Kent Sosyolojisi - Sosyoloji | Açık Öğretim Portal

Ünite 1

Soru 1

Mekânsal ve çevresel konuların her zaman sosyal ilişkilerin bölümü ve parçası olduğu anlamına gelen bakış açısı aşağıdakilerden hangisidir?

Sosyo-mekansal bakış

Sosyo-kültürel bakış

Sosyo-mimari bakış

Sosyo-ekonomik bakış

Sosyo-demokratik bakış

Açıklama:

Kent sosyolojisine sosyo-mekânsal bir bakış, mekânsal ve çevresel konuların her zaman sosyal ilişkilerin bölümü ve parçası olduğu anlamına gelmektedir. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Antik şehirlerin en önemli ortak yapısal özellikleri aşağıdakilerden hangisidir?

Önemli ticari geçiş yolları üzerine kurulmaları

Bilgi, güç, zenginlik ve kontrol gibi tüm kaynakların toplanma merkezi olmaları

Nüfuslarının modern şehirlere oranla daha kalabalık olması

Yönetimlerinin merkeziyetçi bir yapıya sahip olması

Özerk yönetim yapıları nedeniyle diğer dışı topluluklardan ayrışmış olmaları

Açıklama:

Antik kentler iyi tanımlanmış politik imparatorluklar içinde kilit noktalar olarak tarihte yer aldılar. Babil, Atina, Roma, Mexico City, Pekin vb. gibi merkezi komuta şehirleri vardı. Diğer şehirler, kara veya su yolları aracılığıyla merkeze bağlıydı. Şehirlerin bilgi, güç, zenginlik ve kontrol gibi tüm kaynakların toplanma merkezi olmaları onların en önemli ortak yapısal özellikleriydi.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Daire şeklinde inşa edilmiş olan Atina'da sokakların merkezden yayılan bir ışınsal/radyal ağ olarak düzenlenmesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Merkezde yer alan agoranın kutsallığının vurgulanması

Pazara kolay erişimi temel alan ekonomik kaygılar

Tüm evlerin merkeze eşit mesafede olmasını öngören politik ilke

Dini merkezlere ulaşımın kolaylaştırılması beklentisi

Şehrin dışarıdan gelecek saldırılara karşı korunmasını öngören askeri ilke

Açıklama:

Atina gibi klasik kentler kozmolojik kodlara göre inşa edilmiştir. Şehir Tanrıça Athena’yı onurlandırmak için inşa edilmiştir. Temelde bir daire şeklindedir. Dairenin merkezinde topluluğun ve
dünyanın merkezi agora vardır. Sokaklar merkezden yayılan bir ışınsal/radyal ağ olarak düzenlenmiştir. Bu düzenleme temelde pazara kolay erişim gibi ekonomik kaygılar tarafından değil, tüm evlere eşit mesafede olması gerekliliğine dayanan politik ilke tarafından belirlenmiştir. Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 4

Childe’ye göre kentleşme sürecinin gelişmesinde aşağıda verilenlerden hangileri etkili olmuştur?

Toplumsal görevlerin karşılıklı bağımlılığının azalması, işlevlerin ayrışması ve sermayenin artması

Emeğin makineleşmesi, Toplumsal görevlerin karşılıklı bağımlılığının artması ve yazının icadı

Emek sömürüsünün artması, sermaye dağılımının adaletsizleşmesi ve nüfusun artması

Emeğin uzmanlaşması, toplumsal görevlerin karşılıklı bağımlılığının artması ve farklı işlevlerin ayrışması

Sermaye dağılımına devlet müdahalesinin gelmesi, emeğin uzmanlaşması, farklı işlevlerin bütünleşmesi

Açıklama:

Childe’ye göre kentleşme; emeğin uzmanlaşması, toplumsal görevlerin karşılıklı bağımlılığının artması ve farklı işlevlerin ayrışması aracılığıyla gelişen bir sürecin sonunda gerçekleşmiştir. Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 5

11. ve 15. yüzyılda Avrupa'da yaşanan ticari canlanmanın temel nedeni nedir?

Merkezi otoritenin artması

Uzun mesafeli deniz ticaretinin gelişmesi

Kentlerin dışarıdan gelen istilalarla karşılaması

Toprağa bağımlı köylü sınıfının güçlenmesi

Kölelerin özgürleşerek kentlerde ticaret yapması

Açıklama:

11.yüzyıl ve 15.yüzyıl Avrupa’da ticari canlanma dönemidir. Bu canlanmanın arkasında yatan ivme dış ticaret ile bağlantısı olan uzun mesafeli deniz ticaretidir. Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 6

I. Ekonomilerinin tarıma dayalı olması
II. Kalelerle çevrilmiş olmaları
III. Siyasi yönden başka kentlere bağımlı olmaları
IV. İdari özerkliğe sahip olmaları
Yukarıdakilerden hangileri Ortaçağda kentin ayırıcı özellikleri arasında yer almaktadır?

I ve II

I ve III

II ve III

II ve IV

III ve IV

Açıklama:

Ortaçağda kentin ayırıcı özellikleri kalelerle çevrilmiş olması, ekonomilerinin ticarete ve alışverişe dayanması ve siyasi ve idari özerkliğe sahip olmalarıdır. Buna göre II ve IV numaralı önermelerde verilen ifadeler doğru diğerleri yanlıştır. Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 7

Engels, zengin ve yoksulların kentsel mekanlarda ayrışmasının tezahürüne ne ad vermiştir?

Eşitsiz gelişme

Çarpık kentleşme

Sıçramalı ilerleme

Dağıtımsal adalet

Sosyo-ekonomik ayrışma

Açıklama:

Engels, kapitalizmin kentsel mekânda nasıl işlediğini inceledi. Onun önemli katkılardan biri de, geleneksel toplumun çöküşünden sonra ortaya çıkan toplumsal sorunların önemini vurgulamış olmasıdır. Manchester’ı çalışarak, kapitalizme bağladığı zengin ve yoksulun katı ayrışmasını gözlemlemiştir. Zengin ve yoksulların kentsel mekânlarda ayrışmasının tezahürünü eşitsiz gelişme (uneven development) olarak adlandırır. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 8

Klasik sosyologların şehirlere ilişkin görüşlerine göre aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Durkheim için şehir, ahlaki uyumun dağılmasını ifade etmektedir.

Simmel'e göre metropol, her zaman para ekonomisinin merkezi olmuştur.

Tönnies, kentleşme sürecini topluluktan (Gemeinschaft) topluma (Gesellschaft) geçiş olarak nitelendirmektedir.

Weber'e göre şehir, hesaplayıcı rasyonelliğin-akılcılığın büyümesini ifade etmektedir.

Marx için kent, kapitalist üretimin gerilemesini ifade etmektedir.

Açıklama:

Tönnies toplumu analiz ederken temelde evrimsel bir bakış açısı izledi. Sanayileşme/kentleşme dönemini, yüz yüze iletişimin sosyal yaşamı belirlediği topluluktan (Gemeinschaft’tan), zayıflamış sosyal bağlara ve düzenşemere sahip olmakla karakterize edilen topluma’a (Gesellschaft’a) bir geçiş olarak açıklamıştır. Simmel'e göre metropol hayatı sinir uyarılarının bir yoğunlaşması, insanın bu koşullara uyum sağlayabilme ve farklı bir tür kişilik geliştirmesi şeklinde sonuçlanmıştır. Simmel de metropolün her zaman para ekonominin merkezi olduğunu vurguladıDurkheim için şehir ahlaki uyumun dağılması, Weber için, hesaplayıcı rasyonelliğin-akılcılığın büyümesi, Marx için ise kapitalist üretimin gelişimidir. Buna göre Marx'ın görüşleriyle ilgili verilen seçenek yanlış bilgi içermektedir. Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 9

Chicago Okulun oluşturan bilim insanları yaptıkları kentler üzerine yaptıkları araştırmalarda esas olarak aşağıdakilerden hangisine odaklanmışlardır?

Antik kentlerin nasıl ortaya çıktığı

Kentlerdeki üretim ilişkileri ve sermaye dağılımı

Kentlerin kozmolojik yapısının mekansal ayrışmaya etkisi

Kentsel kültüre alışma, bütünleşme veya dağılma hususları

Kentsel nüfusun normları, inançları ve üretim kültürleri

Açıklama:

Chicago Okulun oluşturan bilim insanları yaptıkları araştırmalarda esas anlama istedikleri kentsel kültüremalışma, bütünleşme veya dağılma hususlarıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 10

Henri Lefebvre'ye göre şehrin üretim ve yeniden üretimini gerektiren uygulamalar aşağıdaki toplumsal pratiklerden hangisi kapsamında yer almaktadır?

Algılanan pratikler

Kavranan pratikler

Tasavvur edilen pratikler

Yaşanan pratikler

Deneyimlenen pratikler

Açıklama:

Lefebvre, algılanan (perceived), kavranan/tasavvur edilen (conceived) ve yaşanan (lived) toplumsal pratikleri birbirinden ayırır. Algılanan pratikler, uygulamalar şehrin üretim ve yeniden üretimini gerektirir, kavranan/tasavvur edilen (conceived) şehrin temsilini ifade eder ve yaşanan (lived) ise kentin fenomenolojik (bilinçli olarak deneyimlenen) temsilidir. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 11

…………, özünde bir kentin egemenlik alanıyla tanımlanan bir yönetim şeklidir.

Agora

Forum

Polis

Civis

Burgh

Açıklama:

Polis, yani Antik Yunan şehir devleti özünde bir kentin egemenlik alanıyla tanımlanan bir yönetim şeklidir.

Doğru Cevap: C

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi Klasik Roma’da şehir merkezine verilen isimdir?

Agora

Forum

Polis

Civis

Burgh

Açıklama:

Klasik Roma’da şehir merkezine forum denmekteydi.

Doğru Cevap: B

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisinin kentleşme modeli, avcı ve toplayıcı toplumlardan modern kentsel ekonomilere dayalı olanlara geçiş ile nitelendirilen evrimci anlayış üzerine kuruludur?

Gordon Childe

Henry Pirenne

Gideon Sjoberg

Max Weber

Friedrich Engels

Açıklama:

Childe’ın kentleşme modeli, avcı ve toplayıcı toplumlardan modern kentsel ekonomilere dayalı olanlara geçiş ile nitelendirilen evrimci anlayışına dayanmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 14

Ortaçağda kent kalelerle çevrilmiştir.

Ortaçağda kent ekonomileri tarıma dayanmaktadır.

Ortaçağda kent siyasi ve idari özerkliğe sahiptir.

Ortaçağ kentlerinde sivil ve demokratik katılım vardır.

Max Weber’e göre Ortaçağdaki kent olgusuyla ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

Yalnız I

I ve II

II ve IV

I, II ve III

I, III ve IV

Açıklama:

Ortaçağda kentin ayırıcı özellikleri kalelerle çevrilmiş olması, ekonomilerinin ticarete ve alışverişe dayanması ve siyasi ve idari özerkliğe sahip olmalarıdır. Weber’e göre bu kentleri ayırıcı kılan sivil ve demokratik katılımdır. Yani Ortaçağda kent ekonomileri tarıma değil, ticarete ve alışverişe dayanmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 15

Henri Pirenne’e göre Ortaçağda ticaretin ortaya çıkardığı kentlerin gelişiminde büyük rol oynayan grup aşağıdakilerden hangisidir?

Klise

Soylular

Köylüler

Orta sınıf

Hizmetçiler

Açıklama:

Henri Pirenne’e göre Ortaçağda kentlerin gelişiminde ticaretin ortaya çıkardığı orta sınıfın rolü büyüktür.

Doğru Cevap: D

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi sanayi büyümesinin 18. yüzyılda İngiltere’de gerçekleşen kentsel büyümenin devamı olduğu görüşünü savunan kişidir?

Daunton

Engels

Sjoberg

Tönnies

Simmel

Açıklama:

Daunton, sanayi büyümesinin 18. yüzyılda İngiltere’de gerçekleşen kentsel büyümenin devamı olduğu görüşünü savunmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Dağılma
Bütünleşme
Para ekonomisi
Kentsel kültüre alışma

Yukarıdakilerden hangileri Chicago Okulunu oluşturan bilim insanları, yaptıkları araştırmalarda asıl anlamak istedikleri hususlar arasında yer alır?

Yalnız I

I ve II

III ve IV

I, II ve III

I, II ve IV

Açıklama:

Chicago Okulunu oluşturan bilim insanları, yaptıkları araştırmalarda asıl anlamak istedikleri kentsel kültüre alışma, bütünleşme veya dağılma hususlarıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 18

John Logan
Manuel Castells
Harvey Molotch
David Harvey

Yukarıdakilerden hangileri kentleri seçkinler tarafından kontrol edilen büyüme makineleri olarak tanımlayan kuramcılardır?

Yalnız II

I ve III

II ve IV

I, II ve III

I, II ve IV

Açıklama:

John Logan ve Harvey Molotch (1987) da siyaset ve ekonominin şehirlerin şekillenmesinde nasıl etkileşim içinde olduğunu tartışır. Şehirleri, seçkinler tarafından kontrol edilen büyüme makineleri olarak açıklar.

Doğru Cevap: B

Soru 19

Aşağıdaki hangi kişiye göre soyut mekan kavramı mekanın değişim değerini ifade eder?

Edward Soja

David Harvey

Henri Lefebvre

Saskia Sassen

Manuel Castells

Açıklama:

Henri Lefebvre

Doğru Cevap: C

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi küresel kentler sıralamasında ilk beş kent arasında yer almaz?

Paris

Tokyo

Brüksel

New York

Hong Kong

Açıklama:

Küresel kentler sıralamasında ilk beş kent şunlardır: New York, Londra, Tokyo, Paris ve Hong Kong.

Doğru Cevap: C

Soru 21

Antik Yunan şehir devleti özünde bir kentin egemenlik alanıyla tanımlanan bir yönetim şekline ne ad verilmektedir?

Polis

Civis

Agora

Forum

Kentleşme

Açıklama:

Polis (Antik Yunan şehir devleti), özünde bir kentin egemenlik alanıyla tanımlanan bir yönetim şeklidir.

Doğru Cevap: A

Soru 22

kent hayatı ve iyi bir hayat için kentlerde yaşayan kentli yurttaşa ne ad verilmektedir?

Polis

Civis

Agora

Forum

Kentleşme

Açıklama:

Civis (kent sakini) ise ‘kent hayatı’ ve ‘iyi bir hayat’ için kentlerde yaşayan kentli yurttaştı.

Doğru Cevap: B

Soru 23

Childe'ye göre emeğin uzmanlaşması, toplumsal görevlerin karşılıklı bağımlılığının artması ve farklı işlevlerin ayrışması aracılığıyla gelişen bir sürecin sonunda gerçekleşen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Polis

Civis

Kentleşme

Agora

Forum

Açıklama:

Kentleşme süreçlerini temelde avcılık ve toplayıcılık yolunu izleyerek gıda üretimi ve yerleşik gruplara dayalı toplumdan; ticaret ve zanaat üretimine dayalı topluma geçiş olarak açıklamaktadır. Childe’ye göre kentleşme; emeğin uzmanlaşması, toplumsal görevlerin karşılıklı bağımlılığının artması ve farklı işlevlerin ayrışması aracılığıyla gelişen bir sürecin sonunda gerçekleşmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 24

Aşağıdakilerden hangisi Gordon Childe'in açıkladığı kentsel devrim özelliklerinden birisi değildir?

Hinterland için gıda üretiminin kontrolü ve artı ürünün depolanması

Artan nüfus büyüklüğü ve yoğunluğu

Tapınakların hâkimiyetinde kurulan kentsel mekânlar

Aidiyetin akrabalığa bağlı olması

Diğer merkezler ile uzun mesafeli ticaret mevcut olması

Açıklama:

Gordon Childe kentsel devrimi aşağıdaki özelliklerle açıklamıştır:
1. Artan nüfus büyüklüğü ve yoğunluğu.
2. Emeğin uzmanlaşması: zanaatkâr, tüccar, din adamı gibi uzmanlaşmanın artması
3. Tapınakların hâkimiyetinde kurulan kentsel mekânlar
4. Hinterland için gıda üretiminin kontrolü ve artı ürünün depolanması. Toplum üzerinde mutlak kontrole sahip bir egemen sınıf vardır: Rahip, askeri liderler ve yetkililer egemen sınıfın yönetici sınıfını oluştururlar.
5. Yazının icadı: bilginin işlenmesi için sayısal ve alfabetik belirtme sistemleri vardır.
6. Sanatlarının gelişmesi: sanat, müzik gibi giderek rafine edilmiş kültürel ifade formları olmalıydı.
7. Bilimlerin gelişimi: tahmin, ölçüm ve standardizasyon kayıtları tutmak için (örneğin vergi) gerekliydi.
8. Diğer merkezler ile uzun mesafeli ticaret mevcuttu.
9. Artık akrabalık yerine aidiyet yaşanılan yere bağlıydı.

Doğru Cevap: D

Soru 25

10. yüzyıl öncesi tarım medeniyetini tartışırken, bu dönemde orta sınıf bir nüfus (tüccar ve esnaf) ve toplumsal örgütlenmeye (hukuk, kurum kendine özgü) sahip hiçbir şehrin olmadığını iddia eden kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Max Weber

Georg Simmel

Friedrich Engels

Ferdinand Tönnies

Henry Pirenne

Açıklama:

Henry Pirenne, 10. yüzyıl öncesi tarım medeniyetini tartışırken, bu dönemde orta sınıf bir nüfus (tüccar ve esnaf) ve toplumsal örgütlenmeye (hukuk, kurum kendine özgü) sahip hiçbir şehrin olmadığını iddia etmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 26

Kentin özel karakterinin onların kalelerle kuvvetlendirilmiş yerler oldukları kadar, varlıklarının ticaret ve alışverişe dayanması, şehrin bir pazar yerleşim yeri olmasıdır görüşü aşağıdaki bilim adamlarından hangisine aittir?

Max Weber

Georg Simmel

Friedrich Engels

Ferdinand Tönnies

Henry Pirenne

Açıklama:

Max Weber’in ortaçağ kentlerine olan ilgisi, özellikle antik toplumların feodalizme ve ardından kapitalizme geçişine olan ilgisine dayanmaktadır. Weber’e göre, kentin özel karakteri onların kalelerle kuvvetlendirilmiş yerler oldukları kadar, varlıklarının ticaret ve alışverişe dayanması, şehrin bir pazar yerleşim yeri olmasıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 27

Kapitalizmin kentsel mekânda nasıl işlediğini inceleyen bilim adamı aşağıdakilerden hangisidir?

Henry Pirenne

Friedrich Engels

Max Weber

Georg Simmel

Ferdinand Tönnies

Açıklama:

1844 yılında, İngiltere’de işçi sınıfının yaşam koşullarını irdeleyen Friedrich Engels (1845:1996), büyük şehirlerin kenar mahallelerinde yoksulların yaşamının ayrıntılı ve çarpıcı bir tanımını vermektedir. Bu çalışmasında, yoksulların kötü barınma koşullarını, kirlenmiş mahallelerini ve hijyen eksikliğini, gıda ve giyim gibi temel ihtiyaçlarının eksikliğini gösterir. Engels ayrıca, özel sadakaya bağımlı binlerce evsizden bahsetmektedir. Bir anlamıyla ilerleme ve modernleşme arayan, feodal bağlardan kaçanlar için bir umut sembolü olan şehir, diğer anlamıyla yoksul ve varlıklı insanları farklı kentsel mekânlarda yoğunlaştıran bir yer haline geliyordu. Engels, kapitalizmin kentsel mekânda nasıl işlediğini inceledi. Onun önemli katkılardan biri de, geleneksel toplumun çöküşünden sonra ortaya çıkan toplumsal sorunların önemini vurgulamış olmasıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 28

Sanayileşme/kentleşme dönemini, yüz yüze iletişimin sosyal yaşamı belirlediği topluluktan (Gemeinschaft’tan), zayıflamış sosyal bağlara ve düzenşemere sahip olmakla karakterize edilen topluma’a (Gesellschaft’a) bir geçiş olarak açıklayan bilim adamı aşağıdakilerden hangisidir?

Henry Pirenne

Max Weber

Ferdinand Tönnies

Georg Simmel

Friedrich Engels

Açıklama:

Alman bilim adamı Ferdinand Tönnies (1855-1935), topluluk (Gemeinschaft) ve toplum (Gesellschaft) kavramsallaştırmalarıyla kent sosyolojisi alanında önemli bir konuma sahiptir. Tönnies toplumu analiz ederken temelde evrimsel bir bakış açısı izledi. Sanayileşme/kentleşme dönemini, yüz yüze iletişimin sosyal yaşamı belirlediği topluluktan (Gemeinschaft’tan), zayıflamış sosyal bağlara ve düzenşemere sahip olmakla karakterize edilen topluma’a (Gesellschaft’a) bir geçiş olarak açıklamıştır. Genellikle bu ayrım, köy ve şehir hayatını ayırt eden ölçüt olarak kullanılmıştır

Doğru Cevap: C

Soru 29

Şehrin farklı yerleri arasındaki karşılıklı bağımlılığı (veya symbiosis, ortak yaşam) göstermek için yaşam ağı kavramını kullanan Chicago okulu temsilcisi aşağıdakilerden hangisidir?

Ernest Burgess

William I. Thomas

Louis Wirth

Robert E. Park

Roderick McKenzie

Açıklama:

Park, şehrin farklı yerleri arasındaki karşılıklı bağımlılığı (veya symbiosis, ortak yaşam) göstermek için yaşam ağı kavramını kullanılmıştır. Doğal alanlara (niş/niche) dayanan bu varsayımlar simbiyotik ilişkileri vurgulayarak tespit edilebilir.

Doğru Cevap: D

Soru 30

Varoluş mücadelesinin temelde konum veya mevkiye dayandığını öne süren Chicago okulu temsilcisi aşağıdakilerden hangisidir?

Robert E. Park

William I. Thomas

Ernest Burgess,

Louis Wirth

Roderick McKenzie

Açıklama:

Roderick McKenzie varoluş mücadelesinin temelde konum veya mevkiye dayandığını öne sürmüştür. Mekânsal konum ancak ekonomik rekabet ve hayatta kalma mücadelesine dayanmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 31

Orta Doğu'da Erken Dönem Antik Kentler yaklaşık kaç bin yıl önce kurulmuştur?

Yaklaşık 6000 yıl önce

Yaklaşık 5000 yıl önce

Yaklaşık 4000 yıl önce

Yaklaşık 6100 yıl önce

Yaklaşık 4900 yıl önce

Açıklama:

Antik kentler Orta Doğu’da (Mezopotamya, Mısır) yaklaşık 6000 yıl önce, Hindistan’da İndus Vadisi, Çin’de, Girit şehirlerinin Minos uygarlığında yaklaşık 4000 yıl kadar önce ve Meksika’da
yaklaşık 2300 yıl öncesinde bulunabilir. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 32

Hangi Antik Şehirde cennetler ve şehir arasındaki geometrik ilişkileri yöneten kozmolojik kodlar kullanılmıştır. Bu dini kodlar da kutsal ve dünyevi mekânları belirlemiştir?

Pekin

Babil’deki Ur kenti

Atina

Roma

Mexico City

Açıklama:

Babil’deki Ur kentinde cennetler ve şehir arasındaki geometrik ilişkileri yöneten kozmolojik
kodlar kullanılmıştır. Bu dini kodlar da kutsal ve dünyevi mekânları belirlemiştir. Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 33

Hangi antik şehir tanrıça Athena'yı onurlandırmak için inşa edilmiştir?

Roma

Pekin

Atina

Babil

Mexico City

Açıklama:

Atina gibi klasik kentler de kozmolojik kodlara göre inşa edilmiştir. Şehir Tanrıça Athena’yı onurlandırmak için inşa edilmiştir. Temelde bir daire şeklindedir. Dairenin merkezinde topluluğun ve dünyanın merkezi agora vardır.Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 34

Klasik Roma Şehrinde şehir merkezine ne ad verilmektedir?

Polis

Forum

Agora

Civis

Kale

Açıklama:

Klasik Roma askeri gücü simgeliyor ve temsil ediyordu. Cumhuriyetçi fikirler Antik Yunanistan’dan ödünç alınmıştı. Şehir merkezine forum denmekteydi. Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 35

V. Gordon Childe "Emeğin uzmanlaşması, toplumsal görevlerin karşılıklı bağımlılığının artması ve farklı işlevlerin ayrışması aracılığıyla gelişen bir sürecin sonunda gerçekleşmektedir", tanımını aşağıdakilerden hangisi için yapmıştır?

Kentleşme

Yerleşme

Forum

Çöküş

Aylaklık

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 36

Artan nüfus büyüklüğü ve yoğunluğu.
Emeğin uzmanlaşması: zanaatkâr, tüccar, din adamı gibi uzmanlaşmanın artması,
Tapınakların hâkimiyetinde kurulan kentsel mekânlar,
Yazının icadı: bilginin işlenmesi için sayısal ve alfabetik belirtme sistemleri vardır.
Sanatlarının gelişmesi: sanat, müzik gibi giderek rafine edilmiş kültürel ifade formları
olmalıydı.

Yukarıdakilerden hangisi / hangileri V. Gordon Childe tarafından belirlenen kentsel devrimin özellikleri arasında yer almaktadır?

Yalnız I

I ve II

Yalnız III

Hepsi

Hiçbiri

Açıklama:

Gordon Childe kentsel devrimi aşağıdaki özelliklerle açıklamıştır:
1. Artan nüfus büyüklüğü ve yoğunluğu.
2. Emeğin uzmanlaşması: zanaatkâr, tüccar, din adamı gibi uzmanlaşmanın artması
3. Tapınakların hâkimiyetinde kurulan kentsel mekânlar
4. Hinterland için gıda üretiminin kontrolü ve artı ürünün depolanması. Toplum üzerinde
mutlak kontrole sahip bir egemen sınıf vardır: Rahip, askeri liderler ve yetkililer egemen sınıfın yönetici sınıfını oluştururlar.
5. Yazının icadı: bilginin işlenmesi için sayısal ve alfabetik belirtme sistemleri vardır.
6. Sanatlarının gelişmesi: sanat, müzik gibi giderek rafine edilmiş kültürel ifade formları
olmalıydı.
7. Bilimlerin gelişimi: tahmin, ölçüm ve standardizasyon kayıtları tutmak için (örneğin vergi) gerekliydi.
8. Diğer merkezler ile uzun mesafeli ticaret mevcuttu.
9. Artık akrabalık yerine aidiyet yaşanılan yere bağlıydı.
Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 37

Tenochtitlan (Meksiko) şehri hangi medeniyet tarafından kurulmuştur?

İslam Medeniyeti

Yakın Doğu

Hint

Aztek ve İnka

Avrupa

Açıklama:

Latin Amerika’da Aztek ve İnka medeniyetleri, Tenochtitlan (Meksiko) şehri gibi önemli şehirleri
kurdu. Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 38

Hangi yüzyıllarda Avrupa ticaretinde canlanma görülmüştür?

9. yüzyıl

11. ve 15. yüzyıl

6. ve 7. yüzyıl

16. yüzyıl

17. yüzyıl

Açıklama:

11.yüzyıl ve 15.yüzyıl Avrupa’da ticari canlanma dönemidir. Bu canlanmanın arkasında yatan ivme dış ticaret ile bağlantısı olan uzun mesafeli ticaretidir. Ortaçağda kentlerin gelişiminde ticaretin ortaya çıkardığı orta sınıfın rolü büyüktür. Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 39

Avrupa'da ölüm oranın düşmesi ile göç oranın artması hangi döneme denk gelmektedir?

Fransız İhtilali

Sanayi Devrimi

I. Dünya Savaşı

II. Dünya Savaşı

Rönesans

Açıklama:

Sanayi devrimiyle birlikte kırsaldan kentsele nüfus akışı başlamıştır. Bu dönemin önemli özelliklerinden biri ölüm oranlarının düşmesi ve göç oranlarının artmasıdır. Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 40

"Bir nüfus ne kadar büyükse, çeşitlilik ve uzmanlaşma düzeyi o derece yüksek olacaktır. Nüfus yoğunluğu bir yandan sosyal gruplar ve bireyler arasındaki rekabeti artırmaktadır. Aynı zamanda farklılıklara karşı da hoşgörüyü geliştirir." bakış açısı kime aittir?

Louis Wirth

Wendell Bell

Eshrev Shevky

Claude Fischer

Ernest Burgess

Açıklama:

Louis Wirth, nüfusun büyüklüğü, nüfusun yoğunluğu ve nüfusun çeşitliliğinin sonuçlarını analiz eder. Bir nüfus ne kadar büyükse, çeşitlilik ve uzmanlaşma düzeyi o derece yüksek olacaktır. Nüfus yoğunluğu bir yandan sosyal gruplar ve bireyler arasındaki rekabeti artırmaktadır. Aynı zamanda farklılıklara karşı da hoşgörüyü geliştirir.

Doğru Cevap: A

Soru 41

Aşağıdaki seçeneklerden hangisi antik kentlerin kamusal alanlarını ifade eden mekanlardan oluşmaktadır?

Tapınak, pazar, tiyatro

İç kale, dış kale, su yolu

Sarnıç, kale, ekim alanları

Tapınak, su yolları, gözetleme alanı

Surlar, kabristan, arena

Açıklama:

Antik kentler ibadet amaçlı tapınaklar, ticaret amaçlı pazar meydanları ve eğlence amaçlı tiyatrolardan oluşan kamusal mekânlarla tanımlanabilir.

Doğru Cevap: A

Soru 42

Atina gibi klasik kentlerde sokaklar merkezden yayılan bir ışınsal/radyal ağ olarak düzenlenmiştir. Bu düzenlemede temel alınan kriter aşağıdakilerden hangisidir?

Merkezdeki pazara kolay erişim yani ekonomik kaygı.

Merkezin tüm evlere eşit mesafede olması düşüncesi.

Agora diye adlandırılan merkezin korunması ilkesi.

Şehrin mimari açıdan düzenli görünmesi kaygısı.

Geometrik ilişkileri yöneten kozmolojik semboller düşüncesi.

Açıklama:

Sokaklar merkezden yayılan bir ışınsal/radyal ağ olarak düzenlenmiştir. Bu düzenleme temelde tüm evlere eşit mesafede olması gerekliliğine dayanan politik ilke tarafından belirlenmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 43

''Ticaretin ortaya çıkardığı (...) rolü Pirenne tarafından yoğun olarak vurgulanmaktadır.'' Cümlesinde boş bırakılan yere gelecek uygun ifadeler aşğıdakilerden hangisidir?

Nüfus artışının

Merkezi otoritenin

Orta sınıfın

Din adamlarının

Soylu sınıfın

Açıklama:

''Ticaretin ortaya çıkardığı (...) rolü Pirenne tarafından yoğun olarak vurgulanmaktadır.'' Cümlesinde boş bırakılan yere gelecek uygun ifadeler: ''Orta sınıfın'' olmalıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 44

''Şehir ahlaki uyumun dağılması için bir yerdi.'' düşüncesi aşağıdaki düşünürlerden hangisine aittir?

Weber

Simmel

Marx

Durkheim

Tönnies

Açıklama:

''Şehir ahlaki uyumun dağılması için bir yerdi.'' düşüncesi Durkheim'e aittir.

Doğru Cevap: D

Soru 45

Sermaye yatırımı, kâr, kira ve sınıfsal sömürü gibi kavramların kentsel sosyoloji alanına nasıl dâhil edilebileceğini göstererek kent sosyolojisine Marksist bir bakış açısı kazandıran düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

John Logan

Harvey Molotch

Manuel Castells

Robert E. Park

Henri Lefebvre

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 46

''Sosyo-mekânsal perspektifin temsilcilerinden Gottdiener, (...) ve yerel yönetimlerin şehirlerin değişiminde önemli olduğunu savunmuştur.'' değerlendirmesinde boş bırakılan yere uygun düşen ifade aşağıdakilerden hangisidir?

Gayrimenkul yatırımcıları

Hükümet politikaları

Finans sektörü

Kamu politikaları

Ağ toplumu

Açıklama:

'Sosyo-mekânsal perspektifin temsilcilerinden Gottdiener, (...) ve yerel yönetimlerin şehirlerin değişiminde önemli olduğunu savunmuştur.'' değerlendirmesinde boş bırakılan yere uygun düşen ifade, ''gayrimenkul yatırımcıları''dır.

Doğru Cevap: A

Soru 47

Engels, 1844 yılında İngiltere’de işçi sınıfın yaşam koşullarını incelediği çalışmasında sanayi kentinin hangi özelliğini ortaya koymuştur?

Sanayi kentinin nüfus artışı doğurduğunu

Sanayi kentinin eşitsizlik ürettiğini

Sanayi kentinin çarpık mimari oluşturduğunu

Sanayi kentinin üretime yoğunlaştığını

Sanayi kentinin teknoloji ürettiğini

Açıklama:

Engels, 1844 yılında İngiltere’de işçi sınıfın yaşam koşullarını incelediği çalışmasında sanayi kentinin sanayi kentinin eşitsizlik ürettiğini ortaya koymuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 48

Aşağıdakilerden hangisi yeni kent sosyolojisinin önemli iddialarından biri değildir?

Şehir, kaynakları ve yatırımları kontrol eden güçlü karar vericiler tarafından yönetilir.

Kaynak dağıtımı üzerine çatışmalar kentsel mekân ve kentsel yaşamı şekillendirir.

Para ekonomisi belirli bir zihin yapısına yol açar ve kişilik gelişimi oluşturur.

Yerel yönetim veya siyaset de kaynaklar üzerinde çatışmaların önemli bir arenasıdır.

Ekonomik yeniden yapılanma yerel toplulukları etkileyen önemli bir faktördür.

Açıklama:

''Para ekonomisi belirli bir zihin yapısına yol açar ve kişilik gelişimi oluşturur.'' değerlendirmesi yeni kent sosyolojisinin iddialarından değildir?

Doğru Cevap: C

Soru 49

Aşağıdakilerden hangisi Chicago Okulu temsilcilerinden biri değildir?

William I. Thomas

Roderick McKenzie

Ernest Burgess

Ferdinand Tönnies

Louis Wirth

Açıklama:

Ferdinand Tönnies Chicago Okulu temsilcilerinden biri değildir.

Doğru Cevap: D

Soru 50

Kültür, sermaye ve emeğin küreselleştiği bir dünya kenti için kullanılan terim aşağıdakilerden hangisidir?

SimCity

Carcereal Archipielagos

Flexi-city

İkili kent

Cosmopolis

Açıklama:

Kültür, sermaye ve emeğin küreselleştiği bir dünya kenti için kullanılan terim, ''Cosmopolis'' tir.

Doğru Cevap: E

Ünite 2

Soru 1

Dar anlamda, kent sayısının ve kentlerde yaşayan nüfus sayısının artmasına ne ad verilir?

Popülasyon

Göç

Kentleşme

Sanayileşme

Gelişme

Açıklama:

Kentleşme, “dar anlamda, kent sayısının ve kentlerde yaşayan nüfus sayısının artmasıdır” (Keleş,1990:5). Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 2

Üretimin büyük ölçekli ve gelişmiş teknoloji temelinde fabrikalarda gerçekleşmesine ne ad verilir?

Sanayileşme

Kentleşme

Gelişme

Değişim

Hizmet

Açıklama:

Sanayileşme, üretimin büyük ölçekli ve gelişmiş teknoloji temelinde fabrikalarda gerçekleşmesidir. Sanayi kenti, işgücünün büyük çoğunluğunun sanayi ve hizmet sektörü gibi tarım dışı alanlarda istihdam edildiği alanlardır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 3

I. Sömürü
II. Sefalet
III. Yoksulluk
IV. Bireysellik
Engels, işçi sınıfının yeniden üretim sürecini yukarıdakilerden hangisini dikkate alarak ayrıntılı bir şekilde tartışmıştır?

Yalnız I

I ve II

II ve III

I, II ve III

III ve IV

Açıklama:

Marx eşitsizlik ve sömürüyü üretim merkezli kapitalizm çözümlemesinde, Engels ise sömürü, sefalet ve yoksulluğu işçi sınıfının yeniden üretim sürecini (yaşamını) dikkate alarak
ayrıntılı bir şekilde tartışır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi Weber’in yaklaşımında Ortaçağ’ın ideal Batı kentlerini tarihsel olarak önemli kırılma yerleri yapan unsurlar arasında yer almaz?

Bireycilik

Vatandaşlık

Yasa

Göç

Usallık

Açıklama:

Weber’in yaklaşımında Ortaçağ’ın ideal Batı kentleri, bireycilik, vatandaşlık, yurttaş girişimciler, özerk yönetim, yasa, ussallık gibi özellikleriyle tarihsel olarak önemli kırılma yerleridir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Kent yaşamına ilişkin, bitkiler ve hayvanların fiziksel çevreye uyum göstermeleri benzetmesine dayanan yaklaşıma ne ad verilir?

Kentleşme

Kent ekolojisi

Demografi

Sosyoloji

Etnoloji

Açıklama:

Kent ekolojisi, kent yaşamına ilişkin, bitkiler ve hayvanların fiziksel çevreye uyum göstermeleri benzetmesine dayanan bir yaklaşımdır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 6

I. Yayılma
II. Ardıllık
III. Yoğunlaşma
IV. Merkezileşme
E. Burges kentin genişlemesini yukarıdakilerden hangisi üzerinden tanımlar?

Yalnız I

I ve II

I, II ve III

III ve IV

Yalnız IV

Açıklama:

Ernest Burgess, Şehrin Büyümesi: Araştırmaya Giriş (2015) çalışmasında kentin yayılma süreçlerini analiz eder ve daha da önemlisi bir kentin büyümesine yönelik yapılacak çalışmalar için araştırma yöntemleri ve bakış açıları ortaya koyar. İlk olarak kentin genişlemesini yayılma, ardıllık ve yoğunlaşma üzerinden tanımlar. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 7

Burgess’a göre eş merkezli bölge modelinin birinci dairesinde aşağıdakilerden hangisi yer alır?

Üst sınıfların yaşadığı bölge

İşçilerin oturduğu bölge

İş ve ticaret bölgesi

Yöre kentler

Geçiş bölgesi

Açıklama:

Burgess’a göre kentin yayılmasını bir süreç olarak ele alan bir inceleme yoktur. Bu nedenle de kentin yayılmasının tipik süreçlerini eş merkezli bölge modeli (Şekil 2.1.) üzerinden numaralandırma yoluyla araştırılabileceğini savunur. Ona göre, birinci dairede iş ve ticaret bölgesi yer alır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 8

Lefebvre’ye göre mekân nasıl bir üründür?

Bireysel

Kamusal

Çevresel

Toplumsal

Komünal

Açıklama:

Lefebvre’ye göre, mekân toplumsal bir ürün- dür ve bir mekân “kuramının görevi, mekânsal biçimlerin ve örgütlenmenin nasıl belirli bir üre- tim tarzının (kapitalizm) ürünü olduklarını ve bunların, sözü edilen üretim tarzına bağlı olduğu hâkimiyet ilişkilerinin yeniden üretilmesine nasıl katkıda bulunduklarını” (Saunders, 2013:177- 178) göstermektir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 9

I. Mutlak mekân
II. Kutsal mekân
III. Tarihsel mekân
IV. Soyut mekân
Yukarıdakilerden hangisi Lefebvre'nin tarihsel olarak oluşturduğu beş mekânsal dönem arasında sayılabilir?

Yalnız I

I ve II

II ve III

I, II, III ve IV

Yalnız IV

Açıklama:

Mutlak mekân, kutsal mekân, tarihsel mekân,soyut mekân, çelişkili ve diferansiyel mekân olmak üzere tarihsel olarak beş mekânsal dönemselleştirme yapar. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 10

I. Algılanan
II. Tasarlanan
III. Yaşanan
IV. Paylaşılan
Yukarıdakilerden hangisi Lefebvre'ye göre mekanı deneyimlemenin üç unsuru arasındadır?

Yalnız I

I ve II

II ve III

I, II ve III

I, II, III ve IV

Açıklama:

Lefevbre’nin mekân kuramının di- ğer önemli kavramı mekânsal üçlemesidir. Ona göre mekânı deneyimlemenin üç unsuru vardır: algılanan, tasarlanan ve yaşanan. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 11

Aşağıdaki kuramcılardan hangisi ekonomik ölçütlere dayanarak tüketici, üretici ve ticaretle uğraşan kentler ayrımı da yapar ancak ideal bir kentin bu üç faaliyet biçimini kapsadığını düşünür?

Karl Marx

Friderich Engels

Max Weber

Georg Simmel

Ernest Burgess

Açıklama:

Weber ideal kent yaklaşımıyla modern kapitalizmin tarihsel köklerine yönelik bir tespitte bulunur. Kent çözümlemesi iki temel zemine dayanır. Bunlardan biri ekonomik diğeri de politiktir. Bir kentin ekonomik olarak pazar sistemi gibi örgütsel bir yapısının olması gerekir. Bu kent tarımdan farklı olarak ticaret, mal alışverişi gibi iktisadi bir faaliyete sahiptir. Hatta daha ileri giderek ekonomik ölçütlere dayanarak tüketici, üretici ve ticaretle uğraşan kentler ayrımı da yapar ancak ideal bir kentin bu üç faaliyet biçimini kapsadığını düşünür.
Max Weber ekonomik ölçütlere dayanarak tüketici, üretici ve ticaretle uğraşan kentler ayrımı da yapar ancak ideal bir kentin bu üç faaliyet biçimini kapsadığını düşünür. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 12

Kentin topluluk olma hali olan biyotik düzey insanların yaşaması için gerekli olan kentin kıt kaynaklarını, toplum olma hali olarak kültürel düzey ise toplumun değer, norm, örf ve âdetlerini içerir.
Yukarıdaki fikir aşağıdaki kuramcılardan hangisine aittir?

Robert Ezra Park

Roderick Mckenzie

Ernest Burgess

Louis Wirth

Henry Lefebvre

Açıklama:

Robert Ezra Park'a göre kentin topluluk olma hali olan biyotik düzey insanların yaşaması için gerekli olan kentin kıt kaynaklarını, toplum olma hali olarak kültürel düzey ise toplumun değer, norm, örf ve âdetlerini içerir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 13

İnsan Topluluklarının Çalışmasında Ekolojik Yaklaşım (2015) başlıklı makalesinde sırasıyla ilk olarak insan ekolojisinin bitki ve hayvan ekoloji ile ilişkisini ele alır.
Toplulukların ekolojik sınıflandırmasını yaptıktan sonra, bir topluluğun büyümesindeki ve gerilmesindeki ekolojik etkenleri belirler.
Ekolojik değişikliklerin topluluğun örgütlenmesinde etkisini ve topluluğun iç yapısını belirleyen ekolojik süreçler üzerinde durur.

Yukarıdakilerden hangisi Roderick Mckenzie ile ilgili doğrudur?

Yalnız I

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Maddelerin tamamı oderick Mckenzie ile ilgili doğrudur. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 14

Ortak Merkezli Bölge Modeli kime aittir?

Henry Lefebvre

Louis Wirth

Roderick Mckenzie

Ernest Burgess

Georg Simmel

Açıklama:

Ortak Merkezli Bölge Modeli Ernest Burgess'e aittir.

Doğru Cevap: D

Soru 15

Burgess'in eş merkezli bölge modelinde banliyöler nerede yer alır?

Birinci daire

İkinci daire

Üçüncü daire

Dördüncü daire

Beşinci daire

Açıklama:

Beşinci dairede yöre kentler (banliyöler) yer alır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Henry Lefebvre
Manuel Castells
David Harvey
Louis Wirth

Yukarıdakilerden hangilerinin kuramsal yaklaşımları kent sosyoloji içinde Chicago Okulu’ndan sonra gelen yeni kent sosyolojisi olarak isimlendirilir.

I ve II

I ve IV

II ve III

I, II ve III

II, III ve IV

Açıklama:

Lefebvre, Castells, Harvey’in kuramsal yaklaşımları kent sosyoloji içinde Chicago Okulu’ndan sonra gelen yeni kent sosyolojisi olarak isimlendirilir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 17

Mekânı deneyimlemenin üç unsuru olduğunu söyleyen ve bunları algılanan, tasarlanan ve yaşanan mekân olarak kavramlaştıran kuramcı aşağıdakilerden hangisidir?

Manuel Castells

Henry Lefebvre

David Harvey

Roderick Mckenzie

Robert Ezra Park

Açıklama:

Lefevbre’nin mekân kuramının önemli bir kavramı mekânsal üçlemesidir. Ona göre mekânı deneyimlemenin üç unsuru vardır: algılanan, tasarlanan ve yaşanan. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 18

Kentsel Sorun (1972), Kent, Sınıf, İktidar (1977) ve Şehir ve Halk (1983) kitapları kent kuramı ve kent sosyolojisi için temel kaynaklardır.
Kent çözümlemesi iki farklı yaklaşımı ve dönemi içerir. İlki kent kuramının temellerini attığı ve kent sosyolojisini etkilediği dönemdir. İkincisi, kent kuramı analizine toplumsal sınıfın dışında diğer çıkar gruplarını dâhil ettiği dönemdir.
Kapitalist toplumda kentleri emek ve sermaye arasında oluşan çelişkiler, bu çelişkiler sonucunda oluşan toplumsal hareketler ve bunların sistemi tehdit eden yıkıcı sonuçlarını önlemek için devletin ortak tüketim süreçlerine yaptığı müdahaleler çerçevesinde analiz etmektedir.

Yukarıdakilerden hangisi Manuell Castells ile ilgili doğrudur?

Yalnız I

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Maddelerin tamamı Manuell Castells ile ilgili doğrudur. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 19

Kentsel Adalet ve Kent (2003) ve Sermayenin Sınırları (2012) kitapları kentsel süreçlerin sermaye birikim mantığıyla analiz edildiği temel kaynakları olan kuramcı aşağıdakilerden hangisidir?

David Harvey

Manuel Castells

Henry Lefebvre

Louis Wirth

Ernest Burgess

Açıklama:

Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi Chicago Okulu’nun kent çözümlemesi içeren temel kaynaklarını yazmış olan kuramcılardan değildir?

Robert Ezra Park

Ernest Burgess

Georg Simmel

Roderich McKenzie

Louis Wirth

Açıklama:

Robert Ezra Park’ın 1915'de yayınlanan Şehir: Kent ortamında İnsan davranışlarının Araştırılması Üzerine Öneriler makalesi, Ernest Burgess’in Şehrin Büyümesi: Araştırmaya Giriş (1925) çalışması ve Roderich McKenzie’nin kaleme aldığı İnsan Topluluklarının Çalışmasında Ekolojik Yaklaşım (1924) ve Louis Wirth’ün Bir Yaşam Biçimi Olarak Kentlileşme (1938) makalesi Chicago Okulu’nun kent çözümlemesi içeren temel kaynaklardır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 21

"İngiltere’de Emekçi Sınıfların Yaşam Koşulları" eserinde işçi sınıfının kapitalist sanayi kentlerinde yaşam koşullarını anlatan Engels aşağıdakilerden hangisini vurgulamaktadır?

Kentler işçi sınıfının ihtiyaçları göz önüne alınarak kurulmuştur.

İşçi sınıfının sefalet ve yoksulluğunun nedeni kentler değil kapitalizmin kendisidir.

Kentler, işçi sınıfı ile burjuvanın bir arada yaşamak isteyeceği gelişmiş alanlardır.

Kentlerde işçi sınıfı bir yandan emek ile üretim gerçekleştirirken bir yandan da aileleri ile mutlu bir şekilde yaşayabilir.

Kapitalist üretim tarzı var olduğu sürece kentler gelişmeye devam ederek sorunsuz bir kentleşmeyi meydana getirecektir.

Açıklama:

Engels’e göre işçi sınıfının sefalet ve yoksulluğunun nedeni kentler değil kapitalizmdir. Kapitalist üretim tarzı var olduğu sürece konut sorunu ve diğer sorunlar kendini yeniden üretir. Kapitalizm ortadan kalkmadıkça bu sorunlar başka biçimlerde tekrar ortaya çıkacaktır.

Doğru Cevap: B

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi Engels’in kentlerde yaşanan mücadele ile söz ettiği olgulardan biri değildir?

sermayenin birikim eğilimi

sınıfsal eşitsizliğin kutuplaşması

işçi sınıfının kendini ezilen sınıf görmesi

işçi sınıfının burjuvaziye karşı mücadelesi

sınıf mücadelesinin kırsal yaşamdan köken alması

Açıklama:

Engels’e göre, sermayenin birikim eğilimi, sınıfsal eşitsizliğin kutuplaşması, işçi sınıfının kendini ezilen sınıf görmesi ve burjuvaziye karşı mücadelesi sadece kentlerde olacaktır. Çünkü kırsal yaşamın meslekleri istikrar ve kopuk olduğu için sınıf mücadelesinin nesnel koşullarını içermez.

Doğru Cevap: E

Soru 23

"Tam bir kentsel topluluk oluşturabilmek için bir kentsel topluluk, alışveriş ve ticaret ilişkilerinin görece hâkimiyetine sahip olmalı, bir bütün olarak yerleşim alanı da şu özellikleri sergileyebilmelidir: 1. bir kale;
2. bir pazar;
3. kendine ait bir mahkeme en azından hiç değilse özerk bir hukuk;
4. ilgili bir birlik biçimi (örgütlenme);
5. en azından kısmi bir özerklik ve kendi kendini yönetebilme ve sonuçta seçilmelerinde şehir sakinlerinin katılımının gerçekleştiği yetkililerce yönetilme" satırlarıyla ideal bir kent tasvir eden düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Marx

Weber

Simmel

Durkheim

Engels

Açıklama:

Weber’in toplum kuramı da kent sosyolojisi bakış açısından ayrı bir kent çözümlemesini içermez. Marx gibi, Weber de ideal kent yaklaşımıyla modern kapitalizmin tarihsel köklerine yönelik bir tespitte bulunur. Kent çözümlemesi iki temel zemine dayanır. Bunlardan biri ekonomik diğeri de politiktir. Bir kentin ekonomik olarak pazar sistemi gibi örgütsel bir yapısının olması gerekir. Bu kent tarımdan farklı olarak ticaret, mal alışverişi gibi iktisadi bir faaliyete sahiptir. Hatta daha ileri giderek ekonomik ölçütlere dayanarak tüketici, üretici ve ticaretle uğraşan kentler ayrımı da yapar ancak ideal bir kentin bu üç faaliyet biçimini kapsadığını düşünür. Politik olarak bir kente yüklediği anlam kısmi siyasi özerklik kavramıdır. Bir yerleşim birimini kent olarak ayırıcı kılan politik unsur bu topluluğun kendine özgü politik ve yönetimsel düzenlemelerinin olmasıdır. Kentleri yönetimsel olarak aristokrat kent ve halk tabakasına ait kent olarak da ayırır.

Doğru Cevap: B

Soru 24

Aşağıdakilerden hangisi Weber’e göre Batı kentlerinin ayırıcı unsurlarından biri değildir?

bireycilik

vatandaşlık

yurttaş girişimciler

akraba temelli olma

özerk yönetim

Açıklama:

Weber’e göre, Ortaçağ’ın ideal Batı kentleri, bireycilik, vatandaşlık, yurttaş girişimciler, özerk yönetim, yasa, ussallık özellikleri içerir. Bunlar Batı kentlerinin ayırıcı unsurlarıdır.
Weber’in ideal kent yaklaşımının diğer ayırıcı unsuru bu kentlerin sadece Batı toplumlarına özgü olmasıyla ilgilidir. Ona göre, Batı dışındaki kent toplulukluklarının temeli ise akrabalık ve mülke dayanır oysa Ortaçağ Dönemi Batı kentleri bireylerden oluşan topluluklardır. Kentin bireyleri yurttaşlık yemini ederler ve bireylerin kentli olarak konumu yasal olarak güvence altında alınır.

Doğru Cevap: D

Soru 25

Georg Simmel'e göre kent yaşamının temel sorusu aşağıdakilerden hangisidir?

Neye?

Kime?

Nereye?

Kaça?

Nasıl?

Açıklama:

Metropol kent para ekonomisinin merkezidir. Her şeyin para ile alınıp satılır hale geldiği, ihtiyaçların karşılanmasının paraya dayandığı kent yaşamının temel sorusu şudur: Kaça? Kentte insanların Kim olduğu? Sorusu daha çok Neye sahip? sorusuyla yer değiştirir. Dolayısıyla, kentli bireyin kim olduğu genellikle sahip olduğu maddesel varlıklar ve değerlerle ölçülür. Kent hayatı kıyasıya ve acımasızca yaşanan rekabet ve çıkar temelinde geliştirilen insan ilişkilerine dayanır. “Para sadece herkes için umumi olanla ilgilenir: Alışveriş değerini sorar, bütün niteliği ve bireyselliği şu soruya indirger: Kaça? İnsanlara arası bütün samimi duygusal ilişkiler bireyselliklerinden temelleniyor iken, rasyonel ilişkilerde insan, hesaba, bir sayı gibi, kendi içinde birbirinden farksız bir unsur gibi katılır”

Doğru Cevap: D

Soru 26

Aşağıdakilerden hangisi Chicago Okulu’nun kent çözümlemesi içeren temel kaynaklarının arasında sayılan eserlerden biri değildir?

Şehir: Kent ortamında İnsan davranışlarının Araştırılması Üzerine Öneriler

Şehrin Büyümesi: Araştırmaya Giriş

İnsan Topluluklarının Çalışmasında Ekolojik Yaklaşım

Metropol ve Zihinsel Yaşam

Bir Yaşam Biçimi Olarak Kentlileşme

Açıklama:

Kentin ayrı bir çalışma nesnesi olarak çözümlenmesi ve sistematik bir kent kuramı oluşturmaya yönelik ilk çabalar Chicago Okuluyla başlar. Okulun 1915-1940 arası kent üzerine gerçekleştirdiği etnografik çalışmalar hem Amerika’da sosyolojinin hem de kent sosyolojisinin bir disiplin olarak ortaya çıkmasında etkili olmuştur. Chicago okulu kent çalışmaları İnsan Ekolojisi Yaklaşımı olarak isimlendirilmektedir. O yıllarda hızla göç alan Chicago kenti ticaret, finans ve taşımacılık merkezi olarak da önemli bir kentleşme deneyimi yaşar. İnsan ekolojisi yaklaşımı da Chicago’nun kentleşme deneyimi üzerine yapılan araştırmalardan oluşmuştur. Robert Ezra Park’ın 1915 yılında yayınlanan Şehir: Kent ortamında İnsan davranışlarının Araştırılması Üzerine Öneriler makalesi, Ernest Burgess’in Şehrin Büyümesi: Araştırmaya Giriş (1925) çalışması ve Roderich McKenzie’nin kaleme aldığı İnsan Topluluklarının Çalışmasında Ekolojik Yaklaşım (1924) ve Louis Wirth’ün Bir Yaşam Biçimi Olarak Kentlileşme (1938) makalesi Chicago Okulu’nun kent çözümlemesi içeren temel kaynaklardır.

Doğru Cevap: D

Soru 27

İnsan Ekolojisi Yaklaşım ekolünün ilk kurucu olan Robert Ezra Park'a göre kent hayatının örgütlendiği düzeyler aşağıdakilerden hangisidir?

Abiyotik/Amaçsal

Biyotik/Kültürel

Biyotik/Mesleksel

Sınıfsal/Parasal

Sınıfsal/Duygusal

Açıklama:

Robert Ezra Park’a göre kent hayatı biyotik ve kültürel olmak üzere iki düzeyde örgütlenmektedir. Kentin topluluk olma hali olan biyotik düzey insanların yaşaması için gerekli olan kentin kıt kaynaklarını ifade etmektedir. Kentin toplum olma hali olarak kültürel düzey, biyotik düzey üzerinde kurulan değer, norm, örf ve âdetler temelinde gelişen bir yapıdır. Kültürel düzey bir mahallede oluşturulan akrabalık ilişki ve örgütleri, topluluğun kendi değer yargılarını, okullarını, cami ve kilise gibi inşa edilen kurumlarını içermektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 28

McKenzie ekolojik bakış açısına göre tarımcı, balıkçı, madenci gibi mesleklerin bulunduğu topluluk aşağıdakilerden hangisi içerisinde değerlendirilir?

birincil hizmet toplulukları

ticaret topluluğu

sanayi şehri

boş zamanı değerlendirme yerleri

eğitim merkezleri

Açıklama:

McKenzie ekolojik bakış açısına göre toplulukları dörde ayırır. İlki, tarımcı, balıkçı, madenci gibi dağıtım sürecinin ilk basamağına denk düşen birincil hizmet topluluklarıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 29

Yeni Kent Sosyolojisi yaklaşımları ile ilgili olarak aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?

Henry Lefebvre: Toplumsal Ürün Olarak Mekân

Manuel Castells: Sermaye Birikim Süreci Olarak Kent

David Harvey: Kolektif Tüketim Mekânları

Henry Lefebvre: Sermaye Birikim Süreci Olarak Kent

David Harvey: Toplumsal Ürün Olarak Mekân

Açıklama:

Lefebvre’ye göre, mekân toplumsal bir üründür ve bir mekân “kuramının görevi, mekânsal biçimlerin ve örgütlenmenin nasıl belirli bir üretim tarzının (kapitalizm) ürünü olduklarını ve bunların, sözü edilen üretim tarzına bağlı olduğu hâkimiyet ilişkilerinin yeniden üretilmesine nasıl katkıda bulunduklarını” göstermektir. Yani mekân, içinde yer aldığı üretim ilişkilerinin bir ürünüdür ve üretilmiş bir toplumsal bir ürün olarak bağlı bulunduğu toplumun egemenlik ilişkilerinin de yeniden üretilmesini sağlar.

Doğru Cevap: A

Soru 30

Castells’in kent kuramının temel unsuru olarak gördüğü kavram aşağıdakilerden hangisidir?

toplumsal ürün

kolektif tüketim

sermaye birikimi

ekolojik süreç

ortak merkezli bölge

Açıklama:

Castells’in (1971, 1977) kent kuramının temel unsuru kolektif tüketim kavramıdır. Bu kavram onun kuramında, Kapitalist üretim tarzı içinde kentin özgünlüğü nedir? Sorusunun yanıtını içeren çözümleyici bir araçtır. Kolektif tüketim (collective consumption) kavramı bir şeyin birlikte tüketilmesi demek değildir. Castells’in kuramında kolektif tüketim, emeğin yeniden üretimi için gerekli mal ve hizmetlerin devlet tarafından sağlanması anlamına gelmektedir. Emeğin yeniden üretimi kavramı kapitalizmde işgücünün ertesi gün işyerinde çalışmaya hazır hale gelebilmesini ifade eder. Bir işçinin ertesi gün işe gidebilmesi için insani düzeyde fiziksel ve toplumsal ihtiyaçlarını karşılamış, emeğini tazelemiş ve çalışmak için hazır hale gelmesi gerekir. İnsanların yaşaması/çalışabilmesi için gerekli gıda, barınma, ulaşım, dinlenme, sağlık, tatil, eğitim gibi temel ihtiyaçlar (mal ve hizmetler) emeğin yeniden üretim sürecinin temel unsurlarını oluşturmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 31

Marx, Weber, Durkheim için hangisi, tarihsel açıdan Batı Avrupa’nın toplumsal değişim sürecinde; -geleneksel toplumdan modern topluma, feodal üretim tarzından kapitalist üretim tarzına, geçişte-toplumu anlamanın, açıklamanın ve değiştirmenin tarihsel bir nesnesidir?

Kent

Banliyöleşme

Sanayileşme

Kentleşme

Kentlilik

Açıklama:

Kent daha geniş toplumsal süreçlerin, yapıların, ilişkilerin yani toplumun çözümlenmesinde önemli bir araçtır. Sosyolojinin klasik düşünürleri Marx, Weber, Durkheim için kent, tarihsel açıdan Batı Avrupa’nın toplumsal değişim sürecinde; -geleneksel toplumdan modern topluma, feodal üretim tarzından kapitalist üretim tarzına, geçişte- toplumu anlamanın, açıklamanın ve değiştirmenin tarihsel bir nesnesidir.

Doğru Cevap: A

Soru 32

Marx ve Engels’in kapitalist üretim ilişkilerini analiz ise 1960’lı yıllardan sonra gelişen hangi sosyolojinin kuramsal tartışmalarını şekillendirmiştir?

Yeni sanayi

Konut Sorunu

Yeni kent

Kentlileşme

İdeal Kent

Açıklama:

Durkheim’ın ve Simmel’in yaklaşımları Chicago Okulu’nun Weber’in çalışmaları sosyal mekânsal sistem olarak kent yaklaşımı üzerinde etkili olmuştur. Marx ve Engels’in kapitalist üretim ilişkilerini analiz ise 1960’lı yıllardan sonra gelişen yeni kent sosyolojinin kuramsal tartışmalarını şekillendirmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 33

Kent kapitalist üretim ilişkilerinin gerçekleştiği, işçisi sınıfı ve burjuvası karşıtlığında gerçekleşecek hangi mücadelenin alanıdır?

Kent kır

Yaşam

Kapitalizm

Sınıf

Konut

Açıklama:

Kapitalist toplumun oluşmasıyla bu karşıtlık yerini kapitalist üretim ilişkilerinin çelişkilerine bırakmıştır. Kent kapitalist üretim ilişkilerinin gerçekleştiği, işçisi sınıfı ve burjuvası karşıtlığında gerçekleşecek sınıf mücadelesinin alanıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 34

Hangisi üretimin büyük ölçekli ve gelişmiş teknoloji temelinde fabrikalarda gerçekleşmesidir. Sanayi kenti, işgücünün büyük çoğunluğunun sanayi ve hizmet sektörü gibi tarım dışı alanlarda istihdam edildiği alanlardır?

A. Kent

Sanayileşme

Kentleşme

Banliyöleşme

Kentlilik

Açıklama:

Sanayileşme, üretimin büyük ölçekli ve gelişmiş teknoloji temelinde fabrikalarda gerçekleşmesidir. Sanayi kenti, işgücünün büyük çoğunluğunun sanayi ve hizmet sektörü gibi tarım dışı alanlarda istihdam edildiği alanlardır.

Doğru Cevap: B

Soru 35

Kapitalist üretim tarzı var olduğu sürece konut sorunu ve diğer sorunlar kendini yeniden üretir. Sorununu tespit eden kuramcı hangisidir?

K. Marx

E.Durkheim

F.Engels

G.Simmel

M.Weber

Açıklama:

Engels’e göre işçi sınıfının sefalet ve yoksulluğunun nedeni kentler değil kapitalizmdir. Kapitalist üretim tarzı var olduğu sürece konut sorunu ve diğer sorunlar kendini yeniden üretir. Kapitalizm ortadan kalkmadıkça bu sorunlar başka biçimlerde tekrar ortaya çıkacaktır.

Doğru Cevap: C

Soru 36

Weber hangi kent yaklaşımıyla modern kapitalizmin tarihsel köklerine yönelik bir tespitte bulunur?

Siyasi

Halk tabakasına ait

Tüketici

Aristokrat

İdeal

Açıklama:

Weber’in toplum kuramı da kent sosyolojisi bakış açısından ayrı bir kent çözümlemesini içermez. Marx gibi, Weber de ideal kent yaklaşımıyla modern kapitalizmin tarihsel köklerine yönelik bir tespitte bulunur. Kent çözümlemesi iki temel zemine dayanır. Bunlardan biri ekonomik diğeri de politiktir.

Doğru Cevap: E

Soru 37

Hangi kuramcının yaklaşımına göre Ortaçağ’ın ideal Batı kentleri, bireycilik, vatandaşlık, yurttaş girişimciler, özerk yönetim, yasa, ussallık gibi özellikleriyle tarihsel olarak önemli kırılma yerleridir?

Karl Marx

Roderich McKenzie

Georg Simmel

Max Weber

Ernest Burgess

Açıklama:

Weber’in yaklaşımında Ortaçağ’ın ideal Batı kentleri, bireycilik, vatandaşlık, yurttaş girişimciler, özerk yönetim, yasa, ussallık gibi özellikleriyle tarihsel olarak önemli kırılma yerleridir. Weber’de Marx gibi Ortaçağ’da feodalizmden kapitalizme geçiş sürecinde kentleri önemli bir koşul olarak görmüştür.

Doğru Cevap: D

Soru 38

Robert Ezra Park’a göre kent hayatı hangi düzeyde örgütlenmektedir?

Biyotik ve kültürel

Rekabet ve çatışma

Mücadele ve rekabet

Farklılaşma ve ayrım

Yayılma ve yoğunlaşma

Açıklama:

Park’a (2005, 66-72) göre kent hayatı biyotik ve kültürel olmak üzere iki düzeyde örgütlenmektedir. Kentin topluluk olma hali olan biyotik düzey insanların yaşaması için gerekli olan kentin kıt kaynaklarını ifade etmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 39

Roderick Mckenzie'nin ekolojik bakış açısına göre topluluklar kaça ayrılır?

Açıklama:

McKenzie ekolojik bakış açısına göre toplulukları dörde ayırır. İlki, tarımcı, balıkçı, madenci gibi dağıtım sürecinin ilk basamağına denk düşen birincil hizmet topluluklarıdır. İkincisi ticaret topluluğu olarak isimlendirir. Ticaret topluluklarının büyüklükleri dağıtım işlevlerine göre değişebilir. Üçüncü topluluk sanayi şehridir. Dördüncü toplulukları ise belli bir ekonomiden yoksun, boş zamanı değerlendirme yerleri, siyasi merkezler, eğitim merkezleri, sürgün yerleridir.

Doğru Cevap: C

Soru 40

Hangisi, Louis Wirth tarafından kentsel yaşam tarzının kişisellik dışı olması gibi farklı ve ayırıcı özelliklerini anlatmak için kullanılan bir kavramdır?

Kent

Banliyöleşme

Kentleşme

Sanayileşme

Kentlilik

Açıklama:

Kentlilik, Louis Wirth tarafından kentsel yaşam tarzının kişisellik dışı olması gibi farklı ve ayırıcı özelliklerini anlatmak için kullanılan bir kavramdır.

Doğru Cevap: E

Soru 41

Aşağıda verilen tanımlardan hangisi ''Kentlileşme'' terimi ile örtüşmektedir?

Kent kültürüne ait değer, davranış ve tutumların benimsenmesidir.

Kent sayısının ve kentlerde yaşayan nüfus sayısının artmasıdır.

Bir örnek olmayan insanların göreli olarak geniş bir alanda yerleşmesidir.

Kentlerde ekonomik düzeyde bir dizi değişimin yaşanmasıdır.

Kentlerde uzmanlaşma ve iş bölümünün artmasıdır.

Açıklama:

''Kentlileşme'', Kent kültürüne ait değer, davranış ve tutumların benimsenmesidir.

Doğru Cevap: A

Soru 42

''Kent, üzerinde kapitalist üretim ilişkilerinin gerçekleştiği işçisi sınıfı ve burjuvası karşıtlığında gerçekleşecek sınıf eksenli bir mücadele alanıdır.'' tanımı aşağıdakilerden hangisine aittir?

Friderich Engels

Karl Marx

Max Weber

Georg Simmel

Gideon Sjober

Açıklama:

Karl Marx

Doğru Cevap: B

Soru 43

Robert Ezra Park modern kentleri açıklarken hangi düşüncelerle Darwin'in evrim teorisiyle bağlantı kurmuştur?

İnsan tüm tutkularıyla, içgüdüleriyle ve arzularıyla dünyaya getirilir; kontrolsüz ve zapt edilemezdir.

Medeniyet, ortak refahın çıkarına, bazı zamanlar vahşi, doğal yaratılışın baskı altına alınmasını ve kontrol edilmesini talep eder.

Canlıların çevresel koşullara uyum sağlama süreçleri, canlı türlerinin yaşadığı rekabet ve mücadele insan yaşamı gibidir.

Şehir, birtakım gelenek ve adetlere ve bu adetlerin özünde yer alan düzenlenmiş davranışlara ve duyarlılığa karşılık gelir.

Şehir, yalnızca bir fiziki mekanizma ya da sonradan üretilmiş bir yapı
değildir.

Açıklama:

Park, Darwin’in evrim teorisinden etkilenmiştir. Darwin’e göre doğada bulunan sayısız türde canlı türünün varlığını sürdürmesi doğadaki karşılıklı ilişki ve düzenliliklere dayanmaktadır. Canlıların çevresel koşullara uyum sağlama süreçleri, canlı türlerinin yaşadığı rekabet ve mücadele insan yaşamı gibidir.

Doğru Cevap: C

Soru 44

''İnsan toplulukları dönemsel olarak büyürler ancak yeni bir iletişim sistemi, yeni bir sanayi türü gibi etkenler topluluk, nüfus ve kaynaklar arasındaki denge durumunu bozabilir ve topluluk bu yeni aşamaya uyum sağlamaya çalışır.'' sözleri aşağıdaki kuramcılardan hangisine aittir?

Robert Ezra Park

Ernest Burgess

Louis Wirth

Roderick Mckenzie

Gideon Sjober

Açıklama:

Roderick Mckenzie

Doğru Cevap: D

Soru 45

Ernest Burgess, ''Şehrin Büyümesi: Araştırmaya Giriş'' çalışmasında kentin genişlemesini, yayılma, (...) ve yoğunlaşma üzerinden tanımlar. Cümlesinde boş bırakılan yere uygun olan terim aşağıdakilerden hangisidir?

yerinden etme

istila

uzmanlaşma

merkezileşme

ardıllık

Açıklama:

Cümlede boş bırakılan yere getirilecek olan terim ''ardıllık'' tır.

Doğru Cevap: E

Soru 46

Aşağıdaki özelliklerden hangisi Ernest Burgess'in Ortak Merkezli Bölge Modeli'nde yer alan ''birinci daire''nin özelliklerinden biridir?

Gün içinde nüfus çok iken, mesai bitiminde nüfus azalmaktadır.

Niteliksel açıdan daha kötü olan oturma bölgelerini içerir.

Göç edenlerin ilk yerleştikleri yerdir ve iş gücü pazarını oluşturur.

Sanayi işçileri ve ikinci kuşak göçmenleri kapsamaktadır.

Bölgede zenginlerin büyük mülkleri ve konutları yer almaktadır.

Açıklama:

Gün içinde nüfus çok iken, mesai bitiminde nüfus azalması, Ernest Burgess'in Ortak Merkezli Bölge Modeli'nde yer alan ''birinci daire''nin özelliklerinden biridir.

Doğru Cevap: A

Soru 47

Nüfusun çok olduğu şehirlerde, etnik köken, akrabalık, komşuluk
ilişkileri gibi ortaklıklar ve bundan kaynaklanan paylaşım duyguları ortadan kalkmakta ya da zayıflamaktadır. Aşağıdakilerden hangisi bunun sebeplerinden biridir?

Yüksek hareketlilik kentte toplumsal ve kişisel düzensizliğe neden olabilir.

Kentte her bir kişinin diğerlerini kişisel olarak tanıma olasılığı zayıflamaktadır.

Uyarıcılarının yoğunluğu kişiyi kaçınılmaz bir şekilde akıl karışıklığına ve ahlâksızlığa itmektedir.

Hareketlilik, modern şehirde ahlâksızlık, hafifmeşreplik ve kötülük alanlarını ortaya çıkarmaktadır.

Sayısal ölçütler sosyolojik açıdan kenti tanımlamak için anlamlı değillerdir.

Açıklama:

Nüfusun çok olduğu şehirlerde, etnik köken, akrabalık, komşuluk
ilişkileri gibi ortaklıklar ve bundan kaynaklanan paylaşım duyguları ortadan kalkmakta ya da zayıflamaktadır. Zira ''Kentte her bir kişinin diğerlerini kişisel olarak tanıma olasılığı zayıflamaktadır.''

