B
Cinsel içeriklerin gizlenmesi
C
Şiddet içeren görüntülerin verilmesi
D
Küçük bir tehditi çok büyük bir tehdit olarak göstermek
E
Ekonomi haberlerinin gerçeği yansıtmaması
Açıklama:
Gündelik yaşamın gerçekliğini, onu bir açıklama çerçevesi olarak kullanma eğilimi gösteren izleyici için, gerçekten daha gerçek, Jean Baudrillard’ın değişiyle hipergerçek bir alana taşır. Çünkü; Yaşanan korkutucu bir gelişme, medyanın çarpan etkisine mâruz kalmadığında, aslında sönük bir olay olabilir. Yani, doğru cevap: D
Soru 29
Aşağıdakilerden hangisi günümüzdeki sanal ortamlara bir örnektir?
Seçenekler
A
Fuarlar
B
Bloglar
C
Konserler
D
İnternet Kafeler
E
Konferanslar
Açıklama:
Günümüzde, sanal ortamda, bireysel ve etkileşimsel karşılaşmaları mümkün kılan en etkili mecralar sosyal ağlar, bloglar ve forumlardır. Dolayısıyla, doğru cevap: B
Soru 30
Etzioni'nin vurguladığı ve günümüz toplumlarını anlamada çok önemli olan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Gerçek dışılık
B
Sanal gerçeklik
C
Steorotipleşme
D
Direnen kimlik
E
Kitle kültürü
Açıklama:
Küreselleşme deneyiminin mümkün kıldığı bu kimlik inşa sürecinde aynı zamanda Etzioni’nin vurguladığı direnen kimlik kavramsallaştırması, günümüz toplumlarını anlamada çok önemlidir. Yani, doğru cevap: D
Soru 31
Sanayi kapitalizminde işçi ve işveren arasındaki ilişkinin doğası neye dayanır?
Seçenekler
A
Kârlılığa ve işçilerin sömürülmesine.
B
Esnek pazar koşullarına uyum sağlamaya.
C
Sömürgecilik süreçlerine.
D
Altın rezervlerine.
E
Kitle tüketiminin teşvikine.
Açıklama:
Sanayi kapitalizminde işçi ve işveren arasındaki ilişkinin doğası, kârlılığa ve işçinin olabildiğince sömürülmesine dayanır. Doğru cevap A'dır.
Soru 32
Aşağıdakilerden hangisi 1929 Buhranı olarak adlandırılan krizin atlatılmasını sağlamıştır?
Seçenekler
A
Altın rezervleri
B
Borsa
C
Fordist üretim biçimi
D
Finans kapitalizmi
E
Sanayi kapitalizmi
Açıklama:
1930'lu yıllardan itibaren dünya ekonomisinde görünürlük kazanan Fordist üretim biçimi de kapitalizmin 1929 Buhranı olarak adlandırılan krizi atlatmasında önemli bir yaklaşımdır. Doğru cevap C'dir.
Soru 33
Aşağıdakilerden hangisi Frankfurt Okulu düşünürlerinden biridir?
Seçenekler
A
Rosa Luxemburg
B
Karl Marx
C
Alain Touraine
D
Max Horkheimer
E
Rudolf Hilferding
Açıklama:
Max Horkheimer Frankfurt Okulu düşünürüdür. Doğru cevap D'dir.
Soru 34
Aşağıdakilerden hangisi Benjamin'e göre pop müziğin özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Dinleyiciye bildik olanı tekrarlıyor olması.
B
Kolay pazarlanması.
C
Öngörülebilir ve ölçülebilir olması.
D
Tüketici profili oluşturulmasına olanak sağlaması.
E
Biricik olması
Açıklama:
Walter Benjamin’e göre, sanat eserinin mekanik olarak yeniden üretilebiliyor olması, ona yeryüzündeki biricikliğini kaybettirmiştir. Doğru cevap E'dir.
Soru 35
Hipergerçek kavramını aşağıdaki kuramcılardan hangisi ortaya atmıştır?
Seçenekler
A
Theodor W. Adorno
B
Jean Baudrillard
C
Karl Marx
D
Walter Benjamin
E
Max Horkheimer
Açıklama:
Bu noktada kurgu, gündelik yaşamın gerçekliğini, onu bir açıklama çerçevesi olarak kullanma eğilimi gösteren izleyici için, gerçekten daha gerçek, Jean Baudrillard’ın değişiyle hipergerçek bir alana taşır. Doğru cevap B'dir.
Soru 36
................, sınai üretim ve bu üretimden gelen karın üzerine temellendiği yapıyı ifade etmektedir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdaki kavramlardan hangisi en doğru şekilde tamamlamaktadır?
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdaki kavramlardan hangisi en doğru şekilde tamamlamaktadır?
Seçenekler
A
Çok uluslu sermaye
B
Akışkan ekonomik düzen
C
Sanayi kapitalizmi
D
Finans kapitalizmi
E
Küreselleşme
Açıklama:
Ekonominin sınai üretim ve bu üretimden gelen kar üzerine temellendiği bir biçimi vurgulayan kavram, sanayi kapitalizmidir.
Soru 37
Finans kapitalizmi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi veya hangileri söylenebilir?
I. Üretim, kaynağını sanayiden alır
II. Esneklik, sistemin temel özelliklerindendir
III. Somut meta üretimi üretimin temel nesnesidir
I. Üretim, kaynağını sanayiden alır
II. Esneklik, sistemin temel özelliklerindendir
III. Somut meta üretimi üretimin temel nesnesidir
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
Yalnız II
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Finans kapitalizmi: Kapitalist üretim biçiminin XX. yy’ın başları itibariyle gelişmiş olan bu safhasında üretim, kaynağını sanayiden değil, varsayımsal değerlerin işlenmesi olan finansal hareketlilikten alır. Ekonominin artı değerini oluşturan üretimin nesnesi, sanayi kapitalizminde olduğu gibi somut metâ üretimi olmaktan çok, esnek pazarın koşullarına uyum sağlayan varsayımsal bir üretimdir. Dolayısıyla, doğru cevap: C
Soru 38
Kitlesel üretim, tüketim ve standartlaşma sürecinin bilimsel ve rasyonel bir şekilde gerçekleşmesi için Fordist üretim biçimine uygulanan yönetim modelini ortaya koyan isim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Frederick Taylor
B
Maynard Keynes
C
Theodor Adorno
D
Walter Benjamin
E
Max Horkheimer
Açıklama:
Taylorist model (Taylorizm): Bilimsel, rasyonel bir çalışma yöntemi bulmak için yola çıkan Frederick Winslow Taylor’ın (1856-1915) geliştirdiği bir iş organizasyonu biçimidir. Bu organizasyon biçimi ve yönetim şekli Fordist seri üretim sisteminde yüksek verimlilik amaçlanarak uygulanmıştır.
Soru 39
Kültürün endüstri ürünü haline gelmesi sonucunda kopyanın, özgününden daha değerli hale geldiğini bu nedenle de "sanatın hâlesini yitirmesine" neden olduğunu savunan kuramcı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
George Ritzer
B
Walter Banjamin
C
Max Horkheimer
D
Theodor Adorno
E
Jürgen Habermas
Açıklama:
Frankfurt Okulu düşünürlerinden olan Walter Benjamin'e göre; kopyanın, özgününden daha değerli olması ve kitleye kolayca ulaşabilmesi durumu, biricik olanın standartlaşması nedeniyle, sanatın hâlesini yitirmesine neden olmuştur.
Soru 40
Kültür ürünlerinin küresel düzlemde standartlaşması ve yaygınlaşmasını "Mcdonaldslaştırma" kavramı ile ifade eden kuramcı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Georg Simmel
B
Jean Baudrillard
C
Theodor Adorno
D
George Ritzer
E
Max Horkheimer
Açıklama:
Küreselleşme, aynı zamanda standartlaşmış kültür ürünlerinin dünya ölçeğinde yaygınlaşmasına, bu sayede ortak bir yeme-içme, giyinme, eğlenme, kısacası ortak bir beğeninin oluşmasına zemin hazırlar. Bu da belirli markaların, dünyanın her yerinde bir beğeni ölçütü olarak tüketilmesi olgusunu beraberinde getirir. Bu olguya en iyi örnek, tüketim yazınında da kavramsallaştırılmış olan McDonald’s zincir restoranlarıdır. George Ritzer’in Mcdonaldslaştırma dediği bu olgu, dünyanın hemen hemen her yerinde var olan bu restoranın, yeme içme beğenileri dışında da tüm kültürel pratiklerin standartlaşması anlamına gelmektedir.
