İletişim Sosyolojisi - Tüm Sorular
Ünite 1
Soru 1
İletişimin tanımını yapmanın zor olmasının sebebi ne olabilir?
Seçenekler
A
İnsanlar arası iletişimim zorluklarının olması
B
Farklı disiplinler içerisinden çalışma yapılan bir alan olması
C
İletişim biliminin oldukça yeni bir kavram olması
D
İletişim bilim üzerine yeterince çalışma yapılmamış olması
E
İncelenen kaynakların çok derin ve karmaşık olması
Açıklama:
İletişim, herkesin bildiği ve gündelik yaşamında deneyimlediği ancak tanımlaması kolay olmayan bir olgudur çünkü iletişim bir taraftan pek çok disiplin içerisinden çalışma yapılan bir alandır ve farklı tanımları mevcuttur. Doğru cevap B'dir.
Soru 2
İletişimin bir ileti/mesaj aktarımı olarak ele alınması neden daha çok Anglo-sakson sosyal bilim geleneği içerisinde yer alır?
Seçenekler
A
Anglo-saksonların iletişime çok önem vermeleri
B
ABD ve Kanada gibi ülkelerin mesaj aktarımında sıkıntı çekmeleri
C
İletişim alanında ilk çalışmaların Amerika Birleşik Devletleri'nde yapılmış olması
D
Anglo-sakson dillerin iletişimi zorlaştırması
E
Anglo-sakson ülkelerde sosyal bilim geleneği çalışma alanlarının fazla olması
Açıklama:
İlk iletişim alanında çalışmalar 20. Yüzyılın başlarında Amerika Birleşik Devletleri ardından da Kanada’da yapılmaya başlanır. Dolayısıyla iletişimin bir ileti/mesaj aktarımı olarak ele alınması daha çok Anglo-sakson sosyal bilim geleneği içerisinde yer alır. Doğru cevap C'dir.
Soru 3
I. Eğitim
II. Kaynak
III. Ekonomi
IV. İleti
V. Hedef
İletişim sürecinin temel ögeleri hangileridir?
II. Kaynak
III. Ekonomi
IV. İleti
V. Hedef
İletişim sürecinin temel ögeleri hangileridir?
Seçenekler
A
I ve II
B
III ve V
C
I,II ve III
D
II,IV ve V
E
I,III ve V
Açıklama:
Tüm iletişim etkinlikleri bir süreçtir ve en basit düzeyde bile üç temel öğeye dayanır: Kaynak, ileti ve hedef veya hedef-kitle. Medya izleyicisiyle iletişimde bulunduğunda bile bu süreç işliyor demektir. İletişim sürecinin üç öğesini de geribildirim, kanal, araç, kodlama-kodaçma, gürültü öğeleriyle olarak genişletmek mümkündür. Doğru cevap D'dir.
Soru 4
Aşağıdakilerden hangisi kitle iletişiminde kaynağa bir örnek olabilir?
Seçenekler
A
Haber kanalı
B
Kütüphane
C
Arşiv
D
Radyo kanalı
E
Televizyon sunucusu
Açıklama:
Kaynak iletişimi başlatan taraftır. Bir duygu, düşünce, haber veya enformasyonu anlaşılır şekilde dışa vuran veya dile getirendir. Bireylerarası iletişim sözkonusu olduğunda kaynak bir insandır; kitle iletişiminde ise medya kuruluşlarıdır. Bir televizyon kanalı, radyo istasyonu, bir gazete kaynak olabilir ancak burada söz konusu olan teknik anlamda cihaz değil medya kuruluşunda çalışan profesyonel kadrodur. Doğru cevap E'dir.
Soru 5
Kendisinden başka bir şeyi temsil eden veya imleyen şeye ne ad verilir?
Seçenekler
A
Araç
B
İleti
C
Gösterge
D
Anlam
E
Alıcı
Açıklama:
Gösterge kendinden başka şeyi temsil eden kavram, simge, nesne vb. her şeydir. Doğru cevap C'dir.
Soru 6
Göstergelerin kendi gelenekleriyle nasıl bir arada tutulduklarını, nasıl kullanıldıklarını, nasıl anlaşılacaklarını açıklayan ve yazılı olmayan tanıma ne ad verilir?
Seçenekler
A
Kod
B
Gösteren
C
Simge
D
Mesaj
E
Kanal
Açıklama:
Kod uzlaşımsal şekilde göstergelerin nasıl kullanılması gerektiğini anlatan kurallar bütünüdür ve yazılı değildir. Doğru cevap A'dır.
Soru 7
Dil kuramının asıl işlevi konuşma/söylev sanatının geliştirilmesi olduğunu savunanlar kim/kimlerdir?
Seçenekler
A
Sokrat ve Platon
B
Darwin
C
Demokritos
D
Sofistler
E
Saussure
Açıklama:
Sofistler de dili bir sistem olarak ele almışlar; dilbilimsel ve dilbilgisel konularla ilgilenmişlerdir. Dilin gündelik toplumsal yaşamda ve siyasal hayatta nasıl kullanılması gerektiği konusunda kafa yormuşlardır. Onlara göre, dil kuramının asıl işlevi konuşma/söylev sanatının geliştirilmesidir. Doğru cevap D'dir.
Soru 8
Uygarlık tarihindeki gelişmeleri üretim tarzı veya ekonomi merkezli değil iletişim teknolojileri eksenli analiz eden görüş hangisidir?
Seçenekler
A
Sofisizm
B
Teknolojik determinizm
C
Darwinizm
D
Modern kapitalizm
E
Teknolojik sosyalizm
Açıklama:
Toplumsal örgütlenme ve kültürel yapının doğrudan iletişim teknolojilerinde değişime bağlı olduğunu öne süren yaklaşımlar vardır. Bu yaklaşım teknolojik determinizm olarak adlandırılır.Doğru cevap B'dir.
Soru 9
İnsanlara kültür birikimini daha sonraki nesillere aktarma olanağını sağlayan en önemli unsur aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ateş
B
Barut
C
Yazı
D
Keşifler
E
Göçler
Açıklama:
Yazı sayesinde insan düşüncesini somutlaştırmış zihninden çıkarıp içinde yaşadığı fiziksel dünyaya uyarlamıştır. Düşünce, yazıyla birlikte unutulmaktan ve belleklerden silinmekten kurtularak kalıcı izlere dönüşmüştür. İnsanlar kültür birikimini daha sonraki nesillere aktarma olanağı elde etmiştir.
Soru 10
Aşağıdakilerden hangisi telgraftan doğan gelişmeler sonucunda ortaya çıkan gazetecilik türüne bir örnektir?
Seçenekler
A
Muhalefet Gazeteciliği
B
Edebi Gazetecilik
C
Sağlık Gazeteciliği
D
Ekonomi Gazeteciliği
E
Magazin Gazeteciliği
Açıklama:
Telgraftan doğan gelişmeler habercilik ve gazetecilik alanında da yansımasını bulmuştur: 19 yüzyılın ikinci yarısında fikir gazeteciliği ve magazin haberciliği olmak üzere iki model belirginleşmiştir. Fikir gazeteleri siyaset ve ekonomi haberciliği ile iş dünyasına hitap ederken, magazin gazeteciliği genişleyen işçi sınıfının dramatik, şaşırtıcı ve gündelik yaşamına yönelir. Doğru cevap E'dir.
Soru 11
İletişim alanındaki çalışmalar ilk olarak aşağıdaki ülkelerin hangisinde başlamıştır?
Seçenekler
A
Rusya
B
Amerika Birleşik Devletleri
C
Almanya
D
Hollanda
E
Türkiye
Açıklama:
İlk iletişim alanında çalışmalar 20. yüzyılın başlarında Amerika Birleşik Devletleri ardından da Kanada’da yapılmaya başlanır. Dolayısıyla iletişimin bir ileti/mesaj aktarımı olarak ele alınması daha çok Anglo-sakson sosyal bilim geleneği içerisinde yer alır.Doğru cevap B'dir.
Soru 12
''Bir iletişim etkinliğinde konuşan, yazan, bir hareket yapan veya anlamı kodlayan bir birey ya da bir reklam politikası formüle eden bir gruptur.''
Yukarıda tanımı yapılmış olan iletişim sürecinin hangi öğesidir?
Yukarıda tanımı yapılmış olan iletişim sürecinin hangi öğesidir?
Seçenekler
A
Kaynak
B
İleti
C
Alıcı
D
Kanal
E
Mesaj
Açıklama:
-
Kaynak : Bir iletişim etkinliğinde konuşan, yazan, bir hareket yapan veya anlamı kodlayan bir birey ya da bir reklam politikası formüle eden bir gruptur.Doğru cevap A'dır.
Kaynak : Bir iletişim etkinliğinde konuşan, yazan, bir hareket yapan veya anlamı kodlayan bir birey ya da bir reklam politikası formüle eden bir gruptur.Doğru cevap A'dır.
Soru 13
Aşağıdakilerden hangisi iletişim öğesi olan kanal işlevini görmektedir?
Seçenekler
A
Rozet
B
Şarkı sözü
C
Sinir sistemi
D
Fotoğraf
E
Parfüm
Açıklama:
-
Kanal : Bir sinyal taşıyan herhangi bir fiziksel araç (Mutlu, 1994: 198) veya iletiyi aktaran fiziksel ortamdır (Zıllıoğlu, 2009: 8). Kanal iletişim olaylarında daha çok teknik boyutu ilgilendiren bir öğedir. Örneğin radyo dalgaları, ses telleri, sinir sistemi, ses dalgaları vb. birer kanal işlevi görmektedir. Doğru cevap C'dir.
Kanal : Bir sinyal taşıyan herhangi bir fiziksel araç (Mutlu, 1994: 198) veya iletiyi aktaran fiziksel ortamdır (Zıllıoğlu, 2009: 8). Kanal iletişim olaylarında daha çok teknik boyutu ilgilendiren bir öğedir. Örneğin radyo dalgaları, ses telleri, sinir sistemi, ses dalgaları vb. birer kanal işlevi görmektedir. Doğru cevap C'dir.
Soru 14
''Duman olduğu bir yerde ateş olduğunun rahatlıkla bilinmesi; yağmur bulutlarının olası yağışı işaret etmesi.''
Yukarıda verilen örnek aşağıdaki kavramlardan hangisini tanımlamaktadır?
Yukarıda verilen örnek aşağıdaki kavramlardan hangisini tanımlamaktadır?
Seçenekler
A
Simge
B
Kod
C
Görüntüsel gösterge
D
Belirtisel gösterge
E
Mit
Açıklama:
-
Pierce göstergeleri üçe ayırır: Görüntüsel gösterge, belirtisel gösterge ve simge. Görüntüsel gösterge temsil ettiği nesnesini doğrudan benzerlik taşır ve onu canlandırır. Bu benzerlik ise çoğu zaman şüpheye yer bırakmayacak şekilde nesnesini anlaşılır yapar. Örneğin haritalar, heykeller, fotoğraflar, maketler, geometrik çizimler. Belirtisel gösterge ise nesnesiyle doğrudan ve varoluşsal bağı olan göstergelerdir. Nesnesiyle bir ilişkisi olmadığında göstergede ortadan kalkar. Örneğin duman olduğu bir yerde ateş olduğunun rahatlıkla bilinmesi; yağmur bulutlarının olası yağışı işaret etmesi. Simge, bir şeyi temsil eden ama onunla doğal bir ilişkisi olmayan bir semboldür.Doğru cevap D'dir.
Pierce göstergeleri üçe ayırır: Görüntüsel gösterge, belirtisel gösterge ve simge. Görüntüsel gösterge temsil ettiği nesnesini doğrudan benzerlik taşır ve onu canlandırır. Bu benzerlik ise çoğu zaman şüpheye yer bırakmayacak şekilde nesnesini anlaşılır yapar. Örneğin haritalar, heykeller, fotoğraflar, maketler, geometrik çizimler. Belirtisel gösterge ise nesnesiyle doğrudan ve varoluşsal bağı olan göstergelerdir. Nesnesiyle bir ilişkisi olmadığında göstergede ortadan kalkar. Örneğin duman olduğu bir yerde ateş olduğunun rahatlıkla bilinmesi; yağmur bulutlarının olası yağışı işaret etmesi. Simge, bir şeyi temsil eden ama onunla doğal bir ilişkisi olmayan bir semboldür.Doğru cevap D'dir.
Soru 15
Dil ile söz ayrımı yapan ilk düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Aristoteles
B
Platon
C
Hegel
D
McLuhan
E
Saussure
Açıklama:
-
Saussure (1998: 44), dil ile söz arasında ayrımı yapan ilk düşünürdür. Ona göre dil, toplumun tüm bireylerini kuşatan soyut bir sistemdir; toplumsal ve kültüreldir olarak yapılandırılan bir sistemdir; söz ise konuşma ile ilişkilendirilebilir ve dilin bireysel kullanımıdır. Bebeklere konuşmayı öğretmek insan eğitiminin önemli bir parçasıdır.Doğru cevap E'dir.
Saussure (1998: 44), dil ile söz arasında ayrımı yapan ilk düşünürdür. Ona göre dil, toplumun tüm bireylerini kuşatan soyut bir sistemdir; toplumsal ve kültüreldir olarak yapılandırılan bir sistemdir; söz ise konuşma ile ilişkilendirilebilir ve dilin bireysel kullanımıdır. Bebeklere konuşmayı öğretmek insan eğitiminin önemli bir parçasıdır.Doğru cevap E'dir.
Soru 16
Aşağıdakilerden hangisi McLuhan'ın insanlık tarihi çağları arasında yer almaz ?
Seçenekler
A
Kabile çağı
B
Edebiyat çağı
C
Basım çağı
D
Kitle çağı
E
Elektronik çağ
Açıklama:
-
McLuhan insanlık tarihini dört döneme ayırır. Bir dönemden diğerine geçiş iletişim teknolojisindeki değişimden önemli oranda etkilenmiştir:
• Kabile Çağı
• Edebiyat Çağı
• Basım Çağı
• Elektronik Çağ
Doğru cevap D'dir.
McLuhan insanlık tarihini dört döneme ayırır. Bir dönemden diğerine geçiş iletişim teknolojisindeki değişimden önemli oranda etkilenmiştir:
• Kabile Çağı
• Edebiyat Çağı
• Basım Çağı
• Elektronik Çağ
Doğru cevap D'dir.
Soru 17
Childe’a göre yazının icadı hangi amaç için kullanılmıştır?
Seçenekler
A
Konuşma dilinin izlerini koruma yöntemi hatta iletişim kurmanın düşünmenin ve bunu ifade etmenin aracıdır.
B
Onları ortak amaçlar için kullanırken simgelere verilecek anlamların ne olacağı hakkında toplumun bir uzlaşmaya varmasından başka bir şey değildir.
C
İnsan bilincini, zihinsel etkinliğini biçimlendirmesi ve güçlendirmesi açılarından en fazla etkiye sahip olan bir buluştur.
D
Dışsal dünyaya ait olan şeyleri belleği kullanmadan koruyabilme olanağı sağlamasından başka birşey değildir.
E
Yazıyla birlikte unutulmaktan ve belleklerden silinmekten kurtularak kalıcı izlere dönüşmüştür.
Açıklama:
-
Childe’a (1998: 94) göre, bir yazı sisteminin icadı, onları ortak amaçlar için kullanırken simgelere verilecek anlamların ne olacağı hakkında toplumun bir uzlaşmaya varmasından başka bir şey değildir. Burada uygarlık tarihi açısından önem taşıyan bir başka nokta ise şudur: Yazıcıların güneşte kurumaya bırakılan veya fırına verilen yumuşak kil tabletlere kaydettikleri göstergeler, nesneleri ya da varlıkları ifade eder.Doğru cevap B'dir.
Childe’a (1998: 94) göre, bir yazı sisteminin icadı, onları ortak amaçlar için kullanırken simgelere verilecek anlamların ne olacağı hakkında toplumun bir uzlaşmaya varmasından başka bir şey değildir. Burada uygarlık tarihi açısından önem taşıyan bir başka nokta ise şudur: Yazıcıların güneşte kurumaya bırakılan veya fırına verilen yumuşak kil tabletlere kaydettikleri göstergeler, nesneleri ya da varlıkları ifade eder.Doğru cevap B'dir.
Soru 18
İlk düzenli iletişim sistemi gelişken bir yol ağını ilk olarak kimler kullanmıştır ?
Seçenekler
A
Hititler
B
Ahamenidler
C
Uygurlar
D
Persler
E
Mısırlılar
Açıklama:
İlk düzenli iletişim sistemi gelişken bir yol ağına sahip olan Ahamenidler tarafından M.Ö.490-425 yılları arasında kullanılmıştır.
Soru 19
I. Uzak mesafelerle iletişim için artık mevcut taşıma yolları ve bunu taşımak durumunda olan bir haberciye gerek kalmamıştır.
II. Ulaşıma dayalı haberleşme modelinden, iletişime dayalı haberleşme modeline geçilmiştir.
III. Kesintisiz haber ve bilgi akışını sağlamada önemli bir adım ve haberleşmede önemli bir hız kazanımıdır.
Yukarıda verilen durumlar, aşağıdaki iletişim araçlarından hangisinin icadıyla ortaya çıkmıştır?
II. Ulaşıma dayalı haberleşme modelinden, iletişime dayalı haberleşme modeline geçilmiştir.
III. Kesintisiz haber ve bilgi akışını sağlamada önemli bir adım ve haberleşmede önemli bir hız kazanımıdır.
Yukarıda verilen durumlar, aşağıdaki iletişim araçlarından hangisinin icadıyla ortaya çıkmıştır?
Seçenekler
A
Yazı
B
Telgraf
C
Telefon
D
Radyo
E
Televizyon
Açıklama:
-
Telgrafın icadıyla “mesajlar artık habercilerden daha hızlı yol almaktadır.” Uzak mesafelerle iletişim için artık mevcut taşıma yolları ve bunu taşımak durumunda olan bir haberciye gerek yoktur. Böylelikle iletişim sistemleri açısından bir devrim yaşanmaktadır ve ulaşıma dayalı haberleşme modelinden, iletişime dayalı haberleşme modeline geçilmiştir. İletişime dayalı modele geçiş aynı zamanda insanın önemli çabası olan doğa olaylarına rağmen kesintisiz haber ve bilgi akışını sağlamada önemli bir adım ve haberleşmede önemli bir hız kazanımıdır.
Doğru cevap B'dir.
Telgrafın icadıyla “mesajlar artık habercilerden daha hızlı yol almaktadır.” Uzak mesafelerle iletişim için artık mevcut taşıma yolları ve bunu taşımak durumunda olan bir haberciye gerek yoktur. Böylelikle iletişim sistemleri açısından bir devrim yaşanmaktadır ve ulaşıma dayalı haberleşme modelinden, iletişime dayalı haberleşme modeline geçilmiştir. İletişime dayalı modele geçiş aynı zamanda insanın önemli çabası olan doğa olaylarına rağmen kesintisiz haber ve bilgi akışını sağlamada önemli bir adım ve haberleşmede önemli bir hız kazanımıdır.
Doğru cevap B'dir.
Soru 20
''Ağ Toplumu'' kavramını aşağıdakilerden hangisi kullanmıştır?
Seçenekler
A
Heidegger
B
Gasset
C
Castells
D
Adorno
E
McLuhan
Açıklama:
-
Castells, ise teknoloji, toplum ve küreselleşme eksenli yaklaşımını ağ toplumu (the network society) kavramı ile ifade eder. Castells’in “Ağ toplumu” (The Network Society), gelişmiş bilgi ve iletişim teknolojileri temelinde dünya çapında oluşturulan birtakım ağların çerçevesinde toplumsal yapının yeniden şekillenmesine dayanır.Doğru cevap C'dir.
Castells, ise teknoloji, toplum ve küreselleşme eksenli yaklaşımını ağ toplumu (the network society) kavramı ile ifade eder. Castells’in “Ağ toplumu” (The Network Society), gelişmiş bilgi ve iletişim teknolojileri temelinde dünya çapında oluşturulan birtakım ağların çerçevesinde toplumsal yapının yeniden şekillenmesine dayanır.Doğru cevap C'dir.
Soru 21
Aşağıdakilerden hangisi iletişim tanımlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Bir duygu, düşünce, haber veya enformasyonu anlaşılır şekilde dışa vuran ve dile getirendir
B
İletişim mesajlar aracılığıyla gerçekleştirilen toplumsal etkileşimdir
C
İletişim katılanların bilgi yaratıp, karışılıklı bir anlamaya ulaşmak amacıyla bu bilgiyi birbirleriyle paylaştıkları bir süreçtir
D
Belli bir coğrafyada ve belirli bir zaman diliminde bir grup, topluluk veya toplumda insanlar arasında duygu, düşünce, bilgi, deneyimlerin aktarım ve paylaşılma sürecine iletişim denir
E
Kaynaktan alıcıya mesajın iletilme sürecine iletişim denir
Açıklama:
Bir duygu, düşünce, haber veya enformasyonu anlaşılır şekilde dışa vuran ve dile getiren kaynaktır. Doğru cevap A'dır.
Soru 22
İletişim sürecinde duygu ve düşüncelerin paylaşılması için üretilen sözel, görsel ve görsel-işitsel somut üretimler iletişim hangi ögesidir?
Seçenekler
A
Kaynak
B
İleti/Mesaj
C
Alıcı/Hedef
D
Gürültü
E
Kanal
Açıklama:
İletişim sürecinde duygu ve düşüncelerin paylaşılması için üretilen sözel, görsel ve görsel-işitsel somut üretimlere ileti/mesaj denir. İleti, aynı zamanda üretilen ya da inşa edilen anlamlara verilen isimlerdir. Doğru cevap B'dir.
Soru 23
"Sakla samanı gelir zamanı."
Yukarıdaki atasözü bir anlam üretimi olarak iletişimde ne olarak tanımlanmaktadır?
Yukarıdaki atasözü bir anlam üretimi olarak iletişimde ne olarak tanımlanmaktadır?
Seçenekler
A
Mesaj
B
Gösterge
C
Mit
D
Gösteren
E
Temsil
Açıklama:
Mit, bir kültürün, gerçekliğin ya da doğanın bazı görünümlerini açıklaması veya anlamasını sağlayan bir öykü olarak tanımlanmaktadır. Atasözleri birer mittir. Doğru cevap C'dir.
Soru 24
"Önce söz vardı..." sözü iletişimle ilgili ne söylemektedir?
Seçenekler
A
İletişimin sözlü olarak başladığına
B
Medyada konuşma programlarının önemine
C
İnsanların teknolojinin gelişimiyle sosyalleştiklerine
D
İletişim toplumsal yaşamın bir kurucusu olduğuna
E
Sosyal medyanın gelişmesiyle yüzyüze iletişimin azaldığına
Açıklama:
İnsan doğada diğer canlılarla kıyaslandığında toplumsal örgütlenme kuran, kültür üreten ve kendi gerçekliğini yaratan ve yaşamına yön verebilen varlık olarak biricikliği dil sayesinde mümkün olmuştur. Bir dil sistemi kurabilmesi, doğayla girdiği ilişkide ve kendi varoluşunu gerçekleştirme serüveninde hayli elverişli bir araca sahip olmasını sağlamıştır. İletişim toplumsal yaşamın bir kurucusudur. Doğru cevap D'dir.
Soru 25
Aşağıdakilerden hangisi McLuhan'nın insanlık tarihi dönemlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Kabile çağı
B
Edebiyat çağı
C
Basım çağı
D
Elektronik çağ
E
Teknolojik çağ
Açıklama:
McLuhan insanlık tarihini dört döneme ayırır. Bir dönemden diğerine geçiş iletişim teknolojisindeki değişimden önemli oranda etkilenmiştir:
• Kabile Çağı
• Edebiyat Çağı
• Basım Çağı
• Elektronik Çağ
Doğru cevap E'dir.
• Kabile Çağı
• Edebiyat Çağı
• Basım Çağı
• Elektronik Çağ
Doğru cevap E'dir.
Soru 26
MacLuhan, elektronik medyanın tüm dünyayı sosyal, politik ve kültürel olarak ortak bir sisteme bağladığını öne sürmektedir. Dünyanın geldiği bu yeni düzeni nasıl adlandırmaktadır?
Seçenekler
A
Küresel köy
B
Yerelleşme
C
Küreselleşme
D
Yerel kent
E
Küresel kent
Açıklama:
İletişimbilimci Marshall McLuhan elektronik medya tüm dünyayı sosyal, politik ve kültürel olarak ortak bir sisteme bağladığını öne sürer; dünyanın geldiği bu yeni düzenin adını da küresel köy olarak ifade eder. Doğru cevap A'dır.
Soru 27
Bir iletişim aracı olarak yazının insanlık tarihi için önemi nedir?
Seçenekler
A
İnsanların iletişim kurmaya başlamalarını sağlamıştır
B
İnsanın düşüncesini somutlaştırmasına ve zihninde çıkarıp fiziksel dünyaya uyarlamasına olanak sağlamıştır
C
Kentleşmeyi getirmiştir
D
Yerleşik düzene geçmeyi sağlamıştır
E
Paranın ortaya çıkmasına zemin hazırlamıştır
Açıklama:
Yazı sayesinde insan düşüncesini somutlaştırmış zihninden çıkarıp içinde yaşadığı fiziksel dünyaya uyarlamıştır. Doğru cevap B'dir.
Soru 28
"Genişleyen işçi sınıfının dramatik, şaşırtıcı ve gündelik yaşamına yönelir."
Yukarıdaki tanım hangi gazetecilik türünü ifade etmektedir?
Yukarıdaki tanım hangi gazetecilik türünü ifade etmektedir?
Seçenekler
A
Fikir gazeteciliği
B
Ekonomi gazeteciliği
C
Kültür sanat gazeteciliği
D
Magazin gazeteciliği
E
Spor gazeteciliği
Açıklama:
Magazin gazeteciliği, genişleyen işçi sınıfının dramatik, şaşırtıcı ve gündelik yaşamına yönelir. Doğru cevap D'dir.
Soru 29
Telgrafın gazetecilik alanındaki önemi nedir?
Seçenekler
A
Gazeteciler arası haberleşme artmıştır
B
Yeni gazeteler kurulmuştur
C
Dergi yayıncılığı başlamıştır
D
Ekonomi gazeteciliği başlamıştır
E
Fikir gazeteleri ve magazin gazeteciliği ortaya çıkmıştır
Açıklama:
Telgraftan doğan gelişmeler habercilik ve gazetecilik alanında da yansımasını bulur: 19 yüzyılın ikinci yarısında fikir gazeteciliği ve magazin haberciliği olmak üzere iki model belirginleşir. Doğru cevap E'dir.
Soru 30
Barthes'ın “bir kültürün, gerçekliğin ya da doğanın bazı görünümlerini açıklaması veya anlamasını sağlayan bir öykü” olarak tanımladığı kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Paradigma
B
Gösterilen
C
Mit
D
Dizim
E
Gösteren
Açıklama:
Mit
Barthes, göstergelerin ikinci düzeyde işleyişine ilişkin olarak üç yoldan ikincisinin mit olduğunu belirtir. Düşünür mit kavramını “bir kültürün, gerçekliğin ya da doğanın bazı görünümlerini açıklaması veya anlamasını sağlayan bir öykü” olarak tanımlar. İlkel mitler yaşam ve ölüm, insan ve tanrılar, iyi ve kötü hakkındadır. Modern dönemlerin mitleri ise erillik ve dişilik yani kadın ve erkek kimliği, aile, başarı, kariyer, statü vb. üzerinedir.
Barthes, göstergelerin ikinci düzeyde işleyişine ilişkin olarak üç yoldan ikincisinin mit olduğunu belirtir. Düşünür mit kavramını “bir kültürün, gerçekliğin ya da doğanın bazı görünümlerini açıklaması veya anlamasını sağlayan bir öykü” olarak tanımlar. İlkel mitler yaşam ve ölüm, insan ve tanrılar, iyi ve kötü hakkındadır. Modern dönemlerin mitleri ise erillik ve dişilik yani kadın ve erkek kimliği, aile, başarı, kariyer, statü vb. üzerinedir.
Soru 31
Fikir gazeteleri hangi tür habercilik ile iş dünyasına hitap etmektedir?
Seçenekler
A
Magazin haberciliği
B
Siyaset ve ekonomi haberciliği
C
Spor haberciliği
D
Sanat haberciliği
E
Siyaset ve sanat haberciliği
Açıklama:
Telgraftan doğan gelişmeler habercilik ve gazetecilik alanında da yansımasını bulur: 19 yüzyılın ikinci yarısında fikir gazeteciliği ve magazin haberciliği olmak üzere iki model belirginleşir:
• Fikir gazeteleri: Siyaset ve ekonomi haberciliği ile iş dünyasına hitap eder.
• Magazin gazeteciliği: Genişleyen işçi sınıfının dramatik, şaşırtıcı ve gündelik yaşamına yönelir.
• Fikir gazeteleri: Siyaset ve ekonomi haberciliği ile iş dünyasına hitap eder.
• Magazin gazeteciliği: Genişleyen işçi sınıfının dramatik, şaşırtıcı ve gündelik yaşamına yönelir.
Soru 32
Uzlaşımsal şekilde göstergelerin nasıl kullanılması gerektiğini anlatan kurallar bütününe ne ad verilir?
Seçenekler
A
Nesne
B
Görüntüsel gösterge
C
Belirtisel gösterge
D
Kod
E
Simge
Açıklama:
Kod
Uzlaşımsal şekilde göstergelerin nasıl kullanılması gerektiğini anlatan kurallar bütünüdür ve yazılı değildir.
Uzlaşımsal şekilde göstergelerin nasıl kullanılması gerektiğini anlatan kurallar bütünüdür ve yazılı değildir.
Soru 33
Dil ile söz arasında ayrım yapan ilk sosyal bilimci kimdir?
Seçenekler
A
Charles Sanders Pierce
B
Marshall McLuhan
C
Manuel Casstells
D
Saussure
E
Roland Barthes
Açıklama:
Saussure (1998: 44), dil ile söz arasında ayrımı yapan ilk düşünürdür.
Soru 34
İletişim alanında yapılan ilk çalışmalar hangi yıllarda başlamıştır?
Seçenekler
A
19. Yüzyılın sonlarında
B
19. Yüzyılın başlarında
C
20. Yüzyılın başlarında
D
20. Yüzyılın sonlarında
E
18. Yüzyılın başlarında
Açıklama:
İlk iletişim alanında çalışmalar 20. Yüzyılın başlarında Amerika Birleşik Devletleri ardından da Kanada’da yapılmaya başlanır.
Soru 35
Kitleselleşmiş insanların oluşturduğu, insanlar arasındaki başlıca ilişki biçiminin kitle iletişim araçlarıyla gerçekleştirildiği modern toplumsal formasyonu anlatmada kullanılan terim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ağ Toplumu
B
Küresel Köy
C
Bilgi Toplumu
D
Kitle Toplumu
E
Kitle Kültürü
Açıklama:
Kitle Toplumu
Kitleselleşmiş insanların oluşturduğu, insanlar arasındaki başlıca ilişki biçiminin kitle iletişim araçlarıyla gerçekleştirildiği modern toplumsal formasyonu anlatmada kullanılır. Kitle toplumunda, yaşam tarzları ve tüketim alışkanlıklarının çok benzer olduğu kabul edilir. Kültürel ve sanatsal üretimin artık teknoloji kullanılarak ve kitle iletişim araçlarıyla üretildiği; yaratıcılığın ve özgün eserlerin olmadığı öne sürülür. En önemlisi de insanların rasyonel düşünme yerine kitle psikolojisi ile hareket ettiği; duygusal kararlar aldığı, bireysel kimliklerin çok zayıfladığı ve insanların manipülasyona açık kalabalıklara dönüştüğü belirtilir.
Kitleselleşmiş insanların oluşturduğu, insanlar arasındaki başlıca ilişki biçiminin kitle iletişim araçlarıyla gerçekleştirildiği modern toplumsal formasyonu anlatmada kullanılır. Kitle toplumunda, yaşam tarzları ve tüketim alışkanlıklarının çok benzer olduğu kabul edilir. Kültürel ve sanatsal üretimin artık teknoloji kullanılarak ve kitle iletişim araçlarıyla üretildiği; yaratıcılığın ve özgün eserlerin olmadığı öne sürülür. En önemlisi de insanların rasyonel düşünme yerine kitle psikolojisi ile hareket ettiği; duygusal kararlar aldığı, bireysel kimliklerin çok zayıfladığı ve insanların manipülasyona açık kalabalıklara dönüştüğü belirtilir.
Soru 36
İletişimi başlatan taraf olarak tanımlanan terim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kodlama
B
Hedef
C
Kaynak
D
İleti
E
Geribildirim
Açıklama:
Kaynak
Kaynak iletişimi başlatan taraftır.
Kaynak iletişimi başlatan taraftır.
Soru 37
Aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Görüntüsel gösterge temsil ettiği nesnesini doğrudan benzerlik taşır ve onu canlandırır.
B
Belirtisel gösterge ise nesnesiyle doğrudan ve varoluşsal bağı olan göstergelerdir.
C
Simge, bir şeyi temsil eden ama onunla doğal bir ilişkisi olmayan bir semboldür.
D
Kod, uzlaşımsal şekilde göstergelerin nasıl kullanılması gerektiğini anlatan kurallar bütünüdür ve yazılı değildir.
E
Gösterge, duyu organlarıyla kavranamayan fiziksel bir şeydir ve varlığı kullanıcılarının onu bir gösterge olarak kabul etmesine bağlıdır.
Açıklama:
Gösterge, duyu organlarıyla kavranabilen fiziksel bir şeydir ve varlığı kullanıcılarının onu bir gösterge olarak kabul etmesine bağlıdır.
Soru 38
McLuhan insanlık tarihini dört döneme ayırmaktadır. Aşağıdakilerden hangisi bunlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Kabile Çağı
B
Edebiyat Çağı
C
Paleolitik Çağ
D
Basım Çağı
E
Elektronik Çağ
Açıklama:
McLuhan insanlık tarihini dört döneme ayırır. Bir dönemden diğerine geçiş iletişim teknolojisindeki değişimden önemli oranda etkilenmiştir:
• Kabile Çağı
• Edebiyat Çağı• Basım Çağı
• Elektronik Çağ
• Kabile Çağı
• Edebiyat Çağı• Basım Çağı
• Elektronik Çağ
Soru 39
İletişimi başlatan, bir duygu, düşünce, haber veya enformasyonu anlaşılır şekilde dışa vuran veya dile getiren tarafa ne ad verilir?
Seçenekler
A
Alıcı
B
Kanal
C
Geri bildirim
D
Kaynak
E
Mesaj
Açıklama:
İletişim kavramını ve öğelerini tanımlayabileceksiniz.
Soru 40
Aşağıdakilerden hangisi Vincent Mosco’ya göre ekonomi politik yaklaşımın 1990’lı yıllardan itibaren temel ilgi alanı haline getirdiği olgulardan birisi değildir?
Seçenekler
A
Yeniliklerin yayılması
B
Küreselleşme
C
Sayısallaşma
D
Şirketlerin birleşimi
E
Deregülasyon
Açıklama:
Toplumsal örgütlenme ve iletişim sistemleri etkileşimini özetleyebileceksiniz.
Doğru cevap A şıkkı. "Yeniliklerin yayılması" ekonomi politik yaklaşımın değil, liberal tandanslı modernleşme yaklaşımlarının bir olgusudur ve Everet Rogers'la özdeşleşmiştir.
B, C, D ve E şıkları 1990'lardan itibaren ekonomi politiğin ilgilendiği temel olgulardır.
Doğru cevap A şıkkı. "Yeniliklerin yayılması" ekonomi politik yaklaşımın değil, liberal tandanslı modernleşme yaklaşımlarının bir olgusudur ve Everet Rogers'la özdeşleşmiştir.
B, C, D ve E şıkları 1990'lardan itibaren ekonomi politiğin ilgilendiği temel olgulardır.
Soru 41
Göstergeleri görüntüsel, belirtisel göstergeler ve simge olmak üzere üçe ayıran kuramcı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
F. Saussure
B
G. Burton
C
R. Barthes
D
J. Fiske
E
C. S. Pierce
Açıklama:
İletişimi bir anlam üretimi ve paylaşımı olarak özetleyebileceksiniz.
Soru 42
Herhangi bir şeyi temsil eden ama onunla doğal bir ilişkisi olmayan sembollere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Gösteren
B
Gösterge
C
Kaynak
D
Mesaj
E
Simge
Açıklama:
Dilin toplumsal ve tarihsel gelişmede önemini açıklayabilmeksiniz.
Soru 43
Belli bir coğrafyada ve belirli bir zaman diliminde bir grup, topluluk veya toplumda insanlar arasında duygu, düşünce, bilgi, deneyimlerin aktarım ve paylaşılma sürecine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Geri besleme
B
Kaynak
C
İletişim
D
Mesaj
E
Alıcı
Açıklama:
İletişim kavramını ve öğelerini tanımlayabileceksiniz.
Soru 44
R. Barthes’a göre anlam üretiminin ilk düzeyi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Gizli-anlam
B
Yan-anlam
C
Dış-anlam
D
İç-anlam
E
Düz-anlam
Açıklama:
Dilin toplumsal ve tarihsel gelişmede önemini açıklayabilmeksiniz.
Soru 45
Aşağıdakilerden hangisi iletişim sürecinin temel öğeleri arasında bir duygu, düşünce, haber veya enformasyonu anlaşılır şekilde dışa vuran veya dile getiren tarafı ifade eder?
Seçenekler
A
Kaynak
B
Araç
C
Hedef
D
Gürültü
E
İleti
Açıklama:
İletişim kavramını ve öğelerini tanımlayabileceksiniz.
Soru 46
İletişim sürecinde kaynağın karşısına yer alan ve iletilen mesajların ulaşması amaçlanan kişi veya gruba ne ad verilir?
Seçenekler
A
Kaynak
B
Mesaj
C
Geribildirim
D
Alıcı
E
Kanal
Açıklama:
İletişim kavramını ve öğelerini tanımlayabileceksiniz.
Soru 47
İletişim sürecinde duygu ve düşüncelerin paylaşılması için üretilen sözel, görsel ve görsel-işitsel somut ürünlere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Mesaj
B
Alıcı
C
Geribildirim
D
Kaynak
E
Gürültü
Açıklama:
İletişim kavramını ve öğelerini tanımlayabileceksiniz.
Soru 48
Uzlaşımsal şekilde göstergelerin nasıl kullanılması gerektiğini anlatan ve yazılı olamayan kurallar bütününe ne ad verilir?
Seçenekler
A
Mit
B
Kod
C
Gösterge
D
Mesaj
E
Kaynak
Açıklama:
İletişimi bir anlam üretimi ve paylaşımı olarak özetleyebileceksiniz.
Soru 49
Aşağıdakilerden hangisi iletişim sürecinde yer alan kanal unsuruna ilişkin bir örnek değildir?
Seçenekler
A
Radyo dalgaları
B
Ses telleri
C
Sinir sistemi
D
Okur
E
Ses dalgaları
Açıklama:
İletişim kavramını ve öğelerini tanımlayabileceksiniz.
Soru 50
İletişim kavramının 14. yüzyılda kullanıldığı anlamı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ticaret ve ilişkiler
B
Değişim ve dönüşüm
C
Topluluk ve dayanışma
D
Etkinlik ve gruplaşma
E
Süreklilik ve değer
Açıklama:
İletişimin toplumsal yaşam için önemini açıklayabileceksiniz.
Soru 51
McLuhan’a göre hangi teknolojik buluştan sonra kabile çağından edebiyat çağına geçilmiştir?
Seçenekler
A
Yazı
B
Bilgisayar
C
Matbaa
D
Kil tablet
E
Fonetik alfabe
Açıklama:
İletişimin toplumsal yaşam için önemini açıklayabileceksiniz.
Soru 52
Aşağıdakilerden hangisi iletişim olgusunu tanımlamak amacıyla eleştirisel paradigma eksenli çalışmalarda sorulan sorulardandır?
Seçenekler
A
Aktarıcılar iletişim araçlarını nasıl kullanılır
B
Anlam nasıl üretilir
C
Göndericiler kodlamayı nasıl yapar
D
Alıcılar kod açımını nasıl yapar
E
Aktarıcılar iletişim kanallarını nasıl kullanır
Açıklama:
İletişimi bir anlam üretimi ve paylaşımı olarak özetleyebileceksiniz.
Soru 53
Dilin ortaya çıkışı ve gelişimi ile ilgili Sofistlerin savunduğu görüş aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Dil, insanın duygularının bilinçsiz anlatımlarına dayalı olarak ortaya çıkmış ve gelişmiştir.
B
Dil, doğadaki seslere öykünmeden doğmuştur.
C
Dil, belli biyolojik kurallara bağlı olarak doğmuş ve gelişmiştir.
D
Dil, nesnelerin doğasını dile getirmek için değil, insanlarda belirli duyguları uyandırmak için kullanılmalıdır.
E
Canlı varlıklar tarafından dile getirilen sesler, biyolojik gereksinimlerin dışavurumudur.
Açıklama:
Dilin toplumsal ve tarihsel gelişmede önemini açıklayabilmeksiniz.
Soru 54
Aşağıdakilerden hangisi ilkel mitlerin beslendiği konulardandır?
Seçenekler
A
Teknoloji
B
Çevreci duyarlılık
C
Başarı
D
Çekirdek Aile
E
Ölüm
Açıklama:
Dilin toplumsal ve tarihsel gelişmede önemini açıklayabilmeksiniz.
Soru 55
Aşağıdakilerden hangisi yazının icadına zemin hazırlayan en temel sebeptir?
Seçenekler
A
Kültür birikimini sonraki nesillere aktarabilmek
B
Düşünceyi somutlaştırabilmek
C
Bilgi birikimini sağlayabilmek ve bu birikimi büyütebilmek
D
Tapınakların muhasebe işlemlerini yapabilmek
E
Düşüncenin kalıcı olmasını sağlayabilmek
Açıklama:
Dilin toplumsal ve tarihsel gelişmede önemini açıklayabilmeksiniz.
Soru 56
İletişim ile ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
İletişim, sadece dilin veya sözün kullanımıyla gerçekleşir.
B
İnsanlar her zaman iletişim etkinliğinde gönüllü olarak yer almazlar.
C
İletişim hem bir olgu hem de insanların edimleri veya etkinlikleridir.
D
Dil ya da söz kullanılmaksızın; beden, renk ve sembollerin kullanıldığı iletişim türü sözsüz iletişimdir.
E
Facebook’a metin veya video yüklemek iradi olarak gerçekleştirilen iletişim etkinliğidir.
Açıklama:
İletişimi bir anlam üretimi ve paylaşımı olarak özetleyebileceksiniz.
Soru 57
McLuhan’a göre alfabenin bulunmasıyla insanlık tarihinde hangi döneme geçilmiştir?
Seçenekler
A
Elektronik Çağ
B
Kabile Çağı
C
Basım Çağı
D
Edebiyat Çağı
E
Dijital Çağ
Açıklama:
İletişimin toplumsal yaşam için önemini açıklayabileceksiniz.
Soru 58
Dilin doğadaki seslere öykünerek ortaya çıktığını savunan görüş açısından yanlış olan ifade aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sözcüklerle dile getirdiği nesnesi arasında bir özdeşlik vardır
B
Sözcük ve dile getirdiği nesne arasında doğal bir ilişkisellik vardır.
C
Sözcük, toplumsal uzlaşıya bağlı olarak anlamlandırılır.
D
Dil, doğadaki seslerin taklidinden doğmuştur.
E
Doğadaki seslerin taklidinden doğan sözcüklerin orijinal söylenişi zamanla değişmiş ve unutulmuştur.
Açıklama:
Dilin toplumsal ve tarihsel gelişmede önemini açıklayabilmeksiniz.
Soru 59
İletişimin süreç özelliği gösteren bir edim olmasını sağlayan özelliği aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Devingenlik
B
Tek yönlülük
C
Doğrusallık
D
Tek boyutluluk
E
Statiklik
Açıklama:
İletişim kavramını ve öğelerini tanımlayabileceksiniz.
Soru 60
Aşağıdakilerden hangisi gönüllü ve iradi olarak yer almadığımız iletişim etkinliğine örnektir?
Seçenekler
A
Televizyon izlemek
B
Twitter’da ünlüleri takip etmek
C
Kamusal alanlarda ses düzeyini ayarlayamayan insanların sohbetine kulak misafiri olmak
D
Çevremizdeki insanlarla konuşmak
E
E-mail yazmak
Açıklama:
İletişimin toplumsal yaşam için önemini açıklayabileceksiniz.
Soru 61
Aşağıdakilerden hangisi belirtisel göstergedir?
Seçenekler
A
Heykeller
B
Yağmur bulutları
C
Maketler
D
Geometrik çizimler
E
Haritalar
Açıklama:
İletişimi bir anlam üretimi ve paylaşımı olarak özetleyebileceksiniz.
Soru 62
İletişim, herkesin bildiği ve gündelik yaşamında deneyimlediği ancak tanımlaması kolay olmayan bir olgudur çünkü iletişim bir taraftan pek çok disiplin içerisinden çalışma yapılan bir alandır ve farklı tanımları mevcuttur.
Buna göre aşağıdakilerden hangisi söz konusu iletişim tanımlarından biri olarak görülemez?
Buna göre aşağıdakilerden hangisi söz konusu iletişim tanımlarından biri olarak görülemez?
Seçenekler
A
İnsanların kolektif olarak toplumsal gerçekliği yaratıp düzenledikleri bir süreçtir
B
Mesajlar aracılığıyla gerçekleştirilen toplumsal etkileşimdir.
C
Bireysel ve her zaman doğrusal olarak ilerleyen bir süreçtir.
D
Katılanların bilgi yaratıp, karşılıklı bir anlamaya ulaşmak amacıyla bu bilgiyi birbirleriyle paylaştıkları bir süreçtir.
E
Belli bir coğrafyada ve belirli bir zaman diliminde bir grup, topluluk veya toplumda insanlar arasında duygu, düşünce, bilgi, deneyimlerin aktarım ve paylaşılma sürecidir.
Açıklama:
İletişim kavramını ve öğelerini tanımlayabileceksiniz.
Her disiplinin ve farklı yaklaşımların uzlaştığı bir tanım vermek zordur; yine de yaygın kullanımı olan bazı tanımları aktaracak olursak:
“İletişim mesajlar aracılığıyla gerçekleştirilen toplumsal etkileşimdir.”
“İletişim katılanların bilgi yaratıp, karşılıklı bir anlamaya ulaşmak amacıyla bu bilgiyi birbirleriyle paylaştıkları bir süreçtir” (Mutlu, 1995: 168).
"Belli bir coğrafyada ve belirli bir zaman diliminde bir grup, topluluk veya toplumda insanlar arasında duygu, düşünce, bilgi ve deneyimlerin paylaşılma sürecine iletişim denir."
“İletişim insanların kolektif olarak toplumsal gerçekliği yaratıp düzenledikleri bir süreçtir” (Mutlu, 1995: 168).
Ancak "bireysel ve her zaman doğrusal olarak ilerleyen bir süreçtir." şeklinde bir iletişim tanımından söz etmek mümkün değildir. Dolayısıyla doğru yanıt C şıkkıdır.
Her disiplinin ve farklı yaklaşımların uzlaştığı bir tanım vermek zordur; yine de yaygın kullanımı olan bazı tanımları aktaracak olursak:
“İletişim mesajlar aracılığıyla gerçekleştirilen toplumsal etkileşimdir.”
“İletişim katılanların bilgi yaratıp, karşılıklı bir anlamaya ulaşmak amacıyla bu bilgiyi birbirleriyle paylaştıkları bir süreçtir” (Mutlu, 1995: 168).
"Belli bir coğrafyada ve belirli bir zaman diliminde bir grup, topluluk veya toplumda insanlar arasında duygu, düşünce, bilgi ve deneyimlerin paylaşılma sürecine iletişim denir."
“İletişim insanların kolektif olarak toplumsal gerçekliği yaratıp düzenledikleri bir süreçtir” (Mutlu, 1995: 168).
Ancak "bireysel ve her zaman doğrusal olarak ilerleyen bir süreçtir." şeklinde bir iletişim tanımından söz etmek mümkün değildir. Dolayısıyla doğru yanıt C şıkkıdır.
Soru 63
Aşağıdakilerden hangisi iletim sürecinin öğelerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Kaynak
B
Hedef
C
İleti
D
Kanal
E
Gösterge
Açıklama:
İletişim kavramını ve öğelerini tanımlayabileceksiniz.
e şıkkı yanlış yazılmış
e şıkkı yanlış yazılmış
Soru 64
Herhangi bir şey üzerinde düşünme, onu kurumsallaştırma veya anlamanın kültürel yolu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Gösterge
B
Kod
C
Simge
D
Mit
E
Kaynak
Açıklama:
İletişimi bir anlam üretimi ve paylaşımı olarak özetleyebileceksiniz.
Mitler bir bakıma kültürel yol olarak ele alınmalıdır.
Mitler bir bakıma kültürel yol olarak ele alınmalıdır.
Soru 65
Günümüz toplumlarında ulaşılan gelişkin iş bölümünü ve örgütlenmeyi düzenleyen nedir?
Seçenekler
A
Ekonomi
B
İletişim
C
Siyaset
D
Kitle iletişim araçları
E
Sivil toplum örgütleri
Açıklama:
Toplumsal örgütlenme ve iletişim sistemleri etkileşimini özetleyebileceksiniz.
Günümüz toplumlarında ulaşılan gelişkin iş bölümünü ve örgütlenmeyi düzenleyen iletişimdir.
Günümüz toplumlarında ulaşılan gelişkin iş bölümünü ve örgütlenmeyi düzenleyen iletişimdir.
Soru 66
Yazı sayesinde aşağıdakilerden hangisi gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
Dışsal dünyaya ait olan şeyleri belleği kullanmadan koruyabilme olanağı sağladı.
B
Düşünce belleklerden silinmekten kurtulamadı.
C
Düşünce kalıcı izlere dönüştürülemedi.
D
Bilgi birikimi nicel ve nitel olarak büyüyemedi.
E
İnsanlığın yazı öncesi dönemleri "tarihi çağlar" olarak adlandırılır.
Açıklama:
Toplumsal örgütlenme ve iletişim sistemleri etkileşimini özetleyebileceksiniz.
Yazı dışsal dünyaya ait olan şeyleri belleği kullanmadan koruyabilme olanağı sağladı.
Yazı dışsal dünyaya ait olan şeyleri belleği kullanmadan koruyabilme olanağı sağladı.
Soru 67
"Kaynak iletişimi başlatan taraftır. Bir duygu, düşünce, haber veya enformasyonuanlaşılır şekilde dışa vuran veya dile getiren taraftır. Bireylerarası iletişim söz konusuolduğunda kaynak bir insandır; kitle iletişiminde ise medya kuruluşları aldığımız çok çeşitli iletilerin kaynağıdır."Aşağıdakilerden hangisi iletişim sürecinin temel öğelerinden olan kaynağa doğru bir örnektir?
Seçenekler
A
Şarkı sözü
B
Akıllı telefon
C
Sivil toplum kuruluşu
D
Fotoğraf
E
Radyo dalgaları
Açıklama:
İletişim kavramını ve öğelerini tanımlayabileceksiniz.
Kaynak iletişimi başlatan taraftır. Bir duygu, düşünce, haber veya enformasyonu anlaşılır şekilde dışa vuran veya dile getiren taraftır. Bireylerarası iletişim sözkonusu olduğunda kaynak bir insandır; kitle iletişiminde ise medya kuruluşları aldığımız çok çeşitli iletilerin kaynağıdır. Bir TV kanalı veya radyo istasyonu kaynak olabilir. Kimi durumlarda da kaynak bir siyasi parti, sivil toplum kuruluşu veya uluslararası örgütlü bir topluluk da olabilir. İletişim Sözlüğü’nde kaynak şöyle tanımlanır: “Bir iletişim etkinliğinde kaynağı konuşan, yazan ya da bir hareket yapan bir birey ya da bir reklam politikası formüle eden bir grup ya da bir sorunu çözen bir bilgisayar olabilir”. Görüldüğü gibi şarkı sözü ileti (mesaj), akıllı telefon bir araç, fotoğraf bir araç, radyo dalgaları da kanal iken, sivil toplum kuruluşları iletişim sürecinin temel öğelerinden olan kaynağa doğru örnektir. Doğru cevap C’dir.
Kaynak iletişimi başlatan taraftır. Bir duygu, düşünce, haber veya enformasyonu anlaşılır şekilde dışa vuran veya dile getiren taraftır. Bireylerarası iletişim sözkonusu olduğunda kaynak bir insandır; kitle iletişiminde ise medya kuruluşları aldığımız çok çeşitli iletilerin kaynağıdır. Bir TV kanalı veya radyo istasyonu kaynak olabilir. Kimi durumlarda da kaynak bir siyasi parti, sivil toplum kuruluşu veya uluslararası örgütlü bir topluluk da olabilir. İletişim Sözlüğü’nde kaynak şöyle tanımlanır: “Bir iletişim etkinliğinde kaynağı konuşan, yazan ya da bir hareket yapan bir birey ya da bir reklam politikası formüle eden bir grup ya da bir sorunu çözen bir bilgisayar olabilir”. Görüldüğü gibi şarkı sözü ileti (mesaj), akıllı telefon bir araç, fotoğraf bir araç, radyo dalgaları da kanal iken, sivil toplum kuruluşları iletişim sürecinin temel öğelerinden olan kaynağa doğru örnektir. Doğru cevap C’dir.
Soru 68
I. InnisII. PierceIII. SaussureIV. McLuhanV. BarthesGörüşleriyle İletişim çalışmalarını etkileyen, Yapısalcılık ve Göstergebiliminin öncü isimleri yukarıdakilerden hangisi ya da hangileridir?
Seçenekler
A
I, II,III
B
II, III, V
C
III,IV,V
D
II, IV, V
E
I,II, IV
Açıklama:
İletişimi bir anlam üretimi ve paylaşımı olarak özetleyebileceksiniz.
1960’lı yıllarda dilbilim alanındaki çalışmalar özellikle yapısalcılık kuramının etkisiyle iletişim olgusu iletilerin yalın şekilde aktarımı olarak değil; bir anlam üretim pratiği şeklinde bir bakış açısıyla ele alınmaya başladı. Yapısalcılık ve göstergebilimin öncü isimleri ve görüşleriyle iletişim çalışmalarını etkileyen düşünürlerin başında C.S. Pierce, F. Saussure ve R. Barthes gelir. Söz konusu düşünürlerin takipçisi ve anlamın nasıl kurulduğu sorusuyla daha çok ilgilenen modeller şu üç öğeyle ilgilenir: gösterge, göstergenin gönderme yaptığı nesne ve göstergenin kullanıcıları veya yorumlayanlardır. Görüldüğü gibi Pierce, Saussare ve Barthes görüşleriyle iletişim çalışmalarını etkileyen Yapısalcılık ve Göstergebilim çalışmalarını öncü isimlerindendir. Doğru Cevap B’dir.
1960’lı yıllarda dilbilim alanındaki çalışmalar özellikle yapısalcılık kuramının etkisiyle iletişim olgusu iletilerin yalın şekilde aktarımı olarak değil; bir anlam üretim pratiği şeklinde bir bakış açısıyla ele alınmaya başladı. Yapısalcılık ve göstergebilimin öncü isimleri ve görüşleriyle iletişim çalışmalarını etkileyen düşünürlerin başında C.S. Pierce, F. Saussure ve R. Barthes gelir. Söz konusu düşünürlerin takipçisi ve anlamın nasıl kurulduğu sorusuyla daha çok ilgilenen modeller şu üç öğeyle ilgilenir: gösterge, göstergenin gönderme yaptığı nesne ve göstergenin kullanıcıları veya yorumlayanlardır. Görüldüğü gibi Pierce, Saussare ve Barthes görüşleriyle iletişim çalışmalarını etkileyen Yapısalcılık ve Göstergebilim çalışmalarını öncü isimlerindendir. Doğru Cevap B’dir.
Soru 69
I. Örümceğin ağ örmesiII. Televizyondan Başbakan’ın konuşmasını canlı yayında izlemekIII. Akıllı telefonlarla haber ve gündemi takip etmekIV. Radyodan hava durumu haberlerini dinlemek V. Arıların bal peteği üretmesiYukarıdakilerden hangisi ya da hangileri kültür üretiminin sonucu olarak ortaya çıkan eylemlere örnektir?
Seçenekler
A
II, III
B
I, IV, V
C
II
D
II, III, IV
E
I, II, V
Açıklama:
İletişimin toplumsal yaşam için önemini açıklayabileceksiniz.
İletişim, insanın varlık sürdürme biçiminin bir ürünü ve insanın varlık sürdürme biçimindeki gelişmelere ve dönüşmelere bağlı olarak bizatihi kendi yapısı da değişime/dönüşüme uğrayan, insana özgü bir olgu ve insan hareketleri/eylemleridir. Kâinattaki tüm canlılar gibi insanlar da fizik evrenin içinde yaşamlarını sürdürürler fakat insan diğer canlı türlerinden farklı olarak doğa ile mücadele eden ve bunun sonucu olarak da kültür üretimini gerçekleştiren bir varlıktır. Örneğin örümceğin ağını yüzyıllardır aynı tarzda örmesi; arıların altıgen bal peteğini yüzyıllardır kusursuz şekilde yapabilmesi bir kültür üretiminin sonucu değil; tümüyle içgüdüsel olarak gerçekleştirilen davranışlarının bir sonucudur. Oysa insan mağarada yaşamaktan gökdelenler yapmaya; denizaltılardan uzaya seyahate, ateş yakabilmeden dünyanın her yerinden canlı ve görüntülü olarak 24 saat haber ve enformasyon aktarabilme bilgi ve becerisine ulaşmıştır. Konuşma edimini bile tam gerçekleştiremediği ancak mağara duvarlarına resim yaparak kendini ve yaşadığı dünyayı anlamlandırma çabasından herhangi bir cafede, ofiste, okulda veya her yerde cebinde taşıyabileceği büyüklükte bir bilgisayarla tüm dünyayla bağını kesmeden yaşayabilen bir canlı varlık olma noktasına gelmiştir. Her akşam evinde televizyon aracılığıyla yaşamı boyunca belki de hiç gidemeyeceği coğrafyalara seyahat etmekte; ulusa sesleniş programlarında başbakanın gözünün içine bakarak yaptığı konuşmayı evine konuk olmuş ve şahsına yapılmış gibi algılayarak onur duymakta, “gerçekleri izlediniz” diyen haber bültenleriyle dünyada olan-bitenin bilgisine vakıf olma duygusunun hazzını yaşamaktadır. Görüldüğü gibi televizyondan Başbakan’ın konuşmasını canlı yayında izlemek, akıllı telefonlarla haber ve gündemi takip etmek, radyodan hava durumu haberlerini dinlemek kültür üretiminin sonucu olarak ortaya çıkan eylemlere örnektir. Doğru cevap D'dir.
İletişim, insanın varlık sürdürme biçiminin bir ürünü ve insanın varlık sürdürme biçimindeki gelişmelere ve dönüşmelere bağlı olarak bizatihi kendi yapısı da değişime/dönüşüme uğrayan, insana özgü bir olgu ve insan hareketleri/eylemleridir. Kâinattaki tüm canlılar gibi insanlar da fizik evrenin içinde yaşamlarını sürdürürler fakat insan diğer canlı türlerinden farklı olarak doğa ile mücadele eden ve bunun sonucu olarak da kültür üretimini gerçekleştiren bir varlıktır. Örneğin örümceğin ağını yüzyıllardır aynı tarzda örmesi; arıların altıgen bal peteğini yüzyıllardır kusursuz şekilde yapabilmesi bir kültür üretiminin sonucu değil; tümüyle içgüdüsel olarak gerçekleştirilen davranışlarının bir sonucudur. Oysa insan mağarada yaşamaktan gökdelenler yapmaya; denizaltılardan uzaya seyahate, ateş yakabilmeden dünyanın her yerinden canlı ve görüntülü olarak 24 saat haber ve enformasyon aktarabilme bilgi ve becerisine ulaşmıştır. Konuşma edimini bile tam gerçekleştiremediği ancak mağara duvarlarına resim yaparak kendini ve yaşadığı dünyayı anlamlandırma çabasından herhangi bir cafede, ofiste, okulda veya her yerde cebinde taşıyabileceği büyüklükte bir bilgisayarla tüm dünyayla bağını kesmeden yaşayabilen bir canlı varlık olma noktasına gelmiştir. Her akşam evinde televizyon aracılığıyla yaşamı boyunca belki de hiç gidemeyeceği coğrafyalara seyahat etmekte; ulusa sesleniş programlarında başbakanın gözünün içine bakarak yaptığı konuşmayı evine konuk olmuş ve şahsına yapılmış gibi algılayarak onur duymakta, “gerçekleri izlediniz” diyen haber bültenleriyle dünyada olan-bitenin bilgisine vakıf olma duygusunun hazzını yaşamaktadır. Görüldüğü gibi televizyondan Başbakan’ın konuşmasını canlı yayında izlemek, akıllı telefonlarla haber ve gündemi takip etmek, radyodan hava durumu haberlerini dinlemek kültür üretiminin sonucu olarak ortaya çıkan eylemlere örnektir. Doğru cevap D'dir.
Soru 70
"Dil toplumun tüm bireylerini kuşatan soyut bir sistemdir; toplumsal ve kültürel olarak yapılandırılan bir sistemdir; söz ise konuşma ile ilişkilendirilebilir ve dilin bireysel kullanımıdır."Dil ile söz arasında ayrım yapan ilk düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Innis
B
Pierce
C
Saussure
D
McLuhan
E
Barthes
Açıklama:
İletişimin toplumsal yaşam için önemini açıklayabileceksiniz.
Saussure, dil ile söz arasında ayrımı yapan ilk düşünürdür. Ona göre dil toplumun tüm bireylerini kuşatan soyut bir sistemdir; toplumsal ve kültüreldir olarak yapılandırılan bir sistemdir; söz ise konuşma ile ilişkilendirilebilir ve dilin bireysel kullanımıdır. Bebeklere konuşmayı öğretmek insan eğitiminin önemli bir parçasıdır. Bu öğretimde, çocuğa belirli sesleri ya da sözcükleri söyleyebilmesi ve bunlarla daha önceden kararlaştırıldığı gibi, belirli nesne ve olaylar arasında bağlantı kurma yeteneği verilir. Bu başarıldığında anne-baba, dil aracılığı ile çocuğa belirli koşullarda neler yapması veya yapmaması gerektiğini de öğretmiş olur. Bununla birlikte dil sadece ailelerin çocuklarına kendi deneyimlerini aktardıkları bir araç değildir. Dil, aynı dili kullanan yeni seslerin telaffuzu ve bu sözcüklerin taşıdığı anlamlar konusunda uzlaşmaya varmış insan topluluklarının üyeleri arasında söyleşi ve haberleşmeyi sağlar. Doğru cevap C’dir.
Saussure, dil ile söz arasında ayrımı yapan ilk düşünürdür. Ona göre dil toplumun tüm bireylerini kuşatan soyut bir sistemdir; toplumsal ve kültüreldir olarak yapılandırılan bir sistemdir; söz ise konuşma ile ilişkilendirilebilir ve dilin bireysel kullanımıdır. Bebeklere konuşmayı öğretmek insan eğitiminin önemli bir parçasıdır. Bu öğretimde, çocuğa belirli sesleri ya da sözcükleri söyleyebilmesi ve bunlarla daha önceden kararlaştırıldığı gibi, belirli nesne ve olaylar arasında bağlantı kurma yeteneği verilir. Bu başarıldığında anne-baba, dil aracılığı ile çocuğa belirli koşullarda neler yapması veya yapmaması gerektiğini de öğretmiş olur. Bununla birlikte dil sadece ailelerin çocuklarına kendi deneyimlerini aktardıkları bir araç değildir. Dil, aynı dili kullanan yeni seslerin telaffuzu ve bu sözcüklerin taşıdığı anlamlar konusunda uzlaşmaya varmış insan topluluklarının üyeleri arasında söyleşi ve haberleşmeyi sağlar. Doğru cevap C’dir.
Soru 71
"Tarihin değişim dinamiğini iletişim teknolojilerindeki yeni icatlar sağlamıştır."Yukarıdaki ifadede belirtilen görüşü öne süren Teknolojik Determinizmin öncü isimleri aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Innıs ve McLuhan
B
Pierce ve Saussure
C
Pierce ve McLuhan
D
Saussure ve Innis
E
Barthes ve McLuhan
Açıklama:
İletişimin toplumsal yaşam için önemini açıklayabileceksiniz.
Toplumsal örgütlenme ve kültürel yapının doğrudan iletişim teknolojilerinde değişime bağlı olduğunu öne süren yaklaşımlar vardır. Bu yaklaşım teknolojik determinizm olarak adlandırılır. Bu görüşün öncü isimleri Kanadalı iletişimbilimci Harold Innis ve Marshall McLuhan’dır. Her iki düşünürün de yapmaya çalıştığı uygarlık tarihindeki gelişmeleri ekonomi merkezli değil iletişim teknolojileri eksenli analiz etmektir. Çünkü onlara göre, tarihin değişim dinamiğini iletişim teknolojilerindeki yeni icatlar sağlamıştır. Doğru cevap A’dır.
Toplumsal örgütlenme ve kültürel yapının doğrudan iletişim teknolojilerinde değişime bağlı olduğunu öne süren yaklaşımlar vardır. Bu yaklaşım teknolojik determinizm olarak adlandırılır. Bu görüşün öncü isimleri Kanadalı iletişimbilimci Harold Innis ve Marshall McLuhan’dır. Her iki düşünürün de yapmaya çalıştığı uygarlık tarihindeki gelişmeleri ekonomi merkezli değil iletişim teknolojileri eksenli analiz etmektir. Çünkü onlara göre, tarihin değişim dinamiğini iletişim teknolojilerindeki yeni icatlar sağlamıştır. Doğru cevap A’dır.
Soru 72
Aşağıdakilerden hangisi liberal paradigma eksenli çalışmalar ile ilgili bir yaklaşım değildir?
Seçenekler
A
İletişim anlam üretim uğraşı olarak irdelenmektedir
B
İletişim iletilerin aktarımı olarak görülür
C
Etkililik ve doğruluk eksenli çalışmalar yapılır
D
Göndericilerin ve alıcıların nasıl kodlama yaptığı ve kod açtığı ile ilgilenilir.
E
Aktarıcıların iletişim kanallarını ve araçlarını nasıl kullandığı önemlidir.
Açıklama:
İletişim kavramını ve öğelerini tanımlayabileceksiniz.
İletişim çalışmaları genel anlamda liberal ve eleştirel/marksist paradigma olarak iki farklı açıdan kavramsallaştırılmaktadır. Liberal paradigma temelli tanımlama çabaları iletişimi bir süreç olarak ele alırken eleştirel paradigma eksenli çalışmalarda anlam üretim uğraşı olarak irdelendiği görülür. Bu nedenle doğru cevap a şıkkıdır.
İletişim çalışmaları genel anlamda liberal ve eleştirel/marksist paradigma olarak iki farklı açıdan kavramsallaştırılmaktadır. Liberal paradigma temelli tanımlama çabaları iletişimi bir süreç olarak ele alırken eleştirel paradigma eksenli çalışmalarda anlam üretim uğraşı olarak irdelendiği görülür. Bu nedenle doğru cevap a şıkkıdır.
Soru 73
"İletişim, bireyin gerek biyolojik gelişimine gerekse sosyo - kültürel çevresiyle etkileşimine bağlı olarak devingenlik gösteren ve bireyi de dönüştüren bir olgudur."Yukarıdaki ifade iletişimin tanımıyla ilgili hangi kavrama gönderme yapmaktadır?
Seçenekler
A
Paylaşma
B
Etkileşim
C
Süreç
D
Anlama
E
Yorumlama
Açıklama:
İletişim kavramını ve öğelerini tanımlayabileceksiniz.
Süreç bir olayın sürekli olarak ve birbirini izleyen değişmelerle gelişmesi, başka bir olaya dönüşmesi durumu olarak tanımlanır. İletişim de süreç özelliği gösteren bir edimdir. Bu dinamik süreç içerisinde insanlar hem kendileri başka insanlardan etkilenerek değişip dönüşürler; hem de süreçte başka insanlarda da değişim gerçekleşebilir Bu nedenle doru cevap c şıkkıdır.
Süreç bir olayın sürekli olarak ve birbirini izleyen değişmelerle gelişmesi, başka bir olaya dönüşmesi durumu olarak tanımlanır. İletişim de süreç özelliği gösteren bir edimdir. Bu dinamik süreç içerisinde insanlar hem kendileri başka insanlardan etkilenerek değişip dönüşürler; hem de süreçte başka insanlarda da değişim gerçekleşebilir Bu nedenle doru cevap c şıkkıdır.
Soru 74
‘’Bir iletişim etkinliğinde konuşan, yazan, bir hareket yapan veya anlamı kodlayan bir birey ya da bir reklam politikası formüle eden bir grup, iletişim sürecindeki hangi öğeyi tanımlamaktadır?
Seçenekler
A
Kaynak
B
İleti-mesaj
C
Alıcı-hedef
D
Kanal
E
Araç
Açıklama:
İletişim kavramını ve öğelerini tanımlayabileceksiniz.
Kaynak: Bir iletişim etkinliğinde konuşan, yazan, bir hareket yapan veya anlamı kodlayan bir birey ya da bir reklam politikası formüle eden bir gruptur.
Kaynak: Bir iletişim etkinliğinde konuşan, yazan, bir hareket yapan veya anlamı kodlayan bir birey ya da bir reklam politikası formüle eden bir gruptur.
Soru 75
Aşağıdaki toplum bilimcilerden hangisi göstergenin nasıl işlediği ile değil anlamın toplumsal olarak nasıl üretildiği ile ilgilenir?
Seçenekler
A
Pierce
B
Saussure
C
Burton
D
Barthes
E
Fiske
Açıklama:
İletişimi bir anlam üretimi ve paylaşımı olarak özetleyebileceksiniz.
Anlam yapısalcılıkla birlikte metnin içinde verili olarak bulunan ve statik/değişmez bir yapı olarak kabul edilmemektedir. Anlam okur/izleyici/dinleyici ile metin arasındaki etkileşimle kurulmaktadır; okur ile metin arasında dinamik bir süreç yaşanmaktadır. Yazar veya anlamı üreten açısından da anlamı zapt etmek diye bir şey yoktur; okur aynı eserden farklı farklı anlamlar/yorumlar üretebilir. Bu da Fransız düşünür olan R. Barthes’ın görüşüdür. Bu nedenle doğru cevap d şıkkıdır.
Anlam yapısalcılıkla birlikte metnin içinde verili olarak bulunan ve statik/değişmez bir yapı olarak kabul edilmemektedir. Anlam okur/izleyici/dinleyici ile metin arasındaki etkileşimle kurulmaktadır; okur ile metin arasında dinamik bir süreç yaşanmaktadır. Yazar veya anlamı üreten açısından da anlamı zapt etmek diye bir şey yoktur; okur aynı eserden farklı farklı anlamlar/yorumlar üretebilir. Bu da Fransız düşünür olan R. Barthes’ın görüşüdür. Bu nedenle doğru cevap d şıkkıdır.
Soru 76
İnsanı diğer canlılardan ayıran en önemli ve temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kültür üretimi
B
İçgüdüler
C
Fiziksel tepkiler
D
Doğaya uyum
E
Fiziksel temas
Açıklama:
İletişimi bir anlam üretimi ve paylaşımı olarak özetleyebileceksiniz.
Kâinattaki tüm canlılar gibi insanlar da fiziksel evrenin içinde yaşamlarını sürdürürler fakat insan diğer canlı türlerinden farklı olarak doğa ile mücadele eden ve bunun sonucu olarak da kültür üretimini gerçekleştiren bir varlıktır. Örneğin örümceğin ağını yüzyıllardır aynı tarzda örmesi; arıların altıgen bal peteğini yüzyıllardır kusursuz şekilde yapabilmesi bir kültür üretiminin sonucu değil; tümüyle içgüdüsel olarak gerçekleştirilen davranışlarının bir sonucudur. Oysa insan mağarada yaşamaktan gökdelenler yapmaya; denizaltılardan uzaya seyahate, ateş yakabilmekden dünyanın her yerinden canlı ve görüntülü olarak 24 saat haber ve enformasyon aktarabilme bilgi ve becerisine ulaşmıştır. Bu ve benzer nedenlerle doğru cevap a şıkkıdır.
Kâinattaki tüm canlılar gibi insanlar da fiziksel evrenin içinde yaşamlarını sürdürürler fakat insan diğer canlı türlerinden farklı olarak doğa ile mücadele eden ve bunun sonucu olarak da kültür üretimini gerçekleştiren bir varlıktır. Örneğin örümceğin ağını yüzyıllardır aynı tarzda örmesi; arıların altıgen bal peteğini yüzyıllardır kusursuz şekilde yapabilmesi bir kültür üretiminin sonucu değil; tümüyle içgüdüsel olarak gerçekleştirilen davranışlarının bir sonucudur. Oysa insan mağarada yaşamaktan gökdelenler yapmaya; denizaltılardan uzaya seyahate, ateş yakabilmekden dünyanın her yerinden canlı ve görüntülü olarak 24 saat haber ve enformasyon aktarabilme bilgi ve becerisine ulaşmıştır. Bu ve benzer nedenlerle doğru cevap a şıkkıdır.
Soru 77
Dil ile söz arasında ayrımı yapan ilk düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Saussure
B
Aristoteles
C
Barthes
D
Pierce
E
Fiske
Açıklama:
İletişimi bir anlam üretimi ve paylaşımı olarak özetleyebileceksiniz.
Saussure dil ile söz arasında ayrımı yapan ilk düşünürdür.
Saussure dil ile söz arasında ayrımı yapan ilk düşünürdür.
Soru 78
Toplumsal beraberliğin zorunlu kıldığı ve iletişimi bireysellikten çıkarıp toplumsal yaşama entegre etmeyi kolaylaştıran en önemli kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İş bölümü
B
Uzlaşma
C
Ticari ilişkiler
D
Rekabet
E
Toplumsal diyalog
Açıklama:
İletişimin toplumsal yaşam için önemini açıklayabileceksiniz.
Toplumsal yaşamdaki örgütleniş aşamasında bir yapılanma ve iş bölümü söz konusudur. İnsan varlığının iletişime en çok ihtiyaç duyduğu aşama bireysellikten çıkıp, toplumsal yaşama entegre olması ile başlar. Toplumdaki beraberlik iş bölümünü zorunlu kılar ve iş bölümündeki düzen iletişim yoluyla sağlanır. İletişimin toplumsal temeli de bu noktaya dayanır. Toplum yaşamına geçilirken, ilişkilerin, çabaların örgütlenmesi ve belli bir amaca yöneltilmesi ancak söz konusu çabalar veya mücadeleler esnasında kurulacak iletişimle mümkündür. Bu nedenle doğru yanıt a şıkkıdır.
Toplumsal yaşamdaki örgütleniş aşamasında bir yapılanma ve iş bölümü söz konusudur. İnsan varlığının iletişime en çok ihtiyaç duyduğu aşama bireysellikten çıkıp, toplumsal yaşama entegre olması ile başlar. Toplumdaki beraberlik iş bölümünü zorunlu kılar ve iş bölümündeki düzen iletişim yoluyla sağlanır. İletişimin toplumsal temeli de bu noktaya dayanır. Toplum yaşamına geçilirken, ilişkilerin, çabaların örgütlenmesi ve belli bir amaca yöneltilmesi ancak söz konusu çabalar veya mücadeleler esnasında kurulacak iletişimle mümkündür. Bu nedenle doğru yanıt a şıkkıdır.
Soru 79
Aşağıdaki toplum bilimcilerden hangisi her yeni iletişim teknolojisinin farklı bir duyunun gelişimine etki ettiğini ve bireylerin duygularındaki farklı gelişmelerin onların zihinsel algılama ve yaratma edimini de değiştirdiğini söyler?
Seçenekler
A
Hall
B
Adorno
C
McLuhan
D
Barthes
E
Pierce
Açıklama:
İletişimin toplumsal yaşam için önemini açıklayabileceksiniz.
H. Innis’in takipçisi olan M. McLuhan iletişim teknolojilerini insanların duyuları üzerindeki etkileri ekseninde ele alır. Ona göre her yeni iletişim teknolojisi farklı bir duyunun gelişimine etki eder ve bireylerin duyularındaki farklı gelişmeler onların zihinsel algılama ve yaratma edimini de değiştirir. Bireylerin algı yapısındaki dönüşümler de kaçınılmaz olarak kültürel üretimi etkiler ve toplumsal yapının değişimini sağlar. Başka bir ifadeyle, toplumsal yapılanma ve kültürel üretim bu farklı duyusal algıların gelişimi doğrultusunda şekillenir. McLuhan’a göre her yeni buluş insanın bir uzantısıdır; sözlü kültürün egemen olduğu dönemlerde duyusal (kulak) duyuya bağlı olarak yaşayan insan matbaanın bulunuşuyla da görsel alana kaymıştır. Bu nedenle doğru yanıt c şıkkıdır.
H. Innis’in takipçisi olan M. McLuhan iletişim teknolojilerini insanların duyuları üzerindeki etkileri ekseninde ele alır. Ona göre her yeni iletişim teknolojisi farklı bir duyunun gelişimine etki eder ve bireylerin duyularındaki farklı gelişmeler onların zihinsel algılama ve yaratma edimini de değiştirir. Bireylerin algı yapısındaki dönüşümler de kaçınılmaz olarak kültürel üretimi etkiler ve toplumsal yapının değişimini sağlar. Başka bir ifadeyle, toplumsal yapılanma ve kültürel üretim bu farklı duyusal algıların gelişimi doğrultusunda şekillenir. McLuhan’a göre her yeni buluş insanın bir uzantısıdır; sözlü kültürün egemen olduğu dönemlerde duyusal (kulak) duyuya bağlı olarak yaşayan insan matbaanın bulunuşuyla da görsel alana kaymıştır. Bu nedenle doğru yanıt c şıkkıdır.
Soru 80
Aşağıdakilerden hangisi McLuhan'ın insanlık tarihi ile ilgili sınıflaması içinde yer almaz?
Seçenekler
A
Basım çağı
B
Kültür çağı
C
Kabile çağı
D
Elektronik çağ
E
Edebiyat çağı
Açıklama:
İletişimin toplumsal yaşam için önemini açıklayabileceksiniz.
McLuhan insanlık tarihini dört döneme ayırır. Bir dönemden diğerine geçiş iletişim teknolojisindeki değişimden önemli oranda etkilenmiştir. Bu dönemler • Kabile Çağı • Edebiyat Çağı • Basım Çağı • Elektronik Çağ olarak belirlenmiştir. Bu nedenle doğru yanıt b şıkkıdır.
McLuhan insanlık tarihini dört döneme ayırır. Bir dönemden diğerine geçiş iletişim teknolojisindeki değişimden önemli oranda etkilenmiştir. Bu dönemler • Kabile Çağı • Edebiyat Çağı • Basım Çağı • Elektronik Çağ olarak belirlenmiştir. Bu nedenle doğru yanıt b şıkkıdır.
Soru 81
Yazı ve uygarlık arasındaki ilişkide aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Yazının gelişmesi çok hızlı olmuş ve uygarlık tarihi içindeki diğer gelişmelere göre daha kısa sürede insan yaşamına girmiştir.
B
Yazı sayesinde insan düşüncesini somutlaştırmış ve zihninden çıkararak fiziksel ortama uyarlamıştır.
C
İnsanlar yazı sayesinde kültür birikimini daha sonraki nesillere aktarma olanağı elde etmiştir.
D
Yazıyla bilgi birikimi hem nicel hem de nitel olarak daha da büyümüştür.
E
Yazı insan bilincini, zihinsel etkinliğini biçimlendirmiş ve güçlendirmiştir.
Açıklama:
Yazının kültürel gelişmede rolünü özetleyebileceksiniz.
İnsan on binlerce yıldan günümüze resimler, göstergeler ve tasvirler aracılığıyla mesaj iletmenin sayısız yolunu icat etmiştir. Ancak yazının kendisi kullanıcıların düşündükleri ve hissettikleri ya da ifade edebildikleri her şeyi somutlaştırıp açıkça belirleyebilecekleri düzenli bir gösterge veya simgeler bütünü oluşturulduktan sonra ortaya çıkmıştır. Böyle bir sistem bir günde kurulmamıştır. Yazının tarihi uzun, yavaş ve karmaşık bir tarihtir. B u nedenle doğru yanıt a şıkkıdır.
İnsan on binlerce yıldan günümüze resimler, göstergeler ve tasvirler aracılığıyla mesaj iletmenin sayısız yolunu icat etmiştir. Ancak yazının kendisi kullanıcıların düşündükleri ve hissettikleri ya da ifade edebildikleri her şeyi somutlaştırıp açıkça belirleyebilecekleri düzenli bir gösterge veya simgeler bütünü oluşturulduktan sonra ortaya çıkmıştır. Böyle bir sistem bir günde kurulmamıştır. Yazının tarihi uzun, yavaş ve karmaşık bir tarihtir. B u nedenle doğru yanıt a şıkkıdır.
Soru 82
McLuhan insanlık tarihini şu dört döneme ayırır. • Kabile Çağı• Edebiyat Çağı• Basım Çağı• Elektronik ÇağAşağıdakilerden hangisi Kabile Çağını değiştiren buluştur?
Seçenekler
A
Matbaanın icadı
B
Fonetik alfabenin bulunuşu
C
Buhar makinasının icadı
D
Alfabenin bulunması
E
Elektriğin icadı
Açıklama:
Toplumsal örgütlenme ve iletişim sistemleri etkileşimini özetleyebileceksiniz.
McLuhan insanlık tarihini dört döneme ayırır. Bir dönemden diğerine geçiş iletişim teknolojisindeki değişimden önemli oranda etkilenmiştir: • Kabile Çağı • Edebiyat Çağı • Basım Çağı • Elektronik Çağ Kabile çağını değiştiren buluş fonetik (sescil) alfabenin bulunuşudur. İnsanların seslere aynı anlamı yüklemesiyle işbölümü gelişir, yeni bir toplum yapısına geçilir. Alfabenin bulunmasıyla da Edebiyat Çağı yani sözlü kültürün egemen olduğu bir toplumsal örgütlenmeye geçilir. Gutenberg’in matbaayı keşfi ile de batılı toplumlarda basım çağı başlamış, kültürel yapı ise sözlü kültürden önemli bir kopuşla yazılı kültüre evrilmiştir. Doğru cevap B’dir.
McLuhan insanlık tarihini dört döneme ayırır. Bir dönemden diğerine geçiş iletişim teknolojisindeki değişimden önemli oranda etkilenmiştir: • Kabile Çağı • Edebiyat Çağı • Basım Çağı • Elektronik Çağ Kabile çağını değiştiren buluş fonetik (sescil) alfabenin bulunuşudur. İnsanların seslere aynı anlamı yüklemesiyle işbölümü gelişir, yeni bir toplum yapısına geçilir. Alfabenin bulunmasıyla da Edebiyat Çağı yani sözlü kültürün egemen olduğu bir toplumsal örgütlenmeye geçilir. Gutenberg’in matbaayı keşfi ile de batılı toplumlarda basım çağı başlamış, kültürel yapı ise sözlü kültürden önemli bir kopuşla yazılı kültüre evrilmiştir. Doğru cevap B’dir.
Soru 83
"Yazı insan bilincini, zihinsel etkinliğini biçimlendirmesi ve güçlendirmesi açılarından en fazla etkiye sahip olan bir buluştur."
Buna göre yazının bulunuşundan sonraki dönemleri adlandırmak için aşağıdaki ifadelerden hangisi kullanılır?
Buna göre yazının bulunuşundan sonraki dönemleri adlandırmak için aşağıdaki ifadelerden hangisi kullanılır?
Seçenekler
A
Kabile çağı
B
Edebiyat çağı
C
Basım çağı
D
Tarih öncesi çağ
E
Tarihi çağlar
Açıklama:
Yazının kültürel gelişmede rolünü özetleyebileceksiniz.
Yazıyla, bilgi birikimi hem nicel hem de nitel olarak daha da büyümüş; insan, uygarlık ve kültürün taşınmasında çok güçlü bir araca kavuşmuştur. Bu nedenledir ki, insanlığın yazı öncesi dönemleri “tarih öncesi”, yazının bulunuşundan sonraki dönemleri ise “tarihi çağlar” olarak adlandırılmaktadır. Çünkü yazı insan bilincini, zihinsel etkinliğini biçimlendirmesi ve güçlendirmesi açılarından en fazla etkiye sahip olan bir buluştur.
Yazıyla, bilgi birikimi hem nicel hem de nitel olarak daha da büyümüş; insan, uygarlık ve kültürün taşınmasında çok güçlü bir araca kavuşmuştur. Bu nedenledir ki, insanlığın yazı öncesi dönemleri “tarih öncesi”, yazının bulunuşundan sonraki dönemleri ise “tarihi çağlar” olarak adlandırılmaktadır. Çünkü yazı insan bilincini, zihinsel etkinliğini biçimlendirmesi ve güçlendirmesi açılarından en fazla etkiye sahip olan bir buluştur.
Soru 84
"Uygarlık tarihinde yazıdan sonra matbaanın çok önemli bir yeri vardır; çünkü matbaa kültürel yaşamda yeniliklerin başlatıcısı olmuştur."Aşağıdakilerden hangisi matbaanın Avrupa’dan önce kullanıldığı ülkelerden biri değildir?
Seçenekler
A
Hindistan
B
Çin
C
Kore
D
Uygur
E
Japonya
Açıklama:
Yazının kültürel gelişmede rolünü özetleyebileceksiniz.
Uygarlık tarihinde yazıdan sonra matbaanın çok önemli bir yeri vardır; çünkü matbaa kültürel yaşamda yeniliklerin başlatıcısı olmuştur. Matbaa yazı aracılığıyla fiziksel varlık kazanan insan düşüncesinin hızlı ve daha kolay şekilde çoğaltılmasına yol açar. Bilginin çok daha geniş insan topluluklarına yayılmasını ve düşüncenin özgürleşmesini sağlar. Modern çağların başlatıcısı olarak kabul edilen matbaanın, Avrupa’da kullanımından çok önce Çin, Kore, Uygur ve Japonya’da kullanıldığı bilinmektedir. Doğru cevap A’dır.
Uygarlık tarihinde yazıdan sonra matbaanın çok önemli bir yeri vardır; çünkü matbaa kültürel yaşamda yeniliklerin başlatıcısı olmuştur. Matbaa yazı aracılığıyla fiziksel varlık kazanan insan düşüncesinin hızlı ve daha kolay şekilde çoğaltılmasına yol açar. Bilginin çok daha geniş insan topluluklarına yayılmasını ve düşüncenin özgürleşmesini sağlar. Modern çağların başlatıcısı olarak kabul edilen matbaanın, Avrupa’da kullanımından çok önce Çin, Kore, Uygur ve Japonya’da kullanıldığı bilinmektedir. Doğru cevap A’dır.
Soru 85
"Tarih öncesi uygarlıklarda da düzenli iletişime ihtiyaç duyuldu ve bu gereksinimi gidermek için çeşitli yöntemler geliştirildi: İlk düzenli iletişim sistemi gelişken bir yol ağına sahip olan Ahamenidler tarafından kullanılmıştır."Ahamenidlerin ilk düzenli iletişim sistemini kullandıkları tarih dönemi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
M. Ö. 780-670
B
M. Ö. 490-425
C
M. S. 321-450
D
M. S. 672-730
E
M. Ö. 250-190
Açıklama:
Yazının kültürel gelişmede rolünü özetleyebileceksiniz.
Tarih öncesi uygarlıklarda da düzenli iletişime ihtiyaç duyuldu ve bu gereksinimi gidermek için çeşitli yöntemler geliştirildi: İlk düzenli iletişim sistemi gelişken bir yol ağına sahip olan Ahamenidler tarafından M.Ö.490-425 yılları arasında kullanılmıştır. Posta sistemi için yol, atla bir günde geçilebilecek bölümlere ayrılmıştır. Haber buralarda bekleyen atlı haberciler tarafından elden ele geçirilmek suretiyle iletilmiş; idari ve askeri amaçlı olarak kullanılmıştır. Doğru cevap B’dir.
Tarih öncesi uygarlıklarda da düzenli iletişime ihtiyaç duyuldu ve bu gereksinimi gidermek için çeşitli yöntemler geliştirildi: İlk düzenli iletişim sistemi gelişken bir yol ağına sahip olan Ahamenidler tarafından M.Ö.490-425 yılları arasında kullanılmıştır. Posta sistemi için yol, atla bir günde geçilebilecek bölümlere ayrılmıştır. Haber buralarda bekleyen atlı haberciler tarafından elden ele geçirilmek suretiyle iletilmiş; idari ve askeri amaçlı olarak kullanılmıştır. Doğru cevap B’dir.
Soru 86
Pierce' a göre "Görüntüsel gösterge, temsil ettiği nesnesine doğrudan benzerlik taşır ve onu canlandırır. Bu benzerlik ise çoğu zaman şüpheye yer bırakmayacak şekilde nesnesini anlaşılır yapar''Aşağıdakilerden hangisi görüntüsel göstergeye örnek olarak verilemez?
Seçenekler
A
Haritalar
B
Heykeller
C
Terazi
D
Maketler
E
Geometrik çizimler
Açıklama:
İletişimi bir anlam üretimi ve paylaşımı olarak özetleyebileceksiniz.
Pierce göstergeleri üçe ayırmaktadır: Görüntüsel gösterge, belirtisel gösterge ve simge. Görüntüsel gösterge, temsil ettiği nesnesine doğrudan benzerlik taşır ve onu canlandırır. Bu benzerlik ise çoğu zaman şüpheye yer bırakmayacak şekilde nesnesini anlaşılır yapar. Örneğin haritalar, heykeller, fotoğraflar, maketler, geometrik çizimler. Belirtisel gösterge ise nesnesiyle doğrudan ve varoluşsal bağı olan göstergelerdir. Nesnesiyle bir ilişkisi olmadığında göstergede ortadan kalkar. Örneğin duman olduğu bir yerde ateş olduğunun rahatlıkla bilinmesi; yağmur bulutlarının olası yağışı işaret etmesi. Simge, bir şeyi temsil eden ama onunla doğal bir ilişkisi olmayan bir semboldür. Dolayısıyla onun nesnesiyle bağlantısı yalnızca toplumsal uzlaşma sonucu kurulan bir göstergedir. Bir simge dinamik nesnesi tarafından, yalnızca yorumlanacağı yönde, anlamda bulunan bir göstergedir. Doğal dillerdeki bir sözcük, belirttiği şey yalnızca bu anlama geldiğinde anlaşılması mümkündür. Örneğin “terazi” figürünün “adaleti”n simgesi olması gibi. Saussure buna nedensiz gösterge demektedir; çünkü simge ilettiği şeye doğal bir bağıntıyla değil de kurgusal bir bağıntıyla ifade etmesi bakımından rastlantısal ve keyfi bir özellik gösterir. Sözcükler de simgeleştirdikleri anlamla doğrudan ve nedensellik ilişkisi içinde olmayan simgelerdir. Doğru cevap C’dir.
Pierce göstergeleri üçe ayırmaktadır: Görüntüsel gösterge, belirtisel gösterge ve simge. Görüntüsel gösterge, temsil ettiği nesnesine doğrudan benzerlik taşır ve onu canlandırır. Bu benzerlik ise çoğu zaman şüpheye yer bırakmayacak şekilde nesnesini anlaşılır yapar. Örneğin haritalar, heykeller, fotoğraflar, maketler, geometrik çizimler. Belirtisel gösterge ise nesnesiyle doğrudan ve varoluşsal bağı olan göstergelerdir. Nesnesiyle bir ilişkisi olmadığında göstergede ortadan kalkar. Örneğin duman olduğu bir yerde ateş olduğunun rahatlıkla bilinmesi; yağmur bulutlarının olası yağışı işaret etmesi. Simge, bir şeyi temsil eden ama onunla doğal bir ilişkisi olmayan bir semboldür. Dolayısıyla onun nesnesiyle bağlantısı yalnızca toplumsal uzlaşma sonucu kurulan bir göstergedir. Bir simge dinamik nesnesi tarafından, yalnızca yorumlanacağı yönde, anlamda bulunan bir göstergedir. Doğal dillerdeki bir sözcük, belirttiği şey yalnızca bu anlama geldiğinde anlaşılması mümkündür. Örneğin “terazi” figürünün “adaleti”n simgesi olması gibi. Saussure buna nedensiz gösterge demektedir; çünkü simge ilettiği şeye doğal bir bağıntıyla değil de kurgusal bir bağıntıyla ifade etmesi bakımından rastlantısal ve keyfi bir özellik gösterir. Sözcükler de simgeleştirdikleri anlamla doğrudan ve nedensellik ilişkisi içinde olmayan simgelerdir. Doğru cevap C’dir.
Soru 87
Aşağıdakilerden hangisi Latince’deki ‘Communis’ kavramının tanımını karşılar?
Seçenekler
A
Benzeşenlerin oluşturduğu ortaklık ya da topluluk anlamına gelir.
B
Mesajlar aracılığıyla gerçekleştirilen toplumsal etkileşimdir.
C
Katılanların bilgi yaratıp, karşılıklı bir anlamaya ulaşmak amacıyla bu bilgiyi birbirleriyle paylaştıkları bir süreçtir.
D
Belli bir coğrafyada ve belirli bir zaman diliminde bir grup, topluluk veya toplumda insanlar arasında anlam arama çabasıdır.
E
İnsanların kolleftif olarak toplumsal gerçekliği yaratıp düzenledikleri bir süreçtir.
Açıklama:
Communis, benzeşenlerin oluşturduğu ortaklık ya da topluluk anlamına gelir. Diğer şıklar iletişimin tanımlarıdır.
Soru 88
Aşağıdaki bilgilerden hangisi "Süreç" okulu’nun özellikleri arasında yer almaktadır?
Seçenekler
A
Anlamların üretilmesinde iletilerin ya da metinlerin insanlarla nasıl etkileşime geçtiğiyle ilgilenmez.
B
İletişim ediminde veya anlamların paylaşım sürecinde ortaya çıkan yanlış anlama ve çatışmaları iletişim başarısızlığının mutlak kanıtı olarak görür.
C
Gönderici ile alıcı arasındaki kültürel farklılıklara daha az önem verir.
D
Bu okul içerisinde, iletişim araştırması kaynak eksenli olarak irdelenir.
E
İletişim sürecinde başarısızlığın nedenlerini bulmaya yönelir.
Açıklama:
İletişim sürecinde başarısızlığın nedenlerini bulmaya yönelen yaklaşım, “süreç” okulu olarak adlandırılır. İletişimi bir anlam üretimi ve paylaşımı olarak ele alan çalışmalar, iletişim sürecinin her bir öğesi (kaynak, alıcı, ileti vb) arasında bir ilişki/etkileşim olduğunu, bu ilişkinin irdelenmesi gerektiğini öne sürerken iletişime dair tüm edimleri de daha geniş bir toplumsallık içerisinde irdelemenin önemine işaret ederler. İkinci okul da diyebileceğimiz bu yaklaşım, anlamların üretilmesinde iletilerin ya da metinlerin insanlarla nasıl etkileşime geçtiğiyle ilgilenir. Gerçekte metinlerin kültürün içindeki rolüne bakar. Anlam üretimiyle daha çok ilgilenir; iletişim ediminde veya anlamların paylaşım sürecinde ortaya çıkan yanlış anlama ve çatışmaları iletişim başarısızlığının mutlak kanıtı olarak görmez. Gönderici ile alıcı arasındaki kültürel farklılıklara daha fazla önem verir; anlaşamama durumunu da farklılıkla açıklar. Bu okul içerisinde, iletişim araştırması metin ve kültür eksenli olarak irdelenir.
Soru 89
Aşağıdaki tanımlardan hangisi iletinin anlamını karşılamaktadır?
Seçenekler
A
İletişimi başlatan taraftır.
B
Bir duygu, düşünce, haber veya enformasyonu anlaşılır şekilde dışa vuran veya dile getirendir.
C
Algılama, seçme, düşünme, yorumlama süreçlerinde ürettiği anlamlı iletileri simgeler aracılığı ile gönderen kişidir.
D
Üretilen ya da inşa edilen anlamlara verilen isimlerdir.
E
Bir iletişim etkinliğinde konuşan, yazan ya da bir hareket yapan bir bireydir.
Açıklama:
İletişim sürecinde duygu ve düşüncelerin paylaşılması için üretilen sözel, görsel ve görsel-işitsel somut üretimlere ileti/mesaj denir. İleti, aynı zamanda üretilen ya da inşa edilen anlamlara verilen isimlerdir. Her ileti alıcıya bir çeşit anlam nakleder. Bir baş sallama, bir el hareketi, yakaya takılan bir rozet, seçilen bir parfüm markası, kullanılan bir sembol, bir şiirin dizeleri, bir şarkı sözü, takılan bir takı veya giysi türü, yüzlerce sayfalık bir roman, beyazperdeden akan görüntülerin hepsi birer iletidir. Bunların her birisi birer anlam üretim ve paylaşım çabalarıdır. İleti, içerik ve yapı olmak üzere iki boyuta sahiptir İçerik, doğrudan kurulan anlamı veya iletilmek istenen mesajı ifade ederken, yapı da anlamın kurulumunu sağlayan simge, gösterge ve kodlardan oluşan anlatım şekli veya üslup olabilir. Diğer şıklardaki bilgiler, kaynağı tanımlamaktadır.
Soru 90
İletişimin anlamı ile ilgili olarak aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Kâinattaki canlılar arasında iletişim kurma yetisine sahip olan yegâne varlık insandır.
B
Kainattaki tüm canlılar düşünce ve bilgilerini biriktirip, aktarma yetisine sahiptir.
C
Kâinattaki canlılar, simge (sembol) yaratma yetisine sahiptir.
D
Kâinattaki canlıların geliştirmiş olduğu en gelişkin sembol sistemi dildir.
E
İnsanlar, dilleri sayesinde sadece başkalarına duygularını ifade etmeye değil, kültür üretme olanağına da kavuşmuştur.
Açıklama:
Kâinattaki canlılar arasında iletişim kurma yetisine sahip olan yegâne varlık insan değildir. Örneğin arılar, karıncalar veya yunuslar arasında bir iletişim dizgesi olduğu, yiyecek stoklamada kolektif bir çalışma gerçekleştirdikleri bilinmektedir. Bununla birlikte sadece insan varlığı, simge (sembol) yaratma yetisine sahiptir ve insanın geliştirmiş olduğu en gelişkin sembol sistemi de dildir. Bu özelliği ile de sadece başkalarına duygularını ifade etme değil, düşünce ve bilgilerini de biriktirip aktarma dolayısıyla kültür üretme olanağına kavuşmuştur.
Soru 91
Gösterge ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Gösterge, kendisinden başka bir şeyi temsil edemeyen şeydir.
B
Gösterge, duyu organlarıyla kavranamayan bir şeydir.
C
Göstergenin varlığı kullanıcılarının onu bir gösterge olarak kabul edip etmemelerine bağlı değildir.
D
Göstergelerin nedensiz bir doğası vardır.
E
Uzlaşımlar olmaksızın anlam kazananırlar.
Açıklama:
Gösterge, kendisinden başka bir şeyi temsil eden veya imleyen şeydir. Gösterge, duyu organlarıyla kavranabilen fiziksel bir şeydir ve varlığı kullanıcılarının onu bir gösterge olarak kabul etmesine bağlıdır. Göstergelerin nedensiz bir doğası vardır. Uzlaşımlar olmaksızın anlam kazanamazlar veya tümüyle yanlış kod açımına maruz kalırlar.
Soru 92
Aşağıdakilerden hangisi belirtisel göstergeler arasında yer almaktadır?
Seçenekler
A
Haritalar
B
Heykeller
C
Yağmur bulutları
D
Maketler
E
Fotoğraflar
Açıklama:
Pierce göstergeleri üçe ayırır: Görüntüsel gösterge, belirtisel gösterge ve simge. Görüntüsel gösterge temsil ettiği nesnesini doğrudan benzerlik taşır ve onu canlandırır. Bu benzerlik ise çoğu zaman şüpheye yer bırakmayacak şekilde nesnesini anlaşılır yapar. Örneğin haritalar, heykeller, fotoğraflar, maketler, geometrik çizimler. Belirtisel gösterge ise nesnesiyle doğrudan ve varoluşsal bağı olan göstergelerdir. Nesnesiyle bir ilişkisi olmadığında göstergede ortadan kalkar. Örneğin duman olduğu bir yerde ateş olduğunun rahatlıkla bilinmesi; yağmur bulutlarının olası yağışı işaret etmesi.
Soru 93
Bir kültürün, gerçekliğin ya da doğanın bazı görünümlerini açıklaması veya anlamasını sağlayan bir öyküye ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Simge
B
Gösterge
C
Kod
D
Mit
E
Belirtisel gösterge
Açıklama:
Bir kültürün, gerçekliğin ya da doğanın bazı görünümlerini açıklaması veya anlamasını sağlayan bir öyküye MİT adı verilmektedir. Simge,bir şeyi temsil eden ama onunla doğal bir ilişkisi olmayan bir semboldür. Kodlar göstergelerin kendi gelenekleriyle nasıl bir arada tutulduklarını, nasıl kullanıldıklarını, nasıl anlaşılacaklarını açıklayan ve yazılı olmayan tanımlamalardır. Gösterge, kendisinden başka bir şeyi temsil eden veya imleyen şeydir. Belirtisel gösterge nesnesiyle doğrudan ve varoluşsal bağı olan göstergelerdir.
Soru 94
Aşağıdakilerden hangisi McLuhan’a göre Kabile Çağını değiştiren gelişmedir?
Seçenekler
A
Fonetik alfabenin bulunması
B
Sanayi Devrimi
C
Gutenberg’in matbaayı keşfi
D
Rönesans ve Reform Hareketleri
E
Ulus-devletlerin ortaya çıkışı
Açıklama:
McLuhan insanlık tarihini dört döneme ayırır. Bir dönemden diğerine geçiş iletişim teknolojisindeki değişimden önemli oranda etkilenmiştir:
Kabile çağını değiştiren buluş fonetik (sescil) alfabenin bulunuşudur. İnsanların seslere aynı anlamı yüklemesiyle işbölümü gelişir, yeni bir toplum yapısına geçilir. Alfabenin bulunmasıyla da Edebiyat Çağı yani sözlü kültürün egemen olduğu bir toplumsal örgütlenmeye geçilir. Gutenberg’in matbaayı keşfi ile de batılı toplumlarda basım çağı başlamış, kültürel yapı ise sözlü kültürden önemli bir kopuşla yazılı kültüre evrilmiştir. (Altay, 2003). Innis ve McLuhan’ın görüşleri yeni iletişim teknolojileriyle birlikte tekrar irdelenmeye başlamış; özellikle McLuhan’ın bireylerin duyularının aynı tarzda gelişerek dünyanın birbirine benzer olacağı ve global bir köye evrileceği görüşü tekrar tartışmaya açılmıştır. Bununla birlikte, uygarlık tarihinin gelişim sürecinde, insan varlığının kurucu rolünün teknoloji yanında göz ardı edilmesi kuramın zayıf yönü olarak eleştirilir.
- Kabile Çağı
- Edebiyat Çağı
- Basım Çağı
- Elektronik Çağ
Kabile çağını değiştiren buluş fonetik (sescil) alfabenin bulunuşudur. İnsanların seslere aynı anlamı yüklemesiyle işbölümü gelişir, yeni bir toplum yapısına geçilir. Alfabenin bulunmasıyla da Edebiyat Çağı yani sözlü kültürün egemen olduğu bir toplumsal örgütlenmeye geçilir. Gutenberg’in matbaayı keşfi ile de batılı toplumlarda basım çağı başlamış, kültürel yapı ise sözlü kültürden önemli bir kopuşla yazılı kültüre evrilmiştir. (Altay, 2003). Innis ve McLuhan’ın görüşleri yeni iletişim teknolojileriyle birlikte tekrar irdelenmeye başlamış; özellikle McLuhan’ın bireylerin duyularının aynı tarzda gelişerek dünyanın birbirine benzer olacağı ve global bir köye evrileceği görüşü tekrar tartışmaya açılmıştır. Bununla birlikte, uygarlık tarihinin gelişim sürecinde, insan varlığının kurucu rolünün teknoloji yanında göz ardı edilmesi kuramın zayıf yönü olarak eleştirilir.