Doğru Cevap: B

Soru 48

Henry Lefebvre, Manuel Castells ve David Harvey'in yeni kent sosyolojisi bağlamında ortak noktaları aşağıdakilerden hangisidir?

Kentleri siyahilerin özgürlük mücadeleleri üzerinden incelemişlerdir.

Kentleri öğrenci hareketleri özgürlük taleplerini dikkate alarak analiz etmişlerdir.

Kentsel mekânı ve kentsel süreçleri sermaye birikim mantığına dayanarak analiz etmişlerdir.

Kentleşmenin ve çevresel faktörlerin kentli davranışı üzerindeki etkisi üzerine değerlendirmeler yapmışlardır.

Nüfusun yoğunluğunun kent insanının ve etkinliklerinin farklılaşması üzerine düşünmüşlerdir.

Açıklama:

Kentsel mekânı ve kentsel süreçleri sermaye birikim mantığına dayanarak analiz etmişlerdir.

Doğru Cevap: C

Soru 49

Aşağıdaki görüşlerden hangisi Henry Lefebvre'nin mekan tanımlaması ile örtüşmemektedir?

Mekân, içinde yer aldığı üretim ilişkilerinin bir ürünüdür ve üretilmiş bir
toplumsal bir üründür.

Mekan bir ürün olarak bağlı bulunduğu toplumun egemenlik ilişkilerinin de yeniden üretilmesini sağlar.

Mekân üretimi ve mekânın üretimi varsa, tarih de vardır.

Mekân ayrı, kendine özgü, soyut, pasif olarak analiz edilmesi gereken fiziksel, coğrafi bir nesnedir.

Üretim ilişkileri mekânın üretiminde önemli bir role sahiptir.

Açıklama:

''Mekân ayrı, kendine özgü, soyut, pasif olarak analiz edilmesi gereken fiziksel, coğrafi bir nesnedir.'' düşüncesi Henry Lefebvre'nin mekan tanımlaması ile örtüşmemektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 50

Manuel Castells'in kent kuramının temel unsuru aşağıdaki kavramlardan hangisidir?

Sosyal mekan

Kutsal mekan

Tarihsel ilişki

Soyut mekan

Kolektif tüketim

Açıklama:

Manuel Castells'in kent kuramının temel unsuru kolektif tüketim kavramıdır.

Doğru Cevap: E

Ünite 3

Soru 1

I. 1966'da yayımlanan The World Cities kitabının yazarıdır,
II. Yazar, dünya kentlerini birincil olarak, uluslararası konulara ilişkin işletme ve yönetim direktiflerinin verildiği ulusal merkezler olarak tanımlar,
Yukarıdaki tanımlamalar hangi yazara aittir?

Patrick Geddes

Peter Hall

Robert Cohen

John Friedmann

Saskie Sassen

Açıklama:

Peter Hall
Dünya kenti (The World City) kavramını ilk olarak İskoçyalı kent çalışmacısı Patrick Geddes Cities in Evolution (Evrim içinde Kentler) (1915) isimli kitabında dönemin büyük metropoliten alanlarını tanımlamak için kullanmış ve dünya kentlerinin merkezi ekonomik fonksiyonları üzerinde durmuştur. Fakat günümüzdeki anlamıyla kavramın kullanımı ünlü plancı Peter Hall’ın 1966’da yayımlanan The World Cities (Dünya Kentleri) kitabında yer almıştır. Ona göre (1996) dünya kentleri aşağıda sıralanan alanlarda altı temel fonksiyonun bir yerde toplandığı mekânlardır.
Hall dünya kentlerini birincil olarak, uluslararası konulara ilişkin (ulusal çıkarlar doğrultusunda) işletme ve yönetim direktiflerinin verildiği ulusal merkezler olarak tasavvur etmiştir

Doğru Cevap: B

Soru 2

Öncü küresel kent olan Londra ve New York'u karşılaştırmalı olarak inceleyen yazar hangisidir?

Robert Cohen

John Friedmann

Sharon Zukin

Peter Hall

Patrick Geddes

Açıklama:

Sharon Zukin (1992) öncü küresel kent olan Londra ve New York’u karşılaştırmalı olarak incelemiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 3

İstanbul'u "çok büyük tarihi olan bir şehir, büyük çekiciliği, doğası olan şehir, fakat metropol olmak için gerekli insan yapısı yok; böyle bir temel yok" şeklinde tanımlayan yazar aşağıdakilerden hangisidir?

Ayşe Öncü

Mübeccel Kıray

İlhan Tekeli

Fuat Ercan

Çağlar Keyder

Açıklama:

Mübeccel Kıray ise İstanbul’u şu şekilde değerlendirmektedir: “İstanbul, çok büyük tarihi olan bir şehir, büyük çekiciliği, doğası olan şehir, fakat metropol olmak için gerekli insan yapısı yok; böyle bir temel yok” demektedir. Kıray İstanbul’un küresel bir metropol olabilmesini tarihsel sürece gönderme yaparak değil maddi altyapıya gönderme yaparak değerlendirmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 4

I. İstanbul'u küresel bir kent olmaktan çok uluslararasılaşan bir kent olarak tanımlar,
II. İstanbul'un kontrol merkezi olma yönündeki beklentisinin pek gerçekçi görünmediğinden söz eder,
II. İstanbul'un yakın gelecekte de bir küresel kent olma potansiyelini taşımadığını savunur.
Yukarıdaki ifadeler hangi yazara aittir?

Mübeccel Kıray

Çağlar Keyder

Ayşe Öncü

Fuat Ercan

Emile Durkheim

Açıklama:

Fuat Ercan’a (1996) göre, İstanbul küresel kent olmaktan çok uluslararasılaşan bir kenttir. Ercan, küresel kentleri komuta ve koordinasyon merkezleri olarak kavramsallaştırırken, uluslararası kentleri ise güç merkezleri olmadan ziyade, güç trafiğinin içinden geçtiği kentler olarak tanımlamıştır. Ercan, “sermaye birikiminin yeterince gelişmediği ya da daha çok gelişmemiş bir finansal piyasada faiz getirisi üzerinde yoğunlaştığı bir ekonomide İstanbul’un kontrol merkezi olma yönündeki bir beklenti, pek fazla gerçekçi görünmemekte” der. Hatta Ercan İstanbul’un yakın gelecekte de bir küresel kent olma potansiyelini taşımadığını savunur.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Robert Cohen'e göre bir şehrin uluslararası ticari faaliyetlerin merkezi olması için gerekli kıstaslar nelerdir?

Uluslararası bankacılık - Stratejik şirket hizmetleri

Çokuluslu şirketlerin genel merkezlerinin hangi şehirde olduğu - Stratejik şirket hizmetleri

Çokuluslu şirketlerin genel merkezlerinin hangi şehirde olduğu - Uluslararası bankacılık - Stratejik şirket hizmetleri

Çokuluslu şirketlerin genel merkezlerinin hangi şehirde olduğu - Uluslararası bankacılık

Çokuluslu şirketlerin genel merkezlerinin hangi şehirde olduğu - Uluslararası bankacılık - Stratejik şirket hizmetleri - Şehrin nüfus yoğunluğu

Açıklama:

Bir şehrin uluslararası ticari faaliyetlerin merkezi olması için Cohen tarafından kullanılan kıstaslar şunlardır:
a. Çokuluslu şirketlerin genel merkezlerinin hangi şehirde olduğu
b. Uluslararası bankacılık
c. Stratejik şirket hizmetleri

Doğru Cevap: C

Soru 6

Küresel kentlerin gelişimini emek-sermaye ilişkisi çerçevesinde analiz ederek, küresel kentlerin oluşumunda özellikle sermaye birikiminin belirleyici rol oynadığını vurgulayan yazar aşağıdakilerden hangisidir?

Fuat Ercan

Saskie Sassen

Sharon Zukin

John Friedmann

Ayşe Öncü

Açıklama:

Fuat Ercan, küresel kentlerin gelişimini emek-sermaye ilişkisi çerçevesinde analiz ederek, küresel kentlerin oluşumunda özellikle sermaye birikiminin belirleyici rol oynadığını vurgulamaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Küreselleşme ........, ...... ve enformasyon akışının yerel, ulusal ve bölgesel mekânsal sınırların
ötesine geçerek, dünya düzeyinde işlemesini ifade etmektedir.
Yukarıda bırakılan boşluklar aşağıdakilerden hangileri ile tamamlanabilir?

sermaye, meta

kent, para

sanayi, makineleşme

fabrika, üretim

teşvik, kapitalizm

Açıklama:

Küreselleşme sermaye, meta ve enformasyon akışının yerel, ulusal ve bölgesel mekânsal sınırların ötesine geçerek, dünya düzeyinde işlemesini ifade etmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 8

Yapmış oldukları çalışmaları küreselleşme ve küresel kent kavramı için temel referans haline gelen iki kuramcı aşağıdakilerden hangisidir?

David Harvey - Max Weber

Saskie Sassen - Emile Durkheim

Peter Hall - Patrick Geddes

Robert Cohen - John Friedmann

John Friedmann - Saskie Sassen

Açıklama:

Küresel kent kavramının uzun tarihi bir geçmişe sahip olmasına rağmen, kent çalışmalarında esas kavram olarak dikkate alınması 1980’lerin başında sürekli krizleri teşvik eden küresel kapitalizmin yeniden yapılanmasını anlama ve yorumlama girişimlerinin bulunduğu bağlamda gerçekleşmiştir. Bu tartışmalara birçok akademiysen katılmıştır ancak John Friedmann ve Saskie Sassen bu tartışmalarda daha etkili olmuştur. Bu kuramcıların çalışmaları küreselleşme ve küresel kent kavramı için temel referans haline gelmiştir

Doğru Cevap: E

Soru 9

Tokyo’nun küresel kent olmasında rol oynayan heterojen büyüme koalisyonundan bahseden yazar aşağıdakilerden hangisidir?

Robert Cohen

Peter Hall

Takashi Machimura

Saskie Sassen

Emile Durkheim

Açıklama:

Takashi Machimura (1992) çalışmasında, Tokyo’nun küresel kent olmasında rol oynayan heterojen büyüme koalisyonundan bahsetmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi küresel şehirlerin çok eski bir olgu olduğu konusunda ısrar eden ilk yaklaşım içinde yer alan kent çalışmacılarından biri değildir?

Peter Hall

Janet Abu-Lughod

Anthony D. King

Michael Timberlake

Christopher Chase-Dunn

Açıklama:

İlk yaklaşım içinde yer alan kent çalışmacıları küresel şehirlerin çok eski bir olgu olduğu konusunda
ısrar etmektedirler. Bu duruş Janet Abu-Lughod, Anthony D. King, Michael Timberlake ve Christopher Chase-Dunn gibi dünya kentleri araştırmacıları tarafından üretilen çalışmalarda güçlü bir şekilde ifade edilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Küreselleşen kent sistemini 1970 sonrası sermaye birikiminin yeni formu olarak tanımlayan araştırmacı aşağıdakilerden hangisidir?

Saskia Sassen

Michael Timberlake

Janet Abu-Lughod

Anthony D. King

Christopher Chase-Dunn

Açıklama:

Saskia Sassen

Doğru Cevap: A

Soru 12

Kent çalışmacısı Patrick Geddes aşağıdaki hangi kavramı ilk olarak kullanmıştır?

Dünya kenti

Küresel kent

Mega kent

Metropoliten

Ulus üstü kent

Açıklama:

Dünya kenti

Doğru Cevap: A

Soru 13

Dünya kenti kavramını günümüzdeki anlamıyla kullanan Peter Hall'e göre aşağıdakilerden hangisi dünya kentlerinin temel fonksiyonlarından biri değildir?

Çevrecilik

Taşımacılık

Ticaret

Politik güç

Nüfus

Açıklama:

Çevrecilik

Doğru Cevap: A

Soru 14

"Hall'in ......... kenti kavrayışı, kentlerin birincil olarak ulus-devlet kent sistemleri içinde işleyen merkezler olduğu görüşünü savunan dönemin ürünüdür."
Yukarıdaki ifadede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru olarak tamamlar?

dünya

küresel

ulus

kültür

sanat

Açıklama:

dünya

Doğru Cevap: A

Soru 15

Dünya kentini uluslararası ticaret kurumlarının büyük bir bölümünü içinde barındıran mekanlar olarak tanımlayan araştırmacı aşağıdakilerden hangisidir?

Robert Cohen

Michael Timberlake

Christopher Chase-Dunn

Janet Abu-Lughod

Anthony D. King

Açıklama:

Robert Cohen

Doğru Cevap: A

Soru 16

"................... göre küresel kentlerin ayırıcı anahtar özelliği, küresel kentlerin küresel ekonomik sistemin üretimini sağlamasıdır."
Yukarıdaki ifadede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru olarak tamamlar?

Saskie Sassen

Robert Cohen

Peter Hall

John Friedmann

Michael Timberlake

Açıklama:

Saskie Sassen

Doğru Cevap: A

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi Saskie Sassen'in küresel kent olarak gösterdiği kenttir?

Tokyo

İstanbul

Luzern

Atina

Roma

Açıklama:

Tokyo

Doğru Cevap: A

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi küresel kentlerin bir özelliği değildir?

Bu kentler, ulusal ekonomilerin ve yerel kaynakların kullanıldığı temel birimlerdir.

Bu kentler, dünya ekonomisinin yeni örgütlenmesi içinde çok yoğun komuta merkezleridir.

Bu kentler, finans hizmet şirketleri için kilit yerleşim merkezleridir.

Bu kentler, önde gelen sektörlerde yeniliklerin üretimini de içeren üretim merkezleridir.

Bu kentler, Üretilen ürünlerin ve yeniliklerin piyasa merkezleridir.

Açıklama:

Bu kentler, ulusal ekonomilerin ve yerel kaynakların kullanıldığı temel birimlerdir.

Doğru Cevap: A

Soru 19

Küresel kent ağı modeline göre aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Küresel kent ağındaki kentler arasında hiyerarşik ilişkiler hakimdir.

Bütün kentler ağın bir düğüm noktasıdır.

Küresel ağ bağlanırlığı güçlü olan kentler küresel kentlerdir.

Bazı kentler küresel kent ağının düğüm noktasıdır.

Stratejik bölgelerde yer alan kentler komuta merkezidir.

Açıklama:

Küresel kent ağındaki kentler arasında hiyerarşik ilişkiler hakimdir.

Doğru Cevap: A

Soru 20

Dünya kentleri hiyerarşi ölçümlerinde firma faaliyetlerini temel alan Cohen'e göre aşağıdakilerden hangisi ikinci düzey dünya kenti değildir?

New York

Osaka

Zürich

Paris

Frankfurt

Açıklama:

New York

Doğru Cevap: A

Soru 21

"Dünya kenti" kavramını kullanan öncü yazarlar, Patrick Geddes (1915) ve Peter Hall (1966) kentleşme süreci yaklaşımlarından hangisini benimsemişlerdir?

Devletleştirilmiş Kent

Uluslararası Kapitalist Kent

Küresel Kent

Küresel Sermaye Temelli Kent Süreci Görüşü

Radikal Kent Ekonomi Politiği ve Yeni Kent Sosyolojisi Yaklaşımı

Açıklama:

KENTLEŞME SÜRECİNE YAKLAŞIMLAR
Kentler, ulusal ekonomik sistemler içine sıkı bir şekilde eklemlenmiş ve ulusdevletin politik gücüne boyun eğen yapılardır. Hatta dünya kenti kavramını kullanan öncü yazarlar, mesela Patrick Geddes (1915) ve Peter Hall (1966) bu yaklaşımı benimsemiştir. Kısacası bu yaklaşım kentin gelişmesi veya kent hiyerarşisi oluşumunun ulusötesi veya küresel güçler tarafındanbelirlenebileceği sorunsalını sistematik bir şekilde araştırmamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi Fuat Ercan’ın küresel kent yaklaşımlarıyla ilgili görüşlerinden değildir?

Küresel kentlerin gelişimini emek-sermaye ilişkisi çerçevesinde analiz eder.

Küresel kentlerin oluşumunda özellikle sermaye birikiminin belirleyici rol oynadığını vurgular.

Küresel kenti, ortaya çıkan bu meta akışlarının kontrol edildiği mekânlar olarak tanımlar.

Küresel kentlerde kontrolün yoğunlaşması, aynı zamanda küresel akışa konu olan meta, para ve imgesel biçimlerin mülkiyet haklarının da belirli kentlerde yoğunlaşması anlamını beraberinde getirir.

Küresel kentlerin ağ bağlanırlılığını (network connectivity) sağlama sayesindedir.

Açıklama:

E şıkkı Sassen'in düşünceleridir.
Sassen küresel kentleri şirket hizmet kompleksleri ve finans merkezleri olarak tanımlamıştır. (Sassen, 2001:xx). Hizmet kompleksleri ve finans merkezleri olarak bu küresel kentler, küresel ölçekte uzak mesafelerdeki ekonomik faaliyetlerin stratejik yönetimini de gerçekleştirmektedir. Bu da kentler arası ağ bağlanırlılığını (network connectivity) sağlama sayesinde gerçekleşmektedir.
Küresel kentlerin ağ bağlanırlılığını (network connectivity) sağlama sayesindedir.

Doğru Cevap: E

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi John Friedmann’ın ele aldığı dünya kentleri özelliklerinden değildir?

Kentin dünya ekonomisi ile bütünleşme düzeyi ve formu, ve emeğin yeni mekansal dağılımı sürecinde kente yüklenen fonksiyonlar, kentin içinde ortaya çıkan yapısal değişikliklerle olmaktadır.

Yeni mekânsal organizasyonda, üretim ve pazarın eklemlenebilmesinde, küresel sermaye anahtar dünya kentlerini düğüm noktaları olarak kullanmaktadır. Böylece dünya kentleri arasında karmaşık mekânsal bir hiyerarşi ortaya çıkmaktadır.

Dünya kentlerinin küresel kontrol fonksiyonu direk olarak, bu kentlerin üretim sektörü ve istihdam yapısı ve dinamikleri tarafından yansıtılır.

Dünya kentleri uluslararası sermayenin yoğunlaştığı ve biriktiği önemli merkezlerdir.

Dünya kentleri iç göçün ve/veya dış göçün yöneldiği önemli çekim merkezleri değildir.

Açıklama:

John Friedmann
Dünya kentleri iç göçün ve/veya dış göçün yöneldiği önemli çekim merkezleri değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 24

“Küresel şehir mekânı işçi sınıfının gündelik yeniden üretimine yardımcı olacak şekilde mi düzenlenmeli? yoksa Küresel şirketler ve finans elitlerinin taleplerine hizmet edecek şekilde mi yeniden biçimlendirilmelidir?” sorularını kendine sorarak küresel kent kuramını geliştiren aşağıdakilerden hangisidir?

Patric Geddes

Peter Hall

Robert Cohen

John Friedmann

Sharon Zukin

Açıklama:

Büyüme Yönelimli Politik İttifaklar Olarak Küresel Kent bölümünü okuyunuz.
Sharon Zukin

Doğru Cevap: E

Soru 25

“İstanbul’u Nasıl Satmalı?” makalesi ile Türkiye’de küresel kent konusunu kent sosyolojisinin bir konusu haline getiren kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Çağlar Keyder

Ayşe Öncü

İlhan Tekeli

Fuat Ercan

Sharon Zukin

Açıklama:

Küresel Kent ve İstanbul
Çağlar Keyder

Doğru Cevap: A

Soru 26

Bir şehrin Uluslarası ticari faaliyetlerin merkezi olması için “Çokuluslu şirketlerin genel merkezlerinin hangi şehirde olduğu, uluslararası bankacılık ve stratejik şirket hizmetleri” kıstaslarının olması gerektiğini savunan kimdir?

Robert Cohen

Patric Geddes

Peter Hall

John Friedmann

Sasskie Sassen

Açıklama:

Robert Cohen

Doğru Cevap: A

Soru 27

Peter Hall’un The Word Cities adlı kitabında aşağıdaki hangi başlıklardan söz etmez?

Merkezileşmiş politik güç

Nüfüs yoğunluğu

Ticaret

Finans

Sosyal medya

Açıklama:

Peter Hall, “Nüfüs yoğunluğu, Merkezileşmiş politik güç, Ticaret, Finans, Taşımacılk ve Hizmet başlıkları altında incelemede bulunmuştur.
Sosyal medya

Doğru Cevap: E

Soru 28

John Friedmann ve Saskie Sassen aşağıdaki hangi kentleşme süreci yaklaşımını benimsemiştir?

Devletleştirilmiş kent

Uluslararası kapitalist kent

Küresel kent

Sınırlı sermayeli kent

Yeni kent yaklaşımı

Açıklama:

kentleşme sürecine yaklaşımlar
Küresel kent

Doğru Cevap: C

Soru 29

Dünya kenti kavramını kullanan Patrick Geddes ve Peter Hall aşağıdaki hangi kent yaklaşımını benimsemiştir?

Devletleştirilmiş kent

Uluslararası kapitalist kent

Küresel kent

Küresel sermayeli kent

Yeni kent yaklaşımı

Açıklama:

kentleşme sürecine yaklaşımlar
Devletleştirilmiş kent

Doğru Cevap: A

Soru 30

Takashi Machimura, Tokyo’nun küresel kent olmasında rol oynayan heterojen büyüme koalisyonundan bahsederken aşağıdaki hangi sosyo-mekânsal dönüşümleri ele almaz?

Toprak kullanımı ıslahı

Yerleşim alanının yeniden uzlaşımı

Yerinden etme

Mesken koşullarını iyileştirme için mücadelelerin çoğalması

1970’lerin ortalarından itibaren neo-liberal politikaların dayatılması

Açıklama:

Büyüme Yönelimli Politik İttifaklar Olarak Küresel Kent
1970’lerin ortalarından itibaren neo-liberal politikaların dayatılması

Doğru Cevap: E

Soru 31

Aşağıdakilerden hangisi Saskie Sassen’in küresel kent yaklaşımlarıyla ilgili değildir?

İlk olarak küresel ekonomi ile ortaya çıkan yeni kent oluşumunu tanımlamak için dünya kenti kavramını değil, küresel kent kavramını türetmiştir.

Dünya kenti kavramı yerine küresel kent kavramını tercih etme sebebini: iki kavram arasındaki farklılık, genellik ve tarihsel özgüllük düzeyi ile ilişkilendirir.

Ona göre, küresel kentlerin ayırıcı anahtar özelliği, küresel kentlerin küresel ekonomik sistemin üretimini sağlamasıdır.

Küresel kent analizinde küreselleşme ve küresel kapitalist ekonomi önemli bir yere sahiptir.

Günümüz küresel kent oluşum süreçleri aynı zamanda Fordist sermaye birikiminde meydana gelen değişikliklerle de ilişkilidir.

Açıklama:

Küresel kent yaşamı
Günümüz küresel kent oluşum süreçleri aynı zamanda Fordist sermaye birikiminde meydana gelen değişikliklerle de ilişkilidir.

Doğru Cevap: E

Soru 32

I. John Friedmann
II. Saskie Sassen
III. Fernand Braudel
IV. Janet Abu-Lughod
Yukarıdaki kuramcılardan hangilerinin çalışmaları küreselleşme ve küresel kent kavramı için temel referans haline gelmiştir?

I ve II

II ve III

III ve IV

I ve III

I ve IV

Açıklama:

KENTLEŞME SÜRECİNE YAKLAŞIMLAR
Küresel kent kavramının uzun tarihi bir geçmişe sahip olmasına rağmen, kent çalışmalarında esas kavram olarak dikkate alınması 1980’lerin başında sürekli krizleri teşvik eden küresel kapitalizmin yeniden yapılanmasını anlama ve yorumlama girişimlerinin bulunduğu bağlamda gerçekleşmiştir. Bu tartışmalara birçok akademiysen katılmıştır ancak John Friedmann ve Saskie Sassen bu tartışmalarda daha etkili olmuştur. Bu kuramcıların çalışmaları küreselleşme ve küresel kent kavramı için temel referans haline gelmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 33

I. New York
II. Tokyo
III. İstanbul
IV. Londra
V. Hong Kong
Yukarıdakilerden hangileri ana kentsel endüstri bölgelerinde ve ulus-ötesi firmalara ev sahipliği yapan kentlerdendir?

I, II ve III

I, II ve IV

II, III ve V

III, IV ve V

I, II ve V

Açıklama:

KÜRESEL KENT OLUŞUMU VE KAVRAMI
Fordizm sonrası (Post-Fordizm) küresel sermaye birikimi süreci içinde esnek üretim olgusu ortaya çıkmıştır. Bu esnek üretim geniş anlamda şu üç sektörde ortaya çıkmıştır: yeniden canlanmış el sanatları üretimi, ileri teknoloji endüstrileri ve gelişmiş üreticiler ve finans hizmetleri. Mevkisi ve mekân yapısal dağılımları değişken olmakla birlikte, bu endüstrilerin çoğunluğu ana kentsel endüstri bölgelerinde ve ulus-ötesi firmalara ev sahipliği yapan Londra, New York, Tokyo, Paris, Frankfurt ve Los Angeles gibi küresel kentlerde toplandığı gözlemlenmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 34

I. Büyük hükümet kuruluşları
II. Büyük ticari organizasyonlar
III. Bilim ve teknoloji merkezleri
Yukarıda belirtilen unsurlar dünya kentlerinin hangi temel fonksiyonlarına aittir?

I. Merkezileşmiş politik güç
II. Finans
III. Hizmet

I. Nüfus yoğun
II. Ticaret
III. Hizmet

I. Merkezileşmiş politik güç
II. Ticaret
III. Hizmet

I. Merkezileşmiş politik güç
II. Ticaret
III. Taşımacılık

I. Merkezileşmiş politik güç
II. Taşımacılık
III. Finans

Açıklama:

KÜRESEL KENT OLUŞUMU VE KAVRAMI
Peter Hall’ın 1966’da yayımlanan The World Cities (Dünya Kentleri) kitabında yer almıştır. Ona göre (1996) dünya kentleri aşağıda sıralanan alanlarda altı temel fonksiyonun bir yerde toplandığı mekânlardır: Bunlar:
a. Nüfus yoğun (nüfusun temel karakteristik özelliği, kayda değer bir zenginler topluluğunu bünyesinde barındırmasıdır. Dolayısıyla, bu nüfus dünyadaki lüks tüketim kültürüne ve bu tüketim kültürünün yeniden üretilmesine ev sahipliği yapar).
b. Merkezileşmiş politik güç (büyük hükümet kuruluşları, uluslararası nitelikli ve hükümetler arası organizasyonlara ev sahipliği yapar).
c. Ticaret (hükümetlerle iş yapan birçok şirket, büyük ticari organizasyon, ticaret birlikleri, işveren federasyonları ve endüstri ile ilgili büro merkezlerine ev sahipliği yapar).
d. Finans (merkez bankaları ve diğer büyük bankaların merkezleri, büyük sigorta şirketlerinin ofislerine ev sahipliği yapar).
e. Taşımacılık (büyük limanları bünyesinde barındıran ve bu limanlarda ürünlerin toplandığı ve bütün dünyaya yeniden dağıtıldığı ihracat alanlarıdır).
f. Hizmet (dünyadaki büyük hastaneler, eğitim kuruluşları, bilim ve teknoloji merkezleri, kültür ve sanat faaliyetleri, büyük kütüphane ve müzeler, ulaşım ve haberleşme ağlarının merkezleri bu kentlerde yoğunlaşmıştır).

Doğru Cevap: C

Soru 35

“Dünya kenti hipotezi” hangi kuramcıya aittir?

Peter Hall

Patrick Geddes

Robert Cohen

John Friedmann

Christopher Chase-Dunn

Açıklama:

KÜRESEL KENT OLUŞUMU VE KAVRAMI
Friedmann ve Wolff’a (1982) göre dünya kentleri ulusal ekonomilerden ziyade günümüz küresel kapitalist gelişiminin motorlarıdır. Onlara göre dünya şehri 1970 sonrası kapitalizm ile ortaya çıkan yeni uluslararası iş bölümü içinde küresel kontrol ve denetim merkezlerinin yeni birçeşidini temsil etmektedir (Brenner ve Keil, 2006: 57). Bu anlamda Cohen’in çalışması ile benzerlik göstermektedir.
Özellikle “dünya kenti hipotezi” (Th World City Hypothesis) ile literatürde ün kazanan Friedmann (1986: 68-71), dünya kentlerinin yedi özelliğine vurgu yapmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 36

Aşağıdakilerden hangisi “dünya kenti hipotezi”ne göre dünya kentlerinin özelliklerinden biri değildir?

Dünya kentleri uluslararası sermayenin yoğunlaştığı ve biriktiği önemli merkezlerdir.

Dünya kentleri iç göçün ve/veya dış göçün yöneldiği önemli çekim merkezleridir

Dünya kentleri, mekânsal ve sınıfsal kutuplaşmalar gibi endüstriyel kapitalizmin ana karşıtlıklarını içinde barındırır.

Dünya kentlerinin büyümesi, hükümetin mali kapasitesini aşan sosyal maliyetler yaratmaktadır.

Dünya kentleri ulusal kültürel kodlardan sıyrılıp uluslararası kültürel kodları benimserler.

Açıklama:

KÜRESEL KENT OLUŞUMU VE KAVRAMI
Dünya kentlerinin yedi özelliği:
1. Kentin dünya ekonomisi ile bütünleşme düzeyi ve formu, ve emeğin yeni mekansal
dağılımı sürecinde kente yüklenen fonksiyonlar, kentin içinde ortaya çıkan yapısal değişikliklerle olmaktadır.
2. Yeni mekânsal organizasyonda, üretim ve pazarın eklemlenebilmesinde, küresel sermaye anahtar dünya kentlerini düğüm noktaları olarak kullanmaktadır. Böylece dünya kentleri arasında karmaşık mekânsal bir hiyerarşi ortaya çıkmaktadır.
3. Dünya kentlerinin küresel kontrol fonksiyonu direk olarak, bu kentlerin üretim
sektörü ve istihdam yapısı ve dinamikleri tarafından yansıtılır.
4. Dünya kentleri uluslararası sermayenin yoğunlaştığı ve biriktiği önemli merkezlerdir.
5. Dünya kentleri iç göçün ve/veya dış göçün yöneldiği önemli çekim merkezleridir.
6. Dünya kentleri, mekânsal ve sınıfsal kutuplaşmalar gibi endüstriyel kapitalizmin ana karşıtlıklarını içinde barındırır.
7. Dünya kentlerinin büyümesi, hükümetin mali kapasitesini aşan sosyal maliyetler yaratmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 37

Aşağıdakilerden hangisi Sassen’e göre küresel kentlerin ayırıcı anahtar özelliğidir?

Küresel ekonomik sistemin üretimin sağlaması

Nüfus yoğunluğuna sahip olması

Taşımacılık alanında kritik öneme sahip olması

Siyasal alanda sözü geçen yapıya sahip olması

Tarihsel olarak öneme sahip olması

Açıklama:

KÜRESEL KENT KURAMI
İlk olarak Saskie Sassen küresel ekonomi ile ortaya çıkan yeni kent oluşumunu tanımlamak için dünya kenti kavramını değil, küresel kent kavramını türetmiştir. Sassen (2001:19) dünya kenti kavramı yerine küresel kent kavramını tercih etme sebebini şu şekilde açıklamaktadır: iki kavram arasındaki farklılık, genellik ve tarihsel özgüllük düzeyindir. Dünya kenti kavramı kendine atfedilen bir zamansızlık içerirken (her tarihsel dönem için kullanılmakta), küresel kent kavramı belirli bir sosyo mekânsal tarihsel döneme işaret etmektedir (1970 sonrası küreselleşen kapitalist sistem). Sassen’e göre küresel kentlerin ayırıcı anahtar özelliği, küresel kentlerin küresel ekonomik sistemin üretimini sağlamasıdır. Vurgulamak gerekirse Sassen’in küresel kent analizinde küreselleşme ve küresel kapitalist ekonomi önemli bir yere sahiptir.

Doğru Cevap: A

Soru 38

"Bir kentin, küresel kent ağı içinde diğer bütün kentlerle birbirine bağlanabilme
derecesi o kentin “.........................” olarak tanımlanmaktadır."
Yukarıda tanımı verilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Kontrol merkezi ölçüsü

Küresel ağ bağlanırlığı

Küresel kent ölçümü

Küresel kent düğümü

Merkezi bağlanırlığı

Açıklama:

KÜRESEL KENT KURAMI
Ağ içinde bir düğümün en iyi ölçümlerinden birisi onun bağlanırlığıdır. Bir kentin, küresel kent ağı içinde diğer bütün kentlerle birbirine bağlanabilme derecesi ise o kentin “küresel ağ bağlanırlığı” olarak tanımlanmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 39

I. Küreselleşmeyi süreç olarak ele alması
II. Küreselleşmenin siyasetine önem verilmesi
III. Yerel aktörlere önem vermesi
IV. İdeolojik faktörleri göz ardı etmesi
Yukarıdakilerden hangileri "Küresel Kent Kuramı"na yönelik eleştirilerdendir?

I ve II

II ve III

III ve IV

I ve III

I ve IV

Açıklama:

KÜRESEL KENT KURAMI
Kent dinamiklerine yön veren politik ve ideolojik faktörler --kent dinamiklerini şekillendiren ulusal ve yerel aktörler, küresel süreçlerdeve akışlarda stratejik olarak kentlerin konumlandırılmasına yönelik söylemler--- göz ardı edilmiştir. Bu araştırmacılar yereli, pasif alıcılar, küresel ekonomik güçlerin aktarıcıları ve reaktörleri konumuna indirgemişlerdir (Cox, 2001; Douglass, 2000). Küresel kent yapım sürecinde küreselyerel etkileşimi söz konusudur. Kısacası, küresel kent tartışmalarında küreselleşmenin siyasetin değil küreselleşmenin ekonomisine; kent siyasetine değil kent ekonomisine öncelik verilmektedir (Brenner, 1998). Küresel kent kuramları, küreselleşme ve kentlerin küreselleşmesini süreçler olarak ele almaktadır. Oysa küreselleşme ve kentlerin küreselleşmesi süreçler olduğu kadar aynı zamanda projelerdir. Bu projeler konuşmalar içinde kurgulanmakta ve yerel, ulusal ve küresel düzeylerde teşvik edilmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 40

Küresel kent bağlanırlığına göre İstanbul Avrupa kentleri arasında kaçıncı sıradadır?

50.

35.

14.

22.

15.

Açıklama:

Avrupa kentleri arasında İstanbul, muhasebecilik sektöründe 23’üncü, reklamcılık sektöründe 14’üncü ve bankacılık/finans sektöründe ise 7’inci, olarak listeye girmesine rağmen sigortacılık, hukuk ve yönetim danışmanlığı sektörlerinde listeye girememektedir.
Küresel kent bağlanırlığına göre İstanbul, 50 kentviçinde yüksek bağlanırlık sahibi bir küresel kent olarak 35. sırada yer almakta ve 22 Avrupa kentiviçerisinde 14. olarak yer almaktadır.

Doğru Cevap: C

Ünite 4

Soru 1

Devleti hâkim sınıfın genel çıkarlarına hizmet eden bir araç olarak gören anlayış aşağıdakilerden hangisidir?

Yönetimci görüş

Yapısalcı görüş

Araççı görüş

Çoğulcu görüş

Kent görüşü

Açıklama:

Araççı görüş, devleti hâkim sınıfın genel çıkarlarına hizmet eden bir araç olarak görmektedir. Kapitalist sınıf ile devlet arasındaki ilişki bizzat kapitalist sınıf kökenli devlet seçkinleri tarafından sağlandığından, devletin bu sınıftan özerkliği
oldukça sınırlıdır. Devlet, kendi içinde bütünlüğe sahip, bir sınıfın aracı konumundaki yapı olarak değerlendirilir. Devletin farklı birimleri arasındaki çelişkiler ya yok sayılır ya da önemsenmez.

Doğru Cevap: C

Soru 2

Kenti bir kaynak dağıtım sistemi olarak gören ve bu dağıtımda kent yöneticileri merkezi bir role sahip olduğunu ileri süren kimdir?

Keynes

Castells

Thomas

Cockburn

Pahl

Açıklama:

Yönetimci görüşün yerel yönetimlere ilişkin en önemli yansıması Pahl’ın kent yöneticiliği (urban managerialism) yaklaşımında bulunabilir. Pahl’a göre, kent bir kaynak dağıtım sistemidir ve bu dağıtımda kent yöneticileri merkezi bir role sahiptir. Devleti bağımsız bir güç olarak ele alan yönetimci anlayışın bir uzantısı olarak kent yöneticiliği görüşü, yerel halkı bağımlı, yöneticileri ise bağımsız değişken olarak ele almaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi üretimin ve sermaye birikimin sürmesine yönelik işlevlerden biri değildir?

Kentsel altyapının sağlanması

Üretimin organizasyon ve yeniden yapılandırılmasına yönelik hizmetlerin sağlanması

Üretimde kullanılan vasıflı işgücünün sağlanmasına yönelik hizmetler

Günlük yeniden üretimin sağlanmasına yönelik hizmetler

Talebin yönlendirilmesine yönelik işlevler

Açıklama:

Cockburn’e göre üretimin ve sermaye birikimin sürmesine yönelik işlevler:
- üretim için gerekli ancak kendisi üretken olmayan kentsel altyapının sağlanması (ulaşım, altyapı, iletişim vb).
- Üretimin organizasyon ve yeniden yapılandırılmasına yönelik hizmetlerin
sağlanması (kent planlaması, kentsel
yenileme vb.).
- İnsan sermayesine yatırım yapılarak üretimde kullanılan vasıflı işgücünün sağlanmasına yönelik hizmetler (eğitim vb.).
- Talebin yönlendirilmesine yönelik işlevler

Doğru Cevap: D

Soru 4

Yerel devletin yönetimci anlayıştan girişimci yaklaşıma doğru evrildiğini öne süren kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Logan

Harvey

Molotch

Rogers

Cohen

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 5

Çoğulcu yaklaşımdan hareket edenler, daha önceki dönemde ihmal ettikleri makro ölçekli siyasal ve ekonomik bağlamı dikkate alırken, sınıf merkezli yaklaşımlar da çoğulculuğun tekelinde olan grup temelli mücadeleleri kendi kuramsal çerçevelerine yerleştirmeye çalıştılar.
Yukarıda verilen bilgiye göre yerel yönetimlerin önem verdiği konu nedir?

Büyüme ve girişimcilik

Hizmet sağlayıcılık

Çeşitlilik

Benzerlik

Farklılık

Açıklama:

Büyüme ve girişimcilik önemli bir değişime sahne oldu. Hemen hemen tüm yaklaşımlar kendi güvenli alanlarını terk edip, diğer yaklaşımların tekelindeki alanlara girmeye başladılar. Örneğin çoğulcu yaklaşımdan hareket edenler, daha önceki dönemde ihmal ettikleri makro ölçekli siyasal ve ekonomik bağlamı dikkate alırken, sınıf merkezli yaklaşımlar da çoğulculuğun tekelinde olan grup temelli mücadeleleri kendi kuramsal çerçevelerine yerleştirmeye çalıştılar. Daha önceki dönemde çok sınırlı kalan paradigmalar-arası alışverişin ikinci dönemde ön plana çıkması kuşkusuz önceki dönemin kuramlarının sınırlılıklarının kavranması ile olmuştur. Ancak bu sınırlılıkları daha açık hale getiren bir faktör, ikinci dönemde ortaya çıkan yerel pratiklerin ilk döneme göre karmaşık ve çeşitlenmiş bir hale gelmesidir.

Doğru Cevap: A

Soru 6

Yerel yönetim meselesini makro sermaye birikim süreçleri ve sınıf ilişkileri temelinde ele alan kurama ne ad verilir?

Çoğulcu kuram

Yönetimci kuram

Keyneşçi kuram

Sınıf-merkezli kuram

Yönetişim kuramı

Açıklama:

Sınıf-merkezli kuramlar yerel yönetim meselesini makro sermaye birikim süreçleri ve sınıf ilişkileri temelinde ele alır ve kendi içinde araççı ve yapısalcı iki yaklaşımı barındırır. Araççı görüş, devleti hâkim sınıfın genel çıkarlarına hizmet eden bir araç olarak görür. Devlet, bir sınıfın aracı konumundaki yapı olarak değerlendirilir. Devletin farklı birimleri arasındaki çelişkiler önemsenmez. Araççı yaklaşımın temsilcisi Cockburn yerel yönetim kavramını karşı “yerel devlet” kavramını kullanır çünkü yerel yönetimler, devletin yerel düzeyde belli bir özgünlüğü olmayan aygıtlarıdır. Yapısalcı yaklaşıma göre, kapitalist devlet ideolojik ve kültürel bağlantılardan dolayı değil, devletin kapitalist üretim tarzıyla olan organik bağından dolayı, kapitalisttir. Devlet, sermayeye hizmet eden basit bir sınıf aygıtı değildir, tersine sınıflararası karmaşık ilişkilerin bir ifadesidir. Yapısalcı yaklaşımın yerel siyasete ilişkin yetkin temsilcisi Castells’tir.

Doğru Cevap: D

Soru 7

Kuzey Amerika ve Avrupa ülkelerinde, farklı biçim ve dozlarda refah devleti uygulamaları yerine piyasa mekanizmasını ön plana çıkaran politikalar nelerdir?

Yeni-sağ ve neo-liberal

Yeni-sol ve neo-komünizm

Sosyalist ve neo-liberal

Yeni-sağ ve nazizim

Yeni-sol ve sosyalizm

Açıklama:

Kuzey Amerika ve Avrupa ülkelerinde, farklı biçim ve dozlarda refah devleti uygulamaları yerine piyasa mekanizmasını ön plana çıkaran politikalar Yeni-Sağ ve neo-liberal politikalardır.

Doğru Cevap: A

Soru 8

I. Baskı araçları (polis ve zabıta hizmetleri)
II. Olağanlaştırmaya yönelik hizmetler (işsizlik yardımı)
III. Günlük yeniden üretimin sağlanmasına yönelik hizmetler (kiralık konut vb)
Yukarıda maddelerden hangisi/hangileri toplumsal düzen ve kontrolün sağlanmasına yöneliktir?

I ve III

I ve II

II ve III

Yalnız III

Yalnız I

Açıklama:

Toplumsal düzen ve kontrolün sağlanmasına yönelik işlevler:
- Baskı araçları (polis ve zabıta hizmetleri).
- Olağanlaştırmaya yönelik hizmetler (işsizlik yardımı).
- Meşruiyetin sağlanmasına yönelik görevler (katılım, sosyal yardımlar).

Doğru Cevap: B

Soru 9

Aşağıdaki birimlerden hangisi yerinden yönetime örnek olabilir?

Köy enstitüleri

Mahalleler

Kaymakamlık

Belediyeler

İl özel idaresi

Açıklama:

Yerel yönetim birimleri yerinden yönetim ilkesine uygun biçimde; karar alma organları yerel halkın seçimiyle oluşan, kendi bütçesi ve kamu tüzel kişiliği bulunan görece özerk kurumlar olarak tanımlanmaktadır. Belediyeler yerinden yönetim için iyi bir örnektir. Bunun yanında, merkezi yönetimin bir uzantısı olarak yetki genişliği anlayışı çerçevesinde yerel düzeyde faaliyet gösteren kurumlar da vardır. Valilik bu tür kurumlar için iyi bir örnek oluşturur.

Doğru Cevap: D

Soru 10

Çoklu aktörlerin rol aldığı ve hiyerarşilerin yerine karşılıklı etkileşimin belirlediği yönetim sürecine ne ad verilir?

Sermaye

Yerel devlet

Sivil toplum

Rejim

Yönetişim

Açıklama:

Yönetişim kavramı ile çoklu aktörlerin rol aldığı ve hiyerarşilerin yerine karşılıklı etkileşimin belirlediği bir yönetim süreci kastedilmektedir. Aşağıda daha ayrıntılı olarak göreceğimiz gibi, yönetişim merkezle yerel arasında da bir hiyerarşi varsaymamaktadır. Bu nedenle, yerel düzeyde de benzer bir yönetişim modeli önerilmekte, yerel siyasetin de giderek çoklu aktör modeline kayması önerilmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 11

Çoğulcu paradigmaya göre, "devlet" tartışması hangi kavram çerçevesinde ele alınmalıdır?

Bürokrasi

Demokrasi

Kapitalizm

Sosyalizm

Cumhuriyet

Açıklama:

Çoğulcu paradigmaya göre, modern toplumlarda devleti anlamak için bireyler ve birey temelli grupların devleti etkilemek için verdikleri mücadelelere odaklanmamız gerekir. Kaçınılmaz sonuç, devlet tartışmasının demokrasi sorunuyla birlikte ele alınmasıdır.Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi paradigmaların genel özelliklerinden biri değildir?

Sınıf merkezli paradigma, devlet ve kapitalizm ilişkisine odaklanır.

Paradigmalar, diğer paradigmaların alanlarına girme eğilimi taşırlar.

Her paradigma kendi etki alanından çıktıkça gücünü yitirmektedir.

Yönetimci paradigmada, devlet tartışması bürokrasinin rolü ile özdeşleşir.

Paradigmalar değişen dünyaya rağmen bütünlüklerini korurlar.

Açıklama:

Paradigmalar ve kuramlar değişen dünyaya ayak uydurma, onu açıklayabilme kaygılarıyla kendilerini sürekli gözden geçirirler. Kimi paradigmaların kuramları bu değişimi bütünlüğünü koruyarak başarırken, bazıları bu uğraşlarında başarısız olup, bütünlüklerini yitirebilirler. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 13

Yönetimci paradigma devleti nasıl bir güç kaynağı olarak görür?

Toplumsal gruplardan bağımsız

Toplumsal gruplara bağımlı

Birey temelli gruplarla ilişkili

Sınıflar arası mücadele temelli

Demokrasi sorununa dayalı

Açıklama:

Yönetimci paradigma devleti toplumsal gruplardan bağımsız bir güç kaynağı olarak görür. Devlet tarihsel olarak bir güç merkezi olarak belirir ve diğer toplumsal güçlerden kendini bağımsızlaştırır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi Cockburn’e göre yerel devletin kentsel düzeyde yerine getirmek zorunda olduğu üretimin ve sermaye birikimin sürmesine yönelik işlevlerden değildir?

Kentsel altyapıyı sağlama

Kentsel yenilenme

Sosyal yardımlar

Talebin yönlendirilmesi

Eğitim hizmeti

Açıklama:

Sosyal yardımlar, Cockburn’e göre yerel devletin kentsel düzeyde yerine getirmek zorunda olduğu toplumsal düzen ve kontrolün sağlanmasına yönelik işlevlerdendir. doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 15

Aşağıdakilerden hangileri keynesçi dönem sonrasında ortaya çıkan yerel yönetişimciliğin üyelerindendir?
I. Yerel devlet
II. Sermaye
III. Sivil toplum
IV. Birey

I ve III

I, II ve III

Yalnız IV

II ve IV

I, II, III ve IV

Açıklama:

Yerel yönetişimde, kent yönetimlerine ilişkin olarak, üç sektörlü bir model ortaya çıkmıştır. Bu yeni kombinasyonun üyeleri, yerel devlet, yerel nitelikli olan ya da yerel düzeyde etkinlik gösteren sermaye ve sivil toplum kuruluşları olarak adlandırılan çeşitli yapılanmalardır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 16

Keynesçi programın çöküşünün yarattığı değişimin temelinde küçülen piyasaların, işsizliğin, mekânsal kısıtlardaki ve küresel işbölümündeki hızlı değişikliklerin, sermaye hareketinin, işyeri kapatmaların ve teknolojik-mali yeniden yapılanmanın bir bileşimi yattığını savunan kimdir?

Harvey

Alford

Cockburn

Stoker

Laclau

Açıklama:

Harvey’e göre, Keynesçi programın çöküşünün yarattığı değişimin temelinde küçülen piyasaların, işsizliğin, mekânsal kısıtlardaki ve küresel işbölümündeki hızlı değişikliklerin, sermaye hareketinin, işyeri kapatmaların ve teknolojik-mali yeniden yapılanmanın bir bileşimi yatmaktadır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Duncan ve Goodwin’in yaklaşımında yerel devleti özgün kılan nedir?

Devletin üstlendiği görevler

Ekonomik ve siyasal bağlam

Eşitsiz gelişme sürecindeki konumlar

Yerel güç dengeleri

Siyasal mücadeleler

Açıklama:

Duncan ve Goodwin’in yaklaşımında yerel devletin üstlendiği görevlerin neler olduğu önemli değildir. Bu, değişen ekonomik ve siyasal bağlam ve de yerel güç dengeleri çerçevesinde belirlenecektir. Bu nedenle, yerel devleti özgün kılan üstlendiği işlevler değil, eşitsiz gelişme süreci içindeki konumlarıdır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 18

"Kapitalist devlet ideolojik ve kültürel bağlantılardan dolayı değil, devletin kapitalist üretim tarzıyla olan organik bağından dolayı, kapitalisttir." görüşünü savunan yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Yönetimci kuram

Çoğulcu kuram

Sınıf-merkezli paradigma

Yapısalcı yaklaşım

Araççı görüş

Açıklama:

Yapısalcı yaklaşıma göre, kapitalist devlet ideolojik ve kültürel bağlantılardan dolayı değil, devletin kapitalist üretim tarzıyla olan organik bağından dolayı, kapitalisttir. Devlet, sermayeye hizmet eden basit bir sınıf aygıtı değildir, tersine sını ararası karmaşık ilişkilerin bir ifadesidir. Yapısalcı yaklaşımın yerel siyasete ilişkin yetkin temsilcisi Castells’tir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 19

Yerel yönetim kuramları dönemlerinde ikinci dönemi birinci dönemden ayıran bir özellik olarak vurgu hangi kavramlar üzerinde odaklanmıştır?

Büyüme ve gelişme

Kurum ve yapılar

İlşki ve süreçler

Toplum ve bireyler

Ekonomi ve siyaset

Açıklama:

İkinci dönemi birinci dönemden ayıran diğer özellik, vurgunun kurum ve yapılardan ilişki ve süreçlere kaymış olmasıdır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 20

aşağıdakilerden hangisi yerel yönetim birimlerinin özelliklerinden biri değildir?

Denetiminin halk tarafından yapılması

Karar alma organlarının yerel halkın seçimiyle oluşması

Kendi bütçesinin olması

Kamu tüzel kişiliği bulunması

Görece özerk olması

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 21

............................. göre, modern toplumlarda devleti anlamak için bireyler ve birey temelli grupların devleti etkilemek için verdikleri mücadelelere odaklanmamız gerekir.
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdaki ifadelerden hangisi getirilmelidir?

Sınıf-merkezli paradigmaya

Çoğulcu paradigmaya

Bireyci paradigmaya

Seçkinci paradigmaya

Yönetimci paradigmaya

Açıklama:

Çoğulcu paradigmaya göre, modern toplumlarda devleti anlamak için bireyler ve birey temelli grupların devleti etkilemek için verdikleri mücadelelere odaklanmamız gerekir. Kaçınılmaz sonuç, devlet tartışmasının demokrasi sorunuyla birlikte ele alınmasıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 22

Devleti doyurucu biçimde anlamak istiyorsak, devletin kurumsal yapısına yoğunlaşmamız gerektiğini öne süren paradigma aşağıdakilerden hangisidir?

Çoğulcu paradigma

Sınıf merkezli paradigma

Seçkinci paradigma

Bireyci paradigma

Yönetimci paradigma

Açıklama:

Yönetimci paradigma ise, devleti doyurucu biçimde anlamak istiyorsak, devletin kurumsal yapısına yoğunlaşmamız gerektiğini öne sürer. Yönetimci yaklaşımın devlet tartışması bürokrasinin rolü ile özdeşleşir.

Doğru Cevap: E

Soru 23

Bu yaklaşımın temel varsayımı gücün toplumsal gruplar ve kurumlar arasında dengeli dağıldığıdır. Birey temelli grupların ön plana çıktığı kentsel ortamda, devlet kendi başına bir güç ya da karar verici olmaktan çok, farklı gruplar arasındaki tartışma ve pazarlıklarda hakem konumundadır.
Yukarıda özelliği verilen paradigma aşağıdakilerden hangisidir?

Yönetimci Paradigma

Bireyci Paradigma

Sınıf-Merkezli Paradigma

Çoğulcu Paradigma

Seçkinci Paradigma

Açıklama:

Çoğulcu paradigmanın güç alanı, bireyler ve birey temelli grupların siyasal davranışları ve bu davranışların devletin karar verme süreçleri üzerindeki etkisidir. Modern toplumlar her biri kendine özgü güç ilişkileri ile nitelenen çok sayıda alandan oluşur. Çoğulcu yaklaşımın temel varsayımı gücün toplumsal gruplar ve kurumlar arasında dengeli dağıldığıdır. Birey temelli grupların ön plana çıktığı kentsel ortamda, devlet kendi başına bir güç ya da karar verici olmaktan çok, farklı gruplar arasındaki tartışma ve pazarlıklarda hakem konumundadır.

Doğru Cevap: D

Soru 24

Cockburn’e göre yerel devlet kentsel düzeyde yerine getirmesi gereken belli başlı işlevleri vardır. Üretimin ve sermaye birikimin sürmesine yönelik işlevler de bunlardan biridir.
Buna göre aşağıdakilerden hangisi üretimin ve sermaye birikimin sürmesine yönelik işlevlerin kapsamında değildir?

Üretim için gerekli ancak kendisi üretken olmayan kentsel altyapının sağlanması (ulaşım, altyapı, iletişim vb).

Üretimin organizasyon ve yeniden yapılandırılmasına yönelik hizmetlerin sağlanması (kent planlaması, kentsel yenileme vb.).

İnsan sermayesine yatırım yapılarak üretimde kullanılan vasıflı işgücünün sağlanmasına yönelik hizmetler (eğitim vb.).

Talebin yönlendirilmesine yönelik işlevler

Günlük yeniden üretimin sağlanmasına yönelik hizmetler (kiralık konut vb).

Açıklama:

üretimin ve sermaye birikimin sürmesine yönelik işlevlerin kapsamında bulunan işlevler: üretim için gerekli ancak kendisi üretken olmayan kentsel altyapının sağlanması (ulaşım, altyapı, iletişim vb). - Üretimin organizasyon ve yeniden yapılandırılmasına yönelik hizmetlerin sağlanması (kent planlaması, kentsel yenileme vb.). - İnsan sermayesine yatırım yapılarak üretimde kullanılan vasıflı işgücünün sağlanmasına yönelik hizmetler (eğitim vb.). - Talebin yönlendirilmesine yönelik işlevler

Doğru Cevap: E

Soru 25

....................... kavramı çoklu aktörlerin rol aldığı ve hiyerarşilerin yerine karşılıklı etkileşimin ve katılımın belirlediği bir yönetim sürecini ifade etmektedir.
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdaki ifadelerden hangisi getirilmelidir?

Yerel devlet

Sermaye

Yönetişim

Sivil toplum

Çoğulculuk

Açıklama:

Kent yönetimlerine ilişkin olarak, üç sektörlü bir model ortaya çıkmıştır. Bu yeni kombinasyonun üyeleri, yerel devlet, yerel nitelikli olan ya da yerel düzeyde etkinlik gösteren sermaye ve sivil toplum kuruluşları olarak adlandırılan çeşitli yapılanmalardır. “Yerel yönetim” kavramının bu tür bir oluşumu kucaklayamaması karşısında, yeni yapılanmaya verilen isim ise yönetişim (governance) olmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 26

Kentlerin ve toplumların oldukça karmaşık bir biçimde yapılandığını, çıkar gruplarının çeşitlendiğini ve dağınıklaştığını, bu çerçevede de belli bir grubun kenti kontrol etmesinin mümkün olmadığını öne süren anlayış aşağıdakilerden hangisidir?

Yönetişim

Çoğulcu

Hiper-çoğulculuk

Rejim kuramı

Sınıf merkezli

Açıklama:

Hiper-çoğulculuk anlayışı, artık toplumların ve kentlerin bahsedilemez bir biçimde karmaşık hale geldiğini, çıkar gruplarının çeşitlendiğini ve dağınıklaştığını, bu çerçevede de belli bir grubun kenti kontrol etmesinin mümkün olmadığını öne sürmektedir. Dahası yerel yönetimler bu derece çeşitlenen taleplere yanıt vermekte yetersiz kalmaktadır. Dolayısıyla, çoğulcu bir durum artık kaostan kaynaklanan güç dengesine işaret etmektedir

Doğru Cevap: C

Soru 27

Keynesçi programın çöküşünün yarattığı değişimin temelinde küçülen piyasaların, işsizliğin, mekânsal kısıtlardaki ve küresel işbölümündeki hızlı değişikliklerin, sermaye hareketinin, işyeri kapatmaların ve teknolojik-mali yeniden yapılanmanın bir bileşimi yatmaktadır.
Yukarıdaki belirtilen yaklaşım hangi düşünüre aittir?

Harvey

Sassen

Pierre

Stone

Pahl

Açıklama:

Harvey’e göre, Keynesçi programın çöküşünün yarattığı değişimin temelinde küçülen piyasaların, işsizliğin, mekânsal kısıtlardaki ve küresel işbölümündeki hızlı değişikliklerin, sermaye hareketinin, işyeri kapatmaların ve teknolojik-mali yeniden yapılanmanın bir bileşimi yatmaktadır. Kriz ve yeniden yapılanma dönemlerinde, kentsel yapılı çevrenin ana dinamiği olan sabit sermaye yatırımları ve ortaya çıkan fiziksel altyapılar ciddi bir tehditle karşı karşıyadır. Bu durum kentlerin çürümeye bırakılmasına yol açmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 28

Bu değişimler çalışan sınıfların çeşitli kesimlerinin yararına sonuçlar doğururken, sermayedarlar önemli kayıplara uğradılar.

Bu değişimler sermayenin çeşitli kesimlerinin yararına sonuçlar doğururken, çalışan sınıflar önemli kayıplara uğradılar.

Bu değişimler hem sermayenin çeşitli kesimlerinin yararına hem de çalışan sınıflar yararına sonuçlar doğurmuştur.

Bu değişimler hem sermayenin çeşitli kesimlerinin zararına hem de çalışan sınıflar zararına yol açan sonuçlar doğurmuştur.

Bu değişimler sermayenin çeşitli kesimlerinin yararına sonuçlar doğururken, çalışan sınıfların konumunda bir değişiklik yaratmamıştır.

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 29

Refah devleti döneminin yerel yönetimleri (ı. Dönem) kolektif tüketim araçlarını sağlamakla görevli birimler olarak karşımıza çıkarken, izleyen dönemin (II. Dönem) yerel yönetimleri daha çok sermayeyi ve onun taleplerini desteklemeye yönelmişlerdir.
Yerel yönetimlerin bu iki dönemdeki kavranışı benzerlikleri ve farklılaşmaları temelinde karşılaştırıldığında aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Refah devleti döneminin yerel yönetimlerinin özelliği, üç temel paradigma çerçevesinde ortaya çıkan yaklaşımların kendi içlerinde kapalı kalıp, kendi güç alanları çerçevesinde yerel yönetimleri kuramsallaştırmalarıdır.

II. Dönem yerel yönetimlerde hemen hemen tüm yaklaşımlar kendi güvenli alanlarını terk edip, diğer yaklaşımların tekelindeki alanlara girmeye başlamışlardır.

II. Dönemin kuramlarının hemen tamamı yerel yönetimleri “hizmet sağlayıcı” olarak görürmüştür.

II. Dönemde yerel yönetimler büyüme, girişimcilik vb. temalar etrafında kavramsallaştırılmışlardır.

II. Dönemde, I. Dönemden daha belirgin bir biçimde, çoğulcu yaklaşımın baskın hale gelmeye başladığı görülmektedir.

Açıklama:

İlk dönemin kuramlarının hemen tamamı yerel yönetimleri “hizmet sağlayıcı” olarak görürken, ikinci dönemde yerel yönetimler büyüme, girişimcilik vb. temalar etrafında kavramsallaştırılmışlardır. Birinci dönemin bir özelliği, ele aldığımız üç paradigma çerçevesinde ortaya çıkan yaklaşımların kendi içlerinde kapalı kalıp, kendi güç alanları çerçevesinde yerel yönetimleri kuramsallaştırmalarıdır. İkinci dönem, bu açıdan önemli bir değişime sahne oldu. Hemen hemen tüm yaklaşımlar kendi güvenli alanlarını terk edip, diğer yaklaşımların tekelindeki alanlara girmeye başladılar. Üzerinde durmak istediğimiz son farklılık ise, ikinci dönemde, birinci dönemden daha belirgin bir biçimde, çoğulcu yaklaşımın baskın hale gelmeye başlamasıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisi kentlerin siyasal, ekonomik, toplumsal ve kültürel örgütlenmesinde etkili olan yönetsel yapılardır?

Yerel Yönetimler

Kısmi Yerel Yönetim

Merkezi Yönetim

Çevresel Yönetim

Yarı Yerinden Yönetim

Açıklama:

Yerel yönetimler, kentlerin siyasal, ekonomik, toplumsal ve kültürel örgütlenmesinde etkili olan yönetsel yapılardır. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 31

Aşağıdakilerden hangisi bireylerin yerine sınıfları ve sınıflar arası mücadeleyi koyarak devleti ve devletin işlevlerini anlamayı hedefler?

Yerel yönetimler

Çoğulcu paradigma

Yönetimci paradigma

Sınıf merkezli paradigma

Merkezi yönetim

Açıklama:

Sınıf merkezli paradigma bireylerin yerine sınıfları ve sınıflar arası mücadeleyi koyarak devleti ve devletin işlevlerini anlamayı hedefler. Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 32

Gelişmiş ülkelerde aşağıdaki olaylardan hangisinden sonra yerel yönetim deneyimine dair Keynesçi dönem ve Keynesçilik sonrası dönem şeklinde iki ana dönem tespit edilmiştir?

Birinci dünya savaşı

İkinci Dünya Savaşı

Kurtuluş Savaşı

İstanbul'un fethi

Fransız ihtilali

Açıklama:

Gelişmiş ülkelerin İkinci Dünya Savaşı sonrası yerel yönetim deneyimine ilişkin iki ana dönem tespit edilmektedir. Birinci dönem refah devleti ile özdeşleşen Keynesçi dönemdir. İkinci dönem, piyasa mekanizmalarının ön plana çıkarıldığı ve Yeni-Sağ ve neo-liberal projelerin başat hale geldiği Keynesçilik sonrası dönemi açıklamayı hedeflemektedir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 33

Aşağıdakilerden hangisi yerel yönetimleri içeren kuramlardan biridir?

Çoğulcu Kuram

Modernist Kuram

Feminist Kuram

Post-modernist Kuram

İnsan ekolojisi Kuramı

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 34

Aşağıdaki kişilerden hangisi rejim kuramının önde gelen temsilcilerindendir?

R. Pahl

C. Stone

M. Pierre

M. Castells

Nietzsche

Açıklama:

Bazı uzmanlar içinde bulunduğumuz dönemde hiper-çoğulculuk ile rejim kuramı arasında önemli bir benzerlik ve yakınlaşma görmektedir. Bu yaklaşımın önde gelen ismi Stone’a göre, kentler giderek karmaşık ve dağınıklaşmış bir güç yapısı tarafından belirlenmektedir. Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 35

"Çoklu aktörlerin rol aldığı ve hiyerarşilerin yerine karşılıklı etkileşimin belirlediği yönetim süreci" tanımı aşağıdakilerden hangisine aittir?

Sivil toplum

Kent konseyi

Yerel kurum

Yönetişim

Merkezi kurum

Açıklama:

Yönetişim kavramı çoklu aktörlerin rol aldığı ve hiyerarşilerin yerine karşılıklı etkileşimin ve katılımın belirlediği bir yönetim sürecini ifade etmektedir. Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 36

Aşağıdaki hangi yaklaşıma göre Keynesçi dönemde devlet farklı gruplar arasındaki tartışma ve pazarlıklarda hakem konumundadır?

Çoğulcu yaklaşım

Markist yaklaşım

Yönetimci yaklaşım

Araçcı yaklaşım

Post-madernist yaklaşım

Açıklama:

Çoğulcu kurama bireyler ve birey temelli grupların siyasal davranışlarına ve bu siyasal davranışların devletin karar verme süreçleri üzerindeki etkisine odaklanır. Modern toplumlarda her biri özgün koşula sahip birçok alan vardır ve alanların tek bir kesim, kurum ya da grup tarafından kontrol edilmesi mümkün değildir. Güç toplumsal gruplar ve kurumlar arasında dengeli dağılmıştır. Birey temelli grupların ön plana çıktığı kentsel ortamda, devlet kendi başına bir güç ya da karar verici olmaktan çok, farklı gruplar arasındaki tartışma ve pazarlıklarda hakem konumundadır. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 37

Markist kuram içinde kaç çeşit eğilim vardır?

Açıklama:

Marksist kuram içinde sivil toplumcu anlayışlar ve eşitsiz gelişme yaklaşımı olmak üzere iki eğilim vardır. Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 38

1970’lerin sonuna kadar olan Keynesçi dönem olarak tartışılırken, hangi yıldan bugüne kadar olan dönemi Keynesçilik sonrası, neo-liberal dönem olarak ele alınmaktadır?

1980’lerden bugüne kadar

1975’lerden bugüne kadar

1976’larden bugüne kadar

1977’lerden bugüne kadar

1978’lerden bugüne kadar

Açıklama:

1970’lerin sonuna kadar olan Keynesçi dönem olarak tartışılırken, 1980’lerden bugüne kadar olan dönemi Keynesçilik sonrası, neo-liberal dönem olarak ele alınır.Doğru cevap ''A'' şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 39

Aşağıdakilerden hangisi bireyler ve birey temelli grupların siyasal davranışları ve bu davranışların devletin karar verme süreçleri üzerindeki etkisine vurgu yapan paradigmadır?

Çoğulcu kuram

Modernist kuram

Feminist Kuram

İnsan Ekolojisi kuramı

Post modernist kuram

Açıklama:

Çoğulcu paradigmanın güç alanı, bireyler ve birey temelli grupların siyasal davranışları ve bu davranışların devletin karar verme süreçleri üzerindeki etkisidir. Birey temelli grupların ön plana çıktığı kentsel ortamda, devlet kendi başına bir güç ya da karar verici olmaktan çok, farklı gruplar arasındaki tartışma ve pazarlıklarda hakem konumundadır.

Doğru Cevap: A

Soru 40

Aşağıdakilerden hangisi merkezileşmiş devlete eleştirel bir duruş sergilerken, yerinden yönetimin kendi başına bir değer olduğunu savunur?

Çoğulcu Yaklaşım

Yönetimci Yaklaşım

Araççı Yaklaşım

Modernist Yaklaşım

Eşitsiz gelişim yaklaşımı

Açıklama:

Demokratik işleyişin en etkin biçimde gerçekleşmesi çok sayıda alandan doğan taleplerin en iyi biçimde temsil edilmesine olanak sağlamasına bağlıdır. Bu nedenle, istisnasız bütün çoğulcular merkezileşmiş devlete eleştirel bir duruş sergilerken, yerinden yönetimin kendi başına bir değer olduğunu savunurlar. Bu tercihin en önemli nedeni, yerinden yönetimin katılıma olanak sağlayan çoklu kanallar açması ve böylece “demokratik despotizm”i, yani devletin belli bir grubun eline geçmesini önlemesidir. Bu
tanımlamaların da gösterdiği gibi, tarihsel olarak, çoğulcu yaklaşım yerel yönetimlere ilişkin en yaygın bakış açısı, bir anlamda “resmi kuram ve ideoloji” olmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 41

Baskı araçları.
Olağanlaştırmaya yönelik hizmetler.
Meşruityetin sağlanmasına yönelik görevler.
Günlük yeniden üretimin sağlanmasına yönelik hizmetler.

Yukarıdakilerden hangileri toplumsal düzen ve kontrolün sağlanmasına yönelik işlevlerdir?

I-II-III

II-III-IV

I-III-IV

I-IV

II-IV

Açıklama:

Cevap A

Doğru Cevap: A

Soru 42

Aşağıdakilerden hangisi emek gücünün kolektif tüketim aracılığı ile
sağlanmasına yönelik işlevlerine örnektir?

Belediye tiyatroları

Zabıta hizmetleri

İşsizlik yardımı

Kentsel dönüşüm

Şehirdeki altyapı çalışmaları

Açıklama:

Cevap A

Doğru Cevap: A

Soru 43

Devleti hâkim sınıfın genel çıkarlarına hizmet eden bir araç olarak görmektedir.
Devlet, kendi içinde bütünlüğe sahiptir.
Devletin farklı birimleri arasındaki çelişkiler ya yok sayılır ya da önemsenmez.
Yerel yönetimleri de kolektif tüketimi örgütleyen ve sunan kurumlardır.

Yukarıdakilerden hangileri araççı yaklaşım ile ilgilidir?

I-II-III

II-III-IV

I-III-IV

II-IV

I-IV

Açıklama:

Cevap A

Doğru Cevap: A

Soru 44

"_______ temel varsayımı gücün toplumsal gruplar ve kurumlar arasında dengeli dağıldığıdır."
Yukarıdaki cümleyi en uygun şekilde tamamlayan ifade aşağıdakilerden hangisidir?

Çoğulcu yaklaşım

Yönetimci paradigma

Sınıf-merkezli paradigma

Demokratikleşme-katılım ilkesi

Marksist kuram

Açıklama:

Cevap A

Doğru Cevap: A

Soru 45

Aşağıdakilerden hangisi sınıf merkezli paradigma çerçevesinde geliştirilen “yönetimci” kuramların bir eleştirisi olarak ortaya çıkan kuramdır?

Modernist kuram

Yapısalcı kuram

Post-modernist kuram

Küresel Kent Kuramı

Yerel yönetim/devlet kuramları

Açıklama:

Sınıf merkezli paradigma çerçevesinde geliştirilen yerel yönetim/devlet kuramları “çoğulcu” ve “yönetimci” kuramların bir eleştirisi olarak ortaya çıkmıştır. Eleştirilerin merkezinde, yerel yönetimlere ilişkin süreçlerin açıklanmasında sınıf boyutunun bu yaklaşımlarca ihmal edilmesi vardır. Bu ihmalin bir sonucu olarak, her iki yaklaşımda da, daha makro süreçlerin, örneğin ekonomik ilişkilerin ve buna bağlı olarak sınıf çelişkilerinin yerel yönetim politikaları açısından önemi görmezden gelinmiştir. Sınıf merkezli paradigma çerçevesinde yerel yönetim sorununu sermaye birikim süreçleri ve sınıf ilişkileriyle ilişkilendiren araççı ve yapısalcı olmak üzere iki yaklaşımdan söz edilebilir

Doğru Cevap: E

Soru 46

Aşağıdakilerden hangisi Cockburn’e göre Üretimin ve sermaye birikimin sürmesine yönelik işlevlerden biridir?