Soru 41
Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde kavram ile bilim insanı eşleştirmesi doğru şekilde verilmemiştir?
Seçenekler
A
Direnen kimilk- Etzioni
B
Mcdonaldslaşma- Ritzer
C
Gösterge değeri- Baudrillard
D
Steorotyping- Adorno
E
Hipergerçek- Horkheimer
Açıklama:
Günümüzde gerçekliğin dayanağının fizik gerçekliği aşarak inşa edilebilir bir şey olabileceğini ifade eden, fizik gerçekliğin herhangi bir düzeydeki temsilinin, gerçekten daha gerçek olarak algılanabileceğini hipergerçek kavramsallaştırmasıyla ortaya koyan isim Jean Baudrillard'dır.
Soru 42
Küreselleşmenin kültürler arası ilişkileri güçlendirmekle beraber bir dışlanma yarattığı ve küresel kaynaklara erişimin eşitsiz gerçekleştiğini öne süren düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Jean Baudrillard
B
Theodor Adorno
C
David Harvey
D
Zygmunt Bauman
E
Georg Simmel
Açıklama:
Zygmunt Bauman’a göre küreselleşme, toplumlar arasındaki kültürel ilişkileri güçlendirmekle birlikte küresel kaynaklara erişimin, her zaman eşitsiz bir biçimde gerçekleştiğini ifade eder; çünkü küreselleşmenin diğer yüzü dışlanmadır.
Soru 43
Günümüz toplumlarında, bir nesnenin değerini belirleyen şeyin, kendisinden başka bir şeyi temsil etmeyen göstergeler arasındaki hiyerarşi olduğunu ifade eden kişi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Max Horkheimer
B
Jean Baudrillard
C
Walter Benjamin
D
Zygmunt Bauman
E
George Ritzer
Açıklama:
Gösterge değeri: Baudrillard, günümüz toplumlarında gerçeklik algısının, fizik gerçekliğin sınırlarını aşmasına referansla, göstergenin, bir nesneyi işaret etmediği (göstermediği), fakat yalnızca kendisini gösterdiğini söyler. Bu durumda, bir nesnenin değerini belirleyen, kendisinden başka bir şeyi temsil etmeyen göstergeler arasındaki hiyerarşidir.
Soru 44
Ekonominin, sanayi üretimi ve bu üretimden gelen kâr üzerine temellendiği biçimi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Çokuluslu Sermaye
B
Sanayi kapitalizmi
C
Finans kapitalizmi
D
Taylorist modeli
E
Kültür Endüstrisi
Açıklama:
XIX. yy, Batı Avrupa’da sanayi kapitalizminin ulusal ölçekte hızla gelştiği bir dönemdir. Ulus devletse, sanayi temelli kapitalist ekonomi piyasasının düzenlenmesinde, yeterli optimum bir büyüklük olarak ortaya çıkmaktadır. Sanayi kapitalizminde işçi ve işveren arasındaki ilişkinin doğası, kârlılığa ve işçinin olabildiğince sömürülmesine dayanır .ekonominin sanayi üretim ve bu üretimden gelen kâr üzerine temellendği bir biçimi vurgular.
Soru 45
Aşağıdakilerden hangisi veya hangileri kültür endüstrisini merkeze alarak önemli değerlendirmelerde bulunan Frankfurt Okulunun temsilcileri arasında yer almaktadır?
I. Georg Simmel
II. Theodor Adorno
III. Walter Benjamin
IV. Zygmunt Bauman
V. Max Horkheimer
I. Georg Simmel
II. Theodor Adorno
III. Walter Benjamin
IV. Zygmunt Bauman
V. Max Horkheimer
Seçenekler
A
I, II ve IV
B
II, III ve V
C
II, IV ve V
D
III ve IV
E
IV ve V
Açıklama:
Kültür endüstrisi, XX. yy’ın ilk yarısında Frankfurt Okulu düşünürlerinden Max Horkheimer ve Theodor W. Adorno tarafından Marksist altyapı-üstyapı ilişkilerine
referansla kavramsallaştırılmış bir olgudur. Walter Benjamin de bu konular ve özellikle sanat eserinin endüstrileşmesine vurgu yapan önemli Frankfurt Okulu düşünürlerinden biridir.
referansla kavramsallaştırılmış bir olgudur. Walter Benjamin de bu konular ve özellikle sanat eserinin endüstrileşmesine vurgu yapan önemli Frankfurt Okulu düşünürlerinden biridir.
Soru 46
Üretimim kaynağı sanayi değil, varsayımsal değerlerin işlenmesi olan finansal hareketlilik aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Finans kapitalizmi
B
Taylorist modeli
C
Sanayi kapitalizmi
D
Akışkan Ekonomik Düzen
E
Küresel Kültür Üretimi
Açıklama:
Emperyalist aşamada, dünyanın tamamı, kapitalist ekonomi için bir pazar olarak görülmeye başlanmıştır. Rudolf Hilferding (1877-1941) ve Rosa Luxemburg (1871-1919) gibi düşünürler, kapitalizmin doğasında bir dönüşüm olduğunu fark etmişler ve bu dönüşümü çözümlemeye çalışmışlardır. Burada söz konusu olan, kapitalizme dönemsel krizlerinden çıkma olanağı veren yaşamsal bir özellik olan esnekliktir. Finans kapitalizmi olarak da adlandırılan bu yeni ekonomide, artık üretilen metânın doğası değişmiştir.
Soru 47
Geniş çaplı bir bant sistemi üzerinde kitlesel ve standartlaşmış tüketime yönelik kitlesel ve seri üretim yapmak amacıyla gerçekleştirilen üretim biçimine verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Fordizm
B
Keynesçilik
C
Toyotaizm
D
Taylorizm
E
Postfordizm
Açıklama:
Fordizm, Henry Ford tarafından 1908 yılından itibaren kullanılmaya başlanan, büyük fabrikalarda ve üretim bantları üzerinde en kısa sürede en yüksek verimi, kitlesel üretim ve kitlesel tüketimi hedefleyen ve bu sebeple de bir yönetim modeli olarak Frederick Taylor'un yönetim modelinden faydalanan bir üretim biçimidir.
Soru 48
Henry Ford tarafından 1908 yılından itibaren kullanılmaya başlayan çalışma organizasyonu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Finans kapitalizmi
B
Taylorist modeli
C
Fordist üretim biçimi
D
Çokuluslu Sermaye
E
Akışkan Ekonomik Düzen
Açıklama:
Fordizm de denilen üretim biçimi, Henry Ford tarafından 1908 yılından itibaren kullanılmaya başlayan bir çalışma organizasyonudur. 1973 Petrol krizi ile birlikte yerini daha esnek bir organizasyon olan neo-liberalizme bırakmıştır. Ekonominin artı değerini oluşturan üretimin nesnesi, sanayi kapitalizminde olduğu gibi somut metâ üretimi olmaktan çok, esnek pazarğn koşullarına uyum sağlayan varsayımsal bir üretimdir. Birinci Dünya Savaşı’nın bitiminden itibaren, bir ülkenin zenginlik göstergesinin, altın rezerviyle doğru orantılı olması esası ortadan kalkmıştır.
Soru 49
Küreselleşme ile ilgili olarak ortaya çıkan McDonaldslaştırma kavramı kime aittir?
Seçenekler
A
T. W. Adorno
B
K. Marx
C
M. Horkheimer
D
G. Ritzer
E
J. Baudrillard
Açıklama:
Küreselleşme, aynı zamanda standartlaşmış kültür ürünlerinin dünya ölçeğinde yaygınlaşmasına, bu sayede ortak bir yeme-içme, giyinme, eğlenme, kısacası ortak bir beğeninin oluşmasına zemin hazırlar. Bu da belirli markaların, dünyanın her yerinde bir beğeni ölçütü olarak tüketilmesi olgusunu beraberinde getirir Bu olguya en iyi örnek, tüketim yazınında da kavramsallaştırılmış olan McDonald’s zincir restoranlarıdır. George Ritzer’in Mcdonaldslaştırma dediği bu olgu, dünyanın hemen hemen her yerinde var olan bu restoranın, yeme içme beğenileri dışında da tüm kültürel pratiklerin standartlaşması anlamına gelir. Bu durumun diğer örneklerini kot pantolon, tişört, kola gibi kültürel ürünlerin dünyanın her yerine, hatta kasaba ve köylere kadar yayılması oluşturur. Doğru cevap D'dir.
