Göç son 30 yıldan beri değil insanlık tarihi kadar eski bir sosyal eylemdir.
Göç son 30 yıldan beri bilinen bir sosyal eylemdir.

Göçün kuramlarının nihai amacı göçmen akımlarının yönü ve sürekliliği; göçmen emeğinin kullanımı ve göçmenlerin sosyokültürel adaptasyonunu açıklayabilmek gibi göçün kökeni ile
ilgili dört farklı boyut araştırılabilir;bir teori geliştirmektir.
Göçün kuramlarının nihai amacı göçmen akımlarının yönü ve sürekliliği; göçmen emeğinin kullanımı ve göçmenlerin sosyokültürel adaptasyonunu açıklayabilecek bir teori geliştirmektir.

Neoklasik teoridir.

İkili işgücü piyasası kuramı daha üst düzeyde yürüyen etkilere odaklanır, alt düzey değil.
İkili işgücü piyasası kuramı daha alt düzeyde yürüyen etkilere odaklanır.

NEOKLASİK YAKLAŞIMIN MAKRO GÖÇ KURAMI
Neoklasik teori, 1960’larda Ranis, Fei ve Todaro’nun aralarında bulunduğu sosyal bilimcilerce derinleştirilerek göçe uygulanmıştır. Makro düzeyde göç sermaye ve emeğin eşitsiz coğrafi dağılımından kaynaklanır. Bu durum kendini ücretlerin ve yaşam standardının eşitsizliğinde gösterir ve göç arzın itmesi, talebin çekmesine bağlı yaratılır. Göçmenler işlerin, ücretlerin ve diğer ekonomik faktörlerin en avantajlı olduğu yerlere giderler. Ücret farklarının giderek azalması emek hareketlerinin yavaşlamasına ve göçün son bulmasına neden olur.
Neoklasik teori, uluslararası göçün en eski ve en bilinen teorisidir. Bu teori esas olarak, işgücü göçünün ekonomik kalkınma üzerindeki etkisini açıklar. Bu teoriye göre, uluslararası göçün nedeni talep ve işgücü arzı arasındaki coğrafi dengesizliktir. Emek arzının esnek olduğu ancak emeğin düşük ücretler ödendiği ve marjinal üretkenliklerinin düşük olduğu bölgelerde, işçiler yüksek ücretli bir ülkeye göç etme eğilimindedirler. Bu eğilimin bir sonucu olarak işçi dövizleri, iş gücü gönderen ülkeler için göçü teşvik etmek için güçlü bir teşvik hâline gelmiştir. Buna ek olarak, göç, üretimi artırarak emek göçü alan ülkenin ekonomisine katkıda bulunur ve işçi dövizleri alan menşe ülke ise ideal olarak gelir eşitsizliğini azaltabilir ve ücret farklılıklarını bir nebze dengeleyebilir (Wickramasinghe ve Wimalaratana, 2016: 21). Bu açıdan bakıldığında, Neoklasik teori, işgücü piyasası kuralları ve kontrollerinin hem gönderen hem de alan ülkelerin uluslararası göçlerini düzenleyebileceğini varsaymaktadır.

NEOKLASİK YAKLAŞIMIN MAKRO GÖÇ KURAMI
Neoklasik Mikro Göç Kuramı
Mikro düzeyde Todaro ve Borjas tarafından 1960 ve 70’lerde geliştirilen neoklasik göç teorisi bireylerin ülkeler arasındaki farklılıklara göç ederek tepki göstermesinin nedenlerini inceler. Böylece göç daha yüksek ücret sunan yerlere giderek yaşam standardını yükseltmek isteyen rasyonel bireylerin aldıkları kararların sonucunda ortaya çıkar. Göçün yarar ve maliyetlerinin karşılaştırmalı analizinden sonra, tüm gerçeklerin bilincinde olarak göç kararı bireyler tarafından gönüllü olarak alınır. Böylece göçmenler beklenen net yararların en yüksek olduğu hedefleri seçerler (Toksöz, 2006: 17). Neoklasik ekonomi, ülkeler arasındaki ücret ve istihdam şartlarındaki farklara ve göçün maliyetine odaklanmaktadır ve genel olarak göç hareketini geliri maksimize etmek amaçlı bireysel bir karar olarak anlar (Massey vd., 2014: 13). Mikro neoklasik model göçü, para kazanıp geri dönüş yapma beklentisiyle yurt dışına giden atomize ve seçim yapan bireyler tarafından gerçekleştirilen bir eylem olarak tarif etmektedir (Gold, 2005).
Bu modelde, rasyonel bireyler fayda-maliyet hesabı yaparak göç etmeye karar verirler. Çünkü bu hesaba göre, göç hareketinden genellikle parasal bir pozitif net getiri beklerler. Uluslararası göç, beşerî sermayeye yatırım biçimi olarak kabul edilir. İnsanlar becerilerini ve bilgilerini en üretken olabilecekleri yere taşımayı seçerler ancak daha yüksek ücretlere ulaşmadan göze almaları ve göğüslemeleri gereken bazı maliyetler vardır. Bu, seyahat etmenin maddi maliyeti, göç ederken ve iş ararken hayatı idame ettirmenin maliyeti, yeni bir dil ve kültürü öğrenme çabası yeni emek piyasasına uyumda yaşanan zorluklar ve eski bağları koparıp yeni ilişkiler kurmanın psikolojik maliyetlerini kapsar (Massey vd., 2014: 14).