Baskı araçları

Üretim için gerekli ancak kendisi üretken olmayan kentsel altyapının sağlanması

Olağanlaştırmaya yönelik hizmetler

Meşruiyetin sağlanmasına yönelik görevler

Genişletilmiş yeniden üretime yönelik hizmetler

Açıklama:

Cockburn’e göre yerel devlet kentsel düzeyde şu üç temel işlevi yerine getirmektedir;
• Üretimin ve sermaye birikimin sürmesine yönelik işlevler.
- üretim için gerekli ancak kendisi üretken olmayan kentsel altyapının sağlanması (ulaşım, altyapı, iletişim vb).
- Üretimin organizasyon ve yeniden yapılandırılmasına yönelik hizmetlerin sağlanması (kent planlaması, kentsel yenileme vb.).
- İnsan sermayesine yatırım yapılarak üretimde kullanılan vasıflı işgücünün sağlanmasına yönelik hizmetler (eğitim vb.).
- Talebin yönlendirilmesine yönelik işlevler
• Emek gücünün kolektif tüketim aracılığı ile sağlanmasına yönelik işlevler.
- Günlük yeniden üretimin sağlanmasına yönelik hizmetler (kiralık konut vb).
- Genişletilmiş yeniden üretime yönelik hizmetler (sağlık, eğitim, kültürel hizmetler vb.).
• Toplumsal düzen ve kontrolün sağlanmasına yönelik işlevler.
- Baskı araçları (polis ve zabıta hizmetleri).
- Olağanlaştırmaya yönelik hizmetler (işsizlik yardımı).
- Meşruiyetin sağlanmasına yönelik görevler (katılım, sosyal yardımlar).

Doğru Cevap: B

Soru 47

Aşağıdakilerden hangisi Cockburn’e göre yerel devlet kentsel düzeyde Emek gücünün kolektif tüketim aracılığı ile sağlanmasına yönelik işlevlerinden biridir?

Günlük yeniden üretimin sağlanmasına yönelik hizmetler

Olağanlaştırmaya yönelik hizmetler

Meşruiyetin sağlanmasına yönelik görevler

Talebin yönlendirilmesine yönelik işlevler

üretim için gerekli ancak kendisi üretken olmayan kentsel altyapının sağlanması

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 48

Aşağıdakilerden hangisi artık toplumların ve kentlerin bahsedilemez bir biçimde karmaşık hale geldiğini, çıkar gruplarının çeşitlendiğini ve dağınıklaştığını, bu çerçevede de belli bir grubun kenti kontrol etmesinin mümkün olmadığını öne süren yaklaşımdır?

Eşitsiz gelişim yaklaşımı

Araççı Yaklaşım

Hiper-Çoğulculuk yaklaşımı

Yapısalcı Yaklaşım

Sınıf Merkezli Yaklaşım

Açıklama:

Çoğulcu yaklaşımın son dönemde yeni çoğulculuk ya da hiper-çoğulculuk halini aldığı görülmektedir. Hiper-çoğulculuk anlayışı, artık toplumların ve kentlerin bahsedilemez bir biçimde karmaşık hale geldiğini, çıkar gruplarının çeşitlendiğini ve dağınıklaştığını, bu çerçevede de belli bir grubun kenti kontrol etmesinin mümkün olmadığını öne sürmektedir. Dahası yerel yönetimler bu
derece çeşitlenen taleplere yanıt vermekte yetersiz kalmaktadır. Dolayısıyla, çoğulcu bir durum artık kaostan kaynaklanan güç dengesine işaret etmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 49

En çarpıcı özelliklerinden biri, bir yandan Marksist yaklaşımın vurguladığı makro düzeydeki güç ilişkilerini ve ekonomik yapıların sınırlayıcılığını, diğer yanda yönetimci bakış açısının kent yöneticilerine ithaf ettiği özerkliği dikkate alan yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Post-Modernist Yaklaşım

Yönetimci Yaklaşım

Yapısalcı Yaklaşım

Hiper-çoğulculuk yaklaşımı

Araççı Yaklaşım

Açıklama:

Devlet, klasik çoğulcu yaklaşımın varsaydığı gibi, bir hakem de değildir. İçinde bulunduğumuz dönemde yerel devlete atfedilen rol, karmaşıklaşan ilişkiler içinde kaynakları harekete geçirmek ve koordinasyon sağlamaktır. Bu yaklaşımın en çarpıcı özelliklerinden biri, bir yandan Marksist yaklaşımın vurguladığı makro düzeydeki güç ilişkilerini ve ekonomik yapıların sınırlayıcılığını, diğer yanda yönetimci bakış açısının kent yöneticilerine ithaf ettiği özerkliği dikkate almasıdır. Ancak rejim kuramı bu yapılara ve ilişkilere belli bir özeni gösterirken, asıl belirleyicilik hâlâ kentin çoklu aktörlerine aittir. Çoklu aktör modelinde, farklı gruplar birbirlerini bastırmadan bir iktidar yapısı yaratmaktadırlar. Bu iktidar yapısı bir kentte belli kaynakların, amaçların ve becerilerin uzun vadeli koalisyon çerçevesinde bir araya getirilmesine ve kentin bütününü hedefleyen büyümeyi yaratmasına izin vermekte, bir kentsel rejim yaratmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 50

"Demokrasinin radikalleştirilmesi, geçmişte olduğu gibi işçi sınıfına tek başına yüklenebilecek bir görev değildir" görüşü kimlere aittir?

Gurr ve King

Rogers ve Cohen

Harvey ve Sasen

Cocburn ve Castells

Phal ve Pierre

Açıklama:

Cohen ve Rogers’ın yaklaşımı -radikal demokrasi yaklaşımlarının tamamını temsil etmemekle birlikte, radikal sol çevrelerde yaygınlık kazanmıştır- böyle bir bakışın tüm özelliklerini taşımaktadır. Rogers ve Cohen’e göre, demokrasinin radikalleştirilmesi, geçmişte olduğu gibi işçi sınıfına tek başına yüklenebilecek bir görev değildir. Sivil toplum kuruluşları, bu tür bir sürecin en asli unsurları olarak görülmelidirler. Siyasal sistemde, büyük ölçekli sermaye lehine yaratılan eşitsizlikler, siyasal partilerin temsiliyet konusundaki başarısızlıkları, toplumun çoğunluğunu oluşturan kitlelerin siyasal sistemden dışlanması vb. sorunların aşılması, sivil toplum içindeki örgütlenmelerin harekete geçirilmesi ile mümkündür. Ancak, Cohen ve Rogers birçok radikal çoğulcudan ayrılarak, sivil toplumun harekete geçirilmesi konusunda, (yerel) devlete önemli görevler yüklemektedirler. Çünkü sivil toplum kuruluşlarının harekete geçirilmesi ve örgütlü hale getirilmesi sivil toplumun kendi içinden gerçekleştirilemez.

Doğru Cevap: B

Soru 51

Yerel devletin yönetimci anlayıştan girişimci yaklaşıma doğru evrildiğini öne süren yaklaşım kime aittir?

Cockburn

Castells

Cohen

Harvey

Stone

Açıklama:

Sınıf merkezli yaklaşımın yerel devlet konusunda son yıllarda ortaya koyduğu çerçeve büyük ölçüde Harvey’in çalışmalarından etkilenmiştir. Harvey, gelişmiş ülkelerin kentleşme deneyimi ve yerel devletin yaşadığı dönüşümü tartışırken, yerel devletin yönetimci anlayıştan girişimci yaklaşıma doğru evrildiğini öne sürmektedir. Harvey’e göre, Keynesçi programın çöküşünün yarattığı değişimin temelinde küçülen piyasaların, işsizliğin, mekânsal kısıtlardaki ve küresel işbölümündeki hızlı değişikliklerin, sermaye hareketinin, işyeri kapatmaların ve teknolojik-mali yeniden yapılanmanın bir bileşimi yatmaktadır. Kriz ve yeniden yapılanma dönemlerinde, kentsel yapılı çevrenin ana dinamiği olan sabit sermaye yatırımları ve ortaya çıkan fiziksel altyapılar ciddi bir tehditle karşı karşıyadır. Bu durum kentlerin çürümeye bırakılmasına yol açmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 52

Aşağıdakilerden hangisi dünya da son otuz yıl içinde güç ilişkilerinde yaşanan değişimlerden biri değildir?

Piyasa mekanizması belirleyicilik kazandı

Çalışan sınıflar önemli kayıplara uğradılar

Kentler en çok etkilenen mekânsal birimler oldular

Yerel yönetimleri kolektif tüketim araçlarını sağlamakla görevlidir.

Sermayeyi desteklemeye yönelik alanlara öncelik verildi.

Açıklama:

Dünya son otuz yıl içinde güç ilişkilerinde önemli bir değişime sahne oldu. Birikim stratejileri içinde devletin oynadığı rol sınırlanırken, piyasa mekanizması belirleyicilik kazandı. Bu değişimler sermayenin çeşitli kesimlerinin yararına sonuçlar doğururken, çalışan sınıflar önemli kayıplara uğradılar. Kentler bu değişim sürecinde dışarıda kalmak bir yana, en çok etkilenen mekânsal birimler oldular. Ulus-devlet şemsiyesi altında, kolektif tüketimin örgütlendiği mekânlar olan kentler, son dönemde, sermayeyi kendi mekânlarına çekebilmek için yarışan birimler haline gelmeye başladılar. Yerel yönetimler açısından bunun sonucu çalışan sınıfları desteklemeye yönelik alanlardan çekilmek ve sermayeyi desteklemeye yönelik alanlara öncelik vermek oldu. Böylece kentler açısından ortaya birbirinden oldukça farklı iki dönem çıktı. Yerel yönetimlerin ideolojileri ve uygulamaları da bu iki dönem arasında önemli farklılıklar göstermiştir. Yukarıda detaylı olarak tartıştığımız gibi, refah devleti döneminin yerel yönetimleri kolektif tüketim araçlarını sağlamakla görevli birimler olarak karşımıza çıkarken, izleyen dönemin yerel yönetimleri daha çok sermayeyi ve onun taleplerini desteklemeye yönelmişlerdir.

Doğru Cevap: D

Soru 53

Kent bir kaynak dağıtım sistemidir.
Kent yöneticilerinin merkezi rolleri vardır.
Hem bürokratları hem özel sektörü içerir.
Yapısalcı bir görüş savunmaktadır.

Yukarıdakilerden hangileri Pahl'ın kent yöneticiliği yaklaşımı ile ilgilidir?

I-II-III

II-III-IV

I-III-IV

I-IV

III-IV

Açıklama:

Cevap A

Doğru Cevap: A

Soru 54

Marksist yaklaşımı vurgulamaktadır.
Kent yöneticilerin özerkliğinin üzerinde durmaktadır.
Belirleyicilik kentin çoklu aktörlerine aittir.
Sınıf merkezli yaklaşımı temel almıştır.

Yukarıdakilerden hangileri çoklu paradigma ile ilgilidir?

I-II-III

II-III-IV

I-III-IV

I-IV

II-IV

Açıklama:

Cevap A

Doğru Cevap: A

Soru 55

" Kapitalizm sadece sosyal eşitsizlikler değil, aynı zamanda mekânsal eşitsizlikler de yaratmaktadır"
Görüşünü kim/kimler savunmuştur?

Pahl

Karl Marx

Duncan ve Goodwin

Harvey

Logan ve Molotch

Açıklama:

Cevap C

Doğru Cevap: C

Soru 56

Paradigmaları kendi içlerinde kapalı kalmışlardır.
Yerel yönetim üzerindeki baskıları ele almışlardır.
Yerel pratikler karmaşıklaşmış ve çeşitlenmiştir.
Paradigmalar iç tutarlıklarını kaybetmişlerdir.

Yukarıdakilerden hangileri ikinci dönem paradigmalara getirilen eleştirilerdendir?

I-II

II-III

III-IV

I-IV

II-IV

Açıklama:

Cevap C

Doğru Cevap: C

Soru 57

Batılı ülkelerin büyük bölümünde çeşitli farklılıklar göstererek de olsa, Keynesçi refah devleti uygulamaları hangi zamanda ağırlık kazanmıştır?

Birinci Dünya savaşı sonrasında

İkinci Dünya Savaşı sonrasında

1980'den sonra

2000'den sonra

2010'dan sonra

Açıklama:

Batılı ülkelerin büyük bölümünde çeşitli farklılıklar göstererek de olsa, Keynesçi refah devleti uygulamaları İkinci Dünya Savaşı sonrasında ağırlık kazanmıştır.Doğru cevap ''B'' şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 58

Devletin belli bir grubun eline geçmesini önlemesi ne anlama gelmektedir?

Paradigma

Çoğulculuk

Demokratik despotizm

Siyaset

Yönetim modeli

Açıklama:

“Demokratik despotizm” ;devletin belli bir grubun eline geçmesini önlemesidir.Doğru cevap ''C'' şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 59

Araççı görüş, yaklaşımının yerel yönetimler alanındaki en önemli temsilcisi aşağıdakilerden hangisidir?

Alford

Pahl

Friedland

Castells

Cockburn

Açıklama:

Bu yaklaşımın yerel yönetimler alanındaki en önemli temsilcisi Cockburn (1977)'dur.Doğru cevap ''E'' şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 60

Yapısalcı yaklaşımın yerel siyasete ilişkin en yetkin kuramcısı aşağıdakilerden hangi şıkta doğru verilmiştir?

Domhoff

Castells

Alford

Friedland

Cockburn

Açıklama:

Yapısalcı yaklaşımın yerel siyasete ilişkin en yetkin kuramcısı olarak Castells'i söyleyebiliriz.Doğru cevap ''B'' şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 61

Yerel yönetim kuramlarının değişen deneyim karşısında kendilerini sorguladıkları yıllar aşağıdaki şıkların hangisinde doğru verilmiştir?

1980 ve 1990

1970 ve 1980

1960 ve 1970

1950 ve 1960

1940 ve 1950

Açıklama:

1980 ve 1990’lı yıllar, yerel yönetim kuramlarının değişen deneyim karşısında kendilerini sorguladıkları yıllar olmuştur.Doğru cevap ''A'' şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 62

“Yerel yönetim” kavramının bu tür bir oluşumu kucaklayamaması karşısında, yeni yapılanmaya verilen isim ne olmuştur?

Yerel devlet

Sermaye

Yönetişim (governance)

Sivil toplum

Hiyerarşi

Açıklama:

“Yerel yönetim” kavramının bu tür bir oluşumu kucaklayamaması karşısında, yeni yapılanmaya verilen isim ise yönetişim (governance) olmuştur.Doğru cevap ''C'' şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 63

Çoklu aktörlerin rol aldığı ve hiyerarşilerin yerine karşılıklı etkileşimin ve katılımın belirlediği bir yönetim sürecini ifade etmeye ne ad verilir?

Yönetişim kavramı

Keynesçi Dönem

Yerel devlet

Sivil toplum

Yeni-Sağ

Açıklama:

Yönetişim kavramı çoklu aktörlerin rol aldığı ve hiyerarşilerin yerine karşılıklı etkileşimin ve katılımın belirlediği bir yönetim sürecini ifade etmektedir.Doğru cevap ''A'' şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 64

Toplumların ve kentlerin bahsedilemez bir biçimde karmaşık hale geldiğini, çıkar gruplarının çeşitlendiğini ve dağınıklaştığını, bu çerçevede de belli bir grubun kenti kontrol etmesinin mümkün olmadığını öne süren anlayışa ne ad verilir?

Yönetişim

Rejim kuramı

Marksist yaklaşım

Hiper-çoğulculuk anlayışı

Çoğulcu yaklaşım

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 65

Refah devletinin çözülmeye başladığı dönemin başında bağımsız değişken olma özelliğini yitiren yerel yöneticilerinin bir yandan devletle özel sektör arasında, öte yandan da merkezi yönetimle yerel halk arasında aracılık rolü oynadıkları için önemsenmesi gerektiğini hangi yıllarda vurgulamıştır?

1950

1960

1970

1980

1990

Açıklama:

1980'li yıllarda yönetimci kuramı benimseyenler açısından bu vurgunun öne çıktığı görülmektedir.Doğru cevap ''D'' şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 66

Halkın seçimiyle oluşması
Kendi bütçesi ve kamu tüzel kişiliği bulunması
Yerel düzeyde faliyet göstermesi
Birey temelli grupların ön plana çıktığı yönetim sistemi olması

Yukarıda verilenlerden yerel yönetim birimlerinden olan belediyeler için söylenebilir?

I-IV

II-III

II-IV

III-IV

I-II

Açıklama:

Cevap E

Doğru Cevap: E

Soru 67

II. Dünya Savaşı sonrası yerel yönetim deneyimlerine ilişkin hangi iki ana dönem tespit edilmiştir?

Keynekçi-sınıf merkezli

Çoğulcu-yönetimci

Keynekçi-keynekçi sonrası

Keynekçi sonrası-çoğulcu

Sınıf merkezli-yönetimci

Açıklama:

Cevap C

Doğru Cevap: C

Soru 68

Yerel bir topluluktaki bireylerin ihtiyaçlarını karşılayan, kamu mal ve hizmetlerini sağlayan, yerel halkın kendi seçtiği organlarca yönetilen kurumlar tanımıyla kast edilen aşağıdaki oluşumlardan hangisidir?

Yerel Yönetimler

Mahalli Sendikalar

Yardımlaşma Sandıkları

Merkezi İdareler

Basın Kuruluşları

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 69

''Batılı ülkelerin büyük bölümünde çeşitli farklılıklar göstererek de olsa, Keynesçi refah devleti uygulamaları … sonrasında ağırlık kazanmıştır.'' Cümlesinde boşluğu tamamlayacak uygun ifadeler aşağıdakilerden hangisidir?

NATO’nun kurulması

II. Dünya Savaşı

Birleşmiş Milletlerin kurulması

Sovyetler Birliği’nin dağılması

Soğuk Savaş Dönemi

Açıklama:

Boşluğa gelecek uygun ifade ''II. Dünya Savaşı'' dır.

Doğru Cevap: B

Soru 70

Gücün toplumsal gruplar ve kurumlar arasında dengeli dağıldığı varsayımını esas alan yaklaşım aşağıdakilerden hangisi ile örtüşmektedir?

Teknolojik Yönetim Paradigması

Sınıf Merkezli Paradigma

Çoğulcu Paradigma

Güncel Yönetim Paradigması

Yönetimci Paradigma

Açıklama:

Gücün toplumsal gruplar ve kurumlar arasında dengeli dağıldığı varsayımını esas alan yaklaşım ''Çoğulcu Paradigma'' dır.

Doğru Cevap: C

Soru 71

… kavramı ile çoklu aktörlerin rol aldığı ve hiyerarşilerin yerine karşılıklı etkileşimin belirlediği bir yönetim süreci kastedilmektedir. Cümlesinde boşluğa gelecek kavram hangi seçenekte yer almıştır?

Yerel yönetim

Sermaye

Sivil toplum

Yönetişim

Mahalli güç

Açıklama:

Cümleyi tamamlayan ifade ''Yönetişim''dir.

Doğru Cevap: D

Soru 72

Cohen ve Rogers’ı, sivil toplumun harekete geçirilmesi konusunda birçok radikal çoğulcudan ayıran husus aşağıdakilerden hangisidir?

Sivil toplumun harekete geçirilmesinin birey tercihleri ile olabileceği

Sivil toplumun harekete geçirilmesinin sendikalarla olabileceği

Sivil toplumun harekete geçirilmesinin yerel yöneticilerle olabileceği

Sivil toplumun harekete geçirilmesinin kendi dinamikleri ile olabileceği

Sivil toplumun harekete geçirilmesinin devlet eliyle olabileceği

Açıklama:

Cohen ve Rogers’ı, sivil toplumun harekete geçirilmesi konusunda birçok radikal çoğulcudan ayıran husus, sivil toplumun harekete geçirilmesinin devlet eliyle olabileceği görüşüdür.

Doğru Cevap: E

Soru 73

Pahl

Cohen

Rogers

Stone

Stoker

Açıklama:

Pahl doğru seçenektir.

Doğru Cevap: A

Soru 74

Yerel yönetimler bölgesel düzeyde güçlü sınıflarla ittifak halinde kendi yerel birimlerini farklı seçenek etrafında yarışmacı hale getirmeye zorlanırken Harvey’e göre önlerinde uzmanlaşma açısından dört seçenek vardır. Aşağıdaki hangisi bu seçeneklerden biri değildir?

Üretim işliği seçeneği

Devlet müdahalesi seçeneği

Tüketim merkezi seçeneği

Kontrol ve yönetim işlevlerinin merkezi olma seçeneği

Yeniden dağıtılan artığın mekânı olma seçeneğidir.

Açıklama:

Yerel yönetimler bölgesel düzeyde güçlü sınıflarla ittifak halinde kendi yerel birimlerini farklı seçenek etrafında yarışmacı hale getirmeye zorlanırken Harvey’e göre önlerinde uzmanlaşma açısından dört seçenek vardır. ''Devlet müdahalesi seçeneği'' bunlardan biri değildir.

Doğru Cevap: B

Soru 75

Güç ilişkilerinde önemli bir değişim yaşanırken birikim stratejileri içinde devletin oynadığı rol sınırlanmış, piyasa mekanizması belirleyicilik kazanmıştır. Son otuz yılda yaşanan bu değişimin kaybedenleri aşağıdakilerden hangisidir?

Yerel yöneticiler

Kent konseyleri

Çalışan sınıflar

Sermaye grupları

Atanmış yöneticiler

Açıklama:

Yaşanan bu değişimin kaybedenleri çalışan sınıflardır.

Doğru Cevap: C

Soru 76

''Refah dönemi kuramlarının hemen tamamı yerel yönetimleri … olarak görürken, ikinci dönemde yerel yönetimler büyüme, girişimcilik vb. temalar etrafında kavramsallaştırılmışlardır.'' Cümlesinde boş bırakılan yere getirilecek uygun ifade aşağıdakilerden hangisidir?

İşçi sınıfı hamisi

Merkez bağlantısı

Seçim organı

Hizmet sağlayıcı

Kent tanıtıcısı

Açıklama:

Hizmet sağlayıcı ifadeleri boşluğu doğru olarak tamamlamaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 77

Farabi’nin yönetici olabilmeyi temellendirdiği yaratıcılık ilkesi aşağıdaki eserlerden hangisinde işlenmiştir?

Mecelle-i Ahkam-ı Adliye

Kitab-ı Müstetab

Koçi Bey Risalesi

Tehafütü’l-Felasife

Es-Siyasetü’l-Medeniyye

Açıklama:

Farabi’nin yönetici olabilmeyi temellendirdiği yaratıcılık ilkesi Es-Siyasetü’l-Medeniyye adlı eserinde işlenmiştir.

Doğru Cevap: E

Ünite 5

Soru 1

En basit anlamda, belirli bir hedef doğrultusunda ya da belirli bir hedef olmaksızın herhangi bir yere yönelen coğrafi insan hareketlerine ne ad verilir?

Yapılaşma

Taşınma

Hareket

Göç

Toplumsal yapı

Açıklama:

En basit anlamda, belirli bir hedef doğrultusunda ya da belirli bir hedef olmaksızın herhangi bir yere yönelen coğrafi insan hareketlerine göç adı verilir.Doğru cevap ''D'' şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 2

Bir ülkedeki kimi bireylerin ya da toplumsal kümelerin başka bir ülkeye göç etmelerine ne ad verilir?

Dışagöç

İçegöç

Grup göçü

Gönüllü göç

Aile göçü

Açıklama:

Bir ülkedeki kimi bireylerin ya da toplumsal kümelerin başka bir ülkeye göç etmelerine dışa göç denir.Doğru cevap ''A'' şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 3

Bir ülkeye başka ülkelerden bireylerin yada toplumsal kümelerin gelip yerleşmesine ne ad verilir?

Dışagöç

İçegöç

Grupgöçü

Bireysel göç

Aile göçü

Açıklama:

Bir ülkeye başka ülkelerden bireylerin ya da toplumsal kümelerin gelip yerleşmesine içegöç denir.Doğru cevap ''B'' şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 4

Faist için; Belli bir zamanda yerleşmek için -ulus-devleti işaret ederek- ülke değiştiren kişi ve kişilere ne ad verilir?

Kalıcı hareket

Toplumsal eylem

Göçmen

Göçen

İçgöç

Açıklama:

Faist için göçmen, belli bir zamanda yerleşmek için -ulus-devleti işaret ederek ülke değiştiren kişi ve kişilerdir.Doğru cevap ''C'' şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 5

Castles ve Millere göre çağımızdaki göç olgusunun dört temel eğilimi aşağıdaki şıkların hangisinde doğru verilmiştir?

1. Göçün Zorlukları
2. Göçün Hızlanması
3. Göçün Farklılaşması
4. Göçün Kadınlaşması

1. Göçün Küreselleşmesi
2. Göçün Hızlanması
3. Göçün Farklılaşması
4. Göçün Son bulması

1. Göçün Küreselleşmesi
2. Göçün Hızlanması
3. Göçün Yasaklanması
4. Göçün Kadınlaşması

1. Göçün Küreselleşmesi
2. Göçün Hızlanması
3. Göçün Farklılaşması
4. Göçün Kadınlaşması

1. Göçün Şahsileşmesi
2. Göçün Hızlanması
3. Göçün Farklılaşması
4. Göçün Kadınlaşması

Açıklama:

Castles ve Millere göre çağımızdaki göç olgusunun dört temel eğilim: 1. Göçün Küreselleşmesi, 2. Göçün Hızlanması, 3. Göçün Farklılaşması, 4. Göçün Kadınlaşmasıdır.Doğru cevap ''D'' şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 6

Ravenstein çalışmasını, hangi yıllarda İngiliz nüfus sayımı istatistiklerinin verileri üzerine kurmuş ve bu verilerden hareketle yedi göç kanunu belirlemiştir?

1871 ve 1981 yılı

1871 ve 1891 yılı

1871 ve 1890 yılı

1771 ve 1881 yılı

1871 ve 1881 yılı

Açıklama:

Ravenstein çalışmasını, 1871 ve 1881 yılı İngiliz nüfus sayımı istatistiklerinin verileri üzerine kurmuş ve bu verilerden hareketle yedi göç kanunu belirlemiştir.Doğru cevap ''E'' şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 7

İtme Çekme Kuramının formülünü ve içeriğini ilk olarak kim yazmıştır?

Castles

Miller

Everett Lee

Ravenstein

Cemal Yalçın

Açıklama:

İtme Çekme Kuramı formülünü ve içeriğini ilk olarak 1966 yılında Everett Lee yazmıştır.Doğru cevap ''C'' şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 8

Lee göçün belirleyenleri olarak iki boyut ortaya koyduğu belirleyenlerden ilki nedir?

Kişisel (mikro) faktörler

Kişisel olmayan (makro) faktörler

Son faktörler

Sıralı faktörler

Özel faktörler

Açıklama:

Lee göçün belirleyenleri olarak iki boyut ortaya koymaktadır. Bu belirleyenlerden ilki, kişisel (mikro) faktörlerdir.Doğru cevap ''A'' şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Crisp göçmen ağının işlevini hangi başlıklar altında toplamaktadır?

1. Bilgi verme işlevi,
2. Göç maliyetini karşılamama işlevi,
3. Yasadışı göçü artırma ve organize etme işlevi,
4. Hedef ülkede destek sağlama işlevi.

1. Bilgi verme işlevi,
2. Göç maliyetini karşılama işlevi,
3. Yasadışı göçü artırma ve organize etme işlevi,
4. Hedef ülkede destek sağlama işlevi.

1. Bilgi verme işlevi,
2. Göç maliyetini karşılama işlevi,
3. Yasadışı göçü azaltma ve organize etme işlevi,
4. Hedef ülkede destek sağlama işlevi.

1. Bilgi vermeme işlevi,
2. Göç maliyetini karşılama işlevi,
3. Yasadışı göçü artırma ve organize etme işlevi,
4. Hedef ülkede destek sağlama işlevi.

1. Bilgi verme işlevi,
2. Göç maliyetini karşılama işlevi,
3. Yasadışı göçü artırma ve organize etme işlevi,
4. Hedef ülkede sorun çıkarma işlevi.

Açıklama:

Crisp göçmen ağının işlevini dört başlık altında toplamaktadır, 1. Bilgi verme işlevi, 2. Göç maliyetini karşılama işlevi, 3. Yasadışı göçü artırma ve organize etme işlevi, 4. Hedef ülkede destek sağlama işlevi.Doğru cevap ''B'' şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 10

Yaklaşık 13 milyon kişinin yaşadığı İstanbul'da iç göç ile gelen kişi sayısına göre birinci sırada olan il hangisidir?

Kastamonu

Konya

Adana

Sivas

Trabzon

Açıklama:

Yaklaşık 13 milyon kişinin yaşadığı mega kentte sadece 2.1 milyon kişi ‘İstanbullu’ çıktı. ‘Sivas’ 681 bin kişiyle ilk sırayı aldı.Doğru cevap ''D'' şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 11

Bireylerin ya da grupların sembolik veya siyasal sınırların ötesine, yeni yerleşim alanlarına ve toplumlara doğru kalıcı hareketini içeren eyleme ne ad verilir?

Göç

Sığınma

Taşınma

Taşıma

Mülteci hareketi

Açıklama:

Göç (az veya çok) bireylerin ya da grupların sembolik veya siyasal sınırların ötesine, yeni yerleşim alanlarına ve toplumlara doğru kalıcı hareketini içerir.

Doğru Cevap: A

Soru 12

I. Göçmen II. Potansiyel göçmen III. Coğrafya
IV. Hedef yer V. Kaynak yer VI. Hareket
Göç olgusunu tanımlarken ilk bakmamız gereken noktalar yukarıdakilerden hangileridir?

Yalnız I

Yalnız III

I, III

I, III, IV

I, II, III, IV, V, VI

Açıklama:

Göç olgusunu tanımlarken ilk bakmamız gereken noktalar, nüfus (göçmen ya da potansiyel göçmen), coğrafya (hedef ya da kaynak yer, bölge, ülke) ve harekettir (göç eylemi).

Doğru Cevap: E

Soru 13

I. Göçün Küreselleşmesi II. Göçün Hafızası
III. Göçün Hızlanması IV. Göçün Farklılaşması
V. Göçün Kadınlaşması VI. Göçün Statikleşmesi
Yukarıdakilerden hangileri Castles ve Miller’ın vurguladığı çağımızdaki göçlerin temel eğilimleri arasındadır?

II, III, VI

I, III, IV, V

I, III, IV, V, VI

I, II, III, IV, V

I, II, III, IV, V, VI

Açıklama:

Göçün Küreselleşmesi: Çağımızdaki göç olgusuna etkisi olan kaynak sahalar, yani göç veren bölgeler çeşitlenmektedir. Buna bağlı olarak da göç alan ülkeler çok farklı kültürel geçmişe sahip olan göçmenleri almaktadırlar.
Göçün Hızlanması: Günümüzdeki göç hacminin büyümesi beraberinde ülkelerin göç politikalarında değişime neden olmuştur.
Göçün Farklılaşması: Çağımızda göç alan ülkeler sadece bir tip göçmen (örneğin konuk işçi) sorunuyla karşı karşıya değillerdir. Bu ülkeler emek göçü, mülteci, sığınmacı gibi birden fazla göç tipiyle karşı karşıyadırlar. Bu farklılaşma da, göçlerin durdurulması için ulusal ve uluslararası platformlarda mücadeleyi zorlayıcı bir etkendir.
Göçün Kadınlaşması: Geçmişe göre karşılaştırıldığında çağımızda kadınlar, özellikle de emek göçü açısından, çok daha fazla bir şekilde göç eyleminin içerisinde yer almaktadırlar.

Doğru Cevap: B

Soru 14

Ravenstein çalışmasını hangi temel üzerine kurgulamıştır?

Tarımsal üretim

Mahalle baskısı

Eğitim

Endüstrileşme

Siyasi baskı

Açıklama:

Ravenstein çalışmasını dönemin toplumsal yapısının temel belirleyeni olan endüstrileşme üzerine kurgulamıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 15

I. Göç, hiçbir kesin kanuna bağlı olmaksızın yürür.
II. Göç olgusunun bir boyutu, basamaklı bir şekilde seyrelen ve boşalan yerlerin yakın bölgelerden gelen göçmenlerce doldurulmasıyla oluşan dalgalardır.
III. Yayılma ve emme sürecini benzer kılan temel nokta, ulaşılmak istenilen amaçtır.
IV. Göç, kendi başına bir amaçtır.
V. Göçmenler için amaç, kentte gelişen ekonomik ve ticari faaliyetin getirisinden pay almaktır.
Yukarıdakilerden hangileri Ravenstein’in göç görüşlerindendir?

I, II, V

III, IV, V

II, III, V

I, II, III, IV

I, II, III, IV, V

Açıklama:

Ravenstein bu çalışmayla William Farr’ın göç hakkındaki düşüncelerini yanlışlamaya yönelmiştir. Farr, “göçün, hiçbir kesin kanuna bağlı olmaksızın yürüdüğü” fikrini savunmaktadır. Bu çerçevede Ravenstein’ın çabası, göç olgusunun genel geçer kanunlarını içermektedir.

Göç ve mesafe: Göçmenlerin büyük çoğunluğu sadece kısa mesafeli bir yere göç ederler. Bu kısa mesafeli göç, gidilen yerde göç dalgaları yaratan bir etkiye sahiptir. Ortaya çıkan bu göç dalgaları daha fazla göçmeni içine alabilecek olan büyük sanayi ve ticaret merkezlerine doğru yönelme eğilimindedir. Büyük merkezlere doğru yönelen göçün boyutlarını belirleyen de, bu gelişen sanayi kentlerindeki yerli nüfusun yoğunluğudur. Bir diğer ifadeyle, Ravenstein göç edilen merkezlerdeki iş imkânlarının çokluğunun o kentte yaşayan nüfusa oranının, göçün boyutunu belirlediğini ifade etmektedir.
Göç ve basamakları: Sanayileşme ve ticaretin gelişmesiyle birlikte, kentsel bağlamda meydana gelen hızlı ekonomik büyüme, kenti çevreleyen yakın yerlerdeki kişileri hızla kente çekmektedir. Kentin çevresel alanındaki kırsal bölgede meydana gelen seyrelme, uzak bölgelerden gelen göçmenlerce doldurulmaktadır. Uzak bölgelerden gelen göçmenlerin kendi yaşadıkları yerde yarattıkları seyrelme de, o bölgelere daha yakın yerlerden gelenlerle doldurulacaktır. Her bir basamak kente yakınlaştıkça ve kentin avantajları diğer göçmenler tarafından algılandıkça, göç tüm ülkeye yayılacak ve ülkenin her yerinde hissedilecektir. Yani Ravenstein’a göre göç olgusunun bir boyutu, basamaklı bir şekilde seyrelen ve boşalan yerlerin yakın bölgelerden gelen göçmenlerce doldurulmasıyla oluşan dalgalardır.
Yayılma ve emme süreci: Göç olgusunda yayılma ve emme süreci birbirini destekler konumdadır ve bu süreçler birbiriyle el ele yürümektedirler. Yayılma ve emme sürecini benzer kılan temel nokta, ulaşılmak istenilen amaçtır. Yani yayılma ve emme süreçlerinde bir amaç birlikteliği vardır. Ravenstein’a göre göç, kendi başına amaç olamaz, bireyler sadece göç etmek istedikleri için yer değiştirmezler. Göçmenler için amaç, kentte gelişen ekonomik ve ticari faaliyetin getirisinden pay almaktır. Kentin getirisinden pay alma isteği ya da daha iyi yaşama arzusu, yayılma sürecini desteklemektedir. Yeni ve hızlı bir şekilde gelişmekte olan sanayinin ihtiyaç duyduğu işgücü göçle karşılanmakta ve böylece gelen göç, kentsel sanayi merkezlerince emilmektedir.

Göç ve mesafe: Göçmenlerin büyük çoğunluğu sadece kısa mesafeli bir yere göç ederler. Bu kısa mesafeli göç, gidilen yerde göç dalgaları yaratan bir etkiye sahiptir. Ortaya çıkan bu göç dalgaları daha fazla göçmeni içine alabilecek olan büyük sanayi ve ticaret merkezlerine doğru yönelme eğilimindedir. Büyük merkezlere doğru yönelen göçün boyutlarını belirleyen de, bu gelişen sanayi kentlerindeki yerli nüfusun yoğunluğudur. Bir diğer ifadeyle, Ravenstein göç edilen merkezlerdeki iş imkânlarının çokluğunun o kentte yaşayan nüfusa oranının, göçün boyutunu belirlediğini ifade etmektedir.
Göç ve basamakları: Sanayileşme ve ticaretin gelişmesiyle birlikte, kentsel bağlamda meydana gelen hızlı ekonomik büyüme, kenti çevreleyen yakın yerlerdeki kişileri hızla kente çekmektedir. Kentin çevresel alanındaki kırsal bölgede meydana gelen seyrelme, uzak bölgelerden gelen göçmenlerce doldurulmaktadır. Uzak bölgelerden gelen göçmenlerin kendi yaşadıkları yerde yarattıkları seyrelme de, o bölgelere daha yakın yerlerden gelenlerle doldurulacaktır. Her bir basamak kente yakınlaştıkça ve kentin avantajları diğer göçmenler tarafından algılandıkça, göç tüm ülkeye yayılacak ve ülkenin her yerinde hissedilecektir. Yani Ravenstein’a göre göç olgusunun bir boyutu, basamaklı bir şekilde seyrelen ve boşalan yerlerin yakın bölgelerden gelen göçmenlerce doldurulmasıyla oluşan dalgalardır.
Yayılma ve emme süreci: Göç olgusunda yayılma ve emme süreci birbirini destekler konumdadır ve bu süreçler birbiriyle el ele yürümektedirler. Yayılma ve emme sürecini benzer kılan temel nokta, ulaşılmak istenilen amaçtır. Yani yayılma ve emme süreçlerinde bir amaç birlikteliği vardır. Ravenstein’a göre göç, kendi başına amaç olamaz, bireyler sadece göç etmek istedikleri için yer değiştirmezler. Göçmenler için amaç, kentte gelişen ekonomik ve ticari faaliyetin getirisinden pay almaktır. Kentin getirisinden pay alma isteği ya da daha iyi yaşama arzusu, yayılma sürecini desteklemektedir. Yeni ve hızlı bir şekilde gelişmekte olan sanayinin ihtiyaç duyduğu işgücü göçle karşılanmakta ve böylece gelen göç, kentsel sanayi merkezlerince emilmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 16

İtme çekme kuramının temel özelliği nedir?

Göç sebebini önceleyen bir kuram olmasıdır.

Göçü, göçmene göre önceleyen bir kuram olmasıdır.

Göçü, göç alan yere göre önceleyen bir kuram olmasıdır.

Göçü, göç veren yere göre önceleyen bir kuram olmasıdır.

Göçü, dönemsel değerlendiren bir kuram olmasıdır.

Açıklama:

İtme çekme kuramının temel özelliği göçü, göçmene göre önceleyen bir kuram olmasıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 17

I. Yaşanan yerle ilgili faktörler
II. Gidilmesi düşünülen yerle ilgili faktörler
III. Zamansal unsurlar
IV. İşe karışan engeller
V. Bireysel faktörler
Yukarıdakilerden hangileri Everett Lee’nin belirlediği göçe ait itici ve çekici faktörlerdendir?

III, IV

III, IV, V

I, II, IV, V

I, II, III, V

I, II, III, IV, V

Açıklama:

Lee ilk olarak göçlerin karakteristik temel ortak özelliklerini ortaya koymaya çalışmış ve bunun için de göçe ait itici ve çekici faktörleri saptamış, analizine temel oluşturacak dört ana faktör belirlemiştir. Bunlar,

Yaşanan yerle ilgili faktörler,
Gidilmesi düşünülen yerle ilgili faktörler,
İşe karışan engeller,
Bireysel faktörlerdir.

Doğru Cevap: C

Soru 18

I. İlkel (primitive) göç
II. Zoraki (forced) göç
III. Yönlendirilen (impelled) göç
IV. İtme çekme göçü
V. Serbest (free) göç
VI, Engelli göç
VII. Kitlesel (mass) göç
Yukarıdakilerden hangileri William Petersen’ın bireysel ve sınıfsal farklılıkları da gözeterek oluşturduğu göç tiplerindendir?

I, II, III, V, VII

II, III, IV, V, VI, VII

I, II, III, IV, VII

I, II, III, IV, V, VI

I, II, III, IV, V, VI, VII

Açıklama:

Petersen bireysel ve sınıfsal farklılıkları da gözeterek, beş göç tipi oluşturmuştur.

İlkel (primitive) göçler: Bu göçler doğal çevrenin yarattığı itme etkisiyle oluşan göçlerdir. Petersen, göçebe toplulukların dönemlik göçlerini de bu göç tipi içerisinde tanımlamaktadır. Fakat asıl üzerinde durduğu konu, kuraklık, kötü hava şartları gibi çevrenin yarattığı fiziksel zorluklardan kaynaklanan ve bu sebeplerle yaşanan toplu göçlerdir.
Zoraki (forced) ve yönlendirilen (impelled) göçler: Petersen, ilk göç tipinde ayırt edici özellik olarak doğanın yarattığı baskıyı kullanırken; ikinci göç tipi olan zoraki göç ve üçüncü göç tipi olan yönlendirilen göçte, sosyal durumun yarattığı baskıyı ayırt edici bir özellik olarak kullanmaktadır. Petersen’a göre, sosyal bir baskıya rağmen bireyler ya da bir toplumun göç etmede bir karar mekanizması kullanabilmesi ve bu karar mekanizmasının işletme gücünü ellerinde bulundurması yönlendirilen göç anlamına gelmektedir.
Serbest (free) göç: Yukarıdaki göç tiplerinin serbest göçten farkı, temel bir belirleyenin varlığıdır. Oysaki serbest göç tipinde kişiler, topluluklar ve toplumlar üzerine uygulanan her hangi bir zorlayıcı durum ve itici bir güç yoktur. Petersen’in tipleştirdiği serbest göçte, göçmen kesin ve kararlı bir şekilde kendi göç kararını vermekte ve buna göre hareket etmektedir. Bu göç tipi büyük kitlesel göçleri değil, bireysel tercihlerle ilerleyen kişisel göçleri tanımlamaktadır.
Kitlesel (mass) göç: Petersen’e göre dünyadaki göçün üçüncü basamağı olan bu göç tipi, teknolojik gelişmeye paralel ilerleyen bir durumu ifade etmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 19

1980’lerdeki göç dalgasının önemli özelliği nedir?

İstanbul’a büyük göçün yaşandığı göç dalgasıdır.

Üç büyük kenttin oluşumunu belirleyen göç dalgasıdır.

Üç büyük kenti belirleyen dalgadır.

Üç büyük kentten daha çok alternatif diğer kentlere yönelmesidir.

Yurtiçindeki kentlerden ziyade yurtdışına yönelmesidir.

Açıklama:

1980’lerdeki göç dalgasının önemli özelliği, üç büyük kentten daha çok alternatif diğer kentlere yönelmesidir.

Doğru Cevap: D

Soru 20

Ülkemizin ikinci göç deneyimi ise yoğun olarak Avrupa ülkelerine, özellikle de Almanya’ya; yaşanan dış göç hangi dönemde yaşanmıştır?

1990

1980

1970

1960

1950

Açıklama:

Ülkemizin ikinci göç deneyimi ise yoğun olarak Avrupa ülkelerine, özellikle de Almanya’ya; yaşanan dış göçtür. Türkiye’den Avrupa’ya göçün tarihsel başlangıcı II. Dünya Savaşı sonrasına, 1950’li yıllara rast gelmektedir. Savaştan yıkılmış ve potansiyel işgücünü büyük oranda kaybederek çıkmış Avrupa ülkeleri kalkınmak için ihtiyaç duydukları işgücü kaynağını yurtdışında bulmuşlardır. Buna bağlı olarak Doğu Avrupa, Balkan ülkelerinden ve Batı Afrika ülkelerinden Avrupa’nın içlerine hızlı bir göç dalgası yaşanmıştır. Yine aynı dönemde Türkiye’den göçmen işçiler Avrupa’ya geçmeye başlamışlardır. 1950’li yılların ortak özelliği bireysel girişimler sayesinde çok düşük sayıdaki göçmen iş gücünün Almanya’ya gitmesidir. Çünkü bu dönem Türkiye’de seyahat yasağının olduğu ve yurtdışına çıkışların özel izine tabi olduğu yıllardır.

Doğru Cevap: E

Soru 21

Göç olgusunda etkili olan temel nokta aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru verilmiştir?

Hareket

Sermaye

Yoksulluk

Güvenlik

Ticaret

Açıklama:

Göç olgusunda etkili olan temel bir nokta hareket olgusudur. Doğru cevap A'dır

Doğru Cevap: A

Soru 22

...............göçü tanımlamak için sosyal hareketliliği temel almış ve buradan hareketle bir tanımlamaya gitmiştir. Her türlü fiziksel hareketin göç olarak algılanabileceğini özellikle vurgulamaktadır. Göçleri, gönüllü ve zorla olmak üzere de ikiye ayırarak bireysel süreçleri biraz daha öne çıkarmaktadır.
Yukarıdaki boşluğa aşağıdaki seçeneklerde belirtilen düşünürlerden hangisi getirilmelidir?

Orhan Hançerlioğlu

Enver Özkalp

Teo Grunberg

Özer Ozankaya

Joseph. H. Fichter

Açıklama:

Fichter göçü tanımlamak için sosyal hareketliliği temel almış ve buradan hareketle bir tanımlamaya gitmiştir. Her türlü fiziksel hareketin göç olarak algılanabileceğini özellikle vurgulamaktadır. Göçleri, gönüllü ve zorla olmak üzere de ikiye ayırarak bireysel süreçleri biraz daha öne çıkarmaktadır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 23

Castles ve Miller.............. adlı eserinde modern dünyadaki uluslararası göçü ve bunun nasıl
yaşandığını ayrıntılı şekilde anlatmaya çalışmaktadırlar.
Buna göre yukarıdaki boşluğa aşağıdaki seçeneklerden hangisi getirilmelidir?

Göç Sosyolojisi

Göçler Çağı

Binyılın Sonu

Göç,Kültür,Kimlik

Göç Kanunları

Açıklama:

Castles ve Miller Göçler Çağı adlı eserinde modern dünyadaki uluslararası göçü ve bunun nasıl yaşandığını ayrıntılı şekilde anlatmaya çalışmaktadırlar.

Doğru Cevap: B

Soru 24

Aşağıdakilerden hangisi Castles ve Millere göre çağımızdaki göç olgusunun dört temel eğiliminden biri değildir?

Göçün Küreselleşmesi

Göçün Hızlanması

Göçün Farklılaşması

Göçün Stereotipleşmesi

Göçün Kadınlaşması

Açıklama:

Castles ve Millere göre çağımızdaki göç olgusunun dört temel eğilim: 1. Göçün Küreselleşmesi, 2. Göçün Hızlanması, 3. Göçün
Farklılaşması, 4. Göçün Kadınlaşmasıdır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 25

Ravenstein'in "Göç Kanunları" isimli çalışmasını kaleme alması temel olarak neye yönelik olmuştur?

Göç kuramları ve modellerine öncülük etmek

19. yüzyılın ikinci yarısındaki gelişmeleri analiz etmek

William Farr’ın göç hakkındaki düşüncelerini yanlışlamaya yönelik olarak göç olgusunun genel geçer kanunlarını içermek

1871 ve 1881 yılı İngiliz nüfus sayımı istatistiklerinin verilerine yönelik

Göçle ilgili ilk çalışma olma çabasına yönelik

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 26

Bu kurama genel olarak bakıldığında, mikroya yönelik, göç konusunda bireylerin kararları ve bu kararlara iten sebepler üzerine yoğunlaşan ve sosyal aktör olarak göçmeni ön plana çıkaran bir kuram olduğu söylenebilir.
Yukarıda açıklaması yapılan kuram aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Petersen’in Beş Göç Tipi

Kesişen Fırsatlar Kuramı

Merkez Çevre Kuramı

Göç Sistemleri Kuramı

İlişkiler Ağı (Network) Kuramı

Açıklama:

Göç sosyolojisiyle ilgili olarak üzerinde durulacak bir diğer kuram da kesişen fırsatlar kuramıdır. Bu kurama genel olarak bakıldığında, mikroya yönelik, göç konusunda bireylerin kararları ve bu kararlara iten sebepler üzerine yoğunlaşan ve sosyal aktör olarak göçmeni ön plana çıkaran bir kuram olduğu söylenebilir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 27

Bağımlılık Okulu olarak da adlandırılan ve Samir Amin, Immanuel Wallerstein, Andre Gunder Frank gibi düşünürler tarafından geliştirilen kuram aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

İtme Çekme Kuramı

Kesişen Fırsatlar Kuramı

Göç Sistemleri Kuramı

Merkez Çevre Kuramı

İlişkiler Ağı Kuramı

Açıklama:

Çok yaygın olarak kullanılan göç kuramlarından bir diğeri de merkez çevre (center-periphery) kuramıdır. Bu kuram, Merkez Çevre kuramı ya da Bağımlılık Okulu olarak da adlandırılmaktadır ve Samir Amin, Immanuel Wallerstein, Andre Gunder Frank gibi düşünürler kuramın geliştirilmesinde etkili olmuşlardır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 28

I. Türkiye’nin bu dönemde batı ülkeleriyle ve özellikle de ABD ile sıkı ilişkileri vardır
II. Ülke NATO içerisinde yer almaya hazırlanmakta ve ekonomik olarak dünya sistemine eklemlenmeye çalışmaktadır
III. Bu dönemin göç olgusu için temel itici güçleri tarımda makineleşme ve şehirlerde yaşanan kapitalist birikim sürecidir
Yukarıda özellikleri de verilen ve ülkenin yaşadığı ilk köklü değişimleri bünyesinde barındıran dönem aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

60'lı yıllar

50'li yıllar

40'lı yıllar

70'li yıllar

30'lu yıllar

Açıklama:

Türkiye’nin ilk göç deneyimi iç göçlerdir. Ülkemizdeki iç göç olgusunu anlayabilmek için, Türkiye’nin geçirmiş olduğu değişim dinamiklerine bakmak gerekmektedir. Cumhuriyetin kuruluş döneminden sonra ülkenin yaşadığı ilk köklü değişim 1950’li yıllarda yaşanmıştır. Bu dönemde ülke hem ekonomik olarak hem de politik olarak ciddi bir değişim dönemine girmiştir. Türkiye’nin bu dönemde batı ülkeleriyle ve özellikle de ABD ile sıkı ilişkileri vardır, ülke NATO içerisinde yer almaya hazırlanmakta ve ekonomik olarak dünya sistemine eklemlenmeye çalışmaktadır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 29

Türkiye’den Avrupa’ya göçün tarihsel başlangıcı hangi döneme denk gelmektedir?

II. Dünya savaşı öncesine, 1930' lu yıllara rast gelmektedir

II. Dünya Savaşı sonrasına, 1960’li yıllara rast gelmektedir.

II. Dünya Savaşı sonrasına, 1950’li yıllara rast gelmektedir.

II. Dünya Savaşı sonrasına, 1970’li yıllara rast gelmektedir.

II. Dünya Savaşı sonrasına, 1980’li yıllara rast gelmektedir.

Açıklama:

Türkiye’den Avrupa’ya göçün tarihsel başlangıcı II. Dünya Savaşı sonrasına, 1950’li yıllara rast gelmektedir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisi Türkiye'nin dış göç deneyiminin özelliklerinden biri değildir?

Ülkemizde dış göç yoğun olarak Avrupa ülkelerine, özellikle Almanya'ya yapılmıştır

1950’li yılların ortak özelliği bireysel girişimler sayesinde çok sayıdaki göçmen işgücünün Almanya’ya gitmesidir

1961 anayasasıyla çözülmüş ve Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları seyahat etme özgürlüğünü kazanmıştır

60’lı yılların sonunda yaşanan ekonomik kriz özellikle Almanya’yı derinden etkilemiştir. Bu gelişmeyle birlikte Almanya’da işini kaybeden Türk işçiler diğer Avrupa ülkelerine geçmişlerdir

Türklerin seyahat etme hürriyetlerinin gelişmesinin ardından özel iş ve işçi bulma ofislerinin açılmasıyla Türkiye’den Almanya’ya konuk işçi olarak giden kişilerin sayısı hızla artmıştır

Açıklama:

Doğru tümce,1950’li yılların ortak özelliği bireysel girişimler sayesinde çok düşük sayıdaki göçmen işgücünün Almanya’ya gitmesidir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 31

“Belirli bir hedef doğrultusunda ya da belirli bir hedef olmaksızın herhangi bir yere yönelen coğrafi insan hareketi” aşağıdakilerden hangisidir?

Göç

Taşınma

Yapı-fail

Kolonyal

Sömürge

Açıklama:

Göç olgusu neredeyse insanlığın yeryüzündeki varlığıyla birlikte başlatmak mümkündür. Göç, en basit anlamda, belirli bir hedef doğrultusunda ya da belirli bir hedef olmaksızın herhangi bir yere yönelen coğrafi insan hareketlerdir şeklinde tanımlanabilir.

Doğru Cevap: A

Soru 32

Aşağıdakilerden hangisi göçün farklılıklarından biri değildir?

Nedenleri

Failleri

İçeriği

Gerçekleşme

Yaşanma

Açıklama:

Çünkü her bir göç ve göç dalgası, gerek nedenleri gerek içeriği gerekse de gerçekleşme ve yaşanma şekliyle birbirinden farklı ve biriciktir. Dolayısıyla bu farklılıklar ortak ve kapsayıcı bir tanımın ortaya konulmasını engellemektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 33

Göçü “İdari olarak farklılık gösteren birimler arasında gerçekleşmektedir” şeklinde ifade eden düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Jackson

Castles

Weber

Faist

Fichter

Açıklama:

Thomas Faist’e göre göç, idari olarak farklılık gösteren birimler arasında gerçekleşmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 34

Aşağıdakilerden hangisi Castles ve Miller’e göre göçün eğilimlerinden biri değildir?

Göçün Küreselleşmesi

Göçün Hızlanması

Göçün Evrimleşmesi

Göçün Faklılaşması

Göçün Kadınlaşması

Açıklama:

Castles ve Millere göre çağımızdaki göç olgusunun dört temel eğilim: 1. Göçün Küreselleşmesi, 2. Göçün Hızlanması, 3. Göçün Farklılaşması, 4. Göçün Kadınlaşmasıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 35

“Göçün, hiçbir kesin kanuna bağlı olmaksızın yürüdüğü” görüşünü savunan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Ravenstein

Weber

Faist

Fichter

Farr

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 36

1885 ve 1889 yıllarında yayımladığı Göç Kanunları (The Laws of Migration) başlıklı iki makalesinde belirlediği yedi göç kanunu tartışmaya açan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Ravenstein

Weber

Faist

Fichter

Farr

Açıklama:

Böyle bir dönemde çalışmasını yapmış olan Ravenstein, 1885 ve 1889 yıllarında yayımladığı Göç Kanunları (The Laws of Migration) başlıklı iki makalesinde belirlediği yedi göç kanunu tartışmaya açmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 37

Dönemin toplumsal yapısının temel belirleyeni olan ve Ravenstein’in çalışmasını üzerine kurguladığı öğe aşağıdakilerden hangisidir?

Göç

Endüstrileşme

Yayılma

Kentleşme

Cinsiyetçilik

Açıklama:

Ravenstein çalışmasını dönemin toplumsal yapısının temel belirleyeni olan endüstrileşme üzerine kurgulamıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 38

“Temel özelliği göçü, göçmene göre önceleyen bir kuram olması” olan kuram aşağıdakilerden hagisidir?

Kesişen Fırsatlar Kuramı

Merkez Çevre Kuramı

Göç Sistemleri Kuramı

İlişkiler Ağı (Network) Kuramı

İtme Çekme Kuramı

Açıklama:

İtme çekme kuramının temel özelliği göçü, göçmene göre önceleyen bir kuram olmasıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 39

Petersen’in beş göç tipinden “Bir toplumun göç etmede bir karar mekanizması kullanabilmesi ve bu karar mekanizmasının işletme gücünü ellerinde bulundurması” aşağıdakilerden hangisidir?

İlkel Göçler,

Zoraki Göçler,

Yönlendirilen Göçler,

Serbest Göç,

Kitlesel Göç,

Açıklama:

Petersen’a göre, sosyal bir baskıya rağmen bireyler ya da bir toplumun göç etmede bir karar mekanizması kullanabilmesi ve bu karar mekanizmasının işletme gücünü ellerinde bulundurması yönlendirilen göç anlamına gelmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 40

Aşağıdakilerden hangisi Crisp’in göçmen ağının işlevlerinden biri değildir?

Bilgi verme işlevi,

Göç maliyetini karşılama işlevi,

Göçün hızını ve büyüklüğünü azaltma işlevi,

Yasadışı göçü artırma ve organize etme işlevi,

Hedef ülkede destek sağlama işlevi,

Açıklama:

Crisp göçmen ağının işlevini dört başlık altında toplamaktadır, 1. Bilgi verme işlevi, 2. Göç maliyetini karşılama işlevi, 3. Yasadışı göçü artırma ve organize etme işlevi, 4. Hedef ülkede destek sağlama işlevi.

Doğru Cevap: C

Soru 41

"_______________ belirli bir hedef doğrultusunda ya da belirli bir hedef olmaksızın herhangi bir yere yönelen coğrafi insan hareketlerdir." Verilen boşluğa hangisi getirilirse verilen tanım doğru olur?

Hareket

Göç

Göçmen

Beyin Göçü

Zorunlu Göç

Açıklama:

Göç, en basit anlamda, belirli bir hedef doğrultusunda ya da belirli bir hedef olmaksızın herhangi bir yere yönelen coğrafi insan hareketlerdir şeklinde tanımlanabilir.

Doğru Cevap: B

Soru 42

"Hareketi dolayımsız ve cisme içkin kabul eden yaklaşım Aristoteles’e; hareketi itkiye bağlayan, hareket ve cismin ayrı şeyler olduğunu kabul eden diğer yaklaşım ise ___________ aittir." Verilen boşluğa hangi isim getirilirse verilen bilgi doğru olur?

Descartes

Newton

Sokrates

Kepler

Galilei

Açıklama:

Hareket burada fizik biliminin bir alt disiplini olan mekaniğe atıfla, iki ilk çağ filozofunun yaklaşımıyla anlaşılmaya çalışılmıştır. Hareketi dolayımsız ve cisme içkin kabul eden yaklaşım Aristoteles’e; hareketi itkiye bağlayan, hareket ve cismin ayrı şeyler olduğunu kabul eden diğer yaklaşım ise Galilei’ye aittir.)

Doğru Cevap: E

Soru 43

"____________________ Toplumbilim Sözlüğü’nde göçü, “Bir yerden başka bir yere gitme” olarak tanımlamaktadır." Verilen boşluğa aşağıdaki seçeneklerden hangisi getirilmelidir?

Orhan Hançerlioğlu

Cemal Yalçın

Enver Özkalp

Özer Ozankaya

Nilgün Çelebi

Açıklama:

Orhan Hançerlioğlu Toplumbilim Sözlüğü’nde göçü, “Bir yerden başka bir yere gitme” (Hançerlioğlu, 1986:158) olarak tanımlamaktadır. Hançerlioğlu, göçü ortaya çıkaran sebepler üzerinde durmuş, bir olgu olarak göçü tasvir etmiş ve tanımlamasını bu yolla güçlendirmeye çalışmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 44

Göç Sosyolojisi adlı kitabında göçe dair ortak noktalardan hareketle “Göç, ekonomik, siyasi, ekolojik veya bireysel nedenlerle, bir yerden başka bir yere yapılan ve kısa, orta veya uzun vadeli geriye dönüş veya sürekli, yerleşim hedefi güden coğrafik, toplumsal ve kültürel bir yer değiştirme hareketidir” şeklinde tanım yapan kişi aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru verilmiştir?

Enver Özkalp

Nilgün Çelebi

Cemal Yalçın

Orhan Hançerlioğlu

Özer Ozankaya

Açıklama:

Cemal Yalçın Göç Sosyolojisi adlı kitabında göçe dair ortak noktalardan hareketle bir tanım yapmaya çalışmaktadır: “Göç, ekonomik, siyasi, ekolojik veya bireysel nedenlerle, bir yerden başka bir yere yapılan ve kısa, orta veya uzun vadeli geriye dönüş veya sürekli, yerleşim hedefi güden coğrafik, toplumsal ve kültürel bir yer değiştirme hareketidir” (Yalçın, 2004:13).

Doğru Cevap: C

Soru 45

Kime göre göç, idari olarak farklılık gösteren birimler arasında gerçekleşmektedir?

Marshall

Fichter

Miller

Faist

Castles

Açıklama:

Thomas Faist’e göre göç, idari olarak farklılık gösteren birimler arasında gerçekleşmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 46

Aşağıdakilerden hangisi Castles ve Millere göre çağımızdaki göç olgusunun dört temel eğiliminden biri değildir?

Göçün Kadınlaşması

Göçün Sürekliliği

Göçün Hızlanması

Göçün Farklılaşması

Göçün Küreselleşmesi

Açıklama:

Castles ve Millere göre çağımızdaki göç olgusunun dört temel eğilim: 1. Göçün Küreselleşmesi, 2. Göçün Hızlanması, 3. Göçün Farklılaşması, 4. Göçün Kadınlaşmasıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 47

Ravenstein'ın Göç Kanunları göçle ilgili ilk çalışma olma niteliğini taşımaktadır. Bu çalışma kaç yılında yayınlanmıştır?

1882

1883

1884

1885

1886

Açıklama:

Bu çalışmanın değerli olarak nitelenmesinin nedenlerinden bir diğeri de, daha sonra yazılacak olan göç kuramlarına ve modellerine öncülük etmesidir. Çünkü Ravenstein’nın 1885’te yayınlanan bu çalışması göçle ilgili ilk çalışma olma niteliğini taşımaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 48

Lee 1966 yılında Bir Göç Teorisi (A Theory of Migration) adıyla yayınladığı makalesinde Ravenstein’ın çalışmasına atıfta bulunarak bir saptama yapmaktadır. Bu çerçevede Lee ilk olarak göçlerin karakteristik temel ortak özelliklerini ortaya koymaya çalışmış ve bunun için de göçe ait itici ve çekici faktörleri saptamış, analizine temel oluşturacak dört ana faktör belirlemiştir. Aşağıdakilerden hangisi bu faktörlerden biri değildir?

Yaşanan yerle ilgili faktörler

Gidilmesi düşünülen yerle ilgili faktörler

Göçün yapıldığı yerle ilgili faktörler

İşe karışan engeller

Bireysel faktörlerdir

Açıklama:

Bunlar, 1. Yaşanan yerle ilgili faktörler, 2. Gidilmesi düşünülen yerle ilgili faktörler, 3. İşe karışan engeller, 4. Bireysel faktörlerdir.

Doğru Cevap: C

Soru 49

İtme Çekme Kuramı'nın formülünü ve içeriğini ilk olarak 1966 yılında kim yazmıştır?

Everett Lee

E. G. Ravenstein

William Petersen

William Farr

Thomas Faist

Açıklama:

İtme Çekme Kuramı: Bu kuramın formülünü ve içeriğini ilk olarak 1966 yılında Everett Lee yazmıştır. Fakat daha sonraki yıllarda bu kurama çeşitli kişiler tarafından katkılar yapılmış ve kuram geliştirilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 50

Petersen göç olgusunu beş farklı şekilde tipleştirmiştir. Aşağıdakilerden hangi seçenekte Petersen'in maddelerinden biri yer almamaktadır?

İlkel göçler

Zoraki göçler

Serbest göçler

Beyin göçleri

Kitlesel göçler

Açıklama:

Petersen göç olgusunu beş farklı şekilde tipleştirmiştir: 1. İlkel göçler, 2. Zoraki göçler, 3. Yönlendirilen göçler, 4. Serbest göç, 5. Kitlesel göç.

Doğru Cevap: D

Soru 51

Göçe olgusuna dair aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Göç olgusuna etki eden bütün yapısal faktörler iç içe geçmiştir.

Belirli bir hedef doğrultusunda herhangi bir yere yönelen coğrafi insan hareketleridir.

Göç olgusu çok boyutlu ve dinamik bir yapı sergiler.

Belirli bir hedef olmaksızın herhangi bir yere yönelen coğrafi insan hareketleridir.

Göç olgusu tek boyutlu bir yapı sergiler

Açıklama:

Göç, en basit anlamda, belirli bir hedef doğrultusunda ya da belirli bir hedef olmaksızın herhangi bir yere yönelen coğrafi insan hareketlerdir şeklinde tanımlanabilir.
Göç olgusu, tek boyutlu değil, çok boyutlu ve dinamik bir yapı sergiler. Bu yapı nedeniyle göçü anlamak ve anlamlandırmak zorlaşmaktadır. Çünkü göç olgusuna etki eden bütün yapısal faktörler iç içe geçmiş, karmaşık ve girift bir yapı sergilemektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 52

Aşağıdakilerden hangisi gök kavramını tanımlamanın zorluk kaynaklarından biri kabul edilemez?

Göç yaşanma şekli

Göç gerçekleşme şekli

Göç geçişi

Göç içeriği

Göç nedeni

Açıklama:

Göç olgusuna ait sosyolojik bir zorluk, göçü tanımlamada kullanılacak kapsayıcı ortak bir tanım yapmanın zorluğu hatta neredeyse imkânsızlığıdır. Çünkü her bir göç ve göç dalgası, gerek nedenleri gerek içeriği gerekse de gerçekleşme ve yaşanma şekliyle birbirinden farklı ve biriciktir.

Doğru Cevap: C

Soru 53

Bir ülkedeki kimi bireylerin ya da toplumsal kümelerin başka bir ülkeye göç etmeleri, aşağıdaki göç tanımlarından hangisine karşılı gelmektedir?

İçe göç

Gönüllü göç

Dış göç

Grup göçü

İç göç

Açıklama:

Dışagöç: Bir ülkedeki kimi bireylerin ya da toplumsal kümelerin başka bir ülkeye göç etmeleri.

Doğru Cevap: C

Soru 54

Bir ülkeye başka ülkelerden bireylerin ya da toplumsal kümelerin gelip yerleşmesi, aşağıdaki göç sınıflandırmalarından hangisine işaret eder?

Dış göç

Zorla göç

İç göç

Gönüllü göç

İçe göç

Açıklama:

Dışagöç: Bir ülkedeki kimi bireylerin ya da toplumsal kümelerin başka bir ülkeye göç etmeleri.
İçegöç: Bir ülkeye başka ülkelerden bireylerin ya da toplumsal kümelerin gelip yerleşmesi.
İçgöç: Bir ülke sınırları içerisinde bireylerin ya da toplumsal kümelerin bir yerden başka bir yere gidip yerleşmeleri”

Doğru Cevap: E

Soru 55

Daha sonra yazılacak olan göç kuramlarına ve modellerine öncülük eden ve göçle ilgili ilk çalışma olma niteliğini taşıyan kuram aşağıdakilerden hangisidir?

Kesişen Fırsatlar Kuramı

Merkez Çevre Kuramı

Petersen’in Beş Göç Tipi

Ravenstein’ın Göç Kanunları

İtme Çekme Kuramı

Açıklama:

Ravenstein bu çalışmayla William Farr’ın göç hakkındaki düşüncelerini yanlışlamaya yönelmiştir. Farr, “göçün, hiçbir kesin kanuna bağlı olmaksızın yürüdüğü” (aktaran Corbett, 2005) fikrini savunmaktadır. Bu çerçevede Ravenstein’ın çabası, göç olgusunun genel geçer kanunlarını içermektedir. Ravenstein çalışmasını, 1871 ve 1881 yılı İngiliz nüfus sayımı istatistiklerinin verileri üzerine kurmuş ve bu verilerden hareketle yedi göç kanunu belirlemiştir. Bu çalışmanın değerli olarak nitelenmesinin nedenlerinden bir diğeri de, daha sonra yazılacak olan göç kuramlarına ve modellerine öncülük etmesidir. Çünkü Ravenstein’nın 1885’te yayınlanan bu çalışması göçle ilgili ilk çalışma olma niteliğini taşımaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 56

"Çağımızda göç alan ülkeler sadece bir tip göçmen (örneğin konuk işçi) sorunuyla karşı karşıya değillerdir. Bu ülkeler emek göçü, mülteci, sığınmacı gibi birden fazla göç tipiyle karşı karşıyadırlar." ifadesi Castles ve Miller'e göre çağımızdaki göçlerin hangi temel eğilimi vurgulanmaktadır?

Göçün Küreselleşmesi

Göçün Hızlanması

Göçün Farklılaşması

Göçün Kadınlaşması

Göçün Erileşmesi

Açıklama:

Castles ve Miller çağımızdaki göç olgusunu birden çok faktörden (ekonomik, siyasi, şiddet vb. gibi) etkilenen yeni formlar olduğunu belirtip, yine de bu dağınık görüntünün içerisinden, çağımızdaki göçlerin dört temel eğilimini vurgulamaktadırlar:
1. Göçün Küreselleşmesi: Çağımızdaki göç olgusuna etkisi olan kaynak sahalar, yani göç veren bölgeler çeşitlenmektedir. Buna bağlı olarak da göç alan ülkeler çok farklı kültürel geçmişe sahip olan göçmenleri almaktadırlar.
2. Göçün Hızlanması: Günümüzdeki göç hacminin büyümesi beraberinde ülkelerin göç politikalarında değişime neden olmuştur.
3. Göçün Farklılaşması: Çağımızda göç alan ülkeler sadece bir tip göçmen (örneğin konuk işçi) sorunuyla karşı karşıya değillerdir. Bu ülkeler emek göçü, mülteci, sığınmacı gibi birden fazla göç tipiyle karşı karşıyadırlar. Bu farklılaşma da, göçlerin durdurulması için ulusal ve uluslararası platformlarda mücadeleyi zorlayıcı bir etkendir.
4. Göçün Kadınlaşması: Geçmişe göre karşılaştırıldığında çağımızda kadınlar, özellikle de emek göçü açısından, çok daha fazla bir şekilde göç eyleminin içerisinde yer almaktadırlar.

Doğru Cevap: C

Soru 57

Her bir göç dalgasının, tetikleyici etki göstererek, bir diğer göç dalgasını yaratması, Ravenstein'ın belirlediği yedi göç kanunundan hangisine işaret etmektedir?