Soru 50
Marx'ın analizine "gösterge değeri" kavramını ekleyen düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Adorno
B
Horkheimer
C
Ritzer
D
Castells
E
Baudrillard
Açıklama:
Kurgunun değeri, kullanımından ya da piyasada dolaşımından öte, gerçekle kurduğu ilişkiyi aktarma kapasitesinden gelmektedir. Sosyolojik kavramlarla açıklayacak olursak, söz konusu olan, bir tüketim nesnesine dönüşen televizyon yayınlarının, Marx’ın kullanım değeriyle değişim değeri arasında kurduğu ilişkiden bir adım öteye gidilmesidir. Bu noktada Jean Baudrillard gerçekten daha gerçek olarak kur- gulanmanın değerini salt göstergeden aldığını vurgulayarak, Karl Marx’ın analizine gösterge değeri kavramını ekler. Doğru cevap E'dir.
Soru 51
Modern kültür için geliştirilen bezginlik davranışı kavramı kime aittir?
Seçenekler
A
Bauman
B
Adorno
C
Simmel
D
Etzioni
E
Horkheimer
Açıklama:
Kültürel kodların, iletişim teknolojilerinin de gelişmesiyle hızlı bir şekilde dolaşıma girmesi, bireyde enformasyona karşı tepkisizlik hissi yaratabilir; çünkü, günümüzde birey, bir enformasyon bombardımanıyla karşı karşıyadır. Bireyin payına düşen, ya önüne gelen enformasyonu olduğu gibi kabul etmek ya da buna karşı kendi alternatif kodlarını geliştirmektir. Simmel’in modern kültür için geliştirmiş olduğu bezginlik davranışı kavramının, bugünün dünyası için de geçerli olduğunu, bireyi, direniş stratejilerinden alıkoyduğunu söylemek de mümkündür. Doğru cevap C'dir.
Soru 52
Aşağıdakilerden hangisi kültür endüstrisinin ürünlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Müzik
B
Resim
C
Tiyatro
D
Edebiyat
E
İlaç
Açıklama:
Kültür endüstrisinin ürünleri, ister müzik, resim, ister tiyatro ya da edebiyat olsun, her biri aynı sistemin ürünleridirler; bireye aynı mesajı iletirler. Bu açıdan bakıldığında, kültür endüstrisi, ortak bir kültür yaratan bütünleşik bir sistemdir. Ancak, kültür endüstrisi kavramı, kitle kültürü kavramsallaştırmasından ciddi ölçüde ayrılır.
Soru 53
Küreselleşme ile ilgili olarak ortaya çıkan direnen kimlik kavramsallaştırması kime aittir?
Seçenekler
A
Bauman
B
Castells
C
Etzioni
D
Marx
E
Adorno
Açıklama:
Tüm teknolojik ilerlemeler, kapitalizmin dönüşümü, devletin merkezi rolünü kaybetmesi, küresellik deneyimi, günümüz toplumlarında bireylerin kendi kimlik inşa süreçlerindeki taleplerini dile getirmelerini teşvik etmektedir. Küreselleşme deneyiminin mümkün kıldığı bu kimlik inşa sürecinde aynı zamanda Etzioni’nin vurguladığı direnen kimlik kavramsallaştırması, günümüz toplumlarını anlamada çok önemlidir. Buna göre direnen kimlik, toplulukların ve cemaatlerin ortaya çıkmasını mümkün kılar. Böylelikle bu cemaatler mevcut kurumsal, geleneksel, ideolojik baskılara karşı direniş gösterirler. Doğru cevap C'dir.
Soru 54
Ekonominin sınai üretim ve bu üretimden gelen kar üzerine temellendiği biçimi ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Feodalizm
B
Kültür endüstrisi
C
Küreselleşme
D
Sanayi kapitalizmi
E
Taylorizm
Açıklama:
Ekonominin sınai üretim ve bu üretimden gelen kar üzerine temellendiği biçimi ifade eden kavram sanayi kapitalizmidir. Doğru cevap D'dir.
Soru 55
Kültür ürünlerinin dünya ölçeğinde standartlaşarak yaygınlaşmasına, bu sayede ortak bir yeme-içme, giyinme, eğlenme, kısacası ortak bir beğeninin oluşmasına etki eden süreç aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Küreselleşme
B
Kültür Endüstrisi
C
Finans kapitalizmi
D
Taylorist modeli
E
Fordist üretimi
Açıklama:
Küreselleşme, aynı zamanda standartlaşmış kültür ürünlerinin dünya ölçeğinde yaygınlaşmasına, bu sayede ortak bir yeme-içme, giyinme, eğlenme, kısacası ortak bir beğeninin oluşmasına zemin hazırlar. Bu da belirli markaların, dünyanın her yerinde bir beğeni ölçütü olarak tüketilmesi olgusunu beraberinde getirir.
Soru 56
Aşağıdaki hangi popüler kültür ürününün temel özelliği, dinleyiciye bildik olanı tekrarlıyor olmasıdır?
Seçenekler
A
Pop Müzik
B
Resim
C
Tiyatro
D
Bale
E
Edebiyat
Açıklama:
Daha önce de ifade edildiği gibi, popüler kültür ürünü olan pop müziğin de temel özelliği, dinleyiciye bildik olanı tekrarlıyor olmasıdır. Örneğin; bir pop müzik ürününü dinlediğimizde sürekli tekrarlayan ritmin, müziğin ana hatlarını oluşturduğunu kolaylıkla fark edebiliriz. Bu anlamda, tıpkı bir çocuğun ezbere bildiği bir masalın yeniden ve yeniden anlatılmasını arzulaması gibi, dinleyici de kendisine tanıdık olan temponun tekrarlanmasını arzu eder; çünkü, bildik olanın tekrarlanması bize güven verir.
Soru 57
Aşağıdakilerden hangisi popüler kültür üretimlerinden birisi değildir?
Seçenekler
A
Gösteri programları
B
Diziler
C
Yarışmalar
D
Televizyon programları
E
Efekt
Açıklama:
Gösteri programları, diziler, yarışmalar gibi televizyon programları da tıpkı pop müzik gibi izleyiciye yönelik, popüler kültür üretimleridir. Bu gibi yayınların en önemli özelliği, izleyiciyi ekrana bağlayabilme kapasitesidir. Bu durumda, bir yayının başarısı, kaç kişli tarafından takip edildiğiyle doğru orantılıdır. Başarı ölçütüyle izleyici sayısı arasında kurulan doğrudan ilşiki, yayının içeriğini belirlemesi açısından, konumuz gereği önemlidir.
Soru 58
Günümüzde gerçekliğin dayanağının fizik gerçekliği aşarak inşa edilebilir bir şey olabileceğini vurgulayan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hipergerçeklik
B
RTÜK
C
Küresel Kültür
D
Küresel Düzlem
E
Finans kapitalizmi
Açıklama:
Bu kavram, günümüzde gerçekliğin dayanağının fizik gerçekliği aşarak inşa edilebilir bir şey olabileceğini vurgular. Fizik gerçekliğin herhangi bir düzeydeki temsili, gerçekten daha gerçek olarak algılanabilir. Bu duruma bir başka örnek de haber programlarıdır. Bir değeri taşıyan gelişmeler, bizlere sevindirici ya da üzücü, yatıştırıcı ya da korkutucu olmaları üzerinden aktarılır.
Soru 59
Bireyler ya da gruplar arasındaki etkileşimin artmasının yaygınlaşmasının sebebi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İletişim teknolojileri
B
Kültür Karşılaşmaları
C
Toplumsal Hareketler
D
Yeni Bileşimler
E
Örgütlenme
Açıklama:
İletişim teknolojilerinin gelişmesi ve kullanımlarının yaygınlaşması, bireyler ya da gruplar arasındaki etkileşimin artmasını sağlamaktan öte, aynı zamanda kimlik oluşumunu ve stratejilerini de teşvik eder. Bu sayede radyo, televizyon, internet gibi iletişim araçları, seslendikleri kitlenin toplu halde düşünmesine ve örgütlenmesine ön ayak olan bir mecra haline dönüşür.
Soru 60
Ne yalnızca kültürel öğelerin standartlaşmasına, ne de yalnızca özgürleştirici bir kültür pratiğinin doğmasına neden olan standart aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Küreselleşme
B
İlişki
C
Yerelliklerin açığa çıkışı
D
Yeni bileşimler
E
Toplumsal hareketler
Açıklama:
Küreselleşmenin standartlaştırıcı, tek tipleştirici özellikleri, diğer yandan teknolojik gelişmeler ışığında bireye bir takım özgürlük alanları sunması, hatta toplumsal hareketlerin örgütlenmesinde, yerelliklerin açığa çıkmasında önemli bir rol oynaması bize, küreselleşmenin temel olarak birbirine zıt iki tür olguyu beslediğini göstermektedir.