İKİLİ İŞGÜCÜ PİYASASI KURAMI
İkili işgücü piyasası kuramı genel olarak mikro düzey karar verme süreçlerini önemsemez ve daha üst düzeyde yürüyen güçlere ve etkilere odaklanır. İkili işgücü piyasası kuramı uluslararası iç göçü modern sanayileşmiş ekonomilerin yapısal gereksinimlerine bağlar (Massey vd., 2014). İkili işgücü piyasa kuramının öncülerinden olan Piore’ye göre ise göç hareketleri, gönderen ülkenin yüksek işsizlik ya da düşük ücret gibi itici (push) faktörlerden değil, kabul eden refah ülkelerinin kaçınılmaz olarak ve kronik düşük ücretli işgücü gereksiniminden ileri gelmektedir. İleri derecede endüstrileşmiş toplum ve ekonomileri, sürekli ucuz ve esnek iş gücüne ihtiyaç duyduklarından bu göç hareketleri sürekli olarak devam edecektir (Abadan-Unat, 2017).
İkili işgücü piyasası teorisi, göçü ekonomideki yapısal değişimlere bağlar ancak göç dinamiklerini talep tarafıyla açıklar. Michael J. Piore (1979) tarafından geliştirilen ikili iş gücü piyasası teorisi, gelişmiş ekonomilerde ikili istihdam yapısı ve ekonomik örgütlenme olduğunu öne sürer. İkili işgücü piyasası teorisi, göçün arzdan daha çok iş gücü talebi koşullarından kaynaklandığını savunur: Gelişmiş ülkelerdeki ekonominin karakteri, örneğin düşük statüsü nedeniyle yerli işçilerin yapmayı reddettiği düşük vasıflı işlere iş gücü talebi yaratmaktadır. Göçmenlik, bu vasıfsız işlerin yapılması için gerekli olduğunda aktif işe alım çabaları şeklindeki politika seçimleri ve piyasanın ihtiyaçlarını takip etmektedir (örneğin, 1960’larda Avrupa’da uygulanan işgücü göçü). Bu teori aynı zamanda yabancı uyruklular için kronik işgücü talebinin devamlılığı ve alıcı ülkelerdeki yapısal işsizliğin birlikte etkisine yönelik bir açıklama sunmaktadır (Kurekova, 2010).
Bu model, göçü bireylerin aldığı kararların bir sonucu olarak görmekten daha ziyade, uluslararası göçün mevcut sanayileşmiş toplumların içsel emek taleplerinin bir sonucu olduğunu savunmaktadır. Teoriye göre, göçmen işçilere olan talep, hane halkı veya ailelerin ücret farkları veya isteklerinden değil, ekonominin yapısal ihtiyaçlarından kaynaklanmaktadır. Michael Piore, uluslararası göçün nedeni olarak kalkınma programlarını kolaylaştırmak için sanayileşmiş ve gelişmiş ülkelerden gelen kalıcı talebe işaret eder. Başka bir deyişle, uluslararası göç, gönderen ülkelerde görülen itme faktörlerine değil, alıcı ülkelerde görülen çekme faktörlerine bağlı olarak gerçekleşmektedir. Piore’ye göre, itme faktörleri düşük ücretler ve yüksek işsizliktir; çekme faktörleri ise sanayileşmiş ülkelerin ihtiyaçlarıdır ve bu ihtiyaçlar yabancı işçiler tarafından yerine getirilmesi bekleniyor. Ayrıca bu teori, diğer ülkelerden iş gücünün çekilmesini sağlayan sanayileşmiş ülkelerin dört temel özelliğini vurgulamaktadır. Buna göre, sanayileşmiş ülkelerin dışarıdan işçi almalarına yol açan özellikleri yapısal enflasyon, çalışma alanındaki motivasyon sorunları, ikili ekonomik piyasa ve işgücü arzındaki demografik sıkıntılardır (Wickramasinghe ve Wimalaratana, 2016: 23).

İKİLİ İŞGÜCÜ PİYASASI KURAMI
Bu model, göçü bireylerin aldığı kararların bir sonucu olarak görmekten daha ziyade, uluslararası göçün mevcut sanayileşmiş toplumların içsel emek taleplerinin bir sonucu olduğunu savunmaktadır. Teoriye göre, göçmen işçilere olan talep, hane halkı veya ailelerin ücret farkları veya isteklerinden değil, ekonominin yapısal ihtiyaçlarından kaynaklanmaktadır. Michael Piore, uluslararası göçün nedeni olarak kalkınma programlarını kolaylaştırmak için sanayileşmiş ve gelişmiş ülkelerden gelen kalıcı talebe işaret eder. Başka bir deyişle, uluslararası göç, gönderen ülkelerde görülen itme faktörlerine değil, alıcı ülkelerde görülen çekme faktörlerine bağlı olarak gerçekleşmektedir. Piore’ye göre, itme faktörleri düşük ücretler ve yüksek işsizliktir; çekme faktörleri ise sanayileşmiş ülkelerin ihtiyaçlarıdır ve bu ihtiyaçlar yabancı işçiler tarafından yerine getirilmesi bekleniyor. Ayrıca bu teori, diğer ülkelerden iş gücünün çekilmesini sağlayan sanayileşmiş ülkelerin dört temel özelliğini vurgulamaktadır. Buna göre, sanayileşmiş ülkelerin dışarıdan işçi almalarına yol açan özellikleri yapısal enflasyon, çalışma alanındaki motivasyon sorunları, ikili ekonomik piyasa ve işgücü arzındaki demografik sıkıntılardır.

DÜNYA SİSTEMLERİ GÖÇ TEORİSİ
Dünya sistemleri kuramı iç göçü ekonomik küreselleşmenin ve pazarın ulusal sınırları aşarak yaygınlaşmasının doğal bir sonucu olarak görür. Göçe yönelik tarihsel-yapısal yaklaşımlar, göç süreçlerini anlamak için çok farklı kavramlar ortaya atmaktadır.
Immanuel Wallerstein’ın çalışmalarını temel alan dünya sistemi teorisi, göçün belirleyicilerini ekonomilerin karşılıklı bağımlılığına, yeni üretim biçimlerinin ortaya çıkışına ve dünya pazarlarındaki yapısal değişime bağlar ve göçü küreselleşmenin bir fonksiyonu olarak görür.
Buna göre, tarımsal üretimin ihracatının gelişmiş ekonomilerden yarı gelişmiş veya gelişmekte olan ekonomilere kayması ve doğrudan yabancı yatırımlara güçlü bir şekilde bağlanması geleneksel çalışma yapılarında bozulmaya yol açmış ve yeni nüfus kesimlerini bölgesel ve uzun mesafeli göçe seferber etmiştir. Sermaye ve emek hareketliliği bu nedenle birbirine bağlıdır ve gerçekte bir madalyonun iki yüzüdür. İş gücü piyasasındaki değişiklikler, sadece göçmen akınlarını yönlendirmekle kalmaz, aynı zamanda göç de işgücü piyasasındaki değişiklikleri etkileme kapasitesine sahiptir. Göç, kapitalist kalkınmada kaçınılmaz olarak meydana gelen ve tarihsel olarak gözlemlenebilen aksaklıkların doğal bir uzantısıdır. Bu nedenle dış yatırım, dünya sistemi teorisyenleri için çok önemli bir faktördür. Dünya sistemi gibi tarihsel-yapısal yaklaşımlar neoklasik göç teorisini eleştirir. Neoklasik göç teorisi, bireylerin göç kararlarını vermede gerçekten özgür bir seçenekleri olduğunu savunur ve insanların daha geniş yapısal süreçlerin bir sonucu olarak göç etme yönünde baskı altında olduklarını inkâr ederler.