Soru 95
I. Kitle toplumu tezi, ilk olarak Le Bon, Gasset ve Heidegger gibi muhafazakar düşünürlerce formüle edilmiştir.
II. Kitle toplumu bireysel farklılıkların arttığı fakat bireyler arasındaki bağların kuvvetlendiği bir toplumdur.
III. Kitle toplumu kapitalizmin bir ürünüdür; sanayileşme, kentleşme ve modernleşme süreçleriyle ortaya çıkmıştır.
IV. Kitle toplumu için yeni bir anlatı şekli geliştirilir. Haber üretimi artık para kazanılan bir iş, habercilik ve kısa süre sonra da yayıncılık kârlı bir iş kolu olarak yükselir.
Kitle toplumu ile ilgili yukarıda verilen ifadelerden hangisi ya da hangileri doğrudur?
II. Kitle toplumu bireysel farklılıkların arttığı fakat bireyler arasındaki bağların kuvvetlendiği bir toplumdur.
III. Kitle toplumu kapitalizmin bir ürünüdür; sanayileşme, kentleşme ve modernleşme süreçleriyle ortaya çıkmıştır.
IV. Kitle toplumu için yeni bir anlatı şekli geliştirilir. Haber üretimi artık para kazanılan bir iş, habercilik ve kısa süre sonra da yayıncılık kârlı bir iş kolu olarak yükselir.
Kitle toplumu ile ilgili yukarıda verilen ifadelerden hangisi ya da hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
I, II ve III
D
I, III ve IV
E
II, III ve IV
Açıklama:
Kitle toplumu tezi, ilk olarak Le Bon, Gasset ve Heidegger gibi muhafazakar düşünürlerce formüle edilmiştir. Kitle toplumu kapitalizmin bir ürünüdür; sanayileşme, kentleşme ve modernleşme süreçleriyle ortaya çıkmıştır. Bu süreçler sonunda bireyler arasındaki farklılıklar giderek ortadan kalkmış, birbirlerinden yalıtılmış ama birbirlerine benzer çekirdek bireylerin oluşturduğu bir toplum yani kitle toplumu ortaya çıkmıştır. Kitle toplumu için yeni bir anlatı şekli (veya teknikler) geliştirilir. Haber üretimi artık para kazanılan bir iş, habercilik ve kısa süre sonra da yayıncılık kârlı bir iş kolu olarak yükselir. 1890 yılında New York kentinde iki gazete okunmaktadır ve bu gazeteler aynı zamanda kentteki sınıfsal ayrışmayı da temsil eder: Times, zenginler tarafından okunmaktadır World gazetesi ise daha az zenginler tarafından okunmaktadır.
Soru 96
Teknoloji, toplum ve küreselleşme eksenli yaklaşımını ağ toplumu kavramı ile ifade eden kişi kimdir?
Seçenekler
A
McLuhan
B
Bell
C
Castells
D
Gasset
E
Le Bon
Açıklama:
Internet 1969 yılında askeri amaçlarla bilgisayarlar arasında kurulan bir ağ iken 1995 yılında sivillerin de kullanımına açılmasıyla birlikte McLuhan’ı takip eden iyimser yaklaşımlardan denetim ve kontrol boyutuna uzanan karanlık yüzüne kadar pekçok kuram ve tartışmaya konu olmuştur. 1960’lar ve 1970’lerde ekonomik terimlerle tanımlanan enformasyon ekonomisi kavramı, McLuhan’ın küresel köy kavramı ve Bell’in sanayi-sonrası yeni toplumsal düzen kavramları enformasyon toplumu tartışmalarının ana eksenini oluşturur. Bu tartışmaların ortak yönü modern toplumlarda bilgi ve enformasyonun artan önemidir. Toplumsal olarak devrimci bir dönüşümden söz eden Bell’e göre; 1980’li yıllara gelindiğinde, enformasyon edinme, işleme, dağıtma ve saklama konusunda gittikçe gelişen yeni yöntemlerle artık “yeni” toplum olarak enformasyon toplumuna geçilmiştir demektedir. Castells, ise teknoloji, toplum ve küreselleşme eksenli yaklaşımını ağ toplumu (the network society) kavramı ile ifade eder. Castells’in “Ağ toplumu” (The Network Society), gelişmiş bilgi ve iletişim teknolojileri temelinde dünya çapında oluşturulan birtakım ağların çerçevesinde toplumsal yapının yeniden şekillenmesine dayanır.
Soru 97
İletişimbilimci Marshall McLuhan, elektronik medyanın tüm dünyayı sosyal, politik ve kültürel olarak ortak bir sisteme bağladığını öne sürdüğü yeni dünya düzenine ne ad vermiştir?
Seçenekler
A
Kitle toplumu
B
Küresel köy
C
Kültür endüstrisi
D
Elektronik çağ
E
Enformasyon toplumu
Açıklama:
İletişimbilimci Marshall McLuhan, elektronik medyanın tüm dünyayı sosyal, politik ve kültürel olarak ortak bir sisteme bağladığını öne sürer; dünyanın geldiği bu yeni düzenin adını da küresel köy olarak ifade eder.
Soru 98
Basının kurumsallaşması ve gazeteciliğin profesyonelleşmesi, radyonun yaygın bir kitle iletişim aracı olarak geniş kullanım alanı, sinemanın cazibesi ve televizyonun tüm hanelere yerleşmesiyle hangi yeni toplumsal yapı ortaya çıkmıştır?
Seçenekler
A
Kitle toplumu
B
Enformasyon toplumu
C
Teknolojik toplum
D
Küresel köy
E
Kültür endüstrisi
Açıklama:
Basının kurumsallaşması ve gazeteciliğin profesyonelleşmesi, radyonun yaygın bir kitle iletişim aracı olarak geniş kullanım alanı, sinemanın beyaz perdesinin insanları cezbetmesi ve II. Dünya savaşından sonra gelişme gösteren televizyonun tüm hanelerde evin baş köşesine yerleşmesinin ardından ile yeni bir toplumsal yapı olan kitle toplumu oluşmuştur.
Ünite 2
Soru 1
Bireyi ve onun varoluş sorunlarını ele alan sanat aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yunan sanatı
B
Roman sanatı
C
Gotik sanatı
D
Hattat sanatı
E
Osmanlı sanatı
Açıklama:
-
Bireyi ve onun varoluş sorunlarına ele alan roman sanatının 19. Yüzyılda ortaya çıkması bir tesadüf değildir; feodal yapının çözülerek sanayi toplumuna geçişi bireylerin büyük aile ve akrabalık ilişkilerinin uzağına düşmesine yol açar. Doğru cevap B'dir.
Bireyi ve onun varoluş sorunlarına ele alan roman sanatının 19. Yüzyılda ortaya çıkması bir tesadüf değildir; feodal yapının çözülerek sanayi toplumuna geçişi bireylerin büyük aile ve akrabalık ilişkilerinin uzağına düşmesine yol açar. Doğru cevap B'dir.
Soru 2
Sosyal medyanın yükselirken kullanmış olduğu sıfat aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hayali güç
B
Etkin güç
C
Beşinci güç
D
Üçüncü güç
E
Kitle gücü
Açıklama:
-
Kitle iletişim araçlarıyla kuşatılan modern insanlar böylesi bir gündelik yaşam içerisinde kimi zaman somut ilişkiler kimi zaman ise sanal ilişkilerin bir kesişmesi, buluşması ve akışkanlığı içerisinde soluk alıp vermektedir. Sosyal medya ise “beşinci güç” sıfatıyla yükselmekte, günlük yaşamda sosyalleşme arzusundan politik eylemleri örgütlemeye kadar yeni bir güç olarak kafa yormayı hak etmektedir.
Kitle iletişim araçlarıyla kuşatılan modern insanlar böylesi bir gündelik yaşam içerisinde kimi zaman somut ilişkiler kimi zaman ise sanal ilişkilerin bir kesişmesi, buluşması ve akışkanlığı içerisinde soluk alıp vermektedir. Sosyal medya ise “beşinci güç” sıfatıyla yükselmekte, günlük yaşamda sosyalleşme arzusundan politik eylemleri örgütlemeye kadar yeni bir güç olarak kafa yormayı hak etmektedir.
Soru 3
İletişim araçları ile ilgili yapılan ilk çalışma hangi kitle iletişim aracı üzerine yapılmıştır?
Seçenekler
A
Radyo
B
Televizyon
C
İnternet
D
Gazete
E
Dergi
Açıklama:
-
İlk kurumsallaşan kitle iletişimi basın kurumu olduğu için ilk iletişim araştırmaları da Amerika Birleşik Devletleri’nde gazeteler üzerine yapılan çalışmalardır. Çünkü ABD’de gazeteler 1910 yılında hayli yüksek rakamlarda tirajlara ulaşmış; yine aynı yüzyılda kurumsallaşan reklam ve ilan sektörü sayesinde de gelirlerini artırmışlardır. Hem reklam gelirleri hem de yüksek rakamlardaki tirajdan sağlanan satış gelirleriyle, siyasi partilerden ekonomik bağımsızlıklarını elde ederek haber üretme ve gazeteciliğin etik ilkeleri ile haber üretmenin standartlarını geliştirmişlerdir. Doğru cevap D'dir.
İlk kurumsallaşan kitle iletişimi basın kurumu olduğu için ilk iletişim araştırmaları da Amerika Birleşik Devletleri’nde gazeteler üzerine yapılan çalışmalardır. Çünkü ABD’de gazeteler 1910 yılında hayli yüksek rakamlarda tirajlara ulaşmış; yine aynı yüzyılda kurumsallaşan reklam ve ilan sektörü sayesinde de gelirlerini artırmışlardır. Hem reklam gelirleri hem de yüksek rakamlardaki tirajdan sağlanan satış gelirleriyle, siyasi partilerden ekonomik bağımsızlıklarını elde ederek haber üretme ve gazeteciliğin etik ilkeleri ile haber üretmenin standartlarını geliştirmişlerdir. Doğru cevap D'dir.
Soru 4
Aşağıdakilerden hangisi medyanın kültürel bağlamda açıklandığı bir ifadedir?
Seçenekler
A
Siyasal alana dair bilgi ve haberlerin yaygınlaştırılması
B
Kamusal tartışmaların sürdürülmesi
C
Yeni görüşlerin ifade edilmesi için kamusal forum veya arena sağlaması
D
Toplumsal gerçekliği ve bu gerçekliğe ilişkin imgeleri sağlayan ve tanımlayan temel bir kaynak olması
E
Medyanın resmi kurum ve kuruluşlar politik/toplumsal/kültürel güçlerini deneyimlemekte ve pekiştirmesi
Açıklama:
-
Medya siyasal açıdan:
• Siyasal alana dair bilgi ve haberlerin yaygınlaştırılması, kamusal tartışmaların sürdürülmesi, yeni görüşlerin ifade edilmesi için kamusal forum veya arena sağlamaktadır.
• Politikacılar ve hükümet veya devletin resmi yetkilileri, büyük sermaye sahipleri, ünlü isimler (futbolcular, sanatçılar vb) medyaya erişimde bir üstünlüğe sahiptirler. Böylelikle medyanın resmi kurum ve kuruluşlara veya toplumun güçlü kesimlerine atfettiği medyada temsil hakkı ve bunun meşru kılan profesyonel söylemi gereği onlarda politik/toplumsal/kültürel güçlerini deneyimlemekte ve pekiştirmektedirler.
Kültürel açıdan ise medya
• Toplumsal gerçekliği ve bu gerçekliğe ilişkin imgeleri sağlayan ve tanımlayan temel bir kaynaktır.
• Modern insanların boş zamanlarını değerlendirmelerini ve eğlenmelerini sağlayan ucuz eğlence sağlayan kültürel kurumdur. Doğru cevap D'dir.
Medya siyasal açıdan:
• Siyasal alana dair bilgi ve haberlerin yaygınlaştırılması, kamusal tartışmaların sürdürülmesi, yeni görüşlerin ifade edilmesi için kamusal forum veya arena sağlamaktadır.
• Politikacılar ve hükümet veya devletin resmi yetkilileri, büyük sermaye sahipleri, ünlü isimler (futbolcular, sanatçılar vb) medyaya erişimde bir üstünlüğe sahiptirler. Böylelikle medyanın resmi kurum ve kuruluşlara veya toplumun güçlü kesimlerine atfettiği medyada temsil hakkı ve bunun meşru kılan profesyonel söylemi gereği onlarda politik/toplumsal/kültürel güçlerini deneyimlemekte ve pekiştirmektedirler.
Kültürel açıdan ise medya
• Toplumsal gerçekliği ve bu gerçekliğe ilişkin imgeleri sağlayan ve tanımlayan temel bir kaynaktır.
• Modern insanların boş zamanlarını değerlendirmelerini ve eğlenmelerini sağlayan ucuz eğlence sağlayan kültürel kurumdur. Doğru cevap D'dir.
Soru 5
Kamusal alan fikrini ele alan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hannah Arendt
B
Jürgen Habermas
C
Richard Sennett
D
Adam Smith
E
Thomas Aquinas
Açıklama:
-
Kamusal Alan: Kamusal alan fikrini ele alan düşünür Jürgen Habermas’tır. Kamusal alan, toplumda varolan sorunlara çözüm üretmek amacıyla bireylerarasında değerler ve ölçütler üzerinde mutabakata varılma olanağının olduğu kamusal yaşam alanıdır. Habermas, kamusal alana dair görüşlerini feodal yapının çözülerek yerini liberal siyasal düzenin alma sürecinde oluştuğunu belirtir. Avrupa’da bireyler özellikle 17. Ve 18. Yüzyıllarda politik ve toplumsal çalkantıların yoğun yaşandığı kentlerde sorunları tartışmak üzere kafeler, malikaneler veya genele açık salonlarda bir araya gelerek tartışma alanları yaratırlar; kamuoyun doğuşu da bu tartışmalara dayanır. Doğru cevap B'dir.
Kamusal Alan: Kamusal alan fikrini ele alan düşünür Jürgen Habermas’tır. Kamusal alan, toplumda varolan sorunlara çözüm üretmek amacıyla bireylerarasında değerler ve ölçütler üzerinde mutabakata varılma olanağının olduğu kamusal yaşam alanıdır. Habermas, kamusal alana dair görüşlerini feodal yapının çözülerek yerini liberal siyasal düzenin alma sürecinde oluştuğunu belirtir. Avrupa’da bireyler özellikle 17. Ve 18. Yüzyıllarda politik ve toplumsal çalkantıların yoğun yaşandığı kentlerde sorunları tartışmak üzere kafeler, malikaneler veya genele açık salonlarda bir araya gelerek tartışma alanları yaratırlar; kamuoyun doğuşu da bu tartışmalara dayanır. Doğru cevap B'dir.
Soru 6
Kitlesel hareketlerin en önemlisi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Gerilla savaşı
B
Bilişim devrimi
C
Parti sistemi
D
Sosyalist devrim
E
İşçi partisi
Açıklama:
-
Kitlesel hareketlerin en önemlisi Sosyalist Devrim’dir. Çünkü Sosyalist Devrim sadece ayaklanmayla kalmamış, kitlelerin yönlendirilmesiyle belli sonuçların alınabileceği ve toplumda radikal değişimlerin yapılabileceğini de göstermiştir. Sosyalist Devrim, I. Dünya Savaşı koşullarının bir ürünüdür. Sosyalist liderler, savaşın en kritik evresinde ayaklanma ile propaganda taktiklerini bütünleştirerek, savaş halinde bulunan Çarlık ordusunun cepheden çekilmesini sağlamışlardır. Farklı bir anlatımla, büyük savaşta Sosyalistlerin cephedeki etkili savaş karşıtı propaganda faaliyeti Çarlık Rejimi’nin devrilmesinde ve I. Dünya Savaşı dengelerinin değişmesinde önemli bir rol oynamıştır. Özellikle işçi ve askerlere yönelik propaganda faaliyetleri Sosyalistlerce bir savaş ve mücadele yöntemi olarak tercih edilmiştir. Doğru cevap D'dir.
Kitlesel hareketlerin en önemlisi Sosyalist Devrim’dir. Çünkü Sosyalist Devrim sadece ayaklanmayla kalmamış, kitlelerin yönlendirilmesiyle belli sonuçların alınabileceği ve toplumda radikal değişimlerin yapılabileceğini de göstermiştir. Sosyalist Devrim, I. Dünya Savaşı koşullarının bir ürünüdür. Sosyalist liderler, savaşın en kritik evresinde ayaklanma ile propaganda taktiklerini bütünleştirerek, savaş halinde bulunan Çarlık ordusunun cepheden çekilmesini sağlamışlardır. Farklı bir anlatımla, büyük savaşta Sosyalistlerin cephedeki etkili savaş karşıtı propaganda faaliyeti Çarlık Rejimi’nin devrilmesinde ve I. Dünya Savaşı dengelerinin değişmesinde önemli bir rol oynamıştır. Özellikle işçi ve askerlere yönelik propaganda faaliyetleri Sosyalistlerce bir savaş ve mücadele yöntemi olarak tercih edilmiştir. Doğru cevap D'dir.
Soru 7
Örgütlü ve sistemli şekilde bir görüşe taraftar toplama etkinliği aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Savaş
B
Grev
C
Propaganda
D
Örgüt
E
Devrim
Açıklama:
-
Propaganda, örgütlü ve sistemli şekilde bir görüşe taraftar toplama etkinliğidir. Çok sayıda insanın düşünce ve davranışlarını etkileme amaçlı olarak yapılan ikna çalışmalarıdır. Propaganda, tarafsız ve kamu yararına bilgi sağlama amaçlı değil; belli bir kişi veya grubun çıkarları doğrultusunda önceden tasarlanmış insanları etkilemeye yönelik iletişim faaliyetidir. Posterler, el ilanları, raporlar, bilim kisvesiyle piyasaya sürülen kitaplar, filmler vb. şekillerde olabilir. Reklamdan farklı olarak propagandanın kaynağı her zaman belli ve açık olmayabilir. Doğru cevap C'dir.
Propaganda, örgütlü ve sistemli şekilde bir görüşe taraftar toplama etkinliğidir. Çok sayıda insanın düşünce ve davranışlarını etkileme amaçlı olarak yapılan ikna çalışmalarıdır. Propaganda, tarafsız ve kamu yararına bilgi sağlama amaçlı değil; belli bir kişi veya grubun çıkarları doğrultusunda önceden tasarlanmış insanları etkilemeye yönelik iletişim faaliyetidir. Posterler, el ilanları, raporlar, bilim kisvesiyle piyasaya sürülen kitaplar, filmler vb. şekillerde olabilir. Reklamdan farklı olarak propagandanın kaynağı her zaman belli ve açık olmayabilir. Doğru cevap C'dir.
Soru 8
Sosyal bilimlerin değişik dalları içerisinde kitle iletişim araçlarına yönelik yapılan araştırmalara yön veren temel soru aşağıdakilerden hangisi olmalıdır?
Seçenekler
A
İletişim araçlarının bireylerin tutumları ve davranışları üzerinde nasıl bir etki yaptığı
B
Bireylerin tutum ve davranışları üzerinde kitle iletişim araçlarını nasıl kullandıklarına olan etkileri
C
Bireylerin dış dünyayla ve nesnelerle kurduğu ilişkiler
D
Modern dönemde karşı karşıya kalacakları tehditler
E
İletişim sürecinde etkilenmek istenen bireylerin algılamaları
Açıklama:
-
Sosyal bilimlerin değişik dalları içerisinde kitle iletişim araçlarına yönelik yapılan araştırmalara yön veren temel soru, iletişim araçlarının bireylerin tutumları ve davranışları üzerinde nasıl bir etki yaptığıdır. Buradaki etkinin anlamı ise “bireylerin tutum ve davranışları üzerinde kitle iletişim araçları vasıtasıyla değişiklik” yapmadır. Doğru cevap A'dır
Sosyal bilimlerin değişik dalları içerisinde kitle iletişim araçlarına yönelik yapılan araştırmalara yön veren temel soru, iletişim araçlarının bireylerin tutumları ve davranışları üzerinde nasıl bir etki yaptığıdır. Buradaki etkinin anlamı ise “bireylerin tutum ve davranışları üzerinde kitle iletişim araçları vasıtasıyla değişiklik” yapmadır. Doğru cevap A'dır
Soru 9
Kültürel çalışmalar yaklaşımına göre birbiriyle ilgili üç tahakküm nosyonu aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Simgesel sermaye, habitus ve beğeni
B
Anlamlandırma pratiği, hegemonya ve ideoloji
C
Habitus, hegemonya ve otorite
D
Hayat tarzı, eleştirel teori ve ideoloji
E
Sömürü, otorite ve hegemonya
Açıklama:
-
Kültürel çalışmalar yaklaşımına göre anlamlandırma pratiği, hegemonya ve ideoloji birbiriyle ilgili üç tahakküm nosyonudur. Hegemonya yapıları ideolojiyle çalışır. Doğru cevap B'dir.
Kültürel çalışmalar yaklaşımına göre anlamlandırma pratiği, hegemonya ve ideoloji birbiriyle ilgili üç tahakküm nosyonudur. Hegemonya yapıları ideolojiyle çalışır. Doğru cevap B'dir.
Soru 10
Medya mit-üretim analizi ile dilsel açılımları medya program türlerine ve popüler kültüre uyarlayan kişi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Paul Lazarsfeld
B
Carl Hovland
C
Stuart Hall
D
Richard Hoggart
E
Roland Barthes
Açıklama:
Dilbilim ve antropoloji alanındaki dilsel açılımları medya program türleri ve popüler kültür çözümlemelerine uyarlayan öncü isim Roland Barthes’dır. Barthes’in en popülerleşen medya mit-üretim analizi, Paris-Match adlı derginin ön kapağının göstergebilimsel okumasıdır. Doğru cevap E'dir.
Soru 11
Aşağıdakilerden hangisi medyanın bilimsel bir çalışma konusu olmasının nedenlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Medyanın gelir getiren bir endüstri olması
B
Medyanın çok geniş bir coğrafyada çok geniş sayıdaki insan topluluklarına ulaşma kapasitesi
C
Medyanın ulaştığı insanların zihinlerini ve düşüncelerini etkileme potansiyeli
D
İnsanları örgütleme gücü
E
İnsanları harekete geçirme gücü
Açıklama:
Medyanın bir endüstri olması onun bilimsel yönünü değil ekonomik boyutunu gösterir. Doğru cevap A'dır.
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi medyanın kültürel açıdan önemini göstermektedir?
Seçenekler
A
Medya siyasal alana dair bilgi ve haberlerin yaygınlaştırılması için kamusal forum veya arena sağlamaktadır
B
Medya, toplumsal gerçekliği ve bu gerçekliğe ilişkin imgeleri sağlayan ve tanımlayan temel bir kaynaktır
C
Medya kamusal tartışmaların sürdürülmesini sağlamaktadır
D
Medya yeni görüşlerin ifade edilmesi için kamusal forum sağlamaktadır
E
Politikacılar ve hükümet veya devletin resmi yetkilileri, büyük sermaye sahipleri medyaya erişimde bir üstünlüğe sahiptir
Açıklama:
Medya, toplumsal gerçekliği ve bu gerçekliğe ilişkin imgeleri sağlayan ve tanımlayan temel bir kaynaktır. Medyanın bu özelliği onun kültürel açıdan önemini göstermektedir. Doğru cevap B'dir.
Soru 13
Davis'in "Hall'ı Anlamak" eserinde medyanın kaç ideolojik işlevi vardır?
Seçenekler
A
1
B
2
C
3
D
4
E
5
Açıklama:
Davis'e "Hall'ı Anlamak" adlı eserinde medyanın 3 ideolojik işlevi vardır: 1. büyük kültürel işlev 2. ideolojik uğraş ve çalışma 3. medyanın temsil alanı oluşturması. Doğru cevap C'dir.
Soru 14
İlk iletişim araştırmaları ne zaman yapılmıştır?
Seçenekler
A
17. yüzyılda
B
17. yüzyılın sonları 18. yüzyılın başlarında
C
19. yüzyılda
D
19. yüzyılın sonları ile 20. yüzyılın başlarında
E
21. yüzyılda
Açıklama:
İletişim araştırmaları yaklaşık yüzyıllık bir tarihi geçmişe sahiptir; 19. yüzyılın sonları ile 20. yüzyılın başlarında Amerika Birleşik Devletleri’nde ilk iletişim araştırmaları yapılır. Doğru cevap D'dir.
Soru 15
İletişim araştırmalarının üzerinde durduğu ilk konu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Televizyon izlenme oranları
B
Gazete tirajları
C
Gazete okuma alışkanlıkları
D
Radyo türlerinin dinlenme oranları
E
Medyanın propaganda aracı olarak kullanılması
Açıklama:
İletişim çalışmaları kitle iletişim araçlarını yaygın kullanıma eriştiği bir dönemde başlar ancak bu dönem aynı zamanda hayli geniş bir alana yayılan iki dünya savaşı arasındaki zaman dilimidir. Bu nedenle savaşa evrilen günlerde, medyanın propaganda amaçlı kullanımı yoğun olmuş; iletişim araştırmaları içerisinde hem tarihsel anlamda hem de güncel araştırmalarda kitle iletişim araçlarının propaganda amaçlı kullanımını analiz önemli bir yere sahip olagelmiştir. Doğru cevap E'dir.
Soru 16
"Savaş zamanı, sözcükler birer silahtır" sözü ile söylenmek istenen aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Medyanın bir propaganda ve ikna aracı olarak etkili olduğu
B
Savaşta her türlü eylemin saldırı olarak algılandığı
C
İnsanları asker olmaya ikna etmek için yüzyüze iletişim kurulmasının önemi
D
Medyanın savaşı önleyebileceği
E
Savaşta karşı tarafın sözlü müdafaa ile yenilebileceği
Açıklama:
Yirminci yüzyıl pek çok kitle hareketlerine sahne olmuştur. Kitle hareketleri ve savaş ortamları medyanın birer propaganda aracı olarak kullanıldığı dönemdir. Hitler dönemi Almanya’sının kuramcılarından Goebbels bütünle olduğu kadar ayrıntılarla da ilgilenmiştir. “Radyo sayesinde rejimin her türlü isyan düşüncesini ortadan kaldırdığını” belirterek, Hitler’in şu cümlesini tekrarlamaktadır: “Savaş zamanı, sözcükler birer silahtır”. Doğru cevap A'dır.
Soru 17
Medyanın sosyo-demografik özelliklerine bağlı olarak değişebileceğini öne süren araştırma dönemi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Güçlü etkiler dönemi
B
Sınırlı etkiler dönemi
C
Yeniden etkiler dönemi
D
Etki dönemi
E
Etkinin bittiği dönem
Açıklama:
1930’lardan 1960’lara uzanan süreçtir. Saha çalışmaları ve deneysel araştırmaların olduğu, bilimsel yöntemlerin geliştirildi dönemdeki araştırmaları kapsar. Medya etkilerinin dolaylı, uzun vadeli ve bireylerin veya grupların sosyo-demografik özelliklerine bağlı olarak değişebileceğini öne süren araştırmalar yapılır. Doğru cevap B'dir.
Soru 18
İki aşamalı akış kuramı kime aittir?
Seçenekler
A
Adam Smith
B
Judith Butler
C
Paul Lazarsfield
D
Max Weber
E
Karl Marks
Açıklama:
İki aşamalı akış kuramı iletişim çalışmalarında önemi bir isim olan Paul Lazarsfield ve ekibine aittir. Doğru cevap C'dir.
Soru 19
Aşağıdaki kuramlardan hangileri eleştirel medya çalışmalarından biri değildir?
Seçenekler
A
Ekonomi-politik
B
Yapısalcılık
C
Kültürel çalışmalar
D
İçerik analizi
E
Göstergebilim
Açıklama:
İçerik analizi bir veri toplama ve inceleme yöntemidir, eleştirel kuramlardan biri değildir. Doğru cevap D'dir.
Soru 20
İletişimin dijitalleşmesi medya çalışmalarının da dönüşüm geçirmesine neden olmuştur. Bu doğrultuda dijital dönemde iletişim çalışmalarında öne çıkan yöntem aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Eleştirel söylem çözümlemesi
B
Göstergebilim
C
İçerik çözümlemesi
D
Anket
E
Etnografi
Açıklama:
İletişim ve medya etnografisi sosyal medya alanına kayarken ve yöntemsel açıdan yeni uyarlamalar/geliştirmeler yapılmıştır. Yeni etnografi perspektifli geliştirilen teknikler dijital etnografi, netnografisi webnografi, webetnografi, çevrimiçi etnografi, siber etnografi, sanal etnografi, online etnografi, netnografi gibi internet ortamını çağrıştıran isimlerle anılmaktadır.
Sosyal medyada etnografi uygulamalarında yakın olmak ve dijital kültürün içine dalmak pek o kadar da kolay değildir; araştırmacılar doğrudan dijital ortamlara katılmakta, paylaşımlara birer sosyal medya kullanıcısı olarak takip etmekte ve insanlarla görüşmeler yaparak onların yaşamında dijital paylaşımlarının kendileri açısından ne anlama geldiğini betimlemeye çalışır. Doğru cevap E'dir.
Sosyal medyada etnografi uygulamalarında yakın olmak ve dijital kültürün içine dalmak pek o kadar da kolay değildir; araştırmacılar doğrudan dijital ortamlara katılmakta, paylaşımlara birer sosyal medya kullanıcısı olarak takip etmekte ve insanlarla görüşmeler yaparak onların yaşamında dijital paylaşımlarının kendileri açısından ne anlama geldiğini betimlemeye çalışır. Doğru cevap E'dir.
Soru 21
Toplumda varolan sorunlara çözüm üretmek amacıyla bireylerarasında değerler ve ölçütler üzerinde mutabakata varılma olanağının olduğu yaşam alanına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Kamusal alan
B
Siyasal alan
C
Kültürel alan
D
Yapısal alan
E
Sanatsal alan
Açıklama:
Kamusal alan, toplumda varolan sorunlara çözüm üretmek amacıyla bireylerarasında değerler ve ölçütler üzerinde mutabakata varılma olanağının olduğu kamusal yaşam alanıdır.
Soru 22
Belli bir kişi veya grubun çıkarları doğrultusunda önceden tasarlanmış insanları etkilemeye yönelik iletişim faaliyetine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Propaganda
B
Etkinlik
C
İdeoloji
D
Reklam
E
Konferans
Açıklama:
Propaganda, örgütlü ve sistemli şekilde bir görüşe taraftar toplama etkinliğidir. Çok sayıda insanın düşünce ve davranışlarını etkileme amaçlı olarak yapılan ikna çalışmalarıdır. Propaganda, tarafsız ve kamu yararına bilgi sağlama amaçlı değil; belli bir kişi veya grubun çıkarları doğrultusunda önceden tasarlanmış insanları etkilemeye yönelik iletişim faaliyetidir.
Soru 23
İnsanın yakınındaki dünyadan etkin bir şekilde malzeme seçimi yapması ve bu malzemeyi anlamlandırmasına ne denir?
Seçenekler
A
Güdü
B
Değer
C
Algı
D
Tutum
E
Kanaat
Açıklama:
Algı, “insanların çevresindeki uyaranların ya da olayların ayrımında olması ve onları yorumlama süreci” ya da “insanın yakınındaki dünyadan etkin bir şekilde malzeme seçimi yapması ve bu malzemeyi anlamlandırması” olarak tanımlanır.
Soru 24
Kuramsal tartışma geleneğinin aksine kurgusal teorik bir tartışmanın yerine bilgi toplamaya ve davranışların çözümlenmesine öncelik veren kuramcı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Maigret
B
McQuail
C
Davis
D
Lazarsfeld
E
Lewin
Açıklama:
Paul Lazarsfeld iletişim çalışmalarında önemli bir isimdir çünkü kuramsal tartışma geleneğinin aksine kurgusal teorik bir tartışmanın yerine bilgi toplamaya ve davranışların çözümlenmesine öncelik verir. Ona göre, bilimsel etkinlik bilgi edinme olasılıklarının hesaplanması değil, deney gerçeklerini düzenlemeye dayanmalıdır.
Soru 25
“İkna sanatı” anlamında kullanılan “rhetorik (retorik)” konusunda çalışan ilk düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Lazarsfeld
B
Hovland
C
Laughey
D
Smith
E
Aristo
Açıklama:
Aristo, “ikna sanatı” anlamında kullanılan “rhetorik (retorik)” konusunda çalışan ilk düşünürlerdendir. Yıllar sonra kitle iletişiminin yaygınlık kazanmasının ardından ikna konusunda sistemli ve bilimsel çalışmalar yapılmaya başlanır.
Soru 26
Medyanın ideolojik işlevlerini, her gün rutin olarak uzmanca üstlendiği büyük bir “ideolojik uğraş ve çalışma” alanı olarak tanımlamış olan kişi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hall
B
Emerson
C
Fretz
D
Shaw
E
Curan
Açıklama:
Medya toplumdaki değerler ve siyasal görüşler doğrultusunda tercih edilen/onlaylanan veya dışlanan ya da makulleştirilen tanımlamaların/açıklamaların; onaylanan veya sapkın olarak nitelendirilen davranışların anlamlılığı ya da anlamsızlığı arasında gerçek bir mücadele alanıdır. Hall’un da belirttiği gibi bu medyanın her gün rutin olarak uzmanca üstlendiği büyük bir “ideolojik uğraş ve çalışma” alanıdır.
Soru 27
Aşağıdakilerden hangisi kültürel açıdan medya’nın tanımıdır?
Seçenekler
A
Yeni görüşlerin ifade edilmesi için kamusal forum veya arena sağlamaktadır
B
Büyük sermaye sahipleri medyaya erişimde bir üstünlüğe sahiptirler
C
Bilgi ve haberlerin yaygınlaştırılmasıdır
D
Toplumsal gerçekliği ve bu gerçekliğe ilişkin imgeleri sağlayan temel bir kaynaktır
E
Medyada temsil hakkı ve bunu meşru kılan profesyonel söylemi gereği onlar da deneyimlemektedir
Açıklama:
Kültürel açıdan medya, toplumsal gerçekliği ve bu gerçekliğe ilişkin imgeleri sağlayan ve tanımlayan temel bir kaynaktır.
Soru 28
Sinemayı sadece kitlelere yönelik propaganda aracı olarak değil, aynı zamanda birer enformasyon aracı olarak da kullanmış olan kişi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Lazarsfeld
B
Goebbels
C
McQuail
D
Curran
E
Hovland
Açıklama:
Hitler, Goebbels ve Stalin gibi diktatör yöneticiler, sinemayı sadece kitlelere yönelik propaganda aracı olarak değil, aynı zamanda birer enformasyon aracı olarak da kullanmışlardır. Nazi Almanyası ve Stalin Rusyası yöneticileri kendi ülkelerinde çalışma ve toplama kamplarının olmadığını, kitlelerin tam bir sadakatle devlete bağlı olduğunu dünyaya kanıtlamak için de görsel ve işitsel iletişime başvurmuşlardır.
Soru 29
İnsan topluluklarını, toplumsal, politik, kültürel iç dinamikleri ile anlayan, insan topluluklarının oluşturduğu kültürü betimleyen yöntem nedir?
Seçenekler
A
Medya etnografisi
B
İletişim etnografisi
C
Antropolojide etnografi
D
Siber etnografi
E
Online etnografi
Açıklama:
Antroplojide etnografi yönteminin amacı insan topluluklarını, toplumsal, politik, kültürel iç dinamikleri ile anlamak, insan topluluklarının oluşturduğu kültürü betimlemektir. Zaten etnog-rafinin temel varsayımı, belli bir süre bir arada ya-şayan insanların bir kültür geliştireceğidir.
Soru 30
Anadamar veya liberal iletişim çalışmaları içerisinde yer almayan kuram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Algı ve tutum çalışmaları
B
İkna çalışmaları
C
İki aşamalı akış
D
Uyaran-tepki modeli
E
İngiliz kültürel çalışmaları
Açıklama:
İngiliz kültürel çalışmaları kültür ve iktidar kavramlarıyla ilgilenir; araştırmaların merkezinde kültürel yapıdaki eşitsizlik vardır ve araştırmalarda bu eşitsizlik görünür kılınmaya çalışılır.
Soru 31
Çalışmalarında kamusal alan fikrini ele alan ve Kamusallığın Yapısal Dönüşümü adlı kitabın yazarı olan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Michel Foucault
B
Theodor Adorno
C
Jurgen Habermas
D
Manuel Castells
E
Van Dijk
Açıklama:
Kamusal alan fikrini ele alan düşünür Jürgen Habermas’tır. Kamusal alan, toplumda varolan sorunlara çözüm üretmek amacıyla bireylerarasında değerler ve ölçütler üzerinde mutabakata varılma olanağının olduğu kamusal yaşam alanıdır. Habermas, kamusal alana dair görüşlerini feodal yapının çözülerek yerini liberal siyasal düzenin alma sürecinde oluştuğunu belirtmektedir. Doğru cevap C'dir.
Soru 32
Medyanın ideolojik bir araç olarak toplumsal bütünlük etrafındaki imajları, temsilleri ve düşünceleri üretmesi; bölünmüş ve parçalanmış halde bulunan bu temsiller ve imajların bir bütün olarak algılanabilmesi medyanın hangi işlevi ile ilgilidir?
Seçenekler
A
Siyasal işlevi
B
Toplumsal işlevi
C
İletişimsel işlevi
D
Kültürel işlevi
E
Ekonomik işlevi
Açıklama:
Medya, ideolojik bir araç olarak, toplumsal bütünlük etrafındaki imajları, temsilleri ve düşünceleri üretir; bölünmüş ve parçalanmış halde bulunan tüm bu temsiller, imajlar vb. bir bütün olarak algılanabilir. Stuart Hall işte bunu medyanın “büyük kültürel işlevi” olarak tanımlamaktadır. Doğru cevap D'dir.
Soru 33
ABD'de modern propaganda ve halkla ilişkilerin kurucu isimlerinden olarak kabul edilen, kitle psikolojisini ve ikna yöntemlerini etkili bir şekilde kullanarak Newyork'ta ilk reklam ve tanıtım bürosunu kuran isim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
P. T. Barnum
B
Bill Bernbach
C
Leo Burnett
D
David Ogilvy
E
Edward Bernays
Açıklama:
Edward Bernays, 1891-1995 Amerika Birleşik Devletleri’nde modern propaganda ve hakla ilişkilerin kurucu isimlerindendir. Kitle psikolojisini iyi çözümleyerek ve ikna yöntemlerini etkili kullanmayı başarmıştır; New York’ta ilk reklam ve tanıtım bürosunu kurmuştur.
Soru 34
................ tarafsız ve kamu yararına bilgi sağlama amaçlı değil; belli bir kişi veya grubun çıkarları doğrultusunda önceden tasarlanmış insanları etkilemeye yönelik iletişim faaliyetidir.
Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisinin getirilmesi doğrudur?
Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisinin getirilmesi doğrudur?
Seçenekler
A
Etki
B
Propaganda
C
Haber
D
İkna
E
İletişim
Açıklama:
Propaganda, örgütlü ve sistemli şekilde bir görüşe taraftar toplama etkinliğidir. Çok sayıda insanın düşünce ve davranışlarını etkileme amaçlı olarak yapılan ikna çalışmalarıdır. Propaganda, tarafsız ve kamu yararına bilgi sağlama amaçlı değil; belli bir kişi veya grubun çıkarları doğrultusunda önceden tasarlanmış insanları etkilemeye yönelik iletişim faaliyetidir. Posterler, el ilanları, raporlar, bilim kisvesiyle piyasaya sürülen kitaplar, filmler vb. şekillerde olabilir. Reklamdan farklı olarak propagandanın kaynağı her zaman belli ve açık olmayabilir.
Soru 35
İletişim alanındaki araştırmaları etki analizi eksenli olarak tasnif eden ve güçlü, sınırlı ve yeniden etkiler olarak üçe ayıran araştırmacı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hovland
B
Baran ve Davis
C
Berelson
D
Denis McQuail
E
Lazarsfeld
Açıklama:
Denis McQuail ise iletişim alanındaki araştırmaları “etki” analizi eksenli tasnif etmekte ve üç temel araştırma döneminden söz etmektedir. Bunlar güçlü etkiler dönemi, sınırlı etkiler dönemi ve yeniden etkiler dönemidir. Doğru cevap D'dir.
Soru 36
............. insanların çevresindeki uyaranların ya da olayların ayrımında olması ve onları yorumlama sürecine verilen isimdir.
Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisinin gelmesi doğrudur?
Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisinin gelmesi doğrudur?
Seçenekler
A
Tutum
B
Davranış
C
İdrak
D
Algı
E
Yorumlama
Açıklama:
Algı, “insanların çevresindeki uyaranların ya da olayların ayrımında olması ve onları yorumlama süreci” ya da “insanın yakınındaki dünyadan etkin bir şekilde malzeme seçimi yapması ve bu malzemeyi anlamlandırması” olarak tanımlanmaktadır. Doğru cevap D'dir.
Soru 37
Temelinde iktidar, zenginlik, mülkiyet ve denetim meseleleri olan iletişim çalışmaları aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yapısalcılık
B
Göstergebilim
C
Ekonomi politik
D
Kültürel çalışmalar
E
Liberal yaklaşımlar
Açıklama:
Ekonomi politik, medya kuruluşlarının ve medya ekonomilerinin politikalarını analiz eder. Medyanın mülkiyet ilişkilerinin içeriklerin oluşması ve tüketimindeki rolünü ele alır. İktidar, zenginlik, mülkiyet ve denetim meseleleri ekonomi-politik çalışmaların temel odağıdır. Ekonomi politik yaklaşım doğrudan Marksist teoriye yaslanmaktadır. Doğru cevap C'dir.
Soru 38
Çağdaş Kültürel Çalışmalar Merkezi aşağıdaki araştırmacıların hangisinin öncülüğünde kurulmuştur?
Seçenekler
A
Paul Lazarsfeld
B
Richard Hoggart
C
Theodor Adorno
D
Stuart Hall
E
Ferdinand de Saussure
Açıklama:
İngiltere’nin Birmingham Üniversitesi’nde, 1964 yılında Richard Hoggart’ın yönetiminde kurulan Çağdaş Kültürel Çalışmalar Merkezi’nin öncü çalışmalarıyla birlikte yaklaşımın temelleri atılmış, Stuart Hall’un merkez yönetimine geçişiyle birlikte de medyayı irdeleyen araştırmalarda bir artış olmuştur. 1970’li ve 1980’li yıllarda Çağdaş Kültürel Çalışmalar Merkezi’nin, özellikle yapısalcı Marksist bakış açısıyla, dilbilimsel gelişmelerin ışığında ideoloji, dil ve özne sorunsalına, dinamik ve bütüncül bir yaklaşım geliştirir. Doğru cevap B'dir.
Soru 39
Medyanın içerikleri, haberlerden dizilere kadar tüm program türlerinde, kültürde varolan sınırları da koruduğunu, dolayısıyla toplumsal yapıya eleştirel yaklaşan görüş veya aktörleri de “sapkın” ve toplumsal düzenin huzurunu bozmaya çalışan potansiyel suçlular olarak işaret ettiğini ileri süren yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yapısalcılık
B
Liberal yaklaşım
C
Kültürel çalışmalar
D
Göstergebilim
E
Ekonomi politik
Açıklama:
İngiliz kültürel çalışmaları kültür ve iktidar kavramlarıyla ilgilenir; araştırmaların merkezinde kültürel yapıdaki eşitsizlik vardır ve araştırmalarda bu eşitsizlik görünür kılınmaya çalışılır. Kültürel çalışmalar yaklaşımına göre medya içerikleri, haberlerden dizilere kadar tüm program türlerinde, kültürde varolan sınırları da korumaktadır, dolayısıyla toplumsal yapıya eleştirel yaklaşan görüş veya aktörleri de “sapkın” ve toplumsal düzenin huzurunu bozmaya çalışan potansiyel suçlular olarak işaret etmektedir. Tüm bu olumsuz bağlam çizme ise söylemsel ve retorik yöntemlerle yapılır. Örneğin biz/onlar ayrımına yaslanan ikili karşıtlıkları kurmak ve “biz” öznesine tüm olumlu değerleri atfederken, “onlar” öznesini de olumsuz değerlerle bezemek.
Doğru cevap C'dir.
Doğru cevap C'dir.
Soru 40
Yoksul hanelerde medya kullanım pratiklerini doğrudan hanelere giderek, alınmış özel izinle hanenin içerisinde araştırmacının “hanenin bir ferdi” olma gayreti içerisinde hane içinde gözlemlemesi ve aile fertleri arasında yaşanan ebeveyn ilişkilerinin iletişim teknolojileri dolayımında nasıl kurulduğunu, iletişim teknolojilerinin yoksulluk habitusunda nasıl ekonomik verime dönüştürüldüğünü incelemek aşağıdaki yöntemlerden hangisine örnektir?
Seçenekler
A
Alan araştırma
B
Gözlem
C
Medya etnografisi
D
Katılımcı olmayan gözlem
E
Deney
Açıklama:
Yoksul hanelerde medya kullanım pratiklerini doğrudan hanelere giderek, alınmış özel izinle hanenin içerisinde araştırmacının “hanenin bir ferdi” olma gayreti içerisinde hane içinde gözlemlemesi ve aile fertleri arasında yaşanan ebeveyn ilişkilerinin iletişim teknolojileri dolayımında nasıl kurulduğunu, iletişim teknolojilerinin yoksulluk habitusunda nasıl ekonomik verime dönüştürüldüğünü incelemek medya etnografisine bir örnektir. Medya etnografisi ise daha araç merkezli bir araştırma alanını tanımlamada kullanılır. Araştırmacı bireyin veya toplulukların iletişim teknolojileriyle ve içerikleriyle kurduğu ilişkiye bakarken dikkatini, bu teknolojiler aracılığıyla sürdüren iletişim pratiklerinin insanların kültürel iklimindeki anlamını analize yönelir. Doğru cevap C'dir.
Soru 41
İlk iletişim araştırmaları nerede yapılmıştır?
Seçenekler
A
Amerika Birleşik Devletleri
B
İngiltere
C
Fransa
D
İtalya
E
Türkiye
Açıklama:
İlk kurumsallaşan kitle iletişimi basın kurumu olduğu için ilk iletişim araştırmaları da Amerika Birleşik Devletleri’nde gazeteler üzerine yapılan çalışmalardan oluşmuştur.
Soru 42
Aşağıdakilerden hangisi sanayileşen ve kentlere akın eden yeni kentlilerin yaşamın sıkıntılarından uzaklaşma ve kısa süreliğine de olsa eğlenmesine yönelik icat edilmiş bir kitle iletişim aracıdır?
Seçenekler
A
Kitap
B
Telgraf
C
Sinema
D
Gazete
E
İnternet
Açıklama:
Sinema; büyük ekonomik, politik ve toplumsal çalkantılar sonucunda bunalan,sanayileşen kentlere akın eden yeni kentlilerin gerçek yaşamın sıkıntılarından uzaklaşma ve kısa süreliğine de olsa ayrı bir dünyada eğlenme arzusunu tatmine yönelik bir kitle iletişim aracıdır.
Soru 43
Aşağıdakilerden hangisi “beşinci güç” sıfatıyla nitelendirilmekte ve günlük yaşamda sosyalleşme arzusundan politik eylemleri örgütlemeye kadar farklı işlevleri bulunan bir kitle iletişim aracıdır?
Seçenekler
A
Sinema
B
Gazete
C
Kitap
D
Televizyon
E
İnternet
Açıklama:
Sosyal medya “beşinci güç” sıfatıyla yükselen ve günlük yaşamda sosyalleşme arzusundan politik eylemleri örgütlemeye kadar yeni bir güç olarak nitelendirilen bir son dönem kitle iletişim aracıdır.
Soru 44
Medyanın hangi özelliği bilimsel bir çalışma alanı olmasını gerekli kılmaz?
Seçenekler
A
Bireyleri eğlendirmesi
B
Bireyleri örgütlemesi
C
Bireylerin düşüncelerini etkilemesi
D
Çok sayıda bireye hitap etmesi
E
Farklı coğrafyadaki bireylere ulaşabilmesi
Açıklama:
Medya çok geniş bir coğrafyada çok geniş sayıdaki insan topluluklarına ulaşma kapasitesi, ulaştığı bu insanların zihinlerini ve düşüncelerini etkileme potansiyeli ve insanları örgütleme ve harekete geçirme kapasitesiyle bilimsel bir çalışma alanı olmalıdır.
Soru 45
Aşağıdakilerden hangisi iletişim araştırmalarının başlamasına neden oluşturmamıştır?
Seçenekler
A
1.Dünya Savaşı'nda propaganda yapma ihtiyacı
B
Büyüyen kitleleri yönlendirme isteği
C
Bireyleri tüketime teşvik etme isteği
D
Kitleleri ikna etme gereği
E
Kitleleri eğlendirme isteği
Açıklama:
1. Dünya Savaşı'nın başlangıcında propaganda yaparak bireylerin yönlendirilmesini ve savaşa katılmasını sağlamak ve sanayi devrimi sonucu üretimin artmasıyla tüketimi teşvik etme isteği iletişim araştırmalarının başlamasına neden oluşturan unsurlardır. Kitleleri eğlendirmek medyanın bir işlevi olmakla birlikte iletişim araştırmalarının başlamasına neden oluşturmamıştır.
Soru 46
Aşağıdakilerden hangisi iletişim araştırmalarını beş dönemde ele almaktadır?
Seçenekler
A
Lazarsfeld
B
Berelson
C
Baran ve Davis
D
Lasswell
E
McQuail
Açıklama:
Baran ve Davis, iletişim araştırmalarını beş dönem içerisinde ele almaktadır.
Soru 47
Aşağıdakilerden hangisi medyadan kanı önderlerine ulaşan ve onlardan da kendi süzgeçlerinden geçirilmiş olarak grubun diğer üyelerine aktarılan bir mesaj akışı gerçekleştiğini savunan bir kuramdır?
Seçenekler
A
Hipodermik Şırınga
B
İki Aşamalı Akış
C
Uyaran-Tepki Modeli
D
Sihirli Mermi
E
Propaganda
Açıklama:
Lazarsfeld ve ekibine göre medyadan seçmenlere/izler kitleye doğrudan ulaşan bir mesaj akışı değil; medyadan kanı (kanaat) önderlerine ulaşan ve onlardan da kendi süzgeçlerinden geçirilmiş olarak grubun diğer üyelerine aktarılan bir mesaj akışı vardır. Bu nedenle kuramlarına “İki Aşamalı Akış” adı verilmektedir.
Soru 48
Aşağıdakilerden hangisi medyada iletişim ve toplumsal iktidar arasındaki ilişkiyi irdelemeye odaklanmaktadır?
Seçenekler
A
Eleştirel medya çalışmaları
B
Uyaran-Tepki Modeli
C
Yönetsel araştırma
D
İki Aşamalı Akış Kuramı
E
Kitle Kültürü Dönemi
Açıklama:
Eleştirel medya çalışmaları, anadamar iletişim araştırmasının davranışçı bakışının aksine medyada iletişim ve toplumsal iktidar arasındaki ilişkiyi irdelemeye odaklanır.
Soru 49
Aşağıdakilerden hangisinde araştırmacı, bireyin veya toplulukların iletişim teknolojileriyle ve içerikleriyle kurduğu ilişkide bu ilişkinin insanların kültürel iklimindeki anlamını analize yönelmektedir?
Seçenekler
A
Medya Etnografisi
B
Kültürel Çalışmalar
C
İki Aşamalı Akış Kuramı
D
Liberal İletişim Çalışmaları
E
Uyaran-Tepki Modeli
Açıklama:
Medya etnografisi araştırmalarında araştırmacı, bireyin veya toplulukların iletişim teknolojileriyle ve içerikleriyle kurduğu ilişkiye bakarken dikkatini, bu teknolojiler aracılığıyla süren iletişim pratiklerinin insanların kültürel iklimindeki anlamını analize yönelmektedir.
Soru 50
Hangi yüzyıl “kitle iletişiminin ilk çağı” olarak adlandırılmaktadır?
Seçenekler
A
17. yüzyıl
B
18. yüzyıl
C
19.yüzyıl
D
20.yüzyıl
E
21.yüzyıl
Açıklama:
Henüz geride bırakmamızın çok yeni olduğu 20. yüzyıl “kitle iletişiminin ilk çağı” olarak adlandırılmaktadır.
Soru 51
İlk dönem iletişim araştırmalarında aşağıdaki konulardan en çok hangisi çalışılmıştır?
Seçenekler
A
Propaganda
B
Toplumsal cinsiyetçilik
C
Sınıf çatışmaları
D
Feminist çalışmalar
E
Kapitalizm
Açıklama:
Propaganda
Soru 52
Kamusal alan ve kamusal alanın dönüşümü konusunda çalışmalar yapan bilim adamı hangisidir?
Seçenekler
A
Fred Fejes
B
Antonio Gramsci
C
Eric Maigret
D
Alfred Hermida
E
Jürgen Habermas
Açıklama:
Jürgen Habermas
Soru 53
İzleyici/dinleyici/ okurlara yapılan anketler, katılımlı gözlem, odak (fokus) grup çalışmaları, izleyici etnografisinin kullanılan başlıca teknikler olduğu medya araştırmalarının temel odak noktası hangisidir?
Seçenekler
A
Alımlama ya da medyanın kültürel tüketim boyutu
B
Medya kuruluşlarının içerik üretim pratiğinin kendisini analizi
C
Medya metinlerinin üretildiği örgüt kültürünün incelenmesi
D
Medya metinleri veya mesajları analizi
E
İçerik analizi veya söylem çözümlemesi
Açıklama:
Alımlama ya da medyanın kültürel tüketim boyutudur.
Soru 54
Medya metinleri veya mesajlarının nicel bir teknikle analiz edildiği yöntem hangisidir?
Seçenekler
A
Söylem analizi
B
İçerik analizi
C
Eleştirel söylem analizi
D
Alımlama çalışması
E
Karma analiz
Açıklama:
B
İçerik analizidir.
İçerik analizidir.
Soru 55
Kitle toplumu, kitle kültürü, tüketim ve refah toplumu kavramları 1945 sonrasında hangi ülkenin öncülüğünde gerçekleştirilen kavramlar haline gelmiştir?
Seçenekler
A
SSCB
B
Çin
C
ABD
D
Suudi Arabistan
E
Yugoslavya
Açıklama:
Kitle toplumu, kitle kültürü, tüketim ve refah toplumu kavramları 1945 sonrasında ABD'nin öncülüğünde gerçekleştirilen kavramlar haline gelmiştir.
Soru 56
İletişim araştırmalarında 1930’lardan 1960’lara uzanan etki ekseninde tasnif edilen dönem hangisidir?
Seçenekler
A
Sınırlı Etkiler Dönemi
B
Güçlü etkiler dönemi
C
Yeniden etkiler dönemi
D
Negatif etkiler dönemi
E
Pozitif etkiler dönemi
Açıklama:
İletişim araştırmalarında 1930’lardan 1960’lara uzanan etki ekseninde tasnif edilen dönem Sınırlı Etkiler Dönemidir.
Soru 57
1960’lı yıllarda neo-marksistlerin kurduğu okul hangisidir?
Seçenekler
A
Chicago okulu
B
Frankfurt okulu
C
Boston okulu
D
İngiliz Kültürel Çalışmalar okulu
E
Paris Eleştirel Çalışmalar okulu
Açıklama:
1960’lı yıllarda neo-marksistlerin kurduğu okul, İngiliz Kültürel Çalışmalar okuludur.
Soru 58
İletişim araştırmalarında "iki aşamalı akış" isimli kuramı kim geliştirmiştir?
Seçenekler
A
Lazarsfeld
B
Laswell
C
Hovland
D
Weiss
E
Hall
Açıklama:
İletişim araştırmalarında "iki aşamalı akış" isimli kuramı Lazarsfeld ve ekibi geliştirmiştir.
Soru 59
İktidar, zenginlik, mülkiyet ve denetim meseleleri daha çok hangi yaklaşımın temel odağıdır?
Seçenekler
A
Göstergebilim
B
Ekonomi-politik
C
Yapısalcılık
D
Kültürel çalışmalar
E
Etnografik çalışmalar
Açıklama:
b
İktidar, zenginlik, mülkiyet ve denetim meseleleri daha çok ekonomi-politik yaklaşımın temel odağıdır
İktidar, zenginlik, mülkiyet ve denetim meseleleri daha çok ekonomi-politik yaklaşımın temel odağıdır
Soru 60
İletişim çalışmalarında son dönemde yapılan araştırmalarda hangi yöntem daha yaygındır?
Seçenekler
A
Göstergebilimsel çöcümleme
B
Etnografi
C
Yapısalcı analiz
D
Post-yapısalcı analiz
E
Biçimsel analiz
Açıklama:
b
İletişim çalışmalarında son dönemde yapılan araştırmalarda Etnografi yöntemi daha yaygındır.
İletişim çalışmalarında son dönemde yapılan araştırmalarda Etnografi yöntemi daha yaygındır.
Soru 61
Kamusal alan fikrini ele alan düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Davis
B
Goebbels
C
Bernays
D
Habermas
E
Baran
Açıklama:
Kamusal alan fikrini ele alan düşünür Jürgen Habermas’tır.
Soru 62
İlk iletişim araştırmaları hangi ülkede yapılmıştır?
Seçenekler
A
Amerika
B
İngiltere
C
İspanya
D
Fransa
E
Almanya
Açıklama:
Amerika Birleşik Devletleri’nde ilk iletişim araştırmaları yapılır
Soru 63
Aşağıdakilerden hangisi Amerika Birleşik Devletleri’nde modern propaganda ve hakla ilişkilerin kurucu isimlerindendir?
Seçenekler
A
Hitler
B
Bernays
C
Goebbels
D
Stalin
E
Keynes
Açıklama:
Edward Bernays, 1891-1995 Amerika Birleşik Devletleri’nde modern propaganda ve hakla ilişkilerin kurucu isimlerindendir
Soru 64
Osmanlı İmparatorluğu’nda modernleşme hareketlerinde kullanılan ilk kitle iletişim aracı nedir?
Seçenekler
A
Televizyon
B
Dergi
C
Gazete
D
Radyo
E
Telefon
Açıklama:
Osmanlı İmparatorluğu’nda modernleşme hareketlerinde benzer bir tutum benimsenmiş; ilk Türkçe gazete olan Takvim-i Vekâyi de hanedanlık tarafından modernleşme hareketinin halka anlatılması ve benimsetilmesi amacıyla yayın hayatına başlamıştır.
Soru 65
Hangi iletişim aracı 1945 sonrasında Amerika Birleşik Devletleri ile Sovyetler arasındaki rekabette ideolojik bir aracı rolü üstlenmiştir?
Seçenekler
A
sinema
B
radyo
C
televizyon
D
dergi
E
gazete
Açıklama:
1945 sonrasında Amerika Birleşik Devletleri ile Sovyetler arasındaki rekabette ideolojik bir aracı rolü üstlenmiştir.
Soru 66
İletişiminin en yeni sistemlerinden internetin ilk uygulamaları hangi olay sırasında yapılmıştır?
Seçenekler
A
I. Dünya Savaşı
B
II. Dünya Savaşı
C
Sosyalist Devrim
D
Körfez Savaşı
E
1929 krizi
Açıklama:
Bu açıdan günümüz iletişiminin en yeni sistemlerinden internetin ilk uygulamalarının Körfez savaşı sırasında yapılmış olması şaşırtıcı değildir.
Soru 67
İletişim araştırmaları kategorileştirmesi “yönetsel araştırma” ve “eleştirel araştırma” şeklinde olan araştırmacı kimdir?
Seçenekler
A
Lazarsfeld
B
Berelson
C
Lewin
D
McQuail
E
Hovland
Açıklama:
Lazarsfeld’in iletişim araştırmaları kategorileştirmesi ise “yönetsel araştırma” ve “eleştirel araştırma” şeklindedir.
Soru 68
Kitle İletişiminde Bilimsel Perspektifler hangi yıllarda ortaya çıkmıştır?
Seçenekler
A
1920'li
B
1930'lu
C
1940'lı
D
1950'li
E
1960'lı
Açıklama:
Kitle İletişiminde Bilimsel Perspektiflerin Ortaya Çıkışı olarak adlandırılır. Bu dönemin çalışmaları, 1930’lu yıllarda ortaya çıkar
Soru 69
“İnsanların çevresindeki uyaranların ya da olayların ayrımında olması ve onları yorumlama süreci” olarak tanımlanan kavram hangisidir?
Seçenekler
A
algı
B
propoganda
C
tutum
D
güdü
E
tepki
Açıklama:
Algı, “insanların çevresindeki uyaranların ya da olayların ayrımında olması ve onları yorumlama süreci” ya da “insanın yakınındaki dünyadan etkin bir şekilde malzeme seçimi yapması ve bu malzemeyi anlamlandırması” olarak tanımlanır (Mutlu, 1995).
Soru 70
Geleneksel kültür tanımını daha da genişleterek “belirli bir halkın ya da sosyal grubun genel hayat tarzı” olarak tanımlayan sosyolog kimdir?
Seçenekler
A
Hall
B
Smith
C
Barthes
D
Hoggart
E
Williams
Açıklama:
Kültür sosyoloğu Williams, geleneksel kültür tanımını daha da genişleterek “belirli bir halkın ya da sosyal grubun genel hayat tarzı” olarak tanımlamaktadır.
Soru 71
Bireyi ve onun varoluş sorunlarına ele alan roman sanatı kaçıncı yüzyılda ortaya çıkmıştır?
Seçenekler
A
16. yy
B
17. yy
C
18. yy
D
19. yy
E
20. yy
Açıklama:
Bireyi ve onun varoluş sorunlarına ele alan roman sanatı 19. yüzyılda ortaya çıkmıştır. Doğru yanıt D seçeneğidir.
Soru 72
Eleştirel medya çalışmalarına ilişkin aşağıdakilerden hangisi/hangileri doğrudur?
1. Toplumsal bağlam içerisinde medyanın rolüne odaklanır.
2. Medyanın “etki”lerini açığa çıkarmayı amaçlamaktadır.
3. Medyanın toplumdaki ideolojik etkilerini irdeler.
1. Toplumsal bağlam içerisinde medyanın rolüne odaklanır.
2. Medyanın “etki”lerini açığa çıkarmayı amaçlamaktadır.
3. Medyanın toplumdaki ideolojik etkilerini irdeler.
Seçenekler
A
Yalnız 1
B
Yalnız 2
C
Yalnız 3
D
1 ve 2
E
1 ve 3
Açıklama:
Süreç okulu perspektifine sahip liberal medya kuramlarında kitle iletişim araçları veya medyadan topluma doğru
bir mesaj akışı olduğu ve bu mesajlarında bireyleri etkileme, yönlendirme, eğitme, manipüle etme gibi pek çok işlevi olduğu kabul görür ve ağırlıklı olarak bireylerin tutum ve davranışları üzerinde medyanın “etki”leri açığa çıkarılmaya çalışılır. Eleştirel medya çalışmaları ise daha geniş bir toplumsal bağlam içerisinde medyanın rolüne
odaklanır ve medyanın toplumdaki ideolojik etkileri ve iktidar ile ilişkileri bağlamında analizler yapmaya çalışır. Doğru yanıt E seçeneğidir.
bir mesaj akışı olduğu ve bu mesajlarında bireyleri etkileme, yönlendirme, eğitme, manipüle etme gibi pek çok işlevi olduğu kabul görür ve ağırlıklı olarak bireylerin tutum ve davranışları üzerinde medyanın “etki”leri açığa çıkarılmaya çalışılır. Eleştirel medya çalışmaları ise daha geniş bir toplumsal bağlam içerisinde medyanın rolüne
odaklanır ve medyanın toplumdaki ideolojik etkileri ve iktidar ile ilişkileri bağlamında analizler yapmaya çalışır. Doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 73
İlk kurumsallaşan kitle iletişimi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Basın/Gazeteler
B
Televizyon
C
Radyo
D
Dergiler
E
İnternet
Açıklama:
İlk kurumsallaşan kitle iletişimi basın kurumu olduğu için ilk iletişim araştırmaları da Amerika Birleşik Devletleri’nde gazeteler üzerine yapılan çalışmalardır. Çünkü ABD’de gazeteler 1910 yılında hayli yüksek rakamlarda tirajlara ulaşmış; yine aynı yüzyılda kurumsallaşan reklam ve ilan sektörü sayesinde de gelirlerini artırmışlardır. Doğru yanıt A seçeneğidir.
Soru 74
Kitle iletişiminin ilk çağı hangi yüzyıl olarak değerlendirilmektedir?
Seçenekler
A
18. yy
B
19. yy
C
20. yy
D
21. yy
E
22. yy
Açıklama:
20. yüzyıl “kitle iletişiminin ilk çağı” olarak adlandırılmaktadır. Medya kuruluşlarının örgütsel yapısı, teknolojisi ve faaliyet göstermekte olduğu toplumun içerisinde önemli değişikliklere karşın medyanın politik ve toplumsal önemine ve gücüne değin tartışmalarda çok az değişme görülmektedir. Doğru yanıt C seçeneğidir.
Soru 75
Kamusal alan fikrini ele alan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Edward Bernays
B
Jürgen Habermas
C
Paul Lazarsfeld
D
Stuart Hall
E
Roland Barthes
Açıklama:
Kamusal alan fikrini ele alan düşünür Jürgen Habermas’tır. Kamusal alan, toplumda var olan sorunlara çözüm üretmek amacıyla bireyler arasında değerler ve ölçütler üzerinde mutabakata varılma olanağının olduğu kamusal yaşam alanıdır. Habermas, kamusal alana dair görüşlerini feodal yapının çözülerek yerini liberal siyasal düzenin alma sürecinde oluştuğunu belirtir. Doğru yanıt B seçeneğidir.
Soru 76
Medya, ideolojik bir araç olarak, toplumsal bütünlük etrafındaki imajları, temsilleri ve düşünceleri üretir; bölünmüş ve parçalanmış halde bulunan tüm bu temsiller, imajlar vb. bir bütün olarak algılanabilir. Bu durumu medyanın “büyük kültürel işlevi” olarak tanımlayan kişi kimdir?
Seçenekler
A
Jürgen Habermas
B
Ronald Barthes
C
Stuart Hall
D
Edward Bernays
E
Carl Hovland
Açıklama:
Medya, ideolojik bir araç olarak, toplumsal bütünlük etrafındaki imajları, temsilleri ve düşünceleri üretir; bölünmüş ve parçalanmış halde bulunan tüm bu temsiller, imajlar vb. bir bütün olarak algılanabilir. Stuart Hall işte bunu medyanın “büyük kültürel işlevi” olarak tanımlar. Doğru yanıt C seçeneğidir.
Soru 77
İlk iletişim araştırmaları hangi ülkede yapılmıştır?
Seçenekler
A
Almanya
B
İngiltere
C
Fransa
D
Amerika
E
İtalya
Açıklama:
İletişim araştırmaları yaklaşık yüzyıllık bir tarihi geçmişe sahiptir; 19. yüzyılın sonları ile 20. yüzyılın başlarında Amerika Birleşik Devletleri’nde ilk iletişim araştırmaları yapılır. Doğru yanıt D seçeneğidir.
Soru 78
İletişim alanında başlangıcı yapan ve 1940’ların sonlarına kadar egemen olan psikoloji disiplininden gelen yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Eleştirel yaklaşım
B
Ekonomi politik
C
Göstergebilim
D
Uyaran tepki modeli
E
Kültürel çalışmalar
Açıklama:
İletişim alanında başlangıcı yapan ve 1940’ların sonlarına kadar egemen olan yaklaşım, psikoloji disiplininden gelen uyaran-tepki modelidir. Uyaran-tepki modeli bir uyarana yine bu uyaranın hedefi doğrultusunda cevap ya da bir tepki vermedir. Doğru yanıt D seçeneğidir.
Soru 79
Güncel iletişim araştırma yöntemlerinden biri olan etnografi yöntemine ilişkin aşağıdakilerden hangisi/hangileri söylenebilir?
1. Etnografi, esas olarak antropoloji disiplinin araştırma yöntemidir.
2. Alımlama çalışmaları etnografinin iletişim alanında yaygın kabulüne yol açtı.
3. İletişim etnografisinin araştırma nesnesi, iletişim durumlarıdır.
1. Etnografi, esas olarak antropoloji disiplinin araştırma yöntemidir.
2. Alımlama çalışmaları etnografinin iletişim alanında yaygın kabulüne yol açtı.
3. İletişim etnografisinin araştırma nesnesi, iletişim durumlarıdır.
Seçenekler
A
Yalnız 1
B
1 ve 2
C
Yalnız 2
D
1 ve 3
E
1,2 ve 3
Açıklama:
İletişim çalışmalarında son dönemde yapılan araştırmalarda etnografi yöntemi daha önem kazanmış durumda. Etnografi, antropoloji disiplinin araştırma yöntemi olmakla birlikte 1970’li yıllarda sosyal bilimler içerisindeki interdisipliner yaklaşım, dilbilimin sosyal teori içerisinde yaygın kabulü ve kültürel çalışmalar içerisinden geliştirilen alımlama çalışmaları etnografinin daha yaygın kabulüne yol açtı. İletişim etnografisinin araştırma nesnesi, iletişim durumlarıdır. İletişim durumları, iletişim sürecinin belirli bir zamanda alınmış kesitidir ve iletişimin, etkinliğin o anda gözlemlenebilen veya gözlenemeyen bütün bileşenlerini içerir. Doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 80
Kurusallaşan kitle iletişim araştırmaları ilk olarak nerde başlamıştır ?
Seçenekler
A
Fransa
B
Amerika Birleşik Devletleri
C
Japonya
D
Hollanda
E
İngiltere
Açıklama:
-
İlk kurumsallaşan kitle iletişimi basın kurumu olduğu için ilk iletişim araştırmaları da Amerika Birleşik Devletleri’nde gazeteler üzerine yapılan çalışmalardır. Çünkü ABD’de gazeteler 1910 yılında hayli yüksek rakamlarda tirajlara ulaşmış; yine aynı yüzyılda kurumsallaşan reklam ve ilan sektörü sayesinde de gelirlerini artırmışlardır.Doğru cevap B'dir.
İlk kurumsallaşan kitle iletişimi basın kurumu olduğu için ilk iletişim araştırmaları da Amerika Birleşik Devletleri’nde gazeteler üzerine yapılan çalışmalardır. Çünkü ABD’de gazeteler 1910 yılında hayli yüksek rakamlarda tirajlara ulaşmış; yine aynı yüzyılda kurumsallaşan reklam ve ilan sektörü sayesinde de gelirlerini artırmışlardır.Doğru cevap B'dir.
Soru 81
Aşağıdakilerden hangisinde Arap Baharı nın yaşandığı yerler doğru olarak verilmiştir ?
Seçenekler
A
Pakistan-Suriya-Hollanda
B
İran- Mısır- Suriye
C
Lübnan - Somali - Sudan
D
Mısır - Libya - Suriye
E
Tunus - Ürdün - Yemen
Açıklama:
-
Medya sadece devletlere veya devletin resmi aktörlerine değil, mevcut toplumsal düzene muhalefet edenlere de kendilerini ifade etme ve ortak hedefler etrafında toplanma ve birlikte eyleme geçmede destek veren önemli bir taraf ve güç olduğunu da kanıtlamıştır. “Arap Baharı” olarak adlandırılan Mısır, Libya ve Suriye’de yaşanan halk hareketleri ve çoğunluğunun genç insanlardan oluşan siyasal iktidarlara ve mevcut politikalara yönelik muhalif görüşlerini ve tepkilerini dışa vurmada yeni medyayı kullandıkları görülmüştür. Doğru cevap D'dir.
Medya sadece devletlere veya devletin resmi aktörlerine değil, mevcut toplumsal düzene muhalefet edenlere de kendilerini ifade etme ve ortak hedefler etrafında toplanma ve birlikte eyleme geçmede destek veren önemli bir taraf ve güç olduğunu da kanıtlamıştır. “Arap Baharı” olarak adlandırılan Mısır, Libya ve Suriye’de yaşanan halk hareketleri ve çoğunluğunun genç insanlardan oluşan siyasal iktidarlara ve mevcut politikalara yönelik muhalif görüşlerini ve tepkilerini dışa vurmada yeni medyayı kullandıkları görülmüştür. Doğru cevap D'dir.
Soru 82
Kitle iletişimin ilk çağı aşağıdakilerden hangisidir ?
Seçenekler
A
17. Yüzyıl
B
18. Yüzyıl
C
19. Yüzyıl
D
20. Yüzyıl
E
21. Yüzyıl
Açıklama:
-
Henüz geride bırakmamızın çok yeni olduğu 20. yüzyıl “kitle iletişiminin ilk çağı” olarak adlandırılmaktadır. Medya kuruluşlarının örgütsel yapısı, teknolojisi ve faaliyet göstermekte olduğu toplumun içerisinde önemli değişikliklere karşın medyanın politik ve toplumsal önemine ve gücüne değin tartışmalarda çok az değişme görülmektedir. Doğru cevap D'dir.
Henüz geride bırakmamızın çok yeni olduğu 20. yüzyıl “kitle iletişiminin ilk çağı” olarak adlandırılmaktadır. Medya kuruluşlarının örgütsel yapısı, teknolojisi ve faaliyet göstermekte olduğu toplumun içerisinde önemli değişikliklere karşın medyanın politik ve toplumsal önemine ve gücüne değin tartışmalarda çok az değişme görülmektedir. Doğru cevap D'dir.
Soru 83
Kitlesel hareketlerin en önemlisi aşağıdakilerden hangisidir ?
Seçenekler
A
Çartist hareketi
B
Sosyalist devrim
C
Sanayi devrimi
D
İşçi hareketleri
E
İşçi eylemleri
Açıklama:
-
Kitlesel hareketlerin en önemlisi Sosyalist Devrim’dir. Çünkü Sosyalist Devrim sadece ayaklanmayla kalmamış, kitlelerin yönlendirilmesiyle belli sonuçların alınabileceği ve toplumda radikal değişimlerin yapılabileceğini de göstermiştir. Sosyalist Devrim, I. Dünya Savaşı koşullarının bir ürünüdür.Doğru cevap B'dir.
Kitlesel hareketlerin en önemlisi Sosyalist Devrim’dir. Çünkü Sosyalist Devrim sadece ayaklanmayla kalmamış, kitlelerin yönlendirilmesiyle belli sonuçların alınabileceği ve toplumda radikal değişimlerin yapılabileceğini de göstermiştir. Sosyalist Devrim, I. Dünya Savaşı koşullarının bir ürünüdür.Doğru cevap B'dir.
Soru 84
- Ekonomik,
- Politik olaylar
- Toplumsal olaylar
- Askeri olaylar
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve III
C
I,II ve III
D
II,III ve IV
E
I,II,III ve IV
Açıklama:
-
I. Dünya Savaşı’ndan itibaren Batı toplumlarının yaşamak durumunda kaldığı ekonomik, politik toplumsal ve askeri olaylar ve sorunlar iletişim teknolojisinin hızla gelişmesine yol açmıştır
I. Dünya Savaşı’ndan itibaren Batı toplumlarının yaşamak durumunda kaldığı ekonomik, politik toplumsal ve askeri olaylar ve sorunlar iletişim teknolojisinin hızla gelişmesine yol açmıştır
Soru 85
Aşağıdakilerden hangisi Denis McQuail'in iletişim alanındaki araştırmaları “etki” analizi eksenli araştırmaları arasında yer alır ?
Seçenekler
A
Sonsuz etkiler
B
Sınırsız etkiler
C
Güçlü etkiler
D
Geçmiş etkiler
E
Paylaşımcı etkiler
Açıklama:
Denis McQuail ise iletişim alanındaki araştırmaları “etki” analizi eksenli tasnif etmekte ve üç temel araştırma döneminden söz etmektedir.
Güçlü Etkiler Dönemi: İlk dönemi kapsar ve medyaya sonsuz güç ve önem atfedilen çalışmalardır.
Sınırlı Etkiler Dönemi: 1930’lardan 1960’lara uzanan süreçtir. Saha çalışmaları ve deneysel araştırmaların olduğu, bilimsel yöntemlerin geliştirildi dönemdeki araştırmaları kapsar. Medya etkilerinin dolaylı, uzun vadeli ve bireylerin veya grupların sosyo-demografik özelliklerine bağlı olarak değişebileceğini öne süren araştırmalar yapılır.
Yeniden Etkiler Dönemi: 1970’lerden 1980’lere kadar olan dönemdir. Medya etkilerinin uzun vadeli açığa çıkacağı kabul görür. İletişim araştırmalarında ikinci döneminde katkısıyla araştırma soruları ve yöntemleri çeşitlenmiştir. Şiddeti sorunsallaştıran kuramlar, insanların gündemlerini medyanın nasıl belirlediği irdeleyen kuramlar, kadın temsillerini değerlendiren feminist medya analizleri yapılır. Doğru cevap C'dir.
Güçlü Etkiler Dönemi: İlk dönemi kapsar ve medyaya sonsuz güç ve önem atfedilen çalışmalardır.
Sınırlı Etkiler Dönemi: 1930’lardan 1960’lara uzanan süreçtir. Saha çalışmaları ve deneysel araştırmaların olduğu, bilimsel yöntemlerin geliştirildi dönemdeki araştırmaları kapsar. Medya etkilerinin dolaylı, uzun vadeli ve bireylerin veya grupların sosyo-demografik özelliklerine bağlı olarak değişebileceğini öne süren araştırmalar yapılır.
Yeniden Etkiler Dönemi: 1970’lerden 1980’lere kadar olan dönemdir. Medya etkilerinin uzun vadeli açığa çıkacağı kabul görür. İletişim araştırmalarında ikinci döneminde katkısıyla araştırma soruları ve yöntemleri çeşitlenmiştir. Şiddeti sorunsallaştıran kuramlar, insanların gündemlerini medyanın nasıl belirlediği irdeleyen kuramlar, kadın temsillerini değerlendiren feminist medya analizleri yapılır. Doğru cevap C'dir.
Soru 86
Aşağıdakilerden hangisi Lazarsfeld’in iletişim araştırmaları kategorileştirmesi arasında yer alır ?
Seçenekler
A
Bilimsel araştırma
B
Deneysel araştırma
C
Duyuşsal araştırma
D
Yönetsel araştırma
E
Gözlemsel araştırma
Açıklama:
-
Lazarsfeld’in iletişim araştırmaları kategorileştirmesi ise “yönetsel araştırma” ve “eleştirel araştırma” şeklindedir. Ona göre yönetsel araştırma, özel ya da kamusal belli kurumların talepleri doğrultusunda, yine onların ekonomik desteği ve yanıtını bilmek istedikleri sorular etrafında desenlenmiştir. Eleştirel araştırma ise toplumsal sistem içinde medyanın genel rolünü belirlemeye çalışan araştırmadır. Eleştirel araştırmalar bilim insanları veya araştırmacıların öznel tercihlerini yansıtsa da yönetsel araştırmacılar için aynı şey söylenemez. Ancak bu tanım da sorunlu bulunmuştur. Curran’a göre, “amprik (deneysel) / yönetsel” ile “eleştirel araştırma” ayrımı, daha adlandırmadan başlayarak teori, yöntem ve kapsamı birbiriyle karıştırmaktadır. Biri amprik araştırmalara ve özellikle niceliksel tekniklere ağırlık veren, işlevselci ve etkiye odaklanan çalışmalar olarak tasnif edilirken diğeri, felsefi vurguya ağırlık veren, Marksist, yapısal bağlamda kontrol meselesine odaklanan çalışmalar öbeği olarak aktarılır (Kejanlıoğlu, 2000).Doğru cevap D'dir
Lazarsfeld’in iletişim araştırmaları kategorileştirmesi ise “yönetsel araştırma” ve “eleştirel araştırma” şeklindedir. Ona göre yönetsel araştırma, özel ya da kamusal belli kurumların talepleri doğrultusunda, yine onların ekonomik desteği ve yanıtını bilmek istedikleri sorular etrafında desenlenmiştir. Eleştirel araştırma ise toplumsal sistem içinde medyanın genel rolünü belirlemeye çalışan araştırmadır. Eleştirel araştırmalar bilim insanları veya araştırmacıların öznel tercihlerini yansıtsa da yönetsel araştırmacılar için aynı şey söylenemez. Ancak bu tanım da sorunlu bulunmuştur. Curran’a göre, “amprik (deneysel) / yönetsel” ile “eleştirel araştırma” ayrımı, daha adlandırmadan başlayarak teori, yöntem ve kapsamı birbiriyle karıştırmaktadır. Biri amprik araştırmalara ve özellikle niceliksel tekniklere ağırlık veren, işlevselci ve etkiye odaklanan çalışmalar olarak tasnif edilirken diğeri, felsefi vurguya ağırlık veren, Marksist, yapısal bağlamda kontrol meselesine odaklanan çalışmalar öbeği olarak aktarılır (Kejanlıoğlu, 2000).Doğru cevap D'dir
Soru 87
Aşağıdakilerden hangisi Baran ve Davis ' in iletişim araştırmalarını beş dönem içerisinde ele alırken kullandığı ikinci dönem özelliğidir ?
Seçenekler
A
Bu dönemin çalışmaları, 19. Yüzyılın sonlarında yeni iletişim teknolojileri bağlamında yapılan kültürel üretimin bir analizidir.
B
Sınırlı Etkiler Dönemi olarak adlandırılır. Bu dönem, 1950’li yıllarda başlar. Sınırlı etkiler pekçok orta ölçekli kuramın bulgularından hareketle konulan bir isimdir.
C
Kitle İletişiminde Bilimsel Perspektiflerin Ortaya Çıkışı olarak adlandırılır. Bu dönemin çalışmaları, 1930’lu yıllarda ortaya çıkar. Sözkonusu zaman diliminde Avrupa’da totaliter yönetimler yükselişe geçmektedir ve Nazi propagandasının kitleleri peşinden sürükleyebildiği bir dönemdir.
D
Kültürel Eleştiri: Sınırlı Etkiler Paradigmasına Meydan okuma olarak adlandırılır. Kıta Avrupası’nda II. Dünya savaşının ardından kitle toplumu teorileri hala kabul görmekte; Amprizm ve niceliksel araştırma tekniklerinin analiz gücünden kuşku duymaktadır. 1960’lı yıllarda neo-marksistler İngiliz Kültürel Çalışmalar okulunu kurdular. Bu okulun odaklandığı konu medyayı ve onun hegemonik dünya görüşünü güçlendirmedeki (promoting) rolüdür.
E
Ilımlı (Moderate) Etkiler Perspektifinin Doğuşu olarak adlandırılmaktadır. Sınırlı etkiler dönemindeki çalışmaların etkisi hayli azalmıştır. Yeni bir iletişim araştırma dönemine girilmesinin nedenleri İngiliz kültürel çalışmalar okulu ve yeni iletişim teknolojilerinin yol açtığı yeni medya ortamıdır.
Açıklama:
Baran ve Davis, (2003: 12-20) ise iletişim araştırmalarını beş dönem içerisinde ele almaktadır: Birinci dönem: Bu dönem Kitle Toplumu ve Kitle Kültürü Dönemi olarak adlandırılır. Bu dönemin çalışmaları, 19. Yüzyılın sonlarında yeni iletişim teknolojileri bağlamında yapılan kültürel üretimin bir analizidir. Bazı kuramcılar yeni iletişim teknolojileri ve medyanın insanları ortak bir paydada buluşturarak barışçıl bir iklim yaratacağını öne sürer. Ne var ki özellikle kitle toplumu teorilerinden beslenen Frankfurt okulu düşünürleri, medyanın olumsuz etkilerine odaklanarak hayli eleştirel ve karamsar görüşler öne sürerler. İkinci dönem: Kitle İletişiminde Bilimsel Perspektiflerin Ortaya Çıkışı olarak adlandırılır. Bu dönemin çalışmaları, 1930’lu yıllarda ortaya çıkar. Sözkonusu zaman diliminde Avrupa’da totaliter yönetimler yükselişe geçmektedir ve Nazi propagandasının kitleleri peşinden sürükleyebildiği bir dönemdir. Dolayısıyla medyanın propaganda da etkili olduğu ve kitle toplumu kuramlarının sosyal bilimciler nezdinde kabulünün arttığı bir süreçtir. Amerika Birleşik Devletleri’nde Paul Lazarsfeld’in saha çalışmaları yapmış ve araştırmalarında istatistikten yararlanmıştır; kendisinin bu çalışmaları iletişim çalışmalarında öncü ve önemli kilometre taşı olarak kabul görür. Üçüncü dönem: Sınırlı Etkiler Dönemi olarak adlandırılır. Bu dönem, 1950’li yıllarda başlar. Sınırlı etkiler pekçok orta ölçekli kuramın bulgularından hareketle konulan bir isimdir. Carl Hovland’ın askerlerle yaptığı deney çalışmaları, iletişim çalışmalarının ilk yıllarında olduğu gibi sınırsız bir etki potansiyeline sahip olmadığı aksine medyanın sınırlı ve dolaylı etkisinden söz etmektedir. 1960’lı yıllara gelindiğinde ise Amerika’da iletişim çalışmaları yapan araştırmacılar arasında kitle toplumu ve sınırlı etkiler perspektifi terk edilmiş; medya şiddet ilişkisi, televizyonun toplumsal yaşamdaki rolü veya kadınların medyada temsilleri ilgi gören konular olarak bilimsel ajandaya girmiştir. Dördüncü dönem: Bu dönem Kültürel Eleştiri: Sınırlı Etkiler Paradigmasına Meydan okuma olarak adlandırılır. Kıta Avrupası’nda II. Dünya savaşının ardından kitle toplumu teorileri hala kabul görmekte; Amprizm ve niceliksel araştırma tekniklerinin analiz gücünden kuşku duymaktadır. 1960’lı yıllarda neo-marksistler İngiliz Kültürel Çalışmalar okulunu kurdular. Bu okulun odaklandığı konu medyayı ve onun hegemonik dünya görüşünü güçlendirmedeki (promoting) rolüdür. Beşinci Dönem: Ilımlı (Moderate) Etkiler Perspektifinin Doğuşu olarak adlandırılmaktadır. Sınırlı etkiler dönemindeki çalışmaların etkisi hayli azalmıştır. Yeni bir iletişim araştırma dönemine girilmesinin nedenleri İngiliz kültürel çalışmalar okulu ve yeni iletişim teknolojilerinin yol açtığı yeni medya ortamıdır. Eski araştırma soruları ve yöntemlerinin artık yetersiz kalmakta, yeni medya ortamı yeni tekniklerle analiz edilmektedir. Bu anlamda medyanın gücü yeniden tartışmaya açılmakta; orta düzeyli veya ılımlı (moderate) bir etkiden söz edilmektedir etkilerinde orta düzey ve daha ılımlı bir etkiden söz edilmektedir. Kültürel çalışmaların daha sonraki çalışmalarında alımlama çalışmaları veya izleyici araştırmalarına kayması ve homojen bir medya tüketim pratiğinden söz edilemeyeceğini öne sürmesi iletişim araştırmalarında odağın medyanın üretim süreçleri ve/veya metin analizlerinden tüketim boyutuna kaymasına yol açar. “Aktif izleyici” savı önem kazanır ve medya okuryazarlığı yaklaşımları aracılığıyla insanların medya karşısında eleştirel ve bilinçli olabilecekleri görüşleri yaygınlaşır. Doğru cevap C'dir.
Soru 88
Araştırmaları sonucunda, medyanın seçim kampanyalarının insanların oy verme davranışı üzerinde doğrudan etkisinin zayıf olduğu sonucuna ulaşan aşağıdakilerden hangisidir ?
Seçenekler
A
Paul Lazarsfeld
B
Carl Hovland
C
Denis McQuail
D
Stuart Hall
E
Richard Hoggart
Açıklama:
Lazarsfeld’in araştırmaları sonucunda, medyanın seçim kampanyalarının insanların oy verme davranışı üzerinde doğrudan etkisinin zayıf olduğu ve aynı şekilde seçmenlerin, edilgen ve tesadüfi olarak oy kullanmadığı görülür. Seçmenlerin, siyasi parti tercihi ve oy kullanma davranışının üç değişkenden hareketle açıklanabileceği görülür: Sınıf, coğrafi aidiyet ve din. Araştırmada dernekler ya da kiliseye üyelik, önceki politik tercihler, ikamet edilen mahalle ya da bölge, aile ve arkadaş gruplarına ilişkin yöneltilen sorular doğrultusunda ulaşılan demografik ve sosyo-ekonomik göstergelerden doğrultusunda politik kararlar analiz edilir.Doğru cevap A'dır.
Soru 89
Aşağıdaki isimlerden hangisinin kuramlarına 'İki Aşamalı Akış' adı verilmiştir ?
Seçenekler
A
Richard Hoggart
B
Denis McQuail
C
Edward Bernays
D
Paul Lazarsfeld
E
Jürgen Habermas
Açıklama:
-
Lazarsfeld ve ekibi, medya mesajlarının kendi başlarına etkili olmadıklarını kanı önderi ya da kamuoyu lideri olarak adlandırılan insanların diğer insanların moda, oy kullanma gibi konularda etkileme gücüne sahip olduklarını belirtir. Onlara göre medyadan seçmenlere/izler kitleye doğrudan ulaşan bir mesaj akışı değil; medyadan kanı (kanaat) önderlerine ulaşan ve onlardan da kendi süzgeçlerinden geçirilmiş olarak grubun diğer üyelerine aktarılan bir mesaj akışı vardır. Bu nedenle kuramlarına “İki Aşamalı Akış” adı verilmiştir.Doğru cevap D'dir.
Lazarsfeld ve ekibi, medya mesajlarının kendi başlarına etkili olmadıklarını kanı önderi ya da kamuoyu lideri olarak adlandırılan insanların diğer insanların moda, oy kullanma gibi konularda etkileme gücüne sahip olduklarını belirtir. Onlara göre medyadan seçmenlere/izler kitleye doğrudan ulaşan bir mesaj akışı değil; medyadan kanı (kanaat) önderlerine ulaşan ve onlardan da kendi süzgeçlerinden geçirilmiş olarak grubun diğer üyelerine aktarılan bir mesaj akışı vardır. Bu nedenle kuramlarına “İki Aşamalı Akış” adı verilmiştir.Doğru cevap D'dir.
Ünite 3
Soru 1
Halkın Tercihi adlı çalışmalarında, Lazarsfeld vd. 1940 ve 1948 başkanlık seçimlerini incelediklerinde hangi modeli geliştirmiştir?
Seçenekler
A
Ekonomi politik yaklaşım modeli
B
Liberal kitle iletişimi modeli
C
Propaganda teknikleri modeli
D
Sınırlı etki modeli
E
Güçlü etki modeli
Açıklama:
Lazarsfeld, Berolson ve Gaudet Halkın Tercihi (The People Choice) adlı çalışmalarında 1940 ve 1948 ABD’de yapılan başkanlık seçimlerini incelemişlerdir. Halkın Tercihi adlı bu çalışmada, Lazarsfeld ve arkadaşları seçim kampanyaları sırasında kitle iletişim araçlarının seçmen üzerinde doğrudan etkisinin daha önce yapılan araştırmaların abartılı bulgularının tersine çok sınırlı olduğunu ileri sürmüşlerdir. Bir diğer ifade ile kitle iletişim araçlarının aslında sınırlı etkiye sahip oldukları söz konusu etkilenmenin de daha çok kanıların pekiştirilmesi şeklinde olduğu sonucuna varmışlardır. Üstelik asıl etkili olanların kişisel kaynaklar yani kanaat önderleri bir diğer ifade ile yüzyüze ilişkiler olduğu ortaya çıkmıştır. Sınırlı etki modeline göre medya var olan davranışları pekiştirmekten başka bir şey yapmıyordu. Çünkü elde edilen bulgulara göre, izleyici-okuyucular seçici dikkat, seçici algılama ve seçici anımsama gibi çeşitli savunma stratejilerine sahipler. Aslında buradan anlaşılması gereken bir anlamda yüzyüze ilişkilerin ya da yüzyüze iletişimin öneminin yeniden keşfetti.
Soru 2
Liberal yaklaşım olarak adlandırdığımız kitle iletişim çalışmalarını başka ne şekilde adlandırabiliriz?
Seçenekler
A
Yönetimsel
B
İlk ayrışma
C
Geleneksel
D
Anayol
E
Akış
Açıklama:
Liberal yaklaşım olarak adlandırdığımız kitle iletişim çalışmalarını anaakım, anayol, anadamar, ya da geleneksel paradigma olarak da adlandırmak mümkündür.
Soru 3
Noelle-Neumann 1965 yılında İletişim Araştırmaları Başkanı olduğunda araştırmalarını “suskunluk sarmalı” kavramı üzerine oturtur ve bir toplumda üzerinde uzlaşılan belli değerler ve hedeflerin varlığı üzerine kuruludur. Bu uzlaşı veya anlaşmayı niteleyen ve Neumann'ın "suskunluk sarmalı" kavramını temellendiren kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kitle
B
Halk
C
Kamuoyu
D
Medya
E
Kültür tutumları
Açıklama:
Suskunluk Sarmalı: E. Noelle-Neumann 1965 yılında İletişim Araştırmaları Başkanı olduğunda “Kamuoyu ve Toplumsal Denetim” konusunda çalışmıştır. Temel iddiası kamuoyu kavramı anlaşılmadan ve açıklanmadan medyanın etkilerini anlamanın mümkün olamayacağıdır. Etki odaklı iletişim araştırmalarına farklı bir boyut kazandıran Noelle Neumann, araştırmalarını “suskunluk sarmalı” kavramı üzerine oturtur. Suskunluk sarmalı, bir toplumda üzerinde uzlaşılan belli değerler ve hedeflerin varlığı üzerine kuruludur. “Kamuoyu” olarak tanımlanabilecek bu uzlaşma ya da anlaşma sadece siyasal konularda değil moda, gelenek gibi konularda da aranır.
Soru 4
McLuhan “evrensel köy” kavramı ile neyi betimler?
Seçenekler
A
Kültürel paylaşımları
B
Dünyayı
C
Çok uluslu devletleri
D
İnterneti
E
Kitle iletişim araçlarını
Açıklama:
McLuhan “evrensel köy” kavramı ile kitle iletişim araçlarının gelişmesi ile birlikte dünyanın adeta küresel bir köye dönüşeceğini ileri sürer.
Soru 5
Frankfurt Okulunun temelini belirleyen üç tarihsel olgudan ilki hangisidir?
Seçenekler
A
Rusya’da gerçekleşen Bolşevik ihtilalinin Avrupa’ya yayılmaması
B
Weimar Cumhuriyetinin kurulması
C
II. Dünya Savaşı
D
Batı Avrupa’da egemen sistemlerin bir anlamda istikrara kavuşması
E
Almanya’da Adolf Hitler liderliğinde Faşizmin yükselişi
Açıklama:
Frankfurt Okulunun temelini belirleyen üç tarihsel olgunun altını çizmek gerekir. Bunlardan ilki Rusya’da gerçekleşen Bolşevik ihtilalinin beklendiği gibi Avrupa’ya yayılmaması. İkincisi Almanya’da Adolf Hitler liderliğinde Faşizmin yükselişi ve iktidar olması. Üçüncüsü ise Batı Avrupa’da egemen sistemlerin bir anlamda istikrara kavuşması ve ideolojik dönüşümlerin bu egemen yapılar tarafından üretilmesidir.
Soru 6
........., iletişim araçlarının eşitsiz toplumsal ilişkileri ve egemen ideolojiyi yeniden ürettiğini ileri sürmektedir. Kuşkusuz bu anlamda..........gücü, mülkiyet ilişkilerinin içeriği belirlemedeki rolünü deşifre edilmesini sağlayacak kuramsal zemini sağlamasından kaynaklamaktadır. Cümlede boş kalan yere uygun sözcük hangisidir?
Seçenekler
A
Marksizm
B
Liberal yaklaşım
C
Vincent Mosco
D
Kapitalizm
E
Herbert Schiller
Açıklama:
Marksizm İletişim araçlarının eşitsiz toplumsal ilişkileri ve egemen ideolojiyi yeniden ürettiğini ileri sürmektedir. Kuşkusuz bu anlamda Marksizmin gücü, mülkiyet ilişkilerinin içeriği belirlemedeki rolünü deşifre edilmesini sağlayacak kuramsal zemini sağlamasından kaynaklanmaktadır.
Soru 7
Ekonomi politik yaklaşımın 1990’lı yıllardan itibaren dört temel ilgi alanı belirlediğini söylemek mümkündür. Aşağıdakilerden hangisi bunlardan olamaz?
Seçenekler
A
küreselleşme
B
teşebbüs
C
deregülasyon
D
birleşme
E
sayısallaşma
Açıklama:
Ekonomi politik yaklaşımın 1990’lı yıllardan itibaren dört temel ilgi alanı belirlediğini söylemek mümkündür. Bunlar küreselleşme, deregülasyon, birleşme ve sayısallaşma olarak sıralanabilir.
Soru 8
Kültürel çalışmalar merkezinin siyasal ideolojiler üzerine araştırmalarının iki ana başlığından biri nedir?
Seçenekler
A
Liberalizm
B
Marksizm
C
Thatcherizm
D
Kapitalizm
E
Vatandaşlık hakları
Açıklama:
Kültürel çalışmalar merkezinin siyasal ideolojiler üzerine araştırmaları ise daha çok ırkçılık ve Thatcherizm gibi sağ kanat ideolojiler üzerinedir.
Soru 9
Altın çağının ardından Kültürel Çalışmalar Merkezi ciddi bölünmelere ve itirazlarla karşılaşmaya başlamış, özellikle ırk ve cinsiyet meselelerinin çalışılmaya başlanmasından sonra 1978 yayımlanan çalışmayla, grubun kadın üyeleri feminist kuramın dışlanmasından şikâyet ediyorlardı. 1978’deki çalışmanın adı nedir?
Seçenekler
A
Hegemonya
B
Encoding/Decding
C
Nationwide
D
Kadınlar İtiraz Ediyor
E
Krizi İdare Etmek
Açıklama:
Altın çağının ardından Kültürel Çalışmalar Merkezi ciddi bölünmelere ve itirazlarla karşılaşmaya başlamıştır. Özellikle ırk ve cinsiyet meselelerinin çalışılmaya başlanmasından sonra Kadınlar İtiraz Ediyor (1978) adlı çalışmasıyla, grubun kadın üyeleri feminist kuramın dışlanmasından şikâyet ediyorlardı.
Soru 10
Bu görüşe sahip olanlarda, kadınlara tecavüzü, cinsel şiddeti, dayak, zina ve pornografi, kadın ticareti gibi daha önce kişisel olarak görülen sorunların politikleştirilerek kamusal alanda teşhir edilmesi bir politika olarak benimsenmiştir. Sözü edilen görüş hangisidir?
Seçenekler
A
Olağan feministler
B
Teşhirci feministler
C
Sosyal feministler
D
Liberal feministler
E
Radikal feministler
Açıklama:
Radikal feministler kadınlara tecavüzü, cinsel şiddeti, dayak, zina ve pornografi, kadın ticareti gibi daha önce kişisel olarak görülen sorunların politikleştirilerek kamusal alanda teşhir edilmesi bir politika olarak benimsenmiştir.
Soru 11
Kitle iletişim araştırmaları konusunda yapılan ve alandaki ilk kavramsallaştırmayı gerçekleştiren, bu nedenle de bir anlamda başlangıç olarak kabul edilen araştırma 1927 yılında aşağıdakilerden hangisi tarafından yapılmıştır?
Seçenekler
A
McLuhan
B
Harold Lasswell
C
George Gerbner
D
Todd Gittlin
E
Paul Lazarsfeld
Açıklama:
Kitle iletişim araştırmaları konusunda yapılan ve alandaki ilk kavramsallaştırmayı gerçekleştiren, bu nedenle de bir anlamda başlangıç olarak kabul edilen araştırma 1927 yılında Harold Lasswell tarafından yapılmıştır. Dünya Savaşında Propaganda Teknikleri (Technicques in the World War), insanlık tarihinin tanıklık ettiği ilk büyük savaşın analizini yapmıştır. Bu anlamda ittifak devletlerinin I. Dünya Savaşını kazanmalarındaki en önemli nedenlerden birisi de başarılı bir biçimde kullanılan propaganda teknikleri olduğu ileri sürülmüştür. Bu düşünce biçimi dönemin var olan kitle iletişim araçlarını siyasi iktidarların vazgeçilmez ilgi odağı haline getirmiştir. İşte Harold Lasswell tarafından yapılan çalışmanın sonuçlarını ve daha da önemlisi geliştirilen bütün kavramsallaştırmaları bu bağlam içinde düşünmek ve anlamak gerekir.
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi Liberal yaklaşım olarak adlandırdığımız kitle iletişim çalışmalarının diğer ismlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Anaakım
B
Anayol
C
Anadamar
D
Yeni enformasyon
E
Geleneksel paradigma
Açıklama:
Liberal yaklaşım olarak adlandırdığımız kitle iletişim çalışmalarını anaakım, anayol, anadamar, ya da geleneksel paradigma olarak da adlandırmak mümkündür. Bu yaklaşım içinde yer alan akademik çalışmalar işlevselci, nicel ölçümler ve sınanabilir hipotezlere öncelik veren, kitle iletişim çalışmalarını betimleyen şemsiye terimler olarak kullanılmaktadır.
Soru 13
George Gerbner’in önderliğinde Pensilvanya Üniversitesi Annenberg İletişim Okulu’nda 1960’larda başlayan ve çok uzun süre devam eden “kültürel göstergeler” projesinin amacı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Daha çok kadın çalışmaları, kimlik çalışmaları, çoklu metin okumaları gibi konular üzerine odaklanmak
B
Televizyonu çok izleyenlerin tehlikeli ve kötü bir dünya tarafından kuşatılmış olduklarını ölçümlemek
C
Televizyonda yaratılan dünyayı özellikle bu dünyadaki şiddetin miktarını saptamak
D
Kitle iletişim araçları tarafından gönderilen iletilerin ikna etme ve öğrenme üzerindeki etkilerini ölçmek
E
Dönemin medyasının hedef kitlesinin yani izleyicilerinin özelliklerini saptamak
Açıklama:
Kültürel Göstergeler George Gerbner’in önderliğinde Pensilvanya Üniversitesi Annenberg İletişim Okulu’nda 1960’larda başlayan ve çok uzun süre devam eden “kültürel göstergeler” projesi televizyonda yaratılan dünyayı özellikle bu dünyadaki şiddetin miktarını saptamayı amaçlıyordu. Proje kurumsal çözümleme; mesaj sisteminin çözümlenmesi ve yetiştirme çözümlemesi olmak üzere üç ana bölümden oluşturulmuştur. Kurumsal çözümleme televizyon mesajlarının oluşumundaki karar alma süreçlerini ve bu süreci etkileyen toplumsal aktörleri incelemeye yöneliktir. George Gerbner içerik çözümlemesi yöntemini kullanarak bir kültürü medya üzerinden anlamaya ve analiz etmeye çalışır.
Soru 14
Aşağıdakilerden hangisi McLuhan’ın araç mesajdır sözünden anlaşılması gerekenlerden biri değildir?
Seçenekler
A
İçerik yerine biçime bakmak gerek
B
İletişimin şekli sadece içeriği değiştirmez
C
Her şekil belli iletiler için tercihe sahiptir
D
İçerik her zaman biçim dinamiği tarafından belirlenir
E
Bireylerarası ilişkinin önemini saptamak için araştırma yapılır
Açıklama:
McLuhan’ın araç mesajdır sözünden anlaşılması gerekeni şöyle açıklamaktadır: içerik yerine biçime bakmak gerek; iletişimin şekli sadece içeriği değiştirmez, aynı zamanda her şekil belli iletiler için tercihe sahiptir. İçerik her zaman biçim dinamiği tarafından belirlenir. İnterneti sosyal medyayı ele aldığımızda e-postalarımızı kontrol etsek de, facebooktan herhangi bir işlem yapsak da önemli olan mesaj değil araçtır. Çünkü herhangi bir aracın ya da teknolojinin iletisi aslında bu aracın hayatımızı nasıl etkilediğidir. McLuhan’a göre elektrik ışığı pür enformasyondur. Işık olmadan ameliyat ya da gece oynanan maçlar olamayacağı için bu aktivitelerin elektrik ışığının içerikleri oldukları söylenebilir. Yazının içeriği konuşma; basının içeriği yazılı sözcük; konuşmanın içeriği düşünce sürecidir. McLuhan’a göre araç insanın uzantısıdır. Bu uzantı her şeyi kapsar. Yazılı sözcükler, konuşulan sözcükler, giysilerimiz, saat, gözlük, ev, giysilerimiz, araba, tekerlek, bisiklet, basın, yol, fotoğraf, telgraf, telefon, daktilo, televizyon, sinema, radyo vs. gibi.