Soru 61
Sanayi kapitalizminde işçi ve işveren arasındaki ilişkinin doğası, kârlılığa ve işçinin olabildiğince sömürülmesine dayanır. Sömürü bu şekilde devam ettiği taktirde kapitalizm, doğası gereği bir kriz içine girecektir. Çünkü; toplumun büyük çoğunluğu proleterleşecek ve proleterlere kıyasla sayıca azınlığı teşkil eden burjuvalara karşı ayaklanacaktır.
Yukarıda verilen düşünce aşağıdakilerden hangisine aittir?
Yukarıda verilen düşünce aşağıdakilerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Rudolf Hilferding
B
Karl Marx
C
Rosa Luxemburg
D
Alain Touraine
E
David Harvey
Açıklama:
Sanayi kapitalizminde işçi ve işveren arasındaki ilişkinin doğası, kârlılığa ve işçinin olabildiğince sömürülmesine dayanır. Karl Marx’a göre, sömürü bu şekilde devam ettiği taktirde kapitalizm, doğası gereği bir kriz içine girecektir. Çünkü; toplumun büyük çoğunluğu proleterleşecek ve proleterlere kıyasla sayıca azınlığı teşkil eden burjuvalara karşı ayaklanacaktır. Doğru cevap B'dir.
Soru 62
Aşağıdakilerden hangisi küreselleşmeyle ilişkili gelişen bir durum değildir?
Seçenekler
A
Ekonomi yerelden daha geniş ölçekli hale dönüşmektedir.
B
İletişim ve ulaştırma teknolojilerinin gelişmesiyle parça başına üretim dünya ölçeğinde yapılmaktadır.
C
Ekonomik dönüşüm kültürel, siyasal ve toplumsal alanda değişimlere sebep olmaktadır.
D
Marx'ın öngördüğü gibi sınai kapitalizminin ulusal sınırlarda gelişmesiyle proletarya küresel alanda güçlenmiştir.
E
Kapitalizm ulus devlet sınırlarını aşmış ve daha esnek bir yapıya dönüşmüştür.
Açıklama:
Karl Marx’a göre, sömürü bu şekilde devam ettiği taktirde kapitalizm, doğası gereği bir kriz içine girecektir. Çünkü; toplumun büyük çoğunluğu proleterleşecek ve proleterlere kıyasla sayıca azınlığı teşkil eden burjuvalara karşı ayaklanacaktır. XIX. yy’da kapitalizmin ulus devlet ölçekli sınaî bir üretim biçimi olarak böyle büyük bir kriz içine girmesi pekâlâ olasıydı. Fakat Karl Marx’ın bir XIX. yy. düşünürü olarak öngöremediği şey, kapitalizmin ulus devletin sınırlarını aşıp giderek daha esnek bir üretim biçimini benimseyerek, doğası gereği var olan bu krizi atlatabilme kapasitesiydi.
Soru 63
Parça başına üretimin dünya ölçeğinde yapılması hangi kavramla ifade edilmektedir?
Seçenekler
A
Küresel ekonomi
B
Küyerel (Küresel-yerel) ekonomi
C
Yerel ekonomi
D
Sınai kapitalizmi
E
Tarım ekonomisi
Açıklama:
Küresel ekonomiyi, dünya ekonomisinden ayıran şey, iletişim ve ulaştırma teknolojilerinin gelişmesiyle parça başına üretimin dünya ölçeğinde yapılıyor olmasıdır.
Soru 64
Kapitalizme dönemsel krizlerinden çıkma olanağı veren en önemli özelliği hangisidir?
Seçenekler
A
Kâr
B
Esneklik
C
Üretim
D
Tüketim
E
Dağıtım
Açıklama:
Kapitalizme dönemsel krizlerinden çıkma olanağı veren yaşamsal bir özellik olan esnekliktir.
Soru 65
Üretimin, kaynağını sanayiden değil, varsayımsal değerlerlerin işlenmesinden alan ekonomiye ne ad verilir?
Seçenekler
A
Fordist Ekonomi
B
Sınai kapitalizmi
C
Vahşi Kapitalizm
D
Kü-yerel kapitalizm
E
Finans kapitalizmi
Açıklama:
Kapitalist üretim biçiminin XX. yy’ın başları itibariyle gelişmiş olan finans kapitalizmi safhasında üretim, kaynağını sanayiden değil, varsayımsal değerlerlerin işlenmesi olan finansal hareketlilikten alır.
Soru 66
Aşağıdaki mesleklerden hangisi finansal kapitalizmle ilişkili olarak öne çıkan mesleklerden değildir?
Seçenekler
A
Bankacılık
B
Zanaatkarlık
C
Sigortacılık
D
Borsa
E
Reklamcılık
Açıklama:
Bu dönemde, ürettiği temsilî değer üzerinden kârlılık getiren bankacılık, sigortacılık, borsa, reklâmcılık gibi yeni sektörler ortaya çıkmış, para aracılığıyla maldan çok hizmet ve finansal değer satın alınmaya başlanmıştır. Bu durumda ekonominin zemini daha kaygan ve akışkan bir hal almıştır; çünkü, finansal değerler spekülasyona açıktır.
Soru 67
Aşağıdakilerden hangisi esnek birikimin bir süreci değildir?
Seçenekler
A
Örgüt yapılanmasında ayrışmaya gidilir.
B
Kısa dönemli istihdamlar gerçekleştirilir.
C
'Ford işçisi kimliği' gibi örnekleri mevcuttur.
D
İşçilerden yeni koşullara uyum sağlayabilecek ölçüde esneklik beklenir.
E
Esnek birikim ekonomisini ayakta tutan hız, bilgi akışı ve esnekliktir.
Açıklama:
Esnek birikimde artık fordist üretim biçimindeki gibi, bir Ford işçisi kimliğinden söz etmek neredeyse imkânsız hale gelir; çünkü, asıl olan, böyle sabit bir kimliğe sahip olmamak, bir çalışan olarak, mümkün olduğunca yeni koşullara, yeni işlere uyum sağlayabilecek ölçüde esnek davranmaktır.
Soru 68
20. yüzyılda Max Horkheimer ve Theodor Adorno tarafından ortaya atılan kültür endüstrisi kavramı için aşağıda belirtilenlerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Marksist altyapı-üstyapı ilişkilerine referansla kavramsallaştırılmış bir olgudur.
B
Kavram, kültür ürünlerinin endüstrileşmesi, ekonomik kârlılık esasıyla yaratılması, sanayileşmeyle birlikte kültür ve sanat ürünlerinin metâlaşması olgusunun altını çizer.
C
Sanat, bu endüstride biriciktir ve kendisi için yapılır. Alıcı kitlesinin tepkisi önemsenmez.
D
Müzik, resim, tiyatro gibi sanat eserlerinin piyasadaki herhangi bir metâ cinsinden ifade edilmesi, giderek daha da artan bir biçimde standartlaşması durumu söz konusudur.
E
Bir metâ haline dönüşen yalnızca kültür ürünleri değil, toplumsal ilişkilerin, kültürel pratiklerin bizzat kendisidir.
Açıklama:
Theodor W. Adorno bize, asıl sanat ve temsili sanat ayrımından bahseder. Asıl sanatta sanatçı, eserinin izleyici üzerindeki etkisini düşünmez; aksine, sanat eseri onun biricikliğinin bir ifadesidir. Temsili sanat izleyicinin esere ne tepki vereceği düşünülmeden yaratılamaz.
Soru 69
Dünyanın hemen hemen her yerinde var olan bir restoranın, yeme içme beğenileri dışında da tüm kültürel pratiklerin standartlaşması anlamına geldiğini ifade eden ve George Ritzer tarafından ortaya atılan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Finans kapitalizmi
B
Küyerelleşme
C
Taylorist model
D
Kültür endüstrisi
E
Mcdonaldslaştırma
Açıklama:
George Ritzer’in Mcdonaldslaştırma dediği bu olgu, dünyanın hemen hemen her yerinde var olan bu restoranın, yeme içme beğenileri dışında da tüm kültürel pratiklerin standartlaşması anlamına gelir.
Soru 70
Aşağıdakilerden hangisi teknolojik gelişmelerle birlikte müziğin ve geniş anlamda sanatın değişen özelliklerinden birisi değildir?