GÖÇMEN AĞLARI KURAMI
Göçmen ağları (Network) kuramına bakacak olursak, göç edilecek ülkede var olan arkadaşlık, aile, akrabalık ve yakın sosyal ilişkilerin göç hareketlerinin başlatılmasında ve sürdürülmesinde etkili olduğunu ileri sürmektedir. Yani, bu kurama göre, sosyal ilişkiler ağı, bireyin göç etmesini kolaylaştıran bir etken olarak, ona zaman, enerji ve ekonomi açısından bazı avantajlar sağlayarak göç hareketlerini hızlandırmakta ve belli bir yöne doğru olmasını güçlendirmektedir. Sosyal bağlar, göç için gerekli enformasyon, maddi kaynak ve gerekli tüm destekleri sağlar veya kolaylaştırır. İletişim ağları kuramına göre, sosyal bağlar, yeni gidilen ülkede kapalı gettolar ve cemaatler şeklinde yakın ilişkilere dayalı göçmen dayanışması için bir temel de oluşturur ve bu bir yanıyla yeni gelinen yerdeki toplum ve kültürle kaynaşmayı geciktiren veya öteleyen bir etkiye sahiptir. Bu kuramsal açıklama ışığında daha önce Almanya'ya yerleşmiş Türk göçmenlerin yeni göçleri kolaylaştırmalarını en iyi açıklayan kuram göçmen ağları kuramıdır.

GÖÇMEN AĞLARI KURAMI
Göçmen ağları (Network) kuramına bakacak olursak, göç edilecek ülkede var olan arkadaşlık, aile, akrabalık ve yakın sosyal ilişkilerin göç hareketlerinin başlatılmasında ve sürdürülmesinde etkili olduğunu ileri sürmektedir. Yani, bu kurama göre, sosyal ilişkiler ağı, bireyin göç etmesini kolaylaştıran bir etken olarak, ona zaman, enerji ve ekonomi açısından bazı avantajlar sağlayarak göç hareketlerini hızlandırmakta ve belli bir yöne doğru olmasını güçlendirmektedir. Sosyal bağlar, göç için gerekli enformasyon, maddi kaynak ve gerekli tüm destekleri sağlar veya kolaylaştırır. İletişim ağları kuramına göre, sosyal bağlar, yeni gidilen ülkede kapalı gettolar ve cemaatler şeklinde yakın ilişkilere dayalı göçmen dayanışması için bir temel de oluşturur ve bu bir yanıyla yeni gelinen yerdeki toplum ve kültürle kaynaşmayı geciktiren veya öteleyen bir etkiye sahiptir.
Göçmen ağları, sosyal sermaye kavramıyla bağlantılı çağdaş bir kavramdır. Arango (2000: 291), göç ağını göçmenleri, bilgi aktaran, finansal destek sağlayan ve çeşitli destekleyici şekillerde istihdam olanaklarını ve konaklamayı kolaylaştıran akrabalar, arkadaşlar veya hemşeriler (yurttaşlar) ile birbirine bağlayan kişiler arası ilişkiler kümesi olarak tanımlar. Göçmen ağları, bilgi iletirler, mali yardım sağlarlar, istihdamı ve konaklamayı kolaylaştırırlar ve çeşitli şekillerde göçmenlere destek verirler. Bunu yaparken göçün maliyetini ve belirsizliğini azaltır ve bu nedenle göçü kolaylaştırırlar. Göçmen ağları, istihdam veya daha yüksek ücretler gibi ekonomik öneme sahip diğer mallara erişime izin veren sosyal ilişkiler olduğu sürece, bir sosyal sermaye biçimi olarak görülebilir. Aynı şekilde, daha geniş çerçevede, göçmen ağları, kaçakçılık şebekeleri veya hayırsever insan grupları gibi farklı amaçlarla göçmenlerin giriş engellerini aşmalarına yardımcı olan diğer aracı kurumları da barındırabilir. Ancak bu tür kurumların kişiler arası ilişkilerden oluşan sosyal sermaye kavramına dahil edilmesi, ağlarda olduğu kadar basit görünmüyor. Bu ağlar, insanların hareket maliyetlerini ve risklerini azaltır ve beklenen net göç getirisini artırır. Bu ağların bir sonucu olarak sonraki göçler diğer göçmenlerin karar verme süreçlerinde fırsatların geliştirilmesine olumlu katkıda bulunabilir. Ayrıca, diaspora ve diğer ağların göçmenleri etkileme yeteneğine sahip olduğunu söylemek mümkündür. Ağ bağlantılarının, yurt dışında istihdama geniş erişim sağlayan bir sosyal sermaye biçimi olduğu ortaya çıkmıştır. Bu türden işlevlerine rağmen kimin göçmen olacağına karar vermek gibi bir işlev söz konus değildir.