Göç ve mesafe

Göç ve basamakları

Göç zincirleri

Kadın erkek farkı

Yayılma ve emme süreci

Açıklama:

Ravenstein, 1885 ve 1889 yıllarında yayımladığı Göç Kanunları (The Laws of Migration) başlıklı iki makalesinde belirlediği yedi göç kanunu tartışmaya açmıştır. Bu göç kanunları şunlardır:
1. Göç ve mesafe: Göçmenlerin büyük çoğunluğu sadece kısa mesafeli bir yere göç ederler. Bu kısa mesafeli göç, gidilen yerde göç dalgaları yaratan bir etkiye sahiptir. Ortaya çıkan bu göç dalgaları daha fazla göçmeni içine alabilecek olan büyük sanayi ve ticaret merkezlerine doğru yönelme eğilimindedir. Büyük merkezlere doğru yönelen göçün boyutlarını belirleyen de, bu gelişen sanayi kentlerindeki yerli nüfusun yoğunluğudur. Bir diğer ifadeyle, Ravenstein göç edilen merkezlerdeki iş imkânlarının çokluğunun o kentte yaşayan nüfusa oranının, göçün boyutunu belirlediğini ifade etmektedir.
2. Göç ve basamakları: Sanayileşme ve ticaretin gelişmesiyle birlikte, kentsel bağlamda meydana gelen hızlı ekonomik büyüme, kenti çevreleyen yakın yerlerdeki kişileri hızla kente çekmektedir. Kentin çevresel alanındaki kırsal bölgede meydana gelen seyrelme, uzak bölgelerden gelen göçmenlerce doldurulmaktadır. Uzak bölgelerden gelen göçmenlerin kendi yaşadıkları yerde yarattıkları seyrelme de, o bölgelere daha yakın yerlerden gelenlerle doldurulacaktır. Her bir basamak kente yakınlaştıkça ve kentin avantajları diğer göçmenler tarafından algılandıkça, göç tüm ülkeye yayılacak ve ülkenin her yerinde hissedilecektir.
Yani Ravenstein’a göre göç olgusunun bir boyutu, basamaklı bir şekilde seyrelen ve boşalan yerlerin yakın bölgelerden gelen göçmenlerce doldurulmasıyla oluşan dalgalardır. Aslında Ravenstein’ın ikinci kanunu, birincisinin destekçisi ya da açıklayıcısı gibi görünmektedir. Çünkü ilk kanunda göç dalgalarının yaratılması ve bu dalgaların nasıl ortaya çıkacağı ve bu göç sisteminin nasıl işleyeceği açıkça görünmemektedir. Ravenstein’nın ortaya koymuş olduğu kısa mesafeli göç olgusu, onun birinci göç tipini oluşturmaktadır. Daha sonraki kanunlarda ikinci göç tipi olarak uzun mesafeli göçlerden bahsedecektir.
3. Yayılma ve emme süreci: Göç olgusunda yayılma ve emme süreci birbirini destekler konumdadır ve bu süreçler birbiriyle el ele yürümektedirler. Yayılma ve emme sürecini benzer kılan temel nokta, ulaşılmak istenilen amaçtır. Yani yayılma ve emme süreçlerinde bir amaç birlikteliği vardır. Ravenstein’a göre göç, kendi başına amaç olamaz, bireyler sadece göç etmek istedikleri için yer değiştirmezler. Göçmenler için amaç, kentte gelişen ekonomik ve ticari faaliyetin getirisinden pay almaktır. Kentin getirisinden pay alma isteği ya da daha iyi yaşama arzusu, yayılma sürecini desteklemektedir. Yeni ve hızlı bir şekilde gelişmekte olan sanayinin ihtiyaç duyduğu işgücü göçle karşılanmakta ve böylece gelen göç, kentsel sanayi merkezlerince emilmektedir. Ravenstein’ın ortaya koymuş olduğu bu işleyişte görüldüğü gibi, her iki süreç göçle ihtiyaçlarını karşılamakta ve amaç bakımından birliktelik içerisinde hareket etmektedirler.
4. Göç zincirleri: Ravenstein göçün zamanla zincirleme olarak geliştiğini ve göç alan yerleşim yerlerinin aynı zamanda göç de verdiğini belirtmiştir. Böylece her bir göç dalgası, tetikleyici etki göstererek, bir diğer göç dalgası yaratmaktadır. Çok net bir şekilde görülmektedir ki, Ravenstein için göç, bir bölümüyle zincirleme ve bir kez başladığında ardı ardına devam eden bir süreçtir.
5. Doğrudan göç: Ravenstein ilk dört kanunda basamaklı ve zincirleme bir göçten bahsetmektedir. Fakat Ravenstein’ın beşinci kanunu doğrudan, uzun mesafeli ve basamaksız bir göç türüdür. Uzun mesafeli göçlerde, göç eden kişiler büyük ticaret, endüstri merkezlerine yönelmekte ve basamaksız şekilde, doğrudan bu kentlere yerleşmeyi tercih etmektedirler.
Ravenstein ortaya koyduğu ilk beş göç kanunu, temelde iki göç modeli anlatmaktadır. İlk modelde, göç basamaklı bir şekilde, kısa mesafeli ve zincirleme olarak sanayi ve ticaret merkezlerine doğru gerçekleşmekte; ikinci modelde ise göç basamaksız, uzun mesafeli ve dolaysız olarak ticaret ve sanayi merkezlerine yönelmektedir. Bu göç modelleri çerçevesinde ortaya çıkan ortak nokta; göçün ticaretin ve sanayinin geliştiği büyük kentlere doğru olduğudur.
6. Kır kent yerleşimcileri farkı: Ravenstein’a göre kentte yerleşik olarak yaşayanlar, kırsal kesimde yerleşik olarak yaşayanlardan daha az göç etme eğilimindedirler. Kente yönelen göçler, kentte yaşayan yerleşikleri çok fazla yerinden oynatmamaktadır. Oysaki kırsal kesimden kırsal kesime yapılan göç, kırsalda yaşayan yerleşikleri yerinden oynatma, göç dalgaları ve basamaklı bir göç yaratma eğilimindedir.
7. Kadın erkek farkı: Ravenstein’ın son göç kanunu cinsiyete aittir. Bu kanuna göre kadınlar, erkeklere oranla daha fazla göç etme eğilimindedirler. Ravenstein 1889 yılında yayınladığı ikinci makalesinde, kadınların iç göçler ve kısa mesafeli göçlerde erkeklerden daha fazla göç eğiliminde olduğunu tekrarlamış ve bir ekleme yapmıştır: Erkekler uzun mesafeli ve yurtdışı göçlere, daha fazla katılmakta ve daha yüksek bir göç eğilimi taşımaktadırlar (Yalçın, 2004:25).

Doğru Cevap: C

Soru 58

Aşağıdaki kuramlardan hangisinin temel özelliği göçü, göçmene göre önceleyen bir kuram olmasıdır?

İlişkiler Ağı (Network) Kuramı

İtme çekme kuramı

Göç Sistemleri Kuramı

Merkez Çevre Kuramı

Kesişen Fırsatlar Kuramı

Açıklama:

İtme çekme kuramının temel özelliği göçü, göçmene göre önceleyen bir kuram olmasıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 59

Sadece bir göç kuramı değil, dünyada yaşanan sosyal bütünlüğü anlayıp algılamaya çalışan kuram aşağıdakilerden hangisidir?

Kesişen Fırsatlar Kuramı

Göç Sistemleri Kuramı

İlişkiler Ağı (Network) Kuramı

Merkez Çevre Kuramı

İtme Çekme Kuramı

Açıklama:

Merkez çevre kuramı sadece bir göç kuramı değil, dünyada yaşanan sosyal bütünlüğü anlayıp algılamaya çalışan bir kuramdır.

Doğru Cevap: D

Soru 60

Aşağıdaki kuramlardan hangisine göre göç iki ülke arasında öncül göçmenler aracılığıyla kurulmakta ve kurulan bu ağ zaman içerisinde ekonomik ve siyasi ilişkileri kapsayacak kadar karmaşık bir hale dönüşmektedir?

Göç Sistemleri Kuramı

İlişkiler Ağı (Network) Kuramı

Merkez Çevre Kuramı

Kesişen Fırsatlar Kuramı

İtme Çekme Kuramı

Açıklama:

İlişkiler Ağı (Network) Kuramına göç iki ülke arasında öncül göçmenler aracılığıyla kurulmaktadır. Kurulan bu ağ zaman içerisinde ekonomik ve siyasi ilişkileri kapsayacak kadar karmaşık bir hale dönüşebilir.

Doğru Cevap: B

Soru 61

Göç kavramını grup göçü ve bireysel/aile göçü olarak iki kategoride değerlendiren bilim insanı aşağıdakilerden hangisidir?

Nilgün Çelebi

Orhan Hançerlioğlu

Enver Özkalp

Özer Ozankaya

Cemal Yalçın

Açıklama:

Enver Özkalp

Doğru Cevap: C

Soru 62

Aşağıdakilerden hangisi, Castles ve Miller'ın vurguladığı çağımızdaki göçlerin temel eğilimlerinden değildir?

Göçün Hızlanması

Göçün Farklılaşması

Göçün Küreselleşmesi

Göçün Kadınlaşması

Göçün Durağanlaşması

Açıklama:

Göçün Durağanlaşması

Doğru Cevap: E

Soru 63

Aşağıdakilerden hangisi klasik itme çekme teorisinde yer alan itme faktörlerinden biri değildir?

İşgücü talebi

Düşük hayat standardı

Politik baskılar

Düşük gelir

Ekonomik fırsatların yokluğu

Açıklama:

İşgücü talebi

Doğru Cevap: A

Soru 64

Ravenstein'ın Göç Kanunları'na göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Göç edenlerin büyük çoğunluğu uzak yerlere göç eder.

Göç dalgalarının birbirleri arasında tetikleyici etkisi yoktur.

Kentte yaşayanlar kırda yaşayanlara göre daha fazla göç etme eğilimindedir.

Kadınlar iç veya kısa mesafeli göçlere erkeklerden daha fazla meyillidir.

Doğrudan göçler kısa mesafeli olup kırsal alana yönelik bir göç türüdür.

Açıklama:

Kadınlar iç veya kısa mesafeli göçlere erkeklerden daha fazla meyillidir.

Doğru Cevap: D

Soru 65

Nazilerin Yahudileri toplama kamplarına taşımak için ürettikleri politikalar Petersen'in oluşturduğu beş göç tipinden hangisine örnek olarak verilebilir?

Kitlesel göç

Zoraki göç

İlkel göç

Serbest göç

Yönlendirilen göç

Açıklama:

Zoraki göç

Doğru Cevap: B

Soru 66

Ülkemizde 1980'li yıllardaki göç trafiği dikkate alındığında,

Bursa
Adana
Bilecik
Gaziantep

Yukarıda verilen illerden hangileri yoğun göç alan illerden olmuştur?

I-III

II-IV

I-II-IV

I-III-IV

II-III-IV

Açıklama:

I-II-IV

Doğru Cevap: C

Soru 67

Ülkemizin karşılaştığı en yoğun dış göç hangi ülkeden gerçekleşmiştir?

Suriye

Irak

İran

Afganistan

Özbekistan

Açıklama:

Suriye

Doğru Cevap: A

Soru 68

Türk vatandaşlarına uygulanan yurt dışına seyahat yasağı kaldırılmıştır.
Almanya'daki Türk işçileri diğer Avrupa ülkelerine göç etmiştir.
Avrupa ülkeleri göçmen işçi alımını durdurarak geriye göçü teşvik etmiştir.

1970'li yılların ortasında yaşanan küresel ekonomik kriz yukarıdaki sonuçlardan hangisini veya hangilerini beraberinde getirmiştir?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve III

II ve III

Açıklama:

Yalnız III

Doğru Cevap: C

Soru 69

İlişkiler Ağı Kuramı'na göre göçmen çocukların topluma uyum sağlamasına yardımcı olan en önemli araç aşağıdakilerden hangisidir?

Aile

Okul

Göçmen ağı

İşyeri

Devlet

Açıklama:

Okul

Doğru Cevap: B

Soru 70

Aşağıdakilerden hangisi 1980'lerde Türkiye'nin doğusunda gerçekleşen iç göçün en önemli nedenlerinden birisi olarak gösterilebilir?

Terör sorunu

Tarımda makineleşme

Toprakların miras yoluyla bölünmesi

Hızlı nüfus artışı

Ulaşım imkanlarının artması

Açıklama:

Terör sorunu

Doğru Cevap: A

Ünite 6

Soru 1

Geçinebilmek için içinde bulunulan toplumun ortalama yaşam standardının altında bir gelir ve tüketime sahip olan yoksulluk türü nedir?

Mutlak yoksulluk

Göreli yoksulluk

İnsani yoksulluk

Nesnel yoksulluk

Öznel yoksulluk

Açıklama:

Göreli yoksulluk geçinebilmek için içinde bulunulan toplumun ortalama yaşam standardının altında bir gelir ve tüketime sahip olmasıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 2

İstihdam ve işsizlik örüntüleri ve dalgalanmaları üzerine bilgiler içeren anket türü hangisidir?

Yaşam standardı ölçüm anketleri

Hanehalkı anketleri

İstihdam anketleri

Seçim anketleri

Metin anketleri

Açıklama:

İstihdam anketleri, istihdam ve işsizlik örüntüleri ve dalgalanmaları üzerine bilgiler
içerir. Bunlar;
a. hanehalkı geliri;
b. demografik
c. hane özelliklerini içerir.

Doğru Cevap: C

Soru 3

"Serüven hevesi" yoksulluk kültürünün hangi özellikleri arasında yer alır?

Bireysel Özellikler

Aile İçi İlişkiler

Kentle Bütünleşme

Ekonomik Özellikler

Toplumsal ve Psikolojik Özellikler

Açıklama:

"Serüven hevesi" yoksulluk kültürünün "Bireysel Özellikler" grubunda yer almaktadır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 4

I. İşsizlik ve gereği kadar kazanç sağlayamama
II. Erkeklerin karılarına dayak atmaları
III. Çocukların çalıştırılması
IV. Düşünceden çok hareket
Yukarıdakilerden hangisi yoksulluk kültürünün ekonomik özellikleri arasında yer almaktadır?

Yalnız I

I ve II

I ve III

II ve IV

I, II ve IV

Açıklama:

İşsizlik ve gereği kadar kazanç sağlayamama ve çocukların çalıştırılması yoksulluk kültürünün ekonomik özellikleri arasındadır. Erkeklerin karılarına dayak atmaları aile içi ilişkiler, düşünceden çok hareket ise bireysel özellikler arasındadır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi Alcock’a göre, sınıf-altını ortaya çıkaran dört temel nedenden birisi değildir?

İşsizlikteki artış

Sınıf bölünmelerinin artması

Yükselen yaşam standartlarından yoksulların dışlanması

Başkalarını düşünmekten kendi çıkarlarını düşünmeye doğru tutum değişikliği

Toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin yeniden üretilmesi

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 6

I. Kişinin bir iş sahibi olamaması
II. Yeterli gelir elde edememesi
III. Niteliksiz eğitim ve sağlık sorunları nedeniyle çocukların öğrenme güçlükleri çekmesi
IV. İzole edilmişlik ve güçsüzlük duygularının yaşanması
Yukarıdakilerden hangisi kent yoksullarının sağlık olanaklarına ulaşamamasının etkileri arasındadır?

Yalnız I

I ve II

II ve IV

I, II ve III

Yalnız IV

Açıklama:

• Kişini bir iş sahibi olamaması,
• Yeterli gelir elde edememesi,
• Niteliksiz eğitim ve sağlık sorunları nedeniyle çocukların öğrenme güçlükleri çekmesi, kent yoksullarının sağlık olanaklarına ulaşamamasının etkileri arasındadır. İzole edilmişlik ve güçsüzlük duygularının yaşanması ise, kent yoksullarının güçlendirilmesi konusundaki eksikliklerin etkileri arasındadır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 7

Topluluk desteği ve yetkilerindeki azalma, savunmasızlığın hangi alt kategorisinde yer almaktadır?

Çevresel riskler

Piyasa riskleri

Siyasi riskler

Toplumsal riskler

Sağlık riskleri

Açıklama:

Asian Development Bank, savunmasızlığı beş alt kategoride incelemektedir:
• Çevresel riskler: Kuraklık, sel ya da haşereler;
• Piyasa Riskleri: Fiyat dalgalanması, ücret değişkenliği ve işsizlik;
• Siyasi Riskler: Sübvansiyon veya fiyatlardaki değişiklikler, gelir transferleri ve iç kargaşa;
• Toplumsal riskler: Topluluk desteği ve yetkilerindeki azalma;
• Sağlık riskleri: Hastalıklar nedeniyle çalışamaz duruma gelmek.
Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 8

Dezavantajlı grup üyelerinin yaşam koşullarının iyileştirilmesinin önlenmesine ne ad verilir?

Eşitsizlik

Yoksulluk

Kutuplaşma

Toplumsal dışlanma

Güçlendirme

Açıklama:

Toplumsal dışlanma, dezavantajlı grup üyelerinin yaşam koşullarının iyileştirilmesinin önlenmesi olarak tanımlanabilir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi eğitim olanaklarına ulaşamamanın kent yoksulluğu üzerine etkileri arasında yer almaz?

Düzenli ve sürekli bir iş sahibi olamamak

Çocuk işçiliği

Sokakta yaşayan çocuklar

Toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin yeniden üretilmesi

Sınıf bölünmelerinin artması

Açıklama:

• Düzenli ve sürekli bir iş sahibi olamamak, çocuk işçiliği, sokakta yaşayan çocuklar ve toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin yeniden üretilmesi, eğitim olanaklarına ulaşamamanın kent yoksulluğu üzerine etkileri arasındadır.
Sınıf bölünmelerinin artması ise, Alcock’a göre, sınıf-altını ortaya çıkaran dört
temel neden arasındadır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 10

I. Kentsel yoksulluk
II. Göç
III. İstihdam
IV. İlişki Ağları
Yukarıdakilerden hangisi Türkiye'de mikro düzeyde yapılan araştırmalar arasında sayılabilir?

Yalnız I

I ve II

II ve III

I, III ve IV

I, II, III ve IV

Açıklama:

Türkiye’de yoksulluk çalışmaları makro ve mikro düzeyde yapılan araştırmalar olmak üzere iki gruba ayırabiliriz. İlki, gelir, tüketim harcamaları ve sosyal göstergelere dayanan Türkiye’de yoksulluğun çok genel resmini ortaya koyan çalışmalardır. Diğer mikro düzeyde yoksulluğu kentsel yoksulluk, yoksulluğu eleştirisi, göç, istihdam, tüketim kalıpları, yoksulluk tipolojileri, yoksulluk algısı, yardım, ilişki ağları, yoksulluğa karşı geliştirilen geçim stratejileri ve kadınların bu
stratejilerdeki rolü vb. konular ve ilişkiler temelinde analiz eden sosyolojik araştırmalardır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 11

Birey, aile ve toplumsal grupların gıda, barınma, giysi gibi temel biyolojik ihtiyaçlarını karşılayabilecek asgari gelir ve tüketim düzeyinin altında kalmasına ne ad verilir?

Göreli yoksulluk

Mutlak yoksulluk

İnsani yoksulluk

Toplumsal dışlanma

Dış yoksulluk

Açıklama:

Mutlak yoksulluk birey, aile ve toplumsal grupların gıda, barınma, giysi gibi temel
biyolojik ihtiyaçlarını karşılayabilecek asgari gelir ve tüketim düzeyinin altında kalmasıdır.Doğru cevap ''B'' şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 12

Bireyin geçinebilmek için içinde bulunulan toplumun ortalama yaşam standardının altında bir gelir ve tüketime sahip olması ne tür bir yoksulluktur?

Mutlak yoksulluk

Göreli yoksulluk

İnsani yoksulluk

Toplumsal yoksulluk

Bireysel yoksulluk

Açıklama:

Göreli yoksulluk tanımında biyolojik ihtiyaçların yanı sıra toplumsal ihtiyaçlarda dikkate alınmaktadır. Yoksulluk, bireyin, hanenin ya da grupların geçinebilmek için içinde bulundukları toplumun ortalama yaşam standardının altında bir gelir ve tüketime sahip olması olarak tanımlanmaktadır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi yoksulluk çözümlemesinde kullanılabilecek verileri toplamak için yapılan veri toplama tekniklerinden biri değildir?

Nüfus sayımı

Hanehalkı anketleri

Milli gelir hesapları

Nüfus ve sağlık araştırması

Yerel seçimler

Açıklama:

Yerel seçimler, yoksulluk çözümlemesinde kullanılabilecek verileri toplamak için yapılan veri toplama tekniklerinden biri değildir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi yoksulluk ölçümü için kullanılan nüfus ve sağlık anketlerinin içerdiği bilgilerden biridir?

Hane özellikleri

Mal sahipliği

Milli gelir hesabı

Eğitim düzeyi

Sağlık harcamaları

Açıklama:

Nüfus ve sağlık Anketleri, nüfus ve sağlık anketleri, sağlık, bebek ölümleri, doğurganlık, doğum kontrol uygulamaları ve aile planlaması, gebelik sırasında sağlık olanaklarından yararlanabilme, aşı, anne ve çocukların sağlık merkezlerini kullanmaları, sağlık hizmetlerinden memnuniyet ve tedavi maliyetleri; eğitim düzeyi; kadın/erkek meslekleri; göç; temel hizmetlere erişim; içme suyu, elektrik, kullanma suyu kaynaklarına ve dayanıklı mal sahipliğine ilişkin verileri içerir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi Lewis'in “La Vida” (İşte Hayat), “Sançez’in Çocukları” ve “Beş Aile” adlı çalışmalarında yoksulluk kültürünün özelliklerini açıkladığı alt kategorilerden biri değildir?

Coğrafi özellikler

Bireysel özellikler

Kentle bütünleşme

Aile içi ilişkiler

Ekonomik özellikler

Açıklama:

Coğrafi özellikler, Lewis'in “La Vida” (İşte Hayat), “Sançez’in Çocukları” ve “Beş Aile” adlı çalışmalarında yoksulluk kültürünün özelliklerini açıkladığı alt kategorilerden biri değildir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi Lewis'in “La Vida” (İşte Hayat), “Sançez’in Çocukları” ve “Beş Aile” adlı çalışmalarında yoksulluk kültürünün özelliklerini açıkladığı "toplumsal ve psikolojik özellikler" alt kategorisine ait bir örnektir?

Kişilerin yetenekleri olmayan iş dallarında talihlerini denemeleri

Çok zor yaşam koşullarının gerçeklerine dayanan bir tevekkül

Kavgaların sık sık korkunç şekillere dönüştürülmesi

Kent merkezinde yaşadıkları halde kabuğuna çekilmiş bir hayat

Ana ve çocukların babaları tarafından terk edilme oranlarının yüksekliği

Açıklama:

Kavgaların sık sık korkunç şekillere dönüştürülmesi, Lewis'in “La Vida” (İşte Hayat), “Sançez’in Çocukları” ve “Beş Aile” adlı çalışmalarında yoksulluk kültürünün özelliklerini açıkladığı "toplumsal ve psikolojik özellikler" alt kategorisine ait bir örnektir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi Alcock’a göre, sınıf-altını ortaya çıkaran temel nedenlerden biridir?

Yükselen yaşam standartlarından yoksulların dışlanması

Bireylerin düşük maaş yüzünden para biriktirememesi

Evde devamlı yiyecek stoku bulunmayışı

kişilerin yaşamak için devamlı uğraşması

Verimlilikten çok zevke yönelen bir hayat tarzı

Açıklama:

Alcock’a göre, sınıf-altını ortaya çıkaran dört temel neden: İşsizlikteki artış, sınıf bölünmelerinin artması, yükselen yaşam standartlarından yoksulların dışlanması, başkalarını düşünmekten kendi çıkarlarını düşünmeye doğru tutum değişikliğidir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 18

Üçüncü dünya ülkelerinde yoksulluğun tanımının yerel düzeydeki değişimlerini ve maddi olmayan yoksunluk ve toplumsal farklılaşma dinamiklerini de göz önüne alarak yoksulluk tanımını genişleten yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Ekonomik yaklaşım

Geleneksel yaklaşım

Antropolojik yaklaşım

Sosyal yaklaşım

Ekolojik yaklaşım

Açıklama:

Antropolojik yaklaşım, üçüncü dünya ülkelerinde yoksulluğun tanımının yerel düzeydeki değişimlerini ve maddi olmayan yoksunluk ve toplumsal farklılaşma dinamiklerini de göz önüne alarak yoksulluk tanımını genişletir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi kent yoksulluğunun boyutlarından biri değildir?

Gelir

Güvenlik

Toplumsal dışlanma

Savunmasızlık

Yerel yönetim

Açıklama:

Kent yoksulluğunun boyutları; gelir, eğitim, sağlık, güvenlik, savunmasızlık, güçlendirme, eşitsizlik, kutuplaşma ve toplumsal dışlanmadır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 20

"Sübvansiyon veya fiyatlardaki değişiklikler, gelir transferleri ve iç kargaşa", Asian Development Bank'a göre savunmasızlığın hangi alt kategorisinde incelemektedir?

Çevresel riskler

Siyasi riskler

Piyasa riskleri

Sağlık riskleri

Toplumsal riskler

Açıklama:

"Sübvansiyon veya fiyatlardaki değişiklikler, gelir transferleri ve iç kargaşa", Asian Development Bank'a göre savunmasızlığın "siyasi riskler" alt kategorisinde incelemektedir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 21

Gelir ya da zenginlik dağılımı tablosunda en üstte ve en altta bulunan kesimlerin, orta kesimden daha hızlı büyüyerek orta kesimi daralttığı, nüfusun iki aşırı ucu arasındaki toplumsal farklılıkları keskinleştirdiği sürece ne ad verilir?

Eşitsizlik

Dışlanma

Savunmasızlık

Kutuplaşma

Gerileme

Açıklama:

Kutuplaşma ise, gelir ya da zenginlik dağılımı tablosunda en üstte ve en altta bulunan kesimlerin, orta kesimden daha hızlı büyüyerek orta kesimi daralttığı, nüfusun iki aşırı ucu arasındaki toplumsal farklılıkları keskinleştirdiği özgül bir eşitsizlik sürecidir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 22

Aşağıdakilerin hangisinde mutlak yoksulluk tanımı doğru olarak yapılmıştır?

Mutlak yoksulluk birey, aile ve toplumsal grupların gıda, barınma, giysi gibi temel biyolojik ihtiyaçlarını karşılayabilecek asgari gelir ve tüketim düzeyinin altında kalması olarak tanımlanmaktadır.

Mutlak yoksulluk birey, aile ve toplumsal grupların gıda, barınma, giysi gibi temel biyolojik ihtiyaçlarını karşılayabilecek asgari gelir ve tüketim düzeyinde olması şeklinde tanımlanmaktadır.

Mutlak yoksulluk birey, aile ve toplumsal grupların gıda, barınma, giysi gibi temel biyolojik ihtiyaçlarını karşılayabilecek asgari gelir ve tüketim düzeyinin üstüne çıkması olarak tanımlanmaktadır.

Mutlak yoksulluk, geçinebilmek için içinde bulunulan toplumun ortalama yaşam standardının altında bir gelir ve tüketime sahip olmasıdır.

Mutlak yoksulluk, kişinin varolan kapasitesini geliştirebilmesi ve kullanabilmesi için fırsatlara erişebileceği temel ekonomik sınır olarak tanımlanmaktadır.

Açıklama:

Mutlak yoksulluk birey, aile ve toplumsal grupların gıda, barınma, giysi gibi temel biyolojik ihtiyaçlarını karşılayabilecek asgari gelir ve tüketim düzeyinin altında kalması olarak tanımlanmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Bu yoksulluk tipi, geçinebilmek için içinde bulunulan toplumun ortalama yaşam standardının altında bir gelir ve tüketime sahip olunmasını ifade etmektedir.
Yukarıda özelliği verilen yoksulluk tipi aşağıdakilerden hangisidir?

Mutlak yoksulluk

İnsani yoksulluk

Toplumsal yoksulluk

Çevresel yoksulluk

Göreli yoksulluk

Açıklama:

Göreli yoksulluk tanımında biyolojik ihtiyaçların yanı sıra toplumsal ihtiyaçlarda dikkate alınmaktadır. Yoksulluk, bireyin, hanenin ya da grupların geçinebilmek için içinde bulundukları toplumun ortalama yaşam standardının altında bir gelir ve tüketime sahip olması olarak tanımlanmaktadır

Doğru Cevap: E

Soru 24

Avrupa’da 1980’den sonra sosyal politika ve akademik tartışmalarda yoksulluk yerine kullanılan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

İnsani yoksulluk

Hanehalkı anketi

Toplumsal dışlanma

Mutlak yoksulluk

Göreli yoksulluk

Açıklama:

Toplumsal dışlanma, Avrupa’da 1980’den sonra sosyal politika ve akademik tartışmalarda yoksulluk yerine kullanılan bir kavramdır. Yoksulluk basitçe maddi ve parasal bir sorun olarak gelir yoksulluğu olarak görülürken, dışlanma gelir yoksulluğu dışında geçinme, istihdam, kazanç, mülkiyet, konut, asgari tüketim, eğitim, vatandaşlık gibi yoksunluk durumlarınıda anlatmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 25

Aşağıdakilerden hangisi yoksulluğun ölçümünün nedenlerinden değildir?

Yoksul kişiyi anlayabilmek

Yoksul insanları gündemde tutmak

Yoksullara yönelik projeleri yürütmek

hedefi yoksul insanlara yardım etmek olan kurumların etkinliğini arttırmak

Politik müdahalelerde bulunmak

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 26

Yoksulluk çözümlemesinde kullanılabilecek verileri toplamak için birkaç veri toplama tekniği mevcuttur.
Aşağıdakilerden hangisi bu veri toplama yöntemlerinden biri değildir?

Nüfus Sayımı

Kişisel Görüşme

Hanehalkı Anketleri

İstihdam Anketleri

Yaşam Standardı Ölçüm Anketleri

Açıklama:

Yoksulluk çözümlemesinde kullanılabilecek verileri toplamak için birkaç veri toplama tekniği mevcuttur. Bunlar: Nüfus sayımı, Hanehalkı anketleri, Milli gelir hesapları, Yaşam standardı ölçüm anketleri, İstihdam anketleri, Nüfus ve sağlık araştırması ve Nitel ve katılımcı yoksulluk analizleri

Doğru Cevap: B

Soru 27

Eğitim düzeyi, kadın/erkek meslekleri, göç ve temel hizmetlere erişim gibi verilere ilişkin bilgiler içeren veri toplama yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

İstihdam Anketleri

Yaşam Standardı Ölçüm Anketleri

Nitel ve Katılımcı Yoksulluk Analizleri

Nüfus ve Sağlık Anketleri

Harcama Gider Kalemleri Anketleri

Açıklama:

Nüfus ve sağlık anketleri: a. nüfus ve sağlık anketleri, sağlık, bebek ölümleri, doğurganlık, doğum kontrol uygulamaları ve aile planlaması, gebelik sırasında sağlık olanaklarından yararlanabilme, aşı, anne ve çocukların sağlık merkezlerini kullanmaları, sağlık hizmetlerinden memnuniyet ve tedavi maliyetleri; b. eğitim düzeyi; c. kadın/erkek meslekleri; d. göç; e. temel hizmetlere erişim; f. içme suyu, elektrik, kullanma suyu kaynaklarına ve dayanıklı mal sahipliğine ilişkin verileri içerir.

Doğru Cevap: D

Soru 28

Yoksulluğun nedenlerine ilişkin açıklamalar temelde, bireysel ve yapısal olmak üzere ele alınmaktadır.
I. aile yaşamı,
II. toplumsal ilişkilerin biçimi
III. Sosyal sınıflar
Yukarıdakilerden hangisi yoksulluğu bireysel özelliklerle açıklayan yaklaşımların temel özellikleridir?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

II ve III

Açıklama:

Yoksulluğun nedenlerine ilişkin açıklamalar temelde, bireysel ve yapısal olmak üzere ele alınmaktadır. Yoksulluğu bireysel özelliklerle açıklayan yaklaşım, aile yaşamı, toplumsal ilişkilerin biçimi, hayata karşı alınan kaderci ya da umutsuz tutum gibi nedenleri temel alır. Yapısal unsurları temel alan yaklaşım biçimi ise, bir taraftan toplumsal sistemin bir yan ürünü olarak yoksulluk olgusunu açıklayan muhafazakârlar ile sınıf ve sömürü ilişkileri bağlamında açıklayan sol kanat olmak üzere ikiye ayrılır.

Doğru Cevap: D

Soru 29

Yoksulluk kültürü kavramını Londra, ABD, Porto Riko, Mexico City ve Mesika’da yaptığı antropolojik çalışmalara dayandırarak açıklayan Oscar Lewis, yoksullara özgü olarak tanımladığı bazı davranış örüntülerinin aynı zamanda evrensel de olduğunu iddia etmektedir.
Aşağıdakilerde hangisi Lewis'in yoksulluk kültürünün özelliklerinden biri olarak gösterdiği "Bireysel Özellikler"in kapasamındadır?

Aile yaşamındaki düzensizlik

Seks konuları nedeniyle aile bütünlüğünün tehdit edildiği

Tedavi görmek, doktora gitmek, doğum yapmak ya da gebeyken doktora muayene olmak ya da yaşlılık ödeneği almak konusunda ilgisizlik

Para biriktirememe

Tefecilerden çok yüksek faizle para almak

Açıklama:

Bireysel Özellikler: Aile yaşamındaki düzensizlik; Sevgiden yoksun büyüme; Cehalet; Şiddet taraflısı olma; Sekse düşkünlük; Serüven hevesi; Düşünceden çok hareket; İçe dönüklükten çok dışarıya açılma; Verimlilikten çok zevke, tasarruftan çok harcamaya yönelen bir hayat tarzı; Daha az kontrollü ve kararlı; Suçluluk duygusu taşımayan; Bütün bireylerde öfke, şiddet hatta kan dökücülük özellikleri görülen; Kişinin kendini değerli görmemesi, Çaresizlik, güçsüzlük, beceriksizlik; Çok zor yaşam koşullarının gerçeklerine dayanan bir tevekkül; kendi başına birşeyler başarabileceğine olan inancını kaybetmesi şeklinde ele alınmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisi kent yoksullarının sağlık olanaklarına ulaşamamasının etkilerinden biri değildir?

Kişini bir iş sahibi olamaması

Yeterli gelir elde edememesi

Niteliksiz eğitim ve sağlık sorunları nedeniyle çocukların öğrenme güçlükleri çekmemesi

Düşük kilolu çocuklar, aile içi eşitsiz besin dağılımı, kişinin sağlıği için gerekli vitamin ve minarelleri alamamasının beslenme sonuçlarını etkilemesi

Ülkelerin gelişmişlik düzeyinin beslenmeyi belirlemesi

Açıklama:

Kent yoksullarının sağlık olanaklarına ulaşamamasının etkilerine bakıldığında ise, Kişini bir iş sahibi olamaması, Yeterli gelir elde edememesi, Niteliksiz eğitim ve sağlık sorunları nedeniyle çocukların öğrenme güçlükleri çekmesi, Düşük kilolu çocuklar, aile içi eşitsiz besin dağılımı, kişinin sağlıği için gerekli vitamin ve minarelleri alamamasının beslenme sonuçlarını etkilemesi, Bu konuda en savunmasız durumda olanların kadınlar ve çocuklar olması, Ülkelerin gelişmişlik düzeyinin beslenmeyi belirlemesi, örneğin, azgelişmiş ülkelerin en yoksul hanelerindeki çocukların en zengin hanelerindeki çocuklardan iki kat daha düşük kilolu olması, olarak sıralanabilir. Bu yüzden yanlış cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 31

Geçinebilmek için içinde bulunulan toplumun ortalama yaşam standardının altında bir gelir ve tüketime sahip olmasına ne ad verilir?

İnsani yoksulluk

Mutlak yoksulluk

Göreli yoksulluk

Yoksulluk

Küresel yoksulluk

Açıklama:

Geçinebilmek için içinde bulunulan toplumun ortalama yaşam standardının altında bir gelir ve tüketime sahip olmasına göreli yoksulluk denir.Doğru cevap ''C'' şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 32

Kişinin varolan kapasitesini geliştirebilmesi ve kullanabilmesi için fırsatlara erişimine ne ad verilir?

Yoksulluk

Toplumsal yoksulluk

Göreli yoksulluk

Mutlak yoksulluk

İnsani yoksulluk

Açıklama:

İnsani yoksulluk kavramı, kişinin varolan kapasitesini geliştirebilmesi ve kullanabilmesi için fırsatlara erişimidir.Doğru cevap ''E'' şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 33

Nitel ve Katılımcı Yoksulluk Analizleri özellikle ne sorusuna uygundur?

“yoksul nerede yaşamaktadır?”

“yoksul olmak için varlık sınırı nedir?”

“kim zengindir?”

“kim yoksuldur?”

“Kaç yoksul vardır?”

Açıklama:

Nitel ve Katılımcı Yoksulluk Analizleri: Nitel veriler özellikle “kim yoksuldur?” sorusuna uygundur.
Nitel ve Katılımcı Yoksulluk Analizleri: Nitel veriler özellikle “kim yoksuldur?”
sorusuna uygundur.Doğru cevap ''D'' şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 34

Yoksulluğun sebeplerini kalıtsal kişisel özelliklere atıfla açıklayan yaklaşım biçiminin temel noktası, ne üzerine kuruludur?

Kurbanı suçlamak

Aileden gelen zenginlik

Kişisel özellikler

Çalışma şekli

Çalışma isteği

Açıklama:

Yoksulluğun sebeplerini kalıtsal kişisel özelliklere atıfla açıklayan yaklaşım biçiminin temel noktası, kurbanı suçlamak üzerine kuruludur.Doğru cevap ''A'' şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 35

2030 yılına ilişkin projeksiyonlara göre Dünya’da kent nüfusu kaç milyara ulaşacaktır?

Açıklama:

2030 yılına ilişkin projeksiyonlara göre Dünya’da kent nüfusu 5 milyara ulaşacaktır.Doğru cevap ''E'' şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 36

Tahminlere göre bugün dünyada kentlerde yaşayan nüfusun kaçta kaçı yoksul durumdadır?

1/2’si,

1/3’ü,

1/4’ü,

1/5’i,

1/6’sı,

Açıklama:

Tahminlere göre bugün dünyada kentlerde yaşayan nüfusun 1/3’ü, tüm dünya nüfusunun ¼’i yoksul durumdadır.Doğru cevap ''B'' şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 37

Kötü çalışma koşullarında emeklerini kullanan, düşük ya da düzensiz ücret kazanan, sosyal güvenlik sisteminin dışında kalan toplumsal kesimi anlatmak için kullanılan terime ne ad verilir?

Çalışan yoksullar kavramı

Yeni kent yoksulları

Mutlak yoksulluk

Göreli yoksulluk

Toplumsal yoksulluk

Açıklama:

Çalışan yoksullar kavramı ise kötü çalışma koşullarında emeklerini kullanan, düşük ya da düzensiz ücret kazanan, sosyal güvenlik sisteminin dışında kalan toplumsal kesimi anlatmak için kullanılmaktadır.Doğru cevap ''A'' şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 38

2010 yılında nüfusun yüzde kaçından fazlası kentlerde yaşamaktadır?

Yüzde 20’sinden

Yüzde 30’unden

Yüzde 40’ınden

Yüzde 50’sinden

Yüzde 60’ınden

Açıklama:

2010 yılında nüfusun Yüzde 50’sinden fazlası kentlerde yaşamaktadır.Doğru cevap ''D'' şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 39

Dezavantajlı grup üyelerinin yaşam koşullarının iyileştirilmesinin önlenmesine ne ad verilir?

Toplumsal dışlanma

Eşitsizlik

Kutuplaşma

Çevresel riskler

Siyasi riskler

Açıklama:

Toplumsal dışlanma, dezavantajlı grup üyelerinin yaşam koşullarının iyileştirilmesinin önlenmesi olarak tanımlanabilir.Doğru cevap ''A'' şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 40

Yoksunluğa neden olan ilişki ve süreçlere odaklanarak geçinme, istihdam, kazanç, mülkiyet, konut, asgari tüketim, eğitim, vatandaşlık gibi yoksunluk durumlarını da anlatan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Mutlak Yoksulluk

Göreli Yoksulluk

İnsani Yoksulluk

Toplumsal Dışlanma

Kültürel Yoksulluk

Açıklama:

Yoksulluk ekonomik, toplumsal, politik ve kültürel açıdan çok boyutlu bir olgudur. Yoksulların kim olduğu, yoksulluğun nasıl tanaımlanacağı, nasıl ölçüleceği, nasıl açıklanacağına dair birbirinden farklı kuramsal yaklaşımlar bulunmaktadır. Mutlak yoksulluk birey, aile ve toplumsal grupların gıda, barınma, giysi gibi temel biyolojik ihtiyaçlarını karşılayabilecek asgari gelir ve tüketim düzeyinin altında kalmasıdır. Göreli yoksulluk geçinebilmek için içinde bulunulan toplumun ortalama yaşam standardının altında bir gelir ve tüketime sahip olmasıdır. İnsani yoksulluk kavramı, kişinin varolan kapasitesini geliştirebilmesi ve kullanabilmesi için fırsatlara erişimidir. Toplumsal dışlanma, Avrupa’da 1980’den sonra sosyal politika ve akademik tartışmalarda yoksulluk yerine kullanılan bir kavramdır. Yoksulluk basitçe maddi ve parasal bir sorun olarak gelir yoksulluğu olarak görülürken, dışlanma gelir yoksulluğu dışında geçinme, istihdam, kazanç, mülkiyet, konut, asgari tüketim, eğitim, vatandaşlık gibi yoksunluk durumlarını da anlatmaktadır. Toplumsal dışlanma kavramı yoksunluğa neden olan ilişki ve süreçlere odaklanmaktadır. Bu nokta dışlanma kavramını, yoksulluğu sonuç ve statik bir durum olarak değerlendiren yoksulluk yaklaşımlarından ayırmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 41

Aşağıdakilerden hangisi yoksulluğun ölçümünün nedenleri arasında yer almamaktadır?

Politik müdahalelerde bulunmak

Yoksul insanları gündemde tutmak

Yoksullara yönelik projeleri yürütmek

Yardımcı kurumların etkinliğini arttırmak

Yoksulluk çözümlemesi çalışmaları yapmak

Açıklama:

Yoksulluğu ölçmenin en temel amaçlarından bir tanesi yoksul kişiyi tanımlayabilmek ve böylece hedefe uygun müdahaleler geliştirebilmektir. Ayrıca, yoksul insanları gündemde tutmak, yoksullara yönelik projeleri yürütmek, değerlendirmek, politik müdahalelerde bulunmak ve hedefi yoksul insanlara yardım etmek olan kurumların etkinliğini arttırmak yoksulluğun ölçümünün nedenleri arasındadır.
Yoksulluk çözümlemesinde kullanılabilecek verileri toplamak için birkaç veri toplama tekniği mevcuttur. Oldukça az sayıdaki araştırmanın birincil amacı yoksulluk ölçümü yapmaktır. Bu nedenle yoksulluk çözümlemesi yapanların, araştırmaların başka amaçlar için gerçekleştirilip gerçekleştirilmediğini ve eğer araştırma başka amaçlar için yapılmış ise buradan elde edilen verilerin yoksulluğu ve yaşam koşullarındaki değişiklikleri ölçmek için güvenilirliğini dikkatlice değerlendirmeleri gerekmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 42

Aşağıdakilerden hangisi 2016 yılında TÜİK Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırmasında Finansal sıkıntıda olma durumunu ifade eden maddi yoksunluk oranını ifade etmektedir?

%47,2

%26,2

%32,9

%14,3

%14,6

Açıklama:

TÜİK Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması 2016 : En yüksek gelir grubunun toplam gelirden aldığı pay %47,2’ye yükseldi.Okur-yazar olmayanların %26,2’si, yükseköğretim mezunlarının %1,7’si yoksul. Maddi yoksunluk oranı %32,9 oldu Finansal sıkıntıda olma durumunu ifade eden maddi yoksunluk; çamaşır makinesi, renkli televizyon, telefon ve otomobil sahipliği ile beklenmedik harcamalar, evden uzakta bir haftalık tatil, kira, konut kredisi, borç ödemeleri, iki günde bir et, tavuk, balık içeren yemek ve evin ısınma ihtiyacının ekonomik olarak karşılanamama durumu
ile ilgili hane halklarının algılarını yansıtmaktadır. Nüfusun %14,3’ü yoksulluk sınırının altında kaldı Eşdeğer hane halkı kullanılabilir fert medyan gelirinin %50’si dikkate alınarak belirlenen yoksulluk sınırına göre, yoksulluk oranı bir önceki yıla göre 0,4 puanlık düşüş ile %14,3 olarak gerçekleşti. Sürekli yoksulluk oranı %14,6 oldu Dört yıllık panel veri kullanılarak hesaplanan sürekli yoksulluk oranı, eşdeğer hane halkı kullanılabilir fert medyan gelirinin %60’ına göre son yılda ve aynı zamanda önceki üç yıldan en az ikisinde de yoksul olan fertleri kapsamaktadır. Buna göre, 2015 yılında sürekli yoksulluk oranı %15,8 iken 2016 yılında bu oran %14,6 oldu.

Doğru Cevap: C

Soru 43

Aşağıdakilerden hangisi hane halkı harcamaları ve geliri, sağlık, eğitim, istihdam, göç, tarım, konut, arsa, mal-mülk sahipliği ile hizmetlere ve toplumsal programlar gibi konularda veri toplayan anket çalışmasıdır?

Hane halkı anketleri

Milli Gelir Hesapları

İstihdam Anketleri

Yaşam Standardı Ölçüm Anketleri

Nüfus ve sağlık Anketleri

Açıklama:

Hanehalkı anketleri: Hanehalkı anketleri gelir yoksulluğunu ölçmede vazgeçilmez
bir araç olabilir. Öncelikle yoksulluk sınırı belirlendikten sonra, hanehalkı anketlerinden elde edilen tüketim dağılımı verileriyle yoksulluk sınırının altında kalan nüfus oranı
belirlenir. Ancak, Hane halkı anketleri, kaynakların, özellikle gelir ve tüketimin hane
içinde nasıl dağıldığına ilişkin sınırlı bir bilgi verir. Nüfus sayımı tüm nüfusu kapsarken, bu anketler sadece küçük bir alt grup üzerinde gerçekleştirilir. Örnekleme alınacak haneler son derece dikkatli bir biçimde seçilir, böylece anketin sonuçları ülkede ve
ülkenin farklı yerlerindeki yaşam koşullarını doğru bir biçimde temsil yeteneğine sahip
olur.
Milli Gelir Hesapları: Milli Gelir Hesapları da birçok ülkede gelir yoksulluğunu tahminleri yapmak için kullanılır. Hane halkı anketlerine dayalı gelir dağılımdaki değişiklikler uygulanarak, milli gelir hesaplarından alınan özel tüketim harcamalarındaki değişiklikler tahmin edilir. Milli gelir hesapları kullanılarak yoksulluk kafa sayımı ölçümü yapılır.
Yaşam Standardı Ölçüm Anketleri: Yaşam Standardı ölçüm Anketleri ve diğer çok konulu anketler genellikle yoksulluğun ölçümü ve çözümlemesinde önemli araçlardır. Bu anketler, hane halkı harcamaları ve geliri, sağlık, eğitim, istihdam, göç, tarım, konut, arsa, mal-mülk sahipliği ile hizmetlere ve toplumsal programlar gibi konularda veri toplar.
İstihdam anketleri, istihdam ve işsizlik örüntüleri ve dalgalanmaları üzerine bilgiler içerir. Bunlar;
a. hane halkı geliri;
b. demografik
c. hane özelliklerini içerir.
Bu konulara ilişkin veriler, istihdam istatistikleri, gelire dayalı yoksulluk göstergeleri ve temel hizmetlere erişim göstergelerine kaynaklık eder.
Nüfus ve sağlık Anketleri:
a. nüfus ve sağlık anketleri, sağlık, bebek ölümleri, doğurganlık, doğum kontrol
uygulamaları ve aile planlaması, gebelik sırasında sağlık olanaklarından yararlanabilme, aşı, anne ve çocukların sağlık merkezlerini kullanmaları, sağlık hizmetlerinden memnuniyet ve tedavi maliyetleri;
b. eğitim düzeyi;
c. kadın/erkek meslekleri;
d. göç;
e. temel hizmetlere erişim;
f. içme suyu, elektrik, kullanma suyu kaynaklarına ve dayanıklı mal sahipliğine ilişkin verileri içerir.

Doğru Cevap: D

Soru 44

Aşağıdakilerden hangisi belli bir topluluğa ilişkin yoksulluğun en önemli belirtilerini tespit etmek, analiz yapmak ve çözüm yolları ortaya koymaya yardımcı olan anket çalışmasıdır?

Yaşam Standardı Ölçüm Anketleri

İstihdam Anketleri

Milli Gelir Hesapları

Hane halkı anketleri

Nitel ve Katılımcı Yoksulluk Analizleri

Açıklama:

Nitel ve Katılımcı Yoksulluk Analizleri: Nitel veriler özellikle “kim yoksuldur?” sorusuna uygundur. Nitel veri ve yaklaşımlar, belli bir topluluğa ilişkin yoksulluğun en önemli belirtilerini tespit etmek, analiz yapmak ve çözüm yolları ortaya koymaya yardımcı olur. Stratejik düzeyde, bu bilgiler yoksulluğun azaltılması, proje düzeyinde ise, bu bilgilere dayanarak yoksullara ulaşmak üzere projeler ve politikalar tasarlamak üzere kullanılır. Katılımcı yoksulluk değerlendirmesi özellikle, ekonomik şok dönemlerinin ardından, düşük gelirli hanelerin, gelir, istihdam ve hizmetlerin erişiminde belirsizlikler yaşadıkları zamanlarda kamu politikalarının planlama yapmalarında yararlı olabilir.
Hanehalkı anketleri: Hanehalkı anketleri gelir yoksulluğunu ölçmede vazgeçilmez
bir araç olabilir. Öncelikle yoksulluk sınırı belirlendikten sonra, hanehalkı anketlerinden elde edilen tüketim dağılımı verileriyle yoksulluk sınırının altında kalan nüfus oranı
belirlenir. Ancak, Hane halkı anketleri, kaynakların, özellikle gelir ve tüketimin hane
içinde nasıl dağıldığına ilişkin sınırlı bir bilgi verir. Nüfus sayımı tüm nüfusu kapsarken, bu anketler sadece küçük bir alt grup üzerinde gerçekleştirilir. Örnekleme alınacak haneler son derece dikkatli bir biçimde seçilir, böylece anketin sonuçları ülkede ve
ülkenin farklı yerlerindeki yaşam koşullarını doğru bir biçimde temsil yeteneğine sahip
olur.
Milli Gelir Hesapları: Milli Gelir Hesapları da birçok ülkede gelir yoksulluğunu tahminleri yapmak için kullanılır. Hane halkı anketlerine dayalı gelir dağılımdaki değişiklikler uygulanarak, milli gelir hesaplarından alınan özel tüketim harcamalarındaki değişiklikler tahmin edilir. Milli gelir hesapları kullanılarak yoksulluk kafa sayımı ölçümü yapılır.
Yaşam Standardı Ölçüm Anketleri: Yaşam Standardı ölçüm Anketleri ve diğer çok konulu anketler genellikle yoksulluğun ölçümü ve çözümlemesinde önemli araçlardır. Bu anketler, hane halkı harcamaları ve geliri, sağlık, eğitim, istihdam, göç, tarım, konut, arsa, mal-mülk sahipliği ile hizmetlere ve toplumsal programlar gibi konularda veri toplar.
İstihdam anketleri, istihdam ve işsizlik örüntüleri ve dalgalanmaları üzerine bilgiler içerir. Bunlar;
a. hane halkı geliri;
b. demografik
c. hane özelliklerini içerir.
Bu konulara ilişkin veriler, istihdam istatistikleri, gelire dayalı yoksulluk göstergeleri ve temel hizmetlere erişim göstergelerine kaynaklık eder.

Doğru Cevap: E

Soru 45

Aşağıdakilerden hangisi aile yaşamı, toplumsal ilişkilerin biçimi, hayata karşı alınan kaderci ya da umutsuz tutum gibi nedenleri temel alan Yoksulluğun nedenlerini hangi boyutuyla açıklamaktadır?

Yapısal

Sistemsel

Kültürel

Bireysel

Politik

Açıklama:

Yoksulluğun nedenlerine ilişkin açıklamalar temelde, bireysel ve yapısal olmak üzere ele
alınmaktadır. Yoksulluğu bireysel özelliklerle açıklayan yaklaşım, aile yaşamı, toplumsal
ilişkilerin biçimi, hayata karşı alınan kaderci ya da umutsuz tutum gibi nedenleri temel alır. Yapısal unsurları temel alan yaklaşım biçimi ise, bir taraftan toplumsal sistemin bir yan ürünü olarak yoksulluk olgusunu açıklayan muhafazakârlar ile sınıf ve sömürü ilişkileri bağlamında açıklayan sol kanat olmak üzere ikiye ayrılır.

Doğru Cevap: D

Soru 46

Aşağıdakilerden hangisi Yoksulluk kültürü kavramını, yoksullara özgü olarak tanımladığı bazı davranış örüntülerinin aynı zamanda evrensel de olduğunu iddia eden Oscar Levis'in araştırma yaptığı şehirlerden biri değildir?

Londra

ABD

Porto Riko

Mexico City

Paris

Açıklama:

Yoksulluğun nedenlerini açıklamakta bireysel özelliklere vurgu yapan yoksulluk kültürü yaklaşımı özellikle muhafazakâr kesim tarafından “kurbanı suçlayan” bir yaklaşım biçimine dönüştürülmüştür. Yoksulluk kültürü kavramını Londra, ABD, Porto Riko, Mexico City ve Mesika’da yaptığı antropolojik çalışmalara dayandırarak açıklayan Oscar Lewis, yoksullara özgü olarak tanımladığı bazı davranış örüntülerinin aynı zamanda evrensel de olduğunu iddia etmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 47

Aşağıdakilerden hangisi Oscar Lewis’e göre, aşağı tabakadaki yerleşim yerlerinde bireysel davranış özelliklerin ortaya çıkmasına etken olan koşullardan biri değildir?

Aile yaşamı

Değerler sistemi

Para harcama şekli

Eğitim sistemi

Toplumsal İlişkiler

Açıklama:

Lewis’e göre, aşağı tabakadaki yerleşim yerlerinde bireysel davranış özellikleri, aile yaşamı, değerler sistemi, para harcama şekli, çalışmaya karşı tutum ve toplumsal ilişkilere kadar pek çok alanda köy, kent hatta ulus farklılıklarının da üstüne çıkan evrensel özellikler bulunmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 48

Aşağıdakilerden hangisi Alcock’a göre, sınıf-altını ortaya çıkaran temel nedenlerden biri değildir?

İşsizlikteki artış

Birey gizliliğinin ortadan kalkması

Sınıf bölünmelerinin artması

Yükselen yaşam standartlarından yoksulların dışlanması

Kendi çıkarlarını düşünmeye doğru tutum değişikliği

Açıklama:

Alcock’a göre, sınıf-altını ortaya çıkaran dört temel neden:
• İşsizlikteki artış,
• Sınıf bölünmelerinin artması,
• Yükselen yaşam standartlarından yoksulların dışlanması,
• Başkalarını düşünmekten kendi çıkarlarını düşünmeye doğru tutum değişikliğidir.
Toplumsal ve Psikolojik Özellikler:
• İnsanı, eğlenceyi, müziği, beraber olmayı, kaynaşmayı seven bir topluluk;
• Çok kalabalık yerlerde yaşamak; kalabalık gruplar halinde yaşamak ve gezmek;
• Birey gizliliğinin ortadan kalkması;
• Alkolik oranının yüksek olması;
• Kavgaların sık sık korkunç şekillere dönüştürülmesi;
• Her türlü psiko-patolojinin hoşgörülmesi;
• Erkeğin üstünlüğüne inanmak;

Doğru Cevap: B

Soru 49

Aşağıdakilerden hangisi Geleneksel ekonomik temelli yaklaşımın kullandığı verilerden biri değildir?

Yaşam beklentisi

Bebek ölümleri

Beslenme

Okullaşma oranları

Toplumsal kutuplaşma

Açıklama:

Kent yoksulluğu kavramı üzerinde bir görüş birliği olmamasına karşın, ekonomik ve antropolojik olmak üzere birbirini tamamlayıcı iki yaklaşım biçimi vardır. Geleneksel ekonomik temelli yaklaşım, yoksul grupları ortak bir maddi refah endeksi altında kategorileştirmeye karşı çıkar. Yaşam beklentisi, bebek ölümleri, beslenme, gıdaya harcanan bütçenin hane halkı toplam bütçesine oranı, okuryazarlık, okullaşma oranları, sağlık klinikleri ya da içme suyuna erişimi, gibi bir dizi sosyal göstergeleri içeren gelir ya da tüketim örüntülerini kullanır.

Doğru Cevap: E

Soru 50

Türkiye’de yoksulluk çalışmaları makro ve mikro düzeyde yapılan araştırmalar olmak üzere iki gruba ayırabiliriz.
Aşağıdakilerden hangisi makro araştırmaların ortaya koyduğu çalışmalardan biridir?

Yoksulluk algısı

Yoksulluk tipolojileri

Tüketim kalıpları

Kentsel yoksulluk

Tüketim harcamaları

Açıklama:

Türkiye’de yoksulluk çalışmaları makro ve mikro düzeyde yapılan araştırmalar olmak üzere iki gruba ayırabiliriz. İlki, gelir, tüketim harcamaları ve sosyal göstergelere dayanan Türkiye’de yoksulluğun çok genel resmini ortaya koyan çalışmalardır. Diğer mikro düzeyde yoksulluğu kentsel yoksulluk, yoksulluğu eleştirisi, göç, istihdam, tüketim kalıpları, yoksulluk tipolojileri, yoksulluk algısı, yardım, ilişki ağları, yoksulluğa karşı geliştirilen geçim stratejileri ve kadınların bu stratejilerdeki rolü vb. konular ve ilişkiler temelinde analiz eden sosyolojik araştırmalardır.

Doğru Cevap: E

Soru 51

I. Düşen gelirler
II. Kentlerde yaşam maliyetlerinde artış
III. Gelir düzeyinin dengesiz dağılımı
IV. İçme suyu gibi temel hizmetlere ulaşmada eşitsizlik
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri yoksulluğun en önemli göstergeleri arasında yer almaktadır?

Yalnız I

I ve III

II ve IV

I, II ve IV

Hepsi

Açıklama:

Bugün yoksulluğun en önemli göstergeleri, düşen gelirler, özellikle kentlerde yaşam maliyetlerinde artış, temiz içme ve kullanma suyu gibi temel hizmetlere ulaşımda eşitsizlik olarak sayılabilir. Doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 52

Yoksulluğun tanımı aşağıdaki kavramlardan hangisi ile doğrudan ilişkili değildir?

Süreğen yoksulluk

Mutlak yoksulluk

İnsani yoksulluk

Toplumsal dışlanma

Göreli yoksulluk

Açıklama:

Yoksulluğun tanımı mutlak yoksulluk, göreli yoksulluk, insani yoksulluk ve toplumsal dışlanma kavramları etrafında tanımlanabilmektedir. Doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 53

Birey, aile ve toplumsal grupların gıda, barınma, giysi gibi temel biyolojik ihtiyaçlarını karşılayabilecek asgari gelir ve tüketim düzeyinin altında kalması aşağıdaki yoksulluk türlerinden hangisi ile açıklanmaktadır?

İnsani yoksulluk

Göreli yoksulluk

Mutlak yoksulluk

Toplumsal dışlanmaya dayalı yoksulluk

Süreğen yoksulluk

Açıklama:

Birey, aile ve toplumsal grupların gıda, barınma, giysi gibi temel biyolojik ihtiyaçlarını karşılayabilecek asgari gelir ve tüketim düzeyinin altında kalması olarak tanımlanmaktadır. Doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 54

Aşağıdakilerden hangisi yoksulluğu ölçmenin nedenleri arasında yer almamaktadır?

Yoksul kişiyi tanımlayabilmek ve hedefe uygun müdahaleler yapabilmek

Yoksullara yönelik projeler yürütmek

Hedefi yoksullara yardım etmek olan kurumların etkililiğini artırmak

Yoksulların gelir düzeyi yüksek bireylerden beklentilerini belirlemek

Yoksulluğa yönelik politik müdahalelerde bulunmak

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 55

I. Nüfus sayımı
II. Milli gelir hesaplamaları
III. İstihdam anketleri
IV. Nitel ve kalıcı yoksulluk analizleri
V. Nüfus ve sağlık araştırması
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri yoksulluğum ölçümlenmesinde kullanılan araçlar arasında yer almaktadır?

I ve II

II ve V

III, IV ve V

I, II ve V

Hepsi

Açıklama:

Yoksulluğum ölçümlenmesinde kullanılan araçlar arasında nüfus sayımı, milli gelir hesaplamaları, istihdam anketleri, nitel ve kalıcı yoksulluk analizleri, nüfus ve sağlık araştırması, yaşam standartı ölçüm anketleri, istihdam anketleri ve hanehalkı anketleri yer almaktadır. Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 56

Charles Murray'in refah devleti politikalarını eleştirmesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Refah devleti politikalarının yoksulluğun nedenlerinin net olarak anlaşılmadan geliştirilmesi

Refah devleti politikalarının ülkenin her bir köşesine ulaşamaması

Refah devleti politikalarının sosyal programlar aracılığıyla yoksulları uyuşturması ve bu yolla onların yoksulluklarından kurtulabilmesi için harekete geçmelerini engellemesi

Refah devleti politikalarının siyasi çıkarların geri planında kalması

Refah devleti politikalarının ekonomik anlamda yeteri kadar desteklenememesi

Açıklama:

Murray’a göre refah devleti politikaları sadece yoksulların
rasyonel bir biçimde refah sistemini sömürmelerine yol açar. Çözüm ise, sosyal programları ortadan kaldırarak yoksulların çalışmaya başlamalarını ve sorumluluk almaları ve böylece kendilerini yoksulluktan kurtarmalarını sağlamak olmalıdır. Doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 57

I. İşsizlikteki artış
II. Sınıf bölünmelerinin artması
III. Yükselen yaşam standartlarında yoksulların dışlanması
IV. Gelir düzeylerindeki yıl bazlı dalgalanmalar
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri sınıf-altını ortaya çıkaran temel nedenler arasında yer almaktadır?

Yalnız I

I ve II

I ve IV

II ve IV

I, II ve III

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 58

Yeni kentsel yoksulluk aşağıdakilerden hangisini ifade etmektedir?

Esnek üretimin yaygınlaşması

Üretimde robotların kullanılması

Sendikalaşma oranının artması

İşgücünün aşırı sömürülmesi

Büyük sektörlerin daralması

Açıklama:

Yeni kentsel yoksulluk, Castells ve Henderson’un kavramsallaştırmasıyla “işgücünün aşırı sömürüsünün” ortaya çıktığı yeni bir dönemi anlatır. Doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 59

I. Çocuk işçiliği
II. Sokakta yaşayan çocuklar
III. Toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin yeniden üretilmesi
IV. Aile içi şiddet ve suç gibi nedenlerin yol açtığı düşük toplumsal sermaye
V. Okul çağındaki gençler için yapıcı aktivite eksikliği
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri eğitim olanaklarına ulaşamamanın kent yoksulluğu üzerindeki etkileri arasında yer almaktadır?

I ve II

III ve V

II, III ve V

I, II, III ve V

Hepsi

Açıklama:

Eğitim olanaklarına ulaşamamanın kent yoksulluğu üzerine etkileri ise;
• Düzenli ve sürekli bir iş sahibi olamamak;
• Çocuk işçiliği,
• Sokakta yaşayan çocuklar,
• Okul çağındaki gençler için yapıcı aktivite eksikliği ve bunun gençler arasında suça
yatkınlığı arttırması;
• Toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin yeniden
üretilmesi,
• Okula devam ve okulda kalma süresinin
düşük olmasının getirdiği kalitesiz eğitimin
geleceğin niteliksiz işgücünü yaratması olarak açıklanabilmektedir. Doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 60

Aşağıdakilerden hangisi Asian Development Bank'ın savunmasızlığı incelediği alt kategoriler arasında yer almamaktadır?

Piyasa riskleri

Yoksulluk riskleri

Toplumsal riskler

Sağlık riskleri

Çevresel riskler

Açıklama:

Asian Development Bank, savunmasızlığı beş alt
kategoride incelemektedir:
• Çevresel riskler: Kuraklık, sel ya da haşereler;
• Piyasa Riskleri: Fiyat dalgalanması, ücret
değişkenliği ve işsizlik;
• Siyasi Riskler: Sübvansiyon veya fiyatlardaki değişiklikler, gelir transferleri ve iç kargaşa;
• Toplumsal riskler: Topluluk desteği ve yetkilerindeki azalma;
• Sağlık riskleri: Hastalıklar nedeniyle çalışamaz duruma gelmek
Doğru yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 61

... kavramı, kişinin varolan kapasitesini geliştirebilmesi ve kullanabilmesi için fırsatlara erişimini ifade eder.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere uygun olan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

İnsani yoksulluk

Mutlak yoksulluk

Toplumsal dışlanma

Göreli yoksulluk

Yaşam standardı

Açıklama:

''... kavramı, kişinin varolan kapasitesini geliştirebilmesi ve kullanabilmesi için fırsatlara erişimini ifade eder.'' cümlesinde boş bırakılan yere uygun olan kavram İnsani yoksulluktur.

Doğru Cevap: A

Soru 62

Yoksulluğun ölçümünde hane halkı anketlerinin dezavantajı olarak kabul edilen unsur aşağıdakilerden hangisidir?

Anketlerin ülkenin demografik dağılımını vermiyor olması.

Anketlerin sadece küçük bir alt grup üzerinde gerçekleştirilmesi.

Tüketim dağılımı verileriyle yoksulluk sınırının belirleniyor olması.

Gelir ve gelir dışı yoksulluk tahminleri yapılıyor olması.

Yerel yönetimlerin bu anketlerde etkin olması.

Açıklama:

Yoksulluğun ölçümünde hane halkı anketlerinin dezavantajı olarak kabul edilen unsur, anketlerin sadece küçük bir alt grup üzerinde gerçekleştirilmesidir.

Doğru Cevap: B

Soru 63

Yoksulluk kültürü kavramını yaptığı antropolojik çalışmalara dayandırarak açıklayan, yoksullara özgü olarak tanımladığı bazı davranış biçimlerinin
aynı zamanda evrensel de olduğunu söyleyen araştırmacı aşağıdakilerden hangisidir?

Jerome H. Friedman

Manuel Castells

Oscar Lewis

Pete Alcock

Harried Bradley

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 64

Aşağıdaki eylemlerden hangisi Oscar Lewis'in yoksulluk kültürünün kentle bütünleşme özellikleri arasında gösterilebilir?

Verimlilikten çok zevke düşkünlük.

Şiddet taraflısı olma.

Çocukların çalıştırılması.

Siyasi partilere katılmama.

Elden düşme eşya ve giysi kullanma.

Açıklama:

''Siyasi partilere katılmama'' Oscar Lewis'in yoksulluk kültürünün kentle bütünleşme özellikleri arasında gösterilebilir.

Doğru Cevap: D

Soru 65

Charles Murray'ın, sosyal programların ortadan kaldırılarak yoksulların çalışmaya başlamalarını ve sorumluluk almalarını önermesi yoksulluğun hangi nedenle oluştuğuna işaret etmektedir?

İnsanların hükümet ve yüksek seviyeli kişilere duydukları güvensizlik nedeniyle oluştuğuna işaret etmektedir.

Çağdaş kapitalizmin yoksulluk sınıfı sömürüsü anlayışı sonucu yoksulluğun oluştuğuna işaret etmektedir.

Yükselen yaşam standartlarından dolayı yoksulların dışlandıklarına işaret etmektedir.

Kişilerin, emek güçlerinin satılabilir hale gelmesinden dolayı yoksulluğun oluştuğuna işaret etmektedir.

Yoksulluğun refah sisteminin yan ürünü olarak oluştuğuna işaret etmektedir.

Açıklama:

Charles Murray'ın sosyal programları ortadan kaldırılarak yoksulların çalışmaya başlamalarını ve sorumluluk almalarını önermesi yoksulluğun refah sisteminin yan ürünü olarak oluştuğuna inandığını göstermektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 66

''Tahminlere göre bugün dünyada kentlerde yaşayan nüfusun 1/3’ü, tüm dünya nüfusunun ¼’i yoksul durumdadır'' cümlesi yoksulluk bağlamında değerlendirildiğinde aşağıdaki çıkarımlardan hangisini anlatmaktadır?

Kent yoksulluğu kırsala nispetle daha fazladır.

Kırsal nüfus hızla kent nüfusuna evrilmektedir.

Kentli ama kent yaşamından uzak bir nüfus vardır.

Kırsaldaki yoksulluk kentlere de yansımıştır.

Kentlerin varoşları giderek daha güvensiz olmaktadır.

Açıklama:

''Tahminlere göre bugün dünyada kentlerde yaşayan nüfusun 1/3’ü, tüm dünya nüfusunun ¼’i yoksul durumdadır'' cümlesi yoksulluk bağlamında değerlendirildiğinde, Kent yoksulluğunun kırsala nispetle daha fazla olduğu görülmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 67

''Dünya ekonomisinin gelişimi giderek daha çok şirketin, işgücünün bol olduğu, iyi disipline edilmiş ve ucuz satın alınabileceği yeni sanayi alanlarında yaşama olanağı bulduğu yöne doğru kaymaktadır.''
Yukarıdaki çıkarımın başka bir şekilde ifadesi aşağıdaki şıklardan hangisinde mevcuttur?

Kentsel yoksulluk etkisini her geçen gün daha çok hissettirmektedir.

Yeni dönem üretimin ulusötesi yeniden organizasyonu dönemidir.

Hak mahrumiyetleri kentsel yoksulluğun başka bir boyutudur.

İşgücünün aşırı sömürüsü yeni sorunları tetiklemektedir.

Çalışan yoksullar kavramı yeni üretim biçimini anlatmaktadır.

Açıklama:

'Dünya ekonomisinin gelişimi giderek daha çok şirketin, işgücünün bol olduğu, iyi disipline edilmiş ve ucuz satın alınabileceği yeni sanayi alanlarında yaşama olanağı bulduğu yöne doğru kaymaktadır.'' çıkarımı Frobel'e ait olup, yeni dönemin üretim biçiminin ulusötesi yeniden organizasyon dönemi olduğunu anlatmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 68

Aşağıdaki olumsuzluklardan hangisi öğrencilerin okul hizmetlerinden düzenli olarak faydalanmasını engelleyen ve yönetim politikaları ile doğrudan alakalıdır?

Düzensiz demografik dağılıma engel olunamaması.

Emek-sermaye arası ilişkilerin düzenlenememesi.

Uygun derslik ve yeterli sayıda okul sağlanamaması.

Kentlerin giderek daha fazla yoksula ev sahipliği yapması.

Kent varoşları ile üretim alanları arasındaki dengenin kurulamaması.

Açıklama:

Uygun derslik ve yeterli sayıda okul sağlanamaması.

Doğru Cevap: C

Soru 69

''Türkiye'de kentlere 1990 sonrası göç edenler ilk gelenler kadar şanslı değildir.'' cümlesi ile anlatılmak istenilen aşağıdakilerden hangisidir?

1990 öncesi göçmenlerinin demografik dağılımları, eğitim ve dini kimlik profilleri göç mahallerini etkilemiştir.

1990 sonrası yapılan göçler hem ekonomik hem de güvenlik gerekçeleri ile zorunlu sebeplerden ötürü olmuştur.

Kentlere ilk gelen göçmenler eğitim ve sağlık hizmetleri noktasında yeni gelenlere göre daha farklı bir muameleye muhatap olmuşlardır.

Kente ilk gelen göçmenlerin, menkul ve gayr-i menkul sahipliği
bakımından refah göstergeleri sonrakilere göre daha yüksektir.

Kente 1990 öncesi gelen göçmenler güvenlik sorunları bakımından daha rahat bir hayat sürme imkanı bulmuşlardır.

Açıklama:

''Türkiye'de kentlere 1990 sonrası göç edenler ilk gelenler kadar şanslı değildir.'' cümlesi ile anlatılmak istenilen: kente ilk gelen göçmenlerin,
arazi, konut, iş ve dayanıklı tüketim malları sahipliği açısından refah göstergelerinin daha sonra gelen göçmenlere göre daha yüksektir.

Doğru Cevap: D

Soru 70

Türkiye özelinde 1980 sonrası göç olgusu üzerinde geleneksel ilişki ağlarının etkisinin zayıflaması hangi gerekçe ile izah edilebilir?

Eski ve yeni göçmenler arasındaki mezhepsel farklılıklar.

Eskiye nispetle göçmenlerin sahip oldukları menkullerin azlığı.

Yeni göçmenlerin göç sonrası geldikleri yerlerin özelliği.