Seçenekler
A
Müzik/sanat eserinin piyasaya yönelik üretilmesi
B
Belirli seslerin belirli aralıklarla tekrarlanarak müziğin basitleşmesi
C
Müzik üretiminin standartlaşması ve böylece kolay pazarlanabilir hale gelmesi
D
Sanat eserinin anlık ve biricik olmasının korunması
E
Kopya eserin özgününden daha değerli hale gelmesi
Açıklama:
Walter Benjamin’e göre, sanat eserinin mekanik olarak yeniden üretilebiliyor olması, ona yeryüzündeki biricikliğini kaybettirmiştir. Böylece özgün üretimin, her zaman kopyasından daha değerli olduğu düşüncesi değişmeye başlamıştır.
Soru 71
Günümüz toplumlarında gerçeklik algısının, fizik gerçekliğin sınırlarını aşmasına referansla, göstergenin, bir nesneyi işaret etmediği (göstermediği), fakat yalnızca kendisini gösterdiğini belirten "gösterge değeri" kavramı aşağıdaki düşünürlerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Jean Baudrillard
B
Theodor Adorno
C
Ralph Schroeder
D
Karl Marx
E
Manuel Catells
Açıklama:
Jean Baudrillard gerçekten daha gerçek olarak kurgulanmanın değerini salt göstergeden aldığını vurgulayarak, Karl Marx’ın analizine gösterge değeri kavramını ekler.
Soru 72
Ekonominin sınai üretim ve bu üretimden gelen kâr üzerine temellendiği biçimi vurgulayan kapitalizm türü nedir?
Seçenekler
A
Sanayi Kapitalizmi
B
Finans Kapitalizmi
C
Taylorist Model
D
Sosyal Kapitalizm
E
Kolektif Kapitalizm
Açıklama:
Sanayi kapitalizmi: Bu kavram, ekonominin sınai üretim ve bu üretimden gelen kâr üzerine temellendiği bir biçimi vurgular. Doğru cevap A'dır.
Soru 73
Üretim kaynağını sanayiden değil, varsayımsal değerlerin işlenmesi olan finansal hareketlilikten alan kapitalizm türü nedir?
Seçenekler
A
Sanayi Kapitalizmi
B
Finans Kapitalizmi
C
Sosyal Kapitalizm
D
Kolektif Kapitalizm
E
Merkantalizm
Açıklama:
Finans kapitalizmi: Kapitalist üretim biçiminin XX. yy’ın başları itibariyle gelişmiş olan bu safhasında üretim, kaynağını sanayiden değil, varsayımsal değerlerlerin işlenmesi olan finansal hareketlilikten alır. Doğru cevap B'dir.
Soru 74
Bilimsel, rasyonel bir çalışma yöntemi bulmak için yola çıkan Frederick Winslow Taylor’ın geliştirdiği iş organizasyonu modelinin adı nedir?
Seçenekler
A
Fayolizm
B
Neoklasik model
C
Taylorizm
D
Bilgi İşleme Yaklaşımı
E
Argyris Modeli
Açıklama:
Taylorist model (Taylorizm): Bilimsel, rasyonel bir çalışma yöntemi bulmak için yola çıkan Frederick Winslow Taylor’ın (1856-1915) geliştirdiği bir iş organizasyonu biçimidir. Doğru cevap C'dir.
Soru 75
XX. yy’ın ilk yarısında Max Horkheimer ve Theodor W. Adorno tarafından Marksist altyapı-üstyapı ilişkilerine referansla kavramsallaştırılmış olgunun adı nedir?
Seçenekler
A
Endüstri 4.0
B
Yapay Zeka
C
Kültür Endüstrisi
D
Artı Değer
E
Simülakr ve Simülasyon
Açıklama:
Kültür endüstrisi, XX. yy’ın ilk yarısında Frankfurt Okulu düşünürlerinden Max Horkheimer ve Theodor W. Adorno tarafından Marksist altyapı-üstyapı ilişkilerine referansla kavramsallaştırılmış bir olgudur. Doğru cevap C'dir.
Soru 76
Günümüzde gerçekliğin dayanağının fizik gerçekliği aşarak inşa edilebilir bir şey olabileceğini vurgulayan kavramın adı nedir?
Seçenekler
A
Gerçeklik
B
Gerçeküstücülük
C
Hipergerçeklik
D
Asıl gerçeklik
E
Sanal gerçeklik
Açıklama:
Hipergerçeklik: Bu kavram, günümüzde gerçekliğin dayanağının fizik gerçekliği aşarak inşa edilebilir bir şey olabileceğini vurgular. Fizik gerçekliğin herhangi bir düzeydeki temsili, gerçekten daha gerçek olarak algılanabilir. Doğru cevap C'dir.
Soru 77
Ralph Schroeder’e göre bilgisayar aracılığıyla tasarlanan ortamlarda, insanların birbirleriyle etkileşim kurabilmeleri sayesinde, toplumsal gerçekliği dönüştürme kapasitesine
sahip gerçekliğin adı nedir?
sahip gerçekliğin adı nedir?
Seçenekler
A
Karma gerçeklik
B
Artırılmış gerçeklik
C
Doğal gerçeklik
D
Sanal Gerçeklik
E
Toplumcu gerçeklik
Açıklama:
Ralph Schroeder’e göre sanal gerçeklik, bilgisayar aracılığıyla tasarlanan ortamlarda, insanların birbirleriyle etkileşim kurabilmeleri sayesinde, toplumsal gerçekliği dönüştürme kapasitesine sahiptir (Schroeder, 1997: 98). Doğru cevap D'dir.
Soru 78
Etzioni’nin vurguladığı, toplulukların ve cemaatlerin ortaya çıkmasını mümkün kılan ve bu cemaatlerin mevcut kurumsal, geleneksel, ideolojik baskılara karşı direniş gösterdiği kimliğin adı nedir?
Seçenekler
A
Melez kimlik
B
Direnen kimlik
C
Modern kimlik
D
Karşı kimlik
E
Toplumsal kimlik
Açıklama:
Küreselleşme deneyiminin mümkün kıldığı bu kimlik inşa sürecinde aynı zamanda Etzioni’nin vurguladığı direnen kimlik (Etzioni, 1993) kavramsallaştırması, günümüz toplumlarını anlamada çok önemlidir. Buna göre direnen kimlik, toplulukların ve cemaatlerin ortaya çıkmasını mümkün kılar.Doğru cevap B'dir.
Soru 79
Küreselleşmeyi, modern bireyin mâruz kaldığı kaçınılmaz bir olgu olarak tanımlayan düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Carl Sagan
B
Baudrillard
C
Z. Bauman
D
Foucalt
E
Derrida
Açıklama:
Zygmunt Bauman küreselleşmeyi, modern bireyin mâruz kaldığı kaçınılmaz bir olgu olarak tanımlar. Doğru cevap C'dir.
Soru 80
Modern kültüre referansla geliştirilmiş bezginlik davranışı hangi düşünüre aittir?
Seçenekler
A
M. Weber
B
F. Engels
C
J. Baudrillard
D
K. Marx
E
G. Simmel
Açıklama:
Simmel’in modern kültür için geliştirmiş olduğu bezginlik davranışı (Simmel, 1969: 47-60) kavramının, bugünün dünyası için de geçerli olduğunu, bireyi, direniş stratejilerinden alıkoyduğunu söylemek de mümkündür. Doğru cevap E'dir.
Soru 81
Seslerini duyurmak için interneti kullanan, dünyanın pek çok ülkesinden ve sivil toplum kuruluşundan destek almış, Meksika Devleti’ne karşı baskı grupları oluşturmuş ve bu sayede kendi özerk bölgelerini kurabilmiş yerel toplumun adı nedir?
Seçenekler
A
Aborjinler
B
Zapatista
C
Samoyedler
D
Kızılderililer
E
Eskimolar
Açıklama:
Meksika’da Zapatista olarak adlandırılan yerel bir halk, bir yandan devletten etnik kimliklerinin tanınmasını isterken bir yandan da antikapitalist, küreselleşme karşıtı bir söylem benimsemiştir. Doğru cevap B'dir.
Soru 82
Batı Avrupa’da sanayi kapitalizminin ulusal ölçekte hızla geliştiği dönem aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
XVII. yy
B
XVIII. yy
C
XIX. yy
D
XX. yy
E
XVI. yy
Açıklama:
XIX. yy, Batı Avrupa’da sanayi kapitalizminin ulusal ölçekte hızla geliştiği bir
dönemdir. Doğru cevap C'dir.
dönemdir. Doğru cevap C'dir.