KÜMÜLATİF NEDENSELLİK KURAMI
Göçün kümülatif nedenselliği teorisi, göç akışı bir kez başladığında, büyümeye devam ettiğini açıklamaya çalışır. Bu teoriyi test eden araştırmaların çoğu, Meksika-ABD göçünün, özellikle kırsal bölgelerden devam etmesine odaklanmıştır. Çalışmalar, göç akımının büyümesine katkıda bulunan kırsal sosyoekonomik kurumlardaki değişimleri, özellikle de göçle ilgili sosyal sermayenin yayılmasını ve kırsal işgücü piyasalarını değiştiren uluslararası göçü kolaylaştıran geri bildirim mekanizmalarını araştırdı. Bu mekanizmaların, sosyal ağların daha az yaygın olduğu ve göçün geri bildirim etkilerinin yerel işgücü piyasaları üzerinde daha az etkiye sahip olduğu kentsel alanlarda benzer şekilde işleme olasılığının daha düşük olduğu öne sürülmüştür. Bulgular, kümülatif nedensellik teorisinin kırsal bağlamlarla sınırlı olabileceğini göstermektedir. Uluslararası göçle ilgili son dönemlerdeki araştırmalar, birden fazla disiplin ve analiz düzeyine dayanan melez bir kuramsal açıklamanın, uluslararası göçü tek bir teorik modelden daha fazla açıklamaya yaklaştığını ortaya koymuştur. Kümülatif nedenselliğin altında yatan temel mekanizma, bir topluluğun üyelerinin, örneğin Amerika Birleşik Devletleri’ne seyahat etmiş aile üyeleri ve arkadaşları aracılığıyla göçle ilgili bilgi ve kaynakları elde ettiği sosyal sermaye birikimidir. Sosyal ağlar, kuzeye seyahat yapmak ve iş ve barınak bulma konusunda bilgi ve yardım sağlayarak göçle ilgili maliyetleri düşürür. Yeni göçmenler, ABD işgücü göçü akışına girerek göçle ilgili sosyal sermayelerini finansal sermayeye dönüştürürler. Buna karşılık, uluslararası göç, toplumun sosyo-ekonomik yapılarını göçe teşvik edici şekillerde değiştirerek, uluslararası göç akışlarına güçlü bir iç ivme kazandırmaktadır.

ULUSÖTESİ GÖÇ TEORİSİ
Ulus-ötesi toplumsal alanlar yaklaşımını özgün kılan husus bu yaklaşımın göçmenleri birer eyleyici olarak konumlandırmasıdır. Buna göre, “göçmenlik durumu değişmeyen bir statü olarak değerlendirilemez ve göçmenlik hali tözselleştirilemez. Bilakis, göçmenler göç süresi boyunca toplumsal, kültürel, siyasal ve iktisadi ağlar içerisinde kendi sosyal sermayelerini oluştururlar. Ulus-ötesi alanlar kavramını ortaya atan Thomas Faist’e (2003) göre, halihazırdaki yaklaşımlar, göçmen yaşamının yeni ve bağdaştırıcı şekillerini açıklamakta yetersiz kalmışlardır. Oysa gerçek hayatta göçmenler; ailesel, iktisadi, toplumsal, dinî, kültürel ve siyasal ilişkiler sürdürmek suretiyle siyasal sınırları aşan bağlar inşa ederler. Bu bağlamda, göçmenlerin kolektif eyleminin, ulus devletlerin sınırlarının aşınması ve aşılmasında etkin bir rol oynadığını savunabiliriz. Ulus-ötesi toplumsal alanlar yaklaşımı, göçmenlerin köken ülkeden getirdikleri sosyal sermaye ile birlikte, köken ülke ve göç edilen ülke arasındaki bağları sürekli olarak yeniden ürettiklerini ve yeni bir (ulus-ötesi) alan yarattıklarını ileri sürer. Thomas Faist’in ulus-ötesi toplumsal alanlar yaklaşımı, bizi artık göçü, “asimilasyon-uyum,” “Türkiye-Almanya,” “Türk-Alman,” “göçmen-yerleşik” gibi ikili karşıtlıkların ötesinde düşünmeye zorlamaktadır. Göçmenlerin arasındaki ağlara, onların gerçekleştirdikleri iktisadi, siyasal, toplumsal ve kültürel etkinliklere ve böylece kendi toplumsal alanlarını kurma biçimlerine odaklanan ulus-ötesicilik yaklaşımı, bizim göçmeni bir özne olarak konumlandırmamızı sağlar. Faist’e göre, bir ulus-ötesi toplumsal alanda bireylerin söz konusu ağlar, gruplar veya örgütlerde işbirliği içinde olmalarını sağlayan toplumsal ve simgesel bağlar üç tür kaynağı barındırır: (1) Söz konusu bağlar içinde eyleyicilerin karşılıklı yükümlülükleri ve beklentileri biçimindeki toplumsal takas; (2) Bir toplumsal norm olarak karşılıklılık; (3) Akrabalık ve hemşerilik gibi bir grup içinde benzer duruşları paylaşanların arasındaki dayanışma. Faist’in sözünü ettiği bu üç etkileşim biçiminin ortak zemini; ortak fikirler, değerler ve simgelerdir. Bu toplu temsiller bir tür “biz” duygusu veya bilinci oluşturmaktadır. “Biz”in roplumsal görünümü ise aile, etnik grup, dini cemaat ve ulus gibi kültürel topluluklardır.