Göçmenlerin çıktıkları mahallerin niteliğinin farklı olması.

Zorunlu göçler ve piyasanın değişen dinamiklerinin etkisi.

Açıklama:

Türkiye özelinde 1980 sonrası göç olgusu üzerinde geleneksel ilişki ağlarının etkisinin zayıflaması, ''Zorunlu göçler ve piyasanın değişen dinamiklerinin etkisi.'' ile izah edilebilir.

Doğru Cevap: E

Ünite 7

Soru 1

Aşağıdakilerin hangisi "Şehirlerin imarı, ihyası, âbat edilmesi
nüfuslandırılması, huzur ve güvenliğinin temini ve iaşesinin (gıda) temini gibi şehircilik ve şehirleşme faaliyetlerine" verilen addır?

Şenlendirme

Eğlendirme

Renklendirme

Denklendirme

Dengelenme

Açıklama:

Şenlendirme; Şehirlerin imarı, ihyası, âbat edilmesi, nüfuslandırılması, huzur ve güvenliğinin temini ve iaşesinin (gıda) temini gibi şehircilik ve şehirleşme faaliyetlerine denir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 2

"Eğer şehir sulh/ barış ile fethedilirse, İslam hukukuna ve Osmanlı uygulamasına göre şehir halkının canına ve malına dokunulmazdı." Aşağıdakilerden hangisi bu durumda olan gayrimüslim halkın şehirde güvenle yaşayabilmesi için gereken şarttı?

Şehir Vergisi

Baş Vergisi

Hayat Vergisi

Yaşam Vergisi

Sağlık Vergisi

Açıklama:

Bu durumda, mevcut gayrimüslim şehir halkının güvenle şehirde yaşaması için tek şart cizye (baş) vergisi vererek (haracgüzar) göstermesiydi. Fethedilen şehrin halkı kendi
mülklerinde oturmaya devam eder, fetih sonrası gelen göçmenler ise yeni mahalleler kurarak şehrin imarına girişirlerdi. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi genel olarak Osmanlı idari bölümlemesinden biri değildir?

Köy

Eyalet

Mahalle

Nahiye

Kaza

Açıklama:

Çeşitli dönemlerde isim ve kapsamları değişmekle birlikte genel olarak Osmanlı idari bölümlemesi eyalet, sancak, kaza, nahiye ve köylerden
oluşmaktadır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı şehirlerinde bulunan görevli- görev eşleşmesi doğru değildir?

Subaşı - asayiş

Eminler-muhtesipler - iktisadi-mali işleri

Kethüdalar- esnaf örgütlerini

İmamlar- Okul idaresi

Mütevelliler - vakıf

Açıklama:

Subaşı ve benzeri statüdeki görevliler asayişi, eminler-muhtesipler iktisadi-mali işleri, kethüdalar esnaf örgütlerini, imamlar ve diğer din görevlileri mahalleleri ve cemaatleri, mütevelliler vakıfları sevk ve idare ederlerdi. İmamlar okulları idare etmezlerdi. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı şehirlerinde olan süreklilik ilkelerinden biri değildir?

Osmanlıların İslam ve Türklükten kaynaklı ilke ve adetleri kendi idari süreçlerinde devam ettirmeleri

Fethedilen şehirlerin var olan örf ve adetlerine yönelik hassasiyet ve bunları Osmanlı sistemini adapte etme uğraşısı

Osmanlıların çoğu zaman var olan şehirleri (Bursa, Edirne, Sarayova, Üsküp, Kütahya, Kastamonu...) büyütmeyi tercih etmesi yerine yeni şehirler kurması

Şehrin mimari unsurlarının ve yapılı çevrenin yakılıp yıkılması yerine olabildiğince tamir edilerek ve yenilenerek kullanılması

mevcut şehrin teknik, estetik ve yaşanabilir alanlarla ilgili birikimi Osmanlılarca dikkate alınmış ve bu birikimin sürdürülmesi

Açıklama:

Osmanlı şehirlerinde hem fetih öncesi var olan unsurlar ve mahaller ayağa kaldırılmış hem de bu şehirlerin nüfus nakli ve külliyeler yoluyla büyümesine ve entegre bir şekilde kozmopolit bir yapıya bürünmesine imkân sağlanmıştır. Osmanlılar çoğu zaman yeni şehirler kurmak yerine var olan şehirleri (Bursa, Edirne, Sarayova, Üsküp, Kütahya, Kastamonu...) büyütmeyi tercih etmişlerdir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 6

Osmanlı Döneminde aşağıdakilerden hangisinde/hangilerinde "getto" mahallesi yoktur? I. İstanbul II. Toledo III. Prag

I-II

I-III

Yalnız I

II-III

I-II-III

Açıklama:

Osmanlı şehirlerini pek çok açıdan Avrupa şehirleri ile mukayese etmek mümkünken, dinî-etnik çeşitlilik ve birlikte var olma tecrübesi açısından mukayese etmek neredeyse imkânsızdır. (Uğur,2015). Osmanlı şehirlerinde ve İstanbul’unda belirli dinî ve etnik gruplar aynı mahallede oturmayı tercih edebiliyorlardı ve fakat taşınabilme esneklikleri de vardı. Dolayısıyla bu şehirlerde pek çok farklı dinî ve etnik unsurdan insan aynı mahallede karışık oturabiliyordu. Osmanlı kaynakları, heterojen denilen, çeşitli grupların bir arada yaşadığı ve aralarında iletişim ve etkileşimi ifade eden örneklerle doludur. “Getto” denilen sadece bir gruba mahsus bölgeler hiçbir Osmanlı şehrinde gözükmemektedir. Oysa Avrupa şehirlerinin pek çoğunda özellikle Yahudiler için “getto” denilen mahaller söz konusudur. Bugün Toledo’da, Prag’ta, Paris’te “Yahudi Mahallesi” olarak gezilen yerler geçmişte, başka bir yerde oturmasına izin verilmeyen bir
dinî unsurun mahalleleridir.

Doğru Cevap: C

Soru 7

Tahrir defteri aşağıdakilerden hangisi hakkında bilgi içermektedir?

Nüfus ve İskan

Eğitim

Ticaret

Külliyeler

Mahalle Kültürü

Açıklama:

Elimizde olan dört bin civarındaki tahrir defteri ve diğer nüfusla ilgili avârız, cizye ve
temettuat kayıtları bize bu konularda çok ayrıntılı bilgiler sunmaktadır. Sayımlardan elde edilen sonuçlara göre o şehre yönelik bir iskân politikası belirmektedir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi "içerisinde ibadethaneler, eğitim kurumları, yeme-içme alanları, sağlık birimleri, misafirhaneler, hamamlar, çarşılar, su kaynakları ve mezarlıklar gibi pek çok sosyal donatı alanının bir araya geldiği yerleşim birimi"dir?

Cami

Külliye

Köy

Sancak

Eyalet

Açıklama:

Bir külliye, içerisinde ibadethaneler, eğitim kurumları, yeme-içme alanları, sağlık birimleri, misafirhaneler, hamamlar, çarşılar, su kaynakları ve mezarlıklar gibi pek çok sosyal donatı alanının bir araya geldiği yerleşim birimidir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 9

Aşağıdakilerin hangisinde Osmanlı toplumu tasavvufi hayatını ve alışkanlıklarını gerçekleştirebiliyordu?

Tekkeler

Medreseler

Mahalleler

Sanat Merkezi

Loncalar

Açıklama:

Osmanlı toplumunda tasavvufi hayat gündelik yaşamın ve alışkanlıkların bir parçası idi.Tasavvufu, sadece mistik yani öbür dünyayla ilgili bir alan olarak tanımlamak ve anlamaya çalışmak şüphesiz Osmanlı toplumundaki yeri açısından tasavvufa ve
sûfîliğe indirgemeci bir yaklaşım olur. Zira burada bahsi geçen dönem bu dünya ve öteki dünyanın günümüzdeki gibi birbirinden kopuk olarak algılanmadığı ve yaşanmadığı bilakis sufîliğin gündelik şehir hayatının, insanın fiil ve tasarruflarının bir
parçası olduğu dönemdir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 10

"Osmanlı şehir hayatının önemli bir kurumsal parçası da o şehirdeki entelektüel niteliğin ve faaliyetlerin artmasına yönelik kurumların kurulmasıdır."
Buna göre Osmanlı'da aşağıdakilerin hangisi kurulmuştur?

Tekke

Lonca

Cami

Vakıf

Medrese

Açıklama:

Osmanlı şehir hayatının önemli bir kurumsal parçası da o şehirdeki entelektüel niteliğin ve faaliyetlerin artmasına yönelik kurumların kurulmasıdır. İznik şehrinin fethinden hemen sonra kurulan ilk Osmanlı medresesi (Orhaniye Medresesi, 1331)
ve sonra Bursa, Edirne ve diğer fethedilen şehirlerde külliyeler içerisine dâhil edilen ilim mekânları bunun tarihsel örnekleridir. Şehirlerde çocuklara yönelik eğitim mektep ve
ibadethanelerde yapılırken, daha ileri seviyedeki eğitimler medreselerde yapılmakta idi. Osmanlı coğrafyasının her yerine yayılmış olan medreseler kendi aralarında niteliksel olarak bir hiyerarşiye tabi tutulmakta, İstanbul’daki Süleymaniye, Fatih, Ayasofya medreseleri bu hiyerarşinin en tepesinde görülmekteydi. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 11

Osmanlı döneminde şehirlerin imarı, ihyası, âbat edilmesi, nüfuslandırılması, huzur, güvenlik ve iaşesinin temini gibi şehircilik ve şehirleşme faaliyetleri aşağıdakilerden hangisidir?

Tahrir

Tevarüs

Şenlendirme

İmaret

Lonca

Açıklama:

Şenlendirme: Şehirlerin imarı, ihyası, âbat edilmesi, nüfuslandırılması, huzur ve güvenliğinin temini ve iaşesinin (gıda) temini gibi şehircilik ve şehirleşme faaliyetlerine denir.

Doğru Cevap: C

Soru 12

Osmanlı döneminde barış ile fethedilen kentlerde mevcut gayrimüslim şehir halkının güvenle şehirde yaşaması için tek şart aşağıdakilerden hangisidir?

Tahrir

Tevarüs

Toprak Mahsulleri Vergisi

Cizye Vergisi

Bedesten inşa etmek

Açıklama:

Eğer şehir barış ile fethedilirse, İslam hukukuna ve Osmanlı uygulamasına göre şehir halkının canına ve malına dokunulmazdı. Mevcut gayrimüslim şehir halkının güvenle şehirde yaşaması için tek şart cizye (baş) vergisi vererek (haracgüzar) göstermesiydi.

Doğru Cevap: D

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı kentlerinde bir yerin nüfus yapısı, yerleşim ve iktisadi durumu gibi bilgileri verir?

Tahrir Defterleri

Şeriyye Sicilleri

İaşe

Anveten

Tevarüs

Açıklama:

Ayrıntılı tahrir defterleri bizlere o şehrin nüfus yapısı (hane sayısı, etnik-dini durum, cinsiyet gibi), topografik/yerleşim durumu (mahalle-köy sayıları ve büyüklükleri, mimari eserler), sosyal yapısı (kişilerin unvanları-sıfatları), iktisadi durumu (vergi çeşit ve miktarları, ürün/ üretim çeşit ve miktarları, meslekler, servet dağılımı) gibi konular hakkında bilgiler verir.

Doğru Cevap: A

Soru 14

Sancak
Köy
Nahiye
Kaza
Eyalet

Aşağıdakilerin hangisinde Osmanlı idari bölümlemesi büyükten küçüğe doğru sıralanmıştır?

I-III-IV-II-V

V-I-IV-III-II

II-III-IV-V-I

III-IV-V-I-II

I-III-IV-V-II

Açıklama:

Çeşitli dönemlerde isim ve kapsamları değişmekle birlikte genel olarak Osmanlı idari bölümlemesi eyalet, sancak, kaza, nahiye ve köylerden oluşmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi kadıların tuttuğu defterdir?

Anveten

Tevarüs

Tahrir Defterleri

İaşe

Şeriyye Sicilleri

Açıklama:

Kaza yani şehir kelimesinin kadılıktan kalma bir kullanım olduğunu akılda tutarak bu kazalara ait bugün elimizde Şeriyye Sicilleri denilen ve kadıların tuttuğu yirmi binden fazla defter bulunmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Sömürge şehirleridir.
Sömürge öncesi kurulu olan yerleşim alanları ve yapılı çevre kendi haline terkedilmiştir.
Sömürgeci devletlerce yeni ikamet alanları oluşturulmuştur.
Sömürgeci devletler sömürge öncesi kurulu olan yerleşim alanlarını tamir etmişlerdir.
Sömürgeci devletlerce ithal mimari tarzlar oluşturulmuştur.

Eski Rabat, yeni Rabat; eski Kahire yeni Kahire gibi kentlerin ortak özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

I-III-IV-V

I-II-IV-V

II-III-IV-V

III-IV-V

I-II-III-V

Açıklama:

Birçok sömürge şehrinde, sömürge öncesi kurulu olan yerleşim alanları ve yapılı çevre kendi haline terkedilip sömürgeci devletlerce yeni ikamet alanları ve ithal mimari tarzlar oluşturulmuştur. Sonuçta da eski Rabat, yeni Rabat; eski Kahire yeni Kahire ya da Yeni Delhi ve Kalküta gibi yepyeni şehirler ortaya çıkmış ve bir anlamda yerel, geleneksel unsurlar yok olmaya terkedilmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı kentlerinde yoktur?

Getto

Bezzâzistan

Çarşı

Han

Külliye

Açıklama:

Getto denilen sadece bir grubun yaşadığı bölgeler Osmanlı kentlerinde yoktur. Avrupa şehirlerinin pek çoğunda örneğin Yahudiler’in yaşadığı “getto” bölgeleri vardır.

Doğru Cevap: A

Soru 18

Yeni kurulacak bir yerleşim bölgesinde ihtiyaç duyulabilecek alt ve üstyapı hizmetlerinin neredeyse tamamını karşılayan aşağıdakilerden hangisidir?

Bedesten

Külliye

Medrese

Zaviye

Hankah

Açıklama:

Külliye esas olarak yeni kurulacak bir yerleşim bölgesinde ihtiyaç duyulabilecek alt ve üstyapı hizmetlerinin neredeyse tamamını karşılayacak şekilde bir işleve sahiptir. Bir külliye içerisinde, ibadethaneler, eğitim kurumları, yeme-içme alanları, sağlık birimleri, konaklama mekânları, mezarlıklar, hamamlar, çarşılar, su kaynakları ve yollar gibi pek çok birim ve altyapı hizmeti bir araya getirilerek bir yerleşim bölgesinin ihtiyacı olan unsurlar sağlanmış olmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 19

Zaviye
Dergâh
Külliye
Âsitâne
Hankah

Aşağıdakilerden hangisi tarikat yapılarıdır?

I-III-IV-V

I-IV-V

II-III-IV-V

I-II-IV-V

I-II-III-IV

Açıklama:

Sufîlik çerçevesindeki toplumsal gerçekliğin şehirdeki mekânsal karşılığı zaviye, dergâh, âsitâne, hankah ya da tekkelerdi. Çeşitli tarikatlara mensup bu tür mekânlar mizaç ve meşreplerine göre şehirdeki insanları kendilerine çeker; buralarda hem tarikatın zikir ve virdleri yapılır hem de bu mekânlar aç ve açıkta kalan insanlara bir barınak olurdu.

Doğru Cevap: D

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi esnaf örgütlerini idare ederlerdi?

Eminler

Muhtesipler

Kethüdalar

Subaşılar

Mütevelliler

Açıklama:

Kethüdalar esnaf örgütlerini idare ederlerdi. Subaşı ve benzeri statüdeki görevliler asayişi, eminler-muhtesipler iktisadi-mali işleri, imamlar ve diğer din görevlileri mahalleleri ve cemaatleri, mütevelliler vakıfları sevk ve idare ederlerdi.

Doğru Cevap: C

Soru 21

Osmanlı şehir kurma uygulamalarından biri olarak şehirlerin imarı, ihyası, âbat edilmesi, nüfuslandırılması, huzur ve güvenliğinin temini ve iaşesinin (gıda) temini gibi şehircilik ve şehirleşme faaliyetlerine ne denir?

Tahrir

Şenlendirme

Sancak

Külliye

Lonca

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi tahrir kavramının tanımıdır?

Yerel âdetlerin ve demografik bilgilerin öğrenilmesi

Güven ortamı ile fethin tamamlanması

Şehir kanunnamelerinin hazırlanması

Şehirlerin imarı, ihyası ve âbat edilmesi

Şehirlerde savunma sisteminin kurulması

Açıklama:

Güven ortamı ile fethin ilk aşaması tamamlandıktan sonra ikinci aşama olarak yerel âdetlerin ve demografik bilgilerin öğrenilmesine tahrir denir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı idari bölümlenmesini oluşturan üyelerden biri değildir?

Eyaletler

Sancaklar

Kazalar

Nahiyeler

Bölgeler

Açıklama:

Osmanlı idari bölümlemesi eyalet, sancak, kaza, nahiye ve köylerden oluşmaktadır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 24

Osmanlı idari bölümlenmesinde hangi idareciler esnaf örgütlerini sevk ve idare ederlerdi?

Muhtesipler

Mütevelliler

Kethüdalar

Kadılar

Subaşılar

Açıklama:

Osmanlı idari bölümlenmesinde hangi idareciler esnaf örgütlerini kethüdalar sevk ve idare ederlerdi. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 25

Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı kentlerinin özelliklerinden biri değildir?

Fethedilen şehirlerin var olan örf ve adetlerine hassasiyet gösterilir.

Alınan şehrin mimari unsurlarının ve yapılı çevrenin korunması önceliktir.

Kendi kendini yöneten ve idame ettiren şehirler vardır.

Getto denilen sadece bir grubun yaşadığı bölgeler vardır.

Dinî ve etnik çeşitlilik ile tercihe ve esnekliğe dayalı yerleşim biçimileri oluşmuştur.

Açıklama:

Getto denilen sadece bir grubun yaşadığı bölgeler Osmanlı kentlerinde yoktur. Avrupa şehirlerinin pek çoğunda örneğin Yahudiler’in yaşadığı “getto” bölgeleri vardır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 26

Aşağıdakilerden hangisi esas olarak yeni kurulacak bir yerleşim bölgesinde ihtiyaç duyulabilecek alt ve üstyapı hizmetlerinin neredeyse tamamını karşılayacak şekilde bir işleve sahiptir?

Kaleiçi

Tahtakale

Külliye

Şehir meydanı

Pazar

Açıklama:

Külliyeler, esas olarak yeni kurulacak bir yerleşim bölgesinde ihtiyaç duyulabilecek alt ve üstyapı hizmetlerinin neredeyse tamamını karşılayacak şekilde bir işleve sahiptir. Bir külliye, içerisinde ibadethaneler, eğitim kurumları, yeme-içme alanları, sağlık birimleri, misafirhaneler, hamamlar, çarşılar, su kaynakları ve mezarlıklar gibi pek çok sosyal donatı alanının bir araya geldiği yerleşim birimidir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 27

Aşağıdakilerden hangisi bedestenlerin özelliklerinden biri değildir?

Kıymetli madeni ve tekstil ürünlerinin alınıp satılır.

Şehirdeki sayısı bir ya da ikiyi geçmez.

Şehirdeki merkezi iş alanının odağıdır.

Kârgir, korunaklı ve güvenli mekânlardır.

Mimari biçimleri üstü açık olup hanlara benzer.

Açıklama:

Bedesten ya da Bezzâzistan kıymetli madeni ve tekstil ürünlerinin alınıp satıldığı, şehirdeki sayısı bir ya da ikiyi geçmeyen, mimari biçimleri hanlardan oldukça farklı üstü açık olmayan kârgir, korunaklı ve güvenli mekânlardır. Şehirdeki merkezi iş alanının odağıdır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 28

Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı kentlerinde işleyişi sağlayan kurumlardan biri değildir?

Vakıflar

Loncalar

Külliyeler

Medreseler

Tekkeler

Açıklama:

Osmanlı kentlerinde işleyişi sağlayan esas kurumlar; vakıflar, tekkeler, medreseler ve loncalardır. Külliyeler ise, bir kurum değil, pek çok sosyal donatı alanının bir araya geldiği yerleşim birimidir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 29

Aşağıdakilerden hangisi İznik şehrinin fethinden hemen sonra 1331'de kurulan ilk Osmanlı medresesidir?

Orhaniye Medresesi

Bursa Medresesi

İznik Medresesi

Edirne Medresesi

Söğüt Medresesi

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı dönemimde tekkelerin şehirdeki işlev ve rollerinden biri değildir?

Sanat merkezi

İbadethane

Barınma

Çilehane

Eğitim kurumu

Açıklama:

İbadet ve barınma yerinin ötesinde üçüncü bir işlev olarak tekkeler, şehirlerin sanat merkezleridir. Ayrıca tekkeler, şeyhin ve ailesinin haremliği, dervişlerin selamlığı, yeme içme için taamlık ve ibadet-zikr için çilehane, semahane, pişkadem ve dedegan, türbeler ve hazire/mezarlık gibi kısımlardan oluşmaktaydı. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 31

Aşağıdakilerden hangisi şehircilik ve şehirleşme faaliyetlerinin tümünü birden ifade etmek için kullanılan “şenlendirme” kavramının içerdiği önemli noktalardan biri değildir?

Şehirlerin imarı

Canlandırma çalışmaları

Abâd edilmesi

Nüfus iskan edilmesi

Yerel âdetlerin öğrenilmesi

Açıklama:

Şehirlerin imar sürecini ifade etmek için bu kaynaklarda şenlendirme terimi kullanılmaktadır. Bu kavram, Osmanlıların şehir kurma pratiğini adlandırmak için çok uygun gözükmektedir: Şenlendirme: Şehirlerin imarı, ihyası (canlandırma), âbâd edilmesi, nüfus iskan edilmesi, huzur ve güvenliğinin sağlanması ve iaşesinin (gıda) temini gibi şehircilik ve şehirleşme faaliyetlerinin tümünü birden ifade etmek için kullanılan “şenlendirme” kelimesi bu bölümün çerçeve kavramı olarak tercih edilmiştir.
Güven ortamı ile fethin ilk aşaması tamamlandıktan sonra ikinci aşama olarak yerel âdetlerin ve demografik bilgilerin öğrenilmesine (tahrirler) ve buna göre kuralların konulmasına yönelik “sancak/ şehir kanunnameleri”nin hazırlanmasına geçilmiştir. Dolayısıyla Osmanlılarda her şehrin kendine özgü, yerel şartları dikkate alan kanunları vardır. Böyle bir tespit şüphesiz bir şehrin önceki halini bilerek yeni halinde bir süreklilik sağlama niyetinin de göstergesidir. Bir anlamda bu yöntem, geçmiş kültür ve geleneklerin öğrenilmesi ve yaşatılması sonucunu da doğurmuştur.

Doğru Cevap: E

Soru 32

Aşağıdakilerden hangisi Hukuk ve kanunlar oluştuktan sonra ilgili şehir için öngörülen düzenin sosyal boyutlarından biri değildir?

Mahremiyet

Mülkiyet

Abad

Ceza

Muâmelât

Açıklama:

Hukuk ve kanunun şehir hayatındaki birinci işlevi düzeni sağlamak olsa da kanunun oluşum süreci de şehir hayatı için başlı başına önemlidir. Şehirdeki örf, adet, kabul ve retlerden oluşan kamusal eylem ve söylemlerin bir kanunun oluşmasındaki zemin olduğu düşünülürse o zaman zor/mecburiyet ifade eden devlet destekli bir kanunun oluşmasına kadarki süreçte yapılacak tespitler bizlere fetih öncesi ve fetih sonrası şehir hayatı ve bunun süreklilik unsurları hususunda fikirler verecektir. Ayrıca hukuk ve kanunlar oluştuktan sonra da mahremiyet, mülkiyet, aile, ceza ve muâmelât ile ilgili şehir için öngörülen düzenin sosyal boyutları ve bunun değişimini takip etmek mümkün olabilecektir. Bu sebeple Osmanlılar ilk kanunnamelerden sonra mükerrer kanunlar yapmışlar ve böylece hem şehrin tarihsel bağlamlarını hem de dönemin hukukî uygulamalarını dikkate alarak güncellemelere gitmişlerdir. Osmanlı şehirlerindeki düzeni sağlayıcı hukuki altyapı bu şekilde canlı ve güncel tutulmuştur.
Şenlendirme Şehirlerin imarı, ihyası, âbat edilmesi, nüfuslandırılması, huzur ve güvenliğinin temini ve iaşesinin (gıda) temini gibi şehircilik ve şehirleşme faaliyetlerine denir.

Doğru Cevap: C

Soru 33

Aşağıdakilerden hangisi şehirlerde nasıl bir şenlendirmeye ihtiyaç olduğunu gösteren Ayrıntılı tahrir defterlerinden elde edilen verilerden biri değildir ?

Nüfus yapısı

Topografik /yerleşim durumu

Tapu Tahrirleri

İktisadi Durumu

Sosyal Yapısı

Açıklama:

Tüm unsurlarıyla birlikte nüfusun ve ayrıca mülklerin tespitine yönelik de sayımlar (tapu tahrirleri) yapılmış böylece bir taraftan şehrin fetihten sonraki hali her açıdan tasvir edilirken diğer taraftan bundan sonra o şehirde nasıl bir şenlendirmeye ihtiyaç olduğu da tespit edilmiştir. Ayrıntılı tahrir defterleri bizlere o şehrin nüfus yapısı (hane sayısı, etnik-dini durum, cinsiyet gibi), topografik/yerleşim durumu (mahalle-köy sayıları ve büyüklükleri, mimari eserler), sosyal yapısı (kişilerin unvanları-sıfatları), iktisadi durumu (vergi çeşit ve miktarları, ürün/ üretim çeşit ve miktarları, meslekler, servet dağılımı) gibi konular hakkında bilgiler verir. Bugün elimizde olan dört bin civarındaki tahrir defteri ile neredeyse tüm Osmanlı kazaları ile ilgili bilgiler takip edilebilmektedir. Kanunnamelerdeki güncellemeler gibi bir şehrin temel bilgileri için yapılan sayımlar ve kayıtlar da belirli aralıklarla güncellenmektedir. Bazen tahrir, bazen avârız, bazen cizye ve bazen de nüfus defterleri ve temettuat sayımları gibi adlandırmalarla şehirler ve köylerin nüfus, mülkiyet, üretim ve vergi verileri toplanmıştır. Böylece şehirlerde ve köylerinde meydana gelen her türlü değişim takip edilmiş ve buna göre şehirlerin kapasiteleri ve yükümlülükleri de gözden geçirilmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 34

Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı şehirlerinde adalet, güvenlik, şehircilik ve devletle toplum arasında iletişim gibi pek çok işlevi hep birden üstlenen en kritik role sahip yöneticilerdir?

Kadılar

Mütesellim

Derbentçi

Mübaşir

Muhassıl

Açıklama:

Çeşitli dönemlerde isim ve kapsamları değişmekle birlikte genel olarak Osmanlı idari bölümlemesi eyalet, sancak, kaza, nahiye ve köylerden oluşmaktadır. Buralarda vali, mütesellim, ayan, kethüda (yerel yönetici), voyvoda, muhassıl, subaşı, derbentçi, yasakçı, mübaşir, bekçi, köy ihtiyarları gibi idari birimin durumuna göre değişen statüde ve sayıda, esas olarak güvenlik ve yerel yönetimden sorumlu idareciler bulunmaktaydı. Adaleti sağlamak için ise kaza ve sancaklardan oluşan şehirlerde kadı, müftü ve mahkemede görevli muhzir (mübaşir) ve kâtip gibi görevliler mevcuttu. Ayrıca şehirlerin ölçeklerine göre şehir kethüdası (yerel yönetici), mimar başı, su yolcu gibi görevlilerle vakıf, tekke ve loncaların kendilerine mahsus birçok görevlisi de bulunmaktaydı.Osmanlı şehirlerinde en kritik rolü adalet, güvenlik, şehircilik ve devletle toplum arasında iletişim gibi pek çok işlevi hep birden üstlenen ve devletin her tarafına yayılan kadılar oynamaktaydı. Kadılar Osmanlı şehirlerinde sadece hukuki işlere bakmazlar, şehrin gündelik yaşamını ve altyapısını takip ederler, kurumların ve iktisadi hayatın (iaşe) adaletle, güvenle ve süreklilik çerçevesinde bir verimlilikle çalışmasını sağlar, şehri idare ederlerdi. Kadılar devletin şehirdeki görevlisi ve şehrin devlet nezdindeki temsilcisiydiler.

Doğru Cevap: A

Soru 35

Osmanlı şehirlerindeki iktisadi-mali işleri kimler idare ederdi?

Kethüdalar

Subaşılar

Muhtesipler

Mütevelliler

İmamlar

Açıklama:

Osmanlı şehirlerinde kadılar, şehirlerin tüm işlerinin tek idarecisi değildi. Güçler ayrılığı ya da kurumların birbirini denetlemesine benzer bir işbölümü vardı. Subaşı ve benzeri statüdeki gör,evliler asayişi, eminler- muhtesipler iktisadi-mali işleri, kethüdalar esnaf örgütlerini, imamlar ve diğer din görevlileri mahalleleri ve cemaatleri, mütevelliler vakıfları sevk ve idare ederlerdi. Ancak tüm bu idari görevlerin ve yürütmenin denetleyicisi ve herhangi bir anlaşmazlıkta karar merci kadı ve mahkemesiydi.

Doğru Cevap: C

Soru 36

1700'lü yıllarda Osmanlı şehirleri, Nüfus büyüklüklerine göre sınıflamaya tabi tutulduklarında aşağıdakilerden hangisinin nüfusu diğerlerinden farklıdır?

Bağdat

Ankara

Erzurum

Manisa

Trabzon

Açıklama:

Nüfus büyüklüklerine göre sınıflamaya tabi tutulduklarında Osmanlı şehirleri, 15.000 nüfustan küçük, 15.000-80.000 ve 80.000 üstü nüfusa sahip şehirler olarak tasnif edilebilir. Bu açıdan bakıldığında, 1700’lü yıllar esas alınırsa, ticaret ağları üzerinde bulunan Sofya, Ankara, Erzurum gibi şehirler ile şehzade şehirleri olarak bilinen Manisa, Amasya ve Trabzon 15.000’in altında nüfusa sahip şehirlerdir. Liman şehirleri olan Selânik ve İzmir ile Osmanlıların eski başkentleri olan Bursa ve Edirne gibi şehirler ise 15.000’den fazla ama 50.000’den az nüfusa maliktir. 80.000-100.000 nüfustan fazla büyüklüğe sahip şehirler ise Emevî, Abbasî, Selçuklu, Eyyübî, Fatımî ve Memlukler gibi büyük devlet yapılarına payitahtlık (başkentlik) yapan Şam, Kahire, Bağdat ve büyük ticaret şehri Halep’tir.

Doğru Cevap: A

Soru 37

1700'lü yıllarda Osmanlı şehirleri, Nüfus büyüklüklerine göre sınıflamaya tabi tutulduklarında aşağıdakilerden hangisinin nüfusu diğerlerinden farklıdır?

Halep

İstanbul

şam

Kahire

Bağdat

Açıklama:

Nüfus büyüklüklerine göre sınıflamaya tabi tutulduklarında Osmanlı şehirleri, 15.000 nüfustan küçük, 15.000-80.000 ve 80.000 üstü nüfusa sahip şehirler olarak tasnif edilebilir. Bu açıdan bakıldığında, 1700’lü yıllar esas alınırsa, ticaret ağları üzerinde bulunan Sofya, Ankara, Erzurum gibi şehirler ile şehzade şehirleri olarak bilinen Manisa,
Amasya ve Trabzon 15.000’in altında nüfusa sahip şehirlerdir. Liman şehirleri olan Selânik ve İzmir ile Osmanlıların eski başkentleri olan Bursa ve Edirne gibi şehirler ise 15.000’den fazla ama 50.000’den az nüfusa maliktir. 80.000-100.000 nüfustan fazla büyüklüğe sahip şehirler ise Emevî, Abbasî, Selçuklu, Eyyübî, Fatımî ve Memlukler gibi büyük devlet yapılarına payitahtlık (başkentlik) yapan Şam, Kahire, Bağdat ve büyük ticaret şehri Halep’tir. Özellikle liman şehirleri 1700’lü yıllardan sonra daha hızlı büyümüşlerse de Anadolu ve Rumeli coğrafyasında 100.000’i aşan bir şehir vücuda gelmemiştir. Bu açıdan İstanbul tektir.

Doğru Cevap: B

Soru 38

Aşağıdakilerden hangi Osmanlı şehirlerinde yaşayan Nüfus yapısı etnik ve dinî açıdan mevcut nüfuslarının durumuna bakıldığında çok dinli ve çok farklı etnik kökene sahip şehirlerin başında gelmektedir?

İstanbul

Bursa

Edirne

Manisa

Amasya

Açıklama:

Nüfus yapısı yani etnik ve dinî açıdan mevcut nüfuslarının durumuna bakıldığında ise neredeyse tüm Osmanlı şehirleri, İstanbul kadar olmasa da çok dinli ve çok farklı etnik kökenden nüfus barındıran şehirlerdir. Müslümanlar, Rumlar, Ermeniler,Yahudiler ve Romanlar gibi asli unsurlarla birlikte Katolikler ve diğer yabancı milletlerden nüfus az ya
da çok çeşitli oranlarda Osmanlı şehirlerinde bulunmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 39

Aşağıdakilerden hangisi Osmanlılar şehirleri fethettiklerinde mevcut halkın yerleşmiş olduğu hangi bölgelere fetih hukukuna göre -savaş ya da sulh ile- muamele ederlerdi?

Tahtakale

Kaleiçi

Külliye

İbadethane

Mahalle

Açıklama:

Osmanlılar şehirleri fethettiklerinde mevcut halkın yerleşmiş olduğu mahallere özellikle de kale içi bölgelere fetih hukukuna göre -savaş ya da sulh ile- muamele ederdi. Eğer sulh ile alındı ise şehir halkı mülklerinde oturur ve cizyelerini (baş vergilerini) öderlerdi. Fetihle gelen yeni nüfus ise kalede boş mülk varsa boş mülklere, yoksa ya da daha fazla mülke ihtiyaç varsa kalenin dışına- Tahtakale: Kale altı- yerleşmeye başlardı. Şehir barış ile değil savaş ile fethedildi ise mevcut mahallere Osmanlı halkının yerleşmesi söz konusu idi. Yerli halk ise sultanın başka türlü bir kararı yoksa -af ve mülklerin iadesi gibi- kiracı olarak izin verilen mülklerde otururdu.
Osmanlı şehirlerinde mevcut ve yeni yerleşim alanların ihtiyaç temelli olarak yeniden düzenlendiği ve bu düzenleme sürecinde bazı mimari eserlerin öncülüğünde (külliye ve ibadethaneler) “organik” yani şehirlilerin ihtiyaç ve taleplerine göre şekillenen bir planlama söz konusuydu.

Doğru Cevap: B

Soru 40

Osmanlı şehirlerinde, kıymetli madeni ve tekstil ürünlerinin alınıp satıldığı, şehirdeki sayısı bir ya da ikiyi geçmeyen, mimari biçimleri hanlardan oldukça farklı üstü açık olmayan kârgir, korunaklı ve güvenli mekânlara ne ad verilmektedir?

Çarşılar

Hanlar

Külliyeler

Bezzâzistan

İmaretler

Açıklama:

Osmanlı şehirlerinde “Kaleiçi” temel yerleşim biriminden, “Tahtakale” adlandırmasıyla
kalelerin dışına doğru çıkan yeni yerleşim alanları meydana getirilmiştir. Bu tür bir şehir büyütme planlamasının temel mekanizması ise imaretler ya da bugünkü yaygın kullanımıyla külliyeler olmuştur. Külliye esas olarak yeni kurulacak bir yerleşim bölgesinde ihtiyaç duyulabilecek alt ve üstyapı hizmetlerinin neredeyse tamamını karşılayacak şekilde bir işleve sahiptir. Şehir planlamasının ve mekân organizasyonunun külliye ve iskân mahalleri kadar önemli unsurlarından biri de ticaret alanlarıdır. Bedesten ya da Bezzâzistan kıymetli madeni ve tekstil ürünlerinin alınıp satıldığı, şehirdeki sayısı bir ya da ikiyi geçmeyen, mimari biçimleri hanlardan oldukça farklı üstü açık olmayan kârgir, korunaklı-güvenli mekânlardır. Örneğin Bursa bedesteni Yıldırım Bayezid zamanında yaptırılmış, dört kapılı 14 kubbeli bir yapıdır. Hanlar ise bedestenin etrafında, şehrin gündelik tüketim malzemelerinin toptan alınıp satıldığı, ipek, pirinç, tuz gibi çeşitli ürünlere göre özelleşen, üstü açık ticaret ve konaklama birimlerdir. Bursa hanlarından bazı örnekler vermek gerekirse Orhan Gazi zamanında yaptırılan ilk han Bey ya da Emir Hanı’dır.Çarşılar ise bedesten ile hanlar arasında çanakçılar, kalaycılar, demirciler, yorgancılar, bakırcılar gibi pek çok dükkânın bir arada olduğu ve şehrin gündelik ihtiyaçlarını karşılayan perakende sektörünün bulunduğu alanlardır.

Doğru Cevap: D

Soru 41

Osmanlı’da şehirlerin imarı, ihyası, âbat edilmesi, nüfuslandırılması, huzur ve güvenliğinin temini ve iaşesinin (gıda) temini gibi şehircilik ve şehirleşme faaliyetlerine ne denir?

Taçlandırma

Şenlendirme

Şeriyye

Kadılık

Sancakçılık

Açıklama:

Şenlendirme Şehirlerin imarı, ihyası, âbat edilmesi, nüfuslandırılması, huzur ve güvenliğinin temini ve iaşesinin (gıda) temini gibi şehircilik ve şehirleşme faaliyetlerine denir.

Doğru Cevap: B

Soru 42

Osmanlı şehirlerinde şehrin gündelik yaşamını ve altyapısını takip eden, kurumların ve iktisadi hayatın (iaşe) adaletle, güvenle ve süreklilik çerçevesinde bir verimlilikle çalışmasını sağlayan, şehri idare eden kişi kimdir?

Vezir

Yeniçeri Ağası

Kadı

Şehzade

Subaşı

Açıklama:

Kadılar Osmanlı şehirlerinde sadece hukuki işlere bakmazlar, şehrin gündelik yaşamını ve altyapısını takip ederler, kurumların ve iktisadi hayatın (iaşe) adaletle, güvenle ve süreklilik çerçevesinde bir verimlilikle çalışmasını sağlar, şehri idare ederlerdi. Kadılar devletin şehirdeki görevlisi ve şehrin devlet nezdindeki temsilcisiydiler. Kaza yani şehir kelimesinin kadılıktan kalma bir kullanım olduğunu akılda tutarak bu kazalara ait bugün elimizde Şeriyye Sicilleri denilen ve kadıların tuttuğu yirmi binden fazla defter bulunmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 43

I. Eyalet II. Sancak III. Alay
IV. Kaza V. Nahiye VI. Köy
VII. Ocak VIII. Mahalle IX. Şeriyye
Yukarıdakilerden hangileri Osmanlı idari bölümlemesini oluşturur?

I, II, III, IV, V, VI, VII, VIII, IX

I, II, IV, V, VI, VIII

II, III, IV, V, VI

I, II, IV, V, VI

I, II, III, VI

Açıklama:

Osmanlı idari bölümlemesi eyalet, sancak, kaza, nahiye ve köylerden oluşmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 44

I. Hane sayısı II. Etnik-dini durum
III. Cinsiyet IV. Mimari eserler
V. Kişilerin unvanları-sıfatları VI. Vergi çeşit ve miktarları
VII. Ürün/ üretim çeşit ve miktarları VIII. Meslekler
Tahrir defterleri şehir hakkında yukarıdaki bilgilerden hangilerini verir?

Yalnız I

I, VI, VII

I, II, V, VI, VII

I, II, III, IV, V, VI, VII

I, II, III, IV, V, VI, VII, VIII

Açıklama:

Tahrir defterleri bizlere o şehrin nüfus yapısı (hane sayısı, etnik-dini durum, cinsiyet gibi), topografik/yerleşim durumu (mahalle-köy sayıları ve büyüklükleri, mimari eserler), sosyal yapısı (kişilerin unvanları-sıfatları), iktisadi durumu (toprak tasarruf türleri, vergi çeşit ve miktarları, ürün/ üretim çeşit ve miktarları, meslekler, servet dağılımı) gibi konular hakkında bilgiler verir.

Doğru Cevap: E

Soru 45

Osmanlı’da esnaf örgütlerini sevk ve idare eden kişi kimdir?

Kethüda

Subaşı

Emin

İmam

Mütevelli

Açıklama:

Subaşı ve benzeri statüdeki görevliler asayişi, eminler muhtesipler iktisadi-mali işleri, kethüdalar esnaf örgütlerini, imamlar ve diğer din görevlileri mahalleleri ve cemaatleri, mütevelliler vakıfları sevk ve idare ederlerdi. Ancak tüm bu idari görevlerin ve yürütmenin denetleyicisi ve herhangi bir anlaşmazlıkta karar merci kadı ve mahkemesiydi.

Doğru Cevap: A

Soru 46

Osmanlı’da idari görevlerin ve yürütmenin denetleyicisi ve herhangi bir anlaşmazlıkta karar merci hangisidir?

Sancakbeyi ve huzuru

Sancakbeyi ve mahkemesi

Mütevelli ve mahkemesi

Subaşı ve mahkemesi

Kadı ve mahkemesi

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 47

I. Tahrir defteri II. Avârız
III. Cizye
IV. Temettuat kayıtları V. Muhtesip
Yukarıdaki belgelerden hangisi nüfusa ilişkin bilgi vermektedir?

Yalnız I

Yalnız IV

I, V

I, II, III, IV

I, II, III, IV, V

Açıklama:

Osmanlı şehirciliğinin ilk boyutunda insan unsuru ile ilgili tanımlamalara bakılmalıdır. Fetihten hemen sonra yapılan nüfus ve tapu tahrir sayımlarında mevcut nüfus ve bu nüfusun yapısı tespit edilmektedir. Elimizde olan dört bin civarındaki tahrir defteri ve diğer nüfusla ilgili avârız, cizye ve temettuat kayıtları bize bu konularda çok ayrıntılı bilgiler sunmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 48

Osmanlı’nın sanat merkezleri nerelerdir?

Tekke

Türbe

Pişkadem

Bedesten

Taamlık

Açıklama:

Medreselerin dışında ilmî, entelektüel uğraşıların başka bir yönü yani sanat ve manevi/irfânî boyuttaki eğitim ile uğraşan kurumlar vardır ki bunların Osmanlı şehirlerindeki mekânı tekkelerdir.
Sanat merkezleri: İbadet ve barınma yerinin ötesinde üçüncü bir işlev olarak tekkeler, şehirlerin sanat merkezleridir. Osmanlı el sanatlarının ve musikisinin icra yerleri çoğu zaman tekkeler olmuştur. Bu açıdan bir şehri şehir yapan, köyden kırsaldan ayıran unsurlardan biri olarak “gelişmiş sanat faaliyetleri” esas alınacaksa bunu Osmanlı şehirlerinde takip etmenin mekânı özellikle tekkelerdir. Tekkeler, şeyhin ve ailesinin haremliği, dervişlerin selamlığı, yeme içme için taamlık ve ibadet-zikr için çilehane, semahane, pişkadem ve dedegan, türbeler ve hazire/mezarlık gibi kısımlardan oluşmaktaydı. İbadet ve zikirden başka tezhip, hat ve çeşitli musiki sanatları meşk ve icra edilirdi. Osmanlı döneminden günümüze isimleri hafızalarda kalmış pek çok alandan sanatçının tekke şeyhleri ya da tekke ile bağlantılı kişiler olduğu da bir gerçektir. Ayrıca, işlev ve mimari tarz olarak zaviyelerin ilk dönem Osmanlı cami mimarisini de etkilediği ve zaviye tipi camilerin (Bursa Yeşil Cami gibi) ortaya çıktığı da bilinmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 49

Medreselerin kuruluşlarını, derecelerini, öğrenci ve hoca sayılarını ve şehirdeki mekânsal dağılımlarını tespit etmek bize ne türden önemli bilgi verir?

Şehrin mimari yapısı hakkında

Şehrin niteliği hakkında

Şehrin beşeri yapısı hakkında

Şehrin niceliği hakkında

Şehrin siyasi yapısı hakkında

Açıklama:

Medreselerin kuruluşlarını, derecelerini, öğrenci ve hoca sayılarını ve şehirdeki mekânsal dağılımlarını tespit etmek bize o şehrin niteliği hakkında önemli bilgi verir. Ayrıca diğer kentler arasındaki yerini anlamamızı da sağlar.

Doğru Cevap: B

Soru 50

İlk Osmanlı medresesi hangisidir?

Osman Gazi Medresesi

Orhan Gazi Medresesi

Orhaniye Medresesi

Bursa Medresesi

Yeşil Camii Medresesi

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 51

Osmanlı'da şehirlerin imar sürecini ifade etmek için aşağıdaki terimlerden hangisi kullanılmıştır?

Yapılandırma

Şenlendirme

Diriltme

Yeşertme

Yeniden inşa etme

Açıklama:

Şehirlerin imarı, ihyası, âbat edilmesi, nüfuslandırılması, huzur ve güvenliğinin temini ve iaşesinin (gıda) temini gibi şehircilik ve şehirleşme faaliyetlerine Osmanlı'da şenlendirme adı verilmiştir. Doğru yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 52

Osmanlı Devleti'nde fethedilen şehirde yaşayan gayrimüslim halkın güvenle şehirde yaşaması için gerekli olan şart aşağıdakilerden hangisidir?

Topraklarını devlete bağışlamak

Müslüman olmak

Baş vergisi vermek

Müslüman bireylerle aile bağı kurmak

Ayaklanma çıkarmayacaklarına ilişkin güvence vermek

Açıklama:

Osmanlı'da fethedilen şehrin gayrimüslim halkının güvenle şehirde yaşaması için tek şart cizye (baş) vergisi vererek (haracgüzar) göstermesiydi. Fethedilen şehrin halkı kendi mülklerinde oturmaya devam eder, fetih sonrası gelen göçmenler ise yeni mahalleler kurarak şehrin imarına girişirlerdi. Doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 53

Osmanlı insanının, şehirleri fethettikten sonra bu şehirlerde yaptıkları imar faaliyetlerini anlatan "Aşıkpaşazade" hangi yüzyılda yayınlanmış bir eserdir?

12. yüzyıl

13. yüzyıl

14. yüzyıl

15. yüzyıl

16. yüzyıl

Açıklama:

Osmanlı insanının, şehirleri fethettikten sonra bu şehirlerde yaptıkları imar faaliyetlerini anlatan "Aşıkpaşazade" 15. yüzyılda yayınlanmış bir eserdir.

Doğru Cevap: D

Soru 54

I. Kadı
II. Subaşı
III. Yasakçı
IV. Şehremini
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Osmanlı döneminde fethedilen bir şehirde güvenlik, otorite ve adalet sağlamakla görevlendirilenler arasında yer almaktadır?

Yalnız I

I ve II

II ve IV

I, II ve III

Hepsi

Açıklama:

Fetih ve sonrasındaki sayımlarla birlikte gerçekleştirilen diğer bir uygulama şehre, adliye ve belediye işlerinden sorumlu bir yönetici (kadı) ve emniyet ve asayişten sorumlu bazı yöneticilerin (subaşı, yasakçı, ağa, şehremini...) tayininin yapılmasıydı. Böylece fethedilen bir şehirde güvenlik, otorite ve adalet olarak detaylandırabileceğimiz süreç tamamlanmış olurdu. Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 55

Şehirlerin imarı, ihyası, âbâd edilmesi, nüfus iskan edilmesi, huzur ve güvenliğinin sağlanması ve iaşesinin temini gibi şehircilik ve şehirleşme faaliyetlerinin tümünü birden ifade etmek için kullanılan terim nedir?

Şenlendirme

Şehirleştirme

Şehircilik

Şehr-i abadiyye

Kentleşme

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 56

Edirne şehri Osmanlı İmparatorluğu tarafından hangi yılda ve hangi yolla teslim alınmıştır?

1361 yılında barış yoluyla

1362 yılında savaş yoluyla

1363 yılında barış yoluyla

1363 yılında savaş yoluyla

1364 yılında barış yoluyla

Açıklama:

Edirne şehri Osmanlı İmparatorluğu tarafından 1361 yılında barış yoluyla teslim alınmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 57

Bir şehir Müslümanlar tarafından fethedildikten sonra tüm ibadethanelerin camiye çevrilmesi hangi hak kapsamındadır?

Kelle hakkı

Kılıç hakkı

İbadet hakkı

Kalkan hakkı

Manevi hak

Açıklama:

Bir şehir Müslümanlar tarafından fethedildikten sonra tüm ibadethanelerin camiye çevrilmes "kılıç hakkı" kapsamındadır.

Doğru Cevap: B

Soru 58

20. yüzyıla kadar Rumlar, Müslümanlardan sonra İstanbul’da yaklaşık yüzde kaç nüfusa sahip bir unsur olmuştur?

%10

%15

%20

%25

%30

Açıklama:

20. yüzyıla kadar Rumlar, Müslümanlardan sonra İstanbul’da en fazla nüfusa sahip (%20 civarı) unsur olmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 59

I. İslam ve Türklükten kaynaklı ilke ve adaletleri kendi idari süreçlerinde devam ettirmek
II. Fethedilen şehirlerin var olan örf ve adetlerine yönelik hassasiyet ve bunları Osmanlı sistemini adapte etme isteği
III. Şehrin mimari unsurlarının ve yapılı çevrenin tamir edilerek ve yenilenerek kullanılması
IV. Şehrin çevre ve kültürel unsurlarının Türklüğe ait unsurlarla bütünleştirilip dönüştürülmesi
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Osmanlı şehirlerinde sürekliliği sağlama unsurları arasında yer almaktadır?

Yalnız I

I ve II

I, II ve III

II, III ve IV

Hepsi

Açıklama:

Burada söz edilen süreklilik çok yönlüdür. Birincisi, ilkesel olarak Osmanlıların İslam ve Türklükten kaynaklı ilke ve adetleri kendi idari süreçlerinde devam ettirmeleridir. İkincisi ise fethedilen şehirlerin var olan örf ve adetlerine yönelik hassasiyet ve bunları Osmanlı sistemini adapte etme uğraşısı ile ortaya çıkan sürekliliktir. Üçüncü olarak, süreklilik ilkesiyle anlatılmak istenen şehrin mimari unsurlarının ve yapılı çevrenin yakılıp yıkılması yerine olabildiğince tamir edilerek ve yenilenerek kullanılmasıdır. Doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 60

Güven ortamı ile fethin ilk aşaması tamamlandıktan sonra ikinci aşama olarak yerel âdetlerin ve demografik bilgilerin öğrenilmesine ne ad verilir?

Tahkikat

Tehcir

Tehir

Tahrir

Tahkir

Açıklama:

Güven ortamı ile fethin ilk aşaması tamamlandıktan sonra ikinci aşama olarak yerel âdetlerin ve demografik bilgilerin öğrenilmesine "tahrir" adı verilir.

Doğru Cevap: D

Soru 61

Bugün elimizde olan kaç tane tahrir defteri ile neredeyse tüm Osmanlı kazaları ile ilgili bilgiler takip edilebilmektedir?

2.000

2.500

3.000

3.500

4.000

Açıklama:

Bugün elimizde olan dört bin civarındaki tahrir defteri ile neredeyse tüm Osmanlı kazaları ile ilgili bilgiler takip edilebilmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 62

Kadıların tuttuğu defterlere ne ad verilmektedir?

Şeriyye Sicilleri

Şeriat Sicilleri

Sicil Defterleri

Defter-i Şeriyye

Kadı Sicilleri

Açıklama:

Kadıların tuttuğu defterlere "Şeriyye Sicilleri" adı verilir.

Doğru Cevap: A

Soru 63

Bugün elimizde kaç bin civarında Şeriyye Sicili bulunmaktadır?

15.000

20.000

25.000

30.000

35.000

Açıklama:

Bugün elimizde 20 bin civarında Şeriyye Sicili bulunmaktadır

Doğru Cevap: B

Soru 64

Osmanlı döneminde şehir idaresinde iktisadi-mali işleri kimler idare etmekteydi?

Mütevelliler

Kethüdalar

Eminler-muhtesipler

Şubaşılar

İmamlar

Açıklama:

Osmanlı döneminde şehir idaresinde iktisadi-mali işleri "eminler-muhtesipler" idare etmekteydi.

Doğru Cevap: C

Soru 65

I. Tahrir defteri
II. Avârız kayıtları
III. Cizye kayıtları
IV. Temettuat kayıtları
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Osmanlı Devleti'nde nüfus ve iskân işlerinde kullanılmaktadır?

Yalnız I

I ve II

II ve III

I, II ve III

Hepsi

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 66

1700'lü yıllar esas alındığında aşağıdaki Osmanlı şehirlerinden hangisi 15.000 kişiden daha az bir nüfusa sahiptir?

Şam

Amasya

İzmir

Bağdat

Halep

Açıklama:

1700’lü yıllar esas alınırsa, ticaret ağları üzerinde bulunan Sofya, Ankara, Erzurum gibi şehirler ile şehzade şehirleri olarak bilinen Manisa, Amasya ve Trabzon 15.000’in altında nüfusa sahip şehirlerdir. Liman şehirleri olan Selânik ve İzmir ile Osmanlıların eski başkentleri olan Bursa ve Edirne gibi şehirler ise 15.000’den fazla ama 50.000’den az nüfusa maliktir. 80.000-100.000 nüfustan fazla büyüklüğe sahip şehirler ise Emevî, Abbasî, Selçuklu, Eyyübî, Fatımî ve Memlukler gibi büyük devlet yapılarına payitahtlık (başkentlik) yapan Şam, Kahire, Bağdat ve büyük ticaret şehri Halep’tir. Doğru yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 67

Esas olarak yeni kurulacak bir yerleşim bölgesinde ihtiyaç duyulabilecek alt ve üstyapı hizmetlerinin neredeyse tamamını karşılayacak şekilde bir işleve sahip olan külliyelerin içinde aşağıdakilerden hangisi yer almamaktadır?

Sağlık birimleri

Hamamlar

Yeme-içme alanları

Mezarlıklar

Saltanat konutları

Açıklama:

Külliye esas olarak yeni kurulacak bir yerleşim bölgesinde ihtiyaç duyulabilecek alt ve üstyapı hizmetlerinin neredeyse tamamını karşılayacak şekilde
bir işleve sahiptir. Bir külliye içerisinde, ibadethaneler, eğitim kurumları, yeme-içme alanları, sağlık birimleri, konaklama mekânları, mezarlıklar, hamamlar, çarşılar, su kaynakları ve yollar gibi pek çok birim ve altyapı hizmeti bir araya getirilerek bir yerleşim bölgesinin ihtiyacı olan unsurlar sağlanmış olmaktadır. Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 68

Kıymetli madeni ve tekstil ürünlerinin alınıp satıldığı, şehirdeki sayısı bir ya da ikiyi geçmeyen mimari yerleşimin adı aşağıdakilerden hangisidir?

Han

Kervansaray

Külliye

Bedesten

Kapalı çarşı

Açıklama:

Bedesten ya da Bezzâzistan kıymetli madeni ve tekstil ürünlerinin alınıp satıldığı, şehirdeki sayısı bir ya da ikiyi geçmeyen, mimari biçimleri hanlardan oldukça farklı üstü açık olmayan kârgir, korunaklı-güvenli mekânlardır. Doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 69

I. Bedestenler
II. Han ve dükkanlar
III. Öğrenciler
IV. Alimler
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Osmanlı döneminde vakıflar sayesinde gelir elde etmişlerdir?

Yalnız I

I ve II

I, II ve III

II, III ve IV

Hepsi

Açıklama:

Osmanlı şehirlerinde bedesten, han ve dükkânlardan başlayarak neredeyse tüm kamusal eserlerin ve işlevlerin “vakıf” olması ve vakıf mekanizması ile yönetilmesi esas olarak şehirlerin önemli bir kısmının vakıf mülkü olduğunu da göstermektedir. Ayrıca, sadece binaların değil, şehirde yardıma ihtiyacı olan öğrencilerin, alimlerin, fakir fukaranın da hayatta kalması bu yüzlerce, binlerce küçüklü büyüklü vakıf sayesinde olmuştur. Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 70

Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı döneminde Sufîlik çerçevesindeki toplumsal gerçekliğin şehirdeki mekânsal karşılıkları arasında yer almamaktadır?

Zaviye

Medrese

Dergâh

Âsitâne

Hankah

Açıklama:

Sufîlik çerçevesindeki toplumsal gerçekliğin şehirdeki mekânsal karşılığı zaviye, dergâh, âsitâne, hankah ya da tekkelerdi. Doğru yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Ünite 8

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi tarihsel süreçte ortaya çıkan sosyoekonomik örgütlenme biçimlerinden biri değildir?

İlkel kolektif tarım

Feodal tarım

Aile tipi tarım

Kapitalist tarım

Postkolonyalist tarım

Açıklama:

Tarihsel süreçte beş farklı sosyoekonomik örgütlenme biçimi var olmuştur.
Bunlar; ilkel kolektif tarım, feodal tarım, aile tipi tarım, köylü tarımı-küçük meta
üretimi, kapitalist tarım ve sosyalist tarımdır.

Doğru Cevap: E

Soru 2

.............., Osmanlı mali ve iktisadi sisteminde bir köylü ailesinin bir çift öküzle işleyerek geçimini sağlayabileceği büyüklükteki toprak üzerindeki tasarruf hakkını ifade etmektedir.
Yukarıdaki boşluğu aşağıdakilerden hangisi en doğru şekilde tamamlar?

İkta sistemi

Kapitalist üretim sistemi

Küçük meta üretimi

Azalan marjinal fayda ilkesi

Çift hane sistemi

Açıklama:

Çift hane sistemi, Osmanlı mali ve iktisadi sistemi uyarınca bir köylü ailesinin bir çift öküzle işleyerek geçimini sağlayabileceği büyüklükteki toprak üzerindeki tasarruf hakkını gösterir bir sistemdir. Söz konusu tasarruf hakkı karşılığında köylü aileleri devlete vermekle yükümlü oldukları vergileri ödedikleri müddetçe toprağı babadan oğula geçmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 3

Erken cumhuriyet döneminde izlenen tarım politikalarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi veya hangileri söylenebilir?
I. Halkçılık yaklaşımı benimsenmiştir
II. Pozitivist bilim anlayışı benimsenmiştir
III. Aşar vergisi kaldırılmıştır

Yalnız I

I ve II

I ve III

Yalnız III

I, II ve III

Açıklama:

Türkiye'de erken Cumhuriyet döneminde, Cumhuriyetin benimsediği dünya görüşünden kaynaklanan iki ilke “halkçılık” ve “pozitivist bilimcilik” yaklaşımlarını temel almıştır. Halkçılık anlayışından hareketle ise, siyasi açıdan köylü kitlelerinin desteğini sağlamaya yönelik radikal bir hamle olarak 1925’te Osmanlı geleneksel toprak vergisi olan aşar vergisi kaldırılmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 4

Türkiye'de küçük meta üreticiliğinin egemenlik koşullarının oluştuğu ve pekiştiği dönem aşağıdakilerden hangisidir?

1923- 1950

1950- 1960

1970- 1975

1975- 1980

1980 - 1995

Açıklama:

1950-1960 dönemi Türkiye’de küçük meta üreticiliğinin egemenlik koşullarının oluştuğu ve pekiştiği yıllardır.

Doğru Cevap: B

Soru 5

Küçük meta üreticiliğine olan devlet desteğinin azaltıldığı ve küçük üreticilerin çeşitli direnç mekanizmalarını devreye sokmak zorunda kaldığı dönem hangisidir?

1923- 1950

1950- 1960

1960- 1980

1980- 2000

2000- 2010

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 6

1994 ekonomik krizi, 1990-2000 döneminde tarımsal destekleme politikaları açısından daha istikrarsız olarak ifade edilebilecek politikaları beraberinde getirmiştir. Buna göre aşağıdaki dönemlerden hangisi istikrarsızlığı ifade eden dönemleştirmelerden biri değildir?

1991-1993 tarımsal desteklemede genişleme dönemi

1994-1995 daralma dönemi

1995- 1996 duraklama dönemi

1997-1998 yeniden genişleme dönemi

1999-2000 yeniden daralma dönemi

Açıklama:

1994 Ekonomik Krizi, 1990-2000 döneminde tarımsal destekleme politikaları açısından daha istikrarsız olarak ifade edilebilecek politikaları beraberinde getirmiştir. İstikrarsızlık dönemi aşağıdaki alt dönemler itibariyle şu şekildedir:
1. 1991-1993 tarımsal desteklemede genişleme dönemi
2. 1994-1995 daralma dönemi
3. 1997-1998 yeniden genişleme dönemi
4. 1999-2000 yeniden daralma dönemi

Doğru Cevap: C

Soru 7

Küçük meta üreticiliği ile ilgili aşağıdakilerden hangisi veya hangilerinin doğru olduğu söylenebilir?
I. 2000 sonrası dönemde çözülme sürecine girmiştir
II. 1980- 2000 arası dönemde çeşitli direnç mekanizmaları geliştirmiştir
III. 1923- 19650 arası dönemde olgunlaşmaya ve pekişmeye başlamıştır

Yalnız I

I ve II

Yalnız II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

1950-1960 dönemi Türkiye’de küçük meta üreticiliğinin egemenlik koşullarının oluştuğu ve pekiştiği yıllardır. 1980-2000 dönemi, küçük meta üreticiliğine olan devlet desteğinin azaltıldığı ve küçük üreticilerin çeşitli direnç mekanizmalarını devreye sokmak zorunda kaldığı dönem olarak tanımlanabilir. 2000 sonrası dönemin belirgin özelliği ise, tarımsal üretici kategorileri açısından piyasa merkezli ilişkilerin başat hale gelmesi ile küçük meta üreticiliğinin bir çözülme sürecine girmesi olarak saptanabilir.

Doğru Cevap: B

Soru 8

Türkiye'de tarımda “devlet desteğinde modernizasyon” olarak ifade edilebilecek birim alana verimi artırmaya dönük tarımsal politikaların uygulanmaya başlandığı dönem aşağıdakilerden hangisidir?

1923- 1950

1950- 1960

1960- 1980

1980- 2000

2000 sonrası

Açıklama:

1960-1980 dönemi Türkiye tarımında küçük meta üreticiliğinin egemenliğini pekiştirdiği dönem olmuştur. 1963 yılında planlı ekonomiye yeniden geçişle birlikte tarımda “devlet desteğinde modernizasyon” diye ifade edilebilecek birim alana verimi artırmaya dönük tarımsal politikalar uygulanmaya başlanmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Türkiye’de küçük meta üreticiliğinin egemenlik koşullarının oluştuğu ve pekiştiği yılları ifade eden 1950- 1960 dönemi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Toprak mülkiyeti gelişerek yayılmaya başlamıştır

Tarımda makineleşmeye geçilmiştir

Karayolları hamlesi gerçekleştirilmiştir

Küçük üretici pazarla bütünleşmeye başlamıştır

Halkçılık ve pozitivist bilimcilik yaklaşımları temel alınmıştır

Açıklama:

Demokrat Parti'nin iktidarda bulunduğu bu dönemi, küçük üreticiliğin geçimlik ekonomi kısıtının oluşturduğu kabuğunu kırarak pazarla bütünleşmeye başladığı bir süreç olarak ifade etmek mümkündür. Yapılan yasal düzenlemelerle başta çayır ve meralar olmak üzere ilave arazilerin üretime açılmasına imkân tanınmış ve Türkiye’de toprak mülkiyetinin gelişerek yayılmasının önü açılmıştır.Demokrat Parti’nin toprak genişlemesine dönük hamlesini takiben uygulamaya koymuş olduğu iki politika hamlesi küçük meta üretiminin Türkiye tarımında uzun yıllar sürecek olan egemen üretim biçimi olması bakımından büyük önem taşımıştır:
Bu hamleler tarımda makineleşme (traktörleşme) ve karayolları hamlesi olarak ifade edilebilir. Ancak, halkçılık ve pozitivist bilimcilik yaklaşımları, erken cumhuriyet döneminin temel özellikleri arasında yer almaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 10

Susamış olan bir kişinin susuzluğunu gidermesi için içtiği hangi bardaktaki suyun marjinal faydası en azdır?

1. Bardak

2. Bardak

3. Bardak

4. Bardak

5. Bardak

Açıklama:

Susamış olan bir kişi için susuzluğun giderilmesi için içilen her ilave bardak suyun marjinal faydası azalır-ikinci bardak suyun marjinal faydasının birinci
bardak sudan daha az olması-. Bu durumda 5. bardağın marjinal faydası en azdır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 11

"---------- herhangi bir iktisadi faaliyet kolunda bir miktar işgücünün o faaliyet kolundan çekilmesi durumunda toplam çıktı düzeyinde herhangi bir değişiklik olmaması durumudur." Aşağıdakilerden hangisi boşluğa gelmelidir?

Gizli işsizlik

Gizli enflasyon

Gizli faiz

Gizli indirim

Gizli istihdam

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi tarihsel süreçteki sosyoekonomik örgütlenmelerden biri değildir?

İlkel kolektif tarım

Şehirli tarımı

Feodal tarım

Aile tipi tarım

Kapitalist tarım

Açıklama:

Tarihsel süreçte beş farklı sosyoekonomik örgütlenme biçimi var olmuştur.
Bunlar; ilkel kolektif tarım, feodal tarım, aile tipi tarımköylü tarımı-küçük meta
üretimi, kapitalist tarım ve sosyalist tarımdır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi küçük üreticilik için doğru değildir?

Toprağın mülkiyeti kendilerinindir

Üretim araçları mülkiyetine sahiplerdir.

Öncelikli olarak kendisi ve ailesi için üretimi gerçekleştirir.

Geçim için zorunlu geçim ücretine bağlı değildir.

Sadece piyasaya yönelik üretim yaparlar

Açıklama:

Küçük üreticilik, ölçeği ne olursa olsun bir miktar toprağa ve üretim araçları mülkiyetine sahip olup, öncelikli hedefi bu mülkiyet sahipliğini kullanarak kendisinin ve ailesinin
yeniden üretimini gerçekleştirmek olan ve geçim için zorunlu biçimde ücret gelirine
bağlı bulunmayan üretici kategorisidir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: E

Soru 14

Aşağıdakilerin hangisi kapitalist tarımın diğer tarımsal örgütlenmelerden farkıdır?

Kâr amaçlı organize olurlar.

Ücretli emek gücü istihdam ederler.

Toprak mülkiyetine sahip olmak zorunda değildir.

Göreli olarak yüksek sermayeye sahiptirler.

Uzmanlaşmış personele sahiptirler.

Açıklama:

Tarımda kapitalist tarzda örgütlenen işletmeler kâr amaçlı olarak organize olurlar ve ücretli emek gücü istihdam ederek üretim ve pazarlamayı gerçekleştirir.
Diğer tarımsal örgütlenmelerden farklı olarak kapitalist tarımsal işletmelerde toprak
mülkiyetine sahip olmak gibi bir zorunluluk yoktur. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 15

“Yüzde 25 Kuralı”, her üreticiden 50 tona kadar ki hububat üretiminin %25’inin, saptanan sabit fiyatlardan devlete teslim etmesi zorunluluğudur. Buna göre aşağıdaki yüzdeliklerden hangisine göre 100 ton ve üzeri üretimin saptanan ücretin karşılığında devlete teslim edilmesi gerekir?

Açıklama:

“Yüzde 25 Kuralı”, her üreticiden 50 tona kadar ki hububat üretiminin %25’inin, saptanan sabit fiyatlardan devlete teslim etmesi zorunluluğudur. Uygulama 50 tona
kadar olan üretimin yanı sıra 50-100 ton arasındaki üretimin %35’inin ve 100
tonun üzerindeki üretimin %50’sinin saptanan fiyatlardan devlete verilmesini
gerektirmektedir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 16

Aşağıdaki yılların hangisinde Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu Mecliste kabul edilmiştir?

1930

1935

1940

1945

1950

Açıklama:

Haziran 1945’te Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu Mecliste kabul edilmiştir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 17

Aşağıdakilerin hangisi meta üreticiliğin Türkiye tarımında pekiştiği dönemdir?

1920-1940

1940-1963

1963-1980

1980-1990

1990-2000

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 18

Aşağıdaki yılların hangisinde devletin desteği azaldığı için meta üreticiliği direnmiştir?

1920-1940

1940-1960

1960-1980

1980-2000

2000-2010

Açıklama:

1980-2000 dönemi, küçük meta üreticiliğine olan devlet desteğinin azaltıldığı ve küçük üreticilerin çeşitli direnç mekanizmalarını devreye sokmak zorunda kaldığı dönem olarak tanımlanabilir. 1974 yılında ortaya çıkan Dünya Petrol Krizinin olumsuz
ekonomik etkileri Türkiye ekonomisindeki siyasi istikrarsızlığın kaynaklık ettiği bozulmalarla birleşince 24 Ocak 1980’de Türkiye ekonomi tarihindeki en radikal sayılabilecek istikrar tedbirleri yürürlüğe konmuştur. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 19

"1999 yılında _____________ ile imzalanan stand-by antlaşması Türkiye tarımı açısından bir dönüm noktası olmuştur. Bunun sebebi antlaşmanın tarım sektörü açısından piyasa merkezli bir yeniden yapılanma sürecini öngörmesi ve bundan böyle tarım politikalarının uluslar arası düzenleyici kuruluşların ilke ve kararları çerçevesinde yürütülmeye başlanmasıdır." Aşağıdakilerden hangisi boşluğa gelmelidir?

IMF

KİT

DSİ

MEB

TTK

Açıklama:

1999 yılında Uluslar arası Para Fonu (IMF) ile imzalanan stand-by antlaşması Türkiye tarımı açısından bir dönüm noktası olmuştur. Bunun sebebi antlaşmanın tarım sektörü açısından piyasa merkezli bir yeniden yapılanma sürecini öngörmesi ve bundan böyle tarım politikalarının uluslar arası düzenleyici kuruluşların ilke ve kararları çerçevesinde yürütülmeye başlanmasıdır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 20

Herhangi bir iktisadi faaliyet kolunda bir miktar işgücünün o faaliyet kolundan çekilmesi durumunda toplam çıktı düzeyinde herhangi bir değişiklik olmaması durumuna ne ad verilir?

Tarım işçiliği

Gizli işsizlik

Mevsimlik işçi

Azalan marjinal fayda

Geçimlik üretim

Açıklama:

Gizli işsizlik herhangi bir iktisadi faaliyet kolunda bir miktar işgücünün o faaliyet kolundan çekilmesi durumunda toplam çıktı düzeyinde herhangi bir değişiklik olmaması durumudur. Dolayısıyla söz konusu iktisadi faaliyet kolunda çalışır gibi görünen bir kitle aslında çıktı düzeyi üzerinde herhangi bir katkı sağlamıyor demektir.

Doğru Cevap: B

Soru 21

Gelişmekte olan ülkelerde egemen olan tarım tipi aşağıdakilerden hangisidir?