Soru 83
Üretim, kaynağını sanayiden değil, varsayımsal değerlerin işlenmesi olan finansal
hareketlilikten alır düşüncesi aşağıdaki ekonomi tiplerinden hangisine aittir?
hareketlilikten alır düşüncesi aşağıdaki ekonomi tiplerinden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Fordist üretim biçimi
B
Finans kapitalizmi
C
Taylorist model
D
Karma ekonomi
E
Komünist üretim biçimi
Açıklama:
Finans kapitalizmi: Kapitalist üretim biçiminin XX. yy’ın başları itibariyle gelişmiş olan bu safhasında üretim, kaynağını sanayiden değil, varsayımsal değerlerlerin işlenmesi olan finansal hareketlilikten alır. Doğru cevap B'dir.
Soru 84
Aşağıda verilen popüler kültür ürünlerinden hangisi diğerlerinden daha önce ortaya çıkmıştır?
Seçenekler
A
Gösteri programları
B
Diziler
C
Pop Müzik
D
Romanlar
E
Fast food
Açıklama:
Popüler kültürün ortaya çıkışı, belli teknolojilerin ortaya çıkışıyla eş zamanlıdır. Örneğin; matbaa tekniklerinin gelişmesi ve gazetenin yaygınlaşmasıyla birlikte, gazetelerde yayınlanmaya başlayan XIX. yy. romanları, ilk popüler kültür ürünlerinden birisi olarak kabul edilebilir. Burada roman, gazetenin kitle tarafından okunmasını sağlama işlevini yerine getirdiğinden, gazetenin okuyucu kitlesine yönelik olarak, gazete sahibi tarafından yazara ısmarlanır. Görüldüğü üzere popüler kültür ürünleri, teknoloji yardımıyla geniş kitlelere ulaşması amaçlanan ürünlerdir. Doğru cevap D'dir.
Soru 85
Bir takım gerçek olmayan olay ve karakterlerin karşıtlıklar halinde sunularak tekrarlanmasıyla bireylerin kendi yaşamlarına dair anlamlandırmaları anlamına gelen kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bordertip
B
Makrotip
C
Sanal gerçeklik
D
Hiper gerçeklik
E
Steorotip
Açıklama:
Theodor W. Adorno’nun steorotyping olarak ifade ettiği bir takım gerçek olmayan olay ve karakterlerin karşıtlıklar halinde sunularak tekrarlanmasıyla bireylerin kendi yaşamlarına dair anlamlandırmalarını şekillendirir. Steorotiplerin yarattığı karşıtlık durumu, her türlü olayda karşıt iki tür davranış biçimini, iki tür olma halini vurgular. Doğru cevap E'dir.
Soru 86
Küreselleşmeyi, modern bireyin mâruz kaldığı kaçınılmaz bir olgu olarak tanımlayan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Zygmunt Bauman
B
Manuel Castells
C
Alain Touraine
D
Max Horkheimer
E
Jean Baudrillard
Açıklama:
Kısacası küreselleşme, bu iki olgunun sürekli çatışma halinde olmasına sebebiyet verir.
Bu bağlamda Zygmunt Bauman küreselleşmeyi, modern bireyin mâruz kaldığı kaçınılmaz bir olgu olarak tanımlar. Doğru cevap A'dır.
Bu bağlamda Zygmunt Bauman küreselleşmeyi, modern bireyin mâruz kaldığı kaçınılmaz bir olgu olarak tanımlar. Doğru cevap A'dır.
Soru 87
Aşağıdakilerden hangisi günümüz toplumlarında bireylerin kendi kimlik inşa süreçlerindeki taleplerini dile getirmelerini teşvik eden durumlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Tüm teknolojik ilerlemeler
B
Kapitalizmin dönüşümü
C
Direnen kimlik olgusu
D
Devletin merkezi rolünün güçlenmesi
E
Küresellik deneyimi
Açıklama:
Tüm teknolojik ilerlemeler, kapitalizmin dönüşümü, devletin merkezi rolünü kaybetmesi, küresellik deneyimi, günümüz toplumlarında bireylerin kendi kimlik inşa süreçlerindeki taleplerini dile getirmelerini teşvik etmektedir. Küreselleşme deneyiminin mümkün kıldığı bu kimlik inşa sürecinde aynı zamanda Etzioni’nin vurguladığı direnen kimlik kavramsallaştırması, günümüz toplumlarını anlamada çok önemlidir. Buna göre direnen kimlik, toplulukların ve cemaatlerin ortaya çıkmasını mümkün kılar. Doğru cevap D'dir.
Soru 88
- Yeni insanlarla tanışma
- Farklı etkinlikler içine dâhil olabilme
- Yeni toplumsallaşma alanları kurma
- Dünyayı kendisi gibi anlamlandıran diğerleriyle karşılaşma
- Toplumsal hareketlerin örgütlenebilmesi
Seçenekler
A
I ve V
B
I, III ve V
C
I, II, III ve IV
D
I, II ve IV
E
I, II, III, IV ve V
Açıklama:
İletişim teknolojilerinin gelişmesi ve kitlelerin erişimine açık hale gelmesiyle bugün, insanların birbirleriyle olan etkileşimleri giderek artmaktadır. Özellikle internet kullanımının yaygınlaşması bireyin, kendi talepleri ve arzuları doğrultusunda yeni insanlarla tanışmasına, farklı etkinlikler içine dâhil olabilmesine, dünyayı kendisi gibi anlamlandıran diğerleriyle karşılaşmasına ve bunun sonucunda, kendisine yeni toplumsallaşma alanları kurmasına olanak sağlamaktadır. Doğru cevap C'dir.
Soru 89
Jean Baudrillard'ın bir nesnenin değerini belirleyen, kendisinden başka bir şeyi temsil etmeyen göstergeler arasındaki hiyerarşi olarak tanımladığı kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Standart değer
B
Kullanım değeri
C
Değişim değeri
D
Salt gösterge
E
Gösterge değeri
Açıklama:
Gösterge değeri: Baudrillard, günümüz toplumlarında gerçeklik algısının, fizik gerçekliğin sınırlarını aşmasına referansla, göstergenin, bir nesneyi işaret etmediği (göstermediği), fakat yalnızca kendisini gösterdiğini söyler. Bu durumda, bir nesnenin değerini belirleyen, kendisinden başka bir şeyi temsil etmeyen göstergeler arasındaki hiyerarşidir. Doğru cevap E'dir.
Soru 90
Belirli markaların, dünyanın her yerinde bir beğeni ölçütü olarak tüketilmesi olgusunu Mcdonaldslaştırma olarak niteleyen düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
George Ritzer
B
Theodor W. Adorno
C
David Harvey
D
Max Horkheimer
E
Alain Touraine
Açıklama:
Bu olguya en iyi örnek, tüketim yazınında da kavramsallaştırılmış olan McDonald’s zincir restoranlarıdır. George Ritzer’in Mcdonaldslaştırma dediği bu olgu, dünyanın hemen hemen her yerinde var olan bu restoranın, yeme içme beğenileri dışında da tüm kültürel pratiklerin standartlaşması anlamına gelir. Doğru cevap A'dır.
Soru 91
Hangi kavram ekonominin sınai üretim ve bu üretimden gelen kâr üzerine temellendiği bir biçimi vurgular?
Seçenekler
A
Sanayi kapitalizmi
B
Kültür emperyalizmi
C
Toplumsal değişme
D
Küreselleşme
E
Kurumların dönüşümü
Açıklama:
Çokuluslu Sermaye, Akışkan Ekonomik Düzen
Sanayi kapitalizmi
Sanayi kapitalizmi
Soru 92
Aşağıdaki ifade hangisini ifade eder?
Üretimin kaynağını sanayiden değil, varsayımsal değerlerin işlenmesi olan finansal hareketlilikten alması.
Üretimin kaynağını sanayiden değil, varsayımsal değerlerin işlenmesi olan finansal hareketlilikten alması.
Seçenekler
A
Fordist üretim biçimini
B
Taylorist modelini
C
Kültür Endüstrisini
D
Finans kapitalizmini
E
Çokuluslu Sermayeyi
Açıklama:
Çokuluslu Sermaye, Akışkan Ekonomik Düzen
Finans kapitalizmini
Finans kapitalizmini
Soru 93
Hangisi1908 yılından itibaren kullanılmaya başlayan ve 1973 Petrol Kriziyle birlikte yerini neo-liberalizme bırakan bir çalışma organizasyonudur?
Seçenekler
A
Fordist üretim biçimi
B
Taylorist model
C
Finans kapitalizmi
D
Çokuluslu Sermaye
E
Kültür Endüstrisi
Açıklama:
Çokuluslu Sermaye, Akışkan Ekonomik Düzen
Fordist üretim biçimi
Fordist üretim biçimi
Soru 94
Aşağıdaki ifade hangisini ifade eder?
Bilimsel, rasyonel bir çalışma yöntemi bulmayı hedefleyen bir iş organizasyonu biçimidir.
Bilimsel, rasyonel bir çalışma yöntemi bulmayı hedefleyen bir iş organizasyonu biçimidir.
Seçenekler
A
Fordist üretim biçimi
B
Finans kapitalizmi
C
Çokuluslu Sermaye
D
Kültür Endüstrisi
E
Taylorist model
Açıklama:
Çokuluslu Sermaye, Akışkan Ekonomik Düzen
Taylorist model
Taylorist model
Soru 95
Hangisi ifadeyi anlamlı olarak tamamlar?
“………………… XX. yy’ın ilk yarısında Frankfurt Okulu düşünürlerinden Max Horkheimer ve Theodor W. Adorno tarafından Marksist altyapı-üstyapı ilişkilerine referansla kavramsallaştırılmış bir olgudur.”
“………………… XX. yy’ın ilk yarısında Frankfurt Okulu düşünürlerinden Max Horkheimer ve Theodor W. Adorno tarafından Marksist altyapı-üstyapı ilişkilerine referansla kavramsallaştırılmış bir olgudur.”
Seçenekler
A
Fordist üretim biçimi
B
Finans kapitalizmi
C
Kültür endüstrisi
D
Çokuluslu Sermaye
E
Taylorist model
Açıklama:
Çokuluslu Sermaye, Akışkan Ekonomik Düzen
Kültür endüstrisi
Kültür endüstrisi
Soru 96
Hangisi kültür karşılaşmalarında teknolojinin önemini vurgulamaz?
Seçenekler
A
Uzaklık ve yakınlığın, zaman ve mekânın anlamının, birbirleriyle olan ilişkisinin dönüşüme uğraması. Ulaşım ve iletişim teknolojilerinin gelişmesiyle birlikte, dünya üzerinde farklı yerlere seyahat edebilme, farklı yerler hakkında enformasyon edinebilme fırsatlarının varlığı.
B
Kârlılığın, varsayımsal değerlerin piyasada dolaşımı üzerinden gerçekleşmesi, sanayinin, somut tüketim nesnesi üretiminin ortadan kalkması.
C
Dünya üzerinde yaşanan, yaşanmakta olan her olayın takip edilebilmesi; bireysel etkileşimlerin artması, farklı ülkelerden insanlarla iletişim kurulabilmesi.
D
Toplumların küresel düzenle bütünleşip dünyaya açılabilmesi, toplumsal hareketlerin örgütlenebilmesi, farklı kimliklerin seslerini duyurabilmesi.
E
Yeni kültürel bileşimlerin ortaya çıkma olanağı.
Açıklama:
Kültür Karşılaşmalarında Teknolojinin Önemi
Kârlılığın, varsayımsal değerlerin piyasada dolaşımı üzerinden gerçekleşmesi, sanayinin, somut tüketim nesnesi üretiminin ortadan kalkması.
Kârlılığın, varsayımsal değerlerin piyasada dolaşımı üzerinden gerçekleşmesi, sanayinin, somut tüketim nesnesi üretiminin ortadan kalkması.
Soru 97
Hangisi ifadeyi anlamlı olarak tamamlar?
“………………… bilgisayar aracılığıyla tasarlanan ortamlarda, insanların birbirleriyle etkileşim kurabilmeleri sayesinde, toplumsal gerçekliği dönüştürme kapasitesine sahiptir.”
“………………… bilgisayar aracılığıyla tasarlanan ortamlarda, insanların birbirleriyle etkileşim kurabilmeleri sayesinde, toplumsal gerçekliği dönüştürme kapasitesine sahiptir.”
Seçenekler
A
Gösterge değeri
B
Sanal gerçeklik
C
Hipergerçeklik
D
Steorotipler
E
Salt gösterge
Açıklama:
Bireysel ve Etkileşimsel Karşılaşmalar
Sanal gerçeklik
Sanal gerçeklik
Soru 98
Hangisi günümüz toplumlarını anlamada çok önemli görülür; toplulukların ve cemaatlerin ortaya çıkmasını mümkün kılar?
Seçenekler
A
Direnen kimlik
B
Gösterge değeri
C
Hipergerçeklik
D
Steorotipler
E
Salt gösterge
Açıklama:
Yerelliklerin Açığa Çıkışı ve Yeni Bileşimler
Direnen kimlik
Direnen kimlik
Soru 99
Hangisi, küreselleşme toplumlar arasındaki kültürel ilişkileri güçlendirse bile, küresel kaynaklara erişimin her zaman eşitsiz bir biçimde gerçekleştiğini öne süren Bauman’a göre geçerli değildir?
Seçenekler
A
Küreselleşmenin diğer yüzü dışlanmadır.
B
Zamansal ve mekânsal uzaklığın göreceli olarak ortadan kalkmış olması, toplumsal eşitliği getirmekten çok, toplumsal ve toplumlararası kutuplaşmaya neden olur.
C
Küresel kaynaklara erişim, toplumsal hiyerarşilerin olanak verdiği ölçüde gerçekleşmektedir.
D
Küreselleşme, vadettiği zaman ve mekân sınırlamalarından arınmış, enformasyona dilediği gibi erişebilen özgür bireylerin olduğu bir dünya yaratmaktan öte, beklenmedik küresel etkilere yol açmış, eşitsizlikleri körüklemiştir.
E
Küresel düzlemde hareketlilik, dünya çapında bir yeniden tabakalaşma, toplumsal kültürel hiyerarşilerin en altında konumlanan sınıfların aleyhine olmak üzere yeniden düzenlenmesi anlamına gelmez. Enformasyona ulaşmanın yalnızca küresel kaynaklara erişebilenler için kolay hale gelmesi, enformasyonun yine bu kişiler tarafından yönetilmesi anlamına gelmez.
Açıklama:
STANDARTLAŞTIRICI GÜÇLERLE DİRENİŞ GÜÇLERİNİN EKLEMLENMESİ OLARAK KÜRESEL KÜLTÜR BİLEŞİMLERİ
Küresel düzlemde hareketlilik, dünya çapında bir yeniden tabakalaşma, toplumsal kültürel hiyerarşilerin en altında konumlanan sınıfların aleyhine olmak üzere yeniden düzenlenmesi anlamına gelmez. Enformasyona ulaşmanın yalnızca küresel kaynaklara erişebilenler için kolay hale gelmesi, enformasyonun yine bu kişiler tarafından yönetilmesi anlamına gelmez.
Küresel düzlemde hareketlilik, dünya çapında bir yeniden tabakalaşma, toplumsal kültürel hiyerarşilerin en altında konumlanan sınıfların aleyhine olmak üzere yeniden düzenlenmesi anlamına gelmez. Enformasyona ulaşmanın yalnızca küresel kaynaklara erişebilenler için kolay hale gelmesi, enformasyonun yine bu kişiler tarafından yönetilmesi anlamına gelmez.
Soru 100
Hangisi günümüzde hiçbir kültürel kodun küresellikten bağımsız olarak düşünülemeyeceği görüşünü doğrulamaz?
Seçenekler
A
Kültürel kodların, iletişim teknolojilerinin de gelişmesiyle hızlı bir şekilde dolaşıma girmesi, bireyde enformasyona karşı tepkisizlik hissi yaratabilir. Çünkü günümüzde birey bir enformasyon bombardımanıyla karşı karşıyadır. Bireyin payına düşen, ya önüne gelen enformasyonu olduğu gibi kabul etmek ya da buna karşı kendi alternatif kodlarını geliştirmektir.
B
Direniş kodları ya da tüm yerellikler küresel kültür piyasasının içine dâhil değildir. Çünkü, direnişler ve yerellikler, kültür endüstrisinin vazgeçilmez parçaları değildir.
C
Küresel kültür kodlarının dolaşımına karşı olarak, otantiklik arayışıyla yerel kültürel kodları benimsemeye yönelen bireyler, ister istemez bu yerellikleri satın alır konuma gelmişlerdir.
D
Yerelliklerin küresel dolaşımı söz konusudur. Ekonominin küreselleşmesiyle kültürel pratiklerin küresel olarak dolaşıma girmesi, yerellikleri ortadan kaldırmaz; tersine, yerelin küresel ekonomiye eklemlenmesi anlamına gelir.
E
Yerellik küreselliğin karşısında konumlanan kültürel alan olmaktan uzaklaşarak küresel ekonominin standartlarına cevap verecek şekilde yeniden biçimlenir.