GÖÇ SİSTEMLERİ TEORİSİ
Göç sistemleri kuramı, göç hareketlerinin genellikle veren ve alan ülke arasında sömürgecilik, siyasal etkileşim, ticaret, yatırım veya kültürel bağlara dayanan ve önceden var olan bağlantılar üzerinden ortaya çıktığını ileri sürer. Buna göre, Fransa’nın göçmenlerinin eski sömürgeleri olan Cezayir, Fas vb. ülkelerden olması oldukça olağandır (Güllüpınar, 2019).
Coğrafyacı Mabogunje’nin (1970) öncülük ettiği göç sistemleri teorisi, göçün bağlamsal mekanizmaları ile ilgili bilinen en eski girişim olmuştur. Bir göç sistemi, göç sistemleri arasında göç de dâhil olmak üzere daha fazla değiş-tokuşu kolaylaştırma eğiliminde olan insan, mal, hizmet ve bilgi akışları ile bağlantılı yerler kümesi olarak tanımlanabilir. Mabogunje, göç sistemlerini şekillendirmede bilgi akışı ve yeni fikirler (örneğin, ‘iyi yaşam’ ve yeni tüketim kalıpları gibi) şeklinde geri bildirimin rolüne odaklanmıştır. Bu tür geri bildirim mekanizmaları belirli köylerden belirli şehirlere en organize göç akımlarına yol açacaktır. Göç sistemleri aileleri ve toplulukları mekân üzerinde birbirine bağlar ve bu da göç akımlarının oldukça düzgün bir coğrafi yapılanma ve kümelenme ile sonuçlanır (De Haas, 2010a: 1593). Ülkeler arasındaki göreceli yapısal homojenlik, coğrafi yakınlık, politikaların benzerliği ve uluslararası örgütlere ait ortak üyelik gibi unsurların göç akımlarına neden olacağına işaret etmektedir. Disiplinler arası göç çalışmaları alanı, farklı literatür, kavram, yöntem ve politika gündemleri ile karakterize olan bir çalışma alanıdır. Günümüzde çoğu göç araştırmacısı uluslararası göçe yönelen göçmenlerin yolculuklarının giderek daha fazla karmaşık ve parçalanmış hâle geldiğini tespit etmektedir (King ve Skeldon, 2010). Göç sistemleri teorisine göre, hedef ve menşe ülkeler arasındaki ideolojik, tarihsel ve kültürel bağlantılar ve ilişkiler uluslararası göçün belirleyici etmenleridir.
Göç sistemleri yaklaşımı, göç veren ve alan ülkelerdeki makro süreçlere, yapısal koşullara ve makro-yapısal bağlantılara odaklanmaktadır.
Göç sistemleri yaklaşımı benimseyen çoğu yazar, L. Mabogunje tarafından sunulan bir göç sisteminin oldukça geniş tanımını referans almaktadır. Göç sistemleri kavramsallaştırması en kapsamlı şekilde Mary M. Kritz, Lin Lean Lim ve Hania Zlotnik tarafından uluslararası göç literatürüne alınmıştır. Uluslararası göç sistemleri daha sonra nispeten çok sayıda göçmen alışverişinde bulunan ülkelerden oluşur ve aynı zamanda insanların belirli ülkeler, bölgeler ve hatta şehirler arasındaki hareketini mal, sermaye (işçi dövizleri), fikirler ve bilgiye eşlik eden akışına bağlayan geri bildirim mekanizmaları ile birlikte ele alır. Sonuç olarak, belirli ülkeler arasında nispeten istikrarlı insan alışverişi kümesi ve uzun zaman boyunca devam eden tanımlanabilir bir coğrafi yapıdan da söz edilebilir.

Michael Piore

Immanuel Wallerstein

Göç ağını göçmenleri, bilgi üreten, finansal destek sağlayan ve çeşitli destekleyici şekillerde istihdam olanaklarını ve konaklamayı kolaylaştıran
akrabalar, arkadaşlar veya hemşeriler (yurttaşlar) ile birbirine bağlayan kişiler arası ilişkiler kümesdir.i
olarak tanımlar.
Göç ağı sadece dijital teknolojiler sayesinde gelişmez, akrabalık ve sosyal ilişkiler göçmen ağının oluşmasında oldukça etkilidir.

Kümülatif nedensellik kuramı ise, göç hareketlerinin tek bir nedensellikle değil çoklu faktörler tarafından mümkün olabildiğini öne sürmektedir.

Kümülatif nedensellik

Yukarıdan aşağıya ulusötesicilik

GİRİŞ
Göçmenlerin ülkelerinde sahip oldukları taşınmaz mallar

NEOKLASİK YAKLAŞIMIN MAKRO GÖÇ KURAMI
Neoklasik Makro Göç Kuramı

Neoklasik Mikro Göç Kuramı

Yeni Göç Ekonomisi Kuramı

İKİLİ İŞGÜCÜ PİYASASI KURAMI
İkili İşgücü Piyasası Kuramı

DÜNYA SİSTEMLERİ GÖÇ TEORİSİ
Gelişı işgücüne sürekli bir talep söz konusu olduğunu ileri süren kuram ikili işgücü piyasası kuramıdır. Gelişmiş toplumlardaki yerli işçilerin düşük ücretli, geçici, vasıfsız, tehlikeli, statüsü düşük işleri tercih etmemesi nedeniyle gelişmiş ekonomilerde yabanc

GÖÇMEN AĞLARI KURAMI
Göçmen Ağları Kuramı sosyal bağların yeni gidilen ülkede kapalı gettolar ve cemaatler şeklinde yakın ilişkilere dayalı göçmen dayanışması için bir temel oluşturduğunu ve bunun toplumsal kaynaşmayı etkilediğini ileri sürer

KÜMÜLATİF NEDENSELLİK KURAMI
Bölgeler arasındaki ücret farklılıkları iş gücü göçlerinin başlıca nedenidir. Bireyler refahlarını en üst düzeye çıkarabilecekleri bir ülke ararlar.

GÖÇ SİSTEMLERİ TEORİSİ
Göç Sistemleri Kuramı

ULUSÖTESİ GÖÇ TEORİSİ
İletişim ve ulaşım teknolojisinde yaşanan devrimler ve kapitalist ilişkiler çevresel, kapitalist olmayan toplumlarda yoksullaşma ve bağımlığa yol açarken yurt dışına seyahat etmeye yatkın hareketli bir nüfus yaratır.