İlkel kolektif tarım

Kapitalist tarım

Sosyalist tarım

Feodal tarım

Küçük meta üreticiliği

Açıklama:

Tarihsel süreçte beş farklı sosyoekonomik örgütlen- me biçimi var olmuştur. Bunlar; ilkel kolektif tarım, feodal tarım, aile tipi tarım- köylü tarımı-küçük meta üretimi, kapitalist tarım ve sosyalist tarımdır. Buna göre gelişmekte olan ülkelerde küçük üreticilik daha ağırlıkta iken gelişmiş ülkelerde kapitalist işletmelerin egemenliği gözlenmektedir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 22

küçük üreticilere diğer kırsal ve kentsel üretici kategorilerinden farklı biçimde kendi varlıklarını geliştirme ve koruma olanağı sağlayan unsur aşağıdakilerden hangisidir?

Geçimlik üretim yapılması

Aile üyelerinin emeğini karşılıksız olarak istihdam edilmesi

Çok parçalı toprak mülkiyeti içermesi

Kar amaçlı organize olması

Uzmanlaşmanın gelişmiş olması

Açıklama:

Aile fertlerinin emeğini karşılıksız olarak istihdam etme olanağı küçük üreticilere diğer kırsal ve kentsel üretici kategorilerinden farklı biçimde kendi varlıklarını geliştirme ve koruma olanağını sağlar. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi tarımda küçük üreticiliğin özelliklerinden biridir?

Toprak ve üretim araçları mülkiyetine sahiptirler

Kar amaçlı organize olurlar

Çoğunlukla ücretli işçi istihdam ederler

Uzmanlaşmış personelleri istihdam ederler

İşletme sahipleri üretimin bazı aşamalarında yer alır

Açıklama:

Küçük üreticilik, ölçeği ne olursa olsun bir miktar toprağa ve üretim araçları mülkiyeti- ne sahip olup, öncelikli hedefi bu mülkiyet sahipliğini kullanarak kendisinin ve ailesinin yeniden üretimini gerçekleştirmek olan ve geçim için zorunlu biçimde ücret gelirine bağlı bulunmayan üretici kategorisidir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 24

Aşağıdakilerden hangisi tarımda kapitalist tarzda örgütlenen işletmelerin özelliklerinden biridir?

Geçimlik üretim yaparlar

Aile üyelerini ücretsiz istihdam ederler

Uzmanlaşma yetersizdir

Toprak mülkiyetine sahip olmak şarttır

Kar amaçlı organize olurlar

Açıklama:

Tarımda kapitalist tarzda örgütlenen işletmeler kâr amaçlı olarak organize olurlar ve ücretli emek gücü istihdam ederek üretim ve pazarlamayı gerçekleştirir. Diğer tarımsal örgütlenmelerden farklı olarak kapitalist tarımsal işletmelerde toprak mülkiyetine sahip olmak gibi bir zorunluluk yoktur. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 25

Küçük meta üreticilerinin mülkiyetleri haricinde kiraladıkları ilave topraklar üzerinde tamamen kâr amaçlı pazara dönük üretimde uzmanlaşması ve üretimlerini kapitalist tarzda organize etmeye başlamasıyla yaşanan dönüşüm sürecine ne ad verilir?

Küçük meta üretimi

Geçimlik üretim

Köylü yolu

Çift hane sistemi

Metalaşma

Açıklama:

Tarımsal dönüşüm pratiği açısından ‘Köylü Yolu’ olarak bilinen bu dönüşüm sürecinde küçük meta üreticileri mülkiyetleri haricinde kiraladıkları ilave topraklar üzerinde tamamen kâr amaçlı pazara dönük üretimde uzmanlaşabilir ve üretimlerini kapitalist tarzda organize etmeye başlarlar. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 26

Aşağıdakilerden hangisi 1923-1950 yıllarında Türkiye'de tarımla ilgili yaşanan gelişmelerden biridir?

Marshall yardımlarından faydalanılması

Karayolları hamlesinin gerçekleştirilmesi

Aşar vergisinin kadırılması

Liberal iktisadi-sosyal anlayışın kurulması

Çayır ve mera gibi ilave arazilerin üretime açılması

Açıklama:

Ekonomisi mevcut şartlarda tamamen tarıma dayalı bir ülkede Tek Parti Hükümetinin halkçı yaklaşımı uyarınca siyasi açıdan köylü kitlelerinin desteğini sağlamaya yönelik en radikal hamlesi 1925’te Osmanlı geleneksel toprak vergisi olan aşar’ın kaldırılması olmuştur. Aşarın kaldırılmasındaki temel amaç kırsal üreticilerin temel vergi yükünden kurtulmaları ile üretim düzeylerini artırmaları ve bu sayede kasaba ve kentlerin beslenme güvenliğinin sağlanmasıdır. Nitekim aşar’ın kaldırılması olumlu sonuç vermiş ve hububat başta olmak üzere tarımsal üretim düzeylerinde önemli artışlar gerçekleşmiştir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 27

Aşağıdakilerden hangisi Türkiye'de 1950-1960 yılları arasında uygulanan tarım politikalarından biridir?

Halkçılık ilkesinin uygulanması

Pozitivist bilimcilik yaklaşımının yerleşmesi

Devlet desteğiyle modernizasyon süreci

Neoliberal politikaların uygulanması

Traktör kullanımının önemli ölçüde artması

Açıklama:

Demokrat Parti’nin toprak genişlemesine dönük hamlesini takiben uygulamaya koymuş olduğu iki politika hamlesi küçük meta üretiminin Türkiye tarımında uzun yıllar sürecek olan egemen üretim biçimi olması bakımından büyük önem taşımıştır: Bu hamleler tarımda makineleşme (traktörleşme) ve karayolları hamlesi olarak ifade edilebilir. Demokrat Parti döneminin başı ve sonu itibariyle (1950-1960) traktör sayısında gerçekleşen üç katlık artış neticesinde traktörle işlenen tarımsal alan miktarında da yaklaşık üç katlık bir artış gerçekleşmiştir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 28

Türkiye tarımında neoliberal politikalar hangi yıllardan itibaren etkili olmaya başlamıştır?

1940'lı yıllar

1950'li yıllar

1960'lı yıllar

1970'li yıllar

1980'li yıllar

Açıklama:

1980’li yıllarda iktisadi olarak ulusal düzeydeki merkezi sermayenin uluslar arası bir nitelik kazanarak çok uluslu şirketler aracılığıyla egemenliğini artırmasına dayalı olarak başlayan dönüşüm süreci giderek neo liberal politikaların gelişmişlik farkına bakılmaksızın tüm ülkelerde yaygınlaşması eğilimini beraberinde getirmiştir. Bu bağlamda 1980-2000 dönemi, küçük meta üreticiliğine olan devlet desteğinin azaltıldığı ve küçük üreticilerin çeşitli direnç mekanizmalarını devreye sokmak zorunda kaldığı dönem olarak tanımlanabilir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 29

Aşağıdakilerden hangisi 1999 yılında IMF ile yapılan anlaşmanın sonuçlarından biri değildir?

Tarımsal KİT'lerin özelleştirilmesi

Tarım satış kooperatiflerinin sınırlandırılması

Tarımda piyasa merkezli bir dönüşüm yaşanması

Tarım politikalarının ulusal ilke ve karalara göre düzenlenmesi

Kamusal desteklerin azaltılması

Açıklama:

1999 yılında Uluslar arası Para Fonu (IMF) ile imzalanan stand-by antlaşması Türkiye tarımı açısından bir dönüm noktası olmuştur. Bunun sebebi antlaşmanın tarım sektörü açısından piyasa merkezli bir yeniden yapılanma sürecini öngörmesi ve bundan böyle tarım politikalarının uluslar arası düzenleyici kuruluşların ilke ve kararları çerçevesinde yürütülmeye başlanmasıdır. Nitekim söz konusu dönüşüm süreci tarımsal KİT’lerin özelleştirilmesi, tarım satış kooperatifleri ve tarımsal birliklerin işlevlerinin sınırlandırılması, kamusal desteklerin yeni bir destekleme modeli (Doğrudan Gelir Desteği Modeli) kapsamında azaltılması ve temel bazı tarımsal ürünlerde (fındık, tütün, şekerpancarı vb) arzın sınırlandırılmasında ifadesini bulmuştur. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 30

Aşağıdakilerin hangisinde azalan marjinal fayda ilkesinin tanımı doğru olarak yapılmıştır?

Azalan marjinal fayda ilkesi tüketicinin her maldan yıl boyunca kullandığı miktarları azaldıkça toplam faydasının artacağı ancak kullanılan her ilave birim malın sağladığı ek faydanın bir önceki birimin sağladığından daha düşük olması anlamına gelir.

Azalan marjinal fayda ilkesi tüketicinin bir maldan belirli bir dönemde kullandığı miktarları arttıkça toplam faydasının artacağı bununla birlikte kullanılan her ilave birim malın sağladığı ek faydanın bir önceki birimin sağladığından daha yüksek olması anlamına gelir.

Azalan marjinal fayda ilkesi tarım sektörü üretim organizasyonu ve bu organizasyon sonucunda gerçekleşen bölüşüm ilişkilerini açıklamaktadır.

Azalan marjinal fayda ilkesi üretim sürecinin göreli uzunluğuna bağlı olarak süreç uzadıkça tarımsal üretime yatırılan sermayenin devir hızı düşmesi anlamına geşmektedir.

Açıklama:

Azalan marjinal fayda ilkesi tüketicinin bir maldan belirli bir dönemde kullandığı miktarları arttıkça toplam faydasının artacağı ancak kullanılan her ilave birim malın sağladığı ek faydanın bir önceki birimin sağladığından daha düşük olması anlamına gelir. Örneğin susamış olan bir kişi için susuzluğun giderilmesi için içilen her ilave bardak suyun marjinal faydası azalır-ikinci bardak suyun marjinal faydasının birinci bardak sudan daha az olması.

Doğru Cevap: B

Soru 31

Herhangi bir iktisadi faaliyet kolunda bir miktar işgücünün o faaliyet kolundan çekilmesi durumunda toplam çıktı düzeyinde herhangi bir değişiklik olmaması durumuna ne ad verilmektedir?

Azalan marjinal fayda

Gizli işsizlik

Tarımsal istihdam

Mevsimlik işçilik

İşsizlik

Açıklama:

Gizli işsizlik herhangi bir iktisadi faaliyet kolunda bir miktar işgücünün o faaliyet kolundan çekilmesi durumunda toplam çıktı düzeyinde herhangi bir değişiklik olmaması durumudur. Dolayısıyla söz konusu iktisadi faaliyet kolunda çalışır gibi görünen bir kitle aslında çıktı düzeyi üzerinde herhangi bir katkı sağlamıyor demektir.

Doğru Cevap: B

Soru 32

Aşağıdakilerden hangisi tarihsel süreçte oluşan beş farklı sosyoekonomik örgütlenme biçiminden biri değildir?

İlkel kolektif tarım

Feodal tarım

Aile tipi tarım

Kapitalist tarım

Kentli tarım

Açıklama:

Tarihsel süreçte beş farklı sosyoekonomik örgütlenme biçimi var olmuştur. Bunlar; ilkel kolektif tarım, feodal tarım, aile tipi tarım (köylü tarımı-küçük meta üretimi), kapitalist tarım ve sosyalist tarımdır.

Doğru Cevap: E

Soru 33

Ölçeği ne olursa olsun bir miktar toprağa ve üretim araçları mülkiyetine sahip olup, öncelikli hedefi bu mülkiyet sahipliğini kullanarak kendisinin ve ailesinin yeniden üretimini gerçekleştirmek olan ve geçim için zorunlu biçimde ücret gelirine bağlı bulunmayan üretici kategorisine ne ad verilmektedir?

Küçük üreticilik

Mevsimsel üreticilik

Kentsel üreticilik

Kırsal üreticilik

Ailesel üreticilik

Açıklama:

Küçük üreticilik, ölçeği ne olursa olsun bir miktar toprağa ve üretim araçları mülkiyetine sahip olup, öncelikli hedefi bu mülkiyet sahipliğini kullanarak kendisinin ve ailesinin yeniden üretimini gerçekleştirmek olan ve geçim için zorunlu biçimde ücret gelirine bağlı bulunmayan üretici kategorisidir.

Doğru Cevap: A

Soru 34

Tarımda .................. tarzda örgütlenen işletmeler kâr amaçlı olarak organize olurlar ve ücretli emek gücü istihdam ederek üretim ve pazarlamayı gerçekleştirir.
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdaki ifadelerden hangisi getirilmelidir?

Sosyalist

Meta üretimi

Kapitalist

Kentsel

Kırsal

Açıklama:

Tarımda kapitalist tarzda örgütlenen işletmeler kâr amaçlı olarak organize olurlar ve ücretli emek gücü istihdam ederek üretim ve pazarlamayı gerçekleştirir. Diğer tarımsal örgütlenmelerden farklı olarak kapitalist tarımsal işletmelerde toprak mülkiyetine sahip olmak gibi bir zorunluluk yoktur.

Doğru Cevap: C

Soru 35

Osmanlı mali ve iktisadi sistemi uyarınca bir köylü ailesinin bir çift öküzle işleyerek geçimini sağlayabileceği büyüklükteki toprak üzerindeki tasarruf hakkını gösterir sisteme ne ad verilmektedir?

Tımar sistemi

Hane halkı sistemi

Aileye dayalı toprak sistemi

Çift hane sistemi

Feodal sistem

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 36

Marshall Planı, II. Dünya Savaşının ardından, savaştan yıkım ve zararla çıkmış Avrupa ülkelerinin yeniden imarına yönelik olarak dönemin ABD dışişleri bakanı George Marshall tarafından oluşturulan yardım planıdır. Plandan Türkiye’nin de aralarında olduğu 16 ülke yararlanmıştır.
Marshall Planı hangi yıl oluşturulmuştur?

1947

1949

1950

1952

1955

Açıklama:

Marshall Planı, II. Dünya Savaşının ardından, 1947 yılında savaştan yıkım ve zararla çıkmış Avrupa ülkelerinin yeniden imarına yönelik olarak dönemin ABD dışişleri bakanı George Marshall tarafından oluşturulan yardım planı. Plandan Türkiye’nin de aralarında olduğu 16 ülke yararlanmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 37

Türkiye tarımında küçük meta üreticiliğinin egemenliğini pekiştirdiği dönem aşağıdakilerden hangisidir?

1947-1960

1950-1961

1980 - 1990

1955-1980

1963 - 1980

Açıklama:

1963-1980 dönemi Türkiye tarımında küçük meta üreticiliğinin egemenliğini pekiştirdiği dönem olmuştur. 1963 yılında planlı ekonomiye yeniden geçişle birlikte tarımda “devlet desteğinde modernizasyon” diye ifade edilebilecek birim alana verimi artırmaya dönük tarımsal politikalar uygulanmaya başlanmıştır. Buna göre devlet bir yandan uygulamaya koyduğu verim artırıcı modern girdilere sübvansiyon sağlayıp kanal, baraj gibi alt yapı yatırımlarını gerçekleştirerek üreticileri maliyetler yönünden desteklerken, diğer yandan destekleme alımlarında yüksek fiyat vererek fiyatlar yönünden destek sağlamıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 38

Türkiyede 2000 sonrası dönemde, tarıma yatırılan sermayenin giderek arttığı tarımsal faaliyetler beklenildiği gibi endüstriyel üretime yönelik, kârlılık oranı görece yüksek tarımsal faaliyetlerde gözlemlenir olmuştur. I.Büyükbaş hayvancılık II.Küçükbaş hayvancılık III.Kümes hayvancılığı IV.Seracılık Buna göre aşağıdakilerden hangileri kârlılık oranı görece yüksek tarımsal faaliyetlerdendir?

I ve II

III ve IV

I, II, III

I, III ve IV

I, II ve IV

Açıklama:

Tarıma yatırılan sermayenin giderek arttığı tarımsal faaliyetler beklenildiği gibi endüstriyel üretime yönelik, kârlılık oranı görece yüksek büyükbaş hayvancılık, kümes hayvancılığı, seracılık gibi tarımsal faaliyetlerde gözlenmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 39

1990-2000 dönemi Türkiye için tarımsal destekleme politikaları açısından daha istikrarsız olarak ifade edilebilecek politikaları beraberinde getirmiştir. Aşağıdaki istikrarsızlık dönemselleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

1991-1993 tarımsal desteklemede genişleme dönemi

1994-1995 daralma dönemi

1995-1996 resesyon dönemi

1997-1998 yeniden genişleme dönemi

1999-2000 yeniden daralma dönemi

Açıklama:

1990’lı yıllara gelindiğinde tarımsal üretici kategorilerinin reel gelirlerinde aşınma ile birlikte tarım dışı kesimlere kaynak aktarımı gerçekleştirilmiştir. Ancak kırsal kesimden önce genel (1987), ardından mahalli idareler (1989) seçimlerinde gelen tepki oyları ve ortaya çıkan 1994 Ekonomik Krizi, 1990-2000 döneminde tarımsal destekleme politikaları açısından daha istikrarsız olarak ifade edilebilecek politikaları beraberinde getirmiştir. İstikrarsızlık dönemi aşağıdaki alt dönemler itibariyle şöyle ifade edilebilir: 1. 1991-1993 tarımsal desteklemede genişleme dönemi 2. 1994-1995 daralma dönemi 3. 1997-1998 yeniden genişleme dönemi 4. 1999-2000 yeniden daralma dönemi

Doğru Cevap: C

Soru 40

Azalan marjinal fayda ilkesi tarımsal üretim süreçlerine hangi yönde nasıl yansımaktadır?

Yeni doğan her bireyin tarımsal ürünlerin kaynağını oluşturduğu gıda ürünlerine potansiyel talep oluşturması

Gıda ürünlerine talebin asgari düzeyin altına inmesinin mümkün olmaması

Gıda ürünlerine olan sürekli talebin tarımsal üreticiler açısından avantajlı olması

Gıdaya olan talebin tatmin noktasından sonra düşecek olmasının tarım ürünlerinin her zaman belli bir miktarda üretilmesine sebep olması

Gıda ürünlerine olan sürekli talebin tarımsal üreticiler açısından dezavantajlı olması

Açıklama:

Azalan marjinal fayda ilkesi gereğince tüketimde tatmin noktasına ulaştıktan sonra tüketicilerin gıda ürünlerine olan talep düzeyleri aşamalı olarak düşeceğinden, tarımsal üreticilerin üretimlerini belirli bir düzeyin üzerine çıkarmaları fiyatları aşağı doğru iter ve kendi gelir düzeyleri açısından olumsuz bir sonuç doğurur. Doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 41

Tarımda üretim sürecinin göreli uzunluğu aşağıdaki durumlardan hangisine sebep olmamaktadır?

Tarımda işgücü kullanımının genellikle ekim ve hasat dönemlerinde yoğunlaşmasına

Ürünlerin gelişme ve olgunlaşma dönemlerinde atıl kalmasına

Tarımda gizli işsizliğin yüksek olması

İlave olarak dışarıdan mevsimsel göç durumu oluşturması

Ürünlerin zamanla fiyatlarının artması

Açıklama:

Son olarak üretim sürecinin göreli uzunluğu tarımda işgücü kullanımının genellikle ekim ve hasat dönemlerinde yoğunlaşmasına, ürünlerin gelişme ve olgunlaşma dönemlerinde ise atıl kalmasına yol açmaktadır. Bu durumun doğal sonucu ise tarımda gizli işsizliğin yüksek olması biçiminde ortaya çıkmaktadır. İşgücüne olan ihtiyacın yüksek olduğu dönemlerde ise ilave işgücü geçici olarak dışarıdan mevsimsel göç yoluyla sağlanmaktadır. Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 42

Herhangi bir iktisadi faaliyet kolunda bir miktar işgücünün o faaliyet kolundan çekilmesi durumunda toplam çıktı düzeyinde herhangi bir değişiklik olmaması durumuna ne ad verilmektedir?

Gizli işsizlik

Mevsimsel işsizlik

Marjinal fayda ilkesi

Toplam işgücü

Tarımsal işsizlik

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 43

I. İlkel kolektif tarım
II. Feodal tarım
III. Aile tipi tarım
IV. Küçük meta üretimi
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri tarihsel süreçte yer alan tarımsal üretimdeki sosyoekonomik örgütlenme biçimleri arasında yer almaktadır?

Yalnız I

I ve III

II ve IV

II, III ve IV

Hepsi

Açıklama:

Günümüze kadar olan tarihsel süreçte beş farklı sosyoekonomik örgütlenme biçimi var olmuştur. Bunlar; ilkel kolektif tarım, feodal tarım, aile tipi tarım-köylü tarımı-küçük meta üretimi, kapitalist tarım ve sosyalist tarımdır. Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 44

Belli bir toprağa ve üretim araçlarına sahip olup, öncelikli amacı bu mülkiyet sahipliğini kullanarak kendisi ve ailesinin yeniden üretimini gerçekleştirmek olan ve bu amacı ücret gelirine bağlı olmayan üretici kategorisi aşağıdakilerden hangisidir?

İlkel kolektif tarım

Feodal tarım

Köylü tarımı

Küçük üretici tarımı

Sosyalist tarım

Açıklama:

Küçük üreticilik, ölçeği ne olursa olsun bir miktar toprağa ve üretim araçları mülkiyetine sahip olup, öncelikli hedefi bu mülkiyet sahipliğini kullanarak kendisinin ve ailesinin yeniden üretimini gerçekleştirmek olan ve bu hedefi zorunlu biçimde ücret gelirine bağlı bulunmayan üretici kategorisi olarak tanımlanabilir. Doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 45

Kapitalist tarımsal işletmeleri diğer tarımsal üretici kategorilerinden farklı kılan özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Toprağın üreticiler arasında kolektif bir şekilde işletilmesi

Toprak mülkiyetine sahip olmak gibi bir zorunluluğun bulunmaması

İşletmelerin mülkiyeti üreticilere devretmesi

Yüksek sermaye birikimine sahip olmamaları

İhracata dayalı tarımsal üretimlere odaklaşmaları

Açıklama:

Kapitalist tarzda örgütlenen işletmeler ise sadece kâr amaçlı olarak organize olurlar ve ücretli emek gücü istihdam ederek üretim ve pazarlamayı gerçekleştirirler. Diğer tarımsal üretici kategorilerinden farklı olarak kapitalist tarımsal işletmelerde toprak mülkiyetine sahip olmak gibi bir zorunluluk yoktur.

Doğru Cevap: B

Soru 46

Osmanlı mali ve iktisadi sistemi uyarınca ailenin geçimini sağlayabileceği büyüklükteki toprak üzerinde tasarruf hakkı gösterebilmesini sağlayan ve vergiler ödendiği müddetçe söz konusu toprağın babadan oğula geçmesine izin veren sistem aşağıdakilerden hangisidir?

İlkel kolektif tarım sistemi

feodal tarım sistemi

Küçük meta üretim sistemi

Çift hane sistemi

Sosyalist tarım sistemi

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 47

I. Cumhuriyetin benimsediği dünya görüşü II. 1929 yılında yaşanan Büyük Dünya Ekonomik Bunalıöı III. Türkiye'de tarım kesiminin yapısından kaynaklanan amaç ve ilkeler IV. Osmanlı'dan kalan tarımsal yapılanma ve politikalar Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri erken Cumhuriyet döneminde izlenen tarım politikalarının amaç ve ilkelerini belirleyen etkenler arasında yer almaktadır?

Yalnız I

I ve II

I, II ve III

II ve III

Hepsi

Açıklama:

Erken Cumhuriyet döneminde izlenen tarım politikalarının amaç ve ilkelerini belirleyen etkenler üç grupta toplanabilir. Bu ilkelerden birincisi Cumhuriyetin benimsediği dünya görüşünden, ikincisi 1929 yılında yaşanan Büyük Dünya Ekonomik Bunalımı sebebiyle Türkiye’nin değiştirmek zorunda kaldığı kalkınma stratejisinden; üçüncüsü ise, Türkiye’de tarım kesiminin yapısından kaynaklanan amaç ve ilkelerden oluşmuştur. Doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 48

Aşağıdaki partilerden hangisinin girişimleri küçük meta üretimin Türkiye tarımında uzun yıllar sürecek olan egemen üretim biçimi haline gelmesini sağlamıştır?

Cumhuriyet Halk Partisi

Demokrat Parti

Demokratik Sol Parti

Anavatan Partisi

Milliyetçi Hareket Partisi

Açıklama:

Demokrat Parti’nin toprak genişlemesine dönük hamlesini takiben uygulamaya koymuş olduğu iki politika hamlesi küçük meta üretiminin Türkiye tarımında uzun yıllar sürecek olan egemen üretim biçimi olması bakımından büyük önem taşımıştır. Doğru yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 49

1990-2000 döneminin tarımsal destekleme politikaları açısından daha istikrarsız geçmesine sebep olan ekonomik krize dayalı 1994-1995 istikrarsızlığı hangi dönem adıyla anılmaktadır?

Tarımsal desteklemede genişleme dönemi

Yeniden genişleme dönemi

Daralma dönemi

Yeniden daralma dönemi

Yeniden genişleme dönemi

Açıklama:

Ekonomik Krizi, 1990-2000 döneminde tarımsal destekleme politikaları açısından daha istikrarsız olarak ifade edilebilecek politikaları beraberinde getirmiştir. İstikrarsızlık dönemi aşağıdaki alt dönemler itibariyle şöyle ifade edilebilir:
1. 1991-1993 tarımsal desteklemede genişleme dönemi
2. 1994-1995 daralma dönemi
3. 1997-1998 yeniden genişleme dönemi
4. 1999-2000 yeniden daralma dönemi
Doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 50

Sermayenin devir hızının süratli olmadığı ürünlerin üretimi ağırlıklı olarak aşağıdaki hangi tarz işletmeler tarafından gerçekleştirilmektedir?

Kolektif üreticiler

Kooperatifler

Büyük üreticiler

Küçük aile işletmeleri

Kapitalist işletmeler

Açıklama:

Sermayenin devir hızının süratli olmadığı ürünlerin üretimi büyük sermayeli kapitalist işletmeler yerine ağırlıklı olarak küçük aile işletmelerince gerçekleştirilmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 51

Günümüzde geri kalmış ülke tarımlarında büyük toprak mülkiyetinin denetimi ve gözetiminde yürütülen kiracılık/ortakçılık tarzında örgütlenen tarımsal organizasyonlarda aşağıdaki hangi tarz örgütlenme biçimi gözlenmektedir?

Kapitalist

Kolektif

Sosyalist

Feodal

Yarı feodal

Açıklama:

Günümüzde geri kalmış ülke tarımlarında büyük toprak mülkiyetinin denetimi ve gözetiminde yürütülen kiracılık/ortakçılık tarzında örgütlenen tarımsal organizasyonlarda yarı feodal ilişkiler olarak nitelenebilecek üretim ve bölüşüm ilişkilerini gözlemek olasıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 52

İşletmeler kar amaçlı olarak organize olurlar ve ücretli emek gücü istihdam ederek üretim ve pazarlamayı gerçekleştirir. Toprak mülkiyetine sahip olmak gibi bir zorunluluk yoktur.
Yukarıda tanımı verilen örgütlü işletmeler aşağıdakilerden hangisidir?

Sosyalist

Populist

Kapitalist

Modernist

Feodalist

Açıklama:

Tarımda kapitalist tarzda örgütlenen işletmeler kar amaçlı olarak organize olurlar ve ücretli emek gücü istihdam ederek üretim ve pazarlamayı gerçekleştirir. Diğer tarımsal örgütlenmelerden farklı olarak kapitalist
tarımsal işletmelerde toprak mülkiyetine sahip olmak gibi bir zorunluluk yoktur.

Doğru Cevap: C

Soru 53

Küçük meta üreticileri mülkiyetleri haricinde kiraladıkları ilave topraklar üzerinde tamamen kar amaçlı pazara dönük üretimde uzmanlaşıp üretimlerini kapitalist tarzda organize etmeye başlamalarına ne denir?

Köylü Yolu

Mülksüzleşme

Alternatif tarım

Kiracılık

Marjinal fayda

Açıklama:

Tarımsal dönüşüm pratiği açısından ‘Köylü Yolu’ olarak bilinen bu dönüşüm sürecinde küçük meta üreticileri mülkiyetleri haricinde kiraladıkları ilave topraklar üzerinde tamamen kâr amaçlı pazara dönük üretimde uzmanlaşabilir ve üretimlerini kapitalist tarzda organize etmeye başlarlar.

Doğru Cevap: A

Soru 54

Osmanlı mali ve iktisadi sistemi uyarınca bir köylü ailesinin bir çift öküzle işleyerek geçimini sağlayabileceği büyüklükteki toprak üzerindeki tasarruf hakkını gösteren sistem aşağıdakilerden hangisidir?

Köylü yolu sistemi

Çift hane sistemi

Küçük üretici sistemi

Gizli işsizlik sistemi

Marjinal fayda sistemi

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 55

Cumhuriyet dönemi içerisinde açılan ziraat okullarında somutlaşan tarımsal eğitim, bilgi ve becerilerin artırılması üzerine odaklanması ile benimsenen ilke aşağıdakilerden hangisidir?

Meta bilimcilik

Pozitivist bilimcilik

Yapısalcılık

Milliyetçilik

Cumhuriyetçilik

Açıklama:

Cumhuriyetin benimsediği "halkçılık" ve diğer ilke olan pozitivist bilimcilik ilkesi İttihat ve Terakki döneminden kalma pozitivist bilim anlayışının tarımsal üretim sürecine intibakına dayanmıştır. Söz konusu anlayış özellikle dönem içerisinde açılan ziraat okullarında somutlaşan tarımsal eğitim, bilgi ve becerilerin artırılması üzerine odaklanmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 56

Osmanlı geleneksel toprak vergisi olan aşar hangi yıl kaldırılmıştır?

1915

1920

1925

1930

1935

Açıklama:

1925’te Osmanlı geleneksel toprak vergisi olan aşar’ın kaldırılmıştır. Aşarın kaldırılmasındaki temel amaç kırsal üreticilerin temel vergi yükünden kurtulmaları ile üretim düzeylerini artırmaları ve bu sayede kasaba ve kentlerin beslenme güvenliğinin sağlanmasıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 57

1950 yılında yapılan seçimlerde savaş döneminde yoksullaşan kırsal kesimlerin tepki oyları ile kendilerine pazara yönelik meta üretiminin geliştirilmesine yönelik tarımsal politikalar vaat eden aşağıdaki hangi parti iktidara gelmiştir?

Demokrat Parti

Halkçı Parti

Tarım ve Kalkınma Partisi

Köylü Partisi

Adalet Partisi

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 58

“Devlet desteğinde modernizasyon” diye ifade edilebilecek birim alana verimi artırmaya dönük tarımsal politikalar uygulanmaya başlanan dönem aşağıdakilerden hangisidir?

1923-1950

1950-1960

1960-1980

1980-1990

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 59

Temel belirleyenleri sosyal devlet olgusunu tehdit eder biçimde devletin ekonomilerdeki rolü ve ağırlığının azaltılması, üretim ve dağıtım amaçlı devlet kurum ve kuruluşlarının özelleştirilmesi, dar gelirli kesimlere olan devlet desteklerinin kademeli olarak azaltılması ve kaynak dağılımının tamamen piyasa merkezli sağlanması aşağıdaki hangi politik uygulamaların bir sonucudur?

Kapitalist

Feodal

Sosyalist

Modern

Neo liberal

Açıklama:

Neo liberal politikaların temel belirleyenleri sosyal devlet olgusunu tehdit eder biçimde devletin ekonomilerdeki rolü ve ağırlığının azaltılması, üretim ve
dağıtım amaçlı devlet kurum ve kuruluşlarının özelleştirilmesi, dar gelirli kesimlere olan devlet desteklerinin kademeli olarak azaltılması ve kaynak dağılımının tamamen piyasa merkezli sağlanması olarak sıralanabilir.

Doğru Cevap: E

Ünite 9

Soru 1

Türkiye’nin kentleşme deneyiminde “ulus devletin topraksallaşması ve kentleşmesi” olarak tanımlanan süreç hangi zaman dilimleri arasında meydana gelmiştir?

1923-1950

1950-1960

1960-1980

1980-2000

1923-1940

Açıklama:

Kent Sosyolojisi
Türkiye’nin kentleşme deneyiminin 1923-1950 dönemini “ulus devletin topraksallaşması ve kentleşmesi” olarak nitelemekte ve ulus devlet merkezli bir kentleşme sürecinin kentlerde oluşturduğu toplumsal ve mekânsal yapı ile ilişkilerin genel özelliklerini incelemektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde Türkiye’nin kentleşme süreci dönemleri doğru sıra ile verilmiştir?

Erken Cumhuriyet Dönemi, Göç ve Hızlı Kentleşme Dönemi, Planlı Kalkınma Dönemi, Neoliberal Kentleşme Dönemi

Erken Cumhuriyet Dönemi,Planlı Kalkınma Dönemi, Göç ve Hızlı Kentleşme Dönemi, Neoliberal Kentleşme Dönemi

Erken Cumhuriyet Dönemi, Göç ve Hızlı Kentleşme Dönemi, Neoliberal Kentleşme Dönemi, Planlı Kalkınma Dönemi

Göç ve Hızlı Kentleşme Dönemi, Erken Cumhuriyet Dönemi, Planlı Kalkınma Dönemi, Neoliberal Kentleşme Dönemi

Erken Cumhuriyet Dönemi, Planlı Kalkınma Dönemi, Neoliberal Kentleşme Dönemi, Göç ve Hızlı Kentleşme Dönemi

Açıklama:

Kent Sosyolojisi
Türkiye’nin kentleşme süreci aşağıda belirtilen dört dönem çerçevesinde incelenmektedir:
Erken Cumhuriyet Dönemi: 1923-1950
Göç ve Hızlı Kentleşme Dönemi:1950-1960
Planlı Kalkınma Dönemi: 1960-1980
Neoliberal Kentleşme Dönemi: 1980-2000

Doğru Cevap: A

Soru 3

Türkiye Cumhuriyeti’nin ulus-devlet olma sürecinin mekânsal stratejileri, kentlerin planlanmasına yönelik uygulamalar ile konut yapımı ve kent-içi ulaşım biçimlerinin ele alındığı dönem aşağıdakilerden hangisidir?

Neoliberal Kentleşme Dönemi

Planlı Kalkınma Dönemi

Göç ve Hızlı Kentleşme Dönemi

Erken Cumhuriyet Dönemi

Birinci Kalkınma Dönemi

Açıklama:

Kent Sosyolojisi
Erken Cumhuriyet Dönemi olarak adlandırılan dönem, 1923 ve 1950 yılları arasında görülen Türkiye Cumhuriyeti’nin ulus-devlet olma sürecinin mekânsal stratejilerini, kentlerin planlanmasına yönelik uygulamaları ile konut yapımı ve kent-içi ulaşım biçimlerini ele almaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 4

Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde 29 Ekim 1923 tarihinde Cumhuriyet’in ilan edilmesiyle başlayan ulus-devlet inşa sürecinde ülke düzeyinde uygulanması amaçlanan mekânsal stratejilerin içerdiği unsurlardan biri verilmiştir?

Ülke çapında demiryolu ağlarının inşa edilmesi

Ülke çapında barajların inşa edilmesi

İstanbul'un başkent konumunu kaybetmesi

Toprak reformu çalışmalarının başlaması

Modern kentleşmenin hedeflenmesi

Açıklama:

Ulus Devlet Olma Sürecinde Mekânsal Stratejiler
29 Ekim 1923 tarihinde Cumhuriyet’in ilan edilmesiyle başlayan ulus-devlet inşa sürecinde ülke düzeyinde uygulanması amaçlanan mekânsal stratejiler üç önemli unsur içermektedir. Bunlar: Ankara’nın başkent seçilmesi, ülke çapında demiryolu ağlarının inşa edilmesi, Anadolu kentlerinde fabrikaların kurulmasıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 5

Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde ulus devlet olma sürecinin mekansal stratejilerinde önemli bir unsur kabul edilen Ankara’nın başkent seçilme kararında etkin olan Cumhuriyet rejiminin amaçlarının ülkenin mekansal organizasyonuna olan etkisine ilişkin bir hedefi yer almaktadır?

İstanbul’un kozmopolit kültürel değerlerinin yadsınması ve Ankara çevresinde yaratılacak yeni kültürel ögelere dayanan yeni ulusal burjuvazi ve yaşam kalıplarının ortaya çıkarılmasıdır.

Ülkeyi ayrı ayrı bölgesel ekonomilerden kurtarıp, iç pazar bütünleşmesinin sağlanması ve ulusal bir ekonominin kurulması

Modern, çağdaş, yeni ve örnek bir kentin kurulması

Kentte Cumhuriyetin yaratacağı ulusal burjuvazinin yaşam kalıplarının diğer kentlere örnek olacak şekilde geliştirilmesi,

Cumhuriyetin başarılarının bu kentle simgeleştirilmesi

Açıklama:

Ulus Devlet Olma Sürecinde Mekânsal Stratejiler
Ülkenin mekânsal organizasyonuna ilişkin amaçlar;
Ülkeyi ayrı ayrı bölgesel ekonomilerden kurtarıp, iç pazar bütünleşmesinin sağlanması ve ulusal bir ekonominin kurulması,
İç Anadolu’nun gelişmesini sağlayarak bölgeler arası eşitsizliklerin giderilmesidir.

Doğru Cevap: B

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi Ankara'nın Cumhuriyetin yaratacağı ulusal burjuvazinin yaşam kalıplarının diğer kentlere örnek olacak şekilde geliştirilmesini içeren amacının içinde olduğu gruptur?

Yurt ölçeğindeki amaçlar

Uluslararası amaçlar

Birinci grup amaçlar

Mekânsal organizasyona ilişkin amaçlar

Kent ölçeğindeki amaçlar

Açıklama:

Ulus Devlet Olma Sürecinde Mekânsal Stratejiler
Üçüncü grupta yer alan kent ölçeğindeki amaçlar; Modern, çağdaş, yeni ve örnek bir kentin kurulması, Ankara'da Cumhuriyetin yaratacağı ulusal burjuvazinin yaşam kalıplarının diğer kentlere örnek olacak şekilde geliştirilmesi ve Cumhuriyetin başarılarının Ankara ile simgeleştirilmesidir.

Doğru Cevap: E

Soru 7

Eski konut dokusuyla bütünleşen geleneksel merkez ile yeni gelişen yönetim işlevleri ve bunlara yönelik hizmetlerin bulunduğu merkezden oluşan ikili merkezin birçok kentte görüldüğü dönem aşağıdakilerden hangisidir?

Planlı Kalkınma Dönemi

Erken Cumhuriyet Dönemi

Göç ve Hızlı Kentleşme Dönemi

Neoliberal Kentleşme Dönemi

Liberal Dönem

Açıklama:

Kentlerin Planlanması ve Yapılı Çevrenin İnşası
Erken Cumhuriyet Döneminde birçok kentte ikili bir merkez görülmektedir. Bunlardan biri eski konut dokusuyla bütünleşen geleneksel merkez diğeri ise yeni gelişen yönetim işlevleri ve bunlara yönelik hizmetlerin bulunduğu merkezdir.

Doğru Cevap: B

Soru 8

Hızlı kentleşme ve spekülasyon sonucunda, şehrin planlanan bölümlerindeki toprak değerlerinin aşırı yükselmesine bağlı olarak ‘kat mülkiyeti’ hangi yıl kurumsallaştırılmıştır?

1954

1940

1930

1960

1971

Açıklama:

Göç Süreci ve Kentleşme
Hızlı kentleşme ve spekülasyon sonucunda, şehrin planlanan bölümlerindeki toprak değerlerinin aşırı yükselmesine bağlı olarak 1954 yılında ‘kat mülkiyeti’ kurumsallaştırılmıştır. Bu süreçte, tasarımcı ve kullanıcı arasında irtibatı sağlayan küçük girişimci başka bir deyişle yapsatçı, konuta sermayesini yatırmamakla birlikte, sadece aracı konumunda yer almaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 9

İstanbul'da kent içi ulaşımı kolaylaştırmak için "Dolmuş" kullanımı hangi dönemde başlamıştır?

Erken Cumhuriyet Dönemi

Göç ve Hızlı Kentleşme Dönemi

Planlı Kalkınma Dönemi

Liberal Dönem

Neoliberal Kentleşme Dönemi

Açıklama:

Göç Süreci ve Kentleşme
1950-1960 yılları arasında küçük girişimciler, İstanbul'un ulaşım ihtiyacını karşılamaya yönelik olarak ‘dolmuş’ çözümünü bulmuşlar ve “dolmuşlar, kitleleri kent merkezine ulaştırmak bakımından en etkili ulaşım biçimi olmuştur. Bu dönem Göç ve Hızlı Kentleşme Dönemi olarak adlandırılır.

Doğru Cevap: B

Soru 10

Kentlerin iş merkezlerinde oluşan yüksek rantların karşılanabilmesi amacıyla çok sayıda dükkânın bir arada bulunduğu pasajlar ortaya çıkması, kent merkezinde, ana caddelerde dönüşüm geçiren, yıkılıp yeniden yapılan veya mevcut binaların giriş katları ve bodrumları perakende satışın yoğunlaştığı pasajlar haline getirilmesi hangi dönemde meydana gelmiştir.

Erken Cumhuriyet Dönemi

Göç ve Hızlı Kentleşme Dönemi

Planlı Kalkınma Dönemi

Klasik Kentleşme Dönemi

Neoliberal Kentleşme Dönemi

Açıklama:

Siyasi ve Ekonomik Yönüyle Gecekondular
1960’ların başında kent merkezinde, ana caddelerde dönüşüm geçiren, yıkılıp yeniden yapılan veya mevcut binaların giriş katları ve bodrumları perakende satışın yoğunlaştığı pasajlar haline getirilmiştir. 1960-1980 yılları arasını kapsayan bu dönem Planlı kalkınma Dönemi olarak adlandırılmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 11

Modernleşme sürecinin evrensel olarak yerleşmeler ve imar süreci üzerinde kaç temel iz bırakmaktadır?

Açıklama:

Bilgin, modernleşme sürecinin evrensel olarak yerleşmeler ve imar süreci üzerinde üç temel iz bıraktığını vurgulamaktadır: Bu izlerden birincisi, “modern dünyanın yeni kurumsal örgütlenmesinin ve kamusal yaşamın gereksinimlerini karşılayan yeni kamu yapılarının” inşa edilmesidir. İkinci olarak “insanların, ulaşım araçlarının, pis ve temiz suyun, elektriğin, haber ve bilginin düzenli ve kesintisiz dolaşımını sağlayacak”, genişleyebilme kapasitesine sahip bir dolaşım şebekesinin kurulması gerekmektedir. Bu şebekenin kurulması, yolların, kent-içi ulaşım sistemlerinin, çeşitli altyapı ve üstyapı kanallarının inşasını kapsamaktadır. Üçüncüsü ise modern toplumlarda, geleneksel ikamet ve barınma anlayışını köklü bir biçimde değiştiren konut inşaatlarının gerçekleşmesidir

Doğru Cevap: B

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi Ankara’nın başkent olarak seçilmesinin birincil amaçlarından biridir?

Ankara Hükümeti’nin kendisini Osmanlı imajından kurtarması ve imparatorluktan ulus devlete geçişin sembolleştirilmesi

Ülkeyi ayrı ayrı bölgesel ekonomilerden kurtarıp, iç pazar bütünleşmesinin sağlanması ve ulusal bir ekonominin kurulması

İç Anadolu’nun gelişmesini sağlayarak bölgeler arası eşitsizliklerin giderilmesi

Cumhuriyetin başarılarının Ankara’da simgeleştirilmesi

Cumhuriyetin yaratacağı ulusal burjuvazinin yaşam kalıplarının diğer kentlere örnek olacak şekilde geliştirilmesi

Açıklama:

Ankara’nın başkent seçilme kararında önemli olan Cumhuriyet rejiminin amaçlarını üç grup altında toplamaktadır: Birincil grup amaçlar:

Avrupa ülkelerinin dışa bağımlı liman kentleri ekonomileri aracılığıyla kurduğu emperyalist denetimin kırılması,
Ankara Hükümeti’nin kendisini Osmanlı imajından kurtarması ve imparatorluktan ulus devlete geçişin sembolleştirilmesi,
İstanbul’un kozmopolit kültürel değerlerinin yadsınması ve Ankara çevresinde yaratılacak yeni kültürel ögelere dayanan yeni ulusal burjuvazi ve yaşam kalıplarının ortaya çıkarılmasıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Gerekli niteliklerin tamamını taşıyan Türkiye’deki ilk kentsel modernleşme projesi hangi ilde uygulanmıştır?

İstanbul

Edirne

Ankara

İzmir

Sivas

Açıklama:

Tanyeli Ankara’nın, gerekli niteliklerin tamamını taşıyan Türkiye’deki ilk kentsel modernleşme projesi olduğunu vurgulamaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 14

Devlet yatırımları tarafından gerçekleştirilen tüketim maddelerinin düşen ithalini dengelemeyi amaçlayan ithal ikameci ekonomi politikaları ne zaman uygulanmaya başlanmıştır?

1929-1934

1935-1938

1940-1947

1954-1961

1983-1989

Açıklama:

Ülke ekonomisinin dış ticarete yönelik büyüme modeline geçtiği bu dönemde, 1954 ve 1961 yılları arasında Demokrat Parti, genel anlamda devlet yatırımları tarafından gerçekleştirilen tüketim maddelerinin düşen ithalini dengelemeyi amaçlayan ithal ikameci ekonomi politikaları uygulamaya başlamıştır

Doğru Cevap: D

Soru 15

I- Bina yapımındaki inşa kuralları
II- Karmaşık bürokratik yöntemler
III- Bütünsel bina yapımı varsayımı
IV- Hazine arazilerinin denetlenmemesi
V- Göç edenlerin geleceğe yatırım düşüncesi
Kentlerde hazine arazileri üzerine inşa yaparak gecekondulaşmayı başlatan nedenlerden hangi seçenekte doğru olarak verilmiştir?

I-II-III

I-II-IV

I-III-V

II-IV-V

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 16

Göçe bağlı kentleşme aşağıdaki hangi yıllarda olmuştur?

1945'li yıllar

1950'li yıllar

Planlı Kalkınma Dönemi

1980 sonrası dönem

2000'li yıllar

Açıklama:

1950'li yıllar Türkiye'nin göçe bağlı kentleşme yıllarıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 17

Devlet Planlama Teşkilatı hangi yıl çıkarılan anayasa ile kurumuştur?

1924

1936

1954

1961

1983

Açıklama:

1961 Anayasası’yla birlikte planlı kalkınma ilkesi kabul edilmiş ve Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) bir anayasal kurum olarak kurulmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi devletin gecekondulara karşı olumsuzlukla kayıtsızlık arasında bocalayan tavrının değişmesinin başladığı ve gecekondu yapımının yasaklandığı ve var olanların yıkılması yönündeki uygulamaların başladığı dönemdir?

1940’lı yıllar

1950’lili yıllar

1960’lı yıllar

1970’li yıllar

1980’li yıllar

Açıklama:

1960’lı yıllarda “devletin gecekondulara karşı olumsuzlukla kayıtsızlık arasında bocalayan tavrı” değişmeye başlamış, gecekondu yapımının yasaklanması ve var olanların yıkılması yönündeki uygulamaların devam etmesinin yanı sıra gecekondu mahallelerinde yaşayan nüfusa yönelik olarak olumlu bir yaklaşım da sergilenmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 19

Belediyelerin kaynakları önemli ölçüde artıran ve kent imar planlarının yapımında ve onayında da belediyeleri yetki sahibi yapan yasalar hangi yıllarda çıkarılmaya başlanmıştır?

1979-1980

1983-1984

1989-1990

2002-2003

2008-2009

Açıklama:

1983 ve 1984 yıllarında çıkan yasalarla belediye yönetimi değişmiş ve büyükşehir belediyeleri kurulmuştur. Bu yasalar, belediyelerin kaynaklarının önemli ölçüde artmasını sağlarken kent imar planlarının yapımında ve onayında da belediyeler yetki sahibi olmuşlardır.

Doğru Cevap: B

Soru 20

I- Kanalizasyon
II- İletişim
III- Ulaşım
IV- Enerji
V- Eğitim
Neoliberal politikalar, küreselleşme sürecinde Türkiye’nin dünya pazarıyla bütünleşmesi amacına yönelik yeniden yapılanmasında öncelik verilen yatırım alanları hangi seçenekte doğru olarak verilmiştir?

I-II-III

II-III-IV

III-IV-V

II-III-V

I-IV-V

Açıklama:

1980 yılından itibaren, Türkiye’de yaşamın tüm alanlarını etkileyen siyasi ve ekonomik politikaların uygulandığı bir dönem başlamıştır. Neoliberal politikalar, küreselleşme sürecinde ülkenin dünya pazarıyla bütünleşmesi amacına yönelik yeniden yapılanma gerektirmektedir. Bu nedenle iletişim, ulaşım ve enerji gibi altyapı yatırımlarına öncelik verilmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi Türkiye’nin kentleşme süreci aşağıda belirtilen dört dönemden biri değildir?

Erken Cumhuriyet Dönemi

Göç ve Hızlı Kentleşme Dönemi

Planlı Kalkınma Dönemi

Demografik Dönüşüm Dönemi

Neoliberal Kentleşme Dönemi

Açıklama:

Türkiye’nin kentleşme süreci aşağıda belirtilen dört
dönem çerçevesinde incelenmektedir. Bu dönemler
şunlardır:1. Erken Cumhuriyet Dönemi: 1923-1950
2. Göç ve Hızlı Kentleşme Dönemi:1950-1960
3. Planlı Kalkınma Dönemi: 1960-1980
4. Neoliberal Kentleşme Dönemi: 1980-2000

Doğru Cevap: D

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi Türkiye’nin kentleşme sürecinde kooperatiflerin kurulmaya başlandığı dönemdir?

Erken Cumhuriyet Dönemi

Göç ve Hızlı Kentleşme Dönemi

Planlı Kalkınma Dönemi

Geç Cumhuriyet Dönemi

Neoliberal Kentleşme Dönemi

Açıklama:

Bu bölümde, Erken Cumhuriyet Dönemi olarak adlandırılan 1923 ve 1950 yılları arasında görülen Türkiye Cumhuriyeti’nin ulus-devlet olma sürecinin mekânsal stratejileri, kentlerin planlanmasına yönelik uygulamalar ile konut yapımı ve kent-içi ulaşım biçimleri ele alınmaktadır.
Bu sorunlar karşısında konut yapımına yönelik bir çözüm olarak kooperatifler kurulmaya başlanmıştır. Bunlardan ilki 1935 yılında Ankara’da kurulan Bahçelievler Yapı Koopetatifi’dir

Doğru Cevap: A

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi Erken Cumhuriyet Dönemi'nde ele alınan unsurlardan biri değildir?

Enformel sektör

Ulus-devlet olma sürecinin mekânsal stratejiler

Kent-içi ulaşım biçimleri

Kentlerin planlanmasına yönelik uygulamalar

Konut yapımı

Açıklama:

Bu bölümde, Erken Cumhuriyet Dönemi olarak adlandırılan 1923 ve 1950 yılları arasında görülen Türkiye Cumhuriyeti’nin ulus-devlet olma sürecinin mekânsal stratejileri, kentlerin planlanmasına yönelik uygulamalar ile konut yapımı ve kent-içi ulaşım biçimleri ele alınmaktadır. Enformel sektör konusu planlı kalkınma döneminin konusu olmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 24

Göç ve Hızlı Kentleşme Dönemi'nde kentlerde sürekli gecekondu kuşaklarının oluşumu
karşısında bu gelişmeleri yasallaştırmak için aşağıdaki hangi yasalar çıkartılmıştır?

Teşvik yasaları

Af yasaları

Yıkım yasaları

Ruhsat yasaları

Ceza yasaları

Açıklama:

Bu dönemde “popülist eğilimlere sahip demokratik siyasal düzen”, kentlerde sürekli gecekondu kuşaklarının oluşumu karşısında bu gelişmeleri yasallaştırmak için ancak af yasaları çıkarmakla kalmıştır

Doğru Cevap: B

Soru 25

1950-1960 yılları arasında küçük girişimciler, kentin ulaşım ihtiyacını karşılamaya yönelik olarak ........ çözümünü bulmuşlardır.
Yukarıda boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?

Özel halk otobüsü

Tramvay

Taksi

Dolmuş

Belediye otobüsü

Açıklama:

1950-1960 yılları arasında küçük girişimciler, kentin ulaşım ihtiyacını karşılamaya yönelik olarak ‘dolmuş’ çözümünü bulmuşlardır.

Doğru Cevap: D

Soru 26

Aşağıdakilerden hangisi Planlı Kalkınma Dönemi'nde ele alınan konulardan biri değildir?

İkili konut yapısı

Dış göç süreci

Kent-içi ulaşım biçimleri

Enformel sektör

Kırdan kente doğru iç göç süreci

Açıklama:

PLANLI KALKINMA DÖNEMİ: 1960-1980
Bu bölümde, Türkiye’nin 1960-1980 yılları arasındaki siyasal ve ekonomik durumu, dış göç süreci, gecekondulaşma ve apartmanlaşmayla ortaya çıkan kentin ikili konut yapısı, kent-içi ulaşım biçimleri ve enformel sektör ele alınmaktadır

Doğru Cevap: E

Soru 27

Aşağıda verilen dönemlerin hangisinde yeni yasalarla belediye yönetimi değişmiş ve büyükşehir belediyeleri kurulmuştur?

Erken Cumhuriyet Dönemi

Göç ve Hızlı Kentleşme Dönemi

Planlı Kalkınma Dönemi

Neoliberal Kentleşme Dönemi

Geç Cumhuriyet Dönemi

Açıklama:

NEOLİBERAL KENTLEŞME DÖNEMİ:1980-2000
1983 ve 1984 yıllarında çıkan yasalarla belediye
yönetimi değişmiş ve büyükşehir belediyeleri kurulmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 28

Neoliberal Kentleşme Dönemi'nde aşağıdakilerden hangi kent-içi ulaşım biçimleri konusunda yanlış bir ifadedir?

Özel araba kullanımının yaygınlaşmıştır

Dolmuşlar işletilmeye başlanmıştır

Özel halk otobüslerine ruhsat verilmiştir

Metro için kent içi ulaşım sistemi gerçekleştirme çalışmalarına başlanmıştır

Hafif raylı kent içi ulaşım sistemi gerçekleştirme çalışmalarına başlanmıştır

Açıklama:

1950’li yıllarda kent-içi ulaşımında küçük girişimciler tarafından dolmuşlar işletilmeye başlanmıştır

Doğru Cevap: B

Soru 29

Aşağıdakilerden hangisi Göç Ve Hızlı Kentleşme Dönemi'nde ele alınan unsurlardan biri değildir?

Dış göç

İç göç

Apartmanlaşma

Gecekondulaşma

Dolmuş kullanımı

Açıklama:

GÖÇ VE HIZLI KENTLEŞME
DÖNEMİ: 1950-1960
Bu bölümde, Türkiye’nin 1950-1960 yılları
arasındaki kentleşme deneyimi; dönemin siyasal ve
ekonomik durumu, kırdan kente doğru iç göç süreci, gecekondulaşma ve apartmanlaşmayla değişen
konut yapısı ve kent-içi ulaşım biçimleri bağlamında ele alınmaktadır.
Dış göç planlı kalkınma döneminin konusudur

Doğru Cevap: A

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisi Erken Cumhuriyet Dönemi’nde gerçekleşen değişimlerden biri değildir?

Kentlerde, öncelikle yönetim ve kamu binaları inşa edilmesi

Anadolu kentlerinde fabrikaların kurulması

Demiryolu ağlarının inşa edilmesi

Kat mülkiyetinin kurumsallaştırılması

Ankara’nın başkent seçilmesi

Açıklama:

GÖÇ VE HIZLI KENTLEŞME
DÖNEMİ: 1950-1960
Hızlı kentleşme ve spekülasyon sonucunda,
şehrin planlanan bölümlerindeki toprak değerlerinin aşırı yükselmesine bağlı olarak 1954 yılında
‘kat mülkiyeti’ kurumsallaştırılmıştır

Doğru Cevap: D

Soru 31

Aşağıda belirtilen hangi zaman dilimi "Göç ve Hızlı Kentleşme" dönemine aittir?

1950-1960

1923-1950

1960-1980

1980-2000

1930-1940

Açıklama:

1950-1960

Doğru Cevap: A

Soru 32

Aşağıdakilerden hangisi geleneksel kent merkezinde yer almaz?

İstasyon Binası

Han

Ayakkabıcı

Demirci

Nalbant

Açıklama:

İstasyon Binası

Doğru Cevap: A

Soru 33

1930 yılında hangi kanun çıkarılmıştır?

Belediye Kanunu

Belediyeler İstimlak Kanunu

Belediye Bankası Kanunu

Belediyeler İmar Heyeti Kuruluş Kanunu

Yapı ve Yollar Kanunu

Açıklama:

Belediye Kanunu

Doğru Cevap: A

Soru 34

Belediyeler Yapı Kooperatifi kaç yılında kurulmuştur?

1935

1945

1955

1965

1975

Açıklama:

1935

Doğru Cevap: A

Soru 35

Erken Cumhuriyet Döneminde aşağıdakilerden hangisi önemsenmiştir?

Sanayi Yatırımı

İthal İkameci Ekonomi Politikası

Tarımın Gelişmesi

Kent Arterlerinin Yapılması

Kara Yollarının Yapılması

Açıklama:

Sanayi Yatırımı

Doğru Cevap: A

Soru 36

1950'lerde yabancı kredinin çoğunun tarımsal makinelere harcanması o yılları aşağıdakilerden hangisiyle adlandırmıştır?

Traktör Yılları

Saban Yılları

Biçer Döver Yılları

Hasat Yılları

Silo Yılları

Açıklama:

Traktör Yılları

Doğru Cevap: A

Soru 37

Edirne'de 1000 Konutluk Cumhuriyet Mahallesi hangi Dönemde yapılmıştır?

Planlı Kalkınma Dönemi

Erken Cumhuriyet Dönemi

Göç ve Hızlı Kentleşme Dönemi

Neoliberal Kentleşme Dönemi

Küresel Kentleşme Dönemi

Açıklama:

Planlı Kalkınma Dönemi

Doğru Cevap: A

Soru 38

Aşağıdakilerden hangisi gecekondu mahallelerinde yaşayanların mekandaki yerleşimini güçlendiren bir neden değildir?

Formel sektörü oluşturmak

Kırdan sermaye aktarmak

İç ilişki ağları kurmak

Aile içi birikimde bulunmak

İç borçlanmada bulunmak

Açıklama:

Formel sektörü oluşturmak

Doğru Cevap: A

Soru 39

Aşağıdakilerden hangisi Neoliberal Kentleşme Döneminde gerçekleşmemiştir?

İmar ve İskan Bakanlığını Kurulması

Büyük Şehir Belediyelerinin Kurulması

Özel sektörün deniz ve hava ulaşımında faaliyetlerinin artması

Telekomünikasyon yatırımlarına öncelik verilmesi

İhracata yönelik kalkınma modelinin benimsenmesi

Açıklama:

İmar ve İskan Bakanlığını Kurulması

Doğru Cevap: A

Soru 40

Aşağıdakilerden hangisi Planlı Kalkınma Döneminde gerçekleşmemiştir?

Küçük kentlerde fabrikalar olmak üzere devlet girişimlerinin kurulması

Organize Sanayi Bölgelerinin Kurulması

Kent merkezinde üretim faaliyetlerinin oranının düşmesi

Çok sayıda dükkanın bir arada bulunduğu pasajların ortaya çıkması

Ticari faaliyetlerin kentin büyüme yönünde dağınık biçimde yerleşmesi

Açıklama:

Küçük kentlerde fabrikalar olmak üzere devlet girişimlerinin kurulması

Doğru Cevap: A

Soru 41

I. Anadolu kentlerinde fabrikaların kurulması
II. Ankara’nın başkent seçilmesi
III. Ülke çapında demiryolu ağlarının inşa edilmesi
IV. Batı Anadolu kentlerinin planlanması ve imar edilmesi
V. Kentlerde geleneksel ve yeni olmak üzere ikili bir merkez oluşturulması
Yukarıdakilerden hangisi Erken Cumhuriyet Dönemi olarak adlandırılan 1923 ve 1950 yılları arasında görülen Türkiye Cumhuriyeti’nin ulus-devlet olma sürecinin temel mekânsal stratejileri arasındadır?

I, II, III, IV, V

I, II, III, IV

I, II, III

III, IV, V

I, II

Açıklama:

29 Ekim 1923 tarihinde Cumhuriyet’in ilan edilmesiyle başlayan ulus-devlet inşa süreci, bir
modernleşme projesi olarak kentsel gelişimin gerçekleştirilmesine dayanmaktadır. Bu dönemde ülke
düzeyinde uygulanması amaçlanan mekânsal stratejiler üç önemli unsur içermektedir. Bunlar;
1. Ankara’nın başkent seçilmesi,
2. Ülke çapında demiryolu ağlarının inşa edilmesi,
3 Anadolu kentlerinde fabrikaların kurulmasıdır (Tekeli, 1998, s.5).
I, II, III

Doğru Cevap: C

Soru 42

Aşağıdakilerden hangisi yeni kurulan Cumhuriyetin ilk yıllarında kentlerin planlanmasına ilişkin uygun bir ifade değildir?

İşçi ve memur konutlarının inşası amacıyla kooperatifler kurulmuştur

İmar ve yerleştirme amacıyla Mübadele ve İskân Vekâleti kurulmuştur

Kentlerin inşa faaliyetlerinde yönetim ve kamu binalarına öncelik verilmiştir

Konut inşa faaliyetleri açısından bir durgunluk dönemi yaşanmıştır

Ankara dışındaki kentler için planlı bir gelişme öngörülmemiştir

Açıklama:

Cumhuriyet’in ilk yıllarında kentlerin inşa faaliyetlerinde yönetim ve kamu binalarına öncelik
verilmiş, bununla birlikte yeni yollar açılmış ancak yeni konut yapımı yeterli düzeyde olamamıştır. Bu
dönemde konut yapımına ihtiyaç olmasına rağmen konut inşa faaliyetleri açısından bir durgunluk dönemi yaşanmıştır. Bu durgunluğun en önemli nedenleri arasında uzun yıllar savaşmış bir ülkenin
sınırlı kaynaklarının bulunması ve bu kaynakların zorunlu olarak daha öncelikli alanlarda kullanılması yer almaktadır.
Bu dönemde Ankara dışındaki kentler hızlı bir büyüme göstermemiş, ancak “Cumhuriyet’in bu
dönemde uyguladığı radikal modernite projesi”, diğer kentlerde de planlı bir gelişme öngörmüştür
(Tekeli, 1998: 8-9). Akşehir için 1940 yılında ve Tatvan için 1937 yılında yapılan plan diğer kentlerin de planlı gelişmesi amacına yönelik örnekler arasında yer almaktadır.
Ankara dışındaki kentler için planlı bir gelişme öngörülmemiştir

Doğru Cevap: E

Soru 43

Aşağıdakilerden hangisi erken Cumhuriyet döneminde Ankara’nın başkent olarak seçilmesinin temel amaçları arasında değildir?

İstanbul’un Osmanlı İmparatorluğu’na birkaç yüzyıl boyunca başkent olması

İç pazar bütünleşmesinin sağlanması ve ulusal bir ekonominin kurulması

Avrupa ülkelerinin liman kentleri aracılığıyla kurduğu emperyalist denetimin kırılması

Yeni kültürel ögelere dayanan yeni yaşam kalıplarının ortaya çıkarılması

İç Anadolu’nun gelişmesini sağlayarak bölgeler arası eşitsizliklerin giderilmesi

Açıklama:

Tekeli (1984a: 324-325), Ankara’nın başkent seçilme kararında önemli olan Cumhuriyet rejiminin amaçlarını üç grup altında toplamaktadır:
Birinci grup amaçlar:
• Avrupa ülkelerinin dışa bağımlı liman kentleri ekonomileri aracılığıyla kurduğu emperyalist denetimin kırılması,
• Ankara Hükümeti’nin kendisini Osmanlı imajından kurtarması ve imparatorluktan
ulus devlete geçişin sembolleştirilmesi,
• İstanbul’un kozmopolit kültürel değerlerinin yadsınması ve Ankara çevresinde yaratılacak yeni kültürel ögelere dayanan yeni ulusal burjuvazi ve yaşam kalıplarının ortaya çıkarılmasıdır.
İkinci grupta ülkenin mekânsal organizasyonuna ilişkin amaçlar yer almaktadır. Bu amaçlar;
• Ülkeyi ayrı ayrı bölgesel ekonomilerden
kurtarıp, iç pazar bütünleşmesinin sağlanması ve ulusal bir ekonominin kurulması,
• İç Anadolu’nun gelişmesini sağlayarak bölgeler arası eşitsizliklerin giderilmesidir.
Üçüncü grupta ise kent ölçeğindeki amaçlar bulunmaktadır. Bun
İstanbul’un Osmanlı İmparatorluğu’na birkaç yüzyıl boyunca başkent olması

Doğru Cevap: A

Soru 44

Türkiye’nin 1950-1960 yılları arasındaki kentleşme deneyiminin siyasal ve ekonomik arka planına ilişkin aşağıdakilerden hangisi uygun bir ifade değildir?

Demiryoluna dayalı altyapı yerine karayolu ve kent arterlerinin yapılmasına yoğunlaşmıştır

Kent alanları şehirlerarası karayolu boyunca yayılmaya ve genişlemeye başlamıştır

Yabancı yardım ve sermayenin ülkeye girişinin sağlanması için yeni yol ağları kurulmuştur

Tarım ürünlerinin bölgesel ve ulusal pazarlara taşınması için karayolları yapılmıştır

Yatırımların küçük sanayi yerine ağır sanayiye yapılması hedeflenmiştir

Açıklama:

Ekonomi politikalarındaki değişim, uygulanan kalkınma stratejilerini de değişmiştir. Buna bağlı
olarak yatırım alanlarının farklılaştığı görülmektedir. Erken Cumhuriyet Dönemi’nde sanayi yatırımlarına öncelik verilirken, Demokrat Parti döneminde tarımın gelişmesi hedeflenmiştir (Tekeli, 1984b: 23). Ayrıca, önceki dönemde demiryoluna dayalı altyapı politikası izlenirken yeni hükümetin yatırımları, karayolu ve kent arterlerinin yapılması üzerinde yoğunlaşmıştır. Ülke ekonomisinin uluslararası piyasalara açılmasıyla birlikte, yabancı yardım ve sermayenin ülkeye girişinin sağlanması için yeni yol ağları kurulmuş, tarım ürünlerinin bölgesel ve ulusal pazarlara taşınması için karayolları yapılmıştır. Bu yeni politikalar kalkınmada özel sektöre daha büyük bir alan vermeyi amaçlamıştır (Tapan, 1984: 106). Ayrıca bu dönemde büyük ölçüde karayolu ve kent arterleri yapılmasıyla birlikte, kent alanları da şehirlerarası karayolu boyunca yayılmaya ve genişlemeye başlamıştır.
Yatırımların ağır sanayi yerine
Yatırımların küçük sanayi yerine ağır sanayiye yapılması hedeflenmiştir

Doğru Cevap: E

Soru 45

Türkiye’nin 1950-1960 yılları arasındaki kentleşme deneyiminin gecekondulaşma ve apartmanlaşma yönüne ilişkin aşağıdakilerden hangisi uygun bir ifade değildir?

Apartmanlaşma sürecini hızlandıran iki önemli unsur, ‘yap-sat’ usulü ve kat mülkiyetinin yasallaşması olmuştur

Köyden kente göç eden gruplar hazine toprakları üzerinde gecekondular yapmaya başlamıştır

Kentler aynı usulde yapılan binalarla hızlı bir apartmanlaşma süreci yaşamıştır

Gecekondunun evrimi sürecinde bu tarzda yapılan evler hemen “gecekondu” olarak nitelendirilmiştir

Kentlerin etrafında elverişsiz koşullarda, sağlıksız ve altyapıdan yoksun gecekondu yerleşim bölgeleri oluşmaya başlamıştır

Açıklama:

Tekeli’ye göre, bina yapımındaki inşa kuralları, karmaşık bürokratik yöntemler, bütünsel bina
yapımı varsayımı, kente yeni gelenlere konut sağlayamamıştır. Köyden kente göç eden gruplar, kendi imkânlarıyla barınma ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla çoğunlukla hazine toprakları üzerinde
gecekondular yapmaya başlamışlardır. Bu durumda kentlerin etrafında elverişsiz koşullarda, sağlıksız ve altyapıdan yoksun gecekondu yerleşim bölgeleri oluşmaya başlamıştır. Hızlı kentleşme sürecinde ortaya çıkan bu yeni yerleşim alanları kent nüfusunun büyük bir kısmının yaşadığı alanlar haline gelmiştir (Tekeli, 1984b:26) Gecekondunun evrimi sürecinde bu tarzda yapılan evlerin, henüz “gecekondu” olarak nitelenmedikleri daha önceki dönemlerde de görülmüştür. 1945-1950 döneminde “dağınık bir barakalaşma, yoğun ve yaygın bir fakirlik ve sefalet”i yansıtırken 1950-1960 döneminde ise “mahalleleşme” ve kente “yerleşme” dönemi yaşanmıştır (Şenyapılı, 1998:309).
Gecekondunun evrimi sürecinde bu tarzda yapılan evler hemen “gecekondu” olarak nitelendirilmiştir

Doğru Cevap: D

Soru 46

Türkiye’nin 1950-1960 yılları arasındaki kentleşme deneyiminde kent-içi ulaşım biçimleri hakkında aşağıdakilerden hangisi uygun bir ifade değildir?

Kentlerin hızlı büyümesiyle birlikte kamu tarafından inşa edilen kent-içi ulaşım yetersiz kalmıştır

Özellikle kent merkezi ve çevre konut alanları arasında toplu taşım sistemiyle hizmet verilememiştir

Büyük kentlerde belediyeler, yeni otobüs alımlarıyla ulaşım sorununu çözmeye çalışmıştır

İstanbul’da kent içi ulaşım büyük oranda tramvay sistemi ve deniz işletmesi tarafından sağlanmıştır

Kentin ulaşım ihtiyacını karşılamaya yönelik olarak dolmuş çözümü bulunmuştur

Açıklama:

1950’li yılların başında İstanbul’un nüfusunun 1 milyona ancak ulaştığı belirtilmektedir. Bu dönemde kentte motorlu araç sayısının çok az olmasına karşın oldukça iyi çalışan bir tramvay sisteminin ve deniz işletmesinin bulunduğunu ifade eden Kuban’a (1995 aktaran Tapan, 1998:81) göre, kentte genişletilen yolların ve yeni açılan bulvarların, motorlu araç trafiğini geliştirme yönünde çok büyük etkisi olmuştur. Fakat bu durum, giderek çözümü daha da zorlaşan ulaşım sorunlarına yol açmıştır. Özellikle büyük kentlerin tarihi kent merkezlerinde trafiğin yoğunlaşması ve artan motorlu araçların yol açtığı sıkışıklık, “merkezi iş alanı içinde karmaşa ve kirlenme yaratmıştır” (Osmay, 1998:146).
İstanbul’da kent içi ulaşım büyük oranda tramvay sistemi ve deniz işletmesi tarafından sağlanmıştır

Doğru Cevap: D

Soru 47

Türkiye’nin 1960-1980 yılları arasındaki dönemde dış göç başlamıştır. Dış göç süreci hakkında aşağıdakilerden hangisi uygun bir ifade değildir?