Soru 15
Mutlu’ya göre, eleştirel iletişim araştırmalarının ortak belirleyeni aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bütün toplumsal ilişkileri aynı zamanda bir iktidar ilişkisi olarak ele almaktır.
B
Medyanın insanları esir aldığı düşüncesine karşı çıkar.
C
Toplumsal sistemlerin ve insan ilişkilerinin temel belirleyicisi teknolojidir.
D
Medya bir toplumdaki ve kültürdeki tutumları ve değerleri eker ve yetiştirir.
E
Kurumsal çözümleme televizyon mesajlarının oluşumundaki karar alma süreçlerini inceler.
Açıklama:
Mutlu (1998)’ya göre, eleştirel iletişim araştırmalarının ortak belirleyeni bütün toplumsal ilişkileri aynı zamanda bir iktidar ilişkisi olarak ele almaktır. Bu bağlamda iletişimin de iktidar ilişkilerinin sürdürülmesinde üstlendiği işlev sorgulanmaktadır. Kuşkusuz bu ilişkiler karmaşık tahakküm biçimine de bürünmektedir. Eleştirel yaklaşım modern demokrasinin teknolojik yeniliklerden dolayısıyla da medyanın kullanımından karlı çıktığı düşüncesini kabul etmeyerek karşı çıkmıştır. Yani liberal çoğulcu yaklaşımın savunduğu toplumsal bütünleşmeyi eleştirel çalışmalar toplumsal denetim olarak tanımlayarak eleştirmiştir. Liberal çoğulcu yaklaşımın kutsadığı iletişim araçları simgesel şiddetin ve iktidar ilişkilerinin işleyişinde önemli roller üstlendikleri düşünülerek bir anlamda sorumlu bir konum atfedilir. Ancak bu denetim biçimleri ve tahakkümü açıklama biçimleri çeşitlilik göstermektedir. Eleştirel iletişim çalışmaları temelde iktidar ilişkilerinin sürdürülmesinde iletişimin rolünü açıklasalar da, bunu farklı vurgularla yaparak kendi içinde ayrışmalar göstermektedirler.
Soru 16
Golding ve Murdock, eleştirel ekonomi politik yaklaşımı anaakım ekonomi biliminden belirli nedenlerle farklı olduğunu belirtmişlerdir. Aşağıdakilerden hangisi bu nedenlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Bütüncüdür
B
Tarihseldir
C
Merkezi olarak kapitalist teşebbüs ile devlet müdahalesi arasındaki dengeyle ilgilenir
D
Adalet, eşitlik ve kamu yararı gibi temel ahlaki sorunlarla ilgilenirler
E
Sınırlı etki modeline göre medya var olan davranışları pekiştiriyor
Açıklama:
Golding ve Murdock, eleştirel ekonomi politik yaklaşımı anaakım ekonomi biliminden belirli nedenlerle farklı olduğunu belirtmişlerdir: 1) bütüncüdür 2) tarihseldir 3) merkezi olarak kapitalist teşebbüs ile devlet müdahalesi arasındaki dengeyle ilgilenir. 4) adalet, eşitlik ve kamu yararı gibi temel ahlaki sorunlarla ilgilenirler.
Soru 17
Aşağıdakilerden hangisi Althusser’in devletin ideolojik aygıtları ve Gramsci’in hegemonya kavramlarını dâhice bir sorgulama yeteneği ile medya içeriğinin yani metinlerinin analizinde kullanmıştır?
Seçenekler
A
McLuhan
B
George Gerbner
C
Hall
D
Turner
E
Morley
Açıklama:
İletişim araçlarının metinsel incelemelerine kuşkusuz Hall’un çalışmaları öncülük etmektedir. Hall Althusser’in devletin ideolojik aygıtları ve Gramsci’in hegemonya kavramlarını dâhice bir sorgulama yeteneği ile medya içeriğinin yani metinlerinin analizinde kullanmıştır. Hall temelde medya metinlerinin herkes tarafından aynı şekilde ve tek bir anlamın egemenliğinde okumasının mümkün olmadığını saptar. Çünkü mesajı kodlayanlar yani iletişim aracının özelliklerine göre uygun bir şekilde formüle edenler belli kültürel ve sosyoekonomik konum ve birikimle bunu yaparken, bu kodlanmış mesajları kendi anlam dünyalarına çeviren insanlar, benzer şekilde birbirinden farklı kültürel ve sosyoekonomik konum ve birikimle yapmaktadırlar.
Soru 18
Aşağıdakilerden hangisi Turner'e göre Kültürel Çalışmaların güçlü yanlarından biridir?
Seçenekler
A
Medya, yöneten sınıfın tahakkümünü sürdürmede nasıl bir etkiye sahip
B
Küreselleşen dünyada kendilerini ifade etme olanağı bulan kültürel kimliklerin tespit edilmesi
C
iletişim araçlarında cinsel farklılık temsillerinin kategorilendirilmesi ve çözümlenmesi
D
Anlamın iktidar ve toplumsal yapı ile olan bağlarının açık kavranışı
E
İktidar ilişkilerinin daha gelişkin ve anlamlı bir çözümlemesi
Açıklama:
Turner(1996) Kültürel Çalışmaların güçlü yanlarının altını çizmektedir:
• Kültürün özerkliğine ilişkin güçlü bir sav
• Anlamın iktidar ve toplumsal yapı ile olan bağlarının açık kavranışı
• Şifreçözüm metinleri ve ideolojiler için kuramsal olarak zengin, disiplinlerarası bir yaklaşım• Gramsci’den türetilen politik strateji kavrayışı ve iletişimlerden ve yazınsal kuramdan çıkan okumaya ilişkin fikirler ile faili içerme yetisi
Kuşkusuz çeşitli eleştirilerin varlığı da göz ardı edilemez.
• Kültürün özerkliğine ilişkin güçlü bir sav
• Anlamın iktidar ve toplumsal yapı ile olan bağlarının açık kavranışı
• Şifreçözüm metinleri ve ideolojiler için kuramsal olarak zengin, disiplinlerarası bir yaklaşım• Gramsci’den türetilen politik strateji kavrayışı ve iletişimlerden ve yazınsal kuramdan çıkan okumaya ilişkin fikirler ile faili içerme yetisi
Kuşkusuz çeşitli eleştirilerin varlığı da göz ardı edilemez.
Soru 19
Aşağıdakilerden hangisi Feminist medya çalışmalarının iletişim alanına sunduğu katkılardan biridir?
Seçenekler
A
İdeoloji ve ekonomik çıkarların nasıl kesiştiğinin araştırılması
B
Çok sayıda veri toplanması ve çözümlenmesi
C
İletişim endüstrilerindeki pratikleri oluşturmak ve sürdürebilmek için kullanılan aygıtlar
D
İktidar ilişkilerinin daha gelişkin ve anlamlı bir çözümlemesi
E
İletişim araçlarında cinsel farklılık temsillerinin kategorilendirilmesi ve çözümlenmesi
Açıklama:
Feminizm ve iletişim karşılıklı olarak birbirini iyi anlamış ve geliştirdikleri işbirliğiyle de, disiplinlerarasılığa örnek oluşturacak derecede verimli sonuçlar ortaya çıkmıştır. Mutlu, P.A.Treichle ve E.Wartella’ya dayanarak feminizm ile iletişim çalışmaları arasındaki verimli ilişkinin altını çizmiştir. İletişim çalışmalarının hem ampirik/pozitivist hem de eleştirel/yorumlayıcı yöntem ve bulguları feminist yaklaşımın ilgi alanlarına adeta ışık tutar. Bu anlamda 1) iletişim araçlarında cinsel farklılık temsillerinin kategorilendirilmesi ve çözümlenmesi; 2) iletişim endüstrilerindeki pratikleri oluşturmak ve sürdürebilmek için ideoloji ve ekonomik çıkarların nasıl kesiştiğinin araştırılması; 3) çok sayıda veri toplanması ve çözümlenmesi gibi olanaklar feminist çalışmaların ilgi alanına adeta bir zenginlik katmaktadır. Benzer şekilde kuşkusuz feminist medya çalışmaları da iletişim alanına göz ardı edilemeyecek önemli katkılar sunmuşlardır: 1) iktidar ilişkilerinin daha gelişkin ve anlamlı bir çözümlemesi; 2) cinsel farklılığın toplumsal ve kültürel inşasını açıklama olanağı sunan bir toplumsal kuram; 3) toplumsal cinsiyet farklılıklarını sınıf yaş, ırk ve etnik farklılıklarına bağlayan canlı deneyimlere bağlılık; 4) toplumsal değişme için açık ve belirli bir gündem. Böylece bu iki alanın karşılıklı ve uyumlu işbirliği her iki alan açısından da anlamlı sonuçlar elde edilmesini sağlamıştır.
Soru 20
Aşağıdakilerden hangisinde kadınların erkekler tarafından tahakküm altına alınması ataerki kavramı ile açıklanmaya çalışılmıştır?
Seçenekler
A
Liberal Feminizm
B
Radikal Feminizm
C
Sosyalist Feminizm
D
Marksist Feminizm
E
Ekonomi Eleştirel Feminizm
Açıklama:
Feminist medya çalışmalarının yukarıda anlatılan kültürel çalışmalar ile nasıl yakın bir ilişki içinde olduklarının da altını çizmiştir. Hiç kuşkusuz feminist akademik alan politiktir. Başından itibaren akademik alan ile pratik alan arasında keskin bir çizgi olmamıştır. Medyanın feminist bir değerlendirmesi kuram, siyaset ve eylem arısındaki karşılıklı ilişkiyi zorunlu kılmaktadır. van Zoonen gibi diğer bazı araştırmacılar feminist medya çalışmalarını üç ideolojik konum içinde sınıflandırmaktadır: Liberal Feminizm, Radikal Feminizm ve Sosyalist Feminizm. Kuşkusuz bunun dışında farklı bir sınıflandırmalar yapmak da mümkündür. Ancak burada üç yaklaşımdan söz etmek yeterince fikir verecektir.
Radikal Feminizm: Bu yaklaşımda kadınların erkekler tarafından tahakküm altına alması ataerki kavramı ile açıklanmaya çalışılmıştır. Kate Millet, aile kurumunu ataerkil düzeni meşrulaştırmanın bir aracı olarak gördüğü için karşı çıkar. Bu anlamda aile kurumu sadece kadınların erkeklere hizmet etmesini ve bunu da ideolojik olarak meşrulaştırmasını sağladığı için radikal feministlerin şiddetli eleştirisine maruz kalmıştır. Ancak feminist literatüre önemli kavramlar ve katkılar sağlamışlardır. Radikal feministler kadınlara tecavüzü, cinsel şiddeti, dayak, zina ve pornografi, kadın ticareti gibi daha önce kişisel olarak görülen sorunlar politikleştirilerek kamusal alanda teşhir edilmesi bir politika olarak benimsenmiştir. Radikal feministler kadınları ayrı bir sınıf olarak görme konusunda kendilerini sosyalist feministlerden de ayırırlar. Radikal feminist medya stratejileri ise kuşkusuz kadınların kendi medyasına sahip olmasını gerektirmektedir. Radikal feministler kadınların yönettiği bir medyada hiyerarşi olmayacağını; hiyerarşi sadece eril yapılanmanın bir sapkınlığı olarak görmektedirler. Bununla birlikte radikal feminizmin birçok kavramı diğer feminist yaklaşımlar tarafından verimli bir şekilde kullanılmıştır.
Radikal Feminizm: Bu yaklaşımda kadınların erkekler tarafından tahakküm altına alması ataerki kavramı ile açıklanmaya çalışılmıştır. Kate Millet, aile kurumunu ataerkil düzeni meşrulaştırmanın bir aracı olarak gördüğü için karşı çıkar. Bu anlamda aile kurumu sadece kadınların erkeklere hizmet etmesini ve bunu da ideolojik olarak meşrulaştırmasını sağladığı için radikal feministlerin şiddetli eleştirisine maruz kalmıştır. Ancak feminist literatüre önemli kavramlar ve katkılar sağlamışlardır. Radikal feministler kadınlara tecavüzü, cinsel şiddeti, dayak, zina ve pornografi, kadın ticareti gibi daha önce kişisel olarak görülen sorunlar politikleştirilerek kamusal alanda teşhir edilmesi bir politika olarak benimsenmiştir. Radikal feministler kadınları ayrı bir sınıf olarak görme konusunda kendilerini sosyalist feministlerden de ayırırlar. Radikal feminist medya stratejileri ise kuşkusuz kadınların kendi medyasına sahip olmasını gerektirmektedir. Radikal feministler kadınların yönettiği bir medyada hiyerarşi olmayacağını; hiyerarşi sadece eril yapılanmanın bir sapkınlığı olarak görmektedirler. Bununla birlikte radikal feminizmin birçok kavramı diğer feminist yaklaşımlar tarafından verimli bir şekilde kullanılmıştır.
Soru 21
Kitle iletişim araştırmaları konusunda yapılan ve alandaki ilk kavramsallaştırmayı gerçekleştiren bu nedenle de bir anlamda başlangıç olarak kabul edilen araştırma kim tarafından yapılmıştır?
Seçenekler
A
Lasswell
B
Horkheimer
C
Gaudet
D
Berolson
E
Lazarsfeld
Açıklama:
Kitle iletişim araştırmaları konusunda yapılan ve alandaki ilk kavramsallaştırmayı gerçekleştiren bu nedenle de bir anlamda başlangıç olarak kabul edilen araştırma 1927 yılında Harold Lasswell tarafından yapılmıştır. Doğru cevap A'dır.
Soru 22
Lazarsfeld, Berolson ve Gaudet tarafından 1940 ve 1948 ABD’de yapılan başkanlık seçimlerinin incelendiği çalışma aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hipodermik Şırınga
B
Propaganda Teknikleri
C
Halkın Tercihi
D
Yönetimsel Düşünceler
E
Sihirli Mermi
Açıklama:
Lazarsfeld, Berolson ve Gaudet Halkın Tercihi (The People Choice) adlı çalışmalarında 1940 ve 1948 ABD’de yapılan başkanlık seçimlerini incelemişlerdir. Doğru cevap C'dir.
Soru 23
Aşağıdakilerden hangisi Turner(1996)'e göre Kültürel Çalışmaların güçlü yanlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Kültürün özerkliğine ilişkin güçlü bir sav
B
Anlamın iktidar ve toplumsal yapı ile olan bağlarının açık kavranışı
C
Kuramsal olarak zengin, disiplinlerarası bir yaklaşım
D
Politik strateji kavrayışı ve iletişimlerden ve yazınsal kuramdan çıkan okumaya ilişkin fikirler ile faili içerme yetisi
E
Tek kurama sıkı sıkıya bağlılık ve tek disiplin çalışmaları
Açıklama:
Turner(1996) Kültürel Çalışmaların güçlü yanlarının altını çizmektedir: • Kültürün özerkliğine ilişkin güçlü bir sav • Anlamın iktidar ve toplumsal yapı ile olan bağlarının açık kavranışı • Şifreçözüm metinleri ve ideolojiler için kuramsal olarak zengin, disiplinlerarası bir yaklaşım • Gramsci’den türetilen politik strateji kavrayışı ve iletişimlerden ve yazınsal kuramdan çıkan okumaya ilişkin fikirler ile faili içerme yetisi
Soru 24
Aşağıdakilerden hangisi kadınların eşit konuma gelebilmesi için kadınların erkek egemen alanlara daha fazla girmesini, böylece güç kazanmasını önerir?
Seçenekler
A
Liberal feminizim
B
Radikal feminizim
C
Sosyalist feminizim
D
Marksist feminizm
E
Siyasi feminizm
Açıklama:
Liberal Feminizm: Liberal feminizm kadınların eşit konuma gelebilmesi için kadınların erkek egemen alanlara daha fazla girmesini, böylece güç kazanmalarını önermektedir. Bu durumda medyada varolan kadın temsilinin de yavaş yavaş değişeceği inancı güçlü bir motivasyon kaynağı olarak devam etmiş.
Soru 25
Aşağıdakilerden hangisi sosyalist feminizm ile ilgili doğru bir ifadedir?
Seçenekler
A
Bu yaklaşımda kadınların erkekler tarafından tahakküm altına alması ataerki kavramı ile açıklanmaya çalışılmıştır
B
Kadınlara tecavüzü, cinsel şiddeti, dayak, zina ve pornografi, kadın ticareti gibi daha önce kişisel olarak görülen sorunlar politikleştirilerek kamusal alanda teşhir edilmesi bir politika olarak benimsenmiştir
C
Kadınları ayrı bir sınıf olarak görme konusunda kendilerini ayırmaktadır
D
Kadınların yönettiği bir medyada hiyerarşi olmayacağını; hiyerarşi sadece eril yapılanmanın bir sapkınlığı olarak görmektedir
E
Toplumsal cinsiyetle birlikte kadınların sınıfsal ve ekonomik koşullarının da üzerinde durulması gerektiğinin altını çizer
Açıklama:
Sosyalist Feminizm: Kadının konumunu açıklamak için sadece toplumsal cinsiyet kavramı ile yetinmez. Toplumsal cinsiyetle birlikte kadınların sınıfsal ve ekonomik koşullarının da üzerinde durulması gerektiğinin altını çizer. Bu yaklaşım, doğal olarak dayandığı ideolojik yaklaşım bağlamında bir çözümleme yapar. “Emeğin yeniden üretimi” ve “evdeki emeğin ekonomik değeri” gibi kavramlarla kadınların, çocuk bakımı, hasta bakımı, ev işleri gibi aktivitelerin ekonomik olarak bir değer biçilmemiş olmasının aslında kapitalizmin kar oranını artırmaya ve kadın emeğinin görünmez kılındığını gibi önemli saptamalar yapılmıştır.
Soru 26
Aşağıdakilerden hangisi feminist medya çalışmalarının iletişim alanındaki katkılarından değildir?
Seçenekler
A
İktidar ilişkilerinin daha gelişkin ve anlamlı bir çözümlemesi
B
İktidara bağlılık inşasında açıklama olanağı sunan sosyal bir kuram
C
Cinsel farklılığın toplumsal ve kültürel inşasını açıklama olanağı sunan bir toplumsal kuram
D
Toplumsal cinsiyet farklılıklarını sınıf yaş, ırk ve etnik farklılıklarına bağlayan canlı deneyimlere bağlılık
E
Toplumsal değişme için açık ve belirli bir gündem
Açıklama:
Feminizm ve iletişim karşılıklı olarak birbirini iyi anlamış ve geliştirdikleri işbirliğiyle de, disiplinlerarasılığa örnek oluşturacak derecede verimli sonuçlar ortaya çıkmıştır. Mutlu, P.A.Treichle ve E.Wartella’ya dayanarak feminizm ile iletişim çalışmaları arasındaki verimli ilişkinin altını çizmiştir. İletişim çalışmalarının hem ampirik/pozitivist hem de eleştirel/yorumlayıcı yöntem ve bulguları feminist yaklaşımın ilgi alanlarına adeta ışık tutar. Bu anlamda 1) iletişim araçlarında cinsel farklılık temsillerinin kategorilendirilmesi ve çözümlenmesi; 2) iletişim endüstrilerindeki pratikleri oluşturmak ve sürdürebilmek için ideoloji ve ekonomik çıkarların nasıl kesiştiğinin araştırılması; 3) çok sayıda veri toplanması ve çözümlenmesi gibi olanaklar feminist çalışmaların ilgi alanına adeta bir zenginlik katmaktadır. Benzer şekilde kuşkusuz feminist medya çalışmaları da iletişim alanına göz ardı edilemeyecek önemli katkılar sunmuşlardır: 1) iktidar ilişkilerinin daha gelişkin ve anlamlı bir çözümlemesi; 2) cinsel farklılığın toplumsal ve kültürel inşasını açıklama olanağı sunan bir toplumsal kuram; 3) toplumsal cinsiyet farklılıklarını sınıf yaş, ırk ve etnik farklılıklarına bağlayan canlı deneyimlere bağlılık; 4) toplumsal değişme için açık ve belirli bir gündem.
Soru 27
Aşağıda verilenlerden hangisi Liberal yaklaşım olarak adlandırdığımız kitle iletişim çalışmalarını ifade etmez?
Seçenekler
A
Anaakım
B
Anayol
C
Geleneksel paradigma
D
Eleştirel iletişim
E
Anadamar
Açıklama:
Liberal yaklaşım olarak adlandırdığımız kitle iletişim çalışmalarını anaakım, anayol, anadamar, ya da geleneksel paradigma olarak da adlandırmak mümkündür. Doğru cevap D'dir.
Soru 28
E. Noelle Neumann’ın temel iddiası aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Toplum üzerinde uzlaşılmış olduğu varsayılan düşünce ve değerlerin dışına çıkanları yani sapkınları dışlama ve ihraç ile tehdit eder
B
Kamuoyu kavramı anlaşılmadan ve açıklanmadan medyanın etkilerini anlamak mümkün değildir
C
Televizyonu çok izleyenler tehlikeli ve kötü bir dünya tarafından kuşatılmış olduklarını düşünürler
D
Medya bir toplumdaki ve kültürdeki tutumları ve değerleri eker ve yetiştirir
E
Kitle iletişim araçları sadece farkında olmayı sağlayabilirler
Açıklama:
E. Noelle Neumann’ın temel iddiası kamuoyu kavramı anlaşılmadan ve açıklanmadan medyanın etkilerini anlamanın mümkün olamayacağıdır. Doğru cevap B'dir.
Soru 29
Kitle iletişim araçları halka ne düşünecekleri konusunda başarılı olmayabilir ancak ne hakkında düşünecekleri konusunda başarılı olabilirler görüşü aşağıdakilerden hangisini ifade eder?
Seçenekler
A
Teknolojik İyimserlik
B
Deregülasyon
C
Kültürel Gösterge
D
Suskunluk Sarmalı
E
Gündem Oluşturma
Açıklama:
Gündem oluşturma tezine göre, kitle iletişim araçları halka ne düşünecekleri konusunda başarılı olmayabilir ancak ne hakkında düşünecekleri konusunda başarılı olabilirler. Doğru cevap E'dir.
Soru 30
“Evrensel köy” kavramı ile kitle iletişim araçlarının gelişmesi ile birlikte dünyanın adeta küresel bir köye dönüşeceğini ileri süren araştırmacı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
McLuhan
B
McQuail
C
Blumler
D
Neumann
E
Gerbner
Açıklama:
McLuhan “evrensel köy” kavramı ile kitle iletişim araçlarının gelişmesi ile birlikte dünyanın adeta küresel bir köye dönüşeceğini ileri sürer. Doğru cevap A'dır.
Soru 31
İletişimsel Eylem Kuramı adlı çalışmasında, akılın yeniden tanımlanmasıyla Aydınlanma projesinin kurtulmasının mümkün olacağını ileri süren araştırmacı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Schiller
B
Horkheimer
C
Adorno
D
Habermas
E
Kellner
Açıklama:
Habermas, İletişimsel Eylem Kuramı adlı çalışmasıyla iletişimin insan özgürlüğünü geliştirmeye yönelik potansiyeline bakarak, kamusal alan araştırması içinde yeni yeni gelişmeye başlayan konulara tekrar dönerek ayrıntılı bir biçimde inceler. Bu anlamda Habermas, akılın yeniden tanımlanmasıyla Aydınlanma projesinin kurtulmasının mümkün olacağını ileri sürer. Doğru cevap D'dir.
Soru 32
Cemal Bali Akal'ın kadınla erkek arasındaki ilişkinin bir iktidar ilişkisi olduğunu ve kadının neden rıza gösterdiğinin önemli olduğunu belirttiği çalışma aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Siyasi İktidarın Cinsiyeti
B
Kadınlar İtiraz Ediyor
C
Teknolojik İyimserlik
D
Emeğin Yeniden Üretimi
E
Medyaya Feminist Yaklaşımlar
Açıklama:
Cemal Bali Akal, Siyasi İktidarın Cinsiyeti adlı zihin açıcı çalışmasında, kadınla erkek arasındaki ilişkinin bir iktidar ilişkisi olduğu saptamasından hareketle kadının neden
rıza gösterdiğinin önemli olduğunu belirtmektedir. Doğru cevap A'dır.
rıza gösterdiğinin önemli olduğunu belirtmektedir. Doğru cevap A'dır.
Soru 33
Liberal yaklaşımın ifade özgürlüğünün ancak kitle iletişim araçlarının serbest piyasa koşullarında yapılanmasıyla mümkün olacağı savını eleştiren görüş aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Marksizm
B
Feminizm
C
Radikalcilik
D
Sosyalizm
E
Yapısalcılar
Açıklama:
Marksizm, liberal yaklaşımın ifade özgürlüğünün ancak kitle iletişim araçlarının serbest piyasa
koşullarında yapılanmasıyla mümkün olacağı savını eleştirmektedir. Marksizm İletişim araçlarının eşitsiz toplumsal ilişkileri ve egemen ideolojiyi
yeniden ürettiğini ileri sürmektedir. Kuşkusuz bu
anlamda Marksizmin gücü, mülkiyet ilişkilerinin
içeriği belirlemedeki rolünü deşifre edilmesini sağlayacak kuramsal zemini sağlamasından kaynaklanmaktadır.
koşullarında yapılanmasıyla mümkün olacağı savını eleştirmektedir. Marksizm İletişim araçlarının eşitsiz toplumsal ilişkileri ve egemen ideolojiyi
yeniden ürettiğini ileri sürmektedir. Kuşkusuz bu
anlamda Marksizmin gücü, mülkiyet ilişkilerinin
içeriği belirlemedeki rolünü deşifre edilmesini sağlayacak kuramsal zemini sağlamasından kaynaklanmaktadır.
Soru 34
Vincent Mosco(1996) ekonomi politik yaklaşımın 1990’lı yıllardan itibaren dört temel ilgi alanı belirlediğini söylemek mümkündür. Aşağıdakilerden hangisi bu ilgi alanlarından değildir?
Seçenekler
A
Küreselleşme
B
Politika
C
Dergülasyon
D
Birleşme
E
Sayısallaşma
Açıklama:
Vincent Mosco(1996) ekonomi politik yaklaşımın 1990’lı yıllardan itibaren dört temel ilgi
alanı belirlediğini söylemek mümkündür. Bunlar
küreselleşme, deregülasyon, birleşme ve sayısallaşma olarak sıralanabilir. Sayısallaşma bilgisayar ve
internet ağlarının kitle iletişim sürecinin bütün
aşamalarının en önemli unsuru olarak ortaya çıkmasıdır. Bilgisayar teknolojisinin gelişmesi, iletişim
alanında farklı olanaklar sağlamıştır. Farklı iletişim
araçlarının birleşmesi farklı işlevlerin aynı araçlarla
kullanımını yani yöndeşmesini sağlamıştır.
alanı belirlediğini söylemek mümkündür. Bunlar
küreselleşme, deregülasyon, birleşme ve sayısallaşma olarak sıralanabilir. Sayısallaşma bilgisayar ve
internet ağlarının kitle iletişim sürecinin bütün
aşamalarının en önemli unsuru olarak ortaya çıkmasıdır. Bilgisayar teknolojisinin gelişmesi, iletişim
alanında farklı olanaklar sağlamıştır. Farklı iletişim
araçlarının birleşmesi farklı işlevlerin aynı araçlarla
kullanımını yani yöndeşmesini sağlamıştır.
Soru 35
Özellikle radyo-televizyon yayıncılığı alanında temel olarak yasal düzenleme ya da yeniden düzenlemeyi ifade etmek için kullanılan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Küreselleşme
B
Sayısallaşma
C
Deregülasyon
D
Birleşme
E
Evrenselleşme
Açıklama:
Deregülasyon ise özellikle radyo-televizyon yayıncılığı alanında temel olarak yasal düzenleme ya da yeniden düzenlemeyi ifade etmek için kullanılmaktadır.
Soru 36
Özellikle radyo-televizyon yayıncılığı alanında temel olarak yasal düzenleme ya da yeniden düzenlemeyi ifade etmek için kullanılan kavram hangisidir?
Seçenekler
A
Degülasyon
B
Sayısallaşma
C
Birleşme
D
Küreselleşme
E
Pazarlama
Açıklama:
Deregülasyon ise özellikle radyo-televizyon yayıncılığı
alanında temel olarak yasal düzenleme ya da yeniden düzenlemeyi ifade etmek için kullanılmaktadır. Yasal düzenlemeler ile radyo ve televizyon
yayıncılığı kamu tekelinden çıkarılıp serbest piyasa
koşulları içinde ve küresel sermayenin kar edebileceği sektörlere dönüştürülmüştür. İletişim alanı
bağlamında küreselleşme ise uluslararası holdinglerin bütün dünyadaki her tür iletişim içeriğinin
üretimini, dağıtımını ve tüketimini kontrol etmesi
olarak açıklanabilir.
alanında temel olarak yasal düzenleme ya da yeniden düzenlemeyi ifade etmek için kullanılmaktadır. Yasal düzenlemeler ile radyo ve televizyon
yayıncılığı kamu tekelinden çıkarılıp serbest piyasa
koşulları içinde ve küresel sermayenin kar edebileceği sektörlere dönüştürülmüştür. İletişim alanı
bağlamında küreselleşme ise uluslararası holdinglerin bütün dünyadaki her tür iletişim içeriğinin
üretimini, dağıtımını ve tüketimini kontrol etmesi
olarak açıklanabilir.
Soru 37
Kitle iletişimin doğrusal bir süreç olarak işlediğini ileri süren Lasswell,
klasik olarak kabul edilen formülü oluşturan soruları sormuştur. Aşağıdakilerden hangisi bu sorulardan değildir?
klasik olarak kabul edilen formülü oluşturan soruları sormuştur. Aşağıdakilerden hangisi bu sorulardan değildir?
Seçenekler
A
Kim
B
Kime
C
Neyi
D
Hangi kanalla
E
Neden
Açıklama:
Kitle iletişimin doğrusal bir süreç olarak işlediğini ileri süren Lasswell,
klasik olarak kabul edilen formülü oluşturan soruları sormuştur: Kim, Kime, Neyi, Hangi Kanalla,
Hangi Etkiyle Söyler
klasik olarak kabul edilen formülü oluşturan soruları sormuştur: Kim, Kime, Neyi, Hangi Kanalla,
Hangi Etkiyle Söyler
Soru 38
George Gerbner’in önderliğinde Pensilvanya Üniversitesi Annenberg İletişim Okulu’nda 1960’larda başlayan ve çok uzun süre devam eden proje, televizyonda yaratılan dünyayı özellikle bu dünyadaki şiddetin miktarını saptamayı amaçlıyordu. Aşağıdakilerden hangisi bu projedir?
Seçenekler
A
Yeni enformasyon
B
Eleştirel iletişim
C
Kültürel göstergeler
D
Yönetimsel düşünce
E
Kurumsal çözümleme
Açıklama:
Kültürel Göstergeler George Gerbner’in önderliğinde Pensilvanya Üniversitesi Annenberg İletişim Okulu’nda 1960’larda başlayan ve çok uzun
süre devam eden “kültürel göstergeler” projesi televizyonda yaratılan dünyayı özellikle bu dünyadaki
şiddetin miktarını saptamayı amaçlıyordu.
süre devam eden “kültürel göstergeler” projesi televizyonda yaratılan dünyayı özellikle bu dünyadaki
şiddetin miktarını saptamayı amaçlıyordu.
Soru 39
Dönemin Almanya’sında var olan akademik araştırmalarına karşı bağımsız ve Marksist çalışmaların yapılmasını sağlamak üzere, işadamı Felix Weil’in parasal katkısıyla 1923 yılında kurulan ve daha sonraları Frankfurt Okulu olarak anılan okul aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kültürel İletişim Enstitüsü
B
Toplumsal Araştırma Enstitüsü
C
Kültürel Çalışmalar Enstitüsü
D
Enformasyon ve Eğitim Enstitüsü
E
Çağdaş Kültürel Çalışmalar Enstitüsü
Açıklama:
Weimar Cumhuriyeti döneminde, Max Horkheimer ve ekonomist Friedrich Pollock gibi düşünürlerin de bulunduğu bir grup akademisyen tarafından Frankfurt Üniversitesinde Toplumsal Araştırma Enstitüsü kurulmuştur. Enstitü, dönemin Almanya’sında var olan akademik araştırmalarına karşı bağımsız ve Marksist çalışmaların yapılmasını sağlamak üzere, işadamı Felix Weil’in parasal katkısıyla kurulmuştur. 1923 yılında kurulan ve daha sonra Frankfurt Okulu olarak anılan Enstitü’nün başına 1930 yılında Max Horkheimer geçince yapılan çalışmalara yeni bir yön verir. Doğru cevap B'dir.
Soru 40
Aşağıdakilerden hangisi suskunluk sarmalıyla ilgili yanlış bir ifadedir?
Seçenekler
A
Yalnızca küçük gruplarda değil, aynı zamanda toplumun da oydaşmadan
sapan bireyleri dışlama ile tehdit ettiği varsayıma dayanır.
sapan bireyleri dışlama ile tehdit ettiği varsayıma dayanır.
B
Toplum üzerinde uzlaşılmış olduğu varsayılan düşünce ve değerlerin dışına çıkanları yani sapkınları dışlama ve ihraç ile tehdit eder.
C
Dışlanma korkusu, insanların etraflarında olan biteni yakından takip ederek ona göre güvenli bir konum almaya itmektedir.
D
Kitle iletişim araçları halka ne düşünecekleri konusunda başarılı olmayabilir ancak ne hakkında düşünecekleri konusunda başarılı olabilirler.
E
İnsanlar kendi düşüncelerinin kamuoyundaki oydaşma içinde yer aldığını
bilirlerse açıkça dile getirmekten çekinmeden yüksek sesle konuşma cesaretini gösterirler.
bilirlerse açıkça dile getirmekten çekinmeden yüksek sesle konuşma cesaretini gösterirler.
Açıklama:
Suskunluk Sarmalı: E. Noelle-Neumann 1965
yılında İletişim Araştırmaları Başkanı olduğunda
“Kamuoyu ve Toplumsal Denetim” konusunda
çalışmıştır. Temel iddiası kamuoyu kavramı anlaşılmadan ve açıklanmadan medyanın etkilerini
anlamanın mümkün olamayacağıdır. Etki odaklı
iletişim araştırmalarına farklı bir boyut kazandıran
Noelle Neumann, araştırmalarını “suskunluk sarmalı” kavramı üzerine oturtur. Suskunluk sarmalı,
bir toplumda üzerinde uzlaşılan belli değerler ve
hedeflerin varlığı üzerine kuruludur. “Kamuoyu”
olarak tanımlanabilecek bu uzlaşma ya da anlaşma
sadece siyasal konularda değil moda, gelenek gibi
konularda da aranır.
Suskunluk sarmalı, yalnızca küçük gruplarda
değil, aynı zamanda toplumun da oydaşmadan
sapan bireyleri dışlama ile tehdit ettiği varsayıma
dayanır. Toplum üzerinde uzlaşılmış olduğu varsayılan düşünce ve değerlerin dışına çıkanları yani
sapkınları dışlama ve ihraç ile tehdit eder. Bu dışlanma korkusu, insanların etraflarında olan biteni
yakından takip ederek ona göre güvenli
bir konum almaya
itmektedir. Bu anlamda insanlar kendi
düşüncelerinin kamuoyundaki oydaşma içinde yer aldığını
bilirlerse açıkça dile
getirmekten çekinmeden yüksek sesle konuşma cesaretine gösterirler.
Tersine azınlıkta olduklarını hissederlerse düşüncelerini saklamak için çeşitli stratejiler geliştirerek
suskun ve temkinli davranırlar. Bu durum belirli
düşüncelerin ya da inançların tabu haline gelmesine veya yok olmasına kadar sürebilir.
yılında İletişim Araştırmaları Başkanı olduğunda
“Kamuoyu ve Toplumsal Denetim” konusunda
çalışmıştır. Temel iddiası kamuoyu kavramı anlaşılmadan ve açıklanmadan medyanın etkilerini
anlamanın mümkün olamayacağıdır. Etki odaklı
iletişim araştırmalarına farklı bir boyut kazandıran
Noelle Neumann, araştırmalarını “suskunluk sarmalı” kavramı üzerine oturtur. Suskunluk sarmalı,
bir toplumda üzerinde uzlaşılan belli değerler ve
hedeflerin varlığı üzerine kuruludur. “Kamuoyu”
olarak tanımlanabilecek bu uzlaşma ya da anlaşma
sadece siyasal konularda değil moda, gelenek gibi
konularda da aranır.
Suskunluk sarmalı, yalnızca küçük gruplarda
değil, aynı zamanda toplumun da oydaşmadan
sapan bireyleri dışlama ile tehdit ettiği varsayıma
dayanır. Toplum üzerinde uzlaşılmış olduğu varsayılan düşünce ve değerlerin dışına çıkanları yani
sapkınları dışlama ve ihraç ile tehdit eder. Bu dışlanma korkusu, insanların etraflarında olan biteni
yakından takip ederek ona göre güvenli
bir konum almaya
itmektedir. Bu anlamda insanlar kendi
düşüncelerinin kamuoyundaki oydaşma içinde yer aldığını
bilirlerse açıkça dile
getirmekten çekinmeden yüksek sesle konuşma cesaretine gösterirler.
Tersine azınlıkta olduklarını hissederlerse düşüncelerini saklamak için çeşitli stratejiler geliştirerek
suskun ve temkinli davranırlar. Bu durum belirli
düşüncelerin ya da inançların tabu haline gelmesine veya yok olmasına kadar sürebilir.
Soru 41
Kitle iletişim araştırmaları konusunda yapılan ve alandaki ilk kavramsallaştırmayı gerçekleştiren araştırma kim tarafından yapılmıştır?
Seçenekler
A
Lazarsfeld, Berolson ve Gaudet
B
Lasswell
C
Hovland
D
Gerbner
E
Noelle-Neumann
Açıklama:
Kitle iletişim araştırmaları konusunda yapılan ve alandaki ilk kavramsallaştırmayı gerçekleştiren bu nedenle de bir anlamda başlangıç olarak kabul edilen araştırma 1927 yılında Harold Lasswell tarafından yapılmıştır. Dünya Savaşında Propaganda Teknikleri (Technicques in the World War), insanlık tarihinin tanıklık ettiği ilk büyük savaşın analizini yapmıştır. Doğru yanıt B seçeneğidir.
Soru 42
Lasswell’in geliştirdiği “hipodermik şırınga” modeli için aşağıdakilerden hangisi/hangileri söylenebilir?
1. Medyanın etkileri sınırlıdır.
2. Kitle iletişimi doğrusal bir süreçtir.
3. Kim, Kime, Neyi, Hangi Kanalla, Hangi Etkiyle Söyler sorusunu yanıtlar.
1. Medyanın etkileri sınırlıdır.
2. Kitle iletişimi doğrusal bir süreçtir.
3. Kim, Kime, Neyi, Hangi Kanalla, Hangi Etkiyle Söyler sorusunu yanıtlar.
Seçenekler
A
Yalnız 1
B
1 ve 2
C
2 ve 3
D
Yalnız 2
E
Yalnız 3
Açıklama:
Medyanın etkisini ifade etmek için Lasswell’in geliştirdiği “hipodermik şırınga” ya da “sihirli mermi” modeli kullanılır.Güçlü etki dönemi olarak anılan bu dönemde, medya izleyicileri sorgusuzca her şeye inanan hatta etkilenen kişiliksiz, hiçbir politik tercihi olmayan atomize bireyler olarak düşünülür. Kitle iletişimin doğrusal bir süreç olarak işlediğini ileri süren Lasswell, klasik olarak kabul edilen formülü oluşturan soruları sormuştur: Kim, Kime, Neyi, Hangi Kanalla, Hangi Etkiyle Söyler. Doğru yanıt C seçeneğidir.
Soru 43
Lazarsfeld, Berolson ve Gaudet Halkın Tercihi (The People Choice) adlı çalışmalarında hangi ülkede hangi yıllarda yapılan başkanlık seçimlerini incelemişlerdir?
Seçenekler
A
1940-1948-Amerika
B
1940-1948-İngiltere
C
1941-1948-Amerika
D
1941-1948-İngiltere
E
1941-1947-Amerika
Açıklama:
Lazarsfeld, Berolson ve Gaudet Halkın Tercihi (The People Choice) adlı çalışmalarında 1940 ve 1948 ABD’de yapılan başkanlık seçimlerini incelemişlerdir. Halkın Tercihi adlı bu çalışmada, Lazarsfeld ve arkadaşları seçim kampanyaları sırasında kitle iletişim araçlarının seçmen üzerinde doğrudan etkisinin daha önce yapılan araştırmaların abartılı bulgularının tersine çok sınırlı olduğunu ileri sürmüşlerdir. Doğru yanıt A seçeneğidir.
Soru 44
İki aşamalı akış kuramına göre aşağıdakilerden hangisi/hangileri söylenebilir?
1. İnsanlar kanaat önderlerinden etkilenir.
2. Yüz yüze ilişkiler medyadan daha etkilidir.
3. Kitle iletişim araçları sınırlı etkiye sahiptir.
1. İnsanlar kanaat önderlerinden etkilenir.
2. Yüz yüze ilişkiler medyadan daha etkilidir.
3. Kitle iletişim araçları sınırlı etkiye sahiptir.
Seçenekler
A
Yalnız 1
B
Yalnız 2
C
1 ve 2
D
2 ve 3
E
1,2 ve 3
Açıklama:
Lazarsfeld, Berolson ve Gaudet Halkın Tercihi (The People Choice) adlı çalışmalarında 1940 ve 1948 ABD’de yapılan başkanlık seçimlerini incelemişlerdir. Halkın Tercihi adlı bu çalışmada, Lazarsfeld ve arkadaşları seçim kampanyaları sırasında kitle iletişim araçlarının seçmen üzerinde doğrudan etkisinin daha önce yapılan araştırmaların abartılı bulgularının tersine çok sınırlı olduğunu ileri sürmüşlerdir. İki aşamalı akış olarak kavramsallaştırılan bu bulguya göre insanlar aslında içinde bulundukları toplumun kanaat önderlerinden daha fazla etkilenmektedirler. İzleyici-okuyucunun en önemli referans kaynağı medya değil yüz yüze ilişkilerdir. Doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 45
Carl Hovland, önderliğinde kitle iletişim araçları tarafından gönderilen iletilerin ikna etme ve öğrenme üzerindeki etkilerini ölçmek üzere geliştirilen kuram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Lasswell-Hipodermik şırınga
B
Lazarsfeld, Berolson ve Gaudet -İki Aşamalı Akış
C
Hovland-İki yanlı sunum
D
Gerbner-Kültürel göstergeler
E
Noelle-Neumann-Suskunluk Sarmalı
Açıklama:
Hovland ve iki yanlı sunum: ABD’inde Ordu Enformasyon ve Eğitim Bölümü iletişimin özellikle de propagandanın etkileriyle ilişkili araştırma yapmaları için psikolog ve sosyolog çalıştırmışlardır. İşte bu amaçla psikolog olan Carl Hovland, önderliğinde kitle iletişim araçları tarafından gönderilen iletilerin ikna etme ve öğrenme üzerindeki etkilerini ölçmek üzere araştırmalar ve deneyler yapıldı. Bu araştırmalar iletişimin tutum değişimindeki etkisini bir diğer ifade ile daha önce sahada yapılan araştırmaların etkisini laboratuarda bulmayı amaçlamaktaydı. Ordunun askere yeni alınan erler için hazırladığı oryantasyon filmlerinin ikna edicilik gücü araştırılmıştır. Doğru yanıt C seçeneğidir.
Soru 46
Suskunluk Sarmalı kuramını kim geliştirmiştir?
Seçenekler
A
George Gerbner
B
E. Noelle-Neumann
C
Marshall McLuhan
D
T.W. Adorno
E
Walter Benjamin
Açıklama:
Suskunluk Sarmalı kuramı E. Noelle-Neumann tarafından geliştirilmiştir. Doğru cevap B'dir.
Soru 47
Evrensel köy ve araç mesajdır gibi savları ile çok ünlenmiş kuramcı kimdir?
Seçenekler
A
George Gerbner
B
Manuel Castells
C
Marshall McLuhan
D
Denis McQuail
E
T.W. Adorno
Açıklama:
Evrensel köy ve araç mesajdır gibi savları ile çok ünlenmiş kuramcı Marshall Mcluhan'dır. Doğru cevap C'dir.
Soru 48
Frankfurt Okulu kaç yılında kurulmuştur?
Seçenekler
A
1919
B
1920
C
1921
D
1922
E
1923
Açıklama:
Frankfurt okulu 1923 yılında kurulmuştur. Doğru cevap E'dir.
Soru 49
Aşağıdaki maddelerden hangisi Ekonomi Politik yaklaşımın temel ilgi alanları arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Küreselleşme
B
Deregülasyon
C
Birleşme
D
Gündem belirleme
E
Sayıllaşma
Açıklama:
Gündem belirleme, Ekonomi Politik yaklaşımın temel ilgi alanları arasında yer almaz. Doğru cevap D'dir.
Soru 50
Hakim okuma, müzakereci okuma ve muhalif okuma kavramlarını kim geliştirmiştir.
Seçenekler
A
Stuart Hall
B
Richard Hoggard
C
Raymond Williams
D
Dallas Smythe
E
Herbert Schiller
Açıklama:
Hakim okuma, müzakereci okuma ve muhalif okuma kavramlarını Stuart Hall geliştirmiştir.
Soru 51
Aşağıdakilerden hangisi “Halkın Tercihi” araştırmasının bulgularından biridir?
Seçenekler
A
Üçlü izlenim hipotezi
B
İkili etkileşim hipotezi
C
İki aşamalı akış hipotezi
D
Çoklu referans hipotezi
E
Çoklu mesaj hipotezi
Açıklama:
İletişim alanında yapılan ilk araştırmaların sonuçlarını açıklayabileceksiniz.
Soru 52
Aşağıdaki özelliklerden hangisi ana akım iletişim çalışmalarının özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Davranışçı
B
Sınanabilir hipotezlere öncelik veren
C
İşlevselci
D
Nicel ölçüm ağırlıklı
E
Eklektik
Açıklama:
İletişim alanında yapılan ilk araştırmaların sonuçlarını açıklayabileceksiniz.
Soru 53
Kitle iletişiminin doğrusal olarak işlediğini savunan kuramcı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Denis
B
O’Neal
C
Laswell
D
Blumer
E
Durkheim
Açıklama:
İletişim alanında yapılan ilk araştırmaların sonuçlarını açıklayabileceksiniz.
Soru 54
George Gerbner’in bir kültürü medya üzerinde anlamaya ve analiz etmeye çalışırken kullandığı yöntem aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Derinlemesine görüşme
B
Sözlü tarih
C
Katılımsız gözlem
D
Monografi
E
İçerik çözümlemesi
Açıklama:
İletişim araçlarının uzun vadeli etkilerini değerlendirebileceksiniz.
Soru 55
Aşağıdakilerden hangisi Vincent Mosco’ya göre ekonomi politik yaklaşımın temel ilgi alanlarından biridir?
Seçenekler
A
Duygusal emek
B
Feminizm
C
Serbest piyasanın işleyişi
D
Deregülasyon
E
Reklamların etkin kullanımı
Açıklama:
Ekonomi politik yaklaşımın ne olduğunu açıklayabileceksiniz.
Soru 56
Dünya Savaşında Propaganda Teknikleri (Technicques in the World War) adlı kitabın yazarı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
H. Lasswell
B
M. Horkheimer
C
G. Gerbner
D
P. Lazarsfeld
E
C. Hovland
Açıklama:
İletişim alanında yapılan ilk araştırmaların sonuçlarını açıklayabileceksiniz.
Soru 57
Tom Bottomore, Frankfurt Okulu’nu kaç tarihsel döneme ayırarak incelemiştir?
Seçenekler
A
İki
B
Üç
C
Dört
D
Beş
E
Altı
Açıklama:
Frankfurt Okulu’nu tanımlayabileceksiniz.
Soru 58
Frankfurt Okulunun sorunsallaştırdığı ve iletişim alanı için de önemli olan kavram hangisidir?
Seçenekler
A
Kültür endüstrisi
B
Suskunluk sarmalı
C
Feminist yaklaşım
D
Ekonomi politik
E
Araç mesajdır
Açıklama:
Frankfurt Okulu’nu tanımlayabileceksiniz.
Soru 59
“İletişimsel Eylem Kuramı” adlı çalışmayı yapan Frankfurt Okulu üyesi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
T. W. Adorno
B
M. Horkheimer
C
J. Habermas
D
H. Marcuse
E
L. Lowenthal
Açıklama:
Frankfurt Okulu’nu tanımlayabileceksiniz.
Soru 60
Adorno ve Horkheimer tarafından yeni toplumsal denetim biçimleri ve kapitalist topluma rıza üretmenin aracı olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Klasik müzik endüstrisi
B
Kültür endüstrisi
C
Yaşam dünyası
D
Sistem dünyası
E
Aydınlanma felsefesi
Açıklama:
İletişim alanında yapılan ilk araştırmaların sonuçlarını açıklayabileceksiniz.
Soru 61
Aşağıdakilerden hangisi Turner’a göre Kültürel Çalışmaların güçlü yanlarından biridir?
Seçenekler
A
Marksizme meydan okuması
B
Anlamın iktidar ve toplumsal yapı ile olan bağlarının açık kavranışı
C
Frankfurt Okulu’ndan kendisini ayırması
D
Medya sahipliğinin içeriği nasıl etkilediğini incelemesi
E
Feminist çalışmalara engel olması
Açıklama:
Kültürel çalışmalar yaklaşımını özetleyebileceksiniz.
Soru 62
“İki aşamalı akış” kavramı aşağıdaki hangi araştırmacı tarafından geliştirilmiştir?
Seçenekler
A
P. Lazarsfeld
B
M. Horkheimer
C
Ü. Oskay
D
B.Cohen
E
C. Hovland
Açıklama:
İletişim alanında yapılan ilk araştırmaların sonuçlarını açıklayabileceksiniz.
Soru 63
Marshall McLuhan tarafından geliştirilmiş olan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Suskunluk sarmalı
B
İki aşamalı akış
C
Evrensel köy
D
Gündem oluşturma
E
Kullanımlar ve doyumlar
Açıklama:
İletişim alanında yapılan ilk araştırmaların sonuçlarını açıklayabileceksiniz.
Soru 64
Aşağıdakilerden hangisi Frankfurt Okulu’nun üyelerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Walter Benjamin
B
James Watson
C
Teodor Adorno
D
Herbert Marcuse
E
Max Horkheimer
Açıklama:
Frankfurt Okulu’nu tanımlayabileceksiniz.
Soru 65
Aşağıdakilerden hangisi Frankfurt Okulu’nun 2. Döneminin özelliğidir?
Seçenekler
A
Okulun müdürü Carl Grünberg’dir.
B
b. Okulun ilgi alanı kültür ve medyadır.
C
Okul, marksist bir çizgide tarihsel ve ampirik yayınlar yapma politikası gütmüştür.
D
Okul, fabrikasyonlaşan eğitime alternatif bir araştırma kurumu oluşturmak için kurulmuştur.
E
Okulun üyeleri genel olarak ekonomi politik bir yaklaşımla çalışma yapmışlardır.
Açıklama:
Frankfurt Okulu’nu tanımlayabileceksiniz.
Soru 66
Güçlü etkiler döneminde medyanın etkisini ifade etmek için kullanılan Hipodermik Şırınga Modelini geliştiren kuramcı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
H. Laswell
B
C. Hovland
C
P. Lazarsfeld
D
G. Gerbner
E
S. Hall
Açıklama:
İzleyici odaklı araştırmaları özetleyebileceksiniz.
Soru 67
Dallas Smythe’nin ekonomi politik yaklaşım çerçevesinde çalıştığı alan aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Uluslararası medya ürünlerinin bağımlılık kuramına göre analizi
B
Haber medyasının ekonomi politiği
C
Amerikan emperyalizminin uluslararasılaşması için iletişimi kullanışı
D
İzleyicilerin programlar üzerinden reklamcılara pazarlanışı
E
Kapitalist toplumlardaki ekonomik ve siyasi ilişkilerin medya içeriği üretimi üzerindeki etkisi
Açıklama:
Ekonomi politik yaklaşımın ne olduğunu açıklayabileceksiniz.
Soru 68
Aşağıdakilerden hangisi feminist medya çalışmalarının iletişim alanına sunduğu katkılardan değildir?
Seçenekler
A
Erkek egemen söylemin desteklenmesi
B
İktidar ilişkilerinin daha gelişkin ve anlamlı bir çözümlemesi
C
Cinsel farklılığın toplumsal ve kültürel inşasını açıklama olanağı sunan bir toplumsal kuram
D
Toplumsal cinsiyet farklılıklarını sınıf yaş, ırk ve etnik farklılıklarına bağlayan canlı deneyimlere bağlılık
E
Toplumsal değişme için açık ve belirli bir gündem
Açıklama:
Feminist medya çalışmalarını değerlendirebileceksiniz.
Soru 69
Hall’un kültürel kimlikler üzerine söyledikleri açısından yanlış olan ifade aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kültürel kimlikler kamusal alanda etkileşim içinde oluşur.
B
Kültürel kimlikler, yerel ve küresel ölçekte yeni kültürlerarası karşılaşmaların ürünüdürler.
C
Kültürel kimlikler, kadim adlar taşısa da (Alevi, Kürt, Müslüman vb.) kültürel yeniden üretim çağının kimlikleri oldukları için eskisinden farklıdırlar.
D
Kimlik kavramı verili, sabit bir özdür.
E
Kültürel kimlik oluşturma süreci, sürekli yeniden ve farklılaşarak üretilebilen bir konumlanma sürecidir.
Açıklama:
Kültürel çalışmalar yaklaşımını özetleyebileceksiniz.
Soru 70
Hipodermik Şırınga modeline göre aşağıdaki şıklardan hangisi etkisinin dışında yer alır?
Seçenekler
A
Medya izleyicileri sorgusuzca her şeye inanır.
B
Medya izleyicileri pasif bireylerdir.
C
Kitle iletişimi medya izleyicilerine tutum ve davranışlar enjekte eder.
D
Medya izleyicilerinin hiçbir politik tercihleri yoktur.
E
Medya izleyicileri aktif, gördükleri her şeyi sorgulayan bireylerdir.
Açıklama:
İletişim araçlarının uzun vadeli etkilerini değerlendirebileceksiniz.
Soru 71
Stuart Hall’un medya metinlerini okuma üzerine yaptığı çalışma kapsamında doğru olan ifade aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Medya metinleri herkes tarafından aynı şekilde okunur.
B
Metni oluşturanlar tarafından amaçlanmış ve hegamonik ideolojileri destekleyen okuma hakim okumadır.
C
Medya metinleri tek bir anlamın egemenliğinde okunur.
D
Hakim kodların fark edilip reddedildiği okuma müzakereci okumadır. e.
E
Hakim kodların bazılarının benimsenerek bazı kısımlarının ihtiyaçlar, politik konum ve algılar çerçevesinde uyarlanarak okunduğu okuma muhalif okumadır.
Açıklama:
İletişim araçlarının uzun vadeli etkilerini değerlendirebileceksiniz.
Soru 72
George Gerbner’in önderliğinde Pensilvanya Üniversitesi Annenberg İletişim Okulu’nda 1960’larda başlayan ve çok uzun süre devam eden “Kültürel Göstergeler” projesinin amacı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kitle iletişim araçları tarafından gönderilen iletilerin ikna etme ve öğrenme üzerindeki etkilerini ölçmek
B
Seçim kampanyaları sırasında kitle iletişim araçlarının seçmen üzerinde doğrudan etkisini ölçmek
C
Televizyonda yaratılan dünyayı ve bu dünyadaki şiddetin miktarını saptamak
D
Kitle iletişiminin işleyiş sürecini analiz etmek
E
İletişimin tutum değişimindeki etkisini ölçmek
Açıklama:
İletişim araçlarının uzun vadeli etkilerini değerlendirebileceksiniz.
George Gerbner’in önderliğinde Pensilvanya Üniversitesi Annenberg İletişim Okulu’nda 1960’larda başlayan ve çok uzun süre devam eden “kültürel göstergeler” projesi televizyonda yaratılan dünyayı, özellikle bu dünyadaki şiddetin miktarını saptamayı amaçlamıştır.
George Gerbner’in önderliğinde Pensilvanya Üniversitesi Annenberg İletişim Okulu’nda 1960’larda başlayan ve çok uzun süre devam eden “kültürel göstergeler” projesi televizyonda yaratılan dünyayı, özellikle bu dünyadaki şiddetin miktarını saptamayı amaçlamıştır.
Soru 73
Aşağıdakilerden hangisi medya izleyicilerinin sorgusuzca her şeye inanan, hatta etkilenen kişiliksiz, hiçbir politik tercihi olmayan bir hedef gibi düşünüldüğü dönemi tanımlamaktadır?
Seçenekler
A
Sınırlı etki dönemi
B
Yarı güçlü etki dönemi
C
Kişisel etki dönemi
D
Güçlü etki dönemi
E
Karşılıklı etki dönemi
Açıklama:
İzleyici odaklı araştırmaları özetleyebileceksiniz.
Kitle iletişiminde güçlü etki dönemi olarak anılan dönemde, medya izleyicileri sorgusuzca her şeye inanan, hatta etkilenen kişiliksiz, hiçbir politik tercihi olmayan bir hedef gibi düşünülür. Medyanın etkisini ifade etmek için Lasswell’in geliştirdiği “hipodermik şırınga” ya da “sihirli mermi” modeli kullanılır. Bu kavramlardan da anlaşıldığı gibi toplum kitle toplumudur ve kitle iletişimi de bu çerçevede pasif, çaresiz, atomize bireylere adeta düşünceler hatta tutumlar ve davranışlar enjekte eder. Doğru Cevap D’dir.
Kitle iletişiminde güçlü etki dönemi olarak anılan dönemde, medya izleyicileri sorgusuzca her şeye inanan, hatta etkilenen kişiliksiz, hiçbir politik tercihi olmayan bir hedef gibi düşünülür. Medyanın etkisini ifade etmek için Lasswell’in geliştirdiği “hipodermik şırınga” ya da “sihirli mermi” modeli kullanılır. Bu kavramlardan da anlaşıldığı gibi toplum kitle toplumudur ve kitle iletişimi de bu çerçevede pasif, çaresiz, atomize bireylere adeta düşünceler hatta tutumlar ve davranışlar enjekte eder. Doğru Cevap D’dir.
Soru 74
Aşağıdakilerden hangisinde medyanın hedef kitledeki var olan davranışları pekiştirmekten başka bir şey yapmadığını; izleyicilerin-okuyucuların seçici dikkat, seçici algılama ve seçici anımsama gibi çeşitli savunma stratejilerine sahip olduğunu kabul eden modeldir?
Seçenekler
A
Sınırlı etki modeli
B
Güçlü etki modeli
C
Propaganda modeli
D
Lasswell modeli
E
Horkheimer modeli
Açıklama:
İletişim alanında yapılan ilk araştırmaların sonuçlarını açıklayabileceksiniz.
Sınırlı etki modeline göre medya var olan davranışları pekiştirmekten başka bir şey yapmıyordu. Çünkü elde edilen bulgulara göre, izleyici-okuyucular seçici dikkat, seçici algılama ve seçici anımsama gibi çeşitli savunma stratejilerine sahiptirler. Aslında buradan anlaşılması gereken bir anlamda yüzyüze ilişkilerin ya da yüzyüze iletişimin öneminin yeniden keşfidir. Doğru Cevap A’dır.
Sınırlı etki modeline göre medya var olan davranışları pekiştirmekten başka bir şey yapmıyordu. Çünkü elde edilen bulgulara göre, izleyici-okuyucular seçici dikkat, seçici algılama ve seçici anımsama gibi çeşitli savunma stratejilerine sahiptirler. Aslında buradan anlaşılması gereken bir anlamda yüzyüze ilişkilerin ya da yüzyüze iletişimin öneminin yeniden keşfidir. Doğru Cevap A’dır.
Soru 75
Aşağıdakilerden hangisi George Gerbner önderliğinde başlatılan kültürel göstergeler projesinin/çalışmalarının temel amacıdır?
Seçenekler
A
Televizyon reklamlarında içerik çözümlemesini yapmak
B
Televizyonda yaratılan dünyayı, özellikle bu dünyadaki şiddetin miktarını saptamak
C
Televizyondaki propaganda çalışmalarını incelemek
D
Gazete yayıncılığındaki gelişmeleri incelemek
E
Radyonun kamuoyu yaratma gücünü saptamak
Açıklama:
İletişim araçlarının uzun vadeli etkilerini değerlendirebileceksiniz.
George Gerbner’in önderliğinde Pensilvanya Üniversitesi Annenberg İletişim Okulu’nda 1960’larda başlayan ve çok uzun süre devam eden “kültürel göstergeler” projesi televizyonda yaratılan dünyayı özellikle bu dünyadaki şiddetin miktarını saptamayı amaçlıyordu. Proje kurumsal çözümleme; mesaj sisteminin çözümlenmesi ve yetiştirme çözümlemesi olmak üzere üç ana bölümden oluşturulmuştur. Kurumsal çözümleme televizyon mesajlarının oluşumundaki karar alma süreçlerini ve bu süreci etkileyen toplumsal aktörleri incelemeye yöneliktir. Doğru Cevap B’dir.
George Gerbner’in önderliğinde Pensilvanya Üniversitesi Annenberg İletişim Okulu’nda 1960’larda başlayan ve çok uzun süre devam eden “kültürel göstergeler” projesi televizyonda yaratılan dünyayı özellikle bu dünyadaki şiddetin miktarını saptamayı amaçlıyordu. Proje kurumsal çözümleme; mesaj sisteminin çözümlenmesi ve yetiştirme çözümlemesi olmak üzere üç ana bölümden oluşturulmuştur. Kurumsal çözümleme televizyon mesajlarının oluşumundaki karar alma süreçlerini ve bu süreci etkileyen toplumsal aktörleri incelemeye yöneliktir. Doğru Cevap B’dir.
Soru 76
Medya olayların bazılarını göz ardı ederken bazılarını da vurgulayarak ve öne çıkararak kamuoyunun oluşmasını sağlamaktadır. Aşağıdakilerden hangisi bu görüşü tanımlamaktadır?
Seçenekler
A
Kültürel göstergeler
B
Toplumsal denetim
C
Propaganda
D
Yetiştirme
E
Gündem oluşturma
Açıklama:
İletişim araçlarının uzun vadeli etkilerini değerlendirebileceksiniz.
Gündem oluşturma görüşünü ortaya atan ve savunan B.Cohen, McCombe ve Shaw’a göre medya olayların bazılarını göz ardı ederken bazılarını da vurgulayarak ve öne çıkararak kamuoyunun oluşmasını sağlamaktadır. Bu tez kendisinden önce yapılmış olan araştırmaları sadece tutum değişikliği üzerinde durmaları nedeniyle eleştirir. Çünkü gündem oluşturma tezine göre kitle iletişim araçları sadece farkında olmayı sağlayabilirler. İnsanlar gündelik pratikleri içinde medyayı takip ederken, medyanın konulara verdiği önceliği kendi öncelikleriymiş gibi benimsemektedirler. Doğru Cevap E’dir.
Gündem oluşturma görüşünü ortaya atan ve savunan B.Cohen, McCombe ve Shaw’a göre medya olayların bazılarını göz ardı ederken bazılarını da vurgulayarak ve öne çıkararak kamuoyunun oluşmasını sağlamaktadır. Bu tez kendisinden önce yapılmış olan araştırmaları sadece tutum değişikliği üzerinde durmaları nedeniyle eleştirir. Çünkü gündem oluşturma tezine göre kitle iletişim araçları sadece farkında olmayı sağlayabilirler. İnsanlar gündelik pratikleri içinde medyayı takip ederken, medyanın konulara verdiği önceliği kendi öncelikleriymiş gibi benimsemektedirler. Doğru Cevap E’dir.
Soru 77
Aşağıdakilerden hangisi medyanın insanlara ne yaptığından çok insanların medya ile ne yaptığı sorusunun odağa alındığı yaklaşımdır?
Seçenekler
A
Yetiştirme
B
Suskunluk sarmalı
C
Kullanımlar ve doyumlar
D
Gündem oluşturma
E
Sihirli mermi
Açıklama:
İzleyici odaklı araştırmaları özetleyebileceksiniz.
Kullanımlar ve doyumlar yaklaşımına kadar iletişim araştırmaları temelde medyanın insanlara ne yaptığını, yani nasıl etkilediğini sorgulamış ve bir yanıt bulmaya çalışmışlardır. Ancak kullanımlar ve doyumlar yaklaşımı ile birlikte asıl insanların medya ile ne yaptığı sorusu önem kazanmıştır. Böylece vurgu, etki kavramından izleyici kavramı üzerine kaymıştır. Bu yaklaşım, insanların toplumsal ve psikolojik kökenli ihtiyaçlarının olduğunu ve bu ihtiyaçları farklı kaynaklardan giderdiklerini, bu kaynaklardan birisinin de medya olduğunu, dolayısıyla insanların medyayı kullandığını ileri sürmektedir. Doğru Cevap C’dir.
Kullanımlar ve doyumlar yaklaşımına kadar iletişim araştırmaları temelde medyanın insanlara ne yaptığını, yani nasıl etkilediğini sorgulamış ve bir yanıt bulmaya çalışmışlardır. Ancak kullanımlar ve doyumlar yaklaşımı ile birlikte asıl insanların medya ile ne yaptığı sorusu önem kazanmıştır. Böylece vurgu, etki kavramından izleyici kavramı üzerine kaymıştır. Bu yaklaşım, insanların toplumsal ve psikolojik kökenli ihtiyaçlarının olduğunu ve bu ihtiyaçları farklı kaynaklardan giderdiklerini, bu kaynaklardan birisinin de medya olduğunu, dolayısıyla insanların medyayı kullandığını ileri sürmektedir. Doğru Cevap C’dir.
Soru 78
Aşağıdakilerden hangisi Frankfurt Okulu düşünürlerinden değildir?
Seçenekler
A
Felix Weil
B
Max Horkheimer
C
Herbert Marcuse
D
Theodor Adorno
E
Walter Benjamin
Açıklama:
Frankfurt Okulu’nu tanımlayabileceksiniz.
Frankfurt Okulu kavramı 1960’larda enstitü dışındakiler tarafından kullanılmış olmakla birlikte enstitü üyeleri bu nitelemeyi gururla sahiplenmişlerdir. Okulun bilinen bazı üyeleri, aynı zamanda iletişim çalışmaları açısından da önemli isimler olan, Max Horkheimer, Theodor Adorno, Lea Lowenthal, Herbert Marcuse ve Walter Benjamin gibi düşünürlerdir. Felix Weil ise parasal katkı sağlamıştır. Doğru Cevap A’dır.
Frankfurt Okulu kavramı 1960’larda enstitü dışındakiler tarafından kullanılmış olmakla birlikte enstitü üyeleri bu nitelemeyi gururla sahiplenmişlerdir. Okulun bilinen bazı üyeleri, aynı zamanda iletişim çalışmaları açısından da önemli isimler olan, Max Horkheimer, Theodor Adorno, Lea Lowenthal, Herbert Marcuse ve Walter Benjamin gibi düşünürlerdir. Felix Weil ise parasal katkı sağlamıştır. Doğru Cevap A’dır.
Soru 79
Aşağıdakilerden hangisi tarihsel maddecilik üzerine temellenen ve ekonomik erk ile kültürel biçimler arasında dolaysız ve dolayımlanan bağlantıları araştıran yaklaşımdır?
Seçenekler
A
Kamuoyu ve propaganda
B
Gündem oluşturma
C
Kullanımlar ve doyumlar
D
Ekonomi politik
E
Kültür endüstrisi
Açıklama:
Ekonomi politik yaklaşımın ne olduğunu açıklayabileceksiniz.
Ekonomi politik, liberal yaklaşımın da önemli ilgi alanlarından birisidir. Eleştirel ekonomi politik iletişim çalışmaları, tarihsel maddecilik üzerine temellenir. Ekonomik erk ile kültürel biçimler arasında dolaysız ve dolayımlanan bağlantıları araştırır. Bu anlamda kitle iletişim araçlarının mülkiyeti, kontrolü medya sektörünün diğer sektörlerle ve devletle olan ilişkisi, tekelleşme, medya içeriğinin farklılaşması, metalaşma, ticarileşme, reklam ve kar güdüsünün içeriğe etkisi gibi konuların sorgulanması önemli konular olarak saptanmıştır. Doğru Cevap D’dir.
Ekonomi politik, liberal yaklaşımın da önemli ilgi alanlarından birisidir. Eleştirel ekonomi politik iletişim çalışmaları, tarihsel maddecilik üzerine temellenir. Ekonomik erk ile kültürel biçimler arasında dolaysız ve dolayımlanan bağlantıları araştırır. Bu anlamda kitle iletişim araçlarının mülkiyeti, kontrolü medya sektörünün diğer sektörlerle ve devletle olan ilişkisi, tekelleşme, medya içeriğinin farklılaşması, metalaşma, ticarileşme, reklam ve kar güdüsünün içeriğe etkisi gibi konuların sorgulanması önemli konular olarak saptanmıştır. Doğru Cevap D’dir.
Soru 80
Aşağıdakilerden hangisi 1990’lı yıllardan itibaren ekonomi politik yaklaşımın belirlenen temel ilgi alanlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Küreselleşme
B
Deregülasyon
C
Birleşme
D
Sayısallaşma
E
Serbest Piyasa Ekonomisi
Açıklama:
Ekonomi politik yaklaşımın ne olduğunu açıklayabileceksiniz.
Vincent Mosco (1996) ekonomi politik yaklaşımın 1990’lı yıllardan itibaren dört temel ilgi alanı belirlediğini söylemektedir. Bunlar küreselleşme, deregülasyon, birleşme ve sayısallaşma olarak sıralanabilir. Doğru Cevap E’dir.
Vincent Mosco (1996) ekonomi politik yaklaşımın 1990’lı yıllardan itibaren dört temel ilgi alanı belirlediğini söylemektedir. Bunlar küreselleşme, deregülasyon, birleşme ve sayısallaşma olarak sıralanabilir. Doğru Cevap E’dir.
Soru 81
Aşağıdakilerden hangisi radyo-televizyon yayıncılığı alanında temel olarak yasal düzenleme ya da yeniden düzenlemeyi ifade etmek için kullanılan kavramdır?
Seçenekler
A
Birleşme
B
Deregülasyon
C
Küreselleşme
D
Serbest piyasa ekonomisi
E
Sayısallaşma
Açıklama:
Ekonomi politik yaklaşımın ne olduğunu açıklayabileceksiniz.
Deregülasyon özellikle radyo-televizyon yayıncılığı alanında temel olarak yasal düzenleme ya da yeniden düzenlemeyi ifade etmek için kullanılmaktadır. Yasal düzenlemeler ile radyo ve televizyon yayıncılığı kamu tekelinden çıkarılıp serbest piyasa koşulları içinde ve küresel sermayenin kar edebileceği sektörlere dönüştürülmüştür. Doğru Cevap B’dir.
Deregülasyon özellikle radyo-televizyon yayıncılığı alanında temel olarak yasal düzenleme ya da yeniden düzenlemeyi ifade etmek için kullanılmaktadır. Yasal düzenlemeler ile radyo ve televizyon yayıncılığı kamu tekelinden çıkarılıp serbest piyasa koşulları içinde ve küresel sermayenin kar edebileceği sektörlere dönüştürülmüştür. Doğru Cevap B’dir.
Soru 82
Aşağıdakilerden hangisi “hegemonya yönetici sınıfın sahip olduğu konumu sürdürmesinde önemli işlevler üstlenmektedir. Bu bağlamda medya, yöneten sınıfın tahakkümünü sürdürmede toplumun kendi rızasıyla katılımını sağlamakta ve bunu tekrar tekrar üreterek bir anlamda ortakduyu oluşturmaktadır. Medya aracılığı ile kültürel değerler egemen grupların çıkarlarını sürdürecek, koruyacak ve meşrulaştıracak biçimde sunulur” görüşünün savunucularındandır?
Seçenekler
A
Berelson
B
Adorno
C
Benjamin
D
Marcuse
E
Gramsci
Açıklama:
Kültürel çalışmalar yaklaşımını özetleyebileceksiniz.
Kültürel çalışmaların gelişimi sürecinde önemli bir rol üstlenen Gramsci’nin hegemonya kavramı iktidar ile pratik arasındaki ilişkiyi sorunsallaştırmaktadır. Hegemonya yönetici sınıfın sahip olduğu konumu sürdürmesinde önemli işlevler üstlenmektedir. Bu bağlamda medya, yöneten sınıfın tahakkümünü sürdürmede toplumun kendi rızasıyla katılımını sağlamakta ve bunu tekrar tekrar üreterek bir anlamda ortakduyu oluşturmaktadır. Medya aracılığı ile kültürel değerler egemen grupların çıkarlarını sürdürecek, koruyacak ve meşrulaştıracak biçimde sunulur. Doğru Cevap E’dir.
Kültürel çalışmaların gelişimi sürecinde önemli bir rol üstlenen Gramsci’nin hegemonya kavramı iktidar ile pratik arasındaki ilişkiyi sorunsallaştırmaktadır. Hegemonya yönetici sınıfın sahip olduğu konumu sürdürmesinde önemli işlevler üstlenmektedir. Bu bağlamda medya, yöneten sınıfın tahakkümünü sürdürmede toplumun kendi rızasıyla katılımını sağlamakta ve bunu tekrar tekrar üreterek bir anlamda ortakduyu oluşturmaktadır. Medya aracılığı ile kültürel değerler egemen grupların çıkarlarını sürdürecek, koruyacak ve meşrulaştıracak biçimde sunulur. Doğru Cevap E’dir.
Soru 83
"Hipodermik Şırınga" modeli aşağıdaki bilim insanlarından hangisi tarafından geliştirilmiştir?
Seçenekler
A
Adorno
B
Lazarsfeld
C
McLuhan
D
Lasswell
E
Gaudet
Açıklama:
İletişim alanında yapılan ilk araştırmaların sonuçlarını açıklayabileceksiniz.
Kitle iletişim araçları ile ilgili güçlü etki döneminde izleyiciler sorgusuzca her şeye inanan, etkilenen kişiliksiz hedefler olarak gösterilir. Kitle iletişim araçlarının etkisini belirtmek için Lasswell'in geliştirdiği "Hipodermik Şırınga" modeli kullanılır. Bu modele göre kitle iletişiminde pasif, çaresiz, atomize bireylere düşünce, tutum ve davranış enjekte edilir.
Kitle iletişim araçları ile ilgili güçlü etki döneminde izleyiciler sorgusuzca her şeye inanan, etkilenen kişiliksiz hedefler olarak gösterilir. Kitle iletişim araçlarının etkisini belirtmek için Lasswell'in geliştirdiği "Hipodermik Şırınga" modeli kullanılır. Bu modele göre kitle iletişiminde pasif, çaresiz, atomize bireylere düşünce, tutum ve davranış enjekte edilir.
Soru 84
Aşağıdakilerden hangisi "Sınırlı Etki" modeline göre yanlış bir ifadedir?
Seçenekler
A
Yüz yüze ilişkiler ve yüz yüze iletişim önemlidir.
B
Kitle iletişim araçları var olan davranışları pekiştirir.
C
Kitle iletişimi doğrusal bir süreç olarak işler.
D
İçinde bulunulan toplumun kanaat önderlerinden daha çok etkilenilir.
E
Kişisel özellikler önem kazanır.
Açıklama:
İletişim alanında yapılan ilk araştırmaların sonuçlarını açıklayabileceksiniz.
İnsanlar kitle iletişim araçlarından çok içinde bulundukları toplumun kanaat önderlerinden daha çok etkilenir. Bu süreçte kanaat önderleri ve kanaat önderlerinin kitle iletişim araçlarıyla ilişkileri öne çıkmaktadır.
İnsanlar kitle iletişim araçlarından çok içinde bulundukları toplumun kanaat önderlerinden daha çok etkilenir. Bu süreçte kanaat önderleri ve kanaat önderlerinin kitle iletişim araçlarıyla ilişkileri öne çıkmaktadır.
Soru 85
Aşağıdakilerden hangisi "Gündem Oluşturma Kuramı" için doğru bir ifadedir?
Seçenekler
A
İnsanlar kitle iletişim araçlarının konulara verdiği önceliği kendi öncelikleriymiş gibi benimserler.
B
Televizyonda sunulan dünya görüşü izleyici tarafından farkına varılmadan yavaş yavaş emilir ve içselleştirilir.
C
Kitle iletişim araçları bu toplumdaki ve kültürdeki tutumları ve değerleri eker ve yetiştirir.
D
Kitle iletişim araçları toplumun bir aynasıdır.
E
Kitle iletişim araçları üzerinden aktarılan değerlerde toplumsal bir mutabakat söz konusudur.
Açıklama:
İletişim alanında yapılan ilk araştırmaların sonuçlarını açıklayabileceksiniz.
Gündem oluşturma kuramına göre kitle iletişim araçları olayların bazılarını gözardı ederken diğerlerini öne çıkararak kamu oyunun oluşmasını sağlamaktadır. İnsanlar da kitle iletişim araçlarını takip ederken kitle iletişim araçlarının konulara verdiği önceliği kendi öncelikleriymiş gibi benimser.
Gündem oluşturma kuramına göre kitle iletişim araçları olayların bazılarını gözardı ederken diğerlerini öne çıkararak kamu oyunun oluşmasını sağlamaktadır. İnsanlar da kitle iletişim araçlarını takip ederken kitle iletişim araçlarının konulara verdiği önceliği kendi öncelikleriymiş gibi benimser.
Soru 86
"Suskunluk Sarmalı" kuramını ortaya atan bilim insanı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Neumann
B
Lazarsfeld
C
Gerbner
D
McLuhan
E
Adorno
Açıklama:
İletişim alanında yapılan ilk araştırmaların sonuçlarını açıklayabileceksiniz.
E. Noelle Neumann çalışmalarını "Suskunluk Sarmalı" kuramı üzerine oturtur. Suskunluk sarmalı bir toplum üzerinde uzlaşılan belli değerler ve hedeflerin varlığı üzerine kuruludur.
E. Noelle Neumann çalışmalarını "Suskunluk Sarmalı" kuramı üzerine oturtur. Suskunluk sarmalı bir toplum üzerinde uzlaşılan belli değerler ve hedeflerin varlığı üzerine kuruludur.
Soru 87
Aşağıdakilerden hangisi "Kullanımlar ve Doyumlar Yaklaşımı" için yanlış bir ifadedir?
Seçenekler
A
İnsanların kitle iletişim araçları ile ne yaptığı önem kazanmıştır.
B
Kitle iletişim araçlarının insanlara ne yaptığı ve nasıl etkilediği önem kazanmıştır.
C
Kitle iletişim araçlarının kullanımında toplumsal ve psikolojik kökenli ihtiyaçlar önemlidir.
D
Kitle iletişim araçlarının insanları esir aldığı düşüncesi yanlıştır.
E
Kitle iletişim araçları ile etkileşimde vurgu etkiden izleyici kavramı üzerine kaymıştır.
Açıklama:
İzleyici odaklı araştırmaları özetleyebileceksiniz.
Kullanımlar ve doyumlar yaklaşımına kadar iletişim araştırmaları temelde kitle iletişim araçlarının insanlara ne yaptığını ya da etkilediğini sorgularken kullanımlar ve doyumlar yaklaşımı ile birlikte asıl insanların kitle iletişim araçlarıyla ne yaptığı sorusu önem kazanmıştır.
Kullanımlar ve doyumlar yaklaşımına kadar iletişim araştırmaları temelde kitle iletişim araçlarının insanlara ne yaptığını ya da etkilediğini sorgularken kullanımlar ve doyumlar yaklaşımı ile birlikte asıl insanların kitle iletişim araçlarıyla ne yaptığı sorusu önem kazanmıştır.
Soru 88
Eleştirel çalışmalar kavramını iletişim bağlamında ilk defa aşağıdaki hangi bilim insanı kullanmıştır?
Seçenekler
A
Benjamin
B
Marcuse
C
Pollock
D
Horkheimer
E
Lazarsfeld
Açıklama:
İletişim alanında yapılan ilk araştırmaların sonuçlarını açıklayabileceksiniz.
Eleştirel çalışmalar kavramını iletişim bağlamında ilk defa Paul F. Lazarsfeld 1941 yılında kullanmıştır. Lazarsfeld liberal iletişim araştırmalarının boş bıraktığı eleştirel yanı doldurarak bütüncül bir iletişim bilimi oluşturma umuduyla bu nitelemeyi kullanmıştır.
Eleştirel çalışmalar kavramını iletişim bağlamında ilk defa Paul F. Lazarsfeld 1941 yılında kullanmıştır. Lazarsfeld liberal iletişim araştırmalarının boş bıraktığı eleştirel yanı doldurarak bütüncül bir iletişim bilimi oluşturma umuduyla bu nitelemeyi kullanmıştır.
Soru 89
Aşağıdakilerden hangisi Frankfurt Okulu'nun ikinci tarihsel dönemi ile ilgili doğru bir ifadedir?
Seçenekler
A
Fabrikasyon eğitime alternatif bir araştırma kurumu oluşturmak amaçlanır.
B
Tarihe "Eleştirel Teori" olarak geçen teori şekillenir.
C
Genel olarak ekonomi politik bir yaklaşımla çalışmalar yapılır.
D
İlgi alanı ekonomi ve tarihten felsefe, kültür ve medyaya kayar.
E
Daha çok sendika araştırmalarına yoğunlaşılır.
Açıklama:
Frankfurt Okulu’nu tanımlayabileceksiniz.
Horkheimer enstitünün başına geçtikten sonra diğer üyelerle birlikte ilgi alanı ekonomi ve tarihten felsefe, kültür ve medyaya kayar. Bu süreçte Horkheimer'in araştırma programı ve anlayışı belirleyici olur.
Horkheimer enstitünün başına geçtikten sonra diğer üyelerle birlikte ilgi alanı ekonomi ve tarihten felsefe, kültür ve medyaya kayar. Bu süreçte Horkheimer'in araştırma programı ve anlayışı belirleyici olur.
Soru 90
"Kültür Endüstrisi" kavramını aşağıdaki bilim insanlarından hangileri ortaya atmıştır?
Seçenekler
A
Adorno - Lazarsfeld
B
Adorno - Horkheimer
C
Adorno - Habermas
D
Habermas - Horkheimer
E
Horkheimer - Lazarsfeld
Açıklama:
Frankfurt Okulu’nu tanımlayabileceksiniz.
Adorno ve Horkheimer kültür endüstrisinin yeni toplumsal denetim biçimi ve kapitalist topluma rıza üretmenin aracı olduğunu saptamışlardır.
Adorno ve Horkheimer kültür endüstrisinin yeni toplumsal denetim biçimi ve kapitalist topluma rıza üretmenin aracı olduğunu saptamışlardır.
Soru 91
Aşağıdaki ifadelerden hangisi Stuart Hall'un görüşlerini yansıtır?
Seçenekler
A
Kitle iletişim araçlarının metinleri herkes tarafından aynı şekilde ve tek bir anlam egemenliğinde okunmaz.
B
Farklılaşmış sınıflara göre farklılaşmış his yapısının karmaşık ilişkisi söz konusudur.
C
Kitle iletişim araçları yöneten sınıfın tahakkümünü sürdürmede toplumun kendi rızası ile katılımını sağlamaktadır.
D
Kitle iletişim araçları aracılığı ile kültürel değerler egemen grupların çıkarlarını meşrulaştıracak biçimde sunulur.
E
Kitle iletişim araçları ve kültür birer endüstriyel alan olarak işlev görür.
Açıklama:
Frankfurt Okulu’nu tanımlayabileceksiniz.
Stuart Hall temelde kitle iletişim araçlarının metinlerinin herkes tarafından aynı şekilde ve tek bir anlamın egemenliğinde okunmasının mümkün olmadığını saptar; çünkü mesajı kodlayanlar belli kültürel ve sosyo ekonomik konum ve birikimle bunu yaparken, bu kodlanmış mesajları kendi anlam dünyalarına çeviren insanlar, benzer şekilde birbirinden farklı kültürel ve sosyo ekonomik konum ve birikimle yapmaktadır.
Stuart Hall temelde kitle iletişim araçlarının metinlerinin herkes tarafından aynı şekilde ve tek bir anlamın egemenliğinde okunmasının mümkün olmadığını saptar; çünkü mesajı kodlayanlar belli kültürel ve sosyo ekonomik konum ve birikimle bunu yaparken, bu kodlanmış mesajları kendi anlam dünyalarına çeviren insanlar, benzer şekilde birbirinden farklı kültürel ve sosyo ekonomik konum ve birikimle yapmaktadır.
Soru 92
Aşağıdakilerden hangisi Liberal Feminizm'in özelliklerindendir?
Seçenekler
A
Aile kurumu ataerkil düzeni meşrulaştırmanın bir aracıdır.
B
Hiyerarşik yapılanma sadece eril yapılanmaya ait bir özelliktir.
C
Kadınlar erkek egemen alanlarına daha fazla girerek eşit konuma gelir ve güç kazanırlar.
D
Kadınların konumunda ekonomik ve sınıfsal koşullar önemlidir.
E
Kitle iletişim araçları ataerkil toplumsal düzeni doğal bir düzen olarak tanıtan ideolojik bir aygıttır.
Açıklama:
İletişim araçlarının uzun vadeli etkilerini değerlendirebileceksiniz.
Liberal Feminizm kadınların eşit konuma gelebilmesi için erkek egemen alanlara daha fazla girmesini, böylece güç kazanmalarını önermektedir. Bu durumda kitle iletişim araçlarında var olan kadın temsilinin de yavaş yavaş değişeceği inancı güçlü bir motivasyon kaynağı olarak devam eder.
Liberal Feminizm kadınların eşit konuma gelebilmesi için erkek egemen alanlara daha fazla girmesini, böylece güç kazanmalarını önermektedir. Bu durumda kitle iletişim araçlarında var olan kadın temsilinin de yavaş yavaş değişeceği inancı güçlü bir motivasyon kaynağı olarak devam eder.
Soru 93
Aşağıdakilerden hangisi kadınların erkekler tarafından tahakküm altına alınmasını ataerkillik kavramıyla açıklayan feminist yaklaşımdır?
Seçenekler
A
Liberal feminizm
B
Radikal feminizm
C
Sosyalist feminizm
D
Ekofeminizm
E
Marxist feminizm
Açıklama:
Bu yaklaşımda kadınların erkekler tarafından tahakküm altına alması ataerkil kavramı ile açıklanmaya çalışılmıştır. Doğru cevap B'dir.
Soru 94
Evrensel köy kavramıyla kitle iletişim araçlarının gelişmesi ile birlikte dünyanın adeta küresel bir köye dönüşeceğini ileri süren araştırmacı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Marshall McLuhan
B
Max Horkheimer
C
Friedrich Pollock
D
Walter Benjamin
E
Herbert Marcuse
Açıklama:
Evrensel köy kavramı kitle iletişim araçlarının gelişmesi ile birlikte dünyanın adeta küresel bir köye dönüşeceğini ileri sürer. McLuhan’a göre, köylerde nasıl herkes her şeyden anında haberdar oluyor ve birbirini tanıyorsa, iletişim araçları sayesinde dünyanın her yerinde olan bitenden anında haberdar olmak mümkün hale gelmiştir.Doğru cevap A'dır.
Soru 95
Gramsci, medya içeriğinin yani metinlerinin analizinde aşağıdaki kavramlardan hangisini kullanmıştır?
Seçenekler
A
Hegemonya
B
Anomi
C
İşbölümü
D
Dayanışma
E
Bürokrasi
Açıklama:
Gramsci hegemonya kavramını dâhice bir sorgulama yeteneği ile medya içeriğinin yani metinlerinin analizinde kullanmıştır. Doğru cevap A'dır.
Soru 96
Kadınların eşit konuma gelebilmesi için kadınların erkek egemen alanlara daha fazla girmesini, böylece güç kazanmaları gerektiğini öneren feminist yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Liberal feminizm
B
Radikal feminizm
C
Ekofeminizm
D
Sosyalist feminizm
E
Markxist feminizm
Açıklama:
Liberal feminizm kadınların eşit konuma gelebilmesi için kadınların erkek egemen alanlara daha fazla girmesini, böylece güç kazanmalarını önermektedir. Doğru cevap A'dır.
Soru 97
Aşağıdakilerden hangisi Frankfurt Okulu üyelerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Emile Durkheim
B
Max Horkheimer
C
Theodor Adorno
D
Lea Lowenthal
E
Walter Benjamin
Açıklama:
Okulun bilinen bazı üyeleri, aynı zamanda iletişim çalışmaları açısından da önemli isimler olan, Max Horkheimer, Theodor Adorno, Lea Lowenthal, Herbert Marcuse ve Walter Benjamin gibi düşünürlerdir. Doğru cevap A'dır.
Soru 98
Aşağıdakilerden hangisi Frankfurt Okulu'nun temelini belirleyen tarihsel olgulardan biri değildir?
Seçenekler
A
Fransız İhtilali
B
Bolşevik ihtilalinin beklendiği gibi Avrupa’ya yayılmaması
C
Almanya’da Adolf Hitler'in iktidar olması
D
Faşizmin yükselişi
E
Batı Avrupa’da egemen sistemlerin istikrara kavuşması
Açıklama:
Frankfurt Okulunun temelini belirleyen üç tarihsel olgunun altını çizmek gerekir. Bunlardan ilki Rusya’da gerçekleşen Bolşevik ihtilalinin beklendiği gibi Avrupa’ya yayılmaması. İkincisi Almanya’da Adolf Hitler liderliğinde Faşizmin yükselişi ve iktidar olması. Üçüncüsü ise Batı Avrupa’da egemen sistemlerin bir anlamda istikrara kavuşması ve ideolojik dönüşümlerin bu egemen yapılar tarafından üretilmesidir. Doğru cevap A'dır.
Soru 99
Aşağıdakilerden hangisi Vincent Mosco'ya göre ekonomi politik yaklaşımının temel ilgi alanlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Küreselleşme
B
Deregülasyon
C
Birleşme
D
Sayısallaşma
E
Yerelleşme
Açıklama:
Vincent Mosco (1996) ekonomi politik yaklaşımın 1990’lı yıllardan itibaren dört temel ilgi alanı belirlediğini söylemek mümkündür. Bunlar küreselleşme, deregülasyon, birleşme ve sayısallaşma olarak sıralanabilir. Sayısallaşma bilgisayar ve internet ağlarının kitle iletişim sürecinin bütün aşamalarının en önemli unsuru olarak ortaya çıkmasıdır. Doğru cevap E'dir.
Soru 100
Kitle iletişim araştırmalarında 1927 yılında İlk kavramlaştırmayı hayata geçiren siyasal bilimci aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Paul Lazaerfeld
B
Bernard Berelson
C
Harold Lasswell
D
Carl Hovland
E
Joseph Gaudet
Açıklama:
Kitle iletişim araştırmalarında 1927 yılında İlk kavramlaştırmayı hayata geçiren siyasal bilimci Harold Lasswelldir.
Soru 101
Çoğu medya çalışmalarının en temel referans kaynağı haline gelen “Tekniğin Olanaklarıyla Yeniden Üretilebilen Çağdaş Sanat Yapıtı” aşağıdaki düşünürlerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Walter Benjamin
B
Harold Lasswell
C
Carl Hovland
D
George Gerbner
E
E. Noelle-Neumann
Açıklama:
çok önemli ve çoğu medya çalışmalarının en temel referans kaynağı haline gelen Walter Benjamin’in “Tekniğin Olanaklarıyla Yeniden Üretilebilen Çağdaş Sanat Yapıtı”dır. Benjamin kolay anlaşılabilir bir yazar olmamakla birlikte bir sanat eserinin kutsallığının hale’snin, sınırsız çoğaltma sonucu kaybolduğunu ileri sürmektedir. Bununla birlikte kutsal hale mekanik çoğaltma tarafından kaybolsa da çoğaltılan sanat eserinin çok daha fazla demokratik olma potansiyeline sahip olduğunun altını çizer. Bir diğer ifadeyle haleli sanatın kült değeri çoğaltılanın ise teşhir değeri bulunmaktadır. Doğru cevap A'dır.
Soru 102
ABD'de orduda eğitim ve propoganda etkileri ile ilgili araştırma yapması için çalıştırılan psikolog aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Carl Hovland
B
Harold Lasswell
C
Kristof Kolomb
D
Jules Verne
E
Pablo Picasso
Açıklama:
ABD'de orduda eğitim ve propoganda etkileri ile ilgili araştırma yapması için çalıştırılan Psikolog Carl Hovland'dır.
Soru 103
Aşağıdakilerden hangisi George Gerbner'in çalışmaları sonuncunda ortaya konulan düşüncelerden biri değildir?
Seçenekler
A
Televizyonda aktarılan kültür ve onun üzerinden aktarılan değerler toplumda bir oydaşmanın sonucu oluşmaktadır.
B
Televizyon farklı program türleriyle belli bir dünya görüşünü istikrarlı bir biçimde yansıtmaktadır.
C
Medya bir toplumdaki ve kültürdeki tutumları ve değerleri eker ve yetiştirir.
D
“Kötü dünya sendromu”una göre, televizyonu çok izleyenler tehlikeli ve kötü bir dünya tarafından kuşatılmış olduklarını düşünürler.
E
Kitle iletişim araçları halka ne düşünecekleri konusunda başarılı olmayabilir ancak ne hakkında düşünecekleri konusunda başarılı olabilirler.
Açıklama:
Kitle iletişim araçları halka ne düşünecekleri konusunda başarılı olmayabilir ancak ne hakkında düşünecekleri konusunda başarılı olabilirler. Bu görüşü ortaya atan ve savunan B.Cohen, McCombe ve Shaw'dır. Doğru cevap E'dir.
Soru 104
Toplumsal cinsiyetle birlikte kadınların sınıfsal ve ekonomik koşullarının da üzerinde durulması gerektiğinin altını çizen feminist yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sosyalist feminizm
B
Ekofeminizm
C
Radikal feminizm
D
Liberal feminizm
E
Bireyci feminizm
Açıklama:
Sosyalist feminizm, kadının konumunu açıklamak için sadece toplumsal cinsiyet kavramı ile yetinmez. Toplumsal cinsiyetle birlikte kadınların sınıfsal ve ekonomik koşullarının da üzerinde durulması gerektiğinin altını çizer. Doğru cevap A'dır.
Soru 105
George Gerbner, İçerik Çözümlesi Yönteminde İzleyicinin TV izleme oranlarına göre hangi yöntemi Kullanmaktadır?
Seçenekler
A
Yetiştirme (cultivation)
B
Düşünce , Değer
C
Güven Toplumu
D
Açıklama
E
Gündem Oluşturma
Açıklama:
George Gerbner, İçerik Çözümlesi Yönteminde İzleyicilerin Televizyonu izleme oranlarına göre sorulara verdikleri yanıtları inceler bu yönteme Yetiştirme (Cultivation) yöntemi denmektedir.
Soru 106
Suskunluk Sarmalı Aşağıda sayılan hangi değerler üzerine kurulmuştur?
Seçenekler
A
Toplum Üzerinde Şaşkınlık ve çaresizlik duyguları uyandırmaktadır.
B
Toplum Üzerinde Baskı Kurarak bireyleri birbirinden ayırmaktadır.
C
Toplum Üzerinde söz sahibi olan bir değer değildir.
D
Toplum Üzerinde Uzlaşılan değerler ve hedefler üzerine kurulmuştur.
E
Toplum Üzerinde düşünce ve değerleri tehdit eder.
Açıklama:
Suskunluk Sarmalı Bir Toplumda Üzerinde Uzlaşılan belli değerler ve hedeflerin varlığı üzerine kuruludur. Bu Uzmanlaşma sadece siyasal konularda değil moda ve gelenek gibi konulardada aranmaktadır.
Soru 107
Mc Luhan'ın 'Araç Mesajdır' sözünden aşağıdakilerden hangisi anlaşılmaktadır?
Seçenekler
A
İçerik taşıtlarla bağlantılı olmalıdır.
B
İçerik yerine biçime bakmak gerekir.
C
İçerik yerine araca bakmak gerekir.
D
Araç mesajın kendisi olmayabilir.
E
Araç her zaman mesaj vermemelidir.
Açıklama:
Mc Luhan'ın 'Araç Mesajdır' sözünden, içerik yerine biçime bakmak gerek; iletişimin şekli sadece içeriği değiştirmez anlamı çıkmaktadır. Doğru cevap B'dir.
Soru 108
1923 Yılında Almanya'da Bağımsız Toplumsal Araştırma Enstütüsü Kurulmuştur. Aşağıdakilerden hangisi bu okulun adıdır?
Seçenekler
A
Almanya Okulu
B
Araştırmacı Okulu
C
Frankfurt Okulu
D
Araştırma Enstütüsü
E
Marksist Okul
Açıklama:
Friedrich Pollock gibi düşünürlerinde bulunduğu bir grop akademisyen tarafından Frankfurt Üniversitesinde Toplumsal Araştırma Enstitüsü Kurulmuştur.Bu Okul 1923 te kurulan Frankfurt Okulu olarak bilinmektedir. Doğru cevap C'dir.
Soru 109
Vincent Mosco (1996) ekonomi politik yaklaşımın 1990 lı yıllardan itibaren dört temel ilgi alanını belirlemiştir. Bunlar hangi şıkta verilmektedir?
Seçenekler
A
Birleşme- Ayrılma- Bütünleşme- Gerileme
B
Ayrılma- Birleşme- İlerleme- Gerileme
C
İlerleme- Gerileme- Yükselme- Alçalma
D
Sayısallaşma- Küreselleşme- Deregülasyon- Birleşme
E
Alçalma- Uzama- Genişleme- Gerileme
Açıklama:
Vincent Mosco(1996) ekonemi politik yaklaşımın 1990 lı yıllardan itibaren dört temel ilgi alanını belirlediğini söylemektedir. Sayısallaşma- Küreselleşme- Deregülasyon- Birleşmedir.
Soru 110
Eleştirel ekonomi politik aynı zamanda tarihseldir. Aşağıdakilerden hangisi, bu anlamda kültürün eleştirel bir ekonomi politiği için gereken dört tarihsel süreçten biri değildir?
Seçenekler
A
Medyanın Gelişmesi
B
Şirket Yapılarının Değişmesi
C
Metalaşma
D
Devlet ve Hükümet Müdahelesinin Değişen Rolü
E
Sanat
Açıklama:
Eleştirel ekonomi politik aynı zamanda tarihseldir. Bu anlamda kültürün eleştirel bir ekonomi politiği için gereken dört tarihsel süreç: Medyanın Gelişmesi- Şirket Yapılarının Değişmesi- Metalaşma- Devlet ve Hükümet Müdahelesinin Değişen Rolüdür. Sanat bunlardan biri değildir. Doğru cevap E'dir.
Soru 111
Liberal Çoğunluk ile Marksizim arasında dolaysız bir hesaplaşma olarak düşünülen kültürel çalışmalar aşağıdaki kuramlardan hangisin kökenini oluşturmaktadır?
Seçenekler
A
Postkolonyal Kuram
B
Marksist Yaklaşım Kuramı
C
Çoklu Okuma Kuramı
D
Siyasi Çatışmalar Kuramı
E
Din, gelenek, yaşam kuramı
Açıklama:
Liberal Çoğunluk ile Marksizim arasında Dolaysız bir hesaplaşma olarak düşünülen kültürel çalışmalar postkolonyal kuram, queer kuram, feminist kuram gibi kuramların kökenini oluşturmuştur. Doğru cevap A'dır.
Soru 112
Feminist medya çalışmalarını araştırmacı 'Zoonen' üç başlık altında sınıflandırmıştır. Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde bu başlıklar bulunmaktadır?
Seçenekler
A
İdeolojik Feminizm-İdealist Feminizm-Tek Taraflı Feminizm
B
Liberal Feminizm- Radikal Feminizm-Sosyalist Feminizm
C
Fikren Feminizm-Düşünsel Feminizm-Yazınsal Feminizm
D
Romantik Feminizm-Sistematik Feminizm-Sosyalist Feminizm
E
Sosyal Feminizm- Tutucu Feminizm- Politik Feminizm
Açıklama:
Feminist Medya Çalışmalarını Araştırmacı 'Zoonen' üç başlık altında sınıflandırmıştır. Bunlar: Liberal Feminizm- Radikal Feminizm-Sosyalist Feminizmdir.
Soru 113
Liberal yaklaşım olarak adlandırılan kitle iletişim çalışmaları, ayrıca aşağıdaki ifadelerden hangisi ile adlandırılamaz?
Seçenekler
A
Anaakım
B
Anayol
C
Anadamar
D
Geleneksel paradigma
E
Eleştirel paradigma
Açıklama:
Liberal yaklaşım olarak adlandırdığımız kitle iletişim çalışmalarını anaakım, anayol, anadamar, ya da geleneksel paradigma olarak da adlandırmak mümkündür.
Soru 114
Kadınların eşit konuma gelebilmesi için erkek egemen alanlara daha fazla girmesini, böylece güç kazanmalarını öneren yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Liberal feminizm
B
Radikal feminizm
C
Sosyalist feminizm
D
Kültürel feminizm
E
Maddeci feminizm
Açıklama:
Liberal feminizm kadınların eşit konuma gelebilmesi için kadınların erkek egemen alanlara daha fazla girmesini, böylece
güç kazanmalarını önermektedir.
güç kazanmalarını önermektedir.
Soru 115
George Gerbner'in, izleyicilerin televizyonu izleme oranlarına göre sorulara verdikleri yanıtları incelediği çözümleme yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yetiştirme
B
İçerik
C
Açıklama
D
Düşünce
E
Gündem oluşturma
Açıklama:
Gerbner, yetiştirme (cultivation) çözümlemesinde izleyicilerin televizyonu izleme oranlarına göre sorulara verdikleri yanıtlar incelenir. Amaç çok izleyenlerin az izleyenlere göre daha çok televizyon dünyasının aktardığı değerleri yansıtacak biçimde yanıt vermelerini bulmaktır. Gerbner çarpıcı bir betimleme ile bu ilişkiyi “yetiştirme” olarak tanımlar. Diğer bir deyişle medya bir toplumdaki ve kültürdeki tutumları ve değerleri eker ve yetiştirir. Doğru cevap A'dır.
Soru 116
- Bir toplumda üzerinde uzlaşılan belli değerler ve hedeflerin varlığı üzerine kuruludur.
- Toplum üzerinde uzlaşılmış olduğu varsayılan düşünce ve değerlerin dışına çıkanları dışlama ve ihraç ile tehdit eder.
- Toplum bireyleri kendi düşüncelerinin kamuoyundaki oydaşma içinde yer aldığını bilseler dahi susarlar.
- Sadece siyasal konularda değil moda, gelenek gibi konularda da toplumda bir uzlaşma aranır.
Seçenekler
A
Yanlız I
B
I ve II
C
II ve IV
D
I, II ve III
E
I, II ve IV
Açıklama:
İnsanlar kendi düşüncelerinin kamuoyundaki oydaşma içinde yer aldığını bilirlerse açıkça dile getirmekten çekinmeden yüksek sesle konuşma cesaretine gösterirler. Doğru cevap E'dir.
Ünite 4
Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi ya da hangileri iletişim araçlarının yaygınlaşmasının altında yatan nedenler arasında sayılabilir?
I. Geniş kitleleri hareket ettirmek,
II. Kitleleri denetim altında tutmak,
III. 1. ve 2. Dünya savaşları
I. Geniş kitleleri hareket ettirmek,
II. Kitleleri denetim altında tutmak,
III. 1. ve 2. Dünya savaşları
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I-II
C
I-II-III
D
Yalnız II
E
Yalnız III
Açıklama:
Çok geniş kitleleri hareket ettirmek ve bu hareketlerinde denetim altında tutmak zorunluluğu yeni iletişim araçlarının geliştirilmesine yolaçacaktır.