Neoklasik teori, uluslararası göçün en eski ve en bilinen teorisidir (S.5).
C

Yeni göç ekonomisi yaklaşımı, sadece emek piyasasındaki koşullara değil, çeşitli diğer pazarlardaki koşullara bakar. Buna göre göç, hane halkının ailenin geliri üzerindeki riskleri azaltmak ya da ailenin üretim faaliyetleri üzerindeki sermaye
sınırlamalarını aşabilmek amacıyla aldığı bir hane halkı kararı olarak görülür (S.9)

Portes’e göre, göç, gönderen ülke ve alan ülkelerin her ikisinin de toplumsal yapısında önemli dönüşümler meydana getirmektedir. Amerika’daki göçün analizini yapan Portes, göçün özellikle gelişmiş ve göç alan ülkelerde yarattığı değişimin, önemli olmakla birlikte, yüzeysel olduğu, toplumsal düzende sadece marjinal değişiklikler yarattığını; değerlerin ve sosyal yapının derin unsurlarının
önemli ölçüde değişmeden kaldığını ve hatta bazen de toplumun temel kurucu unsurlarının birbirine daha da kenetlenmesini sağladığını öne sürer.
Portes
Amerika’daki göçün analizini yapan Portes, göçün özellikle gelişmiş ve göç alan ülkelerde yarattığı değişimin, önemli olmakla birlikte, yüzeysel olduğu, toplumsal düzende sadece marjinal değişiklikler yarattığını; değerlerin ve sosyal yapının derin unsurlarının önemli ölçüde değişmeden kaldığını ve hatta bazen de toplumun temel kurucu unsurlarının birbirine daha da kenetlenmesini sağladığını öne sürer.

Castles (2010), Portes’in aksine göçün toplumsal yapıların ve kurumların dönüşüm sürecinin bir parçası olduğunu ileri sürmektedir: Göç hem toplumsal dönüşümü şekillendirir hem de bu temel değişimle şekillenir. Küresel siyasal ekonominin göç olaylarının arkasındaki temel dinamiklerden biri olduğuna işaret etmektedir. Göç çalışmalarının yapılarda ve kurumlardaki derin dönüşümlere olan
katkısını hesaba katmak için daha geniş bir sosyal teoriye dahil edilmesi gerektiğini savunur.
Castles
Castles (2010), Portes’in aksine göçün toplumsal yapıların ve kurumların dönüşüm sürecinin bir parçası olduğunu ileri sürmektedir: Göç hem toplumsal dönüşümü şekillendirir hem de bu temel değişimle şekillenir. Küresel siyasal ekonominin göç olaylarının arkasındaki temel dinamiklerden biri olduğuna işaret etmektedir.

En çok tercih edilen hedef ülke Kanada değil ABD'dir.
2019 yılında uluslararası göçmenlerin dünya çapındaki sayısı: 272 milyon (dünya nüfusunun %3,5’i)
Uluslararası göçmenlerin yüzde 52’si erkek, yüzde 48’i kadındır.
Hindistan, uluslararası göçmenler için en büyük menşe ülkedir.
En çok tercih edilen hedef ülke ABD'dir.
Göçmen işçilerin sayısı yüksek gelirli ülkelerde hafif bir düşüş kaydederken, diğer bütün yerlerde artış kaydetti.
2018 yılında vatansız kişilerin sayısı dünya çapında 3,9 milyon olarak kaydedildi. Vatansız kişilerin sayısının en fazla kaydedildiği ülke Bangladeş'dir.
En çok tercih edilen hedef ülke Kanada'dır.
2019 yılında uluslararası göçmenlerin dünya çapındaki sayısı: 272 milyon (dünya nüfusunun %3,5’i)
Uluslararası göçmenlerin yüzde 52’si erkek, yüzde 48’i kadındır.
Hindistan, uluslararası göçmenler için en büyük menşe ülkedir.
En çok tercih edilen hedef ülke ABD'dir. Dolayısıyla Kanada değildir.
Göçmen işçilerin sayısı yüksek gelirli ülkelerde hafif bir düşüş kaydederken, diğer bütün yerlerde artış kaydetti.
2018 yılında vatansız kişilerin sayısı dünya çapında 3,9 milyon olarak kaydedildi. Vatansız kişilerin sayısının en fazla kaydedildiği ülke Bangladeş'dir.

Neoklasik yaklaşım (makro) göçü bireylerin işgücü arz/talebi ve ücret farklılıkları temelinde, ekonomik rasyonalite ile açıklarken bireyi merkeze alır.
Ancak “göç birey düzeyinde açıklanamaz; aileler ve haneler dikkate alınmalıdır” görüşü, Yeni Ekonomi Yaklaşımına aittir.
Neoklasik yaklaşımın makro göç kuramı;
1. Göçün yapısal belirleyicileri üzerinde odaklanan makro yaklaşımın yanı sıra, bireyin davranışının incelendiği mikro yaklaşıma da dayanır.
2. Bölgeler arasındaki ücret farklılıklarının iş gücü göçlerinin başlıca nedeni olduğunu belirtmiştir.
3. Bireyin göç etme kararının tümüyle ekonomik bir maliyet hesabıyla ilgili olduğunu öne sürer.
4. Uluslararası göç hareketlerinin birincil mekanizmalarının işgücü piyasaları olduğunu diğer piyasaların bir önemi olmadığını vurgulamaktadır.
Ancak yeni ekonomi kuramına göre göçmen olma kararının işçilerin bireysel kararları düzeyinde açıklığa kavuşturulamayacağını, aileler ve haneler gibi daha geniş sosyal varlıkların dikkate alınması gerektiği açıklanmıştır.

Piore
İkili işgücü piyasası teorisi, göçü ekonomideki yapısal değişimlere bağlar ancak göç dinamiklerini talep tarafıyla açıklar. Michael J. Piore (1979) tarafından geliştirilen ikili iş gücü piyasası teorisi, gelişmiş ekonomilerde ikili istihdam yapısı ve ekonomik örgütlenme olduğunu öne sürer.

Dünya sistemi teorisinin temel iddiası kapitalizmin çevre ülkelere nüfuz etmesinin, bu toplumlarda yurt dışına göç etmeye eğilimli bir kitle yarattığıdır.
Dünya sistemleri kuramı iç göçü ekonomik küreselleşmenin ve pazarın ulusal sınırları aşarak yaygınlaşmasının doğal bir sonucu olarak görür. Göçe yönelik tarihsel-yapısal yaklaşımlar, göç süreçlerini anlamak için çok farklı kavramlar ortaya atmaktadır.
Dünya Sistemi Teorisinin temel iddiası kapitalizmin çevre ülkelere nüfuz etmesinin, bu toplumlarda yurt dışına göç etmeye eğilimli bir kitle yarattığıdır. Bu teori iç göçü ekonomik küreselleşmenin ve pazarın ulusal sınırları aşarak yaygınlaşmasının doğal bir sonucu olarak görür. Göçe yönelik tarihsel-yapısal yaklaşımlar, göç süreçlerini anlamak için çok farklı kavramlar ortaya atmaktadır.

Göçmen ağları, göçmenleri akrabaları, arkadaşları, hemşeri veya yurttaşlarıyla birbirine bağlayan kişiler arası ilişkiler kümesi olarak tanımlanabilir. Göçmen ağları, bilgi iletirler, mali yardım sağlarlar, istihdamı ve konaklamayı kolaylaştırırlar ve çeşitli şekillerde göçmenlere destek verirler. Bunu yaparken göçün maliyetini ve belirsizliğini azaltır ve bu nedenle göçü kolaylaştırırlar.

Kümülatif nedensellik teorisi 1956 yılında Gunnar Myrdal tarafından açıklanmıştır. Douglas Massey ve arkadaşları tarafından da geliştirilmiştir.

Coğrafyacı Mabogunje’nin (1970) öncülük ettiği göç sistemleri teorisi, göçün bağlamsal mekanizmaları ile ilgili bilinen en eski girişim olmuştur. Göç sistemleri yaklaşımı, göç veren ve alan ülkelerdeki makro süreçlere, yapısal koşullara ve
makro-yapısal bağlantılara odaklanmaktadır.
Göç sistemleri kuramı
Coğrafyacı Mabogunje’nin (1970) öncülük ettiği göç sistemleri kuramı, göçün bağlamsal mekanizmaları ile ilgili bilinen en eski girişim olmuştur. Göç sistemleri yaklaşımı, göç veren ve alan ülkelerdeki makro süreçlere, yapısal koşullara ve makro-yapısal bağlantılara odaklanmaktadır.

Nina Glick Schiller
Nina Glick Schiller, Linda Basch ve Christina Blanc-Szanton, klasik asimilasyon teorisindeki genel varsayımın aksine, çağdaş göçmenlerin “köklerinden kopmuş” olarak nitelendirilemeyeceğini savundular. Bu araştırmacılar, göçmenlerin gündelik yaşamlarına odaklanarak, nitel etnografik vaka çalışmaları sayesinde, göçmenlerin uluslararası sınırlar ötesinde sosyal, ekonomik ve siyasi faaliyetlerde bulunduklarını kanıtlamışlardır.

NEOKLASİK YAKLAŞIMIN MAKRO GÖÇ KURAMI konusunu okuyunuz.
Makro düzeyde göç sermaye ve emeğin eşitsiz coğrafi dağılımından kaynaklanır. Bu durum kendini ücretlerin ve yaşam standardının eşitsizliğinde gösterir ve göç arzın itmesi, talebin çekmesine bağlı yaratılır. Göçmenler işlerin, ücretlerin ve diğer ekonomik faktörlerin en avantajlı olduğu yerlere giderler. Ücret farklarının giderek azalması emek hareketlerinin yavaşlamasına ve göçün son bulmasına neden olur. Bu açıklamalar doğrultusunda doğru yanıtın A seçeneği olduğu anlaşılmaktadır.

NEOKLASİK YAKLAŞIMIN MAKRO GÖÇ KURAMI konusunu okuduğunuzda makroneoklasik yaklaşımın göçün asgari düzeye inme koşulunu da anlamış olacaksınız.
Makro Neoklasik Teori göçün nedeninin coğrafyalar arasındaki emek ücreti farklılıklarına bağladığı için göçün asgari düzeye inmesinin de göç olgusunu asgari düzeye indireceğini öngörmektedir. Diğer bir deyişle bireyler farklı coğrafyalarda kendi ülkelerindeki kadar ücret kazandıklarında başka yerlere göç etme ihtiyacı duymayacaklardır. Doğru yanıt C dir.

NEOKLASİK YAKLAŞIMIN MAKRO GÖÇ KURAMI konusunu okuyunuz.
Coğrafyalar arasında göç yaşanmasının nedeni bu kurama göre emek ve sermaye dengesizliği olduğuna göre C seçeneğinde verildiği gibi "Emek ücreti düşük olan ülkelerden yüksek olan ülkelere daha fazla göçün yaşanması" bu kuramın göç olgusuna ilişkin açıklamalarına daha uygun düşmektedir.

NEOKLASİK YAKLAŞIMIN MAKRO GÖÇ KURAMI konusunu okuyunuz.
İki kuramsal yaklaşım araındaki temel fark makro neo klasik teorinin göç olgusunu toplumsal ve daha geniş perspektiften açıklarken mikro neo klasik teorinin göçü daha çok bireysel faktörlerle açıklamalarıdır. Bu nedenle de doğru yanıt B dir.

Yeni Göç Ekonomisi Yaklaşımı konusunu okuyunuz.
Yeni göç ekonomisi kuramı göç olgusunun tıpkı klasik mikro neo yaklaşımda olduğu gibi ne tek başına bireysel ne de tıpkı klasik makro neo kuramında olduğu gibi tek başına toplumsal faktörlerle açıklanamayacağını savunmaktadır. Bu kuram bireyin bir aile yapılanması içinde olduğundan göç koşullarının veya göç kararlarının bu aile yapılanması içinde gerçekleştiğini ileri sürmektedir. Bu kurama göre göç eden birey aile içindeki bir karar sonucunda başka yerlere göç eder. böylece bireyin hem ekonomik koşulları hem de sosyo kültürel bağlam çerçevesinde göç olgusu gerçekleşir. Dolayısıyla yeni göç ekonomisi kuramı sos kültürel öğeleri dikkate almak bakımından diğer yaklaşımlardan ayrılır. doğru yanıt E dir.

İKİLİ İŞGÜCÜ PİYASASI KURAMI konusunu okuyunuz.
İkili işgücü piyasası kuramı genel olarak mikro düzey karar verme süreçlerini önemsemez ve daha üst düzeyde yürüyen güçlere ve etkilere odaklanır. İkili işgücü piyasası kuramı uluslararası iç göçü modern sanayileşmiş ekonomilerin yapısal gereksinimlerine bağlar. İkili işgücü piyasa kuramının öncülerinden olan Piore’ye göre ise göç hareketleri, gönderen ülkenin yüksek işsizlik ya da düşük ücret gibi itici (push) faktörlerden değil, kabul eden refah ülkelerinin kaçınılmaz olarak ve kronik düşük ücretli işgücü gereksiniminden ileri gelmektedir. İleri derecede endüstrileşmiş toplum ve ekonomileri, sürekli ucuz ve esnek iş gücüne ihtiyaç duyduklarından bu göç hareketleri sürekli olarak devam edecektir. Bu açıklama doğrultusunda doğru yanıtın D seçeneği olduğu anlaşılmaktadır.

İkili iş gücü piyasası kuramı konusunu okuyunuz.
İkili iş gücü piyasası kuramı göçün asıl nedeninin ekonik gücü zayıf olan ülkelerdeki birey veya kurumların tercihleriyle değil gelişmiş ülkelerin ucuz iş gücü ihtiyacından kaynaklandığını savunmaktadır. Doğru yanıt D dir.

İkili iş gücü piyasası teorisi konusunu okuyunuz.
Verilen kuramsal yaklaşım ile kuramın temel savunusu sadece C seçeneğinde doğru olarak verilmiştir.

DÜNYA SİSTEMLERİ GÖÇ TEORİSİ konusunu okuyunuz.
Dünya sistemleri göç teorisi küreselleşmeyle birlikte kapitalist yapılanmaların göçün asıl nedeni olduğunu ileri sürmektedir. diğer bir deyişle kapitalist dünyada ülkeler birbirlerine dorudan veya doaylı olarak ihtiyaç duymaktadırlar ve bu bağlamda kimi ülkeler gööç talep ederken bazıları da göç vermeyi talep etmektedir. Bu durum iki ülkenin mecburen yapmak durumunda kaldıkları bir işbirliğini ve ülkeler arasındaki insan hareketliliğini ortaya çıkarmaktadır. D seçeneğin verildiği gibi bireysel gelişme arzuları bu bağlamda göçü açıklamada çok yetersiz kalacaktır. örnek üzerinden baktığımızda kendi ülkesinde yeteri kadar uygun ve istediği bir eğitimi alan bir kişi başka ülkelere gitme arzusu dahi duyamayabilecektir. Bu nedenlerle doğru yanıt D dir.

Göçmen ağları kuramı konusunu okuduğunuzda verilen örneğin bu kuramın açıklamalarıyla örtüştüğünü fark edeceksiniz.
Göçmen ağları kuramına göç edilecek ülkede var olan arkadaşlık, aile, akrabalık ve yakın sosyal ilişkilerin göç hareketlerinin başlatılmasında ve sürdürülmesinde etkili olduğunu ileri sürmektedir. Bu kurama göre, sosyal ilişkiler ağı, bireyin göç etmesini kolaylaştıran bir etken olarak, ona zaman, enerji ve ekonomi açısından bazı avantajlar sağlayarak göç hareketlerini hızlandırmakta ve belli bir yöne doğru olmasını güçlendirmektedir. Doğru yanıt B seçeneğinde verilmektedir.

Ayrıca, Constant ve Massey (2002) neoklasik göç kuramının, göçmenin gittiği ülkedeki ücret, eğitim ve prestijden yararlandığı sürece kendi ülkesine dönmeyeceklerini öne sürdüğünü belirtmişlerdir (S.5).

B

İkili işgücü piyasası teorisi, göçün arzdan daha çok iş gücü talebi koşullarından kaynaklandığını savunur (s.11).

Immanuel Wallerstein’ın çalışmalarını temel alan dünya sistemi teorisi, göçün belirleyicilerini ekonomilerin karşılıklı bağımlılığına, yeni üretim biçimlerinin ortaya çıkışına ve dünya pazarlarındaki yapısal değişime bağlar ve göçü küreselleşmenin bir fonksiyonu olarak görür (S.13).

Göçmen ağları (Network) kuramına bakacak olursak, göç edilecek ülkede var olan arkadaşlık, aile, akrabalık ve yakın sosyal ilişkilerin göç hareketlerinin başlatılmasında ve sürdürülmesinde etkili olduğunu ileri sürmektedir (S.16).

Göç sistemleri kuramı, göç hareketlerinin genellikle veren ve alan ülke arasında sömürgecilik, siyasal etkileşim, ticaret, yatırım veya kültürel bağlara dayanan ve önceden var olan bağlantılar üzerinden ortaya çıktığını ileri sürer (S.21).

Ulusötesi (ya da ulus-aşırı) kuram, iletişim ve ulaşım sektörlerinde yaşanan dijital devrimlerin insanlara kolayca sınır aşabilecek imkânları doğurduğunu ve daha önemlisi göçmenlerin, geldikleri yerlerle (anavatanla) yakın ilişkilerini sürdürmelerini kolaylaştırdığını öne sürmektedir (S.24).

Ulusötesi alanlar kavramını ortaya atan Thomas Faist’e göre, halihazırdaki yaklaşımlar, göçmen yaşamının yeni ve bağdaştırıcı şekillerini açıklamakta yetersiz kalmışlardır (S.26).

Bourdiue, sosyal sermayeyi karşılıklı tanışma ve tanıma ya da başka bir deyişle, bir gruba üye olma gibi az ya da çok kurumsallaşmış bir ağa sahip olmakla bağlantılı olan gerçek veya potansiyel kaynakların toplamı olarak tanımlamıştır. Bir kişinin
sahip olduğu sosyal sermayenin hacmi, ilk olarak ağ bağlantılarının büyüklüğüne ve ikincisi, bağlı olduğu her bir kişinin sahip olduğu (ekonomik, kültürel veya sembolik) sermayenin hacmine bağlıdır.