Batı Avrupa ülkelerinin özellikle Almanya’nın vasıflı işgücü talep etmesiyle başlamıştır

1970’li yılların ortalarında Avrupa’nın yaşadığı ekonomik kriz ile göç azalmıştır

Dışa göçün başlaması kentleşmenin bir ölçüde de olsa yavaşlamasını sağlamıştır

Batı Avrupa ülkelerine başlayan dış göç, sonraki yıllarda Avrupa dışı ülkelere de yönelmiştir

1960’lı yılların ortalarından 1970’li yıllara kadar resmi yollar aracılığıyla gerçekleşmiştir

Açıklama:

Batı Avrupa ülkelerinin, özellikle de Almanya’nın vasıfsız işgücü talep etmesiyle Türkiye için önemli bir işgücü pazarı açılmış ve bu dış göç, Batı Avrupa ülkelerinin işgücü talepleri devam ettiği 1960’lı yılların ortalarından 1970’li yılların ortalarına kadar resmi yollar aracılığıyla büyük miktarlarda gerçekleşmiştir. Ancak 1970’li yılların ortalarında Avrupa’nın yaşadığı ekonomik kriz, resmi kanalların kapanmasına neden olmuş ve Türkiye’den bu ülkelere göç, sayısal olarak azalmıştır (Tekeli, 1998:15). Buna karşın yasal olmayan yollardan devam eden göçler, daha sonra Avrupa dışı ülkelere de yönelmiştir.
Batı Avrupa ülkelerinin özellikle Almanya’nın vasıflı işgücü talep etmesiyle başlamıştır

Doğru Cevap: A

Soru 48

Türkiye’nin 1960-1980 yılları arasındaki dönemde gecekondulaşma ve apartmanlaşmayla ortaya çıkan kentlerin ikili yapısı hakkında aşağıdakilerden hangisi uygun bir ifade değildir?

Göçmen nüfus gecekondu bölgelerinde hemşerilik bağları çerçevesinde kendi toplumsal ilişki ağlarını kurmuştur

Göçmen nüfus mahalleleri hemşerilik grupları aracılığıyla ayrılmış ve mahalleler arasında anlaşmazlıklar görülmüştür

Geçmen nüfusun hemşerilik ilişkileri kentte yabancılarla ilişkiler arttıkça gelişmiş ve korunmuştur

Gecekondular hakkında ilk kapsamlı olumlu yaklaşım 1963-1967 yıllarını kapsayan Birinci Beş Yıllık Kalkınma Planında görülmüştür

Göçmen nüfus kentin fırsatlarından yaralanırken, kentin diğer kesimleriyle de bütünleşmiştir

Açıklama:

Tekeli’ye (1998:16) göre, başlangıçta köylülüğün çözülmesiyle kentlerde biriken nüfusun zaman içerisinde kentli değerleri benimseyerek kentlileşecekleri varsayılmış ancak kentlerdeki göçmen nüfusun bu dönüşümü gerçekleştirmedikleri görülmüştür: Geçen süre içinde kentlerde biriken bu kitlelerin ikinci nesillerinin bile böyle bir dönüşümü gerçekleştirmedikleri ortaya çıktı. Yeni kentliler
kentin fırsatlarından yaralanmalarına, siyasal mekanizmayı etkileyebilmelerine karşın, kentin diğer kesimleriyle bütünleşemiyor, dönüşümü tam gerçekleştiremiyor, arada kalıyorlardı. Bu arada kalışın kültürel alanda ilginç bir yansıması 1970’li yıllardan sonra yayılan “arabesk” müzikle ortaya çıktı. Yeni kentliler piyasa mekanizması kanalıyla kendi tercihlerini güçlü olarak ifade etme olanağı buluyordu. (Tekeli, 1998:16).
Göçmen nüfus kentin fırsatlarından yaralanırken, kentin diğer kesimleriyle de bütünleşmiştir

Doğru Cevap: E

Soru 49

Türkiye’nin 1960-1980 yılları arasındaki dönemde gecekonduların siyasi ve ekonomik yönüyle ilgili aşağıdakilerden hangisi uygun bir ifade değildir?

1973 yılı yerel seçimlerinde büyük kentlerin gecekondu nüfusu ilk kez sosyal demokratlara oy vermeye başlamıştır

Göç ve gecekondu olgusunun etkisiyle siyasal dengeler önemli ölçüde değişmeye başlamıştır

Gecekondu mahallelerinde yaşayanlar kent ekonomisinde formel sektörün oluşmasına ve gelişmesine yol açmıştır

Gecekondu bölgeleri seçmen olarak güç elde etmiş ve popülist politikaların hedefi haline gelmiştir

Yerel yönetimlerde ve merkezi yönetimde farklı siyasi partilerin iktidara geldiği görülmüştür

Açıklama:

Büyük kentlerde gecekondu bölgelerinin yaşam ortamı, işgücünün maliyetini düşürdüğü için sanayiye ucuz emek sağlayan bir kaynak olarak kullanılmıştır (Tekeli, 1984b:26). Bu anlamda gecekondu mahallelerinde yaşayan kır kökenli kent nüfusu, marjinal işler olarak tanımlanan işlerde çalışmaya başlamışlar ve kent ekonomisinde formel bir yapıdaki sektörün dışında enformel bir sektörün oluşmasına ve gelişmesine yol açmışlardır. Kayıt dışı olarak tanımlanan enformel sektörde geçici, örgütlü olmayan, düzensiz ve sosyal güvencesiz işlerde çalışmışlardır.
Gecekondu mahallelerinde yaşayanlar kent ekonomisinde formel sektörün oluşmasına ve gelişmesine yol açmıştır

Doğru Cevap: C

Soru 50

Türkiye’de 1980 sonrasından 2000’li yıllara kadar yaşanan dönemde siyasal, ekonomik ve demografik arka plana ilişkin olarak aşağıdakilerden hangisi uygun bir ifade değildir?

Ülkenin haberleşme sistemi yaygınlaşmış ve haberleşme kapasitesi hızlı bir artış göstermiştir

Ekonomi politikalarındaki değişim “küreselleşen dünyaya eklemlenme” yönünde ilerlemiştir

1983 ve 1984 yıllarında çıkan yasalarla belediye yönetimi değişmiş ve büyükşehir belediyeleri kurulmuştur

Sanayi yatırımlarından vazgeçilmesiyle büyük kentler, özel ve devlet yatırımlarının hedefi haline gelmiştir

Kentsel alana yönelen göçlerin önemi artmış, buna karşılık 1980 sonrası kentler arası göçlerin önemi azalmıştır

Açıklama:

Buraya kadar özetlenen siyasal ve ekonomik gelişmelerin dışında demografik yapıda meydana gelen dönüşümler de Türkiye’nin 1980 sonrası kentleşme sürecini etkilemiştir. Demografik dönüşümün mekânsal yansıması iki düzeyde ölçülmektedir. Birincisi, yerleşim birimin nüfus artışı ikincisi ise bu yerleşimin aldığı ve verdiği net göçtür. Kentleşme oranı 1945 yılında yüzde 27,7; 1994 yılında ise yüzde 74,6 olmuştur. Bu kapsamda, Türkiye’de kentleşmenin belli bir doygunluğa ulaştığı görülmektedir. 1980 sonrası “toplam göç hareketleri içinde kırsa lalandan kentsel alana yönelen göçlerin önemleri azalmış, buna karşılık 1980 sonrası kentler arası göçlerin önemi artmıştır” (Tekeli, 1998: 20). Osmay’a (1998:147) göre, “kentsel yerleşim sayısının artması ve ülke içindeki göçlerin, kentler arası göçlere dönüşmesi sonucunda kentsel nüfus oranında bir artış olmuşsa da doğurganlık oranındaki düşüş, 1990’lardaki kentsel nüfus artış hızını azaltmıştır.”
Kentsel alana yönelen göçlerin önemi artmış, buna karşılık 1980 sonrası kentler arası göçlerin önemi azalmıştır

Doğru Cevap: E

Ünite 10

Soru 1

Bireyler ve gruplar arası ilişkiler ve bağlar
Kentte uğranılan değişim ve çıkan sorunlar
Sosyal reformlar
Ülkedeki ekonomik sıkıntılar

Yukarıdakilerden hangileri Chicago Okulu'nun üzerinde çalıştığı konulardır?

I-II-III

I-III-IV

II-III-IV

III-IV

I-IV

Açıklama:

Cevap A

Doğru Cevap: A

Soru 2

1980'lerden sonra, kent sosyolojisi alanındaki genel eğilim, kentte ortaya çıkan aşağıdaki hangi farklılıklara öncelik vermeye başlamıştır?

bireysel
topumsal
mekânsal
ekonomik

I-II-III

II-III-IV

I-III-IV

I-IV

III-IV

Açıklama:

Cevap A

Doğru Cevap: A

Soru 3

Sosyal afet olarak adlandırılmıştır.
Gecekondu yerine baraka kullanılırdı.
Demokrat Parti en çok oyu gecekondulardan almıştı.
Mahalleşme başladı.

Yukarıdakilerden hangileri 1945-50 yılları arası gecekondulaşma ile ilgilidir?

I-II-III

I-III-IV

II-III-IV

I-IV

III-IV

Açıklama:

Cevap A

Doğru Cevap: A

Soru 4

küçük parça üretimi

teknoloji bakımı

yedek parça üretimi

tarımla uğraşma

Yukarıdakilerden hangileri 1950'li yıllarda gecekondu nüfusunun yaptığı işlerdendir?

I-II-III

II-III-IV

I-III-IV

I-IV

III-IV

Açıklama:

Cevap A
Göçen eden gecekondulu nüfus 1950’lerin sonunda yalnızca hizmet, dağıtım, küçük parça üretiminde değil, ithal edilen teknolojinin ve kapitalin bakım, tamir, yedek parça ve bazı durumlarda yeniden üretimi görevlerini de üstlendi.

Doğru Cevap: A

Soru 5

"İstanbul'da ilk yoğun gecekondulaşma 1947'de ________ oluştu."
Yukarıdaki ifadeyi aşağıdakilerden hangisi ile tamamlanırsa doğru olur?

İçkale

Zeytinburnu

Beşiktaş

Üsküdar

Dikmen

Açıklama:

Cevap B

Doğru Cevap: B

Soru 6

iç pazardaki tüketim talebinin genişletilmesi
gecekondulunun kentle ekonomik anlamda bütünleşmesi
kentli nüfusun bir parçası olarak tüketim talebini canlandırması
Gecekonduda yaşayanların apartmanlara taşınmaya başlaması

Yukarıdakilerden hangileri 1960'lı yılların gecekondulaşmasıyla ilgilidir?

I-II-III

II-III-IV

I-III-IV

I-IV

II-IV

Açıklama:

Cevap A

Doğru Cevap: A

Soru 7

Gecekondulşma hangi yıllar arası yasalaşmıştır?

1930-40

1940-50

1950-60

1960-70

1970-80

Açıklama:

Cevap D, 1966.

Doğru Cevap: D

Soru 8

1950-60 yılları arasında mahalleleşme başladı.
1960-70li yıllarda sosyal afet olarak görüldü
1976 yılında yasalaştı.
1970lerde yeşil ağırlıklı mahallelere dönüştü.

Yukarıdakilerden hangileri Türkiye'deki gecekondulaşma ile ilgili doğru ifadelerdir?

I-II-III

II-III-IV

I-III-IV

I-IV

II-IV

Açıklama:

Cevap D

Doğru Cevap: D

Soru 9

Gecekonduların kat karşılığı verilmesi hangi dönemdedir?

1940-50

1950-60

1960-70

1970-80

1980-90

Açıklama:

Cevap E

Doğru Cevap: E

Soru 10

"__________ aynı bölgeden, aynı ilden, aynı ilçeden veya aynı köyden kente göç eden insanların kentte aynı mahalleye yerleşmeleri anlamına gelmektedir."
Yukarıdaki cümleyi en uygun şekilde tamamlayan ifadeyi aşağıdakilerden hangisidir?

Kümelenme

Hemşehrilik kurumu

Komşuluk ilişkisi

Kontrol mekanizması

Şehirleşme

Açıklama:

Cevap A

Doğru Cevap: A

Soru 11

Temel sorunsalı kırdan kente göç edenlerin kentle bütünleşme ve yabancılaşma gibi sorunlarına çözüm önermek olan Türkiye'de kent çalışmalarını etkileyen kuram hangisidir?

Chicago okulu

Eleştirel Yaklaşım

Yapısalcı Yaklaşım

Yapısal-İşlevselci Yaklaşım

Toplumsal İnşacı Yaklaşım

Açıklama:

Türkiye'de kent çalışmalarını etkileyen kuramlardan Chicago okulunun temel sorunsalı kırdan kente göç edenlerin kentle bütünleşme ve yabancılaşma gibi sorunlarına çözüm önermektir. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Chicago okulunun köyden kente yerleşenler hakkındaki temel sorunsalı aşağıdakilerden hangisidir?

Kentle bütünleşme ve yabancılaşma

Eğitim olanakları

Beslenme Düzeni

Meslek edinimleri

İstihdam Olanakları

Açıklama:

Chicago okulunun temel sorunsalı kırdan kente göç edenlerin kentle bütünleşme ve yabancılaşma gibi sorunlarına çözüm önermektir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Aşağıdakilerin hangisi 1945-50 döneminde gecekondu yerine kullanılan kavramdır?

Baraka

Çadır

Kulübe

Apartman

Açıklama:

Gecekondular 1945-1950 döneminde fakirlik ve sefaletin yaşandığı dağınık baraka özelliği göstermektedir. Bu dönemde gecekondu kavramı yerine baraka kavramı kullanılmaktadır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 14

Aşağıdaki tarihlerin hangisinde Zeytinburnu önce bucak daha sonra ilçe olmuştur?

1933-1943

1943-1953

1953-1963

1963-1973

1973-1983

Açıklama:

Çevredeki fabrikalarda iş bulabilenlere, sonradan göçenlerin de katılması ile nüfusu hızla artarak 50 bini bulan Zeytinburnu, 1953 yılında bucak oldu.1954’den sonra Yugoslav göçmenlerin gelip gecekondu tipi konut yapması, Karadenizlilerin ve Sulukule’nin
istimlâkinden sonra Çingenelerin de yerleşmesi ile bölge 1948’e bucak, 1963’te Gaziosmanpaşa adı ile ilçe oldu. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 15

775 Sayılı Gecekondular Yasası ile gecekondular kaç yılında resmi olarak yasallaşmıştır?

1940

1942

1948

1960

1966

Açıklama:

1966 yılında çıkarılan 775 sayılı yasa ile gecekondular resmi olarak yasallaşmıştır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi Sencer Ayata' nın açıklamalarına göre kümeleşmenin nedenlerinden biri değildir?

Akrabalarına yakın olabilmek, birlik olup güçlerini arttırmak, semtte yaşayacağı kişilerin birliği bozmayacak kişiler olmasını sağlama

Kentte karşılaşılan sorunların çözümünde yardımlaşma ve dayanışma arayışı

Yeni göç edenlerin kent yaşamına uyum sağlamasına yardımcı olma nedeniyle daha önce göçen yakınlarının yanına yerleşme eğilimi

Akrabaların ya da yakınların çevresinde bulununca kendini güvende hissetme .

gecekondu dışındaki dünya ile olan ilişkilerde ortak çıkarların korunması.

Açıklama:

D şıkkı Sencer Ayata'nın açıklamalarına göre kümeleşmenin nedenlerinden değildir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 17

Aşağıdakilerin hangisi gecekondu farklılıklarının kaynakları arasında değildir?

Denetim, müdahale, baskı bulundurması

Kıra bağımlılık derecesi ve türü

Semtin eskiliği ve semte yerleşmelerle semtte ayrılmaların hızı

Toplumsal ve sınıfsal farklılaşma düzeyleri ve biçimleri

Rejimin ve yerel yönetimlerin politikalarından kaynaklanan hareketlilik

Açıklama:

Gecekondudaki farklılıkların kaynağı çeşitlidir.
Bu farklılıkların kaynakları şöyle sıralanmaktadır:
• Hemşehri kümelenme düzeyi, din, dil,
mezhep farklılıkları,
• Kıra bağımlılık derecesi ve türü,
• Toplumsal ve sınıfsal farklılaşma düzeyleri
ve biçimleri,
• Konut tipi,
• Rejimin ve yerel yönetimlerin politikalarından kaynaklanan hareketlilik,
• Kamu hizmetinin karşılanma düzeyi,
• Semtin eskiliği ve semte yerleşmelerle semtte ayrılmaların hızı
Gecekondunun özgün yönü toplumsal çevrede geleneksel kökenli birincil ilişkilerle komşuluğun çakışmadır. Bu nedenle ilişkiler daha yoğundur ve birkaç zıt eğilimi içerir. Bu ilişkiler içlerinde; "Denetim, müdahale, baskı bulundurması" da bulunmaktadır.
Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 18

Aşağıdakilerin hangisi gecekondularda oluşabilecek bir durum değildir?

Mahallenin namusu herkesin namusudur

Yaşlılar çocuklar ve gençler üzerinde baskındır

Erkekler kadınlar üzerinde sıkı bir toplumsal yönetim uygular

Bireylerin hareket serbestliği fazladır

Yardım ve dayanışma hısım ve akrabaların vazifesidir

Açıklama:

Gecekondu, yaşlıların çocuklar ve gençler üzerinde, erkeklerin kadınlar üzerinde sıkı bir toplumsal denetim uyguladığı çevredir. Bireyin hareket serbestliği ve davranış özgürlüğü önemli ölçüde sınırlanır. Mahallenin namusu herkesin namusudur. Gecekondulular için dayanışma ve yardımlaşma hısım ve akrabaların vazifesi ve hemşehrilik görevidir. Yardım kavramı, iş kuran akrabaya önemli miktarda borç verme, işe yerleştirme gibi durumlar için kullanılır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi gecekonduluların yardımlaşma anlayışını gösterir?

İş kuran akrabaya önemli miktarda borç verme

Yemeği olmayanlari yemeğe davet etme

Çocuklara harçlık dağıtma

Çocukların eğitimi için destek verme

Birbirlerine kıyafet yardımı yapma

Açıklama:

Yardım nitelemesi, iş kuran akrabaya önemli miktarda borç verme, işe yerleştirme gibi
büyük destekler için kullanılır. Yardımın gurur sorunu yapılması, yardım
alanın kendi işinin üstesinden gelemiyormuş imajını vermekten, yardım edenin ise
kendisine öğünüyor dedirtmemek için verdiği desteği yardım olarak nitelemekten kaçınmasıdır; Önemsiz bir yardımın yardım olarak gösterilmesi durumunda yapanın hanesine alacaklı kendisi için de borçlu olarak geçmesinden geleceğe yönelik olarak duyulan kuşkudur. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 20

"_____________, kentle bütünleşmek isteyen ancak kapitalist sistemin getirdiği
dengesiz gelişme ve çarpıklıkların sonucu bunu gerçekleştiremeyen, kentin hizmet ve olanaklarından da yararlanamayan kişidir." Aşağıdakilerden hangisi boşluğa gelmelidir?

Sakıncalı Öteki

Sömürülen/Dezavantajlı Öteki

Kent Yoksulu

Haksız Kazanç Sahibi

Varoşlu

Açıklama:

Sömürülen/Dezavantajlı Öteki, kentle bütünleşmek isteyen ancak kapitalist sistemin getirdiği dengesiz gelişme ve çarpıklıkların sonucu bunu gerçekleştiremeyen, kentin hizmet ve olanaklarından da yararlanamayan kişidir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 21

"2000’li yıllarda gecekondu basında şiddet, yasadışı faaliyetlerin hakim olduğu bir yer, radikal oluşumların kaynağı, terör yatağı, topluma ve sisteme karşı bir duruşun üretildiği, kent ve kentli için sürekli bir tehlike kaynağı olarak yeni bir terimle anlaşılmaya başlandı." Bu terim aşağıdakilerden hangisidir?

Kent Yoksulu

Dezavantajlı Öteki

Sömürülen Öteki

Sakıncalı Öteki

Varoş

Açıklama:

Tanımı yapılan kelime varoştur. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 22

1950’lerden itibaren bir sorun olarak görülen gecekondulaşma bu duruma rağmen siyasal iktidarlar tarafından çeşitli süreçler ile yasal duruma getirilmiştir. Aşağıda yer alan seçeneklerden hangisinde bu durumun sebebi yer almaktadır?

Kent dokusunun korunmaya çalışılması

Gecekondularda yaşan insanların taşıdığı oy potansiyeli

Gecekonduların kayıt altına alınarak yasal bir düzen içine çekilmeye çalışılması

Halk sağlığı ve refahının çoğaltılmaya çalışılması

Yurt dışından elde edilen yardımların altyapı faaliyetlerinde kullanılması

Açıklama:

1950 yılına kadar önemli bir sorun, sosyal afet olarak kabul edilen gecekondulara yönelik yaklaşım Türkiye’deki siyasi ve ekonomik gelişmelere paralel olarak değişiklikler göstermiştir. 1950 yılında iktidara gelen Demokrat Parti’nin özellikle gecekondulardan oy olması bundan sonraki süreçlerde siyasal iktidarların gecekondularda yaşayanların oylarını alabilmek için gecekondulara yönelik pragmatik politikalar sergilemesine neden olmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 23

Gecekonduda yaşayanlar hangi dönemde marjinal sektörden enformel sektörlere doğru geçiş yapmaya başlamışlardır?

1940-1950

1950-1960

1960-1970

1970-1980

1980-1990

Açıklama:

1950’lerin ortalarına doğru mahallelere dönüşmeye başlayan gecekondularda yaşayanlar ancak 1960’ların ortalarına doğru kayıt dışı çalışma koşullarından enformel sektörlere girmeye başlamışlardır.

Doğru Cevap: C

Soru 24

Hangi ekonomi politikaları belirlendikten sonra gecekondu halkı iç pazarı güçlendiren bir olgu olarak değerlendirilmeye başlanmıştır?

Neoliberal

İthal ikameci

Sosyalist

Milliyetçi

Kapitalist

Açıklama:

1960’lardan itibaren ithal ikameci politikalar benimsenmeye başlanmıştır. Bu politikalar veya ekonomik dönüşümler ülke içi sermaye birikim sürecini hızlandırmak için iç pazara yönelik üretim ve tüketimi desteklemektedir. Bu anlamda gecekondulu göçmenler iç pazardaki tüketim talebinin genişletilmesinde, önemli bir rol oynamışlardır.

Doğru Cevap: B

Soru 25

İşsizlik sayısı artar
Konut sayısı yetersizdir
Altyapı yatırımları eksiktir

Yukarıda verilen bilgiler aşağıda yer alan hangi durumda ortaya çıkar?

Nüfus artış hızının sanayileşme hızından fazla olduğu durumda

Konut fiyatlarının artması durumunda

Kentsel nüfusun kırsal alanda yaşayan nüfusu geçmesi durumunda

Kentten kırsala ters göç başladıysa

Tarımsal üretimin endüstriyel bir seviyeye gelmesiyle

Açıklama:

Nüfus artış hızı sanayileşme hızının altında kalıyorsa bu durum yeni iş imkanlarının nüfus artış hızını yakalayamayacağını gösterir. Böylesi durumlarda artan nüfus için yeterli konut sayısı, altyapı ve iş imkanları oluşmaz.

Doğru Cevap: A

Soru 26

Gecekondulara yönelik yapılan akademik çalışmalar hangi dönemde etnik kimlik, mezhep ve cinsiyet odaklı olarak gerçekleştirilmeye başlanmıştır?

1960-1970

1970-1980

1980-1990

1990-2000

2000-2010

Açıklama:

Özellikle 1980 darbesi sonucunda Türkiye’de gerçekleştirilen akademik çalışmalar sınıf temelinden kimlik, cinsiyet gibi alanlara doğru çeşitlenmeye başlanmıştır. Bu durumun görüldüğü bir alanı da gecekondu üzerine yürütülen çalışmalar oluşturur.

Doğru Cevap: C

Soru 27

1960’lı yılların ortalarından itibaren kent çalışmalarında devletin kentsel alana müdahalesini ve bu müdahalenin yarattığı çelişki ve çatışmaları anlamaya çalışan anlayış aşağıdakilerden hangisidir?

Chicago Okulu

Yapısalcı Yaklaşım

Eleştirel Yaklaşım

İşlevselci Yaklaşım

Toplumsal İnşacı Yaklaşım

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 28

Chicago Okulu'nun merkeze aldığı çalışma konusu hangi seçenekte yer almaktadır?

Bütünleşme

Tabakalaşma

Sınıf

Asimilasyon

Çatışma

Açıklama:

Chicago okulunun temel kaygısı, modernleşme deneyiminin neden olduğu bütünleşme, yabancılaşma gibi sorunlara çözüm üretmektir.

Doğru Cevap: A

Soru 29

Kent araştırmalarında eleştirel çalışmaların temel çıkış noktası nedir?

Kentleri emeğin yeniden üretiminde rol oynadığı

Kentleri sermaye birikim süreçlerinde rol üstlendiği

Kırdan kente göç edenlerin kentle bütünleşme sorunları yaşadığı

Kapitalist kent formunun ve gelişiminin kapitalist gelişme yasalarından bağımsız olmadığı

Kentsel değişme ve büyümenin bir grubun başka bir grubun alanını işgal ederek genişlemesini doğurduğu

Açıklama:

Eleştirel çalışmaların temel çıkış noktası kapitalist kent formunun ve gelişiminin kapitalist gelişme yasalarından bağımsız olmadığıdır. Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 30

Eleştirel yaklaşımın Chicago Okulu’na göre temel farklılığı hangi seçenekte yer almaktadır?

Kapitalizmi çalışmanın merkezine alması

Gelişmemiş ülkelerdeki kent yaşamını incelemesi

Kentlerin ortaya çıkışının siyasal iktidar biçimleri üzerinden analiz edilmesi

Eş süremli bir analiz gerçekleştirir

Kentlilerin davranışlarını anlamayı amaçlayan etnografik araştırmalardan oluşur

Açıklama:

Eleştirel yaklaşımda iki eğilim söz konusudur. Bunlardan biri emeğin yeniden üretiminde oynadığı rol üzerinden değerlendirilmesi iken diğeri kentleri sermaye birikim süreçlerinde üstlendiği rol üzerinden inceler. Bu iki eğilimin de temel noktası kapitalist kent forumu ve gelişmesinin kapitalist gelişme yasalarından bağımsız olmadığıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 31

1980’lerden sonra genel olarak sosyal bilimler özel olarak da kent sosyolojisi alanındaki genel eğilim, yerelliğin vurgulanması ve kentte ortaya çıkan bireysel, topumsal ve mekânsal farklılıkların ve özgünlüklere öncelik verilmesidir.
Yukarıda bahsi geçen eğilim hangi yıllarda Türkiye'deki kent çalışmalarını etkisi altına almıştır?

1980'lerde

1990'larda

2000'lerde

2010'larda

Etkisi altına almamıştır.

Açıklama:

1980’lerden sonra genel olarak sosyal bilimler özel olarak da kent sosyolojisi alanındaki genel eğilim, kentleşme dinamiklerinin genel yasalarını ortaya koymak yerine; yerelliğin vurgulanması ve kentte ortaya çıkan bireysel, topumsal ve mekânsal farklılıkların ve özgünlüklere öncelik verilmesidir. Kent yazınındaki bu eğilim, ancak 1990’larda Türkiye’de yapılan kent çalışmalarını da etkilemiştir. Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 32

Gecekonduların varlığını yasal olarak kabul eden ilk düzenleme hangi dönemde gerçekleştirilmiştir?

1945-1950

1950-1960

1960-1970

1970-1980

1980-1990

Açıklama:

İthal ikameci politikaların uygulandığı 1960-1970 arası dönemde gecekondu kentsel ekonomi için hem ucuz işgücü hem de bir iç pazar olarak değerlendirilmiş bu görüşe paralel biçimde 1966 yılında çıkarılan 775 sayılı yasa ile gecekondular resmi olarak da yasallaşmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 33

1945’li yıllardan 1950 yılına kadar önemli bir sorun, ... olarak kabul edilen gecekondular, Türkiye’de siyasi ve ekonomik gelişmelere paralel olarak “zik zak” politikasının hedefi haline gelmiştir.
Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

Sosyal afet

Bozuk kentleşme

Çarpık yapılaşma

Baraka

Kaçak yapılaşma

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 34

Mahalleleşme ve yerleşme dönemi hangi yıllar arasında ortaya çıkmıştır?

1940-1950

1930-1940

1950-1960

1970-1980

1960-1970

Açıklama:

1950-1960 yılları arasında mahalleleşme ve yerleşme dönemi başlamıştır. Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 35

Bir sektörde istihdam olanağı kapandığında, hemen başka bir sektörde beceri gerektirmeyen işlere kayılmasına ne ad verilmiştir?

İş akışı

İstihdam kayması

Vasıfsız işçilik

Hareketlilik

İş gören devir hızı

Açıklama:

Göç eden vasıfsız iş gücünün sayıca fazlalığı, piyasada ücretleri belli bir düzeyde tutuyordu. Ancak bu grup düşük ücretlerle çalıştırılmaya karşı çıkmak yerine yaşadıkları ortam ve şartlarla bütünleşmeye çalışıyordu. Vasıfsız iş gücü olarak her işi yapmaya hazırdı. Hareketlilik olarak adlandırılan bu durumda bir sektörde istihdam olanağı kapandığında, hemen başka bir sektörde beceri gerektirmeyen işlere kayabiliyorlardı. Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 36

Gecekondulaşmanın çevre ülkelerin sahip olduğu yapısal sorunlar nedeni yaşandığını ileri süren yaklaşım hangi seçenekte yer almaktadır?

Modernleşme Kuramı

Chicago Okulu

Neoliberalizm

Bağımlılık kuramları

Kültürel çalışmalar

Açıklama:

Bağımlılık kuramlarına göre çevre ülkeler sömürgecilik dönemine benzer biçimde bugünde merkez ülkeleri ile bir bağımlılık ilişkisi içerisindedir. Bu sebeple çevre ülkeler hiçbir zaman Batı ülkeleri gibi sanayileşme ve kentleşme deneyimleri yaşayamayacaklardır. Çevre ülkelerinin yaşadığı kentleşme deneyimi Batı ülkelerine karşı sahip oldukları dezavantajlı bir durumun sonucu olduğu için bu merkez çevre ilişkisi değişmediği sürece gecekondularda kent yoksulları yaşamaya devam edecektir.

Doğru Cevap: D

Soru 37

İthal ikameci politikalar hangi dönemde benimsenmiştir?

1940'lar

1950'ler

1960'lar

1970'ler

1980'ler

Açıklama:

1960’lı yıllarda ithal ikameci politikalar benimsenmiştir. Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 38

Türkiye’de ilk kez kent alanında yaygın geçiş ve çöküntü bölgeleri oluşması hangi olay tarafından tetiklenmiştir?

Gecekonduların ikinci kuşağa geçmesi

Kırdan kentlere göçün devam etmesi

İthal ikameci politikaların benimsenmesi

Barakalara altyapı götürülmesi

Gecekondunun esnek konut türüne dönüşmesi

Açıklama:

1970'lerde Merkezdeki diğer gecekondular sahiplerinin kent çeperlerindeki küçük apartmanlara taşınmasıyla boşalmaya başladı. Artık ikinci kuşağa geçmiş olan gecekondular, sahipleri tarafından yeni göç edenlere kiraya verilmeye başladı. Böylece Türkiye’de ilk kez kent alanında yaygın geçiş ve çöküntü bölgeleri oluştu. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 39

... aynı bölgeden, aynı ilden, aynı ilçeden veya aynı köyden kente göç eden insanların kentte aynı mahalleye yerleşmeleri anlamına gelmektedir.
Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

Gruplaşma

Kümelenme

Toplanma

Mahalleleşme

Hemşehri kurumu

Açıklama:

Büyük kentlerin gecekondu bölgelerinde kümelenme olgusuyla karşılaşılmaktadır. Kümelenme aynı bölgeden, aynı ilden, aynı ilçeden veya aynı köyden kente göç eden insanların kentte aynı mahalleye yerleşmeleri anlamına gelmektedir. Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 40

1980 sonrasında siyasal iktidar, reel ücretlerde düşüş, sendikal haklarda ve kamu sektöründe istihdam kısıtlamasına karşılık, fiziksel mekândan taviz verilerek Toplu Konut Yasaları, gecekondulara rant paylaşım hakkı veren ıslah imar planı kavramı ve uygulaması getirilmiştir.
Yukarıda verilen bilgilerden aşağıda yer alan yargılardan hangisine ulaşılabilir?

Çıkartılan yasalar ile gecekondu sorunu çözülmüştür

1980’lerde ithal ikame politikalardan vazgeçilmiştir

Çıkarılan kanunlar gecekondulara yönelik son düzenlemeleri olmuştur

Siyasal iktidarlar gecekondu sorununa yönelik popülist yaklaşımlar sergilemiştir

Yapılan düzenlemeler ile kentleşme oranını yükseltmiştir

Açıklama:

Türkiye’de farklı birçok siyasal iktidar, gecekondu sorunun kökeninde yatan yapısal sorunları düzeltmek yerine getirdikleri düzenleme ile gecekondu sorunun bypass etmeyi tercih etmiştir. Soruda verilen düzenlemeler de bunlardan birini oluşturmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 41

Aşağıdakilerden hangisi akademik açıdan hem dünyada hem de Türkiye’de kent çalışmalarını büyük ölçüde etkileyen nedenlerden biridir ?

Çevresel Yaklaşımlar

Eleştirel Ekonomi-Politik Yaklaşımlar

Eğitimsel Yaklaşımlar

Eleştirel Yaklaşım

Göçsel Yaklaşım

Açıklama:

Akademik açıdan hem dünyada hem de Türkiye’de kent çalışmalarını büyük ölçüde etkileyen iki temel yaklaşım bulunmaktadır: Chicago Okulu ve Eleştirel Ekonomi-Politik Yaklaşımlar.Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 42

Kent çalışmalarında devletin kentsel alana müdahalesini ve bu müdahalenin yarattığı çelişki ve çatışmaları anlamaya çalışan anlayış hangi tarihte ortaya çıkmıştır ?

1950’lı yılların ortaları

1960’lı yılların ortaları

1970’lı yılların sonları

1980’lı yılların ortaları

1990’lı yılların ortaları

Açıklama:

-
1960’lı yılların ortalarından itibaren kent çalışmalarında devletin kentsel alana müdahalesini ve bu müdahalenin yarattığı çelişki ve çatışmaları anlamaya çalışan anlayış ortaya çıktı.Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 43

1950 yılında özellikle gecekondulardan oy alan siyasi parti aşağıdakilerden hangisidir?

Anavatan Partisi

Demokrat Parti

Cumhuriyet Halk Partisi

Demokratik Sol Parti

Sosyal Adalet Partisi

Açıklama:

1945’li yıllardan 1950 yılına kadar önemli bir sorun, sosyal afet olarak kabul edilen gecekondular, Türkiye’de siyasi ve ekonomik gelişmelere paralel olarak “zik zak” politikasının hedefi haline gelmiştir. Şenyapılı (1998:308-316) siyasi açıdan dengelerin değiştiği kritik noktalarda eski yapılanların yasallaştırılması, yeni yapılacak olanlara izin vermeme ve yıktırma politikasının yinelendiğini belirtir. Kırılma noktası olarak adlandırdığı bu dönemlerin ilki 1950 yılında Demokrat Parti’nin iktidara geldiği dönemdir. 1950 yılında iktidara gelen Demokrat Parti özellikle gecekondulardan oy almıştı. Gecekondular 1945-1950 döneminde fakirlik ve sefaletin yaşandığı dağınık baraka özelliği göstermektedir. Bu dönemde gecekondu kavramı yerine baraka kavramı kullanılmaktadır.Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 44

Ankara'ya ilk büyük göç hangi tarihte gerçekleşmiştir ?

1920

1930

1940

1950

1960

Açıklama:

-
1940’lardan sonra ilk büyük göç yığınları kente yerleşmeye başladı. Ankara kentinde onları istihdam edecek ne örgütlü sanayi yığılması, ne de yaygın küçük sanayi vardı. Kırdan göçen bu becerisiz, deneyimsiz emeği istihdam edebilecek tek kaynak kent merkezi idi. Bu nedenle göçenler iş merkezi ve yerleşik bölgelere en yakın, ama %25’in üzerinde eğimli, sel yatağı ya da heyelan bölgesi (örneğin Altındağ) gibi topografik eşiklerdeki yerleşmeye açılmamış alanlara yerleştiler.Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 45

Mahalleleşme hangi tarihler arasında ortaya çıkmıştır?

1900-1910 yılları arasında

1910-1920 yılları arasında

1920-1930 yılları arasında

1940-1950 yılları arasında

1950-1960 yılları arasında

Açıklama:

1950-1960 yılları arasında mahalleleşme ve yerleşme dönemi başlamıştır. Bu dönemde barakaların bulunduğu yerlere alt yapı hizmetleri götürülmeye başladı. Savaş sonrası dönemde sanayileşme ve kentleşme atağı içinde bulunan ülkede kırdan göç etmiş ve barakalarda yaşayan bu kişiler ucuz, hareketli, az eğitimli, örgütsüz iş gücünü oluşturuyordu.Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 46

İstanbul’da ilk yoğun gecekondu yerleşmesi nerede kurulmuştur ?

Zeytinburnu

Pendik

Bağcılar

Beylikdüzü

Taksim

Açıklama:

-
İstanbul’da ilk yoğun gecekondu yerleşmesi 1947’de Zeytinburnu’nda oluştu. Mülkiyeti karışık, vakıflar denetimindeki bu alan, tarım ve hayvancılık yapılmak üzere icara veriliyordu. Sanayinin mekânsal yerleşimine ilişkin alınan kararlar sonucu deri, tekstil, çimento ve diğer bazı dallardaki işyerleri Zeytinburnu’nda toplanmıştı; hemen bitişiğindeki Kazlıçeşme zaten imparatorluk döneminden bu yana derici esnafının iş ve konut yeriydi. Merkezin doyan bekâr odalarından ve geçiş bölgelerinden taşan göçen nüfus, herhangi bir iş bulma ümidi ile sanayi nüvesinin çevresindeki zayıf denetimli bu tarım alanlarına derme çatma kulübeler yaparak yerleşmeye başladı.Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 47

Gecekondular hangi tarihte yasallaşmıştır ?

1950 lerde

1960 larda

1966 larda

1980 lerde

1990 larda

Açıklama:

Gecekondu 1945’li yıllardan 1950 yılına kadar önemli bir sorun olarak yani sosyal afet olarak kabul edilmiştir. Gecekondu’nun 1950-1960 yılları arasında mahalleleşme ve yerleşme dönemi başlamıştır. 1966 yılında çıkarılan 775 sayılı yasa ile gecekondular resmi olarak da yasallaşmıştır. Gecekondu, yasallaş-mayla birlikte 1970’lerde kentlerin düzgün, düşük yoğunluklu, alt yapıya sahip ve yeşil ağırlıklı mahallelerine dönüşmeye başlamıştır. Ayrıca, kentsel ekonomi için ucuz işgücü ve tüketici özelliğiyle varlığını güçlendirmiştir.Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 48

Yasallaştırılmış imar planı ve uygulaması

Islah imar planı kavramı ve uygulaması

Geçerli imar planı uygulaması

Yasal kentleşme planı ve uygulaması

Kentleşme uygulaması

Açıklama:

1980 sonrası reel ücretlerde düşüş, sendikal haklarda ve kamu sektöründe istihdam kısıtlamasına karşılık, fiziksel mekândan taviz verilerek Toplu Konut Yasaları, gecekondulara rant paylaşım hakkı veren ıslah imar planı kavramı ve uygulaması getirilmiştir. 1983-1988 yılları arasında çıkarılan beş adet birbirleriyle ilişkili af yasaları ile gecekondu alanlarındaki mülkiyet sorunları çözülmüş ve gecekondu alanlarına hızla yasal statü kazandırılmıştır.Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 49

Tüketim estetiğinden yoksun, kentin nimetlerinden yararlanan ve kent kültürünü yakalayamamış kişiler olarak kurgulananlar akademide hangi isimle belirtilmektedir?

Kent yoksulu

Gecekondulu

Varoşlu

Haksız kazanç sahibi

Düşük kazanç sahibi

Açıklama:

-
Varoş, yerleşik kentlinin göç sonucu oluşan kültüre tepkisini göstermektedir. Varoşlu, tüketim estetiğinden yoksun, kentin nimetlerinden yararlanan ve kent kültürünü yakalayamamış kişiler olarak kurgulanmaktadır (Etöz, 2000; Erman, 2004 içinde). Basındaki olumsuz etiketleme akademik çevreyi fazlaca etkilememiş ve gecekonduda yaşayan kişileri onların bakış açısından anlamaya çalışan, gecekondu mahallelerini derinlemesine inceleyen etnografik çalışmalar sayıca artmaya başlamıştır. Erman (2004) akademik çevredeki bu değişikliği gecekondu gibi akademik çevrenin de zamanla çeşitlenmesine, bir zamanlar gecekonduda yaşamış ya da ailesi köyden göç etmiş akademisyenlerin ortaya çıkmasına bağlamakta, bu akademisyenlerin yapacağı araştırmaların yeni bakış açıları getirme potansiyelinden dolayı önemli olduğunu söylemektedir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 50

Toplumsal Çevre Olarak Gecekondu ve Apartman çalışması kime aittir ?

Tahire Erman

Mübeccel Kıray

Sibel Kalaycıoğlu

Sencer Ayata

Sharon Baştuğ

Açıklama:

-
1980’li yıllarda gecekonduda sosyal ilişkileri anlatan Sencer Ayata’nın Toplumsal Çevre Olarak Gecekondu ve Apartman çalışması Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Ünite 11

Soru 1

Aşağıdaki tarihlerin hangisinde Osmanlı'nın İstanabul'daki yerel yönetimlerinden biri olan 6. Daire belediyesinin kuruluş tarihidir?

1830

1835

1850

1857

1880

Açıklama:

İronik biçimde Osmanlı merkezi yönetiminin bu direnci 1857 yılında İstanbul’da kırılmıştır. Çoğunluğu Hıristiyan olan ticaret burjuvazisinin faaliyetlerinin yoğunlaştığı Beyoğlu ve Galata bölgesinde Batı’dakine benzer bir belediye örgütlenmesinin kurulması batılı devletlerin de desteğini alan ticaret burjuvazisinin dayatmaları sonucu gerçekleşmiştir. 6. Daire ismiyle kurulan bu belediye örgütlenmesinin kurulmasının temel nedeni bu bölgede ihtiyaç duyulan temel kentsel hizmetleri sunulmasıdır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 2

19. yy.da bugünkü belediye anlayışının ilk örneği 1835 yılında nerede kurulmuştur?

Almanya

Fransa

Türkiye

İngilitere

İtalya

Açıklama:

19. yy.da bugünkü belediye anlayışının ilk örneği
İngiltere’de 1835 yılında bir yasayla kurulduğunda, seçme ve seçilme hakkı sadece mal sahipleriyle sınırlanmıştır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 3

Aşağıdaki yılların hangisinde İngilitere'de mal sahibi olmayanlara seçme ve seçilme hakkı verilmiştir?

1890

1894

1900

1905

1910

Açıklama:

19. yy.da bugünkü belediye anlayışının ilk örneği İngiltere’de 1835 yılında bir yasayla kurulduğunda, seçme ve seçilme hakkı sadece mal sahipleriyle sınırlanmıştır. Mal sahibi olmayanların seçilmesinde ancak 1894 yılında olanak verilmiştir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 4

1930 yılında çıkarılan 1580 sayılı Belediyeler Yasası’yla da nüfusu kaçın
üzerinde olan tüm kentlerde belediyeler kurulması zorunlu hale getirilmiştir?

1000

1500

2000

2500

3000

Açıklama:

1930 yılında çıkarılan 1580 sayılı Belediyeler Yasası’yla da nüfusu 2000’in
üzerinde olan tüm kentlerde belediyeler kurulması zorunlu hale getirilmiştir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 5

Günümüzde belediyelerin kurulması için nüfusun kaç olması gerekmektedir?

4000

4500

5000

5500

6000

Açıklama:

1930 yılında çıkarılan 1580 sayılı Belediyeler Yasasına göre nüfusu 2000’in
üzerinde olan tüm kentlerde belediyeler kurulmasını zorunlu hale gelir. Günümüzde belediye kurulması için aranan nüfus büyüklüğü 5000’dir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 6

Aşağıdakilerin hangisi 1984 yerel seçimlerinde öne çıkarak damgasını vurmuştur?

ANAP

CHP

Refah Partisi

AKP

MHP

Açıklama:

1984 yılından başlayarak yerel düzeyde yapılan seçimler farklı dönemlerde farklı siyasi partileri öne çıkarmıştır. 1984 yerel seçimlerine ANAP damgasını vururken, 1989 yerel seçimlerinin öne çıkan partisi CHP’nin devamı olarak görülebilecek SHP’dir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 7

6360 Sayılı Yasa hangi tarihte yürürlüğe girmiştir?

1920

1950

1980

2000

2012

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 8

Aşağıdakilerin hangisi 1989 yılında yerel seçimlerin öne çıkan partisidir?

Refah Partisi

ANAP

SHP

AKP

Doğru Yol Partisi

Açıklama:

1989 yerel seçimlerinin öne çıkan partisi CHP’nin devamı olarak görülebilecek SHP’dir.
Daha sonra Refah Partisi, Doğru Yol Partisi gibi partilerin de yerel yönetimlerde belli bir temsil gücü bulduğunu söyleyebiliriz. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 9

2000’li yıllar ve sonrasında ulusal düzeyde iktidar olması yanında, yerel
yönetimler alanında da başarı gösteren parti aşağıdakilerden hangisidir?

AKP

CHP

MHP

Refah Partisi

Doğru Yol partisi

Açıklama:

1990’lı yılların ikinci yarısı neo-liberal ve yenisağ politikaların hem sağ hem de sol partiler tarafından benimsenmesinin yarattığı olumsuzlukların da etkisiyle siyasal alanda yaşanan derin bir kriz dönemidir. Bu kriz yerel yönetimler alanında, bu
politikalara mesafeli duran Refah Partisi sonrasında da AKP’yi öne çıkarmıştır. 2000’li yıllar ve sonrasında ulusal düzeyde iktidar olması yanında, yerel yönetimler alanında da AKP’nin tartışmasız bir hâkimiyet kurduğu gözlenmektedir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 10

Aşağıdakilerin hangisi "En temel özelliği, merkezi yönetimin gücünü sınırlamayı hedefleyen bir yerinden yönetim yaklaşımıyla yerel yönetimlerin güçlendirilmesi olarak tanımlanmıştır?"

Kamu Yönetimi Reformu Tasarısı

Özelleştirme

Patronaj

Toplu Konut Yasası

5112 Sayılı Belediye Kanunu

Açıklama:

AKP iktidarının 2000’li yılların ilk yarısında yerel yönetimlere yönelik en önemli çıkışı Kamu Yönetimi Reformu Tasarısı’dır. Bu tasarının ana hatları itibariyle en temel özelliği, merkezi yönetimin gücünü sınırlamayı hedefleyen bir yerinden yönetim yaklaşımıyla yerel yönetimlerin güçlendirilmesi olarak tanımlanmıştır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Cumhuriyet Türkiye’sinin yerel yönetim deneyimi açısından üç temel dönemden birinci dönem hangi yıllar arasını kapsamaktadır?

Cumhuriyetin kuruluşundan 1940’lı yılların başına kadar

Cumhuriyetin kuruluşundan 1950’li yılların başına kadar

Cumhuriyetin kuruluşundan 1960’lı yılların başına kadar

Cumhuriyetin kuruluşundan 1970’li yılların başına kadar

Cumhuriyetin kuruluşundan 1980’li yılların başına kadar

Açıklama:

Cumhuriyet Türkiye’sinin yerel yönetim deneyimi açısından üç temel dönemden söz edilebilir. Cumhuriyetin kuruluşundan 1970’li yılların başına kadar süren birinci dönemin ana özelliği yerel yönetimlerin merkezi yönetimin uzantısı olarak işlev görmeleridir.

Doğru Cevap: D

Soru 12

Cumhuriyet Türkiye’sinin yerel yönetim deneyimi açısından üç temel dönemden ikinci dönem hangi yıllar arasını kapsamaktadır?

1930’lu yılların başından İkinci Dünya Savaşı'na kadar

1940’lı yılların başından 1950 Kore Savaşı'na kadar

1950’li yılların başından 1960 askeri darbesine kadar

1960’lı yılların başından 1970 askeri darbesine kadar

1970’li yılların başından 1980 askeri darbesine kadar

Açıklama:

Cumhuriyet Türkiye’sinin yerel yönetim deneyimi açısından üç temel dönemden ikinci dönem 1970’li yılların başından 1980 askeri darbesine kadar olan dönemi kapsamaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 13

Hangi yıl çıkarılan 1580 sayılı Belediyeler Yasası’yla nüfusu 2000’in üzerinde olan tüm kentlerde belediyeler kurulması zorunlu hale getirilmiştir?

1930

1932

1934

1936

1938

Açıklama:

1930 yılında çıkarılan 1580 sayılı Belediyeler Yasası’yla da nüfusu 2000’in üzerinde olan tüm kentlerde belediyeler kurulması zorunlu hale getirilmişti

Doğru Cevap: A

Soru 14

İkinci Dünya Savaşı öncesinde hangi nedenle sınırlı kaynakları olan yerel yönetimlerin karşı karşıya olduğu kaynak sorunları bir kriz yaratmamıştır?

Kentleşme hızının düşüklüğü

Kentleşme hızının yüksekliği

Kentleşmenin düzenli oluşu

Kentleşmenin kontrollü gerçekleşmesi

Kentleşmeye izin verilmemesi

Açıklama:

İkinci Dünya Savaşı öncesinde kentleşme hızının düşüklüğü nedeniyle, sınırlı kaynakları olan yerel yönetimlerin karşı karşıya olduğu kaynak sorunları bir kriz yaratmamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 15

Gecekondu yıkımları, enformel sektöre yönelik yasaklama ve sınırlamalar Türkiye'de hangi yıllarda yaygın uygulamalardı?

1940-1950

1950-1960

1960-1970

1970-1980

1980-1990

Açıklama:

Gecekondu yıkımları, enformel sektöre yönelik yasaklama ve sınırlamalar 1950 ve 1960’lı yılların yaygın uygulamalarıydı.

Doğru Cevap: B

Soru 16

Hangi yılların ikinci yarısından itibaren siyasal alanda göçmen kesime ve gecekondulara yönelik tavır değişmeye başlamıştır?

1940'lar

1950'ler

1960'lar

1970'ler

1980'ler

Açıklama:

1960’lı yılların ikinci yarısından itibaren siyasal alanda göçmen kesime ve gecekondulara yönelik tavır değişmeye başlamıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 17

Büyük ölçüde orta sınıfların öncülük ettiği “kentsel solculuk” hareketi hangi yılların başından itibaren
büyük kentlerde etkin olmaya başlamıştır?

1950’li yıllar

1960’lı yıllar

1970’li yıllar

1980’li yıllar

1990’lı yıllar

Açıklama:

Büyük ölçüde orta sınıfların öncülük ettiği “kentsel solculuk” hareketi 1970’li yılların başından itibaren,
büyük kentlerde etkin olmaya başlamıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 18

1960’lı yıllarda filizlenip, 1973 yerel seçimleriyle kentlerin yönetimini ele geçiren kentsel solculuk hareketi hangi olayla son bulmuştur?

Türkiye Emekçi Partisi (TEP) Genel Başkanı Mihri Belli'nin tutuklanması

12 Eylül 1980 askeri darbesi

Görev süresi sona eren Cumhurbaşkanı Fahri Korutürk'ün Çankaya Köşkü'nden ayrılması

12 Mart dönemi başbakanı Nihat Erim'in İstanbul'da öldürülmesi

Milliyetçi Hareket Partisi Genel Başkan Yardımcısı Gün Sazak'ın öldürülmesi

Açıklama:

1960’lı yıllarda filizlenip, 1973 yerel seçimleriyle kentlerin yönetimini ele geçiren kentsel solculuk hareketi 12 Eylül 1980 askeri darbesi ile sona ermiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 19

Hangi yılda çıkarılan 3030 sayılı Kanun, büyükşehirlerin yönetim sistemini diğer yerleşim birimlerinden farklı hale getirmiştir?

1980

1981

1982

1983

1984

Açıklama:

1984 yılında çıkarılan 3030 sayılı Kanun büyükşehirlerin yönetim sistemini diğer yerleşim birimlerinden farklı hale getirmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 20

Hazırladığı hangi tasarı, AKP iktidarının 2000’li yılların ilk yarısında yerel yönetimlere yönelik en önemli çıkışıdır?

Kentleşme Reformu Tasarısı

Kamu Harcama Reformu Tasarısı

Kamu Yönetimi Reformu Tasarısı

Kamuda İmar Reformu Tasarısı

Yerel İdareleri Özerkleştirme Tasarısı

Açıklama:

AKP iktidarının 2000’li yılların ilk yarısında yerel yönetimlere yönelik en önemli çıkışı Kamu Yönetimi Reformu Tasarısı’dır.

Doğru Cevap: C

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi yerel yönetimlerin güçlemesinin önünden engel olarak değerlendirilen bir durumu ifade etmektedir? Hem liberal hem de radikal çevrelerde, Osmanlı merkeziyetçi yapının cumhuriyet döneminde de devralınıp, güçlendirilerek sürdürüldüğü, bunun ise yerel yönetimlerin güçlenmesinin önünde dikkate bir engel oluşturduğunu savunmuştur.

Osmanlı'nın merkeziyetçi yapısının güçlenerek devam etmesi

Cumhuriyet döneminde yerel yönetimlerin özgür bırakılması

Türkiye'nin kent kökenli sivil toplum geleneğinin olmaması

Osmanlı'nın batıdakine benzer yerel yönetim örgütleri kurmuş olması

Yerelin kendini temsiliyet gücünün beklenenden az olması

Açıklama:

Hem liberal hem de radikal çevrelerde, benzer mantıklarla, merkeziyetçi yapının cumhuriyet döneminde de devralınıp, güçlendirilerek sürdürüldüğü, bunun ise yerel yönetimlerin güçlenmesinin önünde dikkate değer bir engel oluşturduğu söylenmektedir.
Osmanlı merkezi yönetimi, kendisini yeterince güçlü görmediğinden yerel güçlerin kullanabileceği yeni bir güç odağı yaratmamak için yerel düzeyde batıdakine benzer yerel yönetim birimlerinin geliştirilmesine izin vermemiştir. Başka bir anlatımla, Osmanlı merkeziyetçiliği kendisini yerele dayatabilecek bir örgütsel yapıyı oluşturacak güçten yoksun, ancak yerel düzeyin kendi temsiliyet yapılarını kurmasını önleyebilecek kadar da güçlü bir yapılanmadır.

Doğru Cevap: A

Soru 22

1930 yılında çıkarılan 1580 sayılı Belediyeler yasasına göre belediye kurulmasını zorunlu kılan minimum nüfus büyüklüğü aşağıdaki seçeneklerden hangisinde verilmiştir?

5000

2000

3000

1000

4000

Açıklama:

1930 yılında çıkarılan 1580 sayılı Belediyeler Yasasına göre nüfusu 2000’in üzerinde olan tüm kentlerde belediyeler kurulmasını zorunlu hale gelir. Günümüzde belediye kurulması için aranan nüfus büyüklüğü 5000’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi çok partili dönemde de belediye başkanlarının merkezi hükümetçe atanmasının gerekçelerinden biri değildir?

Merkezi yönetimin atadığı memurların siyasetten bağımsız hareket edebilmesi

Merkezi hükümetin problemleri daha kolay kavrama olanağına sahip olması

Merkezi yönetim belediyelere göre daha güçlü teknik kadro oluşturabilmesi

Merkezi yönetimin siyaseten yerel yönetimleri kontrol altında tutmak istemesi

Teknik bilgiye sahip olmasından dolayı merkezi yönetimin vesayet hakkı olması

Açıklama:

Çok partili dönemde de belediye başkanlarının merkezi hükümetçe atanmasının gerekçelerini Tekeli şu şekilde ortaya koyar:
1. Yerel yönetimlerde seçilmiş kişiler yerel siyasal etkilere açık olabilmektedir. Oysa merkezi hükümetçe atanmış memurlar seçilmiş olmadığı için siyasetten etkilenmemekte, tarafsız kalabilmekte ve ulusal çıkarları savunabilmektedir,
2. Belediyeler güçsüzdür, dolayısıyla güçlü teknik kadrolar kuramazlar, merkezi yönetim daha güçlü teknik kadro oluşturabildiği için, teknik bilgiye sahip olmaktan kaynaklanan bir vesayet hakkına sahiptir,
3. Merkezi yönetim ülkenin bütününü yönetmekten dolayı yerel yönetimlerin kavrayamayacağı problemleri kavrama olanağına sahiptir.

Doğru Cevap: D

Soru 24

Gecekondu yıkımları ile enformel sektöre yönelik yasaklama ve sınırlamalar hangi yıllarda yaygın olarak gözlemlenmiştir?

1960 ve 1970 yılının ilk yarısı

1970 - 1980 arası olan dönem

1970 ve 1980 yılları

1980 yılı sonrası

1950 ve 1960 yılları

Açıklama:

Kentsel ikililiğin bir göstergesi olan gecekondular ve enformal sektör sonucunda bir tarafta altyapısız, sosyal donatısız, gecekondular, diğer tarafta imarlı alanlarda, görece yeterli altyapı ve sosyal donatılarıyla imarlı yerleşim alanları vardır. Bu karşıtlık benzer biçimde emek piyasalarında da kendini göstermekte, büyük kentler açık bir ikililiğin yarattığı gerilim ve çelişkiyi her gün biraz daha derinden hissetmektedir. Merkezi yönetim gibi, yerel yönetimler de 1950’li yıllar boyunca bu süreci ya izlemekle yetindiler. Müdahale ettiklerindeyse, müdahaleleri kentin yerleşik kesimi lehine ve göçmen nüfusu aleyhineydi. Gecekondu yıkımları, enformel sektöre yönelik yasaklama ve sınırlamalar 1950 ve 1960’lı yılların yaygın uygulamalarıydı.

Doğru Cevap: E

Soru 25

Aşağıdakilerden hangisi "kentsel solculuk" ile ilgili yanlış bir ifadedir?

1980li yıllardan itibaren büyük kentlerde etkili olmaya başlamıştır.

Sosyal adaleti talep eden bir hareketlenmedir.

Sol partiler içerisinde en çok CHP de gelişme olanağı bulmuştur.

Kentsel düzeyde yaşanan eşitsizliklere dikkat çekmektedir.

Belediyenin kentin yoksul kesimlerinin sözcüsü olmasını istemektedir.

Açıklama:

Büyük ölçüde orta sınıfların öncülük ettiği “kentsel solculuk” hareketi 1970’li yılların başından itibaren, büyük kentlerde etkin olmaya başlamıştır. Kentsel düzeyde yaratılan eşitsizliklere işaret edip, sosyal adalet isteyen bu hareketlenme diğer sol, partiler içinde de ifade bulmakla birlikte, asıl gelişme olanağını CHP’de bulmuştur. Bu hareketin hedefinde belediyecilik alanı vardır. Kentin yoksul kesimlerinin sözcüsü olan yeni bir belediyecilik deneyiminin öncünün yapılması temel hedeftir

Doğru Cevap: A

Soru 26

1973’ler sonrasında yeni belediyecilik akımlarının gelişmesi sırasında, belediyelerin merkezi hükümete karşı görev alanını genişlettiği tek sosyal işlev aşağıdakilerden hangi seçenekte verilmiştir?

Yeşil alanları arttırma

Toplu konut çalışmaları

Sağlık hizmetlerine erişim

Kentsel dönüşüm

Alt yapı çalışmaları

Açıklama:

1973’ler sonrasında yeni belediyecilik akımlarının gelişmesi sırasında, belediyelerin merkezi hükümete karşı görev alanını genişlettiği tek sosyal işlev toplu konut girişimleri olmuştur, denilebilir. Gerçekte bu alan 1958 yılından sonra İmar ve İskân Bakanlığının kurulmasıyla, Merkezi Yönetime verilmiştir. Ama merkezi yönetimin bu konuda başarılı olduğunu söylemek olanağı yoktur. Öncülüğünü 1973-1981 döneminde tamamen Belediyelere kaptırmış durumundaydı. 1981 yılında çıkartılan Toplu Konut Yasasıyla merkezi yönetim bu konudaki görev alanına yeniden sahip çıkmaya çalışıyor. Bu durum gerçekte çok öğretici, yerel yönetim ile merkez yönetim arasındaki görev bölüşümünün dinamiğini gösteriyor. Yaratıcı yerel yönetimlerin çalışmalarının, merkezi yönetimi nasıl aşamalar yapmaya zorladığının ilginç bir kanıtı oluyor.

Doğru Cevap: B

Soru 27

Aşağıdakilerden hangisi Yeni-sağ proje ile ilgili doğru bir ifadedir?

1990dan sonra yenilenen ve değişen belediyecilik anlayışını ifade etmektedir.

Kentleri ulusal ekonominin ve mekânsal işbölümünün içinde birbirlerini tamamlayan birimler olarak görmemektedir

Kentlerdeki emeği ve emekçiyi tekrar üretimin merkezine oturtma projesidir

Yerel yönetimlerin asli görevi dışarıdan gelebilecek sermayeden kendi yerleşimini korumaktır.

Merkezi yönetim anlayışını her alanda uygulamayı amaç edinmiştir.

Açıklama:

Yeni-Sağ proje, kentleri artık bir ulusal ekonominin ve mekânsal işbölümünün içinde birbirlerini tamamlayan birimler olarak görmemektedir. Küresel bir ekonomi içinde, kentler en fazla yatırımı kendi birimlerine çekmek için yarışmaya zorlanmaktadır. Bu çerçevede, yerel yönetimlerin asli görevi yerel sermaye ile işbirliği içinde dışarıdan gelebilecek sermaye için kendi yerleşimini çekici hale getirmektir. Kuşkusuz, bu durum, 1960 ve 70’li yılların emeğin yeniden üretiminde merkezi rol üstlenen yerel yönetim anlayışından radikal bir kopuşu gerektirmiştir. Böylece, Batı’da yerel yönetimler 1980’li yılların başından itibaren, sermayenin ihtiyaçlarına duyarlı neo-liberal müdahale biçimleri geliştirmeye yönelmişlerdir.

Doğru Cevap: B

Soru 28

* Merkezi düzeyde büyük sermayenin çıkarlarını temsil eden korporatist özellikler gösteren bir temsiliyet biçimi vardır.
* Yerel düzeyde yerel eşraf ve küçük girişimciler olmak üzere küçük ölçekli, yerel çıkarların temsil edildiği bir temsiliyet yapısı vardır.
Aşağıdakilerden hangisinde devlet içinde ve etrafında birbiriyle belli ölçülerde eklemlenen ikili bir temsiliyet yapısının görüldüğü dönem verilmiştir.

Osmanlının son dönemi

1950 sonrası dönem

Cumhuriyetin ilk yılları

1960-1970 yılları arası

2000 li yılların başı

Açıklama:

Cumhuriyetin ilk yıllarından itibaren devlet içinde ve etrafında birbiriyle belli ölçülerde eklemlenen ikili bir temsiliyet yapısı oluşmuştur. Bir yanda, merkezi düzeyde, büyük sermayenin çıkarlarını temsil eden ve korporatist özellikler gösteren bir temsiliyet biçimi vardır. Diğer tarfta yani yerel düzeyde yerel eşraf ve küçük girişimciler olmak üzere küçük ölçekli, yerel çıkarların temsil edildiği bir temsiliyet yapısı bulunmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 29

1970'li yıllarda yerel yönetimlerle ilgili olarak aşağıda verilenlerden hangisi doğrudur?

Kentsel solculuktan uzaklaşılmıştır.

Belediye meclisleriyle ilişkiler iyidir.

Merkezi yönetimin desteğini almışlardır.

Toplu konut projeleri gibi bir çok projeyi hayata geçirmişlerdir.

Yerel yönetimlerin özerkliği sona ermiştir.

Açıklama:

Bu dönemde, kentsel solculuk ve popülizmin temsilcisi belediye başkanlarının tek mücadele alanı belediye meclisleriyle değildir. Daha şiddetli bir çatışma, bu dönem boyunca kısa aralıklar hariç, sağ partilerce kontrol edilen merkezi yönetimle yaşanmıştır. Ortaya çıkan ideolojik ayrışmanın da etkisiyle, başta büyük kent belediyeleri olmak üzere, belediyeler merkezi yönetimin boyunduruğundan kurtulmanın mücadelesine girişmişlerdir. Yerel yönetimlerin özerkliğine yönelik mücadelelerde belediyeler merkezi yönetimden daha çok mali ve idari özerklik talep ederlerken, diğer yandan kendi kaynaklarını yaratma çabasına yönelmişlerdir. Merkezi yönetimin yarattığı kısıtlama ve engellemelere karşın, bu dönemin belediyeleri daha önce merkezi yönetimin alanı olarak bilinen bir dizi alana da girmeye başladılar. Toplu konut projeleri, sağlık ve eğitim projeleri, metro gibi toplu taşım projeleri, temel tüketim maddelerinin üretimi benzeri projeler, dönemin sol eğilimli belediyelerince gündeme getirilmiş, bunlardan bir kısmı proje olarak kalırken, daha sonraki dönemlere de model oluşturacak bir dizi proje tüm kaynak zorluklarına karşın başlatılıp uygulamaya sokulmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 30

1980li yılların belediyeciliği 1970li yılların belediyeciliğinden hangi özelliği ile ayrılmaktadır?

Yerel ve küçük yatırımlara yönelmeleri

Kendi kaynaklarının projeler için yeterli olması

Uluslararası sermayeden uzak durması

Kentsel hizmet için sermayeden destek alması

Yap-işlet-devret türü uygulamaların yaygınlaşması

Açıklama:

Yerel yönetimler 1980’li yılların ortasından itibaren metro gibi büyük altyapı projelerine girişirken, bu yatırımlar sadece merkezi yönetimden yapılan kaynak transferi ile gerçekleşmedi. Belediyelerin doğrudan uluslararası para piyasalarından çeşitli yöntemlerle borçlanmaları sıkça rastlanır bir durum haline geldi. Bu tür bir borçlanma stratejisi de 1970’li yılların belediyecilik anlayışından önemli ölçüde ayrışmaktadır. Önceki dönemde, belediyeler daha çok kendi kaynaklarını kullanmaya yönelmişlerdi. Oysa 1980 sonrasında sosyal demokrat belediyeler de dâhil olmak üzere, bütün büyük kent belediyeleri sadece dış kredi kullanmakla kalmamış, aynı zamanda yap-işletdevret türü uygulamalarla uluslararası sermaye tarafından kentsel hizmetlerin sağlanması ve işletim haklarına bu sermayenin ortak edilmesi uygulamalarına yönelmişlerdir. Bu durum sadece metro türü projelerle sınırlı değildir. Antalya örneğinde olduğu gibi, kent suyunun sağlanmasında uluslararası şirketlere imtiyazlar verilmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 31

Seçeneklerden hangisi Osmanlı'daki merkeziyetçi devlet yapısının sonuçlarından biridir?

Farklı amaçlara yönelik sivil toplum kuruluşlarının oluşması

Yerel güçlerin gelişmesi ve kendisini temsil etmesi

Yerel düzeyde siyasal normların ortaya çıkışı

Belediyeciliğin batıya kıyasla daha az gelişmiş olması

Topraksal özerkliğe imkan verilmiş olması

Açıklama:

Osmanlı’da devletin dışında özerk bir sivil toplumun varlığından söz edebilmek mümkün değildir. Artık değere el koyan aşırı merkezileşmiş devlet yapısı, bir yandan sivil toplumun gelişimini engellerken, diğer yandan yerel güçlerin gelişmesine ve kendisini temsil etmesine ket vurmuştur. Heper (1989:3), bu tür bir anlayışı şöyle özetlemektedir: “Osmanlı-Türk siyasal yapısında, çevre merkezce tamamen boyunduruk altına alınmıştı. Osmanlı klasik çağında (1300-1600) merkez siyasal yapının normlarını, yani adaleti, herkesin yerini yurdunu
belirlemeyi ve kullarını korumayı kendisi belirliyordu. Batı’daki feodalizmin tersine, Osmanlı patrimonyalizminde, yerel güçler yaygın siyasaltopraksal özerkliğe sahip olmadılar. Osmanlı sisteminde özgür şehirler de yoktu.”

Doğru Cevap: D

Soru 32

Osmanlı'da belediye tarzı ilk örgütlenme ne zaman gerçekleşmiştir?

1830

1857

1876

1903

1912

Açıklama:

1857 yılında İstanbul’da çoğunluğu Hıristiyan olan ticaret burjuvazisinin faaliyetlerinin yoğunlaştığı Beyoğlu ve Galata bölgesinde Batı’dakine benzer bir belediye örgütlenmesinin kurulması batılı devletlerin de desteğini alan ticaret burjuvazisinin dayatmaları sonucu gerçekleşmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 33

I. Osmanlı’da devletin dışında özerk bir sivil toplum vardır.
II. Artık değere el koyan aşırı merkezileşmiş devlet yapısı, yerel güçlerin gelişmesine ve kendisini temsil etmesine ket vurmuştur.
III. Osmanlı sisteminde özgür şehirler yoktur.
IV. Osmanlı-Türk siyasal yapısında, çevre merkezce tamamen boyunduruk altına alınmıştı.
Yukarıda verilen cümlelerden hangileri doğrudur?

I ve II

II ve III

I, II ve III

II, III ve IV

I, II, III ve IV

Açıklama:

Osmanlı’da devletin dışında özerk bir sivil toplumun varlığından söz edebilmek mümkün değildir. Artık değere el koyan aşırı merkezileşmiş devlet yapısı, bir yandan sivil toplumun gelişimini engellerken, diğer yandan yerel güçlerin gelişmesine ve kendisini temsil etmesine ket vurmuştur. Heper, bu tür bir anlayışı şöyle özetlemektedir: “Osmanlı-Türk siyasal yapısında, çevre merkezce tamamen boyunduruk altına alınmıştı. Osmanlı klasik çağında (1300-1600) merkez siyasal yapının normlarını, yani adaleti, herkesin yerini yurdunu belirlemeyi ve kullarını korumayı kendisi belirliyordu. Batı’daki feodalizmin tersine, Osmanlı patrimonyalizminde, yerel güçler yaygın siyasaltopraksal özerkliğe sahip olmadılar. Osmanlı sisteminde özgür şehirler de yoktu.”
I numaralı maddede verilen bilgi yanlış olduğundan doğru cevap II, III ve IV numaralı maddeleri içeren D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 34

1930 yılında çıkarılan 1580 sayılı Belediyeler Yasası'na göre bir yerleşim yerinde belediye kurulması için nüfusun en az kaç olması gerekiyordu?

1000

2000

3000

4000

5000

Açıklama:

Yarı-çevrede yer alan Türkiye için, bu süreç çok daha geç başlamış, Osmanlı İmparatorluğu’nun son dönemlerinde başlayan merkezileşme çabaları
cumhuriyetin ilanından sonra daha belirgin bir hedef haline gelmiştir. Merkezi yönetimin yerel güçlerle oluşturduğu çoğunlukla kurumsallaşmamış
ittifakların yerine kurumsallaşmış yapıların ikame edilmesi amaçlanmış, 1930 yılında çıkarılan 1580 sayılı Belediyeler Yasası’yla da nüfusu 2000’in
üzerinde olan tüm kentlerde belediyeler kurulması zorunlu hale getirilmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 35

Yasal açıdan geniş yetkileri olmasına rağmen belediyecilik hizmetlerinin belirli alanlarla sınırlı kalmasının ana nedenlerinden biri seçeneklerden hangisidir?