Açıklama:
STANDARTLAŞTIRICI GÜÇLERLE DİRENİŞ GÜÇLERİNİN EKLEMLENMESİ OLARAK KÜRESEL KÜLTÜR BİLEŞİMLERİ
Direniş kodları ya da tüm yerellikler küresel kültür piyasasının içine dâhil değildir. Çünkü, direnişler ve yerellikler, kültür endüstrisinin vazgeçilmez parçaları değildir.
Direniş kodları ya da tüm yerellikler küresel kültür piyasasının içine dâhil değildir. Çünkü, direnişler ve yerellikler, kültür endüstrisinin vazgeçilmez parçaları değildir.
Soru 101
Küreselleşmenin temel olgusu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ekonomik
B
Kültürel
C
Toplumsal
D
Dinsel
E
Dilsel
Açıklama:
Küreselleşme, öncelikle ekonomik temelli bir olgu olarak ele alınmalıdır.
Soru 102
Küresel ekonomiyi, dünya ekonomisinden ayıran şey aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İşçi ve işveren arasındaki ilişkinin doğası, kârlılığa ve işçinin olabildiğince sömürülmesine dayanmasıdır.
B
İletişim ve ulaşım teknolojilerinin gelişmesiyle parça başına üretimin dünya ölçeğinde yapılıyor olmasıdır.
C
Ekonominin sınai üretim ve bu üretimden gelen kâr üzerine temellendiği bir biçimi vurgular.
D
Ekonomi piyasasının düzenlenmesinde, yeterli optimum bir büyüklük olarak ortaya çıkmaktadır.
E
Ulus devlet ölçekli sınaî bir üretim biçimi olmasıdır.
Açıklama:
Küresel ekonomiyi, dünya ekonomisinden ayıran şey, iletişim ve ulaştırma teknolojilerinin gelişmesiyle parça başına üretimin dünya ölçeğinde yapılıyor olmasıdır (Castells, 1996: 92). Aynı zamanda bizim için yeni olan, küreselliğin, bugün içinde yaşadığımız dünyayı tanımlama çabasında başlıca toplumsal olgulardan birisi olmasıdır.
Küresel ekonomiyi, dünya ekonomisinden ayıran şey, iletişim ve ulaşım teknolojilerinin gelişmesiyle parça başına üretimin dünya ölçeğinde yapılıyor olmasıdır.
Küresel ekonomiyi, dünya ekonomisinden ayıran şey, iletişim ve ulaşım teknolojilerinin gelişmesiyle parça başına üretimin dünya ölçeğinde yapılıyor olmasıdır.
Soru 103
Kapitalizmin doğasında bir dönüşüm olduğunu fark eden ve bu dönüşümü çözümlemeye çalışan düşünürler aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Max Weber ve Karl Marx
B
Manuel Castells ve Alain Touraine
C
Rudolf Hilferding ve Rosa Luxemburg
D
David Harvey ve Rudolf Hilferding
E
Max Horkheimer ve Theodor W. Adorno
Açıklama:
Emperyalist aşamada, dünyanın tamamı, kapitalist ekonomi için bir pazar ola- rak görülmeye başlanmıştır. Rudolf Hilferding (1877-1941) ve Rosa Luxemburg (1871-1919) gibi düşünürler, kapitalizmin doğasında bir dönüşüm olduğunu fark etmişler ve bu dönüşümü çözümlemeye çalışmışlardır.
Soru 104
1930’lu yıllardan itibaren dünya ekonomisinde görünürlük kazanan üretim biçimi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Marksist
B
Postfordist
C
Sosyalist
D
Fordist
E
Liberal
Açıklama:
Birinci Dünya Savaşı’nın başlangıç yıllarına tekabül etmekle birlikte, 1930’lu yıllardan itibaren dünya ekonomisinde görünürlük kazanan Fordist üretim biçimi de kapitalizmin 1929 Buhranı olarak adlandırılan krizi atlatmasında önemli bir yaklaşımdır.
Fordist üretim biçimi
Fordist üretim biçimi
Soru 105
Kültür endüstrisi kavramı aşağıdakilerin hangisini kapsamaz?
Seçenekler
A
Kültür ürünlerinin endüstrileşmesi
B
Sanayileşmeyle birlikte kültür ve sanat ürünlerinin metâlaşması
C
Kültür ürünlerinin ekonomik kârlılık esasıyla yaratılması
D
Toplumsal ilişkilerin, kültürel pratiklerin metâlaşması
E
Siyasetin metâlaşması
Açıklama:
Kavram, geniş anlamıyla kültür ürünlerinin endüstrileşmesi, ekonomik kârlılık esasıyla yaratılması, sanayileşmey- le birlikte kültür ve sanat ürünlerinin metâlaşması olgusunun altını çizer. Kültürel olgular, bu şekilde okunduğunda, müzik, resim, tiyatro gibi sanat eserlerinin pi- yasadaki herhangi bir metâ cinsinden ifade edilmesi, giderek daha da artan bir biçimde standartlaşması durumu söz konusudur. Ancak kavram, yalnızca kültür ürünlerinin metâlaşması üzerinde durmaz, bir metâ haline dönüşen yalnızca kültür ürünleri değil, toplumsal ilişkilerin, kültürel pratiklerin bizzat kendisidir.
Siyasetin metâlaşması
Siyasetin metâlaşması
Soru 106
George Ritzer’in tanımladığı dünyanın hemen hemen her yerinde var olan bir restoranın, yeme içme beğenileri dışında da tüm kültürel pratiklerin standartlaştırdığı anlamına gelen kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mcdonaldslaştırma
B
Fordizm
C
Postfordizm
D
Taylorizm
E
Liberalizm
Açıklama:
George Ritzer’in Mcdonaldslaştırma (Ritzer, 2001: 198-218) dediği bu olgu, dünyanın hemen hemen her yerinde var olan bu restoranın, yeme içme beğenileri dışında da tüm kültürel pratiklerin standartlaşması anlamına gelir. Bu durumun diğer örneklerini kot pantolon, tişört, kola gibi kültürel ürünlerin dünyanın her yerine, hatta kasaba ve köylere kadar yayılması oluşturur.
Soru 107
Popüler kültürün ortaya çıkmasını sağlayan etkenler aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kapitalizmin doğuşu
B
Matbaa gibi teknolojilerin ortaya çıkışı
C
Fabrikaların kurulması
D
Kentlerin inşa edilmesi
E
İşçi sınıfının ortaya çıkması
Açıklama:
Popüler kültürün ortaya çıkışı, belli teknolojilerin ortaya çıkışıyla eş za- manlıdır. Örneğin; matbaa tekniklerinin gelişmesi ve gazetenin yaygınlaşmasıyla birlikte, gazetelerde yayınlanmaya başlayan XIX. yy. romanları, ilk popüler kültür ürünlerinden birisi olarak kabul edilebilir.
Matbaa gibi teknolojilerin ortaya çıkışı
Matbaa gibi teknolojilerin ortaya çıkışı
Soru 108
Popüler kültür ürünü olan pop müziğin de temel özelliği aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Klasik müziğin bir türü olması
B
Geleneksel müzik olması
C
Dinleyiciye bildik olanı tekrarlıyor olması
D
Şarkı sözlerinin edebi olması
E
Üst sınıfa hitap etmesi
Açıklama:
Popüler kültür ürünü olan pop müziğin de temel özelliği, dinleyiciye bildik olanı tekrarlıyor olmasıdır. Örneğin; bir pop müzik ürününü dinlediğimizde sürekli tekrarlayan ritmin, müziğin ana hatlarını oluşturduğunu kolaylıkla fark edebiliriz.
Dinleyiciye bildik olanı tekrarlıyor olması.
Dinleyiciye bildik olanı tekrarlıyor olması.
Soru 109
Günümüzde gerçekliğin dayanağının fiziksel gerçekliği aşarak inşa edilebilir birşey olabileceğini vurgulayan gerçekten daha gerçek olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Nesnel gerçek
B
Öznel gerçek
C
Hipergerçek
D
Gerçekötesi
E
Sanal gerçek
Açıklama:
Hipergerçeklik: Bu kavram, günümüzde gerçekliğin dayanağının fizik gerçekliği aşarak inşa edilebilir birşey olabileceğini vurgular. Fizik gerçekliğin herhangi bir düzeydeki temsili, gerçekten daha gerçek olarak algılanabilir.
Hipergerçek
Hipergerçek
Soru 110
Aşağıdakilerden hangisi günümüzde, sanal ortamda, bireysel ve etkileşimsel karşılaşmaları mümkün kılan en etkili mecralardan değildir?
Seçenekler
A
Sosyal Ağlar
B
Bloglar
C
Forumlar
D
Gazeteler
E
Sanal paylaşım ağları
Açıklama:
Gazeteler basılı medya araçlarıdır.