Sorumuzun doğru cevabı C şıkkıdır.
Sorumuzun doğru cevabı C şıkkıdır.
Soru 2
Aşağıdakilerden hangisi iletişimin yaygınlaşmasında ekonomi ile ilişkili olan nedenler arasındadır?
Seçenekler
A
Kızılordu
B
Bolşevik ihtilali
C
Spartaküs olayı
D
Sinema
E
1929 bunalımı
Açıklama:
İletişim alanındaki gelişmelere ivme kazandıran bir başka önemli olay 1929 ekonomik krizidir. 1929 dünya ekonomik krizi iki büyük savaş arası dönemde yaşanan ve sonuçları itibariyle son derece önemli gelişmelere yolaçan olaylardan biridir. Kriz, Amerika Birleşik Devletleri’nden başlayarak bütün dünyaya yayılmıştır. Özellikle borsa, bankacılık ve ticaret sektörleri üzerinde sarsıcı etkiler yapan krizin, olağanüstü boyutlara ulaşan kitlesel işsizlik gibi sonuçları da olmuştur.
Soru 3
Aşağıdakilerden hangisi sinemanın iletişimin yaygınlaşmasında üstlendiği roller arasında sayılamaz?
Seçenekler
A
İktidarın kitleler üzerindeki etkisini meşrulaştırmak
B
Yeni bir insan modeli oluşturmak
C
İdeolojik bir savaş yürütmek
D
Devlete bağlılığı arttırmak
E
Başarılı oyuncuları keşfetmek
Açıklama:
Sinema büyük kitlelerin yaygınlaştırılması var olan rejimin benimsetilmesi ve davamlılığın sağlanması adına çok büyük bir öneme sahip olmuştur.
Soru 4
Kitle toplumu, kitle kültürü ve refah toplumu gibi kavramlar hangi dönemlerde sıklıkla kullanılmaya başlamıştır?
Seçenekler
A
1900'ler
B
1910'lar
C
1920'ler
D
1930'lar
E
1940'lar
Açıklama:
Kitle toplumu” olgusunun ve anlayışının ilk kez Amerika Birleşik Devletleri önderliğinde gerçekleştirilmeye girişilmiş olmasıdır. Kitle toplumu, kitle kültürü, tüketim ve refah toplumu kavramları 1945 sonrasında kapitalist Amerika’nın tanımlanmasında başvurulan en yaygın ve çekici kavramlar haline gelecektir.
Soru 5
Devletlerin iletişimi yaygınlaştırmalarındaki temel amacın ne olduğu söylenebilir?
Seçenekler
A
Sosyal devlet anlayışı
B
Rejimin benimsenmesi ve devamlılığı için propaganda
C
Bireylere daha sağlıklı bir iletişim ağı kurmak
D
Teknolojiye verilen önem
E
Okur-yazar oranının artırılması
Açıklama:
İletişim konusu, bir dönemin özel koşullarında bilimsel alanın gündemine gelmiştir. Bu dönemin en önemli özelliklerinden birisi çok büyük kitlelerin savaşla başlayan etkinlikleri ve bu kitlelerin yönlendirilmesi, yönetilmesi sorununun ortaya çıkmasıdır. Bu sorun iletişimle ilgili çalışmaların ilk döneminde propaganda konusunun önceliği almasına yol açmıştır.
Soru 6
I. Toplumun mutlak bir örgütlenme biçimi değildir,
II. Toplum önceden verili bir örgütlenme biçimidir,
III. Toplum otomatik olarak gerçekleşen bir örgütlenme biçimi değildir,
IV. Toplum insanın sonradan geliştirdiği bir örgütleniştir.
Topluma ilişkin yukarıda verilen görüşlerden hangisi ya da hangileri doğrudur?
II. Toplum önceden verili bir örgütlenme biçimidir,
III. Toplum otomatik olarak gerçekleşen bir örgütlenme biçimi değildir,
IV. Toplum insanın sonradan geliştirdiği bir örgütleniştir.
Topluma ilişkin yukarıda verilen görüşlerden hangisi ya da hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I ve IV
B
III ve IV
C
I, II ve III
D
I, III ve IV
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
Toplum mutlak, önceden verili, otomatik olarak gerçekleşen, doğadan gelen bir örgütlenme biçimi değildir.
Soru 7
Kuşaklar arası en belirgin iletişim aracı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İnternet
B
Mektup
C
Destanlar
D
Sinema
E
Eğitim
Açıklama:
Eğitim ve okul en önemli kuşaklararası iletişim aracıdır.
Soru 8
ABD'nin Marshall Planı ve NATO ile sağlamaya çalıştığı temel şey aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Evrensel bir barış ortamı sağlamak
B
Sovyet Rusya'ya yakınlık sağlamak istemesi
C
Avrupa'yı hem ekonomik hem de askeri açıdan kendine bağımlı kılmak istemesi
D
Ekonomik açıdan daha refah bir dünya sistemi oluşturmak istemesi
E
Olası bir başka dünya savaşının önüne geçmek
Açıklama:
Amerika’nın Avrupa’yı kendine bağımlı kılma siyaseti, başka bir deyişle Batı’nın liderliğini ele geçirme isteği yatmaktadır. ABD bu hedefine ulaşmak için iki araç geliştirmiş, Marshall Planı ile Avrupa’yı ekonomik açıdan, NATO ile de askeri açıdan kendine bağımlı kılmak istemiştir. Hem Marshall Planı hem de NATO’nun ABD’ye büyük ekonomik maliyeti bulunmaktadır. Bu harcamalara karşı Amerikan kamuoyunda oluşacak muhtemel tepkileri en baştan önlemek ve bu siyaseti haklı ve meşru göstermek için oldukça abartılı yapay bir komunizm tehtidi yaratılmıştır.
Soru 9
Aşağıdakilerden hangisi iletişimin alan üzerine haberleşme araçlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Gazete
B
Okul ve eğitim sistemi
C
Radyo
D
Televziyon
E
İnternet
Açıklama:
Kuşaklar arasında da bir aktarma gerekliliğini ortaya çıkmaktadır. Kuşaklararası iletişimde en önemli kurumlardan biri de eğitimdir. Doğuştan gelmeyen kendiliğinden gerçekleşmeyen çözümün aktarılması çerçevesinde iletişim, yalnızca toplum üyeleri arasındaki anında haberleşmeyle sınırlı kalmayacak, kuşaklararası iletişim gerekliliği ortaya çıkacaktır
Soru 10
"......... toplum yaşamının başlangıcından günümüze kadar her aşama ve durumda, her koşul ve ilişkide görülen toplumsal bir eylemdir." Boşluğu dolduran kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Gazete
B
Televizyon
C
İnternet
D
İletişim
E
Sinema
Açıklama:
İletişim son dönemlerin ürünü olmadığı gibi bağlı olduğu toplumsal yasa ve koşulların dışında tek başına, tarihsiz bir biçimde öncesi sonrası yokmuş gibi ele alınamaz. Konunun toplum yaşamına geçiş aşamasına kadar geriye götürülebilme özelliği bulunmaktadır.
Soru 11
İletişim alanındaki çalışmaların temelinde öncelikle hangi kaygılar bulunmaktaydı?
Seçenekler
A
Askeri/siyasi kaygılar
B
Ticari kaygılar
C
Sosyal kaygılar
D
İktisadi kaygılar
E
Psikolojik kaygılar
Açıklama:
İletişim alanındaki çalışmaların temelinde öncelikle askeri/siyasi kaygıların bulunduğu görülmektedir. Askeri/siyasi kaygılarla biçimlenen çalışmalar daha sonra ticari çerçevede yaygınlaşmıştır. Bu alandaki araştırmalara öncülük yapan Amerika Birleşik Devletleri’ndeki deneysel çalışmaların Ordu Enformasyon ve Eğitim Bölümü Araştırma Birimi’nde hız kazanması da meselenin bu boyutunu bize göstermektedir. Doğru cevap A’dır.
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi iki dünya savaşı arasındaki dönemde kitle iletişiminin önemini ortaya koyan olaylardan biri değildir?
Seçenekler
A
Bolşevik ihtilali
B
Kızıl Ordu
C
Almanya Spartaküs olayı
D
Vietnam savaşı
E
Nazi iktidarı
Açıklama:
XX. yüzyılın başındaki bazı olaylar geniş kitlelerin kolayca yönlendirilebileceği ve belli sonuçlar alınabileceğini göstermektedir. Bunlar başta Bolşevik İhtilali olmak üzere Almanya ve Macaristan’da yaşanan büyük kitlesel hareketlerdir. Almanya Spartaküs olayını yaşamıştır. Spartaküsler I. Dünya Savaşı boyunca Almanya’da etkinlik gösteren, savaş sonunda öncülük ettikleri başarısız ayaklanma girişimi sırasında dağıtılan devrimci bir topluluktur. Aynı zamanda Macaristan da siyasal karışıklıklar içindedir. Bir başka önemli olay Kızılordu deneyidir. İktidara geldikleri zaman her Alman kadınının bir kocası olacağı vaadinde bulunan Hitler ve kurmayları modern propaganda yöntemlerinin başarılı uygulayıcılarıdır. Almanya’da nazizmin en önemli liderlerinden biri olan Goebbels bu gelişmelerin gerçek öncüsüdür. Vietnam savaşı iki dünya savaşı arasında yaşanmamıştır. Doğru cevap D’dir.
Soru 13
I. Kitle toplumu
II. Üretim toplumu
III. Kitle kültürü
IV. Sanayi toplumu
V. Tüketim ve refah toplumu
Yukarıdakilerden hangileri 1945 sonrası Amerika’nın tanımlanmasında kullanılan en yaygın kavramlar arasında yer almaktadır?
II. Üretim toplumu
III. Kitle kültürü
IV. Sanayi toplumu
V. Tüketim ve refah toplumu
Yukarıdakilerden hangileri 1945 sonrası Amerika’nın tanımlanmasında kullanılan en yaygın kavramlar arasında yer almaktadır?
Seçenekler
A
I ve II
B
I, II, III
C
I, III, V
D
I, III, IV
E
III, IV, V
Açıklama:
Kitle toplumu, kitle kültürü, tüketim ve refah toplumu kavramları 1945 sonrasında kapitalist Amerika’nın tanımlanmasında başvurulan en yaygın ve çekici kavramlar haline gelecektir. Gerçekten yeni dönemde Birleşik Devletler, Batı’nın öncülüğünü, 1930’lardan itibaren yeniden örgütlemeye başladığı toplumsal sistem sayesinde kazanmıştır. Ve bu çabada geniş kitlelere hitap edecek yeni iletişim araçlarından yararlandığı gibi bu yararlanmanın maksimum seviyede gerçekleşebilmesi için kitle iletişimi ile ilgili bilimsel çalışmaların öncülüğünü de yapacaktır. Doğru cevap C’dir.
Soru 14
İnternetin ilk uygulamaları hangi savaş sırasında yapılmıştır?
Seçenekler
A
I. Dünya Savaşı
B
II. Dünya Savaşı
C
Vietnam Savaşı
D
Afganistan Savaşı
E
Körfez Savaşı
Açıklama:
I. Dünya Savaşı’ndan itibaren Batı toplumlarının karşılaştıkları belli sorunlar iletişim teknolojisinin hızla gelişmesine yol açmıştır. Savaşın bitmesinden sonra da bu teknik deneyim birikimi daha da geliştirilmiştir. Başka bir ifadeyle Batı’da büyük savaş sırasında geliştirilen tekniklerin geri planında öncelikle askeri amaçlar yer almaktadır. Ama söz konusu teknikler savaşı izleyen dönemde de bu kez gündelik yaşamın biçimlendirilmesine dönük olarak kullanılmıştır. Bu açıdan günümüz iletişiminin en yeni sistemlerinden internetin ilk uygulamalarının Körfez savaşı sırasında yapılmış olması şaşırtıcı değildir. Doğru cevap E’dir.
Soru 15
İletişim konusunda çalışmaların hız kazandığı dönemde ABD ve Sovyetler Birliği’nden oluşan iki karşı cephe bulunmaktaydı. Buna bağlı olarak da o dönemlerde iletişim olgusu önce siyasi propaganda olayı olarak görülmüştür. Sovyetler’in dağılıp çift kutuplu dünyanın ortadan kalkmasıyla birlikte iletişimin hangi yönü ön plana çıkarılmıştır?
Seçenekler
A
Propaganda
B
Bilgi edinme
C
İkna etme
D
Yönlendirme
E
Etkileme
Açıklama:
İletişim konusunda çalışmaların hız kazandığı dönemde ABD ve Sovletler Birliği’nden oluşan iki karşı cephe bulunmaktaydı. Buna bağlı olarak da mesele önce siyasi propaganda olayı olarak görülmüştür. Sovyetler’in dağılıp karşı cephenin ortadan kalkmasıyla birlikte meselenin propaganda, ikna etme, yönlendirme yönü gözardı edilmiş ve siyasi boyutlarından arındırılmış biçimde bu defa da bilgi edinme ya da bilgi aktarma olayı gibi bize tanıtılmak istenmiştir. 1990’lı yıllarla birlikte Sovyetler Birliği’nin dağılmasıyla artık tek merkezli sistemde bilgi çağından bahsedilmektedir. Doğru cevap B’dir.
Soru 16
I. Kullanılan iletişim araçlarına göre
II. Tekniğe dayalı
III. Günümüzün sorunu olarak
IV. Toplumsal ve tarihsel olarak
V. Siyasal olarak
Yukarıdakilerden hangileri; belli bir dönemin koşul ve iletişimin görünümüne dayalı yaklaşım biçiminin ortaya çıkardığı ele alış örnekleridir?
II. Tekniğe dayalı
III. Günümüzün sorunu olarak
IV. Toplumsal ve tarihsel olarak
V. Siyasal olarak
Yukarıdakilerden hangileri; belli bir dönemin koşul ve iletişimin görünümüne dayalı yaklaşım biçiminin ortaya çıkardığı ele alış örnekleridir?
Seçenekler
A
I ve II
B
I, II, III
C
I, III, IV
D
I, II, III, IV
E
I, II, III, IV, V
Açıklama:
Belli bir dönemin koşullarına ve iletişimin o dönemdeki görünümüne dayalı yaklaşım biçimi, sonuçta iletişim konusunu tarihsel ve toplumsal boyutlarından arındırmaktadır. Hâlbuki iletişim sadece günümüz olayı değildir, konunun tarihi boyutu da bulunmaktadır. Sorunun bu çerçevede ortaya koyulmasına bağlı olarak ortaya çıkan ikinci bir özellik, kitle iletişim araçları ve tekniklerinin açıklamalarda belirleyici bir faktör olarak yer almasıdır. Kitle iletişim araçlarının etkinlik kazanması, açıklamaların da iletişim araçları ve teknikleri çerçevesinde yapılmasına yol açmakta, ilgi bu alandaki teknik gelişmelere yoğunlaştırılmaktadır. Kullanılan iletişim araçlarına ve tekniğe dayalı ele alış, iletişim alanındaki gelişmeleri toplumsal ilişkilerden uzak, iletişim tekniğinde görülen sıçramalarla açıklayacaktır. Hâlbuki iletişim konusu sadece teknik bir konu değildir. Meselenin toplumsal ve siyasal boyutu da bulunmaktadır. Meselenin bu şekilde hem günümüz sorunu, hem teknik sorun olarak ele alınması ister istemez tarihi boyuttan uzak şematik açıklamalara gidilmesine yol açacaktır. Bu durum konuya bakış açısını ve meseleyi anlama çabasını sınırlamakta ve yoksullaştırmaktadır. Doğru cevap B’dir.
Soru 17
Aşağıda iletişim ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Yeni bir olaydır
B
Toplumsal bir eylemdir
C
Tarihsiz bir biçimde öncesi sonrası yokmuş gibi ele alınamaz
D
Toplum yaşamına geçiş aşamasına kadar geriye götürülebilme özelliği bulunmaktadır
E
Toplumsal yasa ve koşullara bağlıdır
Açıklama:
İlk belirteceğimiz husus, iletişimin yeni bir olay olmadığıdır. İletişim son dönemlerin ürünü olmadığı gibi bağlı olduğu toplumsal yasa ve koşulların dışında tek başına, tarihsiz bir biçimde öncesi sonrası yokmuş gibi ele alınamaz. Konunun toplum yaşamına geçiş aşamasına kadar geriye götürülebilme özelliği bulunmaktadır. Buna bağlı olarak, iletişimin toplumsal bir eylem olma özelliği ortaya çıkmaktadır. İletişim, toplum yaşamının başlangıcından günümüze kadar her aşama ve durumda, her koşul ve ilişkide görülen toplumsal bir eylemdir. Doğru cevap A’dır.
Soru 18
Aşağıda insan ve topluma ilişkin verilen bilgilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
İnsanın doğa ile tam bir uyumu söz konusudur
B
İnsan, doğrudan ve anında ilişkilerle, kendiliğinden gerçekleşecek bir çözüme sahiptir
C
Toplum yaşamı, insanlığın gelişiminin bir aşamasıdır
D
Toplum yaşamı insanlığın yakın döneminin ürünüdür
E
Toplum, mutlak, önceden verili, bir örgütlenme biçimidir
Açıklama:
Temel varsayım, toplumun mutlak, önceden verili, otomatik olarak gerçekleşen, doğadan gelen bir örgütlenme biçimi olmadığıdır. Tam tersine toplum yaşamı yahut toplumsal örgütleniş biçimi, önündeki sorunları aşabilmek için insanın sonradan geliştirdiği bir çözüm biçimi olarak karşımıza çıkmıştır. Başka bir ifadeyle toplum yaşamı, insanlığın gelişiminin bir aşamasıdır. Toplum yaşamının insanlığın başlangıcına kadar geriye uzanması, bu örgütleniş biçiminin mutlak ve verili olduğu izlenimini doğurmaktadır. Söz konusu örgütleniş biçiminin tarihin başlangıcından itibaren görülmesi onun otomatik şekilde gerçekleşen mutlak bir olay olduğunu göstermediği gibi, tersine insanların ilk ilişkilerinde önlerine çıkan sorunlarını kendi başlarına çözemedikleri ve çözümü toplum yaşamına geçmekte buldukları anlamına gelmektedir. İnsan, doğal donanımı açısından belki de canlıların en zayıf olanıdır. Bu yüzden de doğa ile tam bir uyumu söz konusu değildir. Doğru cevap C’dir.
Soru 19
Aşağıdakilerden hangisi, kuşaklararası en önemli iletişim araçlarından biridir?
Seçenekler
A
Devlet
B
Hukuk
C
Kültür
D
Eğitim
E
Töre
Açıklama:
Kuşaklararası iletişimde en önemli kurumlardan biri de eğitimdir. Doğuştan gelmeyen kendiliğinden gerçekleşmeyen çözümün aktarılması çerçevesinde iletişim, yalnızca toplum üyeleri arasındaki anında haberleşmeyle sınırlı kalmayacak, kuşaklararası iletişim gerekliliği ortaya çıkacaktır. Kuşaklararası iletişim için kullanılacak çeşitli yol ve araçlar içinde okul ve eğitim de çözümle yakında ilişkili olacaktır. Eğitim ve okul en önemli kuşaklararası iletişim aracıdır. Doğru cevap D’dir.
Soru 20
Toplumsal değişmenin, hatta tarihe yön veren temel dinamiğin toplum içindeki sınıflar arası ilişki veya çatışma olduğunu ileri süren düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Durkheim
B
Marx
C
Weber
D
Comte
E
Nietzsche
Açıklama:
Genellikle toplum içi ilişkiler sorunların ve bunlara karşılık geliştirilen çözümlerin kaynağı olarak gösterilmektedir. Marx’ın sınıf çatışması kuramı bunun en somut örneğidir. Marx toplumsal değişmenin, hatta tarihe yön veren temel dinamiğin toplum içindeki sınıflar arası ilişki/çatışma olduğunu söylemektedir. Doğru cevap B’dir.
Soru 21
İletişim alanındaki çalışmaların temelinde tarihsel gelişim sürecinde öncelikle hangi kaygılar bulunmaktadır?
Seçenekler
A
Ticari kaygılar
B
Sanatsal kaygılar
C
Bölgesel kaygılar
D
Bireysel kaygılar
E
Askeri kaygılar
Açıklama:
E
Soru 22
Amerika Birleşik Devletler yönetimi tarafından 1929 ekonomik krizini aşmak için krizi izleyen dönemde “New Deal” programı hangi dönemde uygulanmaya geçirilmiştir?
Seçenekler
A
1929-1932
B
1933-1939
C
1939-1942
D
1939-1944
E
Hiçbiri
Açıklama:
B
Soru 23
1933’te kurulan “Tennessee Vadisi İdaresi” kampanyasında yürütülen çalışmalar aşağıdakilerden hangisini hedeflemiştir?
Seçenekler
A
Geniş kitlelerin istihdamını
B
Savaş propogandasını
C
Küreselleşme hamlesini
D
Demokrasinin sağlanmasını
E
Soğuk savaş galibiyetini
Açıklama:
A
Soru 24
Kitle toplumu, kitle kültürü, tüketim ve refah toplumu kavramları 1945 sonrasında hangi ülke öncülüğünde kullanılan kavramlar olmuştur?
Seçenekler
A
Almanya
B
SSCB
C
ABD
D
Hollanda
E
Japonya
Açıklama:
C
Soru 25
Karl Marx'a göre toplumsal değişme, hatta tarihe yön veren temel dinamiği toplumsal düzeyde hangi sorunla ile ilgilidir?
Seçenekler
A
Sınıflararası ilişki/çatışmalar
B
Siyasi ilişkiler/çatışmalar
C
Askeri ilişkiler/çatışmalar
D
Kamusal ilişki/çatışmalar
E
Ailesel ilişki/çatışmalar
Açıklama:
A
Soru 26
Toplumlarda iletişim sistemini en çok belirleyen hangisidir?
Seçenekler
A
Bireysel ilişkiler
B
Ailesel ilişkiler ve yapı
C
Kuşaklarası ilişkiler
D
Ekonomik yapı
E
Toplumun örgütlenme biçimi
Açıklama:
E
Soru 27
Toplumun oluşum süreciyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Toplumlar kendiliğinden oluşmuştur.
B
Toplumlar insanlar tarafından oluşturulmuştur.
C
Toplumlar insanlık tarihi sürecinde oluşturulmuştur.
D
Toplum yaşamı sonradan üretilen bir çözümdür.
E
Toplum önceden verili bir örgütlenme biçimi değildir.
Açıklama:
Temel varsayım, toplumun mutlak, önceden verili, otomatik olarak gerçekleşen, doğadan gelen bir örgütlenme biçimi olmadığıdır. Tam tersine toplum yaşamı, yahut toplumsal örgütleniş biçimi, önündeki sorunları aşabilmek için insanın sonradan geliştirdiği bir çözüm biçimi olarak karşımıza çıkmıştır. Başka bir ifadeyle toplum yaşamı, insanlığın gelişiminin bir aşamasıdır.
Bu nedenle A şıkkında verilen ifade yanlıştır.
Bu nedenle A şıkkında verilen ifade yanlıştır.
Soru 28
Günümüz iletişiminin en yeni gelişkin sistemlerinden internetin ilk uygulamaları ne zaman yapılmıştır?
Seçenekler
A
I. Dünya Savaşı
B
II. Dünya Savaşı
C
Körfez Savaşı
D
ABD-SSCB Soğuk Savaşı
E
Vietnam Savaşı
Açıklama:
C
Soru 29
1990’lı yıllarla birlikte Sovyetler Birliği’nin dağılmasıyla artık tek merkezli sistemde hangi çağ başlamıştır?
Seçenekler
A
Bilgi
B
Kitle toplumu
C
Propaganda
D
Refah
E
Popüler kültür
Açıklama:
A
Soru 30
1950’ler Amerika'sında McCarthizm olarak anılan bir toplumsal panik yaşanmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ekonomik buhran ve işsizlik
B
Dünyada yeni devletlerin ortaya çıkışı
C
Terör saldırıları
D
Sovyet tehdidi ve sabotaj korkusu
E
İklim felaketleri
Açıklama:
1950’ler Amerikasında Mc-Carthizm olarak anılan bir toplumsal panik yaşanmaktadır. Sovyet tehdidine dayanan, sabotaj, ayaklanma ve hatta işgal korkusunun egemen olduğu dönemde, Sovyet casuslarının Amerikan hükümetine bile sızdığı ve neredeyse devletin komünist komplocular, işbirlikçiler tarafından ele geçirildiği Amerikan halkınca da yaygın şekilde paylaşılan bir kuşku olmuştur. Amerika’da bir “komünist avcılığı”na başlanmış, bu yolda son derece aşırı önlemlere başvurulmuş, Amerikan Komünist Partisi yöneticilerinin dışında, bilim adamları, sanatçılar, sinema oyuncuları da dahil olmak üzere toplumun bütün kesimlerini kapsayan bir devlet terörü estirilmiştir.
Soru 31
İletişim alanındaki çalışmaların temelinde öncelikle ne tür kaygıların bulunduğu görülmektedir?
Seçenekler
A
askeri/siyasi
B
toplumsal
C
ekonomik
D
psikolojik
E
bireysel
Açıklama:
İletişim alanındaki çalışmaların temelinde öncelikle askeri/siyasi kaygıların bulunduğu görülmektedir
Soru 32
İletişim konusu ne zaman gündeme gelmiştir?
Seçenekler
A
XXI. yüzyıl
B
XX. yüzyıl
C
XIX. yüzyıl
D
XVIII. yüzyıl
E
XVII. yüzyıl
Açıklama:
İletişim konusu XX. yüzyılın başlangıç döneminde gündeme gelmiştir. Bu dönem son derece önemli ve çarpıcı olayların yaşandığı bir dönemdir.
Soru 33
1945 sonrasında sinema, Amerika Birleşik Devletleri ile Sovyetler arasındaki rekabette .......... bir aracı rolü üstlenmiştir.
Aşağıdakilerden hangisi boşluğa uygundur?
Aşağıdakilerden hangisi boşluğa uygundur?
Seçenekler
A
Sosyolojik
B
Psikolojik
C
İdeolojik
D
Sanatsal
E
Ekonomik
Açıklama:
Sinema, 1945 sonrasında Amerika Birleşik Devletleri ile Sovyetler arasındaki rekabette ideolojik bir aracı rolü üstlenmiştir.
Soru 34
Kitle toplumu olgusu aşağıdaki ülkelerden hangisinde ortaya çıkmıştır?
Seçenekler
A
İngiltere
B
Rusya
C
Çin
D
ABD
E
Türkiye
Açıklama:
Söz konusu gelişmelerin konumuz açısından getirdiği önemli yeniliklerden biri ise, “kitle toplumu” olgusunun ve anlayışının ilk kez Amerika Birleşik Devletleri önderliğinde gerçekleştirilmeye girişilmiş olmasıdır. Kitle toplumu, kitle kültürü, tüketim ve refah toplumu kavramları 1945 sonrasında kapitalist Amerika’nın tanımlanmasında başvurulan en yaygın ve çekici kavramlar haline gelecektir.
Soru 35
İletişim alanındaki gelişmeleri kullanılan iletişim araçlarına ve ......... ele alış, toplumsal ilişkilerden uzak, iletişim tekniğinde görülen sıçramalarla açıklayacaktır.
Aşağıdakilerden hangisi cümledeki boşluğa uygundur?
Aşağıdakilerden hangisi cümledeki boşluğa uygundur?
Seçenekler
A
toplumsal olarak
B
sosyal açıdan
C
ekonomik olarak
D
tekniğe dayalı
E
sanata dayalı
Açıklama:
Kullanılan iletişim araçlarına ve tekniğe dayalı ele alış, iletişim alanındaki gelişmeleri toplumsal ilişkilerden uzak, iletişim tekniğinde görülen sıçramalarla açıklayacaktır. Halbuki iletişim konusu sadece teknik bir konu değildir. Meselenin toplumsal ve siyasal boyutu da bulunmaktadır.
Soru 36
İletişim, toplum yaşamının başlangıcından günümüze kadar her aşama ve durumda, her koşul ve ilişkide görülen ......... bir eylemdir.
Aşağıdakilerden hangisi boşluğa uygun olan ifadedir?
Aşağıdakilerden hangisi boşluğa uygun olan ifadedir?
Seçenekler
A
toplumsal
B
bireysel
C
ekonomik
D
psikolojik
E
sosyal
Açıklama:
İletişim, toplum yaşamının başlangıcından günümüze kadar her aşama ve durumda, her koşul ve ilişkide görülen toplumsal bir eylemdir.
Soru 37
........... , insanlığın gelişiminin bir aşamasıdır.
Aşağıdakilerden hangisi boşluğa uygun olan ifadedir?
Aşağıdakilerden hangisi boşluğa uygun olan ifadedir?
Seçenekler
A
aile yaşamı
B
toplum yaşamı
C
tarım toplumu
D
iletişim
E
toplumsal iletişim
Açıklama:
Temel varsayım, toplumun mutlak, önceden verili, otomatik olarak gerçekleşen, doğadan gelen bir örgütlenme biçimi olmadığıdır. Tam tersine toplum yaşamı, yahut toplumsal örgütleniş biçimi, önündeki sorunları aşabilmek için insanın sonradan geliştirdiği bir çözüm biçimi olarak karşımıza çıkmıştır. Başka bir ifadeyle toplum yaşamı, insanlığın gelişiminin bir aşamasıdır.
Soru 38
İletişimin araştırma kuramlarda bahsedilmeyen ancak çok önemli olan ikinci boyutu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
eğitim
B
psikolojik destek
C
kuşaklararası haberleşme
D
sosyalleşme
E
iş kolları sağlama
Açıklama:
Ancak iletişimin, araştırma ve kuramlarda hiç ele alınmayan, değinilmeyen çok önemli ikinci bir boyutu daha bulunmaktadır ki bu da iletişimin zaman boyutunu gösteren kuşaklararası haberleşme/iletişimdir.
Soru 39
Aşağıdakilerden hangisi en önemli kuşaklararası iletişim aracıdır?
Seçenekler
A
Aile
B
Radyo
C
Televizyon
D
Kitaplar
E
Eğitim ve okul
Açıklama:
Kuşaklararası iletişimde en önemli kurumlardan biri de eğitimdir. Doğuştan gelmeyen kendiliğinden gerçekleşmeyen çözümün aktarılması çerçevesinde iletişim, yalnızca toplum üyeleri arasındaki anında haberleşmeyle sınırlı kalmayacak, kuşaklararası iletişim gerekliliği ortaya çıkacaktır
Soru 40
Marx toplumsal değişmenin, hatta tarihe yön veren temel dinamiğin toplum içindeki ........... olduğunu söylemektedir.
Aşağıdakilerden hangisi boşluğa uygun olan ifadedir?
Aşağıdakilerden hangisi boşluğa uygun olan ifadedir?
Seçenekler
A
eğitim düzeyi
B
yabancılaşma
C
psikolojik durum
D
ekonomik durum
E
sınıflararası ilişki/çatışma
Açıklama:
Marx toplumsal değişmenin, hatta tarihe yön veren temel dinamiğin toplum içindeki sınıflararası ilişki/çatışma olduğunu söylemektedir.
Soru 41
İletişim alanındaki çalışmaları öncelikle hangi alanla ilgili ortaya çıkmıştır?
Seçenekler
A
Askeri/siyasi
B
Ticari
C
Eğlence
D
Eğitim
E
Turizm
Açıklama:
İletişim alanındaki çalışmaların temelinde öncelikle askeri/siyasi kaygıların bulunduğu görülmektedir. Askeri/siyasi kaygılarla biçimlenen çalışmalar daha sonra ticari çerçevede yaygınlaşmıştır.
Soru 42
Aşağıdakilerden hangisi I. Dünya Savaşı boyunca Almanya’da etkinlik gösteren, savaş sonunda öncülük ettikleri başarısız ayaklanma girişimi sırasında dağıtılan devrimci bir topluluktur?
Seçenekler
A
Naziler
B
Spartaküsler
C
Marksistler
D
Bolşevikler
E
Klu klux klan
Açıklama:
Almanya Spartaküs olayını yaşamıştır. Spartaküsler I. Dünya Savaşı boyunca Almanya’da etkinlik gösteren, savaş sonunda öncülük ettikleri başarısız ayaklanma girişimi sırasında dağıtılan devrimci bir topluluktur. Aynı zamanda Macaristan da siyasal karışıklıklar içindedir
Soru 43
Sovyetler’de toplumsal birer mekan olarak kilisenin ve meyhanenin yerini neyin aldığı iddia edilmiştir?
Seçenekler
A
Tiyatro
B
Parklar
C
Sinema
D
Okullar
E
Alışveriş merkezleri
Açıklama:
Sovyetler’de sinemanın eski düzenden, Çarlık’tan farklı bir düzen yaratmak adına toplumsal birer mekan olarak kilisenin ve meyhanenin yerini aldığı iddia edilmiştir.
Soru 44
Aşağıdakilerden hangisi 1929 ekonomik krizini atlatmak için hayata geçirilen “New Deal” programında izlenilen yöntemlerden değildir?
Seçenekler
A
Kurumlaşmalara gidilmiş
B
Ulusal Sınai Kalkınma Yasası çıkarılmış
C
Liberal/kapitalist teoriye yakınlaşılmış
D
Birtakım kitlesel çalışma kampanyaları yürütülmüş
E
Çalışma yasaları yeniden düzenlenmiş
Açıklama:
Yeni sorunlar klasik liberal/kapitalist teoriden yani laissez-faire zihniyetinden uzaklaşılmasını ve ekonomiye devlet müdahalesini beraberinde getirmiştir.
Soru 45
“Kitle toplumu” olgusunun hangi ülke önderliğinde gerçekleştirilmeye girişilmiştir?
Seçenekler
A
İngiltere
B
Rusya
C
Almanya
D
Fransa
E
ABD
Açıklama:
Sözkonusu gelişmelerin konumuz açısından getirdiği önemli yeniliklerden biri ise, “kitle toplumu” olgusunun ve anlayışının ilk kez Amerika Birleşik Devletleri önderliğinde gerçekleştirilmeye girişilmiş olmasıdır.
Soru 46
İletişim teknolojilerinin öncelikle askeri amaçlarla geliştirilmesinden sonra savaşı izleyen dönemde bu kez hangi amaçla kullanılmaya başlanmıştır?
Seçenekler
A
Eğlence amaçlı
B
Halkın eğitimi
C
Sanatın gelişimi
D
Gündelik yaşamın biçimlendirilmesi
E
Savunma amaçlı
Açıklama:
Başka bir ifadeyle Batı’da büyük savaş sırasında geliştirilen tekniklerin geri planında öncelikle askeri amaçlar yer almaktadır. Ama sözkonusu teknikler savaşı izleyen dönemde de bu kez gündelik yaşamın biçimlendirilmesine dönük olarak kullanılmıştır.
Soru 47
ABD Avrupa'yı ekonomik açıdan hangi araç ile kendine bağımlı kılmak istemiştir?
Seçenekler
A
Marhall Planı
B
NATO
C
Soğuk Savaş
D
New Deal
E
Kapitalizm
Açıklama:
Aslında bütün bu kampanyaların altında, Amerika’nın Avrupa’yı kendine bağımlı kılma siyaseti, başka bir deyişle Batı’nın liderliğini ele geçirme isteği yatmaktadır. ABD bu hedefine ulaşmak için iki araç geliştirmiş, Marshall Planı ile Avrupa’yı ekonomik açıdan, NATO ile de askeri açıdan kendine bağımlı kılmak istemiştir.
Soru 48
ABD Avrupa'yı askeri açıdan hangi araç ile kendine bağımlı kılmak istemiştir?
Seçenekler
A
Marshall Planı
B
NATO
C
Soğuk Savaş
D
New Deal
E
Kapitalizm
Açıklama:
Aslında bütün bu kampanyaların altında, Amerika’nın Avrupa’yı kendine bağımlı kılma siyaseti, başka bir deyişle Batı’nın liderliğini ele geçirme isteği yatmaktadır. ABD bu hedefine ulaşmak için iki araç geliştirmiş, Marshall Planı ile Avrupa’yı ekonomik açıdan, NATO ile de askeri açıdan kendine bağımlı kılmak istemiştir.
Soru 49
Aşağıdakilerden hangisi Türk Sosyolojisinin Ana Sorunları başlıklı kitabın yazarıdır?
Seçenekler
A
Ziya Gökalp
B
Hilmi Ziya Ülken
C
Şerif Mardin
D
Behice Boran
E
Baykan Sezer
Açıklama:
Toplum konusundaki tartışmalarımızın kaynağının, Baykan Sezer’in “Tarihte Toplumlar” başlığını taşıyan ve Türk Sosyolojisinin Ana Sorunları başlıklı kitabında ek olarak yer alan çalışması olduğunu belirtmemiz gerekmektedir.
Soru 50
Aşağıdakilerden hangisi alan üzerinde haberleşme araçlarından değildir?
Seçenekler
A
Gazete
B
Radyo
C
Televizyon
D
İnternet
E
Okul
Açıklama:
Yukarıda bahsedilenler iletişimin birinci boyutu olan alan üzerinde haberleşme ile ilgilidir. Günümüzde gazete, radyo televizyon, telefon, internet alan üzerinde haberleşme araçlarıdır. Eğitim ve okul en önemli kuşaklar arası iletişim aracıdır.
Soru 51
Dünya üzerinde ticari amaçla kurulan gerçek anlamdaki ilk haber ajansı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Associated Pres (AP)
B
WOLF
C
HAVAS
D
Reuters
E
United Pres (UP)
Açıklama:
Tarihsel olarak uluslararası iletişim kavramının ortaya çıkışını açıklayabileceksiniz.
Soru 52
Aşağıdakilerden hangisi Yeni Dünya Düzeni bileşenlerinin dışında yer alır?
Seçenekler
A
ABD’nin tek süper güç haline gelmesi
B
Askeri blokların yerini ekonomik blokların alması
C
Yerel savaş ve krizlerin azalması
D
Enformasyon teknolojilerindeki gelişmeler
E
Eski Sovyet etki bölgesinin kapitalist sistemle bütünleşmesi
Açıklama:
Uluslararası iletişim politikalarında değişimi özetleyebileceksiniz.
Soru 53
Aşağıdakilerden hangisi II. Dünya Savaşı sonrasını şekillendiren faktörlerin dışında yer alır?
Seçenekler
A
Başkaldırılar
B
İmparatorlukların kültürel izleri
C
Soğuk savaş
D
Kamu işletmeciliğinin yaygınlaşması
E
Yeni uluslararası bağımlılık ilişkileri
Açıklama:
Tarihsel olarak uluslararası iletişim kavramının ortaya çıkışını açıklayabileceksiniz.
Soru 54
Fransa devleti için karasal egemenliğin sağlanması açısından ulusal toprakları birleştiren en önemli unsurlardan biri sayılan iletişim sistemi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Elektrikli telgraf
B
Haber yaprakları
C
Telefon sistemi
D
Chappe telgrafı
E
Teleks sistemi
Açıklama:
Tarihsel olarak uluslararası iletişim kavramının ortaya çıkışını açıklayabileceksiniz.
Soru 55
Soğuk Savaşın uluslararası iletişim açısından önemli olan iki boyutu aşağıdakilerden hangisinde birlikte ve doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Gelişmiş ülkeler-Azgelişmiş ülkeler
B
Nükleer savaş tehdidi-Gelişme ve modernleşme
C
Askeri müdahale-İdeolojik mücadele
D
Planlı ekonomi-Serbest pazar
E
Yeni iletişim teknolojileri-Uzay yarışı
Açıklama:
Uluslararası iletişim politikalarında değişimi özetleyebileceksiniz.
Soru 56
Aşağıdakilerden hangisi Evrensel Posta Birliğinin (UPU) hedeflerinden biridir?
Seçenekler
A
Gerekli kuralları oluşturmak ve hizmet kalitesini düzeltmek
B
Serbest pazarı ve açık ticareti güçlendirmek
C
Uluslararası telgraf haberleşmesi için gerekli kuralları oluşturmak
D
Posta aracılığı ile haberleşme hakkını düzenlemek
E
Telgrafın uluslararası yaygınlığını sağlamak
Açıklama:
Uluslararası iletişim kavramını ve ilgili kavramları tanımlayabileceksiniz.
Soru 57
İletişim alanında gelişme odaklı kavramsal çerçeveyi oluşturan araştırmalardan ilki olan Balgat araştırmasının temel aldığı iletişim aracı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Internet
B
Gazete
C
Telefon
D
Televizyon
E
Radyo
Açıklama:
Tarihsel olarak uluslararası iletişim kavramının ortaya çıkışını açıklayabileceksiniz.
Soru 58
Liberalizmin öngördüğü evrensel rejimin yapıtaşı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İlerleme
B
Akılcılık
C
Serbest rekabet
D
Gelenek
E
Sekülerizm
Açıklama:
Uluslararası iletişim politikalarında değişimi özetleyebileceksiniz.
Soru 59
Aşağıdakilerden hangisi 1980'li yıllarda iletişim alanında yaşanan dönüşümün görünümlerinden biridir?
Seçenekler
A
İletişim alanının uluslararası düzeyde kurumsallaşmaya başlaması
B
İletişim endüstrisinin yapılan yatırımlarla büyümesi ve stratejik sektörler arasına yerleşmesi
C
İletişim ağlarında kamu hizmeti tercihi
D
Televizyon alanında kamu hizmeti yayıncılığı
E
Her ulus devletin kendi ulusal ajansını kurması
Açıklama:
Tarihsel olarak uluslararası iletişim kavramının ortaya çıkışını açıklayabileceksiniz.
Soru 60
Ulaşım ve iletişim alanındaki gelişmeler hangi yüzyıldan itibaren ulus devletler açısından yönetimin merkezileşmesini ve organizasyonunu olanaklı hale getirmiştir?
Seçenekler
A
15. Yüzyıl
B
16. Yüzyıl
C
17. Yüzyıl
D
18. Yüzyıl
E
19. Yüzyıl
Açıklama:
Uluslararası iletişim kavramını ve ilgili kavramları tanımlayabileceksiniz.
Ulus devletler açısından özellikle 19. yüzyıldan itibaren ulaşım ve iletişim alanlarında yaşanan köklü değişimler daha önceden başarılamamış olan yönetimin merkezileşmesi ve koordinasyonunu olanaklı hale getirmektedir.
Ulus devletler açısından özellikle 19. yüzyıldan itibaren ulaşım ve iletişim alanlarında yaşanan köklü değişimler daha önceden başarılamamış olan yönetimin merkezileşmesi ve koordinasyonunu olanaklı hale getirmektedir.
Soru 61
Aşağıdaki gelişmelerden hangisi uluslararası iletişim sürecinde yer almaz?
Seçenekler
A
19. yüzyılda uluslararası telgraf ağının gelişmesi
B
Uluslararası düzeyde haber ajanslarının kurulması
C
13. yüzyılda bazı tacirlerin kullandıkları haber yapraklarının dağılımı
D
Uluslararası iletişimdeki kurumsallaşma
E
Uluslararası düzeydeki medya sistemlerinin kurulması
Açıklama:
Tarihsel olarak uluslararası iletişim kavramının ortaya çıkışını açıklayabileceksiniz.
Uluslararası iletişim içinde yaşadığımız dünya çapında süren iletişimin nicel artışı ile değişen aktörleri, kuralları ve teknolojik alt yapıyı yansıtmaktadır. 19. yüzyıldan başlayarak telgraf sisteminden günümüzdeki uluslararası işleyen medya sistemleri bu sürecin en önemli yapı taşlarıdır.
Uluslararası iletişim içinde yaşadığımız dünya çapında süren iletişimin nicel artışı ile değişen aktörleri, kuralları ve teknolojik alt yapıyı yansıtmaktadır. 19. yüzyıldan başlayarak telgraf sisteminden günümüzdeki uluslararası işleyen medya sistemleri bu sürecin en önemli yapı taşlarıdır.
Soru 62
Aşağıdakilerden hangisi uluslararası iletişimin ikinci dönemi ile ilgili bir özelliktir?
Seçenekler
A
Mesajın taşıyıcıdan ayrılıp hız kazanmasıyla ilk uluslararası iletişim alt yapısı kurulmuştur.
B
Uluslararası iletişim kurumsallaşmaya başlamıştır.
C
Uluslararası iletişim piyasa kurallarına tabii kılınmıştır.
D
Dünya siyasi sisteminde yaşanan değişimler iletişimin kurucu kavramlarını değişime uğratmıştır.
E
Daha önceki dönemin egemen bakış açısı ve temel özellikleri yeni dönemle uyum sağlamıştır.
Açıklama:
Tarihsel olarak uluslararası iletişim kavramının ortaya çıkışını açıklayabileceksiniz.
İkinci dönem ikinci dünya savaşının sona erdiği 1945'ten başlayarak 1980'lerin ortalarındaki yeni dünya düzeni kavramı dolayımı ile dünya ekonomik, siyasi ve toplumsal ilişkilerin yeniden yapılandırılmasına dek sürmüştür. Dünya siyasi sisteminde yaşanan değişimler uluslararası iletişimin kurucu kavramlarında değişimlere neden olmuştur.
İkinci dönem ikinci dünya savaşının sona erdiği 1945'ten başlayarak 1980'lerin ortalarındaki yeni dünya düzeni kavramı dolayımı ile dünya ekonomik, siyasi ve toplumsal ilişkilerin yeniden yapılandırılmasına dek sürmüştür. Dünya siyasi sisteminde yaşanan değişimler uluslararası iletişimin kurucu kavramlarında değişimlere neden olmuştur.
Soru 63
Aşağıdaki dönemlerden hangisi düşüncenin ve toplumsal yaşamın köklü değişimlere uğrayacağı bir sürecin felsefi başlatıcısı olmuştur?
Seçenekler
A
18. Yüzyıl
B
13. Yüzyıl
C
19. Yüzyıl
D
15. Yüzyıl
E
20. Yüzyıl
Açıklama:
Tarihsel olarak uluslararası iletişim kavramının ortaya çıkışını açıklayabileceksiniz.
Aydınlanma ya da 18. yüzyıl felsefeleri genel olarak insanın kendi yaşamını düzenlemesini yeniden gündeme almış hem düşüncenin hem toplumsal yaşamın köklü değişimlere uğrayacağı bir sürecin felsefi başlatıcısı olmuştur.
Aydınlanma ya da 18. yüzyıl felsefeleri genel olarak insanın kendi yaşamını düzenlemesini yeniden gündeme almış hem düşüncenin hem toplumsal yaşamın köklü değişimlere uğrayacağı bir sürecin felsefi başlatıcısı olmuştur.
Soru 64
Uluslararası iletişimi etkileyecek, iletişimle ilgili önemli gelişmelerin başlangıcı aşağıdaki dönemlerden hangisidir?
Seçenekler
A
13. Yüzyıl
B
15. Yüzyıl
C
17. yüzyıl
D
19. Yüzyıl
E
21. Yüzyıl
Açıklama:
Tarihsel olarak uluslararası iletişim kavramının ortaya çıkışını açıklayabileceksiniz.
19. Yüzyıl iletişimin uygarlığı dünyanın her yanına götürecek taşıyıcı olarak ilan edilmesi ve iletişim ağlarının büyük bir organizasyon halinde gezegeni sarmasının bir başlangıcıdır.
19. Yüzyıl iletişimin uygarlığı dünyanın her yanına götürecek taşıyıcı olarak ilan edilmesi ve iletişim ağlarının büyük bir organizasyon halinde gezegeni sarmasının bir başlangıcıdır.
Soru 65
Aşağıdakilerden hangisi 2. Dünya Savaşı'ndan sonraki dönemde enformasyon üretiminde açığa çıkan eşitsizliklerin bir göstergesi değildir?
Seçenekler
A
ABD ve Batılı kapitalist ülkelerin teknoloji alanındaki üstünlük sağlaması
B
Bazı ülkelerin teknolojik gelişmeleri kullanmayı reddetmesi
C
Uluslararası haber ajanslarının ortaya çıkması
D
Film ve televizyon endüstrilerindeki gelişmeler
E
Enformasyon üretim örgütlenmelerindeki ilerlemeler
Açıklama:
Uluslararası iletişimin siyasal, ekonomik ve kültürel boyutlarını ifade edebileceksiniz.
Kültür ürünleri ve iletişim teknolojilerinin hareketi bir enformasyon akışını işaret eder. 2. Dünya savaşı sonrası dönemde farklı toplumsal yapılar arasında enformasyon akışını belirleyen en önemli durum, toplumsal yapılar arasında var olan ve özellikle enformasyon üretimindeki eşitliksizliktir. Bu bazı ülkeleri diğerlerine göre daha şansız bir konuma düşürmüştür.
Kültür ürünleri ve iletişim teknolojilerinin hareketi bir enformasyon akışını işaret eder. 2. Dünya savaşı sonrası dönemde farklı toplumsal yapılar arasında enformasyon akışını belirleyen en önemli durum, toplumsal yapılar arasında var olan ve özellikle enformasyon üretimindeki eşitliksizliktir. Bu bazı ülkeleri diğerlerine göre daha şansız bir konuma düşürmüştür.
Soru 66
Kültür emperyalizmi ile ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
Kültür emperyalizminin açık amacı askeri operasyonlar için uygun zemin hazırlamaktır
B
İletişimde bağımlılık gelişmiş ülkelerin yaşam tarzlarının benimsenmesine yol açabilir
C
Kültür emperyalizminde bir ülkeyi baskı altına almak, zorlamak yoktur.
D
Yeni sömürgecilik, kültür emperyalizminin birlikte anıldığı bir kavramdır.
E
Kültür emperyalizmi ile uluslararası enformasyon akışı arasında bir bağ konusudur.
Açıklama:
Uluslararası iletişimin siyasal, ekonomik ve kültürel boyutlarını ifade edebileceksiniz.
Bağımlılık tezleri merkez adı verilen kapitalist ülkelerin çevre ülkeleri askeri, ekonomik, siyasi ve kültürel güç unsurlarının bir bileşimi ile egemenlik altına aldığı görüşünde hareket ederler. Çevre ülkeler merkez ülkelerden almak zorunda kaldıkları gelişmiş teknolojiler ve medya ürünleri gibi unsurlara bağımlı kalırlar.
Bağımlılık tezleri merkez adı verilen kapitalist ülkelerin çevre ülkeleri askeri, ekonomik, siyasi ve kültürel güç unsurlarının bir bileşimi ile egemenlik altına aldığı görüşünde hareket ederler. Çevre ülkeler merkez ülkelerden almak zorunda kaldıkları gelişmiş teknolojiler ve medya ürünleri gibi unsurlara bağımlı kalırlar.
Soru 67
Elektronik sömürgecilik kavramı aşağıdaki bilim insanlarından hangisi tarafından önerilmiştir?
Seçenekler
A
Thomas L. McPhail
B
George Marshall
C
Marshall McLuhan
D
Adam Smith
E
Daniel Lerner
Açıklama:
Uluslararası iletişimin siyasal, ekonomik ve kültürel boyutlarını ifade edebileceksiniz.
Yeni sömürgecilik kavramından yola çıkarak Thomas L. McPhail tarafından önerilmiş olan elektronik sömürgecilik kavramı bilgi ve iletişim teknolojileri alt yapısı ve donanımları alanındaki eşitsizliklere ve bu eşitsizliklerde çok uluslu şirketlerin rolüne vurgu yapmaktadır.
Yeni sömürgecilik kavramından yola çıkarak Thomas L. McPhail tarafından önerilmiş olan elektronik sömürgecilik kavramı bilgi ve iletişim teknolojileri alt yapısı ve donanımları alanındaki eşitsizliklere ve bu eşitsizliklerde çok uluslu şirketlerin rolüne vurgu yapmaktadır.
Soru 68
Avrupa'da 1920'li yıllarda şekillenen kamu hizmeti yayıncılığının tasfiye edilmesi ve yayıncılık alanının özel girişimlere açılması hangi dönemde görülmüştür?
Seçenekler
A
1930'lu yıllar
B
1950'li yıllar
C
1960'lı yıllar
D
1980'li yıllar
E
2000'li yıllar
Açıklama:
Uluslararası iletişim sürecinin kurumlarını ve bunların işlevlerini tanımlayabileceksiniz.
1980'li yıllar iletişim endüstrisinin gerek gelişmiş gerekse az gelişmiş ülkelerde büyük artış gösteren yatırımlarda büyüdüğü ve stratejik sektörler arasına güçlü bir biçimde yerleştiği bir dönem olmuştur.
1980'li yıllar iletişim endüstrisinin gerek gelişmiş gerekse az gelişmiş ülkelerde büyük artış gösteren yatırımlarda büyüdüğü ve stratejik sektörler arasına güçlü bir biçimde yerleştiği bir dönem olmuştur.
Soru 69
Küreselleşme kavramı ile ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
Soğuk savaşın sona ermesinden sonra kapitalizmin uluslararası niteliğinin güncel evresini tanımlar.
B
Ekonomik olduğu kadar toplumsal, politik ve kültürel çözümlemelerle bağlantılıdır.
C
Enformasyon ve iletişim teknolojileri küreselleşme açısından önemli role sahiptir.
D
Küreselleşme döneminde uluslararası iletişim etkinlikleri yoğunluk kazanmıştır.
E
Küreselleşme ile birlikte "telif hakları" ile ilgili düzenlemelerin uluslararası düzeyde uygulamaları ortadan kalkar.
Açıklama:
Uluslararası iletişimin siyasal, ekonomik ve kültürel boyutlarını ifade edebileceksiniz.
Telif hakkı kavramı enformasyonun önemli bir girdiye dönüştüğü günümüz toplumları açısından yapı taşı olarak tanımlanır. Bunun sonucu olarak telif haklarının düzenlenmesinin uluslararası düzeyde uygulanması da önemli bir hale gelmiştir.
Telif hakkı kavramı enformasyonun önemli bir girdiye dönüştüğü günümüz toplumları açısından yapı taşı olarak tanımlanır. Bunun sonucu olarak telif haklarının düzenlenmesinin uluslararası düzeyde uygulanması da önemli bir hale gelmiştir.
Soru 70
İletişim alanındaki çalışmaların temelinde öncelikle hangi kaygılar bulunmaktadır?
Seçenekler
A
Askeri/siyasi kaygılar
B
Ticari kaygılar
C
Toplumsal kaygılar
D
Bilimsel kaygılar
E
Sosyal kaygılar
Açıklama:
İletişim alanındaki çalışmaların temelinde öncelikle askeri/siyasi kaygıların bulunduğu görülmektedir. Askeri/siyasi kaygılarla biçimlenen çalışmalar daha sonra ticari çerçevede yaygınlaşmıştır.
Soru 71
Aşağıdakilerden hangisi 1945 sonrasında kapitalist Amerika'nın tanımlanmasında başvurulan en yaygın ve çekici kavramlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Kitle toplumu
B
Kitle kültürü
C
Tüketim
D
Refah toplumu
E
Maksimum etki
Açıklama:
Kitle toplumu, kitle kültürü, tüketim ve refah toplumu kavramları 1945 sonrasında kapitalist Amerika’nın tanımlanmasında
başvurulan en yaygın ve çekici kavramlar haline gelmiştir.
başvurulan en yaygın ve çekici kavramlar haline gelmiştir.
Soru 72
İletişim konusu XX. yüzyılın başlangıç döneminde gündeme gelmiştir. Bu dönemde yaşanan olayların siyasi boyutu yanında önemli ortak noktası nedir?
Seçenekler
A
Yeni iletişim araçlarının ele alınması
B
Sosyolojik boyutu
C
Geniş halk yığınlarını ilgilendirmesi
D
Yeni bir olay gibi tanıtılması
E
Kitle kültürü
Açıklama:
İletişim konusu XX. yüzyılın başlangıç döneminde gündeme gelmiştir. Bu dönem son derece önemli ve çarpıcı olayların yaşandığı bir dönemdir. Bu olayların siyasi boyutunun yanında önemli ortak noktası geniş halk yığınlarını ilgilendiren yönlerinin bulunmasıdır.
Soru 73
Bolşeviklerin belli ilkelerin yaygınlaştırılması ve rejimin benimsetilmesi çabalarında yararlandıkları kitle iletişim araçlarından biri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Gazete
B
Sinema
C
Dergi
D
Televizyon
E
Radyo
Açıklama:
Bolşeviklerin belli ilkelerin yaygınlaştırılması ve rejimin benimsetilmesi çabalarında yararlandıkları kitle iletişim araçlarından biri de sinemadır.
Soru 74
Dünya ekonomik krizinin sonuçlarını hafifletmek, kapitalist sistemin karşılaştığı güçlükleri aşmak üzere tasarlanan ve yürürlüğe giren New Deal hangi yıllar arasında uygulanmıştır?
Seçenekler
A
1930-1936
B
1931-1937
C
1932-1938
D
1933-1939
E
1934-1940
Açıklama:
New Deal yeni düzen anlamına gelmektedir. 1933 ile 1939 yılları arasında uygulanan bu program dünya ekonomik krizinin sonuçlarını hafifletmek, kapitalist sistemin karşılaştığı güçlükleri aşmak üzere tasarlanmış ve yürürlüğe geçirilmiştir.
Soru 75
Aşağıdakilerden hangisi iletişimin birinci boyutu olan alan üzerinde haberleşmenin araçlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Gazete
B
Radyo
C
Televizyon
D
Sinema
E
İnternet
Açıklama:
Günümüzde gazete, radyo televizyon, telefon, internet alan üzerinde haberleşme araçlarıdır.
Soru 76
Marx toplumsal değişmenin, hatta tarihe yön veren temel dinamiğin ne olduğunu söyler?
Seçenekler
A
Sınıflararası ilişki/çatışma
B
Geniş halk yığınları
C
Yeni bir kimlik
D
Tüketim ve refah toplumu
E
Maksimum etki
Açıklama:
Marx toplumsal değişmenin, hatta tarihe yön veren temel dinamiğin toplum içindeki sınıflararası ilişki/çatışma olduğunu söylemektedir.
Soru 77
Toplum yaşamı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Doğanın bir ürünü olmaktan uzaktır
B
Doğadan gelen ve otomatik olarak kendiliğinden gerçekleşen bir olaydır
C
Doğaya karşı insanın çözümüdür
D
Bütün insanlığa yaygın olmuştur
E
Yeryüzündeki bütün toplumlar farklı özellikler gösterir.
Açıklama:
Toplum yaşamı doğanın bir ürünü olmaktan uzaktır. Toplum yaşamı, doğaya karşı insanın çözümüdür. Bu nedenle toplum yaşamı bütün insanlığa yaygın olmuş ama buna karşın büyük farklılıklar ve çeşitlilik göstermiştir. Toplum yaşamı doğadan gelen ve otomatik olarak kendiliğinden gerçekleşen bir olay olsa idi, yeryüzündeki bütün toplumların aynı özellikleri göstermesi gerekirdi.
Soru 78
İlk eğitim kurumları hangi uygarlıkta görülmüştür?
Seçenekler
A
Sümer Uygarlığı
B
Akadlar
C
Babil Uygarlığı
D
Asur Uygarlığı
E
Elam Uygarlığı
Açıklama:
Yazının, ilk örgütlü ve kalıcı, sağlam çözümün ortaya çıktığı Yakın Doğu’da kullanılması, yine ilk eğitim kurumlarının da Sümer’de görülmesi rastlantı değildir. Uygarlık adına ilk ve önemli gelişmelerin yaşandığı toplumlarda ilk eğitim kurumları da yerini almıştır. Bu kurumların amacı, elde edilen çözümle ilgili bilgilerin aktarılmasıdır. Bu yüzden iletişimi açıklama çabasında eğitime mutlaka yer verilmelidir.
Soru 79
Aşağıdakilerden hangisi, iletişimin konusunun ilgili olduğu XX. Yüzyılın başlangıcı ile ilgili doğru bilgiler arasında yer almaktadır?
Seçenekler
A
Sözkonusu dönemde geniş halk kesimlerine hitap etmek için basın kullanılmıştır.
B
Bu dönemde son derece önemli ve çarpıcı olayların sadece siyasi boyutunun önemli olduğu dönemlerdir.
C
Halktan çok az kesim ya doğrudan doğruya aktif bir biçimde bu siyasi, askeri ve toplumsal olaylar içinde yer almışlardır.
D
Sözkonusu dönemde basın yanında geniş halk kesimlerine hitap edecek sinema ve özellikle radyo ve televizyon gibi yeni kitle iletişim araçları geliştirilmiştir.
E
Daha önceki dönemlerde de olduğu gibi, kitle iletişimi de bilimsel yöntemlerle incelenen bir alan olarak karşımıza çıkmıştır.
Açıklama:
Bu dönem son derece önemli ve çarpıcı olayların yaşandığı bir dönemdir. Bu olayların siyasi boyutunun yanında önemli ortak noktası geniş halk yığınlarını ilgilendiren yönlerinin bulunmasıdır. Geniş halk kesimleri ya doğrudan doğruya aktif bir biçimde bu siyasi, askeri ve toplumsal olaylar içinde yer almışlar, ya da yine bu olayların doğurduğu siyasal çerçevede bilinçli bir şekilde denetim altında tutulmak, yönlendirilmek, biçimlendirilmek, hatta manipule edilmek istenmişlerdir. Bu yüzden de sözkonusu dönemde basının yanında geniş halk kesimlerine hitap edecek sinema ve özellikle radyo ve televizyon gibi yeni kitle iletişim araçları geliştirildiği gibi, kitle iletişimi de ilk kez bilimsel yöntemlerle incelenen bir alan olarak karşımıza çıkmıştır. Doğru cevap D'dir.
Soru 80
Aşağıdaki iletişim çalışmalarının temelinde olan askeri bilgilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Konunun bir bölge savaşı koşullarında gündeme gelmiştir.
B
Bu savaşının konu açısından önemi çok az kitlelerin savaşa katılmalarıdır.
C
Bu savaşın ilk kez bir topyekün savaş olmasıdır.
D
Dört ay süre ile kitlelerin katıldığı kısa süren bir savaştır.
E
Sadece bilfiil cephede çarpışanların belli bir komuta zinciri içinde, komuta birliği içinde tutulabilmesi zorunluluğu ortaya çıkmaktadır.
Açıklama:
Konunun bir dünya savaşı koşullarında gündeme geldiği belirtilmişti. Dünya savaşının konu açısından önemi çok geniş kitlelerin savaşa katılmalarıdır. Bu savaşın bir dünya savaşı olarak tanımlanmasına neden olan özelliği de ilk kez bir topyekün savaş olmasıdır. Ayrıca dört yıl süre ile çok geniş kitlelerin katıldığı uzun süren bir savaştır bu. Bu özelliğe bağlı olarak, sadece bilfiil cephede çarpışanlar değil, cephe gerisinde fabrikalarda vs. yer alan milyonlarca insanı da katarsak bu kadar geniş bir kesimin ve savaşan güçlerin öncelikle belli bir komuta zinciri içinde, komuta birliği içinde tutulabilmesi zorunluluğu ortaya çıkmaktadır.
Soru 81
Aşağıdaki kitle iletişimi açısından Bolşevik İhtilali ile ilgili bilgilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Bolşevik İhtilali yalnızca ayaklanmayla kalmış bir ihtilaldir.
B
Bolşevik liderler, savaşın en kritik evresinde ayaklanma ile propaganda taktiklerini bütünleştirerek, Çarlık ordusunun cepheden çekilmesi koşullarını yaratmışlardır.
C
Büyük savaşta Bolşeviklerin cephedeki etkili dövüş taktikleri Çarlığın devrilmesinde ve dünya savaşı dengelerinin değişmesinde önemli rol oynamıştır.
D
Özellikle evdeki halka yönelik propaganda faaliyetleri Bolşeviklerce bir savaş yöntemi olarak tercih edilmiştir.
E
Bolşevik İhtilali’nin önemi kitlelerin sahneye çıkıp dünya barışına katkı sağlamalarından kaynaklanmaktadır.
Açıklama:
Kitlesel hareketlerin en önemlisi Bolşevik İhtilali’dir. Bolşevik İhtilali yalnızca ayaklanmayla kalmamış kitlelerin yönlendirilmesiyle belli sonuçların alınabileceğini de göstermiştir. Bolşevik İhtilali, Birinci Dünya Savaşı koşullarının bir ürünüdür. Bolşevik liderler, savaşın en kritik evresinde ayaklanma ile propaganda taktiklerini bütünleştirerek, savaş halinde bulunan Çarlık ordusunun cepheden çekilmesi koşullarını yaratmışlardır. Yani, büyük savaşta Bolşeviklerin cephedeki etkili savaş karşıtı propaganda faaliyeti Çarlığın devrilmesinde ve dünya savaşı dengelerinin değişmesinde önemli rol oynamıştır. Özellikle işçi ve askerlere yönelik propaganda faaliyetleri Bolşeviklerce bir savaş yöntemi olarak tercih edilmiştir. Bolşevik İhtilali’nin önemi kitlelerin sahneye çıkmasının yanında, onların birtakım ilke ve hedeflerle yönlendirilmesinden kaynaklanmaktadır.
Soru 82
Bolşevikler ‘Sovyet insan modeli’ olarak adlandırdıkları yeni kimliklerini kitlelere hangi kitle iletişim aracı ile sunmuşlardır?
Seçenekler
A
Propaganda
B
Tiyatro
C
Gazete
D
Sinema
E
Radyo
Açıklama:
Bolşeviklerin belli ilkelerin yaygınlaştırılması ve rejimin benimsetilmesi çabalarında yararlandıkları kitle iletişim araçlarından biri de sinemadır. Sovyet sineması, devrimle birlikte Bolşevik iktidarı kitleler nezdinde meşrulaştırma işlevini üstlenmiştir. Sinema, aynı zamanda kitleleri denetleyici, yönlendirici bir işlev kazanmıştır. Sovyetler’de sinemanın eski düzenden, Çarlık’tan farklı bir düzen yaratmak adına toplumsal birer mekan olarak kilisenin ve meyhanenin yerini aldığı iddia edilmiştir. “Troçki, sinema salonlarının, alkolün ve dinin toplum üzerindeki olumsuz etkilerini silmek için en önemli dayanaklardan biri olduğu kanısındadır. Sinema aracılığı ile yeni bir kimliğin -ki bu yeni kimlik Sovyet insan modeli olarak sunulmuştur- kitlelere benimsetilmesine ve kitlelerin geleneksel mekanları olan kilise ve meyhaneden bağlarının koparılmasına çalışılmıştır. Başka bir deyişle Sovyetler’de sinema, kitle eğitiminin de önemli bir parçası, aracı haline gelmiştir.
Soru 83
Aşağıdakilerden hangisi, propaganda okullarında yetiştirilen Sovyet genç komünistlerden meydana gelen gezici ekiplerin gittikleri köylerde yürüttüğü faaliyetlerden biridir?
Seçenekler
A
Gazete çıkarırlar.
B
Bilimsel çalışmalar yaparlar.
C
Oyun oynarlar.
D
Dini şarkılar söylerler.
E
Dini konferanslar verirler.
Açıklama:
Stalin, yeni Sovyet tipi insanın yaratılmasında kitle eğitiminin büyük gücünü görmüştür. Bu amaçla tıpkı Nazi Almanyasında olduğu gibi Sovyetler’de de kurulan propaganda okullarında yüzbinlerce propagandacı ve kışkırtıcı yetiştirilmiştir. Bunlar, sadece üretkenliği artırmak için fabrikalarda ve tarım işletmelerinde değil, şehir ve köylerde gençlere yönelik kültür ve eğitim kurumlarında, sportif faaliyetlerde olağanüstü bir yaygınlıkta istihdam edilmişlerdir. “Genç komünistlerden meydana gelen ‘gezici ekipler’ ordu içinde dolaşır, köylere gider, buralarda kısa süre kalır, oyun oynar, şarkı söyler, politik konferanslar verirler.
Soru 84
- Bu dönemde klasik liberal/kapitalist teoriye yani laissez-faire zihniyetine sıkı sıkıya bağlı kalınmıştır.
- Yeni yolların, köprülerin, otoyolların, barajların ve demiryolu ağının inşası için bizzat devletçe son derece büyük kaynaklar ayrılmıştır.
- Ulusal Sınai Kalkınma Yasası çıkarılmıştır.
- İşsizlik ve sakatlık sigortası gibi önlemlerle ülkenin içinde bulunduğu toplumsal kriz ortamı hafifletilmeye çalışılmıştır.
Yukarıdaki ‘New Deal’ ile ilgili bilgilerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve III
C
III ve IV
D
I, II ve III
E
II, III ve IV
Açıklama:
Yeni sorunlar klasik liberal/kapitalist teoriden yani laissez-faire zihniyetinden uzaklaşılmasını ve ekonomiye devlet müdahalesini beraberinde getirmiştir. Dolayısıyla ilk maddedeki bilgi yanlıştır. Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 85
Aşağıdakilerden hangisi, McCarthizm olarak anılan toplumsal paniğin özellikleri arasında yer almaktadır?
Seçenekler
A
1940’larda Amerika’da olmuştur.
B
Sovyet tehdidine dayanan, sabotaj, ayaklanma ve hatta işgal korkusunun egemen olduğu bir dönemdir.
C
Amerikan casuslarının Sovyet hükümetine bile sızdığı ve neredeyse devletin komünist komplocular, işbirlikçiler tarafından ele geçirildiği bir dönemdir.
D
Amerika’da insanlardan komünist olduklarına dair belge istendiği bir dönemdir.
E
Amerikan Komünist Partisi yöneticileri, bilim adamları ve sanatçılar da dahil olmak üzere toplumun bütün kesimlerini kapsayan bir devlet terörü estirilmiştir.
Açıklama:
1950’ler Amerikasında McCarthizm olarak anılan bir toplumsal panik yaşanmaktadır. Sovyet tehdidine dayanan, sabotaj, ayaklanma ve hatta işgal korkusunun egemen olduğu dönemde, Sovyet casuslarının Amerikan hükümetine bile sızdığı ve neredeyse devletin komünist komplocular, işbirlikçiler tarafından ele geçirildiği Amerikan halkınca da yaygın şekilde paylaşılan bir kuşku olmuştur. Amerika’da bir “komünist avcılığı”na başlanmış, bu yolda son derece aşırı önlemlere başvurulmuş, Amerikan Komünist Partisi yöneticilerinin dışında, bilim adamları, sanatçılar, sinema oyuncuları da dahil olmak üzere toplumun bütün kesimlerini kapsayan bir devlet terörü estirilmiştir. Amerika’da insanlardan komünist olmadıklarına dair belge istenmesi ve sadakat yeminleri ettirilmesi bile sözkonusu dönemde yaşanan korku, şüphe ve panik havasını yansıtmak için yeterlidir.
Soru 86
Aşağıdakilerden hangisi, iletişimin zaman boyutunu gösteren kuşaklararası iletişimde kullanılan araçlar arasında yer almaktadır?
Seçenekler
A
Gazete
B
Televizyon
C
Eğitim
D
İnternet
E
Telefon
Açıklama:
Günümüzde gazete, radyo televizyon, telefon, internet alan üzerinde haberleşme araçlarıdır. Ancak iletişimin, araştırma ve kuramlarda hiç ele alınmayan, değinilmeyen çok önemli ikinci bir boyutu daha bulunmaktadır ki bu da iletişimin zaman boyutunu gösteren kuşaklararası haberleşme/iletişimdir. İnsanın tek bir birey olarak kendi kurduğu anında ve direkt ilişkilerle sorunlarını çözemediğini, ancak toplum biçiminde örgütlenerek, sorunların üstesinden gelebildiği bilinmektedir. Otomatik olmayan, kendiliğinden gerçekleşmeyen bu çözümün, gerektirdiği belli zorunluluklar olacaktır. Bu zorunlulukların başında kendiliğinden gerçekleşmeyen bu çözümün öğrenilmesi gereği gelmektedir. Otomatik olarak, kendiliğinden gerçekleşmediği için sözkonusu çözümün tekrarının sağlanması da ancak öğrenme ile mümkün olabilecektir. İletişim/toplum bağlantısının ikinci yönü işte tam bu noktada ortaya çıkmaktadır. Doğa karşısındaki ilk sorunlar dışındaki sorunların ve geliştirilen bütün çözümlerin kaynağında insanların kendiliğinden geliştirdiği, anında ilişkilerin bulunmamasının, yani bu çözümün otamatik olmamasının, çözümlerin öğrenilir, aktarılır olmasını zorunlu kıldığını belirtmiştik. Bu zorunluluk, yalnız gününde degil, kuşaklar arasında da bir aktarma gerekliliğini ortaya çıkarmaktadır. Kuşaklararası iletişimde en önemli kurumlardan biri de eğitimdir. Doğuştan gelmeyen kendiliğinden gerçekleşmeyen çözümün aktarılması çerçevesinde iletişim, yalnızca toplum üyeleri arasındaki anında haberleşmeyle sınırlı kalmayacak, kuşaklararası iletişim gerekliliği ortaya çıkacaktır. Kuşaklararası iletişim için kullanılacak çeşitli yol ve araçlar içinde okul ve eğitim de çözümle yakında ilişkili olacaktır.
Soru 87
Aşağıdaki toplum yaşamı ile ilgili bilgilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Toplum yaşamı doğanın bir ürünüdür.
B
Toplum yaşamı, dine karşı insanın çözümüdür.
C
Toplum yaşamı bütün insanlığa yaygın olamamıştır.
D
Toplum yaşamı otomatik olarak kendiliğinden gerçekleşen bir olaydır.
E
Toplum yaşamı, insanlığın gelişiminin bir aşamasıdır.
Açıklama:
Toplum yaşamı, yahut toplumsal örgütleniş biçimi, önündeki sorunları aşabilmek için insanın sonradan geliştirdiği bir çözüm biçimi olarak karşımıza çıkmıştır. Başka bir ifadeyle toplum yaşamı, insanlığın gelişiminin bir aşamasıdır. Toplum yaşamı doğanın bir ürünü olmaktan uzaktır. Toplum yaşamı, doğaya karşı insanın çözümüdür. Bu nedenle toplum yaşamı bütün insanlığa yaygın olmuş ama buna karşın büyük farklılıklar ve çeşitlilik göstermiştir. Toplum yaşamı doğadan gelen ve otomatik olarak kendiliğinden gerçekleşen bir olay olsa idi, yeryüzündeki bütün toplumların aynı özellikleri göstermesi gerekirdi.
Soru 88
Kitlelerin belli siyasal amaçlar doğrultusunda sevki sorunu hangi yıllarda büyük önem kazanmıştır?
Seçenekler
A
1910'larda
B
1920'lerde
C
1930'larda
D
1940'larda
E
1950'lerde
Açıklama:
1930’larda kitlelerin belli siyasal amaçlar doğrultusunda sevki sorunu büyük önem kazanmıştır.
Soru 89
- Geniş halk kesimleri ya doğrudan doğruya aktif bir biçimde o dönem yaşanan siyasi, askeri ve toplumsal olaylar içinde yer almışlardır.
- O dönem yaşanan siyasi, askeri ve toplumsal olayların doğurduğu siyasal çerçevede halk, bilinçli bir şekilde denetim altında tutulmak ve yönlendirilmek istenmiştir.
- O dönemde cephede ve cephe gerisinde on milyonlarca insanın katıldığı iki büyük dünya savaşı olmuştur.
- Geniş halk kesimlerine hitap etmek için yoğun bir şekilde kullanılan yazılı basın, o dönemin tek kitle iletişim aracı olarak karşımıza çıkmıştır.
İletişim alanında yapılan ilk bilimsel araştırmaların ait olduğu dönemle ilgili yukarıdaki bilgilerin hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve III
C
III ve IV
D
I, II ve III
E
I, II ve IV
Açıklama:
Bu dönem son derece önemli ve çarpıcı olayların yaşandığı bir dönemdir. Bu olayların siyasi boyutunun yanında önemli ortak noktası geniş halk yığınlarını ilgilendiren yönlerinin bulunmasıdır. Geniş halk kesimleri ya doğrudan doğruya aktif bir biçimde bu siyasi, askeri ve toplumsal olaylar içinde yer almışlar, ya da yine bu olayların doğurduğu siyasal çerçevede bilinçli bir şekilde denetim altında tutulmak, yönlendirilmek, biçimlendirilmek, hatta manipüle edilmek istenmişlerdir. Bu yüzden de söz konusu dönemde basının yanında geniş halk kesimlerine hitap edecek sinema ve özellikle radyo ve televizyon gibi yeni kitle iletişim araçları geliştirildiği gibi, kitle iletişimi de ilk kez bilimsel yöntemlerle incelenen bir alan olarak karşımıza çıkmıştır.
Soru 90
Kitle iletişimi ilk kez hangi yüzyılda bilimsel yöntemlerle incelenen bir alan olarak karşımıza çıkmıştır?
Seçenekler
A
17. yüzyıl
B
18. yüzyıl
C
19. yüzyıl
D
20. yüzyıl
E
21. yüzyıl
Açıklama:
Kitle iletişimi ilk kez 20. yüzyılda bilimsel yöntemlerle incelenen bir alan olmuştur.
Soru 91
- Toplumsal yaşama geçme, karşılıklı iletişimi sağlayan kişilerin bireysel ilişkileriyle gerçekleşmekte, ayrıca bir çabayı gerektirmemektedir.
- Toplumun sağlıklı işleyişi için gerek toplum üyeleri, gerek toplumsal kurumlar arasında bir haberleşme zorunluluğu ortaya çıkmıştır.
- Toplumun örgütlenme biçimi, kimliği ve üretilen çözümlerin nesilden nesile aktarılabilmesi için eğitim ve okul en önemli araç olarak geliştirilmiştir.
- Bir toplumdaki iletişim sistemini belirleyen temel unsur, toplumların sorunlarını aşmak için geliştirdikleri çözümler ve bu çözümün gerektirdiği örgütlenme biçimidir.
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve III
C
III ve IV
D
I, II ve III
E
II, III ve IV
Açıklama:
Toplumsal yaşama geçme, bireysel ilişkilerle gerçekleşmemekte, ancak toplu bir çabayı gerektirmektedir. Toplum yaşamına geçilirken, ilişkilerin, çabaların örgütlenmesi ve belli bir amaca yöneltilmesi ancak çaba sırasında kurulacak iletişimle mümkün olabilecektir.
Soru 92
İletişim çalışmalarının temelinde öncelikle hangi kaygılar görülmektedir?
Seçenekler
A
Ticari
B
Askeri/siyasi
C
Ekonomik
D
Sosyal yaşam
E
Bireylerarası iletişim
Açıklama:
İletişim alanındaki çalışmaların temelinde öncelikle askeri/siyasi kaygıların bulunduğu görülmektedir. Doğru cevap, B'dir.
Soru 93
Hangi yüzyılın başlangıç döneminde "iletişim" konusu gündeme gelmiştir?
Seçenekler
A
17. yy
B
18. yy
C
19. yy
D
20. yy
E
21. yy
Açıklama:
İletişim konusu 20. yüzyılın başlangıç döneminde gündeme gelmiştir.
Soru 94
Büyük Savaş yıllarında çok geniş kitleleri hareket ettirmek ve bu hareketleri denetim altında tutmak için hangi alanda yeni araçların geliştirilmesine ihtiyaç duyulmuştur?
Seçenekler
A
Fen bilimleri
B
Savunma
C
İletişim
D
Tıp
E
Ulaşım
Açıklama:
Savaş esnasında, çok geniş kitleleri hareket ettirmek ve bu hareketlerinde denetim altında tutmak zorunluluğu yeni iletişim araçlarının geliştirilmesine yol açmıştır. Doğru cevap, C'dir.
Soru 95
Hangisi Bolşeviklerin belli ilkelerin yaygınlaştırılması ve rejimin benimsetilmesi çabalarında yararlandığı kitle iletişim araçlarından biridir?
Seçenekler
A
Gazete
B
Dergi
C
Televizyon
D
Radyo
E
Sinema
Açıklama:
Bolşeviklerin belli ilkelerin yaygınlaştırılması ve rejimin benimsetilmesi çabalarında yararlandıkları
kitle iletişim araçlarından biri de sinemadır. Doğru yanıt, E'dir.
kitle iletişim araçlarından biri de sinemadır. Doğru yanıt, E'dir.
Soru 96
İletişim alanındaki gelişmelere hız kazandıran 1929 yılında gerçekleşen olay aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ekonomik kriz
B
Bolşevik İhtilali
C
Büyük Savaş
D
Spartaküs olayı
E
Kızılordu deneyi
Açıklama:
İletişim alanındaki gelişmelere ivme kazandıran bir başka önemli olay 1929 ekonomik krizidir. 1929 dünya ekonomik krizi iki büyük savaş arası dönemde yaşanan ve sonuçları itibariyle son derece önemli gelişmelere yol açan olaylardan biridir. Doğru cevap, A'dır.
Soru 97
"Krizi aşmak için gerekirse milyonlarca insana çukur açtırıp sonra bu çukurların kapattırılması” fikri aşağıdaki isimlerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Mussolini
B
Hitler
C
Keynes
D
Goebbels
E
Troçki
Açıklama:
"Krizi aşmak için gerekirse milyonlarca insana çukur açtırıp sonra bu çukurların kapattırılması” fikri Keynes'e aittir. Doğru cevap, C'dir.
Soru 98
Bilgi çağından bahsedilmesi hangi olayla birlikte başlamıştır?
Seçenekler
A
Berlin Duvarı'nın yıkılması
B
Birinci Dünya Savaşı'nın bitmesi
C
ABD'de kitlesel çalışma kampanyalarının başlaması
D
Sovyetler'in dağılması
E
New Deal Programı'nın hayata geçmesi
Açıklama:
90’lı yıllarla birlikte Sovyetler Birliği’nin dağılmasıyla artık tek merkezli sistemde bilgi çağından bahsedilmektedir.
Soru 99
Marshall Planı ve NATO'ya yapılan büyük ekonomik harcamaların ABD halkı tarafından kabulünün sağlanması amacıyla hangisine yönelik bir korku yaratılmıştır?
Seçenekler
A
Fakirlik
B
Komünizm
C
Ekonomik kriz
D
3. Dünya savaşı
E
Terörizm
Açıklama:
Marshall Planı ve NATO’nun ABD’ye büyük ekonomik maliyeti bulunmaktadır. Bu harcamalara karşı Amerikan kamuoyunda oluşacak muhtemel tepkileri en baştan önlemek ve bu siyaseti haklı ve meşru göstermek için oldukça abartılı yapay bir komünizm tehdidi yaratılmıştır. Doğru yanıt, B'dir.
Soru 100
I. Eğitim
II. Aile
III. Okul
IV. Arkadaş çevresi
V. İşyeri
Yukarıdakilerden hangileri en önemli kuşaklararası iletişim aracıdır?
II. Aile
III. Okul
IV. Arkadaş çevresi
V. İşyeri
Yukarıdakilerden hangileri en önemli kuşaklararası iletişim aracıdır?
Seçenekler
A
I,II
B
II, III
C
I, III
D
III, IV
E
I, V
Açıklama:
Eğitim ve okul en önemli kuşaklararası iletişim aracıdır.
Soru 101
Marx'a göre aşağıdakilerden hangisi sınıflararası ilişki ve çatışmaya bağlı olarak gerçekleşmektedir?
Seçenekler
A
Toplumsal değişme
B
Teknolojik gelişme
C
Sosyalleşme
D
Toplumsal bölünme
E
Kapitalist baskı
Açıklama:
Marx toplumsal değişmenin, hatta tarihe yön veren temel dinamiğin toplum içindeki sınıflararası ilişki/çatışma olduğunu söylemektedir. Doğru cevap, A'dır.
Soru 102
Amerika Birleşik Devletlerinde dünya ekonomik krizinin sonuçlarını hafifletmek amacıyla 1933-1939 yılları arasında uygulanan program aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
New Deal
B
Gobbels programı
C
Halk Komiserliği
D
Mc Carthyist program
E
Propaganda Analizi Enstitüsü
Açıklama:
New Deal yeni düzen anlamına gelmektedir.
1933 ile 1939 yılları arasında uygulanan bu program dünya ekonomik krizinin sonuçlarını hafifletmek, kapitalist sistemin karşılaştığı güçlükleri aşmak üzere tasarlanmış ve yürürlüğe geçirilmiştir. Bu amaçla öncelikle toplumsal dengesizlik ve istikrarsızlığın giderilmesine, farklı ekonomik çıkarlar arasında bir denge kurulmasına çalışılmıştır.
Doğru cevap a) şıkkıdır.
1933 ile 1939 yılları arasında uygulanan bu program dünya ekonomik krizinin sonuçlarını hafifletmek, kapitalist sistemin karşılaştığı güçlükleri aşmak üzere tasarlanmış ve yürürlüğe geçirilmiştir. Bu amaçla öncelikle toplumsal dengesizlik ve istikrarsızlığın giderilmesine, farklı ekonomik çıkarlar arasında bir denge kurulmasına çalışılmıştır.
Doğru cevap a) şıkkıdır.
Soru 103
Aşağıdakilerden hangisi Birinci Dünya Savaşı koşullarının bir ürünüdür ve kitlesel hareketlerin en önemlisi olarak kabul edilir?
Seçenekler
A
Sosyalist hareket
B
Bolşevik ihtilali
C
Fransız ihtihali
D
Marshall yardımı
E
Dijital emperyalizm
Açıklama:
Kitlesel hareketlerin en önemlisi Bolşevik İhtilali’dir. Bolşevik İhtilali yalnızca ayaklanmayla kalmamış kitlelerin yönlendirilmesiyle belli sonuçların alınabileceğini de göstermiştir. Bolşevik İhtilali, Birinci Dünya Savaşı koşullarının bir ürünüdür. Bolşevik liderler, savaşın en kritik evresinde ayaklanma ile propaganda taktiklerini bütünleştirerek, savaş halinde bulunan Çarlık ordusunun cepheden çekilmesi koşullarını yaratmışlardır.
Soru 104
Kitle toplumu, ................, tüketim ve ............. kavramları 1945 sonrasında kapitalist Amerika’nın tanımlanmasında başvurulan en yaygın ve çekici kavramlar haline gelmiştir.
Yukarıdaki ifadede boş bırakılan yerleri aşağıdakilerden hangisi sırasıyla ve doğru olarak tamamlar?
Yukarıdaki ifadede boş bırakılan yerleri aşağıdakilerden hangisi sırasıyla ve doğru olarak tamamlar?
Seçenekler
A
kitle kültürü, refah toplumu
B
liberalleşme, kapitalistleşme
C
özgürlük, demokrasi
D
sanayileşme, para
E
bilgi çağı, sermaye
Açıklama:
Kitle toplumu, kitle kültürü, tüketim ve refah toplumu kavramları 1945 sonrasında kapitalist Amerika’nın tanımlanmasında başvurulan en yaygın ve çekici kavramlar haline gelmiştir.
Soru 105
1950’ler Amerikasında ............ olarak anılan bir toplumsal panik yaşanmaktadır. Sovyet tehdidine dayanan, sabotaj, ayaklanma ve hatta işgal korkusunun egemen olduğu dönemde, Sovyet casuslarının Amerikan hükümetine bile sızdığı ve neredeyse devletin komünist komplocular, işbirlikçiler tarafından ele geçirildiği Amerikan halkınca da yaygın şekilde paylaşılan bir kuşku olmuştur.
Yukarıdaki ifadede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru olarak tamamlar?
Yukarıdaki ifadede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru olarak tamamlar?
Seçenekler
A
McCarthizm
B
Evanjelizm
C
Düalizm
D
Emperyalizm
E
Determinizm
Açıklama:
1950’ler Amerikasında McCarthizm olarak anılan bir toplumsal panik yaşanmaktadır. Sovyet tehdidine dayanan, sabotaj, ayaklanma ve hatta işgal korkusunun egemen olduğu dönemde, Sovyet casuslarının Amerikan hükümetine bile sızdığı ve neredeyse devletin komünist komplocular, işbirlikçiler tarafından ele geçirildiği Amerikan halkınca da yaygın şekilde paylaşılan bir kuşku olmuştur.
Soru 106
"Eğitim ve okul en önemli ... arası iletişim aracıdır."
Yukarıda boş bırakılan yere gelmesi gereken en uygun ifade aşağıdaki seçeneklerden hangisinde verilmiştir?
Yukarıda boş bırakılan yere gelmesi gereken en uygun ifade aşağıdaki seçeneklerden hangisinde verilmiştir?
Seçenekler
A
kimlikler
B
kuşaklar
C
çocuklar
D
uluslar
E
ideolojiler
Açıklama:
İletişimin, araştırma ve kuramlarda hiç ele alınmayan, değinilmeyen çok önemli ikinci bir boyutu daha bulunmaktadır ki bu da iletişimin zaman boyutunu gösteren kuşaklararası haberleşme/iletişimdir. Eğitim ve okul en önemli kuşaklararası iletişim aracıdır.
Soru 107
Aşağıdakilerden hangisi 1929 Ekonomik Buhranına ilişkin gelişmelerden biri değildir?
Seçenekler
A
New Deal programının uygulanması
B
Marshall yardımlarının hayata geçirilmesi
C
İşsizliğin önlenmesine yönelik kurumlar kurulması
D
Ekonomide devlet müdahalesinin görülmeye başlanması
E
Kitlesel çalışma kampanyalarının yürütülmesi
Açıklama:
1929 Ekonpmik Buhranı, XX. yüzyılda kapitalist sistemin içine girdiği en ciddi krizdir. Krizi aşmak için Amerika Birleşik Devletleri ve diğer ülkeler köklü önlem alma yoluna gitmişlerdir. Birleşik Devletler yönetimi krizi izleyen dönemde “New Deal” adı verilen kapsamlı bir programı hayata geçirmiştir. Alınan en önemli kararlardan biri büyük boyutlara
ulaşan işsizliğin önlenmesidir. Bu çerçevede Çalışmayı Geliştirme İdaresi, Sivil Koruma Birlikleri gibi kurumlaşmalara gidilmiş, Ulusal Sınai Kalkınma Yasası çıkarılmıştır. Yeni sorunlar klasik liberal/kapitalist teoriden yani laissez-faire zihniyetinden uzaklaşılmasını ve ekonomiye devlet müdahalesini beraberinde getirmiştir. (...) Keynes’in “krizi aşmak için gerekirse milyonlarca insana çukur açtırıp sonra bu çukurların kapattırılması” şeklinde sloganlaşan görüşleri gereğince Amerika Birleşik Devletleri’nde birtakım kitlesel çalışma kampanyaları yürütülmüştür. Ancak Marshall yardımları Soğuk Savaş döneminde başka gerekçelerle uygulanan bir politikayı ifade etmektedir.
ulaşan işsizliğin önlenmesidir. Bu çerçevede Çalışmayı Geliştirme İdaresi, Sivil Koruma Birlikleri gibi kurumlaşmalara gidilmiş, Ulusal Sınai Kalkınma Yasası çıkarılmıştır. Yeni sorunlar klasik liberal/kapitalist teoriden yani laissez-faire zihniyetinden uzaklaşılmasını ve ekonomiye devlet müdahalesini beraberinde getirmiştir. (...) Keynes’in “krizi aşmak için gerekirse milyonlarca insana çukur açtırıp sonra bu çukurların kapattırılması” şeklinde sloganlaşan görüşleri gereğince Amerika Birleşik Devletleri’nde birtakım kitlesel çalışma kampanyaları yürütülmüştür. Ancak Marshall yardımları Soğuk Savaş döneminde başka gerekçelerle uygulanan bir politikayı ifade etmektedir.
Ünite 5
Soru 1
Avrupa’da düzenli, periyodik bir görünümü yansıtması
bakımından ilk gerçek gazete diyebileceğimiz yayınların başladığı yüzyıl aşağıdakilerden hangisidir?
bakımından ilk gerçek gazete diyebileceğimiz yayınların başladığı yüzyıl aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
xv. yüzyıl
B
xvı. yüzyıl
C
xvıı. yüzyıl
D
xıv. yüzyıl
E
xx. yüzyıl
Açıklama:
XVII. yüzyıl, Avrupa’da düzenli, periyodik bir görünümü yansıtması
bakımından ilk gerçek gazete diyebileceğimiz yayınların başladığı yüzyıl olmuştur.
bakımından ilk gerçek gazete diyebileceğimiz yayınların başladığı yüzyıl olmuştur.
Soru 2
Aşağıdakilerden hangisi Milton' a göre basın özgürlüğünün toplum açısından yararları arasında değildir?
Seçenekler
A
Kötülük kaynakları çoktur ve bunların çoğuna insanların ulaşabilmesinin önüne basılmış eserlerin sansür edilmesi ile geçilebilir.
B
Kötü ve yanlış fikirlerin yok edilebilmesinin en güvenceli yolu olan basın özgürlüğü, gerçeklerin serbest olarak yayılımına olanak sağlar.
C
İnsanların pek çoğu sansür görevini yapabilecek yetenekte değildir; bu yetenekte olan insanların ise pek azı böyle bir görevi kabul eder.
D
Bir kişinin okuduğu eserdeki iyi ve kötü kısımları bizzat kendisinin ayırması hayat tecrübesi bakımından en önemli yararı sağlar.
E
Eserlerin ancak pek azı bütün kısımları itibariyle kötüdür; böyle olunca sansürlenen bir eserde az sayıdaki kötü kısımlar için
okuyucu eserin kapsadığı bütün iyi kısımlardan mahkum edilir.
okuyucu eserin kapsadığı bütün iyi kısımlardan mahkum edilir.
Açıklama:
Kötülük kaynakları çoktur ve bunların çoğuna insanların ulaşabilmesinin önüne basılmış eserlerin sansür edilmesi ile geçilemez.
Soru 3
I. Bir düşünce yanlış bile olsa, içinde birkaç dirhem hakikat de bulunabilir.
II. Hükumet ya da sivil toplum tarafından yanlış olduğu iddiasıyla susturulan herhangi bir düşünce aslında doğru olabilir.
III. Herhangi bir konuda egemen olan görüş, hemen hiçbir zaman hakikatin tamamı değildir. Bu nedenle tam hakikate ancak bu düşünceyi diğer düşüncelerle, zıt görüşlerle karşılaştırılarak varılabilir.
İngiliz filozof John Stuart Mill tarafından kaleme alınan On Liberty başlıklı eserin ikinci bölümünde, düşünceyi açıklama ve basın özgürlüğünü haklı ve
zorunlu gösteren nedenler yukarıdaki maddelerden hangisi ya da hangileridir?
II. Hükumet ya da sivil toplum tarafından yanlış olduğu iddiasıyla susturulan herhangi bir düşünce aslında doğru olabilir.
III. Herhangi bir konuda egemen olan görüş, hemen hiçbir zaman hakikatin tamamı değildir. Bu nedenle tam hakikate ancak bu düşünceyi diğer düşüncelerle, zıt görüşlerle karşılaştırılarak varılabilir.
İngiliz filozof John Stuart Mill tarafından kaleme alınan On Liberty başlıklı eserin ikinci bölümünde, düşünceyi açıklama ve basın özgürlüğünü haklı ve
zorunlu gösteren nedenler yukarıdaki maddelerden hangisi ya da hangileridir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I-II
C
I-III
D
II-III
E
I-II-III
Açıklama:
İngiliz filozof John Stuart
Mill tarafından kaleme alınan On Liberty başlıklı eserin ikinci bölümünde,
düşünceyi açıklama ve basın özgürlüğünü haklı ve
zorunlu gösteren nedenler;
• Hükümet ya da sivil toplum tarafından
yanlış olduğu iddiasıyla susturulan herhangi bir düşünce aslında doğru olabilir,
• Bir düşünce yanlış bile olsa, içinde birkaç
dirhem hakikat de bulunabilir,
• Herhangi bir konuda egemen olan görüş,
hemen hiçbir zaman hakikatin tamamı değildir. Bu nedenle tam hakikate ancak bu
düşünceyi diğer düşüncelerle, zıt görüşlerle
karşılaştırılarak varılabilir
Mill tarafından kaleme alınan On Liberty başlıklı eserin ikinci bölümünde,
düşünceyi açıklama ve basın özgürlüğünü haklı ve
zorunlu gösteren nedenler;
• Hükümet ya da sivil toplum tarafından
yanlış olduğu iddiasıyla susturulan herhangi bir düşünce aslında doğru olabilir,
• Bir düşünce yanlış bile olsa, içinde birkaç
dirhem hakikat de bulunabilir,
• Herhangi bir konuda egemen olan görüş,
hemen hiçbir zaman hakikatin tamamı değildir. Bu nedenle tam hakikate ancak bu
düşünceyi diğer düşüncelerle, zıt görüşlerle
karşılaştırılarak varılabilir
Soru 4
Hoffman-Rein'in iletişim özgürlüğüne göre basın özgürlüğü tartışmalarının merkezinde bulunan neden aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yazma Özgürlüğü
B
Konuşma Özgürlüğü
C
Okuma Özgürlüğü
D
Düşünce Özgürlüğü
E
Fikir Özgürlüğü
Açıklama:
Hoffman-Reim basın özgürlüğü tartışmalarının merkezinde
“konuşma özgürlüğü”nün bulunduğunu belirtmiştir.
“konuşma özgürlüğü”nün bulunduğunu belirtmiştir.
Soru 5
UNESCO'nun iletişim hakkını ele alıp ve bu hakkın artık haberleşme hakkının ötesinde, ileti alma ve bilgilendirme hakkını da içerdiği McBride Raporu hangi yılın sonunda tamamlanmıştır?
Seçenekler
A
1971
B
1973
C
1979
D
1975
E
1978
Açıklama:
UNESCO’nun “iletişim hakkı” ele alınmış ve bu hakkın artık haberleşme hakkının ötesinde, ileti alma ve bilgilendirme hakkını da içerdiği McBride Raporu 1979 yılında tamamlanmıştır.
Soru 6
Olağanüstü hal erkleri, hükumetlerin özellikle kriz dönemlerinde ulusal güvenlik gerekçesiyle “ön engelleme” ve “yayın sonrası sansür” yoluyla medyalar üzerinde siyasal baskı uygulamalarıdır.
Buna göre aşağıdakilerden hangisi yayın sonrası sansür yaptırımlarından değildir?
Buna göre aşağıdakilerden hangisi yayın sonrası sansür yaptırımlarından değildir?
Seçenekler
A
Yayınların yasaklanması
B
Malzemenin üretildiği teknik araçlara el konulması
C
Basım evlerinin kapatılması
D
Görsel ya da basılı yayının devlet yetkililerince önceden denetlenmesi
E
Yayınların toplatılması
Açıklama:
Yayın sonrası sansür yayınların yasaklanması, toplatılması,
malzemenin üretildiği teknik araçlara el konulması, basım evlerinin vd. kapatılması gibi yaptırımları kapsamaktadır. Görsel ya da basılı yayının devlet yetkililerince önceden denetlenmesi ise ön engellemenin yaptırımları arasındadır.
malzemenin üretildiği teknik araçlara el konulması, basım evlerinin vd. kapatılması gibi yaptırımları kapsamaktadır. Görsel ya da basılı yayının devlet yetkililerince önceden denetlenmesi ise ön engellemenin yaptırımları arasındadır.
Soru 7
I. Radikal medya
II. Barış gazeteciliği
III. Alternatif yayıncılık
Yeni sansür biçimleriyle çoğalan baskıyı bertaraf etmek ve iletişim özgürlüğünün sınırlarını genişletmek için uğraş veren yeni toplumsal hareketler ile onlara bağlı grupları besleyen tartışmaları kuşatan
kavramlar yukarıdaki maddelerin hangilerinde yoğunlaşmıştır?
II. Barış gazeteciliği
III. Alternatif yayıncılık
Yeni sansür biçimleriyle çoğalan baskıyı bertaraf etmek ve iletişim özgürlüğünün sınırlarını genişletmek için uğraş veren yeni toplumsal hareketler ile onlara bağlı grupları besleyen tartışmaları kuşatan
kavramlar yukarıdaki maddelerin hangilerinde yoğunlaşmıştır?
Seçenekler
A
Yalnız II
B
I-III
C
Yalnız III
D
I-II
E
I-II-III
Açıklama:
Yeni sansür biçimleriyle çoğalan baskıyı bertaraf etmek ve iletişim özgürlüğünün sınırlarını genişletmek için uğraş veren yeni toplumsal hareketler ile onlara bağlı grupları besleyen tartışmaları kuşatan
kavramlar “radikal medya”, “barış gazeteciliği”,“alternatif yayıncılık” etrafında yoğunlaşmaktır.
kavramlar “radikal medya”, “barış gazeteciliği”,“alternatif yayıncılık” etrafında yoğunlaşmaktır.
Soru 8
Aşağıdakilerden hangisi Matbuat Nizamnamesinde cezaya tabi tutulan
hükümlerden değildir?
hükümlerden değildir?
Seçenekler
A
Gazetenin imzalı bir sayısını ilgili devlet dairesine göndermemek
B
Hükumetten gelen resmi yazıları yayınlamak.
C
Genel adaba ve milli ahlaka aykırı yazılar basmak.
D
Hazreti padişahiye taarruz sayılabilecek yazılar yazmak.
E
Dost hükümdarlara dokunacak söz yazılması
Açıklama:
Matbuat Nizamnamesinde cezaya tabi tutulan
hükümlerden bazıları şunlardır:
Ruhsatsız gazete çıkarmak,
• Gazetenin imzalı bir sayısını ilgili devlet dairesine
göndermemek,
• Hükumetten gelen resmi yazıları yayınlamamak,
• Genel adaba ve milli ahlaka aykırı yazılar
basmak,
• Hazreti padişahiye taarruz sayılabilecek yazılar
yazmak,
• Dost hükümdarlara dokunacak söz yazılması
hükümlerden bazıları şunlardır:
Ruhsatsız gazete çıkarmak,
• Gazetenin imzalı bir sayısını ilgili devlet dairesine
göndermemek,
• Hükumetten gelen resmi yazıları yayınlamamak,
• Genel adaba ve milli ahlaka aykırı yazılar
basmak,
• Hazreti padişahiye taarruz sayılabilecek yazılar
yazmak,
• Dost hükümdarlara dokunacak söz yazılması
Soru 9
Hangi padişah döneminde basına yönelik yasaklar ve kapatma cezalarının yanı sıra, gazetelere çıkar sağlanmış, jurnalcilik desteklenmiş, gazete sahipleri ve çalışanları rüşvet ile satın
alınmaya çalışılmış, yabancı ülkelerle haberleşme engellenmiştir?
alınmaya çalışılmış, yabancı ülkelerle haberleşme engellenmiştir?
Seçenekler
A
I. Abdulhamit
B
Abdulaziz
C
II. Mahmut
D
II. Abdulhamit
E
Abdulmecit
Açıklama:
II. Abdülhamit
dönemi basına yönelik ön sansür uygulamaları da
dahil olmak üzere yoğun kontrol ve tedbir uygulamalarına sahne olmuş; basına yönelik yasaklar ve kapatma cezalarının yanı sıra, gazetelere çıkar sağlanmış, jurnalcilik desteklenmiş, gazete sahipleri ve çalışanları rüşvet ile satın alınmaya çalışılmış, yabancı ülkelerle haberleşme engellenmiştir.
dönemi basına yönelik ön sansür uygulamaları da
dahil olmak üzere yoğun kontrol ve tedbir uygulamalarına sahne olmuş; basına yönelik yasaklar ve kapatma cezalarının yanı sıra, gazetelere çıkar sağlanmış, jurnalcilik desteklenmiş, gazete sahipleri ve çalışanları rüşvet ile satın alınmaya çalışılmış, yabancı ülkelerle haberleşme engellenmiştir.
Soru 10
Cumhuriyet döneminden sonra üçüncü ve son basım kanunu kaç yılında basılmıştır?
Seçenekler
A
2004
B
2000
C
2001
D
1999
E
2006
Açıklama:
Cumhuriyet döneminin üçüncü ve son basın kanunu 2004 yılında basılmıştır.
Soru 11
Aşağıdakilerden hangisi John Milton'un "Areopagitica: John Milton’dan İngiltere Parlamentosu’na Sansürsüz Basım Hakkında Söylev" adlı yazısında geçen basın özgürlüğünün toplum için olan yararlarından daha çok eserin içeriği ile ilgilidir?
Seçenekler
A
Kötü ve yanlışfikirlerin yok edilebilmesinin en güvenceli yolu olan basın özgürlüğü, gerçeklerin serbest olarak yayılımına olanak sağlar
B
Bize yeni ve garip gelmeleri nedeniyle iyi fikirleri de kötü olarak mahkûm etmemiz tehlikesi her zaman vardır; basın özgürlüğü bunun önüne geçer.
C
Kötülük kaynakları çoktur ve bunların çoğuna insanların ulaşabilmesinin önüne basılmış eserlerin sansür edilmesi ile geçilemez.
D
İnsanların pek çoğu sansür görevini yapabilecek yetenekte değildir; bu yetenekte olan insanların ise pek azı böyle bir görevi kabul eder.
E
Eserlerin ancak pek azı bütün kısımları itibariyle kötüdür; böyle olunca sansürlenen bir eserde az sayıdaki kötü kısımlar için okuyucu eserin kapsadığı bütün iyi kısımlardan mahkûm edilir.
Açıklama:
Milton yazısında basın özgürlüğünün toplum açısından yararlarını altı noktada toplamıştır. E şıkkı daha çok eserin içeriği ile ilişkilidir.
Soru 12
1. Hükümet ya da sivil toplum tarafından yanlış olduğu iddiasıyla susturulan herhangi bir düşünce aslında doğru olabilir,
2. Bir düşünce yanlış bile olsa, içinde birkaç dirhem hakikat de bulunabilir,
3. Herhangi bir konuda egemen olan görüş, hemen hiçbir zaman hakikatin tamamı değildir. Bu nedenle tam hakikate ancak bu düşünceyi diğer düşüncelerle, zıt görüşlerle karşılaştırılarak varılabilir.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri John Stuart Mill'in "Özgürlük Üzerine "adlı eserinde yer alan basın özgürlüğü ile ilişkili düşüncelerdendir?
2. Bir düşünce yanlış bile olsa, içinde birkaç dirhem hakikat de bulunabilir,
3. Herhangi bir konuda egemen olan görüş, hemen hiçbir zaman hakikatin tamamı değildir. Bu nedenle tam hakikate ancak bu düşünceyi diğer düşüncelerle, zıt görüşlerle karşılaştırılarak varılabilir.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri John Stuart Mill'in "Özgürlük Üzerine "adlı eserinde yer alan basın özgürlüğü ile ilişkili düşüncelerdendir?
Seçenekler
A
Yalnız 1
B
I-II
C
I-III
D
I-II-III
E
Yalnız III
Açıklama:
Verilen ifadelerin tamamı başlıklı eserin ikinci bölümünde, düşünceyi açıklama ve basın özgürlüğünü haklı ve zorunlu gösteren nedenler arasındadır.
Soru 13
Aşağıdakilerden hangisi ya da hangileri Keane'nin XIX. yüzyılda basın özgürlüğü mücadelesinin kazanımları arasında sayılabilir?
I. Devletin ifade özgürlüğüne getirdiği kısıtlamaların görünür hale gelmesine aracılık etmiş,
II. Medeni haklar ve siyasal demokrasi mücadelesine hız kazandırmış,
III. İşçi sınıfına mensup yurttaşların okuryazarlık düzeylerinin yükselmesine olanak sağlamış ve başka türlü edinebilmelerine olanak bulunmayan yayınları sağlayan kolektif okuma gruplarının oluşmasını teşvik etmiş.
I. Devletin ifade özgürlüğüne getirdiği kısıtlamaların görünür hale gelmesine aracılık etmiş,
II. Medeni haklar ve siyasal demokrasi mücadelesine hız kazandırmış,
III. İşçi sınıfına mensup yurttaşların okuryazarlık düzeylerinin yükselmesine olanak sağlamış ve başka türlü edinebilmelerine olanak bulunmayan yayınları sağlayan kolektif okuma gruplarının oluşmasını teşvik etmiş.
Seçenekler
A
Yalnız II
B
Yalnız III
C
I-III
D
I-II
E
I-II-III
Açıklama:
Verilen ifadelerin tamamı Keane’nin aktarımına göre, XIX yüzyılda basın özgürlüğü mücadelesinin kazanımları arasındadır.
Soru 14
UNESCO'nun Mcbride raporu kaç yılında tamamlanmıştır?
Seçenekler
A
1975
B
1977
C
1979
D
1978
E
1976
Açıklama:
Uluslararası arenada bu görüşlerin dile getirilmesi 1970’lerin sonunda UNESCO aracılığıyla olmuştur. 1979’da tamamlanan UNESCO’nun McBride Raporunda “iletişim hakkı” ele alınmış ve bu hakkın artık haberleşme hakkının ötesinde, ileti alma ve bilgilendirme hakkını da içerdiği ve iletişimin, tarafların bireysel ve kolektif olarak içinde demokratik ve dengeli bir diyalog sürdürdükleri, çift yönlü bir süreç olduğu kabul edilmiştir.
Soru 15
Hoffman Reim'a göre basın özgürlüğü tartışmalarının merkezinde ne yer almaktadır?
Seçenekler
A
Konuşma özgürlüğü
B
Yazma özgürlüğü
C
Dinleme özgürlüğü
D
Seçme özgürlüğü
E
Seçilme özgürlüğü
Açıklama:
HoffmanReim basın özgürlüğü tartışmalarının merkezinde “konuşma özgürlüğü”nün bulunduğunu, bu özgürlüğün arka planında ise “gerçeği ortaya çıkarma” amacının yattığını belirtmiş, böyle bir yaklaşımın basın özgürlüğünü gerçeği ortaya çıkarma yeteneğine sahip bireyler ve araçlarla sınırlandırdığını söylemiştir.
Soru 16
I. Özel çıkarların temsiline aracılık etmek yerine kamu çıkarını görünür hale getirmek için kurulan yayıncılık kuruluşlarının giderleri kamu tarafından karşılanmıştır,
II. Özerklikleri yasalarla teminat altına alınmıştır.
III. Özerk yapıları, onların yerel ve ulusal yönetim ve hükümetlere mesafelenmesini mümkün kılmış, böylelikle kamu ya da kamuların eleştiri ve yargılama yetenekleri çoğaltılmıştır.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri BBC (British Broadcasting Corporation) aracılığı ile görülen yayıncılık anlayışını temsil eden özelliklerindendir?
II. Özerklikleri yasalarla teminat altına alınmıştır.
III. Özerk yapıları, onların yerel ve ulusal yönetim ve hükümetlere mesafelenmesini mümkün kılmış, böylelikle kamu ya da kamuların eleştiri ve yargılama yetenekleri çoğaltılmıştır.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri BBC (British Broadcasting Corporation) aracılığı ile görülen yayıncılık anlayışını temsil eden özelliklerindendir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I-II
D
I-III
E
I-II-III
Açıklama:
Başta İngiltere’de örgütlenen kamu hizmeti yayıncılığı ve onun örnek kuruluşu BBC (British Broadcasting Corporation - İngiliz Radyo Televizyon Kurumu) aracılığıyla görülen yayıncılık anlayışı, toplumda eşit iletişim olanaklarından yoksun bırakılmış kesimlerin görüşlerine yer açabilmek için var edilmiştir. Özel çıkarların temsiline aracılık etmek yerine kamu çıkarını görünür hale getirmek için kurulan yayıncılık kuruluşlarının giderleri kamu tarafından karşılanmış, özerklikleri yasalarla teminat altına alınmıştır.
Soru 17
Aşağıdakilerden hangisi ya da hangileri Keane tarafından ortaya atılan sansür olarak göz ardı edilen, iletişim özgürlüğünü sınırlayan yönlerdir?
I.Dev boyuttaki firmaların karları doğrultusunda yurttaşların ne dinleyip, ne okuyacaklarını ne seyredeceklerini kararlaştırmaları,
II. Ticari yayıncıların okuyucuların, dinleyicilerin ve seyircilerin pazar dışı tercihlerini umursamamaları,
III. Enformasyonun tanımının kamusal yarar kavramından uzaklaşıp özel olarak tasarruf olunabilen bir metaya yaklaştırılması.
I.Dev boyuttaki firmaların karları doğrultusunda yurttaşların ne dinleyip, ne okuyacaklarını ne seyredeceklerini kararlaştırmaları,
II. Ticari yayıncıların okuyucuların, dinleyicilerin ve seyircilerin pazar dışı tercihlerini umursamamaları,
III. Enformasyonun tanımının kamusal yarar kavramından uzaklaşıp özel olarak tasarruf olunabilen bir metaya yaklaştırılması.
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I-III
C
I-II-III
D
Yalnız III
E
I-II
Açıklama:
Keane tarafından da belirtildiği gibi yeni sağ hareketin sözcüleri “sansür”ü oldukça dar bir anlamda ele alarak, pazar liberalizminin iletişim özgürlüğünü kısıtlayan yönlerini göz ardı etmektedir.
Soru 18
Hükümetlerin özellikle kriz dönemlerinde ulusal güvenlik gerekçesiyle “ön engelleme” ve “yayın sonrası sansür” yoluyla medyalar üzerinde siyasal baskı uygulamaları hangi tür sansürü ifade etmektedir?
Seçenekler
A
Olağünüstü hal erkleri
B
Silahlı gizlilik
C
Devlet reklamcılığı
D
Korporatizm
E
Yalan söylemek
Açıklama:
“Olağanüstü hal erkleri” hükümetlerin özellikle kriz dönemlerinde ulusal güvenlik gerekçesiyle “ön engelleme” ve “yayın sonrası sansür” yoluyla medyalar üzerinde siyasal baskı uygulamalarıdır. Ön engelleme sözlü, görsel ya da basılı yayının devlet yetkililerince önceden denetlemesi (ki bunun yolu resmi ya da resmi olmayan hükümet sözcüleriyle dostça konuşma ve kokteylerden, basit isteklere, telefonla yapılan uyarılardan, zorunlu ve ihtiyari kuralların konmasına dek uzanır); yayın sonrası sansür ise yayınların yasaklanması, toplatılması, malzemenin üretildiği teknik araçlara el konulması, basımevlerinin vd. kapatılması gibi yaptırımları kapsamaktadır
Soru 19
............ çeşitli sivil toplum örgütleri ile devlet görevlileri arasında gizli ve kamusal sorumluluktan uzak pazarlıklar yapılması ile ilişkilendirilen sansür türü hangisidir?
Seçenekler
A
Olağanüstü hal erkleri
B
Korporatizm
C
Yalan söylemek
D
Silahli gizlilik
E
Devlet reklamcılığı
Açıklama:
Politik bir sansür türü olarak beliren “korporatizm” çeşitli sivil toplum örgütleri ile devlet görevlileri arasında gizli ve kamusal sorumluluktan uzak pazarlıklar yapılması, pazarlıkların ve korporatist nitelikli ilişkilerin yapısı gereği kitle iletişim araçları yoluyla kamuya açılmaması olarak açıklanabilir.
Soru 20
Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nde basın özgürlüğü ilk olarak hangi yılda anayasal güvence altına alınmıştır?
Seçenekler
A
1921
B
1924
C
1960
D
1938
E
1925
Açıklama:
Ulusal mücadelenin gerek örgütlenmesinde gerekse kazanılmasında rolü olan basın, Cumhuriyetin ilanının ardından 25 Ekim 1923 tarihinde İcra Vekilleri Heyetince yayımlanan sansürü ortadan kaldıran bir kararname ile yeniden özgürlüğüne kavuşmuş, ardından 1924 tarihli Teşkilâtı Esasî’ye Kanunu’nun 77. maddesinde yer alan “Matbuat (basın) kanun dairesinde serbesttir ve neşir edilmeden (yayınlanmadan) evvel teftiş ve muayeneye tabi değildir” ifadesiyle basın özgürlüğü anayasal güvenceye bağlanmıştır.
Soru 21
Aşağıdaki akımlardan hangisi basın özgürlüğü alanındaki ilk önemli temsilcisi John Milton’un basın özgürlüğü tarihi açısından bir klasik sayılan Areopagitica: John Milton’dan İngiltere Parlamentosu’na Sansürsüz Basım Hakkında Söylev başlıklı yazısıyla ilgilidir?
Seçenekler
A
Modernizm
B
Lİberalizm
C
Postmodernizm
D
Emperyalizm
E
Feminizm
Açıklama:
b
Soru 22
Batı Avrupa’da XVII. yüzyılda güçlenen liberalizm akımının basın özgürlüğü alanındaki ilk önemli temsilcisi kimdir?
Seçenekler
A
John Milton
B
Francis Bacon
C
Immanuel Kant
D
Mikhail Bakunin
E
John Stuart Mill
Açıklama:
A
Soru 23
XVII. yüzyılda basın özgürlüğünü bireyin hakları ile savunan görüş içerisinde ele alan düşünür hangisidir?
Seçenekler
A
John Locke
B
Karl Marx
C
Henry David Thoreau
D
Mikhail Bakunin
E
Soren Kierkegaard
Açıklama:
a
Soru 24
"Kamu çıkarı, kamusal fayda, kamuoyu gibi kavramlar yerleşiklik kazanmaya başlamıştır. Yurttaş topluluğunun siyasal katılımının sağlanmasında gazete ve dergiler önemli işlev yüklenmiş, basının yurttaşların yönetimlerden hesap sormasına aracılık etme konumu pekiştirilmiştir."
Yukarıdaki gelişmeler hangi dönemde yaşanmıştır?
Yukarıdaki gelişmeler hangi dönemde yaşanmıştır?
Seçenekler
A
XV. Yüzyıl
B
XVI. Yüzyıl
C
XVII.Yüzyıl
D
XVIII. ve XIX. yüzyıl
E
Hiçbiri
Açıklama:
D
Soru 25
Aşağıdakilerden hangisi XIX yüzyılda basın özgürlüğü mücadelesinin kazanımlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Yönetici sınıfların ve yönetim örgütlerinin zaaflarını ortaya koyarak onları sıkıştırmaya
yaramıştır.
yaramıştır.
B
Devletin ifade özgürlüğüne getirdiği kısıtlamaların görünür hale gelmesine aracılık etmiştir.
C
Sadece burjuva sınıfına mensup yurttaşların okuryazarlık düzeylerinin yükselmesine olanak sağlamıştır.
D
Medeni haklar ve siyasal demokrasi mücadelesine hız kazandırmıştır.
E
Anayasa reformu, temsili kurumlara duyulan ihtiyaç, kadınların, siyahların ve göçmenlerin baskı altında tutulması gibi önemli konularda bilgi edinmesine yaramıştır.
Açıklama:
c
Soru 26
Basın özgürlüğü yerine iletişim özgürlüğü kavramının kullanımı yirminci yüzyılda gündeme gelmiştir. İletişim özgürlüğü kavramına ilk olarak nerede yer verilmiştir?
Seçenekler
A
İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi
B
Basın kanunu
C
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi
D
UNESCO’nun McBride Raporu
E
Amerikan Anayasası
Açıklama:
A
Soru 27
1980 sonrasında ABD’de başlayan ve Avrupa’ya sıçrayan medyanın devletin düzenleyici kurallarından arındırılması/kurarsızlaştırma uygulaması hukuki terimsel karşılığı hangisidir?
Seçenekler
A
Spekülasyon
B
Deregülasyon
C
Manipülasyon
D
Regülasyon
E
Korporatizm
Açıklama:
B
Soru 28
Osmanlı döneminin basın alanına ilişkin 1864 tarihli ilk kapsamlı yasal düzenlemesi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İsdibdat düzenlemeleri
B
Kanun-i Esasi
C
Fransız Basın Kanunu
D
Matbuat Nizamnamesi
E
Takrir-i Sükûn Kanunu
Açıklama:
D
Soru 29
“Matbuat (basın) kanun dairesinde serbesttir ve neşir edilmeden (yayınlanmadan) evvel teftiş ve muayeneye tabi değildir” ifadesiyle basın özgürlüğünü anayasal güvenceye bağlayan kanun hangisidir?
Seçenekler
A
1924 tarihli Teşkilâtı Esasî
B
1881 tarihli Fransız Basın Kanunu
C
1864 tarihli Matbuat Nizamnamesi
D
1867’de yayınlanan Âli Kararname
E
1909 tarihli Matbuat kanunu
Açıklama:
a
Soru 30
Hangi tarihli Anayasa, “Basın hürdür; sansür edilemez” ilkesini benimsemiş ve basın özgürlüğünü sağlayacak tedbirleri uygulamada devlete sorumluluklar vermiştir?
Seçenekler
A
1921
B
1924
C
1961
D
1982
E
Hiçbiri
Açıklama:
C
Soru 31
Avrupa’da düzenli, periyodik bir görünümü yansıtması bakımından ilk gerçek gazete yayınların başladığı yüzyıl hangisidir?
Seçenekler
A
XIV
B
XV
C
XVI.
D
XVII.
E
XVIII.
Açıklama:
XVII. yüzyıl, Avrupa’da düzenli, periyodik bir görünümü yansıtması bakımından ilk gerçek gazete diyebileceğimiz yayınların başladığı yüzyıl olmuştur. Doğru cevap D'dir.
Soru 32
Strasbourg’da haftalık olarak çıkan bugünkü anlamda ilk gazete hangi yıl yayınlanmıştır?
Seçenekler
A
1609
B
1632
C
1644
D
1694
E
1704
Açıklama:
Bugünkü anlamda ilk gazete olan 1609’da Strasbourg’da haftalık olarak Almanca yayınlanan Avisa, Relation oder Zeitung’dur. Doğru cevap A'dır.
Soru 33
Basın özgürlüğü yerine iletişim özgürlüğü kavramının kullanımı hangi yüzyılda gündeme gelmiştir?
Seçenekler
A
17.
B
18.
C
19.
D
20.
E
21.
Açıklama:
Basın özgürlüğü yerine iletişim özgürlüğü kavramının kullanımı yirminci yüzyılda gündeme gelmiştir. Doğru cevap D'dir.
Soru 34
Osmanlı döneminin basın alanına ilişkin ilk kapsamlı yasal düzenlemesi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Matbuat Nizamnamesi
B
Âli Kararnamesi
C
Teşkilâtı Esasî
D
Takrir-i Sükûn Kanunu
E
5680 Sayılı Basın Kanunu
Açıklama:
Osmanlı döneminin basın alanına ilişkin ilk kapsamlı yasal düzenlemesi olan 1864 tarihli Matbuat Nizamnamesidir. Doğru cevap A'dır.
Soru 35
Cumhuriyetin ilanının ardından “Gazeteciler/Basın Bayramı” olarak kabul edilen tarih aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
31 Mayıs
B
24 Temmuz
C
25 Ekim
D
23 Kasım
E
11 Aralık
Açıklama:
24 Temmuz günü, Cumhuriyetin ilanının ardından “Gazeteciler/Basın Bayramı” olarak kabul edilmiştir. Doğru cevap B'dir.
Soru 36
1694’de parlamentoda basın üzerindeki devlet sansürünün neden kaldırılması gerektiğini on sekiz madde ile açıklayan bir konuşma yapan düşünür kimdir?
Seçenekler
A
John Milton
B
Jürgen Habermas
C
John Locke
D
John Stuart Mill
E
John Keane
Açıklama:
1632-1704 yılları arasında yaşamış liberalizmin öncü isimlerinden John Locke, 1694’de parlamentoda basın üzerindeki devlet sansürünün neden kaldırılması gerektiğini on sekiz madde ile açıklayan bir konuşma yapmıştır. Doğru cevap C'dir.
Soru 37
Basının davranışlarının bireylerin haklarına uygun olması gerektiği fikri kim tarafından ortaya atılmıştır?
Seçenekler
A
John Milton
B
J. Stuart Mill
C
John Keane
D
Jürgen Habermas
E
John Locke
Açıklama:
Basının davranışlarının bireylerin haklarına uygun olması gerektiği fikrinin Locke tarafından ortaya atılmıştır. Doğru cevap E'dir.
Soru 38
Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu Yasası hangi yıl yürürlüğe girmiştir?
Seçenekler
A
1960
B
1961
C
1964
D
1971
E
1974
Açıklama:
1964 yılında yürürlüğe giren Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu Yasası ile de kamu hizmeti yayıncılığı, yasal teminat altına alınmış ve kurumun özerk bir yapıya kavuşturulması doğrultusunda adımlar atılmıştır. Doğru cevap C' dir.
Soru 39
Aşağıdaki anayasalardan hangisi “Basın hürdür; sansür edilemez” ilkesini benimsemiş ve basın özgürlüğünü sağlayacak tedbirleri uygulamada devlete sorumluluklar vermiştir?
Seçenekler
A
1876
B
1921
C
1924
D
1961
E
1982
Açıklama:
1961 Anayasası, “Basın hürdür; sansür edilemez” ilkesini benimsemiş ve basın özgürlüğünü sağlayacak tedbirleri uygulamada devlete sorumluluklar vermiştir. Doğru cevap D'dir.
Soru 40
Cumhuriyet döneminin üçüncü ve son basın kanunu hangi yıl hazırlanmıştır?
Seçenekler
A
1987
B
2000
C
2004
D
2007
E
2011
Açıklama:
1987 tarihinde başlayan AB üyelik sürecinin 2000’li yıllarda hız kazanmasının ardından, 2004 yılında yeni bir basın kanunu hazırlanmıştır. 1931 tarihli Matbuat Kanunu ile 1950 tarihli Basın Kanunu’nun ardından kabul edilen Cumhuriyet döneminin üçüncü ve son basın kanunudur. Doğru cevap C'dir.
Soru 41
Avrupa’da düzenli, periyodik bir görünümü yansıtması bakımından ilk gerçek gazete diyebileceğimiz yayınlar hangi yüzyılda başlamıştır?
Seçenekler
A
XV
B
XVI
C
XVII
D
XVIII
E
XIX
Açıklama:
XVII. yüzyıl, Avrupa’da düzenli, periyodik bir görünümü yansıtması bakımından ilk gerçek gazete diyebileceğimiz yayınların başladığı yüzyıl olmuştur (İnuğur, 1993: 57).
Soru 42
Bugünkü anlamda ilk gazete hangi yıl, nerede yayımlanmıştır?
Seçenekler
A
1607-Almanya
B
1608-İngiltere
C
1609-Fransa
D
1610-Almanya
E
1611-Fransa
Açıklama:
Bugünkü anlamda ilk gazete 1609’da Strasbourg’da haftalık olarak Almanca yayınlanan Avisa, Relation oder Zeitung’dur.
Soru 43
Batı Avrupa’da XVII. yüzyılda güçlenen liberalizm akımının basın özgürlüğü alanındaki ilk önemli temsilcisi John Milton’un basın özgürlüğü tarihi açısından bir klasik sayılan eseri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kaybedilmiş Cennet
B
Areopagitica
C
Yeniden Bulunan Cennet
D
Kilise Yönetimiyle İlgili Bir Tartışma
E
Kralların ve Yöneticilerin Görev ve Yetkileri
Açıklama:
Batı Avrupa’da XVII. yüzyılda güçlenen liberalizm akımının basın özgürlüğü alanındaki ilk önemli temsilcisi John Milton’un basın özgürlüğü tarihi açısından bir klasik sayılan Areopagitica: John Milton’dan İngiltere Parlamentosu’na Sansürsüz Basım Hakkında Söylev başlıklı yazısı, XVII. yüzyılın ortalarında 1644’te sansür yasasının geçerli olduğu bir dönemde kaleme alınmıştır.
Soru 44
1632-1704 yılları arasında yaşamış, liberalizmin öncü isimlerinden olan ve 1694’de parlamentoda basın üzerindeki devlet sansürünün neden kaldırılması gerektiğini 18 madde ile açıklayarak bir konuşma yapan, sansüre devam etmenin önemli ekonomik sonuçları olacağını, sansürün İngiliz basımcılarının ticaretini zedelerken, onların diğer ülke basımcıları ile rekabetini zorlaştıracağını ileri süren düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
John Locke
B
Thomas Mann
C
James Harrington
D
Thomas Hobbes
E
John Milton
Açıklama:
XVII. yüzyılda basın özgürlüğüne yönelik düşünceleriyle öne çıkan bir diğer önemli düşünür John Locke’tur. 1632-1704 yılları arasında yaşamış liberalizmin öncü isimlerinden John Locke, 1694’de parlamentoda basın üzerindeki devlet sansürünün neden kaldırılması gerektiğini on sekiz madde ile açıklayan bir konuşma yapmış, sansüre devam etmenin önemli ekonomik sonuçları olacağını, sansürün İngiliz basımcılarının ticaretini zedelerken, onların diğer ülke basımcıları ile rekabetini zorlaştıracağını ileri sürmüştür. Locke, ayrıca “Özel İzin Yasası”nın hantal ve gereksiz olduğunu, genel yasaların ahlaksız kişilere karşı yeterli korumayı zaten sağladığını savunmuştur.
Soru 45
- Günlük gazeteler yayınlanmaya başlamıştır.
- Muhalif gazetecilik anlayışı ortaya çıkmıştır.
- Gazetelerde reklam ve ilanlar verilmeye başlanmıştır.
- Amerikan basını bu yüzyılda kurulmuştur.
- Modern çağın başından beri süregelen algılama ve temsil şemalarının sarsılışının sonuçlarına tanıklık edilmiştir.
- Aydınlanma akımının da etkisiyle dini, politik, felsefi ve sanatsal alandaki doğmalar eleştirel bir şekilde yeniden değerlendirilmiştir.
Seçenekler
A
XV
B
XVI
C
XVII
D
XVIII
E
XIX
Açıklama:
XVIII. yüzyıl basın tarihi açısından önemli yeniliklere tanıklık etmiştir. Günlük gazeteler bu yüzyılda yayınlanmaya başlamış, muhalif gazetecilik anlayışı ortaya çıkmış, gazetelerde reklam ve ilanlar verilmeye başlanmış, Amerikan basını bu yüzyılda kurulmuştur (İnuğur, 1993: 72-73). Bu yüzyıl aynı zamanda, modern çağın başından beri süregelen algılama ve temsil şemalarının sarsılışının sonuçlarına da tanıklık etmiştir. Aydınlanma akımının da etkisiyle dini, politik, felsefi ve sanatsal alandaki doğmalar eleştirel bir şekilde yeniden değerlendirilmiştir.
Soru 46
On Liberty (Özgürlük Üzerine) adlı eseri kaleme alan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
John Locke
B
Thomas Hobbes
C
John Milton
D
John Stuart Mill
E
Thomas Mann
Açıklama:
On Liberty (Özgürlük Üzerine) (1859) başlıklı eser yüzyılın ortalarında İngiliz filozof John Stuart Mill tarafından kaleme alınmış ve ikinci bölümünde, düşünceyi açıklama ve basın özgürlüğünü haklı ve zorunlu gösteren nedenler sıralanmıştır.
Soru 47
UNESCO’nun, "iletişim hakkını" ele alan ve bu hakkın artık haberleşme hakkının ötesinde, ileti alma ve bilgilendirme hakkını da içerdiği ve iletişimin, tarafların bireysel ve kolektif olarak içinde demokratik ve dengeli bir diyalog sürdürdükleri, çift yönlü bir süreç olduğunu kabul eden McBride Raporu kaç yılında tamamlanmıştır?
Seçenekler
A
1979
B
1980
C
1981
D
1982
E
1983
Açıklama:
1979’da tamamlanan UNESCO’nun McBride Raporunda “iletişim hakkı” ele alınmış ve bu hakkın artık haberleşme hakkının ötesinde, ileti alma ve bilgilendirme hakkını da içerdiği ve iletişimin, tarafların bireysel ve kolektif olarak içinde demokratik ve dengeli bir diyalog sürdürdükleri, çift yönlü bir süreç olduğu kabul edilmiştir.
Soru 48
Aşağıdakilerden hangisi John Keane'e göre modern devletin başlangıcından bu yana süren ve günümüzde artarak devam eden birbirleriyle bağlantılı beş siyasal sansür türünden biri değildir?
Seçenekler
A
Olağanüstü hal erkleri
B
Silahlı gizlilik
C
Savaş dönemleri
D
Korporatizm
E
Devlet reklamcılığı
Açıklama:
John Keane, modern devletin başlangıcından bu yana süren, günümüzde artarak devam eden birbirleriyle bağlantılı beş siyasal sansür türünün özel ilgiye değer olduğunu belirtmektedir. Bunlar olağünüstü hal erkleri, silahlı gizlilik, yalan söylemek, devlet reklamcılığı ve korporatizmdir.
Soru 49
Osmanlı döneminin basın alanına ilişkin ilk kapsamlı yasal düzenlemesi olan Matbuat Nizamnamesi hangi tarihte kabul edilmiştir?
Seçenekler
A
1864
B
1865
C
1866
D
1867
E
1868
Açıklama:
Osmanlı İmparatorluğu’nda 1864 yılına kadar basın özgürlüğünün hukukî ve objektif herhangi bir sınırı yoktur. Padişahlar istediği zaman gazete çıkarılmasına izin vermiş, istediği zaman bu izni kaldırmış ve gazeteleri kapatabilmiştir. XIX. yüzyılın son çeyreğinden itibaren tüzük ve kararnamelerle düzenlenen basın alanı yine yöneticilerin kişisel müdahalelerine açık olmuş, sıkı kontrol ve denetleme mekanizmalarına tabi tutulmuştur. Osmanlı döneminin basın alanına ilişkin ilk kapsamlı yasal düzenlemesi olan Matbuat Nizamnamesi 1864 tarihinde kabul edilmiştir.
Soru 50
Aşağıdakilerden hangisi 1867’de yayınlanan Âli Kararname’nin ilk uygulamaları arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Muhbir ve Vatan kapatılmıştır.
B
Tercüman-ı Ahval yayın hayatına başlamıştır.
C
Memur gazeteciler uyarılmış ya da yeni görevlere atanarak İstanbul’dan uzaklaştırılmıştır.
D
Tasvir-i Efkar’ın yayınlarına son verilmiştir.
E
Gazeteci-memur Ali Suavi, Namık Kemal ve Ziya Bey yeni görevlerine gitmemek için yurt dışına kaçmışlardır.
Açıklama:
1867’de yayınlanan Âli Kararname’nin ilk uygulamaları olarak Muhbir ve Vatan kapatılmış (1867), memur gazeteciler uyarılmış ya da yeni görevlere atanarak İstanbul’dan uzaklaştırılmış, Tercüman-ı Ahval ve Tasvir-i Efkar’ın yayınlarına son verilmiş, gazeteci-memur Ali Suavi, Namık Kemal ve Ziya Bey yeni görevlerine gitmemek için yurt dışına kaçmışlardır.
Soru 51
Avrupa’da düzenli, periyodik bir görünümü yansıtması bakımından ilk gerçek gazete yayınlarının başladığı yüzyıl hangisidir?
Seçenekler
A
15. yy
B
16. yy
C
17. yy
D
18. yy
E
19. yy
Açıklama:
XVII. yüzyıl, Avrupa’da düzenli, periyodik bir görünümü yansıtması bakımından ilk gerçek gazete diyebileceğimiz yayınların başladığı yüzyıl olmuştur. Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 52
Bugünkü anlamda ilk gazete hangi yılda ve hangi ülkede yayınlanmıştır?
Seçenekler
A
1609-Strasbourg
B
1609-Paris
C
1607-Berlin
D
1607-Londra
E
1608-Moskova
Açıklama:
Bugünkü anlamda ilk gazete 1609’da Strasbourg’da haftalık olarak Almanca yayınlanan Avisa, Relation oder Zeitung’dur. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 53
XVII. yüzyılda güçlenen liberalizm akımının basın özgürlüğü alanındaki ilk önemli temsilcisi kimdir?
Seçenekler
A
John Locke
B
John Milton
C
John Stuart Mill
D
John Keane
E
Thomas Paine
Açıklama:
Batı Avrupa’da XVII. yüzyılda güçlenen liberalizm akımının basın özgürlüğü alanındaki ilk önemli temsilcisi John Milton'dur. Milton’un basın özgürlüğü tarihi açısından bir klasik sayılan Areopagitica: John Milton’dan İngiltere Parlamentosu’na Sansürsüz Basım Hakkında Söylev başlıklı yazısı, XVII. yüzyılın ortalarında 1644’te sansür yasasının geçerli olduğu bir dönemde kaleme alınmıştır. Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 54
John Locke ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi/hangileri söylenebilir?
1. XVII. yüzyılda yaşamıştır.
2. Liberalizme karşıdır.
3. Devlet sansürünün kaldırılmasını savunmuştur.
1. XVII. yüzyılda yaşamıştır.
2. Liberalizme karşıdır.
3. Devlet sansürünün kaldırılmasını savunmuştur.
Seçenekler
A
Yalnız 1
B
1 ve 2
C
Yalnız 2
D
1 ve 3
E
Yalnız 3
Açıklama:
XVII. yüzyılda basın özgürlüğüne yönelik düşünceleriyle öne çıkan bir diğer önemli düşünür John Locke’tur. 1632-1704 yılları arasında yaşamış liberalizmin öncü isimlerinden John Locke, 1694’de parlamentoda basın üzerindeki devlet sansürünün neden kaldırılması gerektiğini on sekiz madde ile açıklayan bir konuşma yapmış, sansüre devam etmenin önemli ekonomik sonuçları olacağını, sansürün İngiliz basımcılarının ticaretini zedelerken, onların diğer ülke basımcıları ile rekabetini zorlaştıracağını ileri sürmüştür. Doğru yanıt D seçeneğidir.
Soru 55
Basının davranışlarının bireylerin haklarına uygun olması gerektiği fikrinin Locke tarafından ortaya atıldığını belirten düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
John Milton
B
John S. Mill
C
John Keane
D
Jürgen Habermas
E
Thomas Paine
Açıklama:
John Keane, “basının davranışlarının bireylerin haklarına uygun olması” (1993: 31) gerektiği fikrinin Locke tarafından ortaya atıldığını belirtmiş ve onu basın özgürlüğünü bireyin hakları ile savunan görüş içerisinde ele almıştır. Doğru yanıt C seçeneğidir.
Soru 56
18. yüzyılın basın tarihi açısından önemine ilişkin aşağıdakilerden hangisi/hangileri doğrudur?
1. Günlük gazeteler bu yüzyılda yayınlanmaya başlamıştır.
2. Muhalif gazetecilik anlayışı ortaya çıkmıştır.
3. Gazetelerde reklam ve ilanlar verilmeye başlanmıştır.
4. Amerikan basını bu yüzyılda kurulmuştur.
1. Günlük gazeteler bu yüzyılda yayınlanmaya başlamıştır.
2. Muhalif gazetecilik anlayışı ortaya çıkmıştır.
3. Gazetelerde reklam ve ilanlar verilmeye başlanmıştır.
4. Amerikan basını bu yüzyılda kurulmuştur.
Seçenekler
A
1,2 ve 3
B
1,2 ve 4
C
2,3 ve 4
D
1,3 ve 4
E
Hepsi
Açıklama:
XVIII. yüzyıl basın tarihi açısından önemli yeniliklere tanıklık etmiştir. Günlük gazeteler bu yüzyılda yayınlanmaya başlamış, muhalif gazetecilik anlayışı ortaya çıkmış, gazetelerde reklam ve ilanlar verilmeye başlanmış, Amerikan basını bu yüzyılda kurulmuştur. Doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 57
Basın, liberal demokrasilerin temsili kurumları arasında sayılması gerektiğini ve “dördüncü” güç olduğunu hangi yüzyılda ilan etmiştir?
Seçenekler
A
15. yy.
B
16. yy.
C
17. yy.
D
18. yy.
E
19. yy.
Açıklama:
XIX. yüzyılda halkın çıkarını gözetme işlevi aracılığıyla kendi meşruluk zeminini yaratan basın, liberal demokrasilerin temsili kurumları arasında sayılması gerektiğini ve “dördüncü” güç olduğunu ilan etmiş, bu durumu yasal teminat altına almak için mücadele edilmesi gerektiğini ileri sürmüştür. Doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 58
“İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi” kaç tarihinde imzalanmıştır?
Seçenekler
A
10 Aralık 1947
B
10 Aralık 1948
C
10 Kasım 1948
D
10 Kasım 1947
E
10 Eylül 1948
Açıklama:
“İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi” 10 Aralık 1948 tarihinde kabul edilmiştir. Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 59
BBC (British Broadcasting Corporation) ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi/hangileri söylenebilir?
1. İngiliz Radyo Televizyon Kurumu'dur.
2. Özel çıkarları temsil etmeyi amaçlar.
3. Özerkliği yasalarla teminat altına alınmıştır.
1. İngiliz Radyo Televizyon Kurumu'dur.
2. Özel çıkarları temsil etmeyi amaçlar.
3. Özerkliği yasalarla teminat altına alınmıştır.
Seçenekler
A
Yalnız 1
B
1 ve 2
C
1 ve 3
D
2 ve 3
E
Yalnız 3
Açıklama:
Başta İngiltere’de örgütlenen kamu hizmeti yayıncılığı ve onun örnek kuruluşu BBC (British Broadcasting Corporation - İngiliz Radyo Televizyon Kurumu) aracılığıyla görülen yayıncılık anlayışı, toplumda eşit iletişim olanaklarından yoksun bırakılmış kesimlerin görüşlerine yer açabilmek için var edilmiştir. Özel çıkarların temsiline aracılık etmek yerine kamu çıkarını görünür hale getirmek için kurulan yayıncılık kuruluşlarının giderleri kamu tarafından karşılanmış, özerklikleri yasalarla teminat altına alınmıştır. Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 60
“Grev, suikast, kargaşalık, hürriyet, vatan, Bosna, Hersek, Makedonya, Kanun-i Esasi” gibi kelimelerin kullanılmasının yasaklandığı dönem hangi padişahın dönemidir?
Seçenekler
A
I. Abdülmecit
B
II. Abdülmecit
C
I. Abdülhamit
D
II. Abdülhamit
E
III. Selim
Açıklama:
II. Abdülhamit’in istibdat döneminde, hükümetin çıkacak gazeteleri önceden denetleyeceği bildirilmiş (Topuz, 2003:47); hazırlanan çeşitli listeler ile “grev, suikast, kargaşalık, hürriyet, vatan, Bosna, Hersek, Makedonya, Kanun-i Esasi” gibi kelimelerin kullanılması yasaklanmıştır. Doğru yanıt D seçeneğidir.
Soru 61
Basının davranışlarının bireyin haklarına uygun olması gerektiği fikri kim tarafından ileri sürülmüştür ?
Seçenekler
A
John Locke
B
John Milton
C
John Stuart Mill
D
Ali Suavi
E
Elisabeth Noelle-Neumann
Açıklama:
Modern toplumun kurucu ilkelerinden biri olan basın özgürlüğü üzerine oluşturulan tarihsel ve felsefi bilgi birikimini özetleyebilecek
Soru 62
“On Liberty” (Özgürlük Üzerine) adlı eser kim tarafından kaleme alınmıştır ?
Seçenekler
A
John Keane
B
John Milton
C
John Stuart Mill
D
Ali Suavi
E
Namık Kemal
Açıklama:
Modern toplumun kurucu ilkelerinden biri olan basın özgürlüğü üzerine oluşturulan tarihsel ve felsefi bilgi birikimini özetleyebilecek
Soru 63
“İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi” hangi yılda kabul edilmiştir ?
Seçenekler
A
1993
B
1771
C
1859
D
1963
E
1948
Açıklama:
Modern toplumun kurucu ilkelerinden biri olan basın özgürlüğü üzerine oluşturulan tarihsel ve felsefi bilgi birikimini özetleyebilecek
Soru 64
Osmanlı döneminin basın alanına ilişkin ilk kapsamlı yasal düzenlemesi “Matbuat Nizamnamesi” hangi yılda yapılmıştır ?
Seçenekler
A
1859
B
1873
C
1867
D
1864
E
1948
Açıklama:
Basın özgürlüğünden iletişim özgürlüğüne uzanan tartışmaları değerlendire- bilecek
Soru 65
Gazete ve dergilerin çıkarılabilmesini hükümet iznine tabi tutan Matbuat Nizamnamesi hangi yılda çıkarılmıştır?
Seçenekler
A
1859
B
1873
C
1867
D
1864
E
1948
Açıklama:
Basın özgürlüğünden iletişim özgürlüğüne uzanan tartışmaları değerlendire- bilecek
Doğru cevap D şıkkıdır.
Doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 66
Aşağıdakilerden hangisi XIX yüzyılda basın özgürlüğü mücadelesinin kazanımları arasında değildir?
Seçenekler
A
Yönetici sınıfların ve yönetim örgütlerinin zaaflarını ortaya koyarak onları sıkıştırmaya yaramıştır
B
Devletin ifade özgürlüğüne getirdiği kısıtlamaların görünür hale gelmesine aracılık etmiştir
C
Medeni haklar ve siyasal demokrasi mücadelesine hız kazandırmıştır
D
Anayasa reformu, temsili kurumlara duyulan ihtiyaç, kadınların, siyahların ve göçmenlerin baskı altında tutulması gibi önemli konularda bilgi edinmesine yaramıştır
E
Yayıncılık sektörü ulusal çıkarların gözetmenliğini ön plana çıkartmıştır
Açıklama:
Modern toplumun kurucu ilkelerinden biri olan basın özgürlüğü üzerine oluşturulan tarihsel ve felsefi bilgi birikimini özetleyebilecek
Soru 67
“Basın hürdür, sansür edilemez” ilkesi Türkiye’de ilk kez aşağıdaki hangi Anayasada yer almıştır?
Seçenekler
A
1876 Anayasası
B
1921 Anayasası
C
1924 Anayasası
D
1961 Anayasası
E
1982 Anayasası
Açıklama:
Modern toplumun kurucu ilkelerinden biri olan basın özgürlüğü üzerine oluşturulan tarihsel ve felsefi bilgi birikimini özetleyebilecek
Soru 68
Cumhuriyet döneminin üçüncü ve son Basın Kanunu aşağıdaki tarihlerden hangisinde kabul edilmiştir?
Seçenekler
A
2003
B
2004
C
2005
D
2006
E
2007
Açıklama:
Türkiye’de basın özgürlüğünün tarihsel ve hukuksal evreleri ve tartışılma bi- çimleriyle ilgili bilgi birikimini özetleyebileceksiniz.
Soru 69
1909’da kabul edilen Matbuat Kanunu hazırlanırken aşağıdaki hangi ülkenin basın kanunu örnek alınmıştır?
Seçenekler
A
İngiltere
B
İtalya
C
Fransa
D
İsveç
E
Almanya
Açıklama:
Modern toplumun kurucu ilkelerinden biri olan basın özgürlüğü üzerine oluşturulan tarihsel ve felsefi bilgi birikimini özetleyebilecek
Soru 70
On yedinci ve on sekizinci yüzyıllarda Avrupa’da basın özgürlüğü mücadelesiyle ilgili aşağıda verilen şıklardan hangisi bu gelişmelerin dışında yer alır?
Seçenekler
A
Matbaanın icadıyla basılı metinler yaygınlaşmıştır.
B
Okur-yazar oranı görece artmıştır.
C
Sözlü kültürün üstünlüğü giderek artmıştır.
D
Edebiyat alanında yeni türler ortaya çıkmıştır.
E
Yayıncılığın gelişimi hızlanmıştır.
Açıklama:
Modern toplumun kurucu ilkelerinden biri olan basın özgürlüğü üzerine oluşturulan tarihsel ve felsefi bilgi birikimini özetleyebilecek
Soru 71
Enformasyonun gizli olabileceğinin tescillenmesi yoluyla, polis ve askeri organlara dayanarak kitle iletişim araçlarının denetlenmesi hangi tür siyasal sansüre girmektedir?
Seçenekler
A
Olağanüstü hal erkleri
B
Devlet reklamcılığı
C
Yalan söylemek
D
Silahlı gizlilik
E
Korporatizm
Açıklama:
İletişim özgürlüğünü engelleyici ve kısıtlayıcı ilişkileri tanımlayacak, bu ilişki- leri değiştirmeyi düşünen ve eyleyenlerin sorun odaklarını örnekleyebilecek
Soru 72
Aşağıdakilerden hangisi 1961 anayasasının, basın ve basın özgürlüğü adına gerçekleştirdiklerinin dışında yer alır?
Seçenekler
A
Basın hürdür; sansür edilemez ilkesini benimsenmiştir.
B
Basın özgürlüğünü sağlayacak tedbirleri uygulamada devlete sorumluluklar verilmiştir.
C
Anayasa ile aynı yılda Basın İş Kanunu çıkartılmıştır.
D
Basınla ilgili birçok alanda kısıtlayıcı nitelikte yasal değişiklikleri hayata geçirilmiştir.
E
Basın çalışanlarının iş güvenceleri sağlamlaştırılmıştır.
Açıklama:
İletişim özgürlüğünü engelleyici ve kısıtlayıcı ilişkileri tanımlayacak, bu ilişki- leri değiştirmeyi düşünen ve eyleyenlerin sorun odaklarını örnekleyebilecek
Soru 73
Aşağıdakilerden hangisi Peterson’ın saptadığı basına yönelik eleştirilerdendir?
Seçenekler
A
Basının sosyal değişime direnmesi
B
Basının tarafsız olması
C
Basının kamu ahlakını geliştirmesi
D
Haberlerin yayın içeriklerinde daha çok yer alması
E
Basının bağımsız olması
Açıklama:
Basın özgürlüğünden iletişim özgürlüğüne uzanan tartışmaları değerlendire- bilecek
Soru 74
Aşağıdakilerden hangisi basın tarihi açısından XVIII. yüzyılda gelişen yeniliklerin dışında yer alır?
Seçenekler
A
Sansürün ortaya çıkışı
B
Günlük gazetelerin yayınlanmaya başlaması
C
Muhalif gazetecilik anlayışının ortaya çıkması
D
Gazetelerde reklam ve ilanların verilmeye başlanması
E
Amerikan basınının kurulması
Açıklama:
Modern toplumun kurucu ilkelerinden biri olan basın özgürlüğü üzerine oluşturulan tarihsel ve felsefi bilgi birikimini özetleyebilecek
Soru 75
John Milton’ın basın özgürlüğünün toplum açısından yararları bağlamındaki görüşlerine ters düşen ifade aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bize yeni ve garip gelmeleri nedeniyle iyi fikirleri de kötü olarak mahkum etmemiz tehlikesi her zaman vardır; basın özgürlüğü bunun önüne geçer.
B
İnsanların pek çoğu sansürleme görevini yapabilecek niteliktedir.
C
Eserlerin ancak pek azı bütün kısımları itibariyle kötüdür. Sansürlenen bir eserde az sayıdaki kötü kısımlar yüzünden okuyucu, ederin kapsadığı bütün iyi kısımlardan mahrum edilir.
D
Bir kişinin okuduğu eserdeki iyi ve kötü kısımları bizzat kendisinin ayırması hayat tecrübesi bakımından en önemli yararı sağlar.
E
Kötü ve yanlış fikirlerin yok edilebilmesinin en güvenceli yolu olan basın özgürlüğü, gerçeklerin serbest olarak yayılımına olanak sağlar.
Açıklama:
Basın özgürlüğünden iletişim özgürlüğüne uzanan tartışmaları değerlendire- bilecek
Soru 76
Aşağıdakilerin hangisi UNESCO’nun McBride Raporunda tanımlanan iletişim hakkının içeriğini oluşturan ortaklık haklarından biridir?
Seçenekler
A
Bilgilendirme hakkı
B
Kültür edinme hakkı
C
Seçme hakkı
D
Özel yaşamın korunması hakkı
E
Tartışma hakkı
Açıklama:
Basın özgürlüğünden iletişim özgürlüğüne uzanan tartışmaları değerlendire- bilecek
1979’da tamamlanan UNESCO’nun McBride Raporunda “iletişim hakkı” ele alınmış ve bu hakkın artık haberleşme hakkının ötesinde, ileti alma ve bilgilendirme hakkını da içerdiği ve iletişimin, tarafların bireysel ve kolektif olarak içinde demokratik ve dengeli bir diyalog sürdürdükleri, çift yönlü bir süreç olduğu kabul edilmiştir. Raporda henüz olgunlaşmamış ama gelişmekte olan bir hak olarak tanımlanan iletişim hakkının içeriği, kesin olarak bunlarla sınırlanmamakla birlikte şöyle doldurulmuştur:
a) Toplanma hakkı, tartışma hakkı, katılma hakkı ve diğer ortaklık hakları,
b) Soruşturma hakkı, bilgilendirme, bilgilendirilme hakkı ve diğer enformasyon hakları,
c) Kültür edinme hakkı, seçme hakkı, özel yaşamın korunması hakkı ve insan gelişmesiyle ilgili diğer haklar...
Görüldüğü üzere E şıkkında verilen "tartışma hakkı" raporda ortaklık haklarından biri olarak yer almıştır.
1979’da tamamlanan UNESCO’nun McBride Raporunda “iletişim hakkı” ele alınmış ve bu hakkın artık haberleşme hakkının ötesinde, ileti alma ve bilgilendirme hakkını da içerdiği ve iletişimin, tarafların bireysel ve kolektif olarak içinde demokratik ve dengeli bir diyalog sürdürdükleri, çift yönlü bir süreç olduğu kabul edilmiştir. Raporda henüz olgunlaşmamış ama gelişmekte olan bir hak olarak tanımlanan iletişim hakkının içeriği, kesin olarak bunlarla sınırlanmamakla birlikte şöyle doldurulmuştur:
a) Toplanma hakkı, tartışma hakkı, katılma hakkı ve diğer ortaklık hakları,
b) Soruşturma hakkı, bilgilendirme, bilgilendirilme hakkı ve diğer enformasyon hakları,
c) Kültür edinme hakkı, seçme hakkı, özel yaşamın korunması hakkı ve insan gelişmesiyle ilgili diğer haklar...
Görüldüğü üzere E şıkkında verilen "tartışma hakkı" raporda ortaklık haklarından biri olarak yer almıştır.
Soru 77
Aşağıdakilerden hangisi XIX. yüzyıl sonunda basına getirilen eleştiriler kapsamının dışında yer alır?
Seçenekler
A
Basının haber verme işlevini göz ardı etmesi
B
Sınırlı sayıda haber ajansının olması
C
Basının yeri geldiğinde iktidara muhalif olması
D
Gelirlerini arttırmak için gazetelerin sayfalarını reklam ve ilanlarla doldurması
E
Özel çıkarların basında temsil edilişi
Açıklama:
İletişim özgürlüğünü engelleyici ve kısıtlayıcı ilişkileri tanımlayacak, bu ilişki- leri değiştirmeyi düşünen ve eyleyenlerin sorun odaklarını örnekleyebilecek
Soru 78
"Korporatizm" kavramını açıklarken aşağıdaki verilen şıklardan hangisi bu açıklamanın dışında yer almalıdır?
Seçenekler
A
Taraflar arasındaki ilişki ve pazarlıklar kitle iletişim araçları yoluyla kamuya açılmaz.
B
Tarafları, çeşitli sivil toplum örgütleri ile devlet görevlileridir.
C
Taraflar arasındaki ilişki şeffaftır.
D
Yapılan pazarlıklar, kamusal sorumluluktan uzaktır.
E
İlişkiler korporatist niteliktedir.
Açıklama:
İletişim özgürlüğünü engelleyici ve kısıtlayıcı ilişkileri tanımlayacak, bu ilişki- leri değiştirmeyi düşünen ve eyleyenlerin sorun odaklarını örnekleyebilecek
Soru 79
Keane’ın ortaya koyduğu pazar liberalizminin iletişim özgürlüğünü kısıtlayan yönleri için doğru olan ifade aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Enformasyon üretim ve dağıtım alanını ellerinde bulunduranların tamamen tarafsız olması
B
Ticari yayıncıların okuyucuların, dinleyicilerin ve seyircilerin pazar dışı tercihlerini dikkate almaları
C
Tekellerin, pazara girmek isteyenlere destek olarak seçeneklerin çoğalmasını sağlaması
D
Enformasyonun tanımının kamusal yarar kavramına sıkı sıkıya bağlı olması
E
Dev boyuttaki firmaların karları doğrultusunda yurttaşların ne dinleyip, ne okuyacaklarını, ne seyredeceklerini kararlaştırmaları
Açıklama:
İletişim özgürlüğünü engelleyici ve kısıtlayıcı ilişkileri tanımlayacak, bu ilişki- leri değiştirmeyi düşünen ve eyleyenlerin sorun odaklarını örnekleyebilecek
Soru 80
I. Okuryazarlığın görece artması
II. Batı Avrupa’da reform hareketinin güçlenmesinin ardından, dinsel özgürlüklerin dini kitap ve risalelerin yayımı aracılığıyla talep edilmesi
III. Yeni bir kıtanın keşfine (Amerika kıtası) paralel olarak yeni dünyalara duyulan merak
IV. Tanrı’nın insana bahşettiği aklın dini kurumlar ve devlet tarafından sınırlandırılması ve engellenmesinin dini duyguları zedeleyeceği gerekçesiyle her türlü sansüre karşı çıkan düşünürler
V. XVII. ve XVIII. yüzyıllarda edebiyat alanında yeni türlerin (roman gibi) ortaya çıkması.
Yukarıdakilerden hangileri dini yayınların yaygınlaşmasının nedenleri arasında yer almaktadır?
II. Batı Avrupa’da reform hareketinin güçlenmesinin ardından, dinsel özgürlüklerin dini kitap ve risalelerin yayımı aracılığıyla talep edilmesi
III. Yeni bir kıtanın keşfine (Amerika kıtası) paralel olarak yeni dünyalara duyulan merak
IV. Tanrı’nın insana bahşettiği aklın dini kurumlar ve devlet tarafından sınırlandırılması ve engellenmesinin dini duyguları zedeleyeceği gerekçesiyle her türlü sansüre karşı çıkan düşünürler
V. XVII. ve XVIII. yüzyıllarda edebiyat alanında yeni türlerin (roman gibi) ortaya çıkması.
Yukarıdakilerden hangileri dini yayınların yaygınlaşmasının nedenleri arasında yer almaktadır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I, III
C
II, III, V
D
II, IV
E
III, IV, V
Açıklama:
Modern toplumun kurucu ilkelerinden biri olan basın özgürlüğü üzerine oluşturulan tarihsel ve felsefi bilgi birikimini özetleyebilecek
Basın özgürlüğü mücadelesi hem din, inanç ve vicdan özgürlüğü mücadelesi hem de düşünce özgürlüğü mücadelesi ile iç içe geçmiştir. Batı Avrupa’da reform hareketinin güçlenmesinin ardından, dinsel özgürlükler dini kitap ve risalelerin yayımı aracılığıyla talep edilmiş; Tanrı’nın insana bahşettiği aklın dini kurumlar ve devlet tarafından sınırlandırılması ve engellenmesinin dini duyguları zedeleyeceği gerekçesiyle her türlü sansüre karşı çıkan düşünürler, yayıncılık sektörünün gelişmesine destek vermişlerdir. XVII. yüzyıla kadar sayıları hızla artan, başta yerel dillerdeki İncil olmak üzere, dini kitapları, haritalar, atlaslar, antolojiler ve şarkı bültenleri izlemiştir. Doğru cevap D’dir.
Basın özgürlüğü mücadelesi hem din, inanç ve vicdan özgürlüğü mücadelesi hem de düşünce özgürlüğü mücadelesi ile iç içe geçmiştir. Batı Avrupa’da reform hareketinin güçlenmesinin ardından, dinsel özgürlükler dini kitap ve risalelerin yayımı aracılığıyla talep edilmiş; Tanrı’nın insana bahşettiği aklın dini kurumlar ve devlet tarafından sınırlandırılması ve engellenmesinin dini duyguları zedeleyeceği gerekçesiyle her türlü sansüre karşı çıkan düşünürler, yayıncılık sektörünün gelişmesine destek vermişlerdir. XVII. yüzyıla kadar sayıları hızla artan, başta yerel dillerdeki İncil olmak üzere, dini kitapları, haritalar, atlaslar, antolojiler ve şarkı bültenleri izlemiştir. Doğru cevap D’dir.
Soru 81
“Batı Avrupa’da XVII. yüzyılda güçlenen liberalizm akımının basın özgürlüğü alanındaki ilk önemli temsilcisi John Milton’un basın özgürlüğü tarihi açısından bir klasik sayılan Areopagitica: John Milton’dan İngiltere Parlamentosu’na Sansürsüz Basın Hakkında Söylev başlıklı yazısı, XVII. yüzyılın ortalarında 1644’te sansür yasasının geçerli olduğu bir dönemde kaleme alınmıştır”.
Aşağıdakilerden hangisi Milton’un yazısında vurgulamış olduğu basın özgürlüğünün toplum açısından yararlarından biri değildir?
Aşağıdakilerden hangisi Milton’un yazısında vurgulamış olduğu basın özgürlüğünün toplum açısından yararlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Kötü ve yanlış fikirlerin yok edilebilmesinin en güvenceli yolu olan basın özgürlüğü, gerçeklerin serbest olarak yayılımına olanak sağlar.
B
Bize yeni ve garip gelmeleri nedeniyle iyi fikirleri de kötü olarak mahkûm etmemiz tehlikesi her zaman vardır; basın özgürlüğü bunun önüne geçer.
C
Modern devletlerin hukuk devletine yönelimleri doğrultusunda bir gelişme olarak kabul görmüştür.
D
Kötülük kaynakları çoktur ve bunların çoğuna insanların ulaşabilmesinin önüne basılmış eserlerin sansür edilmesi ile geçilemez.
E
İnsanların pek çoğu sansür görevini yapabilecek yetenekte değildir; bu yetenekte olan insanların ise pek azı böyle bir görevi kabul eder.
Açıklama:
Modern toplumun kurucu ilkelerinden biri olan basın özgürlüğü üzerine oluşturulan tarihsel ve felsefi bilgi birikimini özetleyebilecek
Batı Avrupa’da XVII. yüzyılda güçlenen liberalizm akımının basın özgürlüğü alanındaki ilk önemli temsilcisi John Milton’un basın özgürlüğü tarihi açısından bir klasik sayılan Areopagitica: John Milton’dan İngiltere Parlamentosu’na Sansürsüz Basın Hakkında Söylev başlıklı yazısı, XVII. yüzyılın ortalarında 1644’te sansür yasasının geçerli olduğu bir dönemde kaleme alınmıştır. Milton yazısında basın özgürlüğünün toplum açısından yararlarını altı noktada toplamıştır: • Kötü ve yanlış fikirlerin yok edilebilmesinin en güvenceli yolu olan basın özgürlüğü, gerçeklerin serbest olarak yayılımına olanak sağlar.
• Bize yeni ve garip gelmeleri nedeniyle iyi fikirleri de kötü olarak mahkûm etmemiz tehlikesi her zaman vardır; basın özgürlüğü bunun önüne geçer. • Kötülük kaynakları çoktur ve bunların çoğuna insanların ulaşabilmesinin önüne basılmış eserlerin sansür edilmesi ile geçilemez.
• İnsanların pek çoğu sansür görevini yapabilecek yetenekte değildir; bu yetenekte olan insanların ise pek azı böyle bir görevi kabul eder. • Eserlerin ancak pek azı bütün kısımları itibariyle kötüdür; böyle olunca sansürlenen bir eserde az sayıdaki kötü kısımlar için okuyucu, eserin kapsadığı bütün iyi kısımlardan mahrum edilir. • Bir kişinin okuduğu eserdeki iyi ve kötü kısımları bizzat kendisinin ayırması hayat tecrübesi bakımından en önemli yararı sağlar. Doğru cevap C’dir.
Batı Avrupa’da XVII. yüzyılda güçlenen liberalizm akımının basın özgürlüğü alanındaki ilk önemli temsilcisi John Milton’un basın özgürlüğü tarihi açısından bir klasik sayılan Areopagitica: John Milton’dan İngiltere Parlamentosu’na Sansürsüz Basın Hakkında Söylev başlıklı yazısı, XVII. yüzyılın ortalarında 1644’te sansür yasasının geçerli olduğu bir dönemde kaleme alınmıştır. Milton yazısında basın özgürlüğünün toplum açısından yararlarını altı noktada toplamıştır: • Kötü ve yanlış fikirlerin yok edilebilmesinin en güvenceli yolu olan basın özgürlüğü, gerçeklerin serbest olarak yayılımına olanak sağlar.
• Bize yeni ve garip gelmeleri nedeniyle iyi fikirleri de kötü olarak mahkûm etmemiz tehlikesi her zaman vardır; basın özgürlüğü bunun önüne geçer. • Kötülük kaynakları çoktur ve bunların çoğuna insanların ulaşabilmesinin önüne basılmış eserlerin sansür edilmesi ile geçilemez.
• İnsanların pek çoğu sansür görevini yapabilecek yetenekte değildir; bu yetenekte olan insanların ise pek azı böyle bir görevi kabul eder. • Eserlerin ancak pek azı bütün kısımları itibariyle kötüdür; böyle olunca sansürlenen bir eserde az sayıdaki kötü kısımlar için okuyucu, eserin kapsadığı bütün iyi kısımlardan mahrum edilir. • Bir kişinin okuduğu eserdeki iyi ve kötü kısımları bizzat kendisinin ayırması hayat tecrübesi bakımından en önemli yararı sağlar. Doğru cevap C’dir.
Soru 82
I. Hükümet ya da sivil toplum tarafından yanlış olduğu iddiasıyla susturulan herhangi bir düşünce, aslında doğru olabilir.
II. Bir düşünce yanlış bile olsa, içinde birkaç dirhem hakikat de bulunabilir.
III. Herhangi bir konuda egemen olan görüş, hemen hiçbir zaman hakikatin tamamı değildir. Bu nedenle tam hakikate ancak bu düşünceyi diğer düşüncelerle, zıt görüşlerle karşılaştırılarak varılabilir.
IV. Sansüre devam etmenin önemli ekonomik sonuçları olabilir, basımcılar arasında rekabeti zorlaştırabilir.
V. “Özel İzin Yasası” hantal ve gereksizdir, genel yasalar ahlaksız kişilere karşı yeterli korumayı zaten sağlayabilir.
Yukarıdakilerden hangileri John Stuart Mill tarafından kaleme alınan "On Liberty" (Özgürlük Üzerine) eserinde düşünceyi açıklama ve basın özgürlüğünü haklı ve zorunlu gösteren nedenler arasında yer almaktadır?
II. Bir düşünce yanlış bile olsa, içinde birkaç dirhem hakikat de bulunabilir.
III. Herhangi bir konuda egemen olan görüş, hemen hiçbir zaman hakikatin tamamı değildir. Bu nedenle tam hakikate ancak bu düşünceyi diğer düşüncelerle, zıt görüşlerle karşılaştırılarak varılabilir.
IV. Sansüre devam etmenin önemli ekonomik sonuçları olabilir, basımcılar arasında rekabeti zorlaştırabilir.
V. “Özel İzin Yasası” hantal ve gereksizdir, genel yasalar ahlaksız kişilere karşı yeterli korumayı zaten sağlayabilir.
Yukarıdakilerden hangileri John Stuart Mill tarafından kaleme alınan "On Liberty" (Özgürlük Üzerine) eserinde düşünceyi açıklama ve basın özgürlüğünü haklı ve zorunlu gösteren nedenler arasında yer almaktadır?
Seçenekler
A
I, II, III
B
I, II
C
II, IV
D
I, II, IV
E
IV, V
Açıklama:
Modern toplumun kurucu ilkelerinden biri olan basın özgürlüğü üzerine oluşturulan tarihsel ve felsefi bilgi birikimini özetleyebilecek
XIX. yüzylın ortalarında İngiliz filozof John Stuart Mill tarafından kaleme alınan On Liberty (Özgürlük Üzerine) (1859) başlıklı eserin ikinci bölümünde, düşünceyi açıklama ve basın özgürlüğünü haklı ve zorunlu gösteren nedenler şu şekilde sıralanmıştır: • Hükümet ya da sivil toplum tarafından yanlış olduğu iddiasıyla susturulan herhangi bir düşünce, aslında doğru olabilir, • Bir düşünce yanlış bile olsa, içinde birkaç dirhem hakikat de bulunabilir, • Herhangi bir konuda egemen olan görüş, hemen hiçbir zaman hakikatin tamamı değildir. Bu nedenle tam hakikate ancak bu düşünceyi diğer düşüncelerle, zıt görüşlerle karşılaştırılarak varılabilir.
Doğru cevap A’dır.
XIX. yüzylın ortalarında İngiliz filozof John Stuart Mill tarafından kaleme alınan On Liberty (Özgürlük Üzerine) (1859) başlıklı eserin ikinci bölümünde, düşünceyi açıklama ve basın özgürlüğünü haklı ve zorunlu gösteren nedenler şu şekilde sıralanmıştır: • Hükümet ya da sivil toplum tarafından yanlış olduğu iddiasıyla susturulan herhangi bir düşünce, aslında doğru olabilir, • Bir düşünce yanlış bile olsa, içinde birkaç dirhem hakikat de bulunabilir, • Herhangi bir konuda egemen olan görüş, hemen hiçbir zaman hakikatin tamamı değildir. Bu nedenle tam hakikate ancak bu düşünceyi diğer düşüncelerle, zıt görüşlerle karşılaştırılarak varılabilir.
Doğru cevap A’dır.
Soru 83
“UNESCO’nun McBride Raporunda “iletişim hakkı” ele alınmış ve bu hakkın artık haberleşme hakkının ötesinde, ileti alma ve bilgilendirme hakkını da içerdiği ve iletişimin, tarafların bireysel ve kolektif olarak içinde demokratik ve dengeli bir diyalog sürdürdükleri, çift yönlü bir süreç olduğu kabul edilmiştir”.
Aşağıdakilerden hangisi UNESCO’nun McBride Raporu’na göre iletişim hakkının içeriği arasında yer almaz?
Aşağıdakilerden hangisi UNESCO’nun McBride Raporu’na göre iletişim hakkının içeriği arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Tartışma hakkı
B
Bilgilendirilme hakkı
C
Seçme hakkı
D
Özel yaşamın korunması hakkı
E
Vatandaşlık hakkı
Açıklama:
Basın özgürlüğünden iletişim özgürlüğüne uzanan tartışmaları değerlendire- bilecek
1979’da tamamlanan UNESCO’nun McBride Raporunda “iletişim hakkı” ele alınmış ve bu hakkın artık haberleşme hakkının ötesinde, ileti alma ve bilgilendirme hakkını da içerdiği ve iletişimin, tarafların bireysel ve kolektif olarak içinde demokratik ve dengeli bir diyalog sürdürdükleri, çift yönlü bir süreç olduğu kabul edilmiştir. Raporda henüz olgunlaşmamış ama gelişmekte olan bir hak olarak tanımlanan iletişim hakkının içeriği, kesin olarak bunlarla sınırlanmamakla birlikte şöyle doldurulmuştur: a) Toplanma hakkı, tartışma hakkı, katılma hakkı ve diğer ortaklık hakları, b) Soruşturma hakkı, bilgilendirme, bilgilendirilme hakkı ve diğer enformasyon hakları, c) Kültür edinme hakkı, seçme hakkı, özel yaşamın korunması hakkı ve insan gelişmesiyle ilgili diğer haklar... Doğru cevap E’dir.
1979’da tamamlanan UNESCO’nun McBride Raporunda “iletişim hakkı” ele alınmış ve bu hakkın artık haberleşme hakkının ötesinde, ileti alma ve bilgilendirme hakkını da içerdiği ve iletişimin, tarafların bireysel ve kolektif olarak içinde demokratik ve dengeli bir diyalog sürdürdükleri, çift yönlü bir süreç olduğu kabul edilmiştir. Raporda henüz olgunlaşmamış ama gelişmekte olan bir hak olarak tanımlanan iletişim hakkının içeriği, kesin olarak bunlarla sınırlanmamakla birlikte şöyle doldurulmuştur: a) Toplanma hakkı, tartışma hakkı, katılma hakkı ve diğer ortaklık hakları, b) Soruşturma hakkı, bilgilendirme, bilgilendirilme hakkı ve diğer enformasyon hakları, c) Kültür edinme hakkı, seçme hakkı, özel yaşamın korunması hakkı ve insan gelişmesiyle ilgili diğer haklar... Doğru cevap E’dir.
Soru 84
I. Toplumda eşit iletişim olanaklarından yoksun bırakılmış kesimlerin görüşlerine yer açabilmek için var edilmiştir.
II. Yayıncılık kuruluşları ayrıcalıklı toplumsal sınıf ve gruplarla birlikte hareket etmişlerdir.
III. Kamu çıkarını görünür hale getirmek için kurulan yayıncılık kuruluşlarının giderleri kamu tarafından karşılanmıştır.
IV. Yayıncılık kuruluşlarının özerklikleri yasalarla teminat altına alınmıştır.
V. Yayıncılık kuruluşlarının özerk yapıları, onların yerel ve ulusal yönetim ve hükümetlere mesafelenmesini mümkün kılmış, böylelikle kamu ya da kamuların eleştiri ve yargılama yetenekleri çoğaltılmıştır.
“Batı Avrupa’da 1950-1980 yılları arasında radyo ve televizyon yayıncılığı yüksek maliyetli bir yatırım gerektirdiğinden, bu yatırımlar ulusal ve yerel yönetimlerle karşılanmış, kamu hizmeti yayıncılığı olarak bilinen bir yayıncılık anlayışı ortaya çıkmıştır”.
Yukarıdakilerden hangisi kamu hizmeti yayıncılığının özellikleri arasında yer almaktadır?
II. Yayıncılık kuruluşları ayrıcalıklı toplumsal sınıf ve gruplarla birlikte hareket etmişlerdir.
III. Kamu çıkarını görünür hale getirmek için kurulan yayıncılık kuruluşlarının giderleri kamu tarafından karşılanmıştır.
IV. Yayıncılık kuruluşlarının özerklikleri yasalarla teminat altına alınmıştır.
V. Yayıncılık kuruluşlarının özerk yapıları, onların yerel ve ulusal yönetim ve hükümetlere mesafelenmesini mümkün kılmış, böylelikle kamu ya da kamuların eleştiri ve yargılama yetenekleri çoğaltılmıştır.
“Batı Avrupa’da 1950-1980 yılları arasında radyo ve televizyon yayıncılığı yüksek maliyetli bir yatırım gerektirdiğinden, bu yatırımlar ulusal ve yerel yönetimlerle karşılanmış, kamu hizmeti yayıncılığı olarak bilinen bir yayıncılık anlayışı ortaya çıkmıştır”.
Yukarıdakilerden hangisi kamu hizmeti yayıncılığının özellikleri arasında yer almaktadır?
Seçenekler
A
I, II, III, IV
B
I, II, V
C
II, IV
D
I, III, IV, V
E
II, IV, V
Açıklama:
İletişim özgürlüğünü engelleyici ve kısıtlayıcı ilişkileri tanımlayacak, bu ilişki- leri değiştirmeyi düşünen ve eyleyenlerin sorun odaklarını örnekleyebilecek
Başta İngiltere’de örgütlenen kamu hizmeti yayıncılığı ve onun örnek kuruluşu BBC (British Broadcasting Corporation - İngiliz Radyo Televizyon Kurumu) aracılığıyla görülen yayıncılık anlayışı, toplumda eşit iletişim olanaklarından yoksun bırakılmış kesimlerin görüşlerine yer açabilmek için var edilmiştir. Özel çıkarların temsiline aracılık etmek yerine kamu çıkarını görünür hale getirmek için kurulan yayıncılık kuruluşlarının giderleri kamu tarafından karşılanmış, özerklikleri yasalarla teminat altına alınmıştır. Özerk yapıları, onların yerel ve ulusal yönetim ve hükümetlere mesafelenmesini mümkün kılmış, böylelikle kamu ya da kamuların eleştiri ve yargılama yetenekleri çoğaltılmıştır. Ancak radyo ve televizyonların politik yaşamda etkileri zaman içinde arttığından, yerel ve ulusal yönetimler için onların kontrolü önemli hale gelmiş ve yönetimler yasal korumayı delmeye ve kurumların özerk yönetimlerini resmi ya da gayri resmi yollardan etkilemeye başlamışlardır. Yönetim baskısının yanı sıra bu yayıncılık anlayışı bürokratik baskıya da direnememiş ve yayın akışında, ilkelerinde, program seçimlerinde yenilikçi ve eşitlikçi bir tutumu benimseyemediğinden, ağır eleştirilere maruz kalmıştır. Kamu hizmeti yayıncılığı ilkeleri ve politikaları ticari yayıncılık karşısında bir seçenek olmaklığını sürdürdüğü gibi, bu kurumlarda biriken yaklaşık elli yıllık deneyim alternatif bir yayıncılık anlayışı bağlamında yol gösterici bir niteliği sahiptir. Ayrıca bu kurumlarda çalışan iki kuşak yayıncı, haber üretimi başta olmak üzere adil ve dengeli yayıncılık anlayışı geliştirmek için edindikleri bilgi ve tecrübe ile iletişim özgürlüğünün sınırlarını genişletmek doğrultusunda hareket eden sivil toplum örgütlerine ve meslek kuruluşlarına katkıda bulunmaya devam etmektedir. Doğru cevap D’dir.
Başta İngiltere’de örgütlenen kamu hizmeti yayıncılığı ve onun örnek kuruluşu BBC (British Broadcasting Corporation - İngiliz Radyo Televizyon Kurumu) aracılığıyla görülen yayıncılık anlayışı, toplumda eşit iletişim olanaklarından yoksun bırakılmış kesimlerin görüşlerine yer açabilmek için var edilmiştir. Özel çıkarların temsiline aracılık etmek yerine kamu çıkarını görünür hale getirmek için kurulan yayıncılık kuruluşlarının giderleri kamu tarafından karşılanmış, özerklikleri yasalarla teminat altına alınmıştır. Özerk yapıları, onların yerel ve ulusal yönetim ve hükümetlere mesafelenmesini mümkün kılmış, böylelikle kamu ya da kamuların eleştiri ve yargılama yetenekleri çoğaltılmıştır. Ancak radyo ve televizyonların politik yaşamda etkileri zaman içinde arttığından, yerel ve ulusal yönetimler için onların kontrolü önemli hale gelmiş ve yönetimler yasal korumayı delmeye ve kurumların özerk yönetimlerini resmi ya da gayri resmi yollardan etkilemeye başlamışlardır. Yönetim baskısının yanı sıra bu yayıncılık anlayışı bürokratik baskıya da direnememiş ve yayın akışında, ilkelerinde, program seçimlerinde yenilikçi ve eşitlikçi bir tutumu benimseyemediğinden, ağır eleştirilere maruz kalmıştır. Kamu hizmeti yayıncılığı ilkeleri ve politikaları ticari yayıncılık karşısında bir seçenek olmaklığını sürdürdüğü gibi, bu kurumlarda biriken yaklaşık elli yıllık deneyim alternatif bir yayıncılık anlayışı bağlamında yol gösterici bir niteliği sahiptir. Ayrıca bu kurumlarda çalışan iki kuşak yayıncı, haber üretimi başta olmak üzere adil ve dengeli yayıncılık anlayışı geliştirmek için edindikleri bilgi ve tecrübe ile iletişim özgürlüğünün sınırlarını genişletmek doğrultusunda hareket eden sivil toplum örgütlerine ve meslek kuruluşlarına katkıda bulunmaya devam etmektedir. Doğru cevap D’dir.
Soru 85
I. Tekellerin, alana hakim olarak pazara girmek isteyenlere karşı engeller koyması ve seçenekleri sınırlaması
II. Enformasyonun tanımının kamusal yarar kavramından uzaklaşıp, özel olarak tasarruf olunabilen bir metaya yaklaştırılması
III. Dev boyuttaki firmaların karları doğrultusunda yurttaşların ne dinleyip, ne okuyacaklarını, ne seyredeceklerini kararlaştırmaları
IV. Siyasal birim olarak kabul edilen ulusa katılımı sınırlı tutmaları ya da bu katılımda dezavantajlı durumda olanların pozitif ayrımcılık taleplerini görmezden gelmeleri
V. Enformasyon üretim ve dağıtım alanını ellerinde bulunduranların hangi ürünlerin kitlesel çapta üretileceğini yayın öncesinden belirleyerek, böylece hangi görüşlerin pazara gireceğini, hangilerinin dışarıda kalacağını belirlemeleri.
Yukarıdakilerden hangileri pazar liberalizminin iletişim özgürlüğünü kısıtlayan yönlerindendir?
II. Enformasyonun tanımının kamusal yarar kavramından uzaklaşıp, özel olarak tasarruf olunabilen bir metaya yaklaştırılması
III. Dev boyuttaki firmaların karları doğrultusunda yurttaşların ne dinleyip, ne okuyacaklarını, ne seyredeceklerini kararlaştırmaları
IV. Siyasal birim olarak kabul edilen ulusa katılımı sınırlı tutmaları ya da bu katılımda dezavantajlı durumda olanların pozitif ayrımcılık taleplerini görmezden gelmeleri
V. Enformasyon üretim ve dağıtım alanını ellerinde bulunduranların hangi ürünlerin kitlesel çapta üretileceğini yayın öncesinden belirleyerek, böylece hangi görüşlerin pazara gireceğini, hangilerinin dışarıda kalacağını belirlemeleri.
Yukarıdakilerden hangileri pazar liberalizminin iletişim özgürlüğünü kısıtlayan yönlerindendir?
Seçenekler
A
II, IV, V
B
I, II, III, V
C
I, II, III
D
III, IV, V
E
II, III, IV, V
Açıklama:
İletişim özgürlüğünü engelleyici ve kısıtlayıcı ilişkileri tanımlayacak, bu ilişki- leri değiştirmeyi düşünen ve eyleyenlerin sorun odaklarını örnekleyebilecek
Keane tarafından da belirtildiği gibi yeni sağ hareketin sözcüleri “sansür”ü oldukça dar bir anlamda ele alarak, pazar liberalizminin iletişim özgürlüğünü kısıtlayan yönlerini göz ardı etmektedir. Örneğin, • Tekellerin, alana hakim olarak pazara girmek isteyenlere karşı engeller koyması ve seçenekleri sınırlaması, • Enformasyonun tanımının kamusal yarar kavramından uzaklaşıp, özel olarak tasarruf olunabilen bir metaya yaklaştırılması, • Dev boyuttaki firmaların karları doğrultusunda yurttaşların ne dinleyip, ne okuyacaklarını, ne seyredeceklerini kararlaştırmaları, • Enformasyon üretim ve dağıtım alanını ellerinde bulunduranların hangi ürünlerin (kitaplar, dergiler, tv programları, bilgisayar yazılımları gibi) kitlesel çapta üretileceğini yayın öncesinden belirleyerek, böylece hangi görüşlerin pazara gireceğini, hangilerinin dışarıda kalacağını belirlemeleri, • Ayrıca ticari yayıncıların okuyucuların, dinleyicilerin ve seyircilerin pazar dışı tercihlerini umursamamaları gibi uygulamaların bir tür sansür anlamına geldiği pazar liberallerince “fark edilmemektedir”. Doğru cevap B’dir.
Keane tarafından da belirtildiği gibi yeni sağ hareketin sözcüleri “sansür”ü oldukça dar bir anlamda ele alarak, pazar liberalizminin iletişim özgürlüğünü kısıtlayan yönlerini göz ardı etmektedir. Örneğin, • Tekellerin, alana hakim olarak pazara girmek isteyenlere karşı engeller koyması ve seçenekleri sınırlaması, • Enformasyonun tanımının kamusal yarar kavramından uzaklaşıp, özel olarak tasarruf olunabilen bir metaya yaklaştırılması, • Dev boyuttaki firmaların karları doğrultusunda yurttaşların ne dinleyip, ne okuyacaklarını, ne seyredeceklerini kararlaştırmaları, • Enformasyon üretim ve dağıtım alanını ellerinde bulunduranların hangi ürünlerin (kitaplar, dergiler, tv programları, bilgisayar yazılımları gibi) kitlesel çapta üretileceğini yayın öncesinden belirleyerek, böylece hangi görüşlerin pazara gireceğini, hangilerinin dışarıda kalacağını belirlemeleri, • Ayrıca ticari yayıncıların okuyucuların, dinleyicilerin ve seyircilerin pazar dışı tercihlerini umursamamaları gibi uygulamaların bir tür sansür anlamına geldiği pazar liberallerince “fark edilmemektedir”. Doğru cevap B’dir.
Soru 86
“Hükümetlerin özellikle kriz dönemlerinde ulusal güvenlik gerekçesiyle ‘ön engelleme’ ve ‘yayın sonrası sansür’ yoluyla medyalar üzerinde siyasal baskı uygulamaları” olarak ifade edilen siyasal sansür türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yalan söylemek
B
Korporatizmdir
C
Olağanüstü hal erkleri
D
Silahlı gizlilik
E
Devlet reklamcılığı
Açıklama:
İletişim özgürlüğünü engelleyici ve kısıtlayıcı ilişkileri tanımlayacak, bu ilişki- leri değiştirmeyi düşünen ve eyleyenlerin sorun odaklarını örnekleyebilecek
John Keane, modern devletin başlangıcından bu yana süren, günümüzde artarak devam eden birbirleriyle bağlantılı beş siyasal sansür türünün özel ilgiye değer olduğunu belirtmektedir. Bunlar olağanüstü hal erkleri, silahlı gizlilik, yalan söylemek, devlet reklamcılığı ve korporatizmdir. “Olağanüstü hal erkleri”, hükümetlerin özellikle kriz dönemlerinde ulusal güvenlik gerekçesiyle “ön engelleme” ve “yayın sonrası sansür” yoluyla medyalar üzerinde siyasal baskı uygulamalarıdır. Ön engelleme sözlü, görsel ya da basılı yayının devlet yetkililerince önceden denetlemesi (ki bunun yolu resmi ya da resmi olmayan hükümet sözcüleriyle dostça konuşma ve kokteyllerden, basit isteklere, telefonla yapılan uyarılardan, zorunlu ve ihtiyari kuralların konmasına dek uzanır); yayın sonrası sansür ise yayınların yasaklanması, toplatılması, malzemenin üretildiği teknik araçlara el konulması, basımevlerinin vd. kapatılması gibi yaptırımları kapsamaktadır. Doğru cevap C’dir.
John Keane, modern devletin başlangıcından bu yana süren, günümüzde artarak devam eden birbirleriyle bağlantılı beş siyasal sansür türünün özel ilgiye değer olduğunu belirtmektedir. Bunlar olağanüstü hal erkleri, silahlı gizlilik, yalan söylemek, devlet reklamcılığı ve korporatizmdir. “Olağanüstü hal erkleri”, hükümetlerin özellikle kriz dönemlerinde ulusal güvenlik gerekçesiyle “ön engelleme” ve “yayın sonrası sansür” yoluyla medyalar üzerinde siyasal baskı uygulamalarıdır. Ön engelleme sözlü, görsel ya da basılı yayının devlet yetkililerince önceden denetlemesi (ki bunun yolu resmi ya da resmi olmayan hükümet sözcüleriyle dostça konuşma ve kokteyllerden, basit isteklere, telefonla yapılan uyarılardan, zorunlu ve ihtiyari kuralların konmasına dek uzanır); yayın sonrası sansür ise yayınların yasaklanması, toplatılması, malzemenin üretildiği teknik araçlara el konulması, basımevlerinin vd. kapatılması gibi yaptırımları kapsamaktadır. Doğru cevap C’dir.
Soru 87
“Çeşitli sivil toplum örgütleri ile devlet görevlileri arasında gizli ve kamusal sorumluluktan uzak pazarlıklar yapılması” olarak ifade edilen siyasal sansür türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Korporatizmdir
B
Olağanüstü hal erkleri
C
Yalan söylemek
D
Silahlı gizlilik
E
Devlet reklamcılığı
Açıklama:
İletişim özgürlüğünü engelleyici ve kısıtlayıcı ilişkileri tanımlayacak, bu ilişki- leri değiştirmeyi düşünen ve eyleyenlerin sorun odaklarını örnekleyebilecek
John Keane, modern devletin başlangıcından bu yana süren, günümüzde artarak devam eden birbirleriyle bağlantılı beş siyasal sansür türünün özel ilgiye değer olduğunu belirtmektedir. Bunlar olağanüstü hal erkleri, silahlı gizlilik, yalan söylemek, devlet reklamcılığı ve korporatizmdir. Politik bir sansür türü olarak beliren “korporatizm”, çeşitli sivil toplum örgütleri ile devlet görevlileri arasında gizli ve kamusal sorumluluktan uzak pazarlıklar yapılması, pazarlıkların ve korporatist nitelikli ilişkilerin yapısı gereği kitle iletişim araçları yoluyla kamuya açılmaması olarak açıklanabilir. Doğru cevap A’dır.
John Keane, modern devletin başlangıcından bu yana süren, günümüzde artarak devam eden birbirleriyle bağlantılı beş siyasal sansür türünün özel ilgiye değer olduğunu belirtmektedir. Bunlar olağanüstü hal erkleri, silahlı gizlilik, yalan söylemek, devlet reklamcılığı ve korporatizmdir. Politik bir sansür türü olarak beliren “korporatizm”, çeşitli sivil toplum örgütleri ile devlet görevlileri arasında gizli ve kamusal sorumluluktan uzak pazarlıklar yapılması, pazarlıkların ve korporatist nitelikli ilişkilerin yapısı gereği kitle iletişim araçları yoluyla kamuya açılmaması olarak açıklanabilir. Doğru cevap A’dır.
Soru 88
“Osmanlı İmparatorluğu’nda 1864 yılına kadar basın özgürlüğünün hukukî ve objektif herhangi bir sınırı yoktur. Padişahlar istediği zaman gazete çıkarılmasına izin vermiş, istediği zaman bu izni kaldırmış ve gazeteleri kapatabilmiştir. XIX. yüzyılın son çeyreğinden itibaren tüzük ve kararnamelerle düzenlenen basın alanı, yine yöneticilerin kişisel müdahalelerine açık olmuş, sıkı kontrol ve denetleme mekanizmalarına tabi tutulmuştur”.
Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı döneminin basın alanına ilişkin ilk kapsamlı yasal düzenlemesi olan 1864 tarihli Matbuat Nizamnamesi’ne göre cezaya tabi tutulan hükümlerden değildir?
Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı döneminin basın alanına ilişkin ilk kapsamlı yasal düzenlemesi olan 1864 tarihli Matbuat Nizamnamesi’ne göre cezaya tabi tutulan hükümlerden değildir?
Seçenekler
A
Hükümetten gelen resmi yazıları yayınlamamak
B
Genel adaba ve milli ahlaka aykırı yazılar basmak
C
Hazreti padişahiye taarruz sayılabilecek yazılar yazmak
D
Dost hükümdarlara dokunacak söz yazılması
E
Sansür memurunun matbaaya alınmaması
Açıklama:
Türkiye’de basın özgürlüğünün tarihsel ve hukuksal evreleri ve tartışılma bi- çimleriyle ilgili bilgi birikimini özetleyebileceksiniz.
Osmanlı döneminin basın alanına ilişkin ilk kapsamlı yasal düzenlemesi olan 1864 tarihli Matbuat Nizamnamesi’nin aşağıda sıralanan bazı maddelerinde bu uygulamaların izlerini görebilmek mümkündür. Matbuat Nizamnamesinde cezaya tabi tutulan hükümlerden bazıları şunlardır: • Ruhsatsız gazete çıkarmak • Gazetenin imzalı bir sayısını ilgili devlet dairesine göndermemek • Hükümetten gelen resmi yazıları yayınlamamak • Genel adaba ve milli ahlaka aykırı yazılar basmak • Hazreti padişahiye taarruz sayılabilecek yazılar yazmak • Dost hükümdarlara dokunacak söz yazılması Doğru cevap E’dir.
Osmanlı döneminin basın alanına ilişkin ilk kapsamlı yasal düzenlemesi olan 1864 tarihli Matbuat Nizamnamesi’nin aşağıda sıralanan bazı maddelerinde bu uygulamaların izlerini görebilmek mümkündür. Matbuat Nizamnamesinde cezaya tabi tutulan hükümlerden bazıları şunlardır: • Ruhsatsız gazete çıkarmak • Gazetenin imzalı bir sayısını ilgili devlet dairesine göndermemek • Hükümetten gelen resmi yazıları yayınlamamak • Genel adaba ve milli ahlaka aykırı yazılar basmak • Hazreti padişahiye taarruz sayılabilecek yazılar yazmak • Dost hükümdarlara dokunacak söz yazılması Doğru cevap E’dir.
Soru 89
“Gazete ve dergilerin çıkarılabilmesini hükümetin iznine tabi tutan 1864 tarihli Matbuat Nizamnamesini, 1867 yılında Matbuat Nizamnamesinin hükümlerini yok sayan ve hükümete basınla ilgili idarî tedbirler alabilme yetkisi tanıyan “Âli Kararname”nin yayınlanması izlemiştir”
.
Âli Kararname ile 1871 yılında 15 kez kapatma cezası alan mizah dergisi aşağıdakilerden hangisidir?
.
Âli Kararname ile 1871 yılında 15 kez kapatma cezası alan mizah dergisi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Muhbir
B
Diyojen
C
Tercüman-ı Ahval
D
Şark
E
Basiret
Açıklama:
Türkiye’de basın özgürlüğünün tarihsel ve hukuksal evreleri ve tartışılma bi- çimleriyle ilgili bilgi birikimini özetleyebileceksiniz.
1867’de yayınlanan Âli Kararname’nin ilk uygulamaları olarak Muhbir ve Vatan kapatılmış (1867), memur gazeteciler uyarılmış ya da yeni görevlere atanarak İtanbul’dan uzaklaştırılmış, Tercüman-ı Ahval ve Tasvir-i Efkar’ın yayınlarına son verilmiş, gazeteci-memur Ali Suavi, Namık Kemal ve Ziya Bey yeni görevlerine gitmemek için yurt dışına kaçmışlardır. Yine bu kararnameye dayanılarak mizah dergisi Diyojen 1871’de 15 defa; aynı yıl İbret gazetesi bir ay, 1872’de dört ay; 1873’te Hadika gazetesi iki ay ve İbret ve Basiret gazeteleri süresiz olarak kapatılmıştır. 1874’te ise Hülasat ül Efkar, Şark ve Hayak gazeteleri kapatılmıştır. 1876’da yürürlüğe giren Anayasanın 12. maddesinde yer alan “Matbuat kanun dairesinde serbesttir” hükmüne rağmen, basın özgürlüğünün yasal teminat altına alınmasında bu kararname engel oluşturur.
Doğru cevap B’dir.
1867’de yayınlanan Âli Kararname’nin ilk uygulamaları olarak Muhbir ve Vatan kapatılmış (1867), memur gazeteciler uyarılmış ya da yeni görevlere atanarak İtanbul’dan uzaklaştırılmış, Tercüman-ı Ahval ve Tasvir-i Efkar’ın yayınlarına son verilmiş, gazeteci-memur Ali Suavi, Namık Kemal ve Ziya Bey yeni görevlerine gitmemek için yurt dışına kaçmışlardır. Yine bu kararnameye dayanılarak mizah dergisi Diyojen 1871’de 15 defa; aynı yıl İbret gazetesi bir ay, 1872’de dört ay; 1873’te Hadika gazetesi iki ay ve İbret ve Basiret gazeteleri süresiz olarak kapatılmıştır. 1874’te ise Hülasat ül Efkar, Şark ve Hayak gazeteleri kapatılmıştır. 1876’da yürürlüğe giren Anayasanın 12. maddesinde yer alan “Matbuat kanun dairesinde serbesttir” hükmüne rağmen, basın özgürlüğünün yasal teminat altına alınmasında bu kararname engel oluşturur.
Doğru cevap B’dir.
Soru 90
Avrupa'da düzenli, periyodik bir görünümü yansıtması bakımından ilk gerçek gazete denilebilecek yayınlar hangi yüzyılda görülmüştür?
Seçenekler
A
XIV
B
XV
C
XVI
D
XVII
E
XVIII
Açıklama:
Modern toplumun kurucu ilkelerinden biri olan basın özgürlüğü üzerine oluşturulan tarihsel ve felsefi bilgi birikimini özetleyebilecek
XVII. yüzyıl Avrupa'da düzenli, periyodik bir görünümü yansıtması bakımından ilk gerçek gazete denilebilecek yayınların başladığı yüzyıldır. Ayrıca bu dönemde edebiyat alanında yeni türlerin ortaya çıkması ve okuryazarlığın görece artması yayıncılığın gelişmesini arttırmıştır. Bu nedenle doğru yanıt d şıkkıdır.
XVII. yüzyıl Avrupa'da düzenli, periyodik bir görünümü yansıtması bakımından ilk gerçek gazete denilebilecek yayınların başladığı yüzyıldır. Ayrıca bu dönemde edebiyat alanında yeni türlerin ortaya çıkması ve okuryazarlığın görece artması yayıncılığın gelişmesini arttırmıştır. Bu nedenle doğru yanıt d şıkkıdır.
Soru 91
Aşağıdakilerden hangisi John Milton tarafından ileri sürülen basın özgürlüğünün yararları ile ilgili yanlış bir yaklaşımdır?
Seçenekler
A
Basın özgürlüğü gerçeklerin serbest olarak yayılımına olanak sağlar.
B
Basın özgürlüğü bir kişinin kendi iradesi ile iyi ve kötü kısımları ayırmasına yol açtığı için yarar sağlar.
C
Basın özgürlüğü sayesinde iyi fikirlerin kötü olarak mahkum edilmesinin önüne geçilir.
D
Kötülük kaynakları çoktur ve bunlara insanların ulaşabilmesinin önüne basılmış eserlerin sansür edilmesi ile geçilmez.
E
İnsanların pek çoğu sansür görevini yapabilecek yetenektedir ; bu yetenekte olan insanların ise pek çoğu böyle bir görevi kabul eder.
Açıklama:
Basın özgürlüğünden iletişim özgürlüğüne uzanan tartışmaları değerlendire- bilecek
İnsanların pek çoğu sansür görevini yapabilecek yetenekte değildir; bu yetenekte olan insanların ise pek azı böyle bir görevi kabul eder. Bu nedenle doğru yanıt e şıkkıdır.
İnsanların pek çoğu sansür görevini yapabilecek yetenekte değildir; bu yetenekte olan insanların ise pek azı böyle bir görevi kabul eder. Bu nedenle doğru yanıt e şıkkıdır.
Soru 92
Bugünkü anlamda ilk gazete hangi tarihte yayınlanmıştır?
Seçenekler
A
1450
B
1590
C
1609
D
1705
E
1390
Açıklama:
Modern toplumun kurucu ilkelerinden biri olan basın özgürlüğü üzerine oluşturulan tarihsel ve felsefi bilgi birikimini özetleyebilecek
Bugünkü anlamda ilk gazete 1609'da Strasbourg'da haftalık olarak Almanca yayınlanan Avisa, Relation oder Zeitung'dur
Bugünkü anlamda ilk gazete 1609'da Strasbourg'da haftalık olarak Almanca yayınlanan Avisa, Relation oder Zeitung'dur
Soru 93
"Herhangi bir konuda egemen olan görüş, hemen hiçbir zaman hakikatin tamamı değildir. Bu nedenle tam hakikate ancak bu düşünceyi diğer düşüncelerle, zıt görüşlerle karşılaştırarak varılabilir ifadesi kime aittir?
Seçenekler
A
John Locke
B
John Milton
C
John Keane
D
John Stuart Mill
E
Jurgen Habermas
Açıklama:
Modern toplumun kurucu ilkelerinden biri olan basın özgürlüğü üzerine oluşturulan tarihsel ve felsefi bilgi birikimini özetleyebilecek
John Stuart Mill, On Liberty (Özgürlük Üzerine) adlı eserinde herhangi bir konuda egemen olan bir görüşün hemen hiçbir zaman hakikatin tamamı olmadığını söylemiştir. Bu nedenle doğru yanıt d şıkkıdır.
John Stuart Mill, On Liberty (Özgürlük Üzerine) adlı eserinde herhangi bir konuda egemen olan bir görüşün hemen hiçbir zaman hakikatin tamamı olmadığını söylemiştir. Bu nedenle doğru yanıt d şıkkıdır.
Soru 94
Aşağıdakilerden hangisi XX. yüzyılda yoğunlaşan basına yönelik eleştirilerle ilgili yanlış bir yaklaşımdır?
Seçenekler
A
Basın sosyal değişime direnmemektedir.
B
Sansasyonel haberler ve eğlence yayın içeriklerinde daha çok yer almaktadır.
C
Medya patronları özellikle politik ve ekonomik konularda kendi görüşlerini yaymaktadır.
D
Basın büyük şirketlerin hizmetindedir.
E
Basın belirli bir sosyo - ekonomik sınıfın elindedir.
Açıklama:
Basın özgürlüğünden iletişim özgürlüğüne uzanan tartışmaları değerlendire- bilecek
Peterson basına getirilen eleştirilerin özellikle XX. yüzyılda arttığını belirtmiştir. Bu eleştirilerden bir tanesi de basının sosyal değişime direndiği görüşüdür. Bu nedenle doğru yanıt a şıkkıdır.
Peterson basına getirilen eleştirilerin özellikle XX. yüzyılda arttığını belirtmiştir. Bu eleştirilerden bir tanesi de basının sosyal değişime direndiği görüşüdür. Bu nedenle doğru yanıt a şıkkıdır.
Soru 95
Aşağıdakilerden hangisi basın özgürlüğü ve iletişim özgürlüğü kavramları ile ilgili doğru bir yaklaşımdır?
Seçenekler
A
Basın özgürlüğü ve iletişim özgürlüğü kavramının birlikte kullanılmaya başladığı tarih 10 Aralık 1928'dir.
B
İletişim özgürlüğü sadece yayın araçlarını değil hayatın her alanını kapsar.
C
İletişim özgürlüğünün basın özgürlüğü ile yer değiştirmesinde iletişim araçlarının artması ve bağlı olarak yeni teknoloji tek nedendir.
D
İletişim özgürlüğü kavramının kullanım alanı 1070'lerle birlikte daralmıştır.
E
Basın özgürlüğü gibi iletişim özgürlüğünde de vurgu sadece konuşma özgürlüğünedir.
Açıklama:
Basın özgürlüğünden iletişim özgürlüğüne uzanan tartışmaları değerlendire- bilecek
İletişim özgürlüğü ile istenen artık sadece yayın araçlarının kullanılmasına ilişkin bir özgürlük değil hayatın her alanını içine alan bir özgürlüktür. bu nedenle doğru yanıt b şıkkıdır.
İletişim özgürlüğü ile istenen artık sadece yayın araçlarının kullanılmasına ilişkin bir özgürlük değil hayatın her alanını içine alan bir özgürlüktür. bu nedenle doğru yanıt b şıkkıdır.
Soru 96
Aşağıdakilerden hangisi enformasyon akışında sıklıkla rastlanan sorunlarla ilgili yanlış bir kavramdır?
Seçenekler
A
Irkçı milliyetçi söylemlerin yaygınlaşması.
B
Enformasyonun azlığından kaynaklanan bilgi kirliliği.
C
özel hayatın gizliliğine ve kişilik haklarına saldırının aşırılaşması.
D
Pornografik yayınların kontrol edilemezliği.
E
Ulusal devletlerin internet ulaşımını engelleme güçleri.
Açıklama:
Basın özgürlüğünden iletişim özgürlüğüne uzanan tartışmaları değerlendire- bilecek
Enformasyon akışında ortaya çıkan bazı sorunlar akademik çalışmalarda ele alınmış ve bu sorunlar etrafındaki tartışmalarda taraflar iletişim hakkının yeniden tanımlanması gereği üzerine düşmüşlerdir. Bu sorunlardan bir tanesi de aşırı enformasyonun yarattığı bilgi kirliliğidir. bu nedenle doğru yanıt b şıkkıdır.
Enformasyon akışında ortaya çıkan bazı sorunlar akademik çalışmalarda ele alınmış ve bu sorunlar etrafındaki tartışmalarda taraflar iletişim hakkının yeniden tanımlanması gereği üzerine düşmüşlerdir. Bu sorunlardan bir tanesi de aşırı enformasyonun yarattığı bilgi kirliliğidir. bu nedenle doğru yanıt b şıkkıdır.
Soru 97
Osmanlı döneminin basın alanına ilişkin ilk kapsamlı yasal düzenlemesi olan "Matbuat Nizamnamesi" hangi tarihte yayınlanmıştır?
Seçenekler
A
1684
B
1424
C
1524
D
1824
E
1864
Açıklama:
Modern toplumun kurucu ilkelerinden biri olan basın özgürlüğü üzerine oluşturulan tarihsel ve felsefi bilgi birikimini özetleyebilecek
Osmanlı Döneminin basın alanına ilişkin ilk kapsamlı yasal düzenlemesi 1864 tarihli Matbuat Nizamnamesi'dir. Bu nedenle doğru yanıt e şıkkıdır.
Osmanlı Döneminin basın alanına ilişkin ilk kapsamlı yasal düzenlemesi 1864 tarihli Matbuat Nizamnamesi'dir. Bu nedenle doğru yanıt e şıkkıdır.
Soru 98
Aşağıdakilerden hangisi II. Abdülhamit dönemine ait basına yönelik uygulamalarla ilgili doğru bir yaklaşımdır?
Seçenekler
A
Basına yönelik yasaklar ve kapatma cezaları kalkmışrtır.
B
Kontrol ve tedbir uygulamaları artmıştır.
C
Jurnalciliğin önüne geçilmiştir.
D
Yabancı ülkelerle haberleşme artmıştır.
E
Gazetelerin çıkar sağlamaları engellenmiştir.
Açıklama:
Basın özgürlüğünden iletişim özgürlüğüne uzanan tartışmaları değerlendire- bilecek
II. Abdülhamit dönemi basına yönelik ön sansür uygulamaları da dahil olmak üzere yoğun kontrol ve tedbir uygulamalarına sahne olmuştur. Bu nedenle doğru yanıt b şıkkıdır.
II. Abdülhamit dönemi basına yönelik ön sansür uygulamaları da dahil olmak üzere yoğun kontrol ve tedbir uygulamalarına sahne olmuştur. Bu nedenle doğru yanıt b şıkkıdır.
Soru 99
Düzenli, periyodik yayın yapılmasıyla Avrupa'daki ilk gerçek gazete yayınları ne zaman başlamıştır?
Seçenekler
A
15. yüzyıl
B
16. yüzyıl
C
17. yüzyıl
D
18. yüzyıl
E
19. yüzyıl
Açıklama:
17. yüzyıl Avrupa'da düzenli, periyodik bir görünümü yansıtması bakımından ilk gerçek gazete diyebileceğimiz yayınların başladığı yüzyıl olmuştur. Doğru cevap C'dir.
Soru 100
Batıda basın özgürlüğü kavramının ortaya çıkışı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
John Milton, devlet sansürünün basın üzerindeki etkilerini kaldırmak için İngiliz parlamentosunda bir konuşma yaparak sansürün ekonomik sonuçlarını ifade etmiştir.
B
John Locke, Areopagitica adlı eserinde devletin kendisinin, temel amaçları mülkiyetlerini korumak olan insanların bir anlaşma yaparak kendilerini hükümetin yönetimi altında toplamaları olduğunu ifade etmiştir.
C
Areopagitica, John Milton'ın sanayi devrimi sonrasında meydana gelen toplumsal değişimler karşısında halkın bilinçlendirilmesi ve değişen dünya düzenine ayak uydurabilmesi için iyi-kötü tüm fikirlerin sansürsüz yayınlanabilmesi görüşünü savunmuştur.
D
17. yy sonundan 19. yy'daki sanayi devrimine kadar henüz kendisini kamu yararının bekçisi olarak değil, parlementonun sansür yasaları nedeniyle yanlı görüşlerin ve soylu sınıfın çıkarlarının ifadelerinin yer aldığı bir kurum olarak işlev görmüştür.
E
19. yy'a gelindiğinde gazete ve dergiler, kamu çıkarları gibi kavramlara yer vererek yurttaşların yönetimlerinden hesap sormasına aracılık eden kurumlar haline gelmiş, gözetim işlevleriyle demokrasilerin temsili kurumları arasında 'dördüncü güç' olduğunu ilan etmiştir.
Açıklama:
Milton ve Locke, basın özgürlüğü ve sansür karşıtı çalışmalarını 17 yy'da gerçekleştirmişlerdir ancak Areopagitica, John Milton'ın eseridir ve John Locke, parlementoda konuşma yaparak basın üzerinde devlet sansürünün kaldırılmasını savunmuştur. 17-19 yy arası dönemde basın, iktidardakilerin dışında okuryazarlık sahibi meslek grupları arasında ilgi gören ve bu nedenle bu meslek gruplarının politik mecralardaki çıkarlarını savunan bir kurum haline gelmiştir. 19. yy'da ise gazeteler, yargı ve eleştiri yeteneği geliştirerek farklı kamu ve politik görüşleri ifade edebilmiş, halkın çıkarlarını gözetme işlevi kazanmıştır.
Soru 101
Basın özgürlüğü ve iletişim özgürlüğü kavramlarının ilişkisi aşağıdaki hangi cümlede doğru ifade edilmiştir?
Seçenekler
A
Basın özgürlüğü, iletişim araçlarının kullanımını niteleyen bir özgürlük kavramıyken iletişim özgürlüğü kavramı, sadece iletişim araçlarının kullanımını değil duygu ve düşüncelerin yaşamın tüm alanlarında iletilebilmesi ve ifade edilebilmesi özgürlüğüdür.
B
İletişim özgürlüğü kavramı, iletişim araçlarının kullanılması özgürlüğünü nitelerken basın özgürlüğü kavramı, basın organlarının sansürlenmeden yönetici sınıfı eleştirebilmelerini kapsamaktadır.
C
Basın özgürlüğü, olumsuz görüşlerin bastırılması için basının sansürlenmesine karşı gelişmiştir. İletişim özgürlüğü ise Aydınlanma akımının etkisiyle dini, politik, felsefi ve sanatsal alandaki doğmaların eleştirel bir şekilde değerlendirilebilmesinin korunması kapsamında gelişmiştir.
D
İletişim özgürlüğü, basının 20. yy'da dördüncü güç niteliğini kaybettiği eleştirilerine karşı gelişen ve basın patronlarının kendi çıkarlarını gözetmelerine karşı devlet koruması ve yayın etiği anlayışının geliştiği bir kavramdır. Basın özgürlüğü ise basın organlarının gelişen devlet baskısına karşı yayın haklarını (ve çıkarlarını) koruma çabalarıyla ortaya çıkan bir kavramdır.
E
Basın özgürlüğü kavramı, ifade özgürlüğünden bağımsız olarak sadece basın organlarını ve iletişim araçlarının kendilerini koruyan bir kavram olup bu iletişim araçlarıyla ifade edilen görüş ve söylemleri kapsamamaktadır.
Açıklama:
Basın özgürlüğü kavramı, 20 yy ortalarında gelişen yeni iletişim araçlarını toplumsal yaşamdaki kullanımını kapsayan bir kavramken iletişim aracından bağımsız olarak iletişim özgürlüğü kavramı, sadece araçların değil yaşamın tüm alanlarında yurttaşların görüş ve kanaatlerini iletebilmelerini kapsamaktadır. Doğru cevap A'dır.
Soru 102
John Keane'ın, modern devlet başlangıcının ardından günümüzde artarak devam eden ve birbirleriyle bağlantılı siyasal sansür türlerinden hangisi, yayın malzemelerinin üretildiği araçlara el konulması veya yayın organlarının kapatılması gibi yaptırımları kapsamaktadır?
Seçenekler
A
Silahlı gizlilik.
B
Olağanüstü hal erkleri.
C
Yalan söylemek.
D
Devlet reklamcılığı.
E
Korporatizm.
Açıklama:
Olağanüstü hal erkleri, hükümetlerin zellikle kriz dönemlerinde ulusal güvenlik gerekçesiyle, yayınların devlet yetkililerince önceden denetlenmesi veya yayın sonrası yasaklama, toplama, el koyma ve kapatma yoluyla uyguladığı bir sansür türüdür. Doğru cevap B'dir.
Soru 103
Aşağıdakilerden hangisi, yeni sansür biçimleri ve gelişen iletişim teknolojileri kapsamında akademik olarak tartışılan sorunlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Özel hayatın gizliliğine ve kişilik haklarına saldırının aşırılaşması.
B
Aşırı enformasyonun yarattığı bilgi kirliliği.
C
Irkçı milliyetçi söylemlerin yaygınlaşması.
D
Ulusal devletlerin internet ulaşımını engelleme güçleri
E
Geleneksel yayıncılığın teşvik edilmesi
Açıklama:
Yeni sansür biçimleriyle çoğalan baskıyı bertaraf etmek ve iletişim özgürlüğünün sınırlarını genişletmek için uğraş veren yeni toplumsal hareketler ile onlara bağlı grupları besleyen tartışmaları kuşatan kavramlar “radikal medya”, “barış gazeteciliği”, “alternatif yayıncılık” etrafında yoğunlaşmaktadır (...) Enformasyon yazılım programı geliştiren şirketlerin alanda tekelleşmesi, tıpkı diğer iletişim araçları üretiminde olduğu gibi ana sorun olmaya devam etmektedir. Bu ana sorunların yanı sıra akademik çalışmalarda;
- Pornografik yayınların dağılım ölçeği ve kontrol edilemezliği,
- Özel hayatın gizliliğine ve kişilik haklarına saldırının aşırılaşması,
- Aşırı enformasyonun yarattığı bilgi kirliliği,
- Irkçı milliyetçi söylemlerin yaygınlaşması,
• Ulusal devletlerin internet ulaşımını engelleme güçleri,
sorunlaştırılmış, bu sorunlar etrafında tartışmalarda taraflar iletişim hakkının yeniden tanımlanması gereği üzerinde durmuşlardır (bkz. Binark, 2007).
Ne var ki geleneksel yayıncılığın teşviki gibi bir akademik çabaya bu bağlamda rastlanmaz. O halde doğru cevap E'dir.
- Pornografik yayınların dağılım ölçeği ve kontrol edilemezliği,
- Özel hayatın gizliliğine ve kişilik haklarına saldırının aşırılaşması,
- Aşırı enformasyonun yarattığı bilgi kirliliği,
- Irkçı milliyetçi söylemlerin yaygınlaşması,
• Ulusal devletlerin internet ulaşımını engelleme güçleri,
sorunlaştırılmış, bu sorunlar etrafında tartışmalarda taraflar iletişim hakkının yeniden tanımlanması gereği üzerinde durmuşlardır (bkz. Binark, 2007).
Ne var ki geleneksel yayıncılığın teşviki gibi bir akademik çabaya bu bağlamda rastlanmaz. O halde doğru cevap E'dir.
Soru 104
Osmanlı dönemindeki basın özgürlüğü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
1864 Matbuat Nizamnamesinde yer alan sıkı kontrol mekanizması kapsamında yabancı ülkelerle haberleşme engellenmiştir.
B
2. Abdülhamit döneminde basın, görece özgür bir ortama kavuşmuştur.
C
1867 Matbuat Nizamnamesi, hükümete basın üzerinde geniş kapsamlı idari tedbir yetkisi tanımıştır.
D
1881 Matbuat kanunu, Fransız Basın Kanunu'nu örnek aldığından basın alanında görece özgür bir ortama kavuşulmuştur.
E
Gazeteciler/Basın Bayramı, 2. Meşrutiyetin ilanının ardından gerçekleştirilen sansür karşıtı bir eylemin tarihinde kutlanmaktadır.
Açıklama:
Abdülhamit döneminin sansür uygulamalarından biri olan sansür memurlarını matbaalara almama eylemi, 2. Meşrutiyetin ilanının ardından 24 Temmuz günü gerçekleştirilmiştir. Cumhuriyetin ilanının ardından bu tarih Gazeteciler/Basın Bayramı olarak kabul edilmiştir. Doğru cevap E'dir.
Soru 105
Osmanlı dönemindeki baskıların ardından basın özgürlüğünün yasal korunmasına doğru atılan ilk adım aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1881 Basın Kanunu
B
1924 Teşkilatı Esasi
C
1931 Matbuat Kanunu
D
1931 Matbuat Kanunu'na 1938 yılında yapılan ilaveler
E
1950 yılında 5680 Sayılı Basın Kanunu
Açıklama:
Matbuat Kanunlarının tümü, basın özgürlüklerini kısıtlayan kanunlar olmuştur. 1923 yılında İcra Vekilleri Heyeti, sansürü kaldıran bir kararname yayınlamış ve 1924 yılında Teşkilatı Esasi Kanunu'nun 77. maddesinde yer alan 'Matbuat kanun dairesinde serbesttir ve neşir edilmeden evvel teftiş ve muayeneye tabi değildir' ifadesiyle basın özgürlüğünün anayasal güvenceye bağlandığı ülkemizdeki ilk uygulama olmuştur ancak bu durum ancak Şeyh Sait ayaklanmasına kadar sürebilmiştir. Basın özgürlüğünün korunmasına ilişkin bir sonraki düzenleme 1950 yılındaki 5680 Sayılı Basın Kanunu olmuştur ancak Osmanlı döneminin ardından bu yöndeki ikinci düzenleme olmuştur. Doğru cevap B'dir.
Soru 106
Cumhuriyet dönemi olaylarının hangisiyle basın özgürlüğünün sağlanması ilk defa anayasal tedbirlerle meydana gelmiştir?
Seçenekler
A
1950 seçimlerinde Demokrat Parti'nin iktidara gelmesi.
B
1960 askeri darbesi ve 1961 anayasası.
C
1971 askeri muhtırası.
D
1980 darbesi ve 1982 anayasası.
E
1994 yılında Radyo ve Televizyon Üst Kurulu'nun faaliyetlerini teminat altına alan yasa.
Açıklama:
1961 anayasası, basın özgürlüğünü demokratik esaslara uygun tanımlamış, ''Basın hürdür; sansür edilemez'' ilkesini benimsemiş ve basın özgürlüğünü sağlayacak tedbirleri uygulamıştır. Doğru cevap B'dir.
Soru 107
Aşağıdakilerden hangisi, John Keane'ın modern devlet kavramıyla başlayan ve artarak devam eden siyasal sansür türlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Silahlı gizlilik
B
Devlet reklamcılığı
C
Otosansür
D
Korporatizm
E
Yalan söylemek
Açıklama:
John Keane'ın önerdiği beş siyasal sansür türü olağanüstü hal erkleri, silahlı gizlilik, yalan söylemek, devlet reklamcılığı ve korporatizmdir. Otosansür türler arasında yer almamktadır. Doğru cevap C'dir.
Soru 108
Aydınlanma dönemi, basın tarihi açısından hangi görüşlerin ortaya çıkmasını sağlamıştır?
Seçenekler
A
Serbest piyasa ekonomisi ve kapitalist sistem içerisinde kurumların deregülasyonu
B
Aşırı ticarileşme nedeniyle ''dördüncü güç'' niteliğinin kaybolması
C
Sadece basının değil, iletişim özgürlüğünün öneminin ortaya çıkması
D
Muhalif gazetecilik anlayışının ortaya çıkması ve basın özgürlüğünün insanın doğal haklarıyla temellendirilmesi
E
Halkın çıkarlarını gözetme işleviyle basının kendini meşrulaştırması
Açıklama:
18. yy döneminde muhalif gazetecilik anlayışı ortaya çıkmış, aydınlanma dönemi sadece dini, politik, felsefi ve sanatsal alandaki doğmaları eleştirel bir şekilde değerlendirmemiştir. Basın özgürlüğünün insanın doğal haklarıyla temellendirilmesinde önemli bir etken olmuştur. Doğru cevap D'dir.
Soru 109
1971 askeri muhtırası ve ardından ilan edilen sıkıyönetimle birlikte sürekli baskı altında tutulan ve birçok gazetecinin değişik nedenlerle tutuklanmış ve mahkûm edilmiş olduğu dönemde .......... kez gazete kapatma cezası vermiştir.
Yukarıda boş bırakılan alana aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Yukarıda boş bırakılan alana aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Seçenekler
A
34
B
36
C
37
D
39
E
40
Açıklama:
Bu dönemde sıkıyönetim 39 kez gazete kapatma cezası vermiştir. Aynı tarihlerde, TRT’nin özerk yapısına müdahale edilmiş ve hükümetlerle organik bağını yasallaştıran bir dizi düzenleme yapılmıştır. Doğru cevap D'dir.
Soru 110
Avrupa’da hangi yüzyılda düzenli, periyodik bir görünümü yansıtması bakımından ilk gerçek gazete diyebileceğimiz yayınlar başlamıştır?
Seçenekler
A
XV. yüzyıl
B
XVI. yüzyıl
C
XVII. yüzyıl
D
XVIII. yüzyıl
E
XIX. yüzyıl
Açıklama:
XVII. yüzyıl, Avrupa’da düzenli, periyodik bir görünümü yansıtması bakımından ilk gerçek gazete diyebileceğimiz yayınların başladığı yüzyıl olmuştur. Doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 111
Batı Avrupa’da güçlenen liberalizm akımının basın özgürlüğü alanındaki ilk önemli temsilcisi kimdir?
Seçenekler
A
John Milton
B
John Locke
C
John Stuart Mill
D
John Keane
E
Jürgen Habermas
Açıklama:
Batı Avrupa’da XVII. yüzyılda güçlenen liberalizm akımının basın özgürlüğü alanındaki ilk önemli temsilcisi John Milton'dur. Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 112
Aşağıdakilerden hangisi John Milton'un basın özgürlüğünün toplum açısından yararlarını anlattığı yazısında yoktur?
Seçenekler
A
Kötü ve yanlış fikirlerin yok edilebilmesinin en güvenceli yolu olan basın özgürlüğü, gerçeklerin serbest olarak yayılımına olanak sağlar.
B
Bize yeni ve garip gelmeleri nedeniyle iyi fikirleri de kötü olarak mahkûm etmemiz tehlikesi her zaman vardır; basın özgürlüğü bunun önüne geçer.
C
Kötülük kaynakları çoktur ve bunların çoğuna insanların ulaşabilmesinin önüne basılmış eserlerin sansür edilmesi ile geçilemez.
D
Bir kişinin okuduğu eserdeki iyi ve kötü kısımları bizzat kendisinin ayırması hayat tecrübesi bakımından en önemli yararı sağlar.
E
İnsanların pek çoğu sansür görevini yapabilecek yetenektedir.
Açıklama:
Milton'un yazısında 6 nokta vardır:
1. Kötü ve yanlış fikirlerin yok edilebilmesinin en güvenceli yolu olan basın özgürlüğü, gerçeklerin serbest olarak yayılımına olanak sağlar.
2. Bize yeni ve garip gelmeleri nedeniyle iyi fikirleri de kötü olarak mahkûm etmemiz tehlikesi her zaman vardır; basın özgürlüğü bunun önüne geçer.
3. Kötülük kaynakları çoktur ve bunların çoğuna insanların ulaşabilmesinin önüne basılmış eserlerin sansür edilmesi ile geçilemez.
4. Bir kişinin okuduğu eserdeki iyi ve kötü kısımları bizzat kendisinin ayırması hayat tecrübesi bakımından en önemli yararı sağlar.
5. Eserlerin ancak pek azı bütün kısımları itibariyle kötüdür; böyle olunca sansürlenen bir eserde az sayıdaki kötü kısımlar için okuyucu eserin kapsadığı bütün iyi kısımlardan mahkûm edilir.
6. İnsanların pek çoğu sansür görevini yapabilecek yetenekte değildir; bu yetenekte olan insanların ise pek azı böyle bir görevi kabu
Doğru cevap E şıkkıdır.
1. Kötü ve yanlış fikirlerin yok edilebilmesinin en güvenceli yolu olan basın özgürlüğü, gerçeklerin serbest olarak yayılımına olanak sağlar.
2. Bize yeni ve garip gelmeleri nedeniyle iyi fikirleri de kötü olarak mahkûm etmemiz tehlikesi her zaman vardır; basın özgürlüğü bunun önüne geçer.
3. Kötülük kaynakları çoktur ve bunların çoğuna insanların ulaşabilmesinin önüne basılmış eserlerin sansür edilmesi ile geçilemez.
4. Bir kişinin okuduğu eserdeki iyi ve kötü kısımları bizzat kendisinin ayırması hayat tecrübesi bakımından en önemli yararı sağlar.
5. Eserlerin ancak pek azı bütün kısımları itibariyle kötüdür; böyle olunca sansürlenen bir eserde az sayıdaki kötü kısımlar için okuyucu eserin kapsadığı bütün iyi kısımlardan mahkûm edilir.
6. İnsanların pek çoğu sansür görevini yapabilecek yetenekte değildir; bu yetenekte olan insanların ise pek azı böyle bir görevi kabu
Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 113
Kamusallığın Yapısal Dönüşümü hangi düşünürün kitabıdır?
Seçenekler
A
John Locke
B
Jürgen Habermas
C
John Milton
D
John Stuart Mil
E
John Keane
Açıklama:
Kamusallığın Yapısal Dönüşümü Jürgen Habermas'ın kitabıdır. Doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 114
John Keane, modern devletin başlangıcından bu yana süren, günümüzde artarak devam eden birbirleriyle bağlantılı beş siyasal sansür türünün özel ilgiye değer olduğunu belirtmektedir. Aşağıdakilerden hangisi bunlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Olağünüstü hal erkleri
B
Silahlı gizlilik
C
Devlet reklamcılığı
D
Yalan söylememek
E
Korporatizm
Açıklama:
John Keane, modern devletin başlangıcından bu yana süren, günümüzde artarak devam eden birbirleriyle bağlantılı beş siyasal sansür türünün özel ilgiye değer olduğunu belirtmektedir. Bunlar olağünüstü hal erkleri, silahlı gizlilik, yalan söylemek, devlet reklamcılığı ve korporatizmdir. Doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 115
İletişim araçları üretiminde olduğu gibi ana sorunların yanı sıra akademik çalışmalarda aşağıdakilerden hangisine değinilmez?
Seçenekler
A
Özel hayatın gizliliğine ve kişilik haklarınasaldırının aşırılaşması
B
Aşırı enformasyonun yarattığı bilgi kirliliği
C
Irkçı milliyetçi söylemlerin yaygınlaşması
D
Ulusal devletlerin internet ulaşımını engelleme güçleri
E
Radikal medya
Açıklama:
Enformasyon yazılım programı geliştiren şirketlerin alanda tekelleşmesi, tıpkı diğer iletişim araçları üretiminde olduğu gibi ana sorun olmaya devam etmektedir. Bu ana sorunların yanı sıra akademik çalışmalarda;
• Irkçı milliyetçi söylemlerin yaygınlaşması,
• Ulusal devletlerin internet ulaşımını engelleme güçleri
sorunsallaştırılır. Doğru cevap E şıkkıdır.
- Özel hayatın gizliliğine ve kişilik haklarınasaldırının aşırılaşması,
• Irkçı milliyetçi söylemlerin yaygınlaşması,
• Ulusal devletlerin internet ulaşımını engelleme güçleri
sorunsallaştırılır. Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 116
Osmanlı döneminin basın alanına ilişkin ilk kapsamlı yasal düzenlemesi olan Matbuat Nizamnamesi hangi tarihte yayınlanmıştır?
Seçenekler
A
1864
B
1768
C
1910
D
1875
E
1898
Açıklama:
Osmanlı döneminin basın alanına ilişkin ilk kapsamlı yasal düzenlemesi olan 1864 tarihli Matbuat Nizamnamesi'dir. Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 117
Türkiye Cumhuriyeti kurulduktan sonra 1923'te gelen basın özgürlüğü hangi tarihte kaldırılmak zorunda kalınmıştır?
Seçenekler
A
1924
B
1925
C
1927
D
1928
E
1932
Açıklama:
Şeyh Sait ayaklanmasını takiben, 4 Mart 1925 tarihinde Takrir-i Sükûn Kanunu’nun kabul edilmesiyle sansür uygulamalarına geri dönülmüştür. Doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 118
Türkiye'de “Basın hürdür; sansür edilemez” ilkesini benimsemiş ve basın özgürlüğünü sağlayacak tedbirleri uygulamada devlete sorumluluklar veren Anayasa hangisidir?
Seçenekler
A
1982 Anayasası
B
1921 Teşkilatı Esasiye
C
1961 Anayasası
D
1924 Anayasası
E
1972 Anayasa değişiklikleri
Açıklama:
Türkiye'de “Basın hürdür; sansür edilemez” ilkesini benimsemiş ve basın özgürlüğünü sağlayacak tedbirleri uygulamada devlete sorumluluklar veren Anayasa 1961 Anayasası'dır. Doğru cevap c şıkkıdır.
Soru 119
Keane tarafından da belirtildiği gibi yeni sağ hareketin sözcüleri “sansür”ü oldukça dar bir anlamda ele alarak, pazar liberalizminin iletişim özgürlüğünü kısıtlayan yönlerini göz ardı etmektedir. Aşağıdakilerden hangisi bunlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Enformasyonun tanımının kamusal yararkavramından uzaklaşıp özel olarak tasarruf olunabilen bir metaya yaklaştırılması
B
Tekellerin, alana hakim olarak pazara girmek isteyenlere karşı engeller koyması ve seçenekleri sınırlaması
C
Dev boyuttaki firmaların karları doğrultusunda yurttaşların ne dinleyip, ne okuyacaklarını ne seyredeceklerini kararlaştırmaları
D
Ticari yayıncıların okuyucuların, dinleyicilerin ve seyircilerin pazar dışı tercihlerini umursamamaları
E
Özel hayatın gizliliğine ve kişilik haklarınasaldırının aşırılaşması
Açıklama:
Özel hayatın gizliliğine ve kişilik haklarına saldırının aşırılaşması, iletişim araçları üretimindeki ana sorunların yanı sıra yapılan akademik çalışmalardandır. Doğru cevap E şıkkıdır.
Ünite 6
Soru 1
Verilerin yararlı, anlamlı ve organize edilmiş biçimlerine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Bilgi
B
Enformasyon
C
İnternet
D
Kültür
E
Bilişim
Açıklama:
İşlenmemiş olgular, rakamlar ve benzeri materyaller veri; bu verilerin yararlı, anlamlı ve organize edilmiş biçimleri enformasyon; elde edilen enformasyonun amaçlara en uygun şekilde kullanılabileceği duruma dönüştürülmesi de bilgi olarak nitelendirilmektedir. Doğru cevap B'dir.
Soru 2
Yeni medya kavramının diğerlerinden farklı ayırt edici özelliği hangisidir?
Seçenekler
A
Dijital olması
B
Görüntülü olması
C
Etkileşimli (interaktif) olması
D
Sesli olması
E
Üç boyutlu olması
Açıklama:
Bilişim teknolojilerinin ürünü olan yeni medya, dijital bir medya olmanın çok ötesinde, etkileşimli (interaktif) bir enformasyon dağıtım aracıdır. Kompleks özellikteki multimedya içeriği ve interaktif yapısı, onu önceki tüm iletişim biçimlerinden farklılaştıran karakteristik özelliğidir.Doğru cevap C'dir.
Soru 3
I Radyo
II Video Konferans
III Televizyon
IV Gazete
V Uydu Yayıncılığı
Hangisi bilişim teknolojilerini oluşturan unsurlardır?
II Video Konferans
III Televizyon
IV Gazete
V Uydu Yayıncılığı
Hangisi bilişim teknolojilerini oluşturan unsurlardır?
Seçenekler
A
I ve III
B
II ve V
C
I,III ve V
D
II,III ve IV
E
III,IV ve V
Açıklama:
Gazete, radyo ve televizyon, klasik anlamda “basın” olarak tanımlanırken; mikro-işlemciler, fiber optik, uydu yayıncılığı, kablolu televizyon, teletext, kelime işlemciler, video-konferans, vb. “bilişim teknolojilerini” oluşturmaktadır. Doğru cevap B'dir.
Soru 4
I Yereldir
II Enformasyoneldir
III Küreseldir
IV Kültüreldir
V Toplumsalcıdır
Hangisi yeni toplumsal yapı ve yeni medya düzeni içerisinde bilişim teknolojisinin dayandığı etkenlerdendir?
II Enformasyoneldir
III Küreseldir
IV Kültüreldir
V Toplumsalcıdır
Hangisi yeni toplumsal yapı ve yeni medya düzeni içerisinde bilişim teknolojisinin dayandığı etkenlerdendir?
Seçenekler
A
II ve III
B
IV ve V
C
I,III ve V
D
II,III ve IV
E
I,III ve IV
Açıklama:
Sistemdeki -ülkeler, bölgeler, şirketler gibi- aktörlerin üretkenliği ve rekabet gücü, en yüksek verimliliği sağlayacak şekilde enformasyon üretme, işleme ve uygulama kapasitelerine dayalıdır. Üretim, tüketim ve dolaşım faaliyetlerinin -enformasyon, teknoloji, yönetim, piyasalar, sermaye ve emekten oluşan- bileşenleri yanında, kilit faaliyetler de ya doğrudan doğruya ya da ekonomik aktörler arasındaki bağlantılar ağı üzerinden küresel ölçekte örgütlenmiştir.Yeni bir döneme işaret eden tarihsel koşullar içinde üretim ve rekabet, küresel girişim ağları arasındaki etkileşim üzerinden gerçekleşir. Doğru cevap A'dır
Soru 5
Hangi yeni medya özelliği mesajları alt bölümlere ayırıp, ilgili yerlere gönderir ve yeniden toplar?
Seçenekler
A
Çok Ortamlılık
B
Hiper-metin
C
Eş-zamanlılık
D
Karşılıklı Etkileşimlilik
E
Paket Anahtarlama
Açıklama:
Paket Anahtarlama, internet üzerinden veri taşıma yöntemidir. Mesajları alt bölümlere ayırır, ilgili yerlere gönderir ve yeniden toplar. Burada söz konusu olan; içerisinde göndericinin ve alıcının kodlarını barındıran enformasyon datalarının, hedeflerine ulaştıklarında yeniden birleştirilmeleridir. Doğru cevap E'dir.
Soru 6
Siber-uzay ulus-devletler ilişkisi nasıl açıklanabilir?
Seçenekler
A
Ulus devlet anlayışı siber ortamda hakim olmaya başlamıştır
B
Ulus devlet değerlerinin yerini elektronik toplulukların değerleri almıştır
C
Siber-uzay ulus devleti anlayışını küresel potada eritmişti
D
Ulus devlet anlayışına karşı siber-uzayda örgütlenmeler olmuştur
E
Elektronik ortam ulus-devlet anlayışının yerleşmesini sağlamıştır
Açıklama:
Siber-uzay sayesinde ulus-devletlerin coğrafi uzamsal oluşumları ortadan kalkarken, ulus-devlete ait değerlerin yerini de çok daha küçük elektronik topluluklara ait değerler almaktadır. Doğru cevap B'dir.
Soru 7
Spotify uygulaması ile kendi müzik türlerini ve listelerini belirlemek yeni medya düzeninde neye örnek olabilir?
Seçenekler
A
Küçülme ve İçe Dönme
B
Grup Kutuplaşması
C
Yabancılaşma
D
Kişiselleştirme
E
Kitlesizleştirme
Açıklama:
Yeni medya düzeninde bireylerin büyük kısmı, kendilerine iletilecek enformasyon ile görüşleri, kendi bakış açıları ve tercihleri doğrultusunda kısıtlamak suretiyle “kişiselleştirme” sürecine girmektedirler. Doğru cevap D'dir
Soru 8
Hangisi sanal cemaatlerde "öteki" kavramı ile ilgili bir durumdur?
Seçenekler
A
‘Öteki’ ile birliktelik
B
‘Öteki’ne tahammülsüz
C
"Ötekinin" varlığına katlanma
D
'Öteki’ ile ortak payda
E
'Öteki’ ile anlaşma zemini oluşturma
Açıklama:
Sanal cemaatlerin bir diğer kesişim noktası olan “öteki”ne karşı tahammülsüzlük faktörü, internet ile demokrasiyi aynı potada bir araya getirip bütünleştirmek bir yana, tamamen karşıt kavramlara dönüştürebilmektedir. Demokrasi kültürünün temel unsuru, ‘öteki’ ile karşı karşıya gelme, düşünsel çatışmalar içine girme ve sonra da bir anlaşma zemini oluşturma çabalarıdır. Sanal cemaatlerde ise, öteki ile birlikte olma, ötekinin varlığına katlanma veya ortak bir payda bulmak için çabalama durumları söz konusu değildir.Doğru cevap B'dir.
Soru 9
Hangisi teknolojik determinist görüşü ile örtüşmektedir?
Seçenekler
A
Yeni medya düzeninin, yönetici grubun çıkarlarına hizmet etmek
B
Enformasyon toplumu sınıfsız bir toplumu oluşturacak en önemli olgudur
C
Sınırsız enformasyona erişim farklı sınıflara eşit şartlar sağlamıştır
D
Teknoloji kötülüklerin kaynağıdır ve uzak durulmalıdır
E
Teknoloji toplumsal denetimin bir aracı haline gelmiştir
Açıklama:
Teknolojik determinist görüşü savunanlar, sınırsız enformasyona erişim imkanı ve serbest giriş ortamı sağlaması açısından internetin, mevcut iktidar ilişkilerinin karakteristiklerini değiştirdiğini; insanlık tarihinde ilk kez sınıf, ırk ve din sınırlaması olmadan, belli bir ortama herkesin eşit şartlarda girmesini sağlayarak, yönetenler ile yönetilenler arasındaki güç dengelerini sarstığını iddia edilmektedirler. Doğru cevap C'dir.
Soru 10
Bir sosyal medya platformundaki paylaşılan fotoğrafın dağıtımının ne şekilde yapılacağının denetlenmesi hangi mahremiyet tipi ile açıklanabilir.
Seçenekler
A
Mekansal mahremiyet
B
Bireysel mahremiyet
C
Sanal mahremiyet
D
Değerler mahremiyeti
E
Enformasyon mahremiyeti
Açıklama:
Enformasyon mahremiyeti özel nitelikteki verilerin toplanması, saklanması, işlenmesi ve dağıtımının ne şekilde yapılacağını denetlemenin bireylere ait olması anlamındadır. Doğru cevap E'dir.
Soru 11
Aşağıdaki iletişim kuramcılarından hangisi toplumu ''küresel köy'' olarak tanımlamıştır?
Seçenekler
A
Zbigniew Brzezinski
B
Daniel Bell
C
Marshall McLuhan
D
Peter F. Drucker
E
Manuel Castells
Açıklama:
Amerika ve Japonya gibi ileri derecede gelişmiş ülkelerde, 1960’lardan itibaren yapısal özellikleri itibariyle farklılıklar arz eden köklü değişimler ortaya çıkmıştır. 1980’lerde tümüyle belirginleşen bu değişimler paralelindeki toplumu tanımlamak için; Zbigniew Brzezinski “teknokratik çağ”, Daniel Bell “sanayi-sonrası toplum”, Peter F. Drucker “bilgi toplumu”, Yoneji Masuda “enformasyon toplumu”, Manuel Castells “network toplumu” ve Marshall McLuhan “küresel köy” kavramlarını kullanmıştır. (Kumar, 1999: 23) Son yıllardaysa, bilişim teknolojilerinde yaşanan devrimsel gelişmeler sonrasında; “ağ toplumu”, “yeni ekonomi” ve “yeni medya düzeni” kavramları da rağbet görmektedir.
1980'ler de gelişen köklü değişimlerle, Marshall McLuhan toplumu ''küresel köy'' olarak tanımlamıştır.
1980'ler de gelişen köklü değişimlerle, Marshall McLuhan toplumu ''küresel köy'' olarak tanımlamıştır.
Soru 12
Aşağıdaki medya araçlarından hangisi ''basın'' olarak tanımlanır?
Seçenekler
A
Televizyon
B
Uydu yayıncılığı
C
Kablolu televizyon
D
Fiber optik
E
Teletext
Açıklama:
Burada “yeni” olan, yüksek teknoloji ve onun interaktif yapısıdır. Gazete, radyo ve televizyon, klasik anlamda “basın” olarak tanımlanırken; mikro- işlemciler, fiber optik, uydu yayıncılığı, kablolu televizyon, teletext, kelime işlemciler, video-konferans, vb. “bilişim teknolojilerini” oluşturmaktadır.
Soru 13
Yeni medya -özellikle internet-, geleneksel medya ile kitle iletişim araçlarının -en azından bir arada- sahip olmadığı kompleks özelliklere sahiptir. Aşağıdakilerden hangisi bu özelliklerden biri değildir?
Seçenekler
A
Eş zamanlılık
B
Hiper-Metin
C
Paket anahtarlama
D
Çok ortamlılık
E
Sosyal ağ
Açıklama:
Sosyal ağ bu özellikler arasında yer almamaktadır.
Soru 14
İnsanlık tarihinde ilk kez sınıf, ırk ve din sınırlaması olmadan, belli bir ortama herkesin eşit şartlarda girmesini sağlayan kitle iletişim aracı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İnternet
B
Televizyon
C
Radyo
D
Fotoğraf ve Sinema
E
Gazete
Açıklama:
İktidar ilişkilerinin karakteristiklerini değiştirdiğini; insanlık tarihinde ilk kez sınıf, ırk ve din sınırlaması olmadan, belli bir ortama herkesin eşit şartlarda girmesini sağlayarak, yönetenler ile yönetilenler arasındaki güç dengelerini sarstığını iddia edilmektedirler.
Soru 15
İnsan haklarının ayrılmaz parçası mahremiyet hakkıdır. Aşağıdakilerden hangileri en genel mahremiyet haklarıdır?
Seçenekler
A
Mekansal mahremiyet - Bireysel mahremiyet - Enformasyon mahremiyeti
B
Mekansal mahremiyet - Teknolojik mahremiyet - Enformasyon mahremiyeti
C
Bireysel mahremiyet - Enformasyon mahremiyeti - Hasta mahremiyeti
D
Dokunulmazlık - Teknolojik mahremiyet - Mekansal mahremiyet
E
Enformasyon mahremiyeti - Teknolojik mahremiyet - Bireysel mahremiyet
Açıklama:
En genel şekliyle üç tip mahremiyetten bahsedilebilir: Bireyleri saran fiziksel alanın korunmasını içeren mekansal mahremiyet; bireylerin haksız ve zarar verici müdahalelere karşı korunması olarak bireysel mahremiyet; özel nitelikteki verilerin toplanması, saklanması, işlenmesi ve dağıtımının ne şekilde yapılacağını denetlemenin bireylere ait olması anlamında da enformasyon mahremiyeti. (Fischer ve Hubner, 2000: 89) Bugün bu alanlardan her üçü de, teknolojideki gelişmelere bağlı olarak yeni medya düzeninde ciddi ihlallere konu olmaktadır.
En genel şekliyle üç tip mahremiyetten bahsedilebilir; Mekansal, Enformasyonel, Bireysel.
En genel şekliyle üç tip mahremiyetten bahsedilebilir; Mekansal, Enformasyonel, Bireysel.
Soru 16
Aşağıdakilerden hangisi günümüz dünyasında modernitenin karşı karşıya kaldığı sorunlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Gelecek korkusu
B
Savaşlar ve otoriter rejimler
C
Bireysel ve örgütlü terör hareketleri
D
Özel yaşamın mahremiyetine yönelik tecavüzün artması
E
Devletin sınırsız müdahalesine imkan tanıyan bilişim teknolojilerinin yaygınlaşması
Açıklama:
Genel bir kavramlaştırma için, konu tarihsel perspektifte ele alınmalıdır: Modernitenin karşı karşıya kaldığı başlıca sorunlar; ekonomik durgunluklar nedeniyle konjonktürel şekilde ortaya çıkan işsizlik, uluslararası politikalar ile anlaşmazlıkların yol açtığı savaşlar ve otoriter rejimlerdi. Günümüzde bunların yerlerini, bireylerin kavrayamayacağı kadar hızlı seyreden toplumsal dönüşümlere uyum sağlayamamaktan kaynaklanan gelecek korkusu, bireysel ve örgütlü terör hareketleri, özel yaşamın mahremiyetine yönelik tecavüzlerin artması ve bireysel mahremiyetler üzerinde devletin sınırsız müdahalesine imkan tanıyan bilişim teknolojilerinin yaygınlaşması almaktadır.
Soru 17
Sıradan bir kişinin internette yaptığı ve e-posta kayıtlarına dayanılarak; evinde tutuklandığı, hükümete ait bir merkezde gözetim altına alındığı ve dışarısıyla
tüm iletişiminin kesildiği varsayılsın. Bu durumda aşağıdaki mahremiyet haklarının hangisi veya hangileri ihmal edilmiştir?
tüm iletişiminin kesildiği varsayılsın. Bu durumda aşağıdaki mahremiyet haklarının hangisi veya hangileri ihmal edilmiştir?
Seçenekler
A
Bireysel mahremiyet - Enformasyon mahremiyeti
B
Bireysel mahremiyet - Enformasyon mahremiyeti - Mekansal mahremiyet
C
Mekansal mahremiyet - Enformasyon mahremiyeti
D
Bireysel mahremiyet - Mekansal mahremiyet
E
Teknolojik mahremiyet - Bireysel mahremiyet
Açıklama:
Bu durumda, hem bireysel mahremiyet hem enformasyon mahremiyeti hem de mekansal mahremiyet ihlal edilmiş olmaktadır.
Soru 18
Aşağıdakilerden hangisi sanal cemaat özelliğidir?
Seçenekler
A
Düşünsel çatışmalar içine girme
B
“Öteki” ile karşı karşıya gelme
C
Anlaşma zemini oluşturma
D
Ortak yaşam çabası oluşturma
E
Bireysel planda özgürce yapılan ve ötekini keyfi olarak dışlayan seçimler
Açıklama:
Demokrasi kültürünün temel unsuru, ‘öteki’
ile karşı karşıya gelme, düşünsel çatışmalar içine
girme ve sonra da bir anlaşma zemini oluşturma
çabalarıdır. Sanal cemaatlerde ise, öteki ile birlikte
olma, ötekinin varlığına katlanma veya ortak bir
payda bulmak için çabalama durumları söz konusu
değildir. Sanal cemaatler, bireysel planda özgürce
yapılan ve ötekini keyfi olarak dışlayan seçimler
üzerine kurulmuştur.
ile karşı karşıya gelme, düşünsel çatışmalar içine
girme ve sonra da bir anlaşma zemini oluşturma
çabalarıdır. Sanal cemaatlerde ise, öteki ile birlikte
olma, ötekinin varlığına katlanma veya ortak bir
payda bulmak için çabalama durumları söz konusu
değildir. Sanal cemaatler, bireysel planda özgürce
yapılan ve ötekini keyfi olarak dışlayan seçimler
üzerine kurulmuştur.
Soru 19
“Araç iletidir” sözü iletişim kuramları içinde adeta bir slogana dönüşen McLuhan, kuramlarının çıkış noktasını aşağıdaki kuramcıların hangilerinin görüşlerinden almıştır?
Seçenekler
A
Harold Innis, Karl Marx
B
Harold Innis, Manuel Castells
C
Karl Marx, Peter F. Drucker
D
Zbigniew Brzezins, Daniel Bell
E
Yoneji Masuda, Manuel Castells
Açıklama:
Medyada araç belirleyicidir. Harold Innis’e göre, iletişim araçlarınca taşınan mesaj kadar, bunların taşınma biçimi de önemli bir faktör olarak toplumsal yaşamda etkilidir. “Araç iletidir” sözü iletişim kuramları içinde adeta bir slogana dönüşen McLuhan, kuramlarının çıkış noktasını Innis ile Marx’ın görüşlerinden almıştır.
Soru 20
Aşağıdaki kuramcılardan hangisi enformasyon toplumlarında demokrasinin farklı bir nitelik alacağını ve “enformasyon demokrasisi”nin ortaya çıkacağını söyler?
Seçenekler
A
Karl Marx
B
Jurgen Habermas
C
Barry Wellman
D
Yoneji Masuda
E
Michel Gensollen
Açıklama:
Yoneji Masuda (1985; ), enformasyon toplumlarında demokrasinin farklı bir nitelik alacağını ve “enformasyon demokrasisi”nin ortaya çıkacağını söyler. Bu da, dört kriter üzerinde yükselecektir: İlki, özel yaşamın gizliliğinin korunmasıdır.
Soru 21
Yüksek teknolojinin sunduğu imkanlar doğrultusunda enformasyon ile bilginin, insanlar ve bilgisayarlar tarafından elektronik ortamda yeniden yapılandırılması, işlenmesi, aktarılması ve kullanılmasına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Bilişim teknolojisi
B
Yeni medya
C
Sayısal teknoloji
D
Paket anahtarlama
E
Multimedya
Açıklama:
Bilişim teknolojileriyle kastedilen; yüksek teknolojinin sunduğu imkanlar doğrultusunda enformasyon ile bilginin, insanlar ve bilgisayarlar tarafından elektronik ortamda yeniden yapılandırılması, işlenmesi, aktarılması, sergilenmesi, biriktirilmesi, organizasyonu ve kullanılmasıdır. Doğru cevap A'dır.
Soru 22
Aşağıdakilerden hangisi bilişim teknolojisi değildir?
Seçenekler
A
Fiber optik
B
Gazete
C
Teletext
D
Kelime işlemciler
E
Video-konferans
Açıklama:
Gazete, radyo ve televizyon, klasik anlamda “basın” olarak tanımlanırken; mikro-işlemciler, fiber optik, uydu yayıncılığı, kablolu televizyon, teletext, kelime işlemciler, video-konferans, vb. “bilişim teknolojilerini” oluşturmaktadır. Doğru cevap B'dir.
Soru 23
Veri, ses, müzik, metin, fotoğraf ve görüntü gibi her çeşit enformasyonun, mikro işlemciler sayesinde “bit” olarak adlandırılan 0 ve 1 biçimine dönüştürülmesine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Bilişim teknolojileri
B
Multimedya
C
Sayısal teknoloji
D
Yeni medya
E
Enformasyon
Açıklama:
Sayısal (dijital) teknoloji veri, ses, müzik, metin, fotoğraf ve görüntü gibi her çeşit enformasyonun, mikroişlemciler sayesinde “bit” olarak adlandırılan 0 ve 1 biçimine dönüştürülmesidir. Doğru cevap C'dir.
Soru 24
İnternet üzerinden veri taşıma yöntemine verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Çok Ortamlılık
B
Paket Anahtarlama
C
Hiper-metin
D
Eş-zamanlılık
E
Karşılıklı Etkileşimlilik
Açıklama:
Paket Anahtarlama: İnternet üzerinden veri taşıma yöntemidir. Doğru cevap B'dir.
Soru 25
Yeni medya düzeninin kişilerarası bağlantı olanağı sayesinde, araç üzerinden bireyin kontrolünün sağlanmasına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Hiper-metin
B
Eş-zamanlılık
C
Karşılıklı Etkileşimlilik
D
Kitlesizleştirme
E
Paket Anahtarlama
Açıklama:
Kitlesizleştirme: Yeni medya düzeninin kişilerarası -yani yüz yüze- bağlantı olanağı sayesinde, araç üzerinden bireyin kontrolünün sağlanması olarak tanımlanabilir. Doğru cevap D'dir.
Soru 26
Aşağıdakilerden hangisi Dahlgren'e göre siyasal kamusal alanın sergilediği dört boyuttan biri değildir?
Seçenekler
A
Medya kurumları
B
Medya temsili
C
Siyasal katılım
D
Sosyal yapı
E
Sosyo-kültürel etkileşim
Açıklama:
Dahlgren, siyasal kamusal alanın dört boyut sergilediğini belirtir: Medya kurumları, medya temsili, sosyal yapı ve sosyo-kültürel etkileşim. Doğru cevap C'dir.
Soru 27
İşlenmemiş olgular, rakamlar ve benzeri materyallere ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Network
B
Veri
C
Enformasyon
D
Bilgi
E
Kültür
Açıklama:
Kavram kargaşasına yol açmamak için, her kavrama kendi özgül anlamını vermek gerekir: işlenmemiş olgular, rakamlar ve benzeri materyaller veri; bu verilerin yararlı, anlamlı ve organize edilmiş biçimleri enformasyon; elde edilen enformasyonun amaçlara en uygun şekilde kullanılabileceği duruma dönüştürülmesi de bilgi olarak nitelendirilmektedir. (Dolgun, 2008: 125)
Soru 28
Amerika ve Japonya gibi ileri derecede gelişmiş ülkelerde, 1960’lardan itibaren yapısal özellikleri itibariyle farklılıklar arz eden köklü değişimler ortaya çıkmıştır. 1980’lerde tümüyle belirginleşen bu değişimler paralelindeki toplumu tanımlamak için "küresel köy” kavramını kullanan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Manuel Castell
B
Yoneji Masuda
C
Peter F. Drucker
D
Marshall McLuhan
E
Daniel Bell
Açıklama:
Amerika ve Japonya gibi ileri derecede gelişmiş ülkelerde, 1960’lardan itibaren yapısal özellikleri itibariyle farklılıklar arz eden köklü değişimler ortaya çıkmıştır. 1980’lerde tümüyle belirginleşen bu değişimler paralelindeki toplumu tanımlamak için; Zbigniew Brzezinski “teknokratik çağ”, Daniel Bell “sanayi-sonrası toplum”, Peter F. Drucker “bilgi toplumu”, Yoneji Masuda “enformasyon toplumu”, Manuel Castells “network toplumu” ve Marshall McLuhan “küresel köy” kavramlarını kullanmıştır.
Soru 29
"Yüksek bir ivme hızı ve süreklilik gösteren teknolojik dönüşüm sürecinin birbiriyle bağlantılı yeniliklerinin laboratuar ortamından çıkartılıp piyasalarda tüketime sunulmuş ve iletişim etkinliğinin sosyo-ekonomik değerine koşut olarak günlük yaşamın ayrılmaz birer parçası haline gelmiş ürünleri” şeklinde tanımlanan aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Enformasyon
B
Network
C
Veri
D
Bilgi
E
Yeni medya
Açıklama:
Yeni medya, bilgisayar ve bilgi-işlem alanlarındaki gelişmelerin iletişim alanına uyarlanmasıyla varlık kazanmıştır. Bu nedenle, çoğunlukla yeni medya ile bilişim teknolojileri kavramları özdeş olarak kullanılmakta veya birbirlerini ikame etmektedirler. Yeni medya; “yüksek bir ivme hızı ve süreklilik gösteren söz konusu teknolojik dönüşüm sürecinin birbiriyle bağlantılı yeniliklerinin laboratuar ortamından çıkartılıp piyasalarda tüketime sunulmuş ve iletişim etkinliğinin sosyo-ekonomik değerine koşut olarak günlük yaşamın ayrılmaz birer parçası haline gelmiş ürünleri” şeklinde tanımlanabilir. (Törenli, 2005: 88)
Soru 30
Yeni medya düzeni ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Hız, kapasite ve yenilikçilik özelliklerindeki artışlara rağmen, minyatür boyutlara indirgenerek kolayca “taşınabilir” hale gelmektedirler.
B
Bilişim teknolojilerinin kullanımı her yeni ürünle beraber daha da basitleşmektedir.
C
Ağlar üzerinden verilen hizmetler hem çeşitlenmekte hem de yaygınlaşmaktadır.
D
Kalite ve performans hızla yükselirken bir yandan da maliyetler hızla artmaktadır.
E
Bilişim teknolojilerinin kullanımı teknik uzmanlık gerektirmemektedir.
Açıklama:
Yeni medya düzeninde, bilişim teknolojilerinin bellek kapasitesi ve hızında yaşanan gelişmelerle birlikte bir yandan maliyetler düşerken diğer yandan kalite ve performans hızla yükselmektedir.
Soru 31
Aşağıdakilerden hangisi yeni medyayı ekonomi-politik açısından ele alan kuramcılardan biridir?
Seçenekler
A
Simmel
B
Bell
C
Murdock
D
Webster
E
Robins
Açıklama:
Yeni medyayı ekonomi-politik açısından ele alan ve Garnham, Golding, Murdock gibi kuramcıların öncülüğündeki yaklaşım: Bilişim teknolojilerini, piyasanın büyümesi ve ihtiyaçların üretilmesi noktasında “araç” olarak kabul ederken; yeni medya konusunda da, “tüketim pratiklerinin ekonomisine” odaklanılmasını öne sürer. Yeni medya, sermayenin ve üretimin 1970’lerden itibaren uluslararası hale gelerek küresel piyasaya yönelmesiyle gelişmiştir. Küreselleşme ve ticarileşmenin egemenliğini kurduğu bu süreçte, bilişim teknolojilerinin desteğiyle “hedef kitleler” daha küçük birimlere bölünmüş ve medya ürünleri daha önce olmadığı kadar piyasayla içi içe girmiştir.
Soru 32
Enformasyon küresel bir ekonomide akış içindeyken, bu akışın düzensiz olduğunu ve dünyanın tüm bölgelerine temas etmediğini belirten ve dolayısıyla, dünyanın bütününü kapsayan küresel ekonominin, sadece küresel mali pazarlarla bağlantılı bilişim teknolojileri yoluyla karşılıklı çıkar sağlayan gelişmiş kapitalist ülkeler adına işlev gördüğünü ifade eden sosyolog aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Manuel Castells
B
Daniel Bell
C
Georg Simmel
D
Mark Poster
E
Jean Baudrillard
Açıklama:
Castells, enformasyon küresel bir ekonomide akış içindeyken, bu akışın düzensiz olduğunu ve dünyanın tüm bölgelerine temas etmediğini belirtir. Dolayısıyla, dünyanın bütününü kapsayan küresel ekonomi, sadece küresel mali pazarlarla bağlantılı bilişim teknolojileri yoluyla karşılıklı çıkar sağlayan gelişmiş kapitalist ülkeler adına işlev görür. (Laughey, 2010: 109)
Soru 33
Uygarlığı; yüz yüze ve sözlü gelenek dönemi, matbaa aracılığıyla yazının dolayıma girdiği dönem ve elektronik değişim dönemi olmak üzere üç aşamada ele alan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Manuel Castells
B
Mark Poster
C
Daniel Bell
D
Georg Simmel
E
Marshall McLuhan
Açıklama:
Mark Poster, bilişim teknolojilerinin yaygınlaşmasının, bilgi ve enformasyonun elektronik olarak dolayımlanmasına neden olduğunu ve bunun da toplumsal ilişkilerin dolaşım ağını etkilediğini belirtir. Poster, burada uygarlığı üç aşamada ele alır: Yüz yüze ve sözlü gelenek dönemi, matbaa aracılığıyla yazının dolayıma girdiği dönem ve elektronik değişim dönemi. İmgelerin gerçekliğin yerini almaya başladığı son dönem; yapısal olarak sınırlanmış olan, içinde yaşadığımız topluma alternatif olarak sunulmaktadır. Bu süreçte ortaya çıkan yeni medya düzeni de, daha iyi yaşam ve daha eşit ilişkiler söylemini içinde barındırmakta, bireyin yeniden kendini kurma sürecindeki unsurların başında gelmektedir. (Timisi, 2003, 109)
Soru 34
Bilişim teknolojilerinin, doğal dünyayı teknolojik olarak dolayımlanan bir üst-gerçekliğe (hiper-gerçekliğe) dönüştürdüğü görüşünü savunan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Marshall McLuhan
B
Daniel Bell
C
Mark Poster
D
Jean Baudrillard
E
Georg Simmel
Açıklama:
Jean Baudrillard, bilişim teknolojilerinin, doğal dünyayı teknolojik olarak dolayımlanan bir üst-gerçekliğe (hiper-gerçekliğe) dönüştürdüğü görüşündedir. Uygarlığın, sembol sistemlerindeki anlamın değişmesi aracılığıyla üç dönemden geçtiğini öne sürer: Konuşma ve yazının egemen olduğu ilk aşamada, imgeler ve gerçeklik birebir denklik ilişkisi içindedir. Kitle iletişim araçları, reklamcılık, propaganda ve ticarileşmenin egemenliğindeki ikinci aşamada, imgeler gerçekliği gizleme aracı haline dönüşmüştür. İçinde bulunulan son aşama ise, gerçekliğin yokluğunun imgeler aracılığıyla gizlendiği bir üst-gerçeklik uygarlığıdır. Bu anlamda, çok daha fazla enformasyonun ama çok daha az anlamın bulunduğu bir evrenden bahseder.
Soru 35
Innis’in teknolojinin iktidarı yoğunlaştıracağı yönündeki kaygılarına karşılık, teknolojinin iktidarı daha da geniş bir tabana yayacağını söyleyen düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Georg Simmel
B
Manuel Castells
C
Mark Poster
D
Daniel Bell
E
Marshall McLuhan
Açıklama:
Innis’in teknolojinin iktidarı yoğunlaştıracağı yönündeki kaygılarına karşılık, McLuhan teknolojinin iktidarı daha da geniş bir tabana yayacağını söyleyerek iyimser bir tablo çizer.
Soru 36
"İnternet üzerinden veri taşıma yöntemidir. Mesajları alt bölümlere ayırır, ilgili yerlere gönderir ve yeniden toplar. Burada söz konusu olan; içerisinde göndericinin ve alıcının kodlarını barındıran enformasyon datalarının, hedeflerine ulaştıklarında yeniden birleştirilmeleridir."
Yeni medyanın yukarıdaki şekilde tanımlanan özelliği aşağıdakilerden hangisidir?
Yeni medyanın yukarıdaki şekilde tanımlanan özelliği aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Çok ortamlılık
B
Karşılıklı etkileşimlilik
C
Paket anahtarlama
D
Hiper-metin
E
Eş zamanlılık
Açıklama:
İnternet üzerinden veri taşıma yöntemidir. Mesajları alt bölümlere ayırır, ilgili yerlere gönderir ve yeniden toplar. Burada söz konusu olan; içerisinde göndericinin ve alıcının kodlarını barındıran enformasyon datalarının, hedeflerine ulaştıklarında yeniden birleştirilmeleridir. Paketlenmiş enformasyonun açılmaya ve yeniden paketlenmeye dayanan bu dinamik özelliği, internet üzerinden sağlanan iletişim açısından önemli sonuçlara sahiptir. Böylece, hem internet bağlantılı iletişim klasik medyadan ayrışır hem de internet ortamındaki her kullanıcı bir enformasyon kaynağı olduğundan sansür mekanizması büyük ölçüde işlevsizleşir.
Soru 37
Bilgi Edinme Hakkı Kanunu hangi yıl yürürlüğe girmiştir?
Seçenekler
A
2000
B
2001
C
2002
D
2003
E
2004
Açıklama:
Ülkemizde, mahremiyet ihlallerini önleme yönünde ciddi yasal yaptırımlar bulunmamakla birlikte; 24 Nisan 2004 tarihinde Bilgi Edinme Hakkı Kanunu’nun yürürlüğe girmiştir. Doğru cevap E'dir.
Soru 38
1960'larda başlayarak 1980'lerde daha belirgin hale gelen toplumdaki değişimleri tanımlamak amacıyla "küresel köy" kavramını kullanan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Marshall Mcluhan
B
Manuel Castells
C
Max Weber
D
Daniel Bell
E
Peter Drucker
Açıklama:
Amerika ve Japonya gibi ileri derecede gelişmiş ülkelerde, 1960’lardan itibaren yapısal özellikleri itibariyle farklılıklar arz eden köklü değişimler ortaya çıkmıştır. 1980’lerde tümüyle belirginleşen bu değişimler paralelindeki toplumu
tanımlamak için; Zbigniew Brzezinski “teknokratik çağ”, Daniel Bell “sanayi-sonrası toplum”, Peter F. Drucker “bilgi toplumu”, Yoneji Masuda “enformasyon toplumu”, Manuel Castells “network toplumu” ve Marshall McLuhan “küresel
köy” kavramlarını kullanmıştır.
tanımlamak için; Zbigniew Brzezinski “teknokratik çağ”, Daniel Bell “sanayi-sonrası toplum”, Peter F. Drucker “bilgi toplumu”, Yoneji Masuda “enformasyon toplumu”, Manuel Castells “network toplumu” ve Marshall McLuhan “küresel
köy” kavramlarını kullanmıştır.
Soru 39
Mahremiyet ihlallerini engellemeyi hedefleyen yasalar, ilk hangi ülkede kabul edilmiştir?
Seçenekler
A
İsveç
B
Amerika
C
Kanada
D
Danimarka
E
Fransa
Açıklama:
Mahremiyet ihlallerini engellemeyi hedefleyen yasalar, ilk olarak 1973’te İsveç’te, bir yıl sonra Amerika’da, 1978’de Kanada, Danimarka, Fransa, Batı Almanya’da ve 1984’te İngiltere’de kabul edilmiştir. Doğru cevap A'dır.
Soru 40
1960'lardan başlayarak 1980'lerde belirginleşmeye başlayan toplumsal değişimleri açıklamada "teknokratik çağ" kavramını kullanan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Marshall McLuhan
B
Peter Drucker
C
Zbigniew Brzezinski
D
Manuel Castells
E
Yoneji Masuda
Açıklama:
Amerika ve Japonya gibi ileri derecede gelişmiş ülkelerde, 1960’lardan itibaren yapısal özellikleri itibariyle farklılıklar arz eden köklü değişimler ortaya çıkmıştır. 1980’lerde tümüyle belirginleşen bu değişimler paralelindeki toplumu
tanımlamak için; Zbigniew Brzezinski “teknokratik çağ”, Daniel Bell “sanayi-sonrası toplum”, Peter F. Drucker “bilgi toplumu”, Yoneji Masuda “enformasyon toplumu”, Manuel Castells “network toplumu” ve Marshall McLuhan “küresel
köy” kavramlarını kullanmıştır.
tanımlamak için; Zbigniew Brzezinski “teknokratik çağ”, Daniel Bell “sanayi-sonrası toplum”, Peter F. Drucker “bilgi toplumu”, Yoneji Masuda “enformasyon toplumu”, Manuel Castells “network toplumu” ve Marshall McLuhan “küresel
köy” kavramlarını kullanmıştır.
Soru 41
İnternetin, yeni kamusal alanı oluşturduğunu öne süren kuramcı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Jean Baudrillard
B
Howard Rheingold
C
Mark Poster
D
Zbigniew Brzezinsk
E
Daniel Bell
Açıklama:
İnternetin, yeni kamusal alanı oluşturduğunu öne süren Rheingold'dur. Doğru cevap B'dir.
Soru 42
Bir bölümü bilgisayarlara özgü işlemleri, diğer bölümü de iletişim araçlarına özgü yapıları barındıran çift yönlü ve “melez” platformun adı nedir?
Seçenekler
A
Multimedya
B
Bilişim Teknolojileri
C
Telekomünikasyon
D
Kitle İletişim Araçları
E
Yeni Medya
Açıklama:
Yeni medya; bir bölümü bilgisayarlara (bilgi-işlem) özgü işlemleri, diğer bölümü de iletişim araçlarına (haberleşme, telekomünikasyon ve yayıncılık) özgü yapıları barındıran çift yönlü ve “melez” bir medyadır.
Soru 43
Enformasyon küresel bir ekonomide akış içindeyken, bu akışın düzensiz olduğunu ve dünyanın tüm bölgelerine temas etmediğini belirten düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Daniel Bell
B
Manuel Castells
C
Karl Marx
D
Yoneji Masuda
E
Michel Gensollen
Açıklama:
Manuel Castells, enformasyon küresel bir ekonomide akış içindeyken, bu akışın düzensiz olduğunu ve dünyanın tüm bölgelerine temas etmediğini belirtir. Dolayısıyla, dünyanın bütününü kapsayan küresel ekonomi, sadece küresel mali pazarlarla bağlantılı bilişim teknolojileri yoluyla karşılıklı çıkar sağlayan gelişmiş kapitalist ülkeler adına işlev görür.
Soru 44
Evrenselliği, esneklik kabiliyeti, aktarım biçimleri ve kullanımının az masraflı olmasından dolayı, geleceğin alternatifsiz medyası olarak aşağıdakilerden hangisi gösterilmektedir?
Seçenekler
A
Teletext
B
İnternet
C
Radyo
D
Mikro-İşlemciler
E
Sayısal Sistemler
Açıklama:
Web, kitle medyasının içeriklerini aktarır. Bilgi ve eğlence içerikli siteler; magazin dergilerinin, gazetelerin, tv yayınlarının, konserlerin ve sinemalarınkine yakın bir işlevselliğe sahiptir. İnternetteki ticari sitelerin de; -şirket tanıtım broşürleri gibi- afiş reklamı işlevleri ve -ürün tanıtımı ve satın alma işlemleri gibi- salt ticari işlevleri vardır. Kısacası evrenselliği, esneklik kabiliyeti, aktarım biçimleri ve kullanımının az masraflı olmasından dolayı, geleceğin alternatifsiz medyası olarak gösterilmektedir.
Soru 45
Çoğulcu demokrasi, temel insan hakları ve halk egemenliği konularındaki temel garantiler haricinde çok sayıda başka kurumları da içerir aşağıdakilerden hangisi bu kurumlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Bağımsız Yargı
B
Parlamenter Prosedürler
C
Basın ve İletişim Özgürlüğü
D
Aktif Vatandaş Katılımının Görülememesi
E
Çok Partili Sistem
Açıklama:
Çoğulcu demokrasi, temel insan hakları ve halk egemenliği konularındaki temel garantiler haricinde çok sayıda başka kurumları da içerir: Çok partili sistem, parlamenter prosedürler, bağımsız yargı, basın ve iletişim özgürlüğü, aktif vatandaş katılımının değişik biçimlerini ve düzeylerini kabullenme isteği.
Soru 46
İnternetin sunacağı demokratikleşmeden yararlanacak olan kesimde aşağıdakilerden hangisi bulunmaz?
Seçenekler
A
Anglo-Sakson
B
Gelir Düzeyi Yüksek
C
Cinsiyetinin Erkek Olması
D
İyi Eğitim Almış Olması
E
Her Türlü Irktan Bulunması
Açıklama:
Bugün internet kullanıcı sayısının, bir milyardan fazla olduğu tahmin edilmektedir. Bu kesimin büyük çoğunluğu Anglo-sakson, beyaz ırk, erkek, iyi eğitim almış, gelir düzeyi yüksek ve gelişmiş ülkelerde yaşayanlardır. Öyleyse internetin sunacağı demokratikleşmeden yararlanacak olan da sadece bu kesimdir.
Soru 47
İnternetin demokrasi üzerindeki olumlu etkilerinden söz edebilmek için, bir dizi yapı ve sürecin işlevsellik kazanması gerekir aşağıdakilerden hangisinde olumlu etkisinden söz edilemez?
Seçenekler
A
İnternet bir siyasal katılım aracı olarak kabul görmeyecek
B
Siyasal sistemler katılım kanallarını açık tutacak
C
Bireyler siyasal etkinlik duygusuna sahip olacaklar
D
Bilişim teknolojileri ile internete herkes eşit şartlarda dahil olacak
E
Siyasal elitler yönetilenlerden gelecek talepleri işleme koyacak
Açıklama:
İnternetin demokrasi üzerindeki olumlu etkilerinden söz edebilmek için, bir dizi yapı ve sürecin işlevsellik kazanması gerekir: Bireyler siyasal etkinlik duygusuna sahip olacaklar, siyasal sistemler katılım kanallarını açık tutacak, siyasal elitler yönetilenlerden gelecek talepleri işleme koyacak, internet bir siyasal katılım aracı olarak genel kabul görecek ve bilişim teknolojileri ile internete herkes eşit şartlarda dahil olacak.
Soru 48
Enformasyon toplumlarında demokrasinin farklı bir nitelik alacağını ve “enformasyon demokrasisi”nin ortaya çıkacağını söyleyen kuramcı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Zygmunt Bauman
B
Yoneji Masuda
C
Peter F. Drucker
D
Mark Poster
E
Harold Innis
Açıklama:
Yoneji Masuda (1985; ), enformasyon toplumlarında demokrasinin farklı bir nitelik alacağını ve “enformasyon demokrasisi”nin ortaya çıkacağını söyler. Bu da, dört kriter üzerinde yükselecektir: İlki, özel yaşamın gizliliğinin korunmasıdır. İçeriği negatif haklardan oluşmakta ve kişilerin özel yaşamlarını kendi denetimlerine bırakmaktadır. İkincisi, bilme hakkıdır. Pozitif içerime sahip olan buradaki haklar, kişinin kamu kuruluşlarının elinde bulunan ve kendisini yakından etkileyecek her türlü gizli enformasyonu bilme garantisini içerir. Üçüncüsü, kullanım hakkıdır. Bu, her vatandaşın her türlü enformasyona ve veri bankalarına, hem düşük ücretle hem de istediği yer ve zaman diliminde özgürce erişimi anlamına gelir. Dördüncüsü de, her vatandaşın küresel enformasyon alt yapısının yönetimine doğrudan katılım hakkıdır. Ancak günümüzdeki uygulamalar, dört aşamanın da sadece teoride kaldığını ve gerçek yaşama geçirilemediğini göstermektedir.
Soru 49
Amerika 1966’da kabul ettiği Enformasyon Özgürlüğü Yasası’yla, vatandaşlarının ‘çok gizli’ sınıflaması dışındaki tüm belgelere ulaşma hakkını genişleterek, toplumu mümkün olduğu ölçüde şeffaflaştırmayı amaçlamıştır. Aşağıdaki ülkelerden hangisi benzeri yasaları yürürlülüğe sokmamıştır?
Seçenekler
A
Fransa
B
İtalya
C
Danimarka
D
Norveç
E
Hollanda
Açıklama:
Amerika 1966’da kabul ettiği Enformasyon Özgürlüğü Yasası’yla, vatandaşlarının ‘çok gizli’ sınıflaması dışındaki tüm belgelere ulaşma hakkını genişleterek, toplumu mümkün olduğu ölçüde şeffaflaştırmayı amaçlamıştır. Aynı şekilde, Danimarka ile Norveç 1970, Hollanda ve Fransa 1978, Avustralya ile Kanada da 1982’de benzeri yasaları yürürlüğe sokmuşlardır.
Soru 50
1980’lerde değişimler paralelindeki toplumu tanımlamak için Marshall McLuhan hangi kavramı kullanmıştır?
Seçenekler
A
Teknogratik çağ
B
Enformasyon toplumu
C
Bilgi toplumu
D
Network toplumu
E
Küresel köy
Açıklama:
1980’lerde tümüyle belirginleşen bu değişimler paralelindeki toplumu tanımlamak için; Zbigniew Brzezinski “teknokratik çağ”, Daniel Bell “sanayi-sonrası toplum”, Peter F. Drucker “bilgi toplumu”, Yoneji Masuda “enformasyon toplumu”, Manuel Castells “network toplumu” ve Marshall McLuhan “küresel köy” kavramlarını kullanmıştır.
Soru 51
Yeni medyayı toplumsal-kültürel pratikler bağlamında ele alan ve “kültürel çalışmalar” ekolü ile “post-yapısalcı” kuramcı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Webster
B
Garnham
C
Golding
D
Murdock
E
Foucault
Açıklama:
Yeni medyayı toplumsal-kültürel pratikler bağlamında ele alan ve “kültürel çalışmalar” ekolü ile “post-yapısalcı” kuramdan beslenen yaklaşım: Yeni medya ortamının alımlanması ve sanal evrende kimlik üretimi konularına odaklanmaktadır. Robins ve Webster gibi kuramcılara göre dönüşüm, piyasaya yeni ürünler sürmeyi hedefleyen ekonomik ve teknolojik koşulların ötesinde; aslında yeniden şekillenen toplumsal, kültürel ve siyasal gerçekliğe işaret etmektedir. Bireyler, hem kendini ifşa etme olanaklarına kavuşmakta hem de sürekli olarak daha fazla gözetim altına alınmaktadırlar. Gündelik yaşam, hızla “panoptik” bir anlam kazanmaktadır.
Soru 52
Küresel Enformasyon Ağı Altyapısı’na paralel ilerleyen çalışmaların en biline örneği aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Faks
B
Telefon
C
Multimedya
D
Web
E
Teletext
Açıklama:
Küresel Enformasyon Ağı Altyapısı’na paralel ilerleyen çalışmalar, bu eğilimleri her geçen gün daha da güçlendirmektedir. Kullanımı kolay ve ucuz olacak şekilde planlanan telefon, televizyon ve bilgisayar şebekesi, bu çalışmaların en bilinen örneğidir.
Soru 53
Veri, ses, müzik, metin, fotoğraf ve görüntü gibi her çeşit enformasyonun, mikroişlemciler sayesinde “bit” olarak adlandırılan 0 ve 1 biçimine dönüştürülmesine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Küresel köy
B
Yeni medya düzeni
C
Sayısal (dijital) teknoloji
D
Bilişim teknolojisi
E
Enformasyon toplumu
Açıklama:
Sayısal (dijital) teknoloji; veri, ses, müzik, metin, fotoğraf ve görüntü gibi her çeşit enformasyonun, mikroişlemciler sayesinde “bit” olarak adlandırılan 0 ve 1 biçimine dönüştürülmesidir.
Soru 54
e-posta, facebook ve twitter gibi olanaklar sayesinde, kızgınlık veya mutluluk gibi duyguların yansıtılabileceği bir kişiler arası medya olarak kendini sunduğunu savunan kişi kimdir?
Seçenekler
A
Barry Wellman
B
Michel Gensollen
C
Jean Baudrillard
D
Zygmunt Bauman
E
Manuel Castells
Açıklama:
Barry Wellman’a göreyse; e-posta, facebook ve twitter gibi olanaklar sayesinde, kızgınlık veya mutluluk gibi duyguların yansıtılabileceği bir kişiler arası medya olarak kendini sunmaktadır.
Soru 55
Evrensel ağa bağlı tek bir bilgisayar aşağıdaki eylemlerden hangisini gerçekleştiremez?
Seçenekler
A
yazılı metinleri siber-uzayda sınırsızca aktarmak
B
durağan-devingen imgeleri siber-uzayda sınırsızca aktarmak
C
görsel-işitsel materyalleri siber-uzayda sınırsızca aktarmak
D
paket anahtarlamak
E
veri bankalarına ulaşmak
Açıklama:
Evrensel ağa bağlı tek bir bilgisayar; yazılı metinleri, durağan-devingen imgeleri ve görsel-işitsel materyalleri siber-uzayda sınırsızca aktarabilir; her konuda bilgi, enformasyon ve eğlence kanallarına ulaşmak için veri bankalarına ulaşabilir; internette yapılacak aramaları kolaylaştırmak için bilişsel yetilere dayanılarak “hiper-metin” denilen yazılımlar geliştirilebilir.
Soru 56
WWW üzerinde kurulu, yapısal bir oluşumdur. Metinsel enformasyon türleri arasındaki bağlantı ile bu bağlantıları sağlayan mekanik yapılar, kullanıcıların sınırsız şekilde bir metinden diğerine geçiş yapmalarına olanak sağlamaktadır.
Yukarıda açıklaması verilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Yukarıda açıklaması verilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Paket anahtarlama
B
Hiper-metin
C
Eş-zamanlılık
D
Karşılıklı Etkileşimlilik
E
Kitlesizleştirme
Açıklama:
Hiper-metin: WWW üzerinde kurulu, yapısal bir oluşumdur. Metinsel enformasyon türleri arasındaki bağlantı ile bu bağlantıları sağlayan mekanik yapılar, kullanıcıların sınırsız şekilde bir metinden diğerine geçiş yapmalarına olanak sağlamaktadır.
Soru 57
Siber-uzayda kişisel ilişki ağlarını şekillendirmek üzere yeterli sayıda insanın, yeterli uzunlukta kamusal tartışmayı, yeterli insani hislerle gerçekleştirdiği zaman ağda ortaya çıkan gruba ne ad verilir?
Seçenekler
A
Özel medya
B
Geleneksel medya
C
Sanallaşma
D
Kamusallık alanı
E
Sanal cemaat
Açıklama:
Sanal cemaat olarak adlandırılan bu küçük gruplar, “siber-uzayda kişisel ilişki ağlarını şekillendirmek üzere yeterli sayıda insanın, yeterli uzunlukta kamusal tartışmayı, yeterli insani hislerle gerçekleştirdiği zaman ağda ortaya çıkan” postmodern kabileler olarak görülmektedir.
Soru 58
Çoğulcu demokrasi, temel insan hakları ve halk egemenliği konularındaki temel garantiler haricinde aşağıdaki kuruluşlardan hangisini kapsamaz?
Seçenekler
A
tek partili sistem
B
parlamenter prosedürler
C
bağımsız yargı
D
basın ve iletişim özgürlüğü
E
aktif vatandaş katılımı
Açıklama:
Çoğulcu demokrasi, temel insan hakları ve halk egemenliği konularındaki temel garantiler haricinde çok sayıda başka kurumları da içerir: Çok partili sistem, parlamenter prosedürler, bağımsız yargı, basın ve iletişim özgürlüğü, aktif vatandaş katılımının değişik biçimlerini ve düzeylerini kabullenme isteğidir.
Soru 59
Aşağıdakilerden hangisi Dahlgren'in belirtiği siyasal kamusal alanın dört boyutundan biri değildir?
Seçenekler
A
Medya kurumları
B
Medya temsili
C
İletişim teknikleri
D
Sosyal yapı
E
Sosyo-kültürel etkileşim
Açıklama:
Dahlgren, siyasal kamusal alanın dört boyut sergilediğini belirtir: Medya kurumları, medya temsili, sosyal yapı ve sosyo-kültürel
etkileşim.
etkileşim.
Soru 60
Aşağıdakilerden hangisi çoğulcu demokrasinin içerdiği kurumlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Çok Partili Sistem
B
Bağımsız Yargı
C
Basın ve İletişim Özgürlüğü
D
Parlamenter Prosedürler
E
Aktif vatandaş katılımının dışlanması
Açıklama:
Hem gerçek dünya ile sanal evren hem de kamusal alan ile demokrasi arasındaki ilişkisellikleri ve gelişmeleri değerlendirebileceksiniz.
Soru 61
Numaralandırılmış ifadelerden hangisi veya hangileri yeni medya düzenine ait temel eğilimlerdendir ?I. Bilişim teknolojilerinin bellek kapasitesi ve hızında yaşanan gelişmelerle;bir yandan maliyetler düşerken diğer yandan kalite ve performansın hızlayükseliyor olması.II. Bilişim teknolojilerinin hız, kapasite ve yenilikçilik özelliklerindeki artışlararağmen, minyatür boyutlara indirgenmeleri ve kolayca “taşınabilir” halegelmeleri.III. Hedef kitle anlayışının öne çıkması.
Seçenekler
A
I
B
II
C
III
D
I, II
E
I, II, III
Açıklama:
Yeni medya düzeninin, küresel kapitalist sistemin ideolojisi olarak kullanıldığı düzlemler hakkında bilgi sahibi olabileceksiniz.
Soru 62
"Enformasyon küresel bir ekonomide akış içindeyken,bu akışın düzensiz olduğu ve dünyanıntüm bölgelerine temas etmediği" görüşü kime aittir ?
Seçenekler
A
Manuell Castells
B
Jean Baudrillard
C
Jurgen Habermas
D
Wright Wills
E
Francis Fukuyama
Açıklama:
Yeni medya düzeninin, küresel kapitalist sistemin ideolojisi olarak kullanıldığı düzlemler hakkında bilgi sahibi olabileceksiniz.
Soru 63
"Bilişim teknolojilerinin yaygınlaşmasının, bilgi ve enformasyonunelektronik olarak dolayımlanmasına neden olduğu ve bunun da toplumsalilişkilerin dolaşım ağını etkilediği" görüşü kime aittir ?
Seçenekler
A
Max Weber
B
Daniel Bell
C
Mark Poster
D
Manuell Castells
E
Giovanni Sartori
Açıklama:
Yeni medya düzeninin, küresel kapitalist sistemin ideolojisi olarak kullanıldığı düzlemler hakkında bilgi sahibi olabileceksiniz.
Soru 64
Mahremiyet ihlallerini engellemeyi hedefleyen yasalar, ilk olarak hangi ülkede kabul edilmiştir ?
Seçenekler
A
Amerika
B
Japonya
C
Fransa
D
Danimarka
E
İsveç
Açıklama:
Bilişim teknolojilerinin, özel yaşamın mahremiyetine ve bireysel özgürlükle- rin ihlaline yönelik olabilecek alt yapısal zemini anlamlandırabileceksiniz.
Soru 65
I-Moderniteden post-moderniteye geçişII-KüreselleşmeIII-Merkezi jeopolitik ulusal sistemin dağılmasıIV-Endüstri toplumundan enformasyon toplumuna geçişV-İnsan hakları, özgürlükler ve bireysel mahremiyetin korunmasıYukarıdakilerden hangileri Yeni Medya Düzeninin rol oynadığı süreçler içinde yer alır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız V
C
I ve II
D
I-II ve III
E
I-II-III ve IV
Açıklama:
Bilişim teknolojileri ile yeni medya düzenini tanımlayabileceksiniz.
Soru 66
"Araç İletidir" sözü iletişim kavramları içinde slogana dönüşen kuramcı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Marshall Maluhan
B
Harold Innis
C
Daniel Bell
D
Manuell Castells
E
Zygmunt Baumann
Açıklama:
Bilişim teknolojileri ile yeni medya düzenini tanımlayabileceksiniz.
Soru 67
Çok ortamlılık, paket anahtarlama, hiper metin, eş zamanlılık, karşılıklı etkileşimlilik ve kitlesizleştirme özelliklerinin tümünü aynı anda barındıran iletişim aracı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Gazete
B
Radyo
C
Geleneksel medya
D
İnternet
E
Kitle iletişim araçları
Açıklama:
Bilişim teknolojileri ile yeni medya düzenini tanımlayabileceksiniz.
Soru 68
Bir toplumsal yaşam alanı olarak kamusal alanı; ortak çıkarlar sonucu etrafında enformasyonun dolaşıma sokulduğu ve görüş alışverişinin yapıldığı, bu sayede kamuoyunun biçimlendiği bir tartışma alanı olarak tanımlayan kuramcı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yoneji Masuda
B
Jurgen Habermas
C
Jeremy Bentham
D
William Gibson
E
Paul Virilio
Açıklama:
Hem gerçek dünya ile sanal evren hem de kamusal alan ile demokrasi arasındaki ilişkisellikleri ve gelişmeleri değerlendirebileceksiniz.
Soru 69
Kavram kargaşasına yol açmamak için, her kavrama kendi özgül anlamını vermek gerekir: işlenmemiş olgular, rakamlar ve benzeri materyaller .......... ; bunların yararlı, anlamlı ve organize edilmiş biçimleri ........... ; ve bunun amaçlara en uygun şekilde kullanılabileceği duruma dönüştürülmesi de .......... olarak nitelendirilmektedir.Tanımında ........... ile boş bırakılan alanlara aşağıdakilerden hangisi uygundur?
Seçenekler
A
Veri - Enformasyon - Bilgi
B
Veri - Bilgi - Enformasyon
C
Enformasyon - Veri - Bilgi
D
Enformasyon -Bilgi - Veri
E
Bilgi - Veri - Enformasyon
Açıklama:
Bilişim teknolojileri ile yeni medya düzenini tanımlayabileceksiniz.
Soru 70
Aşağıdakilerden hangisi yeni medya düzenine ait temel eğilimlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Bilişim teknolojilerinin bellek kapasitesi ve hızında yaşanan gelişmelerle, bir yandan maliyet düşerken, diğer yandan kalite ve performans yükselmesi.
B
Bilişim teknolojilerinin hız, kapasite ve yenilikçi özelliklerindeki artışa rağmen boyutlarının ufalıp, taşınabilir hale gelmeleri.
C
Piyasayı büyütüp kullanıcı sayısını arttırmak amaçları doğrultusunda kullanımlarının basitleşmesi.
D
Telekomünikasyon, bilgi-işlem ve yayıncılık alanları ile bunlara yönelik ürün ve hizmetlerde, teknolojik bütünleşme ile yöndeşmenin hız kazanması.
E
Kitlelerin tümüyle pasifize şekilde ve sadece "alıcı" olarak olarak dahil edilmesi.
Açıklama:
Bilişim teknolojileri ile yeni medya düzenini tanımlayabileceksiniz.
Soru 71
Aşağıdakilerden hangisi Dahlgren'in ifade ettiği siyasal kamusal alanın sergilediği boyutlardan birisi değildir?
Seçenekler
A
Medya Kurumları
B
Medya Temsili
C
Sosyal Yapı
D
Sosyo-kültürel Etkileşim
E
Gizliliğin Korunması
Açıklama:
Hem gerçek dünya ile sanal evren hem de kamusal alan ile demokrasi arasındaki ilişkisellikleri ve gelişmeleri değerlendirebileceksiniz.
Soru 72
Aşağıdakilerden hangisi, internetin demokrasi üzerindeki olumlu etkilerinden söz edebilmek için işlevsellik kazandırılması gereken yapı ve süreçlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Bireylerin siyasal etkinlik duygusunu kazanmaları
B
Siyasal sistemde katılım kanallarının açık tutulması
C
Siyasal elitlerin yönetilenlerden gelen talepleri işleme koyması
D
İnternet ve bilişim teknolojilerinin herkese eşit şartlarda dahil edilmesi
E
İnternetin siyasal katılıma dahil edilmemesi
Açıklama:
Hem gerçek dünya ile sanal evren hem de kamusal alan ile demokrasi arasındaki ilişkisellikleri ve gelişmeleri değerlendirebileceksiniz.
Soru 73
Aşağıdakilerden hangisi yeni medya düzenine ait temel eğilimlerin dışında yer alır?
Seçenekler
A
Telekomünikasyon, bilgi-işlem ve yayıncılık alanları ile ürün ve hizmetlerde, teknolojik bütünleşmenin hız kazanması.
B
Bilgisayarlar arasında mesaj alışverişinde kullanılan sistemlerin şebekeleşmeleri.
C
Bilişim teknolojilerinin bellek kapasitesi ve hızında yaşanan gelişmeler
D
Bilişim teknolojilerinin minyatür boyutlara indirgenmeleri ve kolayca "taşınabilir” hale getirilememesi
E
Bilişim teknolojilerinin kullanımı her yeni ürünle beraber daha da basitleşmekte ve teknik uzmanlık gerektirmemektedir
Açıklama:
Yeni medya düzeninin, küresel kapitalist sistemin ideolojisi olarak kullanıldığı düzlemler hakkında bilgi sahibi olabileceksiniz.
Soru 74
Aşağıdakilerden hangisi bilişim teknolojilerinin enformasyonel özellikleri arasında yer alır?
Seçenekler
A
Ülke, bölge, şirket gibi aktörlerin en yüksek verimliliği sağlayacak şekilde enformasyon üretme, işleme ve uygulama kapasiteleri
B
Üretim, tüketim ve dolaşım faaliyetlerinin küresel ölçekte örgütlenmesi
C
Üretim, tüketim ve dolaşım faaliyetlerinin ekonomik aktörler arasındaki bağlantılar üzerinden küresel ölçekte örgütlenmiş olması
D
Bilişim teknolojilerinde örgütsel ve kurumsal değişiklikler
E
Bilişim teknolojilerinin ağ örgütlenmesine dayalı olması
Açıklama:
Yeni medya düzeninin, küresel kapitalist sistemin ideolojisi olarak kullanıldığı düzlemler hakkında bilgi sahibi olabileceksiniz.
Soru 75
Aşağıdakilerden hangisi yeni medya olarak Internet'in çok ortamlılık özelliğiyle ilgilidir?
Seçenekler
A
Yazılı medyaya ait metin, grafik, fotoğraf özelliklerinin aynı anda kullanılamaması
B
Neredeyse sonsuz miktarlardaki enformasyon türünün üretilmesine ve sunulmasına imkan tanıması
C
Internet üzerinden veri taşıma yöntemi
D
Paketlenmiş enformasyonun açılması ve yeniden paketlenmesi
E
Kullanıcıların sınırsız şekilde bir metinden diğerine geçiş yapmaya olanak sağlaması
Açıklama:
Hem gerçek dünya ile sanal evren hem de kamusal alan ile demokrasi arasındaki ilişkisellikleri ve gelişmeleri değerlendirebileceksiniz.
Soru 76
Aşağıdakilerden hangisi Yeni Medya Düzeninde (post-modernite) karşı karşıya kalınan başlıca sorunlarının dışında yer alır?
Seçenekler
A
Bireysel ve örgütsel terör hareketleri
B
Toplumsal dönüşümlere uyum sağlayamamaktan kaynaklanan gelecek korkusu
C
Ekonomik durgunluklar nedeniyle konjonktürel şekilde ortaya çıkan işsizlik
D
Mahremiyete yönelik tecavüzlerin, elektronik ortama taşınması ve sıradan insanları kapsaması
E
Mahremiyetler üzerinde devletin sınırsız müdahalesine imkan tanıyan bilişim teknolojilerinin yaygınlaşması
Açıklama:
Bilişim teknolojilerinin, özel yaşamın mahremiyetine ve bireysel özgürlükle- rin ihlaline yönelik olabilecek alt yapısal zemini anlamlandırabileceksiniz.
Soru 77
Yeni medya içerisinde ilk akla gelen ve öne çıkan en önemli bileşim teknolojisi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İnternet
B
Gazete
C
Telefon
D
Radyo
E
Televizyon
Açıklama:
Bilişim teknolojileri ile yeni medya düzenini tanımlayabileceksiniz.
Soru 78
Aşağıdakilerden hangisi yeni dönemin önde gelen kuramcılarından Manuell Castells'in 'bileşim teknolojileri ve enformasyon' hakkındaki görüşlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Castells enformasyon küresel bir ekonomide akış içindeyken bu akışın düzenli olduğunu savunmaktadır.
B
Castells’e göre teknoloji, bilgi, ve yönetim aşamaları arasında ortaya çıkan yeni döngüsel yeni sistem enformasyoneldir.
C
Castells’e göre teknoloji, bilgi, ve yönetim aşamaları arasında ortaya çıkan yeni döngüsel yeni sistem küreseldir.
D
Castells’e göre teknoloji, bilgi, ve yönetim aşamaları arasında ortaya çıkan yeni döngüsel yeni sistem ağ örgütlenmesine dayalıdır.
E
Jean Baudrillard bilişim teknolojilerinin doğal dünyayı teknolojik olarak dolayımlayan bir üst-gerçekliğe dönüştürdüğü tezini savunmaktadır.
Açıklama:
Yeni medya düzeninin, küresel kapitalist sistemin ideolojisi olarak kullanıldığı düzlemler hakkında bilgi sahibi olabileceksiniz.
Soru 79
Aşağıdakilerden hangisi yeni medyanın özellikle internetin sahip olmadığı bir özellik yapısıdır?
Seçenekler
A
Çok ortamlılık
B
Hiper-metin
C
Kitlesizleştirme
D
Eş-zamanlılık
E
Kamusal alan vasfını yitirmek
Açıklama:
Yeni medya düzeninin, küresel kapitalist sistemin ideolojisi olarak kullanıldığı düzlemler hakkında bilgi sahibi olabileceksiniz.
Soru 80
Dahlgren’e göre aşağıdakilerden hangisi siyasal kamusal alanın boyutları arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Medya kurumları
B
Medya temsili
C
Sosyal yapı
D
Sosyo-kültürel etkileşim
E
Özel-bireysel haklar
Açıklama:
Hem gerçek dünya ile sanal evren hem de kamusal alan ile demokrasi arasındaki ilişkisellikleri ve gelişmeleri değerlendirebileceksiniz.
Soru 81
En genel şekliyle aşağıdakilerden hangisi mahremiyet olarak değerlendirilemez?
Seçenekler
A
Mekansal mahremiyet
B
Bireysel mahremiyet
C
Enformasyon mahremiyeti
D
Anti-terör yasaları
E
Özel yaşam mahremiyeti.
Açıklama:
Bilişim teknolojilerinin, özel yaşamın mahremiyetine ve bireysel özgürlükle- rin ihlaline yönelik olabilecek alt yapısal zemini anlamlandırabileceksiniz.
Soru 82
Aşağıdaki tanımlamalardan hangisi "kitlesizleştirme" kavramıyla ilgili bir tanımlamadır?
Seçenekler
A
Alıcının göndericiye geri bildirim yapmasını sağlayan bir iletişim ağı olması
B
Yeni medya düzeninde araç üzerinden bireyin kontrolünün sağlanması
C
Kitlesizleştirme bir geri bildirim formu olarak düşünülmelidir.
D
Kitle iletişim kontrolünün yapılamaması ve mesajın üretenler tarafından tüketilmesi
E
İletişimin Internet üzerinden hem eş-zamanlı hem de eş-zamansız olarak gerçekleştirilmesi
Açıklama:
Yeni medya düzeninin, küresel kapitalist sistemin ideolojisi olarak kullanıldığı düzlemler hakkında bilgi sahibi olabileceksiniz.
Soru 83
Aşağıdaki isimlerden hangisi '' kitle medyasını, demokrasinin saptırılması ve akılcı tartışmaların gerçekleşebileceği koşut alanların oluşturulmasını bir düş '' olarak gören isimdir?
Seçenekler
A
Jean Baudrillard
B
Jurgen Habermas
C
Marshall McLuhan
D
Manuel Castells
E
George Friedman
Açıklama:
Yeni medya düzeninin, küresel kapitalist sistemin ideolojisi olarak kullanıldığı düzlemler hakkında bilgi sahibi olabileceksiniz.
Soru 84
Aşağıdakilerden hangisi enformasyon demokrasisinin ortaya çıkması ve yükselmesini sağlayan kriterlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Bilme hakkı
B
Sınırlama hakkı
C
Kullanım hakkı
D
Özel yaşamın gizliliğinin korunması
E
Katılım hakkı
Açıklama:
Hem gerçek dünya ile sanal evren hem de kamusal alan ile demokrasi arasındaki ilişkisellikleri ve gelişmeleri değerlendirebileceksiniz.
Soru 85
İletişimi kültürel olmaktan ziyade teknolojik bağlamda ele alarak “sıcak ve soğuk iletişim araçları” şeklinde kategorik bir ayrıma tutan kuramcı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Marshall McLuhan
B
François Lyotard
C
Jean Baudrillard
D
Fredric Jameson
E
Michel Foucault
Açıklama:
Yeni medya düzeninin, küresel kapitalist sistemin ideolojisi olarak kullanıldığı düzlemler hakkında bilgi sahibi olabileceksiniz.
Soru 86
Aşağıdakilerden hangisi P. Dahlgren’in belirttiği siyasal kamusal alanının boyutlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Medya Kurumları
B
Medya Temsili
C
Sosyal Yapı
D
Sosyo-Kültürel Etkileşim
E
Sosyo- Ekonomik Etkileşim
Açıklama:
Yeni medya düzeninin, küresel kapitalist sistemin ideolojisi olarak kullanıldığı düzlemler hakkında bilgi sahibi olabileceksiniz.
Soru 87
Yeni medyayı, toplumsal-kültürel pratikler bağlamında ele alan ve “kültürel çalışmalar” ekolü ile “post yapısalcı” perspektiften ele alan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Nicholas Gornham
B
Graham Murdock
C
Manuel Castells
D
Frank Webster
E
Anthony Giddens
Açıklama:
Yeni medya düzeninin, küresel kapitalist sistemin ideolojisi olarak kullanıldığı düzlemler hakkında bilgi sahibi olabileceksiniz.
Soru 88
Aşağıdakilerden hangisi veri, metin, görüntü ve ses gibi farklı iletişim biçimlerini tek bir şebeke içinde bütünleştiren platforma verilen isimdir?
Seçenekler
A
Multimedya
B
İnteraktif sistem
C
Online sistem
D
Kapalı devre yayıncılık
E
Ağ toplumu
Açıklama:
Bilişim teknolojileri ile yeni medya düzenini tanımlayabileceksiniz.
Multimedya; veri, metin, görüntü ve ses gibi farklı iletişim biçimlerini tek bir şebeke içinde bütünleştiren bir platformken; bilişim teknolojilerinin ürünü olan yeni medya, dijital bir medya olmanın çok ötesinde, etkileşimli (interaktif) bir enformasyon dağıtım aracıdır. Kompleks özellikteki multimedya içeriği ve interaktif yapısı, onu önceki tüm iletişim biçimlerinden farklılaştıran karakteristik özelliğidir. İnternet de, yeni medya içinde ilk akla gelen ve öne çıkan teknoloji olmaktadır. Doğru Cevap A’dır.
Multimedya; veri, metin, görüntü ve ses gibi farklı iletişim biçimlerini tek bir şebeke içinde bütünleştiren bir platformken; bilişim teknolojilerinin ürünü olan yeni medya, dijital bir medya olmanın çok ötesinde, etkileşimli (interaktif) bir enformasyon dağıtım aracıdır. Kompleks özellikteki multimedya içeriği ve interaktif yapısı, onu önceki tüm iletişim biçimlerinden farklılaştıran karakteristik özelliğidir. İnternet de, yeni medya içinde ilk akla gelen ve öne çıkan teknoloji olmaktadır. Doğru Cevap A’dır.
Soru 89
Yüksek bir ivme hızı ve süreklilik gösteren teknolojik dönüşüm sürecinin birbiriyle bağlantılı yeniliklerinin laboratuar ortamından çıkartılıp piyasalarda tüketime sunulmuş ve iletişim etkinliğinin sosyo-ekonomik değerine koşut olarak, günlük yaşamın ayrılmaz birer parçası haline gelmiş ürünleri” şeklinde tanımlanabilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Multimedya
B
Yeni medya
C
Geleneksel medya
D
Tecimsel yayıncılık
E
Enformatik sistem
Açıklama:
Bilişim teknolojileri ile yeni medya düzenini tanımlayabileceksiniz.
Yeni medya, bilgisayar ve bilgi-işlem alanlarındaki gelişmelerin iletişim alanına uyarlanmasıyla varlık kazanmıştır. Bu nedenle, çoğunlukla yeni medya ile bilişim teknolojileri kavramları özdeş olarak kullanılmakta veya birbirlerini ikame etmektedirler. Yeni medya; “yüksek bir ivme hızı ve süreklilik gösteren söz konusu teknolojik dönüşüm sürecinin birbiriyle bağlantılı yeniliklerinin laboratuar ortamından çıkartılıp piyasalarda tüketime sunulmuş ve iletişim etkinliğinin sosyo-ekonomik değerine koşut olarak, günlük yaşamın ayrılmaz birer parçası haline gelmiş ürünleri” şeklinde tanımlanabilir. Doğru Cevap B’dir.
Yeni medya, bilgisayar ve bilgi-işlem alanlarındaki gelişmelerin iletişim alanına uyarlanmasıyla varlık kazanmıştır. Bu nedenle, çoğunlukla yeni medya ile bilişim teknolojileri kavramları özdeş olarak kullanılmakta veya birbirlerini ikame etmektedirler. Yeni medya; “yüksek bir ivme hızı ve süreklilik gösteren söz konusu teknolojik dönüşüm sürecinin birbiriyle bağlantılı yeniliklerinin laboratuar ortamından çıkartılıp piyasalarda tüketime sunulmuş ve iletişim etkinliğinin sosyo-ekonomik değerine koşut olarak, günlük yaşamın ayrılmaz birer parçası haline gelmiş ürünleri” şeklinde tanımlanabilir. Doğru Cevap B’dir.
Soru 90
Aşağıdakilerden hangisi bilişim teknolojilerini oluşturan öğelerden biri değildir?
Seçenekler
A
Mikro- işlemciler
B
Fiber optik
C
Televizyon
D
Kelime işlemciler
E
Video konferans
Açıklama:
Bilişim teknolojileri ile yeni medya düzenini tanımlayabileceksiniz.
Gazete, radyo ve televizyon, klasik anlamda “basın” olarak tanımlanırken; mikro-işlemciler, fiber optik, uydu yayıncılığı, kablolu televizyon, teletext, kelime işlemciler, videokonferans, vb. “bilişim teknolojilerini” oluşturmaktadır. Doğru Cevap C’dir.
Gazete, radyo ve televizyon, klasik anlamda “basın” olarak tanımlanırken; mikro-işlemciler, fiber optik, uydu yayıncılığı, kablolu televizyon, teletext, kelime işlemciler, videokonferans, vb. “bilişim teknolojilerini” oluşturmaktadır. Doğru Cevap C’dir.
Soru 91
Aşağıdakilerden hangisi yeni medya düzenine ait temel eğilimlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Bellek kapasite ve hızında yaşanan büyük gelişmeler
B
Maliyetlerin düşmesi, bilginin kolayca taşınabilirliği
C
Kalite ve performansın hızla yükseliyor olması, basitleşmesi ve teknik uzmanlık gerektirmemesi
D
Hedef kitle anlayışının oldukça geri planda kalması
E
Bilgisayarlar arasında mesaj alışverişinde kullanılan sistemlerin şebekeleşmeleri
Açıklama:
Bilişim teknolojileri ile yeni medya düzenini tanımlayabileceksiniz.
•Bilişim teknolojilerinin bellek kapasitesi ve hızında yaşanan gelişmelerle; bir yandanmaliyetler düşerken diğer yandan kalite ve performansın hızla yükseliyor olması. • Telekomünikasyon, bilgi-işlem ve yayıncılık alanları ile bunlara yönelik ürün ve hizmetlerde, teknolojik bütünleşme ile yöndeşmenin hız kazanması. Burada, hem “sayısallaşma” olarak bilinen sistemler hem de tüm iletişim işlemlerinin aynı kanal üzerinden yapılmasını sağlayan Bütünleşik Hizmetler Sayısal Ağı (ISDN) şebekesi, yeni medyanın biçimlenmesinde temel öneme sahiptir. • Bilişim teknolojilerinin hız, kapasite ve yenilikçilik özelliklerindeki artışlara rağmen, minyatür boyutlara indirgenmeleri ve kolayca “taşınabilir” hale gelmeleri. • Piyasayı büyütüp kullanıcı sayısını arttırmak gibi ekonomik amaçlar doğrultusunda, bilişim teknolojilerinin kullanımı her yeni ürünle beraber daha da basitleşmekte ve eskiden olduğu gibi teknik uzmanlık gerektirmemektedir. • Bilgisayarlar arasında mesaj alışverişinde kullanılan sistemlerin şebekeleşmeleri, bu şebekelerin birbirleriyle bağlantısı (internet) ve ağ yetenekleri (net-working) artmaktadır. Buna paralel olarak, -fiber optik, uydu ve telefon hatları gibi- şebeke bağlantı teknolojilerindeki gelişmelerle de, iletişim kapasitesi ve verimliliği artmakta, böylece ağlar üzerinden verilen hizmetler hem çeşitlenmekte hem de yaygınlaşmaktadır. • Hedef kitle anlayışının öne çıkması. Klasik kitle iletişim teknolojilerinde kitleler; iletişim sürecine, tümüyle pasifize şekilde ve ‘sadece’ alıcı olarak katılmaktadır. Yeni medya düzeniyse, tam tersi yönde gelişme gösterir. İçeriği belirlenmiş mesajların, çok geniş alanlarda ve türdeş olmayan kitlelere iletilmesi yerine; daha dar alanlarda ve spesifik beklentileri olan belli hedef kitlelere ulaştırılması anlayışı öne çıkmaktadır. Doğru Cevap D’dir.
•Bilişim teknolojilerinin bellek kapasitesi ve hızında yaşanan gelişmelerle; bir yandanmaliyetler düşerken diğer yandan kalite ve performansın hızla yükseliyor olması. • Telekomünikasyon, bilgi-işlem ve yayıncılık alanları ile bunlara yönelik ürün ve hizmetlerde, teknolojik bütünleşme ile yöndeşmenin hız kazanması. Burada, hem “sayısallaşma” olarak bilinen sistemler hem de tüm iletişim işlemlerinin aynı kanal üzerinden yapılmasını sağlayan Bütünleşik Hizmetler Sayısal Ağı (ISDN) şebekesi, yeni medyanın biçimlenmesinde temel öneme sahiptir. • Bilişim teknolojilerinin hız, kapasite ve yenilikçilik özelliklerindeki artışlara rağmen, minyatür boyutlara indirgenmeleri ve kolayca “taşınabilir” hale gelmeleri. • Piyasayı büyütüp kullanıcı sayısını arttırmak gibi ekonomik amaçlar doğrultusunda, bilişim teknolojilerinin kullanımı her yeni ürünle beraber daha da basitleşmekte ve eskiden olduğu gibi teknik uzmanlık gerektirmemektedir. • Bilgisayarlar arasında mesaj alışverişinde kullanılan sistemlerin şebekeleşmeleri, bu şebekelerin birbirleriyle bağlantısı (internet) ve ağ yetenekleri (net-working) artmaktadır. Buna paralel olarak, -fiber optik, uydu ve telefon hatları gibi- şebeke bağlantı teknolojilerindeki gelişmelerle de, iletişim kapasitesi ve verimliliği artmakta, böylece ağlar üzerinden verilen hizmetler hem çeşitlenmekte hem de yaygınlaşmaktadır. • Hedef kitle anlayışının öne çıkması. Klasik kitle iletişim teknolojilerinde kitleler; iletişim sürecine, tümüyle pasifize şekilde ve ‘sadece’ alıcı olarak katılmaktadır. Yeni medya düzeniyse, tam tersi yönde gelişme gösterir. İçeriği belirlenmiş mesajların, çok geniş alanlarda ve türdeş olmayan kitlelere iletilmesi yerine; daha dar alanlarda ve spesifik beklentileri olan belli hedef kitlelere ulaştırılması anlayışı öne çıkmaktadır. Doğru Cevap D’dir.
Soru 92
“Yeni medya düzeni, birbiriyle bağlantılı dört önemli süreçte merkezi bir rol oynamaktadır”. Aşağıdakilerden hangisi bunlar arasında yer almaz ?
Seçenekler
A
Moderniteden post-moderniteye geçiş
B
Endüstriyel toplumdan enformasyon toplumuna geçiş
C
Küreselleşme
D
Merkezi jeopolitik ulusal sistemin dağılması
E
Medya ürünleri piyasanın dışında, kendilerini soyutlamış olarak biçimlendirilmiştir.
Açıklama:
Yeni medya düzeninin, küresel kapitalist sistemin ideolojisi olarak kullanıldığı düzlemler hakkında bilgi sahibi olabileceksiniz.
Yeni medya düzeni, birbiriyle bağlantılı dört önemli süreçte merkezi bir rol oynamaktadır: moderniteden post-moderniteye geçiş, endüstriyel toplumdan enformasyon toplumuna geçiş, küreselleşme ve merkezi jeopolitik ulusal sistemin dağılması. Buradaki ortak nokta, yeni döneme ait toplumsal formasyonda bilişim teknolojilerinin gelişimi üzerinden, hem üretici güçler ile üretim ilişkilerinin betimlenmesi hem de bu dönüşümlerin dünya ekonomisinin bütünleşmesini kaçınılmaz kıldığı öngörüleridir. Küreselleşme ve ticarileşmenin egemenliğini kurduğu bu süreçte, bilim teknolojilerinin desteğiyle “hedef kitleler” daha küçük birimlere bölünmüş ve medya ürünleri daha önce olmadığı kadar piyasayla içi içe girmiştir.Doğru Cevap E’dir.
Yeni medya düzeni, birbiriyle bağlantılı dört önemli süreçte merkezi bir rol oynamaktadır: moderniteden post-moderniteye geçiş, endüstriyel toplumdan enformasyon toplumuna geçiş, küreselleşme ve merkezi jeopolitik ulusal sistemin dağılması. Buradaki ortak nokta, yeni döneme ait toplumsal formasyonda bilişim teknolojilerinin gelişimi üzerinden, hem üretici güçler ile üretim ilişkilerinin betimlenmesi hem de bu dönüşümlerin dünya ekonomisinin bütünleşmesini kaçınılmaz kıldığı öngörüleridir. Küreselleşme ve ticarileşmenin egemenliğini kurduğu bu süreçte, bilim teknolojilerinin desteğiyle “hedef kitleler” daha küçük birimlere bölünmüş ve medya ürünleri daha önce olmadığı kadar piyasayla içi içe girmiştir.Doğru Cevap E’dir.
Soru 93
‘’Okuyucu bir haberi okurken bağlantılı -yani link verilmiş- bir başka habere doğrudan geçebilmektedir” ifadesi aşağıdakilerden hangisini tanımlamaktadır?
Seçenekler
A
Hiper- metin
B
Çok ortamlılık
C
Paket anahtarlama
D
Eş- zamanlılık
E
Karşılıklı etkileşimlilik
Açıklama:
Bilişim teknolojileri ile yeni medya düzenini tanımlayabileceksiniz.
Hiper-metin: WWW üzerinde kurulu, yapısal bir oluşumdur. Metinsel enformasyon türleri arasındaki bağlantı ile bu bağlantıları sağlayan mekanik yapılar, kullanıcıların sınırsız şekilde bir metinden diğerine geçiş yapmalarına olanak sağlamaktadır. Yani, her enformasyon türü için, kelimeleri birbirine bağlayan linklerin üretilmesini içerir. Bu özellik sayesinde, okuyucu bir haberi okurken bağlantılı -yani link verilmiş- bir başka habere doğrudan geçebilmektedir. Doğru Cevap A’dır.
Hiper-metin: WWW üzerinde kurulu, yapısal bir oluşumdur. Metinsel enformasyon türleri arasındaki bağlantı ile bu bağlantıları sağlayan mekanik yapılar, kullanıcıların sınırsız şekilde bir metinden diğerine geçiş yapmalarına olanak sağlamaktadır. Yani, her enformasyon türü için, kelimeleri birbirine bağlayan linklerin üretilmesini içerir. Bu özellik sayesinde, okuyucu bir haberi okurken bağlantılı -yani link verilmiş- bir başka habere doğrudan geçebilmektedir. Doğru Cevap A’dır.
Soru 94
‘’Araç ile yüz yüze bağlantı olanağı sayesinde, kitle iletişim sisteminin ve bireyin kontrolü, mesajı üretenlerden iletişim mesajlarını tüketenlere doğru kaymaktadır” ifadesi aşağıdakilerden hangisi ile tanımlanabilir?
Seçenekler
A
Hiper- metin
B
Kitlesizleştirme
C
Paket anahtarlama
D
Eş- zamanlılık
E
Karşılıklı etkileşimlilik
Açıklama:
Yeni medya düzeninin, küresel kapitalist sistemin ideolojisi olarak kullanıldığı düzlemler hakkında bilgi sahibi olabileceksiniz.
Kitlesizleştirme: Yeni medya düzeninin kişilerarası -yani yüz yüze- bağlantı olanağı sayesinde, araç üzerinden bireyin kontrolünün sağlanması olarak tanımlanabilir. Bu, geniş bir seçenek menüsünden internet kullanıcısının seçim yapabilme yeteneğidir. Bu sayede kitle iletişim sisteminin kontrolü, mesajı üretenlerden iletişim mesajlarını tüketenlere doğru kaymaktadır. İnternet kullanıcıları, her geçen gün daha da büyük bir hızla kitlesizleşme çağına adım atmaktadırlar. Doğru Cevap B’dir.
Kitlesizleştirme: Yeni medya düzeninin kişilerarası -yani yüz yüze- bağlantı olanağı sayesinde, araç üzerinden bireyin kontrolünün sağlanması olarak tanımlanabilir. Bu, geniş bir seçenek menüsünden internet kullanıcısının seçim yapabilme yeteneğidir. Bu sayede kitle iletişim sisteminin kontrolü, mesajı üretenlerden iletişim mesajlarını tüketenlere doğru kaymaktadır. İnternet kullanıcıları, her geçen gün daha da büyük bir hızla kitlesizleşme çağına adım atmaktadırlar. Doğru Cevap B’dir.
Soru 95
Yeni medya düzeninde bireylerin, benzer ortak yaşam tarzlarından haberdar oldukları bir dünyada “ötekinin yok edildiği” sadece kendileri gibi düşünenlerle bir araya gelen “grup kutuplaşması” adı verilen tanımlamaya ne ad verilir?
Seçenekler
A
Bedensizleşme
B
Kitlesizleştirme
C
Sanal cemaatler
D
Hiper- metin
E
Karşılıklı etkileşimlilik
Açıklama:
Yeni medya düzeninin, küresel kapitalist sistemin ideolojisi olarak kullanıldığı düzlemler hakkında bilgi sahibi olabileceksiniz.
Siber-uzay sayesinde ulus-devletlerin coğrafi uzamsal oluşumları ortadan kalkarken, ulus-devlete ait değerlerin yerini de çok daha küçük elektronik topluluklara ait değerler almaktadır. Sanal cemaat olarak adlandırılan bu küçük gruplar, “siber-uzayda kişisel ilişki ağlarını şekillendirmek üzere yeterli sayıda insanın, yeterli uzunlukta kamusal tartışmayı, yeterli insani hislerle gerçekleştirdiği zaman ağda ortaya çıkan” postmodern kabileler olarak görülmektedir. Bireyler, benzer ortak yaşam tarzlarından haberdar oldukları sanal bir dünyada, vücutlarını geride bırakıp bedensizleşerek, bu tehditlere karşı birbirlerine sıkıca sarılır ve kolektif bir iletişimsel eylem dünyası oluşturur hale gelmiştir. Sanal cemaatler içinde bireyler,bir enformasyon arayışından ziyade “ötekinin yok edildiği” bir toplumsal ilişkiler arayışı içindedirler Doğru Cevap C’dir.
Siber-uzay sayesinde ulus-devletlerin coğrafi uzamsal oluşumları ortadan kalkarken, ulus-devlete ait değerlerin yerini de çok daha küçük elektronik topluluklara ait değerler almaktadır. Sanal cemaat olarak adlandırılan bu küçük gruplar, “siber-uzayda kişisel ilişki ağlarını şekillendirmek üzere yeterli sayıda insanın, yeterli uzunlukta kamusal tartışmayı, yeterli insani hislerle gerçekleştirdiği zaman ağda ortaya çıkan” postmodern kabileler olarak görülmektedir. Bireyler, benzer ortak yaşam tarzlarından haberdar oldukları sanal bir dünyada, vücutlarını geride bırakıp bedensizleşerek, bu tehditlere karşı birbirlerine sıkıca sarılır ve kolektif bir iletişimsel eylem dünyası oluşturur hale gelmiştir. Sanal cemaatler içinde bireyler,bir enformasyon arayışından ziyade “ötekinin yok edildiği” bir toplumsal ilişkiler arayışı içindedirler Doğru Cevap C’dir.
Soru 96
Aşağıdakilerden hangisi sanal cemaatlerde, -muhafazakar, Marksist, anarşist, vb. gibi- çok farklı düşüncelere sahip olanların sadece kendileri gibi düşünenlerle bir araya gelmelerine verilen addır?
Seçenekler
A
Bedensizleşme
B
Yalnızlaşma
C
Hiper- bireysellik
D
Grup kutuplaşması
E
Karşılıklı etkileşimlilik
Açıklama:
Yeni medya düzeninin, küresel kapitalist sistemin ideolojisi olarak kullanıldığı düzlemler hakkında bilgi sahibi olabileceksiniz.
Sanal cemaatlerde, -muhafazakar, Marksist, anarşist, vb. gibi- çok farklı düşüncelere sahip olanların sadece kendileri gibi düşünenlerle bir araya gelmeleri, “grup kutuplaşması” adı verilen olguya yol açmaktadır . İnternette giderek yaygınlaşan bu eğilim, hem demokrasi ortamını tehdit etmekte hem de sistem açısından toplumsal denetimi zorunluluğa dönüştürmektedir. Sanal cemaatler, sosyo- ekonomik ve siyasi konularda kamusal alan oluşturmak yerine, giderek çok daha farklı bir kimliğe bürünmüşlerdir. Doğru Cevap D’dir.
Sanal cemaatlerde, -muhafazakar, Marksist, anarşist, vb. gibi- çok farklı düşüncelere sahip olanların sadece kendileri gibi düşünenlerle bir araya gelmeleri, “grup kutuplaşması” adı verilen olguya yol açmaktadır . İnternette giderek yaygınlaşan bu eğilim, hem demokrasi ortamını tehdit etmekte hem de sistem açısından toplumsal denetimi zorunluluğa dönüştürmektedir. Sanal cemaatler, sosyo- ekonomik ve siyasi konularda kamusal alan oluşturmak yerine, giderek çok daha farklı bir kimliğe bürünmüşlerdir. Doğru Cevap D’dir.
Soru 97
Yoneji Masuda (1985), enformasyon toplumlarında demokrasinin farklı bir nitelik alacağını ve “enformasyon demokrasisi”nin ortaya çıkacağını söyler. Bu da, dört kriter üzerinde yükselecektir. Aşağıdakilerden hangisi bu dört kriterden biri değildir?
Seçenekler
A
Özel yaşamın gizliliğinin korunması hakkı
B
Kamu kuruluşlarının elinde bulunan ve kişileri yakından etkileyecek sınırsız gizli enformasyonu bilme hakkı
C
Her türlü enformasyona ve veri bankalarını kullanabilme hakkı
D
Her vatandaşın küresel enformasyon alt yapısının yönetimine doğrudan katılım hakkı
E
Kamu kuruluşlarının elinde bulunan ve kişileri yakından etkileyecek belirli-sınırlı gizli enformasyonu bilme hakkı
Açıklama:
Yeni medya düzeninin, küresel kapitalist sistemin ideolojisi olarak kullanıldığı düzlemler hakkında bilgi sahibi olabileceksiniz.
Yoneji Masuda (1985; ), enformasyon toplumlarında demokrasinin farklı bir nitelik alacağını ve “enformasyon demokrasisi”nin ortaya çıkacağını söyler. Bu da, dört kriter üzerinde yükselecektir: İlki, özel yaşamın gizliliğinin korunmasıdır. İçeriği negatif haklardan oluşmakta ve kişilerin özel yaşamlarını kendi denetimlerine bırakmaktadır. İkincisi, bilme hakkıdır. Pozitif içerime sahip olan buradaki haklar, kişinin kamu kuruluşlarının elinde bulunan ve kendisini yakından etkileyecek her türlü gizli enformasyonu bilme garantisini içerir. Üçüncüsü, kullanım hakkıdır. Bu, her vatandaşın her türlü enformasyona ve veri bankalarına, hem düşük ücretle hem de istediği yer ve zaman diliminde özgürce erişimi anlamına gelir. Dördüncüsü de, her vatandaşın küresel enformasyon alt yapısının yönetimine doğrudan katılım hakkıdır. Ancak günümüzdeki uygulamalar, dört aşamanın da sadece teoride kaldığını ve gerçek yaşama geçirilemediğini göstermektedir. Doğru Cevap E’dir.
Yoneji Masuda (1985; ), enformasyon toplumlarında demokrasinin farklı bir nitelik alacağını ve “enformasyon demokrasisi”nin ortaya çıkacağını söyler. Bu da, dört kriter üzerinde yükselecektir: İlki, özel yaşamın gizliliğinin korunmasıdır. İçeriği negatif haklardan oluşmakta ve kişilerin özel yaşamlarını kendi denetimlerine bırakmaktadır. İkincisi, bilme hakkıdır. Pozitif içerime sahip olan buradaki haklar, kişinin kamu kuruluşlarının elinde bulunan ve kendisini yakından etkileyecek her türlü gizli enformasyonu bilme garantisini içerir. Üçüncüsü, kullanım hakkıdır. Bu, her vatandaşın her türlü enformasyona ve veri bankalarına, hem düşük ücretle hem de istediği yer ve zaman diliminde özgürce erişimi anlamına gelir. Dördüncüsü de, her vatandaşın küresel enformasyon alt yapısının yönetimine doğrudan katılım hakkıdır. Ancak günümüzdeki uygulamalar, dört aşamanın da sadece teoride kaldığını ve gerçek yaşama geçirilemediğini göstermektedir. Doğru Cevap E’dir.
Soru 98
Aşağıdaki isimlerden hangisi toplumu tanımlamak için "enformasyon toplumu" kavramını kullanmıştır?
Seçenekler
A
Peter D. Drucker
B
Yoneji Masuda
C
Daniel Bell
D
Manuel Castells
E
Zbigruew Brzezinski
Açıklama:
Yeni medya düzeninin, küresel kapitalist sistemin ideolojisi olarak kullanıldığı düzlemler hakkında bilgi sahibi olabileceksiniz.
Birçok bilim insanı toplumu tanımlamak için bazı kavramlar kullanmıştır. Bunlardan bir tanesi de Yoneji Masuda'dır. Masuda enformasyon toplumu" kavramı üzerinden açıklamalar yapmıştır. Bu nedenle doğru yanıt b şıkkıdır.
Birçok bilim insanı toplumu tanımlamak için bazı kavramlar kullanmıştır. Bunlardan bir tanesi de Yoneji Masuda'dır. Masuda enformasyon toplumu" kavramı üzerinden açıklamalar yapmıştır. Bu nedenle doğru yanıt b şıkkıdır.
Soru 99
Aşağıdaki ifadelerden hangisi Yeni Medya Düzeni ile ilgili yanlış bir yaklaşımdır?
Seçenekler
A
Bilim teknolojilerinin bellek kapasitesi, hızı, kalite ve performansı artarken, maliyetleri de arttırmakta
B
Telekomunikasyon, bilgi işlem ve yayıncılık alanları hız kazanmakta
C
Bilişim teknolojileri hız kapasitesi ve kolayca taşınabilir hale gelmekte
D
Mesaj alışverişinde kullanılan sistemlerin şebekelerinin birbirleriyle bağlantı ve ağ yetenekleri artmakta
E
Yeni medya düzeninde mesajların spesifik beklentileri olan hedef kitlelere ulaştırılması benimsenmekte
Açıklama:
Yeni medya düzeninin, küresel kapitalist sistemin ideolojisi olarak kullanıldığı düzlemler hakkında bilgi sahibi olabileceksiniz.
Bilişim teknolojilerinin bellek kapasitesi ve hızında yaşanan gelişmeler maliyetleri de düşürmektedir. Buna karşılık kalite ve performans hızı artmaktadır. Bu nedenle doğru yanıt a şıkkıdır.
Bilişim teknolojilerinin bellek kapasitesi ve hızında yaşanan gelişmeler maliyetleri de düşürmektedir. Buna karşılık kalite ve performans hızı artmaktadır. Bu nedenle doğru yanıt a şıkkıdır.
Soru 100
Yeni medyayı ekonomi-politik açıdan ele alan ve medya ürünlerinin daha önce olmadığı kadar piyasayla iç içe olduğu yaklaşımını savunan kuramcı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Robins
B
Webster
C
McLuhan
D
Hall
E
Murdock
Açıklama:
Yeni medya düzeninin, küresel kapitalist sistemin ideolojisi olarak kullanıldığı düzlemler hakkında bilgi sahibi olabileceksiniz.
Murdock yeni medyayı ekonomi politik açısından ele almaktadır. Bilim teknolojilerini piyasasının büyümesi ve ihtiyaçların üretilmesi noktasında araç olarak kabul eder. Küreselleşme ve ticarileşmenin egemenliğini kurduğu bu süreçte, bilim teknolojilerinin desteğiyle “hedef kitleler” daha küçük birimlere bölünmüş ve medya ürünleri daha önce olmadığı kadar piyasayla içi içe girmiştir.Bu nedenle doğru yanıt e şıkkıdır.
Murdock yeni medyayı ekonomi politik açısından ele almaktadır. Bilim teknolojilerini piyasasının büyümesi ve ihtiyaçların üretilmesi noktasında araç olarak kabul eder. Küreselleşme ve ticarileşmenin egemenliğini kurduğu bu süreçte, bilim teknolojilerinin desteğiyle “hedef kitleler” daha küçük birimlere bölünmüş ve medya ürünleri daha önce olmadığı kadar piyasayla içi içe girmiştir.Bu nedenle doğru yanıt e şıkkıdır.
Soru 101
Bilim teknolojilerinin, doğal dünyayı teknolojik olarak dolayımlanan bir üst-gerçekliğe (hiper-gerçekliğe) dönüştürdüğü bu anlamda, çok daha fazla enformasyonun ama çok daha az anlamın bulunduğu bir evrenin oluştuğu görüşünü savunan kuramcı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mark Poster
B
Harold Innis
C
Jean Baudrillard
D
Manuell Castells
E
Daniel Bell
Açıklama:
Yeni medya düzeninin, küresel kapitalist sistemin ideolojisi olarak kullanıldığı düzlemler hakkında bilgi sahibi olabileceksiniz.
Jean Baudrillard bilişim teknolojilerinin doğal dünyayı teknolojik olarak dolayımlanan bir üst gerçekliğe dönüştürdüğü görüşündedir. Bunu uygarlığın son aşaması olarak değerlendirir. Çok daha fazla enformasyon ama çok daha az anlam söz konusudur. Bu nedenle doğru yanıt c şıkkıdır.
Jean Baudrillard bilişim teknolojilerinin doğal dünyayı teknolojik olarak dolayımlanan bir üst gerçekliğe dönüştürdüğü görüşündedir. Bunu uygarlığın son aşaması olarak değerlendirir. Çok daha fazla enformasyon ama çok daha az anlam söz konusudur. Bu nedenle doğru yanıt c şıkkıdır.
Soru 102
"Araç iletidir" ifadesi aşağıdaki bilim insanlarından hangisine aittir?
Seçenekler
A
Castells
B
Baudrillard
C
Hall
D
McLuhan
E
Murdock
Açıklama:
Yeni medya düzeninin, küresel kapitalist sistemin ideolojisi olarak kullanıldığı düzlemler hakkında bilgi sahibi olabileceksiniz.
McLuhan "araç iletidir" ifadesini iletişim kuramları içinde adeta bir slogana dönüştürmüştür. Çıkış noktası da İnnes ve Marx'ın görüşleridir. Bu nedenle doğru yanıt d şıkkıdır.
McLuhan "araç iletidir" ifadesini iletişim kuramları içinde adeta bir slogana dönüştürmüştür. Çıkış noktası da İnnes ve Marx'ın görüşleridir. Bu nedenle doğru yanıt d şıkkıdır.
Soru 103
Aşağıdakilerden hangisi internet ile ilgili yanlış bir kavramdır?
Seçenekler
A
Bireyin kontrol edilememesi
B
Paket anahtarlama
C
Eş zamanlılık
D
Karşılıklı etkileşimlilik
E
Hiper metin
Açıklama:
Yeni medya düzeninin, küresel kapitalist sistemin ideolojisi olarak kullanıldığı düzlemler hakkında bilgi sahibi olabileceksiniz.
Yeni medya düzenindeki bireylerarası bağlantı olanağı sayesinde araç üzerinden bireyin kontrolü sağlanabilmektedir. Bu sayede kitle iletişim sisteminin kontrolü mesajları tüketenlere doğru kaymaktadır. İnternet kullanıcıları her geçen gün daha da kitlesizleşme çağına adım atmaktadırlar. Bu nedenle doğru yanıt a şıkkıdır.
Yeni medya düzenindeki bireylerarası bağlantı olanağı sayesinde araç üzerinden bireyin kontrolü sağlanabilmektedir. Bu sayede kitle iletişim sisteminin kontrolü mesajları tüketenlere doğru kaymaktadır. İnternet kullanıcıları her geçen gün daha da kitlesizleşme çağına adım atmaktadırlar. Bu nedenle doğru yanıt a şıkkıdır.
Soru 104
Castells'in "medya gerçek deneyimlerin yerini almaz gerçek deneyimlerin bizzat kendisi haline dönüşür" ifadesi hangi kavramın açıklamasıdır?
Seçenekler
A
Sanal deneyim
B
Multigerçeklik
C
Sanal gerçeklik
D
Gerçek sanallık
E
Medyatik gerçeklik
Açıklama:
Yeni medya düzeninin, küresel kapitalist sistemin ideolojisi olarak kullanıldığı düzlemler hakkında bilgi sahibi olabileceksiniz.
Castells yeni medya kültürü içinde gerçek sanallık ifadesine vurgu yapar. Böylece Castells McLuhan'ın "araç iletidir" şeklindeki yorumlaması karşısında "ileti araçtır" ifadesini öne sürer. Bu nedenle doğru yanıt d şıkkıdır.
Castells yeni medya kültürü içinde gerçek sanallık ifadesine vurgu yapar. Böylece Castells McLuhan'ın "araç iletidir" şeklindeki yorumlaması karşısında "ileti araçtır" ifadesini öne sürer. Bu nedenle doğru yanıt d şıkkıdır.
Soru 105
Aşağıdaki bilim insanlarından hangisi kitle iletişim araçlarının kamusal alanın başlıca kurumları olduğunu söyler?
Seçenekler
A
McLuhan
B
Castells
C
Habermas
D
Murdock
E
Baudrillard
Açıklama:
Yeni medya düzeninin, küresel kapitalist sistemin ideolojisi olarak kullanıldığı düzlemler hakkında bilgi sahibi olabileceksiniz.
Habermas modern toplumun gelişimi paralelinde kitle iletişim araçlarının toplumu biçimlendirici rolü üzerinde durarak, bunların kamusal alanın başlıca kurumları olduğunu ileri sürer. Bu nedenle doğru yanıt c şıkkıdır.
Habermas modern toplumun gelişimi paralelinde kitle iletişim araçlarının toplumu biçimlendirici rolü üzerinde durarak, bunların kamusal alanın başlıca kurumları olduğunu ileri sürer. Bu nedenle doğru yanıt c şıkkıdır.
Soru 106
Aşağıdakilerden hangisi internetin yeni bir kamusal alan oluşturduğunu ileri süren Rheingold'un görüşü değildir?
Seçenekler
A
Her isteyene açık erişim
B
Sansür mekanizmasının işlemesi
C
Gönüllü katılım
D
Kamuoyunun vatandaşlar birliği tarafından oluşturulması
E
Devletin ve örgütlü iktidarların özgürce eleştirilmesi
Açıklama:
Yeni medya düzeninin, küresel kapitalist sistemin ideolojisi olarak kullanıldığı düzlemler hakkında bilgi sahibi olabileceksiniz.
Rheingold'un özgürlükçü ve ilerlemeci yaklaşımları içinde sansür yer almaz. Bu nedenle doğru yanıt b şıkkıdır.
Rheingold'un özgürlükçü ve ilerlemeci yaklaşımları içinde sansür yer almaz. Bu nedenle doğru yanıt b şıkkıdır.
Soru 107
"Enformasyon Özgürlüğü Yasası" 1966'da ilk defa hangi ülkede kabul edilmiştir?
Seçenekler
A
Türkiye
B
Danimarka
C
Norveç
D
Fransa
E
Amerika Birleşik Devletleri
Açıklama:
Bilişim teknolojilerinin, özel yaşamın mahremiyetine ve bireysel özgürlükle- rin ihlaline yönelik olabilecek alt yapısal zemini anlamlandırabileceksiniz.
Amerika Birleşik Devletleri 1966 yılında kabul ettiği "Enformasyon Özgürlüğü Yasası" ile vatandaşlarının "çok gizli" sınıflaması dışındaki tüm belgelere ulaşma hakkını genişleterek toplumu mümkün olduğunca şeffaflaştırmayı amaçlamıştır. Bu nedenle doğru yanıt e şıkkıdır.
Amerika Birleşik Devletleri 1966 yılında kabul ettiği "Enformasyon Özgürlüğü Yasası" ile vatandaşlarının "çok gizli" sınıflaması dışındaki tüm belgelere ulaşma hakkını genişleterek toplumu mümkün olduğunca şeffaflaştırmayı amaçlamıştır. Bu nedenle doğru yanıt e şıkkıdır.
Soru 108
Yeni medya kavramı nasıl varlık kazanmıştır?
Seçenekler
A
Bilgisayar ve bilgi-işlem alanlarındaki gelişmelerin iletişim alanına uyarlanmasıyla
B
Bilgisayarların hızlanmasıyla
C
İnternet'in Dünya'daki bütün bilgisayarların iletişim ortamı olmasıyla
D
Kağıt yerine elektronik ortamın daha sık kullanılmasıyla
E
İnternet'in hızlanmasıyla sanal iletişim yöntemlerinin geliştirilmesiyle
Açıklama:
Yeni Medya Düzeni
Yeni medya, bilgisayar ve bilgi-işlem alanlarındaki
gelişmelerin iletişim alanına uyarlanmasıyla
varlık kazanmıştır. Bu nedenle, çoğunlukla yeni
medya ile bilişim teknolojileri kavramları özdeş olarak
kullanılmakta veya birbirlerini ikame etmektedirler.
Yeni medya; “yüksek bir ivme hızı ve süreklilik
gösteren söz konusu teknolojik dönüşüm sürecinin
birbiriyle bağlantılı yeniliklerinin laboratuar ortamından
çıkartılıp piyasalarda tüketime sunulmuş ve
iletişim etkinliğinin sosyo-ekonomik değerine koşut
olarak günlük yaşamın ayrılmaz birer parçası haline
gelmiş ürünleri” şeklinde tanımlanabilir.
Yeni medya, bilgisayar ve bilgi-işlem alanlarındaki
gelişmelerin iletişim alanına uyarlanmasıyla
varlık kazanmıştır. Bu nedenle, çoğunlukla yeni
medya ile bilişim teknolojileri kavramları özdeş olarak
kullanılmakta veya birbirlerini ikame etmektedirler.
Yeni medya; “yüksek bir ivme hızı ve süreklilik
gösteren söz konusu teknolojik dönüşüm sürecinin
birbiriyle bağlantılı yeniliklerinin laboratuar ortamından
çıkartılıp piyasalarda tüketime sunulmuş ve
iletişim etkinliğinin sosyo-ekonomik değerine koşut
olarak günlük yaşamın ayrılmaz birer parçası haline
gelmiş ürünleri” şeklinde tanımlanabilir.
Soru 109
Aşağıdaki tanımlardan hangisi "Yeni Medya" kavramını tanımlamaz?
Seçenekler
A
Bir bölümü bilgisayarlara özgü işlemlere bir bölümü iletişim araçlarına dayanan çift yönlü bir medyadır.
B
Yüksek teknolojilerin sunduğu imkanlar doğrultusunda bilginin insanlar tarafından biriktirilmesidir.
C
Yüksek teknolojilerin sunduğu imkanların insanlar tarafından kullanılarak yapılandırılmasıdır.
D
Bilgisayar aracılığıyla bilginin elektronik ortamda biriktirilmesi ve kullanıma hazırlanmasıdır.
E
Yüksek teknolojinin sunduğu imkanları kullanarak bilginin paylaşımdan uzak tutulmasıdır.
Açıklama:
Yeni Medya bilgisayar ve bilgi-işlem alanlarındaki gelişmelerin iletişim alanına uygulanmasıyla varlık kazanmıştır. bu nedenle Yeni Medya yüksek teknolojilerinin sunduğu imkanlar doğrultusunda enformasyon ile bilginin elektronik ortamda yeniden yapılandırılması, biriktirilmesi, kullanıma hazırlanmasıdır. Bu imkanların bilginin paylaşımını engellemesi söz konusu bile olamaz.
Soru 110
Yeni Toplumsal Yapı ve Medya Düzeni içinde bilişim teknolojilerinin küreselliği incelenirken, aşağıdakilerden hangisi doğru başlıkları vermektedir?
Seçenekler
A
Üretim, tüketim ve dolaşım faaliyetleri, piyasalar, sermaye ve emekten oluşmaktadır.
B
Sistemdeki; ülkeler, bölgeler, şirketler gibi üretkenliği ve rekabet gücünü incelemektedir.
C
Yüksek verimliliği sağlayacak şekilde enformasyon, üretme, işleme ve uygulama kapasitelerini incelemektedir.
D
Yeni bir döneme işaret eden tarihsel koşullar içindeki üretim ve rekabetle ilgilenmektedir.
E
Tarihsel koşulların yanı sıra üretim ve rekabet girişim ağları üzerinden gerçekleşmektedir.
Açıklama:
Küresellik incelenirken, üretim, tüketim ve dolaşım faaliyetlerinin-enformasyon, teknoloji, yönetim, piyasalar, sermaye ve emekten oluşan-bileşenleri yanında, kilit faaliyetler ya da doğrudan doğruya ekonomik faktörler arasındaki bağlantılar ağı ile küresel ölçekte örgütlenmiştir.
Soru 111
Yeni medya düzeninin ortaya çıkış süreci teknolojik açıdan üç kategoride ele alınır. Bu kategoriler aşağıdaki seçeneklerden hangisinde açıklanmıştır.
Seçenekler
A
Kablo sistemleri / Yüksek bilgi seviyesi / Yüksek iletişim
B
Kablo sistemleri / Uydu sistemleri / Enformasyon işleme
C
Sanayi gelişimi / Medya düzeni / Süreç
D
Süreç / Eğlence sektörü / Enformasyon
E
Bilim / Sanat / Teknoloji
Açıklama:
Yeni medya düzeninin ortaya çıkış süreci, teknolojik açıdan üç kategoride ele alınabilir. Enformasyon aktarılmasında kapasite gelişimini sağlayan kablo sistemleri, uzunluk-mesafe iletişimini olanaklı hale getiren uydu sistemleri ve enformasyon işleme, saklama / dağıtmada bilgisayarın dijital yapısının kullanılmaya başlanmasıdır.
Soru 112
İnternetin sunduğu olanakların başında aşağıdakilerden hangisi gelmektedir?
Seçenekler
A
İnternetin sunduğu olanaklar;ses, görüntü, imaj, metni birleştirme
B
İnternetin sunduğu olanaklar; kayıt, vizyon, iletişim, görüntü
C
İnternetin sunduğu olanaklar; görüntü, biçimsellik, nitelik, araştırma
D
İnternetin sunduğu olanaklar; ulaşım, ses, kayıt, nitelik
E
İnternetin sunduğu olanaklar; yapılandırma, kayıt, medya, zaman
Açıklama:
İnternetin sunduğu olanaklar öncelikle ses, görüntü, imaj ve metni birleştiren niteliğinden kaynaklanır.
Soru 113
Tüm toplumsallıkların içinde taşıdığı alternatif bir kamu ortamına dönüştüğü iddia edilen internetin, iki yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kamu alanlarıyla ilgili yaklaşım, toplumsal haklarımızla ilgili yaklaşım
B
Toplumun ilgilendiği yaklaşım, sektörün ilgilendiği yaklaşım
C
Teknolojik determinist yaklaşım, teknolojinin toplumsal inşaası yaklaşımı
D
Öğrencilerin yaklaşımı, öğretmenlerin yaklaşımı
E
Halkın yaklaşımı, sektörün yaklaşımı
Açıklama:
Birincisi ilerlemeci perspektifte bilişim teknolojilerinin özgürleştirici etkilerini öne çıkaran teknolojik determinist yaklaşım.
İkinci görüş ise, teknolojik determinizme karşıt teknolojinin toplumsal inşaa edildiği yönde olan yaklaşımdır.
İkinci görüş ise, teknolojik determinizme karşıt teknolojinin toplumsal inşaa edildiği yönde olan yaklaşımdır.
Soru 114
Demokrasi ve internet arasındaki ilişkide internet kullanıcısı gruplar üzerinde yapılan araştırmadaki belirleyiciler hangi seçenekte anlatılmaktadır?
Seçenekler
A
Sistem Aracı, Yaş, e-posta
B
Cinsiyet, Yaş, Demokratik yapı
C
Yaş, Çocuk sayısı, Gelir seviyesi
D
Eğitim, Kültürel düzey, gelir seviyesi
E
Kişisel özellikler, kamusal yapı, yaş
Açıklama:
Demokrasi ve internet arasında gerçek bir ilişkisellikten bahsedebilmek için, internet kullanıcısı gruplar üzerinde yoğunlaşmak gerekir. Kullanıcıların büyük çoğunluğu, iyi bir eğitim almış, kültürel düzeyleri yüksek ve gelir seviyeleri standartların üzerinde olan kesimlerden oluşmaktadır.
Soru 115
T.H. Marshall, yurttaşlığı üç aşamada açıklar. Bu özellikler aşağıdaki seçeneklerden hangisinde bulunmaktadır?
Seçenekler
A
İletişim, Uzay, Boşluk
B
Doğum, Yaşam, Ölüm
C
Yol, Zaman, Para
D
Şekil, Boşluk, Boyut
E
Sivil öğe, Siyasi öğe, Sosyal öğe
Açıklama:
Marshall, yurttaşlığı üç aşamada açıklar. Sivil öğe, bireysel özgürlük için gerekli olan ifade, düşünce ve inanç özgürlüğü gibi haklardan oluşur. Siyasi öğe, siyasi otoriteye sahip bir organın üyesi olarak ya da böyle bir organın üyelerinin seçmeni olarak, siyasi iktidara katılım hakkını içerir. Sosyal öğe, ekonomik, refah ve güvenliğe sahip olma hakkından, sosyal mirastan pay almaya kadar geniş haklar dizisini ifade eder.
Soru 116
Yeni Medya Düzeni ve Bilişim Teknolojileri sayesinde bireyler hiç olmadığı kadar savunmasız "şeffaf" bir yapıya kavuşmuş ve birtakım riskler almışlardır. Bunların korunması için Hukuk'un üzerine gittiği konu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kişisel Mahremiyetin İhlali
B
Sağlık Sorunları
C
Teknolojik Sorunlar
D
Sosyal Yapı
E
Çevre Sorunları
Açıklama:
Yeni Medya Düzeni ve Bilişim Teknolojileri sayesinde bireyler hiç olmadığı kadar savunmasız "şeffaf" bir yapıya kavuşmuş ve birtakım riskler almışlardır. Bunların korunması için "Kişisel Mahremiyetin İhlali" konusu Hukukçuların araştırdığı konu olmuştur.
Soru 117
Bilişim teknolojileri denildiğinde aşağıdaki başlıklardan hangisini sayabiliriz?
Seçenekler
A
Radyo
B
Mektup
C
Telgraf
D
Matbaa
E
Uydu Yayıncılığı
Açıklama:
Toplumsal Yapı'nın zaman, mekan sınırlayıcılıklarından arındığı düzenden kaynaklı olarak seçeneklerde sıralanan Radyo, Mektup, Telgraf ve Matbaa Bilişim Teknolojileri altında yer almazken, Uydu Yayıncılığı sorunun karşılığıdır.
Soru 118
Castells yeni medya düzeni içindeki "Gerçek Sanallık" kültürüne vurgu yapar. Bu kavram aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru olarak açıklanmıştır?
Seçenekler
A
Medya gerçek deneyimlerin yerini almaz, gerçeğin kendisine dönüşür.
B
İnsanlar gerçek deneyimlerin peşine düşmelidir.
C
Halk gerçek olaylardan yola çıkar.
D
Devlet politikaları deneyimle gerçeğe dönüşür.
E
Medya gerçekleri geliştirmekten çok uzaktır.
Açıklama:
Castells, yeni medya düzeni içindeki gerçek sanallık kültürüne vurgu yapar. “Sanal gerçekliğe” karşıt olarak “gerçek sanallık” içinde; medya gerçek deneyimlerin yerini almaz, gerçek deneyimlerin bizzat kendisi haline dönüşür. Böylece Castells yeni medya düzeni ile bunun farklı izleyici grupları hedef alan gücünün; McLuhan’ın “araç iletidir” şeklindeki kitlesel medya yorumlamasının karşısında, “ileti araçtır” sonucunu doğurduğunu belirtir. Örneğin çokuluslu şirketler, gençlere yönelik müzik yayını gibi belli iletiler alır ve bu iletileri MTV gibi bir hücre içinde şekillendirirler. Böylelikle MTV, günümüz gençliğinin gerçek müzikal deneyimi haline dönüşür.ya gerçek deneyimlerin yerini almaz, gerçeğin kendisine dönüşür.
Soru 119
"Küresel köy" kavramını kullanan kuramcı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Marshall McLuhan
B
Daniel Bell
C
Manuel Castells
D
Zbigniew Brzezinski
E
Peter F. Drucker
Açıklama:
Zbigniew Brzezinski “teknokratik çağ”, Daniel Bell “sanayi-sonrası toplum”, Peter F. Drucker “bilgi toplumu”, Yoneji Masuda “enformasyon toplumu”, Manuel Castells “network toplumu” ve Marshall McLuhan “küresel köy” kavramlarını kullanmıştır. Doğru cevap A'dır.
Soru 120
Aşağıdakilerden hangisi bilişim teknolojilerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Televizyon
B
Fiber optik
C
Teletext
D
Uydu yayıncılığı
E
Kelime işlemciler
Açıklama:
Burada “yeni” olan, yüksek teknoloji ve onun interaktif yapısıdır. Gazete, radyo ve televizyon, klasik anlamda “basın” olarak tanımlanırken; mikro-işlemciler, fiber optik, uydu yayıncılığı, kablolu televizyon, teletext, kelime işlemciler, video-konferans, vb. “bilişim teknolojilerini” oluşturmaktadır. Doğru cevap A'dır.
Soru 121
Aşağıdakilerden hangisi yeni medya düzeninin göstergelerinden biri olamaz?
Seçenekler
A
Siber uzayda hiçbir sınırlamanın olmaması
B
Toplumsal olarak gerçekleştirilen etkinliklerin artık İnternet üzerinden yapılması
C
Bürokratik işlemlerin İnternet üzerinden yapılması
D
Basılı olarak elde edilebilen verilerin ve bilgilerin dijital ortama aktarılması
E
Daha fazla edebi eserin basılı olarak elde edilebilmesi
Açıklama:
GİRİŞ
Yeni medya düzeninin başlıca göstergesi, toplumsal yapının zaman ve mekan anlayışlarına yönelik sınırlandırıcı etkilerinin artık aşılmakta olduğudur. Gerek enformasyona ulaşım gerek iletişim gerekse yeni bir kamusal alan noktalarında siberuzay, neredeyse hiçbir sınır(laman)ın söz konusu olmadığı yeni bir evrene işaret etmektedir.
Yeni medya düzeninin başlıca göstergesi, toplumsal yapının zaman ve mekan anlayışlarına yönelik sınırlandırıcı etkilerinin artık aşılmakta olduğudur. Gerek enformasyona ulaşım gerek iletişim gerekse yeni bir kamusal alan noktalarında siberuzay, neredeyse hiçbir sınır(laman)ın söz konusu olmadığı yeni bir evrene işaret etmektedir.
Soru 122
Aşağıdakilerden hangisi yeni medya düzenine ait temel eğilimlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Bilişim teknolojilerinin performansının ve kapasitesinin artması
B
İletişim teknolojilerinin bütünleşmesi
C
Bilişim teknolojilerinin minyatür boyutlara inmesi
D
Bilişim teknolojilerinin kullanımlarının karmaşıklaşması
E
Hedef kitle anlayışının öne çıkması
Açıklama:
YENİ MEDYA DÜZENİ
iletişim ve bilişim teknolojileri karmaşıklaşmamakta ve gitgide basitleşmektedir.
iletişim ve bilişim teknolojileri karmaşıklaşmamakta ve gitgide basitleşmektedir.
Soru 123
Yeni medya düzeni aşağıdaki süreçlerden hangisinde merkezi bir rol oynamaz?
Seçenekler
A
Moderniteden post-moderniteye geçiş
B
Endüstriyel toplumdan enformasyon toplumuna geçiş
C
Küreselleşme
D
Merkezi jeopolitik ulusal sistemin dağılması
E
Devletlerin güçlenmesi ve askeri tehditlerin artışı
Açıklama:
Devletlerin güçlenmesi, yeni medya düzeninin merkezi rol oynadığı bir süreç değildir.
Soru 124
Aşağıdakilerden hangisi yeni medya düzeninde dönüştürme mekanizması olarak kullanılmaktadır?
Seçenekler
A
İnternet
B
Telefon
C
Bilgisayar
D
Uydu iletişimi
E
Yüksek hız sağlayan fiber optik kablolar
Açıklama:
YENİ MEDYA DÜZENİNDE BİR DÖNÜŞTÜRME MEKANİZMASI OLARAK İNTERNET
İletişim araçlarının ekonomik etkenlerden öte duyumsal nedenlerle toplumları biçimlendirdiğini belirterek; algılama ve tanıma bi- çimlerinin, insan duyularının uzantısı olarak işlev gördüğünü ve nihai aşamada da kullanıcılarının ki- şiliklerini etkilediğini söyler.
İletişim araçlarının ekonomik etkenlerden öte duyumsal nedenlerle toplumları biçimlendirdiğini belirterek; algılama ve tanıma bi- çimlerinin, insan duyularının uzantısı olarak işlev gördüğünü ve nihai aşamada da kullanıcılarının ki- şiliklerini etkilediğini söyler.
Soru 125
World Wide Web nedir?
Seçenekler
A
Farklı kaynaklar arasında ortak bir dil kuran ve bunlara ulaşmayı sağlayan bir sistem
B
Yüksek hızlı ve gecikmesiz iletişim olanağı sağlayan ağlar
C
Sunucu sistemlerden aktarılan bilgiler
D
Tüm dünyadaki bilgisayarları birbirine bağlayarak, birbirlerine ulaşmalarını sağlayan en büyük ağ sistemidir.
E
Dünyadaki en hızlı bilgisayarlarının oluşturduğu küresel ölçekteki sistem
Açıklama:
YENİ MEDYA DÜZENİNDE BİR DÖNÜŞTÜRME MEKANİZMASI OLARAK İNTERNET
Evrensel ağa bağlı tek bir bilgisayar; yazılı metinleri, durağan-devingen imgeleri ve görsel-işitsel materyalleri siber-uzayda sınırsızca aktarabilir; her konuda bilgi, enformasyon ve eğlence kanallarına ulaşmak için veri bankalarına ulaşabilir; internette yapılacak aramaları kolaylaştırmak için bilişsel yetilere dayanı- larak “hiper-metin” denilen yazılımlar geliştirilebilir. World Wide Web (www), farklı kaynaklar arasında ortak bir dil kuran ve bunlara ulaşmayı sağlayan bir sistemdir
Evrensel ağa bağlı tek bir bilgisayar; yazılı metinleri, durağan-devingen imgeleri ve görsel-işitsel materyalleri siber-uzayda sınırsızca aktarabilir; her konuda bilgi, enformasyon ve eğlence kanallarına ulaşmak için veri bankalarına ulaşabilir; internette yapılacak aramaları kolaylaştırmak için bilişsel yetilere dayanı- larak “hiper-metin” denilen yazılımlar geliştirilebilir. World Wide Web (www), farklı kaynaklar arasında ortak bir dil kuran ve bunlara ulaşmayı sağlayan bir sistemdir
Soru 126
Aşağıdakilerden hangisi yeni medyanın, özellikle İnternet'in, geleneksel medya ile kitle iletişim araçlarında en azından bir arada bulunmayan kompleks özelliklerden biri değildir?
Seçenekler
A
Çok ortamlılık
B
Paket anahtarlama
C
Hiper metin
D
Karşılıklı Etkileşimlilik
E
Kitleleştirme
Açıklama:
YENİ MEDYA DÜZENİNDE BİR DÖNÜŞTÜRME MEKANİZMASI OLARAK İNTERNET
Yeni media kitlesizleştirme özelliğine sahiptir. Kitleleştirme özellikleri arasında yer almaz.
Yeni media kitlesizleştirme özelliğine sahiptir. Kitleleştirme özellikleri arasında yer almaz.
Soru 127
Sanal cemaatlerde çok farklı düşüncelere sahip olanların sadece kendileri gibi düşünenlerle bir araya gelmelerine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Postmodernizm
B
Grup kutuplaşması
C
Kitlesizleştirme
D
Bedensizleştirme
E
İçe dönme
Açıklama:
YENİ MEDYA DÜZENİ VE SANAL CEMAATLER
Sanal cemaatlerde, -muhafazakar, Marksist, anarşist, vb. gibi- çok farklı düşüncelere sahip olanların sadece kendileri gibi düşünenlerle bir araya gelmeleri, “grup kutuplaşması” adı verilen olguya yol açmaktadır. (Nagel, 2002: 28) İnternette giderek yaygınlaşan bu eğilim, hem demokrasi ortamını tehdit etmekte hem de sistem açısından toplumsal denetimi zorunluluğa dönüştürmektedir.
Sanal cemaatlerde, -muhafazakar, Marksist, anarşist, vb. gibi- çok farklı düşüncelere sahip olanların sadece kendileri gibi düşünenlerle bir araya gelmeleri, “grup kutuplaşması” adı verilen olguya yol açmaktadır. (Nagel, 2002: 28) İnternette giderek yaygınlaşan bu eğilim, hem demokrasi ortamını tehdit etmekte hem de sistem açısından toplumsal denetimi zorunluluğa dönüştürmektedir.
Soru 128
Aşağıdakilerden hangisi yeni medya düzenine ait temel eğilimler arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Bilişim teknolojilerinin maliyet, kalite ve performansın hızla yükselmesi
B
Telekomünikasyon, bilgi-işlem ve yayıncılık alanlarında teknolojik bütünleşme ile yöndeşmenin hız kazanması
C
Bilişim teknolojilerinin minyatür boyutlara indirgenmeleri ve kolayca “taşınabilir” hale gelmeleri
D
Bilişim teknolojilerinin kullanımının basitleşmesi ve teknik uzmanlık gerektirmemesi
E
Bilgisayarlar arasında mesaj alışverişinde kullanılan sistemlerin şebekeleşmeleri
Açıklama:
Bilişim teknolojilerinin bellek kapasitesi ve hızında yaşanan gelişmelerle; bir yandan maliyetler düşerken diğer yandan kalite ve performans hızla yükselmektedir.
Ünite 7
Soru 1
İnsanın ürettiği sembolik biçimleri sabitlemek için geliştirdiği ilk teknik araç aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Okur-Yazarlık
B
Sözel Kültür
C
Digital Kültür
D
Görsel Kültür
E
Sözel Dil
Açıklama:
İnsanın tek başına olduğu kadar topluluklar halinde de varlığını sürdürmek için gerçekleştirdiği bütün pratikler, dilsel pratiklerle iç içe örülmüştür. Tarihsel olarak insanlar tarafından üretilen bütün uygarlıklar ve kültürler, önce bir sözellik aşamasından geçip daha sonra okuryazarlık aşamasına girmişlerdir. Bu, dil kullanımının yazıdan önce konuşmayla ve sözle başlamasının doğal bir sonucudur. Sözel dil, insanın ürettiği sembolik biçimleri sabitlemek için geliştirdiği ilk teknik araç sayılır. İnsanların düşünce ve dil arasında bağlantı kurarken geçirdiği aşamalar, mutlak sözellikten yazının kısmen belleğe yardımcı olduğu dönemlere; oradan yüksek okur-yazarlık dönemine ve nihai olarak elektronik sözelliğin hakimiyetine doğru sınıflanmaktadır.Doğru cevap E'dir.
Soru 2
İnsanın doğayla ve birbirleriyle olan etkileşimine dayalı deneyiminin, bu deneyimin ürünlerinin temel olarak sözle ve konuşmayla paylaşılarak farklı zaman ve mekan bağlamlarına aktarıldığı kültür ......... dür.
Yukarıda boş bırakılan alanı aşağıdaki ifadelerden hangisi en doğru şekilde tamamlar?
Yukarıda boş bırakılan alanı aşağıdaki ifadelerden hangisi en doğru şekilde tamamlar?
Seçenekler
A
Yazılı Kültür
B
Görsel Kültür
C
Sözlü Kültür
D
Sembolik Kültür
E
Digital Kültür
Açıklama:
-
Sözlü kültür, insanın doğayla ve birbirleriyle olan etkileşimine dayalı deneyiminin, bu deneyimin ürünlerinin temel olarak sözle ve konuşmayla paylaşılarak farklı zaman ve mekan bağlamlarına aktarıldığı kültürdür. Sözlü toplumlarda üretilen yaşam bilgisinin üretilme tarzı olarak sözlü iletişim, insanın algısında, zihinsel etkinliklerinde, düşünce süreçlerinde, mekân ve zamanla ilişkisinde, aidiyet duygusunda, bilişsel tutumlarında ve daha birçok yönde birtakım sonuçlara yol açmaktaydı. Sözlü kültür toplumunda bugün bildiğimiz anlamda iletişimden farklı bir iletişim geçerliydi ve değişik bir insan karşımıza çıkmaktaydı. Bu insan, gırtlağın ve kulağın sunduğu ses dünyasında yaşayan, sözcüklerin “kudretine” inanan, gerçekliği işitilen ve söylenen şeylerde bulan insandır. Doğru cevap C'dir.
Sözlü kültür, insanın doğayla ve birbirleriyle olan etkileşimine dayalı deneyiminin, bu deneyimin ürünlerinin temel olarak sözle ve konuşmayla paylaşılarak farklı zaman ve mekan bağlamlarına aktarıldığı kültürdür. Sözlü toplumlarda üretilen yaşam bilgisinin üretilme tarzı olarak sözlü iletişim, insanın algısında, zihinsel etkinliklerinde, düşünce süreçlerinde, mekân ve zamanla ilişkisinde, aidiyet duygusunda, bilişsel tutumlarında ve daha birçok yönde birtakım sonuçlara yol açmaktaydı. Sözlü kültür toplumunda bugün bildiğimiz anlamda iletişimden farklı bir iletişim geçerliydi ve değişik bir insan karşımıza çıkmaktaydı. Bu insan, gırtlağın ve kulağın sunduğu ses dünyasında yaşayan, sözcüklerin “kudretine” inanan, gerçekliği işitilen ve söylenen şeylerde bulan insandır. Doğru cevap C'dir.
Soru 3
Sözelliğin ağır bastığı ve yazının yaygınlaşmadığı toplumlarda bilginin bellekte depolanabilmesi için aşağıdakilerden hangisine sıklıkla başvurulmuştur?
Seçenekler
A
Sıfatlar bolca kullanılmıştır.
B
Kalıp ifadeler geliştirilmiştir.
C
Dil ekonomisi yaratılmıştır.
D
Sıfatların bir kaç kez tekrarlanması sağlanmıştır.
E
İnanç ve değerler ile bağdaştırılmıştır.
Açıklama:
-
Sözelliğin ağır bastığı ve yazının yaygınlaşmadığı toplumlarda, anlatım insan belleğine dayalıdır. Burada dilbilgisi kurallarından çok, canlı ortamın sağladığı topluluk enerjisi, anlamın belirlenmesine yardımcı olur. Bilginin bellekte depolanabilmesi için, kalıp ifadeler geliştirilmiştir. Kalıp ifadelerde, sıfatların bolca kullanılması, akılda kalıcılığı sağlamaktadır. Örneğin, “yürekli savaşcı”, “koca dağ”, “güzel prenses” gibi sıfatlar, kuşaktan kuşağa aktarılan kalıp ifadelere dönüşür.Doğru cevap B'dir.
Sözelliğin ağır bastığı ve yazının yaygınlaşmadığı toplumlarda, anlatım insan belleğine dayalıdır. Burada dilbilgisi kurallarından çok, canlı ortamın sağladığı topluluk enerjisi, anlamın belirlenmesine yardımcı olur. Bilginin bellekte depolanabilmesi için, kalıp ifadeler geliştirilmiştir. Kalıp ifadelerde, sıfatların bolca kullanılması, akılda kalıcılığı sağlamaktadır. Örneğin, “yürekli savaşcı”, “koca dağ”, “güzel prenses” gibi sıfatlar, kuşaktan kuşağa aktarılan kalıp ifadelere dönüşür.Doğru cevap B'dir.
Soru 4
- Bir teknolojidir ve yapaydır
- İnsan duyusunun bir uzantısı sayılabilir.
- Sembolik biçimleri ve anlamı sabitleme derecesi yüksektir.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri yazının özellikleri arasında yer almaktadır?
Seçenekler
A
Sadece I
B
Sadece II
C
Sadece III
D
I ve II
E
I,II ve III
Açıklama:
-
Yazı, insanın ürettiği sembolik biçimleri ve deneyimin anlamını yaymak amacıyla sabitlemeyi sağlayan bir diğer teknik araçtır. Yazı, bir teknolojidir, yapaydır. Eğer bütün maddi şeyler insanların bir zamanlar bedenleriyle yaptıklarının bir uzantısı ise, yazı teknolojisi de, insan duyusunun bir uzantısı sayılabilir. Bunu ilk ortaya koyanlardan iletişimci Marshall McLuhan’a göre bütün iletişim teknolojileri, duyularımızın çeşitli şekillerde dışsallaştırılmasıdır; dışsallaştırılan bir duyusal yeti, dönüp dolaşıp duyu organlarında birtakım değişimlere de yol açar (McLuhan, 2001). Yani yazı da, hatta elektronik teknolojisi de insanın duyusallığının bir uzantısıdır ve yine duyusallığını belirler. Konuşma, insanların bütün dokusu boyunca doğallıkla yapılanırken yazı, bilinçli olarak icat edilen kurallara dayanmaktadır. Konuşmayla karşılaştırıldığında yazının, sembolik biçimleri ve anlamı sabitleme derecesi daha yüksektir.Doğru cevap E'dir.
Yazı, insanın ürettiği sembolik biçimleri ve deneyimin anlamını yaymak amacıyla sabitlemeyi sağlayan bir diğer teknik araçtır. Yazı, bir teknolojidir, yapaydır. Eğer bütün maddi şeyler insanların bir zamanlar bedenleriyle yaptıklarının bir uzantısı ise, yazı teknolojisi de, insan duyusunun bir uzantısı sayılabilir. Bunu ilk ortaya koyanlardan iletişimci Marshall McLuhan’a göre bütün iletişim teknolojileri, duyularımızın çeşitli şekillerde dışsallaştırılmasıdır; dışsallaştırılan bir duyusal yeti, dönüp dolaşıp duyu organlarında birtakım değişimlere de yol açar (McLuhan, 2001). Yani yazı da, hatta elektronik teknolojisi de insanın duyusallığının bir uzantısıdır ve yine duyusallığını belirler. Konuşma, insanların bütün dokusu boyunca doğallıkla yapılanırken yazı, bilinçli olarak icat edilen kurallara dayanmaktadır. Konuşmayla karşılaştırıldığında yazının, sembolik biçimleri ve anlamı sabitleme derecesi daha yüksektir.Doğru cevap E'dir.
Soru 5
İnsanları işitsel ağın dışına taşıyan alfabe aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İbranice Alfabe
B
Fonetik Alfabe
C
Japonca Alfabe
D
Latin Alfabe
E
Çin Alfabesi
Açıklama:
-
Yunanlıların geliştirdiği fonetik alfabe, okuryazarlığı kendi toplumunda yaygınlaştırmaya olanak sağlamıştır. İlk kez fonetik alfabe yazısı, insanları işitsel ağın dışına taşımıştır. Çünkü sadece fonetik alfabe, anlam ile görsel kod arasında, göz ile kulak arasında bir ayrım yaratabilmiş, Marshall Mc Luhan’a göre insana ‘bir kulağa karşılık bir göz’ verebilmiştir.Doğru cevap B'dir.
Yunanlıların geliştirdiği fonetik alfabe, okuryazarlığı kendi toplumunda yaygınlaştırmaya olanak sağlamıştır. İlk kez fonetik alfabe yazısı, insanları işitsel ağın dışına taşımıştır. Çünkü sadece fonetik alfabe, anlam ile görsel kod arasında, göz ile kulak arasında bir ayrım yaratabilmiş, Marshall Mc Luhan’a göre insana ‘bir kulağa karşılık bir göz’ verebilmiştir.Doğru cevap B'dir.
Soru 6
- Kendi üzerine düşünebilen bireyler yaratmıştır.
- Her zaman yargılar ve çözümler.
- Hep eleştirir ve düzeltir.
- Kültürün insanı, çözümleyici (analitik), teleolojik ve ilişkisel düşünmektedir.
- İnsan istediği anda metnin istediği yerine geri dönebilir ve erişebilir .
- Kişi yazılı kültürde daha benmerkezcidir, çünkü benlik bilinci, ancak yüksek düzeyde soyutlama ve bağlamdan arındırma becerisiyle gelişir.
Yukarıda verilen cümlelerin hangileri okur-yazar olmanın /okumanın faydaları arasında yer almaktadır?
Seçenekler
A
I,II ve III
B
II,III ve IV
C
I,III,IV ve V
D
I,IV ve VI
E
I,II,III,IV,V ve VI
Açıklama:
Okur-yazarlık kendi üzerine düşünebilen bireyler yaratmıştır. Okur-yazarlar her zaman yargılar ve çözümler; okur-yazarlar hep eleştirir ve düzeltir. Okur-yazar kültürün insanı, çözümleyici (analitik), teleolojik ve ilişkisel düşünmektedir. Okumada, insan istediği anda metnin istediği yerine geri dönebilir ve erişebilir (Ong, 2010). Böylelikle anlatıcının anlam-aktarımına ve toplulukla birlikte bu anlamı yeniden birlikte üretmeye olan bağımlılık azalır. Kişi yazılı kültürde daha benmerkezcidir, çünkü benlik bilinci, ancak yüksek düzeyde soyutlama ve bağlamdan arındırma becerisiyle gelişir. Kişi, okur-yazarlıkla birlikte düşüncesini içinde bulunduğu bağlamdan ayırarak, dikkatini kendi iç alanına doğru yöneltebilir. McLuhan’ın belirttiği gibi, matbaa kültürü insana kaçınılmaz bir iç yönelim vermektedir .Doğru cevap E'dir.
Soru 7
Aşağıdakilerden hangisi edebi okuryazarlığın insana kattıkları arasında yer almaz ?
Seçenekler
A
Yabancılaşma
B
Karmaşıklığın farkına varma
C
Düşünümsellik
D
Tekdüzelik
E
İzleyici girdisi
Açıklama:
Edebi okur-yazarlığın insana kattıklarını şöylece sıralayabiliriz (Hakamulder, 2008) : • Yabancılaşma: Edebi iletişimde, okur, neyin temsil edildiğinden çok temsil edilen şeyin nasıl temsil edildiğine odaklanır. Edebiyat, gündelik dil kullanımından sapmaya yol açar. Okurlar için, çok tanıdık gelen şeyleri bile onlara yabancı kılar ve böylece onların uyuşmuş algılarını alt üst eder. Edebi okuryazarlık dogmatizmi azaltır, insanları daha açık fikirli olmaya davet eder. • Karmaşıklığın farkına varma: Edebi anlatıları diğer türlerden farklı olarak daha çok puzzle gibi olan, karmaşık ve basmakalıplıktan uzak karakterleri okurla buluşturur. Okurları, şeyleri çok yönüyle kavramaya çağırır. • Düşünümsellik: Edebiyattaki durgunluk ve sakinlik, diğer türlerden daha fazla düşünümselliğe yol açar. Edebi okuma etik sorgulama için bir sığınak ve yer açar. Kundera’ya göre edebi romanlar, okurların anında, sürekli ve herkese dair yargıda bulunma gibi kötü insani alışkanlığa karşı okuru donatır. • İzleyici girdisi: Edebi metinler, okur için her şeyi harfi harfine söylemez. Okur, anlatılanda eksikler bulabilir. Diğer okuma türlerinden daha fazla okurun yaratıcı davranışlarını canlandırır.Doğru cevap D'dir
Soru 8
Aşağıdakilerden hangisi görsel kültür şekillerine örnek olarak verilemez?
Seçenekler
A
Resim
B
Kitap
C
Fotoğraf
D
Televizyon
E
Gazetecilik
Açıklama:
-
Bir toplumun kendi değerlerini, inanışlarını, deneyimlerini göstergeler ve kodlarla görünür hale getirmesinin türlü biçimleri görsel kültürü yaratır. Resim, fotoğraf, film, televizyon, gazetecilik başlıca geleneksel görsel kültür biçimleridir. Dolayısıyla görsel boyutu olan bütün maddi ürünler ve bunlarla ilgili kültürel üretim, görsel kültürdür. Görsel kültür, en genel anlamıyla, insanları öznel, yorumlayıcı pratiklere çağıran her türden görsel malzemenin yaratımı, dolaşımı ve bu malzemelerle bağlantılı görme ve varolma pratiklerini işaret etmektedir.Doğru cevap B'dir.
Bir toplumun kendi değerlerini, inanışlarını, deneyimlerini göstergeler ve kodlarla görünür hale getirmesinin türlü biçimleri görsel kültürü yaratır. Resim, fotoğraf, film, televizyon, gazetecilik başlıca geleneksel görsel kültür biçimleridir. Dolayısıyla görsel boyutu olan bütün maddi ürünler ve bunlarla ilgili kültürel üretim, görsel kültürdür. Görsel kültür, en genel anlamıyla, insanları öznel, yorumlayıcı pratiklere çağıran her türden görsel malzemenin yaratımı, dolaşımı ve bu malzemelerle bağlantılı görme ve varolma pratiklerini işaret etmektedir.Doğru cevap B'dir.
Soru 9
İnsan duyularının en güvenilir olanı görme hangi dönemde öne çıkarılmıştır?
Seçenekler
A
Çağdaş felsefe dönemi
B
Aydınlanma dönemi
C
Rönesans dönemi
D
Ortaçağ dönemi
E
Yeniçağ dönemi
Açıklama:
-
İnsan duyularının en güveniliri olarak görme, Aydınlanma döneminde öne çıkarılmıştır. Bugün bizim için doğal gelen görmeye dayalı olarak işleyen akıl kavramı, Aydınlanmanın ürünüdür. İnsan aklı bu dönemle birlikte, her gördüğünü evrensel hakikat düzeyine çıkarır hale gelmiştir. Aydınlanmanın görmeye yönelik vurgusu, karşımıza Kartezyen perspektifçilik olarak çıkmaktadır. Modern dönemin başat görsel modeli olan Kartezyen perspektifçilik, mutlak göz merkezlidir.Doğru cevap B'dir.
İnsan duyularının en güveniliri olarak görme, Aydınlanma döneminde öne çıkarılmıştır. Bugün bizim için doğal gelen görmeye dayalı olarak işleyen akıl kavramı, Aydınlanmanın ürünüdür. İnsan aklı bu dönemle birlikte, her gördüğünü evrensel hakikat düzeyine çıkarır hale gelmiştir. Aydınlanmanın görmeye yönelik vurgusu, karşımıza Kartezyen perspektifçilik olarak çıkmaktadır. Modern dönemin başat görsel modeli olan Kartezyen perspektifçilik, mutlak göz merkezlidir.Doğru cevap B'dir.
Soru 10
Kartezyen Özne hangi filozof tarafından ortaya konmuştur?
Seçenekler
A
Rene Descartes
B
Paul Virilio
C
Marshall McLuhan
D
Galaksisi
E
Guy Debord
Açıklama:
Kartezyen perspektifçiliğe güç veren, beden-zihin ikiliği olmuştur. Descartes’in ortaya koyduğu Kartezyen özne, kendi zihinsel ve fiziki deneyimleri temelinde, dünyayı düşünen beni ile kavrayan öznedir. Düşünen ben, düşünebilmek için dünyayı görmelidir. Kartezyen perspektifçilikte, gören şey göz değil zihindir, akıldır.Doğru cevap A'dır.
Soru 11
İnsanın ürettiği sembolik biçimleri sabitlemek için geliştirdiği ilk teknik araç nedir?
Seçenekler
A
Sözel dil
B
Hikaye anlatımı
C
Yazı dili
D
Görsel kültür
E
Deneyim
Açıklama:
Tarihsel olarak insanlar tarafından üretilen bütün uygarlıklar ve kültürler, önce bir sözellik aşamasından geçip daha sonra okuryazarlık aşamasına girmişlerdir. Bu, dil kullanımının yazıdan önce konuşmayla ve sözle başlamasının doğal bir sonucudur. Sözel dil, insanın ürettiği sembolik biçimleri sabitlemek için geliştirdiği ilk teknik araç sayılır.
Soru 12
Sözelliğin ağır bastığı ve yazının yaygınlaşmadığı toplumlarda, anlatım ağırlıklı olarak neye dayalıdır?
Seçenekler
A
İnsan algısına
B
İnsan belleğine
C
İnsan zihnine
D
Dilbilgisi kurallarına
E
Sözel tekrara
Açıklama:
Sözelliğin ağır bastığı ve yazının yaygınlaşmadığı toplumlarda, anlatım insan belleğine dayalıdır.
Soru 13
Okur-yazarlığın nüfusun daha küçük bir kısmı tarafından gerçekleştirildiği toplumlara ne ad verilir?
Seçenekler
A
Sözel toplumlar
B
Görsel toplumlar
C
Ön-okur-yazar toplumlar
D
Göçebe toplumlar
E
Modern toplumlar
Açıklama:
Okur -yazarlığın nüfusun daha küçük bir kısmı tarafından gerçekleştirildiği toplumlara ön-okur-yazar toplumlar denir. Eski uygarlıklar, Sümerler, Mısırlılar, Hititler ve Çinliler, ön- okuryazar toplumlardan sayılabilir. Bu toplumların yazı sistemleri, nesneleri dolaysızca temsil eden göstergelerden oluşur ve fazlasıyla karmaşıktır. Örneğin Çin toplumunda okur-yazar olabilmek, en az 3.000 karakterin öğrenilmesiyle olanaklıdır.
Soru 14
Okuryazarlığı toplum yaygınlaştırmaya olanak sağlayan ilk fonetik alfabe türü hangi topluma aittir?
Seçenekler
A
Sümerler
B
Mısırlılar
C
Hititler
D
Yunanlılar
E
Çinliler
Açıklama:
Sami alfabesini uyarlayarak, açık ve belirsizlikten uzak, sesli harflere de sahip ve sayısı az bir gösterge sistemi olarak Yunanlıların geliştirdiği fonetik alfabe, okuryazarlığı kendi toplumunda yaygınlaştırmaya olanak sağlamıştır. İlk kez fonetik alfabe yazısı, insanları işitsel ağın dışına taşımıştır.
Sami alfabesini uyarlayarak, açık ve belirsizlikten uzak, sesli harflere de sahip ve sayısı az bir gösterge sistemi olarak Yunanlıların geliştirdiği fonetik alfabe, okuryazarlığı kendi toplumunda yaygınlaştırmaya olanak sağlamıştır. Dolayısıyla, Doğru cevap: D
Sami alfabesini uyarlayarak, açık ve belirsizlikten uzak, sesli harflere de sahip ve sayısı az bir gösterge sistemi olarak Yunanlıların geliştirdiği fonetik alfabe, okuryazarlığı kendi toplumunda yaygınlaştırmaya olanak sağlamıştır. Dolayısıyla, Doğru cevap: D
Soru 15
Aşağıdakilerden hangisi Sanders'a göre, sözlü kültürün toplumları daha kapalı, tutucu ve gelenekçi kılan en önemli nedenlerdendir?
Seçenekler
A
Belirli söz kalıplarının kullanımı
B
Somut deneyimle bağlantıların zayıflığı
C
Zihnin soyutlama düzeyinin yüksekliği
D
Aklın bulunulan ortamla mesafelenmesi
E
Kuşkuculuğun zayıflığı ve eleştirinin zor gelişmesi
Açıklama:
Kuşkuculuğun zayıflığı ve eleştirinin zor gelişmesi, sözlü kültürün toplumlarını daha kapalı, tutucu ve gelenekçi kılmaktadır (Sanders, 1999). Gerçekten de sözel toplumlarda kapalılık ile tutuculuk arasında güçlü bir bağlantı vardır. Filozof Karl Popper ve iletişimci Marshall McLuhan’a göre kapalılık, sözlü toplulukta kişiler arası iletişimin, birlik ve bütünlüğün sürdürülmesine yönelik somut ilişkilerle gerçekleşmesinin bir sonuducur.
Kuşkuculuğun zayıflığı ve eleştirinin zor gelişmesi, sözlü kültürün toplumlarını daha kapalı, tutucu ve gelenekçi kılmaktadır (Sanders, 1999). Dolayısıyla, doğru cevap: E
Kuşkuculuğun zayıflığı ve eleştirinin zor gelişmesi, sözlü kültürün toplumlarını daha kapalı, tutucu ve gelenekçi kılmaktadır (Sanders, 1999). Dolayısıyla, doğru cevap: E
Soru 16
Aynı ifadelerin üzerinden tekrar tekrar geçmesine elvermesinin yanında kişinin günlük deneyim ile arasına mesafe koymasını sağladığı için eleştirel, yargılayıcı, analitik ve soyutlayabilen bir aklın ve zihnin gelişmesini olanaklı kılan teknik araç aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yazı
B
Kalıp ifadeler
C
Öykü
D
Masal
E
Resim
Açıklama:
Bir konuyu analiz edebilmek ve soyutlayabilmek için, insanın o konuyu tekrar değerlendirebilmesi gerekir. İşte yazı, bir yandan okuyanın aynı ifadelerin üzerinden tekrar tekrar geçmesine elverdiği için, diğer yandan da kişinin günlük deneyim ile arasına mesafe koymasını sağladığı için eleştirel, yargılayıcı, analitik ve soyutlayabilen bir aklın ve zihnin gelişmesini olanaklı kılmıştır.
Soru 17
Edebi metinlerin diğer okuma türlerinden daha fazla okurun yaratıcı davranışlarını canlandırması, Hakamulder'e (2008) göre edebi okuryazarlığın hangi özelliğidir?
Seçenekler
A
Yabancılaşma
B
Karmaşıklığın farkına varma
C
Düşünümsellik
D
İzleyici girdisi
E
Tutuculuk
Açıklama:
Edebi okur-yazarlığın insana kattıklarını şöylece sıralayabiliriz (Hakamulder, 2008) : • Yabancılaşma: Edebi iletişimde, okur, neyin temsil edildiğinden çok temsil edilen şeyin nasıl temsil edildiğine odaklanır. Edebiyat, gündelik dil kullanımından sapmaya yol açar. Okurlar için, çok tanıdık gelen şeyleri bile onlara yabancı kılar ve böylece onların uyuşmuş algılarını alt üst eder. Edebi okuryazarlık dogmatizmi azaltır, insanları daha açık fikirli olmaya davet eder. • Karmaşıklığın farkına varma: Edebi anlatıları diğer türlerden farklı olarak daha çok puzzle gibi olan, karmaşık ve basmakalıplıktan uzak karakterleri okurla buluşturur. Okurları, şeyleri çok yönüyle kavramaya çağırır. • Düşünümsellik: Edebiyattaki durgunluk ve sakinlik, diğer türlerden daha fazla düşünümselliğe yol açar. Edebi okuma etik sorgulama için bir sığınak ve yer açar. Kundera’ya göre edebi romanlar, okurların anında, sürekli ve herkese dair yargıda bulunma gibi kötü insani alışkanlığa karşı ok
İzleyici girdisi: Edebi metinler, okur için her şeyi harfi harfine söylemez. Okur, anlatılanda eksikler bulabilir. Diğer okuma türlerinden daha fazla okurun yaratıcı davranışlarını canlandırır.
İzleyici girdisi: Edebi metinler, okur için her şeyi harfi harfine söylemez. Okur, anlatılanda eksikler bulabilir. Diğer okuma türlerinden daha fazla okurun yaratıcı davranışlarını canlandırır.
Soru 18
Edebiyatın gündelik dil kullanımından sapmaya yol açarak okurlar için, çok tanıdık gelen şeyleri bile onlara yabancı kılması ve böylece onların uyuşmuş algılarını alt üst etmesi, Hakamulder'e (2008) göre edebi metinlerin hangi özelliğidir?
Seçenekler
A
Yabancılaşma
B
Karmaşıklığın farkına varma
C
Düşünümsellik
D
İzleyici girdisi
E
Tutuculuk
Açıklama:
Edebi okur-yazarlığın insana kattıklarını şöylece sıralayabiliriz (Hakamulder, 2008) : • Yabancılaşma: Edebi iletişimde, okur, neyin temsil edildiğinden çok temsil edilen şeyin nasıl temsil edildiğine odaklanır. Edebiyat, gündelik dil kullanımından sapmaya yol açar. Okurlar için, çok tanıdık gelen şeyleri bile onlara yabancı kılar ve böylece onların uyuşmuş algılarını alt üst eder. Edebi okuryazarlık dogmatizmi azaltır, insanları daha açık fikirli olmaya davet eder. • Karmaşıklığın farkına varma: Edebi anlatıları diğer türlerden farklı olarak daha çok puzzle gibi olan, karmaşık ve basmakalıplıktan uzak karakterleri okurla buluşturur. Okurları, şeyleri çok yönüyle kavramaya çağırır. • Düşünümsellik: Edebiyattaki durgunluk ve sakinlik, diğer türlerden daha fazla düşünümselliğe yol açar. Edebi okuma etik sorgulama için bir sığınak ve yer açar. Kundera’ya göre edebi romanlar, okurların anında, sürekli ve herkese dair yargıda bulunma gibi kötü insani alışkanlığa karşı okuru donatır. • İzleyici girdisi: Edebi me
Soru 19
Edebi anlatıları diğer türlerden farklı olarak daha çok puzzle gibi olan, karmaşık ve basmakalıplıktan uzak karakterleri okurla buluşturması Hakamulder'e (2008) göre edebi metinlerin hangi özelliğidir?
Seçenekler
A
Yabancılaşma
B
Karmaşıklığın farkına varma
C
Düşünümsellik
D
İzleyici girdisi
E
Tutuculuk
Açıklama:
Edebi okur-yazarlığın insana kattıklarını şöylece sıralayabiliriz (Hakamulder, 2008) : • Yabancılaşma: Edebi iletişimde, okur, neyin temsil edildiğinden çok temsil edilen şeyin nasıl temsil edildiğine odaklanır. Edebiyat, gündelik dil kullanımından sapmaya yol açar. Okurlar için, çok tanıdık gelen şeyleri bile onlara yabancı kılar ve böylece onların uyuşmuş algılarını alt üst eder. Edebi okuryazarlık dogmatizmi azaltır, insanları daha açık fikirli olmaya davet eder. • Karmaşıklığın farkına varma: Edebi anlatıları diğer türlerden farklı olarak daha çok puzzle gibi olan, karmaşık ve basmakalıplıktan uzak karakterleri okurla buluşturur. Okurları, şeyleri çok yönüyle kavramaya çağırır. • Düşünümsellik: Edebiyattaki durgunluk ve sakinlik, diğer türlerden daha fazla düşünümselliğe yol açar. Edebi okuma etik sorgulama için bir sığınak ve yer açar. Kundera’ya göre edebi romanlar, okurların anında, sürekli ve herkese dair yargıda bulunma gibi kötü insani alışkanlığa karşı okuru donatır. • İzleyici girdisi: Edebi me
Soru 20
Aşağıdakilerden hangisi görsel kültür biçimlerinden değildir?
Seçenekler
A
Resim
B
Fotoğraf
C
Film
D
Televizyon
E
Öykü
Açıklama:
Resim, fotoğraf, film, televizyon, gazetecilik başlıca geleneksel görsel kültür biçimleridir. Dolayısıyla görsel boyutu olan bütün maddi ürünler ve bunlarla ilgili kültürel üretim, görsel kültürdür. Görsel kültür, en genel anlamıyla, insanları öznel, yorumlayıcı pratiklere çağıran her türden görsel malzemenin yaratımı, dolaşımı ve bu malzemelerle bağlantılı görme ve varolma pratiklerini işaret etmektedir.
Soru 21
İnsanın ürettiği sembolik biçimleri sabitlemek için geliştirdiği ilk teknik araç aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Okuryazarlık
B
Sözel dil
C
Yazılı dil
D
Görsel kültür
E
Öyküleme
Açıklama:
İnsanın tek başına olduğu kadar topluluklar halinde de varlığını sürdürmek için gerçekleştirdiği bütün pratikler, dilsel pratiklerle iç içe örülmüştür. Tarihsel olarak insanlar tarafından üretilen bütün uygarlıklar ve kültürler, önce bir sözellik aşamasından geçip daha sonra okuryazarlık aşamasına girmişlerdir. Bu, dil kullanımının yazıdan önce konuşmayla ve sözle başlamasının doğal bir sonucu- dur. Sözel dil, insanın ürettiği sembolik biçimleri sabitlemek için geliştirdiği ilk teknik araçtır.
Soru 22
“Yürekli savaşçı”, “Koca dağ”, “Güzel prenses” gibi sıfatlar, kuşaktan kuşağa aktarılan kalıp ifadelere dönüşmüştür. Bu ifadelerin kalıplaşması aşağıdaki maddelerden hangisiyle açıklanabilir?
Seçenekler
A
Anlatımın insan belleğine dayalı olmasıyla akılda kalıcılığın sağlanması
B
Toplulukların hayatta kalmaları için gereken bilgi haline dönüşüp paylaşılması
C
Toplulukta hiç kimsenin diğerlerine göre daha akıllı ve üstün sayılmadığı bir eşitlik zemininin oluşturulması
D
Doğayla insan arasında iletişim kurulması isteği
E
İnsanların bilişsel ve zihinsel kapasitesinin ne olduğu ve bu kapasiteyi nasıl harekete geçirdiğinin anlaşılması isteği
Açıklama:
Sözelliğin ağır bastığı ve yazının yaygınlaşmadı- ğı toplumlarda, anlatım insan belleğine dayalıdır. Burada dilbilgisi kurallarından çok, canlı ortamın sağladığı topluluk enerjisi, anlamın belirlenmesine yardımcı olur. Bilginin bellekte depolanabilmesi için, kalıp ifadeler geliştirilmiştir. Kalıp ifadelerde, sıfatların bolca kullanılması, akılda kalıcılığı sağlamaktadır. Örneğin, “yürekli savaşcı”, “koca dağ”, “güzel prenses” gibi sıfatlar, kuşaktan kuşağa aktarılan kalıp ifadelere dönüşür (Sanders, 1999). Düşüncenin kuru kuru dizilmesi yerine, olabildi- ğince bol sözle anlatılması, adeta bir dil ekonomisi yaratılması, sözlü kültürün insanlarının temel alışkanlığıdır. Buna ek olarak, aynı sözlerin birkaç kez tekrarlanması, konuşmacının derdinin daha iyi anlaşılmasını sağlar.
Soru 23
Aşağıdakilerden hangisi sözlü kültürde insan zihninin soyutlama düzeyinin, okur-yazar kültürün insanına göre daha düşük olmasını açıklamaktadır?
Seçenekler
A
Belirli bir zaman ve mekânda gerçekleşen deneyime ilişkin üretilen anlamlar ve sembolik biçimler, bulunduğu bağlamdan koparak farklı zaman ve yerlerde yeniden konumlandırılabilir.
B
Sözlü kültür toplumlarında, kapalılık çok güçlüdür.
C
Sözel toplumda insan, somut deneyimleriyle arasına mesafe koymakta zorlanır.
D
Sözel toplumlarda kapalılık ile tutuculuk arasında güçlü bir bağlantı vardır.
E
Sözel toplumlarda davranış kısıtlamalarına düşünce kısıtlamaları da eşlik eder.
Açıklama:
Sözlü kültürde insan zihninin soyutlama düzeyi, okur-yazar kültürün insanına göre daha düşüktür. Çünkü sözel toplumda insan, somut deneyimleriyle arasına mesafe koymakta zorlanır.
Soru 24
Aşağıdakilerden hangisi hem dilin hem de yazının gerçekleştirdiği mesafelenmeyi açıklamaktadır?
Seçenekler
A
Kapalılık
B
Tutuculuk
C
Mübadele
D
Zaman-mekân ayrışması
E
Gelenekçilik
Açıklama:
Bütün iletişim biçimleri, zaman ve mekânda hareketi içerir. Belirli bir zaman ve mekânda ger- çekleşen deneyime ilişkin üretilen anlamlar ve sembolik biçimler, bulunduğu bağlamdan koparak farklı zaman ve yerlerde yeniden konumlandırıla- bilir, yeni bağlamlara gömülebilir. İki kişi arasında herhangi bir konuşmanın gerçekleştiği andan itibaren, bu yeniden bağlamlaştırma süreci başlar. Yazı da, konuşma gibi bir teknik araç olduğundan, yeniden bağlamlaştırabilir. Hem dilin hem de yazının gerçekleştirdiği bu mesafelenmeye “zaman-mekân ayrışması” adı verilir.
Soru 25
Aşağıdaki düşünürlerden hangisi bütün iletişim teknolojilerinin, duyularımızın çeşitli şekillerde dışsallaştırılması olduğunu ve dışsallaştırılan bir duyusal yetinin, duyu organlarında birtakım değişimlere yol açacağını ifade etmektedir?
Seçenekler
A
Debord
B
Ong
C
Descartes
D
Sanders
E
McLuhan
Açıklama:
Yazı, insanın ürettiği sembolik biçimleri ve deneyimin anlamını yaymak amacıyla sabitlemeyi sağlayan bir diğer teknik araçtır. Yazı, bir teknolojidir, yapaydır. Eğer bütün maddi şeyler insanların bir zamanlar bedenleriyle yaptıklarının bir uzantısı ise, yazı teknolojisi de, insan duyusunun bir uzantısı sayılabilir. Bunu ilk ortaya koyanlardan iletişimci Marshall McLuhan’a göre bütün iletişim teknolojileri, duyularımızın çeşitli şekillerde dışsallaştırılmasıdır; dışsallaştırılan bir duyusal yeti, dönüp dolaşıp duyu organlarında birtakım değişimlere de yol açar.
Soru 26
Aşağıdaki gelişmelerden hangisiyle okur yazarlığın artışı ve yazılı kültüre geçiş gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
Matbaanın yaygınlaşması
B
İşitsel ağ
C
Bilinçli olarak icat edilen kurallar
D
Sembolik biçimlerin kullanılması
E
El yazması kültür döneminin sonlandırılması
Açıklama:
Okur yazarlığın artışı ve yazılı kültüre geçiş, hem fonetik alfabenin icadının hem de matbaanın yaygınlaşmasının bir sonucudur?
Soru 27
Aşağıdakilerden hangisi okur yazarlığın bireyler üzerindeki yansımalarından biridir?
Seçenekler
A
Yaşadıkları dünyanın özellikleriyle özdeşleşirler.
B
Yaşamın katı gerçeklerini kabullenirler.
C
Pratik bir anlayış sergilerler.
D
Deneyimleyebildikleri güvenli alanlarda kalırlar.
E
Kendi üzerine düşünebilen bireylerdir.
Açıklama:
Okuma yazma bilenler, yaşadıkları dünyadan kendilerini koparabilirler. Oysa sözlü kültürün insanı için, olup biten şeyler gerçekliğin kendisidir, kendilerini içinde yaşadıkları dünya ile özdeşleştirirler. Okur-yazar olmayanlar, yaşamın katı gerçeklerini kabullenen pratik bir anlayış sergi- lerler; yazı ve matbaa kültürü, insanı deneyiminin alanından uzaklaştırır. Okur-yazarlık kendi üzerine düşünebilen bireyler yaratmıştır. Okur-yazarlar her zaman yargılar ve çözümler; okur-yazarlar hep eleştirir ve düzeltir. Okur-yazar kültürün insanı, çözümleyici (analitik), teleolojik ve ilişkisel düşünmektedir.
Soru 28
Aşağıdakilerden hangisi edebi okur-yazarlığın insana kattığı özelliklerden biri değildir?
Seçenekler
A
Yabancılaşma
B
Kapalılık
C
Karmaşıklığın farkına varma
D
Düşünümsellik
E
İzleyici girdisi
Açıklama:
Edebi okur-yazarlığın insana kattıklarını şöylece sıralayabiliriz:
- Yabancılaşma
- Karmaşıklığın farkına varma
- Düşünümsellik
- İzleyici girdisi
Soru 29
İmgelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Seçenekler
A
Sadece yazılı metni destekler.
B
İki boyutlu olmaktan çok, üç boyutludur.
C
Kodları ve anlamları sabittir.
D
Toplumsal iktidar ilişkileri alanında üretilir.
E
Günümüzde yerini deneyimler almıştır.
Açıklama:
İmgeler, sadece yazılı metni destekleyici olmaktan çıkmıştır, görsel kültürün en önemli kavramına dönüşmüştür. İmge, bir tür enformasyondur. Toplumsal, estetik ve kültürel
uzlaşımlara göre üretilen imge, üç boyutlu olmaktan çok iki boyutludur... Bununla birlikte imgelerin kodları ve anlamları sabit değildir. İmgelere ilişkin uzlaşımlar, zamanla değişir, böylelikle geleneksel imgeleri anlama biçimlerimiz de değişir. İmgeler, daima toplumsal iktidar ilişkileri alanında üretilmektedirler. Yani imgeler, üzerilerinden toplumsal
mücadelelerin sürdürüldüğü kodlanmış enformatif birimlerdir. Günümüzde imge, doğrudan deneyimlemeye alıştığımız şeylerin yerini büyük ölçüde almaktadır.
uzlaşımlara göre üretilen imge, üç boyutlu olmaktan çok iki boyutludur... Bununla birlikte imgelerin kodları ve anlamları sabit değildir. İmgelere ilişkin uzlaşımlar, zamanla değişir, böylelikle geleneksel imgeleri anlama biçimlerimiz de değişir. İmgeler, daima toplumsal iktidar ilişkileri alanında üretilmektedirler. Yani imgeler, üzerilerinden toplumsal
mücadelelerin sürdürüldüğü kodlanmış enformatif birimlerdir. Günümüzde imge, doğrudan deneyimlemeye alıştığımız şeylerin yerini büyük ölçüde almaktadır.
Soru 30
Aşağıdakilerden hangisi telegörsel etkileşimin çocukların ve gençlerin dil yetkinliklerini daraltan yönünü açıklamaktadır?
Seçenekler
A
Başkalarının tepkilerine yanıt verme özelliğinden yoksundur.
B
Bireylerin denetimlerinin oldukça uzağındadır.
C
Televizyonda izlenen olay ve eylemler, farklı ve dağınık bağlamlardadır.
D
Televizyon akış halindeki imgelerin ve seslerin dünyasıdır.
E
Tüketici ve yaratıcı birbirine karışmıştır.
Açıklama:
Telegörsel etkileşim, yüzyüze etkileşimin daimi ve rutin özelliği olan başkalarının tepkilerine yanıt verme özelliğinden yoksundur. Dolayısıyla özellikle çocukların ve gençlerin dil yetkinliklerini daraltan bir yönü vardır.
Soru 31
Aşağıdakilerden hangisi sözelliğin hakim olduğu toplumlarda belleğin canlı tutulması için yapılmaz?
Seçenekler
A
Düşünceler ritmik hale dönüştürülür
B
Düşünceler melodik bir şekilde aktarılır
C
Söz kalıplarına yer verilir
D
Ezbere okumalar yapılır
E
Çeşitli spor araçları kullanılır
Açıklama:
Düşünceler, neredeyse ritmik, melodik bir biçimde söze dönüştürülür ve tekrarlanır (Sanders, 1999). Belirli söz kalıplarının kullanımı, ezbere okumalar, çeşitli müzik araçlarının kullanımı ve topluluktaki anımsatıcıların hepsi birlikte, belleğin içeriğini korumada etkilidir. Doğru cevap E'dir.
Soru 32
Aşağıdakilerden hangisi sözlü kültürün toplumlarını daha gelenekçi kılmaktadır?
Seçenekler
A
Eleştirinin çok gelişmesi
B
Kuşkuculuğun fazla olması
C
Kişiler arası iletişimin soyut ilişkilerle olması
D
Kişiler arası iletişimin olmaması
E
Somut ilişkilerin olması
Açıklama:
Kuşkuculuğun zayıflığı ve eleştirinin zor ge- lişmesi, sözlü kültürün toplumlarını daha kapalı, tutucu ve gelenekçi kılmaktadır (Sanders, 1999).Somut ilişkiler, eski günleri anlatan ve bunu koruyan yaşlı ve bilge kişiler tarafından yeniden üretilir. Doğru cevap E'dir.
Soru 33
Aşağıdakilerden hangisi okur yazarlığın artmasında önemli rol oynamıştır?
I. Fonetik alfabenin icadı
II. Matbaanın yaygınlaşması
III. Tarımın azalması
I. Fonetik alfabenin icadı
II. Matbaanın yaygınlaşması
III. Tarımın azalması
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I-II-III
C
I-III
D
I-II
E
Yalnız II
Açıklama:
Okur yazarlığın artışı ve yazılı kültüre geçiş, hem fonetik alfabenin icadının hem de matbaanın yaygınlaşmasının bir sonucudur. Tarım etkili olmamıştır. Doğru cevap D'dir.
Soru 34
Aşağıdakilerden hangisi okuma yazma bilenlerin özelliklerinden biridir?
Seçenekler
A
Yaşadıkları dünyadan kendilerini koparabilirler
B
Kendilerini içinde yaşadıkları dünya ile özdeşleştirirler
C
Yaşamın katı gerçeklerini kabullenirler
D
Benmerkezcilikten sıyrılıp toplumsal düşünürler
E
Topluluk halinde hareket ederler
Açıklama:
Okuma yazma bilenler, yaşadıkları dünyadan kendilerini koparabilirler. Oysa sözlü kültürün insanı için, olup biten şeyler gerçekliğin kendisidir, kendilerini içinde yaşadıkları dünya ile özdeşleştirirler. Okur-yazar olmayanlar, yaşamın katı gerçeklerini kabullenen pratik bir anlayış sergilerler; yazı ve matbaa kültürü, insanı deneyiminin alanından uzaklaştırır. Okur-yazarlık kendi üzerine düşünebilen bireyler yaratmıştır. Okur-yazarlar her zaman yargılar ve çözümler; okur-yazarlar hep eleştirir ve düzeltir. Okur-yazar kültürün insanı, çözümleyici (analitik), teleolojik ve ilişkisel düşünmektedir (Ong, 2010). Doğru cevap A'dır.
Soru 35
Aşağıdakilerden hangisi sözlü kültürün özelliklerinden biridir?
Seçenekler
A
Benmerkezcidirler
B
Toplumsallaşırlar
C
İç dünyalarına yönelirler
D
Eleştirirler
E
Çözümlerler
Açıklama:
Toplulukla birlikte hareket etmek daha çok sözlü kültürün özelliğidir. Diğer özellikler okur-yazar olanların özellikleridir. Doğru cevap B'dir.
Soru 36
Aşağıdakilerden hangisi edebi okur yazarlığın insana kattıkları özellikler arasında değildir?
Seçenekler
A
Yabancılaşma
B
Karmaşıklığın farkına varma
C
Tanıdıklaşma
D
Düşünümsellik
E
İzleyici girdisi
Açıklama:
Tanıdıklaşma yerine yabancılaşma özelliklerden biridir. Yabancılaşma, Edebi iletişimde, okur, neyin temsil edildiğinden çok temsil edilen şeyin nasıl temsil edildiğine odaklanır. Edebiyat, gündelik dil kullanımından sapmaya yol açar. Okurlar için, çok tanıdık gelen şeyleri bile onlara yabancı kılar ve böylece onların uyuşmuş algılarını alt üst eder. Edebi okur- yazarlık dogmatizmi azaltır, insanları daha açık fikirli olmaya davet eder. Doğru cevap C'dir.
Soru 37
" ............. bulunmayan şeylerin yerini alarak onları zihinde canlandıran ve zamanla canlandırdığı şeyden daha kalıcı olan kodlanmış görsel birimlerdir."
Yukarıda tanımı verilmiş terim aşağıdakilerden hangisidir?
Yukarıda tanımı verilmiş terim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İmge
B
Resim
C
Simge
D
Fotoğraf
E
Algı
Açıklama:
Tanımı verilen terim imgedir. Doğru cevap A'dır.
Soru 38
Aşağıdakilerden hangisi İmge teriminin Latince kökeni olan İmago kelimesinin anlamıdır?
Seçenekler
A
Duyuyorum
B
Görüyorum
C
İçiyorum
D
Yürüyorum
E
Yiyorum
Açıklama:
İmge, terim olarak Latince “görüyorum” anlamına gelen İmago sözcüğünden gelir. Doğru cevap B'dir.
Soru 39
Kartezyen görme anlayışını aşağıdakilerden hangi düşünür ortaya koymuştur?
Seçenekler
A
Descartes
B
Marx
C
Hegel
D
Nietzsche
E
Engels
Açıklama:
Kartezyen perspektifçiliğe güç veren, beden-zihin ikiliği olmuştur. Descartes’in ortaya koyduğu Kartezyen özne, kendi zihinsel ve fiziki deneyimleri temelinde, dünyayı düşünen beni ile kavrayan öznedir. Doğru cevap A'dır.
Soru 40
'Küresel köy' kavramını aşağıdakilerden hangisi ortaya koymuştur?
Seçenekler
A
Neil Postman
B
Marshall McLuhan
C
Walter Ong
D
Guy Debord
E
Charles Darwin
Açıklama:
Özellikle internetin, uzaklıkları ve kültürel farkları ortadan kaldırarak, ortak çıkarlar çevresinde çeşitli topluluklar yaratabilme gücü nedeniyle, Mars- hall McLuhan’ın ortaya koyduğu ‘küresel köy’ kavramını gerçeğe dönüştürdüğü söylenmektedir. Doğru cevap B'dir.
Soru 41
Ortaya çıkan her yeni iletişim biçiminin insanın duyu organlarının teknolojik genişlemesinin bir sonucu olduğunu söyleyen ünlü iletişimbilimci aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
John Fiske
B
Walter Ong
C
Barry Sanders
D
Guy Debord
E
Marshall McLuhan
Açıklama:
Görsel kültürü ve görsel kültürün temel özelliklerini tanımlayabilecek ve görsel kültürün insandaki benlik algısını ve bilişsel yönelimlerini ayırt edebileceksiniz.
Soru 42
Hipergerçeklikle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Kökeni olmayan bir gerçekliktir.
B
Hipermetinsellik tarafından yaratılmaktadır.
C
Taklidi taklit eden bir gerçeklik halidir.
D
Gündelik hayatın içine sızması olanaksızdır.
E
Mobil iletişim aygıtları ve internet aracılığıyla bağlantıda kalınan bir gerçeklik durumudur.
Açıklama:
Günümüzün dijital medya kültürünün yeni kuşaklar açısından yarattığı sorunları sıralayabileceksiniz.
Soru 43
“Post cahil” olarak adlandırılan kişi tipi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sözlü kültür içinde kendini başarıyla ifade eden
B
Yazılı kültür içinde kendini başarıyla ifade eden
C
Gerçeklik algısı güçlü olan
D
İmgeye dayalı yeni kültürel alanda gerçeklik algısı yanılsamalarla dolu ve dağıtılmış bilişe sahip olan
E
Gündelik gerçek deneyiminin üstesinden gelebilen
Açıklama:
Günümüzün dijital medya kültürünün yeni kuşaklar açısından yarattığı sorunları sıralayabileceksiniz.
Soru 44
Aşağıdakilerden hangisi ön-okur-yazar toplumlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Sümerler
B
Mısırlılar
C
Çinliler
D
Hintliler
E
Germenler
Açıklama:
Yazılı kültürü ve yazılı kültürün özelliklerini açıklayabilecek ve yazılı kültü- rün insandaki benlik algısını ve bilişsel yönelimlerini ayırt edebileceksiniz.
Soru 45
Aşağıdakilerden hangisi sözelliğin hakim olduğu toplumlarda belleğin içeriğini korumada etkili olamaz?
Seçenekler
A
Yazılı metinler
B
Belirli söz kalıplarının kullanımı
C
Ezbere okumalar
D
Çeşitli müzik araçlarının kullanımI
E
Söz kalıplarında sıfatların kullanılmas
Açıklama:
Sözlü kültürü ve sözlü kültürün temel özelliklerini tanımlayabilecek ve sözlü kültürün insandaki benlik algısını ve bilişsel yönelimlerini ayırt edebileceksiniz.
Soru 46
Ön okur yazar toplumlar için yanlış olan ifade aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Nüfusun küçük bir kısmı tarafından okur-yazarlığın gerçekleştirildiği toplumlardır.
B
Bu toplumların yazı sistemleri nesneleri dolaysızca temsil eden göstergelerden oluşur.
C
Bu toplumlarda yazı, çok az ve sınırlı amaçlar için kullanılır.
D
Eski uygarlıklar, Sümerler, Mısırlılar, Hititler ve Çinliler ön okur-yazar toplumlardır.
E
Bu toplumların yazı sistemleri oldukça basittir.
Açıklama:
Yazılı kültürü ve yazılı kültürün özelliklerini açıklayabilecek ve yazılı kültü- rün insandaki benlik algısını ve bilişsel yönelimlerini ayırt edebileceksiniz.
Okur -yazarlığın nüfusun daha küçük bir kısmı tarafından gerçekleştirildiği toplumlara ön okur-yazar toplumlar denir. Eski uygarlıklar, Sümerler, Mısırlılar, Hititler ve Çinliler, ön- okuryazar toplumlardan sayılabilir. Bu toplumların yazı sistemleri, nesneleri dolaysızca temsil eden göstergelerden oluşur ve fazlasıyla karmaşıktır. Örneğin Çin toplumunda okur-yazar olabilmek, en az 3.000 karakterin öğrenilmesiyle olanaklıdır. Ön okur-yazar toplumlarda yazı, çok az ve sınırlı amaçlar için kullanıldığından, bu aşamaya “koşullu okur-yazarlık” aşaması da denilmektedir.
Okur -yazarlığın nüfusun daha küçük bir kısmı tarafından gerçekleştirildiği toplumlara ön okur-yazar toplumlar denir. Eski uygarlıklar, Sümerler, Mısırlılar, Hititler ve Çinliler, ön- okuryazar toplumlardan sayılabilir. Bu toplumların yazı sistemleri, nesneleri dolaysızca temsil eden göstergelerden oluşur ve fazlasıyla karmaşıktır. Örneğin Çin toplumunda okur-yazar olabilmek, en az 3.000 karakterin öğrenilmesiyle olanaklıdır. Ön okur-yazar toplumlarda yazı, çok az ve sınırlı amaçlar için kullanıldığından, bu aşamaya “koşullu okur-yazarlık” aşaması da denilmektedir.
Soru 47
Sözel kültür insanın deneyimi ile ilgili doğru olan ifade aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kişilerin deneyimleri ile edindiği bilgi arasındaki ilişki dolaylıdır.
B
Edinilen bilgi işe yaşantı arasındaki mesafe daha kısadır.
C
Deneyimin içeriğinin etkileri yüzeyseldir.
D
Bireyin doğal ve toplumsal dünya ile kurabildiği bağlantılar sınırsızdır.
E
Soyut konuşmalar, deneyimin sağladığı gerçeklikten daha güçlü bir etkiye sahiptir.
Açıklama:
Sözlü kültürü ve sözlü kültürün temel özelliklerini tanımlayabilecek ve sözlü kültürün insandaki benlik algısını ve bilişsel yönelimlerini ayırt edebileceksiniz.
Soru 48
“Görmek” ile ilgili doğru olan ifade aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Her baktığımızı görürüz.
B
Görmek sadece duyu yönelimlidir.
C
Doğrudan ya da doğal bir biçimde görmek mümkündür.
D
Görme edimi, nesnelerin dış imgeleri ile iç düşünce süreçleri arasındaki bağlantının bir sonucudur.
E
Görmek, basitçe verili doğal bir beceridir.
Açıklama:
Görsel kültürü ve görsel kültürün temel özelliklerini tanımlayabilecek ve görsel kültürün insandaki benlik algısını ve bilişsel yönelimlerini ayırt edebileceksiniz.
Soru 49
Aşağıdakilerden hangisi okur-yazar toplumların özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Okur-yazar toplumda, bireyselleştirilmiş bilinç gelişimine izin verilir
B
Okur-yazar toplumun, söz dağarcığı ile kültürel geleneğinin içeriği büyür
C
Okur-yazar kültür içinde birey, seçimlerinin sonuçlarının farkındadır
D
Okur-yazar toplum, geçmişi sorgulamaz, geleciği kabul eder
E
Okuma ve yazma kültürel bir etkinlik olarak etkili olarak gerçekleştirilir
Açıklama:
Yazılı kültürü ve yazılı kültürün özelliklerini açıklayabilecek ve yazılı kültü- rün insandaki benlik algısını ve bilişsel yönelimlerini ayırt edebileceksiniz.
Okur-yazar toplumlar geçmişi bir yana atamazlar; geçmişin kaydedilmiş çeşitlemeleriyle baş başadırlar. Bu sayede tarihsel soruşturmayı yapabilirler. Yine bu sayede evrene dair kabul edilmiş fikirlere yönelik bir kuşkuculuk gelişebilir.
SORU İLE İLGİLİ KONU BAŞLIĞI: Okur-Yazar Toplumlarda Deneyim, Kimlik ve İletişim SY:161
Okur-yazar toplumlar geçmişi bir yana atamazlar; geçmişin kaydedilmiş çeşitlemeleriyle baş başadırlar. Bu sayede tarihsel soruşturmayı yapabilirler. Yine bu sayede evrene dair kabul edilmiş fikirlere yönelik bir kuşkuculuk gelişebilir.
SORU İLE İLGİLİ KONU BAŞLIĞI: Okur-Yazar Toplumlarda Deneyim, Kimlik ve İletişim SY:161
Soru 50
İmge için doğru olan ifade aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İmgeler, sadece yazılı metni destekler.
B
İmgeler, üç boyutludur.
C
Çeşitli figürlerin imgesi, gönderme yaptıkları şeye bire bir benzerler.
D
İmgelerin kodları ve anlamları sabittir.
E
Bütün imgeler, çeşitli anlam katmanlarına sahiptir.
Açıklama:
Görsel kültürü ve görsel kültürün temel özelliklerini tanımlayabilecek ve görsel kültürün insandaki benlik algısını ve bilişsel yönelimlerini ayırt edebileceksiniz.
Soru 51
Okur yazar toplumlarda edebiyatın okurlar için, çok tanıdık gelen şeyleri bile onlara yabancı kılması ve böylece onların uyuşmuş algılarını alt üst etmesi aşağıdakilerden hangisi ile tanımlanır?
Seçenekler
A
Yabancılaşma
B
Karmaşıklığın farkına varma
C
Düşünümsellik
D
İzleyici girdisi
E
Eğlence
Açıklama:
Yazılı kültürü ve yazılı kültürün özelliklerini açıklayabilecek ve yazılı kültü- rün insandaki benlik algısını ve bilişsel yönelimlerini ayırt edebileceksiniz.
Soru 52
Kartezyen perspektif anlayışı için yanlış olan ifade aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kartezyen perspektifçilikte, gören şey göz değil zihindir.
B
Kartezyen perspektifçilikte gözün sunduğu algı dışındaki duyusal algılara da önem verilir.
C
Kartezyen perspektifçilikte göz, yansız ve hakim bir seyirci gibi maddi dünyayı tarar, seyreder.
D
Kartezyen perspektifçilik, mutlak göz merkezlidir.
E
Kartezyen perspektifçilikte, görme anlayışı, homojen iç boyutlu mekan yanılsamasına dayalıdır.
Açıklama:
Günümüzün dijital medya kültürünün yeni kuşaklar açısından yarattığı sorunları sıralayabileceksiniz.
Soru 53
Aşağıdakilerden hangisi okuryazar bireyin özelliklerindendir?
Seçenekler
A
Yaşamın katı gerçeklerini kabullenen pratik bir anlayış sergileme
B
Kendini içinde yaşadığı dünya ile özdeşleştirme
C
Analitik, sorgulayıcı ve eleştirel düşünebilme
D
İçinde bulunduğu duruma ve ortama derinden bağlı olma
E
Gelenekçi ve tutucu bir zihniyete sahip olma
Açıklama:
Yazılı kültürü ve yazılı kültürün özelliklerini açıklayabilecek ve yazılı kültü- rün insandaki benlik algısını ve bilişsel yönelimlerini ayırt edebileceksiniz.
Soru 54
Aşağıdakilerden hangisi sözel kültürün tanımında yer almayacak bir kavramdır?
Seçenekler
A
Söz
B
Konuşma
C
Yazı
D
Dil
E
Öykü
Açıklama:
Sözlü kültürü ve sözlü kültürün temel özelliklerini tanımlayabilecek ve sözlü kültürün insandaki benlik algısını ve bilişsel yönelimlerini ayırt edebileceksiniz.
Soru 55
İnsanın içinde yaşadığı dünya ile ilişkilenmesi veya bağlantılanması olan iletişim, ilk önce ne şekilde başlamıştır ?
Seçenekler
A
Sözlü
B
Yazılı
C
Madya yolu ile
D
Görseller vasıtasıyla
E
Resim ve görseller ile
Açıklama:
Sözlü kültürü ve sözlü kültürün temel özelliklerini tanımlayabilecek ve sözlü kültürün insandaki benlik algısını ve bilişsel yönelimlerini ayırt edebileceksiniz.
Soru 56
Bütün iletişim biçimleri hangi unsuru içermektedir ?
Seçenekler
A
Görseller
B
Zaman ve mekânda hareket
C
Yazılı metinler
D
Soyut kavramlar
E
Somut kavramlar
Açıklama:
Sözlü kültürü ve sözlü kültürün temel özelliklerini tanımlayabilecek ve sözlü kültürün insandaki benlik algısını ve bilişsel yönelimlerini ayırt edebileceksiniz.
Soru 57
Yazılı kültürde yazı ile ilgili açıklamalardan hangisi/hangileri doğrudur?I. Sembolik biçimleri ve deneyimin anlamını yaymak amacıyla sabitlemeyi sağlayan teknik araçtır.II. Bir teknolojidir, bir yapaydır.III.insan duyusunun bir uzantısı sayılabilir
Seçenekler
A
I
B
II
C
III
D
I ve II
E
I, II ve III
Açıklama:
Yazılı kültürü ve yazılı kültürün özelliklerini açıklayabilecek ve yazılı kültü- rün insandaki benlik algısını ve bilişsel yönelimlerini ayırt edebileceksiniz.
Soru 58
Aşağıda numaralandırılmış ifadelerden hangisi/hangileri yazılı kültür toplumları ile ilgili olarak doğru kabul edilebilir ?I. Yazılı kültürün toplumu, genel olarak okuryazarlığın yaygın olduğu toplumlardır. II. Belirli toplumsal kesimlere sağlanan bir ayrıcalık olmaktan çıktığı toplumlardır.III. Herhangi bir alfabe, en azından özgür yurttaşların çoğunluğunun arasında kullanılabiliyor olmasıdır.
Seçenekler
A
I
B
II
C
III
D
I ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Yazılı kültürü ve yazılı kültürün özelliklerini açıklayabilecek ve yazılı kültü- rün insandaki benlik algısını ve bilişsel yönelimlerini ayırt edebileceksiniz.
Soru 59
Verilenlerden hangisi yada hangileri görsel kültürü ifade eder?I. Günümüz kültürünün başat özelliğidir.II. Modern kültür, görsel olana, görüntüye dayalı ve görülenin hakim olduğu bir kültürdür. III. Görsellik, görmenin ve gördüğümüzü anlamamızın koşuludur
Seçenekler
A
I
B
II
C
III
D
I ve II
E
I, II ve III
Açıklama:
Görsel kültürü ve görsel kültürün temel özelliklerini tanımlayabilecek ve görsel kültürün insandaki benlik algısını ve bilişsel yönelimlerini ayırt edebileceksiniz.
Soru 60
Yazılı kültürde insan belleği nasıl işlemez?
Seçenekler
A
Kayıtlama geliştiği için ezberleme zayıflar
B
Hatırlamayı kayıtlanmış belgeler kolaylaştırdığıiçin, insan zihni yeni düşüncelere yönelebilir
C
Kendi belleğini kullanma kapasitesi azalır
D
Bellek, dış kaynaklara daha yoğun başvurur
E
Unutma azalır.
Açıklama:
Sözlü kültürü ve sözlü kültürün temel özelliklerini tanımlayabilecek ve sözlü kültürün insandaki benlik algısını ve bilişsel yönelimlerini ayırt edebileceksiniz.
Soru 61
I. Bilgi ve yaşantı arasındaki mesafe daha azdırII. Eleştirel, yargılayıcı, analitik ve soyutlayabilen bir aklın ve zihnin gelişmesini olanaklı kılmıştırIII. Zaman-mekan ayrışması görece daha azdırIV. Daha bireyleştirici ve daha kişisel bir deneyimdirYukarıdaki ifadelere göre aşağıdakilerden hangisi yazılı kültürde insanın durumu için doğrudur?
Seçenekler
A
I, II
B
I, III
C
II, III
D
II, IV
E
III, IV
Açıklama:
Yazılı kültürü ve yazılı kültürün özelliklerini açıklayabilecek ve yazılı kültü- rün insandaki benlik algısını ve bilişsel yönelimlerini ayırt edebileceksiniz.
Soru 62
Aşağıdakilerden hangisi edebi okur-yazarlığın insana katkılarından sayılmaz?
Seçenekler
A
Bilgi ile yaşantı arasında mesafe koyamaz
B
İnsanları daha açık fikirli yapar
C
Çok yönlü düşünceyi geliştirir
D
Etik sorgulamaya yer açar
E
Yaratıcı davranışları canlandırır
Açıklama:
Yazılı kültürü ve yazılı kültürün özelliklerini açıklayabilecek ve yazılı kültü- rün insandaki benlik algısını ve bilişsel yönelimlerini ayırt edebileceksiniz.
Soru 63
I. Kodları ve anlamları sabittirII. Daima toplumsal iktidar ilişkileri alanında üretilirIII. Anlam katmanları boyunca ideolojik ve politik gerilimler taşırIV. Düşünmeyi desteklerV. Kişiyi edilgin bir seyirciye dönüştürürYukarıdaki ifadelere göre aşağıdakilerden hangisi imge tanımını kapsar?
Seçenekler
A
I, II, III
B
II, III, IV
C
I, III, IV
D
I, III, V
E
II, III, V
Açıklama:
Günümüzün dijital medya kültürünün yeni kuşaklar açısından yarattığı sorunları sıralayabileceksiniz.
Soru 64
Dijital görsellik alanlarının yoğunlukla kullanıldığı enformasyon çağındaki insanın düşünce yapısında aşağıdaki eğilimlerden hangisi yer almaz?
Seçenekler
A
Gerçeklik artık gerçek değildir
B
Bilmek yapmaktan daha iyidir
C
İnternet televizyondan daha iyidir
D
Öğrenmek oyuna benzer
E
Çok işlemlilik bir yaşam tarzıdır
Açıklama:
Günümüzün dijital medya kültürünün yeni kuşaklar açısından yarattığı sorunları sıralayabileceksiniz.
Soru 65
Sözelliğin ağır bastığı ve yazının yaygınlaşmadığı ilkel toplumlar için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
İnsanların anlatımları belleğe dayalıdır.
B
Bilgini Bilgini bellekte depolanabilmesi için kalıp ifadeler geliştirilmiştir.
C
Dilde ve anlatımda sıfatlar bolca kullanılır.
D
Zihnin soyutlama düzeyi yüksek değildir.
E
Sözel toplumlarda zihnin soyut kavram ve kategorilerle ilişkisi kuvvetlidir
Açıklama:
Sözlü kültürü ve sözlü kültürün temel özelliklerini tanımlayabilecek ve sözlü kültürün insandaki benlik algısını ve bilişsel yönelimlerini ayırt edebileceksiniz.
Soru 66
Edebi okur-yazarlık bireye aşağıdakilerden hangisini kazandırmaz?
Seçenekler
A
Yabancılaşma
B
Düşünümsellik
C
Karmaşıklıkların farkına varma
D
Yaratıcılık
E
Geleneksellik
Açıklama:
Yazılı kültürü ve yazılı kültürün özelliklerini açıklayabilecek ve yazılı kültü- rün insandaki benlik algısını ve bilişsel yönelimlerini ayırt edebileceksiniz.
Soru 67
Aşağıdakilerden hangisi yazılı kültürün getirdiği dezavantajlardan değildir?
Seçenekler
A
Statükocodur.
B
İnsanın zaman algısını değiştirmiştir.
C
Bilgi hiyerarşisi yaratmıştır.
D
Toplumsal kapanma yaratmıştır.
E
Kuşkuculuğu geliştirmiştir.
Açıklama:
Yazılı kültürü ve yazılı kültürün özelliklerini açıklayabilecek ve yazılı kültü- rün insandaki benlik algısını ve bilişsel yönelimlerini ayırt edebileceksiniz.
Soru 68
Aşağıdakilerden hangisi görsel kültür biçimleri arasında değildir?
Seçenekler
A
Resim
B
Fotoğraf
C
Film
D
Televizyon
E
Kitap
Açıklama:
Görsel kültürü ve görsel kültürün temel özelliklerini tanımlayabilecek ve görsel kültürün insandaki benlik algısını ve bilişsel yönelimlerini ayırt edebileceksiniz.
Soru 69
Sözlü kültürden yazılı kültüre ve oradan da görsel kültüre zihinsel ve bilişsel seyir hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Seçenekler
A
İlkel olandan gelişkin olana bir seyirdir.
B
Gelen yeni kültür öncekinin bütünüyle ortadan kalkması üzerine kurulmuştur.
C
Bireyin gerçeklikle olan ilişkisini etkilememiştir.
D
Toplumsal karmaşıklığa yol açmamıştır.
E
Bir bütünlüğü anlamak için deneyime olan bağımlılık artmıştır.
Açıklama:
Görsel kültürü ve görsel kültürün temel özelliklerini tanımlayabilecek ve görsel kültürün insandaki benlik algısını ve bilişsel yönelimlerini ayırt edebileceksiniz.
Soru 70
Sözlü kültür ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
Sözel toplımlarda zihnin soyut kavram ve kategorilerleilişkisi zayıftır.
B
Her iletişim biçiminin zaman ve mekanda hareket içerdiği söylenemez.
C
Sözlü kültürde bilgi ile yaşantı arasındaki mesafe daha azdır.
D
Sözlü kültürde kişilerin dünyaları ile edindiği bilgi arasındaki ilişki daha dolaysız bir ilişki olarak gözükmektedir.
E
Kuşkuculuğun zayıflığının ve eleştirinin zor gelişmesinin sözlü kültürün toplumlarını daha kapalı, tutucu ve gelenekçi kıldığı Sanders tarafından gözlemlenmiştir.
Açıklama:
Sözlü kültürü ve sözlü kültürün temel özelliklerini tanımlayabilecek ve sözlü kültürün insandaki benlik algısını ve bilişsel yönelimlerini ayırt edebileceksiniz.
Soru 71
Aşağıdakilerden hangisi yazılı kültür ve insan durumu ile ilişkilendirilemez?
Seçenekler
A
İnsanların dünyayı ve geçmişi kavrama şekli günümüzde daha çok sözellik tarafından biçimlendirilmektedir.
B
Okur-yazar toplumlar ilk önce antik Yunan kentlerindegözlemlenmiştir.
C
Yazı bilinçli olarak icat edilen kurallara dayanmaktadır.
D
Okur-yazarlığın yaygınlaşması için fonetik alfabenin icadı tek başına yeterli olmamıştır.
E
Çin toplumunda okur-yazar olabilmek için binlerce karakterin öğrenilmesi gereklidir.
Açıklama:
Yazılı kültürü ve yazılı kültürün özelliklerini açıklayabilecek ve yazılı kültü- rün insandaki benlik algısını ve bilişsel yönelimlerini ayırt edebileceksiniz.
Soru 72
Aşagıdakilerden hangisi görsel kültür hakkında doğrudur?
Seçenekler
A
İletişim medyası günümüzde büyük oranda görselliğe dayanmaktadır.
B
Akıl kavramının işleyişi görmeye dayalı olmak zorunda değildir.
C
Günümüzün gösteri toplumunda görünen şeylerin gerçeği ya da olguyu temsil ettiği düşünülür.
D
Görmenin düşünceyle olan ilişkisi günümüzde tam olarak açıklanabilmektedir.
E
Görsel düşünme insana kendiliğinden eleştirellik kazandırır.
Açıklama:
Görsel kültürü ve görsel kültürün temel özelliklerini tanımlayabilecek ve görsel kültürün insandaki benlik algısını ve bilişsel yönelimlerini ayırt edebileceksiniz.
Soru 73
Sözel kültürde insan deneyimi nasıldır?
Seçenekler
A
Soyuttur
B
Bireyseldir, insanda bir iç alan yaratımına elverir
C
Somuttur, nesnelleştirilmesi zordur
D
Geçmişle ve geleceğe yöneliktir, anın deneyimi duyumsanamaz
E
Düşünümseldir
Açıklama:
Görsel kültürü ve görsel kültürün temel özelliklerini tanımlayabilecek ve görsel kültürün insandaki benlik algısını ve bilişsel yönelimlerini ayırt edebileceksiniz.
Soru 74
İnsanın dünya olan iletişimi önce sözlü olarak başladığına göre, aşağıdakilerden hangisi sözel dilin özellikleri içinde yer almamaktadır?
Seçenekler
A
Dil, insanı yakın ve uzak doğal ortamlarla ve başkainsanlarla bağlantılı kılmaktadır.
B
Sözle birlikte harekete geçirilen ve üretilen anlamlar, bu dünyayı insan için yaşanılası biryer haline getirmektedir.
C
Sözle üretilen anlamlar sayesinde kişinin kendi varlığına yeryüzünde bir yer açması mümkün değildir.
D
Sözel dil, insanın ürettiği sembolik biçimleri sabitlemek için geliştirdiği ilk teknik araç sayılır.
E
İlk insan topluluklarından itibarenmasalcılar tarafından anlatılan öyküler, sözlü kültüre can vermiştir.
Açıklama:
Sözlü kültürü ve sözlü kültürün temel özelliklerini tanımlayabilecek ve sözlü kültürün insandaki benlik algısını ve bilişsel yönelimlerini ayırt edebileceksiniz.
Soru 75
Aşağıdakilerden hangisi sözlü kültürde kişilerin deneyim özellikleri arasında değildir?
Seçenekler
A
Sözlü kültürde kişilerin deneyimleri ile edindiği bilgi arasındaki ilişki, daha dolaysız bir ilişki olarak görülmemelidir.
B
Sözlü kültürde bilgi ile yaşantı arasındaki mesafe daha azdır.
C
Sözlü kültürde mesafenin azlığı ve dolaysızlık nedeniyle, sözlü kültürde deneyimin içeriğinin etkileri daha derin ve kapsamlı olmaktadır.
D
Sözlü kültürde, bireyin doğal ve toplumsal dünyaile kurabildiği bağlantılar daha kısıtlıdır.
E
Sözlü kültür toplumlarında, kişi geçmişi çok az idrakedebilir; daha çok içinde bulunulan anın deneyimi ağır basar.
Açıklama:
Sözlü kültürü ve sözlü kültürün temel özelliklerini tanımlayabilecek ve sözlü kültürün insandaki benlik algısını ve bilişsel yönelimlerini ayırt edebileceksiniz.
Soru 76
Aşağıdakilerden hangisi yazılı kültür ve insan ilişkilerinde önemli bir işlevi olan yazının özellikleri arasındadır?
Seçenekler
A
Yazı, bir teknoloji olgusu olarak kabul edilemez.
B
Yazı yapay değildir.
C
Yazının insanın ürettiği sembolik biçimleri ve deneyimin anlamını yaymaya yarayan bir araçtır.
D
Yazının anlamı sabitleme derecesi yüksek değildir.
E
Yazı bilinçli olarak icat dilen kurallara dayanmaz.
Açıklama:
Yazılı kültürü ve yazılı kültürün özelliklerini açıklayabilecek ve yazılı kültü- rün insandaki benlik algısını ve bilişsel yönelimlerini ayırt edebileceksiniz.
Soru 77
Edebiyat okuru olmak okur yazar toplumlarda toplumun iletişim ortamını sağlama açısından çok önemlidir. Aşağıdakilerden hangisi edebiyata ait özelliklerin içinde yer alır?
Seçenekler
A
Edebiyat okuru olma, başka insanların duyguları, düşünceleri ve güdüleri hakkında çıkarımlar yapma yeteneğinde de artışa yol açar.
B
Edebiyat gündelik dil kullanımından sapmaya sürüklemez.
C
Edebi anlatılar karmaşıklığın farkına varılmasına engel olur.
D
Edebi okumalar etik sorgulamalara zemin hazırlamaz.
E
Edebi metinler okur için her şeyi açıkça dile getirme özelliğine sahiptir.
Açıklama:
Yazılı kültürü ve yazılı kültürün özelliklerini açıklayabilecek ve yazılı kültü- rün insandaki benlik algısını ve bilişsel yönelimlerini ayırt edebileceksiniz.
Soru 78
Aşağıdakilerden hangisi dijital görsel ortamda bedenin statüsü ile ilgili bir özellik değildir?
Seçenekler
A
Dijital görsel ortamlardaki beden fiziksel olmayan bir bedendir.
B
Dijital görsel ortamlardaki beden görünür bir bedendir.
C
Dijital görsel ortamda insan etkileşimiaçısından fiziksel bir bedenin yokluğundan söz edilemez.
D
Dijital görsel ortamda fiziksel olan metinsel bir beden söz konusudur.
E
Dijital görsel ortamda bedenin statüsü metinsel özellikte değildir.
Açıklama:
Günümüzün dijital medya kültürünün yeni kuşaklar açısından yarattığı sorunları sıralayabileceksiniz.
Soru 79
İnsanın doğayla ve birbirleriyle olan etkileşimine dayalı deneyiminin, bu deneyimin ürünlerinin temel olarak sözle ve konuşmayla paylaşılarak farklı zaman ve mekan bağlamlarına aktarıldığı kültür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Genel kültür
B
Sözlü kültür
C
Yazılı kültür
D
Ortak kültür
E
Manevi kültür
Açıklama:
Sözlü kültür, insanın doğayla ve birbirleriyle olan etkileşimine dayalı deneyiminin, bu deneyimin ürünlerinin temel olarak sözle ve konuşmayla paylaşılarak farklı zaman ve mekan bağlamlarına aktarıldığı kültürdür.
Soru 80
Hem dilin hem de yazının gerçekleştirdiği mesafelenmeye ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Yazılı- sözlü ayrışması
B
Dil- yazı ayrışması
C
Soyut-somut ayrışması
D
Zaman- mekan ayrışması
E
Okur-yazar ayrışması
Açıklama:
Yazı da, konuşma gibi bir teknik araç olduğundan, yeniden bağlamlaştırabilir. Hem dilin hem de yazının gerçekleştirdiği bu mesafelenmeye “zaman-mekân ayrışması” adı verilir.
Soru 81
Aşağıdakilerden hangisi insanın ürettiği sembolik biçimleri ve deneyimin
anlamını yaymak amacıyla sabitlemeyi sağlayan bir teknik araçtır?
anlamını yaymak amacıyla sabitlemeyi sağlayan bir teknik araçtır?
Seçenekler
A
Sözlü anlatım
B
Tablet
C
Yazı
D
Konuşma
E
Alfabe
Açıklama:
Yazı, insanın ürettiği sembolik biçimleri ve deneyimin anlamını yaymak amacıyla sabitlemeyi sağlayan bir diğer teknik araçtır. Yazı, bir teknolojidir, yapaydır.
Soru 82
Aşağıdakilerden hangisi edebi okur-yazarlığın insana kattıklarından biri değildir?
Seçenekler
A
Karmaşıklığın farkına varma
B
Yabancılaşma
C
İzleyici girdisi
D
Düşünümsellik
E
Şiirsellik
Açıklama:
Edebi okur-yazarlığın insana kattıklarını şöylece sıralayabiliriz:
• Yabancılaşma
• Karmaşıklığın farkına varma
• Düşünümsellik
• İzleyici girdisi
• Yabancılaşma
• Karmaşıklığın farkına varma
• Düşünümsellik
• İzleyici girdisi
Soru 83
Aşağıdakilerden hangisi ile karşılaştırıldığında, genel olarak okur-yazarlığın toplumun kendi varlığını sürdürme biçimleri açısından daha fazla avantaj sağladığı öne sürülmektedir?
Seçenekler
A
Sözel toplum
B
Görsel kültür
C
Dijital kültür
D
Dijital toplum
E
Yazılı kültür
Açıklama:
Okur-yazar toplum, üyelerine daha fazla bilgi bırakır, bireye daha fazla oyun olanağı verir. Sözel toplumla karşılaştırıldığında, genel olarak okur-yazarlığın toplumun kendi varlığını sürdürme biçimleri açısından daha fazla avantaj sağladığı öne sürülmektedir.
Soru 84
Kavramlardan çok imgelerde temellenen kültür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Üst kültür
B
Dijital kültür
C
Sözlü kültür
D
Görsel kültür
E
Yazılı kültür
Açıklama:
Görsel kültür, kavramlardan çok imgelerde temellenir. Belirli bir kültürde imgeler başat hale gelmişse ve sözcüklerin gücünü yerinden etmişse, bunun görsel kültür ağırlıklı bir ortam olduğu söylenebilir.
Soru 85
Descartes’ın “düşünüyorum öyleyse varım” sözü, aşağıdakilerden hangi anlayışa göre “görüyorum öyleyse varım” olarak söylenebilir?
Seçenekler
A
Aracılık
B
Dolayımlama
C
Kartezyen
D
İmgeleme
E
Hipergerçeklik
Açıklama:
Modern dönemin başat görsel modeli olan Kartezyen perspektifçilik, mutlak göz merkezlidir. Öyle ki Descartes’ın “düşünüyorum öyleyse varım” sözü, “görüyorum öyleyse varım” olarak bile söylenebilir.Kartezyen görme anlayışı, homojen üç boyutlu mekân yanılsamasına dayalıdır ve bu anlayış, adeta Tanrı’nın uzaktan bakışı gibi, gözün de önündeki her şeyi gördüğünü vurgular.
Soru 86
Aşağıdakilerden hangisi gerçekliğin şifrelenmesinin gerçekliğin kendisiymişçesine belirdiği, ama aslında taklidi taklit eden bir durumdur?
Seçenekler
A
Hipergerçeklik
B
Gerçeküstülük
C
Dijital görsellik
D
Kartezyen
E
Sanal gerçeklik
Açıklama:
Hipergerçeklik, gerçekliğin şifrelenmesinin gerçekliğin kendisiymişçesine belirdiği, ama aslında taklidi taklit eden bir durumdur.
Soru 87
"İktidar ve görünürlük arasındaki ilişki Foucault’nun .............. imgesi ile
ifade ettiği gibi, giderek çoğun az tarafından gözetlendiği ve farklı yaşam alanlarına sızan yeni disiplin ve gözetim biçimlerinin geliştirilmesine yol açmaktadır." ifadesinde yer alan boşluğa aşağıdakilerden hangisi uygundur?
ifade ettiği gibi, giderek çoğun az tarafından gözetlendiği ve farklı yaşam alanlarına sızan yeni disiplin ve gözetim biçimlerinin geliştirilmesine yol açmaktadır." ifadesinde yer alan boşluğa aşağıdakilerden hangisi uygundur?
Seçenekler
A
Poetika
B
İmago
C
Cogito
D
Kartezyen
E
Panoptikon
Açıklama:
İktidar ve görünürlük arasındaki ilişki Foucault’nun panoptikon imgesi ile ifade ettiği gibi, giderek çoğun az tarafından gözetlendiği ve farklı yaşam alanlarına sızan yeni disiplin ve gözetim biçimlerinin geliştirilmesine yol açmaktadır.
Soru 88
Elektronik öncesinde bilgi paylaşımının ve ediniminin uzun süren bir görev gibi olmasının aksine yeni bilgilerin çabucak yaratıldığı ve silindiği dönem aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Dijital bilgi
B
Hafif bilgi
C
Küresel köy
D
Sanal gerçeklik
E
Dijital çağ
Açıklama:
Elektronik çağ öncesinde bilgi paylaşımı ve edinimi uzun süren bir görev gibiyken, artık ‘hafif bilgi’ dönemine geçilmiştir. Hız, yeni bilgileri çabucak yaratmakta ve silmektedir. Bilgi, çoğu geçici kesişmelerin bir sonucudur.
Soru 89
İnsanoğlunun yeryüzündeki diğer canlılardan hangi yönüyle ayrıldığı söylenmektedir?
Seçenekler
A
Birbiriyle yardımlaşabilmesi
B
Koşabilmesi
C
Düşündüğünü dile getirebilmesi
D
Alet yapabilmesi
E
Farklı ortamlarda yaşayabilmesi
Açıklama:
İnsanoğlunun, yeryüzündeki diğer canlılardan düşündüğünü dile getirebilmesiyle ayrıldığı söylenegelir. Doğru yanıt, C'dir.
Soru 90
Hangisi sayesinde insan kendi varlığının deneyimini paylaşarak, bütün yer yüzüyle kendini bağlantılı kılacak bir yapıya erişmektedir?
Seçenekler
A
Dil
B
Yazı
C
Ateş
D
Tarım
E
Teknoloji
Açıklama:
Dil, insanı yakın ve uzak doğal ortamlarla ve başka insanlarla bağlantılı kılmaktadır. Bu sayede bütün yer yüzüyle kendini bağlantılı kılacak bir yapıya erişmektedir. Doğru yanıt, A'dır.
Soru 91
Sözlü kültürde "deneyim" bazı noktalarda yazılı kültüre göre daha somut ve mesafesiz bir yapıya sahiptir. Bu bilgiye göre aşağıdakilerden hangisi bu noktalardan biri olamaz?
Seçenekler
A
Maddi ortam
B
Nesneler
C
Süregiden ilişkiler
D
Süreçler
E
Kayıt altına alınmış hikayeler
Açıklama:
Sözlü kültürde deneyim, maddi ortamla, nesnelerle, süregiden ilişkilerle ve süreçlerle yazılı kültüre göre daha somut ve mesafesiz bir bağlantıya sahiptir. Bu bağlamda, kayıt altına alınmış hikayeleri, yazıya dökülmüş deneyimler olarak ele almak gerekmektedir. Dolayısıyla diğer bağlantılara oranla, bu durumun daha mesafeli olduğu görülmektedir. Doğru yanıt, E'dir.
Soru 92
İnsanın ürettiği sembolik biçimleri ve deneyimin anlamını yaymayı sağlayan teknik araç hangisidir?
Seçenekler
A
Saban
B
Yazı
C
Kılıç
D
Kağıt
E
Ateş
Açıklama:
Yazı, insanın ürettiği sembolik biçimleri ve deneyimin anlamını yaymak amacıyla sabitlemeyi sağlayan bir araçtır. Doğru yanıt, B'dir.
Soru 93
"Bütün iletişim teknolojileri, duyularımızın çeşitli şekillerde dışsallaştırılmasıdır" düşüncesini ortaya atan iletişimci hangisidir?
Seçenekler
A
Marshall McLuhan
B
Alexis de Tocqueville
C
Jean Baudrillard
D
Walter Benjamin
E
Roland Barthes
Açıklama:
Marshall McLuhan’a göre bütün iletişim teknolojileri, duyularımızın çeşitli şekillerde dışsallaştırılmasıdır; dışsallaştırılan bir duyusal yeti, dönüp dolaşıp duyu organlarında birtakım değişimlere de yol açar.
Soru 94
Yazı,
I. konuşan
II. yargılayıcı
III. analitik
IV. soyutlayabilen
V. düşünen
aklın ve zihnin gelişmesini olanaklı kılmıştır.
Numaralandırılmış kelimelerden hangileri doğrudur?
I. konuşan
II. yargılayıcı
III. analitik
IV. soyutlayabilen
V. düşünen
aklın ve zihnin gelişmesini olanaklı kılmıştır.
Numaralandırılmış kelimelerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I, II, III
B
I, II, V
C
III, IV, V
D
II, III, IV
E
I, IV, V
Açıklama:
Yazı, bir yazı, bir yandan okuyanın aynı ifadelerin üzerinden tekrar tekrar geçmesine elverdiği için, diğer yandan da kişinin günlük deneyim ile arasına mesafe koymasını sağladığı için eleştirel, yargılayıcı, analitik ve soyutlayabilen bir aklın ve zihnin gelişmesini olanaklı kılmıştır. Bu bilgiler ışığında, II, III ve IV. maddelerde verilenlerin doğru olduğu görülmektedir. Doğru cevap, D'dir.
Soru 95
Aşağıdakilerden hangisi edebi okur-yazarlığın insana kattıkları arasında "düşünümsellik" ile ilgilidir?
Seçenekler
A
Edebi okuryazarlık dogmatizmi azaltır, insanları daha açık fikirli olmaya davet eder.
B
Okurları, şeyleri çok yönüyle kavramaya çağırır.
C
Edebi metinler, okur için her şeyi harfi harfine söylemez. Okur, anlatılanda eksikler bulabilir.
D
Edebi okuma etik sorgulama için bir sığınak ve yer açar.
E
Okurlar için, çok tanıdık gelen şeyleri bile onlara yabancı kılar ve böylece onların uyuşmuş algılarını alt üst eder.
Açıklama:
Edebiyattaki durgunluk ve sakinlik, diğer türlerden daha fazla düşünümselliğe yol açar. Edebi okuma etik sorgulama için bir sığınak ve yer açar. Doğru cevap, D'dir.
Soru 96
Hangisi başlıca geleneksel görsel kültür biçimlerinden değildir?
Seçenekler
A
Resim
B
Fotoğraf
C
Film
D
Televizyon
E
Müzik
Açıklama:
Resim, fotoğraf, film, televizyon, gazetecilik başlıca geleneksel görsel kültür biçimleridir. Müzik ise görsel değil, duymaya dayalı bir kültür biçimidir. Doğru yanıt, E'dir.
Soru 97
Kartezyen perfpektifçilikte asıl görenin ne olduğuna inanılır?
Seçenekler
A
Göz
B
Ruh
C
İnsan
D
Doğa
E
Akıl
Açıklama:
Kartezyen perspektifçiliğe güç veren, beden-zihin ikiliği olmuştur. Descartes’in ortaya koyduğu Kartezyen özne, kendi zihinsel ve fiziki deneyimleri temelinde, dünyayı düşünen beni ile kavrayan öznedir. Düşünen ben, düşünebilmek için dünyayı görmelidir. Kartezyen perspektifçilikte, gören şey göz değil zihindir, akıldır. Doğru yanıt, E'dir.
Soru 98
Televizyon imgelerinin akışıyla yaratılan bilinç, hangi iletişimciye göre kitabın antitezidir?
Seçenekler
A
Marshall McLuhan
B
Theodore Adorno
C
Neil Postman
D
Max Horkheimmer
E
Jürgen Habermas
Açıklama:
Televizyon imgelerinin akışıyla yaratılan bilinç, iletişimci Neil Postman’a göre kitabın antitezidir. Doğru yanıt, C'dir.
Ünite 8
Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi dijital uçuruma örnek olabilir?
Seçenekler
A
İngilizce bilen birinin bilmeyene göre daha fazla bilgiye ulaşabilmesi
B
Dijital ortamdaki olumsuz örneklerin doğurduğu sonuçlar
C
Teknoloji kullanımının gittikçe daha karmaşık hale gelmesi
D
Dijital suçların her geçen gün artması
E
Dijital ortamdaki bilgilerin zararlarının yararlarından fazla olması
Açıklama:
Genel olarak, varsıllar ile yoksullar, gelişmiş ülkeler ile gelişmekte olan ülkeler, beyazlar ile siyahlar, erkekler ile kadınlar, gençler ile yaşlılar, kentliler ile kırsal kesimde yaşayanlar, fiziksel olarak yeterli olanlar ile engelliler arasında, yeni bilgi ve iletişim teknolojilerine ulaşımda ve bu teknolojilerin etkili kullanımında ortaya çıkan farklılıklar ve uçurumlar, dijital uçurum (ya da dijital bölünme) kavramıyla karşılanmaktadır. Doğru cevap A'dır.
Soru 2
I Neil Postman
II Marshall McLuhan
III Karl Marx
IV Manuel Castells
V Adam Smith
Hangisi iletişim teknolojileri alanındaki gelişmeleri, toplumsal dönüşümün temel unsuru olarak görmüştür?
II Marshall McLuhan
III Karl Marx
IV Manuel Castells
V Adam Smith
Hangisi iletişim teknolojileri alanındaki gelişmeleri, toplumsal dönüşümün temel unsuru olarak görmüştür?
Seçenekler
A
I ve III
B
IV ve V
C
II,III ve V
D
I,II ve IV
E
I,IV ve V
Açıklama:
İletişim teknolojileri alanında yaşanan gelişmeleri toplumsal örgütlenmenin ve dönüşümün başat değişkeni olarak tanımlayan kuramcılardan Harold Innis, Marshall McLuhan, Walter Ong, Joshua Meyrowitz, Neil Postman ya da Manuel Castells gibi isimler olmuştur. Doğru cevap D'dir.
Soru 3
Mevcut kaynakların karşılıklı olarak birbirlerini tanıyan kişiler arasındaki kurumsallaşmış, dayanıklı ağlara bağlı olarak kümelenmesine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Dayanışma ağı
B
Birliktelik
C
Sosyal sermaye
D
Kümeleşme
E
Gruplaşma
Açıklama:
Sosyal sermaye, mevcut ya da potansiyel bir takım kaynakların ve olanakların, karşılıklı olarak birbirlerini tanıyan, yakın ilişki halinde olan kişiler arasındaki kurumsallaşmış, dayanıklı ağlara bağlı olarak kümelenmesidir. Doğru cevap C'dir.
Soru 4
I Etkileşimlidir
II Gerçek-zaman ilkesine göre çalışır
III Tek yönlüdür
IV Fiziksel mekândan bağımsızdır
V Gruplar arası yatay bir iletişim biçimidir
Hangisi mobil iletişimin özelliklerindendir?
II Gerçek-zaman ilkesine göre çalışır
III Tek yönlüdür
IV Fiziksel mekândan bağımsızdır
V Gruplar arası yatay bir iletişim biçimidir
Hangisi mobil iletişimin özelliklerindendir?
Seçenekler
A
I,II ve III
B
II,IV ve V
C
I,III ve IV
D
II,III,IV ve V
E
I,II,IV ve V
Açıklama:
Geleneksel iletişim araçlarının tek yönlü iletişim anlayışı karşısında,mobil iletişim etkileşimli, gerçek-zaman ilkesine göre çalışan, fiziksel mekândan bağımsız, kişiler/gruplar arası yatay bir iletişim biçimini öne çıkarır. Doğru cevap E'dir.
Soru 5
İnsanlar için iletişimin hayatın vazgeçilmez bir unsuru olmasını sağlayan ilk olay hangisidir?
Seçenekler
A
İnternetin bulunuşu
B
Telefonun icadı
C
Bilgisayarın icadı
D
Sanal gerçekliğin keşfi
E
Akıllı telefonların piyasaya sürülmesi
Açıklama:
Telefonun icat edildiği 1876 yılından bu yana, insanın uzak mesafelerle, sözlü olarak ve eşzamanlı iletişime geçebilme tutkusu artarak sürdü. Doğru cevap B'dir.
Soru 6
Mobil telefonların, sosyo-ekonomik statü ile tam olarak ilişkilendirilemiyor olmasının sebebi nedir?
Seçenekler
A
Bu konu üzerinde yeterince çalışma yapılmamış olması
B
Toplumun her kesimi tarafından artarak ilgi görmesi
C
Mobil iletişim çok ucuz ve ulaşılabilir olması
D
Sosyal statü aracı olarak kullanılmasının yasaklanması
E
Edinme konusunda devlet desteği olması
Açıklama:
Kısa zamanda pek çok ülkede günlük yaşamın vazgeçilmez bir parçasına dönüşen mobil telefonlar, sosyo-ekonomik statü göstergeleriyle açıklanması güç bir kullanım oranına erişti. Bir başka ifadeyle, yalnızca toplumun üst ekonomik kesimlerinde ya da gelişmiş kapitalist ülkelerde değil, mutlak ve göreli yoksulluk ölçütleri açısından en yoksul kesimlerde ve dünya üzerinde gelişmişlik listesinin en altında yer alan ülkelerde de mobil telefon kullanımı beklenmedik bir artış gösterdi. Doğru cevap B'dir.
Soru 7
2009 yılı verilerine göre dünyanın hangi bölgesinde mobil telefon sahipliği oranları en yüksek seviyeye ulaşmıştır?
Seçenekler
A
Avrupa'da
B
Kuzey Amerika'da
C
Asya'da
D
Afrika'da
E
Avustralya'da
Açıklama:
Dünya Bankası tarafından yayımlanan 2009 yılı sonuçlarına göre mobil telefon sahipliğinde Çin, Hindistan, Endonezya, Pakistan, Vietnam, Tayland gibi ülkeleri içine alan Asya kıtası lider konumda bulunuyor. Doğru cevap C'dir.
Soru 8
Aynı sürede daha fazla bilginin/enformasyonun iletilebilmesine olanak tanıyan sistemlere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Apparatgeist
B
Kü-yerelleşme
C
Uzun dalga
D
Geniş bant
E
Analog sistem
Açıklama:
Geniş bant (broadband), diğer telekomünikasyon araçlarına ve sinyal türlerine göre frekansların daha geniş bir bant üzerinden taşındığı, bu nedenle aynı sürede daha fazla bilginin/enformasyonun iletilebilmesine olanak tanıyan sistemlerdir.
Soru 9
Türkiye’de de bilgisayar kullananlar ele alındığında en yüksek oran hangi yaş aralığında tespit edilmiştir?
Seçenekler
A
8-12 yaş arasındaki çocuklar
B
12-18 yaş arasındaki çocuklar
C
16-24 yaş arası gençler
D
30-40 yaş arası yetişkinler
E
60 yaş üstü yaşlılar
Açıklama:
Devlet Planlama Teşkilatı 2011 verilerine göre Türkiye’de bilgisayar kullananlar arasında 16-24 yaş arası gençler, %67,7 gibi yüksek bir oranla en geniş kesimi oluşturuyor.Doğru cevap C'dir.
Soru 10
Ülkelerin politik sınırları içerisinde yer alan farklı etnik kimliklerden belirli bir coğrafyanın kültürel varlıklarından, ilk yerleşimcilerinden, yerlilerinden oluşan gruplar nasıl adlandırılmaktadır?
Seçenekler
A
I. Dünya
B
II. Dünya
C
III. Dünya
D
IV. Dünya
E
Bağlantısız Dünya
Açıklama:
Ülkelerin politik sınırları içerisinde yer alan farklı etnik kimliklerden belirli bir coğrafyanın kültürel varlıklarından, ilk yerleşimcilerinden, yerlilerinden oluşan kesime “dördüncü dünya" adını verilmiştir. Doğru cevap D'dir.
Soru 11
İnsanın iletişim teknolojileriyle kurduğu ilişkiye dair radikal görüşleriyle bilinen, “Araç mesajın kendisidir” yaklaşımını geliştiren kuramcı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Marshall McLuhan
B
Harold Innis
C
Walter Ong
D
Joshua Meyrowits
E
Manuel Castells
Açıklama:
İnsanın iletişim teknolojileriyle kurduğu ilişkiye dair radikal görüşleriyle bilinen Kanada’lı araştırmacı Marshall McLuhan (1911-1980), çok sayıda önemli çalışmaya imza attı. Kuramcı “Araç mesajın kendisidir” mottosuyla bilinen yaklaşımını, ilk baskısı 1964 yılında yapılan Understanding Media (Medyayı Anlamak) kitabında geliştirmiştir.
Soru 12
Avrupa Telekomünikasyon Standartları Enstitüsü tarafından analog telefonlardan dijital telefon teknolojisine geçişte standartlaşmayı sağlamak amacıyla üretilen, ortak ölçütlere dayalı sistem aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
TDMA
B
GSM
C
CDMA
D
MİT
E
SMS
Açıklama:
GSM, Groupe Spécial Mobile’in kısaltmasıdır. GSM, Avrupa Telekomünikasyon Standartları Enstitüsü tarafından analog telefonlardan dijital telefon teknolojisine geçişte standartlaşmayı sağlamak amacıyla üretilen, ortak ölçütlere dayalı bir sistemdir.
Soru 13
Sosyal sermayeyi, "mevcut ya da potansiyel bir takım kaynakların ve olanakların, karşılıklı olarak birbirlerini tanıyan, yakın ilişki halinde olan kişiler arasındaki kurumsallaşmış, dayanıklı ağlara bağlı olarak kümelenmesi" şeklinde ifade eden kuramcı, aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Miller
B
MacKenzie
C
Bourdieu
D
Wacjman
E
Williams
Açıklama:
Bourdieu’nün ifadesiyle sosyal sermaye, mevcut ya da potansiyel bir takım kaynakların ve olanakların, karşılıklı olarak birbirlerini tanıyan, yakın ilişki halinde olan kişiler arasındaki kurumsallaşmış, dayanıklı ağlara bağlı olarak kümelenmesidir.
Soru 14
Katz ve Aakhus'un aracın, yalnızca o teknolojinin tasarımını değil, bu teknolojiyi kullanan, kullanmayan ve karşı olanları da etkileyen evrensel bir ruhu olduğunu ileri süren kuramlarının adı nedir?
Seçenekler
A
Sosyokültürel yaklaşım
B
Teknolojik berlirlenimcilik
C
Dijital uçurum
D
Apparatgeist
E
Tekno-sosyal pratikler
Açıklama:
Apparatgeist kuramı: Mobil teknolojiler ve toplumsal etkileri üzerine çalışmalarıyla bilinen Katz ve Aakhus, aracın, yalnızca o teknolojinin tasarımını değil, aynı zamanda bu teknolojiyi kullanan, kullanmayan ve karşı olanları da etkileyen evrensel bir ruhu olduğunu ileri sürer.
Soru 15
Dijital teknolojilere erişimde farklı gruplar, toplumlar ve bölgeler arasında kendini gösteren, yalnızca sabit telefon hatlarında ve mobil telefon teknolojilerinde değil, intenet temelli teknolojilerde de ciddi bir gerileme gösteren kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Dijital dışlanma
B
Teknolojik ayrışma
C
Ekonomi-politik yaklaşım
D
Teknolojinin toplumsal şekillenmesi
E
Dijital uçurum
Açıklama:
Dijital teknolojilere erişimde farklı gruplar, toplumlar ve bölgeler arasında kendini gösteren dijital uçurum, yalnızca sabit telefon hatlarında ve mobil telefon teknolojilerinde değil, intenet temelli teknolojilerde de ciddi bir gerileme gösterdi.
Soru 16
Diğer telekomünikasyon araçlarına ve sinyal türlerine göre frekansların daha geniş bir bant üzerinden taşındığı, bu nedenle aynı sürede daha fazla bilginin/enformasyonun iletilebilmesine olanak tanıyan sistemlere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Geniş bant (Broadband)
B
Ağlaşmış (Networked)
C
Kü-yerelleşme (Glocalisation)
D
Apparatgeist
E
Teknolojik ayrışma
Açıklama:
Diğer telekomünikasyon araçlarına ve sinyal türlerine göre frekansların daha geniş bir bant üzerinden taşındığı, bu nedenle aynı sürede daha fazla bilginin/enformasyonun iletilebilmesine olanak tanıyan sistemler, geniş bant olarak adlandırılır.
Soru 17
İletişim teknolojilerinin yeni bir yakınlık/samimiyet tanımı ve kurgusu inşa ettiğini, toplumsal birlikteliği zayıflatmak bir yana, teşvik ettiğini söyleyen araştırmacı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Williams
B
Katz
C
McPherson
D
Putnam
E
Ling
Açıklama:
Katz’e göre 2000’li yıllar, etkileşimli iletişim teknolojilerinin giderek ağırlık kazandığı mobil telefon, e-posta, SMS, Facebook, Twitter, MySpace gibi hizmetlerin yaygınlaştığı yıllardır. Bu teknolojilere olan ilginin boyutları, günlük ya da profesyonel yaşamda ve sosyal ilişkilerimizde giderek artan vazgeçilmezliği göz önüne alındığında, söz konusu teknolojilerin yeni bir yakınlık/samimiyet tanımı ve kurgusu inşa ettiğini, toplumsal birlikteliği zayıflatmak bir yana, teşvik ettiğini söylemektedir.
Soru 18
Hizmet ücretlendirmesi, CDMA, TDMA, GSM gibi farklı işletim standartları arasında iletişimi sağlayacak teknik olanakların yetersiz olması MİT’nin yayılımını etkileyen etkenlerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ekonomik etkenler
B
Coğrafi etkenler
C
Endüstriyel etkenler
D
Hükümetlerin gösterdikleri çaba
E
Alt yapı için gerekli harcamalar
Açıklama:
Hizmet ücretlendirmesi, CDMA, TDMA, GSM gibi farklı işletim standartları arasında iletişimi sağlayacak teknik olanakların yetersiz olması gibi endüstriyel etkenler, MİT’nin yayılımını etkileyebilir.
Soru 19
Kavram, totaliter rejimlerin pek çok farklı baskı aygıtını ve control mekanizmasını kullanarak, yurttaşları üzerinde sınırsız bir iktidar kurduğu; çevresel koşulların ve insani değerlerin çöküntüye uğradığı, hastalıklı bir toplum ya da yer tahayyülüne ne ad verilir?
Seçenekler
A
Distopya
B
Bilgisel ekonomi
C
Medya
D
İktidar
E
Sosyal sermaye
Açıklama:
Kavram, totaliter rejimlerin pek çok farklı baskı aygıtını ve control mekanizmasını kullanarak, yurttaşları üzerinde sınırsız bir iktidar kurduğu; çevresel koşulların ve insani değerlerin çöküntüye uğradığı, hastalıklı bir toplum ya da yer tahayyülüne karşılık gelir. İlk kez İngiliz filozof John Stuart Mill tarafından kullanılan distopya, ütopya kavramının karşıtıdır.
Soru 20
Endüstriyel kapitalizmden farklı olarak firmaların, ülke lerin ve bölgelerin üretim ve rekabet gücünün bilgiye, bilgi ve iletişim teknolojilerinin etkin kullanımına, depolanmasına, işlenmesine ve yönetimine bağlı olduğu, küresel enformasyon akışına sıkı sıkıya bağlı ekonomik sistemlere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Sosyal sermaye
B
Bilgisel ekonomi
C
Liberal ekonomi politikaları
D
Hükümet politikaları
E
Ekonomi-politik yaklaşım
Açıklama:
Bilgisel Ekonomi (Informational economy): Endüstriyel kapitalizmden farklı olarak firmaların, ülke lerin ve bölgelerin üretim ve rekabet gücünün bilgiye, bilgi ve iletişim teknolojilerinin etkin kullanımına, depolanmasına, işlenmesine ve yönetimine bağlı olduğu, küresel enformasyon akışına sıkı sıkıya bağlı ekonomik sistemlerdir.
Soru 21
Mevcut kaynakların ve olanakların, yakın ilişki halinde olan kişiler arasındaki kurumsallaşmış, dayanıklı ağlara bağlı olarak kümelenmesine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Sosyal sermaye
B
Küresel köy
C
Dijital uçurum
D
Dijital bölünme
E
Sosyal medya
Açıklama:
Sosyal sermaye Bourdieu’nün ifadesiyle sosyal sermaye, mevcut ya da potansiyel bir takım kaynakların ve olanakların, karşılıklı olarak birbirlerini tanıyan, yakın ilişki halinde olan kişiler arasındaki kurumsallaşmış, dayanıklı ağlara bağlı olarak kümelenmesidir. Doğru cevap A'dır.
Soru 22
İlk kez bir Kızılderili kabile şefi olan George Manuel tarafından 1970’li yıllarda kullanılan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Apparatgeist
B
Sosyal sermaye
C
Dördüncü dünya
D
Teknolojik belirlenimcilik
E
Küresel köy
Açıklama:
Ülkelerin politik sınırları içerisinde yer alan farklı etnik kimliklerden, belirli bir coğrafyanın kültürel varlıklarından, ilk yerleşimcilerinden, yerlilerinden oluşan “dördüncü dünya”. İlk kez bir Kızılderili kabile şefi olan George Manuel tarafından 1970’li yıllarda kullanılmıştır. Doğru cevap C'dir.
Soru 23
Küresel köy kavramını alanyazına kazandıran kişi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
George Orwell
B
Marshall McLuhan
C
Vincent Miller
D
Manuel Castells
E
George Manuel
Açıklama:
Çağdaş küreselleşme tartışmalarında sıklıkla göndermede bulunulan “küresel köy” kavramını alanyazına kazandıran Marshall McLuhan'dır. Doğru cevap B'dir.
Soru 24
Aşağıdakilerden hangisi mobil telefon teknolojisi ile ilgili doğru bir bilgi değildir?
Seçenekler
A
1990’lı yılların başında ilk kez kullanılmıştır.
B
2000’li yıllarda yayılım hızı, internet’in iki katına erişmiştir.
C
İnternet ve mobil telefona erişim oranları başlangıçta internet lehine hızla artmıştır.
D
İnternet’e erişimin olmadığı coğrafyalarda mobil telefon kullanılmıştır.
E
Mobil telefonların Türkçede yaygın kullanımı cep telefonudur.
Açıklama:
1990’lı yılların başında ilk kez kullanılmaya başlayan mobil telefon teknolojisi, başlangıçta İnternet’in gelişim çizgisiyle ile benzer bir eğilim izliyordu. Ancak 2000’li yıllara gelindiğinde mobil telefonun yayılım hızı, dünya ölçeğinde İnternet’in iki katına erişti. 1995-2005 yılları arasında Internet’e ve mobil telefona erişim oranlarına bakıldığında başlangıçta birbirlerine son derece yakın olan iki değerin, zamanla mobil telefon lehine hızla arttığını görmek mümkün. Nitekim bugün İnternet’e erişimin olmadığı coğrafyalarda bile mobil telefon kullanımıyla karşılaşabiliyoruz. Doğru cevap C'dir.
Soru 25
Yeni bilgi ve iletişim teknolojilerine ulaşımda ve bu teknolojilerin etkili kullanımında ortaya çıkan farklılıklara ne ad verilir?
Seçenekler
A
Geniş bant
B
Sosyal sermaye
C
Toplumsal dönüşüm
D
Dijital uçurum
E
Mobil iletişim
Açıklama:
Genel olarak, varsıllar ile yoksullar, gelişmiş ülkeler ile gelişmekte olan ülkeler, beyazlar ile siyahlar, erkekler ile kadınlar, gençler ile yaşlılar, kentliler ile kırsal kesimde yaşayanlar, fiziksel olarak yeterli olanlar ile engelliler, İngilizce konuşanlar ile diğer dilleri konuşanlar arasında, yeni bilgi ve iletişim teknolojilerine ulaşımda ve bu teknolojilerin etkili kullanımında ortaya çıkan farklılıklar ve uçurumlar, dijital uçurum (ya da dijital bölünme) kavramıyla karşılanmaktadır. Doğru cevap D'dir.
Soru 26
Telefonun icat edildiği yıl aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1800
B
1816
C
1876
D
1895
E
1897
Açıklama:
Telefonun icat edildiği 1876 yılından bu yana, insanın uzak mesafelerle, sözlü olarak ve eşzamanlı iletişime geçebilme tutkusu artarak sürdü. Doğru cevap C'dir.
Soru 27
Teknoloji, onun üretilmesini ve geliştirilmesini sağlayan bir dizi toplumsal, kurumsal, ekonomik ve kültürel seçimden bağımsız düşünülemez, görüşünü ileri süren yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Teknolojinin Toplumsal Şekillenmesi
B
Teknolojik Belirlenimci Yaklaşım
C
Apparatgeist Kuramı
D
Sosyokültürel Yaklaşım
E
Ekonomi-politik Yaklaşım
Açıklama:
Teknolojik belirlenimci yaklaşıma karşı çıkarak, teknolojik bir yeniliğin üretim sürecinde pek çok teknoloji dışı etkenin belirleyici olduğunu ileri sürüyorlar. Teknolojinin toplumsal şekillenmesi (social shaping of technology) olarak adlandırılan bu yaklaşıma göre, herhangi bir teknoloji, onun üretilmesini ve geliştirilmesini sağlayan bir dizi toplumsal, kurumsal, ekonomik ve kültürel seçimden bağımsız düşünülemez. Doğru cevap A'dır.
Soru 28
Aşağıdakilerden hangisi teknolojik belirlenimci yaklaşımı savunan kuramcılardan biri değildir?
Seçenekler
A
Marshall McLuhan
B
Harold Innis
C
Neil Postman
D
Manuel Castells
E
MacKenzie
Açıklama:
MacKenzie ve Wacjman (1999) gibi araştırmacılar da teknolojinin doğrusal bir gelişim çizgisi izlediğini ileri süren görüşlere ve teknolojik belirlenimci yaklaşıma karşı çıkarak, teknolojik bir yeniliğin üretim sürecinde pek çok teknoloji dışı etkenin belirleyici olduğunu ileri sürüyorlar.Doğru cevap E'dir.
Soru 29
Aşağıdakilerden hangisi teknolojinin toplumsal olarak inşa edildiği görüşüne karşı çıkarak, mobil telefonların, teknolojiyi kullanan bireyler ve toplumlar arasında, ortak bir zaman algısına dayalı, evrensel bir ruh olduğunu ileri sürer?
Seçenekler
A
Manuel Castells
B
James E. Katz
C
Marshall McLuhan
D
Walter Ong
E
Joshua Meyrowitz
Açıklama:
Apparatgeist kuramı, mobil teknolojiler ve toplumsal etkileri üzerine çalışmalarıyla bilinen Katz ve Aakhus, aracın, yalnızca o teknolojinin tasarımını değil, aynı zamanda bu teknolojiyi kullanan, kullanmayan ve karşı olanları da etkileyen evrensel bir ruhu olduğunu ileri sürer. Doğru cevap B'dir.
Soru 30
Hangi seçenekte, ietişim teknolojileri alanında yaşanan gelişmeleri toplumsal örgütlenmenin ve değişmenin başat değişkeni olarak tanımlayan bir kuramcının adı yer almaktadır?
Seçenekler
A
Walter Lippmann
B
Paul Lazarsfeld
C
Aristotales
D
Joshua Meyrowitz
E
E. Noelle Neumann
Açıklama:
Paul Lazarsfeld, iki aşamalı akış kuramı;Walter Lippmann, gündem belirleme kuramı;E. Noelle Neumann, sessizlik sarmalı.
İletişim teknolojileri alanında yaşa-nan gelişmeleri toplumsal örgütlenmenin ve dönüşümün başat değişkeni olarak tanımlayan kuramcılardan Harold Innis, Marshall McLuhan, Walter Ong, Joshua Meyrowitz, Neil Postman ya da Manuel Castells.
İletişim teknolojileri alanında yaşa-nan gelişmeleri toplumsal örgütlenmenin ve dönüşümün başat değişkeni olarak tanımlayan kuramcılardan Harold Innis, Marshall McLuhan, Walter Ong, Joshua Meyrowitz, Neil Postman ya da Manuel Castells.
Soru 31
Televizyon'un gerek bir ietişim ortamı gerekse işleyiş mekanizması açısından yıkıcı bir özelliğe sahip olduğunu ileri süren kuramcı hangisidir?
Seçenekler
A
Alvin Toffler
B
Marshall McLuhan
C
Neil Postman
D
Manuell Castells
E
Walter Ong
Açıklama:
Postman (2010), televizyonun gerek bir iletişim ortamı, gerekse işleyiş mekanizması açısından yıkıcı bir öze sahip olduğunu ileri sürüyor. Postman’a göre 20. yüzyılın en etkili kitle iletişim aracı olan televizyon, kültürel açıdan son derece yoksul bir içeriğe hizmet eden ve demokratik süreçleri bozulmaya uğratan bir iletişim biçimini dayatır.
Soru 32
Televizyonun çocukluğun yok olmasına neden olduğu görüşünü ileri süren kuramcı hangi seçenekte yer almaktadır?
Seçenekler
A
Manuell Castells
B
Joshua Meyrowitz
C
Raymond Williams
D
Harold Innnis
E
Stephen J. Gould
Açıklama:
Meyrowitz de televizyonun çocukluğun yok olmasına neden olduğunu ileri sürer. Bu teze göre sanayileşme sonrasında sınırları, sorumlulukları ve sorunları yetişkinlerin dünyasından keskin biçimde ayrılan, böylece kendilerine ait bir dünya edinen çocuk-lar, televizyonun çocuk ve yetişkin dünyalarını bir arada sunan içerikleri karşısında bu özerk alanı yitirme tehlikesi içindedirler. Aileler, televizyondan önce çocuklarının toplumsallaşma alanları ve kültürel tüketimleri konusunda belirleyici/sınırlayıcı olabiliyorlarken, televizyon, çocuk ve yetişkin arasındaki çizginin silikleşmesine neden olmuştur
Soru 33
Televizyonun kültürel bir biçim olduğunu ve içinde yer aldığı toplumdan soyutlanamayacağını ileri süren kuramcı hangisidir?
Seçenekler
A
Marshall McLuhan
B
Raymond Williams
C
Harold Innis
D
Neil Postman
E
Joseph Meyrowitz
Açıklama:
televizyonun kültürel bir form olduğunu, dolayısıyla içinde yer aldığı kültürden soyutlanamayacağını ileri süren Raymond Williams’a (2003) göre teknolojinin, onun üretildiği, kullanıldığı, tüketildiği toplumsal, kültürel ve politik bağlam içerisinde irdelenmesi gerekiyor. İletişim araçları karşısındaki kitle ho-mojen nitelikler taşımıyor; dolayısıyla bir iletişim aracının kitleleri benzer biçimde ve düzeyde etkilemesi söz konusu olamaz. Bir aracın üretimini gerekli kılan nedenler ile o aracın farklı bireyler ya da toplumlar tarafından kullanılma biçimleri arasında önemli farklılıklar vardır; çünkü teknoloji, kendisinin nasıl kullanılacağına dair bir öneride bulunabilir, ancak bunu önceden belirleme ve sınırlama gücüne sahip değildir.
Soru 34
Hangi seçenekte teknolojik belirlenimci yaklaşıma karşı çıkan bir isim yer almaktadır?
Seçenekler
A
Marshall McLuhan
B
Harold Innis
C
Walter Ong
D
Manuell Castells
E
Raymond Williams
Açıklama:
Raymond Wiliams
Soru 35
Küresel köy kavramı aşağıdakilerden hangisi tarafından alanyazına kazandırılmıştır?
Seçenekler
A
Marshall McLuhan
B
Raymond Williams
C
Neil Postman
D
Walter Ong
E
Manurl Castells
Açıklama:
Çağdaş küreselleşme tartışmalarında sıklıkla göndermede bulunulan “küresel köy” kavramı-nı alanyazına kazandıran Marshall McLuhan’dır.
Soru 36
Modern iletişim teknolojilerinin totoliter bir iktidarın elinde ürkütücü bir denetim mekanizmasına dönüştüğü çarpıcı bir distopya olan, 1984 isimli romanın yazarı hangi seçenekte yer almaktadır?
Seçenekler
A
H.G. Wells
B
Orson Welles
C
George Orwell
D
John Stuart Mill
E
Aldous Huxley
Açıklama:
İngiliz edebiyatının önemli isimlerinden Eric Arthur Blair (1903-1950) ya da bilinen takma ismiyle George Orwell, 1984 (Çev. Celal Üster, Can) adlı ünlü romanında, modern ileti-şim teknolojilerinin totaliter bir iktidarın (Big Brother) elinde ürkütücü bir denetim mekanizmasına dönüştüğü, çarpıcı bir distopya yaratır. Uzun yıllar medya-iktidar ilişkisine dair eleştirel yaklaşımlara esin kaynağı olan bu son derece etkileyici roman, yeni iletişim teknolojilerinin hızlı yayılımı karşısında bir bakıma yeniden keşfedilmiştir.
Soru 37
Yeni bilgi ve iletişim teknolojilerinin yarattığı kaygıları vurgulayan, Dijital Kültürü Anlamak kitabının yazarı kimdir?
Seçenekler
A
Raymond Williams
B
Manuel Castells
C
Marshall McLuhan
D
Pierre Bourdieu
E
Vincent Miller
Açıklama:
Yeni bilgi ve iletişim teknolojilerinin ürettiği kaygıların altını çizen Vincent Miller, Dijital Kültürü Anlamak (Understanding Digital Culture, Sage, 2011) kita-bında, bir süre Williams’ın izinden gidiyor. Miller, Williams’ın televizyon üzerine çözümlemelerine atıfta bulunarak, bir takım bilimsel ve teknik araştırmaların sonunda icat edilen bir araç olarak televizyonun haber ve eğlence endüstrisini tümüyle değiştiren gücünü; toplumsal ilişkiler üzerindeki beklenmedik etkilerini; ailenin ve günlük yaşamın bir parçasına dönüşme serüvenini; gerçekliğe ve dünyanın kalanına dair algımızı değiştirme potansiyelini sıralıyor.
Soru 38
Net yanılsaması adlı eserin de yazarı olan, ''özgürlükler twitle gelmez'' diyen, internetin özgürleştirdiğine inanaları siber-ütopyacı olarak nitelendiren araştırmacı yazar kimdir?
Seçenekler
A
Eric Arthur Blair
B
Evgeny Morozov
C
Julian Assange
D
Manuel Castells
E
Stuart Hall
Açıklama:
Evgeny Morozov da Net Yanılsaması: İnternet Bizi Nasıl Özgürleştirmez (Net Delusion: How to Not to Liberate The World) kitabında, İnternet’e atfedilen demokratik öz ve özgürleşim potansiye-linin gerçeği -ya da en azından gerçekliğin bazı boyutlarını- yansıtmaktan uzak olduğunu ileri sürüyor. Morozov kitabında, iktidar odaklarının aynı teknolojiyi anti-demokratik uygulamalar ve toplumsal kontrol amacıyla nasıl kullandığını, çarpıcı örneklerle anlatıyor.
Soru 39
Dördüncü Dünya kavramsallaştırması kim tarafından yapılmıştır?
Seçenekler
A
Manuel Castells
B
Terry Flew
C
Barry Wellman
D
Gülseren Adaklı
E
Sevda Alankuş
Açıklama:
Manuel Castells, toplumların teknolojiyle mesafelerinden yola çıkarak, teknoloji merkezli bir “dördüncü dünya” tanımı yapar.
Soru 40
Genel olarak, varsıllar ile yoksullar, gelişmiş ülkeler ile gelişmekte olan ülkeler, beyazlar ile siyahlar, erkekler ile kadınlar, gençler ile yaşlılar, kentliler ile kırsal kesimde yaşayanlar, fiziksel olarak yeterli olanlar ile engelliler, İngilizce konuşanlar ile diğer dilleri konuşanlar arasında, yeni bilgi ve iletişim teknolojilerine ulaşımda ve bu teknolojilerin etkili kullanımında ortaya çıkan farklılıklar .............. adını alır.
Yukarıdaki tanımda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Yukarıdaki tanımda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Dijital uçurum
B
Dijital boşluk
C
Dijital Eksiklik
D
Dijital Ortam
E
Dijital Saat
Açıklama:
Yukarıda tanımı verilen terim dijital uçurumdur. Doğru cevap A'dır.
Soru 41
Aşağıdakilerden hangisi televizyonun çocukluğu yok ettiğini savunmuştur?
Seçenekler
A
McLuhan
B
Postman
C
Meyrowitz
D
Wacjman
E
MacKenzie
Açıklama:
Postman’a göre 20. yüzyılın en etkili kitle iletişim aracı olan televizyon, kültürel açıdan son derece yoksul bir içeriğe hizmet eden ve demokratik süreçleri bozulmaya uğratan bir iletişim biçimini dayatır. Benzer bir perspektife sahip olan Meyrowitz de televizyonun çocukluğun yok olmasına neden olduğunu ileri sürer. Doğru cevap C'dir.
Soru 42
"............ mevcut ya da potansiyel bir takım kaynakların ve olanakların, karşılıklı olarak birbirlerini tanıyan, yakın ilişki halinde olan kişiler arasındaki kurumsallaşmış, dayanıklı ağlara bağlı olarak kümelenmesidir."
Yukarıda tanımı verilen terim aşağıdakilerden hangisidir?
Yukarıda tanımı verilen terim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sosyal sorumluluk
B
Sosyal davranış
C
Sosyal hayat
D
Sosyal Sermaye
E
Sosyal Bilgiler
Açıklama:
Bourdieu’nün ifadesiyle sosyal sermaye, mevcut ya da potansiyel bir takım kaynakların ve olanakların, karşılıklı olarak birbirlerini tanıyan, yakın ilişki halinde olan kişiler arasındaki kurumsallaşmış, dayanıklı ağlara bağlı olarak kümelenmesidir. Doğru cevap D'dir.
Soru 43
Aşağıdakilerden hangisi Eric Arthur Blair'ın takma ismidir?
Seçenekler
A
Charles Dickens
B
George Eliot
C
Joseph Conrad
D
Ray Bradbury
E
George Orwell
Açıklama:
Eric Arthur Blair'in takma ismi George Orwell'dir. Doğru cevap E'dir.
Soru 44
Aşağıdakilerden hangisi George Orwell'ın "modern iletişim teknolojilerinin totaliter bir iktidarın elinde ürkütücü bir denetim mekanizmasına dönüştüğü, çarpıcı bir distopya" konusunu işlediği eseridir?
Seçenekler
A
1984
B
Boğulmamak İçin
C
Hayvan Çiftliği
D
1Q84
E
Oliver Twist
Açıklama:
George Orwell, 1984 adlı ünlü romanında, modern iletişim teknolojilerinin totaliter bir iktidarın (Big Brother) elinde ürkütücü bir denetim mekanizmasına dönüştüğü, çarpıcı bir distopya yaratır. Uzun yıllar medya-iktidar ilişkisine dair eleştirel yaklaşımlara esin kaynağı olan bu son derece etkileyici roman, yeni iletişim teknolojilerinin hızlı yayılımı karşısında bir bakıma yeniden keşfedilmiştir. Doğru cevap A'dır.
Soru 45
Aşağıdakilerden hangisi 2009 yılında en fazla mobil telefon aboneliğine sahiptir?
Seçenekler
A
Çin
B
Fransa
C
Brezilya
D
Rusya
E
Meksika
Açıklama:
Çin 2009 yılında 747,000,000 mobil telefon aboneliğine sahipti. Doğru cevap A'dır.
Soru 46
Aşağıdakilerden hangisi 2009 yılında en az mobil telefon aboneliğine sahipti?
Seçenekler
A
Tayland
B
Birleşik Krallık
C
Nijerya
D
Fransa
E
ABD
Açıklama:
Fransa 2009 yılında 59,543,000 mobil telefon aboneliğine sahipti. Doğru cevap D'dir.
Soru 47
Aşağıdakilerden hangisi mobil iletişim teknolojilerin farklı ülke ve toplumlar tarafından erişiminde önemli farklılıkların ortaya çıkmasında etken olan nedenlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Ekonomik etkenler
B
Coğrafi etkenler
C
Endüstriyel etkenler
D
Hukuki nedenler
E
Hükümetin çabası
Açıklama:
Hukuki nedenler mobil iletişim teknolojisinde etkili olmamıştır. Doğru cevap D'dir.
Soru 48
Castells'e göre, kablosuz internetin insanların ekonomik, kültürel ve politik etkinliklerinin ayrılmaz ve mobil parçasına dönüştüğü toplum biçimi nedir?
Seçenekler
A
Ağ toplumu
B
Milenyum toplumu
C
Teknolojik toplum
D
Asosyal toplum
E
Ethernet toplumu
Açıklama:
Castells’in kavramsal- laştırdığı “ağ toplumu” içerisinde kablosuz İnter- net, insanın ekonomik, kültürel ve politik etkinlik- lerinin ayrılmaz ve mobil bir parçasına dönüşüyor.
Soru 49
Castells, teknolojik gelişmelerin büyük bir kısmına uzak kalmış, dolayısıyla bu teknolojiler yoluyla sürekli etkileşim halinde bulunan küresel toplumun dışına itilmiş bireyleri, grupları, ve toplumları nasıl adlandırır?
Seçenekler
A
"Dördüncü dünya" insanları
B
"Alt-kültür" insanları
C
"Eski Çağ" insanları
D
"Geleneksel" insanlar
E
"Asosyal" insanlar
Açıklama:
Castells’in dördüncü dünyası, teknolojik gelişmelerin büyük kısmına uzak kalmış, küreselleşme sürecinin bir parçası olan bilgi ve iletişim teknolojilerinden haberdar olmayan, dolayısıyla bu teknolojiler yoluyla sürekli etkileşim halinde bulunan küresel toplumun dışına itilmiş bireylerden, gruplardan, toplumlardan oluşur.
Soru 50
Gelişmekte olan ülkeler 2000-2003 yılları arasında mobil teknoloji pazarınınyüzde kaçını oluşturmaktaydı ?
Seçenekler
A
%80
B
%60
C
%40
D
%20
E
%10
Açıklama:
Mobil iletişim teknolojileri içerisinde öne çıkan mobil telefonun ve kablosuz İnternet’in küresel düzeyde kullanımını ve yayılımını açıklayabileceksiniz.
Gelişmekte olan ülkeler 2000-2003 yılları arasında mobil teknoloji pazarının %60'ını oluşturmaktaydı.
Gelişmekte olan ülkeler 2000-2003 yılları arasında mobil teknoloji pazarının %60'ını oluşturmaktaydı.
Soru 51
1984 adlı ünlü roman kime aittir ?
Seçenekler
A
George Orwell
B
Evgeny Morozov
C
Zhen-Wei
D
Terry Flew
E
Barry Wellman
Açıklama:
Teknolojik belirlenimci yaklaşımı ve konunun yeni iletişim teknolojileriyle il- gili tartışmalardaki yerini değerlendirebileceksiniz.
1984 adlı ünlü romanININ yazarı.
1984 adlı ünlü romanININ yazarı.
Soru 52
"Dijital Kültürü Anlamak" kitabı kime aittir ?
Seçenekler
A
George Orwell
B
Eric Arthur Blair
C
Vincent Miller
D
Evgeny Morozov
E
Barry Wellman
Açıklama:
Teknolojik belirlenimci yaklaşımı ve konunun yeni iletişim teknolojileriyle il- gili tartışmalardaki yerini değerlendirebileceksiniz.
"Dijital Kültürü Anlamak" kitabının yazarı
"Dijital Kültürü Anlamak" kitabının yazarı
Soru 53
"Net Yanılsaması: İnternet Bizi Nasıl Özgürleştirmez" adlı eser kime aittir ?
Seçenekler
A
Harold Innis
B
Marshall McLuhan
C
Raymond Williams
D
Evgeny Morozov
E
Terry Flew
Açıklama:
Teknolojik belirlenimci yaklaşımı ve konunun yeni iletişim teknolojileriyle il- gili tartışmalardaki yerini değerlendirebileceksiniz.
"Net Yanılsaması: İnternet Bizi Nasıl Özgürleştirmez" adlı eserin yazarı
"Net Yanılsaması: İnternet Bizi Nasıl Özgürleştirmez" adlı eserin yazarı
Soru 54
Uluslararası Telekomünikasyon Birliği’nin kısa adı nedir ?
Seçenekler
A
ITU
B
MIT
C
MTI
D
IUT
E
IIT
Açıklama:
Mobil iletişim teknolojileri içerisinde öne çıkan mobil telefonun ve kablosuz İnternet’in küresel düzeyde kullanımını ve yayılımını açıklayabileceksiniz.
Uluslararası Telekomünikasyon Birliği’nin kısa adı.
Uluslararası Telekomünikasyon Birliği’nin kısa adı.
Soru 55
İletişim teknolojilerine erişim ve etkili kullanımda; sosyoekonomik, etnik, kültürel, toplumsal, coğrafi ve benzeri farklılıklara bağlı olarak ortaya çıkan durum aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilir?
Seçenekler
A
Teknolojik belirlenim
B
Sosyokültürel uçurum
C
Ekonomik uçurum
D
Dijital uçurum
E
Teknolojik gerilik
Açıklama:
Mobil iletişim teknolojilerin sosyoekonomik eşitsizliklerle ilişkisini ve geliş- mekte olan ekonomiler için sağladığı olanakları tartışabileceksiniz.
İletişim teknolojilerine erişim ve etkili kullanımda; sosyoekonomik, etnik, kültürel, toplumsal, coğrafi ve benzeri farklılıklara bağlı olarak ortaya çıkan durumun ifadesidir.
İletişim teknolojilerine erişim ve etkili kullanımda; sosyoekonomik, etnik, kültürel, toplumsal, coğrafi ve benzeri farklılıklara bağlı olarak ortaya çıkan durumun ifadesidir.
Soru 56
I. Herhangi bir teknoloji, üretilmesini ve geliştirilmesini sağlayan toplumsal, kurumsal, ekonomik ve kültürel seçimden bağımsız değildirII. Teknoloji kendisinin nasıl kullanılacağına ilişkin bir öneride bulunabilir ancak bunu önceden belirleme ve sınırlama gücüne sahip değildirIII. Bilgi ve iletişim teknolojilerinde yaşanan gelişmeler, ortak bir sosyoekonomik, kültürel ve politik kimliği temsil etmeyen bireyler,toplumlar ve coğrafyalar üzerinde benzeştirici etkilerde bulunabilirIV. Yeni iletişim teknolojileri, özellikle de internet, toplumsal morfolojiyi yeniden yapılandırma gücüne sahiptir.Yukarıdaki ifadelere göreTeknolojik Belirlenimci yaklaşım için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
I, II
B
I, III
C
II, III
D
II, IV
E
III, IV
Açıklama:
Mobil iletişim teknolojilerin sosyoekonomik eşitsizliklerle ilişkisini ve geliş- mekte olan ekonomiler için sağladığı olanakları tartışabileceksiniz.
Teknolojik Belirlenimci yaklaşım için doğru ifade.
Teknolojik Belirlenimci yaklaşım için doğru ifade.
Soru 57
Aşağıdakilerden hangisi mobil iletişim teknolojilerine erişimde ülkeler ve toplumlar arasında ortaya çıkan farkların nedenlerinden değildir?
Seçenekler
A
Satın alma gücü
B
Alt yapıya yapılan yatırım
C
Sosyal politikalar
D
Teknik olanaklar
E
Sosyokültürel etkenler
Açıklama:
Mobil iletişim teknolojilerin sosyoekonomik eşitsizliklerle ilişkisini ve geliş- mekte olan ekonomiler için sağladığı olanakları tartışabileceksiniz.
Mobil iletişim teknolojilerine erişimde ülkeler ve toplumlar arasında ortaya çıkan farkların nedenlerinden birisi sosyal politikalar değildir.
Mobil iletişim teknolojilerine erişimde ülkeler ve toplumlar arasında ortaya çıkan farkların nedenlerinden birisi sosyal politikalar değildir.
Soru 58
Kanada’lı ünlü araştırmacı Marshall McLuhan'ın (1911-1980) meşhur mottosu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Araç mesajın kendisidir.
B
Araç mesaj değildir.
C
Medya ile toplum ilişkileri iletişim yöntemlerini değişikliğe uğratmaz.
D
Araç odaklı bir iletişim düşünülemez.
E
Medyayı anlamak imkansızdır.
Açıklama:
Teknolojik belirlenimci yaklaşımı ve konunun yeni iletişim teknolojileriyle il- gili tartışmalardaki yerini değerlendirebileceksiniz.
Kanada’lı araştırmacı Marshall McLuhan (1911-1980), çok sayıda önemli çalışmaya imza attı. Kuramcı “araç mesaj›n kendisidir” mottosuyla bilinen yaklaşımını, ilk baskısı 1964 yılında yapılan
Understanding Media (Medyayı Anlamak) kitabında geliştirmiştir.
Kanada’lı araştırmacı Marshall McLuhan (1911-1980), çok sayıda önemli çalışmaya imza attı. Kuramcı “araç mesaj›n kendisidir” mottosuyla bilinen yaklaşımını, ilk baskısı 1964 yılında yapılan
Understanding Media (Medyayı Anlamak) kitabında geliştirmiştir.
Soru 59
Aşağıdakilerden hangisi ünlü iletişim bilimcisi Neil Postman'ın televizyonla ilgili görüşlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Televizyon iletişim ortamı olarak yıkıcı bir öze sahiptir.
B
Televizyon işleyiş mekanizması açısından yıkıcı bir öze sahiptir.
C
Televizyon bir eğlence aracı olarak bireylerde kalıcı izler bırakmaz
D
Televizyon bir eğlence aracı olarak bireylerde kalıcı izler bırakır.
E
Televizyon kültürel açıdan son derece yoksul bir içeriğe hizmet eder.
Açıklama:
Teknolojik belirlenimci yaklaşımı ve konunun yeni iletişim teknolojileriyle il- gili tartışmalardaki yerini değerlendirebileceksiniz.
Postman (2010), televizyonun gerek bir iletişim ortamı, gerekse işleyiş mekanizması açısından yıkıcı bir öze sahip olduğunu ileri sürüyor.
Postman (2010), televizyonun gerek bir iletişim ortamı, gerekse işleyiş mekanizması açısından yıkıcı bir öze sahip olduğunu ileri sürüyor.
Soru 60
Mobil telefonların kullanımıyla ilgili olarak aşağıdaki saptamalardan hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Mobil telefon bireysel, alışveriş, , sağlık ve finans hizmetlerine kadar pek çok sosyal etkinliğin ve sürecin ayrılmaz parçası olmuştur.
B
Mobil telefonlarla küresel ölçekte iletişimde erişilebilirlik artmıştır.
C
Mobil telefonlar gitgide sabit hatların yerini almaya başlamıştır.
D
Mobil telefon teknolojisi on yıl gibi kısa bir sürede lüks eğitim olmaktan çıkmıştır.
E
Mobil telefon 25 yıl gibi bir sürede lüks tüketim aracı olmaktan çıkıp ihtiyaçlar listesine girmiştir.
Açıklama:
Mobil iletişim teknolojileri içerisinde öne çıkan mobil telefonun ve kablosuz İnternet’in küresel düzeyde kullanımını ve yayılımını açıklayabileceksiniz.
Mobil Telefon: Lüks Tüketim Araçları Listesinden, İhtiyaçlar Listesine
Mobil Telefon: Lüks Tüketim Araçları Listesinden, İhtiyaçlar Listesine
Soru 61
Aşağıdakilerden hangisi Castells ve bir grup araştırmacıya göre mobil iletişim teknolojilerine erişimde ülkeler ve toplumlar arasında ortaya çıkan farklılıkların nedenlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Satın alma gücü
B
Ülkelerin coğrafi özellikleri
C
Endüstriyel etkenler
D
Kablosuz iletişim teknolojisinin tercih edilmesi
E
Hükümetlerin gösterdikleri çaba
Açıklama:
Mobil iletişim teknolojileri içerisinde öne çıkan mobil telefonun ve kablosuz İnternet’in küresel düzeyde kullanımını ve yayılımını açıklayabileceksiniz.
Söz konusu teknolojilere erişimde ülkeler ve toplumlar arasında ortaya çıkan önemli farklılıkları Castells vd.’nin (2004: 38) araştırması, beş ana başlık altında toplanabileceğini ileri sürüyor. Her şeyden önce satın alma gücüne bağlı farklılıklar, mobil teknolojilere erişimi doğrudan etkileyen ekonomik etkenler arasında yer alıyor. Yoksul kesim içerisinde mobil teknolojiye dair dinamik ve sıcak bir ilgi olduğuna tanık olmuştuk; ancak teknolojinin bir bölge üzerinde dengeli yayılımı, ancak alt yapı için gerekli harcamaların yapılabilmesiyle mümkün olabiliyor. Ülkelerin coğrafi özellikleri, bir diğer önemli etken: Küçük karasal toplumlar (örn. Avrupa ülkeleri) ve nüfusun yoğun olduğu ülkelerde
(örn. Japonya), alt yapı inşasının görece kolay olması nedeniyle, kablosuz iletişimin hızla yayıldığını görüyoruz. Hizmet ücretlendirmesi, CDMA, TDMA, GSM gibi farklı işletim standarları arasında iletişimi sağlayacak teknik olanakların yetersiz olması gibi endüstriyel etkenler, MİT’nin yayılımını etkileyebiliyor. Söz konusu teknolojilerin üretimi ve
yaygınlaştırılması için hükümetlerin gösterdikleri çaba da önemli etkenler arasındadır. Söz gelimi Çin Halk Cumhuriyeti’nde hükümetler kablosuz iletişimi özellikle teşvik ederken, ABD’de bu işlev önemli ölçüde serbest piyasa koşullarına bırakılmıştır.
Söz konusu teknolojilere erişimde ülkeler ve toplumlar arasında ortaya çıkan önemli farklılıkları Castells vd.’nin (2004: 38) araştırması, beş ana başlık altında toplanabileceğini ileri sürüyor. Her şeyden önce satın alma gücüne bağlı farklılıklar, mobil teknolojilere erişimi doğrudan etkileyen ekonomik etkenler arasında yer alıyor. Yoksul kesim içerisinde mobil teknolojiye dair dinamik ve sıcak bir ilgi olduğuna tanık olmuştuk; ancak teknolojinin bir bölge üzerinde dengeli yayılımı, ancak alt yapı için gerekli harcamaların yapılabilmesiyle mümkün olabiliyor. Ülkelerin coğrafi özellikleri, bir diğer önemli etken: Küçük karasal toplumlar (örn. Avrupa ülkeleri) ve nüfusun yoğun olduğu ülkelerde
(örn. Japonya), alt yapı inşasının görece kolay olması nedeniyle, kablosuz iletişimin hızla yayıldığını görüyoruz. Hizmet ücretlendirmesi, CDMA, TDMA, GSM gibi farklı işletim standarları arasında iletişimi sağlayacak teknik olanakların yetersiz olması gibi endüstriyel etkenler, MİT’nin yayılımını etkileyebiliyor. Söz konusu teknolojilerin üretimi ve
yaygınlaştırılması için hükümetlerin gösterdikleri çaba da önemli etkenler arasındadır. Söz gelimi Çin Halk Cumhuriyeti’nde hükümetler kablosuz iletişimi özellikle teşvik ederken, ABD’de bu işlev önemli ölçüde serbest piyasa koşullarına bırakılmıştır.
Soru 62
Mobil teknolojiler gelişmekte olan ekonomiler için çeşitli olanaklar sağlamaktadır. Aşağıdakilerden hangisi bu saptamaya uymamaktadır?
Seçenekler
A
Sabit hatlı telefon teknolojisinin son derece yüksek maliyetli alt yapısına gerek kalmaksızın mobil iletişime yatırım yapılmaktadır.
B
Mobil telefonlar düşük iletişim maliyeti göstermese de anında iletişim sağlamaktadır.
C
Mobil iletişimle ulaşım maliyetleri düşmektedir.
D
Mobil telefon, piyasa koşullarıyla mücadele eden bireylerin pazarda var olabilme olanağına katkıda bulunmaktadır.
E
Mobil telefonlarla ticari pratikler daha işlevsel olmaya başlamıştır.
Açıklama:
Mobil iletişim teknolojilerin sosyoekonomik eşitsizliklerle ilişkisini ve geliş- mekte olan ekonomiler için sağladığı olanakları tartışabileceksiniz.
Dünyanın Öteki Yüzünde Mobil İletişim
Dünyanın Öteki Yüzünde Mobil İletişim
Soru 63
2011 DPT verilerine göre Türkiye'de bilgisayarı en çok kullanan kesim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
8-15 Yaş arası
B
16-24 Yaş arası
C
25-34 Yaş arası
D
35-44 Yaş arası
E
45-54 Yaş arası
Açıklama:
Gençlerin mobil iletişim teknolojileriyle ilişkilerini tartışabileceksiniz.
Türkiye’de bilgisayar kullananlar arasında 16-24 yaş arası gençler, %67,7 gibi yüksek bir oranla en geniş kesimi oluşturuyor (DPT, 2011).
Türkiye’de bilgisayar kullananlar arasında 16-24 yaş arası gençler, %67,7 gibi yüksek bir oranla en geniş kesimi oluşturuyor (DPT, 2011).
Soru 64
Aşağıdakilerden hangisi teknolojilere erişimde ülkeler ve toplumlar arası ortaya çıkan önemli farklılıkların nedenlerinden değildir?
Seçenekler
A
Ekonomik etkenler
B
Coğrafi özellikler
C
Endüstriyel etkenler
D
Hükümetin gösterdiği çaba
E
İklimsel etkenler
Açıklama:
Mobil iletişim teknolojilerin sosyoekonomik eşitsizliklerle ilişkisini ve geliş- mekte olan ekonomiler için sağladığı olanakları tartışabileceksiniz.
Mobil Telefon: Lüks Tüketim Araçları Listesinden, İhtiyaçlar Listesine
Mobil Telefon: Lüks Tüketim Araçları Listesinden, İhtiyaçlar Listesine
Soru 65
Aşağıdakilerden hangisi diğerlerinden daha önce icat edilmiştir?
Seçenekler
A
Telefon
B
Televizyon
C
CD
D
Lazer
E
Modem
Açıklama:
Mobil iletişim teknolojilerin sosyoekonomik eşitsizliklerle ilişkisini ve geliş- mekte olan ekonomiler için sağladığı olanakları tartışabileceksiniz.
Mobil Telefon: Lüks Tüketim Araçları Listesinden, İhtiyaçlar Listesine
Mobil Telefon: Lüks Tüketim Araçları Listesinden, İhtiyaçlar Listesine
Soru 66
Uluslararası Telekomünikasyon Birliği’nin (International Telecommunication Union, ITU) verilerine göre aşağıdakilerden hangisi ekonomik kriz dönemlerinde ciddi düşüşün yaşanmadığı harcama kalemlerindendir?
Seçenekler
A
İletişim
B
Mobilya, ev araçları
C
Kıyafet ve Ayakkabı
D
Yemek ve Alkolsüz içecekler
E
Alkollü içecekler, Sigara
Açıklama:
Mobil iletişim teknolojileri içerisinde öne çıkan mobil telefonun ve kablosuz İnternet’in küresel düzeyde kullanımını ve yayılımını açıklayabileceksiniz.
Mobil İletişim Teknolojileri: Bağlanmanın Sınırları
Mobil İletişim Teknolojileri: Bağlanmanın Sınırları
Soru 67
Aşağıdakilerden hangisi George Orwell'in kaleme aldığı, modern iletişim teknolojilerinin totaliter bir iktidarın (Big Brother) elinde ürkütücü bir denetim mekanizmasına dönüştüğü, çarpıcı bir distopyayı anlatan romanıdır?
Seçenekler
A
1984
B
2001
C
Yüksek Şatodaki Adam
D
Mülksüzler
E
Son Şeyler Ülkesinde
Açıklama:
Teknolojik belirlenimci yaklaşımı ve konunun yeni iletişim teknolojileriyle il- gili tartışmalardaki yerini değerlendirebileceksiniz.
George Orwell, 1984 (Çev. Celal Üster, Can) adlı ünlü romanında, modern iletişim teknolojilerinin totaliter bir iktidarın (Big Brother) elinde ürkütücü bir denetim mekanizmasına dönüştüğü, çarpıcı bir distopya yaratır.
George Orwell, 1984 (Çev. Celal Üster, Can) adlı ünlü romanında, modern iletişim teknolojilerinin totaliter bir iktidarın (Big Brother) elinde ürkütücü bir denetim mekanizmasına dönüştüğü, çarpıcı bir distopya yaratır.
Soru 68
I. Mobil iletişim teknolojileri, gençlerin günlük yaşamında diğer yaş gruplarına göre daha merkezdedirII. Gençlerle ebeveyn arasındaki ilişkileri sağlamlaştırırIII. Gençleri sosyal dünyadan koparırIV. Yoğun iş yaşamı içinde günlük yaşamı örgütlemeye katkı yaparYukarıdaki ifadelere göre, aşağıdakilerden hangisi mobil teknolojilerin gençlik kültürü üzerindeki etkileri bağlamında doğrudur?
Seçenekler
A
I, II
B
I, II, IV
C
I, III, IV
D
II, III, IV
E
II, III
Açıklama:
Gençlerin mobil iletişim teknolojileriyle ilişkilerini tartışabileceksiniz.
Diğer yaş gruplarıyla karşılaştırıldığında yeni iletişim teknolojilerine çok daha hızlı biçimde adapte olabilen gençler, teknolojiyi günlük yaşamlarına çok farklı biçimlerde uyarlama becerisi gösteriyorlar (van Dijk, 2006: 180).
Diğer yaş gruplarıyla karşılaştırıldığında yeni iletişim teknolojilerine çok daha hızlı biçimde adapte olabilen gençler, teknolojiyi günlük yaşamlarına çok farklı biçimlerde uyarlama becerisi gösteriyorlar (van Dijk, 2006: 180).
Soru 69
Aşağıdakilerden hangisi mobil telefonlar ile ekonomik gelişme arasındaki ilişki bağlamında değerlendirilmez?
Seçenekler
A
Artan sosyal paylaşım düzeyi
B
Düşük iletişim maliyeti
C
Anında iletişim olanağı
D
Bireyler arası bilgi akışı
E
Ticaret pratiklerinin işlevselleşmesi
Açıklama:
Mobil iletişim teknolojilerin sosyoekonomik eşitsizliklerle ilişkisini ve geliş- mekte olan ekonomiler için sağladığı olanakları tartışabileceksiniz.
Mobil Teknolojiler ve Gelişen Dünya
Mobil Teknolojiler ve Gelişen Dünya
Soru 70
Aşağıdakilerden hangisi iletişim teknolojilerinde yaşanan gelişmelerle ilgili doğru bir bilgidir?
Seçenekler
A
BİT'teki değişimler farklı sosyoekonomik, kültürel ve politik özellikler gösteren toplumlarda farklı düzeylerde yaşanmıştır.
B
Geçmişten günümüze bir değerlendirme yapıldığında internet temelli teknolojilerde dijital uçurumun korunduğu görülmektedir.
C
Gelişmekte olan ülkelerin 2000-2003 yılları arasında mobil teknoloji pazarının %30'unu oluşturduğu ileri sürülmektedir.
D
Açlık ve yoksulluğun kalıcı toplumsal sorunlara dönüştüğü coğrafyalarda iletişim teknolojileri, bireylerin “temel ihtiyaçlar” listesinde alt sıralardadır.
E
Son yıllarda BİT'teki değişimlerin Avrupa ve ABD gibi ileri kapitalist toplumlarla sınırlı kaldığı dikkati çekmektedir.
Açıklama:
Bilgi ve iletişim teknolojilerinin toplumsal, bölgesel, coğrafi etki alanı haritası,
söz konusu dönüşümlerin yalnızca ileri kapitalist toplumlarla sınırlı kalmadığını açıkça gösteriyor. Geçmişten günümüze bir değerlendirme yapıldığında internet temelli teknolojilerde dijital uçurumda ciddi gerilemelerin yaşandığı, açlık ve yoksulluğun kalıcı toplumsal sorunlara dönüştüğü coğrafyalarda bile iletişim teknolojilerinin, bireylerin “temel ihtiyaçlar” listesinde üst sıralarda yer aldığı dikkati çekmektedir. Gelişmekte olan ülkelerin 2000-2003 yılları arasında mobil teknoloji pazarının %60'ını oluşturduğu ileri sürülmektedir. Bununla birlikte iletişim teknolojilerinde hızlı değişimin yaşandığı ilk yıllarda BİT'teki değişimler farklı sosyoekonomik, kültürel ve politik özellikler gösteren toplumlarda farklı düzeylerde yaşanmıştır. Dolayısıyla doğru cevap A'dır.
söz konusu dönüşümlerin yalnızca ileri kapitalist toplumlarla sınırlı kalmadığını açıkça gösteriyor. Geçmişten günümüze bir değerlendirme yapıldığında internet temelli teknolojilerde dijital uçurumda ciddi gerilemelerin yaşandığı, açlık ve yoksulluğun kalıcı toplumsal sorunlara dönüştüğü coğrafyalarda bile iletişim teknolojilerinin, bireylerin “temel ihtiyaçlar” listesinde üst sıralarda yer aldığı dikkati çekmektedir. Gelişmekte olan ülkelerin 2000-2003 yılları arasında mobil teknoloji pazarının %60'ını oluşturduğu ileri sürülmektedir. Bununla birlikte iletişim teknolojilerinde hızlı değişimin yaşandığı ilk yıllarda BİT'teki değişimler farklı sosyoekonomik, kültürel ve politik özellikler gösteren toplumlarda farklı düzeylerde yaşanmıştır. Dolayısıyla doğru cevap A'dır.
Soru 71
Mobil telefon sahipliği oranının 2008 yılı itibarıyla diğer ileri iletişim teknolojilerinin tamamını geride bırakarak % 87,2 rakamına ulaştığı ve kentsel (% 89,8) ve kırsal % (82,2) alanda mobil telefon sahipliğinin birbirine yakın oranlarda olduğu gözlenmiştir. Bu bilgiler ışığında mobil telefon sahipliğiyle ilgili olarak aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?
Seçenekler
A
Mobil telefon kullanımıyla küresel ölçekte erişilebilirlik artmıştır
B
Mobil telefonlar eşzamanlı iletişim gereksinimini karşıladı
C
Mobil telefonlar toplumun genelinde önemli bir gereksinim olarak görülmektedir
D
Mobil telefonlar insanın deneyimlerinin çeşitlenmesine katkı sağlamaktadır
E
Mobil telefonlar bazı sosyal kesimler tarafından bir statü göstergesi olarak kullanılmaktadır
Açıklama:
Hanelerde mobil telefon sahipliği oranının, 2008 yılı itibarıyla diğer ileri iletişim teknolojilerinin tamamını geride bırakarak % 87,2 rakamına ulaşmış olması; özellikle kentsel ve kırsal alanda sırasıyla % 89,8 ve % 82,2 olan oranların birbirine yakınlığı, mobil telefonun sadece kentli ve ekonomik gelir seviyesi görece yüksek kesimlerde değil, toplumun genelinde önemli bir gereksinim olarak algılandığını göstermektedir. Dolayısıyla doğru cevap C'dir.
Soru 72
Aşağıdakilerden hangisi gençlerin çevrimiçi ağlar yoluyla sosyalleşmesine örnektir?
Seçenekler
A
Sınıftan arkadaşıyla kafeye gitmesi
B
Farklı ülkeden biriyle messenger üzerinden yazışması
C
Sinemaya gitmek amacıyla arkadaşını davet etmesi
D
Ailesiyle birlikte tatil planı yapması
E
Voleybol takımında lisanlı öğrenci olması
Açıklama:
Mobil teknolojiyi kullanarak bireyin çevresindekilerle birlikte zaman geçirmesi anlamına gelebilecek "çevrimiçi ağlar yoluyla sosyalleşmeye" B seçeneği örnek gösterilebilir. Diğer seçeneklerde bireyin mobil teknolojiyi kullandığına dair bir bilgi paylaşımı bulunmamaktadır. Dolayısıyla doğru cevap B'dir.
Soru 73
Aşağıdakilerden hangisi teknolojik gelişmelerin büyük kısmına uzak kalmış, küreselleşme sürecinin bir parçası olan bilgi ve iletişim teknolojilerinden haberdar olmayan dolayısıyla küresel toplumun dışına itilmiş bireyleri grupları veya toplumları tanımlamak amacıyla kullanılan kavramdır?
Seçenekler
A
Dörüüncü dünya
B
Birinci dünya
C
Üçüncü dünya
D
Beşinci dünya
E
İkinci dünya
Açıklama:
Castells’in dördüncü dünyası, teknolojik gelişmelerin büyük kısmına uzak kalmış, küreselleşme sürecinin bir parçası olan bilgi ve iletişim teknolojilerinden haberdar olmayan, dolayısıyla bu teknolojiler yoluyla sürekli etkileşim halinde bulunan küresel toplumun dışına itilmiş bireylerden, gruplardan, toplumlardan oluşur. Dolayısıyla doğru cevap A'dır.
Soru 74
Aşağıdakilerden hangisi Mobil teknolojilerin gelişmekte olan ülkelere sağladığı yararlardan değildir?
Seçenekler
A
İletişim maliyetinde düşmenin yaşanması
B
Anında iletişim olanağının artması
C
Mal ve hizmetin daha geniş kitleye ulaştırılması
D
Ulusal ve uluslararası ulaşım maliyetinin artması
E
Ticari pratiklerinin daha işlevsel hale gelmesi
Açıklama:
Mobil telefonlar ile ekonomik gelişme arasındaki ilişkiye odaklanan çalışmalardan bir kısmı, telekomunikasyon teknolojilerinin sağladığı bireylerarası bilgi akışı, düşük iletişim maliyeti ve anında iletişim olanakları sayesinde mal ve hizmetlerin daha geniş bir tüketici kitlesine daha hızlı ulaştırılabildiğini, iletişim ve ulaşım maliyetlerinin önemli ölçüde düştüğünü, ticari pratiklerinin daha işlevsel hale geldiğini ileri sürüyorlar. Bu bilgiler ışığında doğru cevap D'dir.
Soru 75
Dijital teknolojilere erişimde farklı gruplar, toplumlar ve bölgeler arasında ortaya çıkan farklılıklara ne denilmektedir?
Seçenekler
A
Bilgi iletişim teknolojileri
B
Dijital uçurum
C
Küresel Köy
D
Teknolojik belirlenimci
E
Mobil iletişim teknolojileri
Açıklama:
Genel olarak, varsıllar ile yoksullar, gelişmiş ülkeler ile gelişmekte olan ülkeler, beyazlar ile siyahlar, erkekler ile kadınlar, gençler ile yaşlılar, kentliler ile kırsal kesimde yaşayanlar, fiziksel olarak yeterli olanlar ile engelliler, İngilizce konuşanlar ile diğer dilleri konuşanlar arasında, yeni bilgi ve iletişim teknolojilerine ulaşımda ve bu teknolojilerin etkili kullanımında ortaya çıkan farklılıklar ve uçurumlar, dijital uçurum (ya da dijital bölünme) kavramıyla karşılanmaktadır.
Soru 76
Araç odaklı bir yaklaşımdır. İletişim tarihinde yaşanan gelişmeleri insanlık tarihinde devrimsel birer adım olarak nitelendirir. Bu yaklaşıma göre, İletişim tarihinde yaşanan gelişmelerin bireysel, toplumsal ve küresel ölçekte bir dizi olumlu gelişmeye öncülük ettiğini ileri süren kuramcılar vardır. Bu yaklaşımla, kitle iletişim teknolojilerinin sorunlu yönlerine odaklanan kuramcılar da bulunmaktadır. Yukarıdaki açıklamalar hangi yaklaşımı açıklamaktadır?
Seçenekler
A
Internet
B
Kablosuz iletişim teknolojileri
C
Teknolojik belirlenimci
D
Sosyal sermaye
E
Endüstri devrimi
Açıklama:
Teknolojik belirlenimci yaklaşıma Postman’ın (2010), televizyonun gerek bir iletişim ortamı, gerekse işleyiş mekanizması açısından yıkıcı bir öze sahip olduğunu ileri sürmesi örnek olarak verilebilir.
Soru 77
Aşağıdakilerden hangisi Postman’ın ve Meyrowitz’in teknolojik belirlenimci yaklaşımla ilgili düşüncelerini yanlış ifade etmiştir?
Seçenekler
A
Televizyon son derece yoksul bir içeriğe hizmet eden bir iletişim biçimini dayatır.
B
Televizyon demokratik süreçleri bozulmaya uğratan bir iletişim biçimini öne sürer.
C
Televizyon çocukluğun yok olmasına neden olur.
D
Televizyon, çocuk ve yetişkin arasındaki çizginin silikleşmesine neden olmuştur.
E
Sanayileşme sonrasında çocukların sınırları ve sorunları yetişkinlerin dünyasından kesin biçimde ayrılmamıştır.
Açıklama:
Teknolojik belirlenimci yaklaşıma göre sanayileşme sonrasında sınırları, sorumlulukları ve sorunları yetişkinlerin dünyasından keskin biçimde ayrılan, böylece kendilerine ait bir dünya edinen çocuklar, televizyonun çocuk ve yetişkin dünyalarını bir arada sunan içerikleri karşısında bu özerk alanı yitirme tehlikesi içindedirler.
Soru 78
Aşağıdakilerden hangisi yeni iletişim teknolojilerinin yol açtığı unsurlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Yeni medya farklı bölgelerin toplumların gündelik yaşamında merkezi bir konum edinmektedir.
B
Ortak bir sosyoekonomik, kültürel ve politik kimliği temsil etmeyen bireylerde benzeştirici etkilerde bulunabilmektedir.
C
İnsanlık çağdaş kapitalist toplumlardan başlayarak ağ toplumuna doğru evrilmektedir.
D
Özellikle Internet toplumsal morfolojiyi yeniden yapılandırmaktadır.
E
Yeni iletişim teknolojileri insanlarda yeni kaygılar yaratmaz.
Açıklama:
Yeni iletişim teknolojileri kullanıcılarda yeni kaygılar yaratır.
Soru 79
Yeni iletişim teknolojileriyle Facebook, Twitter, Myspace, SMS, e-posta, mobil telefon gibi etkileşimli iletişim teknolojilerinin giderek ağırlık kazanması nede önemli bir düşüş yaşanmasına sebep olmuştur?
Seçenekler
A
sosyal medya kullanımı
B
sosyal sermaye
C
sosyal medya bağımlılığı
D
Internet kullanım oranları
E
sosyal medya araştırmaları
Açıklama:
McPherson vd. ve Putnam gibi araştırmacılar, iletişim teknolojilerinin yoğun biçimde kullanıldığı ABD’de, 2000’li yıllara gelindiğinde sosyal ağların/ilişkilerin ciddi biçimde gerilediğini, sosyal sermayede önemli bir düşüş yaşandığını ileri sürmektedir.
Soru 80
Aşağıdakilerden hangisi yeni iletişim teknolojilerinin ortaya çıkardığı iletişim biçimlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
tek yönlü iletişim
B
etkileşim
C
çift yönlü iletişim
D
fiziksel mekandan bağımsız
E
gerçek-zaman ilkesine göre çalışan
Açıklama:
Tek yönlü iletişim geleneksel iletişim araçları kullanımında söz konusudur.
Soru 81
Aşağıdakilerden hangisi mobil telefon kullanımıyla ilgili doğru bir ifadedir?
Seçenekler
A
Mobil telefon ilk çıktığında topluluk içinde mobil telefon kullanımı görgü kurallarına aykırı sayılıyordu.
B
Günümüzde yalnızca toplumun üst ekonomik kesimlerinde mobil telefonlar kullanılmaktadır.
C
2000 yılında gelişmekte olan ülkelerde mobil telefon aboneliği toplam aboneliğin %70’ini oluşturdu.
D
Dünya üzerinde mobil telefon teknolojisi yalnızca lüks tüketim harcamaları listesinde yer almıştır.
E
Mobil telefon teknolojisi insanların temel gereksinimlerini karşılamamıştır.
Açıklama:
2000 yılında gelişmekte olan ülkelerde mobil telefon aboneliği dünyadaki toplam aboneliğin % 30’unun oluştururken, 2004 yılında bu rakam %50’ye, 2007 yılında ise % 70’e çıktı. Kısaca, dünya üzerinde mobil telefon teknolojisi, on yıl gibi kısa bir sürede, lüks tüketim harcamaları listesinden çıktı, temel gereksinimler listesine eklendi. Ancak mobil telefon ilk çıktığında kamusal alanda ve/veya topluluk içinde mobil telefon kullanımı görgü kurallarına aykırı sayılıyordu. O nedenle A şıkkında verilen ifade doğru, diğerleri yanlıştır.
Soru 82
Mobil iletişim teknolojilerini satın alma gücüne bağlı farklılıklar, mobil teknolojilere erişimi doğrudan etkileyen hangi etkenler arasında yer almaktadır?
Seçenekler
A
endüstriyel etkenler
B
ekonomik etkenler
C
coğrafi özellikler
D
sosyolojik etkenler
E
politik etkenler
Açıklama:
Yoksul kesim içerisinde mobil teknolojiye dair dinamik ve sıcak bir ilgi olduğuna tanık olmuştuk; ancak teknolojinin bir bölge üzerinde dengeli yayılımı, ancak alt yapı için gerekli harcamaların yapılabilmesiyle mümkün olabiliyor.
Soru 83
Aşağıdakilerden hangisi mobil teknolojilerin insan ilişkileri şekillendirmesi ile ilgili yanlış bir ifadedir?
Seçenekler
A
Mobil teknolojiler anne, baba ve genç çocuk arasındaki ilişkileri yeniden sağlamlaştırıyor.
B
Mobil teknolojiler aile bağlarının sürdürülmesine katkıda bulunuyor.
C
Mobil teknolojiler gençler için bir bağımsızlık alanı yaratıyor.
D
Mobil teknolojiler gençlere bireysel bir iletişim ortamı sunuyor.
E
Mobil teknolojinin gençlerin aileleriyle ilişkilerinin zayıflamasına bir etkisi olmuyor.
Açıklama:
Ataerkil aile yapısının çözülmeye uğradığı, ebeveynlerin gençler üzerindeki kontrolünün zayıfladığı modern toplumlarda mobil telefonlar, birbirine zıt görünen iki işlevi aynı anda yerine getiriyor: Mobil teknoloji, bir yandan gençler için önemli bir özerklik ve bağımsızlık alanı tanımlarken, bir yandan da anne, baba ve genç çocuk arasındaki ilişkileri yeniden sağlamlaştırıyor. Mobil telefonlar, yoğun iş yaşamı içerisinde aile-genç arasındaki ilişkilere ve günlük yaşamı örgütleme çabasına katkıda bulunuyor. Kısacası, mobil telefon teknolojisi paradoksal biçimde hem bağların zayıflamasına, hem de sürdürülmesine katkıda bulunuyor.
Soru 84
Aşağıdakilerden hangisi mobil iletişim teknolojileri ile doğru bir ifadedir?
Seçenekler
A
Mobil iletişim teknolojileri sayesinde bilgisel ekonomi düşüşe geçmektedir.
B
Mobil iletişim teknolojileri toplumsal kutuplaşmalara neden olmamaktadır.
C
Mobil iletişim teknolojileri toplumda eşitsizliklere yol açmamaktadır.
D
Mobil iletişim teknolojileri kullanımı ülke içi gelir dağılımı eşitsizliklerinden etkilenmektedir.
E
Mobil iletişim teknolojileri insanlar arasında bilgi akışını zorlaştırmaktadır.
Açıklama:
Bireylerin ya da toplumların sosyal ağ üzerinde var olmalarını mümkün kılacak iletişim teknolojilerine uzak düşmelerinde, ülkelerin ekonomik gelişmişlik düzeyleri arasındaki dramatik farklılıklar kadar, ülke-içi gelir dağılımı eşitsizlikleri de etkili oluyor.