Kentlerde meydana gelen sosyal uyumsuzluklar

Kaynakların sanayileşmeye yönlendirilmesi

Kentlere yönelik orantısız göç

Çarpık kentleşmenin önlenememesi

Siyasi dengesizlik

Açıklama:

Belediyelere oldukça geniş görev alanı tanımlayan 1580 sayılı Belediyeler Yasası’na rağmen, yerel yönetimlerin kentsel alana müdahaleleri, çöp
toplama, sınırlı bir ulaşım hizmeti sunma, yol bakım ve onarımı vb. türden dar bir alanı içermiştir. Yapısal olarak ortaya çıkan sınırlama, Türkiye’nin
siyasal dengeleri içinde, kaynakların sanayileşmeye yönlendirilmesinde ve kentsel yatırımların sınırlı tutulmasında yatmaktadır. Kentlere sınırlı kaynak
aktarımının doğrudan bir sonucu yerel yönetimlere de sınırlı kaynak aktarılması olmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 36

Seçeneklerden hangisi 1973’ler sonrasında yeni belediyecilik akımlarının gelişmesi sırasında, belediyelerin merkezi hükümete karşı görev alanını genişlettiği en önemli sosyal işlev alanıdır?

Eğitim

Sağlık

Toplu konut

Sosyal yardım

Kültürel etkinlikler

Açıklama:

1973’ler sonrasında yeni belediyecilik akımlarının gelişmesi sırasında, belediyelerin merkezi hükümete karşı görev alanını genişlettiği tek sosyal işlev toplu konut girişimleri olmuştur, denilebilir. Gerçekte bu alan 1958 yılından sonra İmar ve İskân Bakanlığının kurulmasıyla, Merkezi Yönetime verilmiştir. Ama merkezi yönetimin bu konuda başarılı olduğunu söylemek olanağı yoktur.

Doğru Cevap: C

Soru 37

1980 snrası yaşanan dönüşümle birlikte batıda belediyeciliğin temel amacı ne olmuştur?

Kent içi ulaşım sorunlarına yönelmek

ÇArpık kentleşme ile mücadele etmek

Artan alt yapı gereksinimlerini karşılamak

Alt gelir gruplarına yönelik projeler geliştirmek

Sermayenin yeniden üretimine öncelik vermek

Açıklama:

1980 sonrasında yaşanan dönüşüm ve bunu hazırlayan yeniden yapılandırma programının temel hedefi, emeğin yeniden üretimini merkeze alan bir kent
yöneticiliği modelinden sermayenin yeniden üretimine öncelik veren, kent işletmeciliği ve girişimciliği (urban entrepreneurialism) temelli bir kent yönetimi modeline geçişin sağlanmasıydı.

Doğru Cevap: E

Soru 38

Seçeneklerden hangisi ülkemiz belediyeciliği açısından bakıldığında 1980'ler sonrası göze çarpan önemli durumlardan biridir?

Dış kredi kullanımı

Sürdürülemeyen yönetim sorunları

Kaynakların doğru kullanılamaması

Partizan yönetim anlayışları

Merkezi yönetimden bağımsız çalışma

Açıklama:

Yerel yönetimler 1980’li yılların ortasından itibaren metro gibi büyük altyapı projelerine girişirken, bu yatırımlar sadece merkezi yönetimden yapılan kaynak transferi ile gerçekleşmedi. Belediyelerin doğrudan uluslararası para piyasalarından çeşitli yöntemlerle borçlanmaları sıkça rastlanır bir durum haline geldi. Bu tür bir borçlanma stratejisi de 1970’li yılların belediyecilik anlayışından
önemli ölçüde ayrışmaktadır. Önceki dönemde, belediyeler daha çok kendi kaynaklarını kullanmaya yönelmişlerdi. Oysa 1980 sonrasında sosyal demokrat belediyeler de dâhil olmak üzere, bütün büyük kent belediyeleri sadece dış kredi kullanmakla kalmamış, aynı zamanda yap-işlet devret türü uygulamalarla
uluslararası sermaye tarafından kentsel hizmetlerin sağlanması ve işletim haklarına bu sermayenin ortak edilmesi uygulamalarına yönelmişlerdir.
Bu durum sadece metro türü projelerle sınırlı değildir. Antalya örneğinde olduğu gibi, kent suyunun sağlanmasında uluslararası şirketlere
imtiyazlar verilmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 39

2012 yılında yürülüğe giren yasa ile ülkemizdeki büyükşehir belediyesi sayısı kaç olmuştur?

Açıklama:

Yerelleşme merkezileşme dinamikleri açısından dikkat çekici bir başka gelişme 6360 sayılı Yasa ile yapılan düzenlemeler sonrası yerel yönetimler alanında ortaya çıkan yeni durumdur. 2012 yılında yürürlüğe giren bu yasa ile 2014 Yerel Seçimlerinden itibaren geçerli olmak üzere, büyükşehir sayısı 16’dan 30’a yükseltilmiştir. Yasa gereği büyükşehir sınırı il sınırı haline getirilmiş ve bu illerde İl Özel İdareleri kaldırılmıştır. Aynı çerçevede, bu 30 büyükşehirde tüm köy tüzel kişilikleri vasıflarını yitirip, mahalleye dönüşmüştür. Ayrıca birçok belediye de nüfusları nedeniyle statüsünü yitirmiş ve mahalleye dönüşmüştür.

Doğru Cevap: C

Soru 40

Yerel yönetim uygulamalrı bağlamında kullanılan "Yönetişim" kavramı seçeneklerden hangiisnde doğru açıklanmıştır?

Belediye yönetiminde halk ve merkezi yönetim işbirliği

Yerel yönetimde devlet, piyasa ve sivil toplumun yer alması

Merkezi yönetimle yerel yönetimin eşit yetkilere sahip olması

Belediyenin ilgili il sınırlarının tamamında etkin olması

Yerel yönetimin özerk yetilerle donatılması

Açıklama:

1980 sonrasında dünyada ve Türkiye’de değişen yerel yönetim uygulamalarının anahtar kavramı “yönetişim”dir. Yönetişim kavramı yerel yönetim sürecinde devletin yanı sıra piyasa ve sivil toplumun yer aldığının bir ifadesidir.

Doğru Cevap: B

Soru 41

1980'li yıllarda belediyelerin merkezi yönetimin etkisini azaltmak ve daha rahat hareket etmekiçin başvurduğu en etkili yöntem seçeneklerden hangisinde verilmiştir?

Özkaynakları kullanma

Dış borç alma

Şirketleşme

İktisadi teşekküller kurma

Örgütlenme maliyetlerini azaltma

Açıklama:

Belediyelerin örgütsel yapısında ortaya çıkan bir başka çeşitlenme ise belediyelere bağlı, ancak piyasa mekanizması içinde çalışan şirketlerin kurulmasıdır. Bu şirketler, bir yandan belediyelerin merkezi yönetimin kontrolünden uzaklaşmalarını fırsat verirken, diğer yandan bu piyasa mantığının
yerel yönetimlere yerleşmesine olanak sağlamıştır. Sınırlı kamusal denetim anlamına gelen şirketleşme, “özelleştirme” olarak adlandırılan sürecin belediyeler eliyle yürütülmesi anlamına gelmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 42

Osmanlı'da 1857 yılında kurulan Batı'dakine benzer belediye örgütlenmesinin adı aşağıdakilerden hangisidir?

2. Daire

3. Daire

5. Daire

6. Daire

9. Daire

Açıklama:

Osmanlı'da 1857 yılında İstanbul’da çoğunluğu Hıristiyan olan ticaret burjuvazisinin faaliyetlerinin yoğunlaştığı Beyoğlu ve Galata bölgesinde Batı’dakine benzer bir belediye örgütlenmesinin kurulması batılı devletlerin de desteğini alan ticaret burjuvazisinin dayatmaları sonucu gerçekleşmiştir. 6. Daire ismiyle kurulan bu belediye örgütlenmesinin kurulmasının temel nedeni bu bölgede ihtiyaç duyulan temel kentsel hizmetleri sunulmasıdır.
Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 43

Yerel yönetim gelenekleri açısından, Batı ve Türkiye örneklerinin belli bir karşıtlığı temsil ettiğini, Batı ülkeleriyle kendimizi kıyasladığımızda, orada güçlü bir belediye örgütlenmesi olduğunu ifade eden isim aşağıdakilerden hangisidir?

İnalcık

Belge

Merrington

Faroqhi

Zubaida

Açıklama:

Belge’ye göre, yerel yönetim gelenekleri açısından, Batı ve Türkiye örnekleri belli bir karşıtlığı temsil etmektedir: “…Batı ülkeleriyle kendimizi kıyasladığımızda, orada güçlü bir belediye örgütlenmesi olduğunu görüyoruz."
Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 44

1580 sayılı Belediyeler Yasası hangi yılda çıkarılmıştır?

1857

1881

1912

1923

1930

Açıklama:

1930 yılında çıkarılan 1580 sayılı Belediyeler Yasasına göre nüfusu 2000’in üzerinde olan tüm kentlerde belediyeler kurulması zorunlu hale gelmiştir.
Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 45

I. Merkezileşme çabaları özellikle 1930’lu yıllarda belirgin hale gelen liberal gelişme stratejisi tarafından desteklenmiştir.
II. Ekonomik yatırımların merkezi yönetimin kontrolünde olması merkezileşme çabalarını güçlendirmiştir.
III. Merkezileşmenin en önemli sonuçlarından biri, kentsel yatırımların ve hizmetlerin olabildiğince maksimuma çıkarılmasıdır.
Yukarıda verilen bilgilerden hangisi ya da hangileri hangileri doğrudur?

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Merkezileşme çabaları özellikle 1930’lu yıllarda belirgin hale gelen devletçi gelişme stratejisi tarafından da desteklenmiştir.
Ekonomik yatırımların merkezi yönetimin kontrolünde olması, siyasal merkezi güç ilişkilerini de önemli bir konuma getirmiş ve merkezileşme çabalarını güçlendirmiştir.
Merkezileşme ve kaynakların merkezi yönetimin aracılığı ile sanayileşmeye yönlendirilmesinin en önemli sonuçlarından biri, kentsel yatırımların ve hizmetlerin olabildiğince minimuma indirilmesidir.
Görüldüğü üzere I ve III numaralı maddelerde verilen bilgiler yanlıştır. Bu nedenle doğru cevap II numaralı maddeyi içeren A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 46

1580 sayılı Belediyeler Yasasına göre kentlerin nüfusu hangi sayının üzerinde olduğunda o kentlerde belediyeler kurulması zorunludur?

1000'in üzerinde

1500'ün üzerinde

2000'in üzerinde

3000'in üzerinde

5000'in üzerinde

Açıklama:

1930 yılında çıkarılan 1580 sayılı Belediyeler Yasasına göre nüfusu 2000’in üzerinde olan tüm kentlerde belediyeler kurulmasını zorunlu hale gelir.
Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 47

I. 1973’ler sonrasında belediyelerin merkezi hükumete karşı görev alanını genişlettiği tek sosyal işlev toplu konut girişimleri olmuştur.
II. Batı’da ortaya çıkan kent yöneticiliği refah devletinin ve Keynesçi müdahaleci devlet anlayışının bir parçası olmuştur.
III. Türkiye’de yerel yönetimler, merkezi otoritenin karşısına sivil toplumun bir parçasıymışçasına, alternatif iktidar odağı olarak konulmuşlardır.
Yukarıdaki bilgilerden hangisi ya da hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

I ve III

I, II ve III

Açıklama:

1973’ler sonrasında yeni belediyecilik akımlarının gelişmesi sırasında, belediyelerin merkezi hükümete karşı görev alanını genişlettiği tek sosyal işlev toplu konut girişimleri olmuştur, denilebilir.
Batı’da ortaya çıkan kent yöneticiliği refah devletinin ve Keynesçi müdahaleci devlet anlayışının bir parçası oldu, bu anlamda yerel yönetimler merkezi yönetimle çelişkiye düşmekten çok tamamlayıcı rol üstlendiler.
Türkiye’de büyük ölçüde merkezi yönetimle yaşadıkları çelişkili durum nedeniyle yerel yönetimler, merkezi otoritenin karşısına sivil toplumun bir parçasıymışçasına, alternatif iktidar odağı olarak konuldular.
Görüldüğü üzere tüm maddelerde verilen bilgiler doğrudur. Bu nedenle doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 48

"1980 sonrasında yaşanan dönüşüm ve bunu hazırlayan yeniden yapılandırma programının temel hedefi, emeğin yeniden üretimini merkeze alan bir __________________________ modelinden sermayenin yeniden üretimine öncelik veren, ______________________________ temelli bir kent yönetimi modeline geçişin sağlanmasıydı."
Yukarıda verilen boşlukları sırasıyla aşağıdakilerden hangi ikisi doğru şekilde tamamlar?

kent yöneticiliği - kent işletmeciliği ve girişimciliği

kentsel ikilik - kent yöneticiliği

kent işletmeciliği ve girişimciliği - kent yöneticiliği

kentsel solculuk - kentsel ikilik

kent yöneticiliği - kentsel solculuk

Açıklama:

1980 sonrasında yaşanan dönüşüm ve bunu hazırlayan yeniden yapılandırma programının temel hedefi, emeğin yeniden üretimini merkeze alan bir kent yöneticiliği modelinden sermayenin yeniden üretimine öncelik veren, kent işletmeciliği ve girişimciliği (urban entrepreneurialism) temelli bir kent yönetimi modeline geçişin sağlanmasıydı.
Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 49

Günümüzde belediye kurulması için aranan nüfus büyüklüğü aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

2000

3000

5000

10000

12000

Açıklama:

Günümüzde belediye kurulması için aranan nüfus büyüklüğü 5000’dir.
Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 50

1980 sonrasında dünyada ve Türkiye’de değişen yerel yönetim uygulamalarının anahtar kavramı __________________dir. Bu kavramı yerel yönetim sürecinde devletin yanı sıra piyasa ve sivil toplumun yer aldığının bir ifadesidir.
Yukarıdaki cümlede verilen boşluğu aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?

Kent işletmeciliği

Yönetişim

Kent girişimciliği

Özelleştirme

Kentsel solculuk

Açıklama:

1980 sonrasında dünyada ve Türkiye’de değişen yerel yönetim uygulamalarının anahtar kavramı “yönetişim”dir. Yönetişim kavramı yerel yönetim sürecinde devletin yanı sıra piyasa ve sivil toplumun yer aldığının bir ifadesidir.
Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Ünite 12

Soru 1

"Kentsel sorunların çözümünü sağlayan ve değişime uğrayan bir bölgenin ekonomik, fiziksel, sosyal ve çevresel koşullarına kalıcı bir çözüm sağlamayaçalışan kapsamlı bir vizyon ve eylem” tanımı aşağıdaki terimlerden hangisini tanımlar?

Kentsel dönüşüm

Kentsel gelişim

Yeniden inşa

Yeniden canlandırma

Yeniden geliştirme

Açıklama:

Kentsel dönüşüm kavramı kentsel yeniden yapılanmaların tarihselliğine göre farklı uygulamaprogramlarının “şemsiye” kavramı olmuştur. Bu kavram, “kentsel sorunların çözümünü sağlayan ve değişime uğrayan bir bölgenin ekonomik, fiziksel, sosyal ve çevresel koşullarına kalıcı bir çözüm sağlamaya çalışan kapsamlı bir vizyon ve eylem” olarak tanımlanmaktadır (S.Thomas, 2003’tan Aktaran Turok, 2004:25).

Doğru Cevap: A

Soru 2

Son yarım yüzyılın kentsel yeniden yapılanmaları dikkate alındığında, 1950'li yıllarda ağırlıklı olarak hangi kentsel dönüşüm politikası uygulanmıştır?

Yeniden inşa

Yeniden canlandırma

Yenileme

Yeniden geliştirme

Yeniden dönüştürme

Açıklama:

Son yarım yüzyılın kentsel yeniden yapılanmalarına bakıldığında, kullanılan dönüşüm programları kendi içinde mekânsal ve sosyal kriterlere göre ayrıştırılarak farklı isimler almıştır. Buna göre 1950’li yıllarda bir yeniden inşa politikası uygulanırken, bunu takip eden 1960’lı yıllarda yeniden canlandırma; 1970’lerde yenileme ve 1980’lerde yeniden geliştirme uygulamaları ön plandadır.

Doğru Cevap: A

Soru 3

Son yarım yüzyılın kentsel yeniden yapılanmaları dikkate alındığında, 1960'lı yıllarda ağırlıklı olarak hangi kentsel dönüşüm politikası uygulanmıştır?

Yeniden inşa

Yeniden canlandırma

Yenileme

Yeniden geliştirme

Yeniden dönüştürme

Açıklama:

Son yarım yüzyılın kentsel yeniden yapılanmalarına bakıldığında, kullanılan dönüşüm programları kendi içinde mekânsal ve sosyal kriterlere göre ayrıştırılarak farklı isimler almıştır. Buna göre 1950’li yıllarda bir yeniden inşa politikası uygulanırken, bunu takip eden 1960’lı yıllarda yeniden canlandırma; 1970’lerde yenileme ve 1980’lerde yeniden geliştirme uygulamaları ön plandadır.

Doğru Cevap: B

Soru 4

Son yarım yüzyılın kentsel yeniden yapılanmaları dikkate alındığında, 1970'li yıllarda ağırlıklı olarak hangi kentsel dönüşüm politikası uygulanmıştır?

Yeniden inşa

Yeniden canlandırma

Yenileme

Yeniden geliştirme

Yeniden dönüştürme

Açıklama:

Son yarım yüzyılın kentsel yeniden yapılanmalarına bakıldığında, kullanılan dönüşüm programları kendi içinde mekânsal ve sosyal kriterlere göre ayrıştırılarak farklı isimler almıştır. Buna göre 1950’li yıllarda bir yeniden inşa politikası uygulanırken, bunu takip eden 1960’lı yıllarda yeniden canlandırma; 1970’lerde yenileme ve 1980’lerde yeniden geliştirme uygulamaları ön plandadır.

Doğru Cevap: C

Soru 5

Son yarım yüzyılın kentsel yeniden yapılanmaları dikkate alındığında, 1980'li yıllarda ağırlıklı olarak hangi kentsel dönüşüm politikası uygulanmıştır?

Yeniden inşa

Yeniden canlandırma

Yenileme

Yeniden geliştirme

Yeniden dönüştürme

Açıklama:

Son yarım yüzyılın kentsel yeniden yapılanmalarına bakıldığında, kullanılan dönüşüm programları kendi içinde mekânsal ve sosyal kriterlere göre ayrıştırılarak farklı isimler almıştır. Buna göre 1950’li yıllarda bir yeniden inşa politikası uygulanırken, bunu takip eden 1960’lı yıllarda yeniden canlandırma; 1970’lerde yenileme ve 1980’lerde yeniden geliştirme uygulamaları ön plandadır.

Doğru Cevap: D

Soru 6

"Eski kent merkezlerinin özellikle yeni orta sınıf tarafından yeniden keşfedilmesi ve kent merkezinde yaşayan işçi sınıfı ile diğer kent yoksullarının yerinden edilmesi" tanımı hangi olguyu betimler?

Soylulaştırma

Yeniden inşa

Yeniden canlandırma

Kentsel canlandırma

Yeniden geliştirme

Açıklama:

Eski kent merkezlerinin özellikle yeni orta sınıf tarafından yeniden keşfedilmesi ve kent merkezinde yaşayan işçi sınıfı ile diğer kent yoksullarının yerinden edilmesi "soylulaştırma" olarak tanımlanmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Temiz, sağlıklı ve yaşanabilir kentlerin geliştirilmesi amacıyla ilk kentsel yenileme projeleri neyi hedeflemiştir?

Özel mülkiyetin azaltılmasını

Kamusal alanların artırılmasını

Tüm halka temiz içme suyu sağlanmasını

Tüm halka sağlık hizmeti verilmesini

Tüm halka kanalizasyon şebekesi götürülmesini

Açıklama:

Temiz, sağlıklı ve yaşanabilir kentlerin geliştirilmesi amacıyla ilk kentsel yenileme projeleri kamusal alanların artırılmasını hedeflemiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 8

Hangi halk hareketinin etkisiyle Kuzey Amerika’daki kentlerde geniş bulvar ve caddeler açılmıştır?

Güzel Kent Hareketi

Yaşanacak Şehir Hareketi

Geniş Caddeler Hareketi

Geniş Bulvarlar Hareketi

Ferah Kentler Hareketi

Açıklama:

Avrupa’da modernist ve otoriter yenileme projeleri gerçekleşirken, Kuzey
Amerika’da Güzel Kent Hareketi gelişmekteydi. Bu hareketin etkisiyle ise kentlerde geniş bulvar ve caddeler açılmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi Neil Smith (1996)'e göre soylulaştırmanın oluşum nedenlerinden biri değildir?

Banliyöleşme ve rant farkının ortaya çıkması

Mekânın merkezileşmesi ve aynı zamanda sermayenin merkezsizleşmesi

Kâr oranlarının düşüşü ve sermayenin döngüsel hareketi

Tüketim biçimlerindeki değişme

Beyaz yakalı istihdamının azalması

Açıklama:

Neil Smith (1996) soylulaştırmanın oluşum nedenlerini ve sonuçlarını şöyle açıklar:
• Banliyöleşme ve rant farkının ortaya çıkması;
• İleri kapitalist ülkelerdeki sanayisizleşme ve beyaz yakalı istihdamın büyümesi;
• Mekânın merkezileşmesi ve aynı zamanda sermayenin merkezsizleşmesi.
• Kâr oranlarının düşüşü ve sermayenin döngüsel hareketi.
• Tüketim biçimlerindeki değişme ile demografik değişmeler soylulaştırmanın nedenleri ve sonuçlarıdır. Soylulaştırmanın "Beyaz yakalı istihdamının azalması" şeklinde bir nedeni veya sonucu yoktur.

Doğru Cevap: E

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi iyi bir kentsel yönetişimin sahip olması gereken ilkelerden biri değildir?

Etkililik

Eşitlik

Katılım

Güvenlik

Gerçekçilik

Açıklama:

Kentsel dönüşümde katılım özellikle son 20-25 yıl içinde bir yönetim sorunu olmaktan uzaklaşıp “yönetişim” gibi yeni bir kavramla ele alınmaktadır. Bu kavrama göre, iyi bir kentsel yönetişimin sahip olması gereken ilkeler şunlardır:
• Etkilik,
• Eşitlik,
• Katılım,
• Halkın sürece katılması ve
• Güvenlik ilkesidir (Thornley, 2005). "Gerçekçilik" bu ilkelerden biri değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi İngilizce’de gentrification olarak kavramlaşan ve Batı toplumları açısından sanayisizleşmeyi izleyen bir politikanın Türkiye'de uygulanma sürecine karşılık gelen olgudur?

yeniden inşa

soylulaştırma

yeniden canlandırma

yenileme

yeniden geliştirme

Açıklama:

Doğru cevap B dir. İngilizce’de gentrification olarak kavramlaşan ve Batı toplumları açısından sanayisizleşmeyi izleyen bir politikanın Türkiye'de uygulanma sürecinde olan olgunun karşılığı Soylulaştırma'dır.

Doğru Cevap: B

Soru 12

Aşağıdaki kavramlardan hangisi tarihi kent alanlarının içinde yaşanılan bir yer olarak korunması için önerilen bir programdır?

Soylulaştırma

kentsel canlandırma

yeniden canlandırma

yeniden inşa

yeniden geliştirme

Açıklama:

Doğru cevap B dir. Tarihi kent alanlarının içinde yaşanılan bir yer olarak korunması için önerilen program kentsel canlandırma programıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 13

Aşağıdaki ifadelerden hangisinde kentsel dönüşüm politika biçimi ve uygulanan dönemi doğru şekilde verilmiştir?

Kentlerin Yeniden İnşası (Reconstruction) - 1960'ler

Kentsel İyileştirme (Revitalisation) - 1950’ler

Kentsel Yenileme (Renewal) - 1970’ler

Kentsel Yeniden Yapılandırma (Redevolopment) - 1990’lar

Kentsel Yenileşme -Canlandırma (Regeneration) - 1980’ler

Açıklama:

Doğru cevap C dir. Kentsel Yenileme (Renewal) 1970’lerde uygulanmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 14

Aşağıdaki politikaların hangisinde içeriğinin açıklamasında çevresel yaklaşım için peyzaj ve yeşilleştirme hedeflenmiştir?

Kentsel Yenileşme-Canlandırma

Kentsel Yeniden Yapılandırma

Kentsel İyileştirme

Kentlerin Yeniden İnşası

Kentsel Yenileme

Açıklama:

Doğru cevap D dir. Kentlerin Yeniden İnşası programının içeriğinin açıklamasında çevresel yaklaşım için peyzaj ve yeşilleştirme hedeflenmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 15

Aşağıdaki kentsel dönüşüm politikalarının biçimlerinden hangisi 19.yüzyılın ortalarından 1945’lere kadar olan süreçte kentlerdeki fiziksel ve toplumsal bozulmaya karşı en önemli müdahale biçimi olmuştur?

Kentlerin Yeniden İnşası (Reconstruction)

Kentsel İyileştirme (Revitalisation)

Kentsel Yeniden Yapılandırma (Redevolopment)

Kentsel Yenileşme -Canlandırma(Regeneration)

Kentsel Yenileme (Urban Renewal)

Açıklama:

Doğru cevap E dir. Kentsel Yenileme (Urban Renewal) 19.yüzyılın ortalarından 1945’lere kadar olan süreçte kentlerdeki fiziksel ve toplumsal bozulmaya karşı en önemli müdahale biçimi olmuştur.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Aşağıdaki değişimlerden hangisi 19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren Avrupa’nın yeni sanayi kentleri modern kentlere dönüşürken yaşanan değişimlerden biri değildir?

Sanayinin ihtiyacı olan işgücünü ve kapitalizmin yeni sınıflarını mekânda yerleştirerek, sermaye birikim hızını tehdit eden sınıfsal isyan (çatışma) potansiyelini harekete
geçirebilecek sefalet, göreceli olarak engellenmesi;

Hizmetler ve metaların mekândaki akışı hızlanması;

Kapitalizmin aşırı birikim kaynaklı krizlerinin aşılmasında kentsel yatırımlar sermaye
birikiminin ikinci döngüsünü oluşturarak,krizi ertelenmesi;

Kentsel gerileme, kentsel köhneme, yoksullaşma, suçun artması ve sektörel değişimlere bağlı iş kayıpları gibi sorunlar oluşması;

Toplumsal sözleşmeye dayanan yeni ve soyut ortak kimlikler (‘vatandaş’, ‘halk’) mekânsal semboller (anıtlar, meydanlar, anıt-sembol binalara verilen isimler gibi) yoluyla somutlanarak özdeşleşme sağlanması;

Açıklama:

Doğru cevap D dir. Kentsel gerileme, kentsel köhneme, yoksullaşma, suçun artması ve sektörel değişimlere bağlı iş kayıpları gibi sorunların oluşması genel olarak Kentsel dönüşümü sırasında bir ihtimaldir. 19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren Avrupa’nın yeni sanayi kentleri modern kentlere dönüşürken bu sorunlar yaşanmamıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 17

Toplumsal uygulamalar açısından önemli bir örnek olan Konut Kanunu İngiltere’de hangi yılda çıkarılmıştır?

1844'te

1845'te

1851'de

1863'te

1945'te

Açıklama:

Doğru cevap C dir. Toplumsal uygulamalar açısından önemli bir örnek olan Konut Kanunu İngiltere'de 1851'de çıkarılmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 18

Savaş sonrası Avrupa kentlerinde oluşan büyük yıkımlar hangi kentsel dönüşüm politikasıyla ilgiliydi?

Kentlerin yeniden inşası (urban reconstruction) politikasıyla

Kentsel İyileştirme(Revitalisation) politikasıyla

Kentsel Yenileme (Renewal) politikasıyla

Kentsel Yeniden Yapılandırma (Redevolopment) politikasıyla

Kentsel Yenileşme -Canlandırma (Regeneration) politikasıyla

Açıklama:

Doğru cevap A dır. Savaş sonrası Avrupa kentlerinde oluşan büyük yıkımlar, kentlerin yeniden inşasıyla (urban reconstruction) politikasıyla ilgiliydi.

Doğru Cevap: A

Soru 19

Aşağıdaki dönemlerden hangisinde İngiltere’de hızlı kentsel gelişmeyi kontrol etmenin bir aracı olarak “yeşil kuşak” (greenbelt) adı altında bir politikaya başvurulmuştur?

1940’lardan 1960’lara kadar olan dönemde

1960'lardan 1970’lere kadar olan dönemde

1970’lerin ilk yarısına kadar olan dönemde

1970'lerden 1980'lere kadar olan dönemde

1980'lerden 1990'lara kadar olan dönemde

Açıklama:

Doğru cevap A dır. İngiltere’de hızlı kentsel gelişmeyi kontrol etmenin bir aracı olarak “yeşil kuşak” (greenbelt) adı altında bir politikaya 1940’lardan 1960’lara kadar olan dönemde başvurulmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi Neil Smith'in(1996) soylulaştırmanın oluşum nedenlerini ve sonuçlarını açıklayan ifadelerinden birisi değildir?

Kâr oranlarının düşüşü ve sermayenin döngüsel hareketi;

İleri kapitalist ülkelerdeki sanayisizleşme ve beyaz yakalı istihdamın büyümesi;

Mekânın merkezileşmesi ve aynı zamanda sermayenin merkezsizleşmesi;

Banliyöleşme ve rant farkının ortaya çıkması;

Hizmetler ve metaların mekândaki akışının hızlanması;

Açıklama:

Doğru cevap E dir. Hizmetler ve metaların mekândaki akışının hızlanması Neil Smith'in(1996) soylulaştırmanın oluşum nedenlerini ve sonuçlarını açıklayan ifadelerinden birisi değil, 19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren Avrupa’nın yeni sanayi kentleri modern kentlere dönüşürken yaşanan değişimlerden birisidir.

Doğru Cevap: E

Soru 21

Bir kentsel alanda yitirilen ekonomik etkinliğin yeniden kazanılması sosyal sorunların iyileştirilmesi anlamına gelir.Tanımlamasının başlığı aşağıdakilerden hangisidir?

Çevre Kirliliği

Kentsel Dönüşüm

Çevre Duyarlılığı

Kent Yaşamı

Çevre ve İnsan

Açıklama:

Kentsel dönüşüm: Bir kentsel alanda yitirilen ekonomik etkinliğin yeniden kazanılması sosyal sorunların iyileştirilmesi anlamına gelir.

Doğru Cevap: B

Soru 22

Eski kent merkezlerinin özellikle yeni orta sınıf tarafından yeniden keşfedilmesi ve kent merkezinde yaşayan işçi sınıfı ile diğer kent yoksullarının yerinden edilmesine ne denmektedir?

Soylulaştırma

Canlandırma

Yenileme

Yeniden İnşa

Yeniden geliştirme

Açıklama:

Soylulaştırma: Eski kent merkezlerinin özellikle yeni orta sınıf tarafından yeniden keşfedilmesi ve kent merkezinde yaşayan işçi sınıfı ile diğer kent yoksullarının yerinden edilmesidir.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Kentsel dönüşüm sürecinde çevresel yaklaşım başlığı altına hangi seçenek gelmelidir?

Politika Biçimi

Mekansal Ölçü

Peyzaj ve Yeşillendirme

Sektör Yatırımları

Barınma

Açıklama:

Kentsel dönüşüm sürecinde çevresel yaklaşım başlığı altına;Peyzaj ve Yeşillendirme başlığı gelmelidir:

Doğru Cevap: C

Soru 24

1844’te Liverpool’da Birkenhead Parkı, 1845’te Londra’da Victoria Park’ı ve
1863’te de New York’ta Central Park yapılmıştır. Dönemin bu hareketine ne ad verilmektedir?

Kamusal alanların artırılması amacıyla bütünleşen Sermaye Hareketi

Kamusal alanların artırılması amacıyla bütünleşen Park Hareketi

Kamusal alanların artırılması amacıyla bütünleşen Kent Hareketi

Kamusal alanların artırılması amacıyla bütünleşen Küresel Hareket

Kamusal alanların artırılması amacıyla bütünleşen Kamusal Hareket

Açıklama:

1844’te Liverpool’da Birkenhead Parkı, 1845’te Londra’da Victoria Park’ı ve
1863’te de New York’ta Central Park yapılmıştır. Dönemin bu hareketine Park Hareketi denmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 25

Danbara Kenti Kentsel Dönüşüm Projesinde Yeşillikleri, nehirleri ve kültürü ile dünya barışına hizmet verecek örnek bir yerleşim yeri oluşturulmak istenmiştir. Cümlesinde, amaç hangi şıkta açıklanmıştır?

Hiroşima şehri üzerine, dünyanın ilk atom bombası atılması sonucu yok olan şehrin kentsel dönüşüm Projesidir.

Dünya Savaşı sonrasında Londra kentinin planı için uygulanması önerilmiş olan yeşil kuşak modeli,

kentsel yenileme (urban renewal) projelerine öncelik verilen yıllardır (Akkar, 2006).

Londra, Paris, New York, Manchester gibi sanayi kentlerinde bu uygulamalar
kapsamlı biçimde gerçekleştirilmiştir.

Dünya Savaşı sonrasında Londra kentinin planı için uygulanması önerilmiş olan yeşil kuşak modeli, öncelikle kentin genişlemesini önlemektir

Açıklama:

Danbara Kenti Kentsel Dönüşüm Projesinde Yeşillikleri, nehirleri ve kültürü ile
dünya barışına hizmet verecek örnek bir yerleşim yeri oluşturulmak istenmiştir. Cümlesinde, ama: Hiroşima şehri üzerine, dünyanın ilk atom bombası atılması sonucu yok olan şehrin kentsel dönüşüm Projesidir.

Doğru Cevap: A

Soru 26

1980 dönemi kentleşmesinin sosyo-ekonomik çerçevesinde Yerinden Etme şu ...................şekilde özetlenebilir. Cümlesinde noktalı yerlere hangi şık gelmelidir?

Kendi politikaları arasına alarak öncelikli kılmışlardır.

Konut sorunu ve yoksulluk sorunun ortaya çıkmasıdır.

Kafeler, restoranlar, barlar ve her türlü butik mekânlar, ortaya çıkmıştır.

Bu dönemde kentsel estetik anlayışının çok fazla öne çıktığı görülür.

Kamusal mekânda daha fazla görünür olmaya başlamıştır.

Açıklama:

1980 dönemi kentleşmesinin sosyo-ekonomik çerçevesinde Yerinden Etme sırasında konut sorunu ve yoksulluk sorunu öne çıkmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 27

İyi bir kentsel yönetişimin sahip olması gereken ilkeler aşağıdakilerden hangisidir?

Hedef, Eşitlik, Katılım, Halkın sürece katılması ve Güvenlik ilkesidir

Ekonemi, Eşitlik, Katılım, Halkın sürece katılması ve Güvenlik ilkesidir

Kent, Eşitlik, Katılım, Halkın sürece katılması ve Güvenlik ilkesidir

Etkilik, Eşitlik, Katılım, Halkın sürece katılması ve Güvenlik ilkesidir

Mülk, Eşitlik, Katılım, Halkın sürece katılması ve Güvenlik ilkesidir

Açıklama:

Bu kavrama göre, iyi bir kentsel yönetişimin sahip olması gereken ilkeler şunlardır:Etkilik, Eşitlik, Katılım, Halkın sürece katılması ve Güvenlik ilkesidir (Thornley, 2005).

Doğru Cevap: D

Soru 28

Kentsel dönüşüm 2005 yılı itibariyle Türkiye metropollerinin eski merkezi alanları ile gecekondu alanlarında arsa üreterek yapılaşmaya gitmek gibi bir rasyoneli izlemiştir. Örneğin.......şıklardan hangisiyle tamamlarız?

İstanbul’da Beyoğlu-Tarlabaşı bölgesi; Fatih-Sulukule bölgeleri; Maltepe

Ankara’da Beyoğlu-Tarlabaşı bölgesi; Fatih-Sulukule bölgeleri; Maltepe

Adana’da Beyoğlu-Tarlabaşı bölgesi; Fatih-Sulukule bölgeleri; Maltepe

Bursa'da Beyoğlu-Tarlabaşı bölgesi; Fatih-Sulukule bölgeleri; Maltepe

İzmir’da Beyoğlu-Tarlabaşı bölgesi; Fatih-Sulukule bölgeleri; Maltepe

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 29

................ Bakanlığı’nın kurulması ve dönüşüm projelerinin merkezi olarak belirlenmesi konusu ile piyasa aktörleri arasında bir çelişki değil, uyum süreci yaşanmaktadır. Cümlesinde ...........yerlere hangi bakanlık gelmelidir?

Adalet Bakanlığı

Dışişleri Bakanlığı

Şehircilik ve Çevre Bakanlığı

Milli Eğitim Bakanlığı

Sağlık Bakanlığı

Açıklama:

Şehircilik ve Çevre Bakanlığı’nın kurulması ve dönüşüm projelerinin merkezi olarak belirlenmesi konusu ile piyasa aktörleri arasında
bir çelişki değil, uyum süreci yaşanmaktadır. Gerek kamu gerekse piyasa aktörleri, serbest piyasa ve kentsel rantları arttırma yönündeki genel politikaları izlemektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 30

Türkiye'de 2017 Dönüşüm projelerinin barınma, yenilenme ve fonksiyon değişimi gibi gerekçelerinden ziyade......... cümlesini hangi şık ile tamamlarız?

''Kârlılık” beklentisi öne çıkmıştır.

''Zarar'' beklentisi öne çıkmıştır.

“doğruluk” beklentisi öne çıkmıştır.

“yancılık” beklentisi öne çıkmıştır.

“yalnızlık” beklentisi öne çıkmıştır.

Açıklama:

Türkiye'de 2017 Dönüşüm projelerinin barınma, yenilenme ve fonksiyon değişimi gibi gerekçelerinden ziyade 'Kârlılık” beklentisi öne çıkmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 31

I. Yeniden inşa
II. Yeniden geliştirme
III. Ekonomik etkinliğin yeniden kazanılması
IV. Sosyal sorunların iyileştirilmesi
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri kentsel dönüşümün farklı tanımlarının ortak noktaları arasında yer almaktadır?

Yalnız I

I ve II

II ve III

III ve IV

II ve IV

Açıklama:

Farklı tanımlarda ortak olarak görülen vurgu, bir
kentsel alanda yitirilen ekonomik etkinliğin yeniden kazanılması sosyal sorunların iyileştirilmesi
üzerinedir. Doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 32

Kentsel yeniden yapılanma dahilinde "yeniden geliştirme" uygulamaları aşağıdaki yıllardan hangisinde ön plana çıkmıştır?

1950'li yıllar

1960'lı yıllar

1970'li yıllar

1980'li yıllar

1990'lı yıllar

Açıklama:

1950’li yıllarda bir yeniden inşa politikası uygulanırken, bunu takip eden 1960’lı yıllarda yeniden canlandırma; 1970’lerde yenileme ve 1980’lerde yeniden geliştirme uygulamaları ön plandadır. Doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 33

Eski kent merkezlerinin özellikle yeni orta sınıf tarafından yeniden keşfedilmesi ve işçi sınıfı ile kent yoksullarının yerinden edilmesine ne ad verilmektedir?

Uzaklaştırma

Soylulaştırma

Kentsel canlandırma

Kentsel iyileştirme

Yeniden inşa

Açıklama:

Eski kent merkezlerinin özellikle yeni orta sınıf tarafından yeniden keşfedilmesi ve kent merkezinde yaşayan işçi sınıfı ile diğer kent yoksullarının yerinden edilmesine soylulaştırma adı verilmektedir. Doğru yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 34

1970'lerde gerçekleştirilen kentsel yenilenmenin ekonomik içeriği aşağıdakilerden hangisidir?

Kamusal ve bazı özel sektör yatırımları

1960'ların sonlarından itibaren özel sektör yatırımlarının etkisi

Kamudaki kaynak kısıtlamaları ve özel sektör yatırımlarının gelişimi

Bazı kamusal fonlarla özel sektörün dominant hale gelmesi

Kamu, özel ve gönüllü kuruluşlar arasında denge

Açıklama:

1970'lerde gerçekleştirilen kentsel yenilenmenin ekonomik içeriği, kamudaki kaynak kısıtlamaları ve özel sektör yatırımlarının gelişimidir. Doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 35

19. yüzyılda erken dönem kentsel dönüşümünün sağlanmasını başlıca sebebi aşağıdakilerden hangisidir?

Yaşanan sefalete çözüm bulmak

Kentlilerle köylüleri buluşturmak

Sanayileşmeyi sağlamak

Kentin cazibesini artırmak

Kent nüfusunu artırmak

Açıklama:

Erken dönem kentsel dönüşüm, yaşanan sefaletin ve çevresel düzenlemelerin ilacı olarak görülmüştür. Bu uygulamalar sağlık tedbirleriyle de eşgüdümlü olarak uygulanmıştır. Doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 36

Kentlerde geniş bulvar ve caddeler açılmasını sağlayan ve kentin hâkim formunda belediye ve mahkeme binaları, kütüphane, müze gibi yapıları ön plana çıkaran Güzel Kent Hareketi aşağıdaki ülkelerden hangisinde gelişmiştir?

İngiltere

Almanya

Danimarka

Kuzey Amerika

Fransa

Açıklama:

Avrupa’daki bu modernist ve otoriter yenileme projeleri gerçekleşirken, Kuzey Amerika’da Güzel Kent Hareketi gelişmekteydi. Bu hareketin etkisiyle ise kentlerde geniş bulvar ve caddeler açılmıştır. Kentin hâkim formunda belediye ve mahkeme binaları, kütüphane, müze gibi
önemli kamusal yapılar öne çıkmıştır. Bu yapılar bulvar ve caddelerin etrafına yerleştirilerek kent merkezinin yenilenmesi gerçekleştirilmiştir. Doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 37

Aşağıdakilerden hangisi Neil Smith'e göre soylulaştırmanın oluşum nedenleri ve sonuçları arasında yer almamaktadır?

Banliyöleşme ve rant farkının ortaya çıkması

Mekânın merkezileşmesi ve aynı zamanda sermayenin merkezsizleşmesi

Kâr oranlarının düşüşü ve sermayenin döngüsel hareketi

Tüketim biçimlerindeki değişme ve demografik değişimler

İnsanlar arasındaki gelir farkının azalması ve sınıfların ortadan kalkması

Açıklama:

Neil Smith (1996) ise soylulaştırmanın oluşum nedenlerini ve sonuçlarını şöyle açıklar:
• Banliyöleşme ve rant farkının ortaya çıkması;
• İleri kapitalist ülkelerdeki sanayisizleşme ve
beyaz yakalı istihdamın büyümesi;
• Mekânın merkezileşmesi ve aynı zamanda
sermayenin merkezsizleşmesi.
• Kâr oranlarının düşüşü ve sermayenin döngüsel hareketi.
• Tüketim biçimlerindeki değişme ile demografik değişmeler soylulaştırmanın nedenleri
ve sonuçlarıdır. Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 38

I. Eşitlilik
II. Etkililik
III. Katılım
IV. Halkın sürece katılması
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri kentsel yönetişimin sahip olması gereken ilkeler arasında yer almaktadır?

Yalnız I

I ve II

I, II ve III

II, III ve IV

Hepsi

Açıklama:

İyi bir kentsel yönetişimin
sahip olması gereken ilkeler şunlardır:
• Etkilik,
• Eşitlik,
• Katılım,
• Halkın sürece katılması ve
• Güvenlik ilkesidir. Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 39

Türkiye'de kentsel dönüşüme dair yasal süreç kaç yılında başlamıştır?

2000

2004

2005

1999

2007

Açıklama:

Kentsel dönüşüme dair yasal süreç 2004 yılında “Kuzey Ankara Girişi Kentsel Dönüşüm Projesi Kanunu” ile başlamıştır. Doğru yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 40

I. 2981 sayılı İmar Affı Kanunu
II. 3194 sayılı İmar Kanunu
III. 5393 sayılı Belediye Kanunu
IV. 5793 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Türkiye'de Kentsel dönüşüm projelerine yasal dayanak olarak ele alınabilmektedir?

Yalnız I

I ve II

I, II ve III

II, III ve IV

Hepsi

Açıklama:

Türkiye’de Kentsel dönüşüm projelerine ve aynı yaklaşımda farklı adlarla hayata geçirilen projelerde aşağıda sıralanan yasalar dayanak olarak alınmaktadır.
• 3194 sayılı İmar Kanunu,
• 2981 sayılı İmar Aﬀı Kanunu,
• 5104 sayılı, “Kuzey Ankara Girişi Kentsel
Dönüşüm Projesi” kanunu,
• 5366 sayılı, “Yıpranan Tarihi ve Kültürel
Taşınmaz Varlıkların Yenilenerek Korunması ve Yaşatılarak Kullanılması” kanunu,
• 2005 5393 sayılı, “Belediye Kanunu”nun
73. maddesi.
• 2008 5793 Sayılı “Bazı Kanun ve kanun
Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik
yapılmasına Dair Kanun”
Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 41

Türkiye'de "yeniden canlandırma" politikası çoğunlukla hangi yıllarda baskın olmuştur?

1950'ler

1960'lar

1970'ler

1980'ler

1990'lar

Açıklama:

1950’li yıllarda bir yeniden inşa politikası uygulanırken, bunu takip eden 1960’lı yıllarda yeniden canlandırma; 1970’lerde yenileme ve 1980’lerde yeniden geliştirme uygulamaları ön plandadır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 42

Baron Haussmann hangi şehrin kentsel dönüşümünde önemli rol oynamıştır?

Londra

Berlin

Paris

Liverpool

New York

Açıklama:

Haussmann’nın 1850-60 yıllarında Paris’teki uygulamaları, etkisi ve politik tavrı itibariyle kent tarihinde hala önemli bir örnek olarak durur. Kent içinde kendiliğinden oluşmuş sınıfsal ve sosyal karma yapı, “düzene sokulmak” amacıyla homojenleştirilmeye çalışılmıştır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 43

Genel anlamı itibariyle eski kent merkezleri ile tarihi niteliği olan kentsel alanların mekânsal ve sınıfsal değişimini ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Kentleşme

Yerinden etme

Kentsel sağlıklaştırma

Soylulaştırma

Park hareketi

Açıklama:

Soylulaştırma, genel olarak eski kent merkezleri ile tarihi niteliği olan kentsel alanların mekânsal ve sınıfsal değişimini ifade eder. Soylulaştırma süreci, bu alanlardaki eskimiş veya köhnemiş mekânların yenilenmesi veya bazı durumlarda yıkılıp yeniden yapılmasını da içerir.
Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 44

Aşağıdakilerden hangisi soylulaştırmanın neden ve sonuçlarından birisi değildir?

Banliyöleşme ve rant farkı

İleri kapitalist ülkelerdeki mavi yakalı istihdamın büyümesi

Mekânın merkezileşmesi ve aynı zamanda sermayenin merkezsizleşmesi.

Kâr oranlarının düşüşü ve sermayenin döngüsel hareketi.

Tüketim biçimlerindeki değişme ile demografik değişmeler

Açıklama:

İleri kapitalist ülkelerde sanayisizleşmeyle birlikte mavi değil beyaz yaka istihdamı artmıştır. Soylulaştırmaya etki eden faktörlerden birisi beyaz yakalı istihdamıdır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 45

Kentsel dönüşüm politikaları sonucu yeni kent yoksullarının artarak kent merkezinin gerilemiş bazı alanlarında sıkışıp kalması aşağıdaki kavramların hangisiyle ifade edilmektedir?

Nöbetleşe yoksulluk

Yerinden etme

Neoliberal kentleşme

Kentsel Keynescilik

Yeşil kuşak

Açıklama:

Kıyıları yapılaşmaya açan Turizm Yasası ve gecekonduların giderek ranta bağlı ekonomiden pay almak üzerinden çok katlı yapılara dönüşmeye başlaması; yeni kent yoksullarının ise artarak kent merkezinin gerilemiş bazı alanlarında sıkışıp kalması kentsel gelişmenin yönü açısından incelenmesi gerekli konulardır. Bu durum “nöbetleşe yoksulluk” kavramı ile ifade edilebilir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 46

Aşağıdakilerden hangisinde kentsel dönüşüm programlarının kendi içinde mekânsal ve sosyal kriterlere göre ayrıştırıldığı isim, ilgili kendi tarihiyle birlikte verilmiştir?

1950’li yıllarda yeniden inşa

1960’lı yıllarda yenileme

1970’lerde yeniden canlandırma

1980’lerde değişim

1990'larda yeniden geliştirme

Açıklama:

Kentsel dönüşüm programları kendi içinde mekânsal ve sosyal kriterlere göre ayrıştırılarak farklı isimler almıştır. Buna göre 1950’li yıllarda bir “yeniden inşa” politikası uygulanırken, 1960’lı yıllarda yeniden canlandırma; 1970’lerde yenileme ve 1980’lerde yeniden geliştirme uygulamaları ön plandadır.

Doğru Cevap: A

Soru 47

Aşağıdakilerden hangisi, eski kent merkezlerinin özellikle yeni orta sınıf tarafından yeniden keşfedilmesi ve kent merkezinde yaşayan işçi sınıfı ile diğer kent yoksullarının yerinden edilmesi olarak belirtilir?

Genelleştirme

Soylulaştırma

Aforoz

Tekelleştirme

Proleterleşme

Açıklama:

Soylulaştırma Eski kent merkezlerinin özellikle yeni orta sınıf tarafından yeniden keşfedilmesi ve kent merkezinde yaşayan işçi sınıfı ile diğer kent yoksullarının yerinden edilmesidir.

Doğru Cevap: B

Soru 48

Aşağıdakilerden hangi yıllarda, fiziksel bozulmayla toplumsal bozulma arasındaki doğrudan bağlantıya dayanan ve toplumsal sorunlara duyarlı olma hedefini güden kentsel iyileştirme ve yenileme projeleri geliştirilmiştir ve kentsel sağlıklaştırma (urban rehabilitation) girişimlerinin ilk örnekleri de bu dönemde gündeme gelmiştir?

1910-1920’li yıllar

1940-1950’li yıllar

1960-1970’li yıllar

1980-1990’lı yıllar

2000-2010’lu yıllar

Açıklama:

1960-1970’li yıllar fiziksel bozulmayla toplumsal bozulma arasındaki doğrudan bağlantıya dayanan ve toplumsal sorunlara duyarlı olma hedefini güden kentsel iyileştirme ve yenileme projeleri geliştirilmiştir. Kentsel sağlıklaştırma (urban rehabilitation) girişimlerinin ilk örnekleri de bu dönemde gündeme gelmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 49

Refah devleti uygulamalarının başarısızlığını ilan eden neoliberal politikalar, hangi tarih sonrası başlayan uygulamaları ile yeni bir kapitalist süreci başlatmıştır, belirtiniz?

1910

1930

1950

1960

1980

Açıklama:

Refah devleti uygulamalarının başarısızlığını ilan eden neoliberal politikalar, 1980 sonrası başlayan uygulamaları ile yeni bir kapitalist süreci başlatmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 50

Neoliberal Kent dönemindeki kent politikalarında aşağıdaki kavramlardan hangisinin öne çıktığı söylenemez?

Sanayisizleşme

Girişimci Kent

Dünya Kenti

Sanayi Devrimi

Yerel Ekonomi

Açıklama:

1970-1990 Dönemi: Neoliberal Kent
Yenileme projeleri gayrimenkul eksenli ve prestijli projelere odaklanmıştır. Kent politikalarında
sanayisizleşme, girişimci kent, dünya kenti, yerel ekonomi kavramları öne çıkmıştır. Geliştirilen
politikalar ulusal nitelikli değil küresel olarak planlanmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 51

Aşağıdakilerden hangisi, “kültürel” niteliğin öne çıkmasının yeni bir ekonomi politik olduğunu ve kente dair değişimlerin kâr amaçlı kültür endüstrilerinin oluşumuna eşlik ettiğini vurgulamaktadır, belirtiniz?

S. Zukin

M.L. Joseph

İ. Okyay

F. Engels

P. Roberts

Açıklama:

Sharon Zukin (1998), “kültürel” niteliğin öne çıkmasının yeni bir ekonomi politik olduğunu ve kente dair değişimlerin kâr amaçlı kültür endüstrilerinin oluşumuna eşlik ettiğini vurgular.

Doğru Cevap: A

Soru 52

Aşağıdakilerden hangisi, soylulaştırmanın oluşum nedenlerini ve sonuçlarını açıklayan Neil Smith'in belirttiği özelliklerden biri değildir?

Banliyöleşme ve rant farkının ortaya çıkması

İleri kapitalist ülkelerdeki sanayileşme ve mavi yakalı istihdamın büyümesi

Mekânın merkezileşmesi ve aynı zamanda sermayenin merkezsizleşmesi

Kâr oranlarının düşüşü ve sermayenin döngüsel hareketi

Tüketim biçimlerindeki değişme ile demografik değişmeler

Açıklama:

Neil Smith (1996) ise soylulaştırmanın oluşum nedenlerini ve sonuçlarını şöyle açıklar:

Banliyöleşme ve rant farkının ortaya çıkması
İleri kapitalist ülkelerdeki sanayisizleşme ve beyaz yakalı istihdamın büyümesi
Mekânın merkezileşmesi ve aynı zamanda sermayenin merkezsizleşmesi
Kâr oranlarının düşüşü ve sermayenin döngüsel hareketi
Tüketim biçimlerindeki değişme ile demografik değişmeler soylulaştırmanın nedenleri ve sonuçlarıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 53

Kentsel dönüşümde katılım özellikle son 20-25 yıl içinde bir yönetim sorunu olmaktan uzaklaşıp “yönetişim” gibi yeni bir kavramla ele alınmaktadır. Bu kavrama göre, aşağıdakilerden hangisi iyi bir kentsel yönetişimin sahip olması gereken ilkelerden biri olarak gösterilemez?

Etkilik

Eşitlik

Keyfiyet

Katılım

Güvenlik

Açıklama:

Kentsel dönüşümde katılım özellikle son 20-25 yıl içinde bir yönetim sorunu olmaktan uzaklaşıp “yönetişim” gibi yeni bir kavramla ele alınmaktadır. Bu kavrama göre, iyi bir kentsel yönetişimin sahip olması gereken ilkeler şunlardır:
• Etkilik
• Eşitlik
• Katılım
• Halkın sürece katılması ve
• Güvenlik ilkesidir (Thornley, 2005).

Doğru Cevap: C

Soru 54

Türkiye'de kentsel dönüşüme dair yasal süreç, kaç yılında “Kuzey Ankara Girişi Kentsel Dönüşüm Projesi Kanunu” ile başlamıştır, belirtiniz?

1990

1992

1998

2000

2004

Açıklama:

Kentsel dönüşüme dair yasal süreç 2004 yılında “Kuzey Ankara Girişi Kentsel Dönüşüm Projesi Kanunu” ile başlamıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 55

"Türkiye'de 2017 yılına gelindiğinde, kentsel dönüşümün gerekçelerinin daha geniş alanları içine aldığı görülmektedir. Yapı ve gayrimenkul sektörünün girişimcileri, gerek bir bölgenin kentsel projesi olarak tespit edilmesinde gerekse uygulama esaslarının belirlenmesinde daha etkili aktörler olmasını doğurmuştur." Buna göre Türkiye'deki dönüşüm projelerinde barınma, yenilenme ve fonksiyon değişimi gibi gerekçelerden ziyade aşağıdakilerden hangisinin beklentisinin öne çıktığını belirtiniz?

Mesai saatlerinin kısalması

Deprem risklerinin azalması

Çalışanların ücret artışları

Kârlılık

Gecekondulaşmanın artışı

Açıklama:

Türkiye’de Kentsel Dönüşümün Değerlendirilmesi
2017 yılına gelindiğinde, kentsel dönüşümün gerekçelerinin daha geniş alanları içine aldığı görülmektedir. Yapı ve gayrimenkul sektörünün girişimcileri, gerek bir bölgenin kentsel projesi olarak tespit edilmesinde gerekse uygulama esaslarının belirlenmesinde daha etkili aktörler olmasını doğurmuştur. Dönüşüm projelerinin barınma, yenilenme ve fonksiyon değişimi gibi gerekçelerinden ziyade “kârlılık” beklentisi öne çıkmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 56

Kentsel dönüşüm uygulamalarının ilk temeli aşağıdakilerden hangisine dayanır?

Sanayileşme

I. Dünya Savaşı sonrası

II. Dünya Savaşı sonrası

Neoliberal politikalar

Kürselleşme

Açıklama:

Kentsel dönüşüm uygulamalarının erken dönemi, 19. yüzyılda Avrupa’da yaşanan sanayileşme ve buna bağlı olarak gerçekleşen hızlı kentleşme süreciyle başlar. Kentlere akan kırsal nüfus sanayide işçileşmiş, barınma ve sağlıklı çevrede yaşamak gibi önemli toplumsal ihtiyaçların karşılanmasında ciddi sorunlarla karşılaşmıştır. Gerek sanayinin ihtiyaçları için gerekse sanayi çalışanlarının ihtiyaçları için kentin mevcut mekânsal yapısı yetersiz kalmıştır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 57

Aşağıdaki hangi olgu İngilizce'de gentrification olarak kavramsallaşmıştır?

Yeniden inşa

Yeniden canlandırma

Kentsel yenileme

Soylulaştırma

Kentsel iyileştirme

Açıklama:

Yeniden inşa: Reconstruction
Yeniden canlandırma: Regeneration
Kentsel yenileme: Renewal
Kentsel iyileştirme: Revitalisation
İngilizce’de gentrification olarak kavramlaşan soylulaştırma olgusu Batı toplumları açısından sanayisizleşmeyi izleyen bir politika olarak, 1960 sonlarında izleri görülen kentsel bir yeniden yapılanmadır.
Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 58

1850-60'lardaki "Güzel Kent Hareketi" aşağıdaki ülkelerden hangisinde gerçekleştirilmiştir?

İngiltere

Fransa

Amerika

Avusturya

Almanya

Açıklama:

Avrupa’da Park Hareketi gibi modernist ve otoriter yenileme projeleri gerçekleşirken, Kuzey Amerika’da Güzel Kent Hareketi gelişmekteydi. Bu hareketin etkisiyle ise kentlerde geniş bulvar ve caddeler açılmıştır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 59

Aşağıdakilerden hangisi karma gelirli konut alanları oluşturmaya yönelik olumsuz eleştirilerden değildir?

Gelir artmadan konut fiyatları ile kiralarının artabileceği

Yüksek gelirlilerin düşük gelirli mahallelerde veya yakınında yaşamak istemeyeceği

Pratikte uygulamanın zor olacağı

Serbest piyasa girişimine engel olacağı

Devlet sübvansiyonları olmadan gerçekleşemeyeceği

Açıklama:

Bu yaklaşım, gelir artmadan konut fiyatları ile kiralarının artabileceği, pratikte uygulamanın zor olacağı, yüksek gelirlilerin düşük gelirli mahallelerde veya yakınında yaşamak istemeyeceği, bu politikanın devlet sübvansiyonları olmadan gerçekleşemeyeceği, yeni bir devlet harcaması alanının piyasayı yönlendirebileceği, ve serbest piyasa girişimini ilerletmeye yarayacağı yönünde eleştirilere maruz kalmıştır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 60

Türkiye'de kentsel dönüşüme dair yasal süreç aşağıdakilerden hangisiyle başlamıştır?

Kuzey Ankara Girişi Kentsel Dönüşüm Projesi Kanunu

Mesken ve Gecekondu Müdürlüğü

Kentsel Dönüşüm Müdürlüğü

TOKİ'nin kurulması

Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Kanunu

Açıklama:

Kentsel dönüşüme dair yasal süreç 2004 yılında “Kuzey Ankara Girişi Kentsel Dönüşüm Projesi Kanunu” ile başlamıştır. Yasal sürecin başlayabilmesinin koşulları ise bu tarihten önce fiili olarak oluşmuştu. Bu konu en fazla İstanbul üzerinden gündeme gelmiştir. Türkiye’de kentsel dönüşüm sürecinin Mesken ve Gecekondu Müdürlüğü ile başlayan kurumsal dönemi hemen akabinde Kentsel Dönüşüm Müdürlüğü ve TOKİ gibi daha merkezi politika üreten ve özellikle TOKİ nezdinde bakıldığında yetkileri sınırsız olan kurumların devreye girmesi ile şekillenmiştir. Doğru cevap A'dır.
Dooğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 61

Kentlerin yeniden inşası

Kentsel iyileştirme

Kentsel yenileme

Kentsel canlandırma

Kentsel sağlıklaştırma

Açıklama:

Son yarım yüzyılın kentsel yeniden yapılanmalarına bakıldığında, kullanılan dönüşüm programları kendi içinde mekânsal ve sosyal kriterlere göre ayrıştırılarak farklı isimler almıştır. Buna göre 1950’li yıllarda bir yeniden inşa politikası uygulanırken, bunu takip eden 1960’lı yıllarda yeniden canlandırma; 1970’lerde yenileme ve 1980’lerde yeniden geliştirme uygulamaları ön plandadır.

Doğru Cevap: E

Soru 62

Kentsel dönüşüm kavramı, kentsel sorunların çözümünü sağlayan ve değişime uğrayan bir bölgenin bazı koşullarına kalıcı bir çözüm sağlamaya çalışan kapsamlı bir vizyon ve eylem olarak tanımlanmaktadır. Aşağıdakilerden hangisi bu koşullardan biri değildir?

İklimsel

Ekonomik

Sosyal

Fiziksel

Çevresel

Açıklama:

Kentsel dönüşüm kavramı, "kentsel sorunların çözümünü sağlayan ve değişime uğrayan bir bölgenin ekonomik, fiziksel, sosyal ve çevresel koşullarına kalıcı bir çözüm sağlamaya çalışan kapsamlı bir vizyon ve eylem" olarak tanımlanmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 63

Eski kent merkezlerinin özellikle yeni orta sınıf tarafından yeniden keşfedilmesi ve kent merkezinde yaşayan işçi sınıfı ile diğer kent yoksullarının yerinden edilmesine ne ad verilir?

Mekansal örgütlenme

Zoraki göç

Soylulaştırma

Kentsel dönüşüm

Yeniden yapılandırma

Açıklama:

Soylulaştırma:Eski kent merkezlerinin özellikle yeni orta sınıf tarafından yeniden keşfedilmesi ve kent merkezinde yaşayan işçi sınıfı ile diğer kent yoksullarının yerinden edilmesidir.

Doğru Cevap: C

Soru 64

Aşağıdaki ülkelerin hangisinde hızlı kentsel gelişmeyi kontrol etmenin bir aracı olarak "yeşil kuşak" (greenbelt) adı altında bir poltikaya başvurulmuştur?

İngiltere

Almanya

Amerika

Fransa

İzlanda

Açıklama:

İngiltere'de hızlı kentsel gelişmeyi kontrol etmenin bir aracı olarak "yeşil kuşak" (greenbelt) adı altında bir poltikaya başvurulmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 65

Aşağıdaki kavramlardan hangisi kent politikalarında öne çıkan kavramlardan biri değildir?

Sanayisizleşme

Uydu kent

Girişimci kent

Dünya kenti

Yerel ekonomi

Açıklama:

Kent politikalarında sanayisizleşme, girişimci kent, dünya kenti, yerel ekonomi kavramları öne çıkmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 66

Türkiye'de kentsel dönüşüm programlarında yenileme uygulamaları hangi dönemde ön plana çıkmıştır?

1950'li yıllar

1960'lı yıllar

1970'li yıllar

1980'li yıllar

1990'lı yıllar

Açıklama:

1950’li yıllarda bir “yeniden inşa” politikası uygulanırken, 1960’lı yıllarda yeniden canlandırma; 1970’lerde yenileme ve 1980’lerde yeniden geliştirme uygulamaları ön plandadır.

Doğru Cevap: C

Soru 67

Aşağıdakilerden hangisi 1990'lardaki kentsel dönüşüm sürecinin özelliklerinden değildir?

Kentsel yenileşme

Kamu, özel ve gönüllü kuruluşlar arasında denge

Halkın rolünün kuvvetlenmesi

Peyzaj ve yeşillendirme

1980lere göre daha iddiasız projeler

Açıklama:

Peyzaj ve yeşillendirme 1950'lerin kentsel dönüşüm sürecini yanstımaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 68

İngiltere'de hızlı kentsel gelişmeyi kontrol etmenin bir aracı olarak hangi politikaya başvurulmuştur?

Yeşil kuşak

Güzel kent hareketi

Kentsel iyileştirme

Kentsel yenileme

Park hareketi

Açıklama:

İngiltere’de hızlı kentsel gelişmeyi kontrol etmenin bir aracı olarak “yeşil kuşak” (greenbelt) adı altında bir politikaya da başvurulmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 69

Kentsel Keynesciliğin kenti yönetimi ile ilgili verilmiş eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

Ekonomi - Yeniden dağıtım

Siyaset - Yerel siyasal partiler arasında

Kurumlar - Yerel yönetim

Yönetim Biçim - Bireysel

Yönetim mesajları - Resmi komitelere dayalı

Açıklama:

Kentsel Keynesciliğin yönetim Biçimi kolektiftir.

Doğru Cevap: D

Soru 70

1980 sonrasının neoliberal şehirciliği en çok hangisini ekonomik hayata katmıştır?

Turizm endüstrisi

Kültür endüstrisi

Sanayi endüstrisi

Makine endüstrisi

Maden endüstrisi

Açıklama:

Küresel kentleşme olarak da adlandırılan 1980 sonrasının neoliberal şehirciliği kültür endüstrisi gibi yeni alanları da ekonomik hayata katmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 71

Konut Sorunu adlı eser kime aittir?

Emile Durkheim

Sharon Zukin

Friedrich Engels

Max Weber

Neil Smith

Açıklama:

Engels (1982) Konut Sorunu adlı eserinde bu süreci çok İngiltere için sanayinin çok erken bir döneminde de tespit etmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 72

Neil Smith'e göre soylulaştırmanın oluşum nedenleri ve sonuçlarından değildir?

Banliyöleşme ve rant farkının ortaya çıkması

İleri kapitalist ülkelerdeki sanayisizleşme ve beyaz yakalı istihdamın küçülmesi

Mekânın merkezileşmesi ve aynı zamanda sermayenin merkezsizleşmesi

Kâr oranlarının düşüşü ve sermayenin döngüsel hareketi

Tüketim biçimlerindeki değişmeile demografik değişmeler

Açıklama:

Neil Smith (1996) ise soylulaştırmanın oluşum nedenlerini ve sonuçlarını şöyle açıklar:
• Banliyöleşme ve rant farkının ortaya çıkması;
• İleri kapitalist ülkelerdeki sanayisizleşme ve beyaz yakalı istihdamın büyümesi;
• Mekânın merkezileşmesi ve aynı zamanda sermayenin merkezsizleşmesi.
• Kâr oranlarının düşüşü ve sermayenin döngüsel hareketi.
• Tüketim biçimlerindeki değişmeile demografik değişmeler soylulaştırmanın nedenleri ve sonuçlarıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 73

Aşağıdakilerden hangisi kentsel yönetişimin sahip olması gereken ilkelerden değildir?

Etkilik

Bireysellik

Katılım

Halkın sürece katılması

Güvenlik ilkesi

Açıklama:

Yönetişimin sahip olması gereken ilkeler şunlardır:
• Etkilik,
• Eşitlik,
• Katılım,
• Halkın sürece katılması ve
• Güvenlik ilkesidir

Doğru Cevap: B

Soru 74

Alternatif bir öneri olarak yoksul mahallelerde uygulanacak olan yenileme ve dönüşüm programlarının rekabetçi bir temelde olmaması gerekliliğine vurgu yapan düşünür kimdir?

Durkheim

Sharon Zukin

Engels

Harvey

Weber

Açıklama:

Alternatif bir öneri olarak Harvey (2003), yoksul mahallelerde uygulanacak olan yenileme ve dönüşüm programlarının rekabetçi bir temelde olmaması gerekliliğine vurgu yapar.

Doğru Cevap: D

Soru 75

Aşağıdakilerden hangisi sosyal konut politikasının yaygın olduğu ülkelerdendir?

Almanya

Hollanda

Macaristan

İrlanda

İngiltere

Açıklama:

Sosyal konut politikasının hala yaygın olduğu Hollanda gibi ülkelerde kamusal olarak desteklenen kiralık konutlar hala önemini korumaktadır. Fakat İngiltere, İrlanda, Macaristan, Almanya gibi konutta mülk sahipliğinin çok fazla öne geçtiği ülkelerde kentsel dönüşüm politikalarında piyasa beklentileri belirleyici olmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 76

Aşağıdakilerden hangisi iyi bir kentsel yönetişimin sahip olması gereken ilkelerden biri değildir?

Etkilik

Dönüşüm

Eşitlik

Katılım

Güvenlik

Açıklama:

İyi bir kentsel yönetişimin sahip olması gereken ilkeler şunlardır:
• Etkilik,
• Eşitlik,
• Katılım,
• Halkın sürece katılması ve
• Güvenlik ilkesidir.

Doğru Cevap: B

Soru 77

Sosyal konut politikasının hala yaygın olduğu ülkelerde kamusal olarak desteklenen kiralık konutlar hala önemini korumaktadır. Aşağıdaki ülkelerden hangisi buna örnek olarak verilebilir?

İngiltere

Hollanda

İrlanda

Almanya

Macaristan

Açıklama:

Sosyal konut politikasının hala yaygın olduğu Hollanda gibi ülkelerde kamusal olarak desteklenen kiralık konutlar hala önemini korumaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 78

Aşağıdaki kurumlardan hangisi Türkiye’deki kentsel dönüşümün merkezinde yer almıştır?

Vali

İlçe belediyeleri

TOKİ

Cumhurbaşkanlığı

KİPTAŞ

Açıklama:

Önce Kentsel Dönüşüm Müdürlüğü sonra TOKİ gibi daha merkezi politika üreten ve yetkileri olağanüstü arttırılmış bir kurum kentsel dönüşümün merkezinde yer almıştır

Doğru Cevap: C

Soru 79

Aşağıdakilerden hangisi kamu-özel sektör ortaklığı ile uygulanan kentsel dönüşüm projelerinin ilk örneklerinden birisidir?

Dikmen Vadisi Projesi

Kasımpaşa Projesi

İzmir’de sahil yolunun yapımı

Tarlabaşı Bulvarının açılması

Gökkafes, Park Otel’in yapılması

Açıklama:

Kamu-özel sektör ortaklığı ile uygulanan kentsel dönüşüm projelerinin ilk örneklerinden biri de Dikmen Vadisi Projesidir.

Doğru Cevap: A

Soru 80

Aşağıdaki kişilerden hangisi alternatif bir öneri olarak, yoksul mahallelerde uygulanacak olan yenileme ve dönüşüm programlarının rekabetçi bir temelde olmaması gerekliliğine vurgu yapmaktadır?

Rose

Thornley

Harvey

Smith

Haussmann

Açıklama:

Alternatif bir öneri olarak Harvey (2003), yoksul mahallelerde uygulanacak olan yenileme ve dönüşüm programlarının rekabetçi bir temelde olmaması gerekliliğine vurgu yapar.

Doğru Cevap: C

Kent Sosyolojisi - Tüm Sorular

Ünite 1

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Ünite 2